Gg80_fol-2

iEX

-2

s

-

--

r

gj

(2

P

P

4

n

"o

74

X

;l

t

CA

P

34

Í

p

"

dty

423

W

Sesipnye

5

a

f9

2

d

j

E

P.

R

i

$r

x

UR

:

E

r

xf

E

P ?

:

ï

H

a

"

xcee

2

"

PA

22

E

&

se

3

23

l;

i

j

pE

;;.'

.

d

/d

Ws

s

*

z

D

*j

$

i

-

"

A

x

b

i

V

i::,

$Y

^ü

r

5

Md

]

Y

o n

E

x

[

/,-;,,

s

a

3e

5

r

r

X

v

z

x

h

RA

R

u

o*

3F

W

J

Ui

a

*

E

"s

&

3

g

*

x

(

A

18

&

UE

x

ipd

89

O

$

"

fs

*

ET

E

2

P

M

h

*

:

i

Wt

i

n

A

BX

-

«:

Ms

z

ä:.

EU

J

z

«f

b

y

A

g

BR

EM

i

(*

As

*

&

As

ï

u

?-'»

*

3X

dl

s

du

d

vt

T

ä

du

*

1

m

h

*

a

il

i

1

r

'&ä

b

i

de

S

w

M.

R

i

P

v

vf:

4

E 3

:j

n

g

i

"

u^

VYY

$n

ETA

a

TA

&

s

t

d

$

:

ss o

i

m

E

5

4

z

E

3

g

a

[5

d

&e

- i

x

As Cqe lh

PT

2

"a

V

s

»

T

M

RT

E

G

x

s

pow

T.

s

32

X

av

a

*

a

M

2

3

É

£

"

M

s

E

*

A

or

i

a

2

aisl

ide

A

Ws

D

eU

NU

X

i

j

Pa

C

s.

o

d

x

D

A

L

*

"A

d

E

NS

s

$

&

"

k

T

E

Qæäfg

d

»a

»

$2

NI

2

z5

AE

fs

3

FE

i

TR

B

r

zX

**

*

iv

&

av

s

AYSM

iyt

d

SE

W

f

*

d

.

r

"m

o

ET

EOE

T d

&

g ^

o

$s

^

s

p

T

J

u

a

z

w

d

d

g

R

EE

*

n

ES

A

T

3-

UE

x

$

T

,;.

4

at

n

R.

"n

p

RE

2

,,,

s

AE

$

x*

$

2

,

$s

d

.

z

pum

N

A

v

N

-

s

r

d

M

ho

ï

N

r

d-

35

E

A

A

3

xE

&

wgä

f

"

"

A

ET

EN

n

-

x

&

$

PA RnE

FU

:

D

,

i

2

.

A

j

d

D

A

g

E

X

a

x

338 0:

.(

m

*

v

w

d-

$

P

d

g

E

*

&

P

s

;;

:

(s

L

ä

2

us

Es

P

ss

s

j*

At

"ei

puRKAT

X

Y

2

Bs

A

n

3.

ex.

A

&

* j

i

W

1

u

Bs s

sb

bt

fï*,"m.

4f

—-

J

$us

P

ROU.

X

32

du

L:

25

d

£

":

b

m

1- :

ss

es

3

»

g

p

L

us

o

Es

E

z

ais

.

E

um

*

&

I

"'..

-

p

FORT

EC

pE

p

d.

x

$:

A

É

Y

2

:

AT

&

5

:

TA

E

g

T

hs

A

Fs

b

ia

T

FUA

x

d

$.

zen

d

A

s

s

d

u

Y

-

ds,

ivd

.

x

A

?.

Hs

*

r

Vs

95

FS

p

9

24

:

25l

"

d

d

v

u

EW

b

3

&

d

at

fs

iA d

K

£.

s.

K

X

Vg

4*

A

u

d

bX

P

d

LE

s

i

AC f u

Y

s

$

*

$IN

A

DN

At

B9

d*

"d

Qs

j

d j

ob

*s

2

EE

-a

»Ecv

*

)

l

*s

z

u

ï...

d.

um

M.

1

d

XP

Ls

6s

MA

bt

7

x

B

,'-—ny

i

P

P

i4

[

^

ï..

MA

du

z

-

M A

AU

6s

^

ii

;

3

"

p

:

^

r

L2

*

&

MO

Iu

*

$

; od

2

WP

*

.

P

d

g

ATA

RE

i

-

d

[26:

t

RN

s

MNes

323

^

i&

t

z n

5

m

r

dä(

P

s

^i

d

e

st

Jf

L

*v

I E

s

E

L

d

r

z

r

EE

avu

i

** r

z

N

G

3

q

u

»

N

Aj

se

9.

P R

t

-*

"

ä:' *

i

D

6

*

:

»

us

&

*

&

X

L CRf

5*

f5

RE

creas

EE

ag

i

ia

EM

Ü

d

x

E

1

4

D

Ra

w

k

a

d

i

i

x

*

uä.

5

um

"n

ER

SPRE

x

4

QT

At

p

s

s

n

A

E

CR

.

Fï

*

1

x

EC

E

:

AE

piwm

U

x

5

s

$.

od

*

t

VP

t

$

*

AE

5

:y

A at

n

E

C ae

4*

r

xí

*

1

r

*

ar

2

i

ï

E

A

[3

E

ï

p2

i

^

2

96

A

Ya

.

&

i

a

VE

x

GE

m

i

A

u

d

2

A

d

h

i

A

.T

pr

us

E.

n::

v

u

i

U

P.

;

T

APE

,k-

Krd.

P

*

NY

du

C

3

j

g

40

i.

5t;

P

E^

m

&

-

a

iC

4

RU

g

*u

2

TOA d

*

DO

n

h

lod

N

"as

3h

m

a

E

s

s

5

um

E

"-

E

:

us

j

L

D

uX

*

n

dl

s

A

É

s

-

xs.

R.

i

E

K

E

i

af

2!

w

"sE

5

:.

-i

A

3*

T

N

És

I

E

2

Xv

:

QU

$

1

i

ïu»

j

D

(LENAS

m

r

*

*

D

h

K d

$

3.

5

i

n

dieo

x

TE

Hs

"

r2

i&

30

24

a

F

i

A

D d

EC

33

i

E

:

E

T d

ss

:

T pe)

Mi

2

3

BU

st

a

[5

?

k

P

$3

E

i^

"d

3

vt

2

N

ET.

QUP

?/.

z

N'(.

':.'

IN

2

*

Ts

EOE

Ea

M

CRRA

.

:

-

i*

3

E

x

ïx

LO

"

j

us

L

n

A d

$x

u

NÀ

$

5

13;

L

A

J0s

DCR

iv

D d

D

i

x

As

vy

P 9A

Pa

*

A

z

P

zi n

p

P

f

H

is

MY

WY

,:ï::'p

s

]R

Tb

d

d

WA

m

m

MÉ

n

E

vt

Em

d

As

3sx

o

;

g;'

M

a*

R-

&

et

2

2

E*

-

(

N

E

ER

-

»*

L

^ r

—X

L*

db

&

L

M

lial

i ais

j*

m

Cs

E

i

E

Is

x

79

-

ais

2

Ra cemee

—EIGR a*l

DX LC

a

-

—

—

N

-

4 us

2

E U RE

m

r a AR

z

E

Es

m mru.

u n n A EE

$x

—

s m

UP

—

z

—

Eu

RAT -

pu

E

usl a,

Ms

38 a

—

-

"

Y

m

r

—

p

m

i Dd

"

AE

E ia

a

pl iukr

E

Ó—

uT E

——

ha

A

E *k'

t

OM i acte

r

d

[3

E

a u

a

j NI

CU

-

m

L

v

E. u

P

"

E

d-

GD

1

1

g

"

d

£

—

ss

—

*

2

As

x

L

Ka

3

E

13

s

E

pl

h

W E. T

l

M

Y

*

ES

AO

2

d

s

H

t

5

!

EE

h

rÀ

u*

x

d

,

E

n

"s

us

P1

a

2 d

oTY

U

P

N

;

*

Y

K

».

;

Ue

u

z

*

x

m

N

*

f

"-

n

*

h

BR

o

ARBSES

TE

"

X

t

& 2 P

-

A

I

*

P

à

:

t

us

L4

&

&

f*3g

U*

Ea

E *

d

E

,ïä *

A

98

B

x

$x

*j

(s

:

t

(

E

-

BR

As

m

U

k

h

t

E

has

62

E

Mdl

i

us

ÉÜ

d

.41

p

u

x

^

;

DA

E

E.

-

&

"

- g.wm?w pE

"

x .t&n&äü»y

M

i.

&

r r:L'

end-

&

[

ET

ö.w

u-

ee

hat

*

y

L

»*

*

N

E

-

"

g

o

4

EE

aE

x

»

*

-

E W

x PUR

y..ïä i

"s

i*

—

*..æ.,&.

o

aä

4

£.

.

$8

—

k

uæ.

T

21

d

v

A

Á

E

»

*

w*«

C

d

É

UM

—

t

d

l-

"

/.-' *

s

A.

k d

Pj

n

E

——

E

N

U.

-

LT

E

d

:

z

L

s

&

M

M..

**

Es

*

E

PN

—

L:

P

pitimd

V

K

-

N

«d

E

-

—

M.* T Àrigedi

w,

CT

$

—

Wf

F

VRCOME

H

M

Ts

x

ce

2

i

d

J

VE

E

5

2 d

—

AE

x

5

b

*

AX

"

-

t

*

&c

*

"ia

Md

*T..MQ

lts

que

.Wmf

*

x

T s

Xe

E

$.

g

z

m

2

a

ghe

N

M

-

J

PL

[

Oi

p

fs

T

u

a*

&

£5

W

^

d

AC

R

s

^6

N

o

i

I

*.

A

y

*

Ls

Dd

2

€

,

:

bj

i

22 fbedie

;»u

J

ss

*

p

R

-

z

"E

,u

MWPW

"g

3

$

Mbos

£

a

ä ?

A

du

hw

at

d

&

,

E

CT

x

i r

*

T

us

g

AA

Md

A

csidie

$s

viME

f

v*

a

s

".

r

*

st

i

E

mv

b u

3

E

ROR S.

2

(uæ

z

n

5

*

-

E

Es

Lv

tà

4

r ]

»

Eu

*

[

«

"]

E.

A

^

*

x

v

Iä

"-

ls.

N

*

g

wwm»fk

Nodgass

E

x

Pa

vt as a

* E

p

Ls

j

-T

E

"

E

:

"

^.

du

T h

d

"

A

f

e

1

E

N

b

3

Ea EE

-]

£

*s

É

^i

i

s

$

j

5

]

dv

"

"

)

5

.rW

2

*s

EY

a

E

*

;

*

1

30

w.

NT

E

TE

3

r

X

E

.

z

scc ol

-

T

T.

ao

b 4 s

&

^ d*

2

F d

A

b

3f

[*

i

*

1

Ms

P

"

LE

d

"x

- ä?

d

2

*

M

3

.v

T

g*

d

Ea

D

X

u

w t E

E

MK

ii *

2

a

d

9.

3

E

—

P)K&

—á

D À

——

—

BN

--

-

^

DR CEAUMMN O UAM M em

"P

5d.

*

d

i2

RL

n

E

i^

-V

t

zW

TU

o ice

24

ERE

RO at

d

$À

i

s

TA

m

PT

9*

M

o

I

rA

TO

E

N

-

3 l-

Ws

AX

d

M.s.rmx

A

Hs aol i , -

EE

2

X

z

z

asss

s

—

€—

——

-

?

AT

AÉ

-

-

obe n (///l"d 5

VA

céCvrac

k

!

U

C

u-

as

St

DE HUMANIS

AF CIIBUS -

.CIENDIS,

CO]:,RCENDIS

Ad hominem de eorundem fervitute manu-

mittendum ,

ET

Ad hbertatcmChrlfuam inftitui, feu per regiam cocli

viam, manuducendum

QPUS

TRIBUS TOMIS DIGESTUM

Moribus corrigendis, vitijs amovendis, virtu-

übus promovendis,pietatifovende amolienda

1mp1ctat1 accommodatum, -

Uberrimá variz eruditionis facro-

profanz fupel-

lectili , Florulentis SS. Patrum aflertis, do&rmls & facrarum

Ícripturarum interpretamentis locupletatum

Sacris prafertim Concionatoribus , Viris afcetis

&9 e'uangelzcarum

virtutum cnltura additlis perutile

d

. TOMUS SECUNDUS

. De. Affectibus in Animo concuplfcentc

1

AUCIORE

P

R.P.D.CATETANO FELICE

VERANI

Clerico chulan Sacrz ThCOIOUIæ Profeflorc

Nunc /mmum in lucem Prodzt

im Gratia, & Privileg, Sac, Czfar, Majett, Pcrmlfïuquc Superiorum.

UEQHEHQEH OH BHDHERDHERBHDHEHDRDHIHENQS 103 7-08- ää-&ää&ä*ä&&ää&ä&üä&ü

MONACHIJ,

W

ii

ptibus Joannis Gaftl Bibliopolz Pedepontani

*

. Formis Mariz Magdalenz Riedlin Viduz,

diininisónm:

m

ANNO A. DCC. C XXXVUl —

"

xv

»

i

z

d

m

u

a

"

R

f«

:5

ie

p

2

14

"

um

«s

u-

-

m

D

E

u

:ï

ï

*

^

^

v

[ d

»

N

"

7

E

s

*

a

3

AT

E

a

d

Pl df g

"]

E

^

*

*

" d

208

od

i

*

x

n

"

L sls A

$

k

::

:;«

e-

x

,-;

*y

m

]

"

k

r d

"

$

»

Y*

$

ï'a

*

i

,5

E

-

.

-

* g.

" ET

m

-

5

-

»

-

*

.

F

z

*

E

:v.

ä

E

—

A.

i-:

E

"

:

i;'

,P,(!.,

v

Sw

--

!?:.

L

g

EL

.(

T.

K

F

5

L

,

A

-

"

F.

L3

)ï

"

&

5

j

b

.

?

a

i

^ w

»

"

ATS

L

E

"

F

»

iuks

P

-

E

*

;4

E

":

f

b

2

*

d

*

:

—

--

*

"w

"

j

E

E

"

j

$

£

a

[4

j;

AV

;:

-

*-

L

*

-

m R .

—

9*

REGALI CELSITUDINI;

SERENISSIMO, POTENTISSIMO,

INVICTISSIMO

MAGNO

AX -TOTR

A EDEO II

SABAUDIJE

MONTISFERRATI

I WO

Pedcmonuum & Infubriz leþadanæ

PRINCIPL

REGI CYPRI &c&c

DOMINO DOMINO MEO CLEMENTISS1MO

,.(/,

-

-—-*/.-s.

,—A

205

SCUr de ciendis , coércendíisque

fü),

(/

N

humanis Affedtibus lucubratio-

f Q La e i?

A

À

4-

nes.anguítis hisce. comprehen-

ä

WE

( A /g!?

duntur folijs, profundifsimum

f ae-

/

E

Q z))

deciduz in flexum ad pedes R E-

r

CO d 223

GALIS VESTRJE CELSITUDI-

J

J5 íc fc pleno demittunt affectu, fubjiciunt

obfcqmo quoó nutantes fulcimentum , cxiguz

( 2

magm»

a

É

EPISTO LA

quagnitudinem , & obfcurz nitorém é veftri

Nominis decore , quibus pratexitur, nancifcc-

rentur,

Unà cum Spiritu varios Deus homini

Affcétus indidit , qui fi ad amufsim componan-

tur recti dictaminis heroicarum fiunt virtutum

prodromi'; quósque fi Stoicà falce quispiam

radicitüs amputàárct , ftipitem faceret ex homi-

nc fine vigore , absque fenífu,

uod cum non

lateat REGALEM VESTRAM . CELSITUDI-

NEM , inidincumbit ftudij , quó eosdem ad rc-

gulam moderctur honefti, & eas compefcat ani-

mi pafsiones, qu« f1 proprio finerentur impetu

ferri per fenfuum indul

gcntiam à Virtutis decore

facilé deflecterent,

Nil viro Principe dignius, nillaudabilius ,

l

r

H

quàm fibi imperare , & animum aver

.

one exa-

Íperatum amore reconciliare ; iráà commotum

lenitate fedare ; concupifcentià percitum tem-

perantià cohibere 5 indignatione eftuantem af-

fabilitatis lenocinio fopire ? mocerore obnubila-

tum lxtitiz fplendorc ferenarc.

Sibi qui 1ta

Princeps impcerat czteris antcire non minis vir-

tute, quàm dignitate videtur : populos jufti-

tià ; & clementià regit $. hàác probos blandé ad

fui trahit amorem ; . illà improbos à fccleribus

rctrahit $. & parta viribus regna prudentià fer-

Vat,

quge*bcllica veftra virtus edocct, quz

arces munitifsimas , ac propugnacula expug-

natu difficillima ab Exteris occupata ,

prz-

fidiario milite annis plurimis detenta, quibus

Veftre veluti premcrentur Ditiones Martia For-

titudine , fuijuris effecit, Pinarolium , & Cafa-

lium $, Evafij , fuásque provincias aufpicatif-

fime laxo tractu dilatavit , multiplicavitque ?

3

cum Duücatus univerfus Montisferrati ; & Infu

Lal

bria Cifpadana latentur Veftro nunc fübjici im.

entut,

perio , veftrique Dominij cílc glori

Tametfi w

:

NUN CUPATORIA-

Tametfi Majores Veftrijamdudum jusl'.in illum

acquifiverint legitimum, AYMO fcilicet ob du-

&amin uxorem VIOLANTID

AM filiam THEO-

DORI Pal«

ologi , cujus Genealogia. tres . res

cenfet Imperatores. Conftantinopolitanos

5 pa-

Qümque initum , quó lincá deficiente M

afcu-

linà ,. causá augmenti Dotis. Provincia Montis-

ferrati Violantidz pleno effet jure: & iterum

CAROLUS Sabaudiz Dux anno Epochz Chri-

fbanz 148$5, Calendis Aprilis BLANCAM du-

Xerit in uxorem filiam GUILIELMI Palzologi ,

qui cum finc maribus fuccefforibus decefhiffet,

adiverit BLANCA hzreditatem , ac inftituerit

lcgitimum haredem CAROLUM

, CJüsque fuc-

ccílores SABAUDLE DUCES :

adhuc interjc-

c1 obicesplenam totius Provinciz poflcfsio-

nem diítulére , donec favente Numinc Bellica.

Veftra Virtus lites omnes dirimeret ? & obíta.

cula, quz Adverfarij calamus per plura ante-

acta fxcula injecerat , victor vcíter enfis uno

fupcraret conflidu , quó Auguítam Taurino-

rum à pertinaci vendicavit obfidione pulíis ,

fugatisque hoftibus ; & victorias , quibus no-

mine przlufit , bellica fortitudine eflet gloriosé

aílecuta, Veftra cum adolefcentia didicerunt,

& vidtoriz adolefcere ; florére in juventa , &

uberioribus femper gliífcere incrementis; fru-

Cüsque tandem dare optatos,

Quod fi debellatus ad Harbellam Darius Per-

farum Rex MAGNI nomen feciffe. fertur. A-

lexandro Macedoni ,. có quia cum triginta fex

Grecorum millibus ducenta Perfarum millia

fuderit , profligaverit : potiori jure Regali Ve-

ftrz Cel(itudini tot preclarz delatz victoriz in-

figne hocMAGNI cognomen füppeditant, Do«

cuit Deus manus veftrasad pralium , & digitos

"

.erudivit ad bellum , quó victoriis animo ztate

Tjor, conílio maturior ,. prudentiá adultior

s

afluc-

affucfceret , & t.riu—*mphis. [dque caufi , cur

in parando exercitu peritifsimos femper delegc-

J

li

rit militum Dud&ores , fciens ab ijsdem rem to-

(0

tam bcllicam pendére ;; cur militarem diíci-

fl

linam fortiter fcrvatam voluerit, à qua res pro-

K

Ípcré bello geftz füam " ubique genuum origi-

!

nem traxerunt ? Lucullus enim ; & Pompejus

numero inferiores , fcd militari difciplinà fupe:

pr (

riores Mithridatem , & Tigranem fregerunt ,

F

N

ac eó gloriofiores egerunttriumphos, quó cum

hofte viribus validiore pugnas inivéerunt, Epa-

m

minondas quatuor non ampliüs peditum miili-

bus, & quadringentis equitibus , Lacedemo-

niorum quatuor fupra viginti peditum millia ,

equitàmque mille quingentos rupit , vicitquc;

Fl

& delata victoria foli tributa fuit militari difci-

plinz, quz rara fuit in Epaminonda,. Alexan-

der quadraginta Macedonum millibus. orbem

propemodum univerfum :

fübjugavit ob fcrva

tam in bello difciplinam,

Hanc cum fortiter

tueretar REGALIS VESTRA . CELSITUDO

occupatas ab hofte Allobrogicas arces incon-

cuffa pectoris firmitate eft aggrefía 3 & Alpium

abrupta juga acceffu difficillima , quaque na-

türa, & ars ad aggreffores quósque arcendos

munjerant, innatz vcluti oblita fterilitatis ad.

primum Veftrum acceffum in foccundam , ac

—— ——

üuberrimam ftatim fronducrunt palmarum fege-

tem ; & fuo VICTORI Principi repetitis tor-

mentorum fragoribus . plauferunt,

Firmiotr

üt ftaret Gloria bellica Veftra Virtutis , ceci-

derunt hoftes ex Alpinis montibus, quos Na-

tura rupibus , & Ars arcibus communjerat ;

as SNETUIM ET À

nec mirum,

fui vidtor vicit

/ICIORIVS ho-

J

ftes.

us eraä.;

Cui, qui fc vicit, non mctucnd

Cum

. NUNCUPATORIA.

.Cum igitur æqüehoües CXterilis , ac interiüsani-

mi affectus. ad uberiora victoriarum incrementa

COÉrceat, vincát

que gloriosé : placcat Regali Ve-

fitra Celfitudini h

as de Humanis Affectibus ciendis ,

& coércendis luc

ubrationes libenti animo accipe-

rc , quas flexo poplite ad. Veftros pedes demifse

procumbens offero in perennis tefferam obfe

quij.

Scribebam Monachii

j in Bavar

la1n noftrisZEdibus

»

SS. Cajctani , & Adclhaidis prid

iC Nonas

!Dcceme-

ris Epocha Chriftianze Aan 1709.

Regalis Veftrae ?clütutinis

Himillimus, Obfequentilfmus , Obig atiffanns

eryus , C Subditus.

D, CAJETANUS FELIX V

d

ERAEI

"Clericas Regularis,

i

APPRO:-

tbl

:

$$

$553

$

$.5

:

dH

e

wj

C

e

*

a

$

1

ee r

*ye

1

$

ey» eyeey- o

sy^ ep»

:

:

$$

i

ä

ä

343399

?*1

13

L

-

i

:

x

-

&

À

PR

cj

AT

...

-

l;

?

b

«il

D

.I

N

l i

U

. "

E.

" YOcopus de Humani

s Affc&tibus ciendis , & coércendis ad homi-

H

nem ab eorundem

fervitute manumittendum , '& ad libertatém

* Chriftiani inftitnti,feu per regiam ad celeftem patriam viam-ma-

"

üuducendum,ab AdmodumReverendo Pátte CAJETANO FELICE

VERANI Clerico Regulari SS. Theologiz , & Juris Canonici Do&ore,

tum, & perdodé expenfum ; juxta . affer*

pié conceptum, erudite fcrip

*

tionem Theologorum, à qui

busfuit approbátum typo publico evul.

ati pofle cenfeo, fo

refperans, ut nonmo

dicum fit emolumentum: ijs

allaturum tum facu

laribus ,tum Ecclefiafticis, qui Chriftianartm funt

ftudio virtutumadd'ig;i, A&um Frifingz die ro. Decembris 1707-

FRANCISCUS ANT'*ON;USBEGNUDEL;US

BASUS SS. Thceologiz Do&or , Cathedralis

Ecclefiz Frifingenfis Canonicus Capirularis ;

S$cholafticus, Vicarius in fpiritualibus Genera-

Jis , & Officialis , Librorum Ccïnfor.

d

-——-—w

[ EE

?

Facultas Reverendiffimi Patris Prepofiti Gene-

ralis Ordinis Clericorum Regularium.

Ocopus cmT;tulus cnpräfïilïs DeHumanis Affetlibus ciendis,co&rcendis,

H

ad bominem de eorumdem [ervitute manumttendum ; € ad lbertatem Cbri-

$ ' | j

ffiani inflituti , cen per

regiam cacleflis Patria viam manuducendum €&c. in tres

'Tomos diftributum,

4 R. P,D, Cajetano Felice Verani nottri Ord.. Sacrae

'Theol, & Jur, Can, Profeffore compofitum, &à duobus noítris Theo.

logis , quibus id

commifimus recognitum, X approbatum , ut typis

mandetur; quoa

dnos fpectat falultatem . concedimus ,. in quorum -

tas, & folito Sigillo noftro

l

dem praxfentes litteras manu propria fubfcri

munitas damus Romeapud $; Silveítrum |

ontis- Qlirinalis Nono

Kaléndas Septembris 706. —

D. TOMAS CARAFA Prazpofitus Gerferalis

Clericorum Regularium

D.PETRUS Ab Ec;lcüa Secretarius.

d.

Con-

& JX o B9

Y

.

e3e5cocodo aob oo

CO

|

!

1

Go Go do d9 od5 d5

-

"

|

Ls

TOCGHcr E

COSDCDCDEDEDODEDED CR

HU

. Confirmatio cjusdcm Facultatis.

2

a

(

Um opus infcriptum De bumanezs Affeibus ciendé & c, ab ejus

Authore P. D, Cajetamo Felice Verani noftze

Congregationis

Vi

Sacrz Theologiz Profeflore fuerit conrinuatu

m; ac intres to-

i^

er:

mos di(tributum, &t à duobus noftris Patribus approbatum ; ut

eriam ejus editio in fecundo, & tertio tomo continuerur; quo-

ad nos fpe&tat , facultatem concedimus,

In quorurm fidem

ij

3

has litteras manu propriá fubfctiptas folito noftro fieillo firma-

virnus.

Datum Romx apud S. Sil

veftrum iMonus . Quirinalis

die i7.Septembris Anno 170('*.

D. LUDOVICUS FINAUS Przpofitus

I$

. Generalis Clericorum Regularium.

lalís

| 1?. JOSEPH MARIA ALIPRANDI Secrecarius,

hïih

m

d

diitios

[^L H

.. Approbationes Theologorum.

K

i As diflertationes Ze Humazis Z eclibus ciendrs 69 corrcenddr fft.

AR D. Cajetano Felice Veraninoftrz Congregationis Sacrz

Theologiz Lectore elucubratas ex mandato Reverendiffimi Pa-

dity

jri

ts noftn Generalis D. Thomz Carafa diligenter pervolvi ; ciüim-

quefe nihil mihi obvium dederitFidei orthodoxz , aut bonis mo-

(tCS

ribus difíonum ; quin imó ad virtutum cultaram.

, pictatem pro-

(uf^

movendam, vitia amovenda per coéiciticnem

pravorum Affe-

heo

U

€uum , & excitationem proborumífrequens inc

itamentum mul-

Pss

tiplici temperarum eruditionum illicio , eas publica luce dignas

n

cenfeo , fore fperans , ut plurimum emolumenti fint virturum

lo

cultoribus alla:urz,

Monachij in Bay

aria ex noftris /Edibus

ono

1706.

S$S. Cajetani, & Adclhaidis die 26. Julij

D. CAROLUS ANDREAS SCHLECHTEN

— C.R.S, Theologix Profeffor.

nl

Ll

Hoc

fl«

&R XoX

um

;

*

re

39055 5915 tiado dC

3 co nbbb OC tb codad»

Á

dieegoetoctlococglo o a epoeQacdo o cqo eto tT o

qodseide

CDODCOEBCDEBCDCOCOC CO C

"DC

äcæææääæäcïä

i

Oc opus,

cui Titulus pratexitur De Affedibus ciendis & coir-

i

cendas €9 c. 4

R, P, D, Cajetano Felice Verani noftrz Congrega-

BN

üonis Sacrz Theologiz Lectore,

juffu Reverendiffim Patris no-

firi Generalis D. Thomz Carafa fedula perpendi

difcuffione ;

nec quidquam reperi, quodFideiorhodoxz, aut bonis mor-

bus difíentiat; quinimo moribus corrigendis , virtutibus pro-

movendis , vitijsamoyendis, pietati fovendz, impictati arno-

liendz omnia accorumodata : ediflerunt enim Diflertationes

quàm umbr

^

As

tiles fint dignitatum fplendores ; quàm vanz ho-

[

ld

norum cogitati

ones, quibus homines menrem implent ; quàám

vacua vota acervandarum

divitiarim , quibus impenfius in-

hiant, Quapropter

camtotum opus in eum collineet fcopum ,

& ad virtutum Evangelicarum ftu-

ut à vitijs legentes avertat ,

dia alliciat ,. :ut prodeat in

ucem, meum propenfius hic ad-

neécto votum,

Datum Monac

hij in Bavaria ex noftris Edibus

85, Cajetani , & Aäcjlh»aidiïs die 26. Julij 1706.

"D. ANTONIUS REI*N-DORFF, Clericus Re-

M ——nr

' ':g-UIfari'S'iSa;;ga; Theologix Profeffor.

Elen-

EOE

*

Cioreododo db odb od o o o dod» daco

a5toeb5ebboe5 5b

"

e d gqggequedepqeddgeqedededoqe

ao

eegecdo

sloedoedocto Soego g

Go

öäääïäääæääæüæmääæäägmä

CPODEDEDEnoD

ELENGHVS

Diflertationum, ac Paragraphorum, qui

in hoc Tomo continentur,

ISSERTATIO IL.. Deamorehuma-

norum affectuum Principe. Déque

$. VIII, Deiamor in hominem opere im«

amicitia rité ineunda.,

Mpgnüüs, quàm voce fe prodit, & harmo-

pag. 7

nico reruni concentu eum allic

itad ccelee

$. l. infeliciter amat, qui Deum füummum

Ília poffidenda;qua nulli (unt i

" bonumnon amat: nullibi amor fatiari

. - nOXia.

nteritui ob«

1

poteft; nullibi extra Deum quiefcere. Ve-

DISSERTATIO IIl. Amorem Deiinho.

ri amoris natura expenditur,

3.

L

De caufis excitantibus affectum a«

minem luculenter pr

odunt zeterni Patris

$. H.

Filius noftra indutus

imoris,

iO.

ritus fan&tus multipli

humanitate; & Spi«

ces difpertitus in lin.

$.lll. Donantur explicatu. effectus amo:

guas, quibus totide

m amantiffima

pacis

ris. Et indicantur remedia eundem ab ho.

ofcula libáffe vifus

eít P & homini

neflate deflectentem coércendi.

I2.

blandiri.

40.

bus e-

DISSERTATIO H. Amoris divini in ho-

$. L. Opifex Dei amor

» quem ex humo

1ines illabentis effecta produnt. fummz

' hominem finxit

bonitatisad extra diffuftonesin mundi o«

terreítri

»non Ífolüm omnibus in

paradifo cumulavit delicijs; ve«

ificio.

rüm etiamé cano in coelum evexit zete

&. l,. Eodem amore,quó Deuselectos prz-.

Y

beatitate donandum,

fna

40,

de(tinavit ad gloriam; mundi molitionem

$, 1.

Amorem Dei in homines totz treg

deítinavit ad ufuram, quam à veípere

perfonz divinz luculenter

obteflata funt,

primi diei fuit. aufpicatus, -ut memores

. €um JEterni P'atris Filius

noflram induit

magis occafüs vita fimus, quàm aurorz,

- humanitatem ; affumpfi

1€

tem; ut fua nos

tque infirmita-

gratiácorroboraret,eím.

$. IL. Adeo gratze obtingunt Deo refipi«

que impenfiüs a

maremus,

42

Ícentis lachrymz , ut eandem cum | ipfo

$. 1II,

Magifter Chriftus veri amoris do,

fedem occupent , & coclum ornent, tot

cumenta traditurus

crucis cathedram con-

ftellis corufcum, quot lacrymarum rivu-

Ícendit,

lis fit irriguus reíipifcens, 19

pro malé

Séque ligao affigi paffus eít ;ut

car

ptoà Protoplaftis pomo;, ve«

s. Ill.

Coelorum ornatus , fyderum ver-

re nobis dat

et Ícientiz fructum,

nantes roíz, folis micantes nitores, lu-

5. Iv.

Puellus

1

mus intüentiu

JESUS in cunis fpeciofiffi

3

n& no&urnz lampadis íolatia ad Deum

m rapiens fenfus, &amo.

mundi opificem amandum nos alliciunt;

res, cor expofcit noftrum

exhibéntque fomenta amoris. 20.

quàm in ipfum amorem

» ut non alió,

nofirum diri-

$. IV, Mira in pifcibus maris, & volucri-

gamus, ferventiüsque eum

amemus,

bus aéris ingenia uberrimum nobis fup-

$. V. SuoChriílus indorm

7

it perículo, ut

peditant argumentum laudandi condito-

ocyus diícrimini occurr

at hominum ,

ris Dei Sapientiam , & bonitatem aman«

quos impensé amat ,

di.

25.

enixim (tudet.

& quorum faluti

fo.

$. V. Mundi Opificis Sapientia eó ad fui

5. VI.

Adeo impensé nos De

US amat,naea

amorem nos allicit uberiàs, quó in mi-

ftrisque fludet commodis

» üt acriüs pU

nutioribus anumalculis fplendet luculen-

niat injurias nobis illatas,

quàm fibi itro«

tiüs. 27.

gatas.

$2

$. VI. Homo ad imaginem , & (imilitu-

$. VH.

Deus hominum a

mans ; noflri,

dinem Dei conditusfuit , ut . intellectu

quàm fui ftudiofior,

promptior eít ad no,

clariüs eum cognofceret ,. voluntate fer-

ftras ulgifcendas inju

1

ventiüsamaret ; & per uberiorem divinzg

rias, quàm fuas.

s. V[II.

Adeo beneficus in noseft Chriíti

perfectionis participationem proximiüs

amor, ut nonfolüm nofílra

avertat dam.,

ad fuum accederet conditorem.

3t.

n3; verüm etiam

.$. VII. Deus (ui tefleram amoris daturus

qua fibi ab hominibus

effent rependenda

; hec in noftra velit Íe«

homíni, reram omnium mortalium, &

dundare com

moda.

immortalium, coeleílium, & terreftrium

DISSERTATIO IV, 'Tota Chrifti-

vita

impertitus eft perfe&tiones, quibus cate-

Schola fuit amoris,

-9* Fris antecellerer creaturis.

34

quem exemplis for.

ts , quàm verbis n

o$ edocuit; cüm no-

Ferani df* dfeilibus Tom. Il

[

i

ftre

,

"Elenchus-

fite ob!;tus mgratutudmxs, fuis fios cu.

3

opefa refpon.deäh't" —Eöi'diäi : 95

"mulavit beneficijs. . 62

$. V. . Solus Dei amor fuo calore vivifico

$.. Ad:ó impensé

nos Chriftus amavit,

reficit, fovétque precordia, cujus benefi-

cio vulnera curantur noxarum, & cicatri-

cüm in terris degeret, ut fingula ejus gefta

in noftra refultaverint beneficia;

62,

ces delentur culparum.

IO!t

$, I Suos Magifter Chriftus edocet Di-

$. VI. Veti in Deum amoris lychnus, .ne

dormitet, vel moriatur autrimento defti-

fcipulos i montis faftigio , utex fubli-

mitate loci edifcant,terre imahaberecon.

tutus, alendus eftoleo internz pacis, &

externa operationis, 104

temptui,& codle(tia tantàm fapere;acf(ti-

mare.

64.

&. VII. .. Nil amanti magis volupe, quàm

$. !II

Beneficus Chrifti amor in| omnes

prompté, celeritet , ac ]ato animo,

munifica fe diffundit largitate,& ita fani-

ronóque corde exequi,qua novit amato

.

tati-confulitanimarum, ut illam nonne-

- placere, ac arridere.

107.

..gligat corporum, quorum curandis egri-

$. VIIL, Quzamanti Deum adverfantur

infórtunia, exercitio funt virtutis, non

tudinibus opp

ortuna -adapt?t alexiphat-

í

maca.

66

exitio; eíque dulcefcunt amara ; .atridenc

$. IV. Chriftiamor, quos dolores, & &-

lachrymz; & mollia, ac,plume;a- funt pr&«

,

gritudines ex hominum corporibus ex-

dura,.

109

rofäm cmus

cuffit,ad fe traxit, morti ipfe obnoxius;

$. IX. Verus inDeum amor

ut vitam nobis impertiret.

69

-Jatür, quz blandiüs floret inter vulnera

——

$. V,

Paffus eft Chriftus feabinfana com-

fpinarum, ac vernat fuaviüs vepretis cir-

prehendi cohorte , funibüsque illigari,

cumfepta affli&tionum, qua licét extimam

quó noíltra. folveret ligamina peccato-

difrumpant cutem; quam fauciant; intimi

rum, nósque fibi vinculis fui amoris at«

tamen amorisconfulunt integritati, 11X

73

*60 Xo

Innocua amoris flamma nullis ob«

&iüs colligaret.

$. VI.

Chri(ti amor, qubinter rofas cha-

-ruüitur , necextinguitur adverfitatum flue

- &ibus, licéttorrentes zrumnarum pleno

. titatis vernatet uberior, fpinis coronatur,

. dolorésque fibi arrogat , exhibiturus no»

gurgite devolvantur,

II4

bis florum, feu coeleftium gratiatum de-

$. XI. - Gaudet amor,quo Deum profequi-

.. Jicias.

mur per ulcera, vulnera, agritudines,

75

$. VII.

Noxas omnes noftras abíterfurus

viam fibi ad ceeleftem patriam fternere;

Chriítus non folàm fuum ex toto corpore

floccique facere, qua eidem obviant ade

verfa.

117

fanguinem fundit, veràm etiamex amo-

DISSERTATIO VI.

ris (timuló crucis pondera fuis defert hu-

Amor,qruö.latiüs in

meris, ut nos ab oneribus fubducat pecca-

proximum diffunditur, eó. in amante di«

torum.

78

* tefcit locupletior. 120

Chritiinhomi«

Amor uberiüs fruitur bonis eorum,

$, VIII.

Adeo ingens fuit

5.. II

nes amoris flamma, ut hanc aquz& nullz

quos amat, quàm proprijs: & anima vce

dolorum, nulli cruciataum torrentes;nec

ré amans magis eft, ubi a

-

mat j quàm ubi

flumina contumeliarum valuerint extin-

animát.

120

guere, nec imminuere.

$1

S- III

Verus amans conftanse(t ,^ nec eju

.

amor remiffioni, aut mutàátioni eftobnos

$. IX.. Quo Deiamoremnos Spiritus fan-

&us edoceret in flammantes difpertitus

xius, fed &qué jugiter fervens, ac benefi-

Linguas excitato fono vehernentioris ven-

cusinproximum; cui prtodelfe ftudet y

ti e íummo ccelo in terras. defcendit ge-

nunquam obeffe, 21

lida noítra inflammaturus corda, 86

5' IIIO

Nil gloriofius, illuftriusnihil po-

DISSERTAT|O V. Amor hominis in

' telt homini obtingere, quàm per hoftiunx

Deum jugiter excitandus, nunquam re-

amorem, G per calcatas fraterne dileCtio-

mittendus.

90

nis pede illatas fibi injurias contemnere;

Sicut Deus ex benefico amore fe ho-

& charitatis rubore prolata in. nos con«

$1

minicommunicat; perin

deteneturhomo

vicia delere, :23.

fe totum amore, & affe&tuin Deum re-

$. 1V.

Quem in bruta animantia amorem

fovemus natura dedignatur humaga; quia

fundere, féque totum Deo dedere. 90

* III

Divina beneficia nobis licét imme-

^ hominem in belluam degenerare adigit, f&

rentibus collata, uberrimam fuppeditant

non effectu, faltem affectu.. 120

materiam excitandis;fovendísquis flammis

$. V. Rationi, ac virtuti nil magis confo«

amoris in Deum aptiffimam, — 93

num; quàm ut homo fincero amore alteri

Cum Chriíti in nos amor obvias

nedatur homini; 128

$. IIl

quasque fuperaverit difficultates. in opere

$, VI. Nulla przclarior eft vi&toria e, quä

no(trz redemptionis perficiendo: equum

inflexilis animicontumaciam frangimuss

eft, ut & nos obítacula retrahentia à Dei

odium in nobis infenfos coércemus; & il«

obíequio, & amore vincamus.

95

latas nobis injurias clypeo retundimus

charitatis.

130

$. IV. Deusimpenfiis opere, quàm verbó

diligirar: non (ufficitamori ore loqui,

. Vll. Verus in proximum amor illataz^7

nififimul ubere nuttiat j Ícu verbis oris,

a chal'i-:

fibi obljvifcicur injurie, & flamm

tati$

Diflertationum, &Parag;äphomni,

tatis ejus ab'fumïf relicta vefligia, fatagit-

$, III. Amor venereus exitialesexeitat flaen

que beneficijs maleficia compenfare, 133

mas , quibus caflitas extinguitur, & re-

$. VIII, Ubi charitas odia abigit, & rixas

lique virtutes cinerefcunt. 17r

comprimit, ibi Dei munificentia cumula»

$. IV. Adeo noxius cupidineuseft amor,ut

tiüs fuis nos replet beneficijs, & uberiora

fi flammas accendat , tenebras. offundat;

Íolatiorum emerguntincrementa, 136

ne quid homo agat; videat; & przceps

$, IX. Amor;quem in proximum fovemus,

millena in fcelera ruat,

174

$. V, Muliebris cultus,ornatus, & venuftas

có eítgloriofior, quo ad veniam , & be-

neficia hoftibus impertienda eft pronior,

pudicitiz ornatum devenuflant, caflitatis

candorem denigrant, probósque mores;

DI;ääRTATIO VII, Amorfui novercale

improbo corrumpunt amore.

176

in odium degener, «ó furit fzviüs, quó

$, VI. Mulier quamvis fanguinis neceffitue

fuaviüs eblanditur.

14.2.

dine nobis devin&ta, adhuc declinanda eft;

$. I. Maléfeipfum amat homo,fife nimium

licét carnalis cognatio videatur periculi

amet; degenerattuncamor in odium, nec

fufpicionem fubmovere,non tamen fomes

ampliüs amanti prodeíl,fed obeft. 142

inde extinguitur concupifcentim, 178

$- II. Amoríui torquec ,. càm eblanditur;

$. VII.

Concupifcentia carnis, quam a«

venena fpargit, cum del:cias exhibet; &

mor cupidineus excitat & fovet , quavis

vulnera infligit lethalia , cüm ofcula figit

venenofa vipera eft deterior , & marinà

latiora2,

344

ferà truculentior, blandé allicit, ut crude-

$, III. Amor, qui in amantem obliquatur,

literinterficiat, 181

- furfum non effertur, necin Deum fertur;

$. VIIL, Viperinum virus viris amafiis pro..

fed fecríum amantem trudit, & ad gehen«

pinat procax mulier,cum lenocini]s eblan-

nam perducit, 146

ditur , nec à ferpente abludit ; à quo

$. IV. Quisquis proprio fequarit amore,

ícducta fuit mulier: hec hominem in

fe perdit ; féque odit, cüm fe amat; quía,

perniciem , ac perditionem ducit.

194

inomnibus faragit fenfui indulgere, &

$. 1X, Eatenusprifci homines amorem cu-

bona mentis emulgere. 148

pidineum pinxerunt, vel finxerunt ve-

$. V. Per odium corporis difcimus rede

Jlatum oculis , quia noxià ejus flammáà

diligere, quia tunc odium non de livo-

qui ardent tenebris offunduntur czcita»

tis. 186

re procedit, ed decharitate incedit. Car-

pitur corporiscultus, &

$. X. Concupifcentia amore illiciente ne-

yeüium luxus,

151

Glareum fpondet hauftum in. aureo vo«

$. VI. Amor fui dignitatum fplendidarum

luptatis poculo, fed nonnifi lethale pro-

appetentiá inflammarus furfum nititur ;

pinat venenum 3 blandé incipit, & diré

definit. 189

fed quó fublimiüs evehitur , eo lapfu ruit

graviore. 1j 4

DISSERTATIO IX, Odium quovis rabi-

do cane truculentius in omnes furios&

$. VII. Amor fui quó uberiüs delicijs, &

voluptatibus fibi eblanditur, eó truculen.

Íxvir, alios lethaliter mordet, & fe ipium

tiüs debacchatur, ac fzvit;íéque lethaliüs

feralius rodit.

195

ferit.

156

$. Odij proterva natura expenditur, e«

$, VIII, Divitiz, quas amor fui congerit,

que fons puridiffimus detegitur, ne

quietem non iavehunt ; fedadimunt, &

venenati ejus latices hauriantur , qui fi.

íolicitudines, curas, ac moleftias fecum

tim non extinguunt, fed defiderium

acuunt

trahunt; quósque beatos mundus putat,in-

alienum fanguinem fundendi,

ter multiplici cruciatu tortos

19

: computat,

1$98

$. I1. Odij excitandi in improborum fce-

6. IX, Amor opibus inhians animos fortes

lera pleraque exhibentur adminicula ,

timiditate corrumpit; & multanecefle eft,

quibus odium laceffitur in Tudam pro»

timeat, qui multa poffidet. 161

ditorem ; & Herodem permittentem ame

$, X. Amor fui eó rigidiüs in alios fzvit;

putari caputfoannis Baptiftz in/ merce-

dem faltatricis. 196

. quos ferit, &ladit, quó infe eftlenior,

fibique fuaviàs eblanditur.

163

$. III. Odium furiosé fzvit, ac fzv? furit,

DISSERTATIO VIII. Amor cupidineus

fltages, cladésque ubique fpargit;ni co&re

malorum omnium faber , nonnif1 exitia

ceatur. 197

molitur,& perniciem cudit. 166

$. IV, Odium ex invidentia przfertim or-

$. L. Amor venereus fzvit , cüm mulcet;

tum, plerumque argumentum eft laudis,

torquet, cüm dele&tat ; ferit, cüm eblan-

teftimonium innocentiz , & indiciumexe

cellentioris virtutis. 200

ditur ; angores excitat, cüm voluptates

ingerit; vulnera iníligit,càm ofcula figit,

$. V. Diffimulari odium licét per modicu

"

166

temporis po(ïït , non tamen diu celari ?

$. 1I, Quos Mars gradivus potis non eftin

fe prodit, & venenum, quod interiüs in

*

caílris profternere, hos plerumque cz-

imo pectore fovet

,

exteriüs prafignat

cutiens puer amor cupidineus vincit in

oculorum torvitate , frontis afperitate ,

gyneczo; in finu foemina, 168

orisque malignitate, 204

|CWMES

g.VI.

N

Elenchus

$, V. Truculentius fzvit, debacchatürque

it, non fpuriüm more impaciens ob«

odium, (i larvá tegatur amicitiae. Verba

: flantia queque propulfare adnititur, quo

tunc loquitur melle oblinita, faccharo in-

rei adhareat concupita,

139

$. VII. Anxium qui intus fovetdefiderium

Ípería; noxium ut venenum propinet, &

lethale vulnus infligart. 207

f2vo non indiget, quó diícrucietur,tortge

$. ViL Nil dutius , diriüsque nihil obtin.

re; ipfum defiderium fuo aftu vifcera lan»

€inat, & cor corredii, 342

git odio exulceratis, quam non poffe

DISSERTAT!O XIL Proba fruftrantur

odiofi juflionibus refragari , ut & jugo

defideria nii excullà fegnitie admitantur

fubjici illius., " cujus odio fe inflammari

raefenlerat, 21«

operibus infudare; 244

)

DISSERTATIO X. Linguaodiorum fce-

$. I. Defideriorum [emina terre concre-

dita noítri cordis , fi nullo excolantur la-

cunda parens taciturnitatis froeno coér-

cenda eit, ne quae verba profert , verbe.

bore íterilelcunt, quo vis deítituta fru&tu.

24«

ra fiant, quz neceminferant, 214

$. I. Lingua ad convicia in alios torquen-

$. 1I. Ea non datur quieslaudi, nifi quam

da, quia prona , & lubrica, nifi com-

exantlati labores przceíferint. 246

$. Ill Segnitiesnon proba tantüm corrüme

peícaiur , diffidia excitat , G odia parit

exijalia. 214

:

pit defideria, quz concipiuntur incultara

virtucum, verüm & animam inficit,in qua

$. lI, Negligentes ptudentize freno lin-.

unà cum probis defiderijs arelcunt vir-f

guam compcefcere lethalia fibi adícifcunt

odia, quibus fiunt pluribus obnoxij dif;ri-

tutum germina. 249.

minibus,

216

$. IV, Ouum in. hoc eft operofiffimu

I s

$. IIL. E& lingua animi index, & qu intüs

quia totius maalitize fcenam conitruit, &

fovetur affectio, exteriüs prodit, & ple-

aperit; & impietatis protervus padapo-

ramque eít homini exitio, fi luz permite

gus Ícelera edocetomnia, 251

"

tatur lubricitati.

218

$. V. Quod in otio otiatur otium non fo»

lüm proba in hominibus, culcurz etiam

$. Lingua in labijs detractoris ignis eftin

L

^

fornace avernalis tortoris, non fplendet,

addiétis virtutum,corrumpit defideria

[cd urit; & fumos emittit , quibus alienz

verbm & urbes ipíss otio. torpentes fus;

^

innocentiz candorem denigrat. 221

deque verut, & radicitüs everiit. 253

$. V. Detractor omni ferá deterior, euam

$. VI. Qui otio torpeícunt homines ftare

nelcij ad pulfum cujusvis modice tenta«

in ipío feffionis otio, cüm nihil videtur

agere cades gladio linguze molitur, non

tionis corruunt, & in Ícelera ruunt. 256

fulo cruore innocentis madidas, fed pro.

DISSERTATIO XIII, Fugs natura, & in«

|

doles, ejüsque caufz excitandee , & coér«

ftituto pudore virtutisferales. 224

260

$. VI. Linguainfreenisnon folüm detraclio,

cenda donantur explicatu.

$. I. Ludicra fpectacula ideo fugienda, quia

nibus, verüm etiam convicijs, & derifios

nibus odium excitat in pufillis, Pragran-

plus luctüs,quàin gaudij;plus damni,quam

260

des veió animi non pluris convicia faciunt,

voluptatis ab i;sdem haurimus.

$, ll. Sperata ex antlatis laboribus prae4

quàm ranarum coaxantium importunos

clamores. 226

mia fugam co&rcent , & ad infiftendum

DISSERTATiO XI.

Affe&dus defidetij

bene caeptis animum firmant. 262

6. IIL. In naufragijs navigat , qui in libidi-

quid, & quotuplex (it? expendantur ejus

cauíz excitantes , G remittentes, & effe.

num pelago malaciam non fugit, fed tra,

jicit; nec pericula cavet , qu& imminent

étus. 23t

$. L. Mira humani defiderij vis eft; omnia

peccandi, 264

penetrat, fingula luftrat , & nullibi qui-

$. IV. Cüm pericula in cafiris prafertim

Veneris, ac impudici amoris imminentj

eícit, quia nil eftextra Deum, quodejus

valeat capacitatem explere, 251

nonnili beneficio fugz de proftrata libi-

dine epinicium canitur. 267

$. Il. Cauíz humana excitantes. defideria

ex gemina praíertim radice germinant;

6. V. Qui fortiter ftererunt imperterriti in

caítris conttra hoíliles exercitus , foedé

copià fcilicet, & inopià. 232

ceciderunt in gynecais foeminarum, quia

$. III. Defiderij plures effcétus recenfen.

tur, quorum pracipuus eft vexare defide-

beneficio fugze negiexerunt earum ilicias

rantem. Benefidumenimdiu defidera-

& alpectus declinare. 269

tum; quó per interpofitam dilationem

$. VI, Singula procacis mulieris membra ;

ornatus, & veíles retia funt minus caue

diutiüs expeclatur;eó acriiis torquet, 233

tis hominibus capiendis , ac. perdendis

$; IV. Defideria diu innutrita zeftu fervene

tiori ex imis vi(ceribus lachrymarum eli-

accommodata: vis non irretiri,eurq citiüs

ciuntimbres, quibus fincerioris flamma

fuge, 271

$.;VII, Ornatus muliebris zítus excitat

:

amoris irrigantur, acfoventur, 235

$. V. Humana defideria naturam. induunt

marinis procellofiores , quibus naufraga

flammz: i remiffa fuerint, facilé coércen,

perit pudicitia ; nifi beneficio fugze calti.

tur: difficulter,fi acrius efluent. 237

tatis cultor ab ornata: feminz Íe fubdug

$, V1, Deüderium fi porum, & fincerum

cat alpectu. 274

$. VII

£,

Difletationum , & Paragraphorum.

$. VIII. Marïnis € fluctibus orta Venus

ex quo lues irrepit venerea ,

qu2 tanger

procellis ciendis affueta, etiam in pellu»

tes inficit, & feedé interficit,

306

cidi fontis mallacia ad naufragia viros

$. III.

Qua peroculos hauriu

ntur vene«

SN

beneficio fagae à periculo fe non füubtra,

nataluexuriz illicia ; mentem

hentes , impellit,

fubeunt ,

277

quam lafcivientibus implent,

$. IX, Fugienda funt , cum procace mu»

cogitationibus ,

fcedántque.

quaad manus per

inïpu-

liere colloquia, quia proxima eft lapfui

ros tranfeunt contactus o

caítitas, que cum eadem fermones iníti-

dos;, ut cafítitati

mninó fugien.

lethaliter noxios,

308

tuit : perinde ac à deditione non procul

$. 1V. Ornatus procacis mulieris viro

sde«

diftat arx , cujus Prefectus incipit cum

hofte obfidente mifcere fermones.

venuftat , & ideo.fugiendus ,

quia la.

290

queus eft , quo auce

DISSERTATIO XIV, . Gulz deliciz pet-

ps tartareus viros ad-

nititur capere, fuíq

ue juris facere,

31X

inde fugiendz, ac moriturz caftitati prz*

$. V. Fugiendi fuat £eminei

ludentia Sardonica Pomaa,

28$

tactus, quia

delicias , carnísque voluptate

$, cum fpon«

& k

Ventrem ,. qui varijs obfoniorum

dent , inipfum corpus arm

ant

oblectamentis immoderatiüs onerat

3

LÀ

Uf, cujus

vites infringunt , robur dejiciu

nt, & ne«

mentem affectuum pravitate miferé pre-

cem accerfitis morbis accelerant.

mit: G corpus vitiatis obruit humori-

314.

$« 1V. . Suas haber luxurize

pelagus fluctusy

bus.

28

fua brev

ia , fuósque fcopulos ; nec iili de«

$. Il. Gulz delicias , quia prima mulier

funt infames naufra

gijs Scylle, & voraceg

h

non fugit , nec appetitum coércuit ; cum

Charybdes :

haec , qui fapit , diferimina

. malé carpto malo, malorum omnium

fugit:

nec zítuantis concupifcentize flu«

colluviem deglutivit ; hominémque fuo

ctus trajicit , ne ijsdem

Ípoliavit otnatu , ac in imum detrufit

beatur.

316

Pgufragus abfor-

L

miíeriarum.

285

$. VII Minus adferunt hominibus nocue

*

$. IIl.

Quia per fugam protoparentes ab

menti irtuentes

€

eíu pomi vetiti , à cupedijs gula (e non

therz , & exilienr

Numidize Sylvis Pan-

es ex Africe fpecubug

Íubtraxerunt , ignorantig vulnus con-

rugientes leones , quàm procaces mulier.

traxerunt; quó intellectus lumine , & vi»

culz , qua toti bumanz fpeciei obíunt ,

ribus de(titutus miferé cacutit, & coenum

cum ferze nonnifi individuis noceant.

ccelo, & temporalia praefert zeternis, 289

319

$. VIIL, Tuende cattitati , qui ftud

ent ;

$. IV, — Vulnus, quod neglectus fugz pomi

vetiti perejusdem moríuminflixit volun«

neceffe eft ab alterius fexüs , quovis

abífti-

neant contalu, qui in perniciem ,

& exi«

tati , inplura putreícit ulcera homini

uum caítitatis flammas infol

quam noxia,

290

p?t-

efcentis con«

X

cupifcentiz flabellat.

T

$. V. Unovetiti pomi morfu utrumque por*

$. IX. Fugienda funt mulierum ofcula ,'

tionis inferioris appetitum concupilcibi»

que dum labijs figuntur ; vulnera cafti.

lem, G&irafcibilem Protoparentes letha-

tati. infliguntur

» quibus faucia fcde pe«

liter fauciáruut , quia Guiz non fugerunt

rit,

Af

oblectamenta.

292

DISSERTATIO XVI, Nullum tuendg

$. V. Cupediz ; quibus palatum inhiat ,

caítitati afylum fugá tutius,

228

nifi à judicefugiantur , ac reípuantur , os,

$. L. Sicut qui periculum timet

naufragij s

quod aperiunt Gulz indulgentig , clau-

proceliofum non traiicit pel

dunt equitatis fententiz.

194

agum ; ita

caítitatis cultor à quovis fe

fubtrahit pee

$. VII. Ferculorumluxus fuglendus,quïa

riculo, ne in fco

gul& indulgentes , dum ventrem implent ,

pulum impingat, & naus

fraga caftitas pe

reat, 228

mentem probis affeCtibus evacuant : &

$. IIL. Procax mulier Charybdiseíl;tunc vor-

dum prolixiüs fibi zvum fpondent , Libi-

tices (uos defcribiti, cüm (uis eblanditur

thinam fibi accelerant,

296

$. VIII. Adeo mens epulis gravata obtun-

lenocinigws, quibus infidiatur caftitati;

qua

ne nauíraga pereat ;

beneficio fugz de«

ditur , ejüsque lumen obtenebreícit; ut

clinanda eít infamis hu

virtus frugalitatis detur dedecori; & in-

jus charybdis. vos

rago.

1j0

temperantie turpitudo virtutis decori.

299.

$. MI. 7Egritudini eftuantis concupifcen«

u curande nullum alexipharmacum

DISSERTATIO XV. Manuum ta&tus ,

apcius fugáoti

j; quod luxuriäm fovet ; cu&

jocique mulierum procacium occulto fas

etiam favet,

2

Ícino caftitatem toxicant.

Is fapit , qui

$. IV, Fugienda funt lenocinantis muliercu,

hac luxuriz fugit lenocinia interitui ca-

lg blandimenta;

flitatis pracludentia.

304

laquei funt,& compedes,

' quibus diffugcre

nequeunt ab orco quot«

$. I. Adeódelicatus eftílos ca(titatis, ut

quot ijsdem illaqueantur.

2535

folo lenocinantis mulieris tactu lethaliter

$. V.

In caflris Veneris is fortiü

$ pugnat,

Lledatur , arefcat , & corrumpatur ; i.

qui celeriüs fugit; gloriofiüs tr

. deóque fugienda ta&uum , jocorá

iumphat,

di(crimina,

mque

fi quavis difru

ptá morá terga vertat ho«

104.

Íti, Libido h

oí(tem non timet ; nifi

fugi,

& Il Fugiendus diveráü fcxus conta&us,

entem.

338

[4

$. VI,

—

Elenchus.

—

$, VI. Procaces mulietes , qui non fugit

mana tam fodé cacutit ; ut quid appe-

in evidens ruit difcrimen, ubi caflitas nau-

tat , ampliüs neíciat , nec videat,

385

fragaperit, & qbi easfequitur , nonnifi

$, V. Ambitionem, quifovent, acdigni-

aternum exittum affequitur,

542

tatibus inhiant, plerumque Tantalica fa*

$. Vil

In certamine , quod pro tuenda , &

me laborant, & quam fequtntur fugien-

propugnanda pudicitia initur ; caftitatis

tem dignitatem, nunquam affequuntur,

.hï

pugil cadit, fiítet ; vincit ,. fi fugiat.

8

Non à robore brachiorum, fed à pedum

,5-

Vi, Ambitio, qüos altius evehit , prae-

velocitate fperanda eít viétoria.

344

cipitio conílituit proximiores, & eó in

DISSERTATIO XVII.

Fugienda ebrie-

imum detrudit erumnarum, quó ad emi-

tatis vertiginofa charybdis , in qua mens

ventiora urferat dignitatum faitigia, 398

— 1

flu&tuat, & virtus naufraga mergitur. 349

50 VIIO

Scenam mundus exhibet fpectan«

Caítitatis ftudiofus cavet , neimmo.

$. I.

dam, in quam fuos ambitio introducit

dico madeat vino, quod e(t Veneris lac,ve-

a&ores , quibus fi larvam detrahas , qui

nenum pudoris , fax concupifcentiz , ifex

preeíle finguntur, fubeffe deprehendup-

tur;ac faedé famulari;qui illuftribs domi-

fpiritus, mentis fluctanscaligo , & pudi-

citie fepulchrum.

349

[

. ; mantut,

391

.&. VIII,

$. II

Foeda, que in aliqui

bus R&gicnibüs

Ambitio throno infidens , perin-

inolevit confuetudo fe provocandi ad plu.

de ac tnagiftra in cathedra , Píeudopolie

res ficcandos cyathos,virtutum flores exic.

ticam edocet in perniciem juflitize , G exi-

cavit, & gramina fovit vitiorum, — 342

tium innocentiz : Ílare adnititur alienis

S. IïI.

Cuitura addictus ca(titatis temu-

innixa ruinis, (ed proprijsfepelitur. 395

lentiam venenato angue deteriorem fugit,

$. IX — Quó altiüs ambitio nititur , e& ac»

& ab immodico fe vini hauítu abílinet, ne

riota neceíTe eít. ineat certamina; plurése

que fuperet difficultates , qu& afcenden-

flos pudicitiz hác undà obruatur. 35j

5. IVO

'Yemulentia non animum tancum

ti obviant dignitarum faítigia.

3992

Íuis deftituit ornamentis virtutum ; ve-

$. X.

Bracteata funt bonoris culmina ,

rüm & corpus viribus , imoó & hominem

. quibus ambitio inhiat ; umbratiles digni-

Is fa-

homine;quem in gregemdejicit pecudum.

tum fpleidores , quos fpondet,

317

pit, qui non finit fe hisce allici fucis ,

g. V.

Immodicus vini hauftus viam non

nec decipi latvis.

492

folüm ad luxuriam emollit, verüm etiam

DISSERTATIO XIX,

Solerti fugà de«

lubricitatem invehit ad reliqua vitia , qui-

clinanda eftadulatio , quz cum hilari obe

bus vino madidus hominem exuit , & na-

fequitur vultu ; animo perfapeinfidiatur

turam induit brutorum,

161

adverfo.

405 .

$. Vi. Inhiantesgula delicicijs vitijs prom-

$. L. Affentatio larvata eff amicitia equo

infidens Trojano hoftibus feto , propte-

priüs confcciantut , quia libido paícitur

convivijs,incenditur vino,& inflammatur

rea fugienda eft ut inimica; non audienda

ebrietate.

ut amica.

40$

364

$. VII, Sobrietas ficco vefligio fluxa ma-

5. II.

Adulatio humanos confundens

tini finus itinera tuté trajicit; cümtemu.

afle&tus, amoris fymbolo abutitur, odij

lentia naufragium etiam terra inhareus

effufura lethale venenum : amorem pro-

dit, odium executura,

accerfat. — Fugienda eílebrietas, fons eft,

408

$. III.

Ea eft affentationis indoles, utnon-

|

é quo vitia omnia veluti putidiffimi rivuli

— fcaturiunt.

368

nifijucundis , gratísque verbis , ac rebus

DISSERTATIO XVIII. Ambitio , quo

,al-

aures Principis demulceat , & illa reticeat,

tiüs evehitur, eó proximior eft ruinzg : ejus

quz eidem minus grata efíe noverit , e.

tumor honorum fugá eludendus.

374

tiam in perniciem juílitie, in Principis

$. l.. Quos affzctus ambitionis palcit, eó

detrimentum.

410

diriüstorquet , quó tumidiüs intlat : ven-

$. IV. Viro improbo indebitis , qui lau.

tum ijsdem exhibet, quo dum in fublime

dibus adulatur, viam fternit , per quam

ferunrur, noxiora fecum praxcipitia tra.

libentiüs in deteriora ruit.

414.

hunt,

37

$. V. Affentator Prapotenti ut placeat ,

$. H. Ambirio faftum affectat , qui plus

in(lar Prothei omnes induit formas, licet

fecum trahit ca'iginis, quam prodat nito-

in omnibus femper informis , quia men,

ris.

ye ampla funt, coaré&tat , & qua

dax, & fumum vendit , prétium acce-

fublimia deprimit , quia ejus defiderio

pturusfplendidum. — 416

haud paria.

376

$. Vi. Ad id affentatio pervénit nequi-

5. Iïl-

Ni! boni fecum ambitio defert ,

x

ti, ut non folüm ad reliqua vitia viam"

cüm in fublime vehitur

?

e

dignitatum

aperiat , fed & ipfis flagitijs ea exhibeac

Íplendoribus inhians . noanifi czcas dede-

obíequia , quz foli debentur divinizati.

coris enancifcitür cæäigines.,

380

$, IV. Ambitrio nonnià fumos Ípargit ,

DIS;I;RTATIO XX, Excludenda ab au,

quibus & lachrymas elicit ,. && n;ens hus

um dulci

| lis Principum eft affentatio, ham

Obd01

. Diflertaionum, &Paragraphorum.

ob»äu&üm efcá exhibet, quó incautos ca

. VL, Verz interni gaudij delicis in foli-

piat; necaliud eftadulatoris laus, quàm

tudine efflorefcunt ; . fugiunt fi feceffum

fpeciofa fraus. 424.

deferamus, & hominum turbis nos ulttà

$. I. Quiproprias finuntaures adulationi-

ingeramus. 46,

bus demulceri ab jisdem plusobtinet gra-

$. ViI. Verz quietis appetens mentis trane

ta affentatio, qu

àm meritorum ;'oafg;r-

quillitatem , & letiuam non . inter.ho-

vatio,

414

minumtumultus quzrit: fedin (olo Deg.

. &.1I. Claudendz funt auresaffentationi,que

ac virtutum exercitio enanciícitur 3..ac

in' id unicé incumbit fludij, quó lenoci-

filentij freeno linguam coércet, 449

nijs verborum (übtili compofitis artificio

$, VIII, Quz ex latis ftudijs humanio-

eis demulceat, ut decipiat ; & noxam

rum prafertim litterarum. percipiuntu£

inferat. 426

. gaudia, menti funt levamini , .cui qua&ex

1præ'('tan't' affene

- &, TII. Sua Prapotentibus

obíconis libris. hauriuntur voluptates

tatotes obíequia, u àd pinguiorem pro-

funt gravamini, - 472

qoveantur fortunam: cadunt humiles,

$. IX. Ludicre facetiz fi obfco&mitat.em r&»

ut affurgant tumidi; genua demittunt,

doleant , impares funt animo honefté la.

ut caput extollant; & cameli inftar £e fle-

xando; .non colloquia his falibus condi«

&unt, donec accipiant. 470

untut, fed virtutes corrumpuntur, 477

$. IV, Prapotentes,qui affentati

onibus gäu-

$. X..Lufus honetli, qui: magis arte, &

dent inflari; nominibus , ac ticulis delee

corpotis:. agitatione ;regunrur ; - quànx

€lantur, quibus alienam (ibi arrogant ex-

- fortuná, fiírequentesnon fuerintanimo

cellentiam; quáfarazunt pro

laxandoperidonei habentur, 480

pr-iam*-qþxe-

n

gere vilitatém, 431

"

,

DISSERTATIO- XXif. Fallax, & perfonata

$. V. Adeo vanà prapotentes

demenïääw't

eítmundi latitia, cui- f& .larvam detrahas

affentatione, ;ut' mortalium dedigüati

nonnift luctum prod

&onditionem cultum foli

48; .

N

*

1::.,» & iachrymasgþ'xi f«

'DCO d;bitïum

fibi atrogent. 4;4'

$, l-- Mundi

gaudia dieie liabont illec&bräg;.

"$. VI. Naícitur affentatio in aulis Princi-

quibus failunt, quosalliciunt ; & eó 04

pum , ubi licét adolefcat vegetiór,

«entiüs, quó firmiüs homines ijsdem -fi«

confeneícat adult-go r,nunquam tamen mo-

dunt fallentibus, 48$

rituf,

437

$. II Qui voluptatum lenocinijs capti,cung

4, VIl Detra&tio femen eft Cacodeemo.

mundo rident in mundo : gaudiumin exe

nis; quod malignitas in perniciemhomi-

tima faciei:cute produnt ; fed . intus la«

num ferit , ut in- uberem diffidiorum

. «hrymis in corde madent. . 488

fuccrefcat meffem, fed ^ affentatio adhuc

$« II - Mundi gaudio , ac délicijsqui.dif-.

nocentior. 442

- fluit;,anxio difcerpirurdoiore, & cum 1z-

$. VIIL, Uriliora funt vulnera reprehenden-

titia exultaret fucatà

;mox liqueícit in la,

tis, quàm fraudulenta ofcula eblandien-

chrymas.

491

tis: ilia dum infliguntur, fanant 5 hzc

$, ]V. XVoiuptas gaudium fpondet', & ]a-

cüm figunrur inter;/münr. 444

chrymas extorquet; ofcula fi

git: & 'V—Uine-f

DISSERTATIO XXI. Donantur explicatu

ra infligit. 494.

E

affe&tus gatidij, fealetitie, & delecta-

$.. V. Blandiuntur, & decipiunt mundi gau-'i

tionis ; & expenduntur ejus caufz ,. &

- dia, malaciam fpondent, & naufragiunz

effedtus. 450

apparaánt : nec ip(is fidendum; alliciunt,

$. L. In valle lachrymarum

hujus vite non

ut lzdant; adulantur, ut inrerimant, 494

effloreicit lzetitia, à quovis defoecata moe-

$. VI. Deceptoria fünt mündigaudia, & fal.

rore; perinde acrofafuccingitur fpinis,SC

lacia j eícam exhibent, quá alliciant, &

funeltz cupreffus lxtioribus lauris: fem.

hamum obtegunr , quo incautos capiunt,

& interimunt,

per frondefcunt conterminz. 459

foi

$, II; Mundana gaudia tamet( videantur

$. VII. Mundani gaudijindoleseft fublarya

anguílias dilatare ,' animam premunt,

fucati rifus lachrymas ab(condere , .ac

quam explere nequeunt, nec ejus extin-

melleo in. poculo. venenum -

PrOPinafe.

guere ficim.

J

mortémque accerfere.

04

$. IIT. Honeftz excitandz letitize perido-

$, VIII, Nulla funt mundi gaudia, qüze ne-

nea habetur Eutrapelia, quz triftes moe.

que habentur in fpe, ne poffidentur in re;

rentis animi excutit caligines , & honeíti

defloreícunt, cüm primàm putantur flo.

gaudij ferenitatem ingerit. : 457

teres arefcunt, cüm favere, G arzidere

$. IV, Quies,quam honefta animi remiího

creduntur.

$97

fuggerit, viresfuppeditat acriotes , qui-

$. IX, Qua mundi voluptas gaudia fpon,

bus ad preclara quaque agenda validius

det,nullum adferunt lenimentum , fed ..

accingimur,

460

criüs urgent ad lamentum ; cor vera |z-

$. V. Avium garritus, ac modulationes, ut

tia non afficiunt ; fed criítitijs inficiunt,

& vatijs coloribus depittze fpecies pluri-

mum inrurali feceffü. adferunt obleéta-

msägRTATro XXIIL In folo probz

«onícientia folo virtatum «ultura,Numi«

menti ad anirnum hone&ä laxandum«463

nisque

.

Elenchus

i t g

em octüpet, cor'

prema

t, foáqué tetrici

nísque cultu veruri germinat gaudium,

vera effloreícit letitia, ac vera adole

tate animi ferenitatem perturbet , nune

fcit

quam tamen voluntatis evertit. libertae

jucunditas. $16

$, L. Extra veritatis limites feruntur, qui

tem , quin coérceri poffit.. $18

6. VII. Mocroris tetrz caligines,nifi excue

intra limites corporearum deliciarum cir-

«umferuntur vera quzfituri gaudia. $I6

tiantur,lumen infufcant mentis, & immo.

dicá preffos ttiftitià veluti cecutientes per

$. Il. Flos veri gaudij non. germinat intet

- mundi voluptates, carnísque illecebras,

devia trahit, ne vias perambulent falutis,

fed in Dei amore in . conícientia virtuti-

Hilaris patientia beatitatem przfagit. f 6t

bus exculta, & corde à quovis focdo affe«

$, VIIL, Internus moror vermís eft viícera

«orrodens , tinea cor exedens, ferpens a«

^ €udefecato. $19

$. II Que mundi voluptas videtur homi-

nimum fuo exitiali veneno interimense

Y

nibus eblandiri oculorum dumtaxat eft lu,

Qui fapit improbam omnemà fe m«cfti-

AH

dibrium ; vel extimam tantüm radit vul«

tiam abigit. 56

?

$, IX. Immodica tri(titia morborum om&

'tüs cutem, non cor intus penetrat,

$25

24

$. IV. Gaudium qui quarit extra Deum

nium in unum eít collecta congeries, o«

. nique eft egritudine noxior; partémque

nonnifi morores invenit ; & lachrymas;

* quibus madet, cum perfundi gaudio cre-

hominis nobiliorem invadit, & nifi excue

tiatur,necem infert, $$O

debat.Veralztitiaà foloDeo hauritur.5 2 f

6. V. Solus Deus e(t fons pellucidus aqua

$. X. Mattitia lzfz confcientiz filia dee

formis, & lurida veluti avernalis Megera

- vivz, à quo fcaturiunt latices fiti noitrae

extinguendz idonei.

Terrenz volupta.

fzvit, ac multiplici cruciatuanimum tore

quet, quem occupat. f71I

tes funt cifteraz diffipate , qua nonnifi

ccenofas, paluftres, ac vitiatas exhibent

$. XI. Nullum triítitiá lethalius ulcus, quo

faucium cor omnium ad fe congeriem

aquas, $29

$ VI. Voluntati

humanze expl&ndæ impae

trahit malorum , ideóque excutienda eft

res funt omnes - creature ,

licét totum

quavis moeroris nubes , ne lucem divinae

fuum in ipfam finum expandant : in Deo

gratiz nobis furripiat, trahátquein vitioe

rum tetras caligines. $74

tantüm poteít veré gaudere , in quo po-

teft plené lztari, $53

2

DISSERTATIO XXV. Lachrymz, quas

miferentis, ac reíipifcentis animi dolor

CUVR

$. VII. Chrifti,quive

(tigia fequbnmr,bona

omnia affequuntur, quibus verá perfu(i

elicit, ridentis, acarridentis Empyrei ro»

latiti, & mentem recreant , & ventrem

fcidi fünt imbres,ac coeleftis chefauri plu«

reficiunt,. $36

viz fordibus eluendis, ac noflrze flerile«

Ícenti ficcitati riganda pares. $79

L^ o

$. VIII, Quamdiu mundi voluptatihus, di-

vitijs, accommodis inhiamus; tamdiu

&. 1. Expenduntur affectus miferationis , &

compaffionis , donantürque explicatu eoe

verá deftituimur lztitiá, qua nonnifi in

Deo fummo bono efflorefcit. $40

rundem natura, cauíe , G proprictates,

DISSERTAT!O XXIV. Nullum immo-

$79

dicà tri(titià lethalius ulcus ; hoc. enim

$. II. Chrifti. patientis cruciatus uberem

fuppeditant materiam parem affectibus

faucium cor moerens omnem ad fe conge-

riem accerfit malorum; «or extorquet,

miferationis, & compaffionis ciendis, la-

animam inficit , mentem fluctuantibus

chrymísque eliciendis. $8t

illuüriorutä.

tetris cogitationibus exagitat,offa exiccar,

$. III, Exhibentur pleraque

virtutum obeft exercitio, & holtis tarta-

Oratorum exempla, quibus affestus com.

rei prodeft infidijs, $44

paffionis, & commiferationis excitantur,

lachrymzque eliciuntur per lugubres moe

$, I. Donantur explicatu proprietates, cau,

-modias, $84

f» fpecies, effectus triüiciæï, & mororis,

$. IV. Refipifcentium lachryma funtlaztum.

$. Ji?. Producuntur pleraque alexipharma-

vitz aufpicium, flammas extinguunt gee»

hennz, vitiorum delent fordes, lugentes

ca criítitize vel leniendze , vel proríus ex-

cutiendz perapta. $48

agglutinant Deo , quem emolliunt , flee

ctüntque invotaplorantium, 486

$. IlI. Triítitia immodica ideo excutienda,

quia virtutum obeft exercitijs, & tarta«

$. V. Adeoingense(t lacrymarum pretium,

ut refipifcentes fluxum hocce. folventes

rei hoflis prode(tinfidijs. 550

$, IV. Tetre mottitiz nubes menti fereni-

argentum, Regnum ipfum «ole(te fibi

tatem adimentes nullo validiori flatu ex,

hoc pretio coémant, £90

cutiuntur, quàm illo precum , qua Deo

. VL. Lacrymz refipifcentium donis im«

butz ceeleftibus lugentes Martyribus,cae»

funduntur, $52

$. V. Nil triflitià eximminenti ortá malo

terísque Beatis pares efficiunt, quibusin

in homine deterius: vires conterit , hu-

amore non funt difpares, Lepram mun-

.

mores exhaurit , offa exficcat, cor premit,

dant vitiorum,

$23

$, VH, Eaefít vis lacrymarum , quas do-

& (anguinem ipfum é Chrifti

Xcorpore li«

cit. 555

lor elicit refipifcentis , ut Magdalenam in

$, V. Meror immodicus quamvis meie

civitate peccatticem in domo Phariízi

[2 9017

.

Diflertationum, & Paragraphorum.

effecerit pïfcatriþem divine gratiz, | A»

adícifcere, quod pluribus bonitas fui dife

quas fudit lachrymarum, capillos in retia

fufiva fecit effe commune,

639

expandit, & veniam fuit criminum expi-

$, IV.

Invidia veluti phznicis emula fui

Ícata, Ut & Efau Yaaci benedictionem.$ 95

carnifex,fe ipfam interimit, licetnon mo-

$. VIII, Ad Deumnulli poffunt & terra. ab

riatur; quia fe parit, cum fno livore perits

hominibus gratiores Legati lacrymis mit-

torquet fe,non ut pereat, fed vivar. 642

ti.H licet tacitz,quavis tamen eloquentià

$. V.

Invidia vefpertilionis naturam iibi

efficaciores Deum emolliunt, fle&tiintqu

ufurpans alieng gloriz fplendores non

in vota lugentium, & petita feliciter obtie

patitur, Gteó caecutit turpiüs , quó alius;

nent, funtque humani generis redemptri-

cui invidet, fplendet illuflriis.

645

E68. 129

N

6. VI. Adco malignantis eftinvidianaturze,

$. IX, Lacrymae vocales funt, G flexanirnz,

4

ut vel in fufcepta beneficia dentes acuat;

hi

H

rem mifericordize jure (uo fibi ven

€ant

fuámque effundat livorem, quo lethaliüs

Gveníam, quam de pátratis deli&tis exe

benefactorem mordeat, ac inficiat,

648

poícunt;pià, ac gratà violentià à Deo ex«

äa ïïe

Invidi à Regulis ferpentibus haud

torquent. 603

abluduat, fui veneno livoris alios quose

que vel virtutum gloria prgeminentes,

& X. Lacrymaz refipifcentium gaudium ex-

citant in ccelis , quia in terris fuper(tites

vel dignitatum fplendore digniores pol.

abftergunt noxarum fordes, deléntque vi.

luunt, ut extinguant.

6j1

tiorum faedas reliquias , & animas lugen-

$. VII, Nulla eft virtus,nec vite integri-

tium floribus exornant virtutum. 6có

£as, nec morüm innocentia, que potis fit

DISSERTATIO XXVI, lovidia przcoqua

invidiz tela retundere; ejus livorem de-

üppliciorum gehenna de alieno bono . ta«

clinare; quó priüs interficit, quàm vul«

beícit, fe ipfam torquet, eftque tui poena,

nera infligat.

6$4

C

(ipa.. : 6 o

$. IX. Non pulfat invidia, quos fummee

$.L

lE

&

?*"gj (ïf(*'

E

atur de bono alterius,

f

virtutes ornant; quarnm culturam , qui

acl

v

iïu

mn

ib SCiLC

jMeo

e propterea

negligunt, &invidiam intus fovent, de

Dnox

"

AC

2

qui neim:

nem tolerat

aliena tantàm caligine clatefcunt, & non-

1

iOIO)

iiooertorem,. 610

nifi in alienis decrementis propria quae

ä. Iï &

ViiiEr GIE

3AV

idus

juem non folüm ma.

runt incrementa.

618

la ptopria, v

ena bona miferum

$. X. Nonfinit invidia quempiam emine-

EE

eile adi gni

iorem,que aliena

te fine aliorum depreffione , nec furgere

felicitas crefcit uberior,

absque alterius lapfu;nec fplendere, quin

-

x&s IEX: iïï'fi(iäa äïb* I»Uipa,

eX.

íu

licium,quae

alij obfcurentur;fitque argumentum divi-

$5

]

alijs riala in odij cudit cff

n íe retar-

nitatis eminere, fine alterius diminutio-

quet, gehennámque accerí(it,

quá có acriüs

ne.

661

$

torquetur, quó alius, cui invidet uberiori

DISSERTATIO XXVII, Affe&us miferi..

donatur felicitate, 618

«ordia, feu compaffionis dum alienze opi-

b ?«sei.

Sspat

itur, necfupe-

tulatur miferie przfertim per. elargitio-

$. IV. Invidus nec pare

riorestolerat, errátque pro

: u

;oterea in foli«

nem cleemofynz miferentis divitias auget.

663

tudine in inaquofo; quia nonni(i fentes,&

$,. L Compamonis affe&tus miferorum do-

vepreta, quibus pungitur fua experitur in

" folitudine, 621

lores lenit, lacrymas exfíiccat, meerores ex«

cutit.

$. V. Nileftquodgraviusiavidum torqueat,

663

f. 1l

Affli&io animi,& miferia cordis non

quàm aliena felicitas,X virtus, Is tantüm

?

invidià caret, o

u

l3

avittute claret. 624

funt de ratione mifericordizs quz propte«

6. VL Iuvidiz,g

livote inficitur pro.

rea Deoinefl, tamet(i nulla angaturtrifli«

priam non curat v

am .zueri. dummodo,

tia, nulla prematur compaffione. 666

ï*l ÁIAVA

A

i

&,bg-*six

nterat, 629

$. III.

Ita mifericordia in Deo triumphat,

DISSERT

A

rï»z

lO

P

H !nvidia eff fons

ut vel ipfa juftitia ei famuletur , fitque:

p "

eOu

DO

Ü

putid ü$.

ti latices omnium

Dei ira complementum mifericordiz,quae

atg

riunt? GC ejus a«

eó clarefcit uluftrior, quó ira. flammefícit

g

668

quain

s

oclus

dercumanis pro»

uberior.

iï,ibuä rm

cellofiores, q

C(us& 3,)(3? i

f. IV, Magifter Chriftus nos edocet mife-

metía. £28

ricordiz exercitia, ut mifericordiam con«

$. L. Invidia lethali fuo livore etiam pro.«

^

feqvamur; & mavult fubfellia flipari vie

l

£b

^

xljS

prium t

inguinem inficit, quo fratris ex-

duis protectis,quàm alteria fumare hot

tinguat fplendorem,

638

interfectis,

670

$. T.^ Ubi fuum invidia livorem fundit,ibi

$. V. Que mifericordia plus

Wdat, eó di«.

tefcit uberior,ea tantüm lucratur;qua do-:

cun&3 confundit: nec fofcepri beneficij

nat, &illa perdit, qua fibi fervat. Foecun-

recordatur invidus, quicxco impetu in

eumüirruit,chi invider. 636

dus ager eftfinus pauperum, quaz recipit;,

fovet; & au&to foenore reftituit danti , cui

$. JIl.

Adeo exitialis eft invidiz maligni-

tas, ut vel ipfius bonitausnacuram füoni-

propterea bonorüm .temporalium "ufus

ne

uw

tancum

commodatur , non datur, 674

ï*-****-ï livore corrumpere , fibiq

$.

I

Elenchus Diflertationum, & Paragraphorum,

$. VL, Pauperum eft coelorum Regnum,

$. V. Quosveramiferatio tangit ; profufa

quod ijs impertiuntur, à quibus per exer-

in pauperes beneficentia commendat illu-

citia mifericordiz aliquid fufcipiunt le-

ftriores , fiüntque Deo gratiores. 715

vaminis , faciüntque Regni pretiurn etiam

$, VI. Homoideoexhumo,& non ex alijs

minuta &ra.

676

elementis dicitur effictus, & ex humanita-

Benefica com-

DISSERTATIO XXIX.

te compactus , quó inde difcat a&us hu-

LOI

miferatio plus dantibus prodeít , quàm a«

manitatis benefica , & mifericordise exere

cipientibus; quia Deus aucto fceaore refti-

cere in miferos,

717

tuit , quze pauperibus diftribuuntur, $80

$. VII. Omnia poffidet, qui fua omnia dat

$. , Tuncexpeditíores properamusad cos-

pauperibus, quia Deum lucratur; in quo

. leftem patriam; cum onera auri GC argenti,

thefauri omnes continentur.

720

quznosaggravant, abjicimus in folamen

$. VIII.

Veram augendarum opum ratio*

. miíferorum, ad levandas pauperum grum-

nem nosChriítus edocuit,aliam non effe,

mas.

680

quàm noftram impertiti pauperibusanno-

$. 1l. Affectus Compaffionis fons eft , à

nam, quz nonacceffione crefcit, fedim-

x

quo fcaturiunt rivuli lachrymarum;quibus

minutione augetur.

2

contractz noxarum fordes purgantur , &

DISSERTATIO XXXI. Benefica in pau-

cordis noftri flerile(cens tellus irri

gatur in

peres commiferatio provida eít negotia»

flores virtutum,

684

trix ; pauperibus opitulatur,G divitias in-

$. IlI,

Quemadmodum commiferatio.fi à

crementat ; dat fruftum fracli panis , & ace

vera enaícatur charitate virtutis induit ho*

cipit integtum regnum; dat coenum , &

ne(tamentaita ;vitij contrahit deliramenta,

recipit celum, — 728

fi ab honeítatis exorbitet decora.

687

&L

Deo fonerat , qui fua pauperibus

$. IV. Luctusexcompaffione profectus, (i

erogat , dat terre fragmenta , qua in cceli

limites excedat temperantiz,:sitque immo-

commutat ornamenta ; dat pecuniolas ,

dicus , nifi coérceatur fub larva commife-

& coleítes poffidet thefauros,

728

rationis , vitium fovet , quod lachrymis

$. Hl

Quod cum pauperibus commifetatio

Jaétat.

/

690

negotrum in(tituit , plenum eft ucilitatis,

$. V. Commiferatio miferationem movet

Accipiunt pauperes fluxa , & umbratilia,

incommiferantem ,fi hic commoda mife-

& dant aterna; fufcipiunt ceenofa , & dant

ris folicitaturus,fe ipfum vitijs coinquinat.

cceleítia;

731

Vera commiferatio ita alienis opitulatur

$. HL Subíidia pauperibus denegatanon

miferijs , ut proprias noxas priüs excutíat ,

folàüm flammas e ceelo laceffiro evocant ,

& alienz virtutis; ac meriti fiat particeps,

verüm etiam ex imoterrz gehennalía ad«

€92

vocant fupplicia, quibus zternüm tof»

$. VI. Sinuspauperum ager eft adeo ferax,

queantur.

714

ut fi aqua diftributz eleemofynz irrige-

$. IV. Beneficain pauperes commiferatio

tur , in uberrimamhzc illicó excrefcat fe«

proximiüs ad Deum accedit;à quo immi-

getem , G quz fuerant terrze concredita

fericordia recedit , & fupplicia,poenásque

aucto fcenore recipiantur in ccelo,

696

promeritas fubit.

237

$. VIL, Qua piacorniferatione pauperibus

$. V. Areícunt,fuóque privagtur decorere.

damus, Deo commodamus,à quo multipli-

liquarum virtutum licet exculti flores, nifi

catis incrementis nobis reítituuntur. 698

benefico mifericordie imbrerigentur.74e

DISSERTATIO XXX. Quzlevandis pau-

50 VIS

Eleemolyna alexipharmacum eft cu»

perum miferijspecuniz impenduntur, non

,randis morbis omnibus corporis, & animi

deperduntur ; ed ad uberiora negotiantur

prafentiffimum. Panacea,qua: omnes exe

incrementa divitiatum.

702

cutit zgricudines.

743

$, I. Piainzrumnofos commiferatio pru-

$. VII. Mifericordes , cum mortalitatem

dens eít propriz falutisnegotiatio. 702

exuunt, ovantes gloriam indnunt ; feralis

$. M. . Alienz,qui confulit calamitati, pro-

tumulus eít ijsderm victoriz thalamus; &

priam àfelongiüsabigit : quia propris ex-

cum morte cadunt , furgunt de victa more

cutiendze miferiz nullum amuletum ap-

te gloriofiores,

747

Y

tiüs commiferatione , & beneficentiá , quà

&. VIII.

Quos piain pauperes commifera-

&rumnofis opitulamur.

704.

tioDei filiosinflituit, hos immifericordia

$. III, — Propria cujusvis indigentia lex eft

gehennz mancipia conítituit, 7fo

- ab iipfa natura nobis indita, intimans exer.

$. IX. Virtutem mifericordiz non Deus tan.

citia pietatis , ftudia mifericordiz, ut de

tüm , fed & univerfarerum natura nos C«

noftra condolentia eruditi , alienam difca-

docet exemplo efficacius, quàm voce : &

qmus excutere,

708

viri mifericordis preces tantz funt effica-

$.1V. Benefica commiferatio, quà erum«

cie , ut Deum flectant in fua vota,

754

nofis opitulamur , noftrum eft debitum

$. X. Benefica in pauperes commiferatio

Deo folvendum, & is ere alieno gravatur,

non morofa, fed expedità,& laxa manus

qui folutis pecunijs alienas miferias non

vultüque hilari

kvat, necabigit. 712

fubfidia 757

neceflaria miferis eroga;

R.P.D.

Eu )

(1X AS

Q

EY

a

N

TWNN

B —

—

N

&

W/def.—ïns

Zj

wäf* (NW/

C

s

j

o

7/3 j

QW

N

(9 ,

A

A

d

Y G

f?,» ,

N

N

&

:

NT

NX

'a

NI

)

T

.

——

&

RUs

m N

æ/

w

2234

WII

--

N

A d

d

A

il /]'

ÁÁ

x((

,x)x (/

NI

j

D

q

ä

W

'

;5'

([ :"' ]»k

&/4*

J/ÀN

N

J/LW wxx ]

(

,

/d

)

N N(*/

A

(G

N

)

4

/

(

(

Y

2*

:

M

;X

d

d

QT

N o

N

1l

// 377 T À

T

17

à :'R"S

: P '«*'*GT

s

—

— R—

-

N

(s

SSS$SM d!

N

R.P.D. CAIETANI FELICIS

VERANI

^

- Clerici Regularis.

. AFFECTIBVSHVMANIS

CIENDIS, & COERC

1N

äN DIS

APPETITU CONCUPISCENTE

j

PROOEMIU M

A EURT TA r

)

t uz ad aftectus hümanos

a

generatim fumptos vifa

dl

O

gg, fünt pertinuiffe , in przcedentibus donavimus ex-

;

»

/

a

Y

r

J

SS

N

plicatu, — Dilabimur nunc ad eorundem fpecies,

a

25

j

Ej

&

propiusque ad fingulorum expendendas naturas ,

ESN

NG J

m

T

gïfä**

"P

^

explicandásque proprietates accedimus,

Ho-

n

— v,'v'

pt

incipiu

m, fi fpectetur appetitus eft fenfibilis, nonhomi-

nibus rantüm, verum & ipfis brutis inditum ; & cum hujusmo-

di appetitus adaquata partitione dividatur in concupifcibilem ,

& irafcibilem ; ex affectibus alij à concupifcibili leniter flaunt ;

alij motu concitatiore ab irafcibili erumpunt,

Hujus partitio-

nis apram analogiam exhibent ipfagravia , quibus duplex eít à

na:ura inditus nifus, veluti geminus appetitus innatus , ad mo-

tumunum , alterum ad quietem.

Quinimó eorundem gra-

vium nifus adhucbipartitur; unus fiquidem fertur ad tollendos

Obices. ac vincenda, quz fiuntobvia impedimenta: alter ad

refiftendum , ac renitendum externz violentiz retrahenti grave

À fua quiete ; ille activus eft , hic veluti paffivus : haud difpari

ratione nifus appetirionis ad motum eft in proportionatum fi.

nem , ad quietem in pofleffione ejusdem finis; . & quia in ejus

aliecutione plerimque ei obviant obices füperatu difficiles, fuas

V ali—;

Ferani de Af:&ibu: Tom. l, -

98 X 2 X

validius vires.exerit , séque ipfum fortiüs urget ad amovenda

hxcimpedimenta , obicésque arcendos; qui vel prohibent mo-

tum ad finem; vcl perturbant quietem in fine ; exinde urget ad

*

*

nonnun.

obices abigendos , ne à propria deijciatur. quiete.

quam fi aftectus fit vehemens, vincitur ipfe ab obfiftente etiam

pacato , ac frigido 5 eídue tunc contin

git quod olim in /Egyp-

toigni, & Nilo, Refert Suidas Chaldxos igniscultores fe ja-

étare confuevifie , quia eorandem Numen reliqua , ; qug ubí-

'que terrarum à gentibus colerentur , vinceret , déque ijsdem

proftratis eó illuftrius triumpharet.; . quó clariüs fplendefceret ;

quippequi igne catera folverentur, velcinefierent idola. "Ve-

rüm fuit facerdos quispiam callido vir ingenio , qui cavam ane-

am ftatuam Nilij fluvij ; ut ab /gyptijs id temporis colebatur,

conflari curavit, ca vafrtie, u plena etlet foraminibus , quz

cerá anco illitá colore obduxerat , ac ftatuz cavitatem aquá op-

pleret: füuum Z:gyptius facerdos Numen adduxitjad fingulare cer-

tamen cumidolo Chaldazi , à quo ignis ftatim Nili ftatuz fübji-

citur;. qui poftquam afflare cospit liquefactá cerá illicó per pa-

tentes rimulas, & aperra foramina ingens aquarum vis à Numi.

ne /Egyptiforaggmanavit , quá fübjectusignisextin&tus eft ; non

absque rubore Chaldzi adacti tunc faten Numen Eeyptiorum

o

valentius effe illo Chaldzorum.: :|Idem nonnunquam videtur

in concitatioribus contingere affectibus, . qui tametfi accenfi in

appetitu preferum irafcente Hammefcant ; fiàn hominem inci-

dant mitem , natura frigidum , virtute patientem extinguntur:

perinde ac ignis Chaldzorum Numenà Nilo £

gyptiprum idolo

(I

peumitur,

Tnp

liciterpoffunt pathömata in homine confiderari: primö

ut funt motus , & affectiones corporis animalis communes etiam

brutis: fecundóut funt affectiones ipfius animz percipientis cas-

dem corporeas affectiones : tertió ut ezdemin homine dicun-

tur dominari, ac bonitatem induere ,. vel malitiam , süntque

propterea dignz prxmio , velpoena. — Humanorum affectu-

um , prout honmnis funt proprij Doctor Àngelicus D. Thomas

bipartitam edocer claffem juxta duplicem appetitum concupi-

fcbilem , & irafcibilem ; é quibus veluti à proprijs radicibus

omnia , & fingula pullulant in homine pathemata ; & fena-

num numerum complet in recenfendis affectibus, qui ab ap-

petitu oriuntur concupifcibili ; quinarium veró in ijsaffignandis,

qui ab appetiru irafcibiti impetu erumpunt acriori: illos dicic

Amorem, Odium, Defidenum , Fugam, Gaudium; & Tri-

fitiam : hos fpem, Defperauonem , Timorem , Audaciam,

Iram.

Galenus //j. de copgofceudis ,. €9 curamdzs aþfeäiaääm di-

vidit humanos affectus in excandefcentiam , iram , timorem,

mocrorem, inyidiam , cupiditatem, amorem , & gdium ; quo-

um

$9 Xox Ba

rum origo eft anima fentüienss nonenim 'h..ujüsm'ï-)di pathemata

ab anima dimanant intelligente , neque vegerante ,. cum nec

in planus , neque Angelis, nec in ipfa bominis mente , feu in-

tellectu ullz fint affectiones.

Hinc finishorum affectuum eít

pcrfectio corporis animati , ut commodé fe habeat , acper-

fecté fuas exerat functiones : quod eft veluti centrum ,in quo

viventia quieícunt.

Stoici veró ad quatuor duntaxat fontes ,

voluptatem fcilicet,, & dolorem , fpem , & defperationem:om-

nes utriusque appeutus referunt commotiones

Plato cuam,

füb. finem I'imai arctids loquitur , & ex duabus tantüm radici-

-bus.omnia educit pathemata , qux cenfuitprogerminare ex vo-

luprate , & dolore,

Laxiüs veró Ariftoteles 2, R/ezoricoruz

€x boni ,. malíve przfenus, velabfentis, varia , & multplici

ratione plurarecenfet motuum genera: Iram, manfüetudinem,

Amorem , Timorem , Confidentiam , Verecundiam, Inverc-

cundiam , Gratiam , Commiferationem

, .ln»di-gnationcm..,,ä?

anulauonem ,. & Delinitionem,

Quo vero difcrimine uterque appetitus concupicibilis , &

irafcibilis differat, non videtur ta perfpicuum, -quin res diverfis

fit interpretauionibus obnoxia.

Placuit plerísque totum difcri-

men €ó referri; quia cum mala plurima in humanam vitam

pro

fua condirione , ac viciflitudine crebro incidant , & bona fen-

fibilia plérámque defint, fit ,. uthomo frequenter incitetur irá,

&impatientia ob malorum , quz nollet, praíentiam : fzpiris.

que concupifcentià ob abíentiam boni, quod pro viribus nititür

enancifci; perinde, ac malum imminens declinare: ex quo ori-

tur, ut appetitus fentiens non aliter poffir moveri; quàmin pro-

fecutionem boni p(?ffclü, vel poffideadi; velfugam, & aver.-

fionem mali , ut diíconvementis,

Alij appetitum iraícibilenm

differre cenfent à concupifcibili ; quia ille , f1 fuas viresexerit ,

animi vim , impetámque prodit; cámque in ira animus p

;æïci'-

& ira

timemincat; ideó à Gracis eodem nomine Animus ,

effertur ; concupi(cibilis vero videarur veluti quidpiam füperad-

ditum ,. quafi animæ;in*hærerc tanquam effectus illius iners ».2€

pacatus : haccque ratio, cur appetitus concupifcibilis minimé fe-

ratur in bonum arduum , fed.p.ronum, qUö facnhüs illad enan.

cifcamur; cum e converío irafcibilis in bonum arduum, quód-

que difficilius aflequimur,, fuas exerat vires, ac tendat ; adeó

ut ad cjus aflecuuonem op

us fit vegetioriimpetu, nisüque ere-

éLiore,

Alia interpretatio petïta ex utróque bonoarduo, prö'nöque

eorum eft ,. qui autumant bonum arduum ad ànimüm pertine:

rc, magisque internis fenfibus copulari , quám externis adhss,

reícere ; & inter hzc bona recenfent gloriam , honorem , po,

tentiam politicam, aliáqueid genus,, qua à fenfibili avül(a rna.

Verani de Affeiibus Tom, H,

Àa

$*s Xx4x WBS8

teriz concrerttone ,. fenfus fupgiunt exteriores: cümque bonum

mirimé arduum, urpote corporeum, fenfibüsque externis faci-

l& óbvium percipiatur ractu , vel guftatu , accedente proxime

co, quodolfactumafhicit; inque bonaifta ferri appetirum con-

cupifcibilem per quoslibet fuos motus edocent, quibus conjun-

élione magis corporea adharent pathemara , locíque propin-

quitate intimiusijsdem incumbunt: quz veró ardua fünt , hzc,

& füblimiora , minüsque app*etitgm demulcent irafcibilem $

hacque explanatio urriusque appetitus Platoni fuffragánte Ari-

g

ft' tele prz cateris arrifit; qui affectus promanantes ab appetitu

concupifcibili communeshomini , & brutis effecit,, G natura-

lcs proprereadicuntur; eóquia nutu fuo naruram viventis Cor.

pous fequantur: imó & neceflarij vocantur, quia ijsdem op

lïS

liabeat quodvis animal, ut & propriz ftudeat inderoniráti , &

vitam propr

iam tueatür: talesfünttimores , quibus refügitquis-

e queunt; vel quod deterius, etiar

queab i.)s'

; quz corpus Ixde:

pnecem 1n

lerre : tales etiam funtfits , fames indices propriz

indi 'entiæ.

Qui veró rationales dicuntur appetitus , hi fo-

Tis mfurc hominibus ; cuipsmodi funtappetitus Gloriz, Hono.

ris, aliiqueidg nus, qui vitz tuenda , ccnfervanda que fpeciei

minime , faltem de proximo, famulantur.

LHinc ex hümanis affectibus juxta exlgentias , & procl'vi.

tates ; ali|in infinitum dicuntur excurrere, etiam cum objecto

concupito ; & prafente fruuntur ; talis eft arror , tale Defide-

rium ihexplébile opüm congerendarum , honorümve ac-

— — A p "-- — LA JPS P n Em p d

quirendorum ,

vitz Que protrahendz , usquead declinandam ,

À Tij fuis clauduntur limitibus ,

h; foret pollibile , Libittnam.

cujusmodi funt , Defideria edendi , bibendi, dormiendi, alií-

quc id gen

eris appetirus , quibus limitem natura faftidio , vel

n:uíeá prz

ftituit : ídQue propterea intercft difcriminis raticna-

ksirter, & irationales affcétus , quia il'i fuapte indole limi-

ti- us dedigrantur coarétar ; cüm ifti fuis claudantur anguftijs,

* ametíi plerün.que judicium intellectus , & voluntatis arbitrium

hos utriüsque appetitus antecedant affectus : interdum tam:n

fola praeunte imaginatione concitantur , mentisque pacatz ma-

ï

laciam , perinde ac orta, & exaftuan: procella, commovent,

ac perturbant, füs déqueevertunr. . Verüm quamvis hanc vo-

luntas ciere paffionum procellam , fuo quandóque poflit arbi-

t io, nontamen idimmediaté , & proxime aflequitur : fiquidem

ECPUON g E p

nemo ex mero libito imperare fibi cum effectu poteft , ut ira-

fcatur , amet, doleat , aut trifterur ; quemadmodum poteft

libere , proxime , ac immediaté motum

imperáre progrefbvum,

artü-que corporis localiter movere ; fed adminiculo indiget

Beneeme um — $f-n

przeuntis imaginaiionis, quz o^jecta exhibeat Amoris, lrz,

La

cbjectis

"vei lrifting: non enim excitantur pa;hemaya , niíi ab

ima-

n

| ea XsX gï

imapgin

ationi altiusimpreffis , quzque propterea appetitum fen:

tientem cíficaciüs urgeant,

Amor enim humanorum affectuum.

Princeps elicitur ex imaginatione objecti; quod valdé congruum

fit, ac confentaneum homini : exhibito fiquidemper miniftram

imaginationem hujusmodiobjecto, per nervorum oftiola fit fpi-

ritaum animalium affluxus, ac illapfus, quó appetitus concupi-

ícibilis ad eos urgetur motus eliciendos, quibus obje&tum itlud

profequitur, utfibi congruum ; adeó ut appetitus propendceat,

feratürque per talem motum inbonum fibi confentaneum: nec

quidquam aliud eft profecutio, quàm tendentia facultatis appe-

titivz in bonum, ut fibi congruum,

Quia veró poteft obje&tum diverfimode ab imaginatione re-

prafentrari ut congruum, varius eft amor ex diverfitate ipfius im-

preffionis , ac patheticz affectionis: hinc fames, & Soror ejus

fitis, quxdam dicuntur effe amoris fpecies, ad quas revocatur

ca generalis paffio, qua animalis inftinctus vulgó dicitur : Perfi-

Citur autem hujusmodi motus cum entelechia , feu continuata

energia, vique perpetua (e movente; quianon folum imagina-

tio exhibens objectum extemos determinat motus appetitus;

verüm ctíam internos ciet, qui optimoó congruunt corporis fta-

tui: effervefcente mox amore ii obje&tum congruum fanguis a*

giratur, cordis fibriz dilatantur, arterizque pulfus augetur,fítque

uberior refpiratioob majerem zftuantis fanguinis in pulmones

affluxum; quinimo interdum adeoó fanpguinis effervefcenua exu-

berat, ut vel ipsz coftz, quz pectoris funt munimenta alrius fo:

litó actolantur: & nonnunquam etiam disrumpantur, ut conti.

gifle in S.Philippo Nerio, alifsque divini amoris igne fanétius z-

ftuantibus fertur : adeó tamenblandus eft xftus, & dulcis amor,

ut fuaviter totius corporis artus tirillet, eliciátque humorem, qui

diductis ob calorem poris in fudores forasevaporet; atque ex

diffufione fanguinis fplendeant, turgeántque oculi,fibrizque ner-

vez veluti ab aftu' fpirituum commotz inordinaté. fübfiliant.

Contraria tamen feré omnia ex oppofito odij pathemate con:

üneunt,

Quia veró patheticz animi

commotiones aliz funt Corport

commodz; & aliz diflentanez, placentillz , ut delectatio fpiri-

tualis; difplicent iftz, ut oppofita triftitia, ad quamfolent abnu-

tus fequi; fuisetiamanima gaudijs, & dolorbus fpiritualibus

afficitur, foléntque excitari ex occafione fimilium affectionum

in appetitu fentiente : hzcque ratio, cur ha fpirituales affectio-

nes determinent corporeas ; ex nexu fiquidem animz cum cor-

pore , appetitus fentiens excitatur ,-.determinatürque juxta intel-

le&tiones fpirituales : tanta eft energia portionis fuperioris,ut in-

ferioris organa immutet, moveat , corporcásque exciret imagi-

nationes, ad quas pathemata

fequuntur utriusque appetitus con-

A 3

cupi-

e988 xe )( d

Ima

cupifcentis, & irafcentis

inatio etiam diverfa lenius, acrie

*

üsque reprafezntarobjecta ;; quibus appetiuus fendens determina-

tur ad füos morus depromendos, . )nterdum per energiam ani-

m affectus unus zquilibrio compenfatur alterius excitau , mo-

tuümque pugnaci oppofitione tranquillitas invehitur mentis, ac

pacata malacia; quatenus affectus oppofiti ex adverfo nitentes,

fc fe. comprimunt, coércéntque , ne ullus inde fequatur tuinul-

tus, neque turbata commotio: analogiamexhibent duo in op-

pofita loca trahentes idemn grave, unum veríus orientem , alter

in occafum ; fi vires fint. pares, adeo ut unus obfiftat alceri,co-

érceatque motum nitentem in partem contrariam,quamvis utere

que toto nifü intermedium gravce in fuamtrahat partem,neuter

iliud movet,quod fua propterea gauder quiete: periade potis eít

anima excitans diveríam imaginationem phantaflicam determi-

n

nare motum fpirituum , oppofitum ex diametro alreri patheuco

motul; ut fi primus fuerit ad peripheriam,. alter vergat in cen-

trum; ficque pro rata ceffat pnor motiofpirituum,& rranquillitas

à (aa non dejicitur ,-quà gaudet, malacia.

Coércetur nifüs pachematis, fi poft exhibitum imaginatio-

ni certum objectum,nnotefcar homini malum, quod ipfi immi-

net, vel periculum, ad quod fe injicit per lethalem noxam fe à

fammo bono avertendi: . fuboritur tunc duplex oppofitus affe-

ctus, defiderium boni, & fuga maii, móxque delectatio, vel tri-

fiitia preffé fümpta ; hacque pathematum oppofitione compri-

1 R/tty

muntur affectus; neque adeo acrisfit commotio, Plerumque

lj

tamenobtingit, infüecam fpirituum commotionem excitari exhi-

bito fenfibus objecto, quodrelaté ad hominis ftatum, nec con-

Z ZA — E AX U Édia5 4 897 AT 2 Z

fentaneum eft, neque diflentaneum, fed duntaxat novum; &

huic vis etiam ineft inducendi corporeamimmutationem per ex-

4

[

citationem admirationis ; hzret tanc homo adinfüetam novi-

&

tatem attonitus, & admirabundus : cum primum autem incipit

&

i

novitas definere, extinguitur admiratio ; cui fola novitas obfte-

|r

tricatur.

al

H

Id jj

^

l

R

&

:

[

H

— i.

M

N

£

N

W

AZNE-

N

n

n

*

A

$

)u

w

C

—v r d

h

f »y

*

$

/g)

2

j

(c

NOEN

L4

le

(dci-

m

Á N

-t

$

li

-t

a

L ——

--

fic

—.

x!

um

Un

um

du

li

F

1"3

f

DIS-

Mi

bo 29

- eDeDebebxcoto db od ao cotocO CO tb'tbencp

274Q^^7

Sespopspdeo d dpqpotdqogedqeseqedeseededeede ts cjodisteetsetoctosd- etoopa

ïäcææäïää€ääïääääääæääæäæïäæææ:æ

E

-DISSERTATIO L

DeAmore Humanorum Affe&taum Prin-

cipe, Déque Amicitia rité incunda,

S. I.

Jofeliciter amat, qui Deum. fummum bonum mon amat ; mullibi Amor

ng/ïer fatiari potef, unullibi éx

tza4 Deum 7uiefcer,e. Veri amoris zaAtura ex-

"openditur,

3«

xR

89

"i

Rincipem humanos inter

tumagitatione, ac fpirituum animalium ad

/)—

2»7

affetctus fedem oCcupat

fe le conjungendum, vel re ipfa, vel volun-

-

*

)

pE

M r E m

,

imorex bono natus, &

tate, aut nifu, feu omni meliori, ac idoneo

w;&

cor hominis enactus in

modo cum re; vel objecto, quod nobis ut

P

I

p

j

R

atj

m

:

cunis ; oritur enim amor

congruum , & conveniens exhibetur; appae

L: 14

ia

x

P

N

Ms

ex bono appetitui cone

rétque propterea nobis optime futurum, fi

- 9-

-

cupifcibili ab. intellectu

cum re illanobis exhibitacopulemur, eám-

praoftenfo, ut confen-

que poffideamus.

Hic autem amor, fi exe

taneo, & congruo; gienitur quzdam tunc

citetur erga objedlum qued minoris zeflimae

admiratio, ad quam fequitur in ipfoappetitu

mus, quàm nos ipfos, dicitur fimplex affe-

complacéntia, quz proprié nomen fortitur

&lio, quá circa res przfertim inanimas , vel

amoris;"qüi proprerea eft volüntatis erga

rationis ufu, habitüque deftitutas afficimur;

aliquemiinclinatio,

Quamobrem Amor eft

ut circaequum , canem. . Sin veró &qué

complacentia boni, feu illa prima impreífio,

altimemus, ac nos ipfos , dicitur azziczzi

quà afficitur appetitus- cum fibi complacet

laxé tamen ufurpata; hócqueamore czteros

in bono ei'exhibito ; ut congruo.

H':nc

?. Rbeter.

folemus homines profequi.

Quod fi pluris

- Ariítoteles definit 3norem, nil aliud effe,

facimus , quodamamus ; hic amor devotio

CA D. As

quàm volirionem boni alicuij & amareidem

dicitur, quà Principes potiffimum prolequie

efle, ac velle alicui bonam.

Lüquiinur hic

mur.

Cum vetó rei , quam amamus,apté

deamóre ànimali, & rationali , quorum

copulamur, ac idonee juxta cujusvis amoris

uterqué eft actus elicitus; non veró deillo

naturam , €o ipfo imaginamur quidpiam

amore, quem S. Diony(ius cap. 4. de Divi-

boni rei convenireeidem, & inde (ubori-

wa Nomintbus vocat naturalém ; quia hic

tur benevolentia, qua eft propenfio quz«

amor non eft'à&tus ullüs elicitus alicujus fa-

dam, & inclinatio ad conjungendum bonum

cultatis; fed tantüm quadam propenfio, &

conveniens tei, quam amamuüs,

veluti pondüé naturze in bonum (ihi confen-

Ex Poétarum commentis Plato in cone

L

Xaneum; quó pa&to lapis dicitur centrum

vivio fabulam narrat de Amoris natalibus :

aimare; & ignis locum furfum , in quem ni.

ait ipfe. . Cüm nata effet Venus parato cone

titur ;..in quo fenfu ait Auguílinus : 247zo-

vivio difcubuerünt reliqua Numina,& Con-

VMr«de eivit, ves corporum momenta [unt ponderum, (ive

filij filius Porus, affluentie Deus, Cümque

fap.28,

deoríum gravitate rrüudantur , five furfum

coenati effent, Penia ( feu paupertas) mene

levitatenitantur.

Unde juxta przíens iníti-

dicatura cibum , ac cenz fufceptura reli-

tutum amare eft vellebonum alicui , &bo-

quias;utpote epulis illic abundantibus,venit,

& circa fores obverfabatur.

numilliuscaufas & hicamor eft primus vo-

Porus neclare

Juntatis foeras,& czverorüni affectuum Prin-

ebrius, cum nondum vinum fuerit in ufu,]o-

£epss 'quia ficut primum in ceelis mobile cze-

vis hortum ingreffus conciliante fomnum

teros inferiores orbes, quos [uo ambitu con-

vaporeobdormivit. Peniavero inopiá come

tinet, motu patiter verfat, acrapit ; ita om-

pulía juxtaillum accubuit, & ex illoamorem

nesoffe&tus uno comprehenfi amoris ambitu,

concepit, qui ex matris ingenio pauper, pule

uniu$ etiam amoris converfione moventur :

chritudini tamen, ac bonitati, jugiter COpli«

fiquidem Gadiur, Triftitia, De(iderium,

latur.

Fuga, Spes;' De(peratio , Timor, Audacia ,

Hinc defcribitur amor vegetus, alacer,

lra, obílerricante bono confentanco, prz-

floridus, decertans candore cum liliis,rubore

fente, vel abfente ab amore nafcontur,

i.

cum rofis, ocellis cumfyderibus , dentibug

- Hincamor motio quzdam eít , ac inci-

cum margaritis ; ore, & rifucum fororibus

;agiq anime'cum infucta, fed idonea fibra-

Gratijs. ^ Caputilli multiformi cinciporum

cumulo

9

x

Difï'cttä;iö I.

eumulovariatur; qios non exterma calami-

quod quiscolit; O quim infeliciter diligit;

flri, aut ciniflonum opera finxit, nec arsulla

qui Deum fummum bonum non dili

git ?

pinxit fuco ; fedad dometfticum cordis ar-

cupit amor expleri ;

& nullibi fatiati poteft,

dorem fimplicitas formavit plicatiles in an-

nullibi extra Deum quiefcere, cum. quxvis

nulos, G natura crifpavit, perinde ac : Nusc

creatura vacua fit, deficiens à íummo bono,

apio viridi crifhatur florida tellus : nulla in

G vanitati obnoxia, — Magnaeft vis amoris;

blandula ejus fronte nubes , nulla corrugata

fiquidem in rem amatam transformat aman«

afperitas $ (ed arridens ferenitas,

Ejus pro-

tem, Eftamorquedamàfe peregrinatio; à

pterea oculos nulla obducit fafcia, quia in-

fe abeít omnis, qui amat ;. nihil cogitat de

tima cordis notiones in iisdem clarefcunt;

fe, nil providet, agitnihil, & nifiab amato;

non enim quidquam celare novit: nudo pe-

fufcipiatur nullibi eft.

&lore eftcandidus, quianullus dolus cor in-

Verus amor foli adharefcit honeftati.

75

fufcat , quod propterea dextrá premon(trat

Mens fiquidem amore

perfuía tendit ad pul-

manu; nec alio magis dele&tatur ,. quàm

chritudinem : Pulchritudo concinnitatem

corde,

includit; concinnitasnon diftat à temperan.

j*

Sed finamus hzc commenta . Poitis, id

tíaj temperantia autem bono , & honeíto

verum, quàd pulchritudo cum bono femper

concordat, Promovetur amor,mente;octi«

copulata illex eft amoris, fáxque illius. cu-

lis, aure; menti fi hzreat plurimüm virtue

piditatis, quá nutrituramor, qui fi bonus

tum delectatur ornatu. — Si foveatur oculiss

eítilluc femper tendit, unde fuam traxit ori-

difcolori flore, vel piCtura,. ac diverfarum

ginem ; feu ad bonumaccedit, quiaà fummo

10

linearum concordiaallicitur. — Si inauribus

bono procedit.

Duplex eítamor; alius

vigeat, mufico pafcitur concentu ; & har-

quó diligmus Deum ; & creaturam rationa-

moniz confonantiá nutritur, quáetiam effe.

lem propter Deum 5 & hic amor proprié

rata mitefcunt ingenia: hacíiquidem arte

charitatis dicitur: alius,quo abfoluté diligi.

lapides fibi obfequentes habuit folo citharze

mus creaturam denudatam à reípectu ad

pulfu Orpheus, qui harmoniz blandimento

Deum: &hicfecundus amor multiplex eft,

belluas dedocuit nativam feritatem, inditám»

alius naturalis convenientiz , quo amore

que fibi fevitiem; & Euri, Notique furen-

debent fe invicem diligere omnes homines

tes impetus in medio a&re coércuit.

Hac

ob uniformitatem nature : alius eítamor

induftria tumentes commoti | pelagi fluctus

carnalis attinentie , qualis eft inter parentes,

compeícuit Amphion ; & & profundis gure

& filios; inter fratres , & forores; inter con-

gitibus fqduammigerum gregem accivit ad

fanguineos, G affines; alius eft amor fpiri*

choreas: Lufciniz etiam, G alaudz, alize

tualis colligantie , quam promovet unitas

que canorz aviculze homines ipfos . rapiunt,

profeffionis , & hig amor eít inter Chriftia-

detinéntque; cum vocis fuze divitias eXpo«

nos ad invicem ob unitatem fidei, & inter

nentes varietate admirabili innumeros fine

artifices ejusdem profeffionis , licét figulus

gunt fonos , quosnunc in longum zequabi.

dicatur figulum odiffe: alius eft amor lega-

liter producunt, nunc intorquent; jam minu-

lis conditionis:* qualiseft inter Dominos, &

tiüs , ac concifius emittunt modà iníflee

fervos, G éconverfo : alius amor conjuga-

&unt, nunc crifpant vocem, mox intendunt,

lis adherentie , & reperitur inter virum, &

remittunt, femper allicientes, nunquam toee

uxorem: alius e(tamor focialis inter focios

dio afficientes,

i

contubernales, vicinos, concives : alius a.

Signa amoris hac habentur , aliquem

g.

mor amicitiz, qui inter amicos fovetur: hoc

cupidé, ac frequenter intueri , ejásque dele,

intereítdifcrimen inter amorem concupifcen-

&ari afpectu, porrigere eidem imanus,

lacry«

tiz, &amicitiz, ait D. Thomas 1. 2. 4 24,

mas ab oculis elicere,

ignita iterare fufpiria;

quia amore concupifcentie , quis in bonum

pallore (uffufas haber

e genas ; obrigere in

magis , quod alicui vult, fertur; quàm in il«

extima cute, cüm latet in intimis praecordiis

lum cui vult: fed amore amicitiz magis in

flamma, | Hic amor eít , qui odiffe fegni-

ilum, cui bonum vult; unde amore con-

tiem confüevit , & gaudet impetu ferri,

cupifcentie diligit, quis fe ipfum magis ,

Quód (i pudori copuletur, animum abfter-

quàm perfonam amatam : amoré autem a-

ret ab omniturpitudine: fihoneftati adhg.

micitiz non amat quis fua commoda ; fed

reat ad fublimiorum virtutum nobilem cul.

unice amici bonum appetit ; hze omnes amo-

turam hominem invitat, Si in amicum

feta,

ris fpecies honeftate circumveftiuntur, dum-

tur, nil cogitat, quàm quod eidem eft com-

modo virtutis cauíá,

modo regulentur jüxta rationem 5 quz re«-

Sapiens, ait Seneca,

gula eft honeftatis in actus derivanda.

habere animum vult,ut a

é,

micitiam exerceat,

Amor charitatis , quo Deum diligimus

ne tam tmagna virtus otio torpefcat : nog

eft enixé optandus , & à Deo fufis precibus

ob hoc, quod Epicurus dicebar

» Ut habeat,

expoftulandus, cum pracipiat Deus, uteum

qui fibi egro affideat ,

fuccurratin vincula

€x toto corde diligamus ? difcutiat quisque

conjecto ; opem ferat inopi:

fed ut aliquem

propriam confcientiam , & in flatera diflri-

habeat, cui ipfe agro affide

at, quem ipfe

&i examinis appendat cor fuum ; obfervét-

circumventum hoftili cuftodi

a liberet,

que quisin ea przvaleatamor; quodinlance

Rara tamen eft avis, vera, & proba in

2»

dile&ionis praeponderat, hoc idolum eít,

humauis amicitia ; quis enim non impin-

gat

9

Deamore humanorumaffc&uum Principe &c,

rï

gat ih Ícopulos äequora enavigansamoris ? infonuerint, amicitiamexuit; quia fpesare-

!

cum varius hifcein fluctibus ludat error, qui

Ícit commodi hauriendi,

;

cum mentitur malaciam; extempore fevitin

Àmicitia metum etiam abigit,fi vera,ac

YXá

j

proba fuerit,

Nemo enim (inceré amat,

rocellas ? Quis infidias omnes deludat? quis

h

zcítus, vorticésque fcylleis pejores declinet ?

quem metuit; ut nec eum, à quo fe metui pu«

)

dolofi fluctus etiam firmiores deverrunt tu-

tat; quia ubi metus, ibi plena fiducia effe ne-

la

pes;&oobarmata navigia excutientes,tanquam

quit: & tefle Tullio: Nbil abile vf ,quod

i

pilas.huc,illicque ac fi effent pelagi lufus im»

anfidumefl. | Hinc metus, & perfecta amici-

pellunt, adigüntquead naufragium, Ami.

tia nunquam jugali vinculo unà copulanturz

)

citia f1 fuerit fimulata Izdit , «um ludit ;

qui metuunt;poffunt quidem externa fimulae

venenum propinat, cum ofculatur; Ginter

tione amicitiasexcolere,fed brevi defecturas,

l.

^

amica pocala fundit toxica,quibus enecet. Se.

Nifi vacuum à timore pectusfuerit,nunquam

cura bolide explorandum ett humani pecto-

arcana, quz intus molitur, forisemittet; eX»

ris profundum; quia ut aiebat Leo Magnus:

cubante felein murium venatum, nunquam

lv

Plus plerumque periculi e(l n anfidiatore oc-

hi é proprio exeunt foramine;. quia cavent,

Infidiator

culto, quam in bofle manifesio.

quem metuunt, In dele&tu igitur amicorum

eít,qui blanda exhibet vireta, ut latentes por-

cautio adhibenda e(l; ne cum ijs amico feede.

L

ricat lerpentes; qui rofas oftendit; ut feriat

re copulemur, à quibus poftea cogamur re-

)

Ípinis; qui amorem oculis, fronte, verbislo-

cedere;nósque poeniteat, neceffitudinem cum

iisdem contraxiffe,

Amicitia, ut ftabilis fit,

quitur, & exitiale intusalit odium in pectore.

$

10,

Arduumeít, amicum verumà fucato, &

necefle eft,folà nitatur virtute,fine qua ami-

,

fraudulento dignoícere, cum utrinque comi:

citia effe non poteft: amicus deligendus. fit

tas urbanitatis, GL amica verba fplendeant 5

vir probus, in quo virtus fuam fixerit fedem;

;

e

nontamen idem in utroque character: fiqui»

vitiis indulgentes amicitiam corrumpunt ;

dem in vero amico feverior quadam beni-

fcité Plato: folusbonus foli bono amicu eff;

nitas, firmior benevolentia, ac maturior di»

malus autem,nec bono, nec malo unquam re-

U

élio: in Larvato autem comitas fücata,urbae

"eraamicus eficitur; nonenim bonum, &

L

nitas affectata; rifus, qui in extimis tantürmi

malum fimul coaleícuat ;; quemadmodum

naícitur labijs;; nonqui ab imo erumpat pe-

nec vitium,. & virtus (imul eidem hzerent

&oris, . Quod fi verba factis componantur

menti; quia amor ratione innititur,à quaim«

»

facilé fucato amico larva detrahitur,S& qualis

probitas recedit; unde foli boni, amici effe

poffunt,ac propterea foli probi funt in amie

d

fit dignoícitur. Adverfaitidem, quz obtin-

gunc amicum ab hoíte fecernunt: quemad-

ciciam deligendi,veré Tullius, Di/pzres smo«

e

modum incurrentes in pelago procelle nau-

ves difparia fludia feguuntur; quorum diffmis

l

litude diffociat amicitias : cüm fit vera ami-

ja

cleri peritiam retegunt,ita adverfa amici pro»

dunt characterem: cauté, ac mature ptoce-

citiaex eodem Cicerone,rerum omnium cum

ls

dendum in amicorum delectu, naufragium

benevolentia, & charitate fumma confenfio,

la

]:

femel paffi feró imperitiam ingemifcunt nau-

ubi morum diffenfio eft, amicitia effe non po-

cleri; & illifam fcopulis navem alteri concre-

teft, . Quàd fi vir probus malo adhzreícat,

F

dunt in caffum gubernatori. Quod in Nau-

verendum tunc eft, ne Gcipfe improbitatem

)

"

clero,id in amici faciendum eft delectu, Ex-

contrahat, quia ut Íciteille

petimentum ab alio füumamus;ut alieno édo»

Unzque confpecia livorem ducit 45

Vn2d.

&i exemplo;pericula,quz poffent imminere,

Ü

declinemus;

Priüsquàm amicum deligas,

"Zizania dicantut - feecundiüs crefcere ,

X2.

vide,quomodo fe habuerit in aliorum amuci-

adolefcere citiüs , & boni naturam f(eminis

P]

tia, quomodo (íteterit,an urgentibus adverfis

vitiaré, atque in propriam.vertere; plüsque

7

opem amico tulerit;an eidzm prolabenti dex-

in humanoe corpore habet virium ad humo-

)

tram porrexerit , an veró magis impulerit ;

rés corrumpendos modicum venenum,quàm

I$

an Ííug magis, quàmamici utilitati ftudue-

pleraque pharmaca ad. invectam malignita-

le

Fortiüs malorum exe

rit: qui propriis tantüm inhiat. commodis,

tem. propulfandam,

l,

vetam nequit amicitiam cum alio inire; Cum

empla trahunt , quàm retrahant bonorum

[*

totus amot proprijs nitatut commodis , his

documenta ; cum matura & ipfa corrupta

s

ceffantibus, neceffe e(t amor extinguatut;per-

pronior fit ad vitiis indulgendum : ferpune

l

indeacíublato fundamento nequit domus

enim vitia,ait Seneca, Cf in proximum quem-

do

ftare; quinimo fi larvatusamicus majora . ab

que eranfiliuut,G contatta nocent. ltaque ut

je

hoíte commoda fperaverit,odium proamore

ip pefHilentia, cavendum est, necorruptis jam

d

reponet, & hoftem induet, cum fola commo«

corporibus , . & morbo- flagrantibus. ajfdea-

l,

di magnitudineamorem metiatur,

Ha funt

mus, quia pericula trabemus, affatique ipfo

1]

amicitie (ait Seneca) quas temporarias popu-

laborabimus: ita in amicorum legendis in«

b

lus appellat,Qui caufa ucilitatis affumptus eff,

genijs dabimus opevam, ut quàm minimà. in«

A

kamdiu placebit, quamdiu utilis erit, Hac re

quinatos affumamus,

Initium morbi eil,

florentes, amicorumturba circum[edetz circa

&gris fana mifcere.

euer[os ingens folitudo efl ; & inde amicifu-

13.

o

Hinc amicitie pretium pluris. cenfen.

giunt, unde probantur, . Qui propriz tan-

dumillogemmarum 5 quia fi iítz pretium

/f

"]

tüm utilitatis eít amicus,ubi primüm advería

à ratitate hauriunt, raticr. eft perfecta ami-

titia,

Verani fk Affectibus Tom, 11,

(

Diifertatio ]

citia, cum Cicero ex omnibus fæculxis fone

ió

$. It.

nifi tria, aut quatüor enumeret amicorum pae

tia; & Plutarchus Thefeum, & Pyrothoum;

De caufís excitantibus. affetdums

Achillem, & Patroclum ; Oreflem, & 'yla-

A»0Y 15.

dem; Damonem, & Pythiam;Epaminondam,

& Pelopidam, G rara recenfet amicorum ex.

"^Y Aufz, quibus amor excitatur, & exci-

empla,

Da verum amicum, & ejus confor-

14

tatus adolefcit;tres fumt,quarum prze

tio amata (tatim dulcefcunt; lzevigantur fca-

cipua eftreibonitas cognita, utcon-

bra, mollefcunt dura, mitefcunt afpera, hila-

grua, & confentaneaamanti; eíl meridiano

refcunt triftias leviafiunt,qua pondere pre-

jubare clarius, amorem nonnifi in bonum fer.

:»:nt; tranquilla, quz procellas invehebant;

£s

6egya VE

ri, Neque innatum hunc, inditámque om-

quia ut ait Syracides, Zmicus fidelis medica-

nibus fenfum abjecerunt Platonici, quamvis

yientum ef? vita.

Vera tamen amicitia illa

amoris objectum pulchrum flatuerint ; quia

eít, aitS.Bernardus , 4t2 nibil in rebus ami-

Platonici quidquid quomodolibet bonum

TTTE

ci quarit.nifi folam benevolentiam j fctlicet

eft, idem pulchrum dixerunt, Eftfiquidem

tl

Verus amot

wt gratis Amer amantem [e.

pulchri, & boni ingens affinitas , nodiüsque

proprio non ftudet commodo, fi verus eít

infolubilisinter utrumque; hacque pulchri-

amor: inhians honoribus, fi Principem a-

tudo bono jugali veluti vinculo juncta illex

met, à quo illos fperet ; is non Principem,fed

eft amoris; fax cupiditatis; ait enim S. Dio.

honoresamat: quoties cogitata, aut fperata

nyfiusJib. de divin. Nomin, €ap.4.Pulcbrum,

intercurruat bona ; bonorum runc eít amor,

& bonum omuibus effe defiderabile , amabile,

&i

nonanimorum; qui propria amat cornoda, fe

ac diligibile.

In fcripturis itidem, ut notat. 15 de civire

ipíum duntaxat amat ; quia fibi tantüm vult

|

S. Augultinus , plerumque bonum fumitur . 1 3-

bonum;amicitia autem ad fe ipfum nulla e(t,

pro pulchro, quod fi pulchrum eft idem, ac

omnais enim amicitia mutua eít, & ad alium,

bonum ; jam obje&um appetitus profequen-

cui amore confociatur.

Hujus beneficio a-

tiseítbonumex Platonicis: & hzc eft ratio,

7

micitize non homines tantüm reconciliantur,

cur pulchrum dicatur amorem ciere, & quafi

verüm etiam plurimum Reipubliczeadferunt

& lomno excitare, & ad fe trahere, perinde ac -

emolumenti,

Livius Salinator, & NNero

fuccinum paleas, cinofura magnetem , hic

Confules (imul renuntiati difficillimo Rei-

fetrum ; quia cum pulchritudo quzlibet in

publice tempore amicitiz junguntur feedere;

creaturas derivata fit veftigium. quoddam

& ultro, citróqueinjuriarum, quibus antea

illius fummz pulchritudinis, que in Deo ple«

diffidebant, immemores; mutuisconfilijs,

no jubare fplendet ; & divina bonitas, feu

ferróque Hannibalem fregerunt ; & Roma«

pulchritude omnem extorqueat amorem;ne-

nam Rempüblicam non folàm fervárunt in-

Cefle eít, pulchritudinem quamlibet à Parre

columem; verüm etiamlauro coronárunt tri«

luminum, & fplendore gloriz ejus in creatu-

umphali.

Regnaetiam amore párta,amore

ras derivatam allicere ad fui amorem,

Ítererunt; GL armis comparata, armis peric-

Ab inexhauílo divinze pulchritudinis

Ifo

runt. Nullum Regnorum prafidium amore

fonte tres fcaturiuntrivuli in creaturas irri-

fortius; necullum munimentum | amore fir-

guo delabentesfluxu, Unus Augelicos per-

mius,vicinorum Principum amicitia pro val-

currit inrellectus, feu mentesillas defeecatas,

lo femper ftetit; G quz regna arma everte.

ab omni Jabe deterífas.

Alter per intélle.

fant, amor, & amicitia rellituerunt,. . Vali-

&uales animas, quas Deus ex altiffino domi«

dior eftamor omnibus armis ; fiquidem ab

cilio demerfitin terram; . uteffent in hac de.

armis arma cadunt ; & metus in caftrisjugi-

pretfa valle, qui cocleftia contemplarentur,&

ternutriturj cum anceps femper fit Martis

in amorem raperentur Dei conditoris: fi-

4lea: fecus ubi verus amor, ibi timor nullus;

quidem ea efíthumanz mentis vis; ut cali.

qui veréamat, nec mortem ipfam timet. Ad

gine rerum mortalium, ipía cocli penetralia

qua nonimpellitamor ? hic Martyrum tur-

pervadat; aftrorum ortus,obitus, curfus;re-

mis alasaddidit,quibus promptiüs evolarent

curfus,progreffiones, inftitutiones notet, de-

adgladios, fecures, ignes, ferras, uncos, tan-

fcribátque folis deliquia; lunsque defectio,

quam ad rofas, violas, lilia; nimirum amor,

non (olüm inconcuffz firmitatislorica eorum

nes, quas in pofterum tempus przedicat; qui,

nimo mentes etiam ab omni conjunctione

eCtusobarmaverat, fed etiam contra trucu-

materiz finceras perluftrat, & ufque ad pri-

1

lentz Libithinz tninas, quas non pluris fece.

mum creaturarum Satorem contendit ; cujus

runt, quàm catelli latratus. obfirmaverat,

majeftatis perculfa radiis beata circumfundie

Hinc illz audiebantur inter flammas , & gla-

tur caligine: Tertius rivulus ceteris longé

dios, v oces veri gaudij , cum (uaviores rofis

runas amor efficeret ; mollius laná ferrum;

inferior varía irrigat corpora , quibus inett

pulchritudo, ac efflorefcit ad blandum ocu-

favo dulcius liquatum plambum ; cum con-

lorum illicium , quó amor intus excitatur ;

!:def y

ftet,fornaces ardentes , craticulas ignitas;ac«

delectantur enim oculi pulchro, & à pulchri

cenías lampades,picatas veftes;armatas rotas,

afpe&tu gignitur admitatio; à qua producitur

li

&alia fexcentatormentorum genera pro Deo

'7-m07'4!'

u

quadam complacentia, & à qua excitatur a-

m*

[

amato tolerata delicias fuiffe fanctis Martyri.

moris ignis, quó prgcordia flagrant.

bus; rofas vernantes, & l;lia eblandientia,

|

Oratot

. De amore humanorum affe&tuum Principe &c.

I

16.

Orator affectum amöris excitaturus in

ait: Natura nos cognato:x edidz't,:m)) ex fjre

puetum fESUM ejus defcribat pulchritudi-

dem, & eodem gigneret : bec nobis amorem

fiem, blandé, ac fpeciosé loquatur De fpecio-

indidit mutuum, & fociabiles fecit, — Similie

fo formá pre filjs bominum; dicat , tantam

tudo affe&tum amoris . excitat ; quia in iis,

efle hujus intantis fpeciofitatem,ut omnium

qui nobis funt fimiles, continetur aliquidad

W

formas extinguat , intuentium fenfus rapiat,

nos pertinens , & nosin ipfis quodammodo

G amorem accendat ; ejus faciem neclare

elucemus, ut docet Arifloteles 2. mor al.cap.

diffluere, & coelefti ambrofià; oculos coeli

1$. G camnemo fit, qui feipfum impenfif-

fyderibus umbras injicere; genasnonnifi ro-

fimé non diligat; neceffe eft, eos amemus ,

fas immixtas lilijs venuft& exhibere ; men-

qui nobisfuntfimiles. Hc autem cauía ex«

tum, & labia fedes effe Gratiatum ; ac to«

citatrix amoris eít adeo efficax,ut Nazianzee

tüm infantem nonnifi gratias fpirate, LHc

nus Orat, 14. afferverit, fimilitudinem ftu«

qui audiunt in amorem rapiuntur pueri JE-

diorum, atque inítitutorum non minus de«

Lilnsar:

SU. Pulchré ejus Pulchritudinem deícri-

vincire, quàm vinculum coníanguinitatis,

v*At. 4--

bit Jacobus Bidermanus, fimülque amorem

& affinitatis.

Neccontra hanc amoris cau-

excitat.

lam funt fimultates, quz plerumque inter

fimiles, & ejusdem inftituti homines exci-

Pbebea face puriorr puellus ,

"Aslris clarior omuibus puellue.

tantur juxta vulgatum effatum ; Eigulu fí-

Formis omnibus, elegantiisque,

£ulo invidet ; quiaid per accidens obtingitz

quatenus homines tametfi ob fimilitudinem

Rebisque omnibut,omnibuque quot-

Quot

-

fe diligerent, nihilominus quia fe viciffim

t de av

,

impediunt in affecutione alicujus boni, eà

Sunt usquam , fuertintque, eríntque

Aj

pulchri,

-

quia alteralteriusliéto obílet; rationehu-

jus incommodi dicitur figulus figulo invide«

Unus pulchrior omuibus puellus.

re5 feu artifex artifici, quód fi prxfatum ex«

17

In excitando amore flylus eít adhiben-

cluderetur incommodum, mutuis fe amorie

dus dulcis, candidus, fufus, (ine falebris, qui

bus profequerentur.

Eft igitur fimilitudo

conciliatricula per fe ; & ex proprio inge-

quafi pellucidus fons fedate fluens per pra»

torum vireta flores blandé deofculetur : ver-

nio amoris; &ingensad animos vinciendos

ba (int fele&ta, mollia, la&tea,fonantia,lenia,

incitament

Y

um , adconc teélé cecinerit Ovis

elegantia,non fecus, ac micantibus illufa flo.

dius

Ículis afarota; mollitiem;ac melleam effun-

Scilicet .ingeni:ä aliqua esi concordía

n

dant fuavitatem ; injiciántque jucunditatis

juncis ,

illecebrams ut praftitit Martialis in mollif-

Et ]er:v.at Jfudj fadera quisque

fimo, ac eleganti epigrammate /24//5.9. De

£

Y

Earino Domitian

i; qui idem Poliet » aC Vere

Ruflicus agricolam, smiles fera bella

nus,

.

Ij

gerentem ,

Nomen cum wiolis , rosísque ma-

Reclorem dubie navita puppis

tum ,

,

Amat,

Quo pars optima nuncupatur auni,

Tertia conciliatricula amoris caufa eít

19,

Hylzlami quod [apit , Atticósque flov

725

ipfe amor, (iquidem amor unius rei progee

nerat amorem alterius habentis connexio-

Quod nidos olet alitia fuperba

Nomen ueíilare dulcius beato.

nem cumilla, qua tatione beneficentía , &

Quo maller cybeles puer vocari ,

benefica voluntas dicitur conciliare amorem,

quatenus amor beneficij accepti excitat ad

Et qui pocula temperat Touanti.

amandum benefaCtorem: amant omnes eoss

Quó4d fií Parrbafía foues ia aula,

Refpoudent Veueres,Cupidinésque,

qui benefecerunt, aut quos putant velle be-

nefacere; quz affectio eft omnibus à natura

Nomen nobile, s2olle, delicatum,

Verfu dicere non vudi volzbam ;

indita, etiam belluis immanfuetioribus, quze

natüralem oblitz feritatem cicures, ac mites

óed tu fyllaba cóntumax repuguas

fuis eblandiuntur benefactoribus. Hinc amor

Dicunt Eariuon tamen Po£gta.

dicitur parere, & alere alterius amorem mu-

L8.

Secunda amoris ciendi caufa fe tenet ex

tuum ; inquofenfuait Seneca : — MMonfivabo

'Eþtïf!- 9;

parte amantis, eítque fimilitudo ,. feu com

tibi amatorium [ine snedicamento, frme ullsus

venientia amantis cum re amata, tuncenim

Hac

venefica cariniue :. (( vt5 amari, ama.

res amata trahit ad fe quodammodo aman-

ratione Joannes adhortans nos ad Deum e.

Efi(?. 3,8.4,

tem tanquam aliquid fui: & amans itidem

nixim,& totocorde amandum, ait : Nos ergo

fertur inrem amatam, veluti in aliquid per.

Kcclef, 13

diligamu Deum , quoniam ipfe prior. dilexit

tinens ad feipfum: hincdicitur: Ozis bo-

2205,

Ratio,cur is, quialterum amat ab ipfo

210 [anili fibi fociabitur, idque fpiculo . na.

facilé redamatur, eft, quia proprium amoris

L

Lib.;.moral, turze lumine novit Ariftoteles ubi ait : $7-

eft unireaffectivé amantem cum amato , ac

€4p.4.

anilia fimilibus. zox gaudentsé$ bomo bomini

efficere,ut bonum amantis fit quodammodo

jucundiffimus, — Atiltoteli videtur adhafiffe

amati; hzecque ratio, cur abamato amans re-

Ziä. 8'2:1);6 ".

Efw.æ 96.

Seneca, ubi adhortans ad amorem proximi

dametur; quia ut fcité Ariftoteles: 4abile

€85,2. ( o,

Verani de ZAffetiibus Tom, I.

B2

6onuns

IZ

Differtatio I.

bonum , uuicuique autem proprium : Unde

nodius //b, $. £piff 2 id obfimmat, Frige.

amor amorem parit & eos, qui nos amant,

féit charitas.quam verborum avarutt de[icit

amamus: éconverfoeosnon diligimus,quos

ventillare,

Sine cultura efl diligentia non

novimus non eífe in nos propenfos amore :

in ufumredutia: per paginas flyli frequeneia

eleganter hoc idem adftruit S, Ambrofius in.

viuaci pabulo

2. officior.

infitam petloribus nutrit ami.

quiens: 44 imcentivum cbaritatis commu-

etam.

; 35&?«74.

nis plurimum proficit, [i quis vicem amanti.

Conciliant itidem amorem ea;quz no-

22e

bus veddat nec minus redamare fe probet,

bis nonni(i impenfo labore comparavimus;

pI

quàm ipfe amatur;idque amicitie fidelis patet

qu& enim multo labore paravimus, pretiofa

exemplis, quam gratia ?. quid tam infitum

nobis funt, ac perchara.

Hinc Ariftoteles

nature& , quam ut diligentem diligas? quid

$. Etbic, cap. 7. affignansrationem, cur ma-

tam inolitum, atque impreffum affetibus bu-

tres impeniiüs filios diligant, quàm Patres;

sanis, quàm ut eum amare inducas in ani-

ait, matres majorem ,ac diuturniorem labow

mum, à quo te amari velis ?

rem impenditle in liberis edendis , ac edu-

AQ.

Caula amoris conciliatricula efl etiam

candis.

Hzcque etiam ratio efl;cur arctiot

confanguinitas ; hi enim facilé vinculo co-

infenibus fit parfimonia; oritur enim hac

pulantur amoris, quifanguinisneceffitudine

tenacitas ex amore in congeftas divitias, &

juuguntur.

Amorem excitat à confangui-

partas diuturno labore; quas poftea hares

nitate D. Ambrofius in oratione, quam ha-!

laboruim parentis neícius profundit, dilapi- -

buit deobituSatyri fratris, aitipfe, ciendo

dat, abligurit.

2ífflectum fraterni amorits.

Ego te frater

Rei raritas amorem etiam conciliat,

25*

baredem feceram ; tu baredem me veliquiffi:

quatenus raritas pretium auget ; unde paren»

tes, qui unicum tantüm habent filium, futu« -

ego te (uperfHitem optabams tu me [upersti-

icm dimifidi. | ( Quid mei fuceeffor hareda ?

rum iisdem fuperítitem , impenfius eum

quid agam mea vira [uperftes ? quid agam

amant; quia unica proles obraritatem crefcit

exfors bujus ; qusd cupio luminis $— Ego. te

pretio, & bonitate: hac ratione omne ra-.

rum charum vulgà dicitur, fic omnia pere«

f'ater non requiramy aut po[m unquam ob-

liotfci rui? quas grates ? que munera refe-

grina , quz ex diffitis regionibus ad nos

yam tibi? ANubilà meprater lacrymas babes,

transvehuntur. folemus . pluris zeftimare 9. -

Aun fortaffe fecurus merus tui,quas [olus fu.

magisque diligere; quia ut. eleganter Ter-

tüullianus: Hec omnia de raritate, 65 pere Lib. de Pa-

perPiues babeo lacrymas, non requiris. Nam

bitu muli-

etiam cum viveres, fieri Pr.ohzbebaa , maro.

grinitate grattam pe[fídent.

Denique tntra

ruin cap.7,

rémque magunosirum, quam tuam mortem

zterminos [uos patrios mon tanti. babentur ,

zibi effe teflabaria dolovi; Habeo planà pignus

femper abundantia contumeliofa in fe ip[am

Af

queum, quod nulla mibiperegrinatio jam pof.

ei. .pud Barbaros quosdam , quia vernae

ft avellere : babeo quas compleclar reliquias:

culum efl aurum, && copiofum, auro vinélos

2. hlit, !

babco tumulum, quem corporetegam : uti-

babent $. & drvitis malos onerant, tanto lo-

cuplettores, quanto uocentiores,

lIta eít,vi-

Mp

um potuif[em adver[us mortem tuam meum

corpiuu objcere ?. Si gladijs petitus effes , me

leicit aurum fui copiá, pretium acquirit ra«

ritate.

poriis pro te obtuliffem, — Nibil mibi profuit

[n auri patria aurea compede vinci.

aultimos baupiffe aubelitus 5 nibil flatus meos

untur adignominiam nefarij. In auri exilio

fplendet aurum, ac triumphat in Regis ca-

snppir Affe morienti, Putabam enim,quàd aut

tuam mortem ipfe fufciperem , aut meam vi-

pite.

Nonnullisinter-

tam inie tmmfunderem.

Amant etiam fe homines,fi bona habe-

245

jedtis cliciens (uaviffimas fraterni amoris la-

ant communia, déque iisdem fimullatentur,

Teueo igitur Te frater , nec

vel in iisdem periclitentur: fi (imulin focie-

Ilbb :x dl I

crymas fubdit,

Tïiïlit. MP' .

zpibi te mors,aut tempus avtllet, — Ipfe dul-

tatem laborum, vel fructuum venerint, fi

iQ

commune nanciícantur contubernium. Cone

|

ces lacryma funty ipfi fletus jucundi, quibus

ciliant itidem amorem vitz honeftas, & no-

l

refisnguitur ardor animi; & qua(i, laxatus

Neque enim [fine te effe

minis claritas. Amamus enim, quos intel-

!

evaporat affecius.

poj?mz; aut tui non memini[[e unquam, aut

ligimus morum innocentiá, ac vitze honeíta-

meminife [ine lacrymis. à amari dies qui in-

te cateros antecellere; vel nominis famá

h ?» d

commendabiles effe.

Talibus nituntur o-

gerruptam copulam perditis ! . flebiles: mo-

E—?'g'""]f (ap,

&es, que tam bo»um con[ortem quietis , &

mnes amicifieri; quin & ipfiimprobi hoc

indrviduum. mibi comitem perdidiffis! ha-

fpeciofó amicitie nomine cum viris clario-

&lenus Ambrofius colliquefcens lacry mis, ex

ribus propriam fatagunt obtegere improbi-

tatem; quafi amicorum fplendoribus umbras

amorein fratrem poít exutam mortalitatem.

21,

Sunt alize minus przecipug coaciliatri-

omnes proprie infamiz abigant, naéli, &

cule caufíe amoris , quas inter. recenfetur

ipfiex alieno nitore commendabilem clari.

lä

tatem.

Amari etiam folent affabiles in com-

l

converfatio , &alloquiorum commercium ;

muni confuetudine; qui neque funt exprobra-

quá ratione per fomenta Epiftolarum amici-

ti& jamdudum inicz dicuntur convalefcere,

tores beneficiorum;neque vitiorum ceníores,

Í

h

ac confervati , tarmnetfi locis fint amici diffiti.

qui nemini funt moleftize , à conviciis abíti-

Foverur amor mutuis converfationibus;per.

nent, irafcentibus non adverfantur; & fi ira

i

fuerunt perciti, ftatim reconciliantar.

inde ac frigefcit filentio ; eleg;mer En--

i

s.' III.—

3.

De amore humanorurm affectuum P;incïpc , &c.

S. III.

ta cogitans abftrahatur cogitatione à rebus

alijs,

Vel fecundüm effeétum formalem

amoris , quatenus amor cenfetur quodam-

Domhiz:r explimtzz efietdus amo-

modo exíe prodire, &ferri amatorio im-

05 CQ indicantur remedia eundem

petu in rem amatam juxta vulgatum illud

- ab beneflate defleclentem

effatum , quo amor magis dicitur effe, ubi

eoércendi.

u

amat, quamubi animat.

;ui

285

Zf.

Tertius amoris effectus eftzelus, q

Lures hic affe&tus producit effe&tus,cüm

provenit ex intenío amore , é(tque quidam

' blandé intimas pervadit mentes, cor

vehemens appetitusearemovendi, quzad.

.^ humanumigneo fuo telo fauciaturus j

verfantur amori , obfílántque rei amatz,

penetrat enim inflar fulminis intimiores ho-

Zelus , ait S. Ambrofius , amor , &5 chari-

; Pfal r

minis fenfus. ; quos citra violentiam , fine

tas eft : valida efl fcut mors chbaritas 2 da-

Itrepitu ,. absque ullo tumultu vincit, fibi-

us eft zelus , quem nulla vincit bujus vite

que fuaviter devincit.

Ubi amor huma-

ilecebra ; 68 omnia spfe fuperat :

num pectus occupat , fincerum ib! cor pan-

Pro quarto effectu amoris recenfentur

dit , gaudétque animi candore, & gloriofo

290

quadam animi affecliones, ut languor, li-

fulgerenomine, Nullà amans beneficiorum

quefactio , & fervor , juxta illud cantic. g.

inficitur oblivione ; quinimó illatas fibi inju-

Lawmpyades ejus , lampades ignis , aique flams

rias delere , irrogatas offenfas obliterare ,

?0AVHUL,

Hecnomina, fireferantur ad ip»

inge(ta convicia oblivione conterere eidem

i

fum motum appetitüs, qui proprié eft amor,

eft (upra cztera volupe ; & unicé optimis

nonniíi rnetaphoricé intelliguntur; quia ut

tum animi , tüm corporis przenitere doti-

Queft, «$,:-

docet D. Thomas , languor ille fignificat

bus ; meliorémque promereri fortunam.

quandam triftitiam, fi tes amata non (i prae«

LLEPER

Ia id tamen pracipué incumbit ftudij , ut a-

lens , fed'abfit. « Liquefactio quandam apti-

lios fibi benevolos efficiat ; non inanibus

Fer-

tudinemad recipiendam rem amatam.

verborum illecebris , non fucatà mentientis

vor promptitudinem amantis ad operandum;

oris lzetitià ;; non larvata, adulantis eloquij

& exequendum id., quod oportet ratione

firenulà , alifsque id genus artibus, quibus

rer amatz,

Sin autem przfata nominare-

amicitia corrumpitur ; fed morum probita:

te , fincero cordis candore , virtutum cultu-

feranturad immutationem corporalem , pof-

b. de ha

funt intelligi in fenfu proprio cum D. Tho-

TET

r3, caterfsque prafidijs , quibusamor alie-

vällf'e/lo 499

ma :.ita tamen ut languor , feu infirmitas

iab

n—a.peivädic pectora , fuásque altiüs radices

ATÉ, 24

corporalis non intelligatur effe effectus hu-

agit.

26.

Caterum præcipwui*äthwoiis effetus qua-

jus affe&tus abfoluté ,..& per fe, quia paffio

amoris potiüs juvat. fanitatem . corporis

tuor folent recenferi , quorum primus elt

propter proportionem cum motu ipío vi«.

z. Politic.

unio , t Jiquet ex Ariltotele, qui cum Ari-

*

*

€Ap , n

"tali corporis

unde per accidens tantüm:

Ítophanedocet, amantesin unum quaft cum

. fequitur Janguor exaffe&tu amoris; & tunc

1ebus amatis coalefcere.

Dupliciter autem

contingit ,. quando amor eft ade^ vehemens,.

dicituramorunire: prime formaliter, qua-

ut immutatio corporis ei-adnexa fit. etam

tenus ipfe amor propenfio quzdam eftaman-

noxia.

:

tis in bonum amatum ; adeóut fit quidam

: Alexip

hármaca adimibendain hujus affa-

veluti nexus utridsque : , fecundó effectivé

30..

&us remiffione; quando nimis acer tempe-

quatenus amantem excitat, ut quarát con-

lp

rándus eít , ac minuendus ; vel etiam pra-

jun£ionem aliam reailem cum re amata ,

Lib, $. de

vus& corde proríus evellendus , nonviden-

undc Aüguílinus ait ; 4merem effe veluts

tur paratu adeó facilia: incendium momen-

Trinit, cap.

juntluram quandam , qua amantem cuma

iQ.

toexuinguere ; & fulmea & nube excuffum

re amata copulat , wel copulare appetit.

retundere ; hoc opus ; -hic labor.

INihil-

Idque fit beneficio bencvoleatie , quà amans

?

ominus.quando arnor eft inordinatus omnis

redamat,ac redamatur : hxcqueratió »cur

movendus e(t lapis ; ut amoveatur ipfe ab

Antiftes Mediolanenfis :e , & nominéam-

intimis medullis, quia tunc plura folet dam «

LIB '?,aü'e

b;oüä« perfufus afferuerit ; - nil tam utile ,

na inducere , que minimé declinantur ,. nift

quàmamari, nilquetam injucundum, quàm

amor inordinatus coe&rceatur,

Fertur amor

" /jïc:g: cap ,

non diligi; quiapopularis, & grataeítom-

inordinatus in objectum ratióni diffonum ;

nibus bonitas , que blandé humanis illabitur

quod tametfi extima fpecie videatur pulch.

fenfibus: etenim fi amor.manfuetudine mo-

rum , fitamen larvam:ei detraxeris, furen-

rum , moderatione pratepti , affibilitate

tem habebis Megeram torquendis ,. dilani-

fermonis, ac modeftiz gratià juvetür , ni

andisque hominibus in Erebo natam.

Nil

fortius eft àd cogendam petfonam amatam

enim pulchrum, . nílque.bonum dici poteft,

in unum cum amante coalefcere ; fiquidem

quod damna, & extrema invehit difcrimina ;

QUOS veru

s'àmor femel conäung)it » ne& mots

quod in flagitia, in miferiam ,in calamitati-

Íeparat.

tem homines perducit , & cujus finis fola

27.

Secundüs &ffe&usi amoris eft ectafis ,

eft panitentia ; unde hic amor minimé legi-

idque fecundum apprchenfionem ; eó quia

timus eít , fed animi exlegis prava concu-

amor id eHiþciat"/, ut anmians jugiter de re ama-

piícentia ,. &t à vero amore pernicioía pro-

B;

lapfto,

*

r

* Differtatio I,

lapfio ; quapropter S. Auguflinus vocat

rum; venenum porrïgït lethafe ; nil infos-

hujusmodi amorem coinquinationem verz

minarum illecebris , quod non fauciet, non

/gl.

vulneret, non interficiat.

Fugiendum eít

amicitiz per fordes concupilcentiae ,& ob-

nubilationem candoris ejus per tartaream li«

mulieris colloquium declinandum contu«

bidinem.

bernium; affueta hominem & paradifo exe«

!37.

j

Cüm igitur pravus hic amor plura in-

pellere ; nil potet homo ab ipfa fperare ;

vehat damna, cadésque minetur ; coércen-

quàm Erebi cruciatus, quàm gehenna tor-

menta.

dus omnino eít; ne infurgat 5 ne pracor-

3^

dia occupet.

Freena igitur funt injicienda

Secundum quod perverfo, intra&tató-

huic indomito , recalcitranti, ac ferocienti

que amori freenum inijcitur , quo co&rcetur ;

imó & penitus proflernitur; elt occafiones

equo,quorum primum e(t.non folüm cogita-

'T

tionem , verüm eriam fenfus omnes exterio-

quaslibet promptiüs declinare, quàm homi-

res avertere ab objeGto perversé dilecto, ne

minem epidemica infeétum lue.

Nil magis

fpecies boni in illo relucens incentivum fit

familiare , quàm varias pratexere excula-

amoris perver(i. Impuris przfertim cogi-

tiones neceffitatis , confuetudinis mifcendi-

tationibus obfiftendum eff'in primo earun-

colloquia intentione pura cum foeminis , fan-

dem acceffu ; & quidem ea celeritate , quà

guine, velamicitià nobis devinctis: verüm

quis ignitum carbonem à pretiofa , vel ferica

latet anguis in herba ; obducunt fucata vi*

excuteret veltre, ne quidquam damni ab ig.

reta fcorpiones, qui mox exilientes venena

ä

ne fericum contraheret,

Re&é pracipiunt

fpargunt ; etenim ab inolita confuetudine

prodeunt nociturz libertates , incauta col-

fapientes ad infanum hunc amorem, adhuc

in füis pubeícentem incunabulis jugulandum;

loquia, geítus leviores, afpectus impudens

ut primum ad nos acceffüm eidem prohibea-

tes, neglectus modeítize , tactus inverecun-

mus , avocantes alió cogitationes ,. mentem

di , quibus paulatim pudor deponitur , &

Sunt enim hac

occupantes inrebus alijs, przfertim zternis ;

tota exuitur verecundia :

omnia perinde ac arida , ficcáquefomenta,

Mu — éanr . as

hacarte non folüm vis intemperantis amoris

remittitur j

fed prorfus extinguitur : ut

quibus amoris infani flamma fuccenditur , &

enim rei amatze prelentià , quafi fomite

incrementum fubit; adeó ut qui rubore fuf-

nutritur , ac vegetior crefcitamoris flamma ;

füfus ad folum mulieris horre(cebat veftigi-

ita ubi objectum ; quod amatur, ex oculis

um; jam lafcivientes oculos in nudatum pe«

&us inijciat ; & blando intus operante a«

eripitur , & omnis de illo cogitatio exulat

| Eal

ts - Md - RA

àmente, languefcit amor, & paulatim ex«

more flammas priüs experiatur, quàm cree

tinguitur,

dat poffe accendi; damnáque priüs patiatur;

Acceffum huic ámori concedere , per-

quàm periculum fentiat.

Emittit hec flam:

32«

jnde efítac eidem cedere.

Proxima deditio -

ma , priusquam excitetur fumum , quo ocue

ni e(l arx , cujus Prafe&tus incipit cum ho-

lus caligat ; poftea obcecatur ; & infano

Pesd m&9— * —— —— -

fte mifcere colloquia.

Etiam | fcintilla

hoc igne correptusveluti fardonicá jam fa-

Ridicula fané

quamvis minima ,. fiin tormentarium de-

tur herbá ridendo moritur,

labatur pulverem ingentes ruinas fufcitat,

mots, cujus patereft gaudium, mater fue

Pracidendae(ít omnis occafio pravitats : fub.

cata voluptas , & forores lachrymz.,

trahendum omne fomentum , quod peti

Tertium froenum elt mentem alijs, &

34

poffet à gula, à nimio hauítu, à pravorum

quidem honeítis implere cogitationibus ?

X

PUR 0-—— P ém Q -

convictu , à malorum focietate;- & prafer-

petriade ac clavus clavo truditur ; ita amof

tim à quibusdam áffectiunculis, qua blandé

amore extinguitur : proinde animo infanis

irrepunt , & licit fub initijs malz non pu-

Obíeflo amoribus , alia ftudia, quibus ipfe

honefté delectari valeat ; funt inftillanda , &

*

tentur, funt nihilominus principia gravio-

tibus peccatis preludentia , quibus fenfim

aliaobijcienda ; quibus laudabiliter detinea-

fine fen(u fa(cinata mens adharefcit, Plu-

tur occupatus. Pluresabhac improbi amo»

—— — 459 —— 599 —*--

res poffent recenferi homines fapientià in-

ris2egritudine amoeniorum ftudia littera-

fignes, quos incautus foeminz afpectus de-

rum , alios venationis exercitia, quosdam

—— 99

mentavit ; G quos non prof(travit in caftris

fufceptee peregrinationes fanárunt, — Verüim

C

Mats ; ptotrivit in gynaceis Verus.

Non

e(t Diogenis effatum apud Laértium lib.6,

affero hic Samfonis , Davidis, & Salomo-

Amor eff otioforum negottium, ^ Fovet oti-

i

nis toties decantata exempla,

Sunt plerá»

um in(anum amorem , cui favet; otio fiqui -

&«

que alia recentiora , imó QG quotidiana,

dem corporis vires mollefcunt; & concupi-

Extremz eít dementi tot inter setatum ,

t

Ícentize fomes crefcit vegetior , ut non abs

gentiümque documenta adhuc aliquid aude-

teLivius dixerit,

Decad, .

Otío plebem lafcivire,

Aib, E e,

[

re , nec imminens declinare difcrimen 2

Nil eft in vita nequius, nil (celeftius otio ,

p

Hoc tamen humance datur pervicacie ; ut

quod radix eft omnium flagitiorum ,. qua

nunquam credat homo alios cecidiffe , ni-

ratione Nomothetz peenas flatuerunt acer*

fu

Mulier ,

10

fi & fe ipfum viderit lapfum.

biffimascontra defides, & otio torpefcentes,

quz à Deo adjutrix facla fuerat viro; dolo

eósque in re infames dixerunt, Solon itie

[/

L

Íerpentis adblandientis, ac fpondentis fcien-

dem in fuis legibus inertiam hanc feveriffimà

(0

tiam boni , malique , perfonam fumpfit

culpavit , ut fontem putidiffimum , à quo

hoftilem , & cum favum exhibet blanditia-

&

mala Ícaturiunt omnia, — Hinc illudS Ber-

Ratdi:

bt

De amore humanorutm affectuam Prihcipcl&c'.

Dardi: Ex oo , atque ignavia cogitattoues

e

proponas Francifcum extremz þaupertatis

prave , & concupifcentia wmultiplicantur

3

ftudiofum , nimis riget: fi remiffioris in(li-

douet uavu cordi eis fuccumbens in peccato

tuti Dominicum, nimis in facro

fudat'iugæ

periclitezur.

geíto.

Si Eremi cultorem Brunonem » hi

E

Mens otio torpefcens concupifcentijs

illicitur, quibus promptiüs adharefcit; fe.

mia folitudine feras po tiüs in fylvis, quàm

homines in foro imitatur : Si Auguítinum

cus fifuerit rebus di(tenta ferijs, gravibus

ftudijs jugiter addictum ; non illis placet

jh

laffata negotijs ;; vix tempus ei fupereft ea

die, noctüque chartis impalleícere.

St

cogitandi, quzà pravis concupifcentijs pof-

Hieronymum tundentem peclora faxo , fpe-

fent exhiberi ; otium apertis ulnis titillan-

cus Bethleemza alió mentem avertit.

3i

*

tem complectitur concupifcentiam

?

qug

Bafilium jejunijs carnem rationi fubigentems

Euro turbulentior fcedas excitat pectoris

hominis aufteritas horrorem ingenerat, $i

jactationes , mentisque fludius decumanis

Athanafium in ficca delitefcentem ciflerna »

fxviores ; ut vix & tabula fpes illuceat falu-

detrectant. fepulchrum ingredi , antequam

tis. Eripitur menti Deus foljuftitie, ag.

mortalitatem exuant,

Si Chryfoftomum

glomerantur perinde , ac cinerez nubes ,

aurea eloquentia ferreos hominesà vitijs de-

cedz cogitationes , quibus fuccedunt tene-

terrentem , exilij timor non finit homini ad-

bre JEzyptijs denfiores ; & ex inde cordis

hzrere,

Si Pacomium Eremi incolam ,

navis, ut loquitur prztactus Bernardus, in

non placet frigidà fempzr fitim extingue-

errorum brevia impingit , vel ad Ícopulos

re, G ruíticano pane famem acuere potiüs,

allifa infame patitur naufragium.

Recté

Polybius otium dixit, omnium effe feditío-

quàm explete. — Si Joannem Baptiftam

Chrifti prodromum in deferto , detre&tant

num fontem , quid otio indulgens fperare

favos ex laborum afperitate fugere, Quàm

ab hoc fonte poteft , quàm rivos putidos ,

difficile eft eum invenire, cujus vitz ratio, &

amarulentos, veneno infectos? quid ab hac

oratio placeat? fed fi homines difplicent ,

Ícaturigine, quim lethei corrupti fluminis

placeat Deus , quem ubique nobis prafen-

putidiffimos latices? quid ab hocturbulen-

tem vereamur ; & quod coram hominibus

üffimo torrente, quàm funefliffimos exi-

non audemus agere ; horreamus hoc idem

tus ? Non folüm fons eít otium omnium

coram Deo cogitare, Den.um ad malé fa-

malorum ; verüm etiam fchola improbitatis,

num amorem minuendum ; vel etiam ex-

Ecclef. 32,

quia ut ait fapiens,

Multam malitiam do*

tinguendum nil praffantius , quàm preces

£uit otiofitas , imó eít (celerum officina, in

ad Deum fundere , enixímque rogare , ut

qua perinde , ac in Vulcani fpecu, fornaci-

velit auxilia nobis fuppeditare, quibus foe-

bus, G incude procuditur quidquid mali

.

dis valeamus cogitationibus obfiflere

3

&

à malis cuditur,

Occupanda eft mens in a-

prefidijs abftinentiz fe praemunire cum fine

lijs rebus honeflis ; defatiganda negotijs ;

Cerere ,. G. Baccho dicatur frigere Venus.

quia ut loquitur Seneca: Nzbil zam certum

Ne-

Sunt hujusmodi prarfidia chalibea illa fcuta ,

eft , quam orij vitia negotio difcuri.

quibus conjurata in hominum perniciem tela

gotijs vitia di(cutiuntur ; & labore otium

potentiüs infrin

guntur , vel fa!tþm contufa

fÍrangitur. — Vir fapiens imitatur belli duces,

hebefcunt,

i^

qui militarem infolentiam laboribus, itine-

, C&tetum (i homines fint frequentandi,

37*

rümque defatigationibus compefcunt. Car»

1j feligantur , ex quorum confuetudine ali-

nis infolentia laboribus eft co&rcenda , ne

quid virtutis accedat , & tota vitij decedat

,mos exerceat in noítram perniciem.

Per-

raio. Nil fiquidem promptiüs in bonum,

verfum , ac infolefcentem , ut coérceamus

pravümque impellit, ac-revocat , quàm

amorem , obftandum eít primis motibus ,

prooorum , improborümque confuctudo.

quibus nos urget: nullatutior victoria , nul»

Seníim enim fine fenfu moresirrepunt , ra-

la minusíanguinis dat, quàm cüm quis , ut

dices altiàs in natutz folo agunt , à quo

primüm pericula infonuerint , alió mentem

nonnifi difficulter evelluntur.

Paffim idem

vocare fatagit , eámque à foedis avocare

audiri , G videri aliquidaffricat. — Sunt mi-

cogitationibus , quas pravus fuggctit a.

nuta quzdam animalia , qua cum mordent,

mort.

vix fentiuntur mordere, tumor tamen füb-

3.

Quartum freenum vefano amori coér.

fequens aculeum indicat,

Idem obtingit in

cendo aptum eít bonorum virorum confue.

improborum confuetudine. — Vulgatum eft

tudo ; quippe ut ait Seneca : Magna pars

bonos mores é congreffu corrumpi malo.

peccatorum tollitur ,. f peccaturis teffís a(f«

rum.

Hinc fcité de mulieribus ait Teztol.

Dlüd0 h

flat : aliquem babeat quis amicum , quem

lianus. — Loguaces, otiofa , vinofa ; curiofe,.

L'bl [!A

wereatur , cujus auttoritate etiam fecretum

contubernales , velmaximó cailimonie pro-

fuum fanéiius faczat.

O felicem illum , qui

pofito officiunt : per loquacitatem irrepunt

z0n afpecius tantüm ,. fed etiam cogitatus

verba pudoris inimica $ perotium [e à veris

emendat ; O felicem , qui fic Aliquem vere.

tate deducunt , per vinolentiam quidvis mae

i potef) , ut ad memoriam quáque ejus fe.s

li infinuant $. per curiofitatem emtlationum

componat! ln hujus tamen viri probi dele-

libidines convebunt , nulla ejusmods femi -

&u difficultatem non modicam experiuntur

narum de bono loquitur casiítatis. — Noxia

profani amoris af[ueti titillationibus ; fiillis

Íemper viro x-fu*ic muliebris confuetudo , nam

i

Id

&

I6

Diflertatio I,

2

& fi imptobitas abGt, fi forma adfit, fpe.

datos, ac fomenta libidinum? Vitanda om«

ciofitas rapit ; & oculi mulieris ca(te haud

ninó funt foeminz , qua laciniofis pompa«

caílé feriunt , ineft, nefcio quid illecebra

rum illecebris, veluti retia infingula corpo-

etiam ,. cum loquitur caftitatem; hinc mo-

ris membra expandunt viros aucupaturz

netSapiens Ecclef, 24. — In sedéo mulierum

minüs Cautos,

Abigatur. pravus amor ;

noli commorari.

Quód fi mulier impudens

omnis eidem fubtrahatur fomes

)

.

folius

fuerit , quid tunc dicendum de illius con-

Dei foveatur amor , qui unus virtutis eft

Claue

tubernio , & confuetudine ? quid de la.

premiator , & (celerum vindex.

j

Íciviente ornatu per crifpatam comam lu-

dgm cum Bétio.

xuriante ? quid de inverecunda oculorum

jactatione? quid de velo non tegente pudo-

O [elix bominum genu ?

rem pectoris? quis nefciat hecomnia folles

Si vefiros animos amor ,

efle excitandis ignibus apprims accommo«

l

,Gäm cælun; VEgitur ,Tegate

EN

?

d

LÀ

^f5

s;

7

3eUse

3j

??&

2

e -^

eys

£0

AUREREATE D

1

E

QV "Q

DISSERTATIO I

Amoris divini in homines illabentis effe-

cta produnt füumm« bonitatis ad extra di£

E. iudhar aR * : E mdn daRL . —— - EEE . a o

fufiones in mundi opificio.

' gu Io

Eodem amore , quà Deus eledlos pradeflinavuit ad eloriam , mundi

molitionem deflinavit ad ufuram , quam à vefpere primi diei fuit ausbica-

M , Ut emores mAgis occasás Vira fimu , quam

4uror&.

- T

l.

S

£2Eus 'àb omni mottali

alios munifica transfundat largitate , quibus

ü

concretione fecretus ,

fuum prodit amorem , fuos in nos thefau-

LE

ab omni mateériei cráf-

e3

IANS

ros abund? profündere voluit,

a

x

7

fitie liber ; undíque col»

Quamvis fe itidem ad intra intelligens:

&.

Xi

l

Hä'

7) lucet, omniáque luftrat;

*

producat Verbüm , quo uno omnia dicit ,

j

& illuftrat

.

continet

loquitürque ; & quia pater,& filius metuó fe

)

z5

N E D

fiquidem omnia, & non

profequuntur amore, fpirant tertiam in divi-

— N sl MESOCERRME - - U EEE MOAU TCR 9. MU g bt u E R D —

ambitj omnia portat

nis perfonam ; feu Spiritum fan&tum , sitque

j

quamvis onus nor fentiat, cui pro domici-

propterea Deusunus, & trinus, feu una fu.

li

lio elt fplendor inaeceffus , pro amictu cire

prema fimpliciffima , ac infinita natura in

d

cumfufum lumen ; quamvis fit nobis abdi-

tribus perfonis Patre , & Filio, & Spiritu

p

tus, atque retrufus , veluti ex omni parte

fi

Sancto , ex quibus Pater aliunde non eft ,

denía caligine circumfeptus , acin obfcu-

non fa&tus, non creatus, non genitus , non

t

rodeliteícens ; eó quia tametfi ejus berefi»

abalio dimanans, fedà fe, & in fe exiftens;

Y

ciis quandam ipfius enancifcamur pranotio-

principium fine principio ab &terno , non

?1

nem; imó & indita fit nobis à natura ejus

alterius beneficio , fed fuà vi coharens ,

cognitio, quam delere nemo poffit; adhuc

sitque fons illetotius bonitatis, ex quo ad

[

nihil. de Deo cogitando affequi valemus ,

intra prodeunt Filius, & Spiritus fanctus,

3

nifi per :dminiculà, qus é cceli, terrzque

& ad extra quidquid luminofi ; ac nitidi

B

pulcherrimo ornatu ab ipfo nobis defcripto

in codlo fplendet , quicquid pulchri , ele-

Q

haurimus ; vel per ea fuperiora lurnina , quee

gantis, pretiofi in terraviget ; clamétque

q

nobis pronaturzfuz bonitate, & in omnes

omnis creatura , vel in coelo furfum , vel

q

homines benefica munificentia impertiti vo-

in tertis deorfum ip/e fecit nos,

Cuümque

luerit: & quamvishujus fümma majeftatis

omnis in creaturis pulchritudo ab hoc divi-

Q

inexhauíta bonitas cumulatiffimum totius

no,aternóque fonte detrivet; eàjugiter ef«

di

perfe&ionis florem comple&tatur , fibíque

florefcit pulchritudine , ut hanc nullis co-

U

pleniffimà fufficiat , re nulla indigeat ; ad-

gitationibus , quamvis defcecatiffimis va-

li

huc tamen cüm ea fit fuze bonitatis indoles ,

leamus plené attingere.

Quis enim potis

tu

m naturam

utfeipfam, quafi nefcia infe contincr? in

fitimmenfam þillam' ; & infinita

--tullo

pe

Amoris divini effecta produnt Dci Bonitatem.

D7

nullo temporum fpatio coércitam , — nullo

aut diffimilis, fed prorfus idem, quia utríus-

locorum regione circumfcriptam plená affe.

que naturz fimplicitate confubflantialis , ac

a

qui cognitione ? quaque per omnia fe dif-

prorfus aequalis.

fundit, G extendit, licét inextenfa , & fine

Cüm nihil ab zterno in illo fummo

LP

materiz concretione omninó fimplex , abs»

pellucidiffimo divinitatis fonte effet, quod

que labis afperfione pulcherrima , scterna

per feoptimum , ac praeflantiffimum mirae

fine detrimenti metu , fineviciffitudine va-

biles amores non excitaret fui ;! neceffum

ria, & fine varietate una in tribus perfonis ,

fuerat , ut fufmmz huic bonitati amor in-

in quibus tamen nunquam nafcitur, emori.

veniretur aqualis ; & quia Deum diligere,

tur nunquam , fed femper eadem à fe, &

ut equum fuerat, nemo poterat , niíi De«

in fe fine acceffione cumulatiffima ; absque

us , quiinomni zternitate femper come

deceffione diffufa , fine lege nunquam eftlu-

prehendit , quo , & quanto amore diligen-

ens, fine neceífitate femper exundans , sít-

da fit natura omnium przeftantiffima , ut

que triplex perfonarum hypoftafis in una ,

hac amaretur , quatenus tanta divinitas exie

eadémque divinitate diftinda ; Patris fcili-

geret , opus fuit, ut quoddam patrem in-

cet ex fefe non aliunde venientis , . neque

ter ,

& filium incendium arderet chari

fadti , neque procedentis ; Filij veré geni-

tatis , quo alteri vita eft impertita omninó

ti , fed non fadli ; Spiritus Sancli non ge-

fempiterna , nempé Spiritui Sancto à Pa.

niti, necfacti, fed procedentis: & quam-

trefimul , & filio procedenti , feu à dua-

vis veré di(tinguamus tres perfonas in una ,

busquidemn períonis , fed unico duntaxat

eadémque divinitate non tamen eas poffu-

fpirandi principio , síntque propterea tres

mus fejungere , cum pater fine filio effe

períonz Pater , qui folus à nullo eft ; Fi«

nequeat , mec filius absque patre , imó

lius à Patre ab zternogenitus , & Spiri-

nec pater nuncupari fine filio , nec filius

.

tus San&tus ex Patre , & Filio pari procee

fine patre generari

[

& cum in utróque

dens zternitate; G quamvisPater, Filius,

eadem natura , | eadem prorfus mens ,

& Spiritus S, perfonarum diftinguantur pro-

acuna voluntas fit , meritó ambz perfo-

L

prietatibus, unjus tamen & ejusdem pror-

na unus funt Deus

.

quia quidquid eft in

fus natura funt

?

.

síntque propterea unus

- Patre ad filium transfluit , quem ante hu-

Deus , quo nihil majus , pulchriüs nihil

]

jus univerfi molitionem (ibi ad intra ge-

aut jucundiüs, non folüm efle potefl ; fed

nuit, eàdem, & uná fecum voluntate ,

neque excogitaré : cümque ante mundi

omnipotentid , virtute , fapientiá , ac na-

.

conftitutionem folus fibi fufficientiffimus

turá preditum

?

fuerítque ante omnem

effet , fzculisqueinnumerabilibus , anníse

creaturam candor lucis zeternze, . fpeculum

que zternis fua ftueretur fapientia, bonita,

purifimum , imago abfolutiffima boni-

te, pulchritudine , intueretürque perfe-

tatis Dei , nec in eo fit quicquam mortale,

&iones fingulas , & infinitas, quas in fe

quidquam inzquale , aut diflimile, fed

poffideret , gaudióque ineftimabili (bi

auguíliffima omnia , & divina , & quia

complaceret ; nihilominus diffufurus extra

Deus fe ipfum femper ,ab terno intelli-

h

fce fuam bonitatem , quà aliaà fe itidem

git, ideó zeternum ab omni zternitate fem.

diligeret , cogitavit de mundo condendo ,

per filium progenerat habentem cum pro-

déque civitate ftabilieada ele&torum, quos

genitore eandem prorfus effentiam , ac na-

cum figillatim fibi praefentes haberet ; fo.

turam , ut nimirum filium generet fibi om-

veret amore , ac dulciffimo compleétere-

nino parem , numerisque omnibus , quos

tur affe&tu ; voluit eos ex nihili inanitate

divinitas exigit ; abfolutum , generétque

extrahere , feu é claffe poffibilium ad eam

proptetea &ternus aeternum ,. infinitus in-

traducere futurorum , ut quandóque exi-

finitum , immortalis immortalem , bea-

fterent, fieréntque cives cocleflis patriz;ibi-

tus felicem , — fagax fapientem , robuftus

que donarentur zterna beatitate.

*

validum , integer incorruptum , dives o«

*

Ex eodem igitur amore, quó Deus

As

pulentum

?

ità enim Verbum divinum ex

P

L

decrevit electos condere, hominésque crea-

mente procedit paterna

Íeu generatur

re , Ípectabilem hanc mundi , feu rerum

fapientia illa divina , excelfa , ^ fublimis

omnium molem fílatuit , mirá pulchritu-

apta ex fefe, bonitate mitis , comitate

dine, partium confenfione , ac contrario

gravis , foecunditate felix, fine ortu anti-

rum harmonia conflruere ; ut nimirum per

quiffima , fine occafu noviffima , íine in-

operum divinorum contemplationem men-

cremento maxima ,

parens honeflatis ,

comes fanclitatis , moderatrix affsctuum,

tes hominum ad ipfius Conditoris Dei Cog.

nitionem , venerationem , & amorem a.

Et quia Pater, & filius fe fe fummo , có-

furgerent,

Ea igitur eft vis amoris in Deo

que infinito profequuntur amore, proce-

erga homines, ut mundum univerfum con.

dit ab utróque Spiritus Sanctus fingulari

diderit hujus tefferam amoris, Et quamvis

notione fecretus à notione Patris , & &lij ;

potuiffet Omnipotentis manus totam mo.

licét utriüsque eandem prorfus totam na-

litionem uno abfolvere momento ; certo

turam , mentem , voluntatem, totámque

nihilominus dierom intervallo placuit pa«

perfectionum plenitudinem in fe contineat ,

rem potentize fapientiam in rebus digeren-

& licét unus fit é tribus, nontamen alius,

dis, ornandísquedemonílrare, — Et quanie

Verani de 4feäiöm Tom.H,

V1$

I

N

lo

Differtatio ï R :

Ü

vis ärs abopetis tudimento confueverit fem.

incubate ; nobiscum adeft exoptatam fup-

per ad ampliora progredi ; cüm tamen na-

peditarurus opem , quá& periculo erua.

: 4joij ä'

mut, fervemürque incolumes : adeo Deus

tura non à rudioribus incipiat , fed tyroci-

nium poriat in abfolutione operis excellen-

homines diligit , ut inftructos voluerit in

;

tioris , nefíciátque à minimis inchoare ;

'adverfitatibus antequam eos conderet ; ut

—

quá ratione in humano opificio primum

cüm primüm traducti ex nihilo fuiflznt

omnem in Deo Satore fiduciam pone-

ómnium membrorum molitur cor , ut ex-

g

inde in venuftando vultu , concinandóque

rent,

6.

PO

capillamento , velutifatigata conquiefcat :

Sin veró fpiritum Domini ventos in*

p

ita Deus totius naturze Author ex nihilo

tellizamus , innatant hi crifpatis fluctibus ;

Mr

cüm tamen montium rupes , cautiümque

fus vocis imperio extracturus hanc peram

.

nimirum moles

n

plam mundi molem fui nobiliffimi, ac e-

Ícapulos etiam . quatiant

?

l

Gäægjt Foþ

legantiffimi artefa&li initium pofuit ceelum :

lia, & flecti affueta exagitari quidem pol-

*

u

funt, . raro tamen ad ruinas quati

2

aípe-

ia principio creavit Deus calum , €9 terram,

i

riora veró , & predura, quia flecli nefcia

hoc eft prima die ( fitamen diesetrat, que

I

folari lumine nondum lüftraretur) énihilo

difrumpuntur priüs, quàm fledantur: X

f

ccilum empyreum condidit , mamäiï*äue ad.

tunc cum terra, & aqua fine praexiftente

te

ot(us eft ftradturam non à rudioribus, fed

materia producerentur , nullus adhuc e«

à nobiliore; & abfolutiore ejus parte , hoc

rat rerum ornatus ,. nulla forma , fed fin-

e

eft à coclo Empyreo , quod fuam fortitur

gula renebris adhuc involuta , donec divi

M

nomenclationem à lucis copia ; ac Íplendo-

no imperio lux quedam in aquis corufca-

U

ret in longum , , latámque diffuffa fulgo.

Lot. til,

ris nitore , quod etiam deftinatum fuit

*

L]

LJ

nimte

W 280 f

Beaterum domicilium

*

& cum Empy:

rem , dixí/que Deus ,. fiat lux

reo mentium itidem condidic ab omnicor-

rum lucem evocavit operum pranuntiatue

gl

L

porea craffitie diicrerarum innumeras my-

ras pulchritudinem : idque nobis datur do»

136

divt«

cumento nil pofle nos inchoare absq

Mv

^

fiades , feu Spiritus , geniósque coeleftes,

quos Angelos vocamus , ait S. Augulftinus

ni Numinis luce, & cvangeliu;ïx non erue

/

foliloq. c. g.

Ferbum

per qzzad dixit De«

befcere , fed palam profireri ; fibeata cote

leftis gfatiz lux in noftra delabitur pectoras

N

us : fiat lux $ fatla efl lux $. matura. [ci-

i

Volüit nimirum diem ante

fi tenebras & mente excutit, ad opusaccin-

licet Angelica.

[

Íplendere luce , quàm umbris no&tefcere :

gamur

cujtis pulchritudo caelo arrideat ;

Deo !

ïäi

eat : Ervidit Deus lucem , quód

[

ut inde difcamus, & nos,maximos, vel in

e[fet bona , €€ divifit lucem 4 tenebrás : quià

tu

ipfis initijs effe , & tarda molimina excu-

terere,

Ex nihilo poftea prodiére terra ,

cohzrere cum luce dilabentis in nos divinz

di

*

Gmaj; L

& aqua

*

»vra Attem erat inanis , €$ va-

gratie minimé valent pravorum affedtuum

B

ho

cuA , $ tencbr

& erant fuper faciem ab-

caligines , vitiormque tenebrz , que pro*

pterea excutiuntur, difparéntque , acceífu

&l

Ji^

benefici luminis.

Sed curcüm optime no»

n

P

Quid ? quód no&tis cacitas terrz con-

?

verit Deusà fe fa&tam lucem, eam probatue

n

focietur inanitati

L]

an quia ubi inanitas ;

tus ab umbrisfejunxit ? forfan,ut nos doce-

d

nullàmque virtutis germen j ibi tenebrz ,

accmceitas ? delitefcunt intenebris, jacéate

ret noftris non faperbire operibus , tametfi

e

ue in umbra mortis , quotquot culturam

bona (int ; amor fiquidem opificem affclet in

P

dit

negïigunt virt

utum , otij indulgentes ina-

proprium pertrahere artefactum , in quo

* ubi inanitas tellurem occ

upat, ab

fibi complaceat ; raróque nobis difplicent ;

Tiat

nitati

*

hac fterilitatis non exulat probrum ; ne-

quae à nobis dimanirunt,

Vel lucem fejune.

ls

uecircumfulacaligo : vel quia fterilefcen-

&am voluit à tenebris , ut ele&tos in(true-

die

tibus hominibus ex negle&u virtutum vep-

ret, pravorum confortia prorfus decilinate ;

& à malis prorífus ab(linere focijs.

Qui

reri in ijsdem prodeunt vitiorum , qu&

0671

tenebris obtegunturt ;

cüm maleé agentes

lux eft, caveat , ne dum tenebras ftudeat 1il-

veQ

lucem priüs noverint odiffs , quàm videre,

lutrare propriam amittat ipfe venuftatem ;

amg

Sin veró terra inanis tunc , & vacua fuit ;

fiáque tenebris concolor , qui propriam

vcïj

aqua tamen téllutem fuo. complexu cohi«

lucem cuperet alijs impertiri; fcimus enim

lib

^.

bens fe fe ad coelum usque expandebat ,

Petrum coram ancilla friguiffe ad ignem ,

fiís

& deftitutum illo amoris eflu, quo pata«

& Spirirus Domini ferebatur. fuper aquas ;

Ti

tum fe dixerat potiüs emori , quàm à fide-

five autem hic Spiritus Deus effet , vel

vlli

aér , aut ventus , Vatie vatij Íentiunt,

litate in Magiflrum deficere ; eum per-

necíffe : fcimus inter foeminas Salomonem

v/)

Verüm inde documentum haurimus , ean-

dem effe Dei , ac proceliarum iccem , nes

delipuifle: fcimus Judam auro inhiantem

;VefP

s Deum effe, cuj-

ex Apoftolo converfum in Apoftatam , ac

que procul ab serumnofi

us Spiritus procellis incubat : nimirum fi

Magiílri evafiffe proditorem , qui ab eo-

dem fuerat cuítos auri convertendi in u-

flu&us adveríz fortunz nos exagitant, f

Liä de GQ'D'

füm Apoftolorum inítitotus,

Genef. i.

procellm divexant, fi tempefítates in nau-

nef. ad til. .

]u principio , (eu im Filio , ut explicant D

M ::/GP. i.

fragium videntur impellere, in fpem eriga-

mur Dei opitulantis; aquis enim , & pro-

Auguftinus, Ambrofius,B:filtus, & alii plu-

Homil, Hes.

cellis affuetus , vel in ipfo mundi exordio

I6s per'filium-quaü per fapientiam Patris

NAIB.

ommnia

Amoris divini effecta produnt Dei Boniratem,

9

omnia traducla exnihilo , & condita funt ,

go II.

« Colof, 1. ut etiam docet Apoftolus , ídque myfticé ,

& fymbolicé: quiain fenfu litterali /z przn-

Adeo gmtæ obtz'ngfmt Dexow rcf])i.

&ipto perinde eft, ac in primordio , feuini-

centis lachryme , ut eandem cum spfo

tio non zternitatis, nec avi , fed cempo-

ris, G mundi, ideít à principio, cum

fedem occupent , celum ornent tot fiellie

mundus copit à Deo Conditore traduci

.

corufcum , quot lacbrymarum

ex nihilo

?

dicitürque in primordio tem.

riyulis fit. irriguus

(

poris ,

non quód tunc jam fuerit motus

refiptfcens.

Ecundum diem efficit lux illa rudis, &

$

primi mobilis, feu menfura noftri tempo.

ris ; quia nondum primum mobile condis-

imbecilla , qualis eft , cum abeunte

.

tum fuerat, fedà primordio temporis , feu

nocte diluculum inítat ; & condidit

mundi, hoc eítcoeli, & terre ; cüm enim

rerum Sator hac die coeleftes Orbes , quos

traduci coeperint ex nihilo , füum habuére

Moyfíes firmamentum vocat. — Fiat firma- Geyef, x

initium , quo coeperunt exiftere intempore:

mentum in medio aquarum ,. &8 dividat a-

Ics fiquidem corporea meafuratur tempore ,

qua$ 4b aquis , hoc eft , coeleftesorbes me-

five rnoveatur , five quiefcat , e(t enim

dios pofuit inter aquas fuperiores , quas

tempus meníura corporum ;

ficut zevum

chriftallinasvocant, & inferiores , feu ele-«

Angelorum , & aternitas Dei.

Hinc di«

mentales,

Sed cur medio hoc interítitio

citur Deus creáffe ceelum , & terram , non

aquarum , fufpenfi funt coeli , nullisillumie

intempore, fed in principio temporis , quia

nati fideribus, nec ulla circumacti fua, vel

Loc. eit,

ut recté D. Augu(tinus,

Tempus à creatus

externa incitatione ?. an coeleítes illi orbes-

WWT. 280. pa, C ereatura capit ex tempore : utrum-

non propter fidera , fed ut aquis famula-

que 4urem ex Deo.

Ex ipfo enim , &5 per

rentur , eásque divortio fejungerent , con-

ipfum , & in ipfo funt omnia.».

diti fuerunt ? Verüm medij inter aquas po,

V

Solum igitur divinum imperium ab ini-

fiti fuerunt cceli , ut illa duo primigenia

tio ex nihilo coelum extraxit , & terram ,

corpora, aérex aqua, GL ignis exa&re pro-

faciámque eff velere ,. & mauàd dies unu.

gnata fuas occuparent fedes ; igneum ele-

Sed cur ab extrema diei parte dies inchoatur ,

mentum in fublime niteretur, & proximio-

cüm Deus mundi molitionem exorfus.fit à

rem cclis regionem inípirabili füa natura

ccelo preftantiffima rerum conditarum par-

infideret ; & terra aquis circumfuía mundi

te? íi vefpere dies emoritur, & maneori-

totius occuparet meditullium , centrümque

tur , cur à vefpere aufpicatur tempus primi

proprio clauderet finu,

An non miramur

diei? anquia voluitnos Deus memores ma-

focunditatemaquarum ?. ijsenim rigata tel-

gis Occafus vita , quàm aurorz ?

uid

lus non folüm flores perinde ac fidera pa-

hoc? , an quia die caret vita prafens , quà

rit ; fed & irrigatum cclum fidera germi-

caligine zrumnarum , tenebrisque miferia-

nat, quafi vernantes rofas,

Non otiofas

rum involvimur diem expeclaturi in alia

credamus aquas , qua fupet coelos funt ;

; vita , quz nefcit occafum ?. itaeít, dies mun-

quia fiderum floribus irrigandis funt oppor»

dityrocinium in luce ponit abiturus mox in

tung, Velíiaquzcognationem cum lachrya

extremam caliginem ; fed dies , quo Deus

mis contrahunt, certé firmamentum diu fide.

in homines operatur beneficium , fuum or-

ribus deftitutum effe non poterat;cüm eidem -

ditur initiumà caligine, tenebrísque zerum-

aque chriftallinz imminerent: ea eít vis la-

narum, nealliciamur, hereamiüsque rebus

chrymarum , ut hz non folüm eandem cum

hisce fluxis , — & interitui obnoxiis ; fed

Deo occupent fuper firmamentum fedem ,

diem expectemus vera felicitatis poft bre-

verüm & cocleftes accendant ignes, coelüm-

vem przfentis vitz curfum.

Factlum efíve-

que ornent tot ftellis corufcum , quot aqua«

fpere , & mane dies unus ; nimirum pracedit

rum rivulis irriguum, — Quàm gratz obtin-

vefpera , quia dies, qui fubfequitur , non

gunt Deo hominum refipifcentium lachry-

ampliüs occidit , necemoritur , fi femel poft

mz , cüm diffitas eas noluerità proprio fuo

velperam mortalis hujus vitz , zerumnarum,

throno, fed intra beatorum confinia eas re-

laborum , ac calamitatum tenebris circum-

ceperit? nimirum quamvis fuapté natura in-

fuíz , dies nobis illucefcat felicitatis, done-

fraacrem debeant aquz jacere , terrísque in-

mürque eterna beatitate, diesnon ampliüs

cubare ; fupra coeleftes orbes eas tamen vo-

ulli e(t occafui obnoxius , & ideà facfum

luit Deus locatas , quafi fuz ftudiofior vo-

ve[ere , & mane , quia aurora fubíequens

luptatis, quàm aquarum naturz proviforg

vefperam hujus vitz, diem pariet nullis fce-

fibíq; magis oble&tamento lachrymarum vo-

dum nubibus , nulli obnoxium occa-

luit indulgere, quàm eacundem naturz lo--

fui , nullísque ampliüs tenebris -

cum exigenti inferiorem,

Non fuit Deo

claudendus.

fatis , coele(tis fuae urbis januas gemmis il-

;;:

ümináffe , & margaritis ex(lruxiffe; nifiin

" d b

proximis chriftallinisaquis , lachrymarum

j y h

imago patrizceblandiretur beatorum; à qua

)o WP* 3

«üm lachryma exulent, locatas tamen voluit-

? H;,yml lt

*

aquas

I$ hh

: ;&'»grdn,'rdg Ajäaiäm Ten, II.

20

Differtatio il

í

aquas, que circumvallarent , cingerént-

foere , & poma proferre ? an mon rigari

pribs debuic tellus ,. ut in hanc herbarum ,

que Urbem illam beatorum ; ut inde difce-

remus poft peccatum nonnifi per lachrymas

mefhum , plantarum , germinümque pro-

nobis patére ad beatitatem ingreflum, — Sed

rumperet ubertatem ? cur ficcatur tellus

j

ab aquis diffociata , cum jubetu

f gem:ina-»

cur (i fuper firmamentum aquas pofuit , quz

& fructus

2

i

lachrymas prafignarent ; micantibus poftea

re herbas, flores , plantas ,

?

[yderibus deforis firmamentum infignivit ?

producere

*

Aquatum fubfidijs feliciüs ,

:

Án ut amoeniffimum nobis exhiberent hor-

& feraciüs tellus innatam depromit feecun-

tum tot floribus pidtum , quot ftellis mi»

ditatem,

Verüm licét aquas fejunxe-

tU

cantem , & cui irrigando in fuperiori ejus

rit , jufferítque recedere , non tamen om-

füperficie fluerent aque ?. Verüm u allice-

ninó feparari , quia indiget aquis tellus ;

i

qu

remur ad cceleítes delicias , irrigua Regio-

ut lüxuriet in herba , rideat. in flore ,

(

ni (ideram flores deeífe non debucrant ;

teícat in früéta ; non ita tamen ut obrua.

&

ut vel jugitet vernanres fiderum rofe , no-

tur aquis : ut inde difceremus , & nos fu*

perflua refecare , nec divitijs ; quee vitijs

bis nunquam perituras paradifi delicias o*

[

ftenderent.

cognatione nominis funt affines, ex pronitate

nature inhiare.

" Mare ,

quia aquarum

Tertia die aquarum , & terrz fublatà

Pal Ys

redundantijs plenum , obnoxium eít e.

confufione coepit tellus in fpeciem glomera-

*

LÀ

K

ta ingentis orbis ex aquis emergere: G ifte

uam procellis ;

& fotum naufragijs

él

in cavernas recedere, in longeé , la'équepe

ftagnum veró , quod modica quiefcit in

unda

3

L]

ridet Euri , Notique impetus ,

lagi tractus fe diffundere, évario montium

foras erumpere hiatu , currere in flumina,

quibus in procellam nunquam poteft com-

moverti.

&

ftagnare in paludes : Congregentur aqué ,

Non folüm juffit Deus terram

f

qua fub culo fuet in locirm unum , & appa-

germinate , herbámque depromere vitern»

4

reat. arida.

'Terra au:em fentiens fai $a*

tem , verümi & femen unà cum fructu e-

dere

*

b

toris praceptum germinandi ,eidem obtem:

*

germinet terra berbam virentem.s »

tt

eujus. femen in. (emetipfo fit. fuper terram-

peratura ccepit (tatim veltiri multip'ici her.

[

barum genere, ornari plantis , venuftari

:

An quia non fit plurís faciendus fruétus ;

ecetum co-

Iu

arboribus, coeperüntque campif

o

qui fine femine , veluti absque hzrede ;

a

Vi

pià . ac denfitate flu&uare; fluviorum ripz

matürit ? fiquidem fine foperftite: tota-

de

mira flirpium vatietate luxuriare , arbores

liter perit , cüm cadit ; fecus , qui le*.

Ve

fru&tibus gravidari , & plante omnes fuas

men fubitituit , in funere quodammodo

*

vivit Phoenici haud abfimilis

*

eo tancum

£

depromere divitias , proferre poma ordi-

diferimine , quia Pheenix nonnifi mo*

ne q-.iidem inverfo, ac nunc contingit : a*

il

Pt

ratio fiquidem fationem , fatio occationem,

riendo fuam prodit feecunditatem ; quas

fir

occario farritionem rodó pracedit ;' fed

tenus ex fepulchrali cinere redivivus ree

fub illo-mundi exordio tametfi nulla prae-

furgit , & quia perit , cüm fe parit; mi-

Y

W

ceíferit, aratio , fatio , occatio & farritio tel-

nimé fe pariturus , ni(i periturus effet :

Á "]

p

lus obtemperatuta Conditoris nutui illicó

ex fru&ibus veró ,. tametfi non marcefcant;

adhuc femina fluunt , quibus in poíthu-

lu

herbas , flores, fruétus ad omnem protulit

Semi-

amcenitatem, — Quód fi nunc arbores priüs

mam prolem vitam transmittant.

P

na enim ex fruCtibus decifa fru&tus pa-

ln

radices deorfum agunt , poítea fenfim fine

riunt illis confimiles , ex quorum planta

"

feniu germinant , ac incrementum in ftie-

pes fubeunt , móxque tn ramos, fe exten-

effluxerunt,

Hs

il

dunt , dividüntque ; frondium comas ad

ornatum emittunt, & ad opulentiam fru*

nj

PAES L R

&uum copias primó quidem & floribus e»

"m

ruinpentes , inde paulatim excreícentes à»

[r/

Colorum ornatus , /ydeium "r

dit

cerbitatem produnt inadolefcentia , & dul.

cedinem in fene&ta : hzc autem omnia uno

nantes vofa , folis micantes nitores , lu-

Áti

eodem tempore ad Dei Conditoris nutum

«« nollurna lampada [olatia ad Deum.»

Á

mundi Opificem amandum nos 4lli-

contigére in mundi exordio , cceperüntque

77

illic& atbores grandefcere , radices agere ,

ciunt , exbibéntque fomenta

f

AmorB,

vefliti frondibus, ditefcere fru&ctibus; quia

tell

nimirum nefcit amortarda molimina; cüme

AUart-um mundi natrale—*m" diem illu»

II,

Mi;

que Deus hazc omnia condeéret propter ho-

(ttárunr - codleftia illa luminaria ;

d

minem , ut ei fuum proderet amorem ,

E7

quorum unum , quod mondi uni-

voluit ut ftatim , cüm primüm crearetur ,

ii

omnia inveniret parata , non folüm ad ne-

verfi eft.lampas praeffet diei ; & altecum

nodi , ad tenebras , vel excutiendas, vel

lj

ceffaria vitae fubfidia,fed ad delicias, quibus

:

lar

um micantes chcri ;

!

mitigandas : & fiel

illicó perfunderetur , & ad omnem amce-

dij

ducentésque harmonicis coleílium — or.

nitatem , que eidem effet oble&tamen-

bium motibus íuas choreas.

Feítque» as

OP(?;'

to,

DEUS duo luminaria magna, luminare ma-

'f XI!

4

io.

Verüm cur Deus aquasjufferit à terta

recedere , fi hanc voluit ftatim herbas pros

j ut preefjet diei , filgmman PaWus , ut

fe 4

pm-

mlt,

.2(

Amoris divini ef&:&a ,,prOdünt Dei Bonitatem.

graeffet no&i : qui'&us addidit ftellas, qua ut

perum magnitudo , quanttu eff operum condi-

micantes rofze jugiter vernantes nos ad ccele-

£or ? Et fi tanta inef! rebus conditis elegantia ,

fles allicerent delicias, ciim czca nos occu-

quantam fapientiffimi iius omniumCreatoris

pat nocturna caligo ; vel tanquam gemme

pz;lcbritudmæm effe convenit.

Tria igitur

non tam coclefles illuftrarent orbes fuis njto--

Theodoretus in ccelis fufpicit magnitudie

ribus, quàm plurimum ijsdem adjicerent

nem, pulchritudinem, & utilitatem.

Ea eft coeleftium corporum vaflitas,

pretij: ab hiíce luminaribus alterna pro-

le

deunt dierum, noCliimque difcrimina ; imó

ut eorundem expanfio longe, latéque perim-

& quadripartita anni tempora :

tempeílta-

menía diffundatur fpatia ;; firmamentum fi-

tum figna, prognoftica , & vegetantium u-

quidem cum inferiores orbes effufiffimze am-

bertas, vel caritas, . Nil pulchrius, utilits-

plitudinis ambiat, tot fydera tanrze vaftita-

que cccleítibus illiscorporibus , quz vel ta-

tis, quantam Aftrologi mathematicis often.

cendo noseradiunt , edocén:que Dei condi-

dunt ratiociniis , compleclatur , qui potis

toris bonitatem; quam amemus; fcientiam,

eft ejusdem vaflitatem, ac veluti immenfam-

quam miremur ; fummámqueexcellentiam,

magnitudinem -emetiri ? fateamur . neceffe

quam admiremur ; adeó ut nonnifi infipiens,

eít, tantz effe irmamentum vallitatis, ut no..

& proríus cecutiens blareret, non effe Deum

firum longé captum fuperexcedat.

Sydera

enim, quz à nobis veluti exigua lucerna,;aut

B/älm, I'.

Dixit infiptens incorde [uo,nonef Deus: &

recte in(ipiens cüm prozíus defipiat, Si non

igniti clavi ccelo infixi confpiciuntur , tan-

e(t Deus ceeli conditor, quis ex hominibus

tümabeft, ut argumentum przbeant exili-

tatis in tanta fenfuum no(trorum infirmita-

cceli fornicem conílraxic?. Si non eíl fupre-

mus AurifexDeus, quis aureum veluti dif-

te, & infidelitate ; ut potiàs inde . conjicia-

cum quafi in menfa, íolem in coelo pofuit ?

tur íummam effe fyderum, & ceelorum, qui-

i noneíl, quifacem przparet fplendentem,

bus infunt,elongationemà terra , | proinde

accendátque ad difpellendas no&turnas cali-

fummam amplitudinem fola à nobis perce-

gines , excutiendásque tenebras, quisargene

pübilem ratione comprehendere; perinde ac

-team lunz lampadem nocte illucentem | ac-

eorundem in motu pernicitatem vix intelle«

cendit? Sinon eft,qui illuminet, quis aílro-

&u affequi valemus, cüm enim tantó di(lent

rum lichnos accenditin ccelo? fi non eft opi-

à nobis intervallo , tottimque terraqueum

fex, quis coeli opificium dedolavit ?. quis fi»

globum fua circumeant vertigine. fpatio ho-

deribus micantia pretia indidit ? quis tot

rarum quatuor fupra viginti, neceffe eft im-

vernantibus floribus, quot micantibus aftris

perceptibili circumagantur pernicitate, ut de

cclos ernavit? quis ccelum veluti tectum

[olis vertigine intulit Cleomedes inquiens : Li.2. 4e

magnz hujusterrz domui fuperpofuit? & in

$; in:fl!z;gzimu: equum emzjkm in amplam "W??da.

illotot magiílros, quot lumina; ut nos in-

decurrere campi regionem, paritérque ex bo-

flruerent ,. manuduceréntque ad Artificis

rizontis limite folem exire, quoad totus emi-

Dei notitiam, ejüsque artis fummam peri-

cuerit , prope mautfeftum fuerit conjetianti-

tiam laudandam ? pulchré Theodoretus de

bus, non minus fladjs decem profecturum,

1 SII'IW. 4' 3

providentia fub initium * Dum celum ocu-

4dvis autem celerrtma. multipliciter magia

lis noftris expofitum magnitudinem fimul &

equo tranþ&it.

Sagitta adbwue velociffimo

pulcbritudinem fuam fpettandam prabet , &6

effluxu mulià plus uolucre , ut non pauctori.

bominibus teili locum, $ ufum exbibet ,. ta-

bus pratereat fladüs tanto temporis : inter-

eens quoque faclerem fuum pradicat , 65 om.

vallo: $i igtitur equo, aquà celerem , muudi

mnium linguas ad laudis decantationem invi-

viam fecerimus , decem inventetur. fladio-

&at.. Et vclutickm domum aliquam,qua [um-

rum folis dimetiens : [in avi celerrima multó

mo avtificio extrubla, & folido, labilíaue fan-

maAajor : fin [agitta non minor ducentis fladjs.,

damento iunixa, angulis quoque veciifrme

Qb bas tgitur ves omnes, pedalis non erit, ne-

coaptata, latitudine , & longitudine , aliita-

que quantus videtur,

Quod igitur infini-

dineque jufla. proportioni per omnia refpon«

ties fagittA. velocior [it. mundi meatus ab

det, tus feneffris etiam probà , G'ordine di-

bujusmodi difciplinis cognoverimus,

fpofitis illuflratur, & omnibus js, qua ad £di-

Hinc Seneca , Solem quem velociffmum

17.

ficiorum [plendorem. faciunt ornata , €? in-

e[fe fcimuus, nemo nofIrum videt moveri , uec V ^atar.

firacia efl, confpicimus ; mox ipfum . arcbi-

áre crederemus, nifi appareret iffe : nimirum 2"4f..3-

tellum admiramur ,. 68 abfentis imaginem

ob vaítitatem Ípatii, quod decurrit, ita ludi-

animó concipimus , omnémque proportioni y

mur, ut nobis moveri non videatur , quod -

I)

quae in edificio ceruitur,formam ad illius ar-

quavis emiffa fagitta longé ocyüs fugit : ut

Sicetiam cim calum

enim tatiocinatur Scholiattes /ib. de. suundo

tem folemua referre.

intuemur, 65 utiles illos , commodósque cw.

ad Alexandrum: Cüm Sol intra horas qua-

leflium [yderum motus , nequaquam bac ado.

tuor fupra viginti eam peragret coeli oram,

ramus; [ed borum opificem encomijs, & lau-

quà diícurrir, necefíe eít , ut femidiametri

dibus pro virili mente noflra vvebimus, & ex

ratione, non minus ducentis feprem millibus

)

Ó

operum magnitudine , fimul, & pulcbritudine

milliarium unius horz defluxu. peragret, ac

autborem WMorum jufla animi contemplatio-

proïngiie tanta fit ejusceleritas, qua vix ad-

ne eflumamus, — Veró entm, G weritó bac ani-

vertitur, & non nif1 immani intervalli im-

! m ;

J

menfitate nobis lenteícit,

Non enim niíi

gmïf nosíris voluimu, — Quàd fi tanta 631 0»

C ;

infi

22

Differtauo Il.

b

busdam floribus coronatum ita ignità lumiz

infinitis prope fpatijs abdu&a tanta, & tam

Pä

inenarrabilis pernicitas vafti fyderis novies

naribus micet , ut paradifo putes vernante

$

terrarum, mariümque molem exfuperantis,

depi&lum , fpirantium ro[arum vivis mmouili-

bia renitere.

t

ufque eo velut pigrefceret , ut notari non

linde 4 plerz':que ornamentun

Defi-

celieft nuncupatum,eó quia [it flellarum mo*

Ó

poffet, nifi poft decurfum fpatium.

cient autem verba, & cum verbis numeri, fi

nile pretiofum.

f&

ab hoc tam'celerifolis rotatuad celeritatem

Quis ita cecutiat , utSolis ex eo non

1j«

[z

commendet pulchritudinem,cüm fit oculus

P

fixorum fyderum contemplandam feramur :

fiquidem ad ftellatum coclum;ut notat Scho-

mundi, jucunditas diei, cocli pulchritudo,aa«

[u

V

liaftes à corruptibili mundi parte fpatium

turg gratia, & creatura praítantia? ut lo«

quitur idem Ambrofius cap.i.eft enim aftrum

myriadum bis mille fexcentarum,S ampliüs

interjacet, ex quo infertur , coelum ftellatum

hocaureum, Lucis munificum parentem,

i^

fexcentas , octoginta quatuor myriadas mil.

càm nil fitin hocinferiori fpe&tabili mundo,

t

vel ad fpeciem pulchrius, vel ad rerum gi-

liarium, cujuslibet horz fpatio ut minimum

gnendarum commoditatem foccundius, vel

pereurrere.

P&

$ 6re

Ea itidem eft cocleftium corporum pul-

ad incredibilem rerum omnium varietátem

(u

in humanos ufus invehendam efficacius? moa

chritudo, ut cum eorundem vaítitate mira

fü

necatur elegantia, quam coelum vel tacens,

vet enim vim infitam, promovétque natüue

fu

Eonil.ad pe. ut ait Chryloftomus, per oculos, non per au-

ram inferiorem , ut per varia herbarum,flo,

Q

:d&h"'lu

resnos docet,

Quód fi in (ublunaribus re-

rum, plantarümque genera fuas exerat vires,

qu

depromat divitias, producat fructus. — Sol

bus corporeis, pulchritudo quz ijsdem in-

u

eítin quandam nos rapit. admirationem ob

fiquidem eft, qui vim quandam vitalem, ac

&

partium concinnitatem, fimetriam, funéctio-

corporibus falutarem communicat,zqué ve«

ff

getantium multitudini , ac auimantium ge-

num ptoportionem, munerum varietatem ;

(

certé major eft, & longé ubetior, qua in coe.

neribus. Idemin zthere fol przeítat; quod

in animalicor, in homine animus: fiqui-

u

lis fufpicitur elegantia, tam ex ijsdem ema-

Ü

demíolin mundo vices temporum tempees

nata corporibus, quàm ex eorundem pro-

gh

fe&ta motibus , quos Philo in Cofmopoeia a-

rat, annorum feries diílribuit, novos feni-

Qu

ftrorum vocat choreas admiratione digniffi-

per redeuntes flores inftaurat, annique par-

Íe

mas obordinem, curfus, & recurfus mire

tes ita dividit, utinter fe e non fecus;ac in

el

concinnos, quibus veram illam videntur ex

mufico choro voces ad harmoniam neclan-

f

emplarem muficam continere, quam poflea

tur, EftSolqui reliquorum fyderum con-

ftituta dimenfione moderatur motus, qui

u

homines fuis impreffam animis didicerunt :

r

vv

Libdemund, hinc Author libri de mundo , hanc cclo-

reliquis fydetum turbis fuos impertitur ni-

fo:

UJP. 6.

rum innuens pulchritudinem ait ; Ef quid—

tores ; cujus influxus in abditiffimos quós»

que terrarum penetrat receífus ; terr& pere

j

nam eil [ingularium partium , quod cum . eo

t

comparari po[fit ordine ,. quo celestia morus

vadens vifcera, ubi gemmas , aurümque

températus efe, G confistutua ; fole utique , &

progenerat,

B.L

E

Lunz itidem pulchritudo mira eft, &

I6.

&l

luná, reliquis item fyderibus intra |patia fe

moventibu: exquifitiffmé , & modulatà à [a-

confítans, velin fuis inconftantijs, ac muta.

dti

du

culo in faculum alterum.

'Tantaeft coelo-

tionibus, quibusobnoxia phafes fuas variat

varios juxta afpectus ad folem.

Hac folis

fit

rum pulchritudo, qua ex tantis, támque fpe-

ciofis efflorefcit corporibus, t f1 eam fpecte,

annuos curfus , fpatijs coníeqvitur mene

fij,

mus, minime expenfione egeat, aut delcri-

flruis, quia terris familiatiffima utpote de-

(ii

ftinata intenebrarum remedium, noclis ío-

W

prione; attentam tamen, ac feriam expofcit

confiderationem , ut uberius eam hauriamus:

latium, umbrarum levamen: quis lunam non

.km

Lib, *, de

P

satur.Deor, Ut Cni

m Ariítoteles apud Tullium. Quam-

miretur modó curvatam in cornua, modó

t

vis qui eam nunquam haufiffet. oculis, fed

equa portione divifam , nunc finuatam in

j

orbem; nunc maculofam, & pleno orbe im

u

nuncprimüm eam confpiceret, hebefceret

animo, obrueretürque miraculis; nihilomi.

menfam, fimülque fenefcentem, ac ita pari

l'fj

nus & fenendi, & fufpiciendi affiduitate

decremento deficientem,ut modó fit pernox,

üc

nünc fera, modó nulla, & nunc iterum con-

fin

nobis videtur vilefcere, quia nimirum ferioó

non perpendimus, quz & quanta fit fyderum

fpicua, & ijsdem incrementis maxima , qui«

du;

bus deficientibus minima, & nulla mox eva-

elegantia, planetarum (ípecies, aftrorum ve,

N

nuítas, coelorum concinniras, utenim ait Se,

dat; jámque humilis, & excelfa, necfeme

P Je benefic.

Íin

neca: dpfe mundus quoties per notlem ignes

per uno,eodémque tenóre , fed nunc admo.

€Ap.25o

?en

fuos fudit, & tantüm flellarum innumerabi-

tà ccelo, modó contigua montibus, aliàsin

itn

aquilonem elata, vel etiam ad aufiros dejecta.

Jium refulfit, quem non intentum in fe tenet?

Tnà

Poteft quilibet, fi velit, id experiri, fi nocte

Proxima cardini minimo ambitu vicenis diee

€0n

Íerena amplo infidens campo , pio mentis

bus, feptennísque, & tertia diei parte perae

gat fpatia eadem , qu& Saturni fydus plane-

amF

affectuin micantia coelifydera, errantes ci-

4Dp

tra errorem planetas, Lunámque argenteam

tarum omnium aluffimum annis triginta,

tert

noctis lampadem oculos defigat , & intuea-

Eft itidem inlunz curfu quedam folflitij fi«

li

militudo &ab ipfa pluradimanant, quibus

4. Hexat, tur, utloquitur Ambrofius: quomodo per

&i

€ap. 1.

&animantes aluntur, ctefcunt, pubeícunt

lune, G (lellarum fulgorem celum uelut g"t(if

t

&m

Àmoris divini effecta produnt Dei Bonitatem.

25

caüemulis.

Hinc D. Ambrofins afferiteffe 4- Hexa:

Et quamvis fit pauló major dimidia terre

rationi perquam coníenraneum, & na:wrali *^P*!*

parte, ijsdem tamen vagatur fpatijs, quibus

Sol,cum quo five congrediens , five digre.

hominis propenfiont accommodatiffimum

diens,eam femper, quam abipíolucem mu-

in hzc coclef!ia fpectacula non folüm corpo-

ris defigere oculos, verüm & mentis diri-

tuat, in tertas demittit, Quis pulchritudi-

nem recenfeat ftellarum, quz in duas parti-

gete intuitus , ut enim fcité Seneca lib, de

tz claffes miram coelo. conciliant venufta-

vita beata: Natura artis fibi, ac pulcbritu-. C^b 42,

lf

tem ? aliz fiquidem fpatijs immutabilibus

dinis (ue con[ria [peclatores mos tantis vt«

ab ortu ad occcafum commeant, nullum un-

rum [pétlaculis: genum,perditura fructum 0-

perés fui. [i tam magna. tam clara, tam [ub-

quam proprij cur£üs infle&tentes veítigium ;

& alize, qua continuas fuas converfiones ijs.

nliter duéla, tam nitida, 68 non uno genere :

dem (patijs conficiunt.

formofa , folitudini offenderet

U* fciat,

Mirabiles funt i

tidem planetarum mo-

illam [petlari voluiffe, nom tantàm afpicis

37

tus, qui ítelle vulgó errantes audiunt, ta-

vide quem nabis locum dederit,

Inmedia

metfi citra errorem. omnes fuas peragant

nos fuwparte coufiitutt, & circumípetium a

muium nobis dedit : nec erexit tantummodo

periodos, quis enim dicat aftra illa. errare;

bominem, fedetiam ut ab ortu fydera in oc-

qu& ab orbe condito eadem inviolabili lege

fuos fervant greffus, progreffus, & regref-

cafum labeutia , profequi poffet ,. && vultum.»

fus, reliquos motus conítantes, raptüsque.

fpum circumferre cum toto . fublime fectt ili$

Quid admirabilius in ftellis earum motibus;

caput, & collo flexibili imapofuzt. . Deinde [ena

per diem , fena per notfem figna. produxit,

quibus mox occidunt, nunc oriuntur; OC-

cultantur, & iterum emergunt 5 recedunt;

nullam non partem fui explicui, ut per boc

& revertuntür; abeunt, üt iterum ad(ini

qua obtulerat ejus oculis cupidztatem faceret

mox antecedunt, nunc fub(equuntur: nunc

E€1AVO. CALCEYOVAHTIL.S,

18,

celeribs, nunctardiüs moventur, & ex mo-

Spectatores nos vult coelum fuz pul-

tionum pari difparitate, concordíque difcor-

chritudinis, ut inde alliciamur ad. ejus deli-

dia annum fignant, quem Mathematici ma-

cias, & terrae contemnamus fucatas voluptae

gnum vocant, & fit cum folis, lunz, & quin.

tes, ac terra venuftates, qua perinde ac flo-

que errantium-planetarum. ad eandem inter

res diutnam non diuturnam exhibent pul-

Íe comparationem confe&tis omnium fpatijs

chritudinem; erigendusigitur affectus no«

eít converfio abíoluta.

Quod veró ad cu-

fter eftin coelum, prefertim cüm id. ordo

i»ulum dccedit totius pulchritudinis eft,

fervandus exigat : eatenus Deus : n prin«

nunquam celeítes illos fyderum flores. de-

cipto creavit celum , 6 terram., ut ediilerat

fecifle, nunquam aruiffe, nec quidquam paf-

notinam noítros dirigendi affectus. Primó

Íos detrimenti, cüm fublunares pulchritudi-

coelum condidit, deinde terram ex nihilo

j9

nes illicó marceant, are(cant, & de&iciant z

traduxit, huncutíervemus ordinem.coe!lum

hüncque coeleftis pulchritudinis flerem ex-

docemur terre praferre, primósque no-

Heomil2,

pendens Chry(oftomus , contta Anomaeos

flros affectus, . imé & omnes, totósque in

ait : Vides celum bor,quam pulchbrum, quam

16

ceelum dirigere. Si noílrum vivere ni! cft,

amplum, quasa magnificum fity quemadmo-

quàm aliquid querere,

Idànobis quaren-

"

€*;

dum vario [lellarum ordine exornetur , &

duit, qaod elt primó quarendum, idque

l

fplendeat, quantum edurare potuerit. tempo-

procul dubio coelum e(t, non terra : Quarite

Mattb,&,

vis, jam enim quinque milía annorum ,. 4te«

primias 'Regnum Dei. . Coslum comparare;

que eiam plus fervatur s & conflat, nec ta«

coeleítia quzerere, terrena noncurare, noílra

smen longo temporis fpatio effecium eff , ut

fit cura, non tam prima, quàm tota: illudüit

L

fenefcat s. fed ad modum corporis adolefcen-

nobis quefitu primum , quod eft. inventa

tis vobufli floret , vigétque etates G quam

Íummum.

Condidit in nobis rerum ome

principio fortitum efl celum,pulcbritudimem,

niumSator fpiritum,quo vivimus, non ta-

eandem integerrimam [eroat, & aulla expar-

men, ut terrz,fed coelo vivamus, càm non

h

te fatium deterius tanto temporis fpatio. Ut

propter coenum, fed propter coelüm conditi

[l

inde conjiciamus, quàm vanide, & fucatze

fimus: pericula incurrimus, nobísque per-

h

fiat tertz pulchritudines,qua vix orta occt-

niciem inferimus, fiquid aliud impenfiüs

]*

duat; arefcunt cum florent ; deficiunt, cum

amémus pre eo, ob quod conditi fumus,

|s

videntur incrementa fubire: tametíi ampla

qu&vis animi no(lri actio quzdam eft quafi

js

fint, &iplendida Regum palatia, auro illita,

creatio , iquoties enim fuas. animus no(ler

ja

gemmis illuminata, fe&is lapillis fulgentia

vires exerit , agitque, aliquid recens effe in-

)é

immeníis fulta columnis, nitido incruíltata

cipit, quod prius non fuerat.

Hocautem

n

marmore ; fi tamen codum | fufpiciamus,

ut ordinaté procedat non terrz harere de-

^

conferamüsque cum eius pulchritudine, non

bet, fed coclo adhzserere, chóm Deus £z princi-

de

ampla palatia, fed anguíta tuguriola nobis

—pia celum creaverit , quodterrz pratulerit:

j,

apparent ; non fplendidze aule, fed obícurze

illud à nobis priàs quzrendum , quod Deus

e.

terrz rimule nobis. videntur eíle;? neque

primüm condidit, vultque, ut priusquara«.

£

latum unguem differreà ludicris puerorum

mus : QQuarite primum Regnum Dei , nimi-

fi

zedificijs, neque à nidis ex. luto , ac feftuca

rum quzrendus eít ipíe Deus, qui fit finis o-

u

compactis, neque à formicarum fubterraneis

mnium moftrorum acluum; fi alia prater

i

Deum

Diflertado 1l.

24

monitio: oritur fiquidem, & moritur dies;

fi

Deum defidetamus, illud nos petdimus,nós-.

que fimul perdit.

& nos cum ipfo etiam . deficimus : memo*

L

19.

Qovid cenfendum effet de homine, cui

riam hujusmodi viciffitudines refricant , &

91

contraéiior effet calceus,quàm pes; fi partem

ob oculos humanam noftram exhibent con«

$

abícinderet pedis, ut reliquum pedis calceo

ditionem, ne radices in terris agamus, fed

tü

fe accommodaret , nonne id ei infanize da-

in tanta, G quotidiana temporis fuga no-

remus? cüm non calceum propter. pedem,

ftram urgeamus falutem ; per hanc dierum

40

fed pedem velit propter calceum. Par eft ve-

viciffitudinem ad eam properemus aterni-

P

£Ul

fania no(lrze mentis, párque infania cordis;

tatem , qua occafüs nefcia nunquam defi-

fi inverfo ordine terram praferimus coelo,

ciet,

Hanc lucis, ac tenebrarum viciffitue

f

tempus zeternitati; interitui obnoxiaimmor-

dinem pulchré edifferit Theodoretus $er».1.

[2

L^

talibus; caduca, & deficientia nunquam pe-

de providentia inquiens: Diem, ac noctem

rituris, & tandem putidum, foeculentümque

veluti forores quasdam videre eít, quz tem-

)

ceenum fplendido,rutilantíque coclo. Ita prae

poris fpatiosad hominum ufus invicem mue

1l

tuantur fimul, & benevole redeunt,

Defi-

[

omnibus querendum nobis eft ccclumut pre

illo cetera negligamus in terra, que cüm fit

ciente enim jam hyeme, & novoillucefcente

fe

infra nos, calcanda, non colenda à nobis eft,

vere, quando multi admodum hominibus

fUl

Via

Quàm indignum homini recto , & ad ceclum

circa fua opera labores exoriuntur, utpoté

ere&to curvari ad terram! eatenus ílatum

profectiones, & peregrinationes , naviüm-

us

fublimem, corpiisque re&um prater czte-

que à portu deducliones, quando, & mare

tia

Ias animantes fortituseft homo , ut non ree«

len

ftratum , & hyberni frigoris rigore liberum

volvatur deorfum , neque coeleftem vultum

cít, terráque fegetibus fuperbiens agrico»

ad terram projiciat , fed oculos e5 dirigat,

lam ad culturam vocat, & plantz hortula-

num adputationem, purgationem , rigae

quó illos naturz fuzeconditio direxit, INNon

]

venit homoin mundum, non conditus fuit

tionem, & fatritionem invitant,

'Tunc (in.

q

in terra, utterrze hzereret; fed ut ceelo adha-

quam) dies operationis tempus hominibus

reret; ceenum defpiceret, coelum fufpiceret;

augens , à nocte horas mutuó fumit, & pau-

utab eodem fuíciperetur, à quo conditus

latim quidem eas recipit, ne nimio augmen-

|

fuit,

to ijs noceat, qui ejus operà ad res fuas con,

20

Errat homo toto coclo ceclo , f quid

ficiendas uttintur,

Nimius enim & major

NNon enim fua

*

aliud quarit extra coelum.

folito labor , fi fübitus incidat, corporibus

E

aliunde commoda fperat homo,quàm à ceelo,

non mediocriter nocet,quz nülli aliquandiu

cujus beneficentia etiam in tertiselT tanta,ut

labores exercuerunt.

Quapropter paulas

"n

fi corporum coeleftium deftituerentur terre-

tim fuum illud incrementum recipit dies,

Ubi veró ad medium zílatis perventum eft,

ib

na influxibus, quidquid cum plantis vegetat,

cum brutis fentit, cum hominibus difcurrit,

definit quidem mutuó fumere, mox veró

fa

deficeret: eft. enim coelum quod in terris

debiti folutionem aggreditur, adeo ut hanc;

Q

meffes inaurat, arbores foecundat;prata co-

nec vel in unici diei moram procraftinando

)

lorat, flores pingit, vites purpuriffat, colles

rejiciat, Paulatim autem, & fenfim, quem-

W

veftit, vallesinumbrat, campos locupletat;

admodumante acceperat, ita quod acceptum

Íc

hortorum areas florum illuminat pigmen-

eft, reddit.

Deindeubi autumni tempore

qi

tis; atborum comas illiciente exornat viri-

noCti zqualis fa&tus. eft, fe hac. minorem

41

ditate: qnicquidenimin terris aliquid prz-

fieri non pudet, nec fororem conjugem de-

fefert utilitatis effectus eít coeli in hzc infe-

bito fraudare fuftinet , fed deficiens , licét

(d, '!ldn

pi

riora derivatus , funt enim fyderum influ:

non ante ceffet , quàm debitum omne per-

du

folverit , tunc quoque non contemnendam,

xus, quibus elifcunt in pratis pafcua, luxu-

pa

tiant in hortis flores, vireícunt in fylvis

& longam quietem,quà homines curari pofz

qu

arbü(ta, maturiunt in arboribus fructus;fpu-

funt, temporis opportunitatem conficiens,

fic

niantin vite vendemiam uvz, flavefcunt ia

Cüm enim frigoris, pluviarum item,ludli,

pt

campis fegetes : G pra cateris perfpicui funt

& coni moleítià domi defidere cogimur,

k

influxus folis, & lunze; eftenim utrumque

nox &ipfodie nóbis multó jucandior eít ,

at

ha&tenus Theodoretus,

fydus vas Altiffimi admirabile, quo munifi-

25.

pa

ca largitate diffunduntur in terras ftillicidia

Ex hacautem codlorum , & a(trorum

iQu

bonorum omnium: horum enim beneficio

viciffitudine, magnitudine, pulchritudine; .

Q

& efficacitate, & prefertim ex eorundem

agnofcimus in fupremis inima, & in infi-

t

misfuptema, quó gradatim ad divinam pro-

concentu , & przcíiara difpofitione efficax

iil

gredientes pulchritudinem noftrum in fum-

defumitür argumentum , quo etiam non

lal

mo bono figamusaffectum,.

cognofcentes litteraturam introeant in po«

2I,

f

uotidiana & prorfus admirabilis eft

tentias Domini , affurgántque eó luculen«

ell

tiüs in Dei conditoris notitiam , quó per fo-

ea utilitas, quz ex coelo, aftrisque primariis

tus

in nosderivatur, & quorum circumactione

lis, lunze, ceterorümque aftrorum fplendo-

deq

dierum , noctiümque emergunt viciffitudi-

res clariüs edocentur ; eft enim . cocleftis

hac pulchritudo quidam veluti clamor. na-

p

nes, temporum.menfuree diffectae in. anno-

Qu

rum periodos, curfüsque menftruos; & prz-

turz promulgantis opificem fuum, quia ut

I$,

4« Civitl

lo

fertim noílrz inítructioni accommodata

reclé Augullinus ; ANenm divinorum libro- ,, ,

.

7H

]

Amoris divini effecta produnt Dei Bonitatem,

2$

$um tautummodo autboritas effe Deum pre-

longe, latéque difïufa eequoris fpatia« nr»

dicat , fed omnis. qua uos circumstat , ad

ves trajiciant expanfis velis tanquam pin-

quam wos enam pertinemus untvería ipfa

nis, pifces imitantes; vel aves explicato

verum natura . proclamat — babusffe fe pra-

alarum remigio, & clavo, feu timone, per-

aniiffmum Conditorem , hecdue precipua

inde ac caudá navis fluctuantia dirigentes

itinera,

eít utilitas , qug ab aftris in nos derivatur,

Demum quia plures aves aquati-

inobis ediffere Conditoris Sapientiam , e.

les funt ut Cygni, aníeres , fulice , hal.

jüsque ingerere notitiam.

Aliz recenfen-

cyones,

s

ur pediffequee utilitates , que fuam à pri-

zariis aftris originem trahunt , & prx ca-

Hinc cenfec D. Aupguflinus pifces fa* Libf:'ü

&os effe ex aqua denfiori, & volucres ex Genef ad lsf

teris illa etiam , quà coeleítes ignes mino-

fubtiliori proximiüs accedente ad aérem, ,5 .

res , funt hominibus commodo , eó. quia

Quéd veró dicatur producant aqua he-

noGurnas tenebtas temperent , praefertim

.

braicé legitur Ir/ret [z, Íeu ebulliant, velíca»

soGde illunt

L]

equora trajicientes dedu-

turiant

in ingenti multitudire ,

quia

cunt, eísque viam prafignant etiam per iti-

proprium e(t pifcibus, ranísque turmatrim

nera nullis detrita vefligiis ; non enim fi-

uno partu innumeros propemodum foetus

nunt zquora equorum, aut muloroum, vel

edere, tanta eít eorundem fcecunditas, ac

viatorum pedibus calcari, nec curruum ro-

prolifica propagatio :

hacque ratio, cur

tis percutri, cüm nec ipfa navium pa-

pifces indociles fint ; imó & ftolidi, ut

tiantur veíligia , quz vix impreífa def

cicurari non poífint ob nimirum redun-

lentur,

dantis humoris luxuriem ;

habent tamen

& pifces inditas fuas proprietates ; qui-

I 5 ïVo

bus inftruuntur ad damna declinanda, &

pericula, qua imminent, pracavenda, ut

Mira in PäE"z'äur maris , €9 volu-

JHomil. 72

notat D. Bafilius,

Herinaceus enim ma-

EX AU.

eribus- aeras ingenia uberrimum nobis

Juppeditant avgumentum laudandi Con-

rinus cum ventorum perturbationem prge-

fenferit , calceulum haud exiguum fubit ,

ditoris Dei Sapzenttam, G bonita-

tem amandis.

fub quo veluti fub ancora íe ip'(um fta-

bilit : ídque confpicientes nautz futu;

ram prefagiunt. procellam.

Vipera iti-

U

intus dies. pifcibus , volucribisque

dem mureng marinz nuptias expetit , &

25. Q

obugit natalis , dixit etiams DEUS :

praa'ä:mnt aqua reptile animaviven-

fibilo fuam amaíie indicat przíentiam ,

tis , € volatile fuper terram fub firmamen-

quz accurrens mari copulatur : Vipera ta-

men quafi ob nuptiarum venerationem vi-

£0 cali: ex quo liquet, utrumque genus pi-

Ícium , & volucrum fuam ab aquarum foe.

rus priüs: evomit , quàm Murenam adeat.

IL06, 6f

Rurfus: Nequepifcium genus dimidia parte

cunditate traxiffe originem ,. & ex aqua

dentibus est armatum , ut bos,. vel ovit s

propagatum quidquid , vel pennis aérem ,

vel pinnis ündas fecat : & licét aves, G pi-

neque enim quisquam pifcis ruminat , ntfi

Íces difpates videantur , . ac diffimili diffo-

féarus folus , (ed omnes '.»:tun]ima f*equen-

ciati natura, adhuc tamen non modica eft

tium dentium. acie muniuntuy , ne fi mora

W

avium , piíciumque cognatio , ut notat D,

in molendo traberetur , — diffueret. alimnen-

:

yidam limo , qui-

-Lib.g.Hexs, Ambrofius. «Aqua enim quae propria eft

tum per bumorem.

ca'.äl4'l

dam alga wefcuntur :

Alter. alterum de-

pifcium (edes, & a&r avium receptaculum,

duo funt elementa nature proprietaubus

vorat , ut minor efca fit majoris,

Zf.

perquam affinia, & cognata cum utrume.

Imé dolosé ad id etiam procedunt ;

cancer enim ut oflrei carnes depafcatur , fi-

ue Diaphanum fit, homidum , molle, per-

meabile, fubtile, agitabile ;; .quó fit, ut

bique confulatarrepto lapillo conchz immis

promptiüs in aquam aér mutetur , viciflim-

net , expeclátque, donec ad folem fe pan-

dat & cüm primüm aperitur , lapillum in

que aqua in aérem,

Hinc equé avibus ,

ac piícibus levitas ine(t, & agilitas 5/fi aves

concham demittit, quo claudi nequeat ;

pennis muniuntur ad volatum; pifces pinnis,

ftatímque eam invadit voraturus ejus car.

nes,

Polypus faxo adhzrefcens ejusdem

1h

fquamísque.conítruuntur ad natatum : hac»

ue ratio, cur zqué aves , Q piíces velica

induit colorem ; & czteros pifces ad ip-

careant , lacte, & mammis deftituantur, ne

fum , veluti ad faxum — adnatantes capit ,

vorátque,

Innumerze funt mirze piícium

fcilicec volatum avibus, Q natationem pi-

Ácibus impediant.

Rurfus utrísque affinis

proprietates, quas fuse edifferit Ulyff:s AI-

motus, greffus, & progreffus, quód enim

drovandus poft Plinium, & Plutarchum,

ä

Sed cur jubentur aqua& producere reptile

eít pilcibus natatus ; idem eít avibus volas

[]

tus , fíntque propterea pifces , fi ex motu

animze viventis ? Vocantur piíces anima,

.

deducarur illatio, aves. aquatiles , Gt aves

lia reptilia? quia cum pedibus careant; fo-

e

piíces aérei, cüm tam aves , quàm pifces

lo ventre aquis incubant , qua(i per fluctus

l

caudá fuum dirigant curfum ; videantürque

repentes.

Sunt tamen amphibia, quz li«

]s

-homines artem — edocuiffe. nauticam , cüm

cét pedibus non deítituantur 'pifciþus t«

men

it, u 070

Veragi de Affeciibus Tom, 11,

hhh

26

Differtaio l,

;1 i

men accenfentur ; cujusmodi funt Fibri,

Íz, modó geminam parallelam defcriben:

Lutz, Hippopotami; non tamen gradi-

tes lineam , nunc curvantür in cornu , vàa-

In

f«

untur aquis innatantes,fed pedibus veluti re.

riásque ita figuras componunr,ut una fem.

per ceteras praeeat , qua tamen ftato tem-

H

migio utuntur : & hi(ce affines funt cygni,

anferes , anates, Galize id genus aves, qua

pore munere fuo perfundta ad totius agmi-

[:

pedibus minimé diffeclis ,

perinde ac re-

nis fe terga vertit , munüsque cateras du«

PZ

Ma-

cendi proximé (uccedenti refignat,

Quis

(

mis aquas excutiunt , quas innatant,

na igitur cognatio eít aves inter , G pi-

indolem non miretur ciconiarum ?

qua

PS

CQC

*

L]

urenmque enim genus ex aqua pro.

pv

proprios fenefcentes parentes propriis cir-

ductum perova nafcuntur , qua faciliüs in

cumtectos alis fovent,victümque iisdem lau«

———ÓH

Q

matrice multiplicantur , quàm fctus ,

té fuppeditant,& utrinque eos fuis alis fub-

fs

terreílria geüant animan-

L

quos utero

levant, Symbolum pietatis à filiis impen.

tia,

dendae parentibus.

Cornices etiam cum

f

56,

uód fi miras riatura pifcibus propriee

avolant turmatim uniuntur, tutantürque

h

tates indidit; fortáffis mirabiliores, qua

contra cateras aves, fymbolum prafütz

b

volucribus infunt ,

etiam minutioribus.

tutelz,

Jj

uis mores non commendet Hiru'kn'u

Quis apum induítriam in favis confttuen-

28,

D)

dis, melle legendo , difponendo, tutan-

dinis ?

parva eft avis minufculo corpore,

$0.

do non miretur ?

ut fibi confuülant, com-

fed egregié pia, fublimis affc&tu , . qua li.

j'

q

paréntque ad ufus vite neceffaria Rempue

cét indiga rerum omnium , eo tamen artí«

&

blicam conftituunt. confilia privatim, gte-

ficio nidos conílruit é trabe , vel pariete

t

ga'imque ineunt, labores dividunt; neque

pendulos, ut fine metu imminentis ruinz

i

ante fabas florentes prafertim in Italia ex-

haereant firmis innixi fundamentis,

Pro

ul

euntad opera, Cümque primüm labores

hifce.compingendis multiplici volatu huc,

l

Ke

infituerint, nullus iisdem otio dies pe-

illücque difcurrunt hirandines ftramina qua-

Al

rit, nifi aéris. inclementia, coeli pluvise,

fiturz,quz ore legunt;deferunt: lutum veró.

X

ventorum flatus id eis prohibeant.

Pri-

cum deferre pedibus nequeant, extremi.

müm favos conítruunt ,

ceram efficiunt,

tates pennarum aqua madefaciunt ; móx-

cellásque conficiunt , dividüntque.

Ratio

que pulvere fe fe involventes lutum fibi

h

1.3.5. YY., Gdþ,

operis ex Plinio : heceft. Zuterdiu flatio ad

efficiunt , quo nidum compingant , in quo

d

a.C» 10.

portes more caftrorum , nociu quies in ma.

pofitis ovis pàllosexcludunt, quód fi quis.

tutinum , donec . una. exeitet gemino , vel

piam eorum pupugerit , lzeferitque oculos

[

zriplici bombo ,. ut buccino. aliquo reliquas

adhibità" herb& ^chelidonià veluti collyrio

priftinum ijsdem vifum reftiruunt,/ Abeunt:

p]

adbuc fomno fopsas: tune uniuer[e prauos

ür

lant fí dies mitis futurus fit , & aer paca-

unicum cali remperie , & easdem rede-.

n

pui . pradivinant euim ventos , imórésque,

unte vere poít longa itinera diductas; non

modo ad affaetas fibi fedes,verüm etiam ad:

jl

quos fi prefentiant , — fe tellis continent,

Cererum coli arridente . temperie , CAm 4-

eandem plané trabem iterum nidificaturas

Y

H

gnien. ad opera proceffit , alia fores. agge-

reverti deprehendimus.

Quéd fi nidus a»

liquid in abfentia fuerit detrimenti paffus;

runt pedibus ,. alia aquam ore ,. guttásque

fu

lanugine totius corporis.

juniores ad ope-

ruinas inftaurant ; fummitatem pennarum

fi

YA exeuut , €$ onera conyebunt z — [euiores

aqua imbuunt ; quibus promptiüs pulvis

intus operantur.

Qua flores comportant ,

adherefcat ; fiátque cum hümido limus ,

Sunt

L

prioribus pedibus [emina. oneraut,

quo velutigypío,aut calce utuntur; feftucas

fidi

eiiam intia. officia divtfa , alie fIvuunt , alia

itidem, & minutos furculos colligunt, quos.

poliunt , alie fuggerunt , alia cibum. com-

veluti lapides adhibent in fui reftauratione

P

Non.s

lin

parant ex eo ,. quod allatum est,

nidi , cujus fabrica fpeciofa eft , ac inítar

pavimenti complanata fine texturarum ri«

N

enim feparatim ve[cuntur , ue inequalitas

operis , & cibi fiat , & temporis.

Struunt

mulis, ne frigus irrepat nocumentum tenee«

&

er[e à coucameratione aluei , textumqueo

ris allaturum pullis.

Quis non miretur Halcedinem juxta

h

vel usque 4d. [umma :e(da deducunt , limi-

25.

tibus binis, circa. fingulos arcut.

Favi

marinum littus media fermé hyeme cum

M

fperiori parte affxi, Gpaulum etiam late-

procellofiores bacchantur flu&us, majoríque

Qu

ribus [imul barent.

impetu perflant venti , ova locare; & il-

k

27.

Quos in admirationem non rapiunt

licó quiefcere fludus , (ilere ventos , fave-

Qür

fül

gruum excubis ? quas no&tu viciffim a-

re malaciam per totos feptem dies , qui-

unt, ut catera tutiüs indormiant :

ex-

bus incubat ovis halcedo , pullósque ex-

)

aCo fiquidem tempore praítituto ad in:

cludit? & inde alios füccedere feptem dies

df

maris tranquillitate, aéris ferenitate , , coelía

[er

dulgendum quieti , qua excubias egit. e-

miílo clangore , fe ad fomnum compo-

que temperie prorfus arridentes, quibus

&r

nit, cui alia fuüccedit , & quam ipfa acce-

pullos enutrit ?

Quis non commendet

Qu

erat cazteris reddit excubando fecuritatem:

turturis caftimoniam cum mortuo come

ia

er aéra cum volant certo quafi ordine a-

pare detredlet' alteri fe jungere ? — Quis

lu

ciem conílruunt , mox in columnam exten,

multiplicem , variümque non miretur in

g

avibus

Tüm

Amoris divini affecta produnt Dei Bonitatem.

27

avibus imceffum 2 aliz fiquidem ambu-

quod promptiüs ut ehancifcerentur priora

lant, ut cornices ;

faliunt alie ut paf-

reipuerunt cunabula ;

ante Adz lapfum

feres, merule ; currunt aliz ut perdices,

terris immorabatur homo: ad volatum au-

rufticule; ali ante fe pedes jaciunt , ut

tem, & libertatem conditz aves nidosnon

ciconig , grues: aliz raro intervallo ex-

in tetris, led in aquis fixerant, neliberta-

paníis alis aéra diverberant , quatiüntquej

te in terris deftituerentur , cum Adam an.

cum alie creberrime, quadam majore ex

te lapfum fuum exercuerit imperium in a.

parte compreffius volent , ictüque gemino

Anates veró , anleres, aliae«

nimantes omnes; quo ubi per lapíum ex,

acra exagiïcnt.

cidit; excuffo timore perdendz libertatis

que aquatiles aves natatione videntur magis

non ampliüsin aquis , ubi fuerant natz,

delectari, quàm volatu , pedésque propte-

fed in terris enactze funt commodius domi.

fed continuos;

rea habent non diffiffos ,

cilium citra libertatis dettimentum , cum

membranz inflar expanfos, ut commo-

libero. volatu per aéra , íylvas, plantas ,

diüs fluitare, & innatare valeant » — & has

campósque divagari poffent: ubi ex Rege

inter aquatiles aves cygnus prolixiore collo

reus fa&tus fuit Adam , aerumnis pro fatel.

,

in ptofundam aquam immiffo piícariam

litio ftipandus, jam avium cunz in terras

exercens pifces venatur in aquis,

delatz non ampliàs hominis libertatem, &

jo.

Sed cur cum aqua multiplici foetu. fce-

avium fervitutem , fed libertatem avium,

cunditatis fue pompam explicuerit ,. &

& hominis famulitium defignárunt, ibíque

terra herbarum varietate, florum elegan-

modo degunt, ubi libero volatu longz, la-

tiis, plantarum ubertate fe foecundam o-

ftenderit ,

Íolus aér in hac. elementorum

téque exporreéta | aéris (patia , protenía

montium faftigia, diffu(as camporum pla-

ubertate flerilefcat , & aves fuz inquilinze

nities difcurrunt , ac pervagantur: nimie

Kegionis € flu&tibus potiiis aquarum emer-

rum compedes noítras exprobrant aves ar-

ferint , quàm ex defoecatiori a&re fuam tra-

boribus innate , lícér primzvas cunas im

xerint originem ? Án quia fit aér ceedium

aquis enactz ; nafcuntur volucres in terris

officina, in qua fulmina cuduntur in mor-

liberé deperditam ab homine libertatei

nob

talium perniciem ? Aa quia non reclé. co-

hierere potuiffent volucrum cantus, & ftri-

Protoplatti lapfum exprobraturze,

dor fulgeurum? An quia ubinubes unà con.

$, V,

gredientes pugnas inftituunt ,. clafficum

períonant, repetito tonitru, tormenta ex-

plodunt fulminum excuffione ; ibi nonnifi

Mundi Opificis Sapientiz eU 4d

timor animos occupet, prohibeátque íew

f amorem nos. allicit uberi :

quà in minutioribus animal,

getes ccl!yigi, vitz alimenta?

j1.

Verüm quis id credat , cüm nonnifi

euls [Mendet luculen.

l

£ iälg

per aéra volucres liberiüs vagentur tametfi

nubes ventis coactae folem abripiant, ob«

fitepent tonitru , terreant fulgure, feriant

fulmine.

.! Extus äivinï opificij dies, natalis fuit a« 31*

Si cunas avibus prohibuerunt

nimantibus, jumentis, reptilibus, be-

fulmina , cur nunc domicilium exhibent,

íliisz quà die effi£tus etiam ex humo

& praebent ? cur funt aves a£rez regionis

homo, cui immortalem juxta fuam imagi-

inquiliaz, fi fulminum expavent offici-

nem Sator coeleítis animam infpiravit, 1n-

nam? cum nonnifi in finu cudantur íul-

telligendi , appetendi cum ratione remini-

mina nübis? fortaffis &unt aves a&ris inqui-

[cendi facultate preditam , caterísque con.

linz tametíi ab aquis nate , & prima fua

decoratam gratiis , cumulatam donis, ore

in fluctibus obtinuerint incunabula , ut nos

natam virtutibus, ac primavz innocentiae

edocerent patriz contemptum , & homi-

venuftatam ornamentis cum pleno in cuncta

animantia dominatu.

nes à patria extorres plus proficere, quàm

Sicut quinta die de«

patrie immorantes ?. f1 enimn aves aquis in»

derat Deus incolas aqug , & aéri, ita hac

TM

cubarent, feu patrie immorarentur, in

lexta die munifica largitate eft impertitus

incolas tetra.

.i

qua propria habuerunt incunabula vix re.

Sed cur cum caetera elemen-

;

perent in undis cum reliquo piícium grege;

ta fuis non deflituantut. incolis natantibus

cüm extra patriam in aére volitent , & in

in unda cum | pifcibus 3 volantibus in aére

fublime ferantur.

cum volucribus 3 currentibus, & ambulan.

32.

Sed cur poft Protoparentum in para-

tibus in terra cum quadtupedibus , bipedi.

difo lapfam ,' cüm terra defierit ex fe flo-

büsque, folüm ignis elementum incolis ca.

j

tere, aves nihilominus naícantur é terra,

reat? non enim putárim Salamandram, nec

j«

cüm ante culpam fuerint ab aquis emerfz ?

aliud animal ali in igne poffe, nec diu in

Quid enim damni obtigit terrz peccanti ,

flammis perdurare : Diofcorides fiquidem,

s

fi cüm herbis fterileícic , avibus foecunda-

ut etiam Matthiolus afferit à fe plures. Sa. Lihaneap,

je

tur? cur aves faltem po(t Adce fcelus. pri-

lamandras in ignem conjectas fuiffe,qua bre. 55.

j

inava fua non repetierint incunabula, Ve-

vi confumpta funt, . Experimur etiam, pi-

j

rüm fuum fpe&lárunt volucres commodurm,

rauíflas, Gtlampyrides , qu& paulà majores

z

Verani de Afelhibus Tom. i.

funt

28

s

Difiertatio II.

funt müfcis,nonniü ad breviffimum tempus

runt condite ; quatenus creata hac die fue.

in igne vivere,

Nulli igitur. funt igni in.

runt ea animalia, ex quorum certa afíe.

colz dati, quia nimirum in fublime nitens,

&ione beftiole erant naturaliter exoritue

ra.

& fumi emittens volumina ambitionem

Catera veró animalia quamvis cor-

proditac fuperbiam , duas fcilicet inflatas

pore exigua, ac minutiffima, ut fermics;

T Ani. Kai wos - h i r

Íorores inanitate tumidas, quae. nonnift

aranei , bombices ,

muíce hacdie pro«

—.

—

làpfus; & pracipitia ijs fpondent, quos in

prias à rerum Satore naturas fufcepére ,

fublime evchunt ;

& elementum indicant

ut luculentius DEI. commendarent magni-

ignis rerum duntaxat deftruétionibus inhi-

ficentiam, laudárentque Sapientiam: pui-

B. — s um

Genef, T.

Lib. !.comm'

[

antis.

Dixit Deus producat. terra animam

chré Tertullianus : £ quum && animalia

Marcionenm

viyentem : hoceít animalia viventia, non

irrides. minutiora , qua maximw Artifex

€AD. 1 A.

A

quód tetra hac effecerit animalia, quorum

de induflria ,

ingenjs ,

aut viribus am-

[

caufa efficiens folus Deus fuit , fed quiater-

pliavit , [ic magnitudinem in mediocritate

ra materiam fuppeditavit , fuitque caufa

probari docens , quemadmodum virtutem.s

máterialis, non efficiens ; — fuerintque ani-

in dnfiriitate fecundim Aposlolum : 1mi-

|

malia non producta , fed exorta ex terra,

tare fi potes apis adificia formica flabula,

k

quatenus emanárunt , Q prodiére ex ter«

aranea vetia ,. bombycis flamina s fuflme

ra, & quidem omnes terreftrium. anima-

45

3^

fí. potes illas ipfas. le&luli beflias , cantb

el

lium fpecieshomogenez $ quaeque per com.

rida venena , mufca | fpicula ; eulicis , &

[

miítionem máaris , & foeminz ex una dun*

tubam , 6 lanceam z. qualia. erunt majo-

taxat enafcuntur fpecie : id enim videba-

ra cum tam modic , aut jwoaris ,

Aut

P(

tur exigere mundi perfecio , cüm enim

lederts ?

ut nec in modicis deficias Crea-

f

*

.

in Pfal. 148« j

DEUS fex diebus fuum opificium perfecee

torem. & S. Auguítinusait

2!!8 di/P&q

rit, & exornaverit; debuerunt omnium

fuit membra Culicis , ut babeant. ordinem

terreftrium animalium fpecies condi, cum

fuum , babeant. vitam . fuam , fetiimque s

Y

feptimo die ceffaverit à productione. nova-

motum 9. unam befliolam brevem minu-

L.I

.

f

l

rum fpecierum : quapropter fexto hoc die

tifimam confidera ,^ quam voluera

creatz (uerunt beftiz omnes etiam vene:

confideres ordinem membrorum . ipfius , &

Q

no infe&m, ut ferpentes; fibíque invicem

animationem vite, quá movetur , pro fe-»

K

inimice, ac carnivorz , ut lupus , GL ovis ,

fi

f'git mortem , amat vitam , appetit volu-

fuitque hujusmodi antipathia ijsdem cum

fu. di-

P

ptates , devitat molesiias , exerit fen

fatura indita : & licét ante lapfum. Adee

verfos , viget in motu congruo fibi.

Q-uäs

Y

H

lupus ovi effetinimicus, ejísque perniciem

dedit aculeum Culici , quo [anguinem. — fu-

moliretur, necem illaturus , DEI tamen

gat? quàm tenuis. fisiula eff , quá forbet ?

providentia impediviffet, ne lupus in ovem

Quis difpofuit. dffa ? Quis fecit ifía ,

l

Íaviret ante Ípeciem fatis propagatam , ne

expavefcis in minimit , lauda magnum.

b

Hinc perti-

jf*

!

tota fpecies íflatim periret,

Quis in bombyce DEI non. miretur

nuit ad naturalem conílitutionem , ut o-

Sapientiam.

E(t bombyx ex Erucarum

mnes beftiz herbis vefcerentur , non enim

genere vermï*;ulus corpore tenerrimus ex

quidquam noxium terra protulit, cüm

femine genitus papilionis ; ab Iadia non

DEUS animantibus dederit omnem her-

L/

multis abhinc fzculis in Europam advectus;

bam; fi omnem, certé non ut nocumentum

nafci enim bombyces in Co Infula tradunt

l

Lib,Y1«23

inferret ; fed ut terre germina ijsdem pro-

aliqui apud Plinium ex Cupreffi, Terebinthi,

lü

deffent, non obeffent,

n

Fraxini , Quercus floribus imbre decuffis,

34

Neque ullum faceffit negotium — ex

terre halitu animante,

E(t autem bom.

(

animalibus nonnulla cum veneno fuiffe con-

byci fosminarum finus hofpitium zequé ac

fi

dità: cüm id exigeret mundi perfectio, non

D

aufpicium vite ; fovetur enim peclore, &

enim univerfum omnibus rerum generibus

hi

complexüs cuftoditur illecebrà etiam . non-

füiffet integrum , fi fpecies ferpentum ,

dum natus, nimirum animum illaqueat ,

D

beítiarümque venenatarum defuiffent , pr-

antequam fila ducat : móxque mori foliis

I

fertim cóm contraria contrarijs magis re-

f

lucefcant : id etiam utilitatis attulerunt ,

paftus, & auctus , velin arbores ut. apud

Indos, velfub tectis in excifos ex arbo-

hg

& commodi venenata animalcula , ut cae

*

-

ribus ramulos conícendit reptando, ibí-

W

terarum bonitas magis commendaretur

s ex

que araneum imitatus, per os evomen

neque quavis deítítuuntur venenata beftio-

alvo diftenta paftu, & quafi nendo filum

Vit

]z bonitate cüm ad alexipharmaca prapa-

)

ducens tenuiffimum, ac firmiffimum, au-

d

randa plurimum praeíeferant momenti, ac

rum colore exhibens artificiofiffimé pau-

«

utilitatis ; non veró hac fexta die condita

culis diebus fibi texit, conftruitque , fe-

tu

füerunt minuta ea animalia , quz ex fudo»

pulchrum.dixerim , an nidum ?. Ovo e-

R

re, exhalatione , putrefactione nafcuntur,

mures , syermi.

nim eft edicula formá per(imilis , pár-

Qür

cujusmodi funt pulices ,

*

*

móxque opere abío.

que magnitudine

at

culi; quia hujusmodi beftiole non forma-

luto in hoc moli pretiofo , volubilíque

Us;

liter, ut loquuntur fcholaftici , — fed tam

nido fe involvit , includitque vermis qui-

tüm in potentia ; ac feminali ratione fue«

dam;

tigs

Wut

29

Amoris Divini effecta prod*unt: Dei Bonitatem.

bus afficiuntur ex mutuis feederibus , ami

*dan—i», & moritur ; fed inde oritur ali«

citifsque, ftatis temporibus interquiefcunt ,

quot poít meníes , fed non jam vermis

repens, íed papilio alis inítruétus ad vo«

nundinásque veluti exercentes miu hilarita-

Jaaum : nimirum fepulchrum à fe condi-

te, frequentiori accurífu fimul conveniunt,

fibíque eblandiuntur, ac per jucundas , fua-

tumingreditur vermis 5 & egreditur redi-

vivus papilio ; Phoenicis eemulus tumulum

vésque coníociationes fingulari perfundun-

fibi conítruit furrecturus ad thalamum.

tur Iztitiá ; revertuntur deinde in proprias

domunculas , quas fibi multiplici meandro

Quis non miretur Dei iucomprehenfibiiem

magnitudinem in hoc minutiffimo verme ,

flexuoías ad varios conítruxerunt ufus , &

LU. 1unteg

Mattio

in hoc laboriofo Opifice nendis Regum

quidem no&te illuni, feu filente luna, quafi

[yderis abfentia contriftate , moerore con-

Ub

veítibus enato ? Quis non miretur naturz.

audacis opus tam grande , pretiofum , ac

fectze in fuis Íqualidze jaceant cavernulis. Ve»

artificiofum à minutiffimo verme oculorum

tüm ubi coali facies clementior arridet ex-

quafi aciem fugiente, ingenticura, fummo

cuffo otio foras erumpit atratus formica:

rum exercitus, & proxima pabulatur rura,

ftudio perfe&tum ,ac abfolutum?

Quis in formica minuriffimo animalcu-

Procedunt veró tali ordine ,ut nulla alteri fit

lo fummam Dei non miretur fapientiam ?

impedimento , nulla oriatur confufio , fic

36*

tametfi abjectum videatur formica infectum;

ijsdem unus ardor, mens eadem , quamvis

eít tamen Dei opus tam rei dignitate pra-

maunia divería ; alize fiquidem praedas per

ftans , artis fubtilitate limatum , operisque

calles anguftos magna corporis convectant

contentione , nunc pedibus averiz , nunc

perfe&tione abíolutum, quàm humanis fen-

L

fibus tenue, rude, & impolitum appareat.

. humertis obnixze

?

alie fuppetias allaturze

loD |

Quamvis adeó tenue , ac minutum fit ani-

laffis occurrunt , & oneracorpulculis majo-

ra fimul trahunt , ne fub faíce neutra fuc-

malcolum , ütvix oculos feriat, noflróque

obi;ciatur obtutui , fingulis tamen elt fuis

cumbat : alia venientes cum preedis gratu-

in(tru&tum partibtis, perinde, ac magnus, &

lationibusexcipiunt ; aliz morfibus humum

L]

L]

funt ipfi fulgentes oculi ,

egerunt, alize conítru&is aggeribus meatus

ingens Elephas

*

quibus acutiffimé , qua ipfi obviant , obe

excludunt aquarum

*

ille delata ,. & con.

jecta coloribus picta, luftrat , infpicitque ;

geíta grana dente corrodunt , & veluti forci-

funt czteri fenfus, quibus propiüs accedens

pe dividunt, negerminentinherbam: iftze

ad flores eorum effuios percipit odores; au«

nimià humiditate madida grana exficcant ;

*

L]

re iuíurros auribus; mollitiem , vel Ícab-

apricantürque in fole

demum nulla eft ,

ritiem rei taQlu.

Deus Sator duriufculis

qua otio torpefcat , omnes proprijs fungun-

*

partibus , perinde ac offibus minutiffimum

tur muneribus , laborant affidué

*

neque

interflinxit corpufculum ; venulas per mem-

magis laborioíz funt , quàm fortes.

- Quis aranei in erudito (uz telz textu

bra fingula , perinde ac ramos diffudit; à

i

fummo vertice per dorfi vertebras ad cau-

fummam Dei non agnofcat fapientiam. Or«

$8.

. dam usque diffluentem dilatavit medullam ;

ditur telas tali ingenio , ea induflrià , & pe-

ritià, utars nulla poffit operis imitati ine

neque ei deíunt reliqua perfe&ti corporis

membra, & organa, per qua Ípiritus acer,

duilriam, & opificij renuitatem ; diu mul-

vegetus , actuoíus affunditur , neque ipfi

tum difcurrit , hac, iliácque circuit in idem

fzpiüs redit , & fe ipfam confumit , cum

jecur, & injecore vafculum bilis receptacu

]um; neque renes defunt , neque cor coftu-

fuam multiplicium filorum abfolvit rotu-

;;b.u.c.z:o'

lam,

larum interítinctione quafi parietibus cit-

Exenterat fiquidem , evifcerátque

)

feíe, ut fuum opus textile ex arte concin-

cumfeptum ; imó quod mireris , non folüm

]

fingula , qu& ad corporis abfolutam perti-

net, quod ut fublime fufpendat , affipat,

,

'

nent perfectionem , complectitur minutum

fï.rme'sque contra ventorum iü]pC[US . contra

hocanimalculüm ; verüm & virtutes , quze

pluviarum illapfus , millies circuit ; it ; re-

animo inferviunt otnamento: etenim non

ditque, nec vifceribus fuis parcit, quzin te

foliim ingenio pollet , iuduftrià viget , ve-

nuiffimam hanc impendit texturam , tanu*

rüm etiam prudentiz , fortitudinis, & re-

que operis molimini , ejus fufficit uterus ;

ligionis non obfcura collucent in formica

five fit intus lanigera quedam fertilitas , five

veítigia.

corrupta alvi natura , qua materiem flato

- Scimus in prudentize comitatu duas effe

tempore fuppeditet , ex qua tam moderato

virtutes primarias , cautionem , & provi-

ungue , tam tereti filio, & tam zquali de-

37

dentiam, & illam in malis arcendis totam

ducit ftamina ; ipfo fe pondere ufus , ut

eífe ; hanc in.bonis procurandis : & has vir-

quidquam ad opetis perfe&tionem defiderari

tutes ineffe formicis ex eo conijcitur , quod

nequeat. "Texereé meditullio incipit cir»

Rempublicam habeant non Solonis , aut Ly -

cinato orbe fubtegmina adnectens ,. macu-

curgi praícriptis inftitutam , fed cternis

lásque paribus femper intetvallis, & non*

naturz legibus conftitutam : & necontinu-

nunquam creícentibus , G ex anguíto di-

Mirum

us in diurnis operibus labor diffociet amici-

latans nodo implicat indiffolubili,

tias, interrumpat focialis vitz commercia,

fané quanta arteczlat, pedicas fcutulatore-

minuat mutua gaudia, voluptatésque, quis

te graffantes.

Mirum quàm apté flatibus

illu»

D ;

30

Differtatio If,

gl $

D

ilfudendis laxitates (inuum interponat. Cüm

qua(ï feetum la&tatura refidet, sícque pieta.

veró transiucidum hoc & (ubtiliffüimum co-

yalm

tis decepta ftudio iram praeconceptam exuit ,

pi

nopcum, jam pendet alligatum , & textile

vindictam deponit : ídque pattifamilias do-

í

opus abfolutum ; domunculam ipfe araneus

cumento eft, quanto fuos debeat liberos a-

f

fibi conítruit concameratam ; & quidem

more profequi.

Móxque pergit S. Bafilius

f

remotam ab operis centro , ne aucupem vo-

ad venaticos canes, qui ex veftigijs mira fa-

litantes mufca timeant,

(il

Verüm fr'captura

gacitate fugientes oderantur lepores , quos

incidat, quamvis extrema hareat plaga,pet-

infequuntur,

qt!

Plura etiam exempla con«

[/7

nici curíu araneus przdam invadit, filisque

gerit canum, qui ftnorum homicidas hero-

t

jam diduétis implicat, medium diftumpens

tumdetexére, G vindicárunt,

U

retis , ne muíca multiplici vinculo irretita ,

Deinde pergit , inquiens, Quid nos

4Q.

"

ac compede illigata avolet , eámque in con-

dignum noítro referimus Creatori ? cujus

[

cameratum defert fpecum , Giterum exjens

cibo vefcimur , & diffimulamus injurias , &

Ln

Íciffuras reficit retis; additque, quae ad mu-

fxpe inimicis Dei eas , quas à Deo accepi-

[

Íce involucrum adhibuit fila ,' tonimque

mus epulas, exhibemus ? agniculus balatu

f

tete ad priftinam reflaurat polituram,

frequenti abfentem matrem citat,ut refpon-

dü

37-

Ex hisce aliisque befliolisliquet , quà

fure vocem excitet ; multis licét verfetür in

tel

fapientià rerum Sator mundum condiderit,

miilibusovium , recognofcit vocem parentis,

Quis edifferat virtutes, proprietates ftudia

feítinat ad matrem , illa quoque inter mul-

Ut

Ccaterarum animantium.

Uría ait D, Baüi-

ta agniculorum millia lolum fiHum , tacito

a

Paftor

THà

KHomil. g.

lius, licét plena fit fraudis , informes ta-

pietatis teftimonio recognofcit.

men quos utero faetus edit , natos linguá lin-

erratin difcretione ovium , agniculus veró

d

Bexam.

git. ac in [peciem (ui efformar.

Quid ?

in agnitione matris nefcit errare,

Nondum

m

f

quód homo pater filios íuos inftituere fibi

catulo dentes , & tanquam habeat , ore

fiamiles negligit? Eadem gravi affecta cade,

proprio fe quzrit ulcilci,

Nondumcervo

iU

& coníauciata vulneribus mederi fibi novit ;

cornua , & tamen fronte praludit , atque.

Ic.ï

tl!

herba , cui nomen eftphiomos, ulcera fub.

ex ea, quenondum experta fit, tcla mini-

ijciens fua, utfolo curentur attactu,

Ser-

tatur.

Lupus, fi prior hominem viderit,

[

pens quóque paítu fceniculi czcitatem ex-

vocem eripit , defpicitque eum tanquam vi»

i

cuüt acceptam.

Teftudo viíceribus paffa

€or vocis ablatz.

at

Idem fi fe pravifum fen-

ferpentis , cüm venenum adverterit fibi fer^

ferit, deponit ferociam , nec poteft curre-

t

Ie.

pere, origano utitur in medicinam fuz fa-

Leo gallum , & maxime album vere-

Tat

lutis.

Videas etiam vulpem lachrymulá

tur,

Capra vulnerata dictamnum petit ,

fhi

pinüs medentem fibi,

Clamat Jeremias.

& de vulnere excludit fagittas,

Leo zeger

Es

girim, 6.

Turtur , &f birundo , agrí pafferes cuftodie-

fimiam quzrit , ut devoret, quo poffit fa-

li

yunt tempora sntroitus fui ; populus autem

nari.

Leopardus caprz agreítis fanguinem

Qi

gueus non coguovit judicia Dominzs,

Novit

bibit , & vim languoris evitat.

Omnis

bt

exiam formica explorare ferenitatis tempo-

*

era &gra canis hauíto curatur fangüine,

ll

ra

»

nam ea przfagiens madidos fruclus

Urfus 2ger formicas devorat,

Cervus O*

foras exportat , ut jugi foleficcentur. — Bo-

lez ramufculos mandit : ergo ferze norunt

p

vesimpendente pluvia ad prefepia fe tenere

expetere , qua fibi profint , & íolus homo

]'

noverunt , aliàsforasfpe&tant , G ultra prz-

remedia fua ignorat ? Imoallio homo de-

k

fepia cervices extendunt , ut prodire fe velle

le&tatur, quod Leopardus fugit? jejuni ho-

teftentur , eo quód imminet aura lerenior,

minis fputum , fi ferpens guftaverit , emo*

Ovis fub adventum hyemis inexplebilis ad

ritur. Conijce , quanta infit jejunio vir,

efcam , infatiabiliter herbam rapit , e6

tus , cujus folum fputum ferpentes enecat.

quàd przfentiat afperitatem , & fterilitatem

Turtur nido fuo , ne pullos fuos incuríet

1

hiemi: futuram. — Hericius, fiquid infidia-

lupus, fpilla folia fuperjacit; & homoneg-

di;

zum prazfenferit , (ï)inis fuis clauditur , at-

ligit, quomodo adverfum lupos nequitiz

di

que in fua arma fe colligit , ut quicunque

fpiritualis fe tneatur,

lii

eum contingendum putaverit , vulneretur.

Pergit Bafilius, edifferítque, cur De-

4t.

Idem futuri providens , geminas fibi refpi-

us anguítiora colla Ürfis , Tigridibus , ac

tandi vias munit, ut quando Boream flatu-

Leonibus effinxerit ; quianimirum cüm ferze

rum cognoverit ,

Íeptemtrionalem ob-

fint carnivorz, quzque difficulter cicures

firuat , quando Noto cognoverit detergi

fiunt , confultius erat, neprolixitate dona-

4

aéris nubila , — ad feptemtrionalem fe con-

rentur cervicis; fecusvidemus camelis,equis,

ferat, ut flatusdeclinet obvios, & é regio-

G bobus longiora dediffe colla, imó & pro-

ne nocituros.

Quam 'magnificata. [unt

muícidemelephantis, quia cim fint anima-

p

epera tua Domine ! Qmnia in [apientia fe.

lia cateris altiora , poffent beneficio proli-

din

Hsec Bafilius.

De Tigride autem

eifi:.

*

xioris colli terrz germina carpere, quibus

D:

Íubdit

*

ira pereitam fuorum raptórem ca.-

pafcerentur,

Elephanti intolerabili impe.

teP

tulorum ad internecionem infequi ; qui ta-

tu ruunt in hoftes, ac veluti mobiles moa-

tni

men varia per vias fpecula infequenti obijcit

tcs in pralijs, pugnisque hücque, illícqua

tigridi matri , in quibus ubi fe ipfam fpecu-

difcurrunt impavidi. Dicunturque ad tre-

&

latur putans catulorum effe greffam,fiftit, &

4

ceeítos, & ampliüs annos vitaim protrahere,

pl

De

"Amoris divin)il effe&a produnt Dei Bonitatem

3l

Homil. 9.

De reliquis animalibus S, Bafilitis ait: Bos

deteflantur,utimpium, quia Deusopus non r;j. ;5,4,

AMexm,

?

L

adhibuit Angelorum; fed per (e ipfum cor-

Ctvit, cnp.Te

conflans eit , &6 firenuu

afmu. autem»

piger : equus libidine incenditur : lupu mite-

pus hominis &limo terrz effinxit, ejüsque

[cerenequit : vulpes in[idiofa ,&f ad dolos con-

animam creavit , idque vel ex eo infertur ,

quia Deus non dixit, fzcire ad imaginem

cinnandos fagax : ceruus timidus , laboriofa

formica i canis gratiofus ,& inita femelami-

veftram : fed faciamm hominem ad imagi-

citia tenax, ac memor : Leo animof[us , ideó-

nemnoítram , unde Deus Pater alloquitur

alias duas divinas perfonas Filium , & Spi-

que folitarius : velut enim tyraunus. ani-

mantium pares bonoves , congvejffones cuims

ritum Sanctum , ejusdem fecum naturz , po«

ceteris non acceptat ,. fed a[jernatur ,. qui

tentiz , & operationis , ut notat D, Bafilius,

In Hexsm.

$

Verüm fitotz tres perfonz non folüm homi-

veque ad pabulum befferaum accedit ,^ ueque

ad reliquies uenationis fue unquam vedit.

nem , fed & reliquas condiderunt creaturas, "

cur in.fola hominis productione mentiofit

Vehemens eff Pantbera, impetuofa , & per-

v

*

trium perfonarum ? ^ quia nimirum Deus-

nix , ideoque flexila , & agilis

pigerri-

ma eff urja, [olitavia y.€8 dolofa.

hominem conditurus 5 veluti rem magnam-

422

moliturus deliberat , & confultat ; facia-

Hzcomnia-animantium genera pro-

duéta fuerunt: à Deo.fexta die , fuerüntque

u bominem ad imaginem , & fimilitudinem

terre foctus , cüm jófferit rerum: Sator ex

noffram : cüm fit homo imago San&tiffims

terra produci animam- viventem,

Patuit

"[riadis , ejüsque fapientiz teftipionium ,

enim.terra voci fui Conditoris ,. & mate-

opüsque perfectiffimum ; sitque, obquem

riam. Íuppeditavit., ' quá. animalia quzeque

conditze fuerant reliqua ommnes creaturz ;

cere

mundüsque totus , comple&atürque ipfe

effin

5'-:-. w

ntur ,. & quia didicerat, vel ab ipfo

mundi exordio terra Deo. parére , paruit

gradus rerum omnium fpiritualiom , & cor»

Íemper icipofterunr ejus.nutui , quando fi-

poralium , àc vocetur propterea Microcof-

mus; ideo majore videbatur ejus creatioin-

num. íaum diírupit patente, hiatu. Numini

rebelles voratura:; nimirum ea eít obedien-

digefe*d'eliberatione: &à Platone Horizon di.-

citur univerfi difterminans fuperius hemise

tie fuavitas, ut femelimpleta dedifci diffi:

cultet poffit ,. cupiácque femper Deo patére,

pha&rium ab inferiore, quatenushomo con-

qui femel páruit 5 ntinam. homines perinde

jungit in fe creaturas fuperiores, feu Ange-

los cum inferioribus ? convenitenim homo

ac terra didiciflent Deo parére? lapfu Pro-

toplaíti non. precipites ruiffemus in zrum-

cum Angelis , quatenus intelligit, liberé

natum, miferiarimque baratrum,

Si ho-

vult , difcurrit , & nobiliore fui parte eft

fpiritualis ; & communicat cum brutis per

mines didiciffent ftatim Deo parére , non

cecidiffent , nec fecundó vocati, fuiffent ob-

fenfus , quibus videt , andit , olfacit , gu-

lucati.

Quia veró Abraham divino obfe-

flat, palpat , comedit, dormit, & alia id

genus praítat brutis communia : hinc S.

cuturus juífui patria .egreíffus /Egyptum

Clemens.

extorris fuit ingreflus; non detre&avit po-

Deum hominis Satorem 2llo» Eibe», eonz

ftea filium Ifaacum é proprio abftrabere finu,

quens ait : Formli bominàs corpus ex qua- /Ut.Aapoftel,

[

Deóque immolare, cüm enim didiciffet

tuor clementis , animam verà ex mibilo, &$ "9 3».

primo parére Dei juffui ; volupe ipfi fuit

quinque fenfus ad certamen virtutis dediffi ,

precipienti Deo iterum obíequi etiam cum

& mentem ipfius anima tanguam aurigam.»

jactura proprij filij -

fénfibus prefecifHi,

Hiüac Deus mundum hunec fenfibilem inflar

ornatiffimi condidit palatij , inflruxítque

44

$. Vl

propterea illum rebus omnibus , que ad

ufum , obleClationem , & fcientiamerant

Homo ad imaginem, €9 fimilita-

opportuna ; & ha&c etiam ratio, cur Deus

dizem Dei conditus fuit, ut intellectu

hominem poft ceteras cóndiderit creaturas ;

priüs enim debuerat palatium conftrui, or-

clarius eum cognofceret , voluntare ferven.

tids apiaret ; €$ per uberiorem divine per^

nari , omnibüsque non folüm ad humanz

fetlionis partictipationem proximins ad

vite fuftentationem neceffarijs inftrui , ve-

Ib

fuum . accederet. Con.-

rum & ad fenfuum oblectamenta , animique

diorem,

*

voluptatem , floribus , plantis , atboribus

campis, montibus, vallibas, hortis , vi-

4j:

Onditis jumentis , reptilibus, & be-

ridarijs ; fentibus, ac fluminibus locuple-

ftijs eodem die fexto, effictus quogue

tari, ut delicijs affluens homini etiam eílet

ex humc homo fuit, dixit Deus , f«

oble&tamento , cüm primüm in mündum

giamu bominem ad imaginem , & fimilitus

induceretur , fierétque ejus Incola,

Pla»

dinem noffram , quibus verbis alloquitur

cuit etiam Diogeni tefte Plutarcho afferere ,

Lib.deTyan«

Deus Pater non Angelos ; quafiipfis prze-

mundum quafi templum Deo facrum ,. ac

quil, anime,

ceperit humanze fabricz ftru&turam , fibíque

pulcherrimum conditum fuiffe , in quo ho-

tantüm refervaret fabricam animze rationa-

mo induceretur , ut ejus effet Antifles, &

lis , uti putárunt pre ceteris Plato $z 72520,

facerdotio fungeretur pro czteris creaturis ,

& Philo l[ió. 4e optfic. fex dier. quod tamen

ac Numini gratiasageret protot beneficijs,

placitum SS, Patres. prafertim. Auguflinus

quibus fingulas in mundo creaturas comu-

lavit;

H

Differtatio iL

*.

làvit, fimülque propitium ijsdem Deum red-

riam hominum , ut ex Platone þ*e:p'eram'

deret, nontam fufis precibus. quàm immoe

cenfuit Philo ; idea fiquidem homints ab-

ftracti cum ab zterno extiterit in mente Z2ei,

latis vidimis, quibus Denm fleGeeret ad u-

beriora addenda bona, G mala quaeque ex-

non fuit initio temporis cum cateris condita

*

cludenda

.

& hazc fortaffis ratio ,. cur in

creaturis, — Cum igitur Deusdixit: fact4e

ï

veíte Poderis fummi facerdotis Aaronis to«

mus bominem ad imaginem , & fimilitudi-

tus effet terrarum orbis defcriptus. Saprent.

nem nofiram , hominem intellexit non in

24.

Unde La&lantius de ira Dei cap. 14-

idea, fed extra mentem ;*odu&um ;Íeu Ada.

$

sicut smundum propter bominem Deus macbi-

mum primum bominem , primum paren-

tem.

l

natus ei , ita spfum propter fe,tanquams

47

divini templi antiflttem ,. [Declatorem ope-

Sed dubium mentem pulfat, in quónam

E

Solus , entm.»

vum » verimque celeffsum,

fita hic Dei in homineimago , & fimilitudo,

D

Scio varie , ac diverfimode de hac imagine

efl , quifentiens , capax ratieni , intellssere

[

Homil, YO,

u

polft Deum , qui ejus opera admirari , vir-

feníiffe fan&tos Patres

.

aitenim D. Baülius..

Hexam,

tutem » potefiaténque per[picere v4leat 3. £-

Per iémaginem anima impre[[Jam mee obtinui

[

rationis u[um : veràm Chriflianus effectus,

deóque fermonem [olus accepit , lingudmque

]

cogitationum i1nterpretem , " sutellectum re-

autique fimilis effcior Deo.

D, Chryfofto-

yum omnium lufiratorem , & exploratorem ;

mus bosil. 9. in Gezeéf. cenfet, hominem di»

ut enarrare m;jeüa:em Downiui fur. po[ ,

&i conditum ad Dei imaginem ob principa-

al

tüs rationem ; & ad fimilitudinem, ut pro

ftt«

«

45.

Autumat nec .abs re D. Ambrofius ho-

viribushumanis fimiles fiamus Deo, manfue-

L:

EPI'/Z. 384

minem eatenusà Deo pollomnes, & fingu*

tudine , lenitate , cgterarümque virtutum

Ü

ftudio, «quod & Chriftusdicit: fimiles efta -

las conditum creaturas, utcüm effet earun-

Libyo cons

e

dem donaudus imperio , inveniret flatim ,

ze patrivéffroy qui incalisefl. . Hoc idem

fu

iv Ad:f-.

quibus pracílet 5. feu. omnes mundi opés ,

etiam fentit Auguftinus; & D Bernardus ait;

mantium .

D

imaginem hanc Dei hominis prafeferre ani :

to:am plantarum fupellectilem ; florum ve-

L]

tap, $*

l

nu(latem ; pratorum amoenitatem ; volu*

mam, inquiens

.

Imago fiquidem in gehen

Lib 1 de

I

|?

crum fpeciesfingulas, pifcium totum fqua-

a uri poterit , monexuri , ardere, fed non

Anms ,

[

deleri , 'quia nimirum nulli obnoxia cor-

migerum gregem , animalium quadrupe-

"m

dium genera, in quze omnia fuum exerce-

rüptioni , nec intéritui , torqueri quie

Vi

ret imperium , eflétque quafi Rex elemen-

dem-poteít gehennaliigne , non defirui.

e

torum , pet qua veluti per quosdam gta-

pet fimilitudinem autem intelligit culuram

Ü

dus dirigente ratione, prelucente intellectu,

virtutum , feu animz otnamenta , acitudia

lk

vigente voluntate ad «oli confcenderet re-

pietatis.

Spbdit Bernardus, frmzlirudonon

m

giam,ait Ambrofius: Huejus Jiffcila irineráa

fic ». fed aut maner in bono , aut fipeecauee

(

viatorem non facilà veperies ,. ilum virum,

rit anima , mutatur. miferabilier jumen*

quiita 4nimi indutlione formatus , 4c vo-

ts infipientibus fimilata , cümigitur ani-

mi ornatus ,- utpote adífcititij obliterentur

Ü

luutate , ut minima [it cum [uo corpore fa-

acceffu peccati , quo miferé anima devenu-

—

"

miliaritas 5 neque in ullum ingrediatur ie

&l

tiorum contuberaiusm , nullus affntationum

ftatur ; omnibüsque fuis fpoliatur orna-

Vi

pumicetur [ermonibus , neque in votis fecun-

mentis,fit, pofle quidem in homine deleri

Dei fimilitudinem , non ita obliterari ima»

(&

dortim tesüporum po[uus, bumiles fafhidiat ,

tü

mefla fugiat, [antlorum laudes excutiat ,

ginem,

48«

de

& elevet ,. cujus anitmmam non infiettat ma-

Idque procedit; fià fimilitudine fejun-

gatur imago , qua tamen à plerísque haud

bi

füítia, non fmng.et injuria , nulla foltestet

j

fefhicio, libido non exagttet , non expugnent

diftinguitur , cenfentes particulam Et, ad

galfones corpora , uon inquietet vamtatum

imaginem , & fimilitudinem minime dis.

Qu

Merità

junctivam effe , fed copulativam ; ut feníus

t

appetentia , woluptatum gratia.

ergó pofiremus quafi finia natura. formatur

fit ad imaginem fimilitudinis , feu ad ima.

10

&

ad juflitiam inter cetera animantia jufi ar*

ginem fimilem , ut innuitur Sapzent.2. id-

que ex eo videtur vero fimilius , quia fcri-

j

buer..— Reiló iguur noviffimus conditus fuit

ptura promifcué ufurpat hec nomina : fi-

f

quafi totsus [umma operu , quafi cau[amun,

el

di cim propter beminem faäa fint omnia 5*

quidem Genef. p. dicirur homo factus ad ima-

inem Dei , & Gezef. j. ad fimilitudinem

li

qua[i omnium babitater elementorum : intev

Dei, &Genef. 1. ad imaginem , & fimilitu.

feu

feras wiuit , cum pifeibusmatat ,. fuper aves

volat , conver(atur cum Angelis, terram in-

dinem Dei,

Non tamen putes, hominem

[

Dei effe imaginhem , quatenus Deus eft

in

babitat , celo militat , fulcat mare, aéreo

fummum bonum complectens totam , &

qu

pafcitur , cultor foli , viator profandi , pi-

feator in flutlibus, auceps in aére , bares in

inexhauftam perfe&tionum plenitudinem ,

dií

non enim homo eít zternus , omnifcius ,

c&lo Chrifli cobares,

fic

Subit tamen mentem dubitatio ,

lil

omnipotens , immenfus ut Deus : fed tan-

&&!

4€.

quónam fita fit in homineimago , quà Deo

tüm eíft Dei imago quoad illaatributa , quae

fan

eít perfimilis.

Non enim homo intelligi-

munifica largitate Deus creaturze cómmuni«

&t

tur idea hominis abíltracdti ,. & univerfalis ;

cat intellectuali,

Hinc hec Dei in homine

fpo

imago te]ucet in hominis mente, có quia fis

qui fit caufa exemplaris omnium Dngula.

omo

»

Amorïs divini fe&e.&a produnt Dei Bonit

atem, — 33

hemo naturz intelligentis , — sítque ani-

fnal rationale

e

.

sítque propterea thefaurüs non gemmis ,

per rationem fiquidem

non margaritis , non auro ,

argentóque

mentem , & intellectum homo Deum tee

refertus , fed rebus prerioftoribus , quas

fert , cui prz cateris creaturis eít fimilior ,

Íeníibus percepimus, vel mente concipimus,

feu proximiüs accedit ad Deum ,. quatenus

vel ipíis'cogitationibus fingimus.

In

per uberiorem divinz perfeCionis participa-

hoc itidem azrario

condita . aílervantur

tio2em cateris creaturis perfectione ante-

res à nobis geíIe ,fictz , dicle , lectz, [e-

€ellit.

lectz ; latent enim in illis receptaculis hzc

$9.

Eft anima in homine Deiimago, quia

omnia in fuis imaginibus , ac (imulacris ,

perinde ac Deus , ab omni eít materiei fejun-

qua per fenfuum vehicula transmiffa fue-

4

€la craffitie , nulli obnoxia interitui , à

runt in fanCtiushoc memoriz zrarium,

In

quavis corporis foece defoecata in partes mi-

hac igitur triplici potentía intelleclüs, vo«

nimé fejungenda , (ed prorfus individua ,

luntatis, & memoriz cenfet Damafcenus fi«

Hemi, 10

Fexani,

indiviübilis, ut ipfe Deus.

Ex eo autem ;

tam in homine Dei imaginem,

quód interitui obnoxia non fit , fequitur ,

.D. Ambrofius tamen hominem dicit

$í«

effe zeternam à patte poft , & immorta-

Dei imaginem , eó quia libero gaudeat ar.

lem ; in quo cenfet Ozigenes fitam effe

bitrio, Niffenus ex eo , quód fit capax fa-

hanc in homine Dei imaginem , quia ficut

pientiz , virtutis , gratiz , beatitudinis ,

Deus zternus eft , & immortalis ,^ ita &

vifionis Dei , omnisque boni, adeó ut hzc

anima, hoc tamen difcrimine , quia hzc in

capacitas fit in homine Dei imago. — D. Ba-

tempore creata aternüm eft duratura , Deus

filius hanc fitam effe ineo putat , quia prae-

veró , quia fimplici(fimus, & totam inclu.

fit homo fua poteflate cun&lis animalibus $

dit pertectionum plenitudinem , & eít à

quibusdominatur: & etiam, quia contineat

Lilre ttta

Íe , omne refpuit initium , cüm femper

hemo czeteras creaturas , quarenus intelli-

|ftà 4l

fuerit , fit, ac futurusfit , quod eít; non

mantum

gendo fit omnia , quo pacto dicitur homo

enim Deus preteritum novit, aut futurum,

continere omnia , ac fimilis efleDeo , in

up. j

fed tantüm prafens indefelibile , non flu-

quo omnes res continentur,

Auguílinus rjL :5. ;

j

did

ens ; fed flans ; non oriens, nec occidens,

tamen luculentiüs hanc explicat fimilitudi- :

m

fed jugiter vigens.

nem , quia ficut Deus Pater per intelle&tum

Qe

$£o.

Rurfus exeo, quód fitanima , à qua-

fe cognoícens prodacit Verbum , feu Fili-

vis corporea mole difcreta , & fpititualís,

um, quem cüm amat , prodicit Spiritum

eít intelle&u , voluntate, & memoriá pra-

diia , quibus prz ceteris animantibus eít

Sanctum : ita homo intelligendo fe ipfum

producit in mente verbum intelligibile füiip-

homoíagax , multiplex , acutus , acer,

fius expretüvum , fibíique (imile , ex quo

memor, plenus rationis , & con(ilij : eít

proceditin voluntate amor.

Igitur eítho.

enim intelle&us in homine mens , qua res

mo imago , & fimilitudo Dei primó ratio-

omnes abditas inveftigat , comprehendit ,

ne dominij homini dàti in cateras ani.

digerit , componit ; cui tributum eít ab

optimo pareate Deo , non folüm ut ceteras

mantes, Ee prafit pifcibus maris , & vola. 'gmf/;' *

tilibus calt.

Secundó ob (imilitudinem di,

animi facultates arbitratu fuo moderetur ,

vinarum virtutum.

Tertió ob modum exi,

verüm etiam , qua lune complexu cogr-

centur, veluti proptijs utatur

3

L

eft enim

ftendiinrebus, etenim neque Deus, neque

anima rationalis càm fint fpiritus , nullo cir-

mens in homine, qua veluti illuminata fy-

cumícribuntur loco.

Quartó ob liberta-

4

deribus leges appetitui repugnantes praefcri-

tem atbittij.

Quintó ob carentiam mate«

bit, quz frcenum inijcit paffioni reluctan-

rie, G exeo, quoódnulli fit animus intee

ti.

Voluntas eft altera in animo facultas,

ritui obnoxius.

ä

Sextó ob cognitionem Dei,

quá homo reliquis dominatur, tantz irmi-

amorem , & cultum ; nil enim horum ha-

tatis, ut vis nulla mortalium movere eam

bet homo commune cum beítijs. " Septimà

poífit nifi volentem , neque de fuo gradu

Ü

ob fapientiam, & providentiam , quarum

deijcere nifi annuentem ; neque ad unum

ope cognoícit homo finem füarum a&tio-

potiüs, quàm alterum adigere , nifi con.

num, quas eó dirigit , quó tendere debet,

fentientem ; nulla fiquidem pars animi ita

Il

O£ctavó ob actus intelle&tás , & voluntatis , :

elt fui juris ,. ficut ipfa voluntas ,. quze in

l-

quibus verbum fuipfius expreffivum produ-

fuam trahit poteftatem appetitus omnes ,

cit , & amotem,

Hzcque imago Dei in

fensüsque omnes,

Tertia in animo facul-

homine cít naturalis , quz neque peccato de.

Ia

tas eft memoria infidens intimo capite ad

imas aures : ibi enim fertur cella neício

letur, eft fiquidem ipfi naturz intimé, &

indelebiliter impreffa ;

ut obliterari ne-

quz anguítiffima loco, capacitate latiffima,

queat, nifi natura ipfa penitus deftrua-

ä

diípo(itione mirifica ineffe, in quam miri-

tur,

fico quodam naturz artificio veluti diitin:

Prarter hanc naturalém Dei imaginem

&am fedibus , di(tributam armarijs , divi»

adhuc alia fupernaturalis homini ineft fità in

j*

fam loculis, in(tructam arculis , qua(i in

gratia juftificante , donfsque fupernatura-

srarium , thefaurümque ampliffimum a-

libus; eítiquidem gratia fan&bficans , quá

ll

homo fit c

Íportati dicuntur rerum omnium fpecies :

E

E

E

onfors natqræ divipde ; perinde

ac

Veran de Affeilibus Taþz.l,l.

34

Diílertatio I f,

lC

ac anima , .lquïaimagvo eft naturalis Dei

quam folem vim totam vitalem , ac falü;

PI

Conditoris , 'vitam impertitur corpori ; itá

tarem corporibus tum vegetantium , tum

V

fentientium , ac difcurrentium communi-

gratia, quia imago eft fupernaturalis Dei ;

vita eft animz

LJ

.

& cum utráque imagine

cantém,.

Infpiciamus nocturnam mundi

conditos füiffe Protoplaftos nulli et dubi.

accenfam lampadem lunam , annuos curfus ,

[/

um cum ipíis in primo fua creationis in

[patijs menftruis attingentem , modó aqua

j

ftanti cum gratia fan&lificante infufz fue-

portione divifam , modó in cornua cur-*

De-

Pf

rint fimul omnes virtutes theologice ,

vatam , & nunc. in orbem finuaram,

[2

& morales , ut etiam juítitia origina-

Ícendamus ad aérem modó nubibus feedum ,

|'"

lis , quz przter praefatos virtutum habitus

grandine tutbatum , pluvijs madidum , ful-

h

quandam fpecialem includebat affiflen-

getris corufcum ,fulminibus armatum, nunc

&

puro fluore tranquillum , nunc cometis mi*

tian , Deíque affiduam manutenentiam ;

h

quá motus omnes appetitus inferioris five

nacem,

e

irafcibilis , five concupifcibilis rationi ob*

Àb aére nos demittamus in aquas, ubi

je

l

longé, latéque diffunditur &quor, vel flu-

temperarent: hac enim przveniente impe«

f

diebantur , ne moverentur contra didtami*

vij obliquis , rectísque meatibus decurrunt

fuos in mare exoneraturi flu&ctus ; & mare

fa re&z rationis , regulásque honeftatis :

h

ficut enim appetitus infetior rationi fubij-

modó ventis exagitatum fluclibus intume.

ciebatur , cui obfequebatur , 'ità etiam rà-

fcit , procellis periculofum ; & nunc pri-

fá

tio Deo ; ut nonnifi juxta eternas regulas

ftinz reflitutum tranquillitati fubfidens ma-

i

hi

quidquam pra(criberet appetitui infertori ;

laciá eblanditur ; inde luftremus terrarum

|

[

ut hinc oriretur internà pax , rectitudo , &

tractus alios affurgentes in colles , & mon-

tes, alios defcendentes in ima vallium : a-

£

fan&ditas , ut perpetuá frueretut. homo

Vi

tranquillitate ;quam nifi peccáffet Adam , in

lios in camporum planities fe dilatantes ; &

u

poíteros eam transfudiffet,

hic frondefcere in plantas , illic lafcivire in

flores, alibi virere in pratis, vel fylvefcere

f

t

innemora * hec enim omnia ,. & fingula

50 Vilo

propter folum hominem condidit munificus

Deus tefferam fui amoris ei exhibiturus ,

Q

le

quem euam folüm ex animantibus voluit

Deus fui te[feram amoris daturus

d

h

bomini verum omnium mortalium ,

fagacem , multiplicem , acutum , memo-

rem ; rationis , & confilij plenum , ut fa-

al

immortalium , celefiium ,

zerre[lriums

di

peret, intelligeret , praevideret, & provi-

impertitus esl perfetliones , quibus ce-

deret ; imó eidem unico elargitus eft aet-

i

zeris antecelleret evea«

nitàtis emulam immortalitatem 5 animum

Ic

iuráe.

fcilicet individuum , ac fimplicem, impar-

j

tibilem ; quinec dirimi poíDt , necdiítra-

1»

Uäm beneficus eft , & munificus

Deiamor in hominem , cum tot fa-

hi , sitque totus in fingulis corporis meme

ü

bris infufus, & diffufus , ut omnibus, fin-

voribus , ac beneficijs eum cumue

Q

gulisque artubus vitam impertiatur , & mo-

laverit ? nec aliud eft amare , — quàm velle

alteri , quem amore profequimur , bonum ,

tum., sitque , vel folus homo epitome to-

u

& Deus quidquidin mundi molitione con-

tius univer(itatis in eodem contractze ; eít

fil

didit , totam homini voluit, eique dedit,

fiquidem in ipfo vita , quà ftirpes imbutee

Éxtollamus in coclum oculos, miremürque

vegetant ; fenfus , & motus , quibus a*

ii

immenfos illos orbes fine colore ceruleos,

nimantes rationis expertes pollent ? intel-

Q

ligentia ; quà mentes ille cceleftes à mor-

lf

fine igne lucidos , — fine defatigatione cir-

*

!

cumactos

*

tot aftrainijsdem fcintillantia ,

tali concretione fejunctee omnia intelligunt ,

Q

luftrant , cognofcunt ; liberum arbitrium,

zternümque lucentes faces ; & ex iítis alias

alijs majores , alias junctas ,. diffitas , fine

cujus beneficio fui juris ,. fuzque fpontis

numeéro in numerum fuas ducentes choreas,

eft voluntas ; cui nulle poffunt compedes

a

inijci , nullo cogi imperio.

Solem aftrorum tenentem principatum ita

NI

moveri , ut cum terras larga luceimpleve:.

Eít itidem przteritorum merhor , prz-

"

fal

rit, easdem modó his , modo illis in par-

fentium fagax, futurorum providus viribus

Q«5

inftructus , fenfibus munitus ; intelligen-

tibus pertranfeat; & ipfa terrz umbra no«

&em effibiat , cujus beneficio folis aftus

tia vigens utqueomniajintelligeret ; quia non

(

temperantur; & arefcentes ex diurno calore

ut caetera animalia in ventrem proijcitur ,

Yi

fed (taturà eit homo rectus ,

celfus ,. &

arbuíta nocturno rore imbuta reítaurantur,

«

Miremur aflrum iftud aureum , coeli vigi-

excitatus , ut ex humo promptiüs , facie

lo

lem oculum , lucis parentem , quo in hoc

liisque fe converteret ad fyderum afpe«

tu

C&um , & é ceno ad colum fuos dirige-

fpectabili mundo nil eft pulchrius ad fpe-

D:

ciem , nil ad rerum gignendarum commo-

tet oculos , feu alliceretur à venuflate íui

domicilij , fibi à Deo Satore praparati ,

110

ditatem foecundius , nilque ad incredibilem

o

rerüm omnium vatietatem ín humanos u-

ut Deo confociatus perpetua donetur fe*

[.]

miremur if

licitate

LÀ

*

et

Íuüs invehcndam efficacius

*

& hec ratio cur plenus fit

ra*

LT

Amoris divini effeta produnt Dei Bonitatem,

58

tationis, memoria inftructus preteritorum,

modetatorem coele(ti faltem origine ster-

prafentium ornatus animadverfione , pro-

nitatis capacem, intelligentid plenum , con«

videntiá preditus futurorum , ut coelum a«

filio , & prudentia pollentem, & tonc (aa

nimo conciperet ; & per (tudia virtutum ,

pere, inteligere , providere ,' proinde

exercitia pietatis , cuiruram juftitie illud

quamdam Dei fimilitudinem przfeferre: (i

coníequeretur ; agnofcerétque non tam fibi,

enim mirum eft corporisopificium , certé

quàm Deo fe natum ; & legis eterna fibi

longé pratantius erit illud animi; (i enim

primüm , deinde alijs Íuafor effet , & in-

tanti zflimatur vitrum , quanti non debet

terpres

L]

*

cüm fit homo appetens Íocie-

margaritum , vel adamas fieri ?

tatis, omnis humani , divinique juris de-

Quéd verà corporis ópificium pror-

f7»

buit intelligens effe, ut juftitie diligens,

fus mirabile fit , ex eo conijcitur , quia

& cultor honeftatis , officijque moderator

Deus , ut ait Lactantius Firmianus,

So- Lib. de opia

haberetut , ac humanitate effet blandus ,

lidamenta corporís, quz offa dicuntur

DO* fic, Dei capa

fe

comirate affabilis , religione pius , libera-

data , & adjuncta , invicem nervis ill

iga.* 7.

litate munificus, innocentiáfimplex, purie

gavit, & conílrinxit ;

quibus mens fi ex«

tate caítus ; leges conderet , alios regeret,

currere , aut refiftere velit tanquam retina-

& ad eum dirigeret (inem , ob quem fuit

culis uteretur , & quidem nullo labore , nul«

homo à Deo conditus.

lóque conatu , fed vel minimo nutu , to.

$6.

Imó Deus uberiora daturus homini

tius corporis molem temperatet ,. fle&te.

fni amoris documenta in eodem rerum ome

rétque

.

L

& aut vifceribus operuit , ut

nium genera illigavit mortalium , immor»

quem deceret , locum haberent , & per-

talium , ceeleftium , terreftrium , ut fuo

inde ac offa folida tegerentur,

Ruríus.

complexu «omprehendat , poflideátque

vifceribus ipfis venas admifcu

h

it quafi rivos

vitam arborum , íenfum animalium , ra-

per univerfum corpus divifos

» pef quos

tionem Aagelorum , imperiümque divino

*

diícurrens humor ,

& Íanguis omnia , &

fimile

.

in quatuor itidem corporis humo«

fingula membra fuccis irrigaret vitalibus :

ribus terram devinciret ,. aquam , aérem ,

hac pr&terea vifcera in eum formata moe

& igaem ,. & íydera ipfa vultu , oculís-

dum , quod unicui

qué generi aptum fue-

que exhiberet , & quamvis claritate cce-

rit fuperjecta pelle

contexit , quam vel fola

t

leitia non zequent fydera , fupparem tamen

pulchritudine. decortavi

*

» Vel feptis adope-

haud exhibent pra(tantiam.

Imó pratet

d

E

ruit, vel fqu

mis munivit , vel plumis in»

allra minora exteriüs in oculis íplendentia,

fignibus adornavit,

Illud veró commen«

duo adhuc in homine collucent fpiendidiffi-

tum Dei mirabile , quod una difpofitio ,

ma Iydera , ratio fcilicet , & oratio , que

& unus habitus innumerabiles animantium

referunc illas lampades maximas aítrorum

praferat varietates.

Nam in omnibus fe-

Principes , quarum altera diem accendit ,

re, que fpirant , eademferies, & ordoeft

& alia noctem illuminat, ac tenebras mi*

membrorum,

Primum enim caput , &

tigat ; ficut enim duo hzc luminaria magna

huic annexa cervix, — item collo pestus ad-

colo , in quo fixa circumaguntur , pluri«

junctum , & ex eo prominentes humeri ,

mum adijiunt ornamenti , mundümque

adhzrens peCtori venter , ultimo loco fe«

inferiorem , cui prefunt , illuminant : ita

mora , pedésque , nec folm membra fu«

ratio, & oratio hominem mirificé ornant,

um tenorem, acfitum in omnibus fervant ,

& caput , in quo proprias obtinent fedes ,

fed etiam partes membrorum , nam in u«

mirifice decorant, nobilitántque reliquum

no capite certam fedem poffident aures , cer-

corpus , cui praefunt.

Quod (i duo illa

tam oculi , nares, os, &inore dentes, &

in cclis luminatia dierum , noctiimque

lingua,

Haclenus Firmianus, Ex eo au-

curriculis menfes ordiuntur , annos texunt,

tem , quàd catera animantia prona fint in

& annis feries addunt fzculorum ; ratio ,

humum, & in ventrem projedla , & folus

$

& oratio in homine vitam humanam aufpi-

homo flatura fit rectus, inde monetur cceno

cantur , qua tum animi luce , tum corpo*

non adharere, íed codlo inhiare , ut enim

i

ris tenebris , tum profperitatis , ac felici-

cecinit Poéta -

1

ff

tatis permixtione dierum , nodtiümque vi-

ces exhibent , tempiüsque protrahunt in

Prondque cim . [pettent animalia ca-

menítruas - ,

annuásque

Occupationes,

Iera terram,

Certé maxima funt hec Dei amoris in ho-

0s bomini fublime dedit ,^ celitme

minem documenta , cüm quidquid cateris

que tueri

eft elargitus creaturis , in uno illigaverit

Jujft , 69 erectos ad fydera tollere

Y

lv

homine , quem ad imaginem , & (imili-

.

vultus,

tudinem fuam condidit

.

& quamvis hzc

L]

Dei imago in corpoóre hominis , proprié

.Hoc eft mundum Deus homini condi-

non reluceat ; refplendet tamen quodam-

58.

U!

U

L d

dit , & hominem fibi, hic enim finis, hac

modo , quatenus corpus hominis imago

meta , in hunc fcopum omnia noftra diri«

eít mentis ; flatura enim recla , & vultus

genda funt ftudia, ut Deum enancilcamur,

el

in coclum erectus animum prodit corporis

It

eíque adhercamus cum lucem , quá fruie

Verani de Affeclibus Tom, 11,

$

mur 5

36

Diflertatio 11.

fruimur ; fpiritum quem ducimus ; com-

eít, vifibilem hanc mundi machínam , ca-

moda, quibus utimur ex munifica, ac be-

fu ita difpofitam , ac finulla voluntas fit fu»

perior, à qua fuerit ordinata in unum ali«

nefica largitate enacti fuerimus antequam

*

. Tmati

.

ijs utamur, fed non abutamur, ut

quem omnium finem ; proinde effet veluti

nos adducant ad Deum , non abducant à

chaos absque ulla caufarum , effe&tuiim-

Deo, qui omnia regit ; fingula gubernat ,

que conípiratione , & concentu ; quod

€1.

curfum aftrorum , mutationes temporum ,

prudens quisque zftimator, ut & quivis

terum viciffitudines in noftra dirigit com-

alius , nifi prorfus cecutiat ,. flatim videt

moda,

uis tam vecors, qui cüm coelum

efle incredibile; prafertim intam mira dif-

fufpexerit , Deum non videat fibi benefi-

fentientium creaturarum confenfione, pat-

a H

cum ? cum quidquid fplendet in coelo ,

tiümque fibi adverfantium . confpiratione ,

movetur in aére , innatat aquis , floret in

& contrariorum harmonico concentu, Hinc

campis , maturef(cit in plantis propter ho.

fi animalia , & plantas ca(u fieri non dici-

minem , ut ejus confuleret commodis ;

mus ; quanto magis id de univerfo affere-

condiderit ? Lixc igitur eft hominis feli-

re fatuum erit ?

citas , hac fola beatitudo , Deum nofce,

éQ.

Certé quis nifi mente captus dixerit

j

cíque fervire , &eternümque fuà potiri con-

fufpiciendam rerum connexionem , conícn-

templatione: hinc Auguítinus 1. confeff.

fionémque tam variarum naturarum in u»

í

Fecifli nos Domine ad te , & inguietum efl

nam , eandämque totius harmonici univer-

cor nofirum 5 donec requiefcat ia te ?. coe-

fi confpirationem nullo dirigente fupremo

lum enim & terra , omnísque, qua nos cit-

Opifice cafu obtigiffe ? Id ut argumentatur

ä

cumítat creatuta clamat ;

ut Deum ame-

'Tullius , perinde foret, acannales Ennij, 2. dezatur.

mus, && per miram creaturarum vatieta-

aliüdve fpiffum opus ex innumeris prope- P«sorem.

]/

tem affurgamus ad luculentiorem Dei noti-

rhodum litterarum compactum formis, ca-

[/

fu, & fine ordine in terras excuffis coaluif.

tiam ; quà in fummi Boniamorem trahatur

voluntas

.

*

ex mundi enim , & totius crea-

fe ; aut prolixas tabellas pluribus elegantio-

tura& fenfum ferientis externum feria per-

ribus depictas figuris , ex fortuito colo-

fi

penfione ad opificis Dei exiftentiam , & bo-

rum inipías delapfu artificiofiffime poruiffe

[

nitatem evincendam , ac veluti fenfibiliter

pingi 3 vel ingentia palatia ex lignorum ,

»

!

exhibendam , per gradus quosdam afcendi-

lapidümque fortuito concurfu potuiffe con,

[

dimus,

Via enim nobis , ait Clemens Ro-

firui, & in eo diflingui miro, & eleganti

$, recogni!- manus

e

.

4d intelletiualia , &8 invifibilia ,

ordine pavimenta , lacunaria , camcías ,

[|

ab bá , que videmus , & contretlamus :

contignationes , fcalas , tectum , oftium ,

£

datur i ficut continetur , tn aritbmeticüs di-

veftibulum , areas , feneflras , conclavia

anteriora , fupera, infera , interiora , cubi-

|

Qrat, n

feiplinis , ubi cim de divinis quaritur ab in

hr as

ferioribus ad. [upersoves, numeros. afcendi-

cula ,aulas , porticus , Mufzeum , veftiaria ,

iur.

Cum verà de prafentibus , && vifibi-

zetas , horrea , fpeculas voluptarias , pos

libus ratio exponitur ,. de [uperioribus ad in*

dia ; turres , cellas vinarias , lignarias,

LVT

penuarias , panarias , piílrinas , ccenacu-

feriores numeros ordo dirigitur.

(

$2

Liber eft cceli amplitudo , a&ris lati-

lum , coquinas ; ftabula , & alia ad (tru-

tudo, & terre mira varietas per fenfus nos

&uram perampli palatij accerfita ; quód (i

—

ex mita hujus perampli palatij ftructura

docens explicatiüs fapientiam Conditoris ;

quam contemplemur ; bonitatem Satoris ,

conijeimus , artificem aliquem in tam va-

D

quam amemus ; funt enim creature om-

ria, G elegantes partes adificium divi.

nes natura difcrepantes , proprietatibus

üffc ,

plurésque Operarios defudáàffe in

J

diflerentes , genere divería , fpecie variz,

fabrice jaciendis fundamentis , erigendfs-

five aquis innatantes , five acrem percur-

que parietibus : ita ex mira totius univerfi

rentes , five in campis germinantes, five

conftitutione Sapientiffimi Artificis Dei

in coelis fplendentes ; clamores quidam na-

non poffumus non mirari fapientiam., &

turz Opificem (uum promulgantis, ut. e-

admirari Bonitatem , quam enixim ame-

ét

mus, eíque jugiter indeficiente hzereamus

tiam,non cognofcentes literaturam , intro-

eant in potentias Domini ; verámque hau.

affectu , recté Epictetus apud Arianum. L. 1. cap.

6,

riant doctrinam , quam creature omnes e-

Ex apparatu ipfo operum folerti , && artzfi

Qu

15, de Civit, differunt , ut enim ait Auguftinus, — Noz.,

esofo pronunctare folemus effetlorem effe ,

ln

C.. r

divinorum librorum tantummodo autboritas

arttificem. aliquem , nec temerà , € cafu e-

.

obl

effe Deum predicar

.

fed omnis , qua nos

venife ifha: ergo borum quidvm fuum.

3

nobis declarat artsficem

L]

À

circum[lat , Ad quam nos etiam pertinemus

Afhettabslia verà

H

univería ipfa rerum matura , proclamat

illa in mundo corpora , infhectiones etiam ,

e

*

k

babere (e . preflantiffimum | Conditorem.,

& ocwlis undique. lumen. effufum. Opifi-

.

?

Artificia-

""J

cujus fapientiam feries , & ordo partium

cem fuum non. teslabuntur

Iaj

mündum compingentium luculenter often,

tum quodvis peritiam Íui prodit artifi.

.

L

ell,

dit

E]

etenim fi nihil primum in ordine

cis

.

neque ftatuaf ad fingularet

t

caufarum affignetur , & unaquaque caufa

Ículptam elegantiam , omnibiüsque fuis ab-

Tilei

ab alia in infinitum pendeat , coníequens

foluram numerisfine artifice in arte. perito

-

Àn

LÀ

IOIQJ

Amlris divini cfïc&ä produnt Dei Bonitatem.

Dd

| putamus prodiiffe,

Et enm . flatuam ait

qui veré dilïgit promptiüs manum, quàm os

Trifmegiítus cap. p . Pimandri 455 ue fabro,

aperit; & opere fortiüs, quàm vetbo fe pro-

4

€& pictore fieri nullus afferere audeat, miram

dit, Jonatas dilexit Davidem velutianimam 14 Reg. 18.

yundi bujus con(hitutionem . fine. conditore

fuam: düexit eum Jonatas quafi animans

toniiiife putabimu ?

f^ami verüm non linguá, led mánu fuum

6r.

Eít enim partium mundi ad fe invicem

Jonatas in Davidem comprobavit amorem :

communis affectio ineluctabile. argumen-

Nam exfpoliavit fe Tonatas tunica,

quá erat

tum , quo Opificis Dei fummam Sapientiam,

sndutus, €6 dedit sllam Davids,

& reliqua ve-

infinitam Bonitatem inferímus, quodargu-

j Hexan.

flimenta fua , nimirum amor predator eft

mentum expreffit Bafiliusinquiens: Terra eff

amantis, quem etiam tunica fpoliat induitu«

ficcats frigidajaqua bumidatsfrigida aér ca.

rus dile&tum: ex amore prodire liberalitae

Iidu.t,bumidwgignis calidusse4 fiecus s fic enim

tem ex eo crediderim, quia ad incremen-

Bit qualitatis convententia, 65 confenfus, ut

tum amoris crefcere, & liberalitas femper

UV progrediatur , quä Alterum cum altero

confueverit: imó nontantüm Jonatas Ípae

éo.

mifceatur.. Nam & inproximum elementum

liavit fe tunicá , quà Davidem indueret; ve.

t quodque vertit propter communem quali-

rüm & reliquis fe veftimentis nudavit,

quia

t4temy, & propter contrariorum propinquam

amor nuditate gaudet,

quà pectoris aperiat

€ommunionem coaptatur:z veluti ut terram,

finceritatem

» cordísque candorem: neque

qua ficca efht frigida, frigorie cognatio cuin

propterea Jonatas quidquam fibi refervavit,

4qua5 fic cum aere 4qua contingit, & copu-

quod Davidi, quem vero, (inceróque amore,

latur,quoniam is aqua interjella quaft dua-

-:,.;;'s q4lMfs

proferquebatur, nonextraderet, | Adeocum

Dunuti.

Yaum imprefione cum utraque qualitate ad-

amore connexa funt munera, ut ubi hazc de,

jacente , cum terra frigore, 8 cum aéris bu-

zuore copulatur.

funt, & ipfe amor deficiat ; nihili eftimatur

Rurfus aé&r medio [u0 quafi

amor, fi tantüm ex ore prodeat, non ex muea

fequefler naturam puguantem ignis ,& aqua

nifica manu exiliat , hinc Joannes in divini

ffbi conciliat, 4quam bumore , 1gnem calore.

amoris fchola eruditiffimus ait; Frilioli non

Jgnis porró qui cAlidus ,. &$ ficeus est calore

í.Joam $-

diligam verbo, nequelinguá, fed opere, &$

eum aere colligatur, ficcitate in rerra focieta-

veritate , non quód lingua inficiari debeat ,-

tem vevertitur. — Ita orbis & progre[fue qui-

quem pracordia profitentur amorem » fed

dam aptus existir elementorum, qua inter fe

quia verusamor non eít, qui tantüm ludit in

conveniunt & con[entiuut omnia, Hinc pro-

verbis, & nonnutriturin opere; quitantüm

P"rtä elementorum eis nomen accommodatum

nafcitur inore, & non adole(cit ia manu: ea

eff. Hactenus Bafilius,qui nomine elementi

eít vera dilectio, qua operibus comproba«

Orat, pro

confenfum, feu concentum defignat, quafi

"

Chrillianis

mundus, ut notat Athenagoras, muficum f(it

Dei organum, & univerfum hoc,ut ait Philo

Hinc Deus, quia hominem adamavit ,

6j.

operibus fuum voluit amorem comproba«

tanquam in literata mufica concinat minaces

?at INee,

tum ; non folim fuz participem bonitatis

.Contrariarum naturarum concuríus dirimena

inítituit, cüm ex nihilo traduxit ad rerum Q«

te fuadela divino arbitrio interpofita,

mnium creatüratum ufuram, eique imperti-

tus fuit corpus rectum, quo cateris domi-

$. VHI.

naretur animantibus, & promptiüs ccelum

fufpiceret, ob quod conditus fuit; verüm e-

Dei amor in bominem opere .z'mpm-

tiam animam nulli obnoxiam interitui, ab

fíis, quàm vace fe prodiz y e$ barmonico

omni matcriei craffitie fejun&tam jmpartibi.

rerum concentu eum allicit adcelesftia.s

lem; individuámque, ac fibi fimilem s. Fa

poffdenda , qua nulli funt interi -

ciamus bominem ad imaginem , &f finilztu.

tui obuoxia.».

dinem noflram : Cuàm munificus, quàmo.- Ge», r,

peratorius, ac foecunduseít Dei amor in ho-

61.

Deo Deus hominem adamavit, ut

minem?. quem tot beneficiis cumulavit, tot

- harmonico rerum concentu voluerit

honoribus infignivit,totcreaturarum divitiis

eum allicere ad ea poffidenda bona,

locupletavi? Hinc David: 7u dixifi r ag Ptlmtao,

Liäo L MP'

qua munifica largitate fuerat ei impertitus

6

funts tu mandafli, & creaza funt : amavit

in mundi molitione, ut iisdem cum . aaimi

oblectamento frueretur,

Sterilis non eít

Deus hominem nec aliter hünc (uum expli,

cuit amorem; quàm operibus, bonisque qui-

amor Dei in hominem cum tot bona ; quot

bus hominem cumulavit, mundum enim

funt creaturz, exquibus mundus coaleícit ,

propter hominem condidit, & hunc propter

pepererit: ut nimirum edoceremur opere

fe ipfum, eftenim Deus finis, meta, & íco-

impenfiüs, quàm verbo, & nos Deum reda,

pus hominis; lucem quá fruimur; fpiritum,

mare ; etenim f1 verus elt amor, prodigus

quem ducimus ; commoda, quibus utimur

eft, non parcus; & quamvis priíci homines

munifici fui amoris agnofcimus eífe notass

carere oculis Amorem crediderint; nonta-

.

vult tamen Deus, ut ijsdem utamur quidem,

men eum manibus putárunt deftitutum;

Íed non abutamur : nimirum ut qua muni-

Amare, & manum claudere , perinde eít, ac

fica manueft nobis elargitus, nos ad ipfum

Íolem noctem parere;. non diem invchere ;

adducant, non abducant.

Quis enim tam

í

E 5

Vecors,

38

Diüleratno 1l

Dai

nerationem reticet à Paftoribus no&e illa

vecors,qui cüm coelum fufpexerit non videst

4f

eífíe Deum, quicurfum aftrorum, mutatio-

accurrentibus ex vicinis Bethlemiticis cam«

al

nes cemporum, rerum viciffitudines , ccelo-

pis, & cultum commendat à Regibus puero

ribu

rum ordines, confervat, regit, & gubernat ?

JEfu przítirum ? quia nimirum amor, quo

PU

.0'4.

Paftores fuerunt Deum in cunabulis veneta-

Ex hoc enim mundiapparatu , partie

T

Q*«f s. adimque concentu Deum intulit Juftinus. Sci-

ti, manus non aperuit, quamvis linguas mo.

Ilj

UT

Orzéé^*. |citapti enim graeco cuidam , unde evincae

verit ; ideóqueamorfuit, fedplebeus: qui

i t

tur, Deumexiftere * refípondet, argumento

veró fuit à Magis przftitus, amor fuit Re-

id demonítrari luculentiffimo, non per au-

&

Moy

gius, quia non linguam tantüm movit,fed

res, fed per oculos inftruente homines, ni-

manusaperuit: £rapertie tbe[auris [uia o

p. Mattb. 3.

in5

tieral

mirum ex rerum, qua extant,conftitutione,

tulerunt ei munera aurum, tbus,& myrrbam.,

66,

]uci,

ac perfeverante diuturnitate, quze providen-

Non legimus à Paftoribus quidquam

tiam, mundi re&tricem apertéindicat, Hanc

Deo oblatum , proindeeorum amor, cultüs-

d g

Corn

mundi coní(titutionem,ejüsque partium har-

que tanquam pafítoritius , & plebeus retice-

ftat,

imnonicum concentum , Dei exiftentiam evin-

tur ; & fola reverentia, folüsque amor, quo.

leur

cere przclare oftendit S. Athanafius oratione

natum JEfum fuére Magi profecuti , com-

D

contra idola poft medium inquiens: Quis

mendatur , quia manus apéruit, munerum

Til

cernens contrarías inter fe naruras , coaptae

profufione,nimirum ut loquitur D. Leo Papa

priüs

fe di

tas tamen e[[e, & concordem barmontiam te-

quia quod cordibus eredunt , muneribus pro-

teflantur, Fuerunt enim oblata munera, de«

fiti|

nere, veluti quis videns ignem frigido, & ic-

cum bunido commixtum efje , a1que bac foi

lati thefauri é Regionibus diffitis Regii amo-

d

ä

D«

invicem non refflere , fed unum quafi corpus

ris praeconia, ac tefferz veri affectüs ex cor-

bui.31,

1ad

ab[olvere, non fecum cogitet , fori , & [eor-

de, nonad linguam tantüm, fed & ad manus

t

fim effe eum ab iflis , qui ifta in bunc mo«

prodeuntis: tunc enim cordicitüs amare Íe

dum conjunxerit ? Et paucis interjedtis fub«

natum in terris Deum Magi comprobárunt,

tüs,

ho

dit?2 Quis animadver[o in diffmilibus, con.

cum fuis apertis thefauris, manibus dona

obtulére.

zraríísque , parem , fimilémque ordinem ex

Dei in homines fuerunt Magi

'mü;

amorerm zmulati ; nonenim Deus hominem

p [/

illis conflari, non animo ratiocinetur unam

effe vim, potentiàmque, qua 1fla difpenfet,&&

amat , niüi fuam eidem profundat bonira-

Ti

ubernet, pro cujus arbitrio omnia ita rità in

tem; amat Deus hominem, quatenus vult ei

Dei

eo fLatu per(euerant? ipía enim per [e nune

bonum, cum perinde fit amare, ac velle bo.

quec

num, & illedivinum zmulatur amorem,qui

ts

quam vel confitterint, . vel apparuertnt , ob

|

mutuam,qua in. illiseff natura difcordiam.

non ore tenus, fed & manu per oblata mune-

ibi

Eít pottnon multa pergit inquiensz. No» igi-

ra fuum comprobat amorem,

Tate

Nemo tam impeníoamore fuum pro-

A

pur pugnantia, $ contrariaex ipfa natura tn

f),

unum coalefcerent , nifi preflantior aliquis

fequitur amicum, ut Deus Pater Deum Fi-

fin

e[fet, &5 Dominus, qui ea conjungeret , cui &

lium dilexit, ait enim Matth, 3. De filio fuo

i

noftrainduto humanitate, & fuam in Thabo-

ipía elementa tanquam ancille domine [ua

in;

re prodente divinitatem ; Hic eff Fslius meus

ii

obfequentes cedunz , & obtemperant, — Non

enim [ingula. ad fuam. ip[orum naturam . re-

diletius,im quo mibi bene complacui: iednon

feqt

fpeciantia: cum alijs. depugnant ; fed eum.s

putes hunc aterni . Patris in Deum . Filium

fitg

muneribus vacuum amorem , nec aliqua la

qui ea it4 coagment avvit , Dominum | agno-

lita

borantem fterilitate, fiquidem aternus pa-

fcentsa. concordiam inter fe fovent : & na-

l)nv:

turaliter quidem inter fe contraria : gubernas

ter amore, quo zternum filium profequi-

Mi

toris tamgn voluntate , in amicitiam cencili-

tur, omnia fua communicat:. eft enim gene.

'

pa

4nt W.

ratio ad intra, quz licét ex intellectu pro-

IV

6j*

Mundum igitur rerum omnium Sator

fecta proprié amor non fit, ex amore ramen

pu

Deus condidit propter hominem in furamo-

identico proficifeitur , & non quidem ex

Do

ris tefferam, quem cüm amat, bonis, ac be-

amore fterili, fed foecundiffimo, quoomne

hu

neficiis cumulat, ut ex creaturis affurgat ad

bonum fecum trahit : feiens, quia omnia de.. 3oan 39*

E

veram fui Conditoris cognitionem,quem re-

dit ei paterinmanus , nimirum omnia dedit

€hi|

damet, non tantàm orerenus, fed manu, &

filio, quem fuper omnia diligit. Hanc enim

4f

opere; plebeus fiquidem eft amor, qui tan-

amoris excellentiam erga Filium | explicare

bl

voluitPater per amplitudinem largitatis:quia

tüm linguam movet, & manus non aperit ad

lelt

munera profundenda , fed linguam tantüm

enim Deus Pater in filio fuoàfe dilecto bene,

Ts

(olvit ad verba effundenda; verus, & regius

feu fuine fibi complacuir, omnia dedit e1, feu

eandem natuüram, bonitatem, totámque per-

amor eít, quem dona, & munera. produnt,

neque id probatu eít difficile; fcimus enim

fe&ionum plenitudinem ; fciens quia omnia

'

de veneratione à pattoribus Chrifto in prae-

dedit ei Pater in manus.

fepio Bethleemitico prafítita . nullam ab E-

Neque Dei amor hanctantüm cum di-

68

vinis prodit períonis fcecunditatem , verüm

Mm*tk,ïe

vangeli(tis mentionem fieri, cum tamen, vel

inaximé Matthzus commendet cultum,quem

etiam cüm homines fuo dignatur amore

Reges Magi Deo noftra induto humanitate

profequi : fuas etiam amoris flammas mue

praeilicére. qnem etiam non paucis defcribit,

neribus feraces, & ab emui flerilitatis pro»

( procidentes adorauerunt eum, (cd cur. ves

bro alienas oftendit : non enim munificus

Deus

39

Àmoris divini effecta ptodunt Dei Bonitatem.

Deus homiiies diligit , QUi'ajfu'is eos donis

Pracipuum, & primum amantis do.

79i

afficiat.

Etenim deícenderat de monte Sy-

numeft, quod in amante eft excellentius, ac

nai Moyfts divini jubaris circumfufus nito.

pracipuum , feucor; fed probet manus affe-

ribus, lucísque cceleftis illuftratus fplendo-

€tum cordis.

In amato vivit , qui impenfe

ribus, adeó ut feipfum ampliüsnon videret

amat; & qui (olum Deum amat, fit amans to-

in uberrimo divini fplendoris incremento :

tus Dei , & Deusamantisz quisque veréa-

: '4 Exod, 34.

Et ignorabat, quiacornuta effet. facies fua

matsfibi moritur, oritur in amante, cui vivit,

€x conforzzo Domins, .Sed unde hoc? ut

dicátque propterea qui veréamat; ubi fum,

tb a,

Moytes frontis radios, quos munificus Deus

abi non fum , quia ubi nonfum,ibieft amor:

in Synai faftigio amore munifico ei imper-

fe mutuo profequentes amore commutatis

66

tierat, non viderit? fi cornua plena «erant

fpiritibus vivunt alter alterius , quiauterque

lucis, fi proprios aliis nitores delegaverant,

utriquetraditur, & uterque ab utroque acci«

cür perfpicua Moyfi non fuerunt fplendentia

pitur, Hinc amans fervus dicitur;quia uni-

cornua? quianimirum divinus amor id prze-

€e alteri adharefcit, fed fervus eft iiber.eft-

flat, ut vel nefciens homo beneficiis cumu-

queingenuus , captivus, hinc Doctor gen-

letur, quamvis pravia nulla premittat me-

tium amantium Magifler ad. Ephef. 2. ait:

rita,nullámque praeambulam difpofitionem,

£go Paulus vintlus Chriffi, nimirum glorio-

priüs muneribus afficiatur, quàm cognoícat,

'fius ei obtigerat effe vin&tum Chrifti, quàm

fe divinisafficibeneficiisz nullà Moyíes me-

6:Monarcham mundi.

dametf1amans vin-

rita premiferat, quibus frontem przpararet

:€ulo obítri&ctus amoris fit captivus, nil tamen

ad divinos fufcipiendos radioss fed quia

fuze deperdit libertatis; quia nil liberius vo-

Deus Moyfem adamavit fuis eum illuftravit

Auntate , ex qua nafcituramor: &quamvis

EEme, 33,

radiis: Nouite ex momine: & mvenifli gra-

non fit fui juris, fe tamen poffidet, fecüm-

?íam coram me accefferat MoylesDeo gra-

que alium poffidet ; quia uterque fe poffi-

tus ,rmontem «onícenderat Deo charus , &

det, quamvis non infe, fed ia aitero. — Hiec

montem 'defcendit lumine clarus; fuà ipfum

elt amorisvictoria vincere, & vinciretrium-

infignivit luce Deiamor, quó Deus Moyfem

phatorem fui; uterque vincitur, quia vincit.

7Y«

proíequebatur 5 ut illuftriüs fplenderet, «la-

ui Deum veréamat, Deo vivit, noa

riüsque czteris infiotefceret : (quos enim

fibi, quia dum fibi moritur, oritur Deos fe

Deusamat, hos munerum laceilluttrat: ne-

amittit, fed fe reperit in Déo , cui quod eít

que divinus amor meritis indiget, quibus

in fe preítantius, feu cor, ex quo nafcitur

ejus flammainnutriatur; ubienim eft amor,

amor, elargicur,

Pretiofa tàmen eft hac

ibi & merita amatiz abhortetamorà vacui-

mors amoris , quà amans qui fibi moritut,

tate, probrümque faftidit flerilitatis,

Deooriturz cor deperdit/fed vitamemit di;

67

69.

Id enim intereft difcriminis inter pro-

vinam, quá reparaturhumana. INon amat,

fanum, & divinum amorem, quia ille nudi-

qui fe in donum non exhibet amanti: veri-

tate gaudens,quos amat, fpoliat, dejicitque

tas amoris exhibitio eft muneris, mec alia

in probrofam paupertatem : amor autem

luculentiori ratione verus probatur amor;

divinus veltit, quos afficit;ornat, quespro-

quàm pet largitatembonorum. 'QuiaJacob

fequitur ; beneficiiscumulat,in quos tendit;

Tupra czteros fuos filios Jofephum dilexit,

fitque propterea connexa cum amore libera

pra ceteris eum pretiofiüs velivit: J/rae] Genef. cap..

litas; nec credamus pauperem, quem à Deo

autem diligebat Jofepb fuper filios fuos , fe- s7.

noverimus dile&um. — Jofephus à fratribus

« frque ei tunicam polymitam, quá nimirum

invifus, & ab /Egyptio Hero odio habitus

à fuis diftingueretur fratribus., & elegantia

pauperrimus vifus fuit; fed quia dilectus à

veftis in filio fingularitatem proderet affe-

Patre pretiofa indutus veíle apparuit, & in

&às in patre, qui plus dedit filio, quem plus

paterno teftamento majore parte donatus:

cateris dilexerat ; amoris enim gradus per

Do tibi partem. unam . extrafrarres tuos.

donorum computantur numeros : non a-

Rurfus cüm Herus /Egyptiacus cospit eum

mat , qui os aperiens , manus claudit ; ille

amore profequi, divitiis ftatim affluxit,totam

, 03*

amat vehementiüs,qui largitur effufiüs, lar-

enim Putiphar ei domum tradidit : quia ubi

giüsque profundit indile&tum munera: qui

amort, ibi liberalitas; imó adeo eftamor mu.

Deum amat,fe dat Deo, & quem ver-

nificus, ut vel ipfum cor,in quo nafcitur,ado.

bis amorem exprimit, operibus

ä

lefcítque fecum trahat, donétque amanti; ve-

; expromit,

i

tus enim amans non g&,quicqr ïibi re(ervat,

Gw

d

;

9

S

d

;

DIS.

& (40) £8

G»'G505 05805 05 3505 09

— — —

Eincedi

G95 085 009 3 05

Godocbebcódod»es

" D*

(*6

d

LIIT E

æcææäæææææäææääæ

GDODODODODIDCOQU 049

—

DISSERTATIO III.

:

Amorem Dzr: in hominem luculenter

produnt zternis Patris Filius noítra indutus hu-

manitate ; & Spiritus Sanétus multiplices difpertitus in lin-

guas, quibus totidem amantiflima pacis ofcula libáffe

vifus ;'&, ac hominibus eblandiri.

!

$.L

Opifex Dei amor, quem ex buto bominem ]?nxit, non folum omnibus

jn terrefiri paradifo cumulavit delicáis: verhm etiam ? ceno in celuu eve-

xit eterna lge:ztz'mte dozaudum,

L

T«

A

r)'

(

Uantum amaverit -Deus

cum fenefcere inciperet, eandem ;pom'() vi-

ä&

N

hominem ex eo conji-

äh

C

tali aliquoties inftaurarent, donec in coelum

cimus, quia non folüm

absque przevia zegritudine, fine ullo dolore,

El

3

7

(

ex nihilo eum traduxit,

5

A

.'ll/ü

j

z

f

)

fine funeris timore transferrentur, viéluri

d

Z

"Wi

L OR

UYTMLT

LL

ut ex humo homo fie-

A N

Aa!

&

ret, & é cono natus

inter Angelosin ccelis, qui priüs fuerant in«

S

tet homines veríati in terris.

NT

"2á

LL AU

.L

coelo deftinaretur, do-

nandus xterna beatita-

Imó hzc naturz , & gratiz primzva

2e

ornamenta eo obrinuit Adam pacto, ut fr in

ä

te; verüm univerfum condidit veluti pala-

obfequio Dei perfifteret , ea potteris omni-

tium, quod inhabitaret omni eleganti fa.

us veluti hereditario jure trausfunderer,

peliectili ornatum; eíque thoriaddidit con-

fin veró/Numini non paréret tam fibi, quàm

fortem: condidit fiquidem Deus hominem,

poíteris eamdem amitteret,fibique, & fuis

Vl a u- — CM S *5 w —

L

p

cui nomen indidit Adz, ex cujus fopiti cofta

poíteris neceffitatém injiceret moriendi, Lo.

Evam formavit ejus uxorem , quibus tegi-

p

men commifit ceeterorum viventium, & in

cus veró, in quo Protoplafti degerent fingué

lati fuit amcenitate con(itus

j erat fiquidem

alimenta menfam eis propofuit orbem ter.

hortus, fedes totius honeft

& voluptatis, &

i

ratum long? , iaz-iï:que frugiferum, animiüm-

vivarium omnium deliciarum, furgebant ibi

que 1isdem impertiit interitui haud obnoxi-

ofv E a E C UR

atüificiofis difpofitze fpatiis fylvz, faltisque,

um, quem etiam inftruxit non tantüm noti-

plantatia, vireta, pomaria, & una venultis-

l

tid rerum omnium naturalium, verüm eti-

l

fima voluptasin mille fparfa concolores flo-

am fcientià earum, qua vires excedunt na-

tebat voluptates, omnésque terrarum opes

turg: eisque fuit propterea gratiam clargi«

in hoc uno'erant hortenfi claufze amphithea*

tus fupernaturalem, quà ab ipfo ortu divi-

troj ubi cceli ferenitas, a&ris clementia, tel-

no effent grati Numini, ejüsque familiares,

luris flores ridebant, coleflfsque aurz pla-

amici, X filii con(tituerentur; aliáque addidit

cidiffima temperies, fyderümque favor, fo-

dona fupernaturalia , quibus appetitus in-

lisque adblandiens lumen arridebant : ibi

ferior ad nutum pareret rationi, & hzc

quadrupédum omne genuscicur; volücrum

Deo; dediítque preter animum utrique cor.

picta, ac canorzturmaz, harmonico cantu

;:3

pus vividum, robuílum, defoecatum ab om-

feflivé. plaudentes: Pifcium

f.

quammigeri

ni impuritate,(ucco vitali vegerum,membro-

natantes greges ad nutum obfequentes ; ar«

rum omjium compage, G fenfuum perfe.

bores fruclibus onuftz,

& tellus omnigena

&ione abíolutiffimum, eximia itidem pra-

florum varietate pidla:

ditum venuftate ab interitu immune, nulli

& ne animantes fi-

tirent, vel teilus arefcere

t aut ficcitate Íqua-

eegritudini, nulli vulneti, aut dolori obno-

leret , fonsé meditullio

ingens par maximis

xium;addiditque innocentig primigeniz

quibusq;flaviis erump

ebat;qui pellucidisrivis

Blmj, 3'

beneficium , feu juftitiam , quzab origine

inalios fe quatvor dií

criminabatur amnes,

:ïg

fuam trahit nomenclationem, nimirum fpi-

Geminam Numinís munificentia addi-

ritum liberum, fui juris, cui appetitus om-

j.

dit atborem unam ad vita; fomentum , &

nes, cupiditates fingule ad nutum obtem.

alteram ad virtutis exercitium : illa

perarenr; hacque felicitate donati homines

in me.

3

dio paradi(i

fuas egerat radices, utadipfam

ad plurima protraherent vitam fecula, quz

é cunélis par

p

tibus aequalis pateret acceffus,&

E

patium,

ä

Al

Amorem Deiinhominemluculenter produnt divinz Perfonz., 4 x

fpatium; hacque arbor vitz fuit', cujus vis

rata, nec verborum fucis. depicta, fcmis

ä

nam inditus (ibi decor non pellexerat, Quám

Q

medica licét immortalitarem carpentibus,

& edentibus non impertiret ; longiffimam

perniciofus ferpens / verborum iliecebrisdi«

tamen vivendi facultatem fuppeditaret, Alia

vini inftillans transgreffionem pracepti ad'

efum pomi, ac lapfum pertraxit: nimirum

arbor,quz fcientize boni , & mali nomencla.

tionem fuerat fortita ex eventu magis futu-

amor venuílatis vitam adimit, nósque à

ro, quàm ex vi fapientie inditz, perquam

fummo bonoavertit : ex quo enim arbor

amcoeno defixa fuit in loco, foliorum comis,

(cientiz coepit optari, vifa itidem fuit. tce.

P

frondiámque ornatu, ac. pomorum forma

minze etiam delectabilis; ut inde difcamus;

"-

proríus elegaus; & licét. Protoplafti pleni

quàm cautos nos eífe oporteat five in com«

effent totius amoeniffimi horti poffeffores,

mendatione bonotum,(ive in malorum vitu-

]«

ut tamen fiduciariam füuam fervitutem ext-

perarione :

vidit mulier ,. quod. bonum.s

gui faltem tributi haberent penfione tefta.

effet ad vefcendum nimirum coepit. paliato

tam ; mandatum acceperunt à Deo, . ne po-

fapere , fed quomodo fapuit, i nondum

mum fcientize boni , & mali guftandum car-

pomum przguítaverat ? fapuit , quia ocu-

lus de illius. fuavitate jam inulerat judi«

perent, nifi perdere jus immortalitatis fibi,

fuisque pofteris vellent.

Verüm cum jam

cium, idei fuadente angue; quatenus gu.

dudum invidia hoílem torqueret tartareum,

flum illius pomi , íta ei fuaíerat , ut pete

Íuaferit,

'

quód homines ea donatos videret in terris

Aj

felicitate, & long& majori futura donandos

Invafit igitur mulier dentibus pomam

j*

in coclo, cujus ipfe poffeffione deturbatus

ftirpis fibi prohibite ; & arbitrata in pomo

fuerat, ferpentem , ceu animal pre catetis

beatitatem Deo invidendam devoráffe, qua«

aítutum, & fagax ingreffus,vocalem artibus

vis difrupta mora ad maritumconvolat vint

fuis effecit,cui etiam tormam addidit plenam

pomis illis infitam laudatura ; mottíisque-

Vl«

infidiarum, vultimque adillecebras, G blan«

metu tergiverfantem virum pellicit ; po-

tl

dimenta effictum,

mümque exhibet, quod acceptum den'e

momordit; deglutivíque unà cum maio

lmq-

Cümque fortáffis Eva per eas paradi(i

ün

voluptuofas delicias inceffu vagaretur foli-

illo etiam mortem , tam fibi, quàm totí

(s

Gtof, chbusa

tario, con(iflerétque propriz indulgens cu-

ejus polleritati: comedit, dedítque viro fuo

rioltati ad arborem fcientiz boni , & mali;

qui comedit , && aperti funt ocult amborum,

N

h

adfuit ibi ferpens, five circumvolutus arbo-

cimque cognoviljent. [e effe mudos , coníutt«

lil

£is cauli, five fübtet atborem in. caudam e-

runt folia ficás ,. 69 fecerunt fibi perizoma;

Ill«

reclus, qui perindeac Soror fororem allo.

t4.

Sed cur aperti funt. oculi amborum

f

quicur, mirà fermonis illecebrá ejus primüm

poftquam Adam pomum illud fibi vetitum

m

-

fategit (ibi benevolentiam captate, dein vi-

comedit? an non ambos aperüerat. Eva o-

[nis

rus peftiferz cupiditatis,& defiderium excel»

culos càm pomi pulchritudine fuiffet. an-

LO

lendi fupra humaaam conditionem inftillat

guis fuafu dele&ata ?. PiZit »mulier ,. quod

us

mixtum dulcedine pleniffimz libertaus; &

benum effet. lignum ad vefcendum, &6 pul-

jet

quamvis mulier horreret pracepti fibi in-

cbrum oculis , . pomi pulchricudo oculos

jun&i transgreffionem, cum unicum tantüm

Eve illexerat, certé mulier ambos aperve-

i

fuerit , nec fervatu difficile, &Lad eum dum-

rat oculos , quibus uberius ex pomi pulchri-

EUC,

taxat finem injundtum , ut Dei fe cognofce.

tudine hauriret oble&amentum ; fed recté -

li*

rent mandats

obnoxios ; cul tenerentur

amborum oculi nonnifi poítquam Adam po-

]

obfequi: praefertim quia in hocpracepto vel

mum comedit, dicuntur aperti; quia fi

p

maxime miferentis Dei illuxetat bonitas,fua-

Eva ftatim ac pomum momerdit, erübuiffet -

1

visque providentia, ne labores fingerent ho«

in fuaauditate, horruiffet procul dubio ,

tel-

mines in przcepto . illo fervando : lignum

nec viro przbuiffet illud comedendum, quod

J

fiquidem, cujus efum interdixetat ,' procul

noxium deprehenderat.

Comedit igitue

hs

ab oculis ablegaverat, ne facilis ad ejus po-

Eva, fed ejus oculi minimé aperiuntur, niíi

ibi

ma carpenda pateret acceffus , cüm arborem

poftquam Adam pomum deglutivit: fed

ii

vite medio in paradifo collocaverit omnibus

mentem pulfat dubitatio, cur pomum illud

n

obviam , pomis onuftam.

Durius enim

ocyus in fceminam virus non effuderit. Scio

[

fuiffet fi ejus arboris ufuminterdixiffet,quae

pornum fuifle ícientiz , quz foeminam mi«

afe

& obvia effet, & fola delicias praeberet: íed

nimé plusquam virum decet : fed cor pott

efum viri fupplicium ambobus zqué infli.

2

mulier terreftres illas pervagata. voluptates

fl«

arborem vidit (cientizeboni, malique geni-

gitur? an quia Principam delicta nocentiora

funt ?

lua-

tricem, & ficut eam animi libido pepulerat,

€.

1

genef, 3.

oculos in ejus poma curiofa injecit, — idse

Malé carptum à feemina malum mo.

mis

'nió

igitur mulier , quod bonum e[fet. lignum ad

mordit,

eglutivitque Adam, & unà cum

ipfo malorum iliadem ; ünicus enim inter.

vefcendum, && pulcbrum oculis : . nimirum

Heäo

vidit, quia anguis eloquentiá fubdolus, ac

dici pomi morfus in miferias omnes non

jdi«

j

vafer zequé illecebris, ac infidiis ejus de-

Proteplaítos tantüm ; fed & totum huma«

pradicaverat excellentiam : & quamvis pul-

num geaus detrufit,

Fuit pomum illud ine

me

chritudo eidem antea ineffet, quia tamen

fauíta illa Pandorz pixis, ex qua Ícelerum 0«

a

T.

nondum (erpentis fuerat: fermonibus colo-

mnium portenta, & fuppliciorum omnium

Ferani de Affeiiibus Tom, Id

h

genera

42

Differtatio ! [Il.

gchcra in hominum perniciem , ac interne-

nobis gemitibus. inenarrabilibus? certé &

[

€ionem eruperunt: invexitcomefum pomum

gaüdidm Spiritusfancti maximum fuit, cum

u

famem interris , probrofam fterilitatem in

& iple Spiritus [antus amor fit, qui propte»

CJ

fegctibus, cruenta bella inter homines, graf-

rea voluit iplemet. in utero Virginis Chrifti

fantes pe(tes in Urbibus, calamitatum turbas,

corpus efformare ex puriffimo Virginis fan-

[

erumnarum exercitus, morborum agmina in

guine, membra diftinguere, artus compin-

perniciem hominum; hinc minantur in aére

t

gere, nervos diftendere , tozümque corpus

f

tonitrua, delabuntur nivium velera, coru.

ad (ingularem abfolvere perfe&tionem;ut do-

|

Ícant Fulgura,irrumpunt fulmina, fzviunt

cet D, Thomas inquiens : Cám ex maximo s 4.31.a7t,

9

P

procelle, conteruntur fegeres grandine

Dei amore Filj) Dei incarnatio f aBa fit,recià 1.

;ü

quódque deterius, & malornm maximum

Spiritui [anélo,qui est amor P atris,E5 filij cor-

pomi morfus nos paradifo exclufit,& in val-

pors formatio attribuitur ; Propterea ipfe

lem omnium calamitatum protruflc.

ab xterno hominibus diviag dona gratie

[;hhtijf" :

proparavit, quibus opitularetur, quinimó

3. A.

miffus & ipfe fuit in eodem illo zternitatis

lgur' fiph

Afäarem Dei in bomines tote trer

fplendore, & decreto, ut hominibus fieret a-

mabile Dei donum, quia ut docet Augufti-

Per[omne Divine luculemter. obteflata

nus, Spriritus [anclus, ita. datur. ficut douum

Lz.äulf-dt

funt, cum aterni Patris filius noffram induit

Dei,ut etiam (e ipfum det.ficut Deurüt etiam

Trinit .cape

bumauitem, affumpfitque infrmitatem.

docec D. Thomas;hinc liquet;in opus redem-

19o.

ut [ua nos gratiacorroboraret eám-

I.-þ. g 38-

Z

El

prionisnoftre amorem confpiráffe omnium

queimpen[ins amaremus.

divinatum perfonarum, quatenus à Patre eni.

aït!l-

7.«

i Antus fuit zeterni Patris mifericordif-

xim amante homines Filii crux impera:a fuit;

fimi filij amor in homines perditos,

& à Filio vehementiffime cupiente homines,

üt quamvis divina juftitia Protopla-

quos amat , redimere, fufcepta fuit; & à

I

ftos de inobedientia illa, fuique przcepti

fancto Spiritu itidem homines adamante ad

cransgrelffione in jus vocaverit, & pro legi-

crucem fufcipiendam fuit Chrifti caro ad.

timo tribunali lz diving Majeftatis reos

aptataz & tandem ab amante tota Trinitate

egetit, ut digna de fontibus fupplicia fume-

redemptio noílra ex vi amoris ftaturaz ni-

rent: nihilominus contranitente , partésque

mirum: fc Deus dilexit mundum, ut filium

fuum unigenitum daret : hoc eit ita. dilexit

fuas efficaciter agente Dei mifericordia,copi-

tavit cogitationes pacis,S non affli&tionis,&

hominem , ut decreverit Verbum zternum

Parer mifericordiarum fic mundum dilexit;

homiaem fieri, uthominem ptoprio fuo re-

dimeret (anguine: hinc Bernardus ait: L»-

ut Filium fuum unigenitum daret ; cujus à-

3. de NAtiv,

mor in homines non alio redimendos pretio,

debam ego,in platei eram , werebatur intus de

0f»in.

quàm fuo fanguine, tantus fuit, ut paratiffi-

me judicium mortis. Audiens boc unigenitus

**

ma voluntate, & promptiffima charitate fta-

in [inu Patris flebat multumy & pofito diade-

tim refponderit, Ecce venio, X fufcepturus in

mate vedemit me,

Ergo ne adbuc ludam, &5

M.

fe omne onus fatisfaciendi pro humano ge-

eludam ejus lacbrymas?

nere , dedit femetipfum pro delictis homi-

Vivificaturus igitur Dei Filiushominem

9.

num;cum enim effet in forma Dei, feuinco.

peccato enectum, noftram voluit humanita-

gnitionis matutine zterno lumine, inquo

tem induere, & carnem fieri, féque mediato--

20 MER À

- 5

Id

omnia futura obje&ivé prefentia iunt, & die

rem offerre Patrem inter, & hominem , qui

ftinctiffimé confpiciuntur : femet spfum exz-

medivs eft divinas inter perfonas.ut hoc ama-

vanivit formam fervi accipiens, G babitu in-

bilicauftico humanitatis;indurata velut mar-

72 $2

mora corda hominum ad flammas emolliret

ventus ut bomo ; imó fattus etiam obediens

amoris;ad ftudia fle&erct virrutum,& à vitijs

I

gsaue Ad mortem, && quidem mortem crucis.

——2 —— 0099

uanta fit affuetudinis vis inde conjicimus,

avocaret; voluitque ex puro in hominesamos

A5

com vel ipfe Deus poft tot frequentatos hu-

re naíci, lactari, efurire, fudare ; imó & fan-

H

manitatis actus in mundi molitione, homi,

guinem effundere adamantinam humani cora

nümque prote&ione, tandem etiam ipfemet

dis duritiem fracturus : nósque ut amorem

hibitu invenrus fit ut homo;ficut Apoftolus

doceret;afcendit crucemMagilter amoris,ve-

[

loquitur; & babitu inventus ut bomo; imó ad

lut cathedram, dolorofiffimz paffionis,ubi in

um intenfioris amoris acceffit , quia

virginea fuz carnis papyro atramento fui cru.

f

prodigi

cum unico voluntatis affenfu homini potuif.

oris, clavorum calamo fcripfit verba illa, 7E-

fet ignolcere, & in folioglorie fuz permane.,

fs amor cructfixus pro bomine, ut amet bomo

b

re.adhuc propofito fibi gaudio fuftinuit cru-

librum fcilicet impreffit, qui nonnifi docu-

lä

cem confufione contempta, ut fcribit Apo-

menta contineret amoris.quem homines edo.

flolus ad Hebrzos 12. hoc eít prz« gaudio

ceret, pro quibus redimendis Deus Pater fili-

&l

um fuum unigenitum tradidit,& non quidem

comprobandi hominibus amorem , quo eos

e

profequitut ignominià contemptá crucem

ex alia caufa,nift quia homines dilexit,non eo

W

fuftinuit.

amore,quo cuncta condidit, fed quo homines

&.

Sed quid inhoc amoris augmento mo.

fingulari profecutusamore ad vitam promo«

Jituseít Spiritus fan&tus , cui proprium eft

vet fupernaturalem aterna donandos beati«

T

u

mifereri iemper, & parcere, ac poftulare pro

tate,

u

.Quag;g

AmoremDei in hominem luculenter produnt divinz Perfonz. 43

quam nunchabet: hoc enim erat Deus, an-. LP 12« 4e

Qibm grandis, mirisque Dei amor

C"Ui:u (-'Bf'o

&um enix: Deus omnem in fe bonitatem con-

tequam effemus conditi, quod nunce(ljadeó —

xineat, tociüsque perfeClienis florem immat-

ut tametfi in nihilum redigeremur , adbuc "

ceícibilen , omnémque amabilitatis ratio-

nil Deo detraberetut, ut ait Auguftinus, qui

addit, Deum ab. eterno decreviííe homines

nem, Íítque in fe (ümmum bonum, amabi,

Je, infinitum; nec ulla indigeat re, opéque

condere, quamvis nonnifi in. tempore eos

exierna, adhuc fuum voluit amorem ad ho-

plaímaverit, ut oftenderet , / íe hominibus

anines exiendere , quafi non contineret ipfe

non indiguiffe cüm fine homine ab zterno

IT

Íummam bonitatem , quee totum fuum in-

omninó beatus, fumméque perfectusfuerit z

L]

finirum adzquaret amorem.

I1mó tametíi

tota enim gloria, quz cx mundi, hominis-

hujus affe&üs nonuifi in tempore . obtigerit

que creatione Deo accreícit, extrinfeca eflz

cffe&tus, hominem tamen. ab zterno — fic di-

non que aliquid ponat intrinfecé incrementiz

G quamvis ex puro amore Deus. mundum

lexit, ut ftatueric filium. fuum unigenitum

Eääg !d ïæ'u'.'u

dare ; hinc Cyrillas: AMirus profettà amor

condiderit, ut hic amor ubertor Íplenderet

f« eap.to

Dei in bomines, ctm eteruus fuerit una cum

in homine, nonífolüm hunc perinde ac cae-

JDeo, quia ut ait Auguftinuslib,12. deCivit.

teras creaturas amore ell. proíecutas natu.

cap. 17. Confilium Det eternum f*it de bís,

rali, led etiam fupernaturali, quo-eundem

tf'ä.!ï.dg

que futura erant, opus camen nouum : & eó

ad gternam eveheret beatitatem, & quidem

&it infignior hicamor, quóex íoja Dei pro-

absque ullo hominis merito pracedente.

Irinit aj

£Í.

19,

dierit bonitate, cum nulla urgente neceffita.

Id intere(i difcriminis inter noítrum,

L. 8

£e Deus (ic homines dilexerit, ut filium fuum

& Dei amorem, quia nofler amor invenit,

Mm.

daret : amavit homianes omnino liberé , cum

f£*3^

14

Gl

& tuppapit in objeto amato, quod a

pofíet eos non diligere; quia nil ex íe boni

Dei veróamor non füpgonää, fed ponit quod

continet homo, fed totumex munifica Dei

amats nonenim Deiamor invenitin amato

largitate poffidet bonum , quod in fe conti-

rationem amandi., fed ipfe, quia amat ama-

net. . Se iplum Deus neceflarió amat, quia

bilem conflituit rem, quam amore profe-

eít neceffarió funime bonus , ex quo amore

quitur?: hinc naturali amore, quo Deus re«

eceffario procedic Spiritus fan&tus ad intra

rum Sator mundum amavit, ipfum condiditg

e&qualis Patri , & filio 1. tametfi non. poffit

& co ipío , quód creaturas amavit,ijsdem de.

eus fe non amare, poteít tamen mundum

dit, ut effent, ac continerent boniratem, quà

&on amare, ficut potuit mundum non con-

forent amabiles :

?

nulluz: enim naturale bo-

dere. . Potuit etiamhominem non diligere

num praceffic in creaturis, quod amaret, fed

amore fupernaturali, nec eum dirigere ad

Deus exeo, quódipfas amaverit, ijsdem fuit

eeternam beatitatem, & tamen omnino liberé

amabilitatem impertitus * itain amore fu«

! de Ntiv,

nulla coactus neceffitate hominem voluit a-

pernaturali , tamet(1 nulla hominis merita

Denit.

more ptoíequi tam naturali, quàm fupema-

pracefferint ;; necullum in homine fuperna«

turali, quamvis nulla inde ipli. udilitas re-

tutale bonum ; illud Deus pofuit, cüm pri«

fultaret.

müm hominem copit amore profequi fupet-

&D

Motis eft; ut homohominem propter

naturali.

aliquod fnum diligat commodum,íed Deus

12,

Imó non folüm in homine. nullà pree-

$

homines amavit,cometfi nulla inde ei utili-

cefferunt merita, fed pr&via fuerunc deme-

tasobtingeret, cum Deus nulla re. extra fe

rita: non enim invenit Deus in homine bo-

indigeat , & omnem intra fe fufficientiam ,

num, quodamaret, vel meritum, ob. quod

ac per-fe&:onem habeat: continet enim D'eus

diligeret; fed potiüs malum, quoab.homine

eminenter quidquid boni, & pulchri. creatu-

averteretur, & demeritam, ob quod odio,8z

3

!

Tf

is ineit, & quidem modo long? perfediori,

peena eum profequeretur:: hinc Apoftolus

perinde;ait Dionyóus de diviais Nominibus,

ait: Commendat Deus charitatem fuam i d Rom. g.

ac argentum pertectius eít in auro ,. quàm

uobis, quoniam cum imimici efomus, Chrifita

in le ipfo, & cum Deus longé eminentiori.

pro uobu mortuus esf , & quidem. fumma

.

zatione contineat quidquid boni ineft.crea-

eít Dei charitascommendatione d igna, quàd

4

turis, nullum poteít à creatura. incremens

cum odio, & poena e(fent homines digni,eos

tum bonitatis fufcipere, quo fit, ut Deus ho-

nihilominus impenfé dilexerit : imó etiam

£,

4

zuines diligat non propter fuam ucilitatem ,

fi precognoverit;plurimos

ZüEUros tanto a«

fcd ob commodum eorundem hominum,

mori ingratos, ac fuo amore abufuros; uride-

"

quo pacto ait Irenzus , Deum conílituiffe

Chryfoftomus ait : .Commendat Deus cba- Homil, n6.

I.il-q- FJP;

Abrahamum fibi amicum propter Íolam

2$,

ritatem (uam , quód pre éngratis filium des

ivüius Abrahz utilitatem, non veró quód a.

&erit , & quidem ex

praviatuturorum pree.

a

l;quid commodi Deo inde accrefceret : quo-

Ícientia,

ad enim hocincrementum fupervacanea Deo

later homines appetitus, & affeQus ra«

1 3.

,

elt creaturarum produ&ctio, cüm Deus an-

tioni diflentanei & previa ignorantia , -t

tequam .conderet. creatutas , mundümque

plurimum in caufa funt , cur res. fubinde

traduceret ex nihilo, etque fuam communi-

ament, quas poítea amáffe noilent , peni-

3

cáffet bonitatem , ejusdem proríus fuerit

teátque amantes fui amoris ; plures. funt,

-

^L

X kX

a

fe&tionis, totámque plenitudinem boni-

qui cum beneficiis aliquem . enmulaverint ,

f

fatis , ac perfe&ionum comptreheaderet ,

quem poílea cum à gratitudinis defle&eas

Feraui de Affeiiibus Tem. IT

A

n

44

Differtatio . III.

Y

tem legibus deptehenderint ;-poenitet ipfos

dem non adoptivum , fed naturalem, ejus«

beneficiipraftiti; at Deus, quia omnifcius,

démque cum Patre naturze , ejusdémque

!

fumma Sapientia, & (cientia, fummazqui-

effentize non fpeci& , fed numericé : neque

tate , ac prudentia hemines utroque profe-

hunc ullo pretio venalem exhibuit , íed

!

quitur amore naturali, & fupernaturali, illo

dono omnino gratuito donavit hominibus,

3035: ^

quos cumulet bonis nature; hoc, ut pro-

fcu Principem fubditis, herum famulis, in-

Amoveat ad zternam beatitatem : & licét nul.

nocentem reis: imó, G dedit non folüm, ut

lam deprehenderit Deus increaturís caufam

cum hominibus converíaretur,ut homiuibus

eosdem amandi, non tamen in Deoamante

imperaret,led ut pro hominibus mortem op-

defuit (umma ratio diligendi, quia ut fcité

peteret, tormenta, dolores, convicia, crue

Homil.7,

epifl. ad Ti.

Chryfoftomus : Infinira Dei bonitas vadix

cem, & mortem fubiret ; idque ex puto

amore, ut à morte aterna homines libera,

L - Wb Üe.

metb :

ei£ , & ratio amandi bomines , quamvi o-

»eni dileiiione indienos,

o

Ett (iquidem tan-

ret, & fua morte mortem noílram debel-

ta Deibonitas, ut ipfa fola fufficiat ad ra-

laret; & vita donaremur 2terna, nulli ob-

noxia interitui: Sic Deus dilexit mundum,

tionem & caufam amandi , nullá requi(ita ex

parte eorum, qui amantur, causá.

ut filium fuum unigenitum darety ut ommnis,

Yó,

14,

Càm igitur Dei amor feecundus fit, ac

qui eredit in eum , non pereat ,. fed babeat

beneficus, conítituátque rem ipfam amae

vitam «ternam Joan. 3. fedcur faltem non

bilem, quam fuo profequitur amore, eà eít

eft par ratio, ut omnis, qui credit etiam

3

infignior Dei amor in homines, quó nonau-

exaltetur pro eo,hoc eft moriatur proater-

ri,argentive cumulos,non gemmarum acer.

ni Patris filio,

ficut hic pro hominibus

H

vos, non bona fingula, que munilo infunt

mortem Ííubivit? adhuc ingens fuiffet be-

tantüm hominibus dedit amore naturali,

u

neficium à Deo hominibus colíatum, & Dei

quo eos füit profecutus; verüm etiam a-

l

:

amor plurimum commendaretur , cüm fi-

2m.34.

more fupernaturali , ut. homines mortuos

lium voluerit exaltariin cruce, licét repoíce-

/

f

peccato,redivivos vocatet , traherétque ad

ret etiam homines pro filio exaltarig & ni«

ceeternam beatitatem Filium fuum unigeni-

hilominus id non exegit , led filium exal-

JeAn, 3

tum munificá largitione impertitus eft: Sic

tari voluit in cruce: & ab hominibus,quod

K

Deus . dilexit mundum , ut filium [uum uni-

facillimum erat, tantüm petiit, nimirum

geuttum daret , ut. omnis,qui eredit in eum,

veram , Q finceram fidem, eámque ob eo-

dl

&

non pereat, fed babeat vitam eternam *

rundem hominum comfhodum , £ omnz,

nimirum tantá amoris vehementiá, nifüque

qui eredit in eum non pereat , fed babeat vie

"

g

mundum dilexit, ut filium fuum unigeni-

tam eternam,

-

&

hi

tum daret, hoc eí1non Angelum, non crea-

Moritur unigenitus Dei filius in cruce;

1f.

turam aliam excellentiorem , quam condere

N

ut nos commoriamur in baptifmo 5 ma-

potuitfet,)non mundum alterum, quem pul-

duit ipfe fanguine, ut nos luítrali unda ab.

Pl

chriorem, & excellentiorem potuiffet creare:

lueremur; pendeté cruce , ut nos fide viva

Q

led quod eít long& majus proprium fuum

in eum refpicientes exaltaremur in.Dei Re-

l

44d Rom $.

filium dedit , ex quo intulit D. Paulus. Nec

gno.

Maluit filium fuüum ' unigenitum

proprio peperciffe filio,ut fuum in homines

mori, quàm homines emori: s£ ovnis gui

expleret amorem 5 qui proprio filio mon pe-

D

credit in eum , non pereat : in. nos voluit

pereit , fed pro nobis. omnibus tradidit. il-

&ternus Patef totam redundare utilitatem

NI

Jum: quomodo cum illenon omnia nobá

ex unigeniti fui nece , ne nos morcremur,

donavit ? (1excellentiam amoris ex magni«

fed erepti à gehennali morte vitam in cce-

K

tudine rei dono datzdignoícimus ; divini

lis confequeremur zternam : fed cur non

ameris in nos excellentia fumma procul du-

ob Angelos, quos priüs homine Deus con.

Q

bio fuit, cüm res ex vi ejusdem amoris da-

diderat, & perfe&tioris funt naturz , Dei

W

ta, fuerit ipfe zterni Patris Filius, /frc Deue

unigenitus filius non petiit in cruce exalta-

d

dilexit mundum, ut filtum fuum unigenitum

ri? Nimirum ut inde, uberior ia homines

(

daret, hoc eit ilium fuum non alienum,

Dei amor illacefceret, qui f voluiffet, etiam

h

Nos cüm Deum diligimus nil ex parte no-

Angelos potuiffet & tartareis liberare fpe-

t

ftra Deo damus cüm fingula,que poffidem?,

cubus: noluit tamen Deus beneficium ho-

fj

noítra non(int, fed Dei, à quo accepimus.

minibus przftitum, Angelis elargiri, Nuse

N

Malum tantum fuam ex nobis originem tra-

quam enim Angelos apprehendit , fed re-

hit , à Deoveró quicquid boni nobis ineft :

litáà majori, & perfe&tiori creatura ad mi-

. 4

Tip, ,

1 ;70'

fecus zternus Pater, quia homines adama-

norem fe convertit , & ne moreretur, vo-

il

D

detru

vit filium veré fnum , feu ejusdem cum Pa-

luit unigenitum fuum nofítram induere

V d) T'ope

üt

tre fubftantiz, ejüsque naturz mirifica de-

mortalitatem , ut cum | illam exueret , à

ew

dit profufione, ut fieret homo , hominem

motte liberaremur zterna donati felicitate,

n

redempturus; & quidem dedit filium quam-

& quamvis. potuerit id praítare, tametfi

lt

vis unigenitum, fi enim plures babuiflet, &

ejus unigenitus mortem non fubjiffet; voluit

f

unum duntaxat ex amore , quo homines

tamen eum noflram affumere humanitatem,

lo

profequitur iisdem dediffet, non ita ingens

& mortem crucis oppetere, ut luculen«

Qu

Deiin homines fuiflet amor , ut ex eo,

tiüs Deiamor in homines fplenderet, cujus

(er

quod unicum filium fuum dederit , & qui-

preftantiam, & magnitudinem , cum non

vale-

l'qu

-

*

| AmoremDeiin hominemluculenter produntdivinz perfonz.4$

valeret Evangeliüa fufficienter exprimere,

ferneret & coeno in codlum ? cum Joan. 12.

paucis ufus verbis dixit , Jfic Dews dilexit

dicat : $i exaltatus fuero à terra , omnia

inundum , ut flium fuum unigenitum da-

trabam ad me ipfam. — AÀn quia ut ceníuit

YOb , UL Oninis , qui credit àn eum , mon.s

J

S. Gregorius Niflenus, hocce necis genus

pereat . fed babeat vitam eternam.»,

videretur univeríali murídi congruere falva«

Joan, 3.

tioni , €ó quia figura crucis in quatuor exe

trema partita virtutem fignificet , & provi-

S. iII.

l

dentiamillius, qui in ea pependitperfingu-

los terrarum tra&tus diffuf(am ? An ideó in

Mzgiäer Chriffus wveri amorsr s.

&ruce expanfis manibus mori voluit, ut al«

b documenta traditurus crucis. catbe-

terámanu veterem populum ; & alteráeos,

dram afcendit $. séque ligno affigi pajfus eff ,

qui ex gentibus funt , ad fe traheret ? An

yt pro salà carpto à Protoplaffis po.

guia utait D. Auguítinus, hocelegitmor:

70 , Uera nobis daret f[ciene

Epiffo. *56,

tisgenus, ut plures, eásque diver(as nos e»

i£np

26

£a frucitim.s,

doceret virtutes , effétque Magifter latitu-

49N), 2,

dinis, altitudinis, longitudinis, & profun-

Nfurrexerant juítitia , & veritas pro

ditatis ; de quibus loquitur Apoftolus : 6.

divino tribunali , íed mifericordia íta-

16, l

quidem latitudo , quz ineft crucis ligno ,

ä

tim juílitie obviavit ; cui & fatisfecit

quod transveríum defuper figitur , bona

pretium exhibens redemptionis no(lrze in

fignificatopera , cüm ibi manus operum mi-

fanguine unigeniti filij Dei hominisfacti , &

niílrz extendantur ; longitudo in eo , quód

in ara crucis immolati,

Ex Virgine naície

ab ipfo ligno transverío ad terram usque

!

tur filius Dei,ut confoederarentur juítitia , &

conípicuum eft, quia ibiperfiftitur, acper.

t

pax: tunc enim , utait Regius Pfaltes, 24i-

J

lm.

feveratur , quod longanimitati tribuitut,

hd

tofürmcordia , &8 veritas obviaverunt fibi ju«

Altitudo in ea ligni parte ,. qua à trans-

$Ht , € pax ofculate funt,

Tradidit

verfo furfum eminet ad caput crucifixi ;

.

ncbis Deus filium fuum , ut difceremus nos,

quia bené fperantium fuperna eft fpe&tatio,

& Deoreddere , quefünt Dei ,. ac vome-

Jam veró ea parsligni, quzterrz infixa oc-

res , (icas abigeremus , & enfes ;; abun-

cultatur profunditatem fignificat gratuitz

dantia fiquidem pacis gladios omnes , &

gratie ; hinc Augullinus ait: J/gnum, in

Ttati. Y19,

enfes, ac quidquid bellum fapit , longé abi-

in josm,

quo fixa erant membra patientis ,. erjam ,

TOmf 2.

git , folisque excultis oleis dele&tatur. Par-

catbedra fuit Magiflri docentis.

cite , aiebat Pax , nulla ampliüsaltercatio

Àn quia hoc mortis genus plurimis te-

18,

if.

homines decet, cum filius pacis regnaturus

inter homines fieri voluerit homo. Sedcur

fpondetet veteris teflamenti figuris; fiquie

dem figura crucis fuit in lege veteri lignea

potiüs , càm effet homo , crucem elegit ,

arca, quz humanum genus ex diluvio terras

quà à morte liberaretur homo , cümcercum

fic, . vel unico tantüm elicito amoris actu

omnes inundante , ac mergente liberavit.

Lignea virga , qux in manu Moyhfis ficca

potuiffe hominem à Chrilto liberari ? . An

veftigia per mare rubrum Dei populo rece.

quia ut Magiller bonus & ctucis cathedra

denti de /Egypto aperuit , & Pharaonem

exemplo fortius , quàm verbo documenta

cum fuo exercitu líraélitas infequentem ad

:E

vircutum nosedoceret? An quia hoc genus

internecionem fubmerfit.

Àn non figuta

mortis maximé convenitet fatisfaclioni pro

crucis illuxit, cum idem Moyfes lignum in

peccato primi parentis ; qui contra Dei

aquam injecit amaram ,. quze ftatim dulce-

mandatum pomum ligni vetiti fumpfit , &

icere didicit ?. Cüm lignea virga petram

comedit ? videbatur fiquidem conveniens,

percuffit , & pellucidos elicuit latices- in

ut Chriftus pateretur fe ligno affigi, utfru-

folatium populi defertum pervagantis ; fi-

&um zternz vitz , ac fapientiz , hac de

tímque extinguendam acriori fuccenfam ar«

caufa reftitueret ligno, quem Adam eidem

dore? Cum eadem ligneavirgatAmelechum

fuftulerat : defuerat ligno.fructus à Pro-

proftravit,cum Moyfes ipfe circa virgam exe

toplaftis mal& earptus ,. hunc reftituturus

panfis manibus fe extenderet? hisce fiqui-

filius Dei fe ipfum paffus elt ligno affigi ,

dem fingulis ad lignum crucis veluti pet

cüm dixerit per Regium Prophetam Pfal. 64.

quosdam: gradus via flernebatur,

Bené

Que non rapui , tunc exolvebam.s.

17.

"

hecomnia 5 fed cum D. Auguftino, | Cru-

Tom. s. bo7

An.ut cenfet D, Chryfoftomus , . in

cem unigenitus Dei filius potiffimuim elegit

Lib.s5,

mul decruc

excelfoligno, & non fub tecto pati maluit ,

quaftionsm)|

propter exemplum virtutis ? ait enim Au-

Quafl, 25«

é»iaroge, Mt Ctiam ipfius a&ris turbaretur natura , &

guílinus : Sapientia Dei bominem ad exem-

beneficium ejus fanguinis fimul redundaret

plum , quo vetlà viveremus , fuftepit.

in terram decurrentis de latere cruoris ílil«

Jatione mundatam ?

Maduit terra Chri(ti

Pertinet autem ad vitam rectam ea,

19,

que non- funt metuenda , non metuere,

fanguine, ut non ampliüs fentes, & tribu-

Sunt autem homines, quiquamvis mortem

los germinaret , fed rofas produceret ex-

ipfam non timeant , genus tamen mortis

cultz virtutis, perfeclz charitatis, — Ancru-.

horrefcunt ,' ut ergo nullum genus mortis

cem preelegit , ut in editiori , eminentio-

re&té viventi homini metuendum effet , hoc

rique loco moriens nobis afcenlum , viámque

genus mortis in cruce oflendendum fuit,

P ANe ie- E r Ral

j

Nihil

Differtatio . TL -

46

f

l

Nihil enim etat intet omnia genera mortis,

Dei filius ; amaatiffimi Patrïä.unïgenitus ;

i

illo execrabilius.

Quas igitur &terno Pa-

jube:ürque manibus nocentium tradi ,. vul-

fe

tri gratias referemus pro tanto beneficio no-

neribus confodi, doloribus difcruciari, &

el

bis preítito infilio fuo unigenito ,' quem

cruce occidi, ut balfamo pretiofiffimi füui

dignatus eft in terras mittere, ut nos € cce-

fanguinis noftris mederetur vulneribus, 4e-

[

&o extraberet , traherétque in coelum ?. qui-

lores noffros ipfe tulit , €& livore ejus [anati

d

bus obíequijs huic fummo amori ; ac infi-

famus.

ü

nitze mifericordie refpondebimus ?. cüm

Quas rependemus Spiritui fan&to gra.

21s

$f

enim adhuc inimici eflemus, eíque per pec-

tias cum pra ceteris omnibus nos dilexerít.,

f

catum exofi ,. ac perditi, nos fic dilexit, ut

ac divitias bonitatis fuze uberrima largitiona

i

fl

fiiium fuum unigenitum daret noftra indu-

in noseffaderit ? illudeaim cítejusbenignie

tum mortalitate 5; ut fierer frater nofter ,

7

)

tatis ingenium-demittere fe ad infima, cor-

V

nobísque fuppetias daret , infirmitates no-

roborare debilia, curareinfirma, colligere

[

Íiras , & languores ferret ;; tenebrásque ,

abjecta , erigere humilia , ditareinopes, &

quibus mens no(tra cicutiebat, difcuteret ,

yinuos o

ibi effufius Íuas tradere opes, ubi indigene

nobisque viam falutis fterneret, oftenderét-

tia eít major ;

eft enim San&tus Spiritus

"10

j

j 9

quà fit eandum , . nobis relinquens

fummus amor , ómnipotens, lumen atere

d

vircutum exempla , quibus ejus fequeremur

i

num, ratio incommutabilis , dulcedo ater-

d fddog,

It

th»y

igia; GCfanguine , quo ipfe maduit no-

na vivificans ad fentiendum , ftimulans ad

L

h

u

Ífkrorum deleret maculas criminum; corda

appetendum , afficiens ad amplectendum ;

i

Á

qk

tra irrigaret ad culturam virtütum ,

dilatans ad copiendum , juftificans ad pro-

o

noftras abiueret ,& abftergeret conícientias.

merendum; inflamnians ad zelum, foecun-

H

]

Ingens faneé diviniamorisopus fuit, fi-

dars ad frndtum ,. dirigens ad equitatem ,

lium fuum velle carnem noftram.afíumere ,

[

formans ad benevolentiam , roborans ad

ut in eadem paffibilis pro nobis fatisfaceret

virtutem , moderansad r&pientiam , vifitans

2!

divinz juflitig.; innocens proreo ; Prin-

ad confolationem , illuminans ad cognitio-

A-«

ceps pro fubdito; herus pro famulo,

nem, perperuans ad immortaálitatem , ime

&um erat de humano genereà fummo bono

t

plens ad beatitatem , citcumdans ad fecuri-

per Protoplafli violatum przeceptum aver-

tatem , nósque fuis cumulat beneficijs , re-

&

fo , G in exilium detrufo fempiternum.

plet gratíjs ,. cingit donis , ut iios excite-

ji

Nil (üperezat opis, nil fubfidij ab ulla crea-

!

iül

mur ad redamandum eum , à quo tot per-

tura Íperandum erat , eó quia divinz jufli-

fundimur favoribus.

Hac eft vis amoris,

t

tie ab ulla creeta. natura .condigna fatifa-

üt amantem effectumutet in amatum, de-

lt

€lio pro crimine protoplaíli :non poterat

ficiat in fe , ut efficiatur idem cum dilesto ?

hi

exhiberi. : nec uila fpes falutis fupererat ni-

ità amor amantem afficit erga objectum ,

3

fi sternus Páter ex fummoamore, quoho-

quod amat , ut viaffe&tüs,quantum i fe eft

&

mines profequitur ,. filium ftum mififfet

foum exuat effe , definátque fibi vivere ;

Q

divinz juftitze pro nobis fatisfacturum 5 ni-

1

ut dilectum induat , ejisque vivat fpirituj

mirum filiam fibi confubflantialem,cozter:

nec ampliüs verus amans de fecogitat , fed

num , uniusque cum patre naturze, ut no-

totus cogitationefimul, & affe&u et in di-

flram affumeret paffibilem, doloribus infir-

leéto , cujus tantüm bona cogitat,, & u-

mitatibus, necique obnoxiam , ut fcilicet

pit; fit proptorea amoris proprium, indu«

i

homo paffibilis nobis íimilis effzctus fuis

cete amantem , utfuioblivifcatur, àfe de.

D

cruciatibus, & morte, divinz pro nobis fa-

ficiat, fiblque moriatur , ut in unico ube-

L

ll. C

tisfaceret juftitis. — Quas gratiarum aclio-

riüs vivat à fedile&to : hoc amore , qui Deo

nes &terni Patris unigenito (ilio pro tanto

adhzret , unus cum ipío fit fpiritus , ea-

l

amore , quo pro nobis voluit homo fieri ,

dem vita.

Utinam Deum ex toto , veró-

pati, & mori,rependemus ? Rex gloriz €

que corde amaremus 1 càducis non cupere-

U

fummo cclo dimitti voluit in imum ter-

mus inhzrere niundi quisquiliis ; non hzre-

Q

tz fuppetias viliffimis fuis , & quidem re-

remus fluxis ; "non immoraremur interitui

bellibus , - inimicfsque allaturus. mancipijs.

obnoxijs , Íed histe'ómnibus moretemur j

l

Imoó & labores , dolorésque fufcipere , nee

ut unicé viveremus cum Deo,

15.

cémque crucis fuftinere , & quidem fupre-

"Tantus fuit Chrifti amor in nos, ut nec

ul

ma majeílas pro viliffimo vermiculo. — Nos

momentum aborigine fuz conceptionis per-

&n

lfpeul. I5,

corrüptibilibus auro, vel argento redempti

rüiferit otiosé dilabi, fed operatus jugiter:

tu

famus s fed [ui ipfius pretiofiJanguimis quafi

fuerit cogitationes pácis , & nànquam affli-

af

agni immaculati , agnt eccifi ab origine mun-

Gionis : & quamvis feifusanimi, & prz-

k

di. Vicit amor unigeniti filii Dei exempla

celfas ejus copitationes in Virginis Matris

d

omnia antiqua ; & recentia , vicítque amo-

ütero nemo noverit , tif! qui fcrutator eft

ris univerfa miraculas cum voluerit feipfum

cordium

L

o

purárim tamen duo prafercim

tradere prohominibus , ne hi perennibus

toto eo tempore , quo in virgineo fue-

extraderentur flammis ? quid ? . & homo

rat utero commoratus appreriativä in-

adhuc Deum non diligec ? adhuc concupi-

tendiffe , qua poítea usque ad extremam

fcentijs fuis adhzrebit ?. adhuc fuis fe tra-

Ípiritás in cruce emiffionem unice fuerunt

gidem cordi ; & cum quavis refpirattone

deifals jalinijb. Ecee miutiyue iif

re-

p—ÓÓ ——

i

Amorem Deiin hofninem luc'uläfä produnt diving perfonz, 47

*

[]

;ræciprocäv*it .

gloriam fcilicet. eeterni Pa«

$. IV,

tris , & redemptienem humani generis ;

feu falutem animarum ; ad id enim factus

Puellus T ESUS in cunir

eriü «

elt Deus homo in terris; ut elevaretur ho-

Jiffimus imtuentium vapieny fenfus , cf

fno in celis , eümque ab interitu vendica-

Amores , cor expo[cit nosirum , utnon alió ,

ret, G in falutem affereret ; proinde non

quam inipfum amoremnoffrum diriga-

Getrectavit mortem fubire , convicijsimpe-

"miu , feroentitisque egm

ti , doloribus torqueri, vulneribus dilace.

a

4796 u .

zari, GU mortemíubire ; fed gaudens pa-

ratum ad hzc fe exhibüit, Ee«ce vemio , vt

Eïlorum ftrepitus , hominum clades ;

243

fciamwoluntatemtuam , Deus tmeus volui ,

tumultus armorum averfatur Deus

Pfal, 29.

€5 lex tua in suedio cordis mei,

Qui enim

cogitans cogitationes paci$ ,. & non

afflidionis 5 filentium amat , cum nonnifi

veré amat,eum dolores, & cruciatus nonex-

terrent ? & Apofítelus , quia veré amavit ,

Íemel intra fe locutus in tota zternitate uno

Ad Rom. $,

cupiit anathema efle pro fratribus fuis : fi

omnia dicat in Verbo,quodà nobis ut audire-

homo veré Deum amaret , non fineret fe

tur noCle intempeíta ; cum medium filen»

allici à carnis illecebris ; mundi fallacijs ,

tium tenetent oómnia , edi, acnafci voluit

domonüm technis ; hinc Auguítinus, — «

Bethlehemitico in fpecu , & quidem in via,

In follilog.

€4p. $1.

gempori , quo te uon cognovi , nec ATIAVI 1

cam non effet locus in diverforio ; quia fa-

étus Deus viator voluit 1a vianafci, utvias

à pulcbritudo tam antiqua s quam nova !

quam feró te amavi.

Ab ipío igitur primo

noftras dirigeret. exemplo fortiàs, quàm

momento , quo fuit Chriftus in virgineo

verbo ; & ut fuum nobis flatim amorem pro-

deret, voluit in agro Bethlehemitico , feu

Matris utero ,. coepit in coelis mereri per

continuas oblationes faélas zeterno Patti ,

in campo panis ,. fiert caro , ne obfonium

& ita cumülaté , ut nequeat quis omniain-

nobis in via deeffet , & quo viatores refice-

remur, praíto eflet: nimirum frümentum

&flimabilia excogitare merita, qua proma-

nàárunt à Deo ,. & homine infinitz excellen-

electorum paleisjam maturum adhzrefcit ,

.

tiz,

& ideo in domo panis fit caro , at de fe ipfo

&

Quéd fi anima noftra fitiat , &arefcat,

convivium hominibus appararet.

Vel pa-

leas procuuis elegerat , quia cüm amore

jamhabet, quopoffit fe reficere in hoc pel-

lucido aquarum fonte , cujus typus fuitfons

arderet in homines aptam concipienda flam -

alle Jacobi, quiovibus fuis plurimum attu-

ma materiem flatim quaffivit, ut quem ve»

nerat in terras ignem mifífurus , promptiüs

lix folatij 5 & cum Dei filius Virginis non

flammas fpargeret ; & homines ad atnorem

horruerit uterum , fe é fummo abjecit dig-

nitatis gradu ad coenum no(trz humanitatis

inflammeret; neque timendum erat, ne fri-

gerent in hyeme, cum in paleis diviniamos

deícenfurus; ea enim fuit vis amoris , ut

ris flamma accubuetit ; materia nutriendo

cum proprium fit ignis furfum niti , & in

fublime avolare ; amot Dei in homines de*

igni apta omnem excutere frigoris ricoreut

debuerat , cum divini amoris foveret ignemz

labi e fummo coelo in imum voluüit terra ,

ut nimirum nos doceret in catne Deus hu-

neque ulla erat aéris pertimefcenda afperi-

tas, cum tenerrimus ille divini infantis vaw

militatem , & ne vermiculi critas ampliüs

gitus,pacifera cceli nzeniola terris eblandita

extelleremus ,ac proprialaude , & jactatio-

Hinc

mitigaret omnem rigorem , accenderétque

Mastib.tl.

ne , non ampliüs turgeíceremus.

Chriítus fuadet nobis , vel maxime hanc vit-

hominesad fuiamorem, cujus flamma, ut

clarior illucefceret inter no&lis tenebzas ,in

tutem, Difrite 4 me., quia mitis fum , e

bumils corde , humilitatem fos docet, &

lucem edita paleis innutritur : nimirum in

maníuetudinem , quia chriftiang humilita-

noclis meditullio , ac medius inter feras

tis individua comes eít manfuetudo, mentís-

cicures nafci voluit , fedem vittutis equé

oriens , & moriens occupaturus; extrema

que pacate fuperné immiffa. wanquillitas,

Quód fi olim fuit Deus exercituum terribi-

declinans medium nàtus occupavit locum.

boveminter, & afinam , & denatus medi-

lis, magnificus, fortis, zelotes; nunc ho.

mo factus adeó voluit humanitati adhazrere,

us inter lattones : feu quam virtute vitam

utab eadem nunquam fejungeretut ? quia ex

inchoaverat , claufit; ut nos in ftudio vire

f

tutum edoceret perfeverantiam,

amorein homines totus humanus , maníue-

Imö Pa—

ftoribus circumdatus medius etiam inter pae

tus, & traéctabilis excuffis cogitationibus

affli&ionis nil voluit cogitare nifi cogitatio-

ftores fe fpe&tabilem mundo tradidit, &

ges pacis , G ut Rex pacificus voluit mune

reQte , decuit enim, quem Joannes przedixe«

rat agnum futurum tollentem peccata mun«

dumingredi, quafiros in vellus, cüm filen-

tio cadit ; & nafci, cum totusorbis effet

di , naíci inter paftores , à quibus priüs age

in pace compofitus,

nofceretur , & quidem cum lupi procul ab-

effent , & pax placidiffima orbem toturm

,

tranquillaret ; decuit fiquidem diffidentia

hominum capita odium deponere, quando

*

"

unigenitusà Patre nova amoris bella elegit ,

& 'x.nu-,f

quibus efferatos hominum .aninjos ?

tui$

*

48

Difï'ertatïö IT

*à

18

tüis fzevientes odijs,humanitate loricatus hu-

porrectà ad circumflantes dexterá : fed qüid;

maniffimé expugnaret.

.

.

nimirum adeo af.

quód finiftra fuper pectus dimifsà , dexte-

füeverat frequentandis ex amoris impulfu

ram extenderet ad fpectatores?. An aliquid,

humanitatis actibus , ut tandem non folüm

ut peteret fubfidij in ea mendicitate ? fed

aCu, fed & habitu inventusfuerit, utho-

fi coeli erat thefaurus; fi divinitatis erari»

mo ; adeó invaluit affuetudo , ut etiam in 2-

um , quid ab hominibus mendicat , qui

terni Patris filio in alteram tranfiret natu-

coeli thefauros poffidet? fi plenitudo terrz,

ram.

& univería , qus cceli ambitu continen-

Sed cu? divinus amor , cüm ei locus

af«

tur, ipfius funt, adquid (tipem petere? cue

non fuerit indiverforio , voluetit in campo

potiüs, fi mendicarelibet , à Patre non pe«

hyemare ? an cocleftem hofpitem exceperat

tit , nonab homine , expectaturus ab ipfo

benedictionem : implet fiquidem omne a-

tuguriolum nonalio illuftre fplendore, nec

.

clarum fupellectile , quàm folis radio, quia

nimal Deus benedictione

.

cur igitur à

cum cceli amplicudines reliquiffet, non po-

Patrenon petit ; fiquid expetit, cum para-

tuit in terris , nifi anguíta invenire mapalia ?

tus fit omnia extradere ?

*

Poflula 4 me ,

P,/;'xl"h LA

Quem amplitudo ccelorum capere non po-

& dabo tibi gentes bereditatem tuam ,. &8

teít , nonni(i angu(tum potuit in térris ei ho-

polfzffonem tuam terminos terra : ah! non

ípitium obringere. Secefferat in fuburba-

petit fua , fed noftra commoda; non autum,

nam cafam paritura Virgocum ejus conjuge

non argentum , non purpuram, non fce-

Jofepho , uterque Virgo campum jpetijt ,

prrum , nec diademata petit natus in terris

cüm nondur urbes virginitas , G fandtitas

divinusamor, fedcorhominis. "7raje fl Proverbasg

Hyems tunc erat , tempefítas

mi cor tuum mibi , hoc enixim peto , ait ,

i&.;;gco-lerent.

p

í

rigidas cui nox intempeíla incrementa

natus in terris divinusamor , cor hominis;

addetet rigoris.

Verüm cüm primüm in

quamvis vefte caream , non tamen purpuram

?

$ w

v«g.og

s divini amorisignem virgo reclinavit,

expofco, non veltes cupio , fed cor homi

vitales zítatis cceperunt calores fervefcere ,

nis: nudus jacens mihigratulor , dummodo

hominis calefiam amore : ita eít, qui coeli

& quee antea frigore hyemaveratterra, coe-

pitaftuare , quia fol divinus virginem inter

thronum reliquerat , terra regna faltidit ,

hoc eft medius vernam

& taurum natus ,

& tantüm cor hominis enixim efflagitat :

inter temperiem , & autumnum , nonnifi z«

ex manibus alterà proprium cuílodit cor ,

flatem flammis ferventem amoris poterat ine

& alteiá illud qusrit hominis , finiflrá fibi

militat adhzfurus dexterá homini.

-

vehere.

298,

A6,

5Sed fi totus fuit natus in terris amot

Sed cur potiüs à dilectiffima matrenon

igneus , cur vagit , & frigore tremit nudu-

expetijt cor, cüm pra caeteris omnibus pue

lus amor , cur rigidiora frigora jacentem in

riori , acintenfiori flagraret amoris flammá?2

palea puellum adurunt , quem jam divinus

cur Virgo mater non ftatim cor prabuit fi-

calor adufferat ? Venerat dolores , & mo-

lio? An quia unà cum filio cor hominibus

10,

leftias fubiturus pro homine; ideó cüm pri-

dederat ; & corde caruit , cüm primüm filius

müm in terrisapparuit factus homo, homi-

clartit , quem in terris pepererat 2 ( ibicor

eftubiamor , cüm fuerit totus amor Virgi-

nis paffionesaffumpfit,divinz pro homine fa-

e

tisfaclurus juftitize

.

quim ardens in ipfo

nis in filio , ita edidit filium ex utero , ut

fuerat defidetium tormenta, incommoda ,

cor fuum cordi infixum filij etiam depofue-

crumnas, dolores , fubeundi, & toleran-

rit ? Quéd fi ibi cor dicitur effe, ubi ad-

Clj

di! cümnec prima fui natalis momenta per-

effe cenfemus thefaurum ? totus virginis

Sed fi

matris theaurus unicus erat filius ,. quem

miferit fine incommodis diffluere,

frigore tremuit , & lachrymulas elicuit ,

peperit ,. quem cüm reclináffet. in. prze-

lepio , ibi etiam cor fuum pofuerat , ubi

falutarium ícilicet dolorum gemmea tyroci,

nia; nulla tamen unquam feecundiore plu-

filium depofuerat; neque enim potuit mater

EE

viá permaduit tellus ; nec ulla nox puriore

cor in pectore habere, cüm filium vidererc in

feno jacentem 5 ubi jacet puellusJESUS;

perfufa rore flillicidia effudit pretiofio-

fa.

ibi atdet cor matris, — Hincnonà matre cor

Sed cur Virgo mater tenellum pannis

petijt puellus:/jacens in palea , cüm fciret

27.

maternum cor à fe jam pofífideri,

Sed à

puellam involvit? Annon Regium puerum

3

purpurea auro, gemmisq; nitentes decent fa«

peccatoribus cor petit ; fed cur ? an quia

j

corde ipfe careat? indiget ; qui mendicat, .

fciole ? Annon purpureus fplendor natum

.

L

in terris decet amorem ? cur igitur nafcens

& petit

?

non petiturus , fi poflideret.

*

t

incampo rufticatur amor in pannis medius

quid ? quod cor petat hominis ?. an quia

inter paftores , ac rufticellos ? an quia ru-

caret ipfe corde? ita prorfus eft , cüm homi-

Y

ftico more mavult pannofus effe , quàm pur-

nes amaret, ejüsque amor totus arderet in

homines, ab hisce cor petit, quia ibi cor ;

poreus? nimirum in terris humiliatus , pan.

noíus vix natus voluit fpectari , & purpu-

ubi amor : vulzera[hi cor meum , ait, a- Cant. d

d

r

ram aflumere in pretorio ad ignominiz in-

more ícilicet , ubi hebraiceé legitur , a£,

-

€rementum,

Non tamen ita fuit pannis in»

Jfiulifli cor|meum , nonigitur mirum, ficoe

-

u

volotus , quin jacens in praefepio folutis bra*

M

quarit, qui noverat fibi cor ablatum.

chijs læyam manum pecteri admoveret exe

Sed

!

m

AmoremDeiinhominem luculenter produntdiving perfonz. 49

$91

Sed cur excors puellus JESUS ? Aþur

ccelo, ubi fpicee apparuére flavefcentes in fo-.

tam anxié cor noftrum petit ? ad id fané , ut

le, & Deus Pater eo e(tuavit amore in homi«

nos impenfiüs amet , fibi cupit cor refti-

nes, ut ijsdem fuum etiam extradetet unie

tui, ut iterató illud intentiori amore no«

genitum , feu unicum filium ita Patris ex-

bis exhibeat,

Prabeamus igitur excordi

haurientem foecunditatem , ut eidem fra-

puello cor noítrum, ut nosardentiüsamet ,

trem addere, nec velit, nec poífit; & licét

eatenus noítrum in fceno emendicat cor ;

ejus foecunditate facundiffimus , nonnifi u-

quia fibi fentiens cor deeffe , fortaffis ti-

nicum profert Verbum ,à quo tamen numeti

met, ne minus nos amet, — Quód 6i excor-

damnum compenfatur , cum ipfa fui appre-

dem aon dicamus JESUM , & adhuc ex-

henfione cuncta comprehendat , unicá locu-

pofcentem noítra corda; idfané, utfuo , &

tione omnia exprimat.

Eft fiquidem Dei

*

L

in tanta

noítro poffit ardentiüs amate

filius ejusdem cum patre naturze; ex cujus

enim rerum omnium inopia non veítium ,

feecunditate procedit , quamvis nativitatem

non domeítice fupellectilis , non domüs,

non pracedat conceptio ; cüm idem fit ipfi

Pfüäm. h

auri, aut argenti carentiam pavet , fednu.

concipi , & na(ci ; & licét ante Luciferamtt

/

dus amor inopiam timet charitatis,

Plu-

€enitus , adhuc in fplendoribus natus eft ;

ra cupit in fuo pectore includi corda fuum

& quamvis totam acceperit à Patre íuam

fubitantiam , adhuc cum Patre omnia habet

Écilicet ; j& noftra; ut grandiori amoris ex-

e&(tuet incendio, & nos , non tantüm fuo ,

communia,

Avos, abavos, Proavos , A-

fed & noftro amet corde.

Vel nofítra petit

tavos non recenfet licéc nobiliffimus , cui

corda , ne noftrum inaliud dirigamusamo-

tota nobilitas à folo Patre derivat, & licet

Proyrtas

rem, quàm inipfum ; vult nos excordes

genereantiquiffimus majoribus tamen caret;

]

noítra petens corda.

Prabe fili mi cor tuum

quia Patrreft prorfus equalis, — Quódfivee

subi , uteum duncaxat , & quidem impen-

ra nobilitas fine majoribus fplendet in uni*

L and

d

fius amemus , & inipfo duntaxat vivamus ,

genito zeterni Patris : diícant hominespro-

uia ibi vita , übi cor: — vivimus igitur in

pria tancüm gloriari nobilitate, quam vir«

puello JESU , (i nonnifi JDESUM amemus,

tus parturit ; non ea Majorum ; ac prade-

|

fi cor ncítrum ei prebeamus : Imó care-

cefforum , us cum fanguine in ipíos

mus corde, fi puello JESU cor noftrum

P

Gdcriv'atür,.

enixim petenti non przbeamus : quis non

Hic igitur &terni patris filitrs nafci vo-

D ]

amet JESUM , à quo tàm impense ama-

luit interris ex virgine, & homofleri, ut

mur? í1 non amet , filice eft durior , & ili-

fimilis fimilem amaret ; allicerétque ad (ui

18

CC

infenfibilior omni defítitutus. affectu :

amorem , & quidem pluribus documentis,

quem puelli JESU lachrymule non emol«

quz tunc codlum , terra, & elementa de-

liunt , quem divini infantis vagitus tener.

derunt : miniftravit fiquidem terra oleum,

riminonflectunt, non homo , fed ftipescre-

ut veniente fponfo ornatas haberemus no-

|e

ftras lampades , feu amoris lichnum accen-

H

30&

Ne firaus excordes ; donemus , & nos

fum : vel füppeditavit nafcente Chrifto tel.

$

cor noftrum infanti JESU illud petenti ;

lusoleum , ut fubranto duce nobiles initiae

i

donemus ei cor , fi velimus cor poffidere ,

femur Athlete ; & ne deeffet materia in-

a

feu puerum JESUM ; fi cor noftrum puer

ungendi Chrifti pugiles lu&taturos cum tar-

]s

taro

.

.

ifte poffideat , cor JESU noftrum erit; ne-

fcaturivit terra oleum , vel quia

E

que excordes fumus , fiita excordes: cor

nondum obduxerant vulnera no(tra cicarri-

noítrum, ( JESUS poffideat , dat , & no-

ces, quia nondum fota oleo, quod propte-

k

bis cor füum ; & quia in corde JESU cor

rea tellus miniftrat ;; & ut circumligaren-

noftrumeít , nonampliüsexcordes, fedbi-

tur, adfueront , & faícize , quibus nofler

.

cordes fumus ; íuo nimirum,& noílro viven-

amor etiam involueretur,

Vinez itidem

J

tes corde: ut JESUM igitur poffideamus,cor

Engaddi'haud procul à tauro folem fentien-

21

tioítrum ipfe poffideat. Nolimus propterea

tes illicó floruerunt , nimirum fol in figno

à munere manum retardare,demus illi mente

!

tauti ortus vernam prodit temperiem , ideó-

j

fincera,animo munifico, & candido cor no.

que tacité flores apparuére in Engaddi vi-

of

ftrum , ut fuum poffideamus, & noítrum:

neis, ^ Utdiícerent homines flores dare vit.

plura & nos emendicemus corda , quóinten.

e

tutum. . Neque defuére alia é finu Patris in

j

^

tius JESUUM amemus,

terram delapfi amoris figna , fiquidem ara

j

"

— Tyrocinia fui amoris in homines po-

«oli novos Romz myfítas annuntiavit ,. &

fuit, vel in cunis, zeterni Patris Filius; & ut

ne plebeo crederetur Numini dicata in tri-

l,

terree ubertatem nobis fponderet , Ípicas

plici fole, trina fuit eidem lampas appenfa ;

n

voluit in ceeloapparere, qua(i fol ad agni nu-

neque elementum aquz feníu fuit latitize

ptías vocatus nonnifi fpicis coronatus volue-

deflitutum , cüm plures exilierint fontes ,

l

u

rit comparere,

Cüm fperarent homigem

qui grato murmure per varios difcurrentas

decoelo panem , quó uberiüs reficerentur ,

*

meandros, nato Chrifto plauderent ; ni-

g f

iC

debuerant in ceelo fpicas fufpicere ; quia fi

mirum tripudia egerunt aquze cum homi-

3-

i,

terrahyemavit rigidiüs ob frigida hominum

num falutem ab aquis, feu fonte Ba

corda, quàm ex gelidis undis; aítas fuicin

prenofcerent initiandam,

ptifngi

13

Verani de Affetiibus Tom.Il,

lmó

Diflertatio T LI,

32

Imö quia ieritas in terris tunc orta

effent ptofe&ti , vident Apoftoli coire paula»

fuit, mendacia pati in terris ampliüs non po-

tim nubes, tonare coelum , micate ignes 5

tuit ;& quia veritas claruit ; caruit refponfis

ruere noClem ; praliari Euros , Notósque

omne mendax oraculum.,

Imó Principem

in aére,& abigere maris malaciam,fluclus exe

pacis in terris fenferat etiam Jani templum ,

citare, qui veluti fpumantes furore navicu-

ter ab Augulto in fignum pacis claufum ,

lam oppugnabant ,. cujus tabulata periclis

quód fi Auguítus claufit in terris Jani tem-

tabantur ; cümque Chriftus dormiretin ea*

plum ; aperuit natus in terra unigenitus

dem navicula ; tametfi totum coelum vide7

aterni patris fores cocleftis patriz , non ta»

retur in mare defcendere, & omnia inter fe

men alia clave , quàm illà crucis ; & ne

elementa permifceri , & navem fluctibus

ampliüs nobis clauderentur , clavem ipfam

jactari, G unà cum undis mox ad fydera tol-

dejecit in terras , ut in arbitrio effet homi-

li ,, & cum ijsdem dehifcentibus ad manes

3utth, 17«

Hzc fuerunt ru-

nis ceelum fibi aperire,

usque deprimi ,^ tunc Difcipuli imminens

dimenta divini amoris allicientis homines

declinaturi naufragij periculum fuppetias à

adredamandum, Et ne crederes perigna,

dormiente petunt.

Tunc enim difcipuli

tantüm extrinfeca voluiffe nos inítruere in

accefferunt ad Dominum , & /ufcitaverunt

fÍchola amoris , voluit , & ipfe tefferam

eum dicentes

[]

.

Domine fal'ua nos ,. peri-

L

fui amoris proprio adnotare fanguine lapi-

ius,

deo cultro recifus : neque hyemali frigore

Quid ? quéd Chri(tus futurorum prz-

35*

remitti potuit ardor illeamoris, fed potiüs

Ícius,przfentium ita videretur quafi ignarus,

debuit magis intendi, quia impatiens qua-

ut intantem procellam , tempeflatis horam ,

fi mora é pectore exilivit , & per fanguinem

tempus periculi non pracaveret , & vigi-

foras erupit , fuit hac fanguinis effufio ,

lantibus czteris ipfe folus (omno fopiretur -

primum fui facrificij libamen , ccepitque

an quia probare voluerit fuos in navi Difcie

pretio fanguinis divinz fatisfacere juítitig ,

pulos? fiquidem gubernatoris peritiam non-

fimülque nobis fuum amorem prodere ,

ferena probat temperies , íed procellofa

quando vix natus non dealieno, fed de pre-

prodit tempeítas; blandiente aura, faven-

prio facrificium obtulit , & eó pretiofius,

te zephiro , arridente Favonio navim regit

quó fufficiens fuiffet , ut mundus totus re-

etiam ultimus nauta ; equoris malacia artis

dimeretut

4

e

:

nimirum ítigmata amoris in

nautice vix peritiam exigit, ttaijcitur mare

|

noftra falutis tefferam voluit exprimi , ucal-

remorum verberatione , adigicirque ad pa-

tius menti noítre imprimeretur ejus amor;

rendum , & fluxa fua itinera (iernenda

qui ut lacteam nobis ad coelum viam flerne:

Íed in ventorum confufione , in a&ris , ma.

ret , (uam à fanguine maluit inchoare; quia

risque tumultu ; cüm aquarum montes fus ,

venerat dolores noítros portaturus, voluit

déque volvuntur , cüm navis non (ecus , ae

ftatim eos experiri , ut eosdem nobis minue-

arietibus , ac baliftis oppidorum muri, flu.

ret: major enim fempet ei cura fuit de

&ibus quatitur decumanis , & (uübícudibus

;

nobis, quam de fe ipfo : hinc mulieribus

revulíis , laxatisque compagibus per hianies

conquerentibus de vulneribus ipíi inflidtis ,

rimas via undis aperitur in navim ; tunc

re fpondit.

Filie Jeru[alem nolite flere.s

quaritur primi ars Magiüri ; qui clavum

.

[]

fuper me

Jtd [uper vos ipfas flere , &

dirigat, G navim regat; hinc difcipuli ;

Lst. 234

fuper filios vefires,

Ita coníciffus virgis;

cüm vidiífent fibi induítriam defuitfe nauta-

^

Íractus vulneribus , gravatus , acpreffus pa-

rum, & innaviculam maria fzvire ,. flu&us

tibulo filias fuit Jerufalem allocutus ; nec

infurgere ,. & ventorum agmina irruere 5

inadere eas lachrymis paffus , voluitipíe mae

tunc ad ipfum Gubernatorem univerfi, Re-

dere fanguine.

&orem mundi , elementorum Magi(trum,

trepidi confugére, enixim rogantes , ut flu.

&us fedaret , periculum fubmoveret , &

£ v.

falutem. defperatis redderet.

Suícitatus

à Difcipulis Magifter Chriítus fola juffione

$uo Chriffus indormit periculo, ut

repreffit mare , coércuit ventos , abegit

ecyus difcrimini occurrat. bominum ,

turbines , tranquillavit mate, £se furgens

quos impensà amat , & quorum faluti

imperavit vent , & mari , & fatlaefl trane

"E n 34 4 um ao "4

enixim fludet,

quillitas magna.

—«

—

Secundum periculum , quod Petri navicu,

36.

Deó fui immemor, &noftri memor

laeimminuit, deícribit Macchzeus : Navicula

24

MaAutth,25.

A

erat Chriítus Servator , ut potior de

autem in. medio mari jattabatur. flutcibus.

homine ei cura fuerit , quàm de fe

Quarta autem vigilia notlis venit ad eos am-

ipfo ; idque pluries comprobatum voluit.

óulans [uper mare.

Quid? quódantea fz-

Scimus periclitatam bis Petri cymbulam in

viente procella dormit Chriílus in navicula

mari Matth, 2.

Afcendenute eo $n navicu.

fluctibus agitata,& modó fuper undis difcur-

dheem—) — ( — |oe( ^ "o — Kupm Wadp —

lam, fecuti funt eum difcipuli ejus ,. &f ecce

rit relicto monte,ubi pernox Patrem alloque-

Ra

b—

motus magnus fatius esin mari, itaut na-

batur? Quid, quód non rogatusà Di(cipulis

vicula operiretur fluclibus , ipfe autem dor-

Áaviente procella,infolefcentibus undis,intus

p U

vuiebat , cüm enim in altum pauló longius

melcentibus fly&tibus, relióo monte , mare

——

—

ifie

/

AmoremDeiin hominem luculenter produnt divinz perfonz. t

ingreditur; fm'squ& pedibus tumentia terga

fciþulorum agitur difcrimine: ita fuo Chris

fubmifit, flravit , ac turbulentos vortices

ftus indormivit periculo , ut ocyus occut-

fedavit , motus freenavit , marínos zítus

Noiuit

reret difcrimini Difcipulorum.

coércuit, fluctus compefcuit: & per lique-

ipfe pernox orans in monte coeli rore ma»

fadtam viam , perfluxa itinera , zquoris

.didus concrefcere in gemmas , ne Diícipuli

terga pedibus preffit , perinde ac fi folida

in. periclitante cymba fpumantium alpergi«

faxa forent.

uid? quód fuper mare JE-

ne fluduum maderent, adeó ingens fuit

SUS deambulans prodigiofa divinitatis fuze

Chri(ti amorin nos, ut noflra pericula plus

oflentatione nulla provocatus laborantium

cordi haberet , quàm fua ,. promptiüsque

voce flatim periclitantibus accurrit ;; cum

nobis accurreret, quàm fibit nimirum Deo

fuz explicandz patientiz adeo parcus aliàs

fumus percari cum impenfo nos prof&qua-

effet , ut indignaretur oblato übi à turbis

tur amore,

deoannis ie?

Matib, 17.

Ipfe enim Pater amat vos.

energumeno 2 Accejfit ad eum bomo genibus

Sed inquiramus , an divinus in nos

3

provolutus aute eum dicens , Domine mifere-

amor exundet largiüs , fi Deo , an fi ejus

re filio meo , quialunaticus eftl, - Refondens

clientibus impenfius obfequamur,

ä

Int'4* L,c.to.

efefus , ait , 0 generatio incredula , & per*

vit Chrifw in quoddam cajfiellum , && mulier

27

ver[a? usque quo patiar wos,

qu«dam Martba uomine excepit 1llum in do»

BEn quàm agré pateretur trahi fe. ad

mum fuam.

Occurterunt ftatim tanto ho-

ib

pompam depromendam fignorum humi:

fpiti ambzorores , quz eequa humanitate ,

litatis ftudiofus, qui virtutum omnium erat

pompa, & letitia eum exceperunt, cui

Magifter , virtutem patrandi miracula, ac

obíequebantur ut Domino ,

miniíltrabat

infueta dandi figna excellentioris poten-

LJ

Martha Chrifto , cui Maria adblandieba-

tiz occuluit

.

cum tamen jactatà fluctibus

tur; folicita erat Martha in obíoniis pra-

Petri cymbá ultró mare ingreditur , mi.

parandis ; zeftuabat Maria in affectibus ex«

násque fluxi elementi , tumorésque ctumul.

plicandis , illa quomodo hofpitem reficeret,

ä

tuantium fluctuum pede libero premit , ac-

quarebat; hec quomodo à Chrifto refice-

ll

currítque Difcipulis periclitantibus fuppe:

retur, petebat; externa erant Martha ítu-

tias allacüurus? Quidhoc , an non fluctibus

dia ; interna Mariz occupatio ; íed nullas

s

exagitata periclirabatur Petri navis , cüm

hactenus fui amoris notas apud hofpitas im-

Chriítus in eadem dormiret? quinimo tunc

prefferat Chri(tus : non enim legimus, eas

noníolüm jactabatur , veràm & flu&tibus

dilexiffe , quin potiüs Martham objurg:vit,

1

operiebatur , cum Chriflus dormiret ; &

redatguitque profufioris in coenam ítudij.

d«

nunc cür folicitus accurrit , cum non ita

Sed quid ? cum poftea egrotaret Lazarus,

peticulum immineat , fed tantüm marinis

cui jam languenti , ac morienti affidebant fo-

L

M

jactetur cymba undis.

Quid quód concuf-

rores; nuntium ílatim ad Chriftum mittunt

Ua

iam minori impulfu cymbam prodigijs fer-

pro fratre datis tabulis fcriptis,

Domzinue s Joun, x

vat, quam neglexerat graviori quaffatam

ecce , quem amas , infirmatur, & Chriítus

u$

&

turhine, fomno in,eadem fopitus? Ut fu«

perlectis codicillis converfus ad fuos Difcie

lie

um in homines amorem proderet, neglexit

pulos ait : Jnfirmites becuon eff ad mortem ,

navis regimen. fomno fopitus , cüm majus

fed pro gloria Dei , & tunc tantüm Chrifti

itfl

*

L]

g

immineret periculum

adfuit ipfe in navi

amor in forores «grotantis fe prodidit , fub-

cum fluclibus operiretur; abfuit veró , cüm

d«

dit enim Joannes : Diigebat amtem efus

tantüm jactaretur : accurrit igitur , cüm ab.

fürores ejus Martbam , &$ Mariam: atfiim«

Js

eít; dormit veró, cum adeft : tardiüs ob-

5

)

penfo amore forores Lazari fuerat Chriftus

ftitit communi difcrimini ; ^ cui ipfe obno:

profecutus ; cur Joannes hujus dile&ionis

[]

xius cum fuis Difcipulis erat, hoc eft, pro-

non meminerit , cum ab ipfis in Bethania

n

prium neglexit periculum, cui feriüs obfu-

ls

exceptus hofpitio perhonorifice accubuit

it;. cüm veró foli periclitarentur Difcipuli

conz ? cur amor Chrifti in Magdalenam

moras quásque difrupit , . & ut promptiüs

non feaperuit , cum in domo Pharifzsi ab

U

procellam coérceret , flu&us compefceret ,

fie

illa amari fe dixit plurimüm , fed tantüm

quibus foli obruebantur difcipuli, relicto

amorem , & affedtum explicuit Magdalenz,

git

monte procellofum folicito paffa ingreditur

Remtttuntur ei peccata multa, quia dilexit

"1

mare , & per fluxa itinera terga premit fu-

I

multum ?. quia lorores bene(icia , antequam

rentis elementi , ne quidquam damni fui in

Lazarus infirmaretur , praítiterunt Chrie

cymba paterentur Difcipuli ; quorum pro».

fto, quem hofpitio exceperunt in Bethania,

t

;60

pterea flatim disjecit periculum , abegit

& Magdalena profufo NNardo pedes Chrifti

l4 gtb t

procellam ;. licét cum etiam dejproprio a-

oblinivit , totáimque opplevitodore domum,

[

geretur difcrimine in cymba. dormiret , &

& cum beneficijs fibimet impen(is à forori-

m

in puppi fopitus fuum fuftineret pericalum

bus cumularetur, nullam in eis amoris no-

j2

dormiendo; utinde edoceremur Deum di-

tam aperuit ; fed tunctantüm, cumenixim

yla

ligere, noftrorum fcilicet difcriminum nege

rogárunt pro fratre gravi tunc zgritudine

Uf«

ligentià, & divinz ultione injutie, acfla-

laborante, Domine , ecte, quem ama ;

j

gitij averfione : dormit , cum periclitatue

infirmatur : Joannis r1. incoepit explicare

ulis

ipfe in mari ; currit ficco pede per tumentes

Chriftus ffüuum amorem in forores ; , quia

(0^

fluctus, ubijam non deproprio, fed de Di«

beneficia non ampliüs Chritto , fed Lazara

até

2

ime.

4

4

Verayi de Affetibus Tom. I,

—— HÁ

$42

- Differtatio TIT.

À

An

impendebant: Diligebat autem Efia Mar-

re omni exclufa pietate , ut nullí patceret

tbam , 6 fororem ejus Mariam ,. ut te(la-

fexui , ztati , aut forme,

1

imó neque

[2

tetur gtatiora fibi obtingere obfequia, qua

gregibus , armentis , aliísque pecoribus ;

&

Íuis, quàm que fibi impenduntur,

& Gmpl expilarer urbes, diripetet fortunas ,

39

Igitur impendenda funt beneficia zeegro-

li

M

résque privatorum ; quód fi quishoftili ju-

i

tantibus , ac indigentibus, fi divini notas

gulo peperciffet, hunc voluit in proprium ca-

óic

amoris cupimus .Opitulemur pauperibus,

putcrudelem fore;quia eum daturum poenas

folatium otferamus afflictis, f1 cupimus , &

flatueratDeus , qui vindictam de Amaleci-

p

l

nos divino lolari amore : quz non fuerant

tis non fump(üiffet , verba funt Samuelis ad

recreate forores ad Chrifti pedes affuífze ,

Saulem.

Me mifit Dominus , ut u»gerem I, Reg. 1$.

t

nec eidem hofpiti obviantes , nec parandis

f& in Regem , uunc ergó vade , & percuteco

gj

L]

*

ejus amoris tefferam

patinis in(udantes

Amalech , & demolire unvuerfa ejus * mon

ld

lat tunc f[ufcepére, non cüàm Chrifto, fed

ttà

parcas ei , (ed interfice à viris usque ad mu-

cüm Lazaro zgrotanti beneficas fe exhi:.

lierem , & parvulum , atque latlantem s ,

Qs

e

[]

buerunt , rogárüntque enixim pro ipfo

bovem , & ovem , €9 camelum , & 4fnum.

tel

quamvis Magdalena natáffet in nardo ,. &

Et quónam enormiffimo (celere Numen AZ

fu.

Martha lectum fílraviffet hofpiti in rofa ,

malecitz irritavére,ut tam acerbas prome-

al

& lilio , ut charitatem redolerert, & ca-

ruerint peenas ? an quia litaverunt Beel-

bus

flitatem ;

adhuc tamen notam amoris ,

phegor ? vel Babelem inítauravére Amae

r

quo Chriítus eas profequebatur , non fu-

lecite , ut ccclo Deum detraherent ?. an

üt,

Ícepiflent , ni(i in Lazarum te prodidiflent

[À

veri Numinis per fingulos Palz(tinz tractus

que

beneficas

*

nimirum uberiüs locupletamur

nomen , G aras delevérunt , ut mererentur

hiof

tT

à Chrifto, fi licét patciores in ipfum, pro-

& ipfi ex cathalago obliterari viventium

4

b

fufiores fimas in fuis,

Àn ex Amalecitis fuerat Antichri(tus oritue

&X

49.

Zachzum hic accitum eupio , qui ex

&

:

rus ; & Chriftum morti traditarus ? fup- .

avaritize compede , qua auri captivus detine-

plicium fiquidem vix poterat atrocius prae-

Q

batur in coeno , foluto vinculo , explicatís-

cipi ; nec Saul, íitota favitiei vires exere

far

que gratiz alis repenté ad libertatem avola-

cere voluiffet , immitiüs vix procedere po-

fl

vit, & fublimia adpetijt, quem ima deti-

tuiffet , nec fzvire truculentiüs; cur jubes

ma,4

nuztre,

Defilierat & fycomoro Publicanus ,

tur Saul fimul inaugurari in Regem Iíraelis,

fion

Chriftóque domi fuze menfam inítruxerat ;

& fimul fanguinem effindere Amalecita-

LU

n

non tamen tot obfequijs delinitus przeceptor,

rum ? cur purpura Regia jubetur- flarim

t

ullam fuz dilectionis prodit notam.

Sed

rubere fanguine ? gaudium Ifraélis lachty-

dit

cum à Chrifto epulo fejunctus, Chrifti coe-

mis irrigati Amalecitarum ? & thronum

t

pit pauperibus famulari , . pra(enfit tunc

fibiconftruere ex urbibus folo zquaris ?

&

divini infe vimamoris , & arbor, quean-

cur potiüs pro fceptro aras nom exegit ;

qui

tea licét culta officijs , necfolio vireret com-

pro diademate hoftias non popofcit ; pro

i

mendationis, exuberavit ílatim in fructus,

purpura aulza in templis ,. & facram in

I

Kus, 19.

Ecce dimidium bonorum meorum Domine.s

ijsdem non petijt fupellectilem ?^ cur non'

utA

V0

do pauperibus , ait JESUS ad eum,

hoítias , fed hoftes Amalecitas proftratos ,

teí

bodie [alus domui buic fa&la eff , eà quód

[]

L)

ac immiolatos volucrit: ? |cur pro Diade-

Ver

& ipfe filius fit Abraba

quia impenfi(hime

mate diflridum gladium , quo Rex re«

Ho

amat Chriftus fuos pauperes , vult nos in

céns inauguratus fzviret , cedésqueípargee —*

illos beneficentiores , quàm in feipfo: to»

tXp

retcruentas ? quódnam delictum adeo enor«

€ur

tus ejus amor in pauperes redundans;iflis non

me fupplicium ita atrox exegit , ut quavis

45

fibi peroptat à nobis impenía beaeficia.

difruptà morá cüm primüm Saul Rex inau-

m

Quot funt Publicani , qui mortui peccato

guraretur, promptiüs gladium fumeret ,

tit,

revixerant obíequio pauperibus pratítito ?

quàm fceptrum ; galeam quim ,diadema ;

Exemptus é compede eít, nec ampliüs vin-

fen

& fanguine priüs Amalecitas exueret

,quàm

culis irretitus , qui &re proptio indigentes

purpuram ipfe induerec

?

*

lis,

4olatur.

quod fcelus ad poe-

&

nas tam atroces exigendas Numen laceífie

LE

vit? Non promeruére Amalecitz ferto am«

$ VI.

piq

putari, igne extiugui, proprióque fanguine

que

deleri , eó quia Deum lzeíeriat, vel inju-

.

riam ei grav:

Tnor

AAdeoimpense nos Detis amat , no»

ffimam irrogaverint,

fed quia

Iíraéli in via obici fuit,

cüm afcenderet de K«

U

ffrísque fHudet commodis , ut acrins pu-

hm

BYpto: 4udi vocem Domini , bac dicit Do-

niat injurias nobu sllatas , quam [ibi

PHIHUS exercituum , v&ce

Yi5

irrogatas,

n[ui quacungue fe-

eit. Amalech Ifraéli : 4u

othodo reffirit ei i ,

ilà

4I-

Mpenfiüs Deus noílris , quàm fuis ftu-

Otr

Via , citm afcenderet de Egypto. — Nuue erge

det commodis.

]uffus Sau! fuerat à

vade, & percute Amalecb , & demolire unis

foli

l

Deo Amalecitas, íeu populos Palzíti-

verfa ejus* quialfraélem laterat Amalech ,

uv (G

na, quorumfcelera menfuram expleverant,

[ete

peenas tam atroces ab eo Deus exe

git : fi

T

igue, ferróque delere;ac radicitüs exícinde-

non I(raélem , fed Deum lzc(itlet

» languineng

Amas

Tltant

SRler

| Amorem Deiinhominem Iuculenter produnt divinz Perfonz, às

L'Amäïeäitarum, non nermiüd'ec' ä'fundi, &

etiam graviori pleclitur,

Immiffus enim

promptiüs peperciffet ; fed quia Ifraelem

eidem divinitüs , (plendidus quidem armis

izferatimplacabilis foic Numinisfuror ; fa-

aurcis, fed oris;oculorümque fu!gurantium,

&rilego fcelus dimififfet, & offenfam fibi il-

afpectu terribilis , &cosleltium Angelcrum

latam condonáflet ? nonita infidiatori ,. qui

turmis eques in adverfi frontem , ac pedtus

in via retitit Ifraeli, cui cum fuerit offen-

INon

vim intulit; eíque ferocis,quo infidebat equi,

diculo, ideo roluit eidem parcere, '

ferratas pedum anteriorum ungulas immifit.

parcas ei, demolire univer[a ejus , quafi di-

Et eodem tempore coeleítes alii duo jüvenes

Ul i

ceret ; fi mihi reltitiffet, fi inpariam mihi ir-

nontam vultüs veneratione , quàm habitüs

togiáffet, forían ei peperciffem; fed quia non

maieítate fpeclabiles, utrinque claudentes in

inihi, fedifraeli reftitit , delendus ett Ama-

medio Helioderum, flagris atrocioribus in«

lechus ferro, & igne; immittendz (unt con-

defeffa verberum ingeminatione lacerárunt,

tra ipfum, & fuos irritatztigrides, quz e-

neque lachrymz vociferantis , & ejulantis

jusfanguine inebrientur ; evocandi funt e

percuffores valuerunt emollire.

Ubi tamen

telluris cavernis tortuofi anguium exerci-

fatis [zvitum flagris fuit adítantium fe ocu«

tus, qui venena fundant, homines inficiant,

lis fubduxére, Heliodorum tamen veluti re«

- ac interficiant ; excitandafunt incendia,qui-

pentino quodam fulminis profiratum afflatu

bus Amalechi urbes extinguantur , fo!öque

pené extindtum dejecerunt in humum.

&quentur, quianon mihi , fed Ifraeli reiti-

44

Sed quid caufz adeo atrocis fupplicii 2

tüt, Quia Deus impenfiüs nos amat, noflrís-

. que ftudet commodis, acriüs punit injurias

an quia facrilego aufu fores facritempli fre-

gerit? An quia facram altaris diripuerit fu-

nobis illatas, quàm fibi irrogatas,

&:.

pellectilem, & Deo gravem intulerit injuri«

Expertus 1id fuit Heliodorus miffus ad

expilandum templum Jerofolymitanum.Pro«

am? Hxzc promertviffet fupplicia pro pae

trato factilegio, proinjuria Deo irrogatas

fectus is fuerat muito cum equeftri, ac pe-

fed nonob id . fuit tam | acriter fevitum in

de(tri comizatu , & quidem apparatu mili-

Heliodorum, fi enim facram. duntaxat ex«

tari potius, quam fpecie delegatiortis, Jero-

piláffet fupellectilem , folíque Deo injuriara

folymam , ídque fortaffis ut Jerofolymitis

intuliffet, mitiüs cum ipfo Numen proceffif-

snajori foret. terrori, eósque in fua vota, fi

non prece;faltem vi flecteret,

Appulit Te..

Íet ; fed quia viduis, & pupillis damna in-

2. Maeku?gk

44

n

tulit, acriüs meruit puniri s Z4mc [ummus

rofoly

am,excipitur perhumaniter ; fcifcie

]

Sacerdos oflendit depofita effe bec, $ vitiua-

tatur ex Honia facerdote de templi recon-

ditis opibus; docecur abeodem templi opes

lia viduarum , & pupillorum , quadam verü

efe Hircani Tobia viri vald? eminenta.

tantas non effe, quantas ipfe putatet, & po-

4j

$

tiorem partem effe viduarum dorales reli.

Non Honiz facerdotis raticnale licto-

g

quias, ac pupillorum patrimonia , & plura

res Angeli vindicárunt, fed Tobic direptum

alendis etiam pauperibus effe de(tinata; re-

depofitum; nonobexpilatam altaris fupel-

liqua donaria effe, quibus Orientis Reges

lectilem vapulavit Heliodorus , fed ob pu-

voti, Q Religionis causá illuc venientes in-

pillorum füblata patrimonia: noncbrapta

j

tefferam fui obfequii templo dedére, in quo

vafa aurea, & argentea Numini facra . exa-

verum coeli Numen venerati fuerant.

Hxc

nirpis cecidit inter loratios Heliodorus , fed

a

L d

Honiasad Heliodorum,fperans fore , ut ab

ob viduarum expilata. victualia.

In fenerm

é

* expilatione templi; ac theíauri direptione

Heleazarum graviter deliquerat Antiochus

-

eum retraheret,:

Rex , qui occupatis aris ,. meníiísque Sionis

«

4i.

Sed Heliodorus flipatus armata mili-

nitebatur fuilli carne in quinare Michabzos,

tüm phäiange, effra&is portis, templum pe»

& tamen non fzvitur in Antiochum ficut in

tit, & flente facerdote , ejulante utriüsque

Heliodorum, quid caufa ? quia nimirum

fexus multitudine, tundentibus pectora vi-

Antiochus divini juris violator extitit, cum

ris, lugentbus puellis factam irrumpit in

Machabzos voluit adigere, ut fuillam co-

T,:

2

&dem, inftrumentisque fabrilibus adhibitis

mederent carnem : erat enim fcelus, quo

facrum difrumpit zerarium, vafa facra, tem-

Numinis lex violabatur, ac injuria Deo ir«

ll

plique fupellectilem diripit, & omnia fus dé-

rogabatur: fed Heliodorus ideo profciffus,

s

!

que profana manu evettit,

Sed quia patri-

acriüisque in ipfum favitum fuit, quia hu-

monia expilavit pupillorum, & victualia di-

manum jus violaverat , viduarum viclualia,

j«

ripuit viduarum,comitem flagitii fenfit poe-

& pupillorum patrimonia expilaverat: mi-

r

us fe geffiflet ultor Deus cüm Heliodoro,

n

nam : eodem fermé temporis articulo Dei

vis, & quidemocculta , fed horrenda, eum

fi templum duntaxat profanáffet, aram e-

fs

ita acrlüstetigit , ut tremore membrorum,

vertiffet, Gtfacra va(a diripuifiet; fed quia

|te

formidiae mentis, nervorum omnium dif.

ulteriüs progreffus damna intulit viduis , ac

Íolutione univerfum Heliodori fatellitium,

pupillis egriüsid Numen tulit, «cujusamor

]

ac comitatum proftraverit, &t in humum de-

impenfiüs noftro (tudet commodo,quàm fuo,

jís

jecerit quotquor cataphracti cum ipfo vene-

proinde voluit direptorem templi Heliodo-

»h,

rànt jacentes exanimes,extinctis ,. quàm fpie

rum , & calcibus humi elifum , & virgis ad

f

ritantibus fimiliores; Heliodorus veró quia

Recem usque confziffum,

464

21

cateris graviüs aufus fuerat delinquere; poena

latet - blasphemos , Dcíque

Non nje

j

€on

4

€

Diflertatio . lll.

L

4

Jjaía 1.

cbntemþföreä acriter etiam punitos fuiffe

Y

xíque ei. Angelus Aomini : Yed quid. puta&

th

Filios enutrivi, G'exaltavi, ipfi autem [bre-

dixiffe Agari in ere'moé coelo ablegatumAn-

qernnt 9.

Ve genti peccatrict : blasphes

gelum? an quód . deberet ei fuadere incola;

Pï

epaverunt [antium Ifrael abalienati [unt ve«

tum folitudinis il|ius, ut ab hominum cone

i

fin

£ror[um , fuper quo percutiam vos ultra ad-

fortio fejun&ta tvitiüs fibi confuleret? velle-

dl

dentes prevaricationem ?. terra vestra. de-

gis arcana ei apveriret, vel mores /Egyptios

fertas civitates fuccenfe tgni.

Non diffi-

eam.edoceret , aut fponderet aliquid pro-

]IC!

:

tul

t

eor atrox fupplicium, quo flammacivita-

fperi? nil horuim edixit, fed ut ad herulam

tes abfumpfit, probrümque fterilitatis quo

fuam Saram rewerteretur: Revertere ad dos

L^

L

terram depauperavit.

Sed fuccenfis fimül-

minam tuam, 67 bumiliare f*b manu- illius

*

if

tü

que extinctis blasphemantium urbibus , ex«

quid? tantus erat Numinis amor in Saram:

haufta videbatur divini furorís pharetra,ex.

ut ne una careret vernula , é fummo colo

u

tin&ta Numinis ira, cüm dixerit /uper quo

in eremum Ángelum delegaverit fuafurum

f

n

perceutiam vos ultra? quafi diceret , adeo

Agari reditum adSaram : dixitque ei. An-

acriüs fzvitum in vos fuit, ut vix mihi

gelus; revertere ad dominam tuam: ferre

q

Om-

d

fuperfit , quo vos graviüs puniam,

nequit Dei innos amor damna, quz nobis

nesé pharetra mea fagitas evibravi , &

obtingunt , edque reparaturus etiam & coelo

9t

vix mihifupereft, quo ulteriüsvos puniam.

Angelos delegat: cordi erat Numini Abrae

fil

ha familia; cum ne uná careret. Saravere

fo

Super quà percutiam vos ultra? '"Verüm li-

cét Deus Urbium incendiis, demolitione pa.

nularum Angelum in terram miferit, cujus

Dd

gorum ad fatietatem videretur ultus ingra-

*

fuafu Agar per delertum fugax ad. hberulam

0

tos,luique contemptores nominis; nihilomi-

reverteretur , rever:ere 4ad dominam tuams

Q

;

nus ubi eosdem infeítos adhuc fenfit pupillo,

nimirum ad familiam reintegrandam Abrae

Jl

& viduz; novi, & quidem acrioris fupplicij

[

hz cadleí(tium Legatorum operá. remittuns

telam redorditur, & qua( aliá. obarmatus

tur famule; fed adaterni Patris filij dilap-

li

pharetrá jaculis foeta acutioribus; eos,quos

fam familiam revocandam non video pari

U

ultra à (e dixerat, non poffe configi ,' novis,

ftudio é ccelo ullum ex coele(tibus demiflum

I«

ffaiá T«

rnirísque extorquet fuppliciis.

Principes

in terras Ípiritum.

li

eui infideles focij furum diligunt munera, pue

Vincto àJudais in horto Gethfamani

48.

!

pilla non judicant.

Propter boc ait Domi-

Chriíto compedes fortaffis timentes Apo-

Tis

pus Deus exercituum fortis Ifrael. Heu con.

ftoli alas pedibus addidére , quibus Euro

N

folabor fuper boslibus meis, & vindicabor de

ocyus diffugerent; & vincula, quz fuérunt

tur

inimicis meis : nimirum poenas exiget. ab

pr&éceptori compedes ad capturam Difcis,

hoftibus, ad quosdixerat; /zper quo percue

pulis penna extitérunt ad volatum ; & qui.

l

tiam vos ultra? terra ve[lra defertay civte

manus paftoris devinxerunt ad poenas; pedes.

g

£ates veflra fuccen[a igni : valt modó poe-

ovium infltruxerunt ad fugam : Di/cipuli &«

pa

nas dare prioribus atrociores ; quia . antea

mnes velicio eo fugerunt. Quidhoc? aufu-

N

blasphemiis divino duntaxat derogárunt ho.

git ex familia Sarz, ex domo Abrahzunica

fl

nori, Numinique injuriam intulére3 . cüm

ancilla Agar, & ad in(tauranda familiz dam«

ni

nunc pupillo, & viduz fint damno, Gnon

na in terrasécoelo delegatur Angelus, cujus

n

ampliüs Deo foli, fed fuis viduis , pupillise

ope Agar fugax adSaram revettitur,& dam«

lu

que fintinjurij. Fortáffis mitiüsctiam egif-

naamiflz vernule repatantur flatim : &t ex

G

fet cum blasphemis ; at cum fimul eos no-

familia filij Dei aufugiunt omnes Difcipuli

hi

verit viduarum oppreffores, & pupillorum

Magiftrum relinquentes; vinculis illigatum,

&

direptoresinflaurat tormenta , accerfit in-

Judaorum rabiei traditum, & nullus coclo

firumenta torquendis raptoribus rerum vi-

dilabitur Angelus reparaturus hac damna in

duarum, & pupillorum aptiora: quia ul.

Chrifti familia ? nullus advolat ccele(tis fpi-

cifcendis noítris injuriis acutioribus gladiis

ritüs, qui non unam /Egyptiam famolam,

armatur Dei vindicis manus , quàm cüm

íed ut Apoítolos omnes à fuo transfugas

preeceptore revocet? ita eft : /nullus appa-

agitur de vindicandis contuxfïeliis,injuriisque

fibi irrogatis,

ruit Angelus, nullus Difcipulorum reverti-

47*

Aufugeratà Sara Agar famula, quá co.

tur ad Magiftrum , imó & Petrus, qui cze«

5

ram Deo nil iniquius;nilque coram homini.

teris arétiüs videbatur Magiftro adharfiffe,

bus vilius; ZEgyptia fiquidem ancilla au.

ab amore ad perjurium traducitur ; unius

dax, petulans, & fugax Lfmaele foeta : domo

ancille audito verbo & e& 4e sllà es Matth,

fii

Íola (ine comite egrefla procefferat peravia

26. cepit deteslavi, &5 jurare, quia non no«

viljet bominem,

Àn non fugá feedius per»

qu

fyivarum in defertum ; & quia hominum

nuilus eidem obviavit, Angelusé cclo in

jurium fuit? tantüm abfuit, quàd Petrusad

T

dr

terrás delapfus eidem à Numine ablegatur,

Magiflrum reverteretur: fedcur ut vernue

qui difrupto nubium aggere, fulguris inflar

la é deferto revocaretur ad reintegrandam

Chh

nitore circumfufus ad Agarem in eremum

Abrahz familiam ablegatur Angelus in Sur;

fud

venit: Cique invenifet eamo Angelus Do-

Gene[ 16.

& Jerofolymis ut Princeps Apoftolorum

C-Uï!

Matth.26,

mini in via Sur.dixit ad illam: Agar ancilla

non frigeret ad ignem przetorij, ne perjurio

i

Sarai unde venis? &6 quüvada? quarefpon-

averteretur foediusà fuo. Magiílro, nullus &

etia

— Mit à facie Sarai domina mea ego fugio, Di«

!üm

ceclo delabitur Angelus ? fed unus duntaxat

: 3'5",".

in

4n

AmoremDeiin hominem luculenter þj:odunt divinz Perfonz. eg

u

in terris ob(lrepit gallus , cujus cucurritu

M.

judei lapidare te , 88 iterum wadis. slluc ?

Jl

moneretur Petrus proprii flagitii ? Quanris

tunc ergo JTESUS dixit eis manifefie,

La4-

)fle

periculis obnoxize funt aulze! cüm vix Pe-

zarus mortuusefl : [ed eamus ad eum. Dixit

zrus illam ingreffusfrigere coeperit ad ignem,

,'le1

ergo Tbomas ad Difcipulos : eamus & nos, ut

l0$

fimulare cum foemina, & mentiri coram an.

moriamur cum e0:. Lachrymae Magdalenz

cilia: nifi dicamus in arte mentiendi, ita fe-

Qu

lugentis fratrem mortuum,non folüm emol«

liciter excelluiffePetrum , ut cüm mentire-

lierunt lapidem fepulchri , in quo quatri-

m

lh«

tur, vera depromeret ; fiquidem non . no-

duanus jacuit mortuus Lazarus , fedomnino

NY

verat hominem, cujüs venuftas inter milites

excavárunt, fregerüntque ; ut inde Lazarus

in eum fzvientes ea non erat, quam in hor-

redivivus relurgeret.

Ceffit faxea. durities

mi

lo

to viderat. Contempferat Magitter cohor*

fluentibus Magdalenz lachrymis , quz lapi-

tem, fed reformidavit Difcipulus ancillam;

If

dem fepulchri abegerunt: Mariía ergo csm

:'3653937'9

fi tamen Chrifti erat Difcipulus, qui aulam

veni[[et, ubi erat JEfus cecidit ad pedes ejus,

ln

[te

non coa&us ingreffus fuit , neque ante galli

j ESUS ergo ut vidit eam plorantem , &5 Tu«

cucurritum Magiltrum agnoverat , quem

bis

deos , qui venerant cum. eo plorantes infre-

deferverat ; & ideo fplendores ignis quaei-

muit Spiritu , €& dixit ubi pofuifli eum, &

lo

[dn

vit in aula, quia folem fuum fecutus à longe

Lazarum licet quatriduanum , vermibüsque

nitores petdiderat , G quos prope frigidos

Cfa

fcatentem evocavit é fepulchro , & lachry-

fontes ardoresconceperat, prope ignem fri-

mis reftituit. parentantis Msgdaleng ; fed

jus

if

gensextinxit ; fed monitus erroris à gallo

cur lachrymis emollitus Magdalene tam

obí(lrepente, Gtincrepante, adeb graadem

grande fus& omnipotentiz dedit 'Chriftus

V

concepit illicó dolorem, ut ejus magnitudi-

monumentum? an quia nobis effet docus

Jer

ni anguíta nimis aula, quz tantüm non po-

Jfla

mento, ne timeremus zgritudines, & mote

terat dolorem capere,forasegreffus per ftil-

tem ipfam, fi Chriítus nobifcumadfit? tae

äp.

licidia lachrymarum, ex oculis cordis patra-

metfi excubent circanos mala, nobis ad ine

tl

/m

tam culpamforas emiferit, ut intus gtaviüs

ternecionem infidiantia: fiquidem agritus

cor torquerent. arefcentes doloris fuperfti-

dines, & mors, que przfente Chrifto aufze

tes fpinz, exrvit foras E& flevit amarà,. Scd

antea non fuerant Lazaro ullum inferre no»

i

4b

fi Petri jactura graviorfuit, quàmilla Aga-

cumentum; eo abíente (latim & vivis abftus

0«

ris, cur non fuit illa perinde ac ifta per. coeli

lére, quafita opportunitate nocendi, cüm

(

Nunuum reparata ? nimirum quia in crea-

medicus abeffet.

It

turam, feuin Saramfueratfuga Agaris; &

Retinuiffet adhuc Bethania Lazarum fi

$o

[ti

perfidia Petriin Creatorem . redundaverat :

Chriftam non dimififfer , f1 egritado non

hecque caufa, cur Deus damna fua farcit

uf

infeciffet , nec corrupiffet Lazarum , fi é Be-

le$

garritu perítrepentis galli; & ia&turam Sarz

thania Chriftus non abtuiflet: fed fi abfuit

! («

per ablegatum in terras. Angelum, usque

cüm egrotáret, accer(itus poftea non agri-

[ü«

adeó in nobis Dei providentia exundat , ut

tudinem tantüm & corpore, fed & morcem

(2

fibi tantüm ttiilet,

Reverfure Agari fa.

ipfam abegit e fepulchro,

Verüm quid ?

mulzadSaram herulam, &coelo demittitur

ff«

quód Chriítus precurrentibus nuntiis, &

in defertum Angelus Deinuncius: conver-

l]üï

nartantibus Lazari zgritudinem non flatim

ffle

Iuro Apoftolorum principi ad magiftrum

cucurrit, fed maluit biduanas neCtere mo«

Chriftrum, àquo perjutus fe averterat pro-

4

ras? Anquia in difpari gloria, parei facili-

ul

pe igaem,cuculutus deftinatur obflrepentis

tas effet, & mortem vincere , & agritudi-

"n

galli,

nem difpellere? fed profecit egritudo, &

(lo

:5 L:

Ípes defecit, quz tandem cum mortuo La«

g

zaro confepulta ad feerorem usque compue

truit.

A

DEU bominum amans , noftri,

Quod fi adfuit ferus zgritudini di«

r

quam [ui fludioffor , promptior eff

fpeliendz medicus, acceffit tamen opportue

nus, ut redivivus recederet Lazarus e fepule

gas

4d noffras ulcifcendas injurias;

).

quam fuas.

chro: neglexit vivo opitulari, ut. mortuo

vitam impertiret ; hoc ell geminavit dilatio

il

b

42.

Uiffe Chriftum noftri, quàm fui (tudio-

medici decumbentis beneficium,fedL:szarum

[

fiorem ob impenfum in nos. amorem

excotruptione humorum non tantüm liberae

teftantur Magdalenz lacryma.

Bis

vit,fedetiam ex morte abflulit,& redivivum

u$

1

fuit Magdalena illachrymata ; fratri Lazaro

fororibus reftituit; juffit Chriftus fepulchra.

i

quatriduano, ac foetenti in fepuk(go, cui pae

le faxum tolli, fimálque attolli fpem foro,

rentavit; & Chrifto nonrepertoin fepul-

rum lugentium , quz cüm fratrem é fepul-

:rl

aäd

chro, & quem quarebat incampo: fedla-

chro refurgentem viderent tota vifcerum

chrymz , quas Magdalena in. funus Lazari

commotione turbantur,

Foetuit Lazarus im

M

fudit,calcaria Chri(to fuére, ut flatim ac-

fepulchro fororibus, fed nondum Deo,quem

iff

fs

curreret , G egritudini Magdalenz lugen-

putredo noítra , ac foetor corruptz vitz ad

tis, & morti Lazati. infepulchro jacentis

occuríum invitat,non ad fugam; ad mifera»

jn

etiam contemptu periculorum , ac Jud&o-

tionerm folicitat, non ad indipnationem. So«

f0

L2

*

T.

rum quzrentium lapidibus eum obrüere

lutus é morüs vinculis, qui infepulchroquae

gdeantt,

Eamus in Judeam.,

Rabbi nunc quarebant

triduanus jacuerat Lazarus plena inter vivóg

v

donatuc

$6

Difïertatïo IIi.

donatur libertate, nec de mortuo hil reti-

firo Chriftus. impenfiüs dudet levamini ,

quàm proprio,

net prater filenuum; eó quia fleterit pro

luculenta gratiarum actione ipfa mutaadmt.

Hinc acriüs ulcifcitarDeus,quz homi-

EL

ä

ratio beneficii: adeó valuerunt lachrymze

nibus inferuntur damna, quàm qua unigeni.

Magdalenz quatriduano parentantis Lazato,

to filio (uo intulére Judzi : Confurrexit Casn

Genes, 4«

?

adverfus fratrem fuum Abel ,. &f interfecit

ut Chriftum moverint ad vïtam mortuo im-

eum , & ait Dominus ad Catn ?

pertiendam,

ubi eff Abel

Nonita potentes fuerunt cüm fecundó

frater. tuus? nuncigitur maleditlua erá fu-

$'.

lüxit, & tota collicuit in. lachrymas, cüm

er terram ; cum operatus fueris eam , non

Chriftum fublatum. deprehenderec & fepul-

dabit tibi fruclus fuos,wagus, t profugua eríe

chro: accefferat Magdalena lachrymis madi-

fuper terram : inerat Abeli natura ad. virtu-

daad fepulchrum , inquo Pilatus Chriftum

tum ftudium prona, indoles comis, placida,

maníueta, & placabilis ; obíervanuiá fra.

condi jufferat, fuo parentatura Magiílro,vel

faltem effufione lachrymarum exulcerati

trem, reverentid parentes, religione Deum

Mi :

cordis linituradolorem : fed quem noninve-

fuerat (emper profecutus, cui quoties per vi-

Qimas fupplicaret, quidquid optimi in gre-

nerat in fepulchro, folicita quarit in campo;

ubi nova calamitas antiquam vifa eft memo-

gibus, & frugibus poffideret prompto, lu-

ä

riam obliteráfle; fiquidem ablato & monu-

bentque animo in fíacrificium obtulerar.

iento Chrifto non meminit Magdalena cru«

Cainus veró nonnifi perfunctorius fuit in

cis, ed revoluti duntaxat lapidis; accufát-

cultu Numinis,cui deteriora femper dedica-

que reverentiam Sabbathi ,. quze fuam fibi

verat, refervatis ad proprias delicias melio-

ribus: hacque caufa, cur cceli favor Abelis

quietem abflulerit, & perinde extra fe , ac

extra lepulchrum vagata fe ipíam qusrit in

victimas afficeret, ac fuper immolata, prius-

Magiftro defuncto, quem in fepulchro non

quam humaná manu,igais fubderetur é coelo

repererat; nimirum amore percita, ibi non

piuvius,- cüm tamen Caini oblata omni deítie

f)

etat, ubi erat; quia amans ibi eít, ubi amat,

tuerentur caelefti favore; hincfraterna feli.

citas invidiam' exfufcitavit in Caino, quz

& quidem efficaciàs,quàm ubianimat: ftare

eam non permiferat amor Magiftri , quem

eum adebtor(it , ut jam nil nifi vindictam

jacentem non repererat in fepulchrojimó nec

animo volueret, & omnes pofthac victimas

contumaciter ejuraret; cümque invidii in

doleris fui nobilitas permifit eam humi ja-

cere, quam folicitavit ad. plura itinera, fi

Abelem contabefceret Cain , eámque fron-

|

AA

ne

forté quem in fepulero quareret, ei occur-

tis triftitià, vultisque dejectio

proderet,

cedem Abelis molitus,in azrum ducit , ubi

reret in campo : lachrymarum tlillicidiis

fpem fuam irrigavit , ut citius flos campi a-

cum ambo mifcerent fermones, & Cainus

dolefceret, £ructümque, quem fperaret , col.

plura contra nature Authorem criminares

tur, ac divinas leges, ordinésque infectare-

ligeret: luget abfentem, quemtamen prae.

fentem interrogat , quarendi perfeverantia

tur; & Abel propugnáffet divinas leges;

ä

occafionem fumpfit Cainus, telo, quod manu

promeruit, ut quem quareret , ei occurre-

ret exficcaturus ex oculis lachrymas, abfter-

geftabat Abelem confodiendi, & gemina'is

goAn, 26«

Íurus é corde dolorem : JDixit ei JEfus: mu.

piagis inrerficiendi : fed. Abele iüterícéto

$

excanduit ftatim Deus contra fratricidim

*

lier quid ploras ?

"Sed quid? qu&d Chriftus cüm nullo

zialedictus eris fuper terramz eàm operatus

fa«

amplius mortis laboraret periculo,cüm mor«

feria eam, non dabit tibi fruclus fuos : va-

In hzc

tem ipfam viceritredivivus , vix apparuit

gia & profugus erie faper terram,

j;

fachrymanti, flatim falguris in(tar inftanta-

tonitrua occilo A5ele Deus vindex excan-

1

neum eiittentis fplendorem difpatuit? . Et

duit; minatüsque eít maledictiones fuper

,

terram, fterilitatesoccate telluris, caritatem

eodem temporis momento, quo lachrymas

ïz

exliccat, elicit uberiores : fiquidem experta

annong, carentiam fru&tuum, germinatio-

l

toties Magdalena Chriíti virtutem non. fo-

nem fpinarum, & ubique obvias timoris um.,

làm vult Magiicum videre, fed & tangere ;

bras, larvásque terroris; quia fanguis fufus

qui tamen manum arcet linimentis infe&tam:

fuit Abelis in campo.,

zuítici tamen diu non toleravit larvam divi«

At crudeliffimé Jerofolymis interfici-

3

f^

nitas tam humana; fed ea detracta fe prodit

tur Chri(tus, vexatur per no&lem, fiftitur Pi-

flenti, & quarenti Magdalenz , quam fimul

lato, accufatürque, ut feductor, ad Herodem

miffus illuditur, ad Pilatum reductus con-

à fe difpellit,inquiens: Ne/; metangere,va-

ä

de autem ad. fratres meos :

nimirum pro-

demnatur, flagellis ceditur ad columnam,

fi

fuíz Lazaroà Magdalena lachryma plus eb.

fpineà redimitur coronà , ex(ibilatur rubro

panno indutus, pofthabetur Barabbz ho-

É

tinuerunt gaudijin fratre redivivo, quàm

U'

fuíz Chriíto, quem quafitum, quamvis in.

micidze, nudatur veftibus,affigitur cruci,me -

V

ventum non detinuerunt; voluit enim fe

dius inter latrones interficitur: & quo Deus

vindex fragore pertonuit in. pefidiam u«

b

negligentiüs lugeri, quàm fuos, quia cumu-

t

Jatiüs excipit lachrymasac folatur, quz fun-

dzorum? quibus flagellis vindicavit effu.

fum innocentiffimi fui Unigeniti fanguie

duntur in levamen hominum opprefforum,

nem ? quas poenas dedére Deicidz Jerofo-

li

quàm quz effunduntur pro ipfo: vult enim fe

t

fc negligentius lugeri, quàm fuos; quia no»

omos

lymis? nullas fane ': quia non purus h

e

C

Amorem Deiin hominem luculenter produnt divinz perfonz, ;7

fed Deus homo unïgenïtusäDe(; miífus in.

in plures fa&tum divortium viam ad omnem

terfectus fuit , quinimo uübique cumulan

adaperuit corruptelam : poít tam. immane

E

tur Judzi beneficiis , ut vel fola Petri um-

patratum fcelus , quo abhominibus ízvi-

bra fanitati zgritudine labotantes reítitue-

tum fuit in Dei filium ; eàdem plane debe.

Gtyii, j ]

ret, nullásque in urbe fuit vicus, qui benefici

bant homines vià, feu linguarum multiplie

Numinis favores non fenferit : claudi, erecti

citate integritatireftitui morum , &ad fa.

deambulárunt, furdi fublatis aurium impe.

niorem reducí frugem; ut fieret poftdivor,

dimentis audierunt, caci à nativitate colo.

tium, quo fe à Chrifto fejunxére, cor unum;

tes diflinxerunt ; ardore febris correpti re-

Gtanima una.

frigerantur, & reficiuntur: nullámque fuit

Componamus nunc Abelis ceedem cum

57.

trivium , in quod Dei Spiritus non fe fe di-

Chriíli nece.

Erraturus tremens, ac profue

miferit; pifcina nulla, qua innumeros ba-

gus amandatur per varios terrae tractus fra«

Non bi ebrij

tricida Cain ; &extorris jugiter iníequen-

]

ptifmo populos non elueret.

A&ür. '20

fint, ait Petrus, fed boc eft , quod dictum eit

tes fugit promeritas poenas; fed Judai dei«

per Prophetam joél : Eterit im novi[fmá

cide undique beneficiis cumulantur , gra*iis

afficiuntur curationum , generibus ditantüt

diebus dicit Dominus , effundam , (ed quid

effundet Deus vindicaturus Unigeniti íui

linguarum , fermone inftruuntur Sapientize;

cruentam necem ? ulturus Chrifti flagella;

facro baptifmni fonte expiantur; & nifi ip(i-

& vulnera? an flumina cruoris effandet, an

met (ibi fcelerum fuorum reítem toríiffent,

maria juftiffimz irz , ut deicide, qui pa-

quá perduellionis Rei (trangularentur 5 ad;

tibulo Chriftum fuffixére vivos demergat ?

huc vixiffent Chriíto fuperftites , amiciNu-

minis, & in filios adoptat :

fed quia non

Non hzc: fed effundam de [piritu meo fu-

per omuem carnem , & propbetabunt filjj ve-

folüm in Chritum fzvierunt , quem cruci

Siri, & filia veftre,

affixerant ; verüm etiam & Apoftolorum

fanguine maduerunt, quia in ipfos Chrifti

$5*

Vix potuit Dei mifericordia hofpitio

excpienti Chriftum Bethanie humaniüs

Diícipulos ferro cze(os feviére, non potue-

runt nonexcidi à Deo : indulíiffet . coelum

favere,quàm Chrifti fanguine madida Jero.

deicidis, quostot cumulaverat beneficijs , f

folymz : ubique fuz veítigia benevolentiz

impreffit, fuis cumulavit favoribus popu-

fola Chrifti cede contenti ferrum ncn acuif-

ä:

lum; at quz (zvierant in Chrittum pecto-

fent in puros homines , fed ubi Apoftolo-

rum fuderunt fanguinem , effudit, & Chri-

ràad fui allicit amorem linguis igneis €

fummo colo in ceenaculum delapüs ; ficut

ftus fuz irz phialas, fuíque furoris catapule

l

eiim olim fupremus rerum Conditor plu-

tas, urnásque plenas indignationis, Mitiüs

rium confufione linguarum temerarios in-

fiquidem Deus punit, qua contra ipfum fce-

fanientium Gigantum labores fruftravit , ac

lera perpetrantur ,. quàm qua& in homines

.

fuperba conília in Babelicz turris (tru&tura

committuntur flagitia; quia noftrri, quàm

fui eít Chriitus (tudioflor: promptior eít

i

diffipavit : € converio nunc fyderibus zequan-

dam Evangelicz Religionis tarrim moiitu-

ad noítras, quàm fuas ulcifcendas injurias,

$

rus linguarum varietate pectora Judzorum,

& hanc ia puniendo zeterni Patris cunétae

ac'Ethnicorum divino nomiue fortiffimo

tionem, quz in filium fuum fuére perpes-

veluti prz(idio communit, ut qui accipitres

trata Ícelera, non.. obfcureé adumbraverat

::

füére, vitz , nectque Chrifti infidiantes, in

Parabola apud Matth. 21. fiquidem ubi eje-

&us extra vineam filiuseít, & à ruíticellis

j

crudelitatis expiationem,replumelcerent co-

C

lumbz pennis deauratz, (eu amore inflam«

rufíliciffune maétatus , promerita paratur

ia

matz ; Et accipietis donum Spiritus [andti.

quidem ultio, nontamen quz ftatim. peri-

56,

Sed cur íaltem non ceciderit & coelo

mat, fandátque fanguinem, fed futura dun«

e

iguis de more aculeatus in fulmina, fed di-

taxat prznuntiatur, inquiens »w4/05 s»4l?

j*

l:ïpi'us inufitatas fuerit obtufus in linguas ?

perdet , & vineam [uamlocabiz Alijs agrieo. M aesp, g,

lá.

Sed ubi audivit retentos ab . invitatis erf. ,

li

an quía odit amor Dei in homines folmina

cüdere, quz laedunt; amátque potiüs linguá

Nuntios, ac interfe&tos, illicé quavis difru-

lambere , &eblandiri? vel voluit divinus

pta mora fuas immifit copias,qua igne, fer-

[s

h

fpiritus multiplices difpertitus in linguas

róque cuncta perderent , homicidas truci-

igneas in terras delabi, totidem amantiffima

darent, & eorum civitates folo zquarent,

|s

pacis ofcula libaturus ? An quia ipfe fibi

Tenuerunt fervos ejus , & . contumelys affe-. Mastb, a,

élos occiderunt,

Rex autem cum | audiffet

|s

fama elt amor, qui totlinguis abundat,quot

funt flammz, quaz ex ejus evaporant cordis

iratus esd ; 6 miffis exercitibus fuis . perdi-

h

fornace, ocyus ut Dei beneficia ad ultimos

dit bomicidas illos ,. 69 csuitatem illorum.s

Ol

usque terrarum fines. infonarent ? quàd (i

fiiccendit.

viétimarum olim linguse przeconibus tri-

Ecce cum agitur de fcelere in propti«

$9.

"n

buerentur, eó quia linguá inflruerent in

um filium patrato zternus Parer, non (ta-

i

]je

templis populos, zquum erat, ut linguz

tim poenas ab ijs exigit, qui filium jugulá-

A»poltolis tribuerentur , qui verz Religio-

runt, fed tantüm exiget; eos nom interi-

LUI

nis futuri Praecones ob(trepenti erant filen.

mit, fed interimer ; non perdit, fed perdet;

Jle

Quód fi in

'm

tium fuperftitioni indi&turi.

cundtatur in ulcifcendo , cüm agitur de in-

extruenda Babelica turri lingfarum ex una

jurüs vindicandis, qui in proprium filium

0

fuére

Ferani de Afeä:äm Tom. Il.

Differtatio: Ill

$8

fuére illate: at cüm agitut de cede ad uk

minut, ne faceret malum , quad lorutus fue-

tionem fervorum, & hominum, omni femo.

Hxz«c in Sina

r4t adveríus populum fuum.

ta cunlatione ftatim poenasexigit: &iffis

contigere fcelera, qua juftiffimum Dei unà

exercitibus fuis. perdidit. bomicidas illos, &&

cüm igne, quo fuerat idolum conflatum ;

4

civitatem ilorum fuccendit : hoc eft. priüs

fuccenderunt furorem, nonnifi perfide gen*

[

fulmen excutiens poenas excgit , quam to.

tis excidio, & Gnguine reüinguendum;ni(i

nitru audiretur ; priüs inflixit telum : vul-

Numint fupplicátlet. Moyfes , 'obicémque

nus, quàm arcus videretur ad ejaculandum

ruenti oppofuiffet vindicla :

permiíttque

Deus precibus deliniri Moyfis, & arreptum

paratus: qui filium occiderunt mali dun-

taxat vocantur ; homicida veró, qui fervos

voluit abjicere fulmen, idololatrísque par-

cere.

interfecerunt ; inillos nullum fupplicij de-

Sed fi in Sina graviffitné deliquit in Nu-

ét.

"Y I

fignatur genus ; in iftos veró ferro, ignéque

fovitur ; fzvior eít de occifis nuntíis, quàm

men populus, mitiüs certé peccavit in He-

de jugulato filio apud eternum Patrem vin-

bron, cüm itinera faftidiret, & illius tzede-

dida: hinc de Abelis fratricidio, quàm de

ret exilium: fremens fiquidem populus ob

Bjimjh cä

Chrifti parricidio maturius , immaniüsque

iuneris flexuofas ambages,. quibus protra,

Ír

[

r

fumptum eft fupplicium.

heretur ingreflus ad terram promiffionis ,

$9:

oratiüs conüet,no&rörum

nu

Utque expl

adlatravitMoyfen, imónon folum voce, fed

effe Deum ftudiofiorem commodorum , ac

& manu, & faxis in Ducem plebs delatlata

li

aratiorem ad injuriasnobis, quàm fibi il-

itineris diuturnitate infurrexit; quamvis cie

te

de

latas ulcifcendas , nos non pigeat in. ere»

tra fanguinem , vulnüsque inflictum pro»

mum fecedere, ubi peccaverat in Deum non

greffa eífec feditio.

Sed licec deliquerit le-

t

populus tantüm , fed GC Sacerdos, aureo

viüs populus contra Moylem, quia itineris

f

VU

rimüm vitulo conflato , pofílea cremato

prolixitatem pertzfus , viribus jam fractus,

thure adorato , hoftiisque immolatis in Nu-

laboribus gravatus, G quidem citra «ruo-

b

men recognito.

Aaron Moyfis frater, ime

rem; vocibus, conviciisque aéra potiüs fee

periique confors, quamvis religiofiin Deum

riendo, quàm Moyfem percutiendo; nihi-

[1

animi Princeps, Ííed equo timidioris, im-

lominus adfuit ftatim Deus hanc populi ul«

portunis , nefariisque patitur fe poflulatio-

turus noxam , aufümque in Moyfen Dacto-

i

nibus adigi, ut ex pretiofis inaurium orna.

rem ; & verfurus plenam furoris ollam; Fe:

ä

n

mentis Certatim oblatis, vel vitulum inte-

riam eos peslilentiá , atque confummam ; te

ANum,.ig.

grum, vel caputfaltem vitulinum. ex puro

Autem faciam. Principem [uper gentem ma«

1

Immit.

uto auro conflari permitteret,

gnam, & fortiorem , quam bac eii , & quie-

ül

tuntur crucibulis aurea ornamenta , liquan-

dem erumpentem ex urna Numinis indigna.

í

tur igne , conflatur idolum ad /Egyptii fie

tionem vix potis fuit Moyles lachrymarum

l

mulacri exemplar, boviná effidium tpecie ;

extinguere imbre: & fufis precibus ollam

61

urgentéque operis celeritatem, & adjuvan-

quidem femovit indignationis ; non tamen

te cacodemone ; erigitur ftatim dete(Labile

fupplicii evafit appendicem , quá nullus fe«

fimulacrum , tenduntur populi manus bo-

ditioforum terram fluentem lac ,. & melin-

vino capiti,curvantur genua, tunduntur pe-

grederetur : Dixéque Dominus:. dimifijuxta

N!liä,l(c

étora,conítruitur ara; & manum admovente

verbum tuum,

dáttamen ómnes bomines,

q

Aarone adolentur thura, maétantur vicli

qui tentaverant, non videbunt terram, pro

Quod fi de-

nl

ma, perinde ac libertatis vindici , & afler-

qua juravi patribus eorut.

tori Numint,

Quid immanius, cüm prz.

liquerat in Sina populus contra Deum, fce-

t

fertimarz infcripferit Aaron : Iff4 funt Dj

lisque perpetraverat longé immanius, cur

t

iui Ifrael, qui te eduxerunt de terra Egypti:

humaniüs fe in perduel'em. populum Nu-

men gerit, precibus fe finens Moyfis delini-

H

O portentofa dementia! ó nefanda Ícele-

ftiffimorum hominum vecordia / ab impio

ri? Deliquit in Hebron. exilium faftidiens,

Óactificio via ad cstera emollitur flagitia j

& quidem longé mitiüs, levitisque,& tamen

graviüspunitarz Omnes bomiaes qUi tent4s

proceditur ad epulas lafcivas , ad lubricas

choreas, cantüsque profanos; comeditur,

verunt me, non videbust terram , pro quA

ïä

poratur, luditur , totüsque aér facrilegis

juravi p.etriöw eorum.

Quid? quód deli,

&o indulgeatur graviori, cüm longé mi-

53«32(!. A

impletur vocibus, & aureus vitulus fummo-

rum aequé , ac infimorum confalutatur gra«

tiori haud parcatur ? quia nimirun: gravio,

tulatione.

ri crimine inSina Deo íoli derogabatur : &

äi

| $o.

tumultu populi in Hebrone homo,feu Moy-

'ulit egré Detis facrilegij immanita-

[

tem, exarfitque juftiffimus ejus furot , ita

fes ledebatur : inexpiabilior fiquidem | e(k

tamen ut graffaturus in perduelles fuam de-

Numinis irainfui,quàm hominum | injuri-

tineri armatam dexteram cuperet à Moyfe,

am: eáque eft indoles amoris Dei inho-

cujus perbrevi delinitus prece diftrictum ,

mines, ut noílri, quàm fui videae

vibrandümque mox in idololatras fulmen

tur [&uwdic-üor effe,

]ä

abjiceret; oppofuit enim fupplex Moyfes

*

ruenti vindictae obicem

[

Dimitte me, ut

«9€ (0) S6»

ira[catur furor meus contra eos.. Moyfes au-

rem orabat Dominum, Locutásque esi. Do«

ä

$. VIH,

Qmoïem Deiinhominermluculenter proäunt divinz Perfonz. 29

puit ira in Achabum Baalis cültor.em;exaïüt;

s. Vil

tamen ubi Regis contumacia abarisad poe

"4deo leneficus in nos ef? Chriss

puli fui profiliit vineta: inftigante Jezabele

fpreverat Achabus Elie monita, « vineam

Amor, it son folum noftra avertat dam-

NNabuthi :conquirente fezabele :non folüm

m verum etiam , que fibi ab bominibus

fibi ufurpavit , fed etiam «ruore .poffeffo.

.e[fent beneficia rependenda ; bac án

ris foedavit, occifo Nabutho : iDefcendes 34862 Yo

Anofira velit *re;flundare £0fl»

anoda,

Dat in vineam Nabutb , t poffiderez eam.ss

fed defcenfus Achabi in vineam ; Nabuthi

juftam fuccendit divini furoris iram : juffit

ét,

62,

Avid veniam Ti crimiriis petituruss

flatimDeus, :Eliam in «occurfum Achabi,

-ut promptius Deum ad mi(erendum

imortisfententiam :«ei intimaturum z. $z7ge,

fle&eret, non fe in hominem pec-

& defcende 3n occurfum icbab Regis Ifrael,

i w-lülm, S..

«caffe edixit, fed foli Deo, 735; foli peccavi ,

iEf loqueris ad.eum dicens J :bec dicit Domi-

& malumcoram te feci 5 quomodo « David

as : 0ccidisii anfuper & polledisti , &$ post

foli Deo fe peccáffe fatetur , cumUriaman-

ibec addes.: 4n loco iboc , án.quo dinxerunt

'terfecerit, ejüsque thorum foedaverit ? .An

«€anes fanguinem Nabotb ,. dambent quoque

zon hominem interficere , ;perinde e(t, acin

gJanguinem tuum , .peccanti 'Achabo contra

Tominem peccare? :«cur Reum tautüm fe fae

Numen coeli «deliciz tantàm ifubducuntue

tetur divinitatis, qui Uriz fanguinem effu-

ad triennium ; «delinguenti «contra. homi«

derat ? optimé norat in hominem etiam pec-

em fulminaintorguentur, & vu!lnera iu.

«cáffe, fed utNumen promptibs.ad :veniam

4liguntur; :arameerigenti Baal ; & veri Nu«

flecteret , peccatum fuum Dei tantüm Jafi-

minis cultum habenticontemptui cocii dum-

vum dicit; quia .difficilior :ei obtigiflet ve-

taxat ipluvia-non fpargitur, :neque facrile-

3ia , &i Uriz meminiffet fuo interfecti juffu,

:gus rofcido.afpergitur imbre; fed.cüm ho-

& ideo dixit, Jibi foli peccavi., 69 malum

.eoram te feci, quia implacatiorem fibi Do.

4ninem :oppreífit, :ejus «vineta «occüpavit s

& etiamfanguinem fudit; :quia tunc in ho-

3minum credidiffet, fi in hominem contume-

minem,graviter deliquerat ; acerbiüs ;punie

liofum fe dixiffet ; quia ;promptiüs 'Deus

tur , & canibus difcerpendus traditur : cum

ànjurias'expungit fibi illatas , «quàm homi-

Jun,

Numen defpexit idolum Baalafpecturus án

imibus irrogatas; torpet, ut ita dicam , :Nu-

;men, «unctatürque, «cüm agitur.de injuriis

:ata, :«cui cultumjexhiberet, per folam puni.

'tur.ceeleftis favoris fübtra&ionems fed cüm

fibi irrogatis ulcifcendis : debacchatur verà

'hominis funditur fanguis, ejus ftatim pro-

'fi agatur de damno vindicando :hominibus

:funditur «ruor , :«difcerpuntur membra; di.

3lacerantür artus., .canibus fatiandis , eorüm-

"Statuerat Iírael inextrucia ara idolum

**.6—;0

«que fiti extinguende ; -«mitiüs fiquidem

;3.R'.g. 16.

"Baal: .Er pofuit .aram Baal,in templo Baal,

punit-DEUS , «qua in ipfum perpetrantur

€5 plantavit lucum , '&8 addidit exdcbab -in

-delicta, :quàm qua in.homines committun-

opere fuo árritans -Dominum Deum frael

«tur flapitia,

; N

jfuper -omnes Reges Ifrael, qui fuerunt ante

:Spreverant Jfraelicze Deum, Sanctum .

um . annon fuit/haec ere&tio Baal , QNumi-

Tfrael blasphemaverant, :iurbémque totam,

nis .veluti-depreffio.; '& arze . conítru&tio,,

& agros idolis 'oppleverant, Lavamini djaie W.

'throni Dei:de(trudtio ? «& quomodo.codlum

-quiefcite agere 'perverse, difcite benefacere,:

'vindex horrendum fcelus :fulmine non fta-

iEcce exinjuriis:Deo — illatis vix blasphemi

tim punivit ? :& quomodo «ellus 'inum dif-

wllam fentiunt poenam , & tantüm fuaden-

'rumpens 'fceleratos.non deglutivit ? «quo-

'tur ad meliorem :reverti. /fru

"o

m;-ab in.

o

modo fontes divina indignationis é profun-

«quinamentis :refurgere idolórum , .ad thu-

da non eruperunt abyílo ? :filet cocium .,

ribula facra .conflanda, idola dífflanda, &

quiefcit:terra , & unus :tantüm :ablegatus

«debita «oebfequia vero :exhibenda Numini,

Elias preznuntiat:coelum :ultro rore, imibré-

:ad beneimpoíterum agendum, & ut ítudiis

:que exhaultum; aliàs impuné litat-Achabus

2

?

wacarentvirtutum z Difeitebenefacere;qtas .

[fos

:

| g Rege r

«oram Baal: Eríxit Elias vvivit Dominus,

vite judicium , fubvenite oppreffo , judicate

fi erit annis b vos , $ pluvia., eccexota

gupillo , defendite widuam , &8 oenite, & ar.

fupplicii £cena., 'colum quidem :eft, :non

guite me , dicit Dominu: jfi fuerint peccata

|

tamen nubibus foedum, «& fulminibus fo-

vuefira , ut coccinum quafi mix - dealbabun-

'tum, quibus facrilegum interficeret; :(ed

4ur. euset, cuiblasphemi injurias. in»

duce ferenum,fplendore coruf(cum , & tan

tulére, -& tamen mullam vindex Deus pro«

tum pluviis, G rore areícens; ünterim vi.

priam exigitlz(i fui honoris reparationem:

vit Achab, imperat impuné, Jafcivit petu-

qmonexigitimmolationem victimarum; tém-

lanter, annonz caritate laborante -duntaxat

iplorum conftructiones, munerum oblatio

plebe, cui etiam opportuné fubventum futt.

ies, ar? ;reparationem z. quia f1 blasphemi

Fuit Achabus homo ex affe nequam fcelera

refipifcerent , hechaudomitterentür: fed-

adglutinans fceleribus., & nihilominus Dei

quatuor prazcipitblasphemis,Deóque exofig

fulmen ipfum non percuffit rebellantem ab

ad melioremtevertentibus frugem, fcilicet:

arisfuiss. Verüm fi Dei vindicis quafi tor-

fubfelliorum zequitatem ; levamenoppreftas

H a

TU

Veraui de Afeciibus Tom, H1,

60

!

Däfferta-tïö UL

)

ii

rum, pupillorum tutelam , ac viduarum pa-

figniri. Non tamen Petri Pontificatum fofo

'trocinium: quatuor nimiram , qua non in

Chriíti amore definitum legimus,fed etiá a«

FU

fuam, íed noftram.redundarent utilitatem;

nimarum paflione Pafze agnos »eos proprie

PI

qua non fibi, (edhominibuseffent commo,

um eít amantis beneficiis cumulare períonam

do, quia nimirum noftri, quàm fui eft ftudio-

L

amatam: hac tamen non pro fe Chriflus

ru

fior, & impenfius noflrra promovet commo-

à Petro exegit, fed in noíftra ut redundacent

dà, quod proprium eít veri amoris: maluit

commoda, Sed cur affixe funt coc!i claves,

gl

enim fplendere fubfellia viduatum patrono-

non clavo , fed amori.? Simon Toannes

rum defen(ione ; quàm fua " fumare altaria

amas me ? etiam Domine ;

Mfi- ib Aen;

hoftiarum immolatione.

72€04,

Pafce agnos

gL

65.

Acceffzratad |Efum Princeps eum to-

Scrutemur amoris in Deum | intimio-

67.

PI

gaturus, ut filiam fuam, qua nuperanimam

al

res receffus, & nonnifi acceffus 'heneficio-

M&ä"h.9c

egsrat , prifting reflitueret vitee ,. Surgens

PC

rum innos inveniemus, & quafi rotam. in

i

J€58 fequebatur eum, . Intravit , & tenuit

medio rotz , feu amor Chrilli in nos in

£

manum ejus , 6 furrexit puella : fedpro fi-

amore, quo Chriftum profequimur ; dici-

ii

lia defunóla enixim togaverat gemebundus

tur enim de dilectione in Deum : Qui vide.

pater, cujus preces lachrymis madida Chri-

vit fratrem fuum . necefitatem babere , &

T,J0A5g«

W

ftum flexerant in fua vota: reflituitur lu-

clauferit "vifcera fua ab eo, quamodo chari-

gzi

cis ufurz extinéla filia, quia oculi patrisla-

äüï

t45 Dei manet in e0 , amari fe Chriftus vo-

chrymis maduére.

Sed cur nullis delinitus

luità Petro, ita tamen, ut dum fuumin | illo

1t

flà

precibus, nullisque commotus lachrymis

amorem fereret , pubularet in corde Petri

obvium in feretro prope iNain adoleicen-

fà

cum Dei amore amor pariter - in £ratres,

tem unicum redivivum reítituitmatri fuze ?

& beneficia Petti amoris in Chrilum, in

b

quód filiam Archifinagogi prifting re(ti-

noltraredundarent commoda, | Fuerat Petri

f

iuerit vite , ad id fuit rogatu parentis in-

amore delectatus Chriftus, nop quia ig ip-

Q

flexus ; caput enim Sinagoge ad Chrifti

füm tantüm Petri affe&ctus tenderet ; . (cd

N

pedes abjectum extinda, & jacentis filie

quia in ipfum vehementi velutii impingcens

Periclitantis. filize

erexit totum corpus ;

impetu refiliret in hominum paílionem :

E

amor zelum omnem pereuntis legis excuf.

ii ,lo.

fibi Petri arrogavit amorem, ut fuis ovibus

/2

ferat; & caufafuit , cur Archifinagogus Chri.

paftum confuleret , ut nobis . falutatia pro»

fü

ftum adiret, à quo defunéta ejus filia vitam

fpiceret. — Scimus nudáffe gladium Abraha,

T

hauriret, cujus lex erat brevi mortem fubi-

mum Patriarcham, & etiam Petrum Chritti

1

tura. Preze(cripfiteiam amor fummo medico

pra cateris amatorem ?. ille evaginavit fer«

Ü

modum curationis; jufütillum falutem de-

rum liberaturum Lothum ia Hoba à Revi.

-

ü

ferre, chm poffet mittere; & manuum im-

bus captum : Petrus vcró prope hortum

K

pofitione fpiritum reftituere, quem folo nu-

H

Gethferani Chriftum ab inlultibas propu-

tu potuiffet impertiri; nimirum peritiffimus

gnaturus militum: Abraham, ut Lothum

legis interpres, alium noluit, nec debuit ac-

eximeret à fervitute, gladium nudavit s

cedere, qui in lege naturz difpenfaret, quam

fed Petrus, ut Chriítam defenderet, & qui-

ipfum authorem naturz ; noverat enim ab

dem ab iniquis, injuftisque aggrefloribus z

ipfo folo potuiífe collapíam filiam in mor»

quis non crederet, Petrum inconcufia fui

tis lethales umbras, erigi, ac reítitui. lucis

YT

pectoris fortitudine, ac fide in Magiítrum

M

5

ufurz, Surgenus J&fus fequebatur eum, mi-

ftatim coronandum? iddue, quia Abrahas

Á

Áerationum bajulus non laffatur itinere, fe-

mo fortior folus , ac inermior pugnavit?

ftinátque pedum celeritate , capiti Sinagogze

expugnaturus iniquos infultus ; & propu.

praftiturus beneficium in £filia defuncta ;

gnaturus Magiítri innocentiam j — neque ^

quinimó quem pedum celeritate fequebatur,

carni, aut fanguini, ut Abraham , fed coe-

cordis przibat affe&tu ; quia parentis lachry.

lo, fnóque Magiftro -unicé Petetns. suilita-

mae matcriam fuppeditárunt , quà flamme

vit, qui non in arenam cum trecentis ar«

Adeó exardet

alerentur uberioris amoris.

matis pro Nepote vindicaudo defcenderat

benefico in nos Deusamore, ut etiam non

pugnaturus , fed folus unico tantüm in-

rogatus nos beneficiis cumulet , & adole-

ftructus . gladio , folóque armatus zelo

Ícentem defunctum redivivum reflituat ma,

fuum propugnandi Przceptorem : & tamen

tti fuz,à qua nullis fuerat poftulatisinflexus,

quàm difpar utrique pugna refpondet prze-

neque civium rogatu invitatus,

mium.

|

é6,

Imó adeó in nos beneficus eft Chrifli

Abrahe reduci ex Hoba obviat in-

$8,

amor, ut quz fibià fuis effent amatoribus

fignis multirudo plaudentium cum vitz a-

beneficia rependenda , hzc velit in noítra

. (X

e

8- 59

Á

(

*

imentis, primitiisque Eucharifliz

redundare commoda : — interrogatus Petrus.

tro nullus occorrit, à quo plauíu excipia-

;

ó1mons

gOA 21,

À Chrifto, num ipfum diligeret :

tur , quinimó czdes potiüs ei Chrilus mi-

jeannes diligis me plia bis? etiam Domine,

natur , G nece terretur , nifi gladium re»

£u [cis, quia amo te,

Pa[ce agnos meos :

condat in vaginam, Genef, 14. Melchi.

quia Petrus amore in Chriftum cateris an-

fedech. redeunti Abrahze

anem profert ,

& vinum.

tecelluit Difcipulis , meruit etiam dignitate

4r verà. Melcbifedecb | Rex

cateris praferri, & Ecclefig prafecturà in-

Sale . proferens pauem , & vinum ,. bene-

diwit

äm*oreth Deiinhominem :Iucuknrerptoduüx divinzperfonz. 6t

dixitei; nulla certé fan&tior, nulla augu- — Cormeli. — att ille intuens. eum timore corree

füor poft egregie pugnatam pugnam pote-

( puus dixit 2 quis es Domine ?. dixit autem

*

tat ovatio expectari ab Abrahamo, cüm poft

jlli

L

Orationes tu& , & eleemofyna tua a

pugnam,.exemptümque à fervitute captum

fecenderunt. in memoriam in confpetiu Dei«

Lothum (alutetur à Regibus, & inpane tri-

SEt nunc mitte viros àn Joppen , &5 acceríes

umphali inflituantur plaufus.

Secus pu-

Simonem.: mirum tamen , quód cüm aon

£nanti Petro nullus obviat plaudens, fed

minus religione, GC timore , .quàm oratio-

'ei dicitur,

Mabtt. 26«

Converte gladium tuum in lo-

pne, & largitate excelleret Gornelius, ora-

eum [uum , omnesenim ,. qui acceperint

tio tantüm , & largitas dicantur cceles con-

gladium ,. gladio peribunt : fi Pertus non

fcendiffe ;. & de timore, a« religione nul-

7.

pro defeafione fui innocentis Magiftri , fed

lum proferatur verbum ; an facilius anrum

in cclam fubfilit , quàm thus, quod in

ad iniquas cedes gladium evagináffet , non

potuiffet quidquam funeflius ei intimari.

: thuribulo Numini adoletur ? fi thus in fu-

&nnon Chri(tus à militibus captus pluris

um converíum furfum ex fua avolat na-

etat faciendus, quim Lothus à Regibus vin-

tura ; & aurum imnato pondere imum pe-

&us? & tamen quia Petrus ad coércendos

tit, ubi natalia traxit , cur potiüs eleemos

rlïm'q

1niquos infultus , & propugnandum Ma.

Ífynz , quàm religio ceelutn

fcendiffe 2

?.dicu'ntur con-

l

giltram Chrittum gladium evaginaverat ,

gubetur iterum in vaginam gladium reconde-

Ergó quz mactantur ab hominibus vi-

79»

re, nifivelit, & ipfe gladio perire: Abra-

&ima coram Deo flagrant , fumántque ;

ham veró, quia pro homine capto pugnave-

& quz Numini adoleritur , necflagrant , nec

rat plaufibus excipitur ex Hoba redux , ac

fumant, quófurfum valeant afcendere? ita

benediGlionibus cumulatur; quia nimirum

eft, Cornelius orationibus , & eleemofynis

noftri , quàm fui ftudiofior eft Deus, &

fibi, & proximo confulebat , & quz fibi ,

que ia ipfum impenduntur beneficia , non

fuisque deerant , profpiciebat , & eleemo-

€urat, utuberiora in nos redundent.

Íynis, quz fupererant , levandis pauperum

€9.

Degebat Czfaree Cornelius.

Reli-

indigentijs impendebat ? quia igitur ora-

«ddor, 10.

giofus , ac timens Deum cum omni domo [ua

tiones , & eleemofyne in beneficia , &

fuctens eleemofynas multas plebi , && depre-

commoda dirigebantur hominum , ideo di-

eans Deum [emper.

Terre(tti haud. abfi-

cuntur in coelum afcendiffe ;; quia qua in

milishabetur paradifo, cum quatuor veluti

beneficium impenduntur hominum, gratio-

fluminibus irrigaretur,religione , timore ,

rafunt Deo , quàm que in Numinis exhi-

oblecratione , ac largitate: ex quibus duo

bentur obíequia: timor, &religio , quibus

timor fcilicet , & religio templum aluebant ;

Cornelius excelluit, non hominum promo*

religio hoftiarum ferax erat, & immolato-

vebant commoda, fed obíequia Deo exhibe-

rum feta ; timor ne quidquam in ccelum

bant: fiquidem timore à Dei injuria, G ab

peccaret ? fed duobus , quz fupererant ,

eo omni, quod Deo diípliceret , revocaba«

fiuminibus fibi confulebat, & proximo: fi-

bur ; religione veró in Dei obfequia infle-

quidem obfecratione Numen in fua vota fle-

xus, nonnifi Numinis intenderat cultumz

étens , quz optatet , obtinuit : largitate

ergó gratiora funt Deo, qua non ipíi,

Lutmiinad

tofufus in egenos fuit ; ideóque ait Lucas.Zs

fed fuis famulis impen-

' Vidit in vifu manifefld quafi bora diei nona.s

10.

duntur,

X aángelum HATOCNREEH V (5 dicentem fibi s

Fa

s

7j*

N

4 [^

h

N

N

d

fb

:

PX

z)

x

IS

AA

M

1

NU

(1

M

2

d

N

"

a

CV

,

'aN

s

1-*'"'

VN

ES

?

A

X

,/(4/

SSSNV

E

E

TA SSAN

A

d

—1

A d

NP-

NI

A

NY

s

L

A.

.

;

ïf*'*

d

z

E

gt

f

L

t

ag d

T.

FE rs d

H 3

DIS-

& xex BG

ói

-

?

;.

Af

"

A

),

^

P

«

i

-

i

w-

L.]

)

«

^ WQ^.0^

Vs

*

. s5*

«

:

VN

p

Ka

" ei^ *

^ «" «"*

B

£

*)x

yt

.'

SoevyWi

H

.r.

s

äf&(:

r

äï

e

LR A

qu

Ph

DISSERT AT IO IV.

t

yi

d

TotaChrifti vita fcholafuitamoris,quem

ET

t

cxemplis fortiüs , quàm verbis nos edocuit,

fe

cum noftrz oblitus ingratitudinis fuis nos cumu-

Y

lavit beneficijs.

Pät

dj

E

die

tat

"Adeà impense mos Chriftus Amavit , cum in terrü degeret , t frn-

H

gula ejus gq/la dn.noftra vefultaverint beneficia,

P,l

Te

O

1 Chrifti ,'cuminterrisvi-

'incurrerant jácturam : enullil;i faciliüs inve»

PI«

?*

y

£

^l

veret » .gelta 'perpcnda-

nitur Deus , quàm in templo, locóque fa«

27

i

d

A

5j

mus;(ingula inhominum

crifici. ;Medius tamen iater.Doctores ho-

W

2

ïgä

dMuth. s.

Q

»

NT

commoda , favores , &

mines: edocebat . «& bene in medio , cum

N

OSSON

:

;

Pl

beneficia 'fuere.

'Vix

V

centtuüm totius fapientiee contineret, .Erus

SS

duodenhis invenitur in

buit 'togata ;Philofophia «coram |loquentis

[

j

a

u

H

X

templo difceptans :cum

pueri majeflate; five modeftiam interrogane-

Dodoribus , -homines

tis, fiveauthoritaremattenderet rcíponden-

Q

iC

ïnüruäurus. Sancitumiege veterierat , ut

tis : tot. didicérunt fapientize arcana., .quot

audiérunt ab ipío prolata verba.

f

Jerofolymam ad templum :unicum in pale-

ftina ter duntaxat quot annis adirent homi-

Verüm inílructurus'urilius ad falutem

30

In.j

mundum & cathedra- defcenditmatri obtem-

nes, ea tamen lege , ut nec pueri , nec muliee

f

res ad.id tenerentut ; undejoíephus quam-

peraturus . iiósque :fuo "defcenfu-docuit ;

W

|

vis nulla ada&tus neceffitate - - devotionis

eos:non fapere., qui obedire minimé:didi«

tamen impulíu excitatus templum :cum.cz-

cerünt, "Ceterum'fi ad trigefimum usque

teris adivit, nutricium fuum fecutus eft.puer

annum latuit , lignarize artis in exercitijs.ex«

pectaturus tempus preedicationi inaturum ,

yefus duodennis. ( ut.nos doceret,non fem-

per effe homines praceptis adigendos ad o-

"habuittamen femper., 'vel - maxime :cordi

Fä

pus bonum praítandom ) & Maria ejus

opusnoflre redemptionis, :ad quod explen-

Íponfa. Neque abfcefferunt Jerofolymis ,

*dum ardentiffima charitate ,' quotidianis , ac

i

Antenfiffimis fe:votis:obtulitDeo Patri : &

ni(i feptendioazimorum expleto. Tumre:

^

vertentibus parentibus ,"neque :preemonitis

neotio 'videretur torpefcere, parentum fuo-

manfit JESUS duodennis Jerofolymis pre»

Tum tenuitatem , fuo quóque laborc , quae«

i

ftüque quotidiano fublevare fatagebatarrem

candiftudio; & 'quidem:nuil'ä parentum cul.

1

pá contigit , ut vefpere eum abeffe cerne-

*exercens fabrilem 5 :& licét quzenam fuetit

»privata Chrifli-vita per eorundem -fluxum

?

rent, cum exiftimarent , eum effe in comi-

*

tacu

[]

cümquefruftra eum quafiiffent inter

annorum non prodant Evangelia , ait tamen

cognatos eidem notos, :eà no&e in luctu,

-S. Lucas revertiffe eum cum :parentibus in

JNazareth , fubditimque 'ijsdem fuiffe ; ac

2

precibüsque traductá (ummo -diluculo iter

repetunt ; & demum tertio dieTerofolymis

profeciffe zetate , fapientid., acigratiá coram

DDeo , & hominibus : tametfi à primo fuo

Ü

in templo inter Do&tores audientem , '& in»

terrogantem comperiunt.

conceptu virginaliin utero-omni fuerit gra«

li

'tià plenus,, '& fapientia , 'fuerítque proptee

p

Inter cognatos inventus mon fuertat ,

$

cum ab ijs quandóque etiam fugam effet fua-

'rea hujusmodi profectus pro ratione etatis.,

furus : non invenerunt vefpere parentespue«

àn qua'capiebat fenfim incremrenta 'experi-

rum, quem cüm prafentem femper habe-

menti, ut homo , ut nosedoceret tenden*

rent affectu , non cenfuerunt procul abeffe ,

dum femper effe ad perfectiora , «cüm vel

Apfe Chriftus adolefcere vi(us fit , ac edifce-

qui aderatin corde : non tamen mifcuit fe

turbis populorum amicus folitudinisDeus ;

Ie , licét -*vir:qtum ::fubirc incrementa :'non

If:«

potuerit,

fedin templo reperitur tertiodie , quia ult-

ra iriduum non meruerunt torqueri dolore

iNon tamen lux mundi diu latere in

d

ejus parentes , qui nulla eorum culpa talem

mundo valuit; & lignarius faber é dedolan-

g

:dis

Tota Chrifti vita fchola fuit amoris , &c.

65

|

mus : Chrifti tentatio noftra fuit inflruclio,

dis lignisad expoliendam animorum rudita-

4em , purgandásque hominum maculas ad

voluttque Magifter bonus fuos edocere Die

aquas cucurrit joannis bapuiímate abluturus3

fcipulos artem , quáà malignorum fpirituum

Tante eft

ut non tam per Joannis hortamenta, quàm

nequitiam 'omnem eluderent,

per fua exempla ad has homines aquas aili-

jejunium virtutis , ut etiam in deferto ad-

ceret , quarum beneficio fordes exuerent ,

verfario divinitatis ingefletit fu(picionem ,

quas per violatum à l/rotopiaítis divinum

majorémque homine crediderit , quem é

preceptum conttaxere,

Et qui jam. apud

venttis fervitute liberum deprehenderat,

6.

fe deíignaverat hominum pitcatores , pro-

Chriítus veró de hoíte tartareo vi&ctor

vidé nobilem praparat in aquis facere prze-

fecus mare fcholàm aperit , & quosdam ex

dam.

Hac unda ablutos voluit Achilles

Diícipulis Baptifteeaccerfit , quibus eam ho-

fuos , quos à vulnere immunes conílitue-

neítaret , càüm perfectionis ftudio jam effent

addicli.

Primüm tamen vocáffe eos vide-

ret. Ab infantia Joannes in defertum fecef-

ferat fumma victüs , ac veítitüs aíperitate ,

tur ad folam familiarem notitiam ?. deinde

& ad Chriíto Domino precurrendum , ac

ad temporaneam fequelam cum aiimo rever«

baptifmum poenitentiz przedicandum fe prze-

tendi ad piícationem , & tandem ad perpe-

tuam ejus fequelam omnibus, qua poffide-

paraverat , ubi fub annum trige(imum pro-

dijte deferto circa Jordanem , ad quem au«

rent, derelictis : ut hactrina vocatione nos

diendum populorum accefsére frequentiz ;

edoceret gradus , quibus ad perfectionem

fenfim afcenderemus , nimirum gradus inci

€9 quia innocentià morum, G vitz aufíleri-

tate fummam fibi authoritatem comparave-

pientium, proficienrtium , & perfectorum.

fit; tametíi fine miraculo vitàá, & exem-

Semen íiquidem divinz inípirationis ,. ac

vocationis , primüm prodit in herbam , mox

plo fortiüs, quàm linguá fummum ipfe

pradicarec miraculum,

Ad iplum etiam

inculmum glifcit, & demumin fpica matu-

venit Chriftus ab eo baptizandus, & quam.

rit plenum ,acfolidum granum,

Primi ve-

Iu

vis Joannes pre humilitate recufaret.

ró ex Apoftolis vocati fuerunt Petrus , &

314::.?. 3;

venu ad me? ego debeo À te baprizari: com-

Andreas ; an forían quia utritisque przviía

pulit tamen eum Chriftus, ab eadem humili-

crux fuerat, & Chriitus necem fubiturus in

*

.

tate fuz predicationis auípicaturus initia

cruüce , hanc pretiofam crucis hereditatem

eóque baptizato, & oranteaperti (unt coeli,

fuisad Apottolatum legaverit primogenitis ?

quos nobis cum fuo inftituto baptifmo reíe-

Reficiebant tunc Patris Zebedei. multiplici

ravit, cüm aquas attactu divini fui corporis

fciffu dilacerata retia; fed nova quarere de-

fanClificavit , ac bapri(mo deflinavit 5 E£

buerant retia, quibus non ampliüsmarinos:

Enc. g.

defcendit. Spiritus. Santlus corporali []ecte.»

inter fluctus , fed in urbibus inter populo«

30

ficut columba in ipfum , teltisnimirum ejus

rum tumultus homines expifcarentur.

innocentiz; , puritatis ; ac maníuetudinis

Stertat in pluma defes nobilitas

L

.

One«

7*

fine felle peccati , hinc vox de ccelo. ftatim

ri Ápoítolatàs non adícifcit Chriftus delica-

intonuit : Hic eff filius meus dileclus , in quo

tos bajulos, fed pifcatoriam exercentes , ut

suibi beué complacui, Matth. 3. Apparuit

qui pifcibus capiendis affueverant ; faciliüs

fiquidem homo fub fpecie peccatoris , pec.

homines non hamo, fed amore captos lucra-

cata hominibus condonaturus zeterni Patris

rentur coelo ; non felegit Chriítus fangui-

Filius ;; non adoptione affumptá , fedin ea-

ne illuttres, necinfigni nobilitate in mundo

dem natura (ingulariter genitus,

claros, ut edifferat, mores munerari in ho-

*

. Abaquarum elemento fui corpotis con-

mitibus, non majores; & virtutem in pre-

ta&u fanctificato , ad illuftrandam profiliit

tio effe , non fanguinem. Quia ad toleranda

terram ia defertum fecedens, quia quaz fle-

pleráque advería fuos evocaverat Difcipulos;

rilefcerehominum corda in terris didicerant,

à folo patientiz ufu laudatos huic obeundo

nonni(íi defertum Chrifto noflram initiaturo

muneri a(fumpfit, feu doemonum antago«-

falutem' exhibuerunt , malignis obfeífum

niftas nonnifi fevera acceríivit e gymnade ,

Ípiritibus; & quia mundum mortali :gri-

& humanis priüs affuetos voluit laboribus,

tudine laborantem repererat Chriftus.eum

quos indefeíTos cuperet in divinis, .. Nimi*

fanaturus alexipharmaco utitut orationis ;

rum munus Apoítola'rüs jacentibus in pluma

& jejunij.

Efficax jejunium quis non dixe-

concredere noluit , fedlaboranribus tumul-

rit probitatis viaticum, cüm absque jejunio,

tuarios inter fluCtus, quia onus totius mun»

nec Dei filius ingredi viam fuam volueric ?

di'ad meliorem vocandi frugem , non hume*

Sed volens ipfeà fpiritibus nequam mundum

ris mollium, fedeorum, qui jam laboribus

induruerant , imponendum erat, ' Coníul-

purgare , à maligno ipíe tentatur fpiritu ad

noítram eruditionem , ut ad fubeundas in

tiüs vifum fuerat, dominico gregi eos'prae-

ipfo divini famulatüs exordio tentationes

ficere cu(ítodes , qui affiduis jam affueii vigi-

preparemur , fimiülque (peremus fore , ut

lijjs , patientiz , & tolerantiz jam pofue-

eju$ ope ; & gratià eas vincamus, jejunio

rant tyrocinium.

Imo ituros ad latrones

fcilicet , & oratione; armafiquidem funt ,

juffit fine farcinis effe," & baculum inter-

quibus hoftis tartareus proíternitur , hac

dixit , ut folusregeret, quos ipfe dirige-

voluit Chriítus exemplo fuo nobis füppedi«

ret per varias terre p'agas , uchominescoelo

h

lucrarentur,

«— M

tare ; ut Daehmoniorum verfutias excutia«

Non

64

Differtatio 1V,

7*

Non folàmhominum conftituit pifcatores

$. II.

ut peccatores caperent , coelóq; lucrarentur ;

fed ut ipfos peccatores , hominum inílitue-

Suos. Magifler Chriffus edocet di-

ret pifcatores , & eosut ad fe traherer mi.-

fCipulos in montis fiflisso , ut ex. fubli-

raculis etíam allexit : cüm gffet unigenitus

zterni. Patris humanitatis veltitus Ípecie ;

mitate loci edifeant. terra ima babere

hanc ut exerceret , haud detrectavitnuptia-

contemptui , &5 colefita

tantim [apere ,ac

le convivium , unà cumíuis difcipulis , &

ejus matre adire , omnes ad illud à fponfis

«fhimare.

jnvitati erant,

Qoàm felices nuptiz ?

E Difcipulis , quos é retibus evoca-

92«

que à JESU , & MARIA ijsdem affidenti-

verat ; onusgrave videretur, Chri«

bus hone(tantuz : cum defcendiffet in terras

fti profiteri difcipulatum, inmonte

unigenitus Dei filius fuppleturus defectus

ijsdem exponit octo beatitudinum genera ,

omnes, debuit & nuptijs Hymeneum fup-

quibus ad fublimiora erudirentur ; eósque

plere, Epulum frugi , & modeítum adeó

beatosdixit, quipauperes íunt fpiritu, qui

fuerat , ut vinum defuerit , G nullo com-

mites, qui lugent, efuriunt , fitiántque jue

monente fua Íponte miferata JESU mater ;

ftitiam, quifunt mifericordes, mundo cor-

ne fponfi pudefierent , filio fupplicavit, qui

de , pacifici , quique perfecutionem pati«

defectum fuppleret : imà cum noviffet fi-

untur ; fimilque eos edocuit reliqua evan*

lium ad. opitulandum paratiffimum nulla

gelic& perfectionis fundamenta ; && ut non

adhibita precum inftantia , fola voluit mo-

Íolüm opere externo , verüm etiam interno

-

nitione uti £i/; Vinum nuon babent : & cüm

3u3.

feu affsdu declinarent homicidium , fur-

divinus in terris fol fuo jam emineretin Zo-

tum , fornicationem , perjurium ?. urgét-

diaco vindemiarum hilaritatem fecitin figno

que ufum donorum Dei , ac talentorum in

Virginis, jufsitque impleri fex hydrias aquá

triplici illo officiorum genere , quod pro-

ac fert. Architriclino , quiaquam invinum

prium eft Apoítolorum , ac virorum, eo«

converíam admiratus generofius , melitis-

rundem infi(lendi vefligijs ;; nimirum pur«

que vinum propinandum exhibuit convivis :

gandi Pos effis fal terre : illuminandi s

defiderari vinum paffus non fuerat Chriftus ,

eílis lux muudi , & perficiendi. ,. Cyvitas

€àüm ad inducendam fanctam in mundo divi-

Jupra montem pofita , inttaquam multi col-

ni amoris ebrietatem fuum propinate fan-

ligunt, & confervantur.

guinem deftinaverit : Juffit vafa parari , &

Egit Magifter Chriftusin monte perfo-

19,

Jifta,

aqua oppleri ,. ne miracula fine neceffirate

nam ccleítis Docloris , Legislatoris , &

geminari viderentur : & quia nunquam a.

Confiliarij : fed nifi agatinteriüs , feu . nifi

varitiam redolent Dei dona ; cum una for-

illa(tret intellectum ,

inflammet volunta-

——

taffis hydria fuffeciflet convivis ,^ largiori

tem, parum prodeíl externa vox, qua aue

munificentiá quinque dat convivis genero-

res duntaxat pulfat, noencor movet,

Hinc

fiori oppletas vino : & fortáffis e& hzc mu-

ad fumma pefectionis culmina non affurg i

nificentia tetendit , ut facramento fuo fidem

Y

vitiata natura : & mundus , quas Chriítus

omnem adítrueret ; fuit enim hac frigidze

beatitudines dicit , aerumnas edicit : & nifi

in vinum converfio typus , G umbramajo-

ipfe nos traxerit poft fe;ut curramusin odo-

rismiraculi , quodin noviffima coena Chri-

!

rem exemplorum vitz fuz 3 nift ipfe illu-

ftus inítitutá peregit Euchariftià , cüm vi-

flraverit , aperueritque noftrum intellectum;

numinpretiofum Íuum comutaverit fangui-

nifi ab ipfo caligines omnes excufferit igno«

nem

La

*

tunc enim venerat hora ejus , tunc

rantiz ; nifi torporem abegerità voluntate,

vel maxime clarificatus efít , ut cum effet

eámque inflammaverit deíiderio evangelicae

L

tametíi in

ipfe vitis , & nos palmites , ipíe in nobis,

perfectionis, nil proficiemus

3

& nosin ipfo maneremus.

Sedet Mag íter

montis f2ftigio Magiflrum Chriftum audia-

temperantie in convivio , & dignitate [uze

mus ad fublimia nos erudientem : fuos ta-

men& erudivit fuaconcione, acinflamma«

praeíentie epithalamium fponfis . fupplet

ampliffimum : nulli tamen fuére cantores

vit auditores paucos ícilicet piícatores , in

vocati, quia ubi JESUS , & MARIA ad.

quibus tamen omnes mundi tribus erudiret ;

funt, coelefítis tantüm fapit harmonia, &

& quia nonnifi füblimia erat ijsdem locutu-

defipit terrena ; & quia. inter homines ex-

rus , parem argumento eligens cathedram

du MM . uo x 7 a a — dul - deqe - u 2. A aR* - Eu

trema gaudij dolor claudit ; defe&tus vini

montis petijt faftigium ; ut vel éloco dedi-

convivantium pofítremam nonnihil turba-

cerent humilia terre , & nonnifi fublimia

bavit hilaritatem , fupplevit tamen Chri-

faperent ceeli, Uuliori argumento inchoa-

fti munficentia, ut in defe&u vini ejus

ri haud potuit primanovze legis inftituendae

divinitas copiofior fe

feffio, Huius do&trinz femina , quz jecit

O —— £0 9 3

proderet.

in monte,fructus etiam dederunt in vaile,

I

Nicodemus enim ex Pharifzis maximé

Yr.

$& (o

Chriíto infenfis ad fidem adductus miracu-

Jjoan. £,

o ii

a

lis, licét inter primarios tribusJud& Magie

H

ftratum gerens, no*le venitad Jefum ; for«

(

táffis quia nondum plené mentis excuflerat

Y

tene-

Tota Chrifti vita fchola fuit amoris , &c,

6;

tenebtas ; velquia imbecillis adhucin fide ,

prehenfibilis eft Dei in homines ;ainofr..

Ad .Ram. £,

pudore quodam futfufus umbras quzereret ,

Qui proprio filio fuo non pepercity fed pro no-

quibus fe tegeret; vel quia adhuc humano

bis tradidit ilum ,. ut per ilum wiva-

2514 .

retineretur timore , ne fe palam Magiftri

Ea exarfit Chriftus ob fuum incom-

15.

Chri(ti profiteretur Difcipulum. — Per(zepe

dignitates funt faluti obítaculo, & impedi-

prehenfum amorem humanee falutis fici , ut

menta inijciunt: fatis efe putaverat,fi clancu*

ad fontem etiam fatigatus cucurrerit 5 hoc

ló Chriftum ut Meffiam reciperet, qui tamen

eft;poft expi(cationem hominum,ut omnium

eum duriüs non redarguit , fed fumma pa-

«rederemus laboriofiffiam , cum in ea

À

tientia , ac prudentia illum de neceffarijs fidei

velipfe [ESUS fatigetur , ;meridie pedes

L

E

*

erudivit fundamentis

& primo necelffita-

iter habens; & fedet humi;qui ftat fuper Che-

tem eum edocuit fidei in Chri(tum Redem-

rubin, prope fontem animarum falutem ma.

ptorem , & baptifmi.

ANifi quis venatus

gis fitiens , quàm fontis latices, Samaritanam

feritex aqua , &6 Spiritu [antto , non poteft

expeéclans, quae haud temeré , fed Deo diípo-

ll

videre reguum Dei : beneficio enim hujus

nente acceffit , aquas hauritura , ui tamen

]a

fontis priorem abolemus originem , quá ex

paupertas occafio fuit falutis: ab ipla enim

le

Adamo nafcimur irz filij, mortisque rei:

licét adultera potum aquae Chriftus petit.

"

dein myíterium edocuit Nicodemum incar-

Da mibi bibere ; aquàm petit , quilachry-

ll

nationis , cujus beneficio terni Patris filtus

mas exegit , colloquium miícetcum foemina,

n

'opus redemptionis humanz in terris ageret

verba protrahit , ut ad fidem eam pertra-

aperuítque proinde .etiam SS. Trinitatis

hat : led mulier , cüm imprudenter velud

is

Ayoan.3.

.afcanum,

Sicut exaltavit Moyfes ferpen.

hominem Judeum .eum audeat à fe teijce-

At'

tem d deferto , ita exaltari oportet filium

re, audit à Chrifto.

Si fcires donum .Dei 4 foan. .

dbominis , hoc eft, ficut à . Moyfe ferpens

& quis eff , qui À te bibere pofctt , tu forfitan

)a

fuit'exaltatus , ita & Chriftus à Judzis in

Ab eo. petiiffes , & ille aedifjet tibà aquam vi«

j*

crucem a€tus

L

?

ferpentis :afpectus faucios

vam: nimirum facla translatione metapho-

£

curaverat , G viva Chrifli fidesà morte erat

rz abaqua corporali , anfam defumit loquen-

j

revocatura, quos peccatum enecavit, '"Ve-

i de fpirituali, quà fitis terrenarum extin-

rüm ne putaret ex neceffitate aliqua 'fuiffe

guitur deliciatum , quz fi bibantur , (irim a-

.

Chriftum adactum ad fubeundam mortem 5

.cuünt , non extinguunt, nec perfeverant in

aperuit itidem :eidem :caufam humanitatis

-anima ,.cüm fint fluxe ? fecus aqua , quam

a

18,

I Soan,.s.

affumpte , '& paffionesfubeundi. .S/c Dews

'Chri(tus fpondet propinaturus Samaritanz ,

ilexit mundusm , ut filtumfuum unigenitum

haret cordi , quodzeficicit; inharet menti;

il

aret , ut omnis , qui eredit in eum , mon-s

quam purgat ; abluitoculos , quos illuminat,

"

pereat , fed babeat vitamaternam ; nimi-

quia fit fonsaque falientis in vitam zeternam:

iL

rum Pater fuum .dedit hominibus unigeni-

«ümque ex defiderio hujus aquae vivz Sama-

tum filium authore Spiritu S, quicommunis,

]^

titanam in agnitionem 1ui peccati adduxif-

[

& mutua e(t utriusque dilectioe

fet , .& ilia fermonem abrumperet , alióque

12.

Quàm ingens Dei in hominesamor! qui

transferret , quoloco Deus effet fclemni tí«

nosdamnatosà primo exortu , G conceptu,

tu , ac facrificio adorandus ; pergit Magie

ac natos naturá ffilios irz , ac pravaricatio-

Du

fter Chriítus eam inflruete , ejüsque cali-

nis ex Adamo »origine vitiata regeneravit

gines excutere , séque ipfum ei aperire,

u-

4*

in Chrifto, & per Chriftum , inque novam

Ego fum , qui loquor tecum , 6 amorem o»an. 4

'edidit vitze grariam , fpémque hzreditatis

L

incomprehenfum 35 à popularibus ad alie-

zeternze., ut filijDei nominaremur, & effe-

nigenas migtavit Chriftus duplici inflam-

J

mus. Detrudendi quamvis fuiffemus in infe-

matus igne , folis exterihs urentis, & cha«

rorumaternos carceres, adhuc Numinis a«

ritatis interiüs exurentis 5 & quia violen»

mor Dei nosfilios adoptat, fic Deu dilexit

tum fuo amori hoc iter obtigerat ingentes

d*

mundum , joan.3, fuit enim hic Numinis a-

in.eo vires attrivit , füdores fudit , ut Sa-

21

mor primz noftraz falutis, ac redemptionis

matitana aquas hauriret falutis 5 tulit (em*

aI

origo. Suovoluit nos amore dignari, cum

per fecum ardores , qui falutem attulit ho»

Ifi

adhuc ejus eramusinimici , ac propterea om-

minibus ; ad fontem acceffit non fitis fo-

j

nino gratuitó nos filios fuos conttituitadop-

latium ab hydria hauriturus, fed falutem

]«

tivos; nimirum Deus rerum omnium effes

animz hatrientis expeclaturus,

Rogat

&or , & Sator nulla noítra indigus ope , nul.

pro aquz bauítu, qui redundantem exhibet

ll

lc';que egens , fe uno beatus, mundum abjie-.

fluuium gratize,

Miratur mulier , quód à

la

&itfimum inquinatiffimum ita dilexit , ut ei

Samaritana Judzus potum expofcat : ex-

*

filium fuum naturá , dignitate , & autho.

cufavit tamen Chrifítus ignorantiam , &

P

ritate parem , & in quo unicé fibi complace-

quamvis potuiffet eam inurbanitatis argue-

J

ret à nullo rogatus , fed ex puro amore in«

re; tantüm mulierem coarguit intemperane

du&tus daret ; non quidem ut delicijs ho-

[

ti2 , eó quia quinque jam viros habuiffet ,

M

minum afflueret , fed ut cpprobriis grava-

cümque fe viduam fateretur ,

celare ftu-

-'u-. 705,- h

retut , tormentis torqueretur, vulneribus

duit fe malé nuptam , fed fuamet refpoutio-

confoderetur,& morte accrbiffima cruci inter

cüm audivit vi«

v

ne conviclam Ífe novit ,

?

viros nequam figeretur.

Quàm incom-

rum non effe fuum ; quem haberet : refue

a

Verani de Affeilibus Tem.IL.-

l

gerat

66

| Diflertatio 1 V,

gerat tunc à fui cognitione noxius animus ,

Tran(tulerat ;enim Jefus eum Maria matre

& transfereudo. quaftionem pudori opitu-

ejusrem domefticam in Capharnaum, fplen-

latur : fed in corde faucia aculeos experi«

dore evangelij gentium.excuffurus tenebras:

tur falutares , relictáque hydria urbem re-

cümque in mare Genefareth Petrus totam

vertitur, totánque Samariam ad Chriftum

noéctem in pifcatione fruftra laboráffet ; ad

convocat , quem deprzdicat Prophetam ;

Chrifti nutum timo jactu tantam pifcium co»

fuísque civibus fit annuntiatrix . evange-

N

piam coepit , qu& ad ambas naviculas implen-

lij.

das fufficeret , imó tanto onere gravatz e«-

t4.

Eh quis de Dei diffidat clementia ? quis

rant , ut quafi mergerentur.

Tum miraculi

in boni noftri paftoris non fperet affe&u ,

novitate unà cum pifcibus captus Petrus pro-

quando nec unam oviculam , vilem , & in-

Exi 4 mes

Lut.$q

cidit ad genua Jeíu , inquiens.

famem , qua in perpetuo vixerat concubi-

quia bomo peccator f(um Domine,cui Chritlus

natu, tot proftituta viris , non neglexerit ?

noli támere ,ex boc jam eris bomines, capiens

imó cüm defatigatione itineris , viriimque

nimirum id agit Dei amor , ut quos humili-

attritu quafierit, & tanta prudentiá , pa»

tas in imum deprimit; hos charitas in fübli-

tienti3., .comitate ,

& maníuetudine in

me evehat , & Petrum ex piícatore pifcium

caulam reduxerit ?. haufit mulier Samari-

hominum conflituat venatorem, — Cümque

tana ex fonte bonorum omnium aquam

veniffet in domum Simonis , & ejusfocrus

vivam , qua purgaretur ,. illuminaretut ,

fuccenfsá in vitiato fanguine febri zeftuaret ,

inflammaretur

divino amore', ac plené

rogárunt Apoítoli pro ea ; quibus annuens

converteretut in Deum : biberat mulier a-

cecleftis Medicus manum egrotantis appre-

quam coenofam terrenarum voluptatum ,

hendit, non arteriam exploraturus , fed fa-

non tamen fe ipfam refecit , quin potiüs

nitatem benigné daturus: imó & plerósque

Ü

deíecit , fitim enim non explet hec aqua ;

alios ibi egrotos fanitati reftituit , intef

fed hydropem adducit , quia vitium inducit ;

quos energumenus in [ynagoga infignis, qui

g

non purgat , fed coinquinat ; non foecundi-

clamaverat, Quidtibi , 620bis TEfta Naza-

Mara Y5

H

tatem adfert, fed fterilitatem virtutum , ac

vene ,Uenisii perderenos?. féjo , 4ui fis , filssa

meritorum refert,

Dei; cui Chriítus filentium comminatus ,

1j*

Sed fi egritudini confuluit anime in

eum , & nosedocuit, omne effe cüm malignis

Ü

fomina Samaritana ; illam tamen non neg-

fpiritibus commercium declinandum. Quid

CI

lexit corporis in filio Reguli.

Cum ex Ju*

domus Simonis , ejüsque navis fymbolice

p

dea in Galileam Chrittus veniret ,. gra-

exhibet ? quàm Chrifti ecclefiam , in qua

ü

tffimum hofpitem perhumaniter Galilzi

fola vera traditur doctrina , quá ad zternam

H

ÍIuícéperunt : erat autem ibi Regulus quis-

inftruuntur homines falutem? D. Petri re-

piam ex urbe Capharnaum ,. cui cüm pri-

tia € lacu perditionis homines expifcantut

snüm innotuiffet Chri(li adventus , eum adie

ad viram ; cujus lavacro agritudines omnes

!

wit. &e quidquam intentatum in jam con.

tum animi , tum corporis curantur, & ab

&

«lamata filij fineret zgritudine : fed fuit

immundis fpiritibus, qua occupantur core

EML. ^

merbusilli, totíque ejus familiz falutaris ,

pora, libetantur,

[223

af

jo aterna falutis

V

[]

cüm enim

Wtporeé occ

'

fupplicáffet Chrifto , vellet ftatim defcen-

S. III.

alare filium fuum curaturus , antequam a-

nimam ageret , ac mortalitatem exueret j

gä

quafi rnion crederet potuiffe à Chrifto etiam

Beneficus. Chrifii amor im. omnes

G

l

abfentes curari ,

ad Reguli coércendam

munifica fe diffundit gratiarum largi-

tate ; 8 ità. fanitati confulit animarum ,

[

JPDD. *-6

arrogantiam duriüs reípondit,

Nifi fignas

& prodigia videritis , non credlitis , Íed cur

ut illam non negligat corporum ,quorum cu-

|

paradorem Íe exhibuit fervo Centurionis

randis egritudinibus opportuna adaptat

Alexipbarmaca.s,

Íuà praíentià opem allaturus , quàm filio

Reguli ? an ut damnaret exemplum , pra-

7 T beneficus,Chrifti amor per corporü

x'fä

M

»

vámque confuetudinem ,. quá laborant ho-

curationem , viam promptiüs ad illam

.animi fibiftraret, totus fuit Chriftus

mines in perfonarum acceptione ? urfit ta-

men Regulus Chrifti mentem non plené af-

in curandis egritudinibus, tum animarum ,

;

20A2, d.

fecutus ; Domine defcende : ceffit tandem

tum corporum, ut duplici beneficio cumula«

ejus precibus , eumque dimifit , misitque

rentur homines, fanitate donati non folüm

t

ad filium prii*ciizæ reftitutum fanitati, — P«-

animi , fed etiam corporis, ac uberioris teffe-

[pnn. T

de , filius tuus vivit , cumque à fervis oc-

ram reciperent amoris : eft (iquidem amare,

curenribus didiciffet Regulus, eaipfa hora,

perinde ac alteri velle bonum.,

Sedebat

l

quà Chrifti refponfum acceperat filium fa-.

Chriftus domi , docens, & cüm obfrequen:

tiam hominum non pateret acceffus feren-

nitate donatum , credidit ipfe, & domusk

f

ejus tota.

/

tibus paralyticum , conícenfo teélo dimifee

t

t'ita

16.

Id przflat Dei in hominesamor, u

runt eum per tegulas in lectulo ante illum :

H

morbis medearur animorum , ut & egritu-

quorum fidem, ut vidit, ait paralytico, dimit -

Maré $,

dinibus confulat corporum , qua etiam ree

tuntur tíbipeccatatuia: quiacaufam attule-

;

ens tacitisg

áüeir , a ab fpiriibus liberss immundis

tant paralyfis/Chriftus fumul occur

Phafi:,

l

Tota Chrfti vixa fchola fuit amoris , &c,

67

tem , cüm mentis deterfit caligimes , corpo«

Fharifeorum cogitationibus eos edocuit dif-

[

*

ficilius non effe , peccata condonare, quàm

risque fluentem coércuit fanguinem

quàm

falubre contagium ? quo non morti dantur

i

ab zegritudinecurare, juísítque paraliticum

tollere le&tum fuum , furgere , domümque

viventes , fed pené mortui donantur vite,

fuam adire: & utnon folüm corporum , fed

Quid enim Hamorrhoiffa myftice prodit ,

quàm amsimam vitijs infectam , mollem ;

& animorum íe Medicum proderet, homi»

nem fedentem in Telonio Matthaeum no»

fluxámque ,. mafculo deftitutam robore, &

mine vocatíolo verbo , & disruptá quavis

ad crimina proclivem? hac folo divinze ma«-

mnüs atta&tu invifibili (anitati reftituitur ,

morá ftatim habet fequentem: fed quid mi-

rum , fivocanti Numini obfecutus fuit Mat-

hinc David Pfal, 40.

Sana animam meant,

thzus , cüm federet , quando mare, cceli, &

quia petcavi tibi: fluxus fanguinis fcaturi-

Creaturze omnes ad nutum ei obediunt ? ni-

go eítpravorumaffeétuum , acfomes vitia«

mirumcitra arbitrij noflri, ac libertatis lae-

tz concupifcentiz , nec ficcatur putidus fons

fionem vocat nos Deus alta quidem, & fe-

ifte, nifi divino contactu , quo fanatur line

gua à verborum inutilium ; & noxiorum

€reta, ac perquàm congrua vocatione , cui

fi obicem non inijciamus uberioribus etiam

profluvio ; fanatur pallatum à gulz , cibo-

cumulamur grauje, quibus é mundi furgi-

rümque intemperantia ; fanatur cor à per-

us ceno Chriftum fecuturi , zeternámque

verfarum cogitationum fluxu,

Ut antem Chrifti beneficus amor i5

20.

k

cenfecuturi falutem.

Quiàm fuavis divini

omnes fe diffunderet,$ domo Archifynagogi

amoris eftvox ? qua fola homines recreat ,

lapfos erigit , jacentes fublevat , quá eegti,

ad pifcinam tran(it curaturus languidum ,

£$

TE.

& peccatores revalefcunt,

deftitutum homine ,, omníque ope.

Efdttyg.ggn'

A&

$.

Non folüm fedentes in telonio, verüm

Jerofolymis probatica psfcina quinque porti.

M

& jacentes in le&to ad mortem agritudine

eus babens,

In bis jacebat vultiuudo lan-

: Aita f5

gravatos jubet Chri(tus furgere ; fuerat Jai-

guentium cecorum , claudorum , aridorum

«que motum expetlantium , & qui prior. de-

l

rusPrinceps Synagogz , qui Chriíto enixim

fupplicavit , petiitque , ut ad fuam vellet

fcendiffez , fanus fiebat : movebatur autem

)

)

domum venire manum impofiturusfiliz fuz

aqua pifcine ab Ángelo : curaturus autem.

duodennz jamjam animam adturz. — Annuit

Chriftus agritudines animorum , eas nomn

e

a

Chriftus ejus humilitate delectatus,

Jam

neglexit corporum

vidit in pifcina laboz

rantem quendam sgritudine annis jam tri-

per annos duodecim fluxum fanguinis pae

tiebatur fru(tra Medicorum ope adhibita ;

ginta elapfis , ultróque à nemine rogatus

punc fidei plena fperat, fore ut fanitati re-

per fe ejus mileratus, intertogat jacentem ,

num velit fanus fieri ? refpondet ille, bom£-

ftituaturà Chrifto, quieam tetigit 5. fed ad

piam ejus ignorantiam caftigandam , & ne

uem non babeo , ut cum turbatafuerit aquá ,

L

e

fuz eam puderet egritudinis , fuaviffimé

me in pifcinam mittat

languerat miler

eam Chriftus compellat ;

alloquitürque.

triginta jam fluxuannorum, & licet enixim

Matib, $.

Coufide filia fides tua te Jalvam fecit , vade

fanitati cuperet reítitui , peterétque opem ;

n pace , & Marc. j.

Contatlá vesti fun-

nunquam tamen hanc obtinere valuit, nec

briá fons fauguinis ficcatus efí..— Kerum ad

convaluit deftitutus externo auxilio.

Ta*

extremum reductarum defperationis fit ma-

metfi à nobis voluntas exigatur obtinendze

falutis , non tamen folafufficit , nii ope di?

giílra neceffiras , quee perízpe falutare dat

confilium,

Hamorrhoiflam fluxu laboran-

vina juvetur.

Miferatus igitur hominentz

1em fanguinis pharmacum curandz infirmi-

Chriftus, zgritudines non tam corporum ,

quàm animorum curat, & in uno Nofoco«

tati aptum non inveniffe , remedium fuit :

'artis non-adjuta prafidijs , & naturz defti-

mio mundum univeríum infpiciens vitia de-

tuta viribus ,. nilulteriüs fpectandum fuerat

tergiccorporum, uteaaboleatcordis; quze

nifi properantis Libithinee acceffus.

fons funt totius infortunij.

Gaudet tàmea

z9,,

Fuit tamen eidem anía falutis Viator

Chriftus excitari hunc languidum , quitam-

Uf

diu torquetur; ut quoderat vinculum mera.

Deus , quia càüm adire prohiberetur tem-

plum;fuppetias ab eo petijt in itinere : ve-

bris, fieret menti libertas : in pifcinam de-

fcenderat Chriftus , non tam hominem cu-

ä

zecundi tamen confcia ulceris non patiebatur

raturus, quàm expifcaturus,

Quod fi mo-

Ác tangi ;; quafi nollet doloris remedium ;

'€&um pudorisrubore; ftuduítque occultare,

tus aquz corporum abftergebat vitia ; feli«

quod diu jam erat publicum : tandem admo-

ciüs coele(tis Medici prefentia morbos ex-

tà fimbriis manu ena&ta eít fanitatem , nul.

cuífit animorum,

Surge , tolle grabatum a.

;?aim P

lum egritudini. expellende | opportunius

?uum , 66 ambula : cümque fabbathum Ju.

j

pharmacum experta fimbriz contactu: non

dzxi opponerent , adhucin die quietis mo»

fuerunt Chri(ti fimbriz illa Phatri(zeorum;

tum aulpicatur aque, & datam (ibi fanita»

d

tulit ipfe ibi remedia vulnerum , ubi ulce-

tem teílatur, 44i me fanum fecit , ille mibi

dixit : tolle grabatum tuum, €$ ambula.

zum caufas attulit ; neque laciniz fuerunt ad

:

r

pompam, fed ad hominum utilitatem ; &

Pifcina facramenta prefignavit Baptif-

2I

h

, yin

mülier, quz tactum imprefferat in fimbria,

mi, G Ponitentiz , eó tamen difcrimize,

u

'Chriíti amorem fenfit in corde.

Quàmfe-

quód pifcina nonnifi egros corpore curaret ,

,

L

lix egritudo? quz geminam attulit fanita-

zon mortuos exfufcitaret ?nec omines egros;

íed

Virani de Afeidibus Tom. ,

ia

66

Difïertatïo IV.

j

fed unicum. duntaxat , qui primus in eam

1

1(1

1

non tantüm: quz homines ore loquuntur ;

tus

deícend

Lv

et; cüm facramenta gratie vitam

.

.

Chrifius

fed & qu& corde moliuntur

cun&is reflituant , & egritudinesabltergant

veró immundas has viclimas facerdotibus

tui

omnium , qui digne ea frequentant.

Ane

legat non contemnentis effectu ,. fed vene:

gelus veró hujus pifcing Chriftus eft Au-

dii

rantis affe&tu : reverita lepra facerdotium

thor facramentorum , G pracipuus admi-

in homine , qua inficiebat corpora , de-

tur

&e«

FE Dd

JoA4n. I.(

nifler, | Hiceff , qui bap

ate. quïa cateri

ferit , & penitüs evanefcit : fed quod de-

fat

funt ejus Vicarij: illic Angelusad agitandam

teftandum etiam cum morbo memoria de-

at

aquam defcendere confueverat non pro eeg-

letur beneficii ; & mundities acquifita cor-

fit

rorumrogatu , fed adNuminis folum im*

poribus , novas ingerit mentibus fordes,

fàt

perium:fecus in hac facramentorum piícina,

Re(tituti cum fuiffent. valetudini ,

pra-

t«

balneóque falutari femper praeftó eft Chri-

mium Medico deftinandum , fuic Medicum

[

ftus obediente Numine voci hominis, adcó

fugere., & mundati à lepra fiunt mundo

ut non liceat ampliüshomini laboranti zgri-

pl'ä

magis odibiles , quia magis ingrati, quàm

RUi

tudine in facramentorum piícina dicere, bo-

antea leproft.

Ex decem , à quibus lepra

I

miuem uon babeo ,, cüm Deus femper pre-

beneficio Chrifti abfcefferat , unus dunta*

ul

fló fit: neque ullo probibentur homines

xat alienigena memor fuícepti favoris gra-

Tif

tempore ad hanc defcendere pifcinam , quà

fanit

ate

aro

donati in füblimiora confcendant :

tias fuo rependit benefa&tori , abeunti-

ol

bus ceeteris novem in perniciem-; quàm pauci

exonerantur enim morbo, fedfimul cumu-

V0

poft fufcepta. beneficia Deo per grátiarum

&C(

lantur heneficijs,

2*.

adharefcunt actionem ! interrogatus deci*

fuf

Sed neterrz conquereretur elementum,

mus de reliquis novem focijs ingens de 1js«

fi fua duntaxat Chriftus hominibus in pifci-

*

ol

dem prodit fua taciturnitate convicium

?

LA

nis impertiretur bencficia , .defcendenti de

nil hominibus frequentiüs obtingit , quam

Q t

monte commodeé occurrit ei Leprofus, qui

Íuícepti oblivio beneficij

ps

plenus fide dixit : Doemüne; fiwis, potet

meuiuudare., Matth. 8.

Sermonem pra-

Amoris veró , quia proprium femper

24.

T

eft benefacere, hominum oblitus ingrauicu-

&

mifit, quem opere comprobaret, appre-

*

.

a

dinis uberiora profundit beneficia, & cze-

Ài

il

henfóque mitaculi figillo communiret

-

?

.

theoria venitur ad praxin

?

& quam Chri-

co nato novam aperit diem

quia ubi

pa

Chriftusadeít, cüm divinus fit fol »uftitize,

VOM

ftus. verbo proximi commendaverat. dile«

ibi nounifi dies fplendere debet,

Quque

Cionem , faclo exhibet : & abílersá leprá

À nativitate cacitatis fuerat tenebris invo.

pe

mundatum corpore fimul , & aiimo fi-

mgr

lutus , lucis ufurà fruitur, cüm primum

n

nit abire,

Imó non lepram tantüm, fed

Chriíto , feu divino foli appropinquavit 5

d

a

reliquas. omnes excutit & corporibus zgri-

tudines,

Ingredienti JESU fiquidem Ca»

& quidem fabbathi fuit dies, quia operanti

1no

falutem noítram flat pro fabbatho ominis

pharnaum Centurio curam fuorum habens

»

Àn

nobis utilis dies-

3

& quamvis videri tunc

domefticorum , quia nec infimum à pedi-

i

bus puerum neglexerat , mifit, qui pro eo

non appeteret 3- adhuc pati non potuit in

p*

Chrifto fupplicaret ; qui pro fua comitate

nobis cecitatem , quam falutari abflerfit

am

Mattb, $,

fe fe offert.

collyrio : nec mirum, qui exhumo homi-

fit

Ego veniam , €&$ curabo

eum : ed dum illuftratus Centurio fuit ;

nem condiderat , potuit ex luto lummen e*

fm

divinámque reveritus Servatoris Majeíla-

vocare , G oculorum vitiacorrigere ;; fípus

din

tum adhibuit , ut fan&ioris roris guttá o-

tem , alios fubmittit rogaturus , ne velit

tou

laborem itineris fubire , séque dignum non

culos baptizaret peccatorum j 'vel;in aquis

du

accenduntur lamina-, quibus confoeverant

eíle , cujus tectum fubeat , eniximque ro-

Q

ut tantüm dicat verbo ad fanandum

extinpgui : emitürque obíequio gratuitum

g.at P

adp

ueruft,

Admiratus hanc fidem , quam

beneficium , & quamvis caca fuit obedien-

tia, cxcum tamen recto tramite: ad lucem

telu

ipfe infudetat, feu ut nobis pateret, quàm

üris

perduxit,

| Videbatur triftari nequitia ;

eílet admiranda ; annuit Centurioni , fa«

did

nátque abfentem fervulum , fi tantüm ver-

có quia oculati crefcerent fuz turpitudinis

T

bo dicat ; fanatur & anima noílra , fi ju-

teftes, GL quem mendacem facere nequivit ;

| EM

li;

à fynagoga fecitextorrem , & novum à Deo

beat , extinguitur omnis febris , abfcedit

lo

hominibus impeníum beneficium : novam

"paralyfis ; languor tepiditatis roboratur ,

*

.

verüm

lols

impletürqüe anima omni virtute.

provocat in hominibus injuriam

menteni luce deftitutam non permifit , qui

,l.'f(e

25*

. Sed cum Chriftus fupplices multos ha-

ho

enim abfílerfit & corpore cacitatem va-

buerit ,. nullos tamen leprof(is pares invenit,

lr

Ne viderentur falutem minus promereri ,

luit etiam, & menti fuos detegere , ac im»

partiri radios, ut jam duplici luce illu(tratt

Tnus

audaces fletére, quafi parati ad omnia , fed

homines non poffent ampliüàs excufari ,. fi

pla

à long?.

Acceflum enim , quem fuaadebat

viam non viderent falutis.

?

opinio de.clementia Medici , diffuaferat pu-

Quoi

V

dor ex conícientia morbi.

Voces pares de-

. Non folüm czcutientibus reftituit vifum

2f

Con|

fiderijs attollunt , tametfi nulla hunc ne*

oculis , verüm & auribus auditum, & linguze

ceffitas conatum exigeret ,. cüm qui roga-

obmutefcentí loquelam.Adducuntur Chrifto

ali [

alit

retur , is effet ,:;d cujus auresillicó veniunt ;

futdus , & mutusquia pet (e nunquam accef-

fiffent ,

QXP

N

Tota Chrfti vita fchola fuit amoris &c.

69

fiffent, hfcquc miferrimus eft peccatoris fla- Puej]a duodenna Jairi filia in adibus patere

tus, qui caret file, & obedientia , oratione,

nis re(ufcitata exprimuntur ; fecundi in filio

& confeffione : hienim duo defe&tus fpiri-

viduz adhuc . adolefcente. ad portas Nain,

tuales (imul confoederantur, fexque coeleftis

Tertij in Lazaro . jam quatriduano.

Qui

Msdicus adhibuit aCtiones, ut curationis

veró peccat ex animi pa(fione, ac pertutbae

difficultas luculentiüs appareret, feducit mu,

tione veluti pheretro fertur inclufus;jnufpi-

tum, S&fíurdum à turba feorfum, ingemi«

am confi(lens , ipsá incitatus paffione, qu

fcit, fulpicit in coelum , immittit digitos in

cogitationem omnemad ea, quz funt cot-

aures ejus, expuit, & demum linguam tan-

póris, quodanimz eft fepulchrum , trans-

it falivà divinze Sapientiz ,' & verbo impe-

fert, : Quatuor portitores totidem funt ap-

tat Cphberba , leu adaperire.

Quàm omnia

petitiones cateris, vehementiores quzque

recté fecit, & bene inítituit, cüm furdos fe-

feruntur in voluptates, honores, divitias

cetit àudire, GL mutos loqui ; quódque uni

& vindidiam ; nimirum luxuoria, ambitio,

pra'titit, pluribus potuit imperüri, X etiam.-

avaritia, excandeícentia , que precipirem

num przítat.

Quot enim inter homines

in orcum animam agunt,

Benefico amore

perinde ac furdi non audiunt , & tanquam

ipfis mortuis defiderium fui excitavit bene-

muti os fuum minimée aperiunt ; oculis ni-

ficus Chri(tus, & qui venire ad ipfum mi-

mirum fidei, omnique fenfu vitze fpiritualis

nus poterant, etiam ferebantur, & occur«

orbati, quos tamen Numinis bencficentia

renti fibi extra Naim filio viduze ejus phere-

evocat, dedu£itque feorfimà turba curarum,

trum in cunas convertit, & iaplius furrectio

ac confuetudine hominum huyjus fzculi , üt

adoleícenti fuit,

fuípicientes in coelum ingemiícant , ac veré

reli pifc::m E

26.

Quéd fi fingula propemodum huma.

ni corporis membra Dei feníére beneficia;

Chrifii amor , quos. dolores ,. &9

pra cateris tamen fen(us oculorum, & au-

agritudines ex bomtnum corporibus ex-

u

rium, aclinguz ; illud enim eft verfipellis

cuffe ad fe traxit ,— morti ipie obng-

cacodemonis ingenium , afpidis furditate

aures noílras obturare à voce incantantis $a«

Aius , ut vitam nobis smper-

tiret,

pientie , & repagulum furditatis divinze

vocationi, ac voci objicere; G cum mors

U

os Chriftus dolores, & xgritudines

a.

per fenfuum patentes fenellras confueviffet

Q

hominum excuffit & corporibus, ex

ingredi, per easdem mox claufas fecuriüs

vehementia amoris ad fe traxit no«

intus penettat 5 fed feras omnes Davidica

ftram operaturus redemptionem ; fi enim

clavis adaperuit, ut per fenfusnon ampliüs

recenícamus Chrifti Domini paffionem,non-

mors, fed vita in hominem | ingrederetur,

niíi ardentiffimi amoris effecta nobis occurs

Amica femper fuit cacodoemoni. flatio au-

rent. Finem impofiturus Chriflus Moy(aie

ris, & linguz : quàm difficulter ab hacex-

c& legi duos mifit Difcipulos, qui deílina-

pellatur ftatione ex eo. conjice , quód non

toin cenaculo pafchalem coenam pararent,

i

ampliüs fola fufficiant verba , fed Dei opus

, quam ut noviffimam íuz previam paffioni

fit etiam manu : non (ingulis duntaxat Ícor-

vehementiffimo exoptaverat defiderio , ibi-

fim corporis membris fua infeclis zgritu-

que agnum . pafchalem malculum , agricu-

dine opem tulit cceleitis medicus, verüm &

lum, immaculatum igue toítum edit - cum

toti corpori fimul, utcontigit in filio vi-

lactucis agre(tibus,

Canaculum vix in«

duz ad portas Nain fufcitato; conínltó oc-

greffus ,. veítes deponens anguítiam pr-dit

currerat Chriftus funeri , quod przviderat

loci, qui immeníum capere non potuit, &

ad portas urbis, nos eruditurus de morte, &

ad agni efum quafi ad iter accingitur, fuóse

relurre&tione.. Efferebatur filius unicus ma-

que Difcipulos fecum jubet in coena peregri-

tris viduz infequente matre lachrymis ma-

nari inftar feftinantium lumbis precinclis,

Mifertus Dominus

dida, triftique turba.

pracepítque baculos in manibus habere;quia

matris viduz funeri illachrymancus unici fi-

Eub y.

cum ageretur de corporis refectione, g laeg;

lii adolefcentis, ait 50/; ffere , tum manu

quafíi deliciis in iisdem eos hzrete. noluit,

loculo admora , juflisque ftare portitoribus

ied duntaxat per illas tranfire, & quidem

Íolo verbo adoleícentem exfu(citavit : 4o-

feftinantes , paffüque frequente; imó quas

lefcens t1bi dico furgez && ve[fedit , qui erat

fuis exhibuit. delicias amaritudine etiam

gnortuut , & cepit logut gratias fuo agens fu-

temperavit la&tucz, quia hoc fine. condi-

Ícitatori.

Tres ex Évangeliis deprehendi.

mento licet

placere poffint , non tamen pro-

mus mortuos ad vitam revocáffe; qui tri-

deffe,

Voluit quos ad manfuetudinem eru-

plex exprimunt genus peccatorum , quos

diebat agno pafci;prohibétque in ejus offibus

quotidie é morte excitat peccati.

lzdi animi firmitatém;acconftantiam, quam

27*

Sunt fiquidem qui peccant interiore

eo potiffimo tempore perutilem iisdem íci«

coníeníu ;. alii qui opere etiam externo; &

rct & ne epulis fartos hominum inveniret,

i

alit etiam ex inolita confuerudine,

Rurí(us

fed pane refectos Angelorum , unico .con

alii ex imbecillitate, & ignorantia; & alii

!

tentos ferculo voluit.

ex pafüone, & perturbauone. — Primiin

Coná

I;A

70

Diflertatio 1V.

Coená mox abfolutá animum quafi rela-

491

pat: Non potuiflis una La vigilare mecum? «-Mmb.ao*.

xans,veflem deponit exteriorem, linteo pra.

Pugnam in horto Gethfema.t! inierant amor

cingitur, frigidámque infundit in pelvim ;

vite tuendz , & timor morvis fübeunde,

Íocdésque à fuis abíterfurus ad pedes Difci-

vicit tamen Dei Patris, noflri,ue charitas

ä

pu/orum fe profternit,&prope pelvis aquam

Vitz,ac natura amorem.

£

acriori fe amoris flammáà prafentiens ardere

Cümque interiüs ad cor tutandum in

32

inhujus folatium ardoris ad aquas accurrit;

fummo moerore , ac trepidatione univerfus

;

G baptifma pedum applicat affectis tumore

concurriffet fanguis, inde ab amore Dei Pa-

capitibus ; & iis, à quibus fe deferendum

tris, noftraeqdue falutis voto, foras in excerna

Íciret fni amoris veftigia imprimit per ofcu-

membra propulfus emanavit :

Faílue efl Lues 22

1laj & adnovum iter novos apparat pedes:

fudor ejus. ficut gutta fanguinte decurrenis

in terram.

à Judaveluti xgro maximé fibi demerendo;

Quàm diffimilis hortus . ifte

ä

vel à Principe Apoftolorum Petro pedum

moetoris, & horroris ab illo *terreftris para-

inchoavit lotionem , ut eosin Íchola erudi-

difi, in quó primus parens fuerat à Deo con-

H

ret humilitatis,

Dein refidens ad menfíam

ditus? quam primus Adam malé carpferat

diviniflimum fui corporis ; & languinis fa-

exarbore vetita voluptatem ; eandem fe-

0

crificium, idémque Sacramentum inf(lituit ,

cundus Adam fumma moeroris amaritie de.

ens

&

panem in corpus, & vinum in fanguinem

tergere voluit, acabolere: quàm in

B

confecratoriis à fe verbis prolatis commu.

tormenti genus fuit, cüm folá cogicatione

j

f

tans, Et nonfigura, non pats , fed corpus

fanguinem elicuerit, & nova ratione non per

integrum, ac perfedum , fanguísque uni-

vulnera corporis animum torferit, fed cor«

verfus Chriíti Domini fumitur à Difcipulis,

pus pretlerit in fanguinis (lillicidia per 2nimi

Le

f

Tum Apoítolos in hoc novz legis à

conceptos dolores: itáne membris orini.

$0.

fe inftituto fecundàm ordinem Melchife-

p

bus, fanguineisque lachrymis deploranda

Ji

dech facerdotio fibi fucceffores initiavit ver.

fuerunt peccata noíftra? fed quó tuusille di-

X

bis illis; Hoec facite n meam commemorae

vinus amor ó dulciffime JE(u progreditur 2

!

tiouetm. — Átcana haec fuére charitatis, quz

Quid antevertit lictores ? quid flagra, fpi-

invifibilem Deum ofltendit in carne, & vi-

n3$, clavos, crucem ; lanceámque pracurrit ?

fibilem hominem celavit in pane; fignum

Íed cur cüm eo, qui nunquam diffenferats -

uberioris amoris non potuit fuis relinquere

fed jugitér obíecutus fuerat,quiqueà natura -

l

cum totam fuam eisdem fubítantiam dede-

b

infitus et amor, pugnam fufcipit timor ne-

rit: aditum fibi quarens in cor. noltrum,

cis obeunda ? nimirum fuimet lictor , ac

tt

quod íuo accenderet amore, novum (ibi ve-

carnifex, noítrorümque [celerum vindex

H

Vel mnli-

K

hiculi genus adornavit in pane.

amor effe voluit ; & qu& mente; ac cogita-

taturis nobis coelo de frumento electorum

i

tionibus interiüs perpetrantur flagitia, in-

congiarium praeparavit,

Poftque proli-

terná moeílitudine , ac trepidatione expia-

&

xum Íermonem de mutua charitate, ne quid

vit, In horto divini fui cruorisprimos fon-

hofpiti crearetur moleftie ; confuetudinis

tes aperuit, quibus fterilefcens cordis noftri

F

fus retinenda — causà pernoclandi in ora.

tellus irrigata flores tandem inciperet virtue

1

tione, feceffht in hortum Gethíemani ; ex

tum germinare,

Sudores fanguineos toto

itnere przdicit Difcipulis eadem ipfa nocte

corpore expreffit amor ; ut pretiofo hocob-

t

fcandalum eos paffuros, contradicentique

obalfamo fingulis noítris mederetur vulnees

d

U

iterum Petro, ac prze. cateris preefumenti ,

ribus, quz vitia in fingulis noftris

propema-

iterum trinam przdicit negationem.

dum membris inflixerunt,

D

Mox cateris Difcipulis in anteriorere-

Sed cur fanguis ad cotdis arcem, veluti

33«

pl

gT.

li&tis hotti parte, cum Petro, Jacobo; & Jo-

n

preefidiarius miles imminentibus affültás pe-

anne, feceffit Chriftusin interiorem; & de.

riculis accurrere;& ex ceodem nunccorde,ve-

f

DT

curía :nimo univerfa paffione,fingulisq; tor-

luti ex direpta arce, apertísque toto corpo-

mentis, expenfisque fingulis noftris peccatis

re hiatibuserumpereforasenititur, & meme

fuique populi reprobatione,& damnatione;a-

bra fingula cruentare ?

Àn quia impatiens

BU

liísq; caufis fummam concipit maftiuam;tre-

intra venarum angultias detineri, noftram

Matil. 16.

pidationerb, & angorem ; Tréffis eff amma

in fua urget libertatem ? Cur 'nubes illze

. Modó ad oratio«

smea usque ad mortem,

tetrz, lurideque timoris , ac triftitiz, quae

í

nem, qua unicum eít. in tribulatione refu-

divinz frontis , animique turbaverant (ere-

gium Íe convertit, proftratisque in humum,

nitatem , impendehtis mox mortis gelu are

Íudoréque fanguineo madidus eterno Patri

&iüs concretz. fanguineum imbrem perru-

humiliter fupplicat, ut ab eo tranfeat calix

pto corpore profundunt? An-quia noflra-

imminentis paffionis; ita tamen, uttotum

rum culparum é cceno excitatz nubes, none

rx

(e eius permittat voluntati , offerátque ad

nifi predigiosé , ponis & fanguine potee

I

Maré 14,

patiendum : Now quod ego volo.fed quod tu,

rant pluiffe? cur membra fingula facratiffie

Bísque Difcipulos interruptá precatione re.

mí illius corporis liquefcunt in fanguinem

?

Ls

maítitudine

vifitin fumma itidem — animi

An quia avarus fuerat dolor cüm^ ab omnt

fuorum minimé depofitá curá; quos licét

voluerit membro tributum exigere ? nulli

hortatusfuerit, ut orarent, & vigilarent,

fiquidem pepercit, nultifudorem,& fangui«

mox dormientes reperit , & fuaviter incre-

nem condonavit:

AÀn fortaffis quia Deus,

g

qui

Tota Chrifti vita fchola fuit amoris, &c.

7

P Mu

10f

iqui totus oculus eft, aliter flere non &ebue-

luptatum , an veró poenatum apggreffurus

eble&tamenta ? utrumque prz(titurus , &

R,

rit, quàm ex fingulis corporis. membris ?

Sed hoccaieíli rore , imbréque deciduo if«

pati voluit, & in fuppliciis oblectari ; ad-

tàs

zigata cordisnc(lri tellus pro vepretis, fen.

fuit fiquidem Ansgelus.confolawr,.ümü-!qug:

tortor illuftris , qui remedium adhibens a«

It

tibüsque roías germinavit amoris, & lilia

j

&allitatis, coclo icilicet inferendos flores, qui

mará malorum commemoratione refricatá.

[üs

veluti vulaeraexacerbavit; & calicem obtue

propterea debuerant cceleíti hoc. perfundi

r

£fore,

Quód fi Chri(ti bumanitas conchy-

lit veneno refertum; eóque propiüs admo.

firi

lij vifa fuit peciem praetuliffe ob pretiofiffi

to (udavit illic&. nobilis gemma.

Quim

f.g Lt 22,

gmum divini Verbi-margaritum,-qu-od.insiu-

diffimilis Angelus hic ab eo terreftris para-

n

difi, hortíque primavicuítode ? in hortum

debat; tamcopiofo nunc perfufa hac con-

[le

&ha rore,non nifi concreícere in gemmas Deo

enim Gethíemani de(cendit de fummo coclo

fd«

dignas,poterit,

Angelus,non ut abhorto dolorum , ac ípi-

Ufle

narum Chriftum arceret, fed uteum ibi do.

34

Quis non fateatur Servatorem totius a-

je

qmoris Regem, cüm voluerit hac conveftiri

lorum fuorum cogitationibus diutiüs reti-

neret defixum: càm alter abhorto terre(tris

[e-

purpura, non manu artificiofa intexta, fed

de,

paradifi diftriclo gladio primum expulerit

occulto ingenioíz charitatis machinamento

eng

elaborata ? divinus amor morasomnes di-

Adamum.

Verüm Ííi nobilis Chrifti gemma . ad

36.

W

rumpens novum exoríusfine armis bellum

4

fibi fuz paffionis objectum venenum exudat

n

fancuinem toto corpore fundit; campum

ofe

Martium in horto aperiens, hunc primo fuo

i& horto; negotiatur in aula com Principi-

mi

velpergit ctuore, quia hortus in primo pa-

bus hujus pretium gemmza Judas ; Jntra. Luntap. 22

vit autem Satbanas in Judam , qui. cogno-

)nin

rente noflro. (celeri prima fuit. voluptatis

palzítra; ó ferales hortos! à inamoenas de-

minabatur Hcariotes unum de duodecim, &

vdæ

Abüt , && locutus efl cum Principibus / [acers

Gle

licias! càm nonnifi vel necem, aut fangui-

dotum , & Magt(lratibus, quomodo illum.,

:

nerà extorqueant ! Mentem fubierat recore

dàtio lapsüs, quo protopatens nolter , fe &

traderet ei$ ,. ccdit in. venalem /| Difcipuli

|ple

t

pofteros fuos pracipites egerat in om nium

mercem Magiíter; G caput. Redemptoris

baratrum miferiarum: has Chriftus ut à no-

pretium fit proditoris. Abierat Judas locu-

at

Ua

bis abigeret, in horto fibi voluit affumere :

turus cum 'Principibus ; & cüm primüm

N-

non enim quid aliud fuit tzedere, pavere , in

Chri(ti Difcipulus ingreffus fuit aulam , o-

mnem exuit pietatem, receffit à fratribus, &

E

terram proílerni cum fpiritu. exitum qua-

zente lu&lari, nifi velle miferum effe,& mor-

ambitio Principes alloquendi ad proden.

d

tem ipfam cunctantem , ac prope verecun-

dum usque Magiftrum, & Dominum n«

;ifa-

dantem. incitare.

Quàm graves ei fuére

duxit: non enim folius avaritie fludio à

lflv

hominum levitates in patrandis culpis, cum

Juda Principibus proditur Chriítus, verüm

T

etiam ambitione eisdem placendi, ac ineuns

earumdem onera eum in terram opprefïum

ïün:

dz eorum amicitie : adeó valida eft ambi-

Yrt

proüräverint fanguineo madidum íudore !

nonita humeros incurvaffet ceeleítis Alci-

tio Principibus placendi, ut nec ipfius Dei

[fv

des A:hlanti fnffectus, cum tribus dun-

horreatproditionem. Prodidit Judas Chri«

joto

ftum, ut Principibus placeret; & damnavit

Q«

taxat digitis univer(am fuftentet mundi ma-

chinam. | Rubefcit vefpere ccele(tis horizon,

eum Pilatus, ne Cafari difpliceret. u- Lsc, $3,

itee

ut nobis polliceretur cras ferenum, feu fpon-

rebat opportuuitatem ». ut traderet illuqz, &

fro

deret 2ternz vitz beatitatem ^

non enim.

armis abuíus amoris ofculo fuam | perfecit

oterat tellus non dare früctus fuos, tam be-

proditionem; fidei (ymbolo in perfidiz con-

Jott

h

verfo teíferam, ad ofculum proditoris, per-

nefico irrigata imbre ; tam falutifero per»

pe

tufa rore.

d

inde ac ad ferale clafficum tota fe fe vefana

cohors effüdit contra manfuetiffümum Re-

Y

$5*

Quód (i in id nos detrufit miferiarum

"

fi in fudore vuitüs

demptorern.

.

primus Adam , ut nonni

[2

Quód

fi Abel àfratre occiditur, Chri-

37«

noílri pane vefceremür ; nunc non jam in

df

noítro, fed infudore fecundi Ada palci-

ftus à Diícipulo proditur, uterque tamen

lrart

parricida Cain, & Judas infefta nomina, ac

mur,nutrimürque ad vitam zternam, Verno

jia

infauftiffima omina: avaritiá ftimulante in-

fub fydere florido anni tempore in horto

qu

Gethíiemani, pluviz decidunt fanguinez in

faniit Judas; fiquidem triginta argenteis eum

vendidit, cujus caput aurum eft optimum;

(ete*

dolorum ubertatem ; quantum à íua ver de-

u

& Cainin peenam profufi fanguinis terram

generavit amznitate ! cum pluvias dolo-

UM

rum, vulnerum, necísque prodromas fude-

excoluit fine fru&tu : — esm operatus fueri Senefo d

eam, non dabit tibi frutius fuos,debuit poe«

firae

rit QCüm enim cruciatuum füuorum fune-

qo

ftiffima obje&ta animo volueret, factus ipfe

na Ícelerirefpondere , ut per qua Cain pe;c;

y0t07

exanimis, qui cunéta vivificat , cüm pares

caverat, per baec. plecteretur ; cüm ivitur

Caino terra (lerilefcat interfeCto fratte ava.

i

fíi

fetui oculi non effent, membris omnibus

Satiatis eterno pane

ritiam prodit Caini malé . lirandi , ac maci-

nen*:ï

coepit illachrymari.

n

Dilzipulis quamvis ipfe efuriret, quianon-

Jentiores viclimas, feu peiora*nunera . Deo

offerendi. lnvidus (iquid^m Cain cüm pri.

m

&dum feileis paüus lautitiis, in hortum ve-

s viclimas gratiores

ngUi'*

perat Gethíemani , fupplicia au luiturus vo

pim fuis hoítiis Abel.

€li€

Dguäa

qul

/

Differtaio lV.

eff: D eoconfpexit , fufpicatus eum fore di-

nec hoflitim fuorum vim, nec atma, necda;

tiorem, ne ejus opes augerentur, molitus

lum adverfum fe timuiffet ; €um fua volune

efteum minuere, ac € viviseradicare; cám-

tate, & eo,

1

quo in nos flagrabat amore pati

que effet ipfe primogenitus mortis primo-

genituram fibi debitam non vendidit , fed

vellet, obviam procedit fatellitibus, eósque

togat, quem quaererent,

& cum refpondif-

avarà liberalitate fratri fuo natu minori ad-

fent : JEfum Nazarenum,

& Chriítus ad eos;

dixit : erravittamen, quia cum mortuus fine

Ego fum; hac voce omnes veluti fulmine i«

prole fuiffet Abel, heredem mortis fuz au.

élos proflravit in terram , ut nemo g:aviüs

thorem fuz necis reliquit: & quamvis pa-

inter diítrictos gladios fauciaretur; hincPe-

res Ícelere viderentur Caia , & Judas, &

irus hoc hoflium animatus lapfu confueto

"LL Mib at u- RE N i 1 OU

fupplicio difpares; avaritiatamen ita utrum-

incenfus fervore eduxit gladium, percufíit-

que junxit, ut non poffimus proditionem

que Malchum Pontificis fervum;qui fe forté

Juda fugillare , quin fcelusexecremur Caini.

primus infolentiüs ingefferat ; cámque de-

Judasigitur ofculum Magiftro daturus dixit:

Mantthb,22:

clináffet ituim abfciditauriculam ers dexte-

4ve Rabbi , cui Chriftus : ! 4zzice ad. quid

1am, quam Chriftus divinz contactu manüs

venifli? Juda ofculo flium bominis trada ?

miraculo reflituit, nolens fuam paffionem

Itane pacis fymbolo cruentum bellum indi-

ullieffe detrimento, quamin omnium jam

cis? G teflerà amoris mortis accer(is vincu-

pridem inflituerat falutem; neque voluit fe à

la? Fecialisomnium feederum feedator, in-

Petro defendi, quiantea Datris obedient

i3,

ter amicos ofculorum anhelitus odij venena

ac noflri charitate duodecim dimiíe:

at pra.

defpumat; & fucata urbanitate crudeliffi.

fidiarias Angelorum legiones :

mam orditur pugnam ; fcilicet . non obítre-

Caltcem quem

f

dedit mibi Pater non vis,ut bibam lum2

pentium timpanorum rumore , neque ha.

oh quàm fervido amore calicem dilexit !

ftarum jactu, aut vexillorum undatione,fed

quàm zftuante fiti concupivit illum haurire

unius ofculi affixione, & amoris jaculo, ami.

——

quem antea renitente naturá caro exhorrue-

citiz jugulum confodit: & ubi fecuritas ,

fi pacis ofculo bellum indicitur? fi amoris

rat, nunc ftimulante amore Spiritus .avi-

diffimé concupifcit, /fibíque datus, ac pro-

teflera odij proditvenenum? fi vel in ipis

^

pinatus à Patre fumma - mentis hilaritate i

ofculis mors reperitur ?

cordísque voluptate videtur hauriendus :

39.

Quéd fi Deusin primum Adam $ cce-

fuit calix, de quo Propheta praedixerat: Er

no plasmatum infpiravit fpitaculum vitze

L

*

Pfaim.ns

ealix meus inebrians , quám praclarus efl.

Judas fecondi Adze é cceloin terras delapfi

Divini preceptià Deo Paire übi. in-

in faciem inípiravit fpiraculum mortis; cru-

40*

juncti de nece fübeunda,

& calice paffionis

]i

deliffimum,; ac cruentum bellum exoríus à

hauriendo haud difficulte

t impetráffet ab-

figno pacis.

Quàm barbarum, ac. inhu-

rogationem, fi perfeverante prece vehemen-

manum vel ab ip(a humanitate facinus ! .a-

tiüs id petiiffet: fed quia falus ; & glora.ei

moris larvà mortem tegere inferendam ; pa-

cis figno cruentum exordiri bellum ; bene-

potior erat ; vitam perdere voluit , quam

nos lucraremur: :duodecim facile legiones

volentiz tefferá venenum effandere lethale,

Angelorum , ac cxterz.eoründum Ípiritu.

Quàm peffimus fuit Judas mercator , cüm

-

um bearorum myriades ad (uum prafidium

eum triginta vendiderit argenteis , qui the

perniciffimé convoliflent; nifi has prafi-

fauros omnes in fe poffidet. Przconis im-

diarias legiones ejus in genus humanum

puriffimi voce feftertio venalis Deus procla-

immenfía charitas recufáffet : licer ceeleftis

matur, quafi non Dominus effet. majeftátis,

bus non indigeret prafidiis , qui uná dun-

fed de grege fervorum famulus quidam in-

dignitatis,

taxat voce hoftes omnes in terram. proftra-

Verüm cui in delicias tormenta

verat; G uno nutu eosdiffipare , imó & in

ceflerant , ac volupe pro hominibus mori;

nihilum redigere facillimé poffet.Hinc quafi

mortem ipfam ofculatur ex ore ipfius Judze

Íuam innocentiam offendiffet Petrus , cuüm

prodeuntem, ac tartarei przdonisinhalatam

eum defenfore crediderit indigere nudatum

Ípiritu,

Judas enim & Diícipulo defertor;ex

gladium juffit in vaginam, feu locum fnum

fc&tatore fang do&trinze fa&tus. nequiffimus

recondi ; qua(i moneret , fuiffe tunc in loco

Mercatorum , venditörquedivinitatis, pro-

non fuo; quia ubi Chriftus, ibi locus tan«

priique emptor fufpendij, fe perdit cum Sal.

tüm beneficentiz ;

non gladij, nec vindi-

vatorem prodit; quem tamen falutare non

&z.,

Neque permittere Deus debuerat ,

erubefcit, 44ve Rabbi ; voxhzcfuit, quam

profanati facrilego cruore hortum illum ,

ipfe áér reculáffet excipere, nifi fuiffet antea

quem Chriftus luis confecravit füdoribus ,

deterrimi infe&tus contagio proditoris. Ne-

abluit lachrymis, unde abfciffam aurem illi.

que fatis ei fuit avernalem fpiritum in ejus

có reftituit Malcho, quem faciliüs toleráf-

inhaláffe aures ; nifi etiam tartareum vene-

fet fine lingua, quàm absque aure, eó

num oículo effudiffet in os,quo divinitas lo-

quia obedientize dicatus fit pree coteris hic

quebatur, quo humanitas refpirabat ? nimi-

LE * - — "ERN Lans^c sUlMNED d . Üne dSüna Á CM d. — LÉ amksn LL 20um 5 X m d.

lenfus, pracepta audire fuperioris affue-

rum animam plané cadaverofam ofculo Ja-

(

tus; fenfum obedientizx precateris fervare

das efflavit, cüm fuam non minüs , quàm

ftuduit: & bene íervatas voluit homini«

Magiítri oleret mortem.

j?

US aures,paraturus ad mundi eruditioneim

/

Cüm nondum effet Chrxiüus agnitus ;

imbres linguarum 5 inftruifine auribus non

(i

potuit-

.z'ota Chrifti vita .(ähola furt atitoris ,&c.

^5

l«

fotuiffent hómines. — Terrere tantüm mili-

mum vultum furiali læd'erecoiaphb? aruit

tl

£es voluit, non ladete 5 timore enim pet.

fortaffis, fed'ad contactum vitz iterum re-

vixit.

£ul& in:tergum — ceterorum more pecca-

Czteti carnifices perfoffo corpore

i.

torum retroríum corruére , quamvis ne-

fanguinem, quem fitiunt hauriunt; fed i(le

)ï:

fcirent,ubi corruerint, quia fcilicet erant viri

faciem;qua fedese(t animi, dum cadit;ani-

la

nequam: viri enim pietatis addicti ftudio

mum vulnerat. Percutitur alapa ab eodem

u$

aniroríum cadunt in faciém proni fpectan-

Malcho, cui pauló antea abíciffam reftitue.

O.

tes (ua fponte humum , & qua funt plasma-

rataurem , more fcilicet hominum fufcepta

FIO

ti Íua confitentes peccata, & divinam reve-

beneficia illatis compenfavit injuriis, & qui-

ll»

rentes Maje(tatem,

dem palmaribus, palmarem proditurus ho:

((2

minis ingratitudinem, Servorum ingratis-

Q

fimus aure reíticuta fufcepti beneficii mo»

$. V.

e

numentum poíuit contumelíam ; extento

uj

Pajiu eft Chriflus fe. ab z';zfdnd.;

enim brachio , exertisque viribus alapam

]

illi impreffit ori, quod fplendor eft coeleftis

comprehbendi coborte, funibüsque iMliga-

m

rí, quo nosira folueret ligamina pecca-

glorie, neque ad ferventiffimz lucis con.

/d

torum y nósque fibi vinculis fui a«

tactum exarfit , nec foluta cecidit in cine-

xa.

res manus, quia voce manfuetiffima veluti

moris arclias collsgaret.

æl

tenuiffimz aurz afllatu eam Chri(tus refri-

"n

4t.

Ermifit Chriftus feà militibus comþre.

geraverat, -Conquifitis interea pluribus fale

;

hendi, conftipari, & à fuis deferi Di-

fis teftimoniis nullum verolimiliter herere

zi

ícipulis: càm fe militibus dediffet co.

potuit in fandiffimam , ac innocentiflimam

Chriíli vitam, adeó ut coactus Poatifex

e/

hortis; cüm homines ultra nihil . beneficij

i«j

ab ipfo compreheufo expe&tarent, eum de-

Chriftum adjuraverit, ut palam diceret ;

Matth.i6s

ll

fervére ; ad hamum (ine illicio ; nec pifces

n fit Cbrifus filius Dei benedidii.

accedunt, nec pifcatores accurrant. Melius

Salvator veró nomen Dei reveritus e-

41*

lo.

05

tamen dixerim,fuos àChriíto fuiffe ab erum.

tiam in ore blasphemi, refpondit, zs dixifli,

nis, miferifsque Difcipulos exclufos, quos

fed quia veritas odium parit, ille ftarim

ad delicias ceenz vocaverat; (ocios afflictio-

zelum fitnulans difciffa ve(te blasphemum,

Lt ,

Pjam

nis amicos nolait , quietiam inimicum Ju-

mortisque Reum pronuntiat.

À Caipha

dam comitem accivit ad lautitiem refectionis

lll«

fitticur Pilatoapud quem accufatur trino de

4

Decerptus ex terreftri. horto flos cocleftis

crimine :

Hunuc imvenimus fubvertentem

Lue, 23

ni$

"

protricus ii triviis fuos caepic odores diffua-

gentem nofiram , & probibentem tribuia s

dari Cefari, €9 dicentem fe Cbriflum Re«

ls

dere ; arctatürque inter vincula mirrhz fa-

el

fciculus,' & quia victimam noverant in cru-

gem effe , quafi peccáffet in plebem ,. —Ma«

cis araimmolandam ad Sacerdotes adducunt

am

giltratum ,' & in Deum, jásque omne vio-

làffet naturze , divinum, & humanum. Nes

ie

Di«j

magna vi, magnóquetumultu captum,vin-

(

IU ROU

&ümque : diris reorum vinculis divinz ma-

glexit tamen Pilatus priora duo accufatioe

u

nus totius opifices univer(i conftringendae

nis capita, decommotione populi, & tri-

fuerant, quà ao(lrz peccatorum catenis im-

buto prohibito dari Cefíari, quia fciret

tll«

plicatae folverentur,

Captivitas humani

fal(iffimas efle accufationes 5 & tertio dun-

uf

l

iL

generis crudeli hac, & infami innocentiffimi

taxat hefit , Jefümque interrogavit , num

Servatoris comprehenfione exfolvenda fue-

Rex effec Judzorum ?

fed quafivit tunc

Ill«

[v

fat,

O inexhauítam charítatem; quz inno-

Salvator quà id authoritate, & quo accufa-

tore roget, cui Pilatus: Gens £a , &6 Pon.

Joang

n

centiffimas manus in beneficiis impertiendis

jugiter occupatas, ac miraculis perpetrandis;

rfices tui tradiderunt te, mibi. quid fecift

4l

|fü

vinculorum coaré&tavit anguítiis , ut laxiori

docuítque przfes fe interrogáífe judicis au-

donaremur noslibertate! O invictam man-

thoritate ; & ut fuo fungeretur munere ;

ia

fuctudinem! qua animus innocens tot inte£

tunc refpondit Dominus ; faum Regnum

J

efferatos lupos, rabidos canes, fevientes ti*

non effe de hoc mundo,quod Cafari fit for-

X0

grides [uum fanguinem diriffima fiiientes

midandum.,

if«

rabie veluti agnus obmutuit,

Siccine bo-

Sed quia voluit. fua: paffione peccata

a

i

trus Cypri in vineisEngaddi ad iteratum fu«

noftra expianda fufcipere , . damnaticiiem

i g

dorem fanguineum nondum conclufis poris

fubiit, quam nos mervimus; . cámque in-

15

tenerrimi corporis , exprimendus fuit? ad»

ftarent Judai accufatores eum. commoviffe

$4

€ó enim praecipites eum urferunt impij. mi-

populum à Galilza ,. Pilatus cüm . nullum

ln

niílri, craxerunt , impulerunt, exagitárunt,

videret - hujus judicii exitum ,. cupidé eum

j

ut iterum fufo maderercruore,

,pugnisl,þcg!.

amandavit ad Herodem , qui gavifus eft

Q

ceis, & alapá percuffus.

vifo JESU , de quo.multa audita ;accepee

nie

Ad primam fiquidem emiffam vocem,

ratj non tamen gaudio ,. quo Abraham Pa«

*

4t.

divinum vultum, fedem nimirum gloriz;

triarcha letatus eft, fed . vana videndi mi-

i

thronum Majeftatis , impudentiffima: mini-

raculi curiofitate ; hinc.multa curiosé po«

Et cut

fl*

ftri dextra impactà alapá percuffit.

ftulanri nil refpondit , . tametfi haud. ignos

df

non aruit facrilega manus aufa diviniffi

raret, quam in partem fuum £cret. inter4

ol

Verani de Affeiiibus Tom. 1l

preta-

4

d

-

-

Loree

i

74

*

retatui'us filentium-. Dimifit tunc eum :

uisp» 'imus ae valentiüs feriret, plagásqué

431

EHC. ,n;t'

Sprevit illum Herodes cum exercitu fuo ,. &

infliget et, ac teneros delicatiffimi corporis

illufit indutum alba. weste ;. in fignum . vel

artus alviüs confoderet , aperirétque vibi-

affectati Regni , vel fimulatz amentiz, cüm

Ccibus; n mirum folvebatur corpus illud vir«

lï

tot impetitus accu(ationibus, tótquelaceífi-

ginale , ceu templum illud non manu fa»

tus interrogationibus nil omnino refpon-

&um; diri,iebatur Repia illa divinitatis j

|

diffet ; remifit eum ad Pilatum,

Tacuit

diffluebat in terris fanguis ; & tamen | ipfe

Ia;

apud Herodem Salvatorno(ter, fed non a*

nec fevirgis, velmodica declinatione . fub-

pud zternum Patrem, cüm ejus de fübeun-

ducit, non tori ores oculisad mifericordiam

da morte przceptum mentis dulci volue-

fledit; imé eain, quam potiffimum«orpo»e

Í

ret cogitatione; féque pro fingulis homini-

ris partem jam Vibicofam expererent , vul-

bus hoítiam offerret ardentiffima charitate;

neribus fubjicit, paratus munifica largitae

f

P/hlm.:;.

l

Iniqui infurrexerunt fuper me, & Synagoga

te languinem fundere pretium redemptios

porentium quafierunt animam meam,

Res

nis noftrz , qui vitam profundere voluit,

fhice in. me , quia pauper , && . unicus. fum

examore, quo nos profequebatur.

Quàam

€, '0.

ingens Chrilti in homines amor./ qui nul«

4j

Illuditut Dei Sapientia à Rege deliro?

lum recufax ictum, à nulla fe avertit. plaga:

t

alba vefte in. contemptum . induitur , fed

quin imó pluresatrocioresappeteret;fi chari-

qu& fit index , acteílis innocentiz : remite

tas id expoíceret,

l

titur ad Pilatum, & à populo poftponitut

Videmus unigenituim zterni Patris pro

47e

9

Barabbe ; & qui quinto abhinc die ei ob-

nofítris flagitiis ad tortorum usque detfati-

viavére jucundiffimis acclamationibus,& oc.

gationem toto corpore proícindi ,. meme

! Matth,.21.

cinentes : Hofamna filio David . benedicius

brisque omnibus dilaniari , ac in fuo volue

ä

qui venit in nomine Domini , nunc diriffie

tari fanguine: & nos adhuc à carnis amorie

mis vociferationibus ad necem , & crucem,

bus finemus abítrahi, & in cecno volutari

efflagitant clamantes erueifige, erucifige : &

prava concupifcentie ? Quàm ingens fuit in

Pilatus fatisfacturus non Juftitiz , fed popu-

Salvatore amoris flamma; que tot fapguis

lo duplici ex caufa Salvatorem flagellis coedi

neis rivulis neque extingui , neque minui

jufft, ut efferatam Judeorum minigaret

potuit; quin balneum paravit falutiferum;

ä

rabiem , caftigatimque illum dimitteret :

quo noxas omnes noflras elueremus. Sitiens

l

vel fi perfiflerent , ut de more, ex legibus

jam non. ampliüs. aquas, fed fanguinern

|

R.manorum crucem anteiret : flagellatio,

Moyfis populus Judaicus virgis utitur, qui-

i NWI&- A I

qvà jus civitatis, ac libertas. adimeretur,

bus percuflus lapis angularis Ícatebras ape-

tit, quales populus amavit.

P.lurima:p attulit. Salvatori erubefcentiam

virginalis corporis denudatio in ampli'ffima

lligatur ad columnam., :qui

lmdnäi eít

48*

f

*I

hominum frequentia, quamvis nihil. pre-

columna ; veftibus fpoliatur fuo mox cruore

iU

fentiret erabefcendum , originalis juftitize

veltiendus , & fpeciofus forma ;prze 'filiis

ornatus dono.

O hominum impudentiam!

hominum inflidis vulneribus , fufóque fa.

ó viros in efferatas belluas degeneres! eurn,

guine totam obliterat. ipeciem ; tempeftas

qui omnia veílit , detracto eüam . indufio

fiquidem verberum crudeliffima «otum «de«

fpoliárunt , quem flagellis ceederent, cruen-

populatur fpeciofi corporis :decorem 5 fed

li

Pj:'l,m:37o

taréntque; Quwoniam ego in flagella para«

voces fanguinis , plagarümque clamoresy

X

t

tus fum, . €8 dolor meus in. con[]etiu meo

quia porentiffimi apud sternum Patrem;

vel maximé ejus unigenitum filium delc&tznt

l

femper ad columnam alligárunt , quem coeli

Ü

non capiunt , ac diriffimi inftar mancipij e-

oraturum pro hominibus : gaudet dilace-

jus terga , totümque corpus loris atrociffi-

rati corpore, ut integritati nos teflituat

mé proícindi cepére ,. & membra fingula

mentis; fibi complacet in- hiantibus , pa-

tergum , pectus, latera, femora, furas, bra«

tulísque corporis artubus , ut nos feníus

chia, & anteriorem quoque ventrem atro.

clauderemus ,. ac membra ad carnis ccncue

ciffimé dilacerárunt manantibus in terram

pifcentias: atrociffimé diverberatur. Deus

homo, ut facundiffimé defendatur Reus ho»

fanguincis rivis ad noflras detergendas for.

purgandas conícientias, co&rcendam

mo ;. quot enim funt verberum ictüs, toti.

dc»

concupi

Àv -

'centiam,

dem (unt fanguinis voces zernum Judicem

flectentes ad. abfolutoriam fen:entiam ; &

6.

Judzorum

lex fancita erat, quà nume-

e

ad quadraginta definiretur

.

quamvis aget effet virginis, non virgarum 5

fus plagarum

fed' Salvator no

fler more Romanorum fine

voluit tamen virgis cadi , rivulósque effun-

h ]

dere fanguineos ; quibus flerilefcere noítri

siumero absque commiferatione flagellis cae-

ditur, lorísque difcerpirur, quoad lictores

cordis tellus tandem dediíceret » florésque

Con(cindune

&

vi&ti lafficudine fátifcerent.

tam pretiofo rigata humore daret excultze

tür veiberibus humeri , coeleftium orbium

virtutis , fru&hüsque meritorum :: imà quo

li

oneri fulciendo pares , inipreffis alciüs vir-

tutiores noflrz effemus redemptionis, íene

d

tentiam . abfolutoriam in lapide, finon

f.

earum fuleis, quibus non humeri tantüm;

(culptam , fcriptam voluit, mom -alio atra*

d

fed corpus totum vibicibus dehoneftatur

MI

inuftis; diri enim illi, ac barbari virgatores;

mento, quàm fanguine proptio,

L

quafi civicam relaturi coronam decertàrunt,

Lapfus

?

Tota Chrift vit'a*fchla fuit amoris, &c,

7$

Lapfus fuerat mundus, inflaurari indi-

falutaturi: hínc A&ores in - fabula conqui-

4t,

guit, ac erigi; & qui unico vero fíat eum

fità hiftrionicá purpurá Regem induunt, a-

condiderat, columnam mox. quafivit ejus

rundineum Íceptrum in manu ftatuunt , &

fuinas reparaturus ; íed qu mundum hac

pro corona fertum é fpinis horridum capitü

inflatrare columná voluit , peccati, vitiique

circumponunt ; móxque adornato licto-

in mundo molitus eftdeftructionem.

Cæ-

rum fatellitio Regem fuum ambiunt, fup«

:

^di ad íanguinem voluit. huic. alligatus co-

plicésque in genua procumbunt , timidi

venerantur., & mox quafiin fcenz — catae

l

lumnæ Deus viator,v: eádem recla nosedo-

ceret itinera ; merió fibi debuerat, teme

firophe murata perfonarum facie , qui an«

pióque fuo timere Dagon cum cocleftis Sam-

tea Regem [lalutárunt , ^ nunc ambiciofum

íon columnar amplectitur, féque przepa-

conclamant fcurram , exibilant, explodunt ?

rat hoítium fuorum ruinà. peccatum fepe-

& dignum illud fideribus caput fcopus fit

laniftarum, & Rex gloriz , ad cujus pedes

lire : feóquod peccatis noftriseft fepulcrum

nobisfit cuna ; quá nafcimur ad felicio-

curvantur, qui portant orbem , ludibrium

!

ris vitz ufuram ; eft enim caro Salvatoris fla*

fit infime plebis , & jocularis ia fabula

gris concifa ; electuarium contraomnes im-

Rex illuditur,licét nutu fuo univería regan-

»

pudicitiz moríus; eft ejus languis per mul-

tur in mundo,

$t

tiplices effufus rivulos falutiferum balneumy

. Ut aiiquod poenz genus inveniretur ,

in quo fi mergamur , tevivifcimus,

in quo cum fummo cruciatu fumma june

h

42

Verüm ne caput cafi corporis ab in.

geretur irrifio , joculari purpurá Regis glo,

riz contegunt humeros, pro fceptroarune

fli&is effzt vulneribus immune, fpincá re-

dimitur coroná per pretorianos milites,non

dinem dextereinferunt , G fpinarum acue

tam ad dolores ingeminandos , quàm ad

leis horrentem coronam vertici infigunt 5

illufionem invehendam..

Jufferitne, vel

& extantibus utrinque dumorum culpidi«

permiferit Pilatus novum hoc ludibrii, ac

bus facrofanctum illud . caput miferandum

E

tormenti genus , anceps hareo; certé ab

in modum perfoffum torquetur, & infixae

hoílis tartarei videtur. potiüs inventione

Ípinz fanguinem eliciunt, quem in rofas

l

vertunt charitatis. fimülque produnt lilium

profectum, diviná tamenagente providen-

tià. Exverunt iterum JEfum, & quidem

inter fpinas; fed fortáffis. meliüs dixerim,

non absque acriorisfenfu .doloris, cüm ve-

guttas illas € coele(ti capite diffluentes fidee

ftes cruento adhuc corpori adharentes non-

ra € codlo dilapfa, Regem coelorum coro.

mt:bo 2-70

nifi vi adhibitá detrahi potuerint , eblamy-

natura; velíi mavis non guttas afferas fan-

dem coccineaus circumdederunt ei : ceu mi-

guinis , fed vernantes charitatis rofas, ut

litare aliquod paludamentum in ejus injecé-

non ampliüs fping rofas cingant; fed roíze

4v

re humerosad mimici, perfonatique Regis

difluenüs fanguinis ífpinas ipías coronent,

ornamentüm. Etrurfus plecleutes coronam

Decuit coronari rofis eum, qui Sator Veris

j

de [pinis. pofueruut. fuper caput ejus, ac de-

fuit; Rex dolorum (ine fpinis effe noluit ,

mum arundinem in. dextera ejus Mattb.27.

uibus efficaciüs ad ejus amorem nos putie

nimirum pro íceptro fruítum arundinis , ut

geret;ac Itimularet , & qui in . nobis arvee

ejus Regnum inane, ac vacuum effe indicas

rantíentes , tandem fcecunditatem fenti-

rent ; Gita inftructum Regem ex eminen-

rent, tam benefico rigati humore ; feu Chris

tiori loco; quó fabulam fuam commodiüs

fti fanguine madentes : revirefcere vifi funt

fpc&tandam exhiberent populo ; confpicien-

rubi, quirofas etiam diviniffimi fanguinis

ä:

dum eum tradunt,

protulére,

;

Quód fi antea fenticetis affueta tellus

$2«

,

g VI.

nonnifi fpinas dederat, nunc etiam coelum;

le

ceu Chrifli caput fpinas fuas proferre vo-

luit, qux tamen nobis non dolores, fed

L

Chrifli amor, quo inter vo[ae cha.

le

rofas darent, ac in hominum cederent . de-

vitatis vernaret uberior,[pinis corona-

j

tur5 dolorésque fibi avrogat, exbibitu-

licias,quze Chrifto fuerunt cruciatus, Quàm

recté, vel nolentes Regem produnt Judei,

j

rus nobis florum, feu celeftium

"

gratiarum delicias,

quem Ípinis.coronant? «eratenim Serva-

tor Rex virtutum ,. G in Regno patientize

$0.

-Nfafiabilis crudelitas à virgis corporis ad

nil aptiàs coronat, quàm quod cruciat 2

;;

fpinas tranfivit capitis.

Regium caput

Regi patientiz fpinea. aptatur corona, ut

non auro pracingitur, nec gemmis illu.

fortaffis de fpinis uvas colligeremus , ex

,

minatur, fed dumetisobruitur horrentibus,

quo vepres inoculantur in vite ; cüm pti«

ac lilium innocentiffhmum fepelitur in fpi-

müm enim in Chrifli vertice feu Evangelica

[

* nis.

Ferales enim lanifte verberando jam

vite conferuntur fentes quamvis aridiffimi,

defeffi, quafi quietem aliquam | interjecturi

fentire vitam caepére, fructámque darefoe.

femivivum Redemptorem carnificinz. fub-

cunditatis, Non fuitnoflerflos campi mas

j

ductum in eodem pretorio per otium cir-

lé cultus, qui ideo progerminavit in ruboss

cumf(iftunt, Audierant affeclati Regni Reum

ut probrum flerilitatis excuteret & fentibus,

efíc, regiis eum in(ignibus ornárunt Regem

dumisque; quos tellus. cordis noflci fterig

Z

Veraui de Affeitibus Tom, 1l

lefcens ]

76

m Dïffertätïo -1V.,

lefcens produxerat. Venefat mortem , &

cujus coron: tam alté radices

40f ;

orcum expugnaturus;araari etiam in capite

vertice,

egerit in facta

Mduit enim Chri

ftus potiüs ro-

voluit, ut mnembra omnia ad pugnam pata-

tion

bufté, quàm venufte regnare

: alii diadema,

tiora forent : fcimus populos in acie pugna-

ti delicias adnettunt , íed Chriftus dolores;

prodw

turos fagittas inítar radiorum capiti circum.

alii micantes

delic

genmas, fed Chriftus defluen.

pofuiffe, utinde prompta in hoftem jacula

tes fanguinis

guttes,

finga

contorquerent: Etiam fplendot lucis &ter-

- Sed cut nudzípinz absque ullo folio.

e

"

Hok

nz, czleflis Patris unigenitus filius in. luce

ff

rum virore caput cinXire "eleftorum ? an

pt(

fagittarum fuarum tartareos expugnaturus

quia phaleras omnes veritzs. abjecerit , fen-

utp

hoftes, principémque tenebrarum , fpinis

tésque maluerit tolerare, qoàm frondes ?

oO

Obarmato capite, ut faciliüs profterneret ;

Scio providi effe agricol& viq

aggredi voluit.

eam fepire

purp

fuam, ne à feris devaítetur :

feà quia coe-

der ]

$5-

Scio, Ducem Ifraelis Moyfem cüm pri-

leftis agricola vineam noftri c

ordis iam in

teffe

müm eminüs Rubum vidiffecinflammatum,

horto. Gethfemani profufis

€ tOtO «xor-

mile

Bxod, 5,

nec à flammis confumptum dixiffe

*

*

Va-

L Mlubdb '

pore fudorum ; imbribus irrigaverat , :c

dam , U videbo vifionem bane magnam., :

excoluerat, ne vitiorum ferze ei adferrene

ii

nf

/

& revera magna fuit vifio cüm cocliítis a-

nocumentum,eam nunc fepire in fuocapite

liger Angelus prefentem fe ardente in dume.

püfp4

voluit , & licét non fuerit terra malediéta,

beba

to proderet : atqui viflio longius major

Ípinas tamen ferre maluit ipfe, nenos am-

;ï

veref

fuit, cüm Deus noítra indutus mortalitate

plius cruentarent : affumpfit in fe fpinas

mel :

Ípinis, irrifibus, ludibriis, verberibus,fla-

daturus rofas, quas nos legeremus,

Sed

ejus.

.gellisque deturpatus textile dumetis diade-

jam apparet mundum magis faviffe nafcen-

Ui

ma capite pratulit,

Colefti Regi germi-

t, quàm morienti Chriíto ; cum in cunis

bis h

Genis, 8«

navit terra, fed quia maledicta ob culpam,

paleas , & flramen fuppeditaverit , & in

nonniftfpinas & tribulos: AMaledicla terra in

foilit

cruce nonnifi fpinas.

Suaviüs obtigiffet

qui

opere tuo [pimas, && tribulos germinabit tibi:

Servatoris capiti fubjectum fcnum, quàm

quà

germinavit probro licét laborans fterilitatis

vepretum , quo premeretur ad cruenta ftil-

lm

denfas fpinarum fegetes , ex quibus gran-

licidia: in cunis fafcias toleravit, fed in

fpin

dem Chrifli capiti infixit manipulum : íed

cruce ferreos clavos:. in cunis lac fuxit ma«

fi fanguinem elicuerunt ; ccelefte illud ca-

if

ternüm, fedin cruce fel ebibit, & acetum:

put rofcidos fudit imbres; qué noflra irri-

pu:

nimirum Rex dolorum per incrementa pce-

pura

garetur flerilitas , datura tandem flores vire

narumad extremum voluit cruciatuum pere«

Chri

tutum, fruclüsque meritorum ; hinc coe

venire. Fuerunt fping Chriílo inítar pilei,

fiomi

leitis ponfus fnam alloquens fponfam, íeu

quo caput fuum texit ; die quidem atrato,

put

Csht. &^^^5, Ecclefiam ait: 4pers mibi foror mea , quia

aére nubibus foedo, & quo colum, feu

vejt

«aput meum plenum — eii rore , & cincsnni

Chriíti vertex fanguine pluit, & terra fe;

Chri

mei gurta nocltum ,

quas e-xpreiïerunt

ditionem movit, àcira coleftis Patris to«

Rubi.

qi

54-

nuit, fulminavitque: hac commota tem-

Teht

Scio Abrahamum , càm vellet filium

peítate pileo caput fuum texit quidem, fed

Ifaacum maéctare, arietem vidiffe inter ve-

Ípinarum, — Scioex Jofepho, famulitium Sa.

Lib.2,antiq, |

[ LDARTP

pres, cornibus herentem : Vidét. post ter-

€Ap. 2

fito

lomonis ex flore juventutis compa&tum, &

did

, gum arietem inier 'UCP?'B! barentem corni-

equeftres famulos promiffo capilitio con-

óus, quem | affumens obtulit belocauflum

Pep

Ípicuos fericaram induiffe purpuram; au-

$^ filio : Íed unigenitus eterni Patris fi-

ríque ramentis capillos quotidie fparfiffe,

üi,

Tiutm

lius orbiculariimplicatus vepreto crucis a-

ut ad folares radios fulgor refleteretur

re imponitur mactandus pro humano ge«

uberior : fed noíter hic Salomon non alium

flueq

nere; & nulla pro eo fuccedanea appfxtuit

capillis fuis adaptat ornatum , quàm hor-

fpui

hoftia, nullus fubítitutus fuitaries, qui pro

dsis

rendam cidarim ,. fpinofámque redimicu-

illo immolaretur :

obruerant certé fpinz

lum, nonad pompam , & luxum, fed in

omi

bonum íemen; quod & fuffocárunt : has

lr

tefferam fumma patientiz, — Quid nos fpi-

tamen jugulatrices fpinas fuo collectas vo-

(0m

nas horreamus? cur arumnas fugiamus ?

luit in capite, ne noftris ampliüs nocerent

ampleétamur & nos lubenti animo ; cordé-

Ctet

pedibus, nec in via falutis nobis effent im-

füp

que hilari hoc fertum fpineum in exilio hu-

edimento.

Sed quàm mutabiles , quàm

jus vitz, ut

Ti 4

gemmatum recipiamus incoe,

in(tabiles funt homines, càm ante pauculos

lefti patria.

perf

dies palmas triumphales fubítraverint Chri-

Non tamen contenti Judzi cocleftis

Ta]

56. *

fti pedibus , imó & jumento , quo veheba.

noflri lilii caput circumvalláffe Ípinis, to-

deyi

tur, nunc fpinis facrum ejus caput fzvis-

tum voluérunt corpus rubere in rofam coc..

fimy

fimé cruüentent ! Haz fpinz infertum con-

cineá indutum vefte : Cblamydem coccine- Mattb,r.

QU

textz Chriíto cervical fuéóre ; non enim a

APL circumdederunt. ei,

Fuit veftis hac

Clte

liud inle&tulo crucis pulvinar habuit, Quód

rubrum quoddam vetus, lacerámque ve.

doloy

fi Echnici Deum finxére fpinarum , Judzi

ftimentum plenum ludibrii ; ficut enim

his,

revera fecerunt ; fed üt nos de fpinis uvas

corona ignominiis, ac cruciatibus referta

Ciend

colligeremus ; & vel inviti faffi fuére con.

fuit , & arundo cava vanitatem

rod*e-

«tet

ftans effe , & non labile Chrifti Regnum,

bat Regni j ita ciffa purputalad cachin.

t

-

nos

mgm

Yota Chufti vitä4 Íchola fuit amoris , &c.

77

f10$ ; 'irrïsüsque movebat , adeóut coro-

quadraginta fuerit exceptus plagis, fed pro-

nà hominem arrogantem , arundine Mo-

pemodum innumeris concifus , totóque cor-

tionem , purpurà . Regni

affectatorem

pore fractus ; fed Judai nullá tacti commi-

proderent Tudzi.

Quamvis in amore , ac

feratione , perinde accanes rabidi magis ex-

delicijs femper purpura fuerit , ac in pretio

arsére ; maximóque tumultu vociferanteg

N

ingulari , ac propterea purpureum fuerit

fucclamárunt , erweifige , eructfage.Toan. 1g,

Holophernis conopeum ; '& Jofeph in JE-

& quamvis przfes pluribus contenderet , ut

pto , Daniel Babylone honoris causá

rabiem mitigaret Judzorum , hi tamen ac«

u

rpuram induerint , & Romani ipfi Regem

riüs femper in innocentem linguasacuerunt,

:

onoraturi exterum togam confueverint ei

donec crucifigerent ; legem allegárunt Moy-

purpuream aittere ;. & Rex etiam Alexan-

faicam, fecundüm quam mori deberet, eà

der Jonathe Hebrzo Principi in amicitize

uia fe filium Dei fecerit , obijciente: eriam

tefferam , coronam auream , ac purpuream

ambitiofo Prafidi Cefaris metum , ff buge

a, Macbab.

milerit, . Attamen Servatori fuit purpura

dimittis , non es amicus Ce[ari:. Jean. 1g.

injecla , non ut teílis effet honoris, fed in

65p4 10,

& demum quia Pilatus accepta aqua ex con-

Íummi ludibrij fignum. —— Verüm fi inter

fuetudine Judeorum magis ,. quàm Roma«

purputas teíte Plinio czeteris pretiofior ha-

norum , laverit manus , . (uam proteítans

bebatur dibapha , eó quia eflet bis tincla :

innocentiam , Matth. 27.

Innocens ege

vere Chrifti purpura dibapha fuit, cüm fe-

fum à fanguine jufli bujus , vos wideritis ,

mel muricis oftro tin&ta fuerit , & iterum

adhuc fucclamárunt Judzi,/angup ejus fie fia-

ejus effufo f(anguine colorata , cujus pre-

per uos , & fuper filvos noffros: hoc eíl exci«

tium longe illud totius orbis excefferat; ut

dium Jerofolymitanum , mortémque lempi-

bis hec. dibapha tingeretur , przemiferunt

ternam , ac ditiffimas poenas fibi fuére im-

milites ad columnam fanguinis effufionem ,

precati.

quo adhuc recente maduit Chrifti purpura ,

fà

Sed quamvis Pilatus manus laverit ;

qua & tribapha dici potuit , cüm non fo-

nunquam tamen cordis diluére maculas va-

làm milites flagellis € corpore ; verüm &

luit, &licét totus Oceanusin fuas defluxif-

fpinis & capite fanguinem elicuerint , quó

Íet manus nunquam tamen linguz fosdita-

in flillicidia diffluente tertió Chrifli pur.

tem , qu&á injuítam protulit fententiam, purs

pura tingeretut, . Quod fi tefle Pierio pur-

gáflet , nunquam cor iniqué timidum , ac

pura pudoris, ac verecundiz nota fuit ; in

juftitiae refractarium mundáffer,

Silaverga

Chrifto fignum extitit ludificationis , & ig-

Jerem. &, s |

tenitro, E5 multtplicaveris tibs berbas, Bo«

nominia,

Verumtamen hac Chrifti pur-

ritb, maculatus es in EnIQUILAtE Ltia,

Chri-

pura omnes in ecclefia Martyres fanguine

.

ftus tarnen, ut opus perficeret noítrz recem.

veftiendos prafignavit

e.

tinxerunt enim

puonis , &ternum Patrem mente allocutug

Chriíti pugiles in proprio cruore veftem ,

quafi intra fe dixit: Ó Pater xterne » ecce ho-

quà Chrifti corpus , íeu ecc

'!eflam indue:

mo filius tuus diledus ,. in quo tibi

bené

rent,

complacuit , flagellis íciffus , Ípinis ccro»

37:

Hác igitur indutum purpura , & arundi.

natus, tOtO COrpore cruentatus , ad (ubeun-

44

.h

neo donatum Íceptro, fpineöque redimitum

dam mortem paratiffimus.

Deta meus vo

diademate voluit Pilatus Chriftum produci

P[al, 33

lui, & legemtuam in mediocorda mes. Hic

é

populo , & intento digito , diduclá purpu-

mihi eft dies latitiz , quó tuum de forte

fubeunda

rá, nudatum facrum corpus oftendens ple-

praceptum adimplebo , fimülque

num vibicibus , fciffum vulneribus , dif-

humanum genus redimam tuz reflituendum

fluens fanguine , luridá , & exangui facie,

gratie : ecce me Deum hominem, homi-

fputis , cruore, fanie deformata dixit [u-

num Rederoptorem tua voluntate

; atque in

dais, Ecce Homo , fitamen erat homo ,qui

eos ardente charitate mortem cr

E

ncis obitu-

hominis fpeciem ampliüs non videbatur prae-

rum,

feferte , cum horribile fertum & dumeto

Quis ita faxeus ; ac durus » Ut teneri-

$3-

compa&tum vertici hereret ; manus funibus

tudine non emollefcat , totüs

circumligatz arundinem tenerent ; vultus

que lachrymis

liquefcat, fi

videat noftrumServatorem do-

cruore, & fputis effet deformatus , corpo-

loribus fubditum? vibicibus , acvulneribug

ris artus omnes faucij, recentíque fanguine

perfufi, quósque coccínea ludicra chlamis

faucium , totámque nobiliffimi fanguinis

liquorem ad ultimam usque guttulam .ex«-

malé operiret ; & oculi jam jam nece clau-

preffum? Quis dolore non frangatur , fi vi-

ff

dendi moeftiffimé fubmiffi; os ad filentium,

deat Petram non bistantüm, fed pluries vul-

fimul & verecundiam compofitum , vultis-

neratam , ex qua non jam aquz rivuli, fed

que totus fanguine é fummo vertice deplu-

cruoris torrentes fcaturiunt in fitim extin«

H"bo"'

ente madidus, effipiem potiüs exhiberent

guendam totius orbis ?

Exulceratum quafi

doloris, quàm fpeciem prafeferrent homi-

Lazarum nobis ex alto fua oftendentem ul-

nis Pilatus tamen , ut hominem, conípi-

cera ? & (tantes circum ipfum moloffos ,

ciendum dat populo , quamvis fimilior vi-

canésque rabidos , non ulcera lin&turos, fed

deretur pecudi ,. cui recéns effet pellis de-

vulnera ampliaturos? En qui omnia vellit ,

tracta , cüm non lege, ac more Judzorum

[ydera accendit , flores pingit , arbores comis

triginta tantüm novem , vel ad fummum

tegit, terram herbis ornat

» non haber , quo

K5

fua

79

Differtatio W.

eu

o d contegat vulnera : forisminus quàm

fputis, accruore transformata , & per fin*

E

íen

homo ,licét iatus plus quàm Angelus; exte-

gula corporis membra fanguinei difluerent

grei

riüsnon tofis ; fed fpinis redimitus , non

rivuli,

eoll

62.

veíte Attalica , fed ludicrá purpurá indutus;

Egreffus extra urbem ad moriendum

mol

non fceptro, fed arundine infignitus, quem

procefferat Chriftus, iter totum fuo fangui-

361

hominesut ftultum irrideant,

Et hic licet

ne pretiofiffimo fignans , nobisrelinquens

LA

"

in Thaboris faftigio amoeniffimos emilferit

exempla , ut ejus fequeremur veítigia

3

(2

radiosé vultu; modó livore fqualidus ; fan-

cujus mortis etiam ab initio mundi condi-

jedi

guine perfufus, fputisfoedatus ; nonnifitri-

ti voluit typum nobis dare , praeíertim in

-fien

ftitie , & doloris operitur caliginibus ; qui

innocente Abele ab infido fratre Caino in

Sim

in Thàbore tribus Difcipulisveftium fuarum

campum educto , G interfecto ; üt etiam

L

ban

formofiffimam nivem , vultisque amceeniffi-

fuit typus No£ juftus deferens ligna ad fabe

deg

mum folem exhibuerat :

modo nonnifi in

ricam arcz , ne genus humanum periret.

t«

Obediens Ifaac fuis ipíe humeris lignorum

córpore membra prodit vulneribus fracta ,

fb

uiceribus lacerata, cruore madid(a'. Livent

falcem deferens apparando facrificio , in quo

fer

Jacob

ocoli multa jam morte natantes , fqualent

erat ipíe jugulandus in victimam.,

fust

gene tormentis compreífe , " madet frons

peregrinus fuas ipfemet deferens fcalas coclo

!

Tij nin

|

tótà pluvio !é vertice cruore , concrefcunt

applicandas , pet quas fcandimus 'ad fiderae

ium

Fortiffimus Jofué divino juffu fuum elevans

cápilli fanguine immerfi, & per totum vul-

qum.

tam nonnifi pallot , livor, luror, tumor ,

clypeum contra civitatem Hai , nec contra-

toli

hens tíanum , quam in fublime porrexerat

ctüórque plurimus fparfus ; 4 planta peda

in!

f/ais 1,

usque ad verticem capitis non eft in eo [ani«

tenens eádem clypeum.

Moyfes in monte

dol

ta 2 vVulua , 05 livor, €£ plaga tumens.

palfis brachijs oraturus, feréns vitpam , qua

ft,

Sed lioere ejus fJanatá fumus,

aliquando vería fuerat in ferpentes ; & quá

C

percuffa fuit petra , G ex petraevulnere aqua

Ícaturijt. Elifeus veniens ad aquas haurien-

m.i

$, VII.

h

das cum ligno. — Abimelech : Qu arrepta

D

Jud. cag.6s

wl

ft

curi pracidit avboris ramum , impofiiüm-.

d

Noxas omnes nofiras abäe;»ftrw' $

que ferens bumero dixit adfocios. — Quód me

Chrittus fi-

um

Chriflus . mon [olüum fuum ex toto cor-

vidifss facere , cità facite.

us

pore Janguinem fundit , verüm etiam ex a-

quidem crucem przferens ajebat, . Sy 4wis

L"c. 4,0

du

moris fHimulo erucis pondera [uis defert hu-

vult venire poff sme , abneget femet spfums ,

dnd.

meris , ut nos ab oneribus fubducat

& tollat crucem fuam ,. &6 f[equatur me».

tenk

p'ecmtaru-m..-.

Eliacim indütus cruenta tunica, cinguäö;jue

-Atá À Pilato iniquiffimá mortis fenten»

pracin&us novo , clavem Domus David fu-

pitc

éo,

feral

tià jubetur Dominus , quam ad ludi-

per humerum ferens paradiío referando..

David Rex cum cithara conícendens mone

N

" brium purpuram induerat , mox exue-

3ni

re, ac proprias refumere veítes , quà fa-

tem aterni Patris iram placaturus,

Salo«

0i

cilius internoíceretur; tum ingenti trabe ;

mon pacificus fuum ipfe chronum deferens

ad locum judicij.

Summus facerdos , qui

den

cui fuffigendus erat. jam titulus , feu cruce

tris

fuis humeris impo(icá traducitur ex urbe lon-

fuismet humeris portat altare, in quo ipfe

fit factificium , & victima pro mundi falute,

peti

go itinere usque ad portam Calvarig, Tri-

Mà

bunus cum cohorte (ua armatus lugubrem

Lazarus ulcerofuscanibus circumdatus, pul«

fus exurbe , utligno imthoriatur.

Vati

pomp

am ia foas digerebat clafles ; aderant

& duo

latrones vin&i , & ad fubeundam

Cüàm veró Chrifítus fuam ad montem.-

65

diff

Vtne

mortem deftinati : & Chriítus mundi Con-

geflaret crücem confluxit ad trifte Ípectacue

ditor , hominümque omnium Creator non

lum ingens populi multitudo , cüm ferie

fton

edlel

minus , ac viri illi nequam , vindtus, füam

effent pafchales , & res meridie ageretur.

.

.

& agmine toto in

In ea fceminz erant Jerofolymiranz , qua

filfin

bajulabat . crucem

ordinem tumuituarium compofito ducitur

humana motz commiferationc lamentabane

PT

ton

JESUS , 4« bajulans fibi erucem. — &xivit

tür , quafi non volens pateretur , quas

jn eum , qui dicitur Caluaria , locum beb-

propterea Servator confentaneá divinz fusme

p

Sean. 1,.

Ti

raice Golgotba-».

períong fervàtà gravitate. commonefecit.

Nolite flere fuper me ,. fed fuper vos ipíae

Luse, 23

ïl*ü up,',: Pdä

é 1.

Neque unam tantüm , cenfendus eft,

tuliffe crucem , qui corpus vulneribus, pla-

ffete ,. && fuper filios vefiros . càm ijsdem

Vóca

immineret excidium : m ff in viridi lige

gísque decuflatim illatis utrinque (ciffum ha-

Mr

beret , caput horribili dumeto faucium ,

no boc faciunt , in arido quid fiet : hoc eft,

fint

fi Dei filius ob aliena peccata tam fevere ple-

fpineóque ftillante fanguine ferto gravatum;

eu ra]

jumbos non militari baltheo , fed laqueo

&itur, quid fiet mancipio tot proprijs con»

viclo fceleribus,

Ne veró deficeret Domi*

pracin&tos ; humeros quafi non fatis ad co-

Iete

lumnam flazris dilaceratos iterum excelsá o-

nus fub crucis onere, hoc impofuüére Simoni

Xety

U

neratos trabe ; pedes lapfabundos , totüm-

Cyrenzo,non quidem miferationis , fed crue

fatur

delitatis caufa ; fiquidem verebantur Judai,

que corpus tremore nutans ? fíquidem vix

Ü

fibi ipfi portando fufficiebat , cuius inceffus

ne Chriftus oneri. fuccumberet , . & exanie

Ts

lentus erat ; anhelitus eget ;. facies livore ;

matus concideret fub pondere ,[uág

ue morte

t

«rucig

—

P —

Tota Chrifti vità fcholafuit árnoris , &c, -

79

&riücis ptzverteret tormenta , cümenim ob

guine fignavit, ' Fatuitag eft , perhonores,

ferváffent Chritum tam lento , fractóque

opes', delicias fperare Regnum Colorumg

greílu incedere , ac paffim fub crucisonere

&

«ollabi , ne decederet in via onus crucis in Si-

cüm Chriftus nonnifi per contemptum ; pau.

pertatem , G crucem fuerit. illud confequu-

monem rranítulére , ut fitientes ejus fangui-

tus : absque luctanonfperemuscoronas,fine

mem ex alto , feu montis cacumine , crucis«

fudore mercedem non expoícamus, necíine

que fixione haurirent,

Nullus tamen Ju-

laboribus proemium expectemus: absque cer-

daorum crucem ;quatunc probro, ac ma*

tamine némo inter Athletas numeratur , nec

ledicta habebatur , tangere aufus fuit, ne

victoribus quis adfcifcitur (ine pravia pugna,

fieret exlex ;; unde hominem alienigenam

idque primó ut nos doceret exemplo , &

Simonem nomine ex oppido Cyrenz inur-

non fola voce , voluit Magifter Chriftus nog

bem properantem accerfivére , fimülque a«

praire 5 & ideo fuam voluitinlinteo obyiz

degerunt , ut Chrifti crucem in fe recipe-

Berenice expreffam effipgiem ; ut etiam pof

ret , G adlocum deferret fupplicij.

ejus necem viva füorum dolorum extaret

64.

Verüm Simonis Cyrenzi labor in per-

imago fuperftes 2 nimirum, quos'non po-

ferenda cruce, licét brevis fuerit,fibitamen ;

tuit in hominum animis-dolores fuos altiüs

fuísq; filijs eternam interChriflianos memo.

amprimere , pinxit in linteo , quos faltem

Marcá ls.

riam peperit. Erangariaverunt pratereun-

oculis obijceret ad refricandam eorundem

tem quempiam Simonem Cyrenaum -"ventene

Temoriam.,

Fuerunt diving hzc. ariig

zem de villa patrem Alexandri, &6 Rufí , ut

fue rudimenta fyndonem fic pi&am exlibere

tolleret cvucem ejus ; nimirumlabor , quem

hominibus, quamvis non delineandi, led co-

in hac vita fubimus propter Chriftum , &

lorandi peritiam probaverit,

dolor ; quem fuftinemus 4 «quamvis brevis

4$,

Cüm jam effet , ;paratisclavis , & ctuce

fit , proemium tamen nobis gignit.zeternum.

eidem affigendus, iterum detralis veftibus ,

Chrifto autem properanti ad necem occur-

quz cruento adhzferant corpori, plagísque

terat Matrona quzdam Jerofolymitana no-

renovatis , quarta jam vicenudus conftitui,

LT IT

mine Veronica, velaut ali js placet Berenice,

tür longé , latéque patente in campo coram

ut Chrifti füb cruce fatifcentis fudorem;,, 1a-

innumera propemodum hominum frequen-

chrymas , fputa, fanguinem toto vultu fpar«

ti4; ad primorum nimirum parentiüm ; ng«

fum linteo abíterperet ; àin.quo tamen Chri-

'

ftrámque omninm «erübefcéntiam íua cone

lt ?.

ftus fuam depinxit effigiem , ut nihil artis

'huic defuerit picturze , :ut refert Adrichom,

tegendammuditate; «celeftis Athleta füpre-

mam in terris defcenfurus ad luctam vettiüm

àn defcript, Jerofol.:, 44, . :Nequefola Be-

Tenice , :fed & alie Matronz in Chriftum

exuit impedimenta ; expeditiüs orcum de-

bellaturus , hoftémque proftraturus tarta;

jpi? obfequioíze fuas eifaltem lachrymas hoc

rCUm,

Verümnuditatem fui Authoris mi«

iferali initinere confecrárunt ; imó &L etiam

ferata natura , fuum ftuduit tenebris obte-

Dei Mater per viarum 'compendia cum Jo-

gere Conditorem : & quamvis - medius in«

anne , Magdalena , 'Maria Cleophe ad ube-

tet fures cruci affigeretur , mihil tamen &

ziorem doloriscumulum : loquebatur fiqui-

terris difcedens afportare fecum voluit , nifi

dem Materad cor filij , & filiusad cor Mat-

€lavos, vulnera, & vepres; quianudus in

tris, "Quis dicat, qualis fuerit.zeftus , im-

Bethleemitica caulanatus 5 nudus in eruce

petüsque :reciproci :doloris , & amoris 2

denatus,zternz gloris vernantes rofas $ fuig

Móxque ad radices , cum perveniflet Cal-

nobis voluit fpinis depromere,

Vel quia

variz montis, illiusafcenfum quamvis per-

baptizanduserat baptifmo ,

quoenixim €u.

difficilem czfotot flagellis , «exhaufto: tot

6;0

piebat baptizari, ad novi delicias balnei fe

itineribus , deficienti tanta fanguinis effus

nuditate preparavit 5 fed fi lictoribus fuag

fione; amoretamen noflri, ftudióque ob-

veftes dedit, utimmane fcelus contegerent 3

ediendi, collem fuperavit , in quo genero-

fiffimus botrus

non tamen eas fcindipaffuseft : quam fue-

penderetur, G novzelegis

rit integritatis amator , ex &o etiam conij«

Aaron virgam ferret ; quie fuo tempore

«imus , cum vel in veftibus i píiseam amaret

frondes depromeret , & flores,

Princeps

integritatem , quam fervatàm voluit in moz

pacis fuam ipfe monarchiam deferre hume«

ribus, " S&calum innocentiz,, fi quamdiu

ris voluit , ut nos ab oneribus fubduceret,

Adamaudus fuit ín terris, floruit ; & aruit

faia cap.9-

Fatius efl principatus fuper bumerumejus :

cüm primüm veflesinduit:redivivum ut fure

J

vocat Iíaias crucem principatum , cüm per

geret in mundo fzculum gratie , & tepa-

ipfam referatum habeant homines coelum ,

rateinnocentig , voluitfecundus Adam nu»

fiántque ejus beneficio participesaterni prin»

dus videri in mundo,

Caterum typus

cipatüs.

X.

Chrifti veftibus nudati No&mus fuit ; quia

655

Ut veré defpicatior ejus nex mundo fie-

fi hic arcá humanum genus fervavit; Chri.

ret eidem ad mortem anhelanti duos adjun-

ftus cruce illud idem repatavit. Nogmius

xéruntlatrones, ut comprobaretur Ifaize ef-

: CAP. ;,0

fatum. | Tradidit in mortem animam [uam ;

vineam , Chriftus ecclefiam plantavit »quam

fuorigavit fanguine, No&mus vino ebrius

& cum fceleratia veputatus esi : ergo erta-

in tabernaculo nudus deprehenfus eft : &

mus , qui ad coclum aliam querimus viam

Chriftus amore zítuans nudus incruceemo-

extra illam ; quam Chriftus fuo nobis fan-

Fritur; nobisvitam impertiturus,

Cum

i«

--

n

*

— M ———ÜÁ—

ao

-

-Differtauo 1V, 4

qU

Cum verb ob effufum fanguinem fitiret ,

corpotis extremz pattes multipliex 7mplieae

ti

é7.

Mox

acetum myrrhatum ei obtulére , erenim in

care netvo feníu polleant vividiote,

t

crucem a&tus dixit,

Sztio : vas erat pofitum

fh

304". " 9.

diduétis brachijs , luxatis artubus , perfot*

Aceto plenum Ill autem [pongiam plenam ace-

fis manibus, trajectis pedibus , crux ecig t avy

Vil

£a by[Jopo circumpouentes obtulerunt ovtejus ;

& 1n effoflam demittitur fcrobem , &ad ia-

prater fel , & acetum quid fuis- propinet,

crementum cruciatuum , ac dolorum , nov&

700

Sed cur à»

bu

mundus fitientibus non habet,

fit membrorum convulfio , & fcatnrire cee-

Pl

cetum Chriíto exhibetur morituro 2. cerc?

perunt quatuor veluti paradifi fontes divin&

Di

non fi(tendi fanguinis, aec vitz prodücendae

cruoris, quibus fenfim vires deficerenr, &

$1

causá , fed odio , & illufioni augendz; ut

pendulus é crace Setvator ad lentam , accra-

fo

Rex.gloriz videretur opprobrium homi-

dclem adigeretur mortem ; móxque ab ali-

4

Enst. 23.

num.; G abjectio plebis. — Iudebant autem

quibus tritte urgetur parricidium , ab alijs

pä[

ei ,. B milites accedentes ,. & acetum offe-

informi Regno illuditur , ab omnibus infa«

v

rentes- ei.

Moris fuit , at fpongia , vásque

mi letho infultatur ,^ donec viribus prorfus

MU

aceto plenum ineum adeffet ufurn ,. quàó mi-

deftitutus pronis in mortem oculis, labente

f

litescrucifigentes tergerent manusíuas fpon-

in pectus capite , quafi infpiraturus inho:ii*

du

già , & crucifixorum vulnera.

Acetum

nem vitz fpiraculum , atrato ad facrilegum

fiic

autem aquá mixtum potus fuit crucifigen-

fpectaculum coelo ipfo ; emotis & propriá:

fede elementis

?

Ll

n

tium , ac fufpenfía corpora cuítodientium,

laborante naturà .fpiritus

Suum igitur acetum non tamen mixtum a-

oris nollri , unigenitus zererni Patris filius ex-

&

fie

uà , ut confueverant milites , paravére

piravit,

Nullum fuit fupplicio crucis ig«

Chri(to illudendo , . non fiti extinguenda :

nominià feralius , cruciatu atrocius , diu-

j

n

voluit Chriftus membris omnibus torqueri

turnitate crudelius: illud camen eligere vo-

fe

séque mori fentire ;. necipfam permifit prae

luit, utetiam Calvariz montem publicis

:

fit: arenrem linguam à doloribus , . flagel-

fea

»

reorum fupplicijs infamem , urbémque Je-

lísque immunem

[j

& lingua ipfa flagella-

roíolymam , non Palz(tine tantàm , fed &

W

lo

tur , & crucifigitur in Chrifto innocente ;

totius orientis Metropolim , & quidem pa-

eó quia rea fuerit in nobis nocentibus , &

Íchale-feftum , quo conflueret in urbem ome

bu

Ll

quia membris omnibus delinquimus, voluit

nium. propemodum gentium frequentia

2

fot

Servator noíter membris omnibus torqueri,

tempüsque meridianum , ut palam in om-

p

Quód (i Adam efu pomi vetiti gula fatisfa-

nium confpecta de fuüblimi pendens ftipite

um

ciens mortem in malé carpto malo degluti-

roreretur : nimirum Bethlehem nativitati ,

li

dis

vit , quam in pofteros transfunderet ; fecun-

quó lateret obícurior , deftinaverat ;; & Je-

dus Adam gulæ noluit fatisfacere, nec (icim

rofolymam , quó clariora, ac celebriora

fani

|

exuünguere , ut mortem , quam primus in

forent ejus opprobria ;; & paffiofies, dele-

per

omo devoraverat . revocaret per ardentiffi-

gerat ; voluit media nocte clam in (tabulo

il

le

mam fitim ad extrema labia , eámque ab

naíci , & mediadie

Wt

palam in patente Calva.

hominibus mortuis peccato fua morte ex-

riz faftigio mori,

h

Àn fatigatus iterum ex itinere fi.

Durius eít cor noftrum omni adamaate,

mi

pelleret.

690

tivit Chriftus , à quo fontes noftre emaná-

fi amorisclavo non transfigitur , fi fenfu (it

m

runt redemptionis ?. fitivit quidem non libi,

doloris expers ; ferreum eft pe&us noit-

fui

fed nobis noítram falutem.

Imoó & incre-

fect

rum , ficlavis hisce non terebratur ; — fa«

mento dolorum ex intenfioris amoris zítu ,

xeum cor , fi Chriíti fanguine non emolli«

dut

quo nos profequebatur ,. quamvis in. 2-

tur : & quomodo fiet , ut. fponfüm ani-«

lt

rumnarum oceano immerfus effet coeleítis

ma nof(trz nudum in hoccrucis thalamo non

dte

"Tantalus , adhuc eas fitiebat ; fuá. adhuc in

amplectamur nudi.& nos ab omni rerü cadu-

amoris flammá cruciatuum aquas anhelus fi-

carum affectu? quomodo fiet,ut non ofcu-

tivit , non in fuum , fed noltrum refrige-

lemur facrátiffimos illos pedes

,

tot pro

rium; hinc (ibi oblatam ab hominibus po-

noítra falute fufceptis itineribus defatigae

/

tionem , bibere noluit , càm Ííciret , non po-

tos? & cum Magdalena eosdem cruci affi«

tuiffe mundum. fuam extinguerefirim ; vel

Xos uberioribus non proluamus lachrymis

9t

"

noluit.acidiffimam potionem bibere , eam

ad nofílrorum fordes criminum wabluendas ?

hominibus fervaturus , quos dulcedine de-

quormodo crebra per ofcula divinas manus

právatos amara corrigunt.

admirandorum .operum effztrices. ,^ ag*

$3.

deij-

In jacentem humi crucem magna vi

reas , tornatiles., plenásque hyacinthis

citur Dominus quatuor carnificum impetu,

gratiatrum non profequemur

?

E

cüm ipfe

!l

in quam fua fponte fezebatur veluti in nu*

totus exzeítuans in nos amore etiam pro

tialem animarum noftrarum thalamum a*

fuis zternum Patrem roget hoftibus ? dul-

moris ipfo pondere.

Hictoto excenfus cot-

ciffimo Chrifli gutturi ,. nec fel ipfi pota.

tes

pore , didu&tis brachijs, manibüsque porre-

tum amarum fuit , cüm nihil ex illo ore

Tunt

Gis, &addelflinataprotractis loca, dexte-

prodierit , quod amaritudinemefaperet,

li

rà primüm , deinde (ini(tra duriffimo clavo

Pependit Dominus medius duos inter la.

llo j

cruci confixa eft :^deinde pes uterque , vel

trones ,. veluti unus ex hujus furfuris ho«

unico majore , vel dupiici clavo perfoflus , &

Tünt

minibus , ad obícurandum fcilicet ejus

M

nominis claritatem ; nec ipfe medium un«

qeieeej acerbiffimo cum c;uciacu, cum hae

-

Dite

quam

j

Tota Chrifti vita fchola fuit amoris

&c.

8t

(de

probra , convicia , flagra , wulnera 4 in«

quam tefpuit locum , 'qui natus mediusin-

0X

ter jumentá , denatus'eft medius inter la-

concufsá fuftinuerit firmitate ; neque no«

0[«

troneó; ut à primo vit& exordio ad extre*

fler otiabitur amor ,. fi penitiüs, qua

!eïv

mum usqueepilogum

locum.nos edoceret

Chriítus pro nobis.dignatus e(t pati , per-

.

i*

virtutis, fugámque extremorum.

pendcrxmus

LÀ

tota fiquidem Chriíti

rvæ

70.

Titulus difcriminabat eum à 1Tatroni-

vita ab inftanti fuz conceptionis ad. ex«

E s

bus ; ecat enim innnocentize index , & illex

tremum.usque vite fpiritum jugis fuit.

nt

amoris JESUS NAZARENUS REX JU

teflera.ejus in homines amoris , quo na*

fÍci voluitinter homines ;

& cüm effet

&

DAJEORUM,, ho« eít Salvator hominum,

lle

Sanctus Sanclorum , .eximià omni virtute

ejusdem.cum Patre, & Spmtu fancto na»

jj*

floridus.

Quis .non exuat pravos omnes

tufta , nullis .cbnoxius zerumnis , nuluque

lj

affectus in mundi delicias , in fzeculi pom-

paffioni ,propter nimiam .charitatem , quà

df

dilexit.nos , .noftram :voluit humanitatem

pam , in vanas voluptatum illecebras ? cüm

us

videat zeterni.Patris umgemtum filium toto

jinduete , & : homo fieri , .ut hominem par-

It

ticipem faceret .divinitátis,

Ab homini-

corpore vulneribus faucium , & emblemate

ii*

fculptüm amoris , nudümque & cruce pen-

'bus à.diverforio , .ac.communi hofpitio

dulum,

'Scio , fpe&tacülum hocce 'inti»

'exclufa" Virgo :Mater ,

:unà .cum Jofepho

[

fponfo in ftabulum .cogitur fe recipere ,

11os piorum hominum fenfus.incredibili in

u

Chriftum commiferatione pluries affeciffe' ,

.cümque 'illic partem noétis fundendis Deo

IX'

& pree cateris Elifabetham AndrezeHunga-

»precibus transegiffet in altiffima mentis e-

]

.Clafi eeterni Patris unigenitum Filium enixa

r Regls fiiiam, & Ludovici Principis con-

Üj

jugem::

;cüm. enim:hsc:regio. cultü ornata

.eft fine fenfu .doloris , absque ulla Virgiai-

tatis Izfione ,

(»

in;póblicum ; prodijffet., «templümque in-

móxque humi jacentem ;,

6

o

reífa;i imaginem : 'Chrifti crucifixi vidiflet ,

natümque in tetris eeterni Patris filium fup«

[2]

vYe

a

fe.à: achrymzs tempetare haud pot

diUb.s

&

plex. adoravxt , quilhnis.fuit . amplexa , finu

per-crebra fufpiria intra.fe. loquens ajebat :

fovit , :cinxitque fafciolis., . & «cüm aliz -

/Eterni Pacris:Filius pendet nudus in pati-

non eflent: cunæ » in przfepio reclinavit;

d.

eum cum 5

T

bulo , & ego gemmis fulgeo , auro obte-

». Jofepho fponío prolixiàs ado-

fatura,;

:Quód f1 /Cagnovir ; bos poæyö

Ifau LES

gor? Domini mei caput acutiffimis eít o*

]«

pertum dumetis , .vallatum fpinis ;. & me-

rem.fuum , & afinus præþpe Domini fui ,

W

um fuperbit pretiolis illuminatum — lapil-

quovis bruto eít: homo deterior, nifi (en-

tiat fe amore inflammari in puerum. ] Es

j

lis ?. .ille madet fanguine , :& à planca pe

dis usque ad verticem capitis non eít ia eo

SUM , ob nimiam éharitatem ,

'1& nos

Qu

*

(

fanitas

]

G .ego .toto corpore odenbus

dilexit , jacentem in prafepio 5 .cüm ma-

turus vir potuiffet ad.nos venire , infans

les

perfundor , .ferico auro intexto tegor ?

ille Rex cceli ab omnibus deferitur; & ego

effe voluit., quo foret amabilior, ac ube»

lo

riori teneritudine amaretur

?

e

às

tot famulis cingor ? ille locum capm qua-

& quó nu.

dior , :e5 charior ,nobis etfet.

Venit ia

rit , nec invenit ; & ego pulvinatia ad-

'a

mitto ? -Heu.me miíeram , méque infeli-

muadum pauper , humilis, .defpectus ,

Pm

(

fit

cem! Hisce cogitationibus adeo compreífa

inglorius ; Deus. abfconditus ; ut fua paupere

tate coele(tibus nos .divitijs afflueremus, (ua

us

fuit , ut paffa deliquium fuerit fomentis

fecreanda ,

& ex tunc muliebrem mune

humilitate.erigeremur fuper fydera,

ls

Quis non amet natum nobis Deum e«-

73.

lie

dum omnem ab;ecxt ; cilicium induit ,. ne

Chrifti paucntls qmeimoria uunquam .excie

legantiffimum infantulum

fed nudum in

f]]e

deret,

praefepio ,

lgentem , vagientem, fletu,

o

motiüque corporis rmaaternam opem implos

"

fantem: & intüs ment$' beatiffimam (uam

la

$. VII

animam ad noftra expianda peccata victi.

A

li^

mam Deo Patri coníecrantem ?

Imo

Adeo. ingens fuit Chrifli in bomi-

»

lachrymis, & fanguine,noílram , ut ex-

f«

zies Amoris flamma, ut baucaque uulla

ordiretur redempuionem oXlavo die citcume

dolorum , uulli evuctatuum torrentes , nec

"

cidi voluit, féque fubdere Moylaicz legh,

25

flumina conrumeliarum valuerint. ex-

«um folutus effet ab omni lege, & propter

Qs

Hnguere , noc dmthi-

amorem , quo nos proíequebatur ; primz

SXHETE 9.

a^

pofuit rudimenta, tum humilitatis ; .quà

1

($

9I*

Uàm ingens Chrüifli in homines a-

inuftam oripinalis peccati non noxam , fee«

mor! quem tot àqua dolorum, ac

-que notam , fedinfirmitatem doloribus ob.

rP[C

pfO

cruciatuum ,. tot languinis torren-

noxiam in divina fua fufcepit carne; tum

tes, tot flumina contumeliatum non value.

dub

pauentxæ , quà non utcateri infantes ratio«

ii

runt cxtmguere $

imó neque obruere ;

nis expertes , fed judicio marurus impofi-

ote

quinimó perinde ac gutte roris injecta mag.

tam fibi plagam, ejásque cruciatus fen(it a.

no incendio flammas vehementiüs accende-

cerbitatem :

tum charitatis immeüía , quà

teho

li«

runt,

Quamvis fit amor omnium affe-

primitias divini cruorislachrymis permixtas

lo«

Quum fuavifimnus ,. eft tamen caeterorum

zeterno Patri litavit ad hominum falutem ,

potentiffimus , ac fortiffimus , cüm tot

]üi

& redemptxoneä»

yfi*

Verani de Afetlibus Tem.H.

Refti*

82

- ^ Differtatio IV.

i

EL

. Refüitotus Virgini Matri circumcifus

enim in ptzlepio vfum;aam in nuditate bv

754

ff

puer deplaga, & fanguinis effafione tener-

flendit paupertatem ; ita in cruce dolori-

P

rimé compatienti , ac filio collachrymanti

bus ,. ac vulneribus faucius fummam ejus

eum (uaviter amplexa eft , finu fovit, lachry-

charitatem , ut in toto ejus corpore

mulas deter(it ; fed nospudeat , cüàmtam pa-

fculptus videatur amor , qui ipfum in.oli-

j

h

rüm (imus corde , auribus , óculis, linguá,

veto. humi dejecit , coram militibus vin»

Wd. h

moribüsque circumcifi, imó-GC pravos om-

Xit , captivum duxit , ad Judices pertra»

fe

nes foveamus affectus.

Voluit nofler amor

xit , columnze alligavit , fpinis coronavit ,

I

carne minui circumcifus ,. ut mínuerentor

li

cruci affixit ,. & mori cocgit fuis pro;ho-

in nobis pravee confuetudines, & defle&len*

(

[tibus, ac impijs, nt enim ícribit Apofto-

*

tes à reclitudine affectiones :: & ut viam nos

l*us..'

Fix pro juflo quis moritur

Lj

namn-s

?

4;1 Rem. $,

edoceret falutis., fcholam aperuit duoden-

pro bouo forfitan quis audeat mori . Com.

5

nis inter DoGores ; titque exemplo hanc

fii

mendat autem cbaritatem fuap Deus in.,

fortiüs ; quàm voceoftenderet, à Joanne va*

nobiás. , quouiam cum adbuc peccatores ef:

fe

luit baptiímate ablui, & in defertum fecede-

ftmus ,. Chrifius pro mobis smortuus ef. s

&

re , humiles & abjectos pifcatores accer.

hi

eh quis zrerni Patrís afpiciens unigenitum

fete , fibíque in Difcipulos adfcifcere 5 imó

filium cruci affixum ob purum in nos a-

a

docturus nos charitatem etiam in proximum

morem , Utvhus à morte l.iberg-rcl;., non

n

exercendam , nuptiarum hilaritatem vo-

incaleícat tenerrimo inj ipfum affedtu 2

Üü

luit miraculo geminare; in monte fuos ad

Quis cernens Regem cclorum nue

7f«

eu

fublimia erudire Difzipulos ;' panes mul-

dum in cruce , vibicibus , plagis , vulne«

h

tiplicare, quibus plura hominum millia pa:

ribus plenum ,. fanguine madidum non li«

H

ceret ; tempef(tates maris fedare., ab immi-

queícat .in lachrymas pra amoris teneritue

&

hh

neütibus aliosut fubtraheret perículis ; Mag-

dine ? Utinam ejus clavi nofiros terebrae

dalenag peccata dimittere5 Samaritane fon-

zrent pedes , ne unquam declinarent à via

E

tes falutis aperire ;- Adultere lapidibus ob.

falutis., quam ;ipfe nos edocuit ? 'O uti-

j

ruende patrocinari ; filiam Cananez fani-

nam Ípinz rcgium illud caput coronantes

Jf

J

Zacheum: ad meliorem

tati- reflituere j

noítrum fepirent ; omnésque dilacerarent

frugem vocare;; Centurionem per famulum

pravas cogitationes ?. Utinam ejus crnore

g

lucrati; non habenti hominem in piícina

inebriaremur , nihílque ampliüs , quim

li

occurrere; Hamorrhoiffam à fluxu fangui-

ipfum diligeremws ,

ejüsque . cruciatus ,

t

nis hberare; Leprofos mundare; cacisna-

dolores , & vulnera ?. & cam experirge

tij

tis novam aperire diem ; furdis auditum ;

mur violentiam ,quam.in Chrifto amor ex»

h7

& mutis loquelam dare 5 immo & filiurn

ercuit ? Utinam cor noflrum eá amoris flam-

[n

viduz fufcitare ; Archifynagogi filiam ad

ma aftuaret , quá ipfe exarfit ; & preecordia

[ f

vitamrevocare; & Lazarum quatriduanum

Et dum in

fmgula noítri pectoris hoc igne cinefierent ?

""

redivivumre(tituere fororibus.

pulchré Sanctus Bernardus,

O amoris vim !

alios beneficus effet, ab erumnis fe noluit

Serm, 6a 1

lu

dta ne [ummus omniumy, àmua fatlus efh om-

?f

fubtrahere, ut fibi indulgeret : cumagnum

|

nium 1 Quis boc fecit. ?. .amor dignitatie

Cant m,Qn, :

1n/

[uis cum Difcipulis comediffet , eorümque

nefcius ,

dignattone déves , affeciu potens ,

lu

pedes abluiffet, oraturus feceffit in hortum,

fuafu eficax.

Quid violentius ?. trium-

ubi effufus intenfiüs in preces fanguineos

phat de Deo amor.

14l

Quid tamen tam.s

r

liquefcit in fudores, & modóà [uda ofculo

non violentum.?. amor eff.

Que of ifa

li

U

proditur, & à fuis defertus Difcipulis vin-

vis, quéfo tam wiolenta ad viclortam ,

cirur à militihus , trahitur Terofolymam , ac-

p

tam villa ad violentiam ?. Deníque femete

«ufatur coram Caipha, vexstur per.no&tem;

spfum exinanivit , wt fcias amoris fuifesy

Tli4

fiftur Pilato ; mittitur ad Herodeni , ubi

quàd plenitudo effufa eff ,. quàd altitudo «-

illufus reducitur ad Pilatam ,& flagelliscae-

l.

quata efh ,. quàd fingularitas affociata este

ditur ad columnam , vepreto coronatur ,

Non potverunt hominum fcelera , & no«

Sil

&

oftenditur populo, & exfibilatur ; crucem

fira delicla effe tanta, quin Deusnos non a«

p

bajulat ; veites exuit , cruci affigitur me-

maret ; necíupplicia, cruciatus , dolo-

dius inter latrones , fitiens felle, & aceto po-

*

res-, actormenta , quamvis acerbiffima

tatur

$

& tandem inclinato capite emori-

potuerunt eidem obijci ; quin ea lübenti

B

tur, ut fua morte nos viveremus,

Ex qui.

animo , proniffimóque corde toleraret a«

pere

bus liquet, 4u2m bonam , & confertam:s,

more noftri,

tod

Flamméus amoris pelagus

Á

E coagitatam , & fuperfluentem men[uram

imumeufus in Chrifto fuit 4 nullo cosrcie

o

Luc. cap, 6. dederit Chrifti in nos amots,

"tus littore , nullóque claufus termino , &

cüm totum fanguinem ad ultimam usque

]un

hujus amoris in nos beneficium , nec ex.

primi poteff , nec obijci oculis

*

.

tanta eft

[)] 94

guttulamdcum aqua nobis latgiffime effude-

rit,

hujus amoris exfuperantia , ut plures eam

L

Rofcida fane nubes , quæ:fudo*re, la-

74

non valentes percipere offenfionem inde ac«

€hrymis , fanguine , & aqvá flillavit , ut

ciperent , ut fcribit Apofítolus.

N^s au-

ETE

Vlgu

'probrum : fterilitatis cordis noflri tandem

tem predicamu Chriffum exucsfexa g Judais

rintb.cap, d.

d

i

tellus abigeret ,. & tam pretiofis irrigata

guidem f(candalum

E.

( &0HÓUS auterm flulti-

humgnþus flores getmin;ret virtutum ; ficuc

:im—.ï

24.

P"bl

l

Tota Chifti vàt fiiola fall amoris, &c.

85

76

'Hunc autem offenfionis lapidem , ut

Tentationis in deferto : ob. 2,

Di-

femoveret adumbratum priüs voluit fuum

xit ergo Dominus ad Satban , ecce $n maum

amorem in facris fcripturis,

Figura enim

tuA eft.

?

Chrifti in terris nati , & jacentis in prarfee

Lapidationis David 2. Reg.26. Se-

pio, feu objecli arumnis, fafcijs involuti

mei maledicebat , mittebátque lapides €on-

Exod, 2.

fuit Moyfesinfans. , Natus fiquidem Moy-

4ra David.

Judai fiquidem indignabun-

di Chritum l

Íes cogente Pharaonis imperio à matre fua

apidibus iim;pete»rc aufi

in fifcellam fcirpeam , .quam bitumine

.funt.

linivit , pofitus fuit , & abfconditus in

Prazcipitationis de monte Jeremias e,

caredo fluminis , «ümque puella Regia

26. pprebenderunt eum facerdotes ,. 68

i g,

Pharaonis filia ad ripas illas deícenderet fri-

Prophete , &$ omnis populus dicens , mor-

gidis laticibus corpus ablutura ; quam in

4e.moriatur. — Judeifiquidem impetu facto

flumine viderat fifcellam , juffit ad .fe ad-

irruerunt in Chriftum, ureum é medio tole

lerent.

fetri , & exemptum inde infantulum grze«

cepit fibi educari in filium. Quamvis My-

Separationis à matre Sara (Genef. 22,

nagoga noverca peffima Chriftum in terxis

ubi fuum unigenitum líaac in montem

natum zrumnis obijceret ,. tectum ei de-

Moria ad facrificium tendentem dolens à fe

negaret , .G ad pecudum ftabulum .amai-

dimittit , quia at notat ;D. Auguflinus,

daret ;

filia. tamen Regia, feu .ecclefia

tonfeia fuit necis futura ,

hriftus enim

Serm, »g,

If

J 10..

eum recepit, non.tamen in filium ; fed in

»nitium pofiturus fuz paffioni , amantiffimae

Patrem , .cui.obtemperaret , infervirétque.

Matri valedicit mortem oppetiturusin mone

"Háncque hominis nativitatem vaticinatus

te Calvarize.

,etiam fuit l1faias,

PT

JEece uirgo «oncspset 4

Tigura ultime ccnzà Chrifto inftitu-

.

& pariet filium , .£5 eocabitur somen ejus

z fuit agnus pafchalis

*

AXExod. 12.

Tol-

&Emmanuutl , butyrum , &8 mel comedet , ut

Jat unuquiaque agnum per familias , & da-

féiat reprobare malum ., &5 eligere bonum.s.

205 fues : etenim Chriítus verus agnus ap«

Parvulus natut.efl, $ filius datus efl nobis

pofuit fe , .ut à fuis Difcipulis comedere-

& fatius «est principatus .fuper bumerum.»

tür in .ultima .«cena , .etiam à Juda prodi-

ejus ,. -&$ vocabitur snomen .ejus admirabi-

X ore.

lis , Confiliarius , :Deus fortis , . Pater fu,

JOrationis in horto Gethfemani Elias

4uri f[aculi., Princeps pacis » quem textum

3. Reg.19. — Petivit anima jue , ur morere-

expendens 'Eufebius Emifenus pulchre ait :

4ur , projecítque fe , & obdormivitin umbra

Natus.e[t nobis ,qui fibi.erat. — Natus, qui

ejuntperi , £5 ecce Angelus Domini tetigie

fentiret occafum 3. .datus , qui nefciret ex-

&um, . &hriftus etiam humi proftratus, &

ordium 5 natus , qui & marre effet quntor ;

ad necem usque afflictus ab Angelo confor«

Aatus , .quo nec Pater effet antiquior; ma-

tatur, Luc, 22.

Zater , fí vis , transfep

calicem isIum à me : merumtamennon mea.s

TLATE M

£45, .qui 2)0reretur j datus , ex quo nafce.

Tetur, — Atque fic , qui erat , datus eff j qui

voluntas ,fel tuafiat. — Apparuit autem ill

CA a f;ï.

nonerat, natus.efl, Jllic dominatur , bic

lJ

4Angelus de ewlo confortans eum.s,

bumiliatur

3

Jibi vegnat , £ mibi smili-

Afculi à Juda proditore traditi Áma-

44t,.

Ía 2.Reg.20. JDixitstaque Tacob ad Ama-

77

Figura circumcifionis fuit Sephorz fi-

fam , falve mi frater. — Et tenutt manu dex-

lius ExZ. 4..21, T'ulit Sepbora acutt/mam

Jera mentum Amafe , quafi ofculans eum,

petram 4 & circumcidit filium fuumy, £5 att

Judas enim Chriftum amice exofculatushos

4Barito , [oufus fanguinum tu emibi es.

flibus fuis tradidit,

Oblationis in templo Samuel z. Keg.

"Trajectionis per torrentem Cedron,

l.

Adduxit eum ad domum Domini in.,

David2, Reg. 15. Omnes flebant voce mag«

Silo,

Puer autem erar Adbuc anfantulus ,

msA , 6 univeríus populus transibat : Rex

& immolaverunt vitulum ,. €$ obtuleruut

uóque transgrediebatur torrentem Cedron,

puerum Heli,

Chriftus enim per torrentem Cedron rapta«

Fuge in /Egyptum Abraham Gewef.

tus fuit,quem cum Difcipulis antea pertran-

12,

Defcendit Abrabam ia Egyptum ,. ut

fieràt,

Ut fe

ladio furentis He«

peregrinaremr.

Alape impattz à milite fpeciofiffimo

rodis fübduceret S. Jofeph cum Marià ejus

Chrifti vultui Micheas 3. Reg. 22. — 4ccef-

N

fponía, & JESU feceffit in /Egyptum.

fít Sedecias filiu Chbanaana , &5 percufft Miq

Amifífionis Pueri duodennis 'Tobias

£baam in maxillam , méne ergo dimifit firi-

junior 726, 10.

Ceperunt ambo fimulflere ,

z , E6 locutus eft ibi ? fiquidem Joan. 1.

eà quia die flatuto minimà reverteretur filius

unus affiffens Miniltrorum dedit alapam

eorum ad eos.

JESU.

Laboris fabrilis Jacob Genef. 31. pet

Velati vultüs , & percuffionum Sam-

viginti fiquidem annos infervivit , ut tan-

fon. judic, 1$. quäm , €um 4pprebendiþ'ent

Udc»

4

l

dem fponfam enanciíceretur Saram,

Pphilifibiim , flatim eruerunt oculos ejue , €5'

rinih:"f'

7*

Fatigationis ad fontem Eliezer Genef.

duxerunt Gazam vintlum catents , &6 claue

24. Pauxillum aque mibi ad bibendums

m in carcere molere fecerunt,

Siquidem

prate de bydria tua s.

Judai Chrifto oculos velárunt , pluribüs.

Veranide Affeilibus Tom. i,

L 3

que

84

,

Diffeftatio IV.

Ip defcript.

que percuffionibus , & contumelijs per no»

Adrichomio in leco. ad .cceafum verpente 3er»/, »um.

,

PTYT

Vi

Gemonerárunt, Lur.22. vweláverunt eum ,

CGhriftus in terram lubfidit.

H

& per. uticbant faciem ejus , & interrogabaut

Occursüs Virginis Matris ao filium ,

5

eum dicentes , propbetiza.

virgincs ad Oniam accedentes. 2. Mtcbab.

qï

- Falfae accufationis coram Pilato. if«

g. - 4ccintlaque mulieres cilietjs pectus per

f

LÀ

.

piel. 6. tunc vofpondeutes dixerunt coram.s

plateas confluebant

fed &9 virgines , qua

conclufe erant. ,: procurrebant ad Oniam.s.

FI

Rege, Daniel de filijs captivitatis Juda non.s

ü(

euravit de lege tua , &6 de edicto , quod con.

Egrefla enim domo in viam publicam Virgo

Mater filio fuo crucem bajulanti , ac íub

Q

fitusfh.

Siquidem 'Chriftus apud Prazfi«

u

dem.- Pilatum"falía fuerat accufatione trae

onere .deficienti obviavit,

&

ductus Lwe.23 cwperunt autem eum accu-

'Typus Veronice abílergentis linteo

Chrifti vultum , ejisque faciem expririene

lu

fare dicentes , bunc invenimus fubuertene

fi

tem gentem nofiram.

]

tis in fyndone , tefle Adrichom, £s deferipr,

792*

K

Albz veflis , quà in fignum dem

en t-:æ

geruf. num. i. fuit tunica Jofephi cruenta

Genef. 33.. Tunicafíli meiest , ferapefma

Ir

""indutus fuerat Clhriftus , typus fait David

n

Vidi*

comedit eum ; beflia devoravit Jofepb.

4. Reg. 21.. 4it. Acbu ad fervos fuos.

u

Jf bominem in[anum , quare adduxiflia eum

Secundi fub crucem Chriíli lapfus ad

portam referente Adrichom.,

Typus fuit Lot. &if

LU

ad me ? fiquidem Chriftus tametíi eterni

b

Patris fapientia ab Herode inítar amentis

Dux Amaía, qui fanguine circumfperíus ,

q

albaamicitur veíte, & ad Pilatum remitti-

fcedüsque media jacuit in via 2, Reg.20. ite«

rum enim fubfidir hami mundi Salvator o«

U

tür Lwc.23. Sprevtt illum Herodes eum ex-

u

ercitu fuo, & illufit indutum veffe alba, &

nerofa fub cruce totus fanguinolentus.

Y

1

renifit ad "Vilarum.

í

;Mulierum — deplorantium — luctuofam

Chrilti lortem figuram exhibuerunt mulie-

v«

Figuta flggena-tionis Jeremias 37. I-

nnt

vati Principes contra Jeremiam cafum.s

res illachrymantes Jofie 2. paral. 55.. O«

nes Cantatores , & Cantatrices wique n pr&-

C

exm miferunt $n cavcerem.

Fuetat enim

entem diem. lamentationes. [uper. Jofiam

l

juifu Pilati Salvator mundi ad columnam

Chriftus enim noluit, ut fiiae

(a

vin&tus , & atrociffimis czfus flagellis 70*

veplscant.

líraéiitides ipfum lagerent , fed ie ipfas , &

n

annisig, tunc ergo apprebendit Fi

d

.',m' jE*

filios fues ob futurum Jerotolyma excidium

Lf

SUM , & flagellavit.

*

*

n

Coronationis ari

"

es Patriarchz 'A-bra-

Ltc. 23. Fi/te Jerufalem uolite flere fuper mes

fed fuper vos 1p[as flete. , & fuper filios ueff»

fin

hami Genef. 22.

Levavit Abrabam ocu-

V0$.

b

los fuos . vidfque pofl tergum arietem suter

[

Ultimi Chrifti fub cruce lapfus ad mon-

z

vepres berentem cornibus , quem ajJumens

Infxum fi-

tem Calvariz ex Adrichom. £v Jefeript. fe«

obtulit bolocauflum pro filio

rufal. num, i.

Typus fuit Onias. 2. MA«

Qu

quidem ingenti tormento foerat fpineum

€babaor. 3.

Sacerdotes ante altare oum flo«

dü«

Íertum tenerrimo Chriiti capiti , Mart.

la [acerdotalibus ja&laverunt fe, — Tam veró,

ER

W

Iï'

Imponunt ei plectentes [jineam . coro-

qui videbat (ummi [acerdotis yultum sente

V

sam , G cepersunt falutare eum , Ave Rex

vyulnerabatur,

PUL

judæamm.

Veftium depofitionis , Fe!lïsque ob!a-

&

T ypus produ&tionis ad populum ver-

Percuf

tionis typus fuitJeremias Z/rep. 3. — Factus

nil

bis illis Ecce Hotmo Job fuit 7o5 2.

fum in derifum omui populo. — Replevit mes

LE

fít Job. ulcere peffmo à planta pedia usques

Chriitus enim toto

amaritudinibus , inebriavit me ab[ynibio.

yi

ad werticem. ejus.

Crucifixionis in monte Calvarice »amfonm

&i

corpore faucius , membrísque omnibus

Judic. . — d feptem crines capiris meieum

hn

fciffus

innumera

exponitur hominum

licio plexueris 5 $ clavum bis circutmiliga-

ab

multitudini foannmw 19.

Dicit eis ,' Ecce

Homo.

tum terra fixerias , infirmus ero : fiquidem.

Y

Chri(tus, cüm perveniflet ad locum montis

Vi

fe.

Bajulatienis ctucis Ifaacus Genef. 22.

Calvarig , indigniffimé humi proijcitur ,

Tulit quoque. ligna bolocaufli , & impe-

immanique tormento fuper cruce extendi*

L

fuit fuper Ifaac filtum fuum.

Inje&ta enim

tur, clavisque affigitur Lue, 22.

Pofiquam

f«

Íuit Servatoris pené viribus deftituti hu.

venerunt in locum, qui dicitur Galvaria , ibz

f

meris graviffima crux. , quam deferret ad

crucifixerunt eum,

Qu

locum fupplicij. 7oa". 19.

Bajulans fibi

Chriíti in cruce exaltati , & pendentis

n

erucem extvit in eum , qui

A-dicitur Cd['üd .

ex ea figuram exhibuit ferpens Mofaicus

fi4 , locum.

Num.21, -Fecit Moyfes /trprmem eneum ,O

ieg«

It

Primi Chrifti crucem bajulantis lapfus

peluit eum pro fignoy quemecum permf ajpi-.

€ur

Ícala jacob Genef. 24.

Tulst de lapidibus ,

cerent , fanabaniur.

dt

Chriíti fepulture Jonas Propheta fome

qui jacebant , & fuppofuit capiti , dormi-

pui

vit in eodem loco , viditque in fomnis fca-

2. Erat Tonas in ventre pifcis tribus diebus,

Crux eniHÀ

€9 tribus nocltbus.

Etenim corpus Chrifti

Diur

lam (lantem [uper terram.

fui

nobis eft ad coelum fcala ; fub quanon dor-

fepulchro infertur, quodibidem triduo man-

lor

muens , fed vigil , fed de(titutus viribus ja-

fit. Mare. 15,

Pofuit eum 12 monumento s

nä(

cct mundi Redemptor,

Rcfczeme enid

PU

guqd excifum erat de petra-a,

Has

r

L

h defcr;pz.

Tota Chrfti vita fchola fuit amoris &c,.

8;

RLT

lil

s;

Has fui amoris figuras , umbrásque

facinus ex 2quo atrox nefarié perpettatum

voluit prxceffiffe , impenfis ut eum ama-

ab impiis parricidis, quod nec fine lachry-

zemus,

Cum figuris res ipfz refponde-

mis pullati intueri potuiffent Angeli pacis,

Yent,&cum umbris lux vetitatis concordaret,

fi humana induiffent, & ipfi corpora: hinc

quam teítata fuerunt, velipfa elementa ;

Sol ipfe, diurniluminis moderator medium

fiquidem obítupuére coeli, quos puduit pro-

fuum interrumpens diei curfum repentina

yrii Numinis, ex quo fol ipfe iuftitis mor-

nocle terram totam contexit , quia nimi--

tis fuerat caliginesingreffus. Contremuére

rum tanti , fceleris non pctuit gravitatem

€ampi terratum , cüm eorum Conditorem

fuftinere , nec facrilegii atrocitatem vide-

c;"ci fentirent affixum , & cujus ponderibus

re: G ex quo dies ipfe fuo in meridie atra-

eorundem libraretur flabilitas. 'Templi ve-

tam degeneravit ia noctem , expalluére &

lum fe ipfum dilaceravit, càm nofceret Chri-

Íydera, Authori (uo morienti totius com-

fii corpus;templum Spiritüs fan&ti tot vul-

ploratione naturz parentatura : & huic fu.

neribus faucium , tot. ulcetibus íciffum,

nebri pompz — pofiturus irlicium Sol radios

1mó & ipíi lapides emollefcere didicerunt

fuos diei baiulos ferales cemmutavit in um.

in fenfum doloris, cüm fe ipíos fciderint;

bras, ut univerfa natura tenebris obducla,

ut dedifcerent hominum pedtora lapidefce-

tremore concuífa infueto, flu&tuans motu

Iic.

Vicit quidem, mortem , à qua nos li-

Authorem fuum plangeret, jacerétque ia

beros voluit ; íed perindeac Samfon , unà

luctu , in fqualore, deflorata, deplorata;

cum hofle cecidict, ac in. pralio dilacera-

& perinde ac facris pollutis adfummum do-

tus fuit, nt. noftre confuleret integritati ,

loris fenfum prodendum fibi veftem à pe-

cui nos reítitueret, — Cecidit per quem coeli

&ore difcindebant Hebrzai; ita templum

flant; & à miferabili fpecie , ut fuos fol

Jerofolymz , & quod in ipfo continebatur

oculos averteret offufis tenebris acerbum

velum, fummum hunc totius nature, ut

Inaluit fpectaculum obtegere,

Imó cum

proderet dolorem , difciflum eít , absque

Chriíli corpore, in quo tanquam in invo«

ulla tamen parietum ruina , quia mortuus

fucro pretiofiffüiumo augu(tiffimum - divini-

Chriítus nondeílructor, fed Ecclefize con-

tatis lan&ctuarium . continebatur. fumma ; vi

ftru&tor fuit.

Et quis has inter nutantis,

in pattes didu&oe contrarias; non potuit e-

dolentísque naturz tenebras memoriam non

ä

tiam ipfum templi velum contineri, quin

jugiter enutriat. Chrifti morientis? nun.

in partes duas diícinderetur,

Planxére

quam oblivioni detur hzc Servatorisnoflri

fuum Conditorem coli lumina, quz tene-

cruenta mors, fÍed ejus gelu flammas in

bris obfita facrilegum Judzorum facinus,

nos excitet uberioris amoris , ut diícamus

czce noctis caligine cooperuére: vel utap-

cum ipfo pati , ac mori.

paratu lugubri , pompáque funebri fuppli-

Si Deus charitas eft . & | nos hanc in

834

cium profequerentur fui Opificis.

Senfum

Servatorem & cruce pendentem — nutriamus

dedére moeroris, ac doloris elementa cum

charitatem , quam aqua fluentes terrena-

?

parentatura mortuo fuo Authori fuis con-

rum voluptatum nunquam valeant extin-

vulía fedibus funus pracurrere quodam.

guete; ficut torrentes dolorum, & crucia-

3nodo niterentat,

Luxerunt terrarum tra.

tuum extinguere non valuerunt, imó neque

€tus, qui crebris, profundisque concuffio-

obrüere amorem, quo Chriílus nos ad ex-

nibus labefacli enormiffimi 'facrilegii non

j

tremum usque vitze eft profecutus, & quo

valuerunt immanitatem fuftinere , quin &

fuis etiam pro perfecutoribus, ac inimicis

ipía faxorum firmitas conífractá foliditate

enixim Patri fupplicavit : Parer iguofce l-

LHte 2ge

difrumperetur.

Imó & doluerunt ipíis

ho "*

l, non eutm [ciunt , quid faciunt s

inclufi fepulchris fandorum cineres , qui ne

fuit primum de cruce poítulatum ,. hoc

.

absque -commiíerationis fenfu jacerent,

fuum votum , quo cceleflem Patrem- fuis

zeaffumpto motu vitam repetere adnixi funt,

precibus ad veniam fleéteret ; parcerétque

vitz Authori mortem oppetenu illachry-

Judais, quos tenebris ignorantiz etiam di-

i$

inaturi.

cit obvolutos , & quaft infcios deliquiffe:

$2.

Sed fi fol ipfe atratus immanitatem

li

hanc voluit mercedem effe mortis fuz jam-

Íceleris clariüs fuis obteftatus eft/ tenebris;

jam obeunde, ut Pater illis ignofceret ,

"

l

fi terra tantum indignata facinus fuis con-

qui eum in crücem ágerent , eümque blas.

cufla ponderibus nutabunda tremuit, cur

phemiis, irrifionibus profcinderent , & eo-

proprio difciffo finu, repentino hiatu facri.

rum allegat ignorantiam ad culpam immi-

Is

legos non abforbuit? fi monumenta patué-

nuendam, ac veluti obliterandam,

Si adeó

j5

re, ut inclufi cineres fenfum darent. doloris,

beneficus eft in cruce , ut nil magis fit ei

cur Deicidas non deglutiére? Annon fepul.

cordi, quàm hominum falus, pro qüa e-

"

chra ipfa teflata fuerunt plus ine(fe (enfás in

nixim Patrifuo zterno fupplicavit, equum

putidis cadaveribus,quàm pietatis inhomi-

e(ít, ut nos corde eum redamemus , & fe-

"4

num pe&oribus ?

Imó non tellus tantüm

jungamus cor noftrum ob omni cupiditate

5

fuis concuffa tremoribus fignum dedit. do-

epum, bonorum, voluptatum,illüdque re-

(l

loris, fed natura univería expalluit, acpe-

pleamus vivifico in ipfum defiderio , ac-

|fl

né defecit ad inauditum fcelus , enormiffi-

cendamisque fan&tioris amoris flammi, ut

T

mum facrilegium ; nec Sol viderat unquam,

pro aobis mortuuseít, &

nobis vivat ; qui

L j

E

$6

Differtatio IV

K

in eo nos vivamus; pro quo faltem mori

&us, qui igneis linguis € fummo colo in

terram dilapfus efít zelida noítra inflammas

f

&« Corntb,s, optemus , ut enim ait " Apoítolus : Chari-

t45 Cbrisli urget nos : eslimantes boc,quia

turus corda,.

Feíto etenim Peatecoítes ,

fiü

f

fí tmius pro. emnibus. mortum efp — ergo &

quo datz legis Moyfaice feftivitas agebas

tur, feu die quinquagefimo à Chrifti Do«

omnes mortui funt , ut nemo jam fibi viuat ,

hoc eít nobis non vivamus; Íed potiüs no-

mini reíurref£tione, & decimoab aícenfione

j

là

bis motiamufr, ceu noflris concupifcentiis,

in ceelum, erant. Difcipuli centum viginti

us, carnis

viri cum mulieribus, &Virgine Matre ii«

pu

pravis defideriis , vitiatis affectib

indulgentiis, vitae commodis , ut

mulomnes congregati in coenaculo 5ion,

pU

vivamus.

fin Chriíto

& unanimiter perfeverantes in oratione,

L

34

Quéd fi demortui Servatoris pectus

Tum repente excitato fono vchementioris

[t.

£ü

dira lancea aperuit , ut ejus intima nobis

venti delcendit Spiritus fanctus in multiplie

vifcera paterent, ingrediamur hanc caver»

ces difpertitus linguas,

Lex Evangelica ;

g

nam macerie, ut rcquiefcamus in Servato-

quia lex amoris eíft, linguis flammantibus

ll

promulganda erat;& non jam in tabulis lapie

ti

ris corde, immoremur in foraminibus pe-

ttae.

Enixi Deum rogemus, ut alas no-

deis, fed carneis, cordibüsque noflris imprie

E

bis fuppeditet, quibus ad ipfum evolemus;

menda;, & quidem ope divini Spiritus

40

Bíslm,$4.

igne fui amoris intima noflra pervadentis

i

eique jugiter adaereamus: Quis Zabit mibi

pennas ficut columba ; nimirum puras, fim-

pracordia, ac ferrea noftra corda emolliene

kl

plicirate niveas, amore flammantes affectio-

tis; & quia novalex xoto terrarum orbe in

nes, & volabo, &5 requiefcam.

Quzra-

omnes erat gentes praedicanda , recté ignis

(Q

mas tria tabernacula nonin monte Thabor;

divini Spiritus multiplices difpertitus in lin-

bl

fed in colle Calvariz , inipfo facratiffimo

guas & fummo «coelo inima delapfus eft ter»

u

Salvatoris corpore; unum fcilicet in pedum

rzarum.

86.

"

Sed cur repentinusde ccelo. fa&tus eft

vulneribus ad peccatorum veniam obtinen-

dam:; alterum in plagis manuum ad meri-

fonus , «um cceleítis ignis delaberetur in tet«

Q

torum, ac bonorum operum abundantis

ram ? an obflrepuit extemporaneus & ccelo

ü

am; & tertium in aperto cordis latere ad

Ífonitus effraclurus populorum furditatem,

&

divini amoris hauriendas flammas ; & à pe«

hominésque celo procul exulantes recenti

f

dibus fugam edifcamus culparum, à mani-

fono quafi voce ad cadleftem patriam voca-

ill.

bus virtutum exercitia, & ex corde puriffi»

turus? 'Coli fragor procellarum femper vi-

lor

mam , ardentémque intentionem.

Roge-

detur prodromus , uttonante ccelo tremere

[

mus no(ftrum Servatorem fuum nobis & cru,

terra videatur.

Verüm ex repentino hoc

£v

ce aperientem pectus, exhibenrem cor, ut

fragore nonnifi beneominari licet , non cce-

HU

w

nos edoceat , quales nos effe debeamus , ut

lum fulmina, necgrandines demittet in ho«

o

illi femper placere, & nunquam difT " cere

minum perniciem , fed feliciffimo nimbo

valeamus; utignefui amoris gelu de: Jie &

profufa divinitas fuas fpargit divitias, qui-

fit

corde noítro difcutiat, illüdque inflammet,

bus noftra «diteícat paupertas.

:NOn &im-

d

ut jam nihil prater ipfum valeat. concupi.

murmurat cc!i fonitus terrarum clades quafi

05

fcere , omnésque exuat terrenorum affectio-

ultricia difplofurus fulmina ; fed flammae

tes

nes, ut füuum tantüm amorem induat: &

rum innocuam pranuntat pluviam , quà

Cl

eum imitemür, cujus charitas nec unam

noftra rigentut corda , probróque fublato

fterilitatis rofas difcat fanioris germinare

D

fibi guttam cruoris refervavit , quam non

Bu

effunderet in noftrz pretium redemptionis,

amoris, Fuit fragor ille oblirepentis coelis

adblandientis voxamoris, qui per aurium

Vi

"Totis viribus ejus poícamus amorem , eí-

bil

illicium fe in intimiora pectoris noftri vie

que fupplicemus , ut pretiofi(imá aquá,

f

quam é latere fuo fudit noítras emundet

Ícera demitteret, ac imperium invaderet a»

conícientias, fuóque fanguine exornet, ut

nimorum: etenim hoc ufus Moyles initio

ln

Qs

ipfi jugiter candore innocentiz , ac amoris

legem populo promulgaturus ejus delinivit

cantico aures, utfacra dulcedinis fuavitate

tei

ardore placeamus,

perfufi Ifraelitz promptiüs legis pracepta

ls

fe

5. IXQ

mentibus imprimerent fuis, altiüsque ejus

obfervantia hareret animo,

di

$3.

Quo Dei amorem Spiritus San-

Verüm divinus Spiritus homines mo«

di

rum varietate diffociabiles, fludiorum di-

n

&us nos edoceret in flammantes difper-

fcrepantiá , affe&tuum diffonantiá difcordes

dlg

bitus linguas excitato [ono vehementioris

genitià [ummo clo $n terras defcendit,

ad concentum compofiturus virtutum, har-

d

monico ccleftium linguarum fonitu ad ftue

Vi

gelida noftra inflammasurus

£0YA4.

dia inflexit pletatis, ut fieret ex pené innue

Qic

U

meris terre incolis recté pfallentium cho-

e;.

On folüm &terni Patris unigenitus

rus unus , ac cor unum ? edocuit coeleftis

lr

,

filius fuum in homines amorem pro-

amor homines muficam , cüm enim contia

IN

didit noftra indutus humanitáte, &

neat omnia , fcientiam habet vocis, G cànm

fa&tus homo; ut hominem diviniratis par-

omnia nofceret hominum corda , perinde

Vi

ticipem facerec; verüm & ipfe Spiritus fane

ac mufici. infttumenti chordas fuo pulíu ,

adeó

LA —

L]

GU

87

TotaChrfiti vita fdhola fuxt

E:u

hdeo fuavitet concordavit, ut concentui re-

tunus ventüs arentem fcrræ Yaciem colle-

ls'

Íponderent virtutis.

Unde modulatus fo«

€lis € beatorum Regno gratiarum nubibus

de

nus, auditus tuncé ceclo, rectum, harmo-

recreaturus ? vel quia & procellofo rerum

lo«

niciimque in. terris concentum induxit, (i-

humanarum Oceano foluturis hominibus ,

(ig

mülque plaufus geminavit.zterni Patris fi«

accaleftem petituris portumaura promitte-

n

lio, fuo- fanguine purpurato,ac triumpha-

batur fecunda, venuisque favens , quibus

lle

lem coeli atcem nuper ingreffo: cum enim

prima impertiebatur coeli gratia ?. vel quia

1l

pugnaturus cum morte, &tartaro divinus

in e(tuante praefentis vitz flu&tuofo pelago.

It

pugil in arenam terrarum . defcendiffet , &

nullaa fuerat aura tam felix, quz potis

»riS

victor ccele(tem repetüffet patriam , debue-

effet hominum mentes à vitiorum fcopulis

)fl'c

zant coeli plaufus in-hoc fragore audiri; .

avertere? nulla, quz à Sirenum. alliciente

£üm ceelum in tanto lzetaretur triumpho,fua

littore voluptatis removere 2- nulla, qua à

4

u$

£audia ut - hominibus participaret fplendide

flu&ibus.decumano. tumidioribus humani

!pl.

illabitur. per flammas felicitas fonoro . fpi-

faflóás retrahere? nulla, qua aptiüs ex vote

Itj

titu, non mináciter, fed fuaviffime , ac a-

ticibus charybdis , fcyllaque. voragine libe-

LUS

mabiliter tonans ; neque-.ex hoc amaoili

raret? Verüm per flammeas linguas fe fe

|ti$

tonitru fulmina irrumpuntin hominum per.

infinuans im animos jucundiffimus hic as«

niciem, fed flammeze perfluunt lingue cce-

Ítus, vehementi commotus flatu, ac vene

:f'h

itffA

M

Jeftem homines edo&turz-eloquentiam, quà

tilatu, efficaciüs flan

$ihad

s ipfas amoris pef

Is

& in mundo fupetbiam deprimerent , dura

flantis aure impulium

«orda contererent, ízvadelinirent , & ho-

minum,

m cordà immittit ho«

].

minum animas ad

Auteo fzculo in mundum reduci, fi

FIC

&f«

tum.

ï('wdia füe&er'*cn-t Vittü»

non aurea , ignea faltem amoris pluvia,

$,

$9.

«

"Vel repentinus hic & coelo fonus quafi

quovis auro long& pretiofior przludere de,

belli fignum ceeleftes ad atma legiones evo-

buit; & quia ferenitate gratiz erat mundus

e[n

3*j

€avit, ut coelo tonante, ignéque pluvio ex-

donandus , .re&té debuit ventus perflare, qui

Im,

&idium pericurgz Jerofolymze — prediceret.

etrorum. nubes diífipans , veritatis Ío-

:Sed i bellum indixit Jetofolymz, quia Dei

lem hominibus .aperiret,

Quoód fi efilans

A

filium morti addixerat ; fuit tamen . (onus

aufler plantarum dicitur fcecunditatem pro-

(de

Vs

ille hominibus pacis prodromus,ac przcur-

movere; quàm apté coele(lis hic au(ter efe

Íor; GL ignis à celo delapfus. hominum

flavit, probrum difflaturus ex humanis cor-

et

corda cceieíti feedere nexuit4 G eadem vin.

dibus fterilitatis!

ut tandeni noítra tellus

hot

(Q*

civit lege5 ubi enim lex amoris erat in ter-

poít dumeta, & vepres, rofas daret fanio-

fis promulganda, non tonuit coelum, fed

ris amoris ,- florésque omnium virturunt-

0*

L

fonuit; fa&us esi repenté de. celo fanus

]

debuit hác autá falutari perflari, quà fce-

ho

& quidem íonus fuit ad ceeleftem compo-

cunditatis przfentiret beneficium,

Ui

fitus harmoniam, ut mu(icem referret,quaimn

Iffü

Foriiífis id caufz etiam fuit, cur ve-

g.A«

docet àmof,

j

a

89,

hemens fpiritus ignem & ccelo pluvium co-

Scio moris fuiffe plerasque apud gen-

mitaretur, có quia zítus amoris ,. flatu

ldv

tes profanas leges carminibus illigatas de-

amat fufpiriorum recreari ; hominum cor.

qui

cantare, quó jucundiüs in aures illaberen,

4da accendenda hoc amoris zílu, recreanda

49

tur homiaum, blandiásque illicerent. ani-

itidem erant hac comitante auràá.

Veligne.

a

mos, quibus hzrerent fuavius: Q quia dt:

arum auriga linguarum Spiritus vehemens,

Bll,

vini amoris leges (unt fuaviffime ab ama.

ideo terris incubuit , ut hujus venti impetu

um

bili fonitu vix diffociari poterant.

Quod

vehementiori long?, latéque flammas fpare

Y

fi in primzvo mundi exordio fpirituambu-

geret, quibus in fingulis mundi partibus

[ds

lente fuper aquas edita eft multitudo fonis

homines ad Dei amorem accenderentur

*

Lal

uo

tþs aquarum , qualis tunc informem dece«

quód £ diluvium DE1 indigmntis (ingulos

Tj

tet abyíffum; nafcente mox Ecclefia Ífoni-

terrarum tractus obruit ; incendium hoc

at

tus auditur, Spiritu non ampliüs aquam, ,

Sors

DEI amantis vehementiori vento íÍpargen«

pta

Ífed ignem movente : quia cüm ad con:

dum erat per fingulas terrarum partes, üt

diam Ecclefia nafceretur linguarum, & cór-

j

beneficium innocum flammae omnes homi-

c]us

dium amorem ( fuére fiquidem fideles cor

nes fentirent.

Sed cur ignis lingu& potiüs

n

10*

unum, & anima una ) debuerant ad. Dei

figuram, quàm fagitte , vel falminis fpes

i

digiti pulíum cordium, acanimorumchor-

ciem prafetulit? An quia ficut olim mun-

s

dz & fides unanimes concentum. edere fuae»

di Conditer plurium. confufione lingua-

af

viffimum, quo gentes criminibus efferatze,

rum iníanos diffipavit. gigantum labores 4

cicures fierent ; ac manfueícerent in. ftudia

D

ac tumida coníilia in fuperba Babelicz tur.

virtutum, quzin vitiorum palatítra Ízvie-

u

zis ftructura ? ita nunc é converfo, ut fy.

lo

fant,

deribus Ecclefize fuz turrim zquaret , Bu

920,

Sed cut non fonitus, tantàm ,. fed &

(us

guas mittit in terras, quifaniora docerent

vehemens flatus igneam comitatus eít plu-

fié

canfilia, laborésque fuaderent hominibus

n

viam? An ut infani hominum zítus blan-

culmini izxædiücandg virtutumaptiores ?

nde

z

dà hac aurá delinirentur? vel fpirgt oppot.,

iNon

[ s

M

89

Difetsio 1V. -

Adeb ingens, ac fummus eft DET in

fv

$35«

Non dilabitut & celo ignis de more a-

96,

Jis

culeatus in fulmina , quia amor nocere ne-

homines amor , ut hominibus nonnifi at«

Ío

Íícius fulminare odit ; fagittas refpuit , ne

dentibus linguis explicari potuerit ; vel quia

ledat; linguasexigit, quibus fuavius elam.

Vertbi divini in noítra humanitate Victoriis

gO

i

bere poffit, ac dulciüs eblanditi ? in lin-

explicandis magis idonea inftrumenta non

glb

guis apparuit igneis divinus amor, quibus

poterant feligi, quàm illa linguarum; Ver»

«t

per os promptiüs in noftra dilaberetur cor-

bo enim recté lingua aptatur,

Debuerant

om

da, & per pacis ofcula veram nobis polli-

autem lingue iguez effe, ut propiüs ad a»

f

cerefor felicitatem.

Scio moris olim fuiffe;

nimos penetrarent, càm nil igne. velocius

tf

ut victimarum lingue przconibus tribue-

fe infinuet, — Tum quia ad divinos enarran-

fen

rentur , eo quia linguá populorum frequen-

dos amores lingux defiderabantur , qua

tiis divina expenderent My(íleria: quàm

igneze forent.

Quód íi in prima mundi

t

j i

bene ignitze lingug — Apoítolis tribuuntur ;

molitíone rerum omnium Opifex DEUS

Lunam nodtis lampadem accendit, íleilás*

da

utpote legis gratiz futuri praecones, cce-

leitia erant hominibus myf(teria explicaturi.

que vernantes ccli rofas difpofuit, non

fl

91

Qued fiin Babylonice molis temera-

tam luminis nitore, quàm ordinis pulchri«

ria ftructura linguarum ex una in plures fae

tudine , ut hominesad fuprema allicerent $

[üf

bik

&um divortium viam ad impietatem om-

folémque diei bajulum pofuit, .coclorimque

. Otbes in terr& fornicem extendit, :ut [yde.

qu

tiem,ac corruptelam aperuit: equutm videba-

tur fuiffz, ut linguarum multiplicitate ad

ra omnia ardentiüs, ac fufiüs Dei gloriam

QU(

enarrarent ?^ ita in reflauratione orbis terra-

de

morum revocarentur homines integritatem;

(rugémque meliorem , ut ex linguarum

rum voluit coeleftis Spiritus fuas.etiam coe,

tiU

multitudine fieret beneficio amoris, & cha-

lo adjicere ftellas, & quia in.coclo jam ade-

9

rant, que narrarent Dei gloriam ; ideo i-

Ia

titatis cor unum, & anima una, que non-

nifi unam, eandémque legem per totum lo.

gneas faces demifit in terram , quam ime

luc

Vel fortaffis divinus a-

di

quetetut orbem.

bribus irrigavit gratiarum , & Apoftolis

mor multiplices difpertitus in linguas dila-

impertitus eft' flammantes linguas.; quibus

l

bi in terras voluit, ut famá omni longé lo-

atrdentius Dei gloriam evulgarent, -G fere

(0

quacior centenis linguis Chrifti. victoriam

ventiüs Cluri(*ti"promulgare:1t viclorias: nec

Vlg

evulgaret hominibus ; quà interris tarta-

homines latere' poterat. Deigloria, quam

rel

Cni

rum proftravit, & mortem vicit: ütque

non (olàm fydera in ccclo, fcd & lingua i«

gnez in terris enarrarent,

fiü]

tam infignis victoría ad ultimos ufque tet-

rarum tractus brevi perveniret ; unà cum

Scio Deum legem :datutus hominibus

975

üdf

VtS

linguis fonus audiri debuit amabilis ; quó

per Angelos fuiffe locutum 5 fed quia lex

per aures vox amoris in hominum pectora

Evangelica longé excellentior Moylaicá eít,

Hs

Íe infinuaret,

ideo nova legis non Angeli, fed Deilingua

de

Imó ut non tantàüm Chrifti loquere-

eft promulgatrix: ignea tamen fuit lingua,

Ino

9f

tur victoriam , verüm etiam ad nefarice fu-

ac Íplendens , quia umbras legis Moyíaicae

perftitionis evertendam impietatem linguz

difpellere debuit: quàm bellé inter nubium

P

eé (ummo colo in terras delabuntur: cüm

caligines lex Moyfis fuit populo promulgae

P

enim tum faxea, tumlignea , argentea,vel

tj & lex Evangelica inter ignitarum lingua«

um

aurea fimulacra mendacia loquerentur; &

rum fplendores: quia lex Moyfis, cüàm um-

Pl

Oracula depromerent verborum involu«

brafueritlegis Evangelice ; nonnifi inter

lin

eris obícuriffima , quia € tartareis. umbris

caligines, & obícuritates dari debuit homi«

Cæll

orta, quibus homines deciperentur; illu-

nibus; lex veró Evangelica,quia lex eft grae

po

ftres ac (plendentes delabuntur mox & coelo

tiz , umbras Moylaice difpellens, nonnifi

Tiur

inter fplendores ignis decuit évulgari. Sed

linguz ignez, quibus & tenebrz abigerene

Wt

tur errorum ,

& fimulacra combureren-

quid caufze, quéd in Bethlehemitico fpecu

dix

O lux clariffima! O

tur mendaciorum,

delitefcentem humani generis Repatatorem

eif

ignis ardentiffime! qui fuis radiis. excuffis

una duntaxat in coelo íplendens ftella,unica

t?w

errorum tenebris diem adduxit mundo gra-

veluti coeli lingua tantàm pradicaverit, ae

&

tiz, fuósque delegavit nitores, quibus vir-

perfuaferit peregrinantibus Regibus : &

ler

tutum hone(tamentis fplenderenr homines,

eundem mox triumphantem coeleífti rece-

Tiotc

Quàm fagax, & fuave amoris con(ilium ?

ptum Capitolio innuméra pené fydera &

lm

fummo ccelo in linguas fplendentes dilaban,

«um imperium invafutus animorum vigili

fent

riüs aurium cuftodià dolofa quafi lingua*

tur, ut eum promulgarent in terris? An

NT

rum adblandientium przceníione fonum

quia unius fyderis fplendore paupertas Dei

la,

ftudüit excitare,

Sed cur fereno , ac arri-

vagientis in cunis illuftriüs fplenderet per

dun

dente ccclo ignea hzc miffilium linguarum

ipíam fyderum inopiam? & ejus triumphos

le

in coelis, laureásque ut depromeret, totum

Q

'procella innocenti videtur prodigio fulmi-

Veríi

na ejaculari in linguas , quibus deterret gen-

coelum debuit in linguas difundi ? Anvas

Oltta

tes à nefaria. fuperítitione, & impia repe-

giente in terris hominum Redemptore uni«-

)

tito ictu profternit fimulacra? AÀn quia e-

ca tantüm apparuit flella , eó quia juftitiae

delal

tiam fulmen amoris fit lingua ; quà corda

Sol, licet noítrz humanitatis obduclus nube

feriuntur amantium ?

Pr"ïw

yberiori non indiguit in terris nitore ; càm

h

qu

Tota Chrifti vita fchola fuit amoris , ö:c

89

X

novis inftructus linguis erumpere poffet in

C

fuo fplenderet? & codem ab hominum ocu-

lis íubducto, terrisque fublato par effet, ut

voces, quibus & mare, & venti obíeque-

d

folis abfentiam non unius tantüm ftella ful-

rentur , fluétisque infanientis pelagi coér-

I$

cerentur, ac procelle priftinam reítitue-

n

gor, fed infinita propemodum aftra relar»

rent mundo malaciam 5 nifi dicamus ; ad-

T.

e&irent? Anquia tribus duntaxat Sabzis Re:

ibus Bethlehemiticam ad caulam perdu-

venientem in igne DEUM voluiffe non fe-

ht

cendis cum fuffeciffet unius fyderis nitor; ad

cus ac gladium linguas fuas acuere , ut eae-

d*

dem flammaz non folüm iter prafignarent

Ug

omnes poftea rerrzPrincipes.Reges,Impera:

tores,ac gentes omnes per fmgulos terrarum

in ccelum 5 verüm & in terris in arma cone

Ts

formatae vitia profternerent, terrásque cce-

tractus longe , latéque diffutas ad Salvato-

J

lo fubjicerent.

Sed cut ignis lingu& po-

rem perducendas,mulzipäices debuerint pra-

?

N

nitere faces? & quidem € ccelo delabentes .

tibs fpeciem induit, quàm gladij? Anquia

J

cüm Verbum in noílra jam humanitate lo«

in terras , linguzque. praeferentes fpeciem,

aM

cutum fuiffet , nonnifi ab ipfo nunc ccelefte

claríns ut hominibus perfuaderent , oíten-

0R

deréntque re&tum ad falutem iter ? cum e»

capitolium ingreffo linguas homines expe-

'im

nim & (ingulis mundi tractibus effent ad pot-

&arent , cüm Verbo nil magis aptetur ,

t

quàm lingua? Quóod fi Spiritus Domini in

tum zterna falutis perducendze gentes, de-

u

buerant multiplices íplendere cynofura,

prima mundi molitione ferebatur fuper a-

d&

quarnm fulgore procellofa trajicientes «

quas:; inhac mundi renovatione pluvio

a

dele&tatur & ceelo igne : coeleftis fiquidem a«

quora periculis, naufragiisque obnoxia, no«

(de

mor nonnifi ignea voluit fe pluvia prodere,

€le praíentis vit2 tenebris obvolutz tu-

hæ.

tiüs portum appellerent ?.

amoris fiquidem pluviaignis eft. Somniá-

c»

runt prifci Pocte ex modico Promethei

99.

Sed cur cynolurz (plendentes confor-

h

furto , coeleítis ignis particalam hominum

mantur in linguas? Anutreclum iter non

luto animando immiítam fuiffe : fed veri-

lüce tantüm ügnif*ïcent; gerüm etiam blan-

Lm

tas factum edocet , quod fictum erat, cüm

olis

da períuadeant oratione ? Àn ut folatio e-

bus

fe fe totum in. lutea pe&tora vitalis incen-

loquentium linguarum , fnavique orationis

[tfe

concentu moleftiz levarentur laborioí& ena.

dii fplendido diluvio Numen ipfum effude-

rit, vitam impertiturum hominibus. Quàm

nce

vigaääonis?

an quia ad perfuadendum ter-

àm

reítribüs hominibus codi iter , ijsque-evel-

falutares flamma ! qua vel ipfa frigida &

emortua hominum corda incenderunt ad vi-

T

lendis & terrenis negotijs 5 quibus adhare-

tam! quàm beneficus coeleítis ïgnis imber'

fÍcunt; coeleítium eloquentia linguarum de.

fideraretur ? eít enim ea hujus eloquentis

qui excuffo & terris probro fterilitatis, foc-

n

?h

JX

vis, quz auream longé catenim ex ore

cunditatem promovet daturam virtutum

flores, fructásque meritorum ! Quàm be-

Herculis, juxta Poétarum commenta, pro-

neficus ignia fplendor ! cujus beneficio ex»

gua

deuntem vincit , quazque auditorum ani-

mos quantumvis invitos fuaviter ftringit ;

pulfis vitiorum caliginibus dies nobis illu-

d

cet gratig , & ad primigenie virtutis de,

Te4

& vi blanda in fuam pertrahit fententiam,

cus videtur mundus adole(cere.

;Sed cue

iUf

Prodigiolam . Mercurij virgam , qu& pu-

gnautes inter le Íerpentes in foedus, mutu-

cüm füper aquas Jordanis jam pridem nivea

lfie

volitaverit columba : modé fuper montem

üm.ue amofis complexum conjungeret,fin-

'Ud«

xerunt Po&tz ; íed. veriüs diceres vim hanc

Sionem ignisexardet? An quia ut ocyüs ad

Jffle

nos ccleílis Spiritus. defcenderet , non a-

Itet

linguis hifce ineffe : | fiquidem adeó valet

vium alis ufus eít, e&6 quia nimis tarda

cocleftis haec eloquentia in homines, & tam

((l«

fuiffet pernicitas, fed vento vehemente fer,

[da

potens exercet in animos mortalium impe.

rium, ut diffidentia capita amore compo-

ri voluit,non ampliüs fuper fluminis aquas,

nl

e

[

fed in pluviis lammarum ? Voluit. Spiri-

nat, omnéque odium long? profcribat

X

dixiffent Poétz hujus vim eloquentize blan-

tus candidiffima veritatis rubere inignibus,

cüm aterpi Patris Verbum in. nube noflrz

«

diffimam fui Orphei citharam, quz faxeis,

L

em

humanitatis rubuiffet fanguinis effufione

L À

efferatísque hominum animis dominaretur,

I(a

DEI amor ut concoler ei fieret ; in purpura

& ineam , quam maluiffet partem. impel-

ad nos flammarum defcendere voluit : vel

L

leret, omnésque five hoftes, aut. amícos;

in igne & coelo maluit delabi , eà quia nulli

motos, & ignotos blandá raperet violentia.

«t

ex elementis major activitas congruat, quàm

Imó Moyfaicz cultores legis tubam dixif-

16

igni: & hsec ratio , cur Spiritus fanclus

fent, quà clangente olim Jerichontis muri

3.

cecidére folo aquati : fiquidem vi ceeleftis

nufquam federe dicatur, cüm tamen Filius

n

à dextris Dei afferatur in. ceelis federe ; Et -Marzi a,

harum linguarum eloquentim non unius

33

M

duntaxat urbis muri quatiuntur , fed ubi-

Dominus quidem ]8£SUS poflquam locutus ef

p

que terrarum flagitioforum hominum, pet-

eis affumptus eil in calum , & fedet a dex-

x

irís DEI.

ho

verfi mores , depravarz confuetudines, in-

lo Tedere ; um

190,

u

olita vitia funditus evercuntuf.

Sed cur dicitür in cc

DEUS non fedeat , neque dexteram habeat,

v

929.

Dixiffes, eloquentes has coeli linguas

us àfiliomuniatur fedente ? quamvis haec

uf«

delabentes in terras coeleftes firenulas ,

nmæ

rorius innocentes ; quibus divinus amor

Íe(fio, & DEI dextera nonnifi metaphoricé

f u m g"c

;ubd

Verani de Afectibus Tom, dl,

Á

am

Q

L

Difïertaiïo V.

pis

Catech.e4. fümatut , attamen . feffio, ut explicat Cy-

ipfe ei fua chara&leriftica proprietate amot

hz

rillus, pro judicandorum hominum potefta-

fit: intrinfeca fiquidem elt fecretiot ani«

r

tefümitur; Gtdextera pro. eequalitate per-

marum gubernatio , folo peragitur , perfi«

t

fonarum. — Verüm adhuc explicatu videtur

citürque amore.

Hinc Spiritui fanGto quia

jlli

difficile quid horum Chriftus in ccclis ha-

amor efl, nullibiinfacris litteris federe tri-

bis

beat, quód in terris non prahabuerit, Sed

buitur, feu extrinfecagubernatio , fed tan«

Lib.de agone

ex Aüguítino , per dexteram ficut fignifica-

tüm intrinfecum regimen : fed cum tota

nof

CPr:fii c. 20.

tur zqualitas Filij cum Patre, ita haud

Trinitas femper operetur ad extra, cur ex

Po!

abs re dicere poffumus per feffionem ad dex-

tribus divinis perfonis folus Spiritus fanctus

t0s

tram honorem exprimi judiciariz potefta-

nunquam Judex, íeu .extrinfecus dicitur

qu

tis, quam Deus homo; feu Chriftus extre.

gubernator ? An fortaffis, quia amor ma.

De

Anii

mo univerfalis judicij die palam obibit :

lum non cogitat? & judicium prafertim

f£7c2).16«. pulchré Maldonatus ait : Z4nimadverto in

circa malitiam exerceatur ? id caufz for-

mal

Mareé,

'ditteris [acris nusquam. Spiritum fantium,

táffis fuit, cur judicandi munus amori divie

Qs

T

fed folàm Patrem, &6 . Fitium . dici federe ,

no nullibi in facris litteris tribuatur ; quia

quod federe gubernare fit , &6 non Spiritus

ubi amor, ibibonorum oblatio ; & malo-

(it

di

fantius , fed Pater & Filiue dicantur guber-

rum omnium ablatio, Dixerim; Spiritum

nare extrinfocüs tamen . quia intrinfectis

fan&tum, cüm amor fitinfinitus , nunquam

q

tot:

animos bominum regere proprium est Spiri-

dici federe; quia verus amor otia fugit

£u5 [anili.

Quàm apté intrinfecum per

feffionis , femp

De

otiofus.

:

er -*a&u—ofus: eít, nunquam

libe

gratiam regimen S. Spiritui tribuitar , cum

Ícen

en

VRi

[

æäææmgaæggüaææwwü&

Bo al

L

300 0309 0569 0O COCOCO CO 0

—R —— —M——— ——

|

&

GNCDCDEBEDEDCDOD CO ED ID GDCDCDOD GD DO CC COCOGD C

|

pïur

a

p

Yu:

— DISSERTATIO V.

ce

lusl

LUPT

Amor hominis in Deum jugiter excitan-

iK

f

tte

dus, nunquam remittendus,

plex

j

&ii

$.5

Y

&l

aSzeut Detts ex benefico amore fe bomini commtnicat : Pf?"fü&gä lenetuy

ob

& affeuin Deum refuädere , féque totum DEO ;

3Jioni

bomo fe tatwfz ATIUOT'C

dedere

pert

Y,

Gx(a T

- Imilitudinem affinitate

nullo cir;umfcribamur loco : Oblibertatem

pte

G

lunc

,

arbitrij : / ob carentiam materig,

Ob im.

'o,"

"

CRINEAN

) /) invectam radicem effe,

^

LE

à qua germen pullulat

mortalitatem, quà animus hominis donatur

€omr

d

£, 9 amoris

comprobata

nulli interitui obnoxius; Ob cognitionem,

"A

*P

«

quim

7

ARA N R s

b

^

:

75

4

-

G

N

femper fuit Sophorum

Deiamorem, cultümque: nil enim horum

el

n

y

.

&

*2 omnium fententia, ac

habet homo commune cum beítijs; Ob Sa«

M

rxi

QV

N

XL&

Xime

-

AS

*

commune eorumdé pla,

pientiam, & providentiam , quarum ope fi«

citum : conciliat fiqui-

nem agnofcit homo fuarum actionum , ac

m

dem convenientia quandam benevolentiam;

vias eligit eó tendendi , ubi aterna fruatur

elargx

beatirate: Ob demum internas animi facul«

uhem

quà homines mutuis fe profequuntur amo-

lib

ribus: & ha ratio , cur fi hemo pauló at-

tates; nulla fiquidem re magis homo divi-

nam in fe Trinitatem refert , quàm cum in-

ida

tentiüs copitet de divinitate dulcem quan-

Tuen

dam in peclore cordis fentiat motionem: &

telligendo objectum aliquod , ejusdem ver-

0 qi

illi procul dubio eít argumento, effe Deum

bum producit, & ex verbo expreffivo boni;

humani cordis effectorem , & hominem à

& amabilis amor procedit ejusdem, Cüm

Diobis

fttim

Deo conditum, & plasmatum in fui fimi-

igitur divinam homo prafeferát imaginem,

';:m]. T.

litudinem ; faciamus bominem ad. imagi-

féque ipfum intelligat, Deümque cognofcat,

Tiinj

Octur

nem, €8 fimilitudinem noffram : eft homo

nifi gelu fit frigidior, non poteft nifi flammas

imago, & fimilitudo Dei ratione Dominii,

fentire, quibus Deum amet;, & in ipfum toto

Omi

*

*

Tantu

Gmi:. Is

quod homini datur in ceteras animantes

nifu tendat,

Prefit pifcibus maris,e volatilibus celi : Ob

Hincfi quidpiam adverfum cor noftrum

DEU

2.

fimilitudinem divinarum virtutum : Ob

extetreat; eique timorem incutiat ; Numini

amor

modum exiítendi in rebus, cum nec Deus;

enixim fupplicamus , ut tametíi catera in

4

ua noe

neque nobilior hominis pars, feu Spiritus,

EU

/

'mundo nobis adverfgntur » velit fi

- bis

M

Vg

Amorhominis in Deum jugiter excitandus, &c,

9t

J

lin

bis ope favere , fuóque opitulari auxilio ;

tatem communicaverit , nósque participes

l

hacque fiducia eft noftrisà Deo infita pe&to-

voluerit fuarum perfe&tionum oritur in no«

ribus, amoris promotrix, gaudiique excie

bis obligatio toto affectu, acamore eum

E

l*

tatrix; neque poteíl aliunde oriri, quàm ex

jugiter profequendi, ne vitium incurramus

""

illa convenientia , ac fimilitudine, qua no-

ingratitudinis; quod peffimum e(t, & fa-

bis ine(t cum Dei bonitate ,& quamvishanc

lutis peremptorium , quia ut fcite S. Bern. Seem.4 T. 25

d

non integre penetremus , non tamen ire

ardus: Ingratitudo inimica esl anime, exi- «4nt.

poffumus inficias ; .cüàm fciamus nos condi«

IH

sanitio meritorum , yirtutum diperfio , be-

tos ad Deiimaginem,& fimilitudinem fuiffe,

meficiorum perditio :.U ne tam toedo , no-

üt

de

quod perinde .eft ac ícire,nos eximiamcum

xióque inficiamur vitio nunquam memoria

Deo habere convenientiam ; fiquidem .eft

excidere debent Dei beneficia: nil enim te.

[*

anima nofltra fpiritualis , impartibilis,, à

nuius poteft quis fuo rependere benefacto,

3ateriei craffitie fejuncta , nulli corruptio-

lt

ti, quàm ipfam fufcepti beneficii (memori-

nis periculo obnoxia , immortalis, omnia

am, quá «ummulatus ibeneficiis faltem often-

là

)e

intelligens , & quc bona funt liberé ample-

at à fe fufcepta aftimari beneficia: qui e-

Gitur, que mala refugit: :capax eft judicii,

nim neque ad memoriam ea revocar, indi.

diícuríüs, ac virtutes excolendi, poffidendi-

««at eo neglectu fe nihili ea ducere, & à fe

que, Refidet:/hac tota intoto corpore , &

t

;patvi pendi, .quafi :non mereantur, ani-

tota in qualibet .illius partium , perinde ac

mum in eorum occupari confideratione. ti-

Deus:totus intoto mundo, & totus in qua-

:nam pluresnon effent;qui rebus hifce fluxis,

libet ejus parte.Rurí? homo feipfum cogno-

ánfimísque ore tenus immerfi, divina, quz

fcens(e etiamamat,& quidem per actus pro-

fufceperunt ;beneficia non oblivifcerentur 2

'venientes :ratione :cognitionis.ab intellectu,

.:.Sunt.etia.m-qui tametíi ea mente recolant, ita

& benevolentize.à voluntate; & .tametfi

'tamen perfunclorié, & obiter; utiterum fi-

[ d

plures fint aclus, .ac difcretijharent tamen

nant ab hi(cebonis caducis rapi, & occupari.

$.

animz, -& quamdam ;proinde .divinarum

Etiam lapis :excuffus fundá., vel ba.

períonarum prafeferunt fimilitudinem: fi.

liftà in fublime fertur, & aveocyor in coe-

lius.enim abantellectu foecundo Patris pro-

Jum nititur, fed quia innatum pondus non

cedit, :ut.ejus expreffa cognitio ; :& Spiri-

xuitc, minime in fublimi hzret,feditoto nifu

tusfan&tus ut.amor fpiratusà Patre, & filio,

-deorfum iterum «orruit ; imó :non folüni

ut. ab:uno procedit fpiratore.

'Et licet di-

Telabitur, fed terra eo altiós poft lapfum

flinctz fint perfonae tum intet (e, tumàPa-

infigitur, quó fublimiüs vismachinz impel-

tre, füunt.tamen omnes una , & .eadem fim-

lentiseum extulerat difplofum, "Nifiexoat

»plex , i maximéque unica , indivifibilisnatura,

.homo amoris pondus, quo hifce adharefcit

r;.

& divinitas,

inferioribus , perfun&torius eít amor , quó Ce»cione s.

*Quinimó ;prater hanc fimilitudinem,

in fublime nititur: reclé Auguflinus : 17 ^^ £/4l, 3o.

'€a eft reciprocatio Deum inter.& hominem

difcas diligere, difce non diligere : hoc elt (i

J

ob reciprocam ;perfe&tionem , ut ei fimilis

veré visDeum amare , neceflé .eft , dediícas

nonreperiatur, :non quód Deus ullum poffit

hec inferiora diligere: quidquid enim dili-

perfeciioms-incr.ementum ab homine fufci-

gimus extra Deum à nobis malé diligitur ,

pere, íed quemadmodum nequit homo a-

nifi faltem propter Deum diligatur: & ideo

liunde perfici,.quàm à munifica Dei bonita«

ut difcamus Deum diligere, neceffe eft de-

l

te; ita divina bonitas (fuam perfectionem

difcamus ea diligere, quz non funt Dei 2 Mytbol, 2,

u

commodiorimedio :;non exercet extra fe,

reCté Fulgentius ; /4mor cum

periculo fape

ff

quam pernoítam humanitatem , qua capax

eoncordat , 65 dum ad sllud folümrotat ,quod

j

eít íemper uberioris bonitatis , quá vel ma-

dhiligit , nunquam videt , quod expetit; de-

Y

ximé indiget ; G divina bonitas, vel maxi-

difcamus igitur amare, quod amatum nobis

[j«

mé ptona; G propenfa eft ad hanc hominibus

non congruit ; quia nobis amantibus nocet,

«

elargiendam,

Nil enim eít, quod poffit

cüm falutis affecutioni fit impedimento. Ta-

tf

uberius explere hominis exigentiam , quàm

metfi videamur fummum bonum diligere ,

U«

liberalis divinz bonitatis affluentia ; & nil

eique adhzrere; quiatamen adhuc affe&u

.'vi'

ad extra gratius divinz obtingit liberali af-

hifce inferioribus , ac terrenis agglutinamur

Ij

fluentiz , quàm inops noftra indigentia ;

bonis,(iin fublime erigimur terrenorüm pon.

rcr.

ob quam propenfior et DEUS ad . fuam:

dere pre(fi deorfum relabimur , & vaporem

nobis bonitatem communicandam , no.

1

potiüs imitamur é cceno in ceelum elatam.

N

ftrámque explendam vacuitatem : unde non

"Trahitur folisradio in fublime terra

6.

effly

minüs fuaviter ; quàm avidé fibi invicem

vapor, & qui (qualebatin luto, volitare in«

ab

occurrunt munifica Dei affluentia , & inops

€ipit per aéra, ubi coa&tus in nubem , modó

a

hominis indigentia, quz cüm fimul refe-

pingitur in arcum,nuncdealbatur in nubem,

rantur , ineít reciprocatio ; adeó fuavis

otü

quam putaremus jugiter ccelis ufuram, fyde-

DEUM inter, & hominem, ut DEUS ex

ribus poené conterminam : & tamen fubes

amore (e homini communicet , & homo

vum

h

unte frigore, & fc fe intendente fpiffeícit, de;

teneatur fe totum amore , & affectu . in

hifli

4,

fluítque in pluviam , ac priftinum repetit lu«

n

Deum refundere, féque totum Deo dare,

tum, qui fuerat in fublime vapor elatus; &

Ex eo, quód nobis fuam Deus boni-

no

ranis , buffonibásque affociatur, qui fyderi«

Verani de Affedibus Tom.1l,

"

U$

:j

92

Didcrtatïo V,

u

bus videbatur adnexus ; & id, quia pondus

culi in unum coeuntes vires uniunt, agüntque

juv

non exuit, nec gravefcere dedifcerat: quiex

fortiüs: perinde divina beneficia mente col-

femp

hominibus hifce perituris , ac infimis amore

le&afi attentiüs confiderentur,fimilque con-

fmu

agolutinantur , quamvis quandóque videan-

ferantur fervorem augent charitatis, ignéme.

finel

tur in fublime vehi, ac Numinis ferriamore;

que coeleítis amoris neftris accenduntin pe«

femp

hi tamen vapores imitantur, de quibus ade

&oribus ; excuffo üquidcm é noflro corde

geta

Cap. 66,

mir»bundus ait Ifaias: (Qui funr bi , qui ut

frigore, incipimus calorem experiri ,. mox

écuiel

aubzs volant £ 1n ruinam enim degeneæat vO.

fervere,dein flammas amorisin Deum con-

tim 1

latus: neque vapor deorfum ruit, ut furfum

eipere : hecenim recolle&tio divinorum be-

fat j

aícendit; ted cum fragore;tonitrüque relabi-

neficiorum, & feria eorandem cogitatio tan«

« di

tur, qui paululamfuerat athera petvaga-

t& e(t efficaciz, ut amorem in nobisaccendat

bnun

tus,difrumpitur infulgura, dilabitur in ful-

extaticum , quo mensà fenfibus, acfenfibili»

fmetal

men; nifi pondusomne, quoamore ad hac

bus abductain Deum liquefcit,

trahimur inferiora, deponamus, nunquam

Ideo plures hoc fancto non incalefcunt

ga

& on

rio lu

volatus noíter hzrebit fublimis : neque hunc

amore, quia rebushifce infimis haerentes vix

ad hazc fluxa adharefcentem affectum exue-

ferya

unquam de divinis cogitant beneficiis, quafi

-

mus, nificarbonem adhibeamus defolato.

fluxa hec, & interitui obnoxia bona majoris "

t ;'!

jn ni

tium fanclioris amoris, ni(ifoloardeamus in

fint meriti , digniorisque eftimationis,quàm

Deum amore; perinde ac flagrante lychno,

eomp

quz DEUS vel nobiscontulit, vel pronobis

&um

ita cera confufnitur, ut neutiquam in ceram

geffit, ac nobis fpopondit. Quàm czci;quàm

coalefcat, Saxaenim quamvis in altum ex.

viles animi ! qui mundi przítigiis fafcinati

cu(la.recidunt, & vapor in fuum relabitur lu-

divina parvi pendunt beneficia; quibus va-

tum quia graveícere non dedidicerunt;fiqui-

na,ac temporalia bona, & plerumpue noxia

dem bali(te non ez infunt vires, ut quemin

praferunt! intenti in divitias,quibus inhiant;

fublimelapidem excufferit, ponderis exuat

D

in ludos, quibus luérentur; inhonorcs, qui-

gravitate,neque frigori tantà ineftvirtutis,ut

bus eeftimentur, raró-& nonnifi perfundtorié

vtull

quem in aquam vaporem ípiffaverat in aérem

divina perpendunt beneficia, quibus non tam

«oavertat: proprium eft ignis munus faxa, &

afficiuntur, quàm cumulantur ; & licét nulla

lignaita excoquere, ut in fumum, a&rem re-

mens creata par fit divinis beneficiis. nobis

foluta, itainublimetrahantur, ut nusquam

cellatis pro dignitate confiderandis, ideo

prolabantur. Quo impendio abies cum fuis

non fegniter , aut obiter , fed intentiflima

N

radicibus in füblime per a&ra traheretur? quo

animi Ípeculatione ell ijsdem . incumbene

Íumptu pragrande palatium in aéra elevaree

dum; & ex eorundem confideratione tria

tur? quadifficultate pyramis in fublime fu-

potiffimum perpendenda , nofítra fcilicet in-

dwid;

pra fuam bafim erigeretur? Eruétant perfz*

dignitas, Dei eminentia, & beneficiorum

D»O ,

petum Vefuvius in agro campano, tum.

magnitudo.

Do

AEchna in tractu Catenenfi rupes, & fcopulos

Noftra indignitas illico fe prodit tum

L

mun

imó & incendia ex aperto hiatu fulphure, ac

ratione nature, quia-ex nihiloà divinatra-

tum ,

bitumine inputrita, qua cum virtute ignis

du&ti bonitateex fuo duntaxatamore partie

enm

nativo deítituantur pondere , non videntur

cipes fumus ejus bonitatis ; tum ratione

tt.n.]pl

ampliüs ex eethere digredi, & in terras relabi:

peccati ;; quia naícimur filij ire , mente cate

Hly

uni conceditur igni, ut quod nulla aliavis in

ci, voluntate ad malum proni , DEI be«

tæ,(

cateris poteít corporibus; poffit ipfe pracíta-

nevolentia, & favore indigni.

DEI etni-

que à

re ; f cupimus pondere fpoliari, quo hiíce in.

nentia ex eO flatim Íplendet, quia eít

ad

ferioribus amore hzremus;ab igne divini a-

DEUS , qui cumulatiffimum totius perfe-

divin

moris fuppetiz petenda funt.

&ionis florem compleclitur , nullius rei in-

5

. Dediícamus ea diligere ; quae poffeffa

us n

digus, omnium opulentiffimus , quique fe

Unq

funt poffidentibus exitio.Ut autem hazc divi-

toti naturz , adeóque huic noflre. mortas

ni amoris innobis flamma ardeat , neceffe eft

RT

litati profufiffima profundit munificentía j

beneficia, quibus fuimusà Deo cumulati,

fioye

cujus providentia clavum regens univerfi

;

mente jugiter recolamus ; quia cüm nihi] di-

omnia gubernat ; . dirigitque in fuos fines,

Ut

num pro tantis beneficiis nobis munifice

femper vigil , infomnis, fuóque femper

collatis poffimus reipfa pre(tare; equum eft,

ii

operi affiduus , ac intentus , ut tot adapertis

ut faltem affzctu,(i non effzctu, ea compenfe-

oculis videatur fpe&tare haec inferiora , quot

itte

àtboy

mus; idenim Deusà nobis exigit,quód poffu.

funt in pulcherrimo illo ztheris domicilio

musei prz(tare , noftrum | fcilicet amorem,

collucentium myriades flellarum. Cujus mi. -

f

Cefts

quem ab hifce fluxis , ac pereuntibus bonis

fericordia eft tanta , ut noftras jugiter fublee

evellamus, eíque totum demus: huncautem

vet miferias;erigat imbecillitatem , excutiat

lo

in Deum amorem nullo aptiori lychno accen-

mocrorem,foletur animum,in(truat ignoran,

ln ruy

dere, ac enutrire poffumus, quàm beneficio-

tiam,leniat acerbitates cumulet inopiam,füp,

lopil

rum artentá & affiduá confideratione: quem-

pleat egeítates, & quafi totuseffet ex mater-

(omm

admodum folis radij amplo excepti fpeculo,

.mis conflatus uberibus totum fe mifellorum

Pitin

& in unumcollecti calorem augent , ignéme

infantium folitudini, ac orbitati im

4

pertitur

àdgt

que excitanr, & adítantes ftipulas, paleásque

ejusenim natura eft fum

ID*

li d

-

.àm illud bonum,

quod nunquam ».

ïlEBCil

accendunt, eà quia folares radij beneficio IE?R

atüm , nunquam denatum;

^ nun-

hij l

Amor hominis in Deum jugitci excitandus ; &c.

95

gunquam interiturum , & à fe nunquamfu-

poteft non amore ardere , pralertim fi prz«

giüvum ; femper integrum , femper totum,

tecen(íitis addat , fuiffe hominem à primzva

fempérque idem, fine acceffione cumulatif-

ftatás innocentiz felicitate dejectum in Pro-

fimum , absque deceffione diffufiffimum ,

toparente , & inexitium lapífum, ac proinde

finelege nunquam effluens , fine neceffitate

cum nafceremur mente czci, àd malum pros

femper exundans ; cujus fcientia omnia pe^

;

ni; filij ire , Deo exofi, omni tzvore in«

te'rrat , quam nihil fübterfugit, & quátot

digni , & aternz morti in avernali carcere

€cleitia in ethere, partim errantium , pat-

addicti ; adhuc no(tri miíertus, voluit pre-

tim inerrantium ftellarum fimulacra nomi-

tio (ui fanguinis nos à morte redimere, &

pat ; quà perpetuas annorum revolutiones ;

ex inimicis Dei filios conftituere ; ac jus ad

ac dierum converfíiones confignat; quà im«

ccleftem hareditatem in nobis inítaurare £

brium flillas petcenfet , matis arenulas nu-

idque ut przftaret, non exhorruit noftre na-

merat, profundifima quaque fcrutatur ,

turz infirmitates fufcipere , ut immortalig

l

& omnia fubit, acexplicac; & cujusimpe-

necifieret obnoxius; impaffibilis dolores fu-

rio lubfitent omnia; cujus providentiá-con-

biret; immutabilis humanis vicibus fubjace-

fervantur fingula, & in fuos fines dirigun-

ret5 indefeffus labores fentiret ; ab Ange-

turz; cujus digitis concluduntur omnia , &

.

lis adoratus , contumelias , & probra pet-

in nihilo fufpenía contínentur

)

& cujus

ferret; & vincula, flagella, fputa, alapas,

comparatione rerum univeríitas non pun«

coronam fpineam , vulnera , clavorum per-

&um, fcd nihil proríus eft,

foffioném , fanguinis effufionem , cruciatu-

um acerbitates , ac demum mortem ipfam

Íuftineret , quà nobis vitam daret,

$. II.

*

Hisce addenda perpenfio eft aliorum

fpecialium beneficiorum , quz prz alijs ine

Divina beneftcia nobzs licet tmme.

numeris cateris communibus fpeciatim no«

ventibus collata uberrimam /iaþpedimnt

bis Chrifti fidelibus Deus przftitit , inter

materiam. excirandis ,. fovendísque

quz illud certé cateris videtur praferen-

jflammis amoris in Deunm

dum , quod aureo fzculo , feu tempore

gratig nafci nes voluit , & non tempore le-

aptüïmm?.

gis veteris , aut naturz , quo tempore non

ä

10.

Teina Maiä&as in noä'täm benefica ,

modica erat rerüm divinarum ignoratio ; ac .

digna ettjugi noftro amore, & qui-

cceleitis gratie , donorum falutarium inoe

dem toro noítro affe&tu , quem non

pia; fiquidem antequam unigenitus Dei fi-

lius noítram indueret humanitatem , do»

dividamus , nec partem tantüm donemus

Deo , & parrem creaturis, fed totum foli

minabatur pene toti orbi tartareus hoflis ,

D«o

cam totum , quod nobis ineft , ex

qui in (imulacris aureis ; argenteis, ligneis ,

lapideisà gentibus ethnicifmi caligine cecu-

$

munificá Dei bonitate fuerit nobis imperti-

tum , & nihil à crearuris acceperimus ; et«

tientibus loco divini Numinis colebatur z

enim cum nondum effemus, & xternoretro

qui propterea pro fuo videbatur omnia at-

tempore intenebris delituiffemus nofltri ni-

bitraturegere ; Q pauciffimi effent, qui a

j

4j

hiii, feu carentie animz , corporis ; & vi-

ternam confequerentur falutem ruentibus

omnibus in fempiternum exitium : & (ané

s

tz , proinde (ine fpecie, fine forma, abs-

Ís

ferreum fuit fzeculum illud , tametíi divi«

que ulla exiftentia , ex nihilo nos condidit

ad íui imaginem ; ut capaces fuze eílemus

tijs eque , ac delicijs videretur affluere , ac

aurum fluere.

.

divinitatis, & glorie ? quin & mundi huj-

j

us ftruéturam 1n noftrum con(truxit folati«

Quódfi quispiam noftrum natus fuiffet

12.

1

um cum omnibus fuis opibus, ornamentis,

caliginibus illis ethnicifmi obvolutus, acin

tenebris illis vite decurriffet fladium ; an

ja

& commodis, utíingula, qua inelementis

moventur , fiveper aéra volitantes voluc-

nonin tanta »aturcee , morümque pravitate ,

4j

in tanta cceleftis Numinis carentia , divini

Ü

ges ; five aquis innatantes pifces , five per

x

auxilij inopia , fsculi corruptela, tartarei

T

terrarum tra&tus difcurrentes quadrupedes ,

imó & ridentes in pratis flores, pube(centes

hoftis potentia 2eternamincurriífet mortem ?

certé perquam credibile videtur , tam exi«

in terra finu herbula , glifcentes in campis

atbores , in collibus vites , in arboribus

guis fultum préefidijs ; & tot infidijs circum-

X

früctus , ut & in terrze vifceribus delite-

ventum , tot machinis petituni3 & commue-

[ü

nisconfuetudinis exitiali eflu abreptum z

j"

fcens auti pretiofitas ; & reliquorum metal-

lorum pretia, nec noninconchis margarita,

ternam minime fuiffe falutem confecutum.

r

in rupibus adamantes , in campis nitentes

Quia prafciverat id Deus ; ne fzculo nafce-

at

remüur tam noxio , ac tot obnoxio periculis;

lapilli no(tro infervirent ufui , ornatui ,

conmodo , & obfequio : quin & coeleftes

voluit ab eterno fuz mifericordie benigno

JPQ

Ípiritus nobis vigiles cuftodes affignavit, &

propofito nos prevenire, G ex infinita ho«

o

minum multitudine nos feligere; nofítrós-.

Yf

ad:zternam vitam , fuzeque confortium glo.

rix deítinavit: ex hac nobis collatorumbe-

que natales , vitzeque ftadium in aureum coe

tj

neficiorum feria , & attenta perpenfione ,

leftis gratiz tempus refervare, imó ip gem-

Iffly

omparatum pretio Ghbziíti '-fangui-

nili gelu li—:'h.om*o frigidior , in pcum non

rpeum €

n

à

ni$ ;

94

Differtatio . V,

at

nis , quó difcuffis infidelitatis cacutienti-

eft etiam beneficium ,. quo nos voluit per

quem;

bus caliginibus , fublatá nefariá idololatriz

viam ttahere falutis,

Quis hareticis infe»

licior ? càüm mortiferas tenebras coeleftem

huj

fuperftitione, debellato tartareo hofte , ejüs-

ia V

que principatu depreffo , mundi Redemptor

putent lucem; & vitalem lucem ; lethales

tiägüf

crucis fuze clave cceli nobis januas patefecit,

tenebras ; errores exitiales falutarem virtue

viam falutis flravit , auxilia , virésque fup-

tem ; & ipíam veritatem errorem craffiffi-

17

s

peditavit, quibus é via praefentis vitae ad coe-

mum; imó & pracipitium ad inferos viam

jnco

leftem tenderemus patriam , &ternáque do-

credant vitze ; & iter falutis compendium

inuc

natemur felicitate,

1

mortis ? adeó cecutiunt, ntin umbra mot«

diloti

13

Quis recenfeat ceeleftia beneficia, que

tis jacentes putent meridiana luce clarefcere ,

mifericos Deus in lege gratie nobis imper-

& fecuros effe zeternz felicitatis, cüm certif-

ertpt

erie

titur? Sacramenta , quibus divinz ubertas

fima fit eorum damnatio , ni(i re(ipifcentes

tentia

ratiz in nos redundat , datürque nobis fa.

perfidiam deponant, & ad meliorem revo-

eilitas reconciliationis , facultas merendi ,

centur frugem : imó tam luridé czcutiunt,

«n

commoditas refipifcendi , & nobis imperti-

ut bonum inílar mali averfentur ; & malum

que

untur innumera perfeverandi fubíidia , ac

locó boni amplectantur,

l'QV(

cavendi ulteriores lapfus,

Certé fzculum

Ideó funt fanatu difficiliores , quia fu-

Toent

1f,

qu

dicendum eíl coeleflium gratiarum , cum

perbiá tumidi , & vecordiá corrupti pro-

melliflui jam fint cceli , ftilléntque montes

prium fenfum , depravatámque-opinionem,,

flpïfcz

i f

dulcedinem , & colles lacte manent , & mel-

omnium ízculo*um , ac totius ecclefiz ca-

fuit:

Je; & quofingulis momentis, bonis operi.

tholicee przfumant judicio anteponere , .ac

bus., internisque amoris actibus in Deum

fi ipfis folis veritas illucefceret, & fapereef-

incen

um

offimus zternas illas enancifci divitias, quae

fet conceffum , cüm tamen vitijs indulge-

fi emelà nobis poffideantur , nullo funt am-

ant , carnis fequantur blandimenta , :divie

pkma

€o1nc

pliàs periculo amiffibiles, nec ulli amiffio-

tijs inhiant, ftudia virtutum negligant, exe

ni,aut diminutioni obnoxiz.

Quis igitur

QU

ercitia pietatis parvi pendant. — Àn tot vie

non dixerit maximum beneficium nobis De-

ri in afceterijs pietate infignes, morum can»

EO

(um

um contulifle ex eo , quód voluerit nos na-

dore commendatiffimi , virtutum omnium

fci eo tempore , quó unigenitus fuus filius

ftudijs addicti, amore Dei ferventes, con-

!201'7.'!

coclos nobis aperuit , (travitque ad coeleftem

temptu fzculi fingulares, ftudijs litterarum

11

attiam iter , nósque communivit auxilijs ,

inftructi , ceeleftibus contemplationibus af-

pern'

viribísque , quibus ceeleftem poffemus pa-

Íuetí , quia prorfus contraria cum hareticis

-al

|

triam appellere.

Quamvis nati fimus aureo

fentiunt , de(ipiunt , decipiünturque cali«

Il

hoc tempore , adhuc munificentiffimus De-

gine errorum circumfufi , ac mentis labo-

qebet

us id fpecialiffimi beneficij nobis eft imper-

rant czcitate ? Àn quia fe NNuminis cultui

ab at

tio t

titus , ut & parentibus Chriftianis voluerit

mancipárunt ; quia fe totos Deo devove-

nos,nafci , & in gremio verz religionis

runt; niílque illis magis fit cordi , quàm Deo

conlo

educari, virtutibus inftrui chriftianis , mu-

adharere , ejus cultum promovere, glo.

immi

niri ecclefize facramentis, hortari ad incre-

riam propagare , G ad ejus obfequia alios

fume

menta virtutum exemplo fanctorum ,& do-

exemplo fortiüs,quàm verbo pertrahere per-

liena

cumentis piorum.

Parum nobis profuiffet

mittit Deus cecutire? ac in umbra jacere

inton

pafci tempore lucis ; fi in (inu nos mater eth-

errorum ?. & hareticos carnis addiclos i]-

quaa

nicifmi peperiffet , infidelitatis obvolutos

lecebris ,. fenfuum harentes voluptatibus ,

vpit

tenebris ; non enim fuiffemus hujus parti-

vitijs indulgentes , commodis tantüm , ac

ctuci

cipes lucis ,. nec bonorum hujus aurei fz-

divitijs hujus faculi inhiantes , diésqueome

temi

culi, fedin caecutiente jacuiffemus caligine ,

nes terentes in negotijs peragendis rerum

Vand,

fluxarum , quarum cumulis, & acervatios

Ícu in ignorantia divini Numinis,viteque fa -

Jibor

lutaris , & in omnium «olluvie vitiorum

tibus putant homines tantüm beari , Deus

igit

dé immorati fuiffemus,

docet veritatem , fuóque lumine perfundit,

fordi

ext

Huic beneficio etiam hoc aliud additur

ac illuftrat ?

"

tobis

14«

fpeciale , quod nos à quavis harefeos labe

Quis ita defipiat , ut fibi id imaginetur ?

16.

t

quis credat , fanctos Patresretroactis fzcue

prafervatos voluerit , & ab innumeris pec.

lucis

catorum occafionibus , in qu& ex naturz

lis pietate , & doclriná infignes, & prifcos

at fu

pronitate facilà laberemur, — Quot centena

ecclefie Doctores, qui velab ipfo Chrifto

m f

hominum millia non feducit hzrefis , . per-

immediaté , vel ab Apoftolis , aut eorundem

Queu

trahítque ad sternum exitium ?. quot ho-

Diícipulis veritatem didicerunt, errores ad-

tia (ü

minum millianon corrumpunt vitia? mul-

ad nos transmififfe? cüm igitur exitialibus

Volur

ta certé centena hominum millia feducun-

cecutiant haretici infuis errorum tenebris 5

Quas Provin-

Wuti

tur, accorruunt in orcum.,

jaceántque in umbra mortis; id impenfi no-

]

cias , terrarámque tractus non infecit, cot-

bis beneficij etiam fuit , ut ne hac harefis

Ublq[

rupít here(is, quz in(lar flammz omne bo-

lue inficiamur , nos Dei bonitas prefervave-

tf.nw

num depafcens nonnifi malorum colluviem

rit ? certé ex magnitudine hujus mali , ac

Ditllo

effadit ,^ fubatis penitus , abfumptiísque

imminentibus hujus zvi periculis eftimans

x

ls

findamentis faluris : Quód veró ab hoc nos

da eft hujus fingularitas beneficij.

Quód

Pt |

Deus contagio immuncs fervaverit ; fpgcialc

fané debet nobis illicie effe ad Deum enixim

D'opr

aman-

Araor hominis in Deum jugiterexcitandus , oxc, |

925

*

a

&mandum , eique gratias ihxpehdendas i

&z , fed ob eandem numericam naturam ;

quemádmoedum fingulare hoc beneficium

& deitatem unus Deus , Omniporens, íum-

hujus in nos exetrcitae muniüc&miægü index,

mé fapiens, infinité bonus , eximie juftus,

zi

]e

ita illex debeteífe ad Deum toto corde , to-

ac verax , quó nil majus , nil pulchrius , ac

l

tisque viribusamore proiequendum,

jucundiuseffe potelt , nec cogitari : cüm an«

17

- Aliud etiam additur beneficium;quia ta-

te mundi conítitutionem folus fibi fufficien«

metíi in gremio vera religionis nati fimus, &

tiflimus eflet, acinfinité bonus; íitquebo-

in eo adoleverimus verá inflructi doclrinà,

la

nitas diffufiva fui ; diffundi cupijt , ac fpe-

à raacula ab origine infecta ad nos transfufa

&abilem hanc mundi machinam condidit ,

'$

diluti per falutares baptiími latices, adhuc

& in eahominem , ut peroperum divino-

[.

4

erepti fnimus à pluribus zeternze perditionis

rum contemplationem , mentem ad ipíius

periculis;, & ad falutarem refervati porni-

Conditoris cognitionem erigeret , & ad eius

T]

tentiam- - Tametfi pluries ob patrata deli-

alliceretur amorem * neque in hujus molie

a

€ata fuerimus gehennam promeriti, irám-

tione univerfi ullam expertus eft Deus diffi-

que divinam, fulménque coeleftecontra nos

cultatem , nullum paffusincommodum, fed

provocaverimus . adhuc lzi Numinis cle-

Íolo nutu uno duntaxat voluntatis imperio

j«

qnentia füam voluit iram.coércere , nobis-

totum abfolvit opificium.

)«

1f,

que tempus concedere , quo poflemus re.

Nonitacontigit , cüm perditos homi-

nes, ac Tartari obílrictos fervituti redime-

19

fipifcere 5 quod beneficium alijs pluribus ,

qui minus deliquerunt , .conceffum, haud

re voluit , & ab exitiorevocare: tunc plue

fuit : fant fiquidem plures eternis addicti

ta, & varia fuit incommoda Chriftus paf-

incendijs, qui tamen long? pauciora perpe-

fus; labores fuftinuit, eruciatus toleravit ,

£rárunt delicta : an non quód tibi, quilonge

& mortem ipfam fubivit ; ut nosvitz refti-

tueremur : hinc Bernardus.

pluracumuláfti peccata ; perpetráfti delicta,

Super omnia Serm. 2o,

conceflum fit tempus ,. & auxilia fuppedi-

veddit amabilem te mibi YESH bone calix , inCamt,

tata , quibus refipi(ceres 4 fingulare eftbe-

quem bibifli , opusnosire vredewmptionis, Hoc

neficium tibià munifica Dei bonitate concef-

€ff , quod nofiram devottonem , && blandisg

fum? an non protam munifica indulgentia

^llicit , & juflits exigit , &5 avilihs flringit,

nobis conce(fa agenda funt Deo gratie ? an

& vebementiis aficir. — Mulmm quippe in.,

non hoc beneficium nobis fingulariter im-

€0 laboravit Salvator , nec n omnti mundi

pertitum illicio nobis eft ad Deum :enixim

:amandum ?

fabrica tantum fatigationis autbor zffump-

,r

fé. — dlle denique dixit , 8 fatla funt $ man-

LY

:Quinimó ex hoctotusnoller amor Deo

18«

davit, 6ereata. funt : at werb in boc, tf

debetur., «qui nec filio fuo pepercit, utnos$

in ditlis fuis fullinuit contraditlores , &i5 5

ab zterna eriperet damnatione ,. à famuli-

faclis obfervatores , 69 in tormentuillufores,

tio redimetet tartarei hoftis,

Ut noílrae

& in torte exprobratores.

coníuleret ,Deus faluti , & à miferia nos

immunes conítitueret.; eam voluit (ibi af*

fumere factus homo : qui ex hominibus a-

^ a WE

lienze eít levamini miferiz absque ullo fuo

Cum Chrifflá im mos amor obviae

incommodo folüm rem illam externam ,

quásque fuperaverit diffcultates in a-

quam ei donat , expendit : fed qui ut alteri

pere moflra redemptionis perfictendo :: aque

e3j

opituletur , multos fuftinet labores , fubit

Amefl, ut & nor obí

cruciatus , *experitur dolores, non folàóm

facula vetrabentía .

4 Dei obfequio , & amore;s

rein illam , quam donat alienz miferiz le-

vandae cauíà; cenfetur conferre ; verüm &

VIncamt.,

labores , cruciatus, ac dololes, quibus af«

: Rima, qua fe obtulit fuperanda diff- z,ö.;x

fligitur pro mifero, cui opitulatur, perpeti

cultas in opere noítre redemptionis

exiftimatur,

fuitonus , & obligatio fatisfaciendi

Ingens fané fuit beneficium

nobis à divina collatum bonitate , quód ex

pro reatu omnium peccatorum 5. fiquidem "

nihilo.nos eruerit , traduxeritque ad hujus

ámmenía propemodum fuit fceletum collus

a

lucis ufuram , ac condiderit ad imaginem,

vies, delictorumcongeries ; criminum co3«

-

ac fimilitudinem fuam, erexerítque ad fta-

cervata multitudo ; & hümana malitia in

pelagus excrevit , quod ab initio mundum

tumgratie,

Verüm id preítitit Deus abs*

queullo füo incommodo, fed ex redundan-

totum inundaverat; cüm in totum claré , ac

tia fuz bonitatis , & unico duntaxat fuz

diftincté menti obverfaretur Chrifti, non«

nifi humanitatis affumende difficultatem

voluntatisimperio ; nullosenim in homine,

mundóque condendo exantlavit Deus labo-

ingerere potuit ? & nihilominus hanc , ut

res, Deus fpiritus lucidiffimus, eternus ,

nos redimeret , difficultatem fuperavit ,no-

flrorümque peccatorum reatum voluit fibi

ubique przfens , unus in naturze Deitate,

— Ll - - UA — —— X —

trinus in perfonis, feu Pater ; qui folusà

affumere. . Fofuit in eo Dominus éniquita-

gfaia Sïg;

nullo e(t ,. Filius de Patre ab zeterno geni.

tem omnium nosirüm : poenas , quas nos

promeruimus ,; ipfe fubivit , tit quas nos

tus, & Spiritus lan&tus ex Patte ; filióque

pari Deitate proccdens ,. feu tres perfonz

contraximus labes proprio fuo deleret fan-

"m

proprietatibus qïui'dem perfonarum diílin-

guinje. . Feré languores noffros ipfetu

9ie

,-y yfdïd $g

96

äDiffcrtatio Y.. |

dolores nofhvos ipe portavit. — Ipfe autem.,

Alia difficultas fuit fatisfaclio externa,

23

vulneratus eff propter fcelera noffra. — Elinc

ad quam fuperandam plurima toleravit ;; &

non folàm culpas noítras in fe tranftulit ,

primó ftatum paupertatis , qui plurafecum

9

Íéque reum pro nobis con(tituit , verüm e-

incommoda trahit , przefertim famem ; fitim,

tiam cruciatus , & dolores de ijsdem maxi-

frigus, eftum , labores, inopiámque om-

mos concepit, quos tota vita fua continua-

nium commodorum: qua ut fentiret , nafci

vit : quia ficut , qui injuriam Deo intulit

voluit à parentibus pauperrimisinlocoalie- |

no, inítabulo bruta inter animantia , exclu-

perpeccatum , debet fe primà Reum agno-

Ícere, deindé internum concipere dolorem ;

fusàcommuni hofpitio ; reclinari voluit,non

quia Deum offenderit, & demum laionem

in molli culcitra; fedinfono, acítramen-

Deo illatam refarcire , ac pro modulo fuo

tis.

Mox furente Herode in exteras fugit

fatisfactionem exhibere : ita Chri(tus Do-

regiones , ibique peregrinus , & contemptus

veluti reum

minus vices noftras fubiens ,

immoratur annis aliquot ; non absque plu-

coram divino tribtnali fe con(tituit , dein-

rimis incommodis in aliena Regione proríus

de dolorem internum , & quidem graviffi-

ignotus , deflitutus divitijs , omnique hu-

mano commodo.

Adultam affecutus zeta-

mum in fe concitavit, & demum externam

fatisfadtionem , eámque variam exhi-

tem nonnnifi pauperes Difcipulos, ac rudes —

buit,.

voluit fibi adfcifcere , eorümque convictu ;

$I«

Eft internus dolor quedam eff

VC&X pece

G confuetudine uti, imó tanta fuit ejus paue

Catorum retractatio , quze interiüs voluntas

pertas , ut neque lectum , neque cubile ,

temimmutat, G corrigit, irritümque, ac

neque domicilium, in quo fe reciperet , ha-

infedum vult, (i poffibileeffet , quod factum

beret , dixeritque propterea,

Vulpes foveas

Matib, 18,

fuit, & proinde doloris acerbitate fe tor-

babent , &$ volucres celi nidoss filtus autem

ALit hs

quet , ac punit , hícque primus actus eft poe-

bominis non babet ,ubi caput fuum reclinet ,

nitentiz , & quidem neceffarius ad obtinen-

L]

tametfi eflet ipífe. omnium divitiarum au-

dam reconciliationem

Lj

tatio vero dolendi

thor, & Dominus ; omniüámquebonorum

duplex in Chriíto fuit, nempe injuria divinze

largitor munificentiffimus, omnésque in fe

Majeftati per peccatum illata : & damnum

thefauros includeret , wnt ait Apof(tolus,

humano generi inde proveniens ; & cüm

Cum dives effet , propter mos egenus fatiut , 1 .

Chriftus clariffim& , ac perfpicue in particu-

ef/ , ( nimirum ut homo , & quoad ufum , »/5;7, s,

——

lari peccata omnia hominum nofceret , &

ac fruitionem commodorum ) r spfius inopia

quanta fuerit diving Majeflati injuria irro»

divites effemus,

gata , dolor inde in eo excitabatur acerri-

Preter paupertatis ftatarn voluit etiam

24»

1

alijs fe fubijcere ad Galat, 4.

Fattus eff fub

mus ; fiquidem triftitia incrementum fubit

ex magnitudine maliirrogati , & ex clario-

lege ut eos , qui fub lege erant , vedimeret ,

ri cognitione perfíectioris perfone , cui

ut adoptionem filiorum reciperemus : íeuut

fuit irrogatum

[J]

.

erat enim malum , quo

ex fervis nosliberos con(titueret, ac Dei fi-

per peccatum lIaffa fuit' divina Majeftas ma-

lios: fueruat autem hujus fubjectionis co-

ximumratione culpze,quá infinitee Dei boni-

mites ingens moleítia , & multiplex humi-

tati fuit injuria irrogata ; incrementum enim

liatio,

Moleftia illic& obviavit Servatori .

gravitatis fubit offsnfa ex dignitate perfonz,

in circumcifione , quà à fanguinis effufione

cui injuria irrogatur,

Tum ratione poena ;

fuam exoríus eít vitam , ut pet hzec facrificij

cüm major calamitas , & afflitio vix fingi

fui prima libamina initiaretur facerdos , &

ä

offit, quàm fit eterna damnatio : & cüm

fimul noftrz redemptionis pretia daret ; ne

Chriftus exactiffimé hzc omnia apprehende-

lacteam ampliüs crederemus coeli viam , cum

ret, ac perpenderet , acerrimum in fe exci-

Chriftus vix eam ingreíffus doceat effe fan«

tavit dolorem , quo peccata noflra fuit de-

guineam , & nonni(i per vulnera, & dolo*

teftatus,

tes currendam.

Humiliatio fe obtulit eó

&Z.

Quéd fi plures ex vi doloris ene&ti ce-

quia lex , cui fubijci voluit ob duas potiffi.

ciderunt , ut Heli , qui dolore capte ara re»

mas caufas fancita fuit, ac per Moyfem po-

u

troríum cecidir , & expiravit ; ejüsque Nu-

pulo promulgata : nimirum ut à gentibus

rus , quz dolore ejusdem cladis animam e-

ubíque terrarum falfo Numinum cultu de.

git: fiquidem ex doloris vehementia, ita cor

fipientibus , ac idololatrià obrutis , popu-

concluditur refluente ad ipfum fanguine cum

lus Líra&liticus fecerneretur , & ab illicitis

— ——

fpiritu , ut impedita naturali diaftole , &

illis fe averteret cultibus ; & tum timore

fiftole , mulráque fuligine colle&á fuffoce-

poenarum temporalium 5 tum innoxio illo

tur: ut é contrario ex vehementi gaudio ità

ceremoniarum legalium exercitio ccércere-

fubinde dilatatur , ut effufo fpiritu, ac dif.

tur, neaftu communis confuetudinis abrep-

fipato, vita etiam evanefcat, — Dolor veró,

tus idololatriz cacutiret caliginibus.

quo Chriítus de peccatis totius humani ge-

Secundó ut populus carnis addictus il*

2f.

neris doluit, longé acriorfuit, & intenfio-

lecebris, ac voluptatum illicijs'captus, re

ne, ac z(timatione major , quàm ullus alius,

rámque fpiritalium rudis ; umbris, figuris.

qui poffet in hominem cadere ; adeb ut non-

que legis inftrueretur ad Chri(ti my(teria ;

nifi divinitus obtigerit, fi Chrifti humanitas

ut qui nudam eorundem veritatem capere

non defecerit , ceciderítque extiacta,

Don poterat , faltem in umbraticis fignis ,

flgu—

n

Amor hominisin Dcumjugitcr excitandus , &c.

07

4j

figuríisque fenfui obvijs .prima intelligeret

"bores fubire , dolores ; G &ruciatus tole;

ä

rudimenta , qua lex illa edifferit 5 quia ut

rare , probra, G contumelias íuflincrc ,

-

Ó

- « Galat.g,

Ícribit .Apoftolus,

Lex "Padagogue :noster

quamvis innocentiffimus.effet., :nec ei oo1j:

e

[3

a

erat in Gbrifío? nimirum Peedagogus , qui

poffet., quidquam .difíonum à lege , uci

:

timore füpplicij homines ad illicita pronos

naturz , tum fcripte ;;X quamvis effec ip-

TY

coérceret., :rudésque perinde , .ac pueros ty-

Íe fanctitas , :paffus tamen .eft , ut à pri-

pis fyrabolicisrudimenta edoceret veritatis ,

marijs judaicee gentis;.hominibus fuz detra-

be

legisque evangelice: .cüm igitur fe legi f

heretur ifama , vocareuirque .contume-

L

jjcere fignum .fuerit innata pravitatis , G

liosé temulentus , publicanornm focius ,

ruditatis; nulli dubium , .quin.zterni Patris

populi fedu&tor . . .peccatorum .amicus ,

filius affumptá noflrá humanitate (e humi-

legis Everfor , ;Perduellis , deditiofus $

a

liavetit; cüm ut homo legi fubijci voluerit,

Samatitanus., praeftigiator , ac ipfius divis

$

quafi pedagogiá illà indigeret.; :& licétlege

nitatis impius .ufurpator : :nil hisce ca«

]e

omni fuperior.effet, adhuc ramen (e eidem

lumnijs potuit.orcus ignominiofiis eructae

")

fubjecit , :non :folüm in fatisfactionem , .

ae , ^nil hisce injurijs atrociüs .excogitare 2

:

moítram redemptionem 5 .verüm :etiam.ne

;mec fola fuftinuit.contumeliofa verba 5 ve«

Judai tanquam .legis :przvaricatorem. pro-

jrüm & verbera :referta iignominijs ,.—.a€

le

culeum eipellercnt,'**& ab.eorundem .exclu-

.contumelijs, .quando Judai;, .ut feditio*

derent confortio ;5:ne igitur.hanc jufte .exe

ifum voluetunt illum capere , :vinculis illi«

cufationis fpeciem fuze. impietati , «& infide-

;gare , :ejus faciem velare , :alapis.czdere ,

Jlitati poflent :prztexere., ; maluir fe eorun-

putis foedare , ;& ejus corpus:albá vefle ad

; Mitib, ,

-dem:legi:fübijcere ; :nt etiam obedientiz pa-

irtifionem induere , flagellis cedere., fpi«

ientüm, ;rengit Nazaretb. , &6 erat fubdi-

)

;..ilm. DN

:mmis coronare., .arundine veluti fceptro in«

*

ctus il* : tametfi plenuseffer fapienuá ; imó

ifignire , «chlamyde :eoccinea veluti regali

dapientia.effet increata., :gubernans.omnia ;

wette .per :ludibrium .ornare., .ac demum

medium .inter latrories.ctuci .affigere ; .&

ï

& difponens :fingula.ad fuos:fines 5 adhuc

:veluci infipiens., 'humanzque indigus dire-

;in ipfa:cruce felle , G aceto pofere , quo

à

é&lionis , 'voluit fe pauperculis fubijcere pa"

:mil cogitari poteft acerbius., :nil.contumes

IPPIUS

-

rentibus , .eorümque nutui : obfequi : mans

lioftus ;.& hac.omnia perpeti cupivit ob fin»

, tibih, a,

-datísque obtemperare , /& quidem in . ob*

;gularem amorem ., .quo 1os voluit.profe«

fcuro vitz.ftatu.veluti ignotus ,. mundóque

-qui , :ac.redimere à fervitute peccati , at

?

inglorius.

;mortis,

p

26.

:;Moleftias:etiam fuflinuit ,

| ihomines

i«Hocautem/beneficium., :cüm fit ime

27.

?

;mon tam fermone , quàm exemplo eruditu.

menfum , five malum fpe&temus, .quod tcl«

rus , nullis enim pepercit laboribus , cum

litur ; fivemodum , quofuüblatum eít , to«

A

'mon fine:corporis .defatigatione vicos , pa-

:tum ;procul .dubio :noílrum .promeretur

[n

L

:g0s , :urbes , -omnésque Palzítinz tractus

.amorem : :fi enim fublatum penfemus ma«

er annos tres , »men(ésque aliquot peram-

lum , .cüóm Deus fit fummumbonum ; pec-

[s

js

ulaverit ; docens.homines :viam.falutis.: .

«catum quod diving adveríatur .bonitati mas

4

ii

me eam etiam videretur:corpotis:negligere ;

lorum eft fummum ; & (icut Deus e(t.bo-

afflictis :fuit:confolationi , :pauperibus fola-

um infinitum., 'ita. & peccatum iímmene

/J

:tio , egritudine laborantibus impertivit fa-

:fum .quoádam :malum ., .quatenus repuge

mitatem , «czcis:vifum reltituit., :vel dedit ;

:nat .bonitati immeníz : fubit:enim fuum

i

ut-etiam'mutis-auditum; :claudis greffum,

:magnitudo:offenfionis incrementum :ex ip«

& mortuis vitam., /& in'hisce impendendis

da excellentia, :ac magnicudine perfonz.,

h

beneficijs., :adeó affiduus ifuit., :ut vix

«cui.per.offenfam injuria irrogatur , :sítque

quicquam temporis :ad 'fui corporis : refe-

;propterea eó injuria alteri illata igravior.s

;l

ionem fuppeteret ; alienz magis., «quàm

:quó ^hic injuriam :paflus eft .dignior ; -&

j

AMeus.cibus eft,

«üm Deus infinite fit :dignitatis 4 trahit

Joán, ..

fuse appetens refectionis,

0-

"t faciam voluntatem ejus , qui mifit me

;peccatum ratione offenfze Deo illate.mali»

u$

& in hoc praftando pluries :defatigatus

:tiam :quodammodo infinitam 5 ;nec pro»

t

pterea poteft pura ulla creatura pro peccato

fuit , :quafi wiribus :deftitutus.: fngido

u-

fub dio in.oratione ;perno&lavit; /in pau*

amortiferoex zequo Deo fatisfacere.

'

28

e

perculo 'tuguriolo :omni deítitutus huma-

Imó neque omnia San&torum «opera ue

te

10 commodo ;per nocdem delituit ; neque

num poífunt duntaxat «ompenfare .pecca-

lo

ibi delicie ulise ciborum aderant ; :quibus

'tum ; adeó ut fi in flatera appenderentur ,

c.

'hinc.merita omnia creaturarum , ; illinc

vires :teficeret ; nulla indufia , :quibus

fudore mananti corpori confuleret ; nullz

unicum. Jethale peccatum , -adhuc longé

P-

veftes , quibus membra corporis obtege-

praponderaret pars illa ,. qtie mortifero

L

if

ret ; nulle molles culcitre , «quibus fom-

Allo gravaretur ; :cüm tota collectio bos.

lc.

no , & quieti indulgeret ; nulla alia con-

norum operüum , acmeritorum , qua une

fj

fueta commoda ,. quz folent laboribus íc-

quam ab Angelis, vel hominibusfacta fué-

latio effs ; adeó ut deftitutus omni com«

13

re, & fieri poffunt, nonnifi finitam , ac

i

modo , tantàm mole(tijs affici voluerit la-

€ pfós

limitatam :QXhibe,apt- bonitatem , a

inds

j

k,ïf?gg.»zni de Affetiibus Tom. II

98

Differtatio V,

inde veluti :nihil refpe&tu honoris: divinz

& quidem unigenitum nobis dare '*,miü'ra'm-?

Majeflati debiti refarciendi : : & quia pec»

que affumere humanitatem , hominémque

catum lethale huic adverfatur fumma Maje-

fieri , .quis potis fit, Deum pro tam ingenti

l

ftati ; infinitam quandam contrahit: ma»

beneficio nobis collato , -ut par eft , redae

litiam fuperioris Ordinis in ratione mali ,

mare ?- fateamur , -neceffe eft noftram pau*

quàm fint opera juftorum in tatione boni ,

periem , & cum fponfis- vino carere;feu effe

eó quia a&tus virtutum fua à creaturis-hau-

amore deftitutos , -non quidem in nuptijs

riunt incrementa , à quibus eliciuntar , &

Canz in Galilza , fed prefepis in Bethle-

!

a&tus offenfz ab objecto., -cui injuria irro-

.

liem. ,- ubi noftra humanitas: Deo nupfit ;

gatur

*

quà ratione docuerunt fan&ti Pat-

-

dum humana :divinis ; ima fummis ,. Pa-

,

res , neceffarium, fuiffe eterni Patrisfilium

ftoribus Angeli ; Regis coeleftis lachrymae

dt

noilram affumpfiffe humanitatem , — cujus

cantui famulerum ; -Herus, -& fervus; vir*

tiCnnt.s fe

merito zquale pretium divinz :exhibere.

ginitas, GC maternitas; Verbum divinum ,

[

tur juflitiz; & jufta compenfatio pro pec*

& caro:humana 5 novo., fed vero ;; mirae-

catis hominum : : & quia dilexit Deus ho:

bili,- fed fancto , ac illibato fcedete focian-

r

J

mines , voluit , ne perirent , unigenitum

tur,

e

fuum dare , ac hominem fieri,

Szc-Deu

ZÁnnoni

n

oí

Weawvi: ?,

Es Verbi divini cum AQ'* $9.

Vil

dilexit mundum , ut-filium fuum unigeni-

Éra humanitate :nuptijs vinum nobis defi-

fei

tum daret : - nimirum ponitur:particula illa

eit amoris:? Quisnam tanto fe. patem a«

fic » quse emphafin prafefert , -& perinde

moti-dixerit , -ut ei fufficiat amor ad dili-

u

of

eít , ac fi dixiffet ; tanta-amotis vehemen-

gendum abundé-Deum reclinatum in. pre-

tla, tanto dilectionis zfítu, conatu ,. & ex»

qu

fepio., jacentem infoeno-, vagientem inte£

ceflu , non Angelus, nonhomo;, non Im-

bruta animantia ? Certé huic divino amo-

de

|

perator ; non Rex , fed Deus dilexit, hoc

ri impat femper-eít .quilibet-noftler amor:,

f

eft gratis, absque ullo przvio noftro-me-

nec unquam potiseam ex 2quo redamare»

ls

rito , line ullo precedente noftrodefiderio,

qu& nobis apparoit , humanitatem Salva-

mundumsg feu homines.Reos zeternz dam-

VO

toris noílri Dei,

Supplicemus igitür.enis

nationis , fibique exofos , & contrarios ob

Xim Virgini Matri , -ut-in-hisce-nuptijss

üt

til

injurias fibi illatas : -ut filium fuum non.a-

quibus Verbum divinum infolubili- foedere

lienum , non adoptivum , fed naturalem ,

bei

noftre confociatur humanitati- , " dicat-Filio

m

& proprium ,' & quidem unigenitum., &

Íno vagienti , & lachrymulas effundenti

f

lü

unicum , ejusdémque cum Patre naturz ,

[

vinum uon babent , Ícu (ufficientem amo«

ac Deitatis daret

*

nimirum graüs , & ut

rem, quem in-hisce exhibeanttuptijs , at

la V

mortem pro nobis fubiret ; idque ex puro

Filius dicat ad nos, — Jzplete bydrias 4743,5363,,33?

àbi

amore;, quo homines profequitur , ute:

&c

ut vinum nobis fuppeditet fui amoris-2 - fi

Sert», Y. i»

differit Guerricus Abbas, .O Deum , fi fa:

velimus igitur hoc vitio inebriari., 1 cupie

Ver

Zentee«

;

eff dici , prodigum fui ! fhetlem ,non quo-

mus amoris vino cor noítrum incalefcere,

li,

ties Deus dedit , fed quoties fe dedit.

IFZ .

oportet ,ut -impleamus hydriasnoflras, feu

Ope

profufonem fus t0ta con[jiravit Tvititas ,

cornoítrum aquä ; lachrymís refipifcentiie,

deg(

9 affluens libera.

Cs

f«pe fe dedit Divinitas.

& vagientis pueri:ab hoc fonte ignis oritug

litas Dei ! ó indeficiens largitas. bonitatis

amoris ,& vinum producitur finceri affectüs,

at

divina : Spiritum , cujn primitias dedit

Quis enim ardorém non fentiat ,. flammas

ndi

«poflola , effert univerfis , thefaurum fa-

non experiatür , 1 vel unica lachtymantis

(Upn

um s fontem aque viva aperit , tam bo-

Dei guttula afpergatur ?. Quis-non lique»

letur

minibus , quam jumentü ; tanquam G p

Ícat amoris violentiá in latices pellucidos

ubm

fe omnibus fapientibia ,

«5 inþpiekztiöm

fanclitatis , ardore fi 4fficiatur hujus amo-

n

debitor fit.

Parum erat "Patri tradidiffe

ris ? etenim fi Virgine Matretefte in facro

folo

Filium , ut vedimeret fervum $ nifi daret €&9

epithalamio. Parvulur nobis natus, nobíique [v 7723

DT

Spiritum [antium , quo fervum adoptaret

datus Botrus efi Cypri : quidquid ex illo ex-

Filium.

Quin

Dedit Filium in pretium redem-

fudat non lachryma ,. fed muftum eítpu-

.

pf

ptionis ,. dedit Spiritum in privilegium ade

rioris amoris

*

unde fit cor noflrum per.

C

eptionis , fe denígue totum fervat baredi-

inde ac calix in manu.Domini , ut redun-

Qüia

£atem adoptionis,

0 Deum , fi fas eff dici ,

det P(al. 74. Vini meri plenus mixto. Ve-

Ut

procigum [ui pre. defiderio bominis ! . n ,

rumt4men fex ejus non [l exinanita : effun-

m pe

non prodigus fuit , qui non folim fua ,-fed

damus ergó ficut aquam cor noftrum , ut

€ fe ip[um impendit , ut bominem recupe-

impleatur.aquá, qua in vinum generofio-

Mif y

vAret , non tam fibi 5 quam bomini ipfi ?

ris , ac fincerioris convertatur amoris, &

ol

n non prodigu , qui ficut proprio Filio fuo

amemus non ore tantàm , fed & ves

Ts

non pepercir , [ed pro nobis omnibu tradi-

ro corde, non verbo folüm,

Tepc

dít illum ,. fic nec. Spiritui. fanélo pepercit ,

Ífed opere.

utita loquar 5 . [ed nová , G mirá largi-

Itm |

fe OP'

tate fuper omnem carnem effudit illum ?

19.

$i igitur Deus ob tummum amorem,

$P0*

g

Pearil

Ofun

quo nos dilexerat , voluit Filium fuum ,.

:

[di

j IV.

]'n,1, 3,

It

;,m

99

Amor hominis in Dgum jugiter excitandus, &c.

$ VE

&o quidem , & non obliquo, ac recurvo ;

:.

quíque Deum amant non propter fe ipfos ,

4

Deus impenfrts opere 5 quam ver-

nec ob proprium commodum ; fed quia De»

bo diligitur : non fuffeit amori , ore

us utpote fummé bonus totis viribus debet

lequi ,. nifi. fimul ubere nutriat ; feu

à nobis amari , & quidem propter fe ipfum,

:

qui totam comprehendit bonitatis plenitue

verbis oris , opera re[pon-

deant cordis.

dinem,. Sunt, qui Deumamant , fed dun-

taxat usque ad mammas , ufque ad lactis

P.

E

Memus azterni Patris Filium , quem

dulcedinem , doneclacte, && melle pa-

amor é fummo coelo traxit in praíe-

Ícantur ; & illicó ab amore recedunt , fi

|

pium , ubi voluit indiffolubili fce-

dere noítrz copulari humanitati , ut haec

non lactis dulcedo , fed alicuius abfinthij ,

InCAnt,c,1.

feu adverfi arharities ei propinetur.

fieret ejus fponía , cum qua dicamus,

Q:

Pluries Hebrzorum populus lacte , &

33*

Jeuletur me o[zulo oris fui , quia meliora [unt

L

melle à Deo paítusfuit, fed tamdiu exaríit

ubera tuA vino

[

nimirum experta fuerat

amor in corde, quamdiu lactis dulcedo la-

Íponía dulcedinem uberum ; proinde petit

$.

bia delinivit: feu friguitcor, cum primüm

oículum ; quia meliora fatetur ubera prz

fubtracta ori fuit annona ad fidei experi-

vini fuavitate: experta dulcedinem uberis ,

mentum ; nimirum amicus Deo fuit usque

feu operum ex pectore , ac corde prodeune

ad mammas : nonrecto dilexit Deum amo-

tium , expetit & labia lacte pafta , fitítque

re, fed obliquo, & rccurvo cb proprium

oÍcula, & à pectore rradum inítituit ad os ,

commodum , ut fibi populus confuleret ,

quianonoretenus, &folis verbis, fedcor.

non ut Deum folum diligeret, ' Vze nobis,

de intimiori, & opere profecuta jam fuerat

fi Deum nonamaverimus recto corde, non

Íponfum , cui indiffolubili foedere nupfit ;

recti erimus in dilectione, fed recurvi, ac

& proinde priüs eidem fponfus lac immul-

recedentes à puro amore : non tamehn caret

ferat , quàm ofcula ; ubere priüs folatam eam

ille amore , ft non diligatur à nobis , fed

voluit , quàm ore.

Plerümque verba qui -

nos caremus reclitudine , (i eum recté non

dem proferuntur amorem redolentia , fed

L

diligamus

.

Retli diligunt te ; qui amore

übera non prabentur paftum operis exhi-

recto Deum amant ; amantur & ipi: funt,

bentia : laclea verba ex ore profluunt , fed

qui vanis anguntur conícientiz fligulis ex-

;E

lac minimé ex ubere profertur : proinde fa-

agitati, hareutes animo , num amore, an

ftidimus etiam audire paftores , eó quia fo-

odio digni fint , cüm nullas valeat fïnceriüs

la verba (ubinde ab 1jsdem excipimus exclufi

id dijudicate , quàm ip(emet ex proprio

ab ubere : utrumque verus amor exhibet ,

*

» J

amore , quo Deum profequitur

*

fi enim

!

& oris ofculum , & lac uberum ; quia ubi

amorepuro, & re&to Deum amant , aman«

.

verus eit amor, ibi verbis refpondent ope-

tur G ipfi; fi diligant, diliguntur : fiqui-

Ia , cüm veri amoris teffera exhibitio fit

dem Reci Jiligunt te, Yti funt jufti, & reti,

Opertis.

Sed fi non uber , feu lac in ubere

qui recte Deum diligunt , & à Deo vicif-

deguflatur , & nutrit, cur potiüs non la-

fim diliguntur , quia jufti ; qui vero recte

Ctis ; quàm uberum meminit ? cur non di-

:

Deum diligunt , non proprio ftudent com-

cit lac uberis dulcius ofculo oris ; fed ubera

modo , fed foli Deo adhzrent , & quidem

soeliora ? quia nimirum non lac lïmplicitet

ita arcte, ut fupplicia quzque potiüs, imóà

«upit, fed pectus, & in pectore cor: ofcz-

E

letur sme

0

& mortem feligerent , quàm per lethalem

noxam à Deo fejungi : qui ita amant, funt

ubera tua vino.

fcule oris fus « qqid meliora [unt

recti, quia Deum diligunt , quia non mu-

$?.

Imó Chrifti humanitas non fuftinuit

nera amant Domini , fed ipfum Domi-

folo' in pectore ubera refidere , verüm ea

num.

in nos tranítulit ; an ut loqui non poffet ,

! Ciit

Sunt , qui Regisimperio militiam ex«

34.

quin paíceret ,

& cüm exi(limatur verba

ercent, pericula obeunt, labores fubeunt,

proferre mammas exhibeat ? hinc fponía

fed tametii Regi obfequantur , non tamen

Cantic. 4.

Me! , & lac fub ligua tua.s,

Regem amant propter fe ipfum ,. fed pro-

quia promptiüs ,. & faciliüs ubera nutri-

pter munera , quz accipiunt , ob fpem ,

"

unt, quz fub lingua latent ; 'quàm quz

quà aluntur , tit ad fublimiores promovean-

in peclore proflant ; mon fufficit amori.

le

tur przefecturas.

Plures funt , qui Deum

ore loqui, nifi fimul ubere nutriat ,. feu

amant in profperis fuis negotijs , in vineze

j

nifi verbis refpondeant opera.

Imó non

ja

cultura , in acquifitione dignitatis; fed ifti

ófculum otis petijt , fed ofculari oículo o«

non Deum , fed dona Dei diligunt , nec ijs

ris

?

-

Ícilicet non ofculum petijt oris per-

accenfentur, qui recti Deum diligunt; ne-

ftrepentis , fed ofculum ofculi tacité amo-

ue officit, fi dicas effe Dei dona ; quia hec

rem imprimentis , quia amor magis gaudet

adhuc habenda funt neglectui, imó & con-

Íc operibus prodere , quàm verbis ob(lre-

temni debent , fi Deus jubeat.

Euit pro-

pentibus fe maaifeftare.

Sed qui fine ver-

cul dubio inter dona Dei vita Ifaac repofita ,

borum ftrepitu;opetum exhibitione veréDe-

in cujus lumbis Deus homo continebatur ,

um diligunt ? Qui recto funtcorde : Re&i

in quo fervabantur benedici gentes omnhes $

las 35.— Phiguur ce , fen qui puro feruntur amorere-

& tamen Abraham non folüm paratus fuit ,

Verani de Afeclibus Tom. H

N 23

bonum

loO

Differtatio V.

donum hocce'negligete 5 verüm & immo-

utríque fuum amotem dicaverat D. Romu:

lare id jubente Deo

Vix fideles funt. in

aldus : fed quale fuerit inter utriüimque di-

Tyrocinio amoris , & plerumque non De-

Ícrimen prodere voluit , cüm mortalitatem

um amare difcunt, fed dona Dei ; quzcum

exueret , & jam effet animam aclurus , fic

, D

in noftrum refundantur commodum , nos

tunc ijfe: Vixi centum annis in relieione.s,

i

potiüs in ijsdem ,. quàm Deum in [e diligi-

viginti in mundo.

0 quam [unt illi bre-

mus

Btiam Vinitores vineam Domini z*

ves , felices , jucundi! quam bilongi, mi-

íftü dilexerunt ardentiore , à quibus tamen

feri , importuni : nil fané opportunius ad

fuit vinea defoffa , & immani fzvitie hzres

excitandum Dei amorem , & mundi odi-

vinez confoffus.

um; cum Dei obfequium , quamvis integro

Eít amor iíte à recto amore degener ,

31

Í2culoei impenfum , ob jucunditatem vitum

quiaà fummo recto deflectensincommodum

P]

L

ipfi fuerit momentaneum

& premium

recurveícit amantis , vineam quidem amá-

prattiti obfequij fit perperuum.

runt, led filium hzredem vinez intereme.

Sialize deeffent caufz , faltem ipfz tem-

28.

runt; neque hircanis tigridibus mitior eít

poris anguítize deberent nos amorem de-

hicamor , qui nonnifi proprio inhians com-

docere temporalium,

Quid fitoto fruere-

modo alienum fitit fanguinem 5 anguibus, €

mur mundo, cunclísque , qua ipfi infunt,

afpidibus concolor e(t hicamor, qui ofculum

& noflra fruitio ad plura etiam protrahe-

figit, & vulnus infligit ; melvidetur exhi.

retur fcula ; adhuc nihil effet, & perinde

bere , ut venenum propinet,

acumbra fallax , & aura fugax deficeret

ffe eft,

;60

Re&é diligere, ut difcamus, nece

caum fimus nos interitui obnoxij ; & quid:

dedifcamus diligere , — quia licét magna fit

quid in mundo index eít , G illex voluptatis

ars bona non negligere , major tamen me-

flaxum, & deficiens illico evanefcat : & ubi

liora feligere , & maxima optima dilige-

cífluxerimus , privamur mundo, G omni-

ET

Quidquid à nobis diligitur preter

bus, qua funt mundi , imó & Deo , om-

Deum,; aut non propter Deum ,. malé à

.

a

nibüsque qua funt Dei,

Quàm infelix

nobis diligïtur

proinde ut diícamus recté

mundi amor ,

qui amantem Deo privat ;

diligere , neceffe eft , dedifcamus ea dili-

& in imum detrudit miferiarum !

quàim

gere , quz non funt Dei, & ea prafertim,

c2ecus mundi amor

L

1

qui amanti exhibet

qua amata nobis non expediunt , nec con-

rofas , ut volutetur in fpinis , & prafert

gruunt, quia nobis amantibus nocent , dum

viliffimum pretiofiffimo , quid'enim di-

À coníecutione avertunt falutis :

ea dedi-

ligenti mundum videtur vilius ,

quim

fzamus diligere , que , fi à nobis poffide.

quod eft pretiofiffimum , feu Deus ? &

wiiV

eric

ulum nobis ingerunt ,

nc pe.

antur p

quid eidem pretiofius , quàm quod eft vi-

reamus,& quce potiüs nos poffident , quàm

?

.

liffriumum , nempe mundus

fed viliffi-

ipfaà nobis pcffideantur.

Diligit quis

mus eft mundi amator , & proinde mundo

coacetvátque j

divitias ,. quas congerit ,

ipfo vilior , cui Deus viluit.

Pluris mun.

fed non ipfe divitias poffidet , quibus im-*

di amans lucrum facit pecunig , quàm Nu-

penfo labore infervit , fed divitiee ipfum

minis , quod pre omni lucro eít inzeftima-

poffident , trahíntque innato pondere de.

bile ; an non eft maximé contemptibilis ,

oríum , unde monet Salvianus,

Refu-

qui^ maximi . zfílimat contemptibilia , &

40

gienda efl ampla poffejio , ne fequatur. pro-

3

L

acri fale hisce

"Ad Ecclef.

flocci facit pretiofiffima

funda perditio ; diligit quis aurum, utile

infulfis (uccenfet Auguftinusin Pfal. .Dico

llb. PT

lud poffideat ; fed cum primüm illud poffi-

Pfalm.' 206

breviter bomini avaro , Znvoces Deum.» £

det , periculum incurrit , ne pereat.; quia

quare invocas Deum ?. ut. det tibi luerum ,

quoties ea diligimus , qu& non funt Dei ;

lucrum ergo invocas mon Deum ,. quias

jam nobis pereundi pericula apparamus.

boc lucrum ,. quod concuptfcis , von potes

Ínid noftra incumbant ftudia, ut reclé

27

babere per [eruum tuum, non potes babere.»

feligamus , cui noftrum impendamus amo*

rem. Duo funt; qua à nobisamorem ex-

per colonum tuum , per. clientem tuum yper

fatellitem tuum.

Invocat Deum ,. Minifi-

torquent , & quorum alterutruin neceísé

yum lucri tui facis Deum $ viluit tibi De-

e(t diligamus , G eligamus , in quod a*

LA

Vi invocare Deum ? gratis invoca »,

more feramus ,. cüm voluntas proprio tra-

4vare an parum eii tibi , — [i te impleat

hatur pondere in amorem ; funt autem hac

ipfe Deus & Deus fi ad te veniat fine auro. ,

duo Deus, & mundus , qüibus fimul fer-

p

€ argento non vis illum.

Quid ergo de.»

vire nobisnon datur , adeó ut unum diligere

L]

perinde fit ,^ ac alterum negligere

L]

. dili-

ha, que fecit. Deus fufficit , eui Deus ipfezo

non [ufficit.

gere autem mundum odium efít in fe ipfum

Aliam bibamus nos mentem,vilefcat xio..

37*

exetcere ,

(éque in ima detrudere eerum-

narum ; fecus Deum amare , .eíque infer-

bis quidquid non eft Deus , quidquid non di«

lu In

vire regnare eít , séque promovere ad cul.-

ligitur propter Deum , quidquid eft przter

men verze felicitatis.

Deum., Isnon poteft vilefcere , cui vilia funt

Fuerunt ; qui utti»

cztera praeter Deum.. Ut difcamus igitur re«

que diverfis tamen infervierunt temporibns :

Íedin ijsdem amor , quo mundo adhefe.

&e diligere, dedifcamus , quze in mundo funt

runt, nonnifiangorespeperit, & dolores :

fluxa vana , ac inuüilia diligere, — Nonnifi

fen*

1Oot

Amorhominis in Deum jugitet excitandus, &c.

I-.

fenticeta exhibet mundus , nonnifi vepres

totius anteacle vitz heneüla.s operationes,

per virtutum ftudia, laborum to;erantias,

producit eerumnarum, ac dolorum radices;&

quibus crüciatus pullulant gehennze , & ad-

patientig exercitia, charitatis. culturam ,

hucdiligimus mundum? 1cité Augutinus:

coacervaverant; neque hifce duntaxat 1po«

Serm, de

liant divitijs; verüm & vulnera infligunt le-

Amarus est mundus , & diliitur,

Puta [i

Fep, 3il.

lethalia, quibus ad internecionem lauciant?

dulcis e[fet , qualiter amaretur ? nonnifi ve-

nena propinat mundus Íuas fitientibus. vo:

leviaenim noníunt vulnera ,. quz faucium

Ideo fi fapiunt, de-

luptates, & quzx in ipfo videntur effe hono-

femivivum relinquunt.

fipere definant, incipiántque refipifcere,de.

res, dignitates, divitiz , & gaudia; & ta-

men , quia fucatz immixtum dulcedini ple-

difcant mundi amare obiectamenta, & unicé

Deo toto adhzrefcant amore, cujus calore

nis faucibus ebibitur venenum ab eo, qui

vivifico reficiantur, ac prifline reflituantur

mundum amat usque ad odium fui : an non

id infanire eít, mundo fervire usque ad vul-

incolumitati : hzc eít illa. charitas , quani

L

tüs fudorem ? mundum fequi usque ad tze-

aquze multz non extinguunt , mec flumina

cbruunt: eft hic amor illud praeftantiffimurm

dium cordis? mundo adhzrere usque ad in.

teritum animz? quid ita in mundo cacu.

obobalíamum,;quo vulnera omnia curantur,

&cicatrices obliterantur,eít hicamor felix il-

tiens potelt fibiàmundo promittere , quàm

quzad interitum pertrahunt, cujusmodi

leignis,qui femper ardet, & nunquam con-

fumitur,cüm neque flumina poffint eum

funt pondera divitiarum , honoris umbrz;

bullz gloriolz, voluptatis quisquiliz , por-

obruete : 4424 malte non potuerunt. extin

CA»NZ ?a

corum filique gravando (tomacho non re-

guere eharitatem , nec flumina obruent. al-

ficiendo natz.

ÍAnL.

O palpabilem «cacitatem ?

T I)

lucemnegligere , & umbras fequi; «clum

Non opponuntur huic igni torrentes ;

deípicere, & coenumampledli, ubi quidquid

fed flumina, à quibusnonextunguitur ; fed

fi torrentes impetu magis tumukcuatio, cut«

apparet fenfui volupe, venenum «eft animz ;

& quz aliquid cenfentur pretij praéfeferre

füque rapidiori dilabuntur, cur non potiüs

puerorum funt aping, ac fabularum affanize,

torrentes objiciuntur, quàm flumina? Aa

quiatorrentes non femper fluunt, cum flu-

Íeu umbratiles voluptates , noxie deliciz,

?

vanzque praítigie, — Quàm depravatus in.

aninibus nunquam defit copia aquarum

**

eít guítus amore mundum profequentibus,

1tà e[t, quia verus amor, tamet(i femper ad-

verfa patiatur, nunquam tamen extinguitur,

um ejus amaritudo ipíis dulcefcat 7

nec quidquam patitur detrimenti, & non fo-

làm aquis multis,ac diurnis torrentium, fed

& diuturnis fluminum obfiflit,

Solus Dei amor. [uo calre vivifico

Tametfi fluctus infurgant advärütatumg

43*

turgeant perfecutionum procelle , nunquam

veficit, fwätque pracordia, cujus beneft-

tamen hunc .amorem ad ullum impellent

440 vulnera curantur noxarum , £$ i*

naufragium ; imó in adveríis ejus. flamma

catrices delentur «ulpas

]H7L-»,

fplendet.clarior, illucefcit illuftrior ; hinc

.:fponfa, cüm amore ferveret, quamvis ad.

verfitatum circumfepta tenebris nigrefceret,

40.

& 'TOn diffiteor 'pï'ura?ämundo 'ft'lis-ama;

toribus exhiberi oble&tamenta, plu-

formofatamenapparetz ANzgra fum fedfor- Cannt,

ra voluptatum illicia , ac deliciarum

ofa filia Hierufalem, non eniminfolo dun-

WWJM

taxat- candore floret pulchritudo , fed etiam

auc: pia , fed tamet(i haec videantur dulcefce.

àn umbris nigredinis clatcícitilluftrior; hinc

re, cüm. guílantur; guítata tamen, nonnifi

veítigia telinquunt amaritudinis; & que pla-

fponía.,'quamvis nigra, adhuc tamen fors

mofa, imó fpeciofa, quianigra; perinde ac

cuerant, cüm haberéütur; difplicent, &

fidera, ideo fplendent, quia tenebris .ob-

lancinant, . poftquam «abiérunt ; imó ideo

aliquam praíeferunt dulcedinem , utad ve-

voluta;quali omnis ex nigredine venuflas in

Íponfam derivaffet.

Da veré amantem, da

nenum hauriendum. infelices alliciant volu-

finceraardentem charitate; tametf1atris vi«

ptarios: 'eft eaiin deleCtatio carnis afflicio

fpiricus, dulce venenum , melleum fel, vul.

deatur obrui, fumofisque tentationum cali-

ginibus; nunquam tamen interna ejus pul-

nosgratum , mors blanda,recte Augu(linus:

chritudo quicquam patietur detrimenti,quin

Serm de Pen Delectatio otcidit , .&8 praterjtyuulutravit,

p*.

& tranfioit 5 miferum feeit , && abijis anfe-

& illuílrior illucefcet.

. Àn non pulchrior

D.Paulus in fua.apparuit infirmitate ?. an

licem veddidit j & ^reliquit.

Neque abs re

muhdi oble&amentacontuleris cum przdo-

nonjJobi formofitasin fuo fimeto illuxit fpe-

nibus , ^quilerichontinum peregrinum | e-

ciofior? An non Abrahz fidesin fua proba-

tione candicavit clarior? Imó nonne Chri.

T.

Lus, IO,

fholisuerunt , & plagis impo[itis abierunt . fe-

ftus ipíe, quem David dicit fpeciofum for-

piidivo velidlo , hacinnt mundi ftipendia ;

cujus oble&tamenti: delicie voluptarios de-

inà prze filiis hominum, eerumnarum obdu-

ÍpoliantDei gratidg. jure ad Dei hzredita.

é&us caliginibus fplenduit exercitio virtu-

tum illuíicior ?

tem ; favore Chrifti, fuffragüs Ecclefize, vir-

tutibus moralibus, omnibüsque per tot an-

.Ne tamen quis fibi nimium blandiatur

44;;

nis congeltis meritorumthefauris, quos pcr

de fua nigredine; non quacunque nigredo,

*?

?

eque

102

Difertatio V.

utiit

neque quoquo modo formofitatem invehit,

plures invenias , qui cüm tormenta incorie

borat

fed ea duntaxat;quz nigrefcit inftar taberna-

cuffà vicerint peCtorisfirmitate, fibi oblatae

hicf

culorum Cedar, & pellium Salomonis ; N$-

poítea ceflére pecuniz : validiüs ferro re-

1i5 (

gra fum.fed formofa filie Hierufalem, ficut

fiftitur, quàm auro; illo pugnamus, hoc

4

zabernacula Cedar , ficut. pelles. Salomonis,

expugnamur; idque etiam Poétis cüm inno-

anan

quia nimirum fi exteriàs fqualent Regum

tuiffet; Danaém finxére, que cüm turrim

utel

tentoria, intusauto illita, gemmtsque illu-

propugnaculis vallatam :fuperaverit, auro ce-

guett

minata referta funt. opibus: qui igitur in

cidit opprefía; fed procul hinc Poérarum

tiit,q

pravis excutiendis cogitationibus eft folici-

commenta , peffum eant fabularum delira-

4ut af

tus; in tentationibus urgentibus fuperandis,

menta, cüm citra fi&tionem pluresauri fitis

h n

ïponf(

fortis, & conílans ; in laboribus fubeundis

interemerit,

Anania, & Sapphyra Lucem

n0n

perfervidus ; in adverfitatibus tolerandis

mundi Chriítum fecutiàreclo falutis itinere

patiens,& humilis3 hic, veré thefauros fuos

fponl

haud deflexére, quamvis in eodem plura fibi

enixi

recondit fub pelle; & extima nigredine, quá

objecta viderint impedimenta; ut odium po.

4on L

obducitur, internam cultodit pulchritudi-

pulare ,

injurias propinquorum , minas

nein.

|

Duo:

Judeorum, incommoda Evangcelicz pau-

4ItieL,

44:

Non tamen fola extima nigredo fub-

pertatis, Chriftiani inflituti probra, quze ta.

amutus

eundis laboribus accerfita pulchritudinem

men omnia imperterriti fuítinuére,

Ve-

prodit; fed quam Dei amor invexit; fiqui-

«inis t

rüm qui pe&tus objecerunt adamantinum ho-

fülqte

dem pauperem fuperbum , militem focor-

minum exprobrationibus, animum habuére

u 0

dem, operarium defidem , ficut amor vir.

cereum adauri fulgorem ; fiquidem primis

tutis non commendat ; ita nec pulchritudo

perculfi auri fplendoribus collicuerunt; di«

-äubd e

dim ex

ornat: nigredo , quam virtus non promo.

vendito enim agro, cüm primüm numera-

Quem

vet, fed vitium movet, turpitudinem inve-

tam fibi viderunt pecuniam , maluerunt

hit: étiam Saul tentatus fuit, & tamen vis

perire, quàm egere; G cadereà coclefti hz-

——

duo ip

defici

&tus occubüit ; etiam Arius laboravit, & ta-

reditate, ne tenui exciderent patrimonio :

men errore duclus, G tumore inflatus cre.

Tolati

maluerunt mentiri Spiritui fanélo, & Petro;

puit medius; hi enim & alij plures ejusdem

quàm fufceptas prodere pecunias ; adeó in

atit

fuffuris viigri fuerunt, non tamenformofi,

aurum amorinvaluit, ut preconceptam in

fiper

quia nigredinem, quarn virtus non afficit,

Chriítum dileCtionis

flammam extinxerit.

Omnit

6.

vitium inficit,

Ut nigredo amico focdere

Scio à Saule viélos Amalecitas, fed fcio

honor

pulchritudini copuletur, ab amore virtutis

etiam à fupellectili Amalecitharum poftratü

"

& div

Íuam necefíe eft originem trahat, hincfpon-

[ed tà

Saulem:Percufitque Saul Amalech ab Hevila,

€Ag?, Y.

fa : Nolite we confiderare quó4 fufza fam.»,

donec venias ad Sur : fed victoria Saulis nos

h

Y

quia decoloravit me Sol : hzc eftilla nigre-

edocuit ab auro fortiüs, quàm ferro , &à

lt

do, qua fimul infufcat, & ornat; obícurat,

€omm

fupelleétili ocyüs, quàm ab hoftibus fuperari

& illuftrat $ umbras inducit, & lucem addu-

homines : Victori enim Sauli palmas pro-

tantg,

cit: qua àfole habetur nigredo nitorem ad-

ftrati dedére. Amalecite 5 fed ferales cu-

qu

dit, dum candorem adimit; ut nigredo pul«

preffos exhibuére (polia Amalecitarum ; &

o

chritudinem invehat,é coelo in nos derivari

quem loricati milites, catafradi equitesnon

A

debet, non interris oriri ; qui ex . terreflri

vicerunt, inermes oves proftrárunt; E*pe-

6p

adta

igue nigredinem contraxit , quà facilitate

candorei ex flammarum confortio amife-

percitSaul ,. populue Agag , & optimis IéReg. 1j

llllfïl' ;

gregibus ovium,& armentorum, 65 veflibua

Ín q

rat, eundem abluentis aquz recuperat be-

arietibus,

Sed Í[ublatum etiam de . anathe-

(itiat;

neficio; nimirum adfcititia eft nigredo,quae

mate aurum ab Achano,homines edocuit, ex.

dii;

cüm radices nonegit, non potis eft in pul.

pugnatores urbium, nonraró à divitiis ex«

chritudinem efflorefcere : quz veróà à fole

fitat

pugnari; & capi poffe auro, qui ferro mu-

illiat

mutuatur nigredo,quia agglutinatur cuti,in-

nitiffimas caperearces potuerunt. . Ut aüteni

tit; h

hzret carni , milcetur vultui, altiüsque ra.

non vincatur quispiam amorefluxorum;qua

dices agit in genis, à quibus faciliüs cruor,

interitui funt obnoxia, neceffe ; eít amore

libiy

quàm induétus color extrahitur, in florem

muniatur illius, qui infirmis, & imbecilli-

qe tq

Ápoil

germinat; imó & geminat pulchritudinem

busfortitudinem fuppeditat? quia Deus ad-

intimam cordis, & extimam oris,

la, id

eft pro muro inexpugnabili eum diligenti-

ttis F

41*

Facilé extruditur nigredo, quam fumus in

bus: Urbsfortitudinis noffre Sion : Saluae

omir

genis finxit; fed quam Solin vultu pinxit

£or ponetur in ea murus, &5 antemurale z ni-

nonnifi cum cute, & fanguine obraditur :

mirum Deus tunc inflar muri Sionem ani-

quo f

W

quia nimirum verus amor adimi non pati-

m noítrz cingit, munítque, cüm .eum ex

NT

tur, & nulli cedit, 1mó nec fluminibus obrui-

Q a

totis viribusamamus, quia tunc viciffim ab

&t cop.8:

tur, necauro corrumpitur z $i dederit bo-

ipfo amamur,

LP

47.

iC 1

n omuem fubflantiam domus fua. pro dile-

Hinc fponía h

occe ut muniretür pro»

£ione , quafi nibil defpiciet eam.,

Obfer-

hili

pugnaculo expetiit exofculari à dilecto,, cu-

ves velim poít fluminum inundationem;pe-

jus amore languebat ; Nwnerate dilecfo meo,

CAnby 3;

ofculi

cuniarümque oblationem, adhuc triumphos

quia amore langueo , quàm felix infirmitas !

:

1.

H()l'ibl

recenferi amoris; quia nimirum | difficilior

quàm falubris egrotatio! languere amore

ïfmur

eftcum auxoludia; quamcum gurgie; cüm

......

pout,

in exle(temfponium , & perire dilectione )

Wtis

Wirys

B

Amorhominis inDeum jugiter excitandus , &c. 103

utinam, & nos fortünátohoc febrili xiftu-la«

murus, fed'nos ut Deumteneamus noflram

L

boraremus; ideo (anitati donaremur , quia

fulcientem imbecillitátem-& hanc defenda-

hac febri zí(tuaremus: azftuseft, (ed.amo.

mus-debemus & antemurale-extruere, hoc

C

ris, qui folatium adfert, & reficit. &eftuam

eít cuftodire noftrum cuítodem, propugnare

a

£em ; Ó utinam daretur & -nobis.hoc z(lu

noftrum propugnatorem., ac defendentem:

ánflammari , hac febri-laborare, hac:charie

defendere, (cilicet.ut ille-fiat murus ;protes

*

tate languefcere! .& ideo fponfa cüm lan-

gens, debemus urbs effe fertitudinis, feu

.gueret amoris vi correpta, flumina non pe-

amoris ; fortisenim e(t ut «mors dilectio,

&iit, quorum laticibus vehementia minuere«

tunc in circuitu noflro -erit, nobisque mu«

l$

tür ardoris, fed ofculari enixim-expetiit à

-nimento, :fi eum enixim dilexerimus, mec

c.mg- lo

fponfo, ofculetur me ofculo:oris fui, hoc eft,

«ceat,

quidquam à nobis fiet, quodipfiminus pla«

mon petiit ,. ut poffet ipfa -füum deofculari

1

fponfum , fed utfponfus:eam deofcularetur

xd?.

'Ut igitur ipfe nos muniat., :noftróque

enixim efflagitavit; quia nimirum 'ipfam

maneat in circuituyexcubandum nobiseft, ne

ii

3mon latuit, parum effe Deum amare, nifi à

finamus quidquam attentari, quo lzdi poffiz

IY

JDeo.etiam redamemur : :/fi-enim Deus nos

Werus:enim amor ocyus ;periculis 'occurrit

4met, quia.nos eum amamus,tunc.ponitur

amantis.;,:quàm propriis; imó.& proptiis,

4mutrus , & antemutale; quo Urbs fortita-

h

quia amantis ; cum fit anima magis ubi amat,

:dinis noftrae Sion munitur, ne expugnetur;

quàm ubi animat; -hinc Apolftoli, quiaveré

ffulcitur , -ne cadat ; .ait fpenfa ofculetur me,

Magiftrum Chriftum amárunt, cum navicu-

qua ofculata fum :eum.: :minus enim -eft,

k flu&uaret, rogárunt, timuerunt, .& al-

quód.ego ofculer illum;; :nifi ipfe: me vicif-

tioribus eum excitárunt clamoribus,eó quia

ifim exofculetur, .Pereojnifi abeo . amer ;

«utn ipfisetiam Salvator in puppi dormiene

quem diligo;; :meze-cedo -imbecillitati , -nifi

perichtaretur. Sed.undein Petró :prefer--

1fuo ipfe me fulciat amore, langueo amore,

tim tantus timor, cüm nauticam-exerceret,

:deficio dile&tione;nifi fuo ipfe ofculo mihi 6it

marinos fluctus :etiam pedibus «alcare di-

folatio.

:Q febrim 'falutatem ! O zílum

dicetit, &b undas decumanas:nautice artis

'haritatis feliciffimum! : quo fponía naufeat,

induftrià eludere: -unde igitur tantus in:Pe-

fuper cibo leviffimo voluptatum; rerümque

.tto timor, :'cüm edoClus enatare , adhuc ft

omnium liumanarum, *nec ampliüs «curat

fluctus-navim exforbuiffent, potuiffet ;ipfe

46

honores , ac dignitates, nec inhiat opibus,

natatu littora -appellere:? ;Nimirum«cum

& divitiis, necíitit voluptates, & delicias;

medijs in-aquis igae aeftuaret . amoris in Ma-

Ted tantüm ofculum.enixim petit.

:giftrum'Chriftum , & quo fluctus argerert

:

8t.

Vix didicit in -cunis balburire., -&jam

tumidiores., arderetipfe flammà vehemen-

fa&idit-quidquid 'voluptatis, :honoris., &

tiote., :non proprium rantüm timuitin exe

äl

€ommodi mundus fuis :exhibet incolis; &

€itatzmaris procella: periculum, fed quia im,

L

antüm ofculum (itit , quod enixim .petit :

pavi dormiens periclitaretur & ipfe Magi«

fter

quid ? .an dulciaslocuta fuitfponfa., quàm

Sed (i non proprium, fed fopiti ti-

cocleftis fponfus? .(iquidem 'Chri(tus ingre-

muit Magillri periculum, cur Martb. , Sale

« Heb. Yo, diens mundum teíte A poílolo., :converfus

'Vatórem timore correptus alloquens 'ait $

P

ad Patrem dixitc Olationes; 6 facrtficta no-

-Salua nos perimus , cur potiüs non dixits

Juifli, corpus autem perfecisis mibi.: (pon-

'4mpera ftatim ventis , 'ut fileant; co&rce flue

;loïR?Z;- If

élus decumanis tumidiores , ;ne una cum

!

fus ctucem receníet , -cüim Íponfa ofculum

Áitiat; ille patibula :meditatur, 'hec amoris

CYavi te ábforbeant, i.'alva;

i fzeviente: procellá

delicias efurit; ille fpinis eircumfepiri co-

iperiturum,

?

gitat, hac amotisfulciri floribus; ille faxeze

Verüm qu

ia pericalum Magilirra p*

illigatus columna flagella ,& vulnera appe-

'tro dile&i;Gib: Petrus propriumfecerabideo

tit; hzc veré in ofculo amoris ro(as legere

'€ fomno eum excitans dixitSz/va nos peri-

labiorum purpurá vernantes expetit; uter-

nu qua(i.diceret, 'pereo f tuperis: verus

E

que tamen .amore ferebatur ; íed.quia à

'enim amor eít, qui fc incelumem putat , (1 is

Íponío fpeciatim redamari-concupierat fpon-

non pereat, quem amat;. & ideo Petrus Mas

Íía, ideo prater amorem., quo eterni Pa-

giftrum rogavit, ut fuos falvaret Difcipulos,

tris Filius-omnes.generatim . profequebatur

à quibus cum totis diligeretur vifceribus;non

homines, fizivit fingulare -fpon(i ofculum ,

exiftimáífet , potuiffe matatu naufragium

Ilfl;l 2(' 4

quo fortiüs muniretur , ne.caderet ; ofcule-

'evaliffe., fi Magifler dormiens obrueretur

zur me ofzulo oris fuj: & quamvis fpontus

flu&tibus: & ideo pereunt Difcipuli diligen-

eam ample&taretur: Leva ejus -[ub capite

tes, quia Magiíter periclitatur dile&us, Vee

rüm quia Chriftus fuos redamavit Difcipu-

360 , &5 dextera illius amplexabitur me,ad-

n

huc ipfam divinitatis dexteram , quafi ni-

los, fuit iisdem murus, & antemurale, ne

eorundem navicula fluctuum

]

4h

hili feciffet,fi ofculum ei defuiffet;à fponfo

x

- impetiga afful-

'tibus mergeretur.:

ofcalum petit, feuab ipío redamari, utnon

$f.

CHf

floribus tantüm fulciretur, fed muro, & an-

"Quàd f vbi f.

3lus-, "ibi nullus timorls

"ocus; non erat; cur in navi timerent Difci-

Àfaia 26.

temurali muniretur, necaderet : Sd'lwi?*'v'

puli, in qua falus ipfa federet,

Sponfa f5

ponetur in ea 1UWrus , &6 antemurale : ni«

$

mirum Deus ut nos tucatur, factus. e(t mobis

:adfuiffet cum Difcipulis in navi illa flu&ibu

"

*

104

, Differtatio- V,

dl

] uf

quaffata certé non liberari petiiffet à pericu-

amoris excitaret, nift oleum , quo alcretuf

4l

lo, quod tunc imminere Difcipuli. credidé-

effulum poffediffet ». fponfi nomine,oleóque

kl

runt, fed contentaofculo fuo quieviffet cum

effuto cüm primüm ditatam fe novit, non

m

Íponío , ac ferventiüs amoris flammá exar-

ampliüs tam folicitafuit de ofculo: quia per-

h

fifíet ,. ventorum exagitata impetu , ac ma.

fufa oleo, & fponfi nomine , íeu amotis

rum

rinis madefacla flu&tibus, quosri(iffet,cüum

flammá, qua arderet, diligit quamvis ofcue

&

nec flumina, nec fluctus obruere. charitatem

lo deflituta; refpirat enim folo fpoafi no-

lm

poffint;ofculetur me ofculo oris fui , nilavi-

mine, quod Íuo- adfert Janguori íolatium ;

fneus

dius exegiffet, quàm hoc ofculum,feu reda-

tota exultat, fervétque amore, fi ejus no-

&f

mati àlponfo, quem enixim diligebat, Plu.

men fonet non tam in auribus, quàm corde;

dem

ris enim fecit fponfa ofculum fponfi, quàm

& recogitatum fponfi nomen mentem .nue

cxtera omnia, qua mundo funt pretio;cüm

trit, & amorem.

,aml

nihil

fciret etiam orbem terrarum exejus pendere

Parvula tunc fuit fponfa cum ofculo-

digitis; opes, & vitamin ejus refidere dex-

4

po[fe

rum lacteconcupiíceret enutriri : nunccüim

tum

terà: imó luto, & cinere & algáviliorem,

jam adoleviffetin fchola.amoris, evacuavit,

hi /

fc cxiftimáffet , quamvis pretiofiori mundi

quae erant patvulz,; folidóque.nominis:cibo

fupellectili locupletatam ; fi fe deftitutam

ää

qu

enutritur: Oleum effufum nomentuum: quia

E

hoc ofculo noviffet, & ideo enixim folàm

jugum divinz legis.non:ofculorum -deliciis

qula

uUl

petiit ofculum,à quo folo nofceret poffe ve-

fit leve, fed cceleftis fponfi nomine,oleóque

tnu

ta donari beatitate,

N

fuaviffimo ; neque amor'hoc perfufus .oleg

Em

4*

eum

Fuerunt hac initia languoris, quo fpon«

putredinis :expavet. ;periculum 5 'innutritur

fa usque ad ofculumamorisaílu agrotavit;

$pon

'enim vegetior-oleo:.rectarum operationum;

fi tamen fuére initia, càm dediguetur cha.

'quibus:ne fponfa deftitueretur., néve -otiari

i

ritas claudi terminis.

dend

Primum tamen,quod

videretur, petiit poft fponfum currere;cüm«

bin,

Íponía fuum petiit à fponfo , ofculum fuit ,

que fequi,quocunque.iret: Zrabe/me, .post

*

Qu

^ H?Zf.)f e

€—————

qom

quia cunéta fortunz blandimenta , mundi

te curremus : iedquid trahi cupit,.qua cur-

lenocinia, deliciarum illiciafaftidit, qui ve.

hort

rere petit? fi trahitur, jam:noncurrit, quia

ré Deum amat.

Parum amat fponífum, fi

non vi propria, quis trahitur , fed.alienas

Tnam

quid aliud prater ofculum à fponío cupiat,

currit autem quisque indita fibi virtute;.cu£

pem]

parum amat, cui fufficit .non peccare 5 :non

igitur trahi petit; quz poft fponfum currere

difft

eiden

amat, qui ofculum non :optat:;non fuit

fatagit? an quia verusamor vel cüm evolat;

Magdalena folis fponfi pedibus :«contenta ;

volur

le putat flare? G cüm .currit, fe quiefcere

quamvis ijsdem illigata capillis amore lan-

autumat ? :ferventer -qui.amat, tametíiin

fudor

ferun

gueret ,. nifi fontibus 'eos abluiffet lachry«

amantem currat ; quia impatiens eft :amor,

inatum; G ofculum pacis fenfiffet fibi à

facrif

morámque omnem difrumpit; fibi quiefcere

fponío datum, V/ade n paceremittuntur tibi

videtur, doneceum.affequatur: .qui :verà

Áigy

peccata tüa, Sitiit Samaritana aquam non

modico flagratamore, volate fibi *videtur;,

Quo

tamen puteo incubantem, fed. falientem in

duy;

fi vel pedesmoveat, ideóque nos fegnes -in

vitam zternam , ac redamari à fponfo , cu.

curfu fumus, quia modice :amamus;, «X fi

jus amoris

f6

pou'ä

flammas in aquis excitayic putea«

pedem moveamus nobisvidemur aquilarum

ex:equáffe volatu pernicitatem; & ideo fpon-

Ícrib

$. VI,

fa, quia ferventiori dilexerat amore , :non

Íolin

currere, fed trahi fecredebat; &trahi pe»

fuis v

Veri in Deum amoris lychnus , ne

tebat;'ut currere poffet: Zrabe me, pof ze

fæ, q

dormitet j vel moriatur zutrimento de-

curremus : nefcit charitas tarda -molimina;

fe fpo

currere cupit Euro ocyus ad amplexum fpon;

Qyer.

flitutus, alendus est oleo interna pacis;

& externa operationis,

fi, nequeotiari vult, que toto nifu petit cure

&aden

rere, aflecutura- quem diligit,

Imó quia

Wt

f;

C* I fponfa ofculo fponfi afficitur, nonta-

amorin aliosfe diffundit, mon folus petie

led&

men nomen fuit fponft oblica, cüm il-

currere, fed fociis flipatus Zrabe se ,. pf

Y d

^. lud altiàs ofculo,& oleo fibi impref-

te curremus, quia charitas benigna eft, ítu-

Qa»». 1.

L]

"

fum voluit: Oleum effufum nomen tuum

LÀ

détque omnibus impertiri beneficia: imó

quia

an nonut faciliüs conciperet amoris ignes ;

non amat, qui bona, quz poffidet, in alios

tllr,ql

quos vel ipfum nomen effüfo oleo incende-

non diflundit ; cüm fit Philofophorum fci-

Enlm.

ret? hoc fiquidem oleoignis nutritur amo«

tum quodpiam;non effe aliud amáte, quàm

QUo a

ris, & ideo cum nominelponfi fibi voluit in-

alicui bonum velle, quo conftitüto, fit, ut

Dofl

fundi , ut quo amor aleretur, nunquam de-

quanto majus bonumcuipiam volumus, il.

&tail

eílet: delicaté amat, cui vel folum dilecti

lum vehementiori profequamur amore,

lt

nomen fapit ; folo fpon(i nomine fe defpe-

Hinc fponfa, cüm impenfiori amore

jf

Obtuh

&am credidiffer , nifi & oleocffufo fe prz-

fuum profequeretur fponfum, cuncla, quae

Brand

fenfiffet affectam : flamma (i alimento de-

poffederat bona, munifica ei largitate flatim

T.

flituatur, quamvis excreverit in incendium,

dederat , tantüm ut ipfa fuum poffideret di-

Gt h

flatim extinguitur; perítque in umbra,quz

leétum , cui nonfolüm hortum , verüm &

üüt

Íplendoribus coronabatur ; non fatis fuit,

plantas, atbores, fruchísque omnes, quin &

BEU

fponfa fpon(i nomen, quod ignemg in ipfa — affcium ad ipfos ampla ceffit largitate: 7e

lt in

E

nidt

lt

0a

Amorhominis in Denm jugiter éxcitandus, &c.

10f

lN

g

Cnr/:t,c';þïe niat dileBus meus in bortum fuum, & come-

non in gemmis

pre-tx;uxp'.; 'fed in voluntate

dat fruciia pomorum fuorum. — Abdicaverat

pronitatem,

i

Íe fponía horti fui dominatu, ac totius po-

Sed quid ? quàd feptuaginta Interpretes

la

marii; proinde non dicit veniat dilectus meus

E

H

legant : Defcendar fraternus meus in bortum

in hortum meum, & comedat fructus pomo-

meum,8 comedat frullum nucum eju :f fpone

]a

rum meorum j fed veniat in hortum fuum;

fus regaliredimitur diademate, regius po-

)a

& comedat fructus pomorum fuorum: fo-

tiüs eft eicibus exhibendus , fercula func illi

lüm ipfum dile&à vocat fuü, veniat dile&us

paranda delicatiora;cur nuces ei apponuntut,

ja

meus; meus ipíe fit,& omnia meaillius fint:

quibus vefcatur ? &f'comedat fru&tum nucum

& fortáffis füuum dixerat dilectüm, quia ei-

ejss, an quianuces multiplici cortice nucleum

le

dem hortum,. & . cuncla, que. poffideret,

intus obtegant, & Deus ijs vel maxime de-

jam fuiffet elargita, Deum enim habet, qui

]

ledetur fructibus, qui exteriüs non patent,

nihil habet ; & omniapoffidet, cui Deus eft

fed interno matutiunt affeQtu, dulcefcunt a«

r

poffeffio ;; quia dominatu fe fponía bono-

more? Sciocoleftem fponfum latebris gau-

l

fum omninm fuorum abdicaverat , ut ni»

dere, precibüsque eidem in abfcondito fufís,

0

ao

hil üibi retinuerit , meruit Deum poffidere,

càm oras ait intra inculiculum tuum: quid

IH

quo. pacto etiam Abrahz Deus merces fuit;

hoc? nifi quia magis penfat affectum.intus

l$

quia & pattiá ulcró carverit., G domo | Pa-

latentem ,^ quàm effe&um extra patentem ?2

Ils

ttis, 'ribui Levi pars, & hareditas Do-

amat fufpiria noftra, fed qua intus affe&tus

9

minus fuit , quia nulla.ei portio terrarum

elicit, non quz exterius hominum objiciune

h

cum cateris tribubus in pattem obtigerat,

tur confpectui,. Noftra jejunia, eleemolynae,

Sponía igitur.cüm impenfiffimé (uum ama-

)

quibus alienz opitulamur indigentize; noftrae

/

ret fponíum., .non ei hortum tantiim poffi-

preces, quibus Deum nitimur in noflra vota

I;idem.

dendum tradidit, fed & plantas , imó G fru-

flectere; noftra cilicia ,' quibus rebellantis

Gus plantarum:; veniatim bortum fuüsna, 5

concupifcentiz co&ércemus motus, inflar nu»

Cutit,

comedar frusius pomorum fuorum ,. facilé

cum multiplici involvantur tegumento,intus

hortum noftrum ,. corpus fcilicet, & ani-

ES

foveantur affectu , ut gratiora Numini ob-

mam Numini confignamus , ad quod fcimus

tingant, quod adeó hoc involucro deleélas

h

pertinere cura pleno ac difpotico jure ; fed

tur; ut vel in Matre propria nucleum Virgia

$

difficulter, &raró poma, fructásque horti

nitatis, fponfi cortice tegendum curaveritne

g

eidem cedimus.

Quàm pauci qui propriam

foris ftatim appareret fuiffe é Virgine Matre

'a

voluntatem ;. labores omnes, quos fubeunt;

editum. . Quinimó mercaturam cum doce-

ü

fudores,. quos fundunt 5 verba, qua pro-

ret folas € gemmis margaritas conquifivit ,

"

ferunt ; affectus, quos ex corde eliciunt,Deo

emitque,eó quia folz fub cortice concrefcant.

facrificen? quàm rari qui fcrmones omnes,

Quéd (i thefaurum emit, ideo fibi comparas

*

fingulósque cogitatus , & omne opus , in

vit,quia deprehenderit in agro delitefcere,

quo exercentur foli dedicent DEO , .cujus

£?

3

- Quàd fi fponfa inhortum voluit fuurri

duntaxat gloriam in iisdem quarant, & non

accerfitum fponfum, curnon potiüs verna

iil

f

potiüs proprium commodum.

temperie, cüm areole herbarum | lufu jo«

$6.

Facilé Dominium horti noftri Deo in»

fcribimus.

cantur; flores colorum vatietateelegantios

Verüm eundem rogare, ut non

rem fpectantibus pompam exhibent ; & ca«

la

Íolüm in hortum fuum defcendat, verüm &

nore avicula arborum

ramis iníidentes

fuis veícatur pomis, amoriseft unius fpon-

cantu multiplici aurz plaudunt teporibus ;

4

j

Íz , que nontantüm corpore, fpiritn, G vità

arborümque comis , " quibus obtecle au«

fc fpoliaverat, fed à dominatu etiam abdi-

diri potiüs volunt; quàm videri ?. cur cüm

caveravomnium operum;imó & affectum ad

fponíus fit los campi , non eum accerfivit,

l

cadem excufferat , ideóque fponfum invita-

c

cum in horto candicatent lilia , purpura»

verat,ut non folüm veniret inhortum fuum,

fcerent rofz,vernarent tulipse difcolores, &t

7

€,

d

led & comederet fruiu pomorum fuorum.s,

reliqua Florz odora proles adole

lCCI

et 2

[

non dixit comedat poma plantarum, fed fru.

cur in autumnum diftulit invitare: fponfum

f

étus pomorum, nimirum fructus fructuum,

in hortum; in quo caniculares folis radij pena

L

quia Deus non tam operibus noftris delecta-

dula exarboribus poma concoxerant? Am

Jo

tur,quàm eorundem operum pio affe&tu: non

quia pomis, feu operibus ex ardentiore affe-

9

enim quid effe&tu ei offerimus, attendit, fed

é&u profetis;-ac perfectis magis delecletur,

ie

quo affe&u; feu quo animi, cordísque fenfu

quàm floribus? eó quia iftiinonni(i ad ocu«

n

noftra ei dicemus, penfat: iddue teftantur

lorum, nariámque oble&amenta adolefcant?

(

2railla duo, quze arz vidua obtulerat,munus

cüm enimin floribus pretium nonnifi in exe

l

licét effc&tu fuerit cateris tenuius, quz alij

tima difcolori pompa fiftat, fitque tota flo.

obtulére, quia tamen affectu fuit omnibus

rum fupellex exterior ad illicia duntaxat

"

f

grandius; metuit reliquis praeferri, acgratius

oculorum, noluit fponfus ijsdem dele&lari:

P

Deco obtingere, fi Deus in noftrum defcen,

qus latent in corde , quz foventur amore,

dat hortum, non fructibus vefcitur, fed fru-

hzc illi placent ; non que folo proferuntur

j

€uum fructibus, neque in pomis . attendit

ore, vel oculis exhibentur ceterorum , à

eraffitiem , fed in. corde promptitudinem;

quibus vel plaufum extorqueant , vel com.,

non in auro pondus, fed inanimoaffcctum;

modum trahant,

[

l9

Verani de Afeäiäu: Tom.It.

: Dilc&æ»

106

d -;zpiacrtatio PA

í5»

- Dile&s fponfz invitatu defcendit fpon.

per

eligitur in horto,«& colligitür*'?V'cm'*in

fed

fus, intravitque in hortum füum;fed quid

-bortum meum . [oror-mea fpoufa , mejfui

;putas , collegerit ? 'An racemós vindemiam

i

myrrbam -meam. cum. aromatibis meis s

dil

defpumantes ,. vel poma rubedine picta, vel

quia fine myrrha non placuiffent fponfoaro-

ee

ficum lacerato cortice propriam"oftendenté

mata , qui-myrrham füuam ; demeffuit - cum

lj

dulcediné , vel marnofa pyra é ramis pendula,

aromatibus, à quibus fejüngi -noluit , fed

& innata dulcedine ad efumallicienti2? nil fa.

fiit

fimul illigari: fed' cür fejunctim vocat myt-

ium

né horum : fed cüm-omnem : refpueret po-

rham fuam meffui myrrbam meam ?

cur

fhr

morum dulcedinem , fola fuit amaritudine

myrtham - aromatibus prafert preff/ui smyr-

deleclatus myrrha:- Veni im bortum meum.s

&f

rbam meam cum aromatibus, G non pouüs

nub

foror mea fhonfa , me[fui mayrrham meam.s,

dixit ,. meffui aromata mea com myrrha ?

eum aromattius meis e. nimirum vir dolo-

ide

an ut fuim : proderet affe&um " fingularem

£m

rum non dulcia , quzguftum titillarenc; fed

in mytrham-? 'eó quia-plus noflrà ei pla-

amata, qua linguam : torquerent- in horto

PBT.

ceat mortificatio , quàm aromata & mu-

demeffuit fuo : .càm effet incruce - felle po-

nera: arómatüm - non: meminit ; if poft

tandus ; -voluit inhorto myrrham colligerez

myrtham ,quia nimirüm mytrha-amarities

invitaverat fponfa fponfum ad efum -pomo.

fuaviter ei oleret pet-fe, & 'feótfim ab aro-

l

rum, quaSol beneficusad dulcedinem con.

matibus ; -& hec "nonnifi mytrha . confo«

«oxerat ; fed (ponfus myrrham quarit , in-

7I

€iata; quia qua mortificationis amaritie

PI

.ventam colligit, colle&am comedit, & ejus

non imbuuntür opera, -minus grata DEO

paícituramaritudine, Voluitqüe fponfam

obtingunt. -Meffui myrrham imeam, dein-

edocere nil gratius in- noítro horto- illi ob-

de pergit inquiens; comedi fauum eum melle

J

tingere myrrha mortificatione. — Si peram-

3s8:0, bibé vsnum tum laile meo , non dicit

bulemusPrincipum.hortos nonni(i ad illece-

favum meum cómedi cum melle meo , fed

bras oculorum myrtus, ac buxus nobis ob-

tanràm favum'cüm melle meo ; quianon

lunt

.viant , quz plexisinvicem brachiis; acver-

:placet favus feorfim'à melle , ficut. placuit

:

pu

tice non quidem demiflo, . fed truncato,vel

iüyrrha fine aromatibus , imó' difplicet fa-

ateolas variis depictas figuris -diftinguunt

artid

'vus fine melle,-quia favus melle deftitutus,

velitinera virefcente jugiter

fucus eft, vacuitate imbutus, & nil vilius

&

riunt.

fn'argine apg».

i

pro

60.

favo, fi mel in'ipfo 'non delitefcat,

Sub-

$6

Non qusrit fponfus in noftro ! horto

"dit ; bibi vinum meum:cum latle meo., ut

1105

plantarum illecebras , florum lafcivias; po-

inde difcamus , fponfo coelefti non propina-

morum divitias, itinerum "pompas, fom.

refolum merum, fed vinüm lacte mixtum 2

lext

luve

tium falientium Jatices ,

quia-haec. omnia

id eft amorem, cujus vinum eítfymbolum ;

Íolatio inferviunt ,non mortificationi, folam

ecul

ünàcum morüm innocentia , qua in la-

.

Àm:

quatrit myrrham ,. quà mundi folatia im.

&e : praefignatur

.

noflrum fitit fponfus

V

buta; ac infpería amarore abjiciantur: non

affe&tum, fed Jacte. innutritum | innoceime

;

divitias quaritànobis, non pretiofam petit

tiz,

n

fupellectilem, non gemmis deleclatur, non

Sed cüm primum vidit fposiía inhor-

€1.

qui

flores colligit difcolores , fed in horto fo-

tef

to fponfum myrrha dele&ari^ ab ea haud

j;

lam quarit myrrham, quz nullius eft pre-

abhorruit fponfa : "Fafeieulus myrrba di-

fe

tij , & hacunicá fponíus capitur , & hanc

h,

leilus meus mibi : inter ubtra mea commo-

capit: nimirum -ex noftris operibus jis de-

rabitur: quiaamantiseft, id tantàmvelles

pit

lectatur, qua licét minoris videantur pre-

quod 2mato placet : pluribus placet ffpone

qua

tij, apta tamen funt concupifcentiis coér-

tard

fus, fed quamdiu lilium eft,: & campi flo-

cendis, voluptatibus abigendis , ac moru-

Ículus; qui fi convertatur in myrrham, fta-

kll[l

ficationi invehende : hac funt virguita ,

Quia

tim fpernitur. Sponía quia fponfum ama-

quz licét incuriosé exculta, fi plena manu

vit, nomut lilium, fed ut fponfum, ideo

Qu

colligantur probantur à fponío, & appro-

five floridus effet , five myrrheus toto affe-

p

bantur: myrrhaeít ,' qua prima inter aro-

&u fuit.eum profecuta, quinimo nusquam

y,

vol,

mata legitur; fed qua etiam fuper. omnia

à fe dile&tum fponfum dulciàs , chariis-

VT

aromiata fponfío placet, — Licét fponfa non.

!s

que amplexata fuit, quàm cüm eum novif-

*

nifi pomorum meminerit , cüm fponfum

fet in myrrham verfum

*

Fafeciculus nmyre

—

D

invitaret in hortum ; hic tamen neglectis

b« dileilus meus-mibi : - inter ubera mea.»

tor

pomis myrrham quarit , — & quam c«teri

coumorabitur. Amor enim nifi piclus, vel

ipit

fortaífis pede conterunt , ipfe plena : manu

fictus fit, quó fibi duriorem experitur diles

qua

ample&itur, « colligit.

Qum, eó fuavius'eidem eblanditur ; non

imo

61,

Amara fugimus, quia palato minus

enim Job uberiàs Deum laudavit, nec une

cxeq

atrident; poma myrrhz praferimus, quia

quam profufior fuit ejus encomiaftes, quàm

lus

dulcedine guttur titillant ; fed que à no-

cüm ab eo eft Sathanz traditas, Haciuera-

quat

bis negligitur myrrha, hzcà fponfo avid&

tio , curSponfa cum à f;onfo in cellaria de-

bic

colligitur, hac illi placet , qua nobis. di-

duceretur eum norginet Regem: Introduxit

fplicet: quàm dulcis fuit fponfo hec myr.

üp

PEF'oy in cellaria fua,& cum duriufculis eam

Voli

zha amarities! qu& primogenita ab ipíg

ïgfcepit , nonin cellaria; fed inter 2erumnas

lllpe

pere

alna

!

h

Amorhominis in Dcumfjugi'ter exc'ifandus, &c, wr

perduxit, & dumeta, non ampliis Regem,

voluntatis inomne perfeverare zvum ,r &

i

'

fedà fe dile&tum vocet fponfum : 'fafcteulue

non per unüm tantüm , vel alterum diem,

myrrbe diletlus meus mibi : nimirum .plus

. meníem, vel annum: unde.David, quia veré

1

dilexir myrrhz amaritiem , quàm vini dul

'Deum amavit ait;Zgclinavi cor peum ad fa« Pfalm, 1135

n

d

«edinem; plus concupivit faturari myrrhá,

ctendas 3uTlificationes tuas in ateruum ,

quàm inebriari vino : verüm id proprium

quidem quamvis »plura occurrerent etiam

[*

fuit unius fponfze, impenfius amare fpon-

vitz pericula; qui enim veré Deum amant;

T

a

fTum cum fa(ciculo myrrhz, quàm vino onu-

funt veluti fulgura illa, de . quibus Job :

flum. Perpauci funt, qui eque caelüm infpie

t

Nunquid mittes. fulgura, & ibunt , & re« '?*ï?-ä& E

€iant five ferenum folari radio :rideat, five

vertentia dicent tibi: ad/umus? fulgur, &

mubibus fcdum pluviis lugeat, — Abráham

P.

fulmen perinde ac nomine, etiam .natura

ideo commendatur,quia zqué Deum dilexit,

affinitatem .contrahunt, funt enim ígnes

£üm filij ortum nunuatet j ac cüm filij m«

fubtilifhmi., fuapte natura.in fublime ni-

]

peraret facrificium,

tentes, 'Verüm quía Deus ea deorfumtru-

'dit;propriz tunc.zequé fulmina!, ac.fuleura

&, V.

oblita nature, :mira :celeritate .deoríum

ja

Jl amanti magis volupe , quàm

tuuüt , omnem perruptura obicem,fivetur-

tis fit, five.propugnaculum, rupes, auckfer-

&2 prompt? ,"celeriter, ac detojanimo

:xum;f(i eorumdem obfiftant motui.

ronóque corde exequi . qua uoUit A«

An non fulgura dixerimus eos,qui Deum

65«

|

emato placere,ac arridere,

«enixim amantes propriam frangunt volun-

i Ui veré amat, non quz fibi atrident,

tatem, ut integre pareant divinze? hi fua-

£1,

pté natura nonnifi ad fublimia adfpirarent,

fed quz amato placent, eadem pro-

Q

nonnifi in altum niterentur, fi proprios fe-

"* fequitur; quia non propriá vult vo-

Juntate , fed illàamati ; :cujus voluntas pre-

querentur impetus: fed diving obtempe-

£aturi voluntati ad ima fe fe etíam gauden-

ä

pria eít: qui amat , xvoluntatem exequitur

tes demittüunt , .& proprie obliti indolis

3

amati ; & quidem intentione puriffima ,

munia queque -obeunt, licét obfcura, & .

€ó quia voluntas fit Dei, qui amatur, quem

$

viliaj difficultates, quz iisdem obviant fu-

s

propterea , fi veré amamus , non lucri caue

sà cum diligimus, fed quia dignuseft, ut à

perant, obices perrumpunt: .neque crébra -

X

defatigantur itione.peraétis imperiis., fed

nobis fummé ametur., quo pacto Deum di-

ls

fulgurum inítar revertuntur., fuóque 'hila-

lexit Jobus, non quia divitiis ipfum cumu-

res íe Domino fiftunt, dicentes t «ecce ad-

'

laverit,non ulliusformidine poenz,fed quia

dfumtus , executi fuimus, .quze precepifti, &

oculo fimpliciea voluit, qua Deo placuére.

parati fumus ad omnia , prout tibi magis

Amanter etiam voluntatem exequitur ama-

libuerit, cüm noftra.voluntas alia non fit,

ti, & ex eo pracise quód eidem placeat,quod

quàm tua; fieque gladii diftricli, neque

amans agit , & exeo tantüm quód ei placeat,

fecures imminentes , neque lu&tus intu-

quia ut re&té monet S, Chryfoítomus, vere

; 44

neícit quid fit/Deo placere; fi aliam quarat

TBeíÍcentes , neque procella cumultuantes

?

nos terrent, parati non tantüm [uccumbere

mercedem.

Rurfus qui veré amat omnem difrum-

laboribus, verüm & occunibere, fi tua fit

$4.

haec voluntas.

it moram, ut euro ocyüs voluntatem exe-

Scimus fulgura é nube multiplici ha-

66

quatur illius, quem amat ; fiquidem amor

tarda molimina nefcit, & tardé velle " no-

lituum acceffione densá, G utrinque clau-

a

lentis potiüs eftjquàm amantis; cujus obfe-

Ía profilire, non veróeximo vallium , aut

'ex fundo pelagi furfum niti: perinde du.

.

quia eb funt magis grata , quia paratiora:

qui amanter ac libenteraliquid agit. prom»

€tilis amantis voluntas ad omnem obedien-

tiam, & ad omne parata obfequium à folo

pi» & expedité illud exequitur : benevole

voluntati tantum adimitur grati2 , quan-

prodit amore , qui nubium intlar füblimis

Z

';!fdlm; 1e7.

tum adjicitur more, hinc Píaltes ; para-

avolat corporis fenfibus utrinque claufis,

Felices, qui divinze adeó arclé noverunt

jo

tum cór meum , paratum cor meum , imo

propriam agglutinare voluntatem, utnon-

"

non folüm expedité, &absque ulla cun&ta-

"]

tione, verüm & fingulari perfufus latitià

nifi Deo placere ftudeant, eniximque to,

gant, ut divinam poffint jugiter volünta-

agit amans, ut qu& amanti placent , exe.

tem exequi; eft fiquidem quadam ha« cce-

j

quatur; hilarem enim datorem diligit Deus,

imo non folàm cum gaudio , fed integré

leftis beatitatis praeguftatio ; cüm beati . in

ccelefti patria. uberiüs de executione divi-

exequitur, quodamanti fcit placiturum; &

hunc in finem fibi praeftituit executionem,

nz voluntatis letentur , quàm de propria

L

gloria, fíntque propterea fuo finguli proe.

quam non protrahit , fed omnem removet

obicem, exclodit impedimentum , utaman-

mio pleniffimé contenti; nec ulli difpli«

s

ti placeat, ac perfeveret in executione ejus

€eat , fi altet illuftriori fplendeat fulgore t

e

intuentes fiquidem divinam Majeftatem, Det

K

voluntatis, nec quidquam eidem magis vo-

j

voluntatem propriam fibi conftitnunt, cui

lupe poteft obtingere, quàm ftatim placere

amanti, & in taliamore, acexecutione ejus

non folüm plené confermantur; fed ab ea-

15

O 2

Verani de Affeitibus Tom, l,

-demï

ä

L(9).:

Differtatio. V.

4

dem etíam abforbentur, transformantür-

gna videatur verietate fimghlorum vita di-

que vi amoris inillam , magtsque gaudent;

flingui ,. [umma in unum venit.

Atcepï.

j

d

hanc effe Dei voluntatem , ut ea, beatitate

m peritura perituri.

Quid ita indigna.,

[4

donentur , quàm fe gloria ea frui. Y

q [

é7.

mur, quid querimur , ad boc parati. fumus,

u

Hzcdue humana voluntatis 'tum di-

Utetur ut vtlt fais natura corporibus , n0s

]IW

vina plena conformatio fo:cunda eft parens

leti adomnia., & fortes cogitemtu , mibil

amoris illius excellentiffimi, quo creatura

perire de noítro : ià caducis, & fluxis no.

t

fuo unice adhareícit Gonditori,

Utinam

N

Íttum abftrahamus amorem , quem fummo

' daretur nobisin hocce mortalis vite exilio

u

duntaxat bono impendamus , quz hic vi-

hoc fervere amore! hacbeatá xítuare flam-

dentur nobis adverfa, nec latum ungnem ab

u

u

màá, hoc feliciffimo ardere igne? omnia

animo retrahent tranquillitatem ; qui enim

nobis ad vota fluerent, dulcefcerent ab«-

nonni(i fummum bonum amat , fua fempet

li «

Ícynthia, faperent egritudines ,^ moleftize

vivit forte contentus, & liberaliffima con«

At

non vexarent, &rumne non opprimerent,

fof

fidentia fingula , quze contingunt , divinz

dolores noti torquerent , fed unica gaudere-

tranfcribit providentie , & ex hoc amore

folc

fon

:nus divine voluntatis exectitione , qua o-

fummo bono tantàiim adhere(cente imalacia

mnem nobis tranquillitatem etiam inter

illa oritut in animo , quam nulla. unquam

ve

procellas conciliaret, pacem cruenta inter

favientes procellz, nec tumultuantia vento«

tuat.

adm

bella inveheret , & quandam nos in terris

rumagmina turbant , necà quiete dejiciunt.

cclefílem preguítaremus beatitatem , cu«

Iddue càm noviffet Salomon vaftiffi-

€9; :

fur

jus quandam veluti fpeciem munifica DEI

mum illud humanz Sapientiz pelagus ait :

g

liberalitas fuis itnpertitur amatoribus: non

fant

Non contriftlabit juffum , quidguid-ei acci, Provee Ya

enim DEUS zternis tantüm nos deliciis

derit : juftus autem non eft, nifi quem amor

am

beateítatuit, fed diem aternitatis quafi

A

in fumrmum bonum informat, & perinde

([ubi

preoccupans, quó nos ad omnia paratiores

eft, ac f1 dixiffet, non contriftabit DEI ama.

p

initituat , € menfa fua coele(tis convivij pro-

torem , fi quid ei acciderit ? loquitur Salo-

fiis

mulfdem veluti zternze felicitatis guítu-

mon de rebus fluxis, G forttitis, que bonse

Vett

lum libandum, guftandümque nobis exhi»

menti obveniunt renitente voluntate: quia

ViIk

bet, ne inter zeruminas , .moleftias, aclabo-

mala voluntatia, cujusmodi funt peccata, &

At

res hujus vite folatia defint , quibus allicia-

noxa virum iuftum,

& Numinis amatoe

lip

mur ad coeleítia,

Hincin Thaboris fafli-

rem, non folüm folicitum hábent , verüm

0pp

io faftidire terrena didicerat Petrus , cüm

& dolore afficiunt : fecus adverfantis fore

V u,

4Ut

coeleítis beatitatis guftátfet guttulam, illicó

tunz ludibria illa, que fecum trahunt fa-

màl,

Magiftrum alloquens dixit : Bonum eff uos

cultatum amiffionem ,. dignitatis privatios

——

timc

bic effe Marc, 9. — Verüm quafi hoc ccelefti

nem, honoris jaduram , opum Íípoliatio-

ajeh

neclare ebrius, quid diceret, ne(civit; prz-

nemus valetudinis difpendium , amicorum

p

properum fiquidem eft, velle & ceelefti pa»

funera, virum Dei amatorem nonaftliguntz

IT

quàd fi bella ingruant , gladij vulnera in-

ttia extorres nectare potaþi ; & ambrofiá

ii

Q.ICi.'

fligant, cutem tantüm lacerant, & corporis

à Mao

Illud tamen haurire commodum ex di-

pulverem excutiunt, non veró animum

pu

t5

vinz voluntatis executione poffumus , ut

pungunt; nec corporis vulnera ejus lzedunt

vile

Íaltem omnem procul abigamus mole(liam,

integritatem; quinimo uberiüs ejusdem con-

ulif

animümque ad jugem componamus mala-

fulünt fanitati, quia amanti Deum calami-

«af

ciam » quam nec procella turbent, nec flu«

tas omnis occafio efl virtutis ? hinc Apofto-

2;adCorpth,

lus Repletus fum confolatione , fuperabuns

pun

Qus arietent , neque Euri, Notíque exagi-

eap. 7,

ht,

tent: fí enim animo imbiberemus divina fieri

do gaudio in omni tribulatione nofira : hoc

eft non in fame ftomachum rodente . dun-

gi

providentia quidquid molefti , vel adverfi,

aut minüs grati nobis videtur obtingere; fi

taxat$ aut fiti fauces exficcante, aut vinculis

Quà

lii

confideraremus fingula à DEI providentia

libertatem corpori adimentibus , plagisque

fanguinem elicientibus, fed in omnibus s«

Qula

dirigiin mundo ad fuos fines; & univerfa

ad beatitudinem difponi juxta fecretiffima

rumnis, fingulis anguftiis, cunctis adverfi-

Vi

llf

DEIjudicia;, quorum lege omnia decur-

tatibus, i» omnui tribulationenoffra: neque

*

runt, moventürque ab omni zvo , nullam

perfun&toriá duntaxat íe fatetur letitiá

ä

afüic

&

nobis adferrent mole(ítiam , qu& nobis ad-

affeum , fed repletum — omni gaudio :

veríari videntur, quia nobis non detrectane

Repletue fam. confolatione , fuperabunde

tibus, fed volentibus obtingerent ; perim.

gaudio.

79,

de ac ex DEI providentia fiunt , cui noítra

Da zíluantem ia Deumamore, da an-

adhzrefcit voluntas , diving jugiter agglu-

helantem Numinis duntaxat voluntatem ;

Providentia

tinata: fcité Seneca; Cau/a inquit ex cau/z

& hunc neclabotes frangent, nequerutme

$p $

:nfg

pendet , privata ,. ac publica longus ordo

ni& opptiment, neque anguíliz coarétae

f

verum trabit , ideo fortiter omne feren-

unt, neque moleftize turbabunt, nec ulla

la

dum efl : quia non ut. putamus , incidunt

trilitia à mentis dejiciet ferenitate ; rele rj ,,,

euntia , fed veniunt,

Olim con(litutum eff,

Ambrofius : Ef jm illie , boc eff in la- of ag

N

boribus aliquid acerbitatis, — Quem virtw

quid gaudeas ? quid fieos « && quamvf: "ma..

auEmi

l

Amur hoininis in Dc-um jü'gïtcr-cxcïtandus ,& Io9

animi won -gïfäbnditdolorem ? neque enims

dus fuit fomnus , . cum poft longa itinera

grofundum amare navigaverim ,. quia vua-

defeffa membra non in pluma ,. fed (axo

dofa. funr littora $. meque celum lucidum ;

quieverint; fed vidit tunchuc , illácque eun»

tes ; & redeuntes Angelos , imó & Deum

quia snterdum obtegitur nubibus s neque»

terram fecundam,quia aliquibus inlocis je-

capiti acclinem fcalarum, .

Plura videntur

Íaxea , quibus tamen infomnes excubant

,

jena glareaest 5 aut. latas [egetes ,quia im-

mixtam [olent babere flferilem avenam.s.

An : el'iu

Refert Heraclitus Alexandrinus

Similiter puta beara meffem con[ctentia in-

Íe acceffiffe folatij fpiritualis causá Dorothe-

um fexaginta jamannis in excavata rupe vit&

verpellari aliquo acerbo dolore , tamen ma-

nipulis vita beata , fi quid fortà accidit ad-

fanctiffimé agentem , ab eóque adfontem

verfi , atqub amaritudina tanquam fleri-

miffum aquz hauriendz causá , ferpentem

L]

[]

d avena ab(conditur , . aut tanquam lolyj

vidiffe , puteo innatantem

horridóque

Ípectaculo , ac timore perculfum folicitos

amaritudo frumenti faavitate obducitur 2

non tangunt , neque turbant juftum , qui

pedes cum vacua hydria zetuliffe ad Doro-

folo in íummumbonum zítuat amore, quz

theum ; qui fubridens , hominémque diu-

novercali odio advería in eum fortuna mo-

tulé intuitus ,

capitéque leniter concuffo

lä

vet 5 quód fi xrumnas , actentationes fen-

dixit , quidni ;fi Dus diabolo permitteret

tiat ,non tamen ijsdem confentiet: & quem-

viperas in omnes deijci puteos, an netu om-

admodum pluta, qua in mare devolvuntur

ni prorfus abítinerespotu? hocmonitoHe-

éy

J

flumina , ejusnon mutant faporem , necmi»

raclitus abundé edoctus reffumptá hydriá ,

nuunt Íalfedinem , ità neque rerum adver-

& ad fontem reverfus cum Dorotheo, juffit

[

, Duig, c, l?

fantium impetus virum juftum ; quem Dei

hic, hauriri aquam; quam cruce fignatam

amor informat, ex adverfitatibus nullam

propinavit Heraclito fubdens, tibicrux Sal-

fubit mutationem , necfaüum minuit in fume

vatoris erigitur , ibi corruunt artes Satha-

mum bonum amorem , quia omnibus extet»

nz. Etubicordiviniamoris exzfluat igne,

nis longé potentioromnia ridet , quibusno-

quamvis fásque , déque ferantur omnia ,

imó & coelum ruat fub ruente hac mole nil

vercalis fortuna lachrymas elicit 5 imó ea

vincit ; & cüm eidem ad vrrtutum exercitia

trepidat : ampliffime fiquidem funt Dei

[

áter fternant, eó altior extollitur, quó adver-

Íponfiones , quz cor,/hocce divino infor-

f2 profundiüs eum videntur premere , ac

matum amore impertéteitum premuniunt,

k!fw'kl- a2£,

opprimere ; hinc Regius Vates. —.56 amós-

nec finit Deus opprimi,

lavero izm medio umbre& mortis , non timebo

Scimus Regem Sennacherib totzm de--

o

mala , quoniam tu mecum es « GL revera

vaftáffe Jud&am , expugnáffecivitates, foio

timorem omnem excutit Dei amor , unde

equáffe propugnacula, ferro ,'& igne ubíque

&jebat D, Paulus ad Romanos 8.

$: Deus

excidia, & cladesíparfifle , & tantüm Jero-

pronobis , quis contra nos * ftetit Deus pro

folymam immunem ab hoc flagello man(üffe ,

Felice Nolano ad internecionem quafito ,

quam neque obfidione vallavit ; neque vi-

;ï

dit ,. ut differté Ifaias affetit.

fed vel araneorum telz inílar triplicis pre-

"Hec dicit C^b. gre

Domintu de Rege Affriorum , non intrabis

pugnaculi ei fuerunt , neque armati mili-

$es, quidquam ei intulére nocumenti , G

etvitatem banc , & non jaciet ibi fagittam s

E

E non occupabit eam clypeus , & non miries

valentius fuit ad eum propugnandum fub-

tiliffimnum textum , quàm murus quilibet

$n circuitu ejus aggerem.

Jerofolyma uts

craffior,

Sunt jufti , & Dei amantes

pote Urbs fanctuario infignis cor indicat re»

pupillam Numinis , quam nemo tangere va*

€&um, divino informatumamote, charüm-

aC

d "Po 70

let, nii is ; à quo Deus voluerit eam tan-

que Numini: éftque inexpugnabile ,. nec

illud commovet , quicquid ei accidat ; quam.

gi : quód fi aliquid ipfi contingat molefli ,

quó Dei pupilla tangatur , non tamen hac

vis dolor difterqueat vifcera , ferrum dila-

ceret membra , fames ftomachum rodat ,

lzditur, nectriftatur, quia ideo tangitur,

quia Deus vult eam tangi ; imó gaudet , 1z-

fitis fauces adurat , paupertas ad anguítias

;ï

tatárquede Dei voluntate ; quam hilari

adigat, ac mille premant erumnz, nil pa-

animo , lubentique corde exequitur : imó

titur detrimenti , quia arctiàsDeo adhzre-

fcit ; cujus voluntati fe fe ex toto confora

amoris metamorphofi in folatia vertuntute

&erümnae, in $audia moerores,

mat.

Id proprium eft charitatis libertate

gaudere , fursmque in Deum jugiter niti ,

acflammá faltem defiderij avolare, necullis

ä

$ VII.

finere fua brachia catenis vinciri , quin ad

70,

Dei amplexus ea valeat aperirey & extena

ua amanti Deum adver[antur

dere: neque ullo poteftobice detineri , quin

spfortunia exercitio [unt virtutis, nom

exitio ; eíque dulcefcunt amara ,. arrident

in Deum feratur ; cum ab ipfo amore tra»

hatur , unde fponía fuum alloquens fpon-

dachbryme , G mellia, ac plumea funt

;L:

fum ait; Zrabeme , pofl tecurremus :

qUÍA Cupp, euay

prt WY Z s

nimirum fi traxerit, fi fuo amore volu

ntà«

I.

eüb.þ

i

921

W Ndormivit Jacob. Gezef. cap. 24. frigi-

tem inflammaverit noflrram , fi fuo igne cor

do fub dio, terra predura cubile ei ftra-

nofltrum accenderit , perinde ac flamma toto

: 'äifcmr?

vit, faxámque cervical exhibuit; rigi-

nifu furfum avolat ; denec fuz adharefcat

j

fp*hæræ :

116

—-Differtatio V, -

hi

fphzre ? cor iïö'hiüni tot viribus nititur

.quànrvini '*'*dü!äedine" ; cümintftoapcitut in

cellaria . cürd donis, ac muneribus cumulae

t

Deo copulari , in quo plené quiefcat ; inquie-

De

tum enitm-eft cor hominis , donec in Deo

tur.; plüsque fponfum diligic-myrrheum ;

f

quiefcat , cüm nil extra Deum fit ; quo ex-

quàmifloteum;amarum, quàm amantem,

pleri poffit , & in quó quiefcat,

ne

' Qui Deum amat, quia floridum, ut

7f.

n0

73

Verüm quiDeum fequitur, ejus volun-

fibi bertie oleat , ut ab ipfe favoribus cumu«

d

tatem exequitur : idem fiquidem eft curre-

letur , divitijs affluat , honoribus infigniae

te poít fponfum , ac ejus voluntatem in om*

pecn

tur ,"non Deum amat , íed propria com-

not

nibus adimplere, Sunt , qui- afferunt fe dili-

moda , quz inde fperat., .nec amor.rectus

"r

gere, Íed non dilectum fequi volunt, fed

eft, fed recurvus, cüm non re&tà in Deum

id appetunt ,. ut dilectus poft fe fequi velit ;

ed

tendat , in quo folo fuum figat tetminum ,

€ó quia non dile&ti voluntatem exequi fata-

fed refiliat , - ut recurvus iterum.tevertatur

grat

guntj fed id enixim cupiunt , ot Dilectus

in creaturam- 5 'fi Chriftus fit- nobis myrr*

jf , 61

fuam impleat voluntatem ; -&-hi nonnifi

heus, illico é finuexcutitur, & tnnctancüm

h

st t

—

10

ore tenus diligunt ,. cum corde propriz fub-

. eum amplectimur., cüm floridus nobis fua-

derviant voluntati. -Nonamor eft iftecor-

viter olet,

ml

'Vetiori amore-Deum dilexerat

dis, fed mentis infania ; qui veré amat , nil

Conobitaille, cui-quoties in afceterio aliz

Th

|

efa

€i magis obtingit volupe, quàm trahi à di-

'quid obtigerit adverfi , coclum intuens di-

H

cere confueverat ? -.Salve amarirudo ama-

f f

lecto , & currere poft illum , exequi ejus

ä

voluntatem , implere ejus defideria, féque

rifrma:, omnuis gratia , ac benediclionis plee

Plt j

totaliter eidem conformare,

Sunt etiam;,

"4: dixiflesbunc difcipulum Socratis cicue

tüm

qui diligunt:; fed duntaxat , -cüm res ijs.

tam haurientis cum rifu ? fed meliüs dixiffeg

fem

dem ad votumfluunt., cüm fortuna arridet,

Apoftoli Andrez affeclam , qui ingenti gau«

ln

cum omnia funt profpera ; cüm divinis cu-

dio emirüs crucem falutavit , quam comie

ol

fnulantur muneribus , tunc enim cum fpon-

excu

cd"ï: -' e

nus fumimá perfufus lxtitià amplexus eft z

Ía dicunt: Introduxit me Rex in Cellaria.s

fi veré Deum amamus , codem femper eum

a

fea : exultabimus ,^ €8 letabimur in te»,

amore profequimur , five nobis myrrheus

tt0bl

Ceilaria Dei , ejusfunt dona , ut etiam for-

ludi

fit , five floridus; nam &rofas legimus cum

tunz munera , "hiscefi cumulentur, intro-

luis fpinis, & hortum amamus cum fua fe-

Vorii

ducuntur in ;ellarfg:',' ubi exultant , & lz*

pe; quá vallatur , & nucescolligimuscum

d

tantur.,

dua

fuo cortice ; five fponíusofcula labijs figat ,

74

Sed qui veré amat , non folüm c

m

five manu tangat , & feriat, femper verus

te5e

fponfa exultat in cellarijs in dulcedine vini ;

amans equé amat: fiquidem à mana Dei

Vipet

verüm etiam in amaritudine myrrhzee , &

amantis feriti beatius eft , quàm à quavis

impt

dicit cum fponfa,

Fafciculus myrrbae di.

aliáà mulceri : eft enim manus tunc levis ,

mini

dletius meus mibi, $nter ubera meacommora-

quando nobis gravis videtur; quia fi aggra-

nobi

bitur Cant. 1,. plerisque placet Chriftus ,

vat, erigit 5 fiferit, fanat 5 fi premit ,

Yada

fed quamdiu arridet inlilio , vel ridet in flo-

dilatat: quia non ad necem; fed ad falutem

a

re , Íeu quamdiu eft lilium, & campi flof-

tangit , vel percutit,

nof

«ulus; qui tamen, fivertatur inmyrrham,

Tetigerat Jobum manus Domini, Job. .

T

*

74.

illicó negligitur, habetürque contemptui

*

Manus Domini tetigit me , íedab hac manu

mus

etiam Apoftoli, quibus Chriftus placuerat,

JP 19.

feriri beatius ei fuit , quàm à quavis alià

fl

utlilium, eum deferuére in fafciculo myrt*

mulceri , ac proinde fe ex integro divinae

Witat

hz , cüm à militibus captus du&us fuit ad

conformavit voluntati , . quia noverat ad*

,

Bhap fide

Pilatum : at Virgo Mater , quia Chriftum

verfitates Dei. effe inftrumenra, quibus non

knqa

dilexerat , ut lilium , & filium , eum nua-

fathanas, fed Deus per fathanam eum preme-

hyi,

quam deferuit , five lilium fuerit, fiveflos

meret : an non fi quis me ferrea chirotecha

campi , five myrrheus , quia femper filius

percuteret in genis , cruorémque eliceret , iu

fi

i

fuit ; ideóque zqué inter blandimenta flo-

jus vocarem ego chirothecam; eó quia im-

fm

rum , acarmarores myrrha femper charus

mediaté me in genis leferit 9. vel manum ,

LT

extitit : quinimó nusquam chariüs diledium

qua mediante chirotheca fanguinem elicuit ?

h,

filium fuum flrinxit , nusquam ardentiori

certé nifi defiperem , nec cirothecam , ne«

^

amplexu eiadhafit, quàm cüm amaritudine

que manum, aut brachium in jus vocarem,

anr. Y,

fuit myrrhe perfufus, ' Fafeiculus suyrrba

[ed ipfum hominem , qui chirotecá ferreá

Vàpo

hiec i

diletlus zmeus mibi , snter ubera meacommo-

meas lefit genas , — fanguinémque elicuit ;

rabitur 2

tunc commoratur inter ubera ,

fioni

etiam ad virtutum exercitia, ad torporem

cüm premitur in fafciculo myrrhz : quia

excutiendum , mentísque diffipandas cali-

Vatur

Wor

verusamor, quófibi durioremexperitur di-

dines , noftram fubindeexcutit Deus pellem;

Jectum , €ó fnaviüs eidem eblanditur: non

l ten

ed manum , quà tangit , & excutit, chi-

enim Job , càm eflet vir juxta cor Dei, feu

rothecá tegit , fiveligneá, five ferreá; nunc

tUl'b"

o f

veré amans uberiüs unquam Deum laudavit,

enim fame punit , nunc infamiá premit ,

modó hos , modó illos , five notos , five

&Teni

nec facundiüs ejusgloriam explicuit ; quàm

cüm noverit fecum duriüs agere, séque po.

ignotos, five amicos , fiveinimicos, dome-

Que i

Hàte

teítari traditum fathang. : qui veré amat ,

fticos, velexteros, confanguineos, vel af-

W

promptiüs amaritudine myrrha inebriatur,

&nes immittit, quibus affligimur, divexa-

Btio

mu; ?

y at

Amorhominisïin Deum jugiter .xcxcitanäus ,COC i

]

m

je

ur, fed eadem femper-reü Dei manus ,

'tísqtie -*'prävorum a*-H'e*&uum , & pefp-*etuz;

tametfi eadem non (int inftrumenta , femper

-donaturferenitate , jugi afficitur laitiá ,

'Deuseít ; qui nosexercet , :quamvis modus

-qui enim oriuntur ad'eum turbandum nue

t

I^

fit varius : non conqueramur., 'eó quia illi

'bium .paffiones , -eas coércet , ac pedibus

u

nebulones nobis nocuerint ; illi tenebriones

conterit , - diffipátque : & quamvis videas

le

-mobis detraxetrint honorem; 'illi trifurciferi

'tur moleftijs affici ; zegritudinibus divexari,,

ad anguílias nos conjecerint ; -illi lurcones

"

'doloribustorqueri, perfecutionibus premi,,

pecunias fürripuerint jilli fycophantze nobis

j

'mon propterea eft-minusdsetus , quàm qui

mocuerint : non.conqueramur de chirothe«

'hilaría , & faturnalia agit, velbacchanalia

€a , noncogamus manum vocariad judicium,

.

E

ly

-vivit

fiquidem placidum eít, & occul«

fed Deum afpiciámus percutientem ., : Deo

.tum illud gaudium , quod tametíi exteriüs

[

&

'gratias.agamus , . qui ad pulveres vitiorum

-non fe prodat , intustamen animum recreat,

'excutiendos pellem noflram exagitavit : fíe-

| '-;f:ieþ kmp.

75

*& cor laxat ; neque quidaliud eft hzc hi-

wt enrm banc ,. fic & sllam fecit-Deus , -ut.

laritas, quàm interior quies , "& pax , quá

]v

4

nou inveni4t bomo.contra eum juflas querie

i.

' divino &ítuans amore foli adherefcit Deo ,

-380nt44,

"

quem- amat , & in quo plené quiefcit, five

77

-Venit manus Dei , 'ut Afa'nïtatc';mfcon-

'nubes tonitru mineatur., :five folgetrá, ac

Il-

I

ferat : quód fi chirurgum commendamus. ,

-ac fulmina.rüant , five euri , notíque pro«

f ferreo: fcalpello purulentam vomicam ru-

(s

- cellas.cieant , five omaiafus,. déquevertan-

pit , eó quia falubri hoc-vulnere-corrup-

tur, fivelanitate paudeat; :five xgritudine

]

'tum., vitiarümque extraxitévomicahumo-»

d

-abfumatur , doloribiisque torqueatur ,.quia

rem ; ita Deus ideo-nos ferit.zegrotos, ut

4

'ut recdle S.:;*AmbrofiusT

Non fraugitur. fa-

ub.ored C

fanctitati reltituat ; 'ideó pellem percutit

piens dolovibur corporie , uec vexatur incom-

a

l.

noítram., ut pulveres pravorum affectuum

wä:q / $d

modá-5 fedinerumnu beatus manuet z quia

.

j

excutiat 5 ideo nos. percutit , ut excitemur

mon én deletfatione corporis vite beatitudo ;

n.;

ad ftudia.virtutum.5 annon gratie funt à

fed im confcientsa pura ab omni labe s. ta-

Ug

nobis Deo rependendz.? an non id faltem

metíi. aerumnas fentiat ; :qui Deum amat ,

laudis.tribuendum e(t.Deo,, quod chirnrgo

nontamen timet.,, fed invictus dolores fuos

Qa

vomicam ferro aperienti.?: quód fi laudi me-

ex alto fpeclat ; :imó amoris rofa dumis

dico damus , qui pharmacum nobis haurien-

circumfepta-olet fuavior, *perinde ac thus ,

duim exhibet :amarum.ad .peccantes humo-

-cüm exuritur., torretur quidem in prunis ;

H

.£es € corpore expellendos, qui theriacz fuze

1

fed intér cruciatus fuum-odorem diffundit,

a

viperam mifcet faluberrimo effectu.: cur

I$

-& cclo fumum immittit,

improbamusin Deo , quod laudi damusho-

minibus ? .quid.conquerimus de Deo , fi

nobis fuam praítat -opem , quà meliores.e.

$. 1X.

:vadamus ? Quid queruli in-Deum muffi.

tamus, Íi nobis fertopem, — Siverüs eflet

,-*Ver'zz; in Deum AO TOÍ ATE EU

nofter in Deum amor , noftram voluntatem

datur , qua blandins floret ipter vul-

*« fb

divinze conformem efficeret , noftérque ani-

nera pinarum , ac vernat fuavias vepretis

mus fuper hecevectus inferiora, nulla tri-

ä 6p t

eireumfepta afficlionum y qu& licót exeimams

füitiz nube fosdus , .perpetua gauderet fete-

difrumpant cutem , quam (auciant ;

nitate, & effemus quales Seneca fuum de-

;

E]

dntimi tamenamoris confalumt

t

Epij. ip

fideravit Lucilum , inquiens

L

Nolo tibi

Y

z'nt—egrimti.

unquam deelje latitiam , wvolo illam tibi do-

2

mina[ci: nafcetur , fimodà intra teipfum

"Uftus, '&.amans-*Deum,ff uamante ipfuny

L.

fit 3 catera bilaritates non 4mplent pettus ,

tri-bgl-atiancm pronuntiat, fuam Deo

79«

Jéd froutem vemittunt z deves funt 5 mifi tt

caufam revelat., séque humanum, ac

fortà judicas illum gaudere , qui videt. .. A4-

].

fuavem exhibet perfecutoribus , .& ficut li-

nimus debet effet alacer, && fidens., & fuper

lium-inter fpinas-, rofa interdumenta,olet

omnia ere£ius,

2V

fuavier , & qua ip(i contingunt adverfa ve«

Erigendus eft.animus terreftres fuprae-

luti profpera-lzeto animo amplectitur , ho«

Qa

ly

Vaporationes, né ventorum vi exagitetur.,

flésque ut amicos excipit. & fpinas arume

nec impetu paffionum , feu nubium-excur*

7

marum perindé.ac filias.proprias amat ; .ut

fionibus turbetur : que enim pars a&ris ele-

Íponfa cüm vero flagrarecin Íponfum amore,

vatur fupra nubes, ordinatior eft, St paca-

ffeut lilium inter [Dinas-, ffcamsca saea snter / CAst, ,

tior; non enim in nubem cogitur , neque

[

fílias , & ideo uniadhaefit fponfo , quia.ine

in tempeflatem impellitur , nec verfatur in

ter Ípinas perinde ac inter filiaserat conflitüe ,

13

j

turbinem , fed omni tamultu carens perpe-

ta, hoceít, perinde'olet exercitium virtr ,

tuo fruitur folis afpectu , — jugique gaudet

tam .nter dumeta ; ficut

t

ferenitate.

| floret incer--fgä,ngs

Ita verus amans flammá , igné-

lilium.

"

queíuo, quo sftuat, furfum evehitur fup-.

Sed quàm rarus hic amor, .qui perinde

80-

ra terrena quzeque, ut foli Deo adhzrefcat ,

intervepres quiefcat, & gaudear, ag im fi-

el

& ideo in (latione tranquilla quiefcens fu-

nu filiarum ! quàm-dukes fant vero amanti

fl

ac

perior e(t nubibus concupilcentiarum, ven

üünt, & dc.hcias

've,g;rcs » qU& gujjgccsï:, inve

DPUE]

'u(;z"

— Differtatio V. -

um

influunt ; nönw enim fponfus delicijs affluens

non verebuntur explorare , vefligia diledti

ytig

reperiturnifipo(t fpinas, G vulnera. — Per.

inter milites fecuturz ? . cur igitur fponfa

vitij

Cdnf. ? []

eulferunt me, ait fponfa, && vulneraverunt

enixim rogat filias Jerufalem , ut fi invenee

tur :

me, rulerunt pallium. meum mibi cuftodes

rint dile&um , nuntient ei amoris fui delie

infer

surorum : quia nimirum fponfum quare-

quium? quia nimirum, qui veré demifse de

fuói

bat , quem tamen adhuc non invenerat: un-

Íefentit , G de exteris fplendide , de alijs

de fnbdit : adjuro vos filie Teru(alem , [iin».

meliüs fperat, quàm de fe , & ideb fubdit,

folaa

j M

qeneritis dileflum meum ,. ut nüntietís e£ ,

ff inveneritis. dilecium meum , quia intra fe

( m m

9

quia amore langueo : amor inftar ro(ze blan-

loquens ajebat , forté ille invenient, quem

diüs non floret , quàm inter vulnera fpina-

egonon tepeti , eó quia filiz fint Jerufalem,

«

fis if

rum , &licét cutem faucient , difrumpánt-

quia f/cut lslisim inter [inas, fic amicamea.s

que , integritati tamen confulunt amoris ,

inter filias, (eu amor meus inter filías Jeru-

] " Prin

fabdi

qui inter vepreta nutritur vegetior , ac in«

falem, feu charas fponfo; fienim filie funt

«rementum (ubit usque ad deliquium . unde

disd

Sionis , quzrere debent fponfum, qui facilé

letat

fponía hocce voluit amoris fui deliquium in-

ijsdem obviabit ; non enim eas fponfus &«

i

notefcere fponfo , inquiens : «djwro vos fi*

legiffet in filias,fi earundem faftidiret occur»

LU

li« Terufalem ,fiinveneritis dilecium meum ,

Íum

4

fi filiz Jerufalem funt , jamspares.

1

liK

wt nuntiets ei , quia amore langueo , non.

funt (poníz , & fortaffis feliciüs ,' & faci-

Ü

p f

dixit , adjuro vos , ut nuntietis dilecto ;quia

liàs illis fponfus occurret , quàm mihi :

veré

fus i

cuítodes murorum multiplici vulnere fau-

demiísé enim fentit de fe , qui veré Deum

ciárunt me, & etiam defpoliaverunt , fed

amat , omnémque fuperbiam retundit alios

ercet

nuntiate ei , quia amore langueo , inter

praferens fibi : & quia alijs non appetit de-

Ampa

vulnera corporis acriüs me torquet vulnus

ot i

licijs affluere , quàm ijs, quzà dilecto dif-

amoris ,. nuntiate dilecto , me non quarere

fluunt , nullam-extra ipfum admittit lzeti-

ripat

Doo.

pallium ,. quod amifi ; nec refarciri damna ,

tiam ; hinc Regius Vates hoc eftuans amo-

que exinflidis mihi vulneribus paffa fum ,

re ait.

Renuit confolari anima amea :

horia

hmt- Pfalm. 6. 1

fed folàm me quererefponfum , cujus amo-

»)or fui Deij85 deleclatus fum.

afien

re langueo : INuditati mez confulerem , fi

Ut delectemur , omnem abigamusex- : 92

e

Vitijs

Íponfum induerem , damna corporis tefar»

tra Deum delectationem, Daàvid enim tunc

lupti

cirentur , fi fponfus amoris mei deliquio

husce

fuit delectatus ; quando fe deftitutum no-

folatium adferret.

Nimirum exceffus hic

vit delectatione ; quando renuit confolari

Dor

:;ï

e(t charitatis, & . fumma amoris, poít nudi -

extraDeum : & tunc dulcedinem meruit di-

Vera

tatem membrorum pati vulnera, . &/dam-

vinz voluptatis guflare, cüm delicias , quas.

&id

na corporis ; amoris duntaxat vulnus fenti-

mundus exhibet , exclufit,

Ut letemur ,

tam .

re, & diledium quarereetiam poft vulnera ;

omnem abijciamus letitiam , tunc delecta-

—

LT

& damna illata : 'déque exceffu hoc amoris

bimur, cüm renuemus confolati ; David

Vità

Serm. :35 de

$

*

fí. perfecutoris

loquens Auguflinus ait

enim, quia renuitconfolari mundi delicijs ;

tibu:

Sanilit,

nóbis flamma deefl ;. fidei tamen Jumma non

carnis illecebris, recordatusfuit Dei; & de«

fity

deefl, . Non ardemui quidem corporé pro

lectatus eftin Regefuo; hortatárque pro- — '

l

Chriflo ,. fed ardemus affetiu , mon fubijcit

indenos, ut infolo Deo exultemus, acde-

|

1mpe

snibiá per[ecutor ignemz [ed fubijcit mibi de-

lectemur. — Et filie Sien exultent in Rege fuos

phn

i'./kl; 1486 :

fiderium Salvatoris. . Nec mirum fi fponfa

in Rege vult, ut delectemur, exultemiüsque ,

&tE |

ferro faucia ,. fanguine madida zeftum non

à quo folo verz voluptatis fontes fcaturiünt,

liofit

fentiat vulnerum ; vulnus fiquidem amoris,

Sed non hortaturnos , ut exultemus in mue

ts f

utpote longé acrius seftum confopiverat do-

neribus Regis , in commodis , quz abipfo-

loris, & ardorem vulnerum incendium ex-

&d

innos redundant; in bonis, quibus ab ipfo

ma,' l OWI

tinxerat charitatis, quia qwi ver? amans Cbrí-

cumulemur ; fed in ipfomet Rege , sítque

tünc

ffí ; ardet defiderio per[ecutoris , pe

Lnam non

propterea noftta delectatio in ipfo tantüm ,

qm

& non in eabona, quz ab ipfo ad nos deri«

fentit.

Cetel

Sed quid? quód fponfa priüs percutitur

vantur, Suntenim, qui toto corde exul-

19.,

àcuftodibus murorum , deípoliatur vefte ,

tant , totáque anima lztantur , non tamen

«elu.

»

tet

& inflictis vulneribus fauciatur ; & pofthac

in Deo duntaxat , fed in opibus , fibià Deo

bonj

damna , qua paffa eft, fuum prodit amoris

conceffis , & quibus affluunt , quamvis ip-

lsc:

languorem ? adjuro vos filie Jerufalem., ,

Íos non lateatà Deo effluxiffe, qui enim ex-

W pr

fí imveneritis diletium meum , ut nuntietis

ultant in bonis!, quibus cumulantur , hi

ei , quia amore langueo , fi ipsámet fpon-

non in Regeexultant, fed in proprijs com-

tuta

fhor

fa poit tot circuitus jac per plateas , curfus,

modis , quibus delectantur; &tquia plures

& recurfus fponfum , quem dilexerat , non

ünt, qui in proprijsdele&tantur commos

CXpet

invenit , an filize Jerufalem eidem ocyus ob*

dis , fibíQue complacent de congettis divi«

poft

Ícerer

viabunt? íi à fponfo inveniri haud potuit

tijs , ideo perpauci reperiuntur , qui veré

tanto íftudio conquifitus etiam inter cufto*

exultant in Regefuo: quiais tantüm exulta-

Ptatt:

A

UI.

laten

des murorum, inter vulnera, fpoliationes ,

re in Regedicitur, qui Rexfuetit , ton fa-

àfiliabus Jerufalem invenietur per vicos, &

mulus ;' qui verà exultant pro dignitate ,

tdit

LITUTI

plateas , ubi fponfa ei non potuit obviare?

quà infigniuntur; prodivitijs, quibus afflu-

haD,

an fiiize Jerufalem vulneza, G paupertatem

unt ; pro honoribus , quibus afficiuntur , hi

L

famus

la

!

—

Amor hominis in Deum jugiter excitandus , &c,

I5

- famulantur , ferviántque dignitatibus , di-

optimé David noviffet , nullibi in Pfalmis

vitijs, & honoribus ,. & plerumque etiam

Samuelis meminit, à quo fuerit Regno do-

natus

*

L

vitijs inficiuntur, eó quia divitijs cumulen-

^

fed Regnum à folo Deo in íe. de-

tur

*

ille exultat in Rege , qui hisce non

rivatum cüm noviflet , non erubeícens

infervit, fed iple Rex eít, fibimet imperans,

prifinam humilem conditionem aperté

fuósque omnes affectus regit, ac dirigit in

ait , -depof? fetantes accepit me 2 Ícilicet

folum Deum: is enim veré eft Rex, de quo

eus,

Pfalm, 25,

ait Regius Vates, — Rex veró letabitur in..

Divini amoris flammá qui veré ardet ,

Deo.

[73

ac illuminatur ,

non folüm videt . bona ;

Sed utinam Reges omnes,quotquot in tef-

.

que poífidet temporalia ex munifica Dei

tis imperant

3

imó non Regestantüm, íed

bonitate in fe derivari; verüm etiam quid-

$3.

Principes; Ducésq; omnes, qui (uos regunt

quid in fe boni continet, proindefe totum

fubditos,dele&tarentur in Dco? fed quia deli-

Deo devovet , & tanquam aliquid Dei ,

cijs diffluunt, & divitijs affluunt, non in Deo,

nec latum unguem à fuis abfcedit prace-

Iztantur , fed in fuis proprijs commodis,

pus ; fed omni ítudio nititur ejus exequi

in venationibus, choreis, ludis: quamvis

voluntatem , cui proptiam fatagit in ome

-

hi Regis nomine donentur , non tamen Re-

nibus conformare

3

neque' poít agnum

ges fun* , quia non letantur in Deo : ille

coccleftem , quem quetidie folemus ad. a-

alia oblatio à nobis

veré eít Rex , qui amore in Deum ardens

ram Deo offerre . ,

fuis imperat affzctibus ; pravos omnes co-

facta, pofeít Deo gratior contingere ,

ércet motus depravate concupiícentiz ,

quam noítre voluntatis facrificium 5 unde

impetüsque compeícit animi ira(centis ; &

Hieronymus Epiffol. 28. ad Lucinium , &

Paulinum ait

cor fuum ita regit , ut in Íolüm Deum di-

Aurum deponere 1ncipien.

rigat ,

is vere ell Rex ,

qui lztatur if

num efl,non perfectorum : fecit boc Crates

Deo.

Vei f1 David Reges omnes terra

Thebanus , feett Amtiflbenes , fe ipfums

ïi'alm f,

horcatur, ut in Deo lztentur , pulchré id

offerre Deo proprium Chrisiianorum eff ,

afferitur ; quia Reges terr& , quamvis di-

íeu Chriftianorum vere Deum amantium $

i

vitijs cumulentur , delicijs diffluant , vo»

hi enim Deo obíequuntur , nec quidquam

luptatibus abundent , non tamen veram in

ipfis magis volupe , quàm Dei exequi vo*

hisce valent lztitiam enancifci-, quia extra

luntatem , pracepta fervare , séque ipfos ,

Deum &erilefcit omnis tellus , nec po:eft

& prafertim propriam voluntatem eidem

'verz laetitie florem concipere , & enutrire ,

offerre: cum (it id pricipué, quod tauto-

& ideo recte David afferit, ipfos Reges ve-

pereà nobis expofcit Deus,

"Prabe fils

Proverb, c,

-fam nacturos in Deo latitiam , quia nec in

"i,-cortuum mibi, quia omnia dat, qui

A.

Íumma deliciarum affluentia. , neque in di-

cor füuum , fuàmque voluntatem Deo do-

vitiarum cumulis, nequein mundi volupta-

nat.

Verüm ur oblatio hzc gratior fit

tibus fperanda eft latitia , nifi à Deo hau«

Deo ,

ut facrificium.- fit magis acceptae

fiatUr,

*

bil

illo debet igne cremari, quem ful-

$4.

Sit Rex viribus potens , genere clarus ,

mina non obruunt

,

E

Íeu ex eo prodire a«

imperio fclix , divitijs cumulatus , trium-

'more, cujus lampades ignis funt , atque

.

L]

phis fortunatus

nunquam tamen in hisce

flammarüm : hinc Regius Vates vocat fi-

Pfdo u^

erit vere laetaturus, quia verum gaudium

lhos Dei ad hanc oblationem.

P(sl28. :

€

44 fcrtu

nonni(i à folo Deo dimanat

B

vera volup-

Domino fj Dei , afferte filios arietum.s s

'tas flos eít , qui nonni(i in Deo germinat,

nimirum ut expendet S. Bafilius , priós fi-

'& ab ipfo in nos derivat ,; quia ut dicitur,

mu fj De y juam ea offeramus , que

*

Jarob, 1,

Omne. donum perfetium defurfum efl * Íed

grata funt. Deo

LJ

& quia non fumiis filij

tunc nos fatagimus in Deo tancüm lztari ,

Dei naturales ,tantüm in Dei filiationem ad-

cim terta gaudij materiam nobis fubtrahit :

optamur pet gratiam & charitatem ; «ujus

cxteruf JEgyptij fumus , qui nunquam

beneficio divinz fumus naturz participes ;

eclum fufpicimus , cüm tellus viret , cüm

eít enim charitas hec, quam aque multz

terrafloribus ridet , nobísque arridet: cüm

non poífunt extinguere , mec flumina ob.

bonis cumulamur terrenis , ^quafi ploris

ruere , hunc ignem in noftro adhibeamus

hzc à nobis fierent , cosleftia negligimus;

lacrificio,

$unt, qui ceram offerunt in

*

& przpoíteré diligentes praferimus peri-

*

templo

1

oleum vovent ad concinnandas

L

tura seternis

.

fin veró terrenis deílitua-

lampades aris appenías

.

verüm quia ali.

mur, tunc celum fuípicimus , fuppetias

quot duntaxat feítertiorum funt hzc vota ;

L]

L]

expeGtaturi

utinam homines bona , quze

quamvis bona, non tam optima ;

nec per*

offident,à Deo in ipíos derivata cogno-

Íecla.

fcerent ?

& inde anfam defumerent Deo

Sunt qui abítinentiam à pretiofis efcu.

b

86.

*

.gratias rependendi ? quàd fi ijsdem fpo.

lentis , & poculentis vovent , ut libera-

liarentur , dicerent cum Job.

Dominus

'5'0 I 0:

liàüs ftipem elargiantur indigentibus , & hoc

dedit , Dominus abflulit , fit nomen Do-

pretiofum quidem eít votum , non tamen

piini benedicium , non enimà Samuele fue-

adhuc optimum , quia adhuc aliquid (oper-.

rat David in Regem unctus , íed à Deó me-

eft offerendum pretiofius , Deóque charius ,

diante Samuele , ut Miniftro ; ídque cüm

nimirum quod ipíe in nobis redemit, jeu

Verani de. Affeilibia Tom, II,

ani-

1i4.

WDiITcrtatïo V.

m

animam , quam. tametfi habeat jam ipfe in

non torrentes.tanthm , fed & flumina iplä

f

fua poteflate: ,. eam tamen adhuc valemus

aquis redundantia fpernat ; hoc eít, non

ub

eidem offerre , 1 noftram voluntatem no-

folüm tolerat modica , & que inftar tor-

n

limus aliam effe, quàm illam Dei, & fata-

rentis funt potiüs diurna , quàm diutur-

il

gimus moribus fanctis , cogitationibus ca-

na, cüm enim impetu fluant , non dura«

E

&

ftis , operibus fructuo(is eidem prorfus con»

tura funt , cüm flatim effluant ; verüm

formari , nec latum unguem ab illa abfce-

ber

etiam fuperat-flumina ,' qua jugiter flu.

um

dere, & (anclo amore eidem unicé adhz-

unt , Íeu ea in nobis adverfa , quz à no-

pïC

rere , floccíque terrena quaque facere: hac

bis nunquam abícedunt ; vel faltem | ita

enim charitate Ánna (uum Samuelem Deo

fluunt , ut raró difluane ; ut lepra inna-

qu

hi

obtulit ; hoc amore Elifabetha fuum JO-

tà, cecitas oculorum , curvitas pedum ;

ANNEM BAPTISTAM Numini devo-

10

furditas aurium , genus obícurum , funt

£0j

vit; & Virgo Mater fupra cateros hoc ar*

hac flumina , qua jugiter influunt ,. &

dentiffimo inflammata amore aterno Pat.

Dt

.

raró difluunt ;; & hac ignem non obru-

L]

ri puerum JESUM confecravit

*

quód fi

unt charitatis

?

.mon enim hoc flumine ob«

u

.

I

hoc facrificium eft Deo gratum , quamvis

rutus fuit Jobus , càm dixit

L]

Domiut ..

lj

P

(

ab alijs oblatum ; 'eb erít gratius , quó à

dedit , Dominus abflulit ,. tametfi duras

Íc ipfo procefferit, ídque cum noviffet Dae

turum fe in illa-fe crederet egeítate

*

.

nis

de

ts

Pfülm, ,3'

vid : non per alium, fed per feipfum eo ;

nihilominus alacri animo ,

& fuffufus

quo erat divino amore informatus , vo-

gaudio benedixit Deo.

p

Jonas itidem

luit, feipfum Deo vovere, inquiens: p2»

cecinit in Ventre ceti ,. fed tunc tantüm

Qu

luntarà /acrtficabo tibi.

fius

torrentem íÍprevit , 'à quo obrui non po«

$7«

Placet facrificium , fed fi eo confum-

tuit, cüm fperaret fore , ut inde erüeree

t

U

metur igne , quem aqua multz non ex-

tur Jonas 2.

Ego dixi , abjetha fum.»

tinguunt , nec flumina obruunt; hoc enim

xili

4 confpeilu oculorum tuorum, verumtamen

igue, quiardent, fe totos in Dei obfe-

vurfa videbo templum fantum tuum.» 5

nl

pe

n2

quia abfumunt , quia fluminibus . non

plures alij etiam. torrentes fpreyére , ut

obruuntur , & càm jugiter ardeant , feli-

Tobias in captivitate , in qua libertatem

bu

Citet ablumuntur.

QCant. 9.

4que multe non»

non defperavit. "Tobiz 15.

. Jpfe caffis

quc

potuerunt extingueve cbaritatem , mec flu.

Rs

*

gavit nos propter iniquitates noflrae , &f

eunaobruent :lam

LJ

ubi verfio hebraica

;zpfe falvabit mos. propter. mifericordiam

den

legit , & flumina non . inundabunt. dillam.».

]Ildm.

David itidem. cum läpidareta-r

t

Pruns ejus , prune ignite , flammue vebe-

à Semejo , à malediclione , quam fere.

110v

pentifime , GU feptuaginta explicant a4/e

bat , benedictionem nafcituram fperavit 5

pr

ejus ala ignis $. quia Dei fpiritus 1js oblecta-

quam optabat,

Sed íolus Tob zrumnas

Wmnt

tur, quos hacflamma informat , quam flu-

fuas nulla fpe. condivit, & ideo non tor-

Mite

mina non obruunt,

rentes tantüm ,. fed & flumina aquarum

ifr

$9.

Sed cur Dei Spiritus hac delailatur

copijs redundantia ejus

Qu

4igknisl feliciter fus

flammá , cur non potiüs in homine , au-

peravit

der

ro , velgemmis

?

.

: An quia flamma f(li:

fion

pulis , fono , & vilibus nutritur ? utin-

def

$ X.

de intelligamus , in nobis Dei Spiritum

/

de ;

non refidere.;

fi vilia refugimus ,. & di-

f

vitijs inhiamus ; quo paécto D. Paulus inter

Jdunocua amoris flamma '.zzz:þl/

4

; ob-

dí

viles compedes , & vincula ,. fe repletum

vuitur , Uec extiuguitur adverfitatum

all à

faffus eft Spiritufandto. — Àn quia ignis , (i

fluclióus ,. licót. torrentes avumnarum:

Qn

aurum invadat , illicó illud expurgatà fece?

pleno gurgite devolvan-

la

& amoris hzc flamma, fi in nobis ardeat ,

IUf

quà

nugas omnes , ac deliramenta abfumit ?

Qde

bene hac: íed ideó hác flammá Dei Spi.

Uid :? :quód non fólüm non obrua-

9.

Qu

ritus deleclatur in nobis ,. ideo hoc igne,

tur charitas aquis ,. fed neque ab-

Qt

quem aqua multe non extinpuunt , nec

luatur , inundetur , neque obtega-

pe

flumina obrount , gaudet , quia proprium

tur? virent in undis coralia , fed marinis

i

eft ignis plurà in unum cogere,. quz in cru-

obruta aquis; ditefcunt foeta. margaritis

[ti

cibulo infunduntur metalla * vi fiquidem

conchilia ,

fed vel. fluminibus inundan«

»o,

ignis ita liquefcunt , ut in unam coéant

&ur, vel marinis fluctibus obruuntur 5 in«

I

maffam , que diftinguebantur metalla; ut

natant aquis fquamigeri greges , fed undis

Pa

autem Dei Spiritus hoc in nobis igne de.

immerfi ; folam/ charitatem , .. feu veri a«

la |

lectetur , debent, qua diflinguuntur , ejus

moris flammam ; nec flumina inundant, nee

beneficio in unum coire

L

.

nimirum noílra

B

flu&dtus obruunt , nec torrentes abluunt ,

voluntas divinz integré uniri , quiaà tunc

li

*

quia lampades ejus , lampades ignis , arque

aque multe non extinguunt amorem

*

flammarum ; que equé fuper candelabro

MLHT

ür

fcililcec nulle novercantis fortunz srum-

emicant ,.quám fplendeant fub modio locas

na noflrum extinguunt amorem , nec flu-

tz ; verus fiquidem amor,five ttorentes pleno

Ten

Qüen

mina obruunt ; adcó enim potens eít, ut

gurgite devolvantur,ícu fluctus adverfitatum

Uif

intus -

t

: Amo£ hominis in Deum jugiter excitandus , K&c.) Ilj

fi

intumeícant ; five zquora erumnarum z.

Ut neque venti , neque pluviæ , neque ni«

n

If«

ftuent , nil proprij deperdit fplendoris, quía

ves illuc pertingant, quia utcecinit Lucanus

ue

ubique eidem idem pabulum fuppeditatur

lib. 2.Pharf. — Nu£es excedit Olympus : nun-

nempe Deus , quem enixim, & fuperomnia

s

quam ibi nubibus eít a&r foedus; purum illic

diligit ,, & ad quem omnes fuos dirigit a*

& fincerum eft coelum ,. exita omnes teme

m

li«

&us , à quo fuum hauriunt pretium : ha*

peftatum furias ; im& neque aves , nedue

bent enim humanz omnes aétiones preti-

lm

alias animantes enutrit olyaspi cacumen re-

um à fine, in quem feruntur ; induüntque

fpirationi obítante nimia aéris fubcilitate 2

iel

propterea honeftatem , vel malitiam à fine,

ferunt fiquidem ; fuiffe homines ,: qui quot

ld«

quem fpectant : cümque finis , in quem

annis hujus faítigium montis 'afceadentes

l,

hic amor tendit , fit, quó nec melior, nec

Ípongias aqua refertas , plurimóque madene.

t

fia

nobilior, nec fublimior e

43lv

,imó neque ex-

tes humore fecum deferrett naribusin mon-

-

cogitari excellentior poflit , eít (iquidem

tisaltitudineapplicandas, qua aéremhumo-

Deus , cujus voluntatém in omnibus ni-

ris frigiditate fliparent , craffiorémque effi-

)

.

titur exequi

?

iüeo squé femper amort

cerent , cujus beneficio refpitationem pro-

1]

b I,

fplendet , nec quidquam proprij unquam

moveret : ex quibus aliqui dicuntur certosg

Idv

deperdit fervoris , quia nunquam eidem

characteres pulveri infcripfiffe , quos poíte-

Iia

decíl, quem enixim amet, & in quem to-

ro anno tam integros , intarbatos , acillaíos

tus

tis viribus feratur

$*

*

non enim meliores ,

reperérunt ,ac fi recéns impreffi fuiffent : id-

em

ac Íublimiores ulle funt acliones , quàm

que argumento ijsdem fuit; illuc nec pluvijs,

m

que in Deum diriguntur ; adeó ut mag-

nec ventis acceffum dari,

Olympi pracel-

nus Baáfilius totam fan&litatem in homine

n

Íum faftigium , mens zemulatur illius , qu£

I(»

effloreícentem Chriftianoin eo fitam velit ;

divino aeítuat amore , cujus flarimafurfum

ut terum omnium quà grandium , quà e-

j14/]

Íemper enititur , quietem iníolo Deo, quem

xilium caufz ad unum , folámque Deum

amat;, & in quem unicefertur , repertura ,

J

referantur , & voluntas noftra plené divi-

hic enim aitior nubibus, fuperior tempefta-

*

üt

nz conformetur

.

eft fiquidem h« ple-

tibus , feris inacceffus, ventisimpervius nul-

em

na refignatio clypeus ille adamantinus ,

lo turbatur nubium meerore , nullo concuti«

li

quo advería qucque retunduntur , & om-

.

tur ventorum impetu, aullóque paffienum

nis invehitur tranquillitas

*

elevat fiqui*

pravo motu , & in fola Dei voluntate jucune

dem hominem fupra hac terrena , coilo-

diffimafruitur tranquillitate,quia ut fcicéAu.

tur

Tom. .b

cátque in eo tranquillitatis flatu , ubi neque

guflinus. . Zn pace perfetlioeff , ubi nibil ve-

8 de [erm.

[Cs

novercantis fortunz procellz valeantà pro-

pugnaz , - & ideó fl Dei pacific , quoniam.s

Dom 15

[n

pria deijcere quiete: eít enim etiam medijs

nibil in. istie vofiflit Deo , & utique fil) fimt- sopte cap.

litudinem: Patris babere debent.

na$

in turbinibus , ac tempeflatibus impavidus,

Hacdueeft 2 poff init.

o*

inter.roinas erectus , quia humana quaque

paxs que datur in terra hominibus bona vo-

um

infra fe habet , ac veluti pedibus concul-

duntatie 5 bac vita confummati , perfetiique

cat.

li

Quód fi Rubus , quem Moyfes vi.

/4piemic.

derat flammis ardeniem , ita ureretur , ut

Nu

llum amanti Deum po-tcfï fi:n'fortäu-

9fÍe

non combureretur 5 ita flagraret , ut non

nium contingere ,. à quo aliquid patiatur

deflagraret ; fplenderet, ut nil damni in.

detrimenti ,. .& à fua curbetur tranquilli-

de pateretur : (i tres hebreei juvenes intet

tate ; qui enim Deum veré amat , non a*

flammas Babylonicz fornacis illefi , inta-

liud vult , quàm quod Deo placet , nec a*

J

éíque perítitére , plüsque eorum virtuti

lia ineft illi voluntas , quàm Dei , ex qua

adiecit flamma fplendoris , -quàm ignis

tota felicitas in hominem redundat , quia

M

*

ETU

damnum

intülerit

L

itahac , qui ardet

omnia participat ,

que in Deo funt bo-

fanCtioris amoris flammà , nil lxditur ,

na,

Scio fratrem prodigi adole(centis

quamvis Acherontis Megera in ipfum debac-

acerbé admodum tuliffe ,- quód 'ejus Pater

chentur ; procelle rabie defpument ,. flu-

juniorem fuum fratrem patrimonij deco-

.€&us decumanis turgidiores eum exagitent ;

Clorem epulo excepiffet lautiffimo : ídque

(

L

euri , nothique turbulentiori perflent. im-

d

cüm fibi daret injurig , paternas ingredi

*

peru ; imó plus inde haurit nitoris ,. per-

zdes recufavit

?

pater veró filio primo-

(f

inde ac flamma vento agitata fplendet illu-

genito placando egreffus coepit rogare , ne

ii

Ífltior.

diem illum inílitutum à fe ad infuetam hi«

DXy uI p m

riuf

90,

.. Quamvis amanti plura

| obtingant tri.

laritatem fuà vellet diffenfione temerare ;

jafie

-ftia ,' quamvis fenfu non deítituatur , im-

fuáque abíentià domeítica turbare gaudia ?

Ifis

,patientid tamen caret ,. quia omnia adver-

ícd ftatim filius patrí humanitate pleno

LI

ndi

fa fui interpretatur experimentum , diri-

objecit

.

En pater mi tecum lemper fui

t r

gitque ad divinam voluntatem ; edoctus bo:

immoratus , nunquam à te difceffi , tuig

r

ni con(ulere quicquid acciditj. & ideà nun*

Íemper obtemperavi przceptis, fludui pro

"T

quam ab interni animi. pace elabitur, quia

viribus tibi femper in fingulis placere , nec

rque

humana quzque infrà fe pede conterit ;

quidquam mihi magis volupe fuit , mihil

bro

mentéque ferena divinum jugiter folem in.

magis Cordi, quàm omnia mea obfequia

ocn

tuetut , montem imitatus Olympum , cu-

tibi fincero zffe&tu , aperto corde exhibe,

[eno

jus faítigiamad eam protenditur celfitatem,

re , Gin id vel maxime incubui. ftudij ,

uj

Verani de Affeidibus dom. d,

Pz

uüt. j

»

lo

R—

16

: 'Diücktapio V.

qocett

vt nihil unquam contra tuam agerem vo-

quoad ufum ,. & finem ; quatenus omnia

! p

yit V

luntatem ; & tamen nunquam ullum mihi

ita condita fuerunt ,. ut eorum infervirent

4f

dedifti agniculum ; quo cum amicis hila-

falui: eorum eft mundus cum rebus ome«

volii

riüs conarem ; nunquam hane domefti-

nibus creatis , quiaxijsdem hac omhnia ane

", li

cam pro me hilaritatem inftituifti , neque

cillantur ; eorum eft vita , quam unicé Deá

3

ninj

unquam has prandij lautities paráíti , ut te-

impendunt voluntati

*

eorum efít mors ;

ettt

cum letarer , vel cum amicis gauderem :

per quam veluti per januam paradifum in»

L]

.

ejus "

& quia filius natu minor inobediens , tui-

grediuntur

eorum funt praífentia , five

funt,

que patum amans , abligurivit cum mulier-

arrideant cum profperis, five triflentur cum

-

ítre d

culis torum. fuum. patrimonium ; Íplen-

adverfis , quia ijsdem utuntur àd exerci-

tia, & culturam virtutum

*

$

eorum funt

audla

dorem familize in fe obfcuravit , alijs foe-

mait

dé infervivit gregibus páscendis porcorum

futura ; quibus fruentur ad voluptatem,

fifim

adfcitus, modóvix filiusiíte tuuslurco do-

Plures veró ideó hisce bonis carent', come

emu

mum redijt , flatim eidem fummo gaudio

modisque deftituuntur , quia fe ipfosamane

eelat

obviálli , eum apertis ulnis es.amplexus; o-

tes, non Deum, propriz obíequuntur vo«

ER SUSD n

tent

fcula ei dedifti ; & tota domus sásque d-

luntati , non divinz : & utinam non effet

hon

que evertitur , ut pretioüora;qkuæque eruüane

ampla focietas horum lavernionum , qui

vt nE aE

tur , delicatiora preparentur fercula , Ó

pleráque gravia etiam inviti, & repugnane

mula

fumma in domo inítituatur hilaritas , ve-

tes patiuntur mala, ex co quiafeipfos non

ut'ai,t

u

luti in gratulationem maximi negotij juxta

Deum diligant , nec fuam divinz addicant

tuüm votum peradi , reíque bené gefta,

voluntati,

tium

Quis pater mi non indignaretur , cüm pro

E(t amor fui , & voluntas propria pu-

PL

lunts.ï

tida malorum omnium ícaturigo

"

L

ceffet

qui (

filio tuo nebulone, lurcone ,& fycophanta ,

qui totum fuum decoxit patrimonium ,

voluntas prüpria , ait Bernardus ; & infer-

Serm- 3. dé

prian

inde

qui tibi noluit obfequi , à te voluit difce-

$u non erit ; quia quidquid odit , quid-

Ya(urrois,

dere , nectibi infervire, ut par erat, tan-

quid mali homo agit ; id ob propriam vo»

Domin,

hi t

*

tam in domo lxtitiam in(lituas ;

& mihi

luntatem exequitur ,. imó nonnifi propria

]ura

toà

nullm unquam dederis hilaritatem , ac fi

voluntas nos ledit, fi enim frigus urgeat $

mea obíequia tibi forderent , mea fervitia

fames premat , fitis ardeat ,. dolor tor-

fiit,

tibi difplicerent ,^ meus affectus tibi non

queat ; vel quid aliud nobis molefliam in*

acer

effet gratus.

Sed benevolus pater tran-

ferat , nil aliud nos lzedit , quàm propria

qum

quillacurus indignantem filium refpondit.

voluntas : fi voluntarié , & zquo animo

écul

Ànuctap. 35. Fili,tu femper 'mecum 65 , & omina mea.»

vellemus adverfa quaeque fuftinere, nil no.

det.

ficin

£uA fünt , non fuit opus , ut ullam pro te

bis damni inferrent , que nobismole(ta vi«

hilatitatem inflituerem , cüm zequé fis tu

dentur , fed quia nos ipfos , non Deum

difti

rerum omnium mearum Dominus ,. ac ip-

amamus; noftrenondivinz adharemus vos

pra

luntati ; hzc perinde ag carnifex nos tore

ted

femet : cüm pecunide meze omnes , & facul-

tates fingulæ tuz (int , ad te pertinet do-

quet; hec immundiffima eft animi lepra ;

mfi f,

inefticam , fivelis , hilaritatem inítituere,

ob quam in Jordane mergi debemus , &

s.

eumimitari , qui non venit voluntatem fu-

ul

jàm mihi gratum contigerit, fitibi fatisfe.

€eris , fi cum amicis tuis volueris agnum

am exequi , fed'illam Patris,

JNon tht

Luco '4? 15.

dem

cómedere, & hilariüs prandére ; jam non

voluntes , fed tua fiíat, Mirumfané , qued

DI

habes , quod debeas conqueri , fi fratrem

cüm creature ca&tere divina obfequan-

impa

tuum refipifcentem perhumaniter excepe-

tur voluntati , folüs homo eidotm detrectet

dali

rim,

Hisce mitigatus filius natu major in»

paáréte!

ftidt

Cur voluit Deus Eliam Thebiflem à cor-

94«

gredi domum futtinuit,

f

82.

Eadem fermé ratione fupremus Patet.

vis, velut à dapiferis vitze fuftentandz cibos

familias Deus homines fua voluntati de-

-qui |

fümere? Quidid rei ? volucrum furaciffi-

dj

votos confervat , alitque : funt enim fem-

mum corvum deílinare ad prandium , ccee

jer in Dei memoria, intelle&u, & volun-

námque Eremicole preparandam , & fide,

I'M

4pr

tate; & bona Dei , bona funt amantium

liffimis obfequijs ad nutum parendum ? 1d

Va

Ginef. 635, Deum.,

Ego ero merces tua magna nimum.

voluit Deus, ut nós doceret , quàm pàáratioe

1l

Imó neque hoc videtur amantiffimo Patri

res fint etiam brut& animantes ad obfequia ,

9l

fufficere, fed qui divino fervens amore ;

& nutus divinz voluntatis ; quid admira»

&í:

diving plené obfequitur voluntati ,. pluri*

tione dignius, quàmà corvo carnium appee

UI

mà apud Deum pollet gratiá, & id agit ,

tentiffimo, acrapacilfimo , carnes eremico«

H

j

0b

quod Deus,

Opera, qua egofacio, &5 ipfe

lg deferri , quas in die millies devoráflet ,

JeAn .;. 14.

faciet , && majora borum faciet: valt Deus

nifi Dei voluntas , eas integras deferri jufs

: H;:"" Mti.

j

LT

t

fuum cum fuis amatoribus divilum impe-

fiffet ? Profe&tó parent Numinis imperio

T^

«

rium , G oinnia , quze funt Dei ; eorum

ferae proprias oblite naturas , & folushomo

X. 4d Co

effe.

Sive inundu . five vira, [ive mors,

uberioribus cumulatus beneficijs propriam

iti

QmntA4 enim.s

Va

rinih. €13. frve prefentia , (ive futura.

voluntatem divine prafert , lutque impene

veiira funt

.

L]

vos autem Chrifis , Chrifius

fiüs amans, Deo párére detre&at?

Veta

9j*

Autem Det.

Profectó , quz funt Dei ,

Imó non animantes tantüm , fcd-& ven-

(ïffe À

l

d

h&c à Dei etiam poffidentur ámatoribus

t " fluctusque fsniu deftitüri divini imperij

i

'VOCCDA

b

'Amorhominis in Deum jugiter excitandus, &c.

H7

*;m;sg vocem audiunt , cui & obediunt ? Imper):-

bat foramen, e3 quia cüm :cqgnofce'ret,eüm

vit ventis, $ mari, & f[aBa eft aranquillitas

à Deo defüinatum , ut proprias depalceret

zagna: & qui proprize tantüm didicerant

carnes, eegré tulit f1 fuo .non iungcrætmaafq

voluniati parérejadmirantes dixerunt: qualis

lfICiOQ

i

e[ bic, quia venti, & mare obediunt ei?. quia

$. XI.

nünquam in fchola amoris divini edocti,quid

effet diving obíequi voluntati , parére Deo,

Gaudet amtr , quo Deum prq/l-i-t

ejus voluntati fe conformare non didice-

quimur per ulcera, «ulptra , egritudi-

runt, Quiddicoventos, & fluctus Deo pa-

1ére imperanti, cüm Strupes, & (axa vocem

nes viam [ibi ad celefiem parriam fler-

Aerefloccique, facére,qua.eidem.obe

jl

audiant divini imperi], ienfümque depro-

, mant doloris? annon montes ipíiad luctuo.

qiant Adver[A,

fiffümum morientis Domini fpecteculum in-

; [vino Jobus amore Lexaräenä;prqpfiam 2T»

gemuerunt , difruptis , fciflisque pectoribus

.*

teítati lunt univeríz lu&tum aatutz fuo pa-

exuerat voluntatem , eam induitu-

rus Numinis, ad quod per ulcera;

rentantis conditori ? & x creaturis 1olus

ac.

it

vulnera , «arnísque putredines ; iperinde.

homo in rupem obrigefcit, licet cateris cu-

mulatiüs afficiatur divinis beneficiis ; qvia

per ftipata floribus itinera:vehebatur ; &

-quamvis tot millia-ovium, boum , «amelos

ut ait Jeremias cap. 17.. Pravum ef? cor .bo-

rum perdiderit ; quamvis wentorum -ture

aninis, cui propterea durum videtut impe-

binesdomum in ruinas egerint : 'filios /fe-

zium aliis fe fubjicere, propriam exuere vo-

peliverint , &ipfe dejetus in íterquilinium

PT

luntatem , & alienam induere; 4ed parére

ludibrium haberetur ceterorum ; nunquam

qui divinz detrectant. voluntati , nec pro»

priamexequuntur, & fibi funt .exitio; pere

tamen conque(lus fuit, .necimpatiens, .quia

m di

divino .zítuaret amore : -charitasenim;ut ait

P nfurd,

inde ac Marius Romee Tyrannus feptimus :

hic referente Trebellio Pollione uno die fa-

Apoftolus inadverfis nunquam deficit, .quia A Corinth,

?; at

m.

"Jutatus eft lmperator, .altero imperavit, ter-

gatiens effs . de damnis fibi illatis ; vindictam "13*

-non meditatur, quia.fengna ef? ; invidianon

tio à gregatio milite gladio confoffus inte-

ja

xiit, qui dum ferro pectus Marij trajiceret

torquetur, quia lienaprofperitas ieamnon

«ruciat, neque .de aliena triftatur felicitate,

]«

acerbiffirnum illad adjecit: 4bic.es£ gladiu,

ï

quia non amulatur 5 confcientia mála eam.

P

quem tu fecifli, aum mox teneas: fiquidem

€ cultrarij officina affumptus fuerat ad dia-

non pungit, quia z0n agit perperam 5 thono-

res eam ^non .extollunt, .quia ;s07 zfia-

dema

Étiam divine voluntati :tefractario

fic infültatur; hic elt gladius , quem tu cu-

tur ; dignitates eam non urgent;quiazez eff

a

difti; tuo «e gladio ipfe jugulas , feu pro-

ambitiofa ; cupiditates eam non coardant,

quia 400 quartt,qua f« funt.5 convicia, 'GC

)

priatua voluntate te lxdis,te interficis:

rc&é Bernarduszm Serm, quomedo voluntas

«calumniz eam non laceffuat , .quiason-irri»

fe

vo[fira divine Gc.ait: sunde funt fcandala;

tatür 5 fufpiciones prave,& judicia exetran-

itia à vero eam non foedant, quia snon.cogitat

:

unde iurbatio , nifí quód propriam [equimur

goluntatem , && 1emeró, quod wolumu 1ncor-

amalum 5 ex alieno infortunio , malóque in

]s

alios debacchante , :nullum :fufcipit laetitize

de noftro definientes , fi quo modo id probiberi

fenfum , quia.sov geuder fuper :sniquitates

j

contingat , Aut impediri , £OntinuD ettam n

«zterorum erroribusnon cecutit, quia-eóg»

je

ámpatientiam., n snurmurationem , 3n fcaue

dalum proni f[&mus , nou . attendentes. quo-

jgaud:t veritati ; novetcantis fortunz rproe.

«

ellae eam non frangunt,quia osmuta «eredit.s

niam omnia cooperantur 4n bonum bis , .qui

quámvis non -omaibus; nulla defperatioeam

f«

)h

fecundim propofitum vocati funt fantli ; &

abforbet, nulla zerumna dejiciunt,nulla it«

qui nobis cafus videtur , fermo quidem Dei

98

ruentia damna opprimunt, quiaomni2]u/eie

]s

. eft fuam nobis indicans voluntatem. €t Serm.

aer ; imonullum mortis periculumquamvis

de dup. baptis, concludit, Caveamu igitur

]

imminens, nullus fuppliciorum metus «eam

À propria vooluntate tanquam à vipera pe[i-

le,

feparatà Dei voluntate , quia ebaritaeune

n

ma ,& nequiffima , & qua fela deinceps dam.

mare po[fit animas noftras.

quam excidit.

0s

Imó naturam xmulatur :palmz., que

98«

98.

Adam quia propriz indul(it voluntati,

H

cüm premitur , vegetior extollitur, eftenim

t

& (e,& fuos polteros perdidit: quàm melior

amor Numinis, feu charitas virtus, quee in

concionator fuit fuo in fimeto Jobus dicens

o

infirmitate perficitur, arctitisqueDeo-adhze.

Job. cap.1. Sicut Domine placuit ita fatlum

oe

eit , de quo propterea eleganter Tertullianus

refcit; hinc Apoftolus 2.ad Corinth.12. acri

44]

tentationum vi,& acerba calamitatum:mole

] Lib.de pati- Ypyomundam ulceris (ui vedundantiam magna

"

feré oppreffus auxiliarem.advocat Deum;qui

MntA 6 145 o anipitate diffringebat ,. E erumpentes

malumavertat. Sedanimitiüsei refpondit;

[io

-dnde be[liolas, $n eosdem fhecus , & paflus fo-

10

1u

O*

fuffcit tibi gratia meaz mam virtu in ánfir.

vamino[e carnis ludendo revocabat.

f

mitate perficitur; & fetmoe(t generalis de

verat vir fecundüm «or Dei, hanc Numinis

J

e(fe voluntatem.&t taliterexerceri: proinde

quavis infirmitate: at que fithzctam flre-

nua virtus, quz ruentibus é coelo in terras

/

fi quis fort& vermiculus fugam vellet arri-

anl

non tümeat, fed ingruentibus ad«

pere, eum ürcorrofa . carnis iterum adige-

fulminibgs

vet. ls

ij

3

Differtatio V.

u8

verfitatum caliginibus illucefcat clarior; fa.

ís, chm DEUS dixiffet: Cerno , quàd pa» Exed. sss

rentibus tyrannis gaudeat; tumultuantibus

pulus ifle dura fit cervicis : dimitte me.ut

irafcatur furor meui contra eo$: que verba

d

flu&ibus quovis decumano tumidioribus

malaciá fruatur ; fuccrefcentibus. dumetis

expendens Richardus de gradibus charitatis

In Cap,5

1

105

floreát pulchrior , oleárqáe fuavior; offu-

ait; Cbaritas eff vita fidei, fpei robur, omui-

fis utrinque vallata tenebris illuftriüs fplen

imque intima vis, ac medulla virtutum. &

deat ; non aliam dixerim effe, quàm chari-

paucis interjeélis,

Hac valens ad omnia.&€$

tatem , quz patiens eít, benigna eit, quz

omnibus prevalens, quaip[am quoque omni-

non zmulatur, non inflatur, noneit ambi-

porentiam quodammodo reddit impotentem.

tioía, non irritatur, omnia fuffert, omnia

Nonue bac eft , que in. Màyfe divina juflitits.

& poteutis obflans pravaluit im. fortitudine?

credit, omnia fuperat , omnia fu(tinet, &

nunquam excidits fcité Richardus Victori-

Dimitte me inquit, ut arafcatur furor meus

Gap, -15

nus de gradibus charitatis ait : Cbaritas mi-

centra pa;uizmz iium.

Audis dimitte, €&9

ferüs non reprimitur , quia. in infirmttate

eum tcneri dicas , mec. aliunde gt:.äm An0r 16

Pror[us virius omnipotens, qua

fortitudine : polleaconcludit. .Quid ui cef.

perfeitur,

spfas miferias facit poteutes, dum converiit

fit potentia , cefit juflitia de corde tam puro

in adjutorium , qua parate. funt ad nocen-

non tam rogabat , qtiàm urgebat ? quia cha-

ritas talibus eft viribus munita , ut non Ío»

dum; quá fuffulti milites Chri[H , impauidi

certant , certi de vidloria medájs pericula in-

lüm valeat ad omnia , verüm etiam omnibus

cedunt tutiffimi, nec damouemyuec bominem

pravaleatj quia patiens, benignaeft, omnia

6

9netuentes.

fuffert, omnia fuperat, omnia íuftinet.

92*

IOI,

Quis hanc non. dixerit virtutem qua(i

Quinimó perinde ac flamma fibi à na-

omnipotentem , cüm omnia fuperet, imó &

tura vi indíta, furfum avolat chari:as, íeu

ipía noxia in propriam convertat utilitatem,

amor in Deum,&adeo violenret furfum niti-

imbecillitatem corroboret, infirmitatem ad-

tur, ut in coelum etiam hominestapiat, du»

ipet, & in ipfis. agritudinibus perficiatur,

cátque, — Exarferat, fancto hoc igne D.Pau-

conílruens vel in ipía infirmitate (olidiora

lus, &flatim abeodenm fe raptumad tertium

firmitatis fundamenta ; advocánsque ipfas

usque cceelum novit: /feie bominem aute an« 2« Corinths

[2,

adver(itates auxiliates, ut ex adver(is,noxiis;

205 quatuordecim fiveim corpare nefcio, feue

extra corpus nefcio , "Deus fcit , vaptum bu«

damnümque inferentibus fplendidiorem ad-

ornet triumphum, & inipía mifériarum offiz.

jusmodi usque adtertiumcoelum : & fcio bus.

cina felicitatem fibi cudat , in angultiis au-

jusmods bominem [iue in corpore, ffue extra

guítiora depromat gaudia, in periculis tu-

corpus nefcto, Deus fcit , quoniam vaptus eft

tiorem ftabiliat ftauonem, neque calamita.

im paradifum.

Certé non aliis fuit Paulus

tibus obruatur , neque adveríitatibus pre«

fubvectus alisin ceelum, quàm amoris; fed fi

matur , neque procellis naufraga mergatur,

amoris alis fubve&tus fuit, cur fe raptum il»

Quis non videat in hac una. maícula virtute

luc fatetur, & non potiüs volatui tribuit fu«

cháritatis, quendam omnipotentiz faftum,

um usque adtertium ccelum aífcenfum? quia

quo ita pié fuperbit, ita fan&é intumelcit,

expers corporce molis Paulus in paradifum

dta probéerigitur , ut non tantüm catera»

afcenderat, neíciüisan in corpore, vel extra

rum virtutum armetur fatellitio, verüm &

corpes iilac confcenderet, quia fcilicet alis

ijsdem adverfantia vitia exarmet, proílernat,

veheretur illius amoris, quo intus exardes

debellet, ac proríus vincat ?

bat; cum amorfolüm afficeret animam, ni«

1Ó0,

Plurimum promeruit laudis Sufanng

hil de corpore excogitaverat, & quia amo-

ris fabvectus fuerat violentiá,ideo non rrahi,

virtus, que non folüm fosdas fenurn impuro

-

amore infanientium extinxitflammas,fed &

non volatu afcendete , fed rapi dicitur: quia

calumnias , totámque propemodum erebum

ut palchré Richardust. e/Zuima fe in fe totam Loc, A. 6

contra fe infurgentem fuperavit: fedchari-

perfiringens , nom jam afcenforijs gradibus,

tas fuit hec virtus, quz de infirmitate mu-

vel paffrbus utitur; fed inopinatie raptibus,

liebri, de adulterii periculo, de minis cruen-

exce[fibus fertur volans, non vadens in illa

tz mortis, de infamie propudio, déque

fablumia fecreta celestia,

linde &$ Paulus

Íevientium lapidum impendente nimbo eà

non in tertium celum afcendiffe , fedraptum

gloriofiüs triumphavit , quà turpiüs ejus

fuiffe perbibetur : fic affici , quafi Dei Vicardj

pudicitiz candorem fcedare nixi funt fenes;

esl, dum animus divino ebriatus amore obe«

vel in ipfis fontium pellucidis laticibus. Ge.

livifcitur omnium , & totus pergit in Deum s

nerofum fane eft charitatistropheum , cüm

non-igifur mirum , fi nefcius proprii cOorpOe

de infirmitate robur, de infamia gloriam, de

ris,& experscorporeez gravedinis forfü fue,

calumniis honorem , & de periculis falutem

rit violenter raptus; amor enim cüm ibi ma

hac enim charitatis virtute

enanciícitur :

gis dicatureffe ubiamat , quàmubi animat ,

& Paulus ferventiffimo in Deum atderet a-

càm didiciffet , vel in ipfo gelido fonte fer-

ventiüs zítuare, ea protulit verba fydereis

more propriioblitus corporis, imó & pro-

Ícribenda charaCteribus: Melius esi mibz 255«

prio fpoliatus corpore raptus fuitin Deum,

que opere incidere in manu, Ve[ftras , quam

feu raptusamor in amoris centrum: nil a-

. geccare inconfpettu Domini ; lllutriüs eciam

manti magis cognatum, ac volupe, quàm reí

amata felix pofleffio3 G cum totüsin Deum

illpxit hzc charitatis potentia iq— ipfo Moy-

raPetqn

Amorhominis in Deum jugiter excitandus , &c.

il9

Ek'ii j

taperetur, quem polffideret , fe ipfum, feu

väorpw nefcto, Deus feitz quoniam vaptuseft.

corpusexuir, ut Numen indueret amatum,

$n paradifum : ábi anvenerat paraditum, ubi

lnCag s

illádque poffideret.

amor.d Deum , quem unicé amaverat ,

1402,

Sciverat tamen

hominem raptum'ixi pa-

perduxit: ita deleclari inDomino cordis eft

radifum , quamvis neíciret , an in corpore,

vacuitatem explere , unde Regius Vares ait:

Pfalm.46.

vel extra corpus raptus fuerit; an quia to

Deleitare in Domino , & dabit tibi petirios

tus homo íola eltratio , & animus, cui illa

nes corda 1ui, & quamwis videarur regius

inferitur ? corpus enimcommune habemus

Pfaltes nobis orationem , :& internam cum

cutn. belluis, & animo paulo minüs :minui-

Deo conver(ationem pracipere ,in quamens

mur ab Angelis, cümque fuerithomo à fuo

hominis terrenis nulla , -& cceleftibus tota íe

conditore pauló ab Angelis diminutus,totus

fe ad Numinis nutum componit : «eít nihilo,

homo animus eft, qui propterea, fi amore

minus hzc deleclatio , quz ex fervore pro.

ferveat, ejüsque alis in coclum evehatur,to-

manat amotris , totümque hominem afficit,

tus homo illuc vi rapitur amoris, & cocli

dátque cordis petitiones , feu explet animi

E

factus nobilisinquilinus, nonfolüm terram

defideria, hinc pulchré Ambrofius .expen-

cenfez peregrinam , fed & terreum corpus à

dens verba Pfalmi(te ait: Quare non .divit

fc alienum , «cujus propterea oblitus, íolius

deletkare $n Domino , '€& dabit tibi petitio-

animi, feu hominis meminit , qui amore

nes tues , fed dixit. petitiones «corda 1ui ?

ferveret : pulchré pratactus Richardus Vi-

€ap. 2

quia lex carnis legi mentis frequenter vepu-

&orinus degradibus charitatis: fed quanto

gnat: qua autem interioris funt bominss qus

putes ffupore perfunditur anima fubtradta

renovarus efl in. fpiritu, allas petitiones pwo

Itt,

3llá dulcedine , && ad bos fenfuum . laqueos

donat 4ffeiu ; diltinguuntur igitur petitio-

capiiva vetratla ?. Nonne quafi de patria

nes cordis abillis carnis; quiaille examore

Jfpiricuum pul/a ia vallem corporum , $n aliud

dimanant coele(tium ; hz ex affectu terree

quoddam sgnotum feculum fibi ecidiffe vi-

norum; illz hzrent foli Deo , iíle «extra

detur longó priori diffmile, n quo bec cbari-

Deum inhzrent terrz; illze coelo funt affixze,

£ab friget , & fenfualitas vegnat , G'oculus

3 C

iftz coeno infixz ; ille zternis j iftz fluxis

snentis caligat, & fenfas viget corporis? ba-

u

inhiant : ut autem petitiones moftra exple-

ret tunc & alta trabens fu[piria, inde mife-

antur, fint cordis noflri petitionesex amore

74; unde beata efficitur

Subtratlio enim res

Dei ortz , dicitur enim Deus :annuere qui«

amai& Augmentatio efl defiderzj, && quod ar-

*

dem petitionibus, non tamen oris, non car«

denris optas,carcs egrins. - Et bic efllan-

nis, fed cordis: ;non enim Regius Píaiteg

guor amoris , qui non eff aliud,nifi tedium

dixit; & dabit tibi petitiones tuas,'fed.cor»

smpatientis de[iderg.

Cüàm amor in iolo

dis tui : petitio enim tua eft, «quam -ambi.

delecteturamato, recté Paulus proprii cor-

tio concinnat , quam voluptas promovetg

poris oblitus toli adhzefit Deo, in quo to-

quam divitia? excitant, lex carnis diétat,

tum inveneratíolatium , :quo vera donare-

alfectus corporis ingenerat, &

tur beatitate, proptereadixit : Er feio bu-

amor proprius fufci»

'tat,

jm*qui bominem (iuesn corpore, fiveextra

t m hf

N-

N

—

1.

A

15

Nl

Ms

2 nE

P

- ln

Iu

j

N^T ";"

D)

';

;

:

:

;" j

L^

SNCEE

L

P RE

tv d

uwrfïl s

QT

LR "iï

A

s-;-

f;e

N

49

NX

n

2

48

EC

N-

f-»

^.

LL

A

4ip

f

g

- t

wäw,fä

z

n

NT

z

v

L-

0)

3W

",

i

b

2 N

/-;

d7

DISs

-PBH(no) 8

tüf:

Sääægææmæmäï&ääæä&æ&ää&æää

(Qododocoo

&e

geï!i

ea

b

C5

fiL

&

eOeD ECC

fui

tam

ul

deg

DISSERTATIO VI. .

inc

nud

Amor, quo latius in proximum diffundi-

hi

T

.tur, €ó in amantc ditefcit locupletior,

foo

-

^

?IO

$. I,

fpr

H

fit

du

"Amor uberizs fruitur bonis eorum, quos amat , qzzär)z propriis : &5

run

anima verà amans magis efl ubi amat, quàm ubi animat.

bi

(uz fponfze deflitutus cepit nonnihil expee *

tür

1,

ï

A

]

. Icut amor fui. ipfius in-

Y

J

;

4

A2

il"

ops, & egenus arcliffi-

riri incommodi, & qui proximé melle, lacte;,

eurt

l

q

mis clauditur anguftiis,

caterísque deliciis faginatus fua gaudebat

er

A

»

eóque refluit continuo,

Íponíz confortio; mox tore, guttisque no»

fio

UM

CONSSS

PA

—

unde fluxit; ita amor

&ium madidusante limen

dom$üs fuz dilecta

null

m

d

quó amans alios pro-

ejulat, rogátque fponfam , ut ei adaperiat,

at

GN

QNe

N

fequitur auguítus elt,

quam. per receffum ab amore clauferat janu. Cant; $

|

t

ac dives; & eó ditior,

am : Aperi mibi forer mea, amica mea—

?

fit

L

,

auguüiörquïc » quóin

plures effunditur: quia

proh quale charitatis .violatze difpendiutn

ven

ni

bcona eorum, quos profequitur in amantem

quo (ponfus ab aromatibus horti ad noctium

transfundit, & hoc eft fingulare amoris ar-

guttas traducitur, & ab efu mellis ad iT«

us

tificium, ut unus plurium bonis perfrui pof-

brium tranfit injurias!. At fponfa, quiacha-

lum

fit; hinc Bernardus hujus excellentis pro-

ritatem exuit, fponfum nefcit ampliüs inves

&m

M —"Ó

prietatis amoris non ignarus exclamat O

nire, nec ejus induere prarogativas; X quem

cam

chbaritas , que ueminem expolians emuid.s

antea invitaverat in hortum. fuum, ventat

finy

rApis! dilge proximum , && omne bonum.»

diletlus meus in. bortum. fuum , & co-

UH

ejus tuum efl s rapuifli tibi, $ altum nan ex«

medat fruclus pessorum fuorum , nuncexuta

Q1l

poli4fís. Eft hocce artificium amoris fin-

charitatis tunicá ctiam é propria excludit

fion

gulare, quó fit, ut unus ceterorum | bonis

domo , rogátque propterea fponíus , ut ei

que

perfruatur. Ditefcithomo, i proximum

aperiatur: 4peri mibi [oror mea , & quem

den

diligat, & eé uberioribus affluit divitiis, quó

antea fuo capiti praetulerat, nunc Íuis polt-

dic

in plutes amor effunditur, quorum bona

habet pedibus, quos, neinquinet , (pontum

odií

fiunt amantis, fi hic finceré amet: quia amor

pulíantem nocturno derelinquit rori expolte

fui

verus id przílat, ut amans, perinde bonis

tum: nonadmittitur fponfus ; tametíi vo»

fuíc

fruatur eorum , quos amat , ac propriis ;

ciferetur, & pulfet; & noéturno madeat rore

RmemÓt— —— nemiccpta:

ante,

à fponía , quia cüm hac tunicam exuiffet cha«

cümque fitamor magis ubi amat , quàm ubi

tibii

animat , arctiüs bona eorum poffidet , quos

ritatis, non ampliüs cordi ei erat. íponfus;

qm

amat, quàm propria, ubi animat : hincpau-

qui propterea extra domum fponfz rogabat,

f

per eft, ac nudusamor ille; quiinalios non

ut fibiaperiretur: 44peri mibi foror mea,cxe

effunditur, ut non abs re fuerit fponía de fe

cluditur flatim fponíus, tametfi à fponfa

L

quia

ipía conquefla inquiens: £xpoliavi me tu-

nonnifi leviffime violata charitas effet, cüum

€a4nh. $.

ln

nica mea: quomodo induar sllá1 Neque

non dicat fponfi exuiffe tunicam , fed fuam

propriam: Exut me tumicá meá, ac fi diceret

tuni

quid aliud putárim, effe tunicam hanc, cujus

Voli

proijectio plurimum intulit difpendii , nifi

non przcepta charitatisà fponfo lata defpexis

fem

ipfam charitatem : hac enim veraeft fponfae

led quz ftudio ei placendi erga proximos

veltis, cüm fit charitas, que operit multi-

exercebam amoris officia, & charitatis im-

penf

CY

tudinem peccatorum, qua aliena obtegit

pendebam exercitia, intermifi; ex quo ab

iisdem , cüm fponfum per vicos, & plateas

Lre

probra, cooperit flagitia,

tefoi

LA

Profecó exuta fponfa hac charitatis

quarerem, fuerunt mihi , & injurie illatze

& vulnera inflicta,

In

vefte plurima ftatim patitur detrimenta, &

qua antea ditefcebat, fplendidé epulabatur;

Hac fuit violatio charitatis, per quam

i

ili

fatetur fponía fe ipfam expoliáffe tunica (ua :

Ut

mox incipit indigere inquiens £xpeliavs me

zgunicA meA, quomodo induar illà ndiguit in-

intermific impenfam in proximum dilectio,

Qm

nemj expoliavit fe tunicaamoris, & ftatim

te

fegumento , qua tunicam exuit charitatis ?

.He;

copit egere, quz divitiis affluebat, quia a-

receffità fponfo, quem etiam domo exclu-

d

fllm(

mare defierat: imó & ipíe fponfus amore

eguer -2

fic; & licét non odio fponia eos prof.

tür 4

ili:

*

p

l

Amor quó latius difundimr, eó ditefcitlocupletior. — 121

tur, à quibus fuerunt eidem injuriz illatze;

tepuerit, à quibus fuerunt hobi-s initiriz tlla.-

4

& etiam vulnera inflicta , imó eos etiam dili-

tz, nifi Deusope fux gratiz cor noftrum re--

L r d

geret ; fed tamen quia non eaaffabilitate,quá

moliíat , vix in pri(tina fle&titur obfequia,

priüs, & cum negligentior, tardiórque facta

nec eà affabilitate, quá antea cum iis verfa-

fuiffec in exhibitione quorundam officiorum,

mur,à quibus aliquid fuimus damni paffi.

tametíi cor ejus odio careret; adhuc tamen,

Requiritur enim divinz gratiz ubertas, nt

amoris teftaurentur deliciz.

quia expoliavit fe tunicá fuá ornatiore , ac

elegaatiore , feu veífte charitatis, propterea

Imó noníponía amoris tunicam exüït,

$5

incommoda experitur paupertatis, & probra.

fed amor fpoufam reliquit; fiquidem in he.

L.

nuditatis: Expoliaui me tunicá mea,quomos

brzo legitur , Expolsavit me tunzca mea.s

do induar illá : & quamvis nongraviter [pon-

quomodo induam me 1ll4 , hoceít, non reje-

fadeliquerit; neque amorem excluferit in

cit fponfaàfe tunicam ; fed ipfam tunica à

Ípon(um ; quiatamen affectum remiferat in

fe feparaviv, hoc eft fponfa tunicam . qui*

proximum ob fibi illatas injurias, adhuc

dem habuit charitatis ; fed tunica fpoafam

fponfum exclufit, & param illi profuit Chri-

non habuit ; adhafit veítis fpontz, fed e£

j

Ílitunicam non exuiffe , cum (ponfum exe

non adhafit fponfía, qua licét non odio ha-

cluferit, necpulfantem fores admiferit, Pa-

buerit eos, qui eam quarentem fponfum

rum prodelt loqui cum adverfario; fi ita ver-

pereufferunt , inflictis euam vulneribus ,

s

ba emittantur, utejus verbum non admittae

quia tamen eos iisdem , utantea, blanditiis

ity

tur; fponfus Ifaacum videtur imitari , qui

non dilexerat, ideo reliquerat eam tunica

um rifam fonet ; nifi hilaris fitamor, diu

charitatis, quamvis fponía eam non dimi-

bt

Verüaa

hQs

cum füanon immoratur fponfa. — Quàd lz.

ferit, cüm odium non admilerit.

fio charitatis levis fuerit ex eo conjice, quad

g

veítis quà fpoliata erat. fponía, quafi emore

nullum attulerit nzvum;quó candor deturpa.

tua, cadaver imitabatur , feü. corpus fine

(

retur fponfz, cüm [ponfus oftium pulíans di-

anima ; idem enim videtur veílis fine core

m':- Cun $

cat: Zperimibi Soror mea; amica, columba.s

pore, absque fponía; qua proptetea nom

98£tA, immactlata inea, cüm enum peri'everä-

poteít pulveres ab ea excutere,-

Cadaver

)

verit immaculata,hzc violatio charitatis re«

eft veítis fine fponía, absque corpore; pal-

mii

miffio duntaxat fuit affectüs; fed quam fpon.

fs

let enim , fordet, diffilit, ac fponfo difpli-

fus vocat iponfam fuamfororem , fuam co«

cet. Rurfus fubdit ex hebrzo ,. 44omode

ls

lumbam, fuam immaculatam, non tamen

induam me ill4? ; quia licét fponfanon caru-

[*

eam fuam dicit amicam, fed fimpliciter ami-

a

erit tunicá fuà , catvit tamen veftis fpone

cam , quafi dicerec columba mea es, cüm in-

sá, quz fi non defuit veíti , hec tamen ípons

4

fimplicitate me diligas, immaculata fnea es;

fze defuit : amor enim remiffus quique in«

((*

cüm legem meam non fueris transgreffa;ami.

tepefcere incipit, quamvis foveatur , quia

iiPi

ca itidem es, cüm me diligas; (ed amica mea

tamen remiffé; amanti non videtur adhze-

dit

non es, cüm amica meis non fis amicis, ne-

rere, quamvis amanseidem non defit, queng

d

fovet.

que perinde meis eblandiaris,ac mihi;es qui-

m

dem amica; fed non mea, cüm meos,tuos non

jf«

dicas.

Amici funt illij quos metulegis non

$. IL

m

odiíli? amicaetiam es tu, quzelegem non

olfa

fuitti transgreffa: fed quia eos proniori poft

Verus amaas conftans eff, necejus

y0r

fuícepta vulnera non profequetis amore; ut

amor vemiffoni, aut mutationi ef. ob-

ore

noxius, fed equé jugiter fervens, acÓta.

antea, neque iisdem eblandiris, ut ante illatas

ha«

tibiinjurias, ideo nonesingulariter mea;

ficia ia proximumy cut prodefje flu.

[u

cürh charitatis praeceptum nou fingulariter

det,nuuquam obeffe,

hat

fetves, tametfi illud non transgrediaris, co

quia nullo in percuffores inficiaris odio,

Erus (i it amor, conflans eít, nequïc

$,

2

|

mutationi, ac remiífioni obnoxiuss.

onfæ

4v

Meque fe ab aliofatetur vefle exutam

& ex amorein Deum , qui nunquam

um

fponfa , íedà fe ipfa, cüm dicat: exwi. me

tunicá meá, quemodo induar ill4? Pocuit, fi

remitti debet, amorem baurimus in homi«

j

nes; uterque enim amor .pati. incedit. paffu,

eret

voluiffet charitatem fervare illibatam, amo-

cum utriusque fir unus ac idem habitus, ut

chii

rem non remittere in proximum , imó im.

penfiori eum affectu profequi; fed quia cüm

docet D. Thomas,huncque angorem, teffata

nos

eít Virgo Mater cam filutante Angelo. .re.

ATE Ia

um

ea affabilitate,quà priüs cum eodem non vet-

fpondit, //ar mibi fecundum verbum ruum ,

d

faretur, ideo exuit fe tunicá fuá , quam

reíumere non valet , tametíi id unicé cupiat:

protulit enim h:zec verba . ex fumma in hu-

s

manum genus miferatione, ut homines

Expoliavi me tunicá mea, quomodo induar

r

ab eo redimerentur , quem effet ipía pari-

ill4? quiafi íemel delnamus charitatem

Íuis cum deliciis exhibere ; difficuiter eam

tura: amorem exercuit,cum adolefcentulain:

m

It

templo fe divinis impenderet obfequiis: (i-

cum primava fua delibamus fuavitate; ine

(ua:

quidem quidquid id loci cozvas inter. puela

d10,

tellexit fponfa, poteftatem fibi efle deponene

di tunicam , fed deeffe facultatem eam re-

las vidit, quod à regula defle&eret virtutis,

uf

fuavi ab(terfitadmonitiunculà ; feu ut referc

Íumendi, quapropter ait: quomodo. induar

((

Bonaventura in vitaChriftifi rifum leviufcus .ap ;

Allá? quiafi femel noíter afFä&gs Ui €0$ inv

efee

ïum,!

4

Y

peraui de Afeciibus Lom, lb

DZ

Differtatio VI,

lum, fi ocuios liberiores, verba minus cau-

chWi1

imö inflat famuli conducli vulneribus fcif.

t& prolata, animum minus patientemin aliis

uori i

obíerváflet, ingentí amore corrigere ítu-

fum, & quafi agentem animam fuo impofuit

ii

jumento; tametfi Samaritani Judzos . cane

duit, & interdum folo oculorum feveriori

fnaft

peius, & angue oderint. Primó ex amore,

nutu, qui plus moneret , quàm verba con-

quo in fuum diflagrabat proxinium miferis

fope

fueviffent, Eundem prodidit amorem cum

p

cordiá motus, cui obviaverat vulneribus fri

ad Elifabetham cognatam fe contulit,ad eam

€&o , fanguine madido, viribus deficienti o«

invifendam , cui etiam trimeftri toto famu«-

It4

pitulatur;. tamet(i nec Sacerdos, vel Levites

lari non eftdedignata , & ne panem otiofa

hu

illac pretereuntes ullà in femivivum reli-

comederet, ea exercuit ; quae folent ancillae

€ium moverentür miferatione,

Secundó

iüas'

circa fuas herulas ; nimitüum amor in proxi-

Bo

chirurgi etiam munus obivit,

-quatmvis pie»

mum eam propria dómo traxit per longa

tatem magis, quàm artem calleret : & vul-

gin

itinera, vias afperas, acin alienas perduxit

nera fanguinem effundentia oleo, &tvino

guát

zdes: non enim otio torpefcit amor,actuofus

- exce

eluit: Er alligevit vulnera ejus, Tertibau-

J04n. 4,

hic eft: & licét prifci homines plures fine bra.

rigam egit; proximi, ut occurreret iadie

ptO |

chiis, manibiisque permiferint fculpi ftatuas,

eun

£entiz ; imponens illum in jumenutum [utins

nulla tamen earum amorem exhibuit , quia

19,

duxit in fl'abulum,pedes ipfe fecutus, Quar.

Ine manibus amor non eít ; opus indigitat,

tó Nofocomus etiam fuit faucii &grotantis ;

ij

& quidem non lentá, ac remiífá manu, fed

fiquidem fedulam curam ejus egit,

Quintó

com|

celeri pede, & laboriofo brachio, impiger

ejus etiam thefaurarium (e exh

quä' |

totus exurgitin actionem, & talis fuit amor

ibuit: Pyo. Ibdem,

E

1ulit duos. denarios, & dedjt fiabulario, ajt

cietat

| 9:. (Ap.1,

Deipare, quia: Exfurgens Maria 4büjt in

tiam

euram illiu babe, Sextó etiam fideiuffor fuit

aontana cum feflinatione : erant nimirum

pro curando corporeextremé affe&to ac mul-

te pI

manus ejus tornatiles, aurez,plenz hyacin-

tiplici vulnere faucio, addidit enim : quod«

yii &

this, fcilicet manus benefice ; &munifice

eungue /upcrerngaveri:,ego um rediero,red-

hacd

ad benefaciendum aliis expeditz, hyacinthis,

dam tibi,

Quod verà amorem illüftriüs

d

feu beneficiis przeftandis plenze, auro illitz,

bene

commendat; quia vuluerat

usex gente efíct

feu charitate informate 5 tornatiles , quia

Judeorum

& Samaritanus;qui tanta in ipfum

Quos

ad opem ferendam paratz : talesfuntamo-

impendit charitatis officia; cüm tamen Sama«

fem,

ris manus,non defides, non otiofze, nec defi-

ritani Judzeos oderint, quoshoftes, & advera

diofz , fed actuofz,ac laboriofz,

pend

farios habuére ,' adeó ut immulier Samaritis

homi

Non tamen fufficit, fi amor in homi.

/.

nem laboriofus fit, & actuofus , nifi etiam

Chrifto ad fontem aquam petenti refpon-

Adi

derit, »om enuim contuntur

Judai Samari-

rcétus, ac compofitus, talis nimirum üt nemi-

£ADIS,

ipfe

Quo:

ni quidquam invideat, non corporis,necani-

Proximum diligere amicum, vel fami«

mi dona, non opes , : non virtutes: fi Cain

liare

3.

cim

m naturg eft indita propenfio ; fed ho«

tealc

Abelem; fi fratres Jofephum; f1 Saul Davi-

fles

dem tecté amáffent, nec Cain fraterno fan-

beneficiis cumulare id pronitatem fu-

ää

et1at

perat naturz , G divinam quodaminodo

guine proprias fcedáffet manus; nec Jofephus

b

videtur emulari perfe&tionem : 6 qua enim

tat

fuiffetà fratribusin cifternam demiffus; ne-

in Chriflianorum cotu virtuse

:

tem

que $aul tam gravi invidiá Davidem preffif.

catetisque fortior ,

dile&io hac eft,

tim.

fet. Sed livor invidiz , tepor charitatis diffi-

quá

dia, & jurgiaexcitat , odia nutrit , vulnera

non folàüm amore, verüm & impenfis

be«

4

neficiis inimicos profequimur , nobis

infligit, & cruentascladesfpargit ; ubi verus

noxios Juvamus :

que

[T

eft hujusmodi diledio

enin

fovetur amor, ibi nullus accitur livor; quia

ubi amor ibi procul exulat invidia: tefles

magnanimze indicium naturz , divinz ar

gue

tom

mentum gratiz,

aC uberioris elogium

fan-

funt David, & Jonatas ambo juvencs: Jona-

Clitatis:

«

tas paftoritium adolefcentem Davidem co

cüm enim homo infitá fibiànatura

propenfione praceps in ultionem ruat in-

qua

eít amore complexus , ut. crefcentem ipfi

ftie

juriarum; de fe ipfo neceffe

eft gloriofum

gloriam nunquam invíderit , quinimo fuis

teferat triumphum

im

Íe etiam exuens veftibus Davidem iisdem in-

» amore hoftes profecu-

i, r

turus, cósque effusá

muneraturus beneficen«

li,

duit: G quia verus, rectüsque fuerat amor

tià. Nil tamarduu

[li

m, támque füblime vi-

Jonata, eum nec formidanda Patris fuperbia,

detur humana virtu

s p

fü

nec crudele imperium valuitunquam prohi-

offe ultra ambire ,

quàm pro injuriis fibi

illatis beneficia re-

Ü

bere: fi enim verus, re&tásque fit in proxi-

pendere; pro conviciis

Wt

» calumniísque pro,

h

mum amor, minas non timet , neque linguá

latis, ofcula figete,

& odium amore, ac

[

tantüm eít profufus, fedmanu, & opere,

beneficio compenfare

: effufaheceft in ho.

WFP

diffufus, ut przecipit Joannes : Zilioli non Ji-

mine pietas,

Del

cui uberior ob(letricatur fane

l»enp. I-/-

VitAtt.

ligamu verbo, neque lingua, fed opere, & ve-

Gitas,

uteleganter innuit Tertullianus in-

fler

quiens:

C 45,3 1; a.

ttir

Hujus amoris illuftre dedit monumen-

Seito preceptum effenobis ad vedun«

bpologet.

8.

dantiam

benignitatis etjam

duc.

tumSamaritanus ille, qui non folüm mifer-

pro inimicis

Deum orare , ieu recto ,

finceróque amore

Cl]

tus eft hominis in itinere multiplici vulnere

€os profequi, qui nos

Ti

oderunt, iisque be.

faucii, fed perindeac peritus,piüsque chirur-

neficia rependere ,

à quibus füerunt nobis

für

gus vulneribus oleum inftillavit, & vinum,

fere

inflicta vulnera, ill

ate injutiz, & prolata

COl«

Amor qüb latiüs difugditür,;cö"ïdifcfcït locupletior, — 123

convicia, quibus non parumnoftro fuit ho..

élatur, contineat, »Dixq:im; neque poffe ho-

nori detractums; eítenim hicamor exceffus

minem amore in Deum ferri, nec ipfum di--

ligete » nifi & fuum diligat proximum , tas»

virtutis, & redundantia benignitatis hu-

manum fuperexcedens faítigium, & menfura

metíi fibi infenfum , & adverfantem : con-

fupereffluens,ac effusé redundans; dixeritque

tinet fiquidem Deus comprehenfione long&

eaninentiore homines quosque, five amicitiá

propterea de iis, qui amore inimicos proíe-

Zuc,6, V. 38. quuntur Chriítus: Menfuram bonam,& con-

fiut nobisdevinéti , five focietate adharen-

fertam & coagitatam, & fupereffluentem da-

tes , five inimicitià averíi; fi nofter amor

in Deum fertur, fi Deum diligit, neceffe

bunt in. finum'vesirum : quxnam eft menfura

ifla, quz fupereffluit , quàm , ut loquitur

eft, & proximum fuum,: emnésque homi-

Bernardus, men(urafíine menífura ? cüm e-

nes etiam fibi infenfos , & hofles, diligat ia

Qiim benefacere iis jubeamur, qui nos ode-

Deo dile&o: alioquin Deum non diligit,

Sunt; profe&ó hac dile&ione menfuram

càm id non amet, quod in Deo continetur;

h. 4

excedimus conítitutam: unde & nobis Deus

mec cotat inunum cum «eteris , qui conti-

nentur incentro; hacqueratio, «ur ejus-

pro remuneratione benedictionem impiuit

AAd Rem, Q;

exundantem,

dem habitüs fit, Deum, & proximum dili-

Q.

Meníurae

ftà naturainnobis conf*:ituta

gere, & D. Paulusfcribat: 4wi diligit pro-

ijs benefacere , quibus natura ipía favere

ximum , legem implevit , adeó eft Numini

compellit , vel ob fanguinis neceffitudinem,

percharus amor, quo proximum profequi,

lg,

mur,& tanti eum Deus facit, ut amari noe

quá ijsdem devincimur 5 vel ob initam fo-

cietatem, quá illis colligamur $ vel amici-

lit ; nifi G preximus ametur.

tiam , quà ijsdemadhzeremus; íed eos amo-

re profequi, qui nosoderunt, nobísque no«

xii fuerunt, profectó meníuram excedit,quz

hac dilectione fupereffluit ; & effufa redun-

Nil glbria'm:, dMuflrius nibil po-

dat: per hanc menfuram fupereffluentem;

4efl homini obtingere,quam per boflium

beneficentiam intelligamus Chriftianorum,

Amorem., per calcatas fraterne diletlionis

quos pietas ad hunc fanctum accendit amo-

gede aillatas fibi snjurias contemnere, &

rem, quo pro injuriis fibi illatis beneficia re-

£baritatis vubore prolata $n nos

pendunt; quod etiam Etbnicis illuftriüs in

«ónvicia delere,

Pem

hom:ne vifum fuerat : fciícitatus fiquidem

Achiles ab Aiace , quos omni vita majores

A Lios diligere ut fibibeneficos nonho-

minibus tantüm, fed etiam brutis eít

ipfe exanreláffet labores? Hos reífpondit ,

Anatura inditum: «icurantnr fiqui-

quos pro amicis, mihíque charis. pertuli ;

«ümque interrogáffet ulteriüs Aiax4 quos

dem beneficiis etiam ferz immanitate Ízvi«

)

ores; nil.enim fortius beneficio ad fe ani-

ceníeret jucundiffimos ? eos fubdidit, quos

qmos trahit: fed quos nobis noxics aoveri-

etiam pro adveríariis ; mihíque noxiis íu-

bivi; quia.amor ipfe, quo vel hoítes fue-

mus non ore tenus diligere ; fed & manu,

rat profecutus laborum lenierat afperita-

largitione beneficiorum , eftea benignitatis

tem, ut jucunda el viderentur , qua plau.

redundantia , .que divinam imitatur perfe. Matib. s.

€uonem: &ideo Chriftus hortatur. fideles

rimum fecum adferrent incommodi.

11,

adinimicorum dilectionem, cordis affectu,

Amor fi laborem fugiat, f1 incommo-

da declinetà natura deficit amoris ; verus

manüs opere, linguz oratione , U: fitzs filjj

. enim amor nutritur laboribus, augetur in-

Patris ueftri, qui inculiseff.. Sunt;quiim-

commodis , imó & defectus omnes tam

pensé conantur efficaciam inveftigare illius

corporis , quàm animi in aliis tolerat, &

vocis///7: fed miffas facio plerasque com«

quantum poteít obregit , & cüm omnibus

mentationes ; G illud approbo,quo f//;us he-

braice alteri fimilis explicetur: quo pacto

five doclis, five indoclis, cecis, & claudis,

imprudentibus, & zgris mitiffimé agit ; ut

folent filii fimilitudinem przeíeferre parem«

1:; Cornib,

hortatur D, Paulus inquiens de corpore mye

tum: amoreigitur, qui inimicos profequume«

|€Ap. la,

tur, divinam imkantur perfectionem , (imi«

ftico fideliumz No (it Jcbifma in. corpore;

fed id iplum pro invicem folicita fiut membraz

lésque effe videntur Numini, ejüsque funt fie

& fi quid patitur unum membrum : compati-

liüzmpenfiori igitur dilectione,quos noveri-

untur omnia membras five gloriatur unR mem.

mus nobis infenfos , noxiósque profequa-

brü,congaudent omnia membra.Vos aute effis

mur,fi Numinis in nobis fculptam velin:zus

vorpusChrifli $ memóra de membro.1mo neq;

imaginem ; quid gloriofiusjilluftriüsque po.

Deum diligit, qui proximum, quamvis ho

teft homini obtingere , quàm per hoítium

ftem, (ibique adverfantem non diligit: linez

dile&ionem, per calcatas fibi amoris pede

enim, quz & circuli peripheria ad centrum

illatas injurias, per obliterata charitatis i«

"m

ducuntur,nequeunt centrum tangere, quin

$neo colore; &calorein nos prolata con»

g" »

fe ipías in eodem complectantur centro, o»

vicia, divinam in nobis imaginem expri-

mnésque in unum,idémque punctum coéant,

mere,Deíque przfeferre fimilicudinem,ferre MAfb $,

£üm centrum lineas quásque à circuli circum-

filiationem ?. quotquot ex hominibus fuis

Dili«

ferentia utrinque ad ipfum ductas. comple«

parcunt .i-.rïimicj.s fiii Dei vocantur :

Q z

gue

Ferani de Afeüiäw Tem. i.

..

As

D4

! Dïfrcrcgao UE -5

giie inimices veliros, Denefacite s. qui ode.

mini: in principe tamen id vel ipfa necef.

rUnt vos, 65 orate pro per[equentibus, & ca.

fitas videtur exigere, in quo pro amplitue.

lIumniantibus vos : ut fitis filfj Patris veffri,

dine poteflatis, pberi-u-s pietatis requiritu£

qui in celis ef , ac i homo in hoc praeclaro

incrementum 7

(in-veró ob condonatas

Dei attributo fit Dei imago , ipfímque imi-

injurias, deleta convicia eximia fit dignus

tctur, & éxprimat.

laude; reus tamen fit probrofe infamie

ij:

Hinc S. Zeno Veronenfis fublimiüs e..

ob vindictam : dedecet Principem vindicta,

tiam aniniadvertens adquantum evehatur

in cujus arbitrio fita. juris eft licentia; fci- ,

p

WRb

té Beda expendens illud :

Benedicite ma..

homo p

ecionisfaftigium ; fí non cor-

dis tantüm affectu hoftem diligat fibi infen-

Jedicentibus vabis ait 1 ferà cuntli contrá

fum, verüm & manáüs opere eundem quam*

boc mandatum procedimus , & prafertim.

vis fibi noxium beneficiis cumulet , ait, te:

potentes , vel Principes non folum fi pafft

neri diligentem hofles fuos, plures ijsdem

fuerint contumelias 5 fed && praffita non fue-

H

rependere ptatias , cüm eidem fint. occafio,

rit eisdem reverentia ,. adver[arios. vepu-

quá Dei enancifcatur fimilitudinem , expri-

tantes , quicuuque eos minus veveriti funt,

mátque in fe imagimem , & in fummo ve-

quam fe reputaverint dignos.

Efb autem.s

L]

luti perfe&tionis faftigio fublimetur

*

fic

1$.

Serm.1. in

nota infamie Principem. effe promptum 4

enim fatur : Inverfo gratus offcio. Vultut

vinditlam s,

Píal,130.

pro inverfo officio, feu injuria nobis illata

Princeps igitut , fi proprias. ulcifcae

: gratiäs ijs rependamus , qui easdem nobis

tur injurias ex udice fit reus, cadítque

intulére; quamvis moris fit, ut . grati fi-

principatu ; 6 contra gloriofos de coércita

mus pro beneficiis fu(ceptis: amoris tamen

natura triumphos refert , qui cüm poffit

e(t, ut grati fimus etiam pro injuriis, con-

impuné fe vindicate, pronior ad veniam

*

viciis , damnísque aliis, quz nobis inferun-

hofti parcit , cui etiam — eblanditur

*

&

tur, cüm ad fummum nos provehant. api-

hic eft faftus ille ; quo coetus Chriftiano-

cem perfeclionis, TNuminisque imaginem;

rum gentes excedit omnes; hzc eít victo-

& licét. materiz gratitudinis -accenfeantur

ria illa, quà filius eterni Patris DEI enan-

beneficia, id tamen folius moris, nona-

cifcitur dexteram ; Dixit. Dominus Domi- Pfalm, 1o9,

moris eft; vulgaris gratitudinis . materiam

W0 t»to fede à dexteris meis ,^ donec ponam

*

- beneficium fuppetit: maleficium veró lon-

inimiücos tuos — fcabellum pedum tuorum.»

LI

& lablimioris e(l. gratitudinis materies ab

federe ad dexteram in communi hominum

eo profectz amore, cui maleficium , per-

exiftimatione perindee(t, ac potiorem oc-

L]

inde ac mellificium dulcefcit : e(t fiquidem

cupare fedem

.

hinc ut DEUS nobis . iün«

hicin hoítes amor , qui iter nobis fternir,

nueret, quanti fecerit unigeniti fui. noftea

. quo in fublimiora pergamus , & ad fafti-

induti humanitate victoriam, quà non fo-

gium illius erigamur virtutis,

làm mortem vicit ; -fed & pro fuis enixim

quz divinam

eemulatur perfectionem.

perfecutoribus exoraverit, cüm animam ae

Hac indoles Chri(liani eft amoris , ze-

I4

geret dicens : — Pater zgnofte ilis, quia

jué benevolum fe amicis, ac infenfis , ad-

nefciunt quid faciunt :

à dextris fuis lo-

yetfariisque exhibere, hinc Cyrillus expea-

catum volüit , quó in hoeminum exiítima-

tione etiam nobiliorem cenferetur fedem -

Auc. 8,

dens illud ; e46 eo , qui aufert tibi vefli

JHenituim , etiam tunicam noli - prolibere ,

occupare ; fed quamdiu putamus hanc il«

ait: decet enim, eum, qui pius est , obli-

lu(trem occupaturum fedem, donec ponam

vifit salorum ,. ut & ea, . quibur. cbaros

(aít aternus Pater unigenito fuo filio )

amicos jAuvamus ,. perfequentibus confera-

mimicos tuos f[cabellum pedum tuorum : nie

s;uj, Proh quàm eminens, quàm fubli.

mirum ad dexteram fedebis meam, quz po«

mis, « potens Chriftianorum amor! qui

tior apud homines cenfetur effe fedes, do-

naturam àd eam perducit ftatüs fublimita-

nec tu fuperfederis ab hoftium ultione , &

fem , ut hominem reddat &qué benevolum

ego te vindicavero à tuis inimicis , eósque

U

3n amicos , ac in hoítes: folet injuria alteri

pofuero fcabellum pedum tuorum , feu tibi

illaia jurgia excitare , &t odia fovere; &

fubjecero? quafi diceret, concedo unigenito

tamen Chriftianus amor impetum hunc co-

meo dexteram donec non vindicaverit inju.

*

ércens nature vitium in eadem corrigit

F]

tias fibi illatas,

Quàm utile, quàm profi-

adigíitque naturale odium ad legum ami-

cuum eft homini non ulcifcenti injurias à

citiz; obfervantiam , & flammantes iras in

fuis fibi inimicis illatas, càm veladipfam

niveo blande benevolentie lilio extingui ,

DEI dexteram evehatur? quàm pi?, ac ré-

ac eadem benevolentiá zqué illatas profe:

ligiose fuperbit homo, qui cüm poffit;pro-

prias non ulcifcitur injurías; . pulchré Ber-

qui injurias, quàm collata beneficia: fcité

ximum di-

nardus: de catero nulli, vel inimiciffmo ba. Serm.is, ig

a.4doe[us " Aertullianus : Quàó magis pro

Marei c, 22, ligas diligere jubéra inimicum , 6 extra-

mini vegari quantulumcunque affectum chba. cant,

neum : exaggeratio eft. debite. bonitatis ,

vitat [aneé in bac parte. ambiriofa permittit «

exatiio indebita,

Quód fi illatas (ibi inju-

ambitiofam vocat charitatem , qua injurias

rias nigricantis oblivionis atramento ob-

non ulciícitur fibi illatas, nec damna vindicat

literare laudi datur non exigua privato ho-

fibi irrogata, &fuis lubenter inimicis

parcit;

Íed

Amor quo latiüs difunditur , & eó ditefcit locupletior. mj

fed fi charitas ex Apoftolo , non inflatur ,

ïpfli&af fibi vtrlnera micantibus ftellulis, quas

. quomodo Bernardus eam ambitione tumida

À proprio emittit gremio,

t

18

dicit? quia càm (it ambitio appetitüs hono-

Hzcque fortaffis ratio , cur ex lapidi-

4

bus voluit Numen filios excitari Abraha,non

us

ris fupra merita ; támetf1 plura mereatur

!s

inimicorum dilectio , ac multum affequatur ;

ex magnete: quia Princeps pacis lapidem

ii

fupra tamen humanum feattollit faftigium ,

tcípuit, qui ferrum amat; G lubentius eo

$

l«

federe affe&lans à Patris dextris, quaindiu

delectatur , qui ferrum tolerat 5 ejüsque

injuriarum fuerit oblita : pia fané ambitio,

patitur ictus, quibus fplendelcit illuftrior :

t

qua Dei enancifcitur dextram;in homiaum

amat Numen in lapide lumen , quod é vul-

4

nere accendit ; .non tetram obícuritatem ,

exiftimatione! ambitiofa fané charitas , qua

"

injuriarum oblita federe ad Dei' dextram

quà magnes amicum rapit fertum 5 hinc

[

ï;

prefumit ; obtinét

Servator Chriítus Petrum juffit in vaginam

a

affectat /

que in Chriüg ; qgod

u

gladium recondere , ne qui inter Apoftolos

j«

16.

Non igitur arduum eft ab ulcifcendis

fuum à lapidbus nomen traheret, &Gà prz-

^

injurijsabítinere, fed perinde facile ac flam-

dura petra nomenclationem; magnes potiüs

ferro amicus , quàm filex amoris illex vide-

ma in fublime niti , pizque ambitioni fe-

d

lj

dem in coelis eniti , ac homini defiderare , ac

retur: tolerat ferarum bellicoffimus leo le-

amare , quod fibi utile vilum fuerit ; hunc

porem illudentem , fed Panteram difcerpit

ízvientem : eaelt filicis indoles , st quam-

amorem; ut homini proficuum non florum

e

teneritudo, ac difcolor elegantia nos edo-

vis teràtur , filet, imó fulgurat , fplendét-

cet, fedvelà filice teneriüs amare difcimus,

que illuftrior ; cingitürque ftellulis , qui*

Quis nefciat amorem ex cordis natum ar-

bus coronatur , fi chalybe feriatur : & ho-

dore ignis non dedignati naturam imitari?

mo eà fit illuflrior, fplendétque clarior , f

ä!

lefusfileat , fiinjurias non ulcifcatur ,. fi

Quis neíciat, filicem eó fplendidiores emit-

tere Ícintillas, quà acriüs torquetur ; vulne-

pati potiüs cum filice affuefcat, quàm ferro

n

ratírque chalybe ?^ nimirum lapidis ultio

adharere cum maggete,

1«

Verus amor propria non quzrit come

T9»

Íolus eít ardor , feu amor , non igitur vi-

deatur homini durum , quod faxo eit fplen-

moda, neclefiones curat , quia proximo

Pjaln, w

didum ; refrigefcit in homine charitas ad

prodeffe procuratsexemploA poftoli,qui cüm

Dei, hominámque amantiffimus effet , ait

ictum alapg ; coronatur veró fplendore fi-

:7;;

lexchalybe i&tus : convicjis petitus homo

de fe ipfo : Nom querens , quod tmibi stile ,, Cviusg s

*

Ed

omnem à fé abigit amoris ardorem 5 pet-

eff , fed quod smultis , ut falvi fiant , qua- cap, v5.

-

u

cuffus vero. filexignes & finu evibrat foras :

propter dixerat: Optabam ego ipfe anathe

o* Corintb.:

4

nil (plendidius filici vulnere obtingit ; nil

ma e[fe À Cbriflo pro fratribus mesu 5 & e

enp. &9.

ja

teirius homini accidit , quàm vel cutis , vel

exarfit in proximum amore , ut duriffima

honoris lzfio: eftamor cordis illex, & for-

quzque libenter deglutiret , ac excoqueret

Vrb gars t eposag ene

de

titudinis filex , qui fi feriatur ignes elicit

pro fratribus , quos fine difcrimine diligeret,

tametíi natione , & conditione difcreparent :

4

amoriís, emicátque in idu : at homo fi vel

punctim fe fentiat ab acu ledi , omnem ex-

quia perinde ac in cantu mauficae funt notz ;

L

3'

tinguit amorisardorem , torpet pectore , &

quarum aliqua lineis ipfis inhzrent 5 aliz

interjectz jacent, duas interlineas; & aliz

congelaícit animo , & ideó verbo laceffitus ,

vel etiam verbere ictus non coronatur fplen-

velutiexlegesextra lineas, fupra, velinfra

j

dore , : ut filex ; quia illex amoris non eft ,

eàsdem locantur , qua tamen fingule ad

harmonicum faciunt concentüm , cantüme

neque quos fibi infeítos noverit , diligere

didicit : file& nunquam fplendefcit illu(t.

que juvant : itx exbominibus funt , qui le«

ld

Qe

*riüs, quàm' cum acriüs Izditur , quia nul-

ges 2que divinas , ac politicas obfervant ?.

funt alij ade& natura faciles , comes , pro»

j

la in:chalybem ferientem vindictam ;olgi-

tat,

nique ad nutus aliorum , ut fcité ad-omni-

um fe fe ingeniuni accommodent; & hos,

It

175

Sed .quis—ex lapidibus iiluürior ? filex

ne, an mágnes ? quisfortior , aut glorió»

qui non amaret , corde faciliàs catetet,

J

fior ? ille vulneraturà ferro ; àquo njagnes

Alij vero & converfo funt tetrici , afperi , mo»

0

rofi, & veluti exleges; verüm hos verus.

]e

"captivatur : fcio apud Ethnicos fortitis tuif-

fe vincere5 quàmvinci ; agere , quàm pati:

amor non refpuit, fed finceracharitas ami«

q.

ï

hoftes proftráffe , quàm aliquid damni ab

cis ampleétitur brachijs, neque remiffiàs hi

ijsdem paffum aliquem fuiffe.

Verüm in

funt diligendi , quia minus affabiles : funt

caílris chriftiane militiae fortiüs cenfíetur

omnes homines in hoc-faltem pares, quia

Q^

Scio Memetho ex-

pat, quàm agere.

Dei prafeferunt imaginem ,in quam impen-

0s

tructum à Turcis rumulum ex difecto mag-

se amor fertur ,. quamvis plura debeat im.

rr.

ïï

mete , quia apud infidos illos ea duntaxat eft

commoda fubire ; charitas enim perinde ,

ac ftruthio-camelus ferrum didicit, feu mo«

virtus,ue ferrum trahit,quó feriat. AChrifti

z

' M"h

autem fidelibus non magnes infertur templis

leftias concoquere, & dura quaque injuria«

acturus in ferrum , quod ad fe alliciat , tra-

rum deglutire , Davidi enim nebulonis

iaf

Semei maledicentiam generos? digerere vo-

hátq ut feriat ; fed (ilex advehitur,aptatürq;

d

Ornatui are , quia ferrum non amat , . &

lupe fuit 2. Reg. cap. 16, ajebat: dimirtes

IH

pati mavult, quàm agere; compensátque

eum , «ur maledicat juxta praceptum Domi-

j

i $

e-

d i

126

- Differtatio VI,

qam

7 nimirdm hzc eft fincete cBaritatis na.s

phas colore candidus , quem Rex Sornaicum

fypt

tura etiam cultros deglutire , G ferrum

poffideret; Rexalius finitimus , cui nomen

digerere,

fide!

Brama elephentem hunc album enacturus ,

t

trecenta millia armatorum in aciem eduxit,

gito

$. IV,.

ratus ingentes has impenías in bellico hoc

m

apparatu ftruendo optimé collocatas fore ,

tsl

&æhz in bruta Animantta amore

fi dignitati , & gloriz fuze luculentum adjes

m

o

fovemus , natura dedignatur hbumana,

ciflet auctarium album , fcilicet elephane

eotà

quia bominem in belluam degenerare

tem : inito tamen bello nil promovit , íed

4qui

A

«digit , fi non effetiu , [altem

reinfeda, imminutáque tertia parte fui exe

coni

ercitus, redux lugubri fuitapparatu exceps

4ffectu.

priüs

tus; cümque pro unico elephantetothomi-

20Q.

Untex hominibus, qui fuum non in alios

num millia perjerint , tótque fumptus facti

i

) homines impendunt amorem , fed vel

fuerint , eó alteri Regi fuit charior: neque

in bruta animantia , quz errante profe«

permifit in publicum produci absque infigni

quuntur affe&u : tefte Xiphilino Cajus Ca.

pompa , & ampliffimo comitatu , adeó ut

ligula equorum fuit ftudiofiffimus , uniim-

precederent proceres partim equis centum

queeorum, quem pernciffimum vocaverat ,

fexaginta vedti , partim elephantis o&to-

fecum ad cenam invitavit , eique hordeum

ginta tribus, qui cüm plebeieffent, feu ex

in auro appofuit ; fuditque vinum ad potum

communi forte obfequij causá album przi-

in poculis aureis , imó eó infané equum a-

bantelephantem, qui fequebatur auro , ar-

damavit , ut fe eum ad confulatum promo-

ub v

gentóque gravis , objectis fupra ipfum vi-

infid:

turum polliceretur ; cimque poft plura cru«

ginti quatuor ex filo ferico umbellis contra

deliffimé a&ta fe ipfum facerdotem inftituif-

fj

folis radios , & ipfe in probofcide auream

Íet, equum accivit in facerdotio collegam ;

fphaeram globum referentem terraqueum

quid hoc amore infanius ? quo vel ipfeIm.

gellaret : imó ut abomni injuria tutus ince-

perator in belluam vifus eft degenerá(le ?

detet , ejus latera utrinque cinxére tria mil«

Sco Alexandrum Macedonem tantum amo-

lia fatellitum armis probé inftructorum , ne-

ris , & honoris impendiffe equo fuo buce-

que defuére mufica inftrumenta , ac citha-

^

phalo $ quo mortuo non folàm monumen-

redi, qui fidibus , & vocibus hilari plaufu

tum, verüm etiam civitatem ad perennem

wv

refonarent, .Agmen ferunt, claufiffe quad-

memoriam conftrui jufferit, eámque à fuo

raginta viros Principes , totidem vectos ele-

fuga

bucephale denominari.

Scio Petrarcham

dem

phantis , & quacunque tranfiret hzc albi

Biialeg. 1. de remedio utriuque fortuna refezte , fe in

elephanti pompa parietes pretiofioribus vi«

quod

Italia quendam noviffe virum non vulgaris

debantur aulzis vefliri , ac fuperbire , &

Obdüw

confili] , qui egrotanti equo , quem fuerat

quoties beítia confifleret , nemini licuit pro-

a?val

amore profecutus aureum pulvinar, fericim-

gredi, nec pedem movere ; imó quod infae

m

que. cervical, ac cubile ftraverit, & quamvis

niam videtur redolere , quoties albus elephas

Vetat

podagrá ipfe laboraret , equum tarmen ter ,

urinam redderet ; hzc aurea excipiebatur in

Éaua

quatervé quotidie inviferit , fueritque eum

pelvi , & ad Magnates totius Regni dono

ad cc

blando quodam murmure confolatus ; &

mittebatur ; verüm quia quavis humana

nullum non benevolentiz, ne dicam ítulti-

api

felicitas fluxa eft, tandem pretiofus hic al«

dit,

tiz genus infirmo illi , aclanguenti amico

bus elephas occubuit , cui parentavit popu-

Nti;

impenderit , & mox demortuo fuerit illa.

lus, & per menfem in lutu jacuit , acíqua-

tiór f

chrymatus , luxerítque perinde , .ac ex filijs

lore ; & Rexfertur in ejus exequias viginti

rit.ate

unum, : quod homine fang mentis

quatuor millia impendiffe coronatorum: ecce

Ut

indignum eft,

proFfus

quem homo in alium hominem non repene

Ptolg

2Ie.

Refert C

amerarius horis fuccifivis cen-

dit amorem , in belluam infumit.

PU. d.

Equum Selimi Imperatoris Turca-

üve (

Fueruünt etiam ; qui fuum impende-

22e

li c

.rum; quem Spadicei ferunt fuiffe coloris ,

runt amorem in animalia alia exotica: ete

4j

percharum fuo fuiffe hero, à quo propterea

enim Ptholomzus Rex referente Diodoro

deli

etiam libertate donatum ,. conceffo etiam

Siculo, vel maximé portentis delectabatur.

£b

quoad viveret confuüeto pabulo , eó quia

natura ; vel nunquam vifis belluis: Imó ame

ejus pernicitate ex pralio , in quoà Bajazete

&üim

plis fponfionibus hominum induftriam ex-

Otic

Patre fuo prope oppidum Chivili victus fue-

acuit , ut hujusmodi monftra novitate fibi

rat, fugá falvus evafiffet. | Exoticus etiam

*

.

fum

pretiofa conquirerent

& ficut nihil eft

fuit amor in fuos equos Athei Regis Scyta-

Jf

auro impervium , non defuére , qui tegijs

mille:

rum , cui volupeerat fuos peClere in ftabulo

ille&i proemijs Africe , Libyzeue fylvas

equos , fricare, infternere : cümque à Le-

luftrarent ,ac deferta percurrerent monítra

mip |

gf

gatis Mecedonibus in (tabulis hzc agens de-

capturi prodigiofiora non absque proprio

preheníus fuiffet , eos interrogavit , num

*

*

e(at

vitz periculo

nullümque erat tam abítru-

etiam Philippus Rex Macedonize hancin fuos

fum folitadinis antrum, cui atiri fitis viam

T

adhiberet equos diligentiam.

Tente

non aperiret ; nullum tam impeditum itef ,

Mirum quod de exerrante affectu in Ele«

quod fpes lucri non complanaret : nullus

/iit. [

tam impervius Jucus , per quemauri (ponfio

Bati,

" phan?tum Jndorum Regis fertur. Fuit ele-

Vi

viam

; d &'?.'4 ;

Amorquo latiüs diïunditur, eó dicefci,trIoc-upic,tiar. 127

n

viamnon prafignaret ; nullüsque adeó prae-

&

&in plantas fuum Reges amorem impende-

E

fuptus mons, quem non afcenderet auri des

runt .

e

refert Herodotus 4/5. 7,

Xerxem

IS'

fiderium.,

Hinc contigit , ut juvante foler-

dl

Regem Perfarum in íufcepta contra Grzcos

tem audacem fortuná;quidam ex Libycis ve-

lt

expeditione Platanum in Libya comperiffe ,

natoiibus portentofz magnitudinis ferpen-

eámque ob pulchritudinem aureo donáffe

t

llen

tem longitudine excedentem triginta cubi-

monili , & ad illam tuendam , ac irrigan-

tos invenerit flabulantem non procul à fluvio

dam viro Períz concredidiffe, Imó Quintus

IY

opportuno infidijs loco : cüm enim illuc pe-

Hortenfius vino fuàas irrigavit platanos,

led

Xo

€ora aquas hauftura accederent , priusquam

Etiam.in flores amor hominis exarfit , fer-

aquas linguà attingerent, eorum fanguinem

tur enim anteaclis (zculis , hominem divitijs

j

confueverat ferpens ebibere , fuámque (itim

affluentem tulipam ( flos eft é Syriá advectus

Tl«

priüs extinguere , quàm pecora aquas hau-

à Pileo turcico fuam fortitus nomenclatios

li

firent : de quo Po&ta,

nem ) novo cóue exotico ornatam colore

que

adeó deperijfe, ut mille florenorum pre-

pi

JMartius anguis erat zhfic pm]ïgnü *

tium offerenti vendere recufaverit ,cüm ta-

uf

AurO

men nocte fubfequente fubterraneus mus

Ui

Fue-

JYgne micant otuli , corpus tumet omne.»

floris bulbum arrodeus enecaverit,

'10.

qveneuo s

4

runt etiam ex Principibus, qui exerrantem

Trésque micant lingua, tripici [laut or-

foveruntin propriam barbam amorem, fci«

&

vdiæge dentes.

musenim Romz,Neronem batbam fuam ree

df*

fectam in aurea pixide Apollini confecráfe ,

Vls

ubi vetó »confpexïcr bellua fibi ab fhom'(in'ibus

& Othonem Magnum barbz fuz tantüm ime

Itf

infidias parari acta iniras in obvios.

qu?')sque

pendiffe honozis , ut per eandem in rebus

iam

favijt, -&

ferijs, gravibüsque negotijsjuramenta cone

«

ciperet ; & qui Cafaris barbam temeré ats

1(C«

Oceupat 0s mor[u ,. longis cqmplexi*

tigiff:t non íolàüm Majeflatis , verüm & im«

n

bas illos ,

pietatis reus ageretur , ut narrat Balthafar

j [lte

0s necat affatu , fuuefla os tabe ve-

Bonifacius /n bzoría ludicra.

15.

tha»

Sent.

Pudeathomines , quicum monfira, fe.

26.

av

ras, angues impense diligant , proximum

24

ul«

Non tamen X--*qui fu;aerfuärc beneficio

fuum mnovercali odio infequuntur .ad ine«

Q*

fugz deltiterunt à parandis infidijs : fiqui-

plurisque eftiment nature probrum

albl

dem venatores fortiffimo rete os fpelzi ,

in M

nílro , quàm Numinis fimilitudinem

Vs

quod tutumfupienti belluz receptum daret ,

in homine; feris, plantisqueeblandiuntur,

,&

obducunt, quod intus fpatiosé cavum erat ,

& in homines humanum (iuentes fanguinem

pro-

ac validiffimis concextumfunibus , móxque

Íeviunt ; cüm tamen nil homine dignius ,

|ifiae

cüm ferpens per finitimam vagaretur fylvam

nílque laudabiiius , quàm ho(ti parcere, nee

venatores :noloffos incitant , qui laxatis

minique effe damno , prodeíle omnibus ,

has

tUf Ul

faucibus oblatrantes anguem terruére, qui

obeffe nulli ; :quod Pericles edocuit., cüat

ad coníueta cucurrit diverticula , cümque

dono

enimlenta abfumeretur tabe, jiámque pros

máfid

anguftias fui fpelai ingreditur in caffes inci-

péanimam ageret , affidentes ad le&um prae

jc dl«

dit, capitárque , & vivum Ptolomzo Regi

ftantiffimi cives, & amici , for(an, utde,

Retiarij Alexandriam attulére, ubieó gra-

cumbenti folatio effent , ejus commemorá-

opie

tior fuit Regi bellua, quà deinde exuta fe-

runt, quas excoluit virtutes j opes , quas

Íqude

xgmu

ritate cicurari potuerit.

Hacque caufa

cumulavit; egregiasdotes, quibusenituitz

fuit , cur toto orbe aula commendaretur

eorum aliqui resab eo przeclaré geítas recene

»eue

Ptolomzi , cui quotidianas delicias faceret ,

fuerunt ; delatas plures é proftratis hoftibus

epae

five draco , five ferpens ad focietatis huma-

victorias; novem trophza,& plurima ,qua

ns cicuratus affuetudinem.

patrie attulit commoda: hec &aliaidgee

eydte

p

(

2j*

Imo non brutatantüm , & monftra in

nus fubmiísé inter fe adítantes memoriá re«

delicijs fuerunt Regibus,vetüm etiam Helio«

od0ro

fricárunt , quafi »ger omui jam fenfu defti-

gabolo Imperatori araneorum telz,

Is

tutus amplius non audiret , qua narraren«

ibatüf

Q aIfie

enim referente Lampridio modum plané ex»

tur ; fed càm ille attenté omnia audiviffet

oticum excogitavit , quó per telas araneo*

recolle&to fpiritu 4 oculisque in adítantes

] ex«

rum Rome amplitudinem dimetiretur.

apertis dixit: Miror fané hzc à vobis tant«

te (ibi

hil et

Juffit ad hunc finem fibi colligi ; afferríique

opere commendari ; ac plurimi zítimari.,

millena araneorum pondera promiffo prce.

quorum partem fortuna fibi vendicat , &

tegij$

mio ; & fertur decem millia pondo colle*

partem aliena induftria fibi comparat, qua-

ylvas

gifle , & hinc conijci facilé potuit , quanta

que pluribus alijs obtigére Ducibus : & quod

lOH[m

effat Romz amplitudo.

Gatys Syriorum

à re&i factis confcientiam fingulariter regitz

mpno

Regina adeófuit appetens pifcium , ut refe-

quódque excellentiffimum meo judicio pror«

pítrue

rente Antipatte TarfenfiGtoico /;/. 4, fupere

Íus amifi(tis: idque eft, guia nemo ex om-

; viant

j?it..p*er ptzconem jufferit edictum promul.

nibus civibus mea operapullam veftem induit,

9 tf

gati, ne quisaufus effet fine Gatyte pifcibus

ut indicaret , neminem à fé ftudio Ixium.

nUHUS

etii homo;

1

vefc»i, JNon in animantia tantüm verüm ;

NNoverat vir Eïhizi;us,quanfti fitpr

ponfw

quantd.

T

1284.

Diflertatio VI.

quantique æüïmarid&beat, cüm eidem pro-

diffimiles , imó & adverfärids fu. ul nexos ;

defle femper (tuduerit , & nunquam obeffe:

-& unàconfibulatos ainorisvincalo , tamet.

& Chriftiani in fchola Salvatoris inftructi ,

fi ex hóminibus, alius fitadamasnobi, ! pro-

quamvis non verbo tantüm , íed fortiüs ex-

fapiaclatus ; alius zenerofo fanguine ro."eat

emplo Magifter Chriftus eos edocuerir amo-

in piropum ; alius fpe ad fublimiores dign.'*

*

dile&tionem inimicorum

.

rem proximi ;

3

tates innutritus virefcat in Ímaragdum ; alios

adhuc acerbas fovent inimicitias ,. lechalia

ignobili genere natus obfufcetur in beryllog

nutriunt odia, & ad internecionem fibi. ad-

vult tamen Deus perinde ac gemmulas in

verfantur; cüm Chriftus lenitate iras extin-

Rationali Poatificis unà nexos effe hornines,

xerit , maníuerudine fzvitiem coércuerit ,

quos non íanguinis neceffitudo , fed charira-

& charitate exafperatos animos deliniverit :

ts víinculum copulet; imó vult omnes pere

Chri(tus ofculaturfibinoxios ; & Chriítia-

inde ac Rationale deferri in pectore , amari

ni mordent, enecántque , quos noverint

corde: Hec mando vobis ,. tt diligatis in-

Vos

UiCEIm,.

P

fibi adverfari , ut fcribit Apoítolus.

Imo lexifta eft ncn folüm inlapi*

Jd Gäläfg

invuicem mordetis , & comeditie , € ab invi-

GAP e f.

dibus fcripra, fed & in cordibus noílrisícul-

cem confumemini , nimirum Chriftiani al;

pta: hoceft nonfcripta tantüm , fed nobis-

ternis odijs , mutuolivore, dentesacuunt;

cum nata lexeft, quam à natura ipfa haufi-

ut acriüs mordeant ; aternásque inimicitias

mus: nmnon enim quidquam rationi magis

290

in amarocorde fcvent non extinguendas nifi

confonum ,. quàm ur homo amore alteri ad-

effuio adveríarij cruore,

An ignorant Dei

ne&ctaturhomini ; cüm & ipíabruta animan-

preceptum 2 Dzlzges proximum tuum ficut

tia impulfu naturz, fi ejusdem fint fpeciej

te ipfum.

mutuis neCtantur focietatibus.

An non intellexerunt Magittri

n

Chri(ti do&trinam 2 Hec zzando vobis , ut

Imó non animantia tantüm, verum &

à

d

in fepulchris offa arida hunc fentiunt amo.

diligatu invirem.

rem.,

Oltenderat Deus Ezechieli longé , la-

téque patentem campum oflibus aridiffimis

$. V.

mortuorum oppletum.

Jutfus eft Ezechiel

offibus illis , perinde , ac vivis hominibus

Rationi , actuirtuti nil "ag?s cor-

concionari , ac ijsdem dicere :- 0//2 arida..

fónum , quàm ut bomo fncero Amore

audie verbum Domini: quid ni,ad primum

alteri adneBlatur bomini,

Vatis jutfum , feexcitárunt; incitarün'que,

i

u: ftatim voci parérent Prophetze , & proptes

rea ftatim accefferunt offa ad ofí3, unume

17.

Cimus , Deum innumera propem(lum

circa veftem fummi Pontificis, auream

quodque ad jun&turam fuam , flaiímque offa- z« i,

ejus fupeliectilem Moyfi prafcriptitfe ,

offibus ,

art;cali articulis ;; vene venis , cap, 37.

ac plurima hac fuper re Moyfis commifiile

membrane membranis , nervi nervis jun:

arbitrio, fed càm primüm ad Rationale ve-

gerentur , ut caput fupracollumerigeretür,

niffet pectori appendendum, non dixit: f;

brachia etiam ad atma capienda extenderen-

cies , aut cdlabis , Íed pones , ac à diceret

tur; pedes ad motum eflent expediti ; & to-

de reliquis facrarum veftium ornamentis di-

tum corpus ad parendum Prophetz paratif--

fponere ad tuum potes atbitrium ; à fumma

fimum , ut etiam fingula in corpore membe

enim mitra , ad imas fimbrias elaborata fint

ra ad propría obeunda munera : percipiee

omnia, prout tibi magis placuerit , tuze

bant fiquidem aures fonos , " quibus pulfa-

enim id induílriz relinquitur : verüm illius

rentur, & voces perciperent Prophetz , di-'

ornamenti , quoingenium , & ratio eítco-

rexerant oculi intuitusad obie&a eminus, &

-

honeítanda , & nomen fortitur Rarionalis

cominus obverfantia :lingua folvebatur ad

Estod., eap,

praeer me nullus alius erit author. Pones

verba proferenda : quia ingreffus efl in ea s

28.

/

autemin Rationalidoclrinam , ($ veritatem :

Jpiritus ,. & vixerunt 5 fleterintque fuper

nimirum arbitrio hominum plura folet Nu«

pedes fuos. exercitus grandis valde : quid

men permittere, ut vovere caftitatem, ab«

quafío noítre funt urbes ,' quibus immo»

dicare fe humanis dignitatibus, onusfubire

ramur , quàm arida offuaria ? ubi inimi«

Religionis,

Verüm cüm agitur de chari-

citias jam pridem fepultas etiam ex aver-

tate ; non in noftra id relinquit pote(late,

pali.fpecu excitamus ;

ubi mutuis edijs

Íed id expreíse nobis praecipit : Hec mando

colliduntur homines , & corroduntur; ubi

qobis , ut diligatie invicem, nimirum hac

homines absque vita charitatis emortui fce-

eft (apientia, hzc veriras , quam expreffam

torem fpargunt vitiorum ; coemeteria funt :

vult in Rationali pectori appendendo ; ut

noílre civitates foeiidis oppleta cadaveri-

nimirum in corde dilectionem foveamus

bus, aridis conítrata offibus ;

verüm f&

roximi , non folüm nobis arridentis , ves

cadavera omni fpoliata carne ,. nullo ani«

L]

rüm & illudentis

*

perinde ac varize Ratio-

mata fpiritu voci fuére Prophetze obfecuta

nalis gemmulze , quamvis nativo diffimiles

dicentis,

Offa arida audite Verbum Do-

mint

?

.

E? ech, 37«

fplendore, difcrepantes colore, magnitudi-

cur homines rationis compotes,

ne differentes in eandem tamen etant focie-

fpiritu, & fide animanti non audiunt , non

tatem colligatz, : Valt Deus omnes homi-

hominis Prophetz, fed ipíius Numinis vo-

nes, five affectionibus fimiles , five ftudijs

£em , kb.s: mando Vebjs , p dilig atis

— —

3.-::-';":;-*.(- RNRUU

inzzi:efm;f

/

l

——

uD

Amor qüö latiüs difunditar & eó ditefcit locuplcrïoi. 329 |

shvicem * jubentur offa arida per Prophe-

fenfos oleo déliniamus pacis, ac inimicos

tam audire, & ftatim furtexére , & am-

apercis nlnis ample&amur , t fratres : ha

bas aperuerunt 2üres , séque prona prz-

Ífunt holocauftomata Numini czteris gratio-

ftitéce ad obfequia ; & homines ratione com-

rà, "t in quibus non alius abfmmut ignis

potes , intellectu vigentes , voluntate po-

vi&imas Deo oblatas ; quàm ipfa chatitas;

tentes, audire detrectant vocem Dei? Zec

quaz.convicia, injurias, lxfiones ,& damna

ssando vobis , ut diligatis invicem. — . Acece-

aobis illata extinguit: hec fi Numini offe-

dant ofía ad ofíaunumquodque ad jun&turam

Tantur, il gratius agimus , & cum facobo

$uam , nimirum amore mutuo fe homines

filicem «capitis tortorem erigimus n titu»

complecta:.zur , charitatis profequantur am-

lum , pacísque oleo re[pergimus , cüm prae-

plexu; alter

$

terius defectus toleret, vitia

«conceptum odium, «quo caput dilacerabatue

xontegat $ aiter alteri injurias condofet ,

furens in infenfum, obliteratur; Sinimicum

convicia remi:zat , calumniasextinguat , &

mobis reconciliamus,

lter alterum confilio , manu , & facultati-

1

iFacile eft facrificium offerre cuüm' Mil-

3.

bus jüvet :

i

1izc eft lex charitatis , ut qu&

1

^

«hifedecho poft receptamlibertatem, ;;jLü-

nobis ab a

ä

*á

s fieri vellemus, cadem à nobis

:dus eft, aram pro pace ,'& puteo dedicare: at

alteri fiant

'exulantem Jacobum , lapidíque refupinatum

z 9«

Hzccue ratio , eur David pro toto po-

Numini litare , próque agno faxum offerre

pulo facrificium.Deo obtulerit , tametfi ex

&apitistortorem, feu pravam voluntatem in

pluribus jam .annis à Tribu Beniamin , &

€05 , qui nobis obfuére , 'iisque;pgodciïc ,

juda reliquz tribus divifz e(fent ; & ani-

non jocus eft,fed munüs; quo Numen imitae

;J;Ga'm tAp.

mis difhderent, — Obizlerunt bolocaufloma-

mur : plures Deo offerunt , fed cüm fingula

h

$.

t4 Deo Ifragl vitulos duodecim pro omni po-

ad votam fluunt. 'Benedixit Joachim Deum,

p^lo . quia ciüm facrificium ex fincera pro-

'fed.Bethulie obfidione folutá ; -plutimum

diret cliaritate , quse animos etiam :diffi-

commendavit "Tobias Numen ; 'fed receptá

dentes componit., ac unit , pro omni po-

poftexcuffam czcitatem luce : cecinit-Maria,

pulo ifra£l.obtulit , à quo «haritas diffi-

pulfavitque conciané mufices inftrumenta ;

dia omnia abegerat , & in unam «coégerat

fedPharaone demerfo , ;& Ifri£le libertate

amotis vinculo focietarem.

iFacinus .nimis

donato : laudaverunt injecti in flammas for«

atrox foret inimicitiarum . -ac diffidiorum

macis Babylonicz pueri.orbis Conditorem,,

ad aram meminiffe , «ibi fanguis funditur ,

fed illefi ab igne fervati : pauci tamen , qui

quo charitatis purpura rubeícat illuftrior ;

««um Jobo in ulcerum procélla difcolorem pa*

quéd fi & cruore arietum pulchrior in fan.

'£is irídem explicent : fedunus fuit'Tirael, qui

tbitl,

guine boum emerfitcharitas , «que vel in

raf

Jobum anteceffit , qui doloris inftrumenta,

27,

lacte toties naufraga perje

à£xb€- 73

Rei profe-

charitatis voluiteffeblandimenta, "7ulizlz-

/Genef, 28;

élo acculamur , fiin lege evangelica furor

pidem , quem fuppofuer at capiti fuo ,&4 erexit

excandeícit in afinis , fiin fanguine agni ex-

m titulumfundensoleum defuper., quot pül-

tinguitur charítas, «que in lege €Moyfis é

'vinat felle adfpergunt , .feu caput turbidis

'Sed

fanguine boum vegetior emeríerat.

ámplent cogitationibus, 'fi vel unico lzdan«

«ur holocauftomata Deo Jírael oblata re-

tur convicio ! Jacob autem oleum faxo in-

«enfentur ? & non potiüs Deo 1faaci , Abra-

fudit , feu pacem invexit, quá oblatzzNu.

hz , Melchifedechi , Davidis. 'Quis enim

ini viclimz gratiores fierent,

P

fanctius Numinifacrificium obtulit, quàm

"Uberiàs delectatur Deus condonatisine

3r.

Abraham, quidi(tricto gladio brachium exe

jurijs , :quàm victimis oblatis 3 plus inita

£ulit , ut filtumé vivistolleret? Quis oppor-

pace, quàm effufo boum cruore, hinc .A«

tunior in hoftiarum oblatione fuit ipfo Iía-

aaæh;z;p,g;

poftolus ait: Pax Dei , que exfuperat ,om«

aco , qui aram extruxit , ubi puteum (ine jur-

em fenfum cuftodiat.corda veftra , 69 intelli

gio, & rixa fuffodit ? Quis in ara felicior

gentias vefiras in Cbriflo JESU : hac enim

Davide, qui miftam acturus choreas coram

eítilla pax , ait Anfelmus , quá in fe ipfo

atcaduxit ? Quis Melchifedecho victima-

pacatus , & quietifümus eft Deus , «ujus

tum ítudiofior , cüm poft triumphum vi-

natura pax eft : heceftilla pax, que cüm

num obtnlerit, & panem , ceuvitz tuendz,

exfuperet omnem fenfum , sítque impati-

& fervandz alimenta, quibus & charitas ve.

bilis, cuftodit corda hominums fenfus, ae

getat , ac incrementum inarà fubit : & tamen

intelligentias? hzc eítilla pax ; quàhomi-

foli Deo 1fra£lis vituli jugulatitur 5 an quia

n^- injuriarum obliti nulláà tamultuantium

lapidem Iíra£l in titulum erexerit, oleiim-

pa onum pul(íantur procellá, nullis zítuan-

que fuderit Jacob, ut ad exteros proficifce-

tiu . affectuum agirantur flu&ibus, fed jupi

retur extortis à patria , exul à matre? An

fruc tes malacid la&leum traijciunt mare ,

gratior hoftia (i filice pro cervicali fubftitu-

unde Cyprianus fermon, 6. in-explan. o-

to , ipfum capitis fupplicium in aram exci-

rat, domin.

Voluntas Dei eft , Zuan

tetur; oleóque pacifico perfundantur ; quze

Chriflus docuit , 69 fecit 2 werecundia im

puh i

Deoin arafacrificantur2 hoceít,(iDeo do-

verbh , infatla juflitia , in operibus mi-

nemus convicia contranos prolata; injurias

fericordia, in moribus difciplina , injuriam

nobis illatas ; contumelias , quze noítro de.

f«cere non noffe , fatlam tolerare polfe.s,

traxére honoris & quosnovimus nobis in«

eum fratribus pacem. tenere : pulchra e(t

if:r'zni de Affeiisbns Tom. 1,

pax

130

Diflertatio VL

Put

Sed quares -, quem vincat, qui nulló

ER

lg

pax illa , qua inter frattes viget, & chri-

ftiana pacata concordia in unum cogit; hac

ulcfcendze injuric pulfatur ftimulo ? fe

;gm

ipfum vincit, & quidem eó illuftriüs ,

eít olea illa , qua feraci fuccrefcens in tel-

nii

lure , fructus producit aternz falutis ; qui-

. .quó fanguis non funditur ? vincitur vetó ;

piri

bus depaíti vires reficiunt , roborántqte.

qui ultioni adharens fibi noxios ledit ,

run

Imó & invulnerabiles fiunt ,. quatenus in*

quia à proprio profternitur pravo iffe&tu.

(itu

. fenfibiles vult effe , quos afficit, ad inju-

Quàm durus vindiclz exactor , eft animus

na

riatum dolorem , eft enim pax, 444 ex/u-

injurijs laceffitus ! quíque pugnaciffime

voli

adverfus veniam repugnat contumax ,pulch-

perat. omnem [emfum ; videantürque fenfu

t

carere , .qui hac fruuntur pace , nullum

r£ Galfridus expendens illud.

,,Qz(änu

Sapient. «

u

ulcbra est generatio cum claritate , aitip-

[entientes injuriarum dolorem , ideóque

at

(e (umens charitatem pro clafitate. — um

paxeít, qua cor , & intelligentiam, cu-

der

flodit , dicatürque injuriam facere non

pulchra eff. cafla generatio cum charitate., !

nib

*

caflitas ,. & charítas bant inuebunt pulcb-

pofie

*

quis enim tam injuriarum fenfu

[ot

vacuus , quàm qui offenfam pau poffit,

ritudinem , fine altera enim corpus in pu-

LJ

L

hus

& nocenti injuriam facere non poffit ? Is

tredimem. deffuit

fine. altera veró 4niíe

eu

wus dnextinguibilem. fibi. flammam. de ar»

adeó fublimi in imjurijs pace . perfruitur ,

ut

n fólüm eum non turbent injuriz , non

dore. fua abflinationia accendir.

Quod ue

u

non moleílent ca-

f «

Ang

E

e

tent convicia ,

contingat Dominus ,. di[cipulos admonens

ait : babete fal in vobu ,. & pacem babe-

etj

lumniz ] fed nec earum ultio mentem fu-

gal(

beat.

te inter vos.

Sal cafiutatis ,

"e CO?PO-

ra libidine corrumpantur.

Pacem cbari*

U$ À

92

Ouód fi non turbari offenfis, non ;n-

lil

14

ftigari ad vindictam ob fibi illazas | inju»

tati , ne corda difen]ïone feindantur.

uü" bc 4

ell

rias inconcuffam. prodit animi firmitatem ,

Mi

mentémque ad re&ta rationis amuffim om-

— n

/

nino compofitam ; fíummus evangelice

"i

pacis ceníus eít , ultionem etiam à mente

Fi"æ

excludere , nullàmque vindi&z cogitatio-

Nulla praclarior eff vidfaria eá ,

Hac fuper re Apofto*

"AdRom.i2, nem admittere,

quá inflexils animi contumaciam fran-

[

lus pulchré differit , inquiens:, f1 fieri po-

nnus , odium in nobu infeu[os corcemtud »

LOU

teft, quod ex vobis e(t, cum omnibus ho-

& illatas nobia injurias clypeo retundi-

ininibus pacem habentes ;

non vosmetes

7uus ebaritatis.

que

UH

iplos defendentes; tunc nil contra vos pol-

adi

funt injuriz : Serica non ferrea font , quae

*

: Njuria nobisillata obítinationem noflrae

contta vos jaciuntur tela

?

inermes funt

inperit menti ,. quà veniam injuriam

u

Tui

l

Va

hoftes, neque unde obíint , habent : inde

^. ferenti dare valenter repugnamus , &

.

L]

noli vinci à ma-

pugnaciüs reluctamur.

Pertinax fane efk

oftea concludit igitur

N

lo , [ed vince in 6ouo malum : nimirum

bellum , quod contra pertinacem geritur

N

animum

*

L

Tà

noli vinci ab impatentia illatz injuriz ,

fed praclaré vincimus , ii ejus

frangamus contumaciam ; palmas legimus,

fibi

CU;BS læfuræ leniu -in)uriam PQHUS ACIIUS

infligatur ad graviorem lefionem inimico

fi eum coérceamus; triumphos agimus, fi

W

*

li

inferendam

*

hoftem vincit , qui de pro»

inimicis convicia in nos prolata , & injue

latis convicijs ; illatis injuriis , nec dllam

rias remittamus nobis illatas 3. & hoc efl ;

clen

ultionis:concipit cogitationem : fecus vin-

quod ait Apoftolus vincere in bono malum ,

fuo.

Íeu in venia inimicis ultré dataj contuma«

UT

citur ab inimico, & nonvincit , quifevin-

dicat; is enim ab inimico vincitur, qui ab

cis animi reluctantem duritiem emollire

qu

ad veniam

L]

LÀ

eodem damnum patitur ; & eà plus vinci*

non vincamur igitur à malo,

4l

Íeu non finamus nos trahi ad injuriarum

tür

tur , quó damnum fibi illatum eft majus :

qui veró prolata contra fíe convicia vindi-

ultionem , id enim perinde eft , ac àpravo

Ín

dicat, pluspatitur damni in lefione, quàm

proprio pro(terni affe&iu.: fed in bono ma-

d

lum vincamus , feu in venia ultro hofti data

D

proximo affert ; ob injuriam , quam Deo

.

infert ; fit fiquidem reus duplicis lzfionis ;

reluctantis animi proterviam

[

hanc nos

Ícü

& ütramque illufiffet , fià vindicta abfti-

victoriam edocuit Magiíter Chriftus & cru»

tihí

Cis cathedra , nimirum uüt laí1 non leda-

nuiffet : quo pacto (icut,qui injuriam paffus,

tam

pacis amore non fe vindicat , vincere di-

fnus ,

fed. ladentibus benedicamus ; cui

Cati

citur ; quamvis nulla pracefferit pugna :

obeft nonnoceamus , fcd potiüs eidem ftu-

x

deamus prodeffe. Magnum quidem, & ult.

ita qui fervore vindict pugnas imit , vin-

Df

citur , quia pugnat : proindé recte Apo-

ró hominem eft, afperitatem verborum , &

'UJt,

?

L

verberum non folüm pati, fed & non red.

flolus monet

ut nolimus yinci & malo ,

14]

dere.

Illudlong? excellentius , quódque dí-

féd welimus vincere in bono malum ;. i no«

6874

bis infenfis parcamus , vincimus : vinci-

vinum fapit attributum ijs prodeffe ,. qui

6647,

mur vero , fi nobis illatas vindicemus in-

nos fuére odio profecnti exemplo patien-

i

*

LÀ

- ficut in. venia inimicis data inve-

tis Chrifti , qui ledentes fe non folum pa-

jurias

li

nitur victoria , tamertí1 nulla przcefferit

tienter tulit, verüm & ijsdem profuit , cüm

u$

pugna; ita jacturam reperimus in ultione.

& veniam íuerit elargitus ,. Gt seternum

f«

Pat-

I3F

Amor quo latius diffunditur, eó ditefcit locupletior.

Patrem enixim rogaverit , 'th munifica fua

n

ih

folem , ut divina comroendetar etga inie

largitate eos beneficijs cumularet ; — Parer

micos beneficentia.

Imo id intereft diícri«

:

ignofte slla ,^ quia nefciunt , quid faciunt :

minis inter Deum , & hominem in diligen-

F

nimirum Judzi felle os imbuerunt ,. clavis

dis inimicis , quia Deus , cum hominem

zanus perforárunt , lanceà latus vulnerá-

diligit inimicum , eum fuo amore fibi con*

Ü

runt ; cámque ipfi obeffent ,. ijsdem in-

ftituit amicum; non ita homo , qui tarrie

V$

ne

ftrumentis , quibus nocuerunt , ijsdémque

etfi inimicum diligat, à quo odio habetur,

membris, quz leferunt, prodeffe Chriftus

nontamen hic ejus amicitiá devincitur : hinc

h.

voluit ; nimirum ore , quo eternum Pa-

conijke, quàm efficax , & beneficus fit Dei

ï?ï

Sap

trem , ut iilis ignofccret, rogavit ; manibus,

amot, quinequit in hominem à Deo avete

lp-

fum , & Numini inimicum ferri , quin

m

z

Qquàs aperuit, uteos arétius amplecteretur ;

?

latere vulnerato , quo cor ipfum eis often-

verà eidem devinciatur amicitiá

.*

quàm

J.

deret , ac exhiberet :. parum fuiffec ma-

redlé igitur Solem fuum oriri facit fuper

[h'

nibus cruenté perforatis benefacere diris

bonos ; & malos, quos zqué illuminat ,

i

carnificibus , eas terebrantibus ; ore felli-

amore fovet , & ad fuam pertrahit amici-

Jjja

tiame

i

j

bus amaricato illis veniam po(cere 5 . nifi

4fa

36s

etiam latere ; ac pectore inhumaniüs vul»

Cüm Deus adeó impenää homines fibi

£

nerato caufam inimicotum corde egiífet ,

ánimicos diligat , ut largioribus eos bene-

241

ne aliqua Chriili laefura fupereffet , qua

-

ficijs afficiat ; non.debet homo humanitae

le.

erga períequentes benefica , — proptio fine

/

1

tem exuere , :quamvis inhumané eum alij

70.

gal

ariter careret beneficio ; quod proximi-

profequantur; fihomo eft, non poteíthu-

/j*

[3

us ad divinitatem accedit ,. fummis etiam

manitatis oblivifci

E

tametfi nonnunquam

videa-

inimicos velle beneficijs cumulatos ; idque

belluinas iras , ac pecuinos mores

Mäüb. .f;

e(t , quod Chriítus nobis injungit.

Di-

tur induere , quia tamen adhuc homo efít ,

ligite inimicos vefivos , ut fitss f Pairu

humanitatem non exuit , & cüm ab ho-

mine non deficiat , nec debet ab 'exercitío

velivi., quiin cmlis efd , - qui folem fuum.»

*

eriri factt . [uper bonos ,. & malos

[]

nobis

humanitatis alienus effe ,— Zs tantizz diff-

(

precpic , quatenus ininimicorum dile&tio-

cglter ait. Seneca ,

4d naturam reduci-

Epife, $ ts

lil-

ne Deum .imx;emur á

qui etiam. peccane

tur , QUi ab slla defecit : . qnód fi .convi-

.

tibus; acinjurias divinz Majeltati irrogan-

&ijs peutus ,. injurijs laceffitus ,. contume-

'tüh

tibus benefacit dando ijsdem (olem fuum ,

lijs affz&tus , damni

sqi

laefus, adhüc ho«

t malos, &

E

quem facit oriri fuper bonos,

mo eíL ,. neque à ni

a.

a defecit hominis ,

cum ífole dando itidem pluvias , fruges , imó

exercitia hon .debet humanitatis oblivifci ,

i

ad illicia voluptatum,etiam virorem herba-

neque ob injurias fibi illatas humanitatem

M

virtus humanitatis difficulter

m

rum in pratis, & florum q&fcolo-zjem elegan.

-

deponere - :

tiam in hortis,

dediícitur ,. €ó quia virtus fit natura con«

&

L)

Axdeo celfi eft Numen ánimi , ut quam-

Íona

*

fecus favities vitij exuenda , quia

.di

35

(tur

vis injarij fint ip(i homines , nullam inju-

nature diflona , quam deturpat , .& cor-

rumpic

9

.

odij tetricitas , invidig livor j

ejus

riam (ibi factam putet', nullam lafionem

fibiillatam cenfeat; imó tam impatibilis eíl,

vindictz ardor vitia funt homini adícititia ,

1lUS,

ut in eum nulla cadat ira , nullum locum

cui ab extrinfeco adveniunt , quatenus ab

)7ü

habeat vindicla : & adeó eíl bonus ,. ac

alijs excitatur homo ad odium, invidiam,

fjj

clemens ,. ut fua dona munificá largitate in

& vindidlam ; & quia ob id non deGinit F o-

C& j

fuos etiam inimicos effundat : fed cur ea

mo effe , tenetur humanitati adhzrere ,

Iffl s

ejüsque promovere exercitia ,. ne defcifcat

a

ï

tunc fpeciatim fua vocat dona ? dicens ,

qui [olem [(uum oriri facit. [uper bonos , &

in naturam ferinam ; prorsiisque humanita-

Mlite

*

tem exuat.

z

malos

.

àn beneficia , quae viris imperti-

!3107

I

Fav

tur probis ,. ac vircutum culturz addictis

Depo

re igitur oportet iram, excin-

374

uri

fua non fuat ? certé cüm ab uno Deo cun-

dere odium , ac omnem extinguere vindi-

tavo

€a (uum fortiantur effe ,, quod habent j

&am, ne naturam videamur depotuiffe hu-

ffid*

Deüámque opificem , & authorem cogno-

manam , humaniratis obliti ; ac degene-

dità

Ícant , necefsé eít dona fingula Dei efle :

ráffe in panteram ad vindiclz fzvitiem ex-

nos

nihilominus quamvis omnia fint fua , ea

ardentem , ad eífufionem fanguinis, quem

au

:

tamen fibi fpecialiüs vindicat, ac Íua expli-

fitit , pronam : nil autem poteft homini

40l«

catiüs agnoícit , quz inimicis impenduntur

gleriofius obtingere , quàm injurias obli-

t

!

benéficia , & dona manu impertiuntur mu-

vifci , quàm dammna (ibi illata inferentibus

j foe

nifica , pulchré Augufítinus,

Solem faum

dimittere ,. fcite Auguílinus ferm, 16. de

.

t ulte

qocat , quem oriri facit fuper bonos ,. &

verb. Domini

L]

Homini gleriofum efl in-

y

znalos , ut binc commoneamur , quanta li*

juries oblvoifci ; & hac ratio ,-cur ftudio

(f

berdlitate inimicu nofiris ex ejus pracepto de-

addicti virtutum , non folüm mala pro ma.

ydie

beamus praflare , qua n0s non creauimus »

lis rependere detreclárint , nec quidquam

ne

qii

fed. ex munere ejus accepimus ; vocat Solem

noxij inferre vol

Ab

rint : Íed maluerint pro

j«

Íuum , quiaoritur etiam fupra malos, qui-

viribus viris fibi infenfis gloriosé beneface-

bus cüm profit , ac beneficia impertiatur,

Ie€ »

& injurias fibi illatas beneficiorum

) p

m

fpeciaïi . nomenclatione. Deus — /uu9 de

compenfare largitione ; fed fiita eft , cur

&

riu m

: Sere

Veraui de. Afectibus Tou. (la ;

lat.

Diflertatio VI,

1272

"

Servator fuos dimiffurus Difcipulos ad E-

comiaítes , ut pulchré obfervat Chfyfoüo-

r

mus, hom, 38.in Matth,

Vide, guia ve-

Mattb. cap. vaqgelij propagationem , ijsdem injungit ,

19,

m

ut ijs, qui perhumaniter eos exciperent mi-

movet à Joanne leviratem ,. de qua turba

pon

raculorum poteftate , quá inftru&li erant,

dubitabant , dicens : arundinem vento a*

rl

benefacerent ? fin veró contumeliose ; fta-

gitatam ? cüm-enim turbz fubmurmuta-

vift

tim abirent excuíffo etiam à foleis calceorum

rent., & Joannem inconítantid redarguee

doer

ulvere

.

Dóu

Excutite pulverem de . pedibus

rent ; qui cum illuftre antea de Chriíto te-

nud

vefiri , ne fcilicet pulveris reliquias ecum

ftimonium perhibuiffer , nuncvifus fit due

velul

deferrent ; &t memoriam inurbanitatis de-

bitáffe , Chriftus impenfius Joannem excu-

duri

ponerent : quafi fuis Magifter Chriftus di-

fat , & fufiüs in ejus eximias progreditur

bice

xilet Difcipulis : Si Paterfamilias , fi he-

laudes : Scio Joannem in Jordane , & non

yunt

tus cujuspiam domüs vos contumeliosé ex-

Íemel alibi Chriftum mirificé commendáifíe,

vicil

pulerit , dirísque rejecerit , animóque ho«

& nullam fuiffe tunc à Chrifto Joannis e«

f5 !

ftili e fuis-excluferit laribus, excutite illicó

narratam virtutem : fed cüm ex turbarum

&f

etiam de pedibus veftris omnem domás il-

fenfu, dubitatione Joanuis fe dehoneftatum

lius pulverem , qui calceis hzrere poflet ;

fenlerat, luculenriüs in Preecurforis laudes

P[öf (

hoc eít, delete ftatim omnia fufcepte inju-

coram turbis , íe diffundere voluit , ut

que

&il

rie , receptze contumeliz veftigia pulveru-

nos doceret benignitatem , & ijs prodefle,

lenta, ne fi ocülis obijciantur , memoriam

qui nobis videntur obeffe ; laudibüsque eos

€orp

rcfricent peraclee inurbanitatis : — quafi di-

excipere, qui cenvicijs nos impetunt.. Hac

fing,

ceret, vereor, ne f1 pulvis ingratee domüs

eft chriftianz charitatis teflera nobis infen«

tum

veftris adhzrefcens pedibus memoriam re-

Íos beneficijs afficere : hac-eít le&tio illa ,

eiu

&hro

fricet contumeliofe repulfionis, obliviícae

quam Magifter Chriítus exemplo validiüs s

imini benevolentia etiam inimicis ,. G in-

&

quàm verbo edocuit : induens enim Regius

gratis exercendee ; & miraculorum pore-

Vates Servatoris perfonam , mente przíaga

offen

yum

flatem , quà inftrudlieftis , in vobis ingra-

agit de favitia Carnificum in Chriftum , &

toscxerceatis , idéóque excutite pulverem

de perfidi Juda proditione inquiens.

Ad.

d

de pedibus veftris , ne ulla ingratitudinis

ver[um me fufurrabant omnes inimici mei j

P[al. 4€.

A f

mermoria vobis inhzreat :

Ícicé Hilarius.

n

aduerfum me cogitabant mala mibi ; ere

|

4ntmp.10. Exiflenti in loto ,. cum loco videtur. effe.o

ficen

enim bomo paci mea magnificavit fuper ?ne

AMa n*h.l

£0U1UMIRIO j fOIM

D qu()d eít illius do»

fupplantationem : cümque Servator te ad

deba

hoíle

hs excuffo puluere

i

um relinguz'mr , ^6.5

necem exagitatum pr&vidiffet , & in fepul-

ing* atitudinis memores defistatur 4 beneficijs

chro cadavetica exinanitione jacentem , e-

rependend&k.

nixim fufis precibus aterno fupplicat Patti,

ä

38.

Hac eft chriftiang benignitatis indo*

ut eum vite refítituat , reducémque in coele*

les, eólargiüsin laudes efferri , quó pro-

ftern patriam excipiat.

;

V

LE

brofiüs videtur contumelijslaceffita: fi con-

Sed fioblatus eft , quia voluit, cur adeà

49»

biü

tratijs virtus careret , minus clareret j pal-

impensé petit é fepulchro priftinze reítitui

u

ma nonnifi pondere preffa affurgit: fubli»

vitz? Certéut redivivusimpijs Judzis,à qui-

[J

mior

?

margatita in finu conchilij nonnifi

bus cruci fuerat affixus beneficijs prodeflet,

flu&uante maris procellà , & obmurmu.

pergit Regius Vates , & Chriíti nomineait:

rante minantis coeli tonitru concipiuntur ;

Tu autem Domine miferere mei 5 & refu-

tunc ridet in roridz nubis finu diícolor.i-

Kiita me ,. && retribuam eis ; hac tota eft

n

ris, cüm a£r tetra obducitur cáligine , mul-

ratio, cur cuperet é fepukchro refurgere ; ut

tiplici fpiffato halitu foedus.

Joannes

redivivus eis retribueret , cupijt redivivus

Mattb. i. € vinculis fuos mittit Difcipu-

eis retribuere , hoc eft retributione , quz illis

ficiis

.los , ut interrogent JESUM , num ipfe

prodeffet ad falutem ; tametfi plures fuppe-

]u

Meffias fit,

Quid ? an Joannes Baptilta,

tent caufz przcocem impetrandi fui cor-

.

L

ludri

qui adhuc materna inclufus alvo Meffiam

poris refurrectionem

nimirum ut legis

evangelice digereretur oeconomia ; veritas

4 öqug

noverat ; & repetito faltu exultaverat ,

Quit

ejásque prafentiam fenferat priüs , quàm

fidei vegetior roboraretur ; tetras triftitiae

naíceretur ,

Tnery

nunc dubitatione pulfatur ,

nubes & fuisexcuteret Difcipulis;: & preefer,

hzerétque anceps, an fit Meffias ?. abfit ;

tim cüm viderdtur dedecereServatoris cor-

j

Licm,

.

.

h",þ.

Qofo

ut ad id de Joanne lufpicandum adducar

pusab omniimmune delicto, Deitate delibu-

Mla

fpecie tenus videtur duntaxat dubitüffe, &

tum fcatere horrore vermium , fordefcere

tantüm rurbàs adftantes Chrifto id fibi ferio

fepulchrali in pulvere , deficere corruptio-

Lt]

ti la

Bifil

perfuafiffe, cenfent Interpretum pleríque.

nis peedore , umbrísque obduci lethalibus ;

gui

9.

Id tamen obíervatu dignum ,

quia

nullam tamen ex hisce produxit caufam ad (ui

tunc cüm Joannes dubitáfle videretur, dixit

corporis impetrandam refurrecionem ; fed

91&69;

Wn ;

Maiib, 20.

JESUS ad turbas.

Quid exiflis in defer-

ut largiüs fuis benefaceret inimicis , qui cüm

tum vVidere ?. arundinem vento agitatam ?

inmþ

ipfum non mente tantüm perverfa, im-

fcilicet cüm Joannes extimo in cortice vide-

piísque confilijs , fed totius corporis adni-

ten/g,.

105 ,

retur dubitare , & opinionem de Chriíto

xu perfecuti fuerint , exiguum fibi vifum

quafi dehoneftare

3

L

tunc Chriítus illicó

fum

fuerat , fi animo duntaxat ijs profuiffet ,

Joannem levitatis excufat ,. fítque ejus En-

nifi G corpore preíto ijsdem adfuiffet 5

fatcm

"quafi -

npli

)0

Ámor quó lätiüs .di,ftmditur;, có ditefcitlocupletior. — 135

a

quafi diceret zefufeita me , €8 retribuam eis ,

þa'fi'us eft ferenamente commemorare; pra«

feu zquéanimo , ac corpore eis benetaciam ,

Íertim cümrefricata injuriarnm commemo-»

L

]

'eüm enim totocorporefuerit flagellis czefus,

tatio incentivum Íoleateffe vindictz, & fo-

"

non Íaus cenfuit , .fi fola mente opem eis

mes furoris: mente pacata, fronte . /erenas

praftitiflet, nifi etiam corpore «eosdem ju-

«ore placido, verbisblandisde fufceptisloqui

Qe

váflet : ivéruntad virgas milites, fafcesvo-

injutiis ,.offendentium diffimulare malitiams

Q

]e

luérunt expeditas , inítar cyclopum lacertos

precox fuit fummze Chriftianz virtutis fru-

mudárunt, & innocentiffimum :Chriftum,,

&us 1 pergit Pradful Seleucienfis inquiens $

]*

velutireum ad columnam fevitie ipfis faxis

jofephus invidiam, venditionemybelluindme

I

n

duriore illigárunt, & verberum vulnera, vi-

.que immanitatembumanitatis uleifcitur ob-

bicésque in omne corpusimprefferunt; adeó

fequijs « :terriculamentis ludieris wtitur, i«

t

:

ut nulla fuetit flagellorum intermiffio, nulld

mas, quafi in fcena con[equitur , dras bifiviae

Qe

viciffitudo, cüm ictus plurimi veluti grandi-

Aicé veprafentat.: & nonnullis interjectis

nes uno ferrentur impetu in delicatiora (pe-

fubdit : /idifli divinis praceptionibus inbas

ciofiffimi corporis membra ; tumerent pro-

zentem., ofores amantem , novi teitamentg

a

prerea fufóque fanguine imaderent .plaga,

u

tonfervationem .enuntiantem, — Scilicet Jo-

" qua& tamen nullo fovebantur.oleo;quin aliis,

fephus pramaturé .obíecutus .legi 'Evange-

ty

iä

& aliis (equentibus .dilrtpta cute, :coníciffo

lice .ejus pracoqua obedientia pteceptiones

9

&«orpore priores recrudeícerent : -cümigitur

munivit Evangelicas: .divinis enim :praece-

11

.

fingula corporis membra fzvientium -inili-

ptionibus inhzrens , amánsque ofores, nov

[/

là

teftamenti enuntiavit .confervationem : .fuit

tum (culptam referrent barbariem , id uni-

cé in votis habuit tedivivo corpore & fepul-

fiquidem oforisamor, Evangelicz prodro-

j

;

«hro refurgere , ut nonmente tantüm , fed

mmus perfedtionis, .ac :Chriítiang virtutis

!

& toto corpore gratiz :;beneficentiam -.pro

Pracurfor, .ac veluti confiruendae iEvange-

pl

offenfionis malitia rependeret , ideóque eni-

lice legis fuleimentum , feu primum , .cuí£

xim aeterno fupplicavitPatri, quatenus re.

ànniteretur., fundamentum : .ofores .enim

ü

divivus & fepulchro refurgeret, Re/zfeita mes

:qui diligit, Evangelium fuffulcit : :nimirum

1

ij !(o'd. 40

st retribuam eis,

Plurimum accrevit .glo-

inimicos.qui amat, fulcrum .e(t Evangelii, ac

2

rix Chritti corporietiam ex munifica benee

perfectionis Chriftianz :fundamentum, quafi

/4

' ficentia in inimicos exercenda , anguíla yi-

hac nut.et.:uitura,-nifixinïhoüesk;fulciamruhe-

:

d

debatu:r gloria nifi largiori munificentia àn

mevolentiz fulctis,

hoítes dilataretur,

I[-

'Ofores :qui-amore:profequitur , iinju-

EL

"

stiásque fibi illatas, & damnaallata benéficiis

,

. $ V.

rependit in fludiis virtutum plurimum pra-

t

fumitur profeciffe ; imó '& Chrilliang;per«

Verus in þroximum mor illata ft-

fectionis fupremum attigiffe faftigium: :re-

e

40

bi oblivifcitur injuria, € flammaá chari-

«dundantia amoris /in hoítes finceram prodit

n

iatis ab[umit relitla wefligia , meane«

in Numen;& reliquos homines dileCtionem;

Jie

qui enim vero in hoftes fibi :noxios:exardet

moriom vefricent ad vinditlam.

Z

Satagítque beneficijs malefi-.

amore, überiori.flammá ztuabit in alios, à.

It

4ia cotmpen[are,

quibus nihil in fe noxii noverit.deriváffe; &

uberiori amoris incremento in iplumDeum,

[' ,

at

4.1s

Dverfarios eó impenfiori *ptofequ—a-

écujus munifica beneficentia innumeris cu-

mulatur donis: eft igitur, fraternz charita.

yr

mur affe&tu, quó diriüs nobis no-

cuére; eó pluribus cumulemus bene,

tis redundantia in hoítes, argumentum divi-

vus

lis

ficiis, quó acriüs in nos fzvierunt; exemplo

nz veritatis, fulcimentum difciplinze Chri,

ftianz, ac validiffima -Evangelica legis.con-

Y

Jofephi Patriarche . hoftilis benevolentiz il-

luftris gloria Genefeos 40. cum fqualido, di-

fervatio : haec.enim tamdiu flat inconcuffa,

f«

xÓque catcere diu detineretur innoxius , 1o-

uamdiuhoftibus non impetitur , :nec labe«

gis

gavit Pincernarum Prafectum de Ífe bene-

í

actatur machinis,

L'ISS

meritum ob fauftum fomnii interpretatio-

QQuemadmodum mnullum validius ful-

43*

ls

u

nem, ut fuam fuggereret Pharaoniab xrum-

«rum fuítentande Evangelice ;perfectioni

nofo illo carcere liberationem: Quia furto

adaptatur amore etiam in hoftesredundante,

Jf»

&niss4o,

fublatus de terra Hebraorum, €5 bic dnnocens

ita nullus fuffodi poteft perniciofiorcunicue

Jjje

luseidem evertendz, injurüs vindicandis:

in lacum mil[us [um : quze verba expendens

;re

Ora;. $.

Bafilius Seleucienfis ait: ,Qua lingua pro di-

inimicum , qui 'odio profequitur, ferróque

l0*

gnitaie eam laudet orationem, quaverborum

adinternecionem infequitur, non folüm vul-

lSä

nere, quo ho(tem cruentat, perfectionem 1la;

(oí

quoque bumanitate cum iuimicis ufus est ?

non invidentie recordatus, non fraternam.s

cerat Evangelicam, verüm & fe ipfum diriüs

?ed

áncu[ans erudelitatem . non venditionem ve-

difcerpit, fauciátque: dixftque Lamecb uxo- "Genef, e4

n

cenfens, non. mortem meditatam exponenus ,

ribus fuis , quoniam occids virum in vuluus

m-

w«on muleris tmmoderatum | amorem , nou

seum, 6 adolefcentulum in livore meo $ fe-

ld

JfMam temperantiam ,. non illius importuni-

ptuplum, ultio dabitur de Cain : de Lamech

jf

zatem: nimirum íumma vircutis eft pacate

verà feptuagies fepties : exquo anfam fume

implicata odia receníere, & damna,qua quis

püt $, Auguílinus affirendi , homicidam.

L

à

um

i

*

Differtatio VI*.A"

54 :

repetita ferocit , GL in :Lamebhum feptuagias

pu!a

fuam afte interficereanimam, quàm hoftis

tis [

corpus inflictis difcindere vulneribus. — Ge.

fepties infzevit 2 an non mitiüs folet fuppli-

-

tia/

gninam procreaverat Lamech prolem ex Ada,

cium effe poít patrati fceleris exemplum ?

Àn non primus : flagitii Author cüm aufus

dep

& Sella duabus ejus uxoribus, nimirum ex

Ada Antefignanus hic bigamorum genuit

fuerit fancitam legem , velin ipfis cunis vul-

gcïi;

vial

Jubalem, qui- pulfandz cithara affuefcens,

nerare graviüs puniri affolet ? An non pri-

mus criminis Magifter gravitate fupplicij

tudir

pater audit canentium - ex Sella genuit Tu-

fus d

balcain Malleatorem , & fabrum zris , ferrt^

conílituitur, ut ab imitatione cxzreros de-

quibl

que: fedquid? quód ex uno Lamecho tam

terreat?. Àn non leges, qua recéns fanciuns

tür fanclé confueverunt femper cuílodiri,ut

fibi

difpari, & difcreta conditione nafcantur filii

duo , citharedus unus, alter malleator? hic

neque leviores earundem lxfiones negligan-

p

tur? Nonne]Jonatas pauxillá mellis flillà exe

p

toto brachio incudem verberat, ille fides

ïï

tinétus fuit, eó quia eodem die, quo mata;

[e co

fuaimis digitis arguté pulfat: unüs citha-

H

&

ram, alterferrum tractat: Jubal fila tendit;

fibique data lex fuerat virgz fumitate eamdé

violare aufus fuerat? An non protoplaíles A-

fofu

"[ubalcain ferrum tundit ; ille pulfu aures

dam primiam divini- przcepti transgreffio-

oput

allicit, hic impulfü aures flagellat, : Àn quia

tibUs

diffimilior Lamech in fe, quàmin filiis fuit ?

nem in efu pomi innumeris. luere erumnis

adactus fuit ? Quid igitur qued Lamech fe«

in (ce

ipfe fiquidem deliciis folutus. duas effzmi-

natur inter uxores; & interfecti à feadole-

veriüs puniatur poft Caini fratricidium ? nis

al pt

fii d

fcentis fimul cruore rigefcit ; haereásque

mirum quia id fingulare eft in homicidio füpe

das, 1

propterea anceps , num plus efferaüi , an

plicium ; qui enim primus interfecit homi-

effeminatiin Lamecho deprehendas,

An

nem, mori nondum affueverat, nec didice

3Mcel

brum

ut difceremtis , eodem natas parente pulfatae

ràt;- cüm, quàm portentofum cffet. parricie

dium, minimé nóviffet ; ideóque mitius pu»

fili.

citharz blandam voluptatem, & vibrati gla-

dii tracem feritatem? qua(i Mars, & Venus

nitur Cain,cujüs ultio nonnifi in feptup lura

Yont

excrevit,

bl

l

eodem recipiantur hofpitio, eadem commu»

Lamech verà cüm nulla potuerit

fe excufatione purgare, cujus ante oculos

thoi

nicopolentur in domo ? An quia ficut ve-

nenum anguis effunditin ofculo, ita feri-

Abelis cadaver püttüerat, didicerat, quan-

Quori

tum adferat homicidium damni, quod cüm

urbe

tas blandiriis palliata lethaliüs - vulnerat. in

i

fciens adhuc intulerit ; meruitlong? graviüs

tn fi

roía? fedquid, quód Lamech fuis dicat

uxoribus: Jirum occidi t2 "uuluus meuns

plecti; De Lamechba verà ultio dabitur fepu

gucn.

&5 adelefcentulum in livore meo.

tuagies fepties.

tum

Cur etiam dicit feptu

lum dari de Caino

Si ferió expenderent proximi fangui-

T0n 1

44-

4€.

ultionem, & de Lamecho feptuagies fepties,

nem fitientes, quantum inferat homicidium

h

damni non tam occifo, quàm occidenti ,

Memoriam refricat Abelis interfe&ti Numi-

imþel

nis judicium 5 quo extorrem juffit fratrici-

promptiüs oblivione , quàm cruore illatas

bl

dam Cainum , non tamen neci tradendum:

fibi delerent injürias; exemplo Angelorum

pic;

Delebimus locum iflum, eó quia sncreverit Gen

Genef. ^

Omnis qui occiderit Cain feptuplum punietur,

ef. 194 :

OU

clamor eorum coram Domino ? expetiti à po,

non igiturxDeus fratricidii vindex Cainum

juffit feptuplum ple&endum , fed eum,qui

pulo Angeli ad probrum paulé ante fuerant,

-

z

& tamen graviffima hujus injuriz fibi illatze

in Cainum violentas injicere manus aufus

Jato

fuiffet; & nihilominus Lamech foas allo-

nullam fecérunt mentionem, quia nimirum

dil

quens uxores affitmate videtur ; Cainum

injurias fibi illatas oblivione, non fanguine

feníe

extinclas maluérunt ; idque non parum re-

fcptuplum plectendum effe, ait enim feptu-

fnore

plum ultio dabitur de Cain: fed quomodo

verentise iisdem attulit , cüm proprias obliti

Xi0g

Cain fe ipfum interfecit? quomodo fepties

injurias tantüm aífervére crimina Sodomo»

btm(

fui homicida fuit ? quo gladio membra

rum in fummum excreviffe facinus, non am«

lu

confodit, féqueinteremit ? gladio defpera-

plius à Numine. tolerandum , ideóque ur«

bem tot fceleribus infamem ruituram: non

fed j

tionis, quia fe vulnerat, féque interficit, qui

Íped

Videtur hoftilem , qui fanguinem

fuas proprias, fed Numinis ulcifícuntur in-

peccat.

quj

fundit,in hoftis lapfu refurgere,

in ejus vul-

jurias: imó nec meminerunt illata fibi con-

tumeliz , ne forté viderentur non tam Dei,

bem

metibus integrari, & in funere vivereg. &ta-

Liby

quàm fuam propriam agere caufam. Egref-

Genej. :uy;

men oppofitum Lamecho obtigit, cüm .di»

lachr,

cat occidi virum in vulnus meum,vocat vul.

fs itaque Lotb, locutus eff ad generos fuos ,

19,

l-

qui accepturi erant filias ejus , & dixits fur-

&bcn

nus fuum, quiavulnere , quo adolecent

———Ó—

Us,

lüm interfecerat, fibi damnum intulerat, &

gite egredimini de loco iflo, quia delebit Do.

minus civitatem banc.

dixit

vulnera adolefcenti infli&ta in. ejusdem La-

Et vtfus eff eis quafs

mechi ceffére lethale vulnus: non enim po-

ludens loqui. Sed Angelis,qui oblivione in-

tdide

L

n

teft quis fe fe graviüs vulnerate, quàm qui

]

urias fibi illatas delevére, haud abíimilis fuit

Of

feptuagies fepties ple&ti meretur,& fe ipfum

Loth; potuiffet hic in everíione urbis fuog

neglexiffe generos, cüm ab.iisdem neglectus,

tam gravi, ac repetito fupplicio lubens ob-

I$ ey

trudit: fepruplum ultio dabitur de Cain: de

& ipfe fuerit pauló anté, cüm ejus oppugna«

CXUnd

Lamecb veró feptuagies fepties.

retur domus, & à quibus non folüm fuppe-

Sed cür mitius de Caino fupplicium

tias non accepit , fed detrimenta paífus fuit,

OLh,

E

& oppreffiones ; fiquidem nplius adfuité po«

Plat

éxigitur , eujus ultio , nonnif in feptupium

Hüre

pulo,

,

:

Amorqub Iatiüs)diümdit'ur', €ó ditefcit locupletior.

135

pulo, quinon irruerit in Lothum, cüm effrae-

folatia ; fi nonurbis roína

m, fed civibus prae,

nis populus infolenti exagitatus concupifcen;

dixiffet hilaria creditus fu

tia Angelos hofpites expeteret ad probrum,

iffet vera predixif-

fe ; adeó fcelus

judicium corrumpit , ut is

depofceret ad flagitium: & tamen ab An.

prophetare cred

atur, quieidem eblanditurz

gelis edoctus hofpitibus,maluit Lothus inju-

rias(ibi illatas à fanguine junctis,& neceffi-

is vera loqui, qui folatia praedicit ;

qui ver&

excidium praedicit ludere cenfetur.,

Et Ufe

tudinis affinitate obítrictis oblivione pror-

fus eff eis quafi ludens logui, —

fus delere, eos fervaturus ab incendio 29

Nunciare fupplicium fceleratis

quibus non fuerat. iple fervatus ab injuriis

vix pof.

42

fumus, quin delirare credamur,

Qoàm at.

ibi irrogatis, imà & focdum in modum op-

preffus.

duum eít, quàm difficile ,.

quod non placet

A7-

credere excidium !

Sed quàm amaré ab hocce amore (inunt

in fupplicio timorem

Deinon diícunt fcele

rati ,

quamvis fcelug

fe colligari, etíam qui fanguine funt conjun«

proftet, fupplicium immineat

5

& Loth.pto-

6! noveratLoth fuorum perfidiam gene-

phetet, & oculorum cacitate u

rbis fit incen..

forum ; noverat ab iisdem fibi denegatam

dio & excidio prolufum, Sed

quid fuis Loch

opem, ime& illatam domeflicis fuis paric.

generis fuafit ,

tibus violentíam, quin & adjutum ab iisdem

quo eis invifus fietet ? am

jejunia, quibus corporismembra viribus de-

in (celera populum , expetitósque ab ipfis

ftituerentur? àn vigilias, quibus vultus im.

ad probrum Angelos: cüm audiviffent filias

fibi defponfatas pro hoípitibus proftituene

palleíceret ? an cineres,, quibus veftes for-

deícerent ?. an cilicia, quibus

COtporis cutig

das, moti non funt, ut averterent. furiofos

diicruciaretur ? fortaffis f1

hzec fuafiffet mi-

àícelere; ne puelle tanti/dedecoris .pros

brum paterentur: & nihilominus impii, in-

nimé ijsdem fuiffet contemptui , cüm hac

non adee contingant íceleftis exofa; ut in«

fidi, diliguntur, fervantürque, imóà G mo-

nentur, ne unà cum urbeevertantur, extre-

gratum iisdem videtur abire À vitio, difcede-

re à loco, ubi peccatur;

mümnque fentiant fupplicium : excidit € Lo-

fuafit igitur Loth,

quàd fuis etiam oppreff

o

tibus optimum e-

tho injuriarum memoria , ut (larent ij ob

rat, furgite Íciliceté coen

quorum flagitia domus propria, unà cum

0 vitiórum;. fuafit

egredi é loco, in quo pe

Ccandi contraxerant

urbeeratruitura: extinguinon potuitamor

coniuetudinem:

"

furgite egredimini deloce

in füi oppreffores, tametíi urbs tota extin.

iflo : led vifus .

€

7

,

quafi ludens logui,quiz

guenda damnaretur ad rogum ; quia nimi-

nimirum duo propoi

uetat, quie vel maxim&

ruüm juflitiaperit, nbi amoretiam in hoítes

horrori

non redundat.

[unt peccantibus :

furgere icilicet &

"

coeno libidinum, in

48.,

Hinc juftitize przcateris addi&i hunc

quo hactenus jacuére?

& egredi de

oco fcelerum, inol

impenfiüs foverunt amorem; nonne David

itásque pece

candi refcindere occafiones:

ita eft confuetue

Abíiolonem,rebellem,fratricidam, patris im«

do peccandi propenfio

placabilem hoftem, uxorum fratris fcedum

fit nature, & prom.

ptiüs libidinibus. imm

erfus vigilias protrae

if h

concubitorem fervari exoptat in acie, quam

het , jejunia multiplic

abit, pecunías diílri-

L2 ipfe velcentra proprium parentem in(tru-

buet pauperibus, [éq

ue flag

Xerat? Servate mibi puerum Ab[olou, Noane

ellis cruentabit ,

quàm in coeno non fordeíce

re libidinum,

- Jacob moriturus impenfiàs Efau fratrem

Propheta Jonas,

Íeu vit ignotus ex navi

$95

-

dilexit, quem tamen adveríarium fempet

maufragus in flu&tus

merfus

feníerat ? Loth imminente urbis excidio a-

à pifce hauítus,à

Numine profugus, mifer,

pannofus, feminu»

more ductus in. generos, quamvis fibi no-

dus, nallo clarus eloq

uio; nulla blandus co-

Xios, eos monet, ut euro citiüs furgant, ur-

mitate, fed proríus in

urbanus clamatin Ni«

bémque egrediantur: furgite, egredimini de

nive civitate grandi,

& poenitentiam indicit

loco iflo, quia delebit Deus civitatembanc:

incinere, & cilicio :

vix loquitur Propheta,

fed perinde füit, ac furdis canete, czcísque

& Rex ipfe

exutá purpurá ,

depofito diade.

fpectra oflendere : fiquidem & vi/us e/. eis

quafi ludens loqui : ( (tatutam . dixiffet ur-

mate in lu&u cubat; in cin

e

re jacet , ac je,

junare adiguntur non virita

bem tot criminibus conftupratatn, tot ícele.

ntüm, fed pue-

ri; ac puellz, ut tota civitas

poenitentiam a,

ribus fodam, tot vitiis [ordidam, forían

geret: nimirum pro

mptiüs auditus fuit, fi«

f tb

lachrymis eluere fcelerafategiffent: fed quia

mülque exauditus P

labentemin flagitiis, evertendam in fceleri.

ropheta, quia folum

praefcripfit Ninivitis

poenitentiam, qui for-

bus, extinguendam in flammis urbem prae

taffis aures claufi

dixit, non lachrymas elicuére, fed rifum

flent, fi difceffum ab urbe

monuiffet; fi

deterere fcelerum illicem, lo«

ediderunt : adeó czecutit Ícelus, ut nemo (ce-

cümque, in quo delin

quere con(ueverant,

leftus fibi fupplicium imminere perfuadeat,

derelin quere debuiffent

Monebat Loth , aderant Angeli ad probrum

; nimirum quod ne«

ceffarium eft ad radices

amputandas vitiorum

expetiti, prodigium cacitatis proluferat ur.

in Íceleítis magis exofum

videtur ; qui folia

bis excidio ; fcelera fceleribus agelomerata

exundaverant; & tamen infanire putatur

promptiüs, & palmites p

cenitentiz carpunt,

quàm in racemis fp

umantem vindermiam; fo«

Loth; eà quia imminens periturz urbis pra-

lis delectantur foli

is,

cum botros neglizant,

fagiat excidium: (i non ignes, fed rofcidos

Non refipifcit , fed d

imbres; fi non ferale excidium , fed fefliva

efipit, qui cilicio clamy«

rgit libidinvn.

datus é 'coeno non fu

$. VIH,

136

Differtatio VI.

Pinguiori invidentes Dalefthini Ifaaci

h

LT

$. VIIL

fortunz, puteos, quos foderat obítruxerunt,

&

Ulicharitas odia zzbz'git, Ef rz'xzz.b

fed Profeiius inde fodit. aAlium puteum, pro

titu

comprimit s ibi Dei munificentia ctumn-

Qquo non contendertunt : (cilicet ab eo.; pro-

t

latius fuis nos repler beneficijs , 9 ube-

fe&lus puteo,quem 4zipicitias vocaverat, d«

r

mnia profperé ei ceffére; & ad votum flu-

rfam felatio

um emereunt incre-

t

AEnE A.

Xerunt; ubi enimrixe compreffz faerunt,

i

inde folatiornm emeríére incrementa , ibi

m

éT

On fertur ad DEUM ; : qui armaé

amplior latitudo, & Numinisvifio: Jtagque ao

?

[4

tus incedit in hoítes ; mentem in

f |

per«

IN

QOCAUIE BÜPIER ejus Latitudo dicens . .Nunc

nam

cclum non elévat 3 qui in tefe

dilatavit nos Dominus , 65 feciz. crefcere fu-

pä

K

ris latus gladio munit: hacque fortaffis

per terram , quia ubi rixze omnes compti«-

fus !

ratio, cur inhorto Gethfemani , Petrus nec

muntut, bonà fperari poffunt orinia: quame

lent

una hora potuit cum Magiítro Chrifto ora.

diu enim rixati fuerant fervi l(aac cum Pa

em

re; quia gladio cingebatur, fuum quidem

lefthinis, quamvis zquo Marte, fua defene

obl

propugnaturus Magiftrum,fedetiam pugna-

derent, Deus non apparait: íed cüm pris

fos,

turus contra hoítes Magiftri, fuümque vul-

müm eft rixis finis itüpofitus, tunc D'eum vis

€5,(

neraturus proximum,

En inclufus vaginá

det Ifaac inloco fcilicet proculab inimicitiis

ferrumnon permifit aureum Apoftolorum

ipft

hoc eft in Berfabee loco fcilicet pacis,procila

blan

caput mentem in coelum erigere, G ztérnum

queàrixis, &inimicitiis; L4/ceudit ex sllo

Patrem enixim exorate, tametíi bocteilla

filio:

loco in Berfabee ubi apparuit ei Dowinus m

iem, b

053

fuiffet facris initiatus , pluriésque 3'Chrilto

ipfa nocte Betfabee dictus fuit locus ille ubi

quia

monitus, ut oraret ; & quomodo orationi

Abraham cum Abimelecho feedus inivit, Id

tinàt

erimus vacaturi, precésque Numini fufuri

circo Wocatus &ff locus ille Berfabee: quia

of«

evaginatis, diftri&tisque gladiis arrmati, Quo-

ibi uterque jüravit, Et inierunt f«dus pro

modo acceffuri ad Deum erimus, (i à prz-

puteo juramenti: ecce ubi foedus initur ami

hi

117

concepto in hoftem odio non recedimus? fi

€itiz , ubi olea virefcit pacis, ibi Deus appa-

hr

injurias nobis illatas, & damnaallata : hila.

zet beneficus Non palmz de holte proitrato,

res hoítibus non dimittimus ? Ifaac fua ab

déque inimico debellató iter ad Deum nobis

dua

a

iniquis cüm repeteret, Deo caruit, G nos

fternunt; fed pacis olez , quà fit ad Numen

frui Deo cenfebimus, qui quotidie cum fra«

pf

eundum prafignant , ideóque Cliriftus, ut

tribus rixamur ? Refpuit Deus eorum focie.

nos ad fe trahat monet, ut inimicos. diligas

Clqül

tüm

tatem , qui ferro cinguntur, quod in hofles

mus, omnem deponentes inimicitiam , o«

evaginent,nüdent,vibréntque. Petieratdpon-

imnéque exuamus ad vindiclam incitamen-

Tnac

fa à dilecto fuo fponfo Cant, 1. ubi palceret;

tufn,

que:

fios.

cubarétque, quem absque circuitu inveniret:

Hanc in adverfatios charitatern didi-

LÀ

ubi pa[cas , ubi cubes?. & velipía fponíate-

cerunt quotquot fuprema attigére virtutum

tris j

ftatur, fuum nonnifi in liliis fponfum pafci

fattigia, imó & ipíe Chriftus à Deo Patre,

g

&f

qui pafcitur inter lilia. . Sed cur non potiüs

in quo auguftiffima emingt in hoítes benes

in roía , qua foliorum purpura cateris prae,

volentia, unde ait Chriflus ; / Diligire ini-

!h

fhini

cellitflorum fpeciebus: e(tenim caterisele-

qicos vefiros , && benefacite bis, qui ode-

Matth.é . !

gantior floribus; frondibus enim convefti.

6851

*unt vos: dein caufam producens finalem

ta ex fmaragdino dehifcentis calicis con.

fubdit: r firzs fl Patris veflri, guitn ca-

tati,

clavi inultiplici foliorum fyrmate regaliter

fefo

Jisef. Sed quomodo amoreerga hoftes

explicato in publicam prodit lucis ufuram:

fieri potelt, ut fint homines filii cosleftis Pa«

tem

pompá enim tum foliorum, tum colorum

tris? etenim cüm fit Deus Pater. ómnium

&Pl

penitus patefactà nativum in calathum libe-

1a f

noítrám, eümque talem dietim vocemus -

raliter tota vernantium.deliciarum explica-

Pater noster,qui es in calis , jam fumus ejus

gf

tur ambitio; cur igitur íponfus inrofispo.

filii, nec eít, ut fatagamus fieri, quod jam

NiC(a

tiüs non pafcit, quàm in liliis ? quia rofa ta-

fumus ; propterea fruflra laboramus, quà

n

metfi cateris gratiofior ac elegantior flori-

omnis hoftilitatis depofito animo £lii ejus-

bus, rubet tamenin foliorum pompa: get-

fiamus, qui jam Pater eft nofter; nifi for-

U

minat priüs granofo inclu(a cortice,quo mox

taffis poffit in id homo niti, ut fit filiusfui

tofif

intumefcente, acin virides faftigiato fma-

Patris, cujusantea non effet filius, quod ha

"4

tely

rigdos paulatim rubefcens dehifcit ; féque

refin redolet Philofophicam ; Patrem nimi«

ttoi

pandit rubore fuffufa: facer . fponfus Prin-

rum admitterefine filio, unum correlatie

cepseft pacis , lilia prafertrofis, quia vel

vum absque alio,

iurgg

Non tamen, me lates

fe;!

cruoris umbram in rubore floris horret; ma-

S. Petrum Chrifologum emedullantem ver-

Ump

vult candori przludere innocentiz in liliis;

ba filii prodigi: Surgam, 6* ibo ad Patrem

Qtia

1

quàm purpuram fanguinis prodromar in-

Lue, ds,

meum , cüm anteabona dilapidáffet fua, lu.

&ten

duere in roía; ne fcilicet, velcolore r'xarum

xuriosé vixiffet, & cum porcis fe in coeno

Dem

]zietur in rofa;qui pacis cultor cubat in liliis,

E

volutáffet vitiorum , ita pulchré fari

.

Egó

ongg

Falleris , fà munitus gladio, fi rixas fovens

perdidi quod erat fil] , [ed illes quod Patris

itdu

f»onfum gutas invenire,

€33, non amifit.

!n!rJ

ln

Id pro-

l

P d

Arnor quà latiüs difanditur, eo ditefcitlocupletor. — p7

NI

$4*

—— ld proprium eft divinze benevolentiz

dfion tam «ruore , quàm fudore madidam,

p

lt

acamoris, ut quamvis homo Deo infenfus;

E(t filentium :neglectz injuriz;inulti convi.

)

& averfus illuflrem — per lechalem |.culpam

anon

€ii, non inersotium, fedfumma virtutis la-

Q«

titulum amiferit divinz filiationis :

bor; ac eminentioris negotium fanélitatis,

(«

tamen DEUS blando Pattris fe titulo .abdi-

Silentium eft, fed quod illu(trius finc ftrepitu

"

cavit; fitque propterea DEUS beneficus.Pae

vocis, fine tumultu verborum triumphum

ll

ter, ac paternam exerceat benevolentiam

loquitur fui ipfius ; -etenim huic inerti fi«

ot

in homines, quamvisfibi infen(os, fibíque

lentio neglecti convicii infidiatur.natura, cui

inimicos, & à fe averfos: tametíi bomines

nil pronius., quàm :malum :malo trudere ;

d Gmig

3

per culpam lethalem DEI amiferint filiatio.

verüm ^hanc pronitatem .compefcit iners

/ul

nem, non tamen dimifit DEUS -offentus

quod dicitur filentium, :cui divinior ;favet

[]u

páaternitatem ; quia nomen Patris thefau-

gratia , :quaad coeleftis patriz evehitur tri«

lle

ruseft pietatis, & promptuarium benevo-

umphos, &t ad gloriam aternitatis,

'Quid

lentie : hinc Deus :«oftenfurus hominibus

PLl

generofiüs, quàm gratiá rependere injurias;

ln.

cumulatiorem benevolentiam , 'etiàm in eos

uàm :damna allata compenfare .cumulatis

HU

ob lethalia crimina à 'fe averfos, fibi invi-

beneficiis , &t adverfariorum malitiam bonie

fos, acinimicos , adhuc fibi :complacet.in

tate remetiri 2

»

$65

V

e€o, quód fiteorum Pater , tametíi :non fint

1d generosé preftitére fummarum exe

!t

'S;

m

ipfiejus filii, largiorem munificentiam ,

cultores virtatum, quique /Numini adhz-

00(

Mtg

blandior;&ä*;*qüe profuífurusbenevolentiam in

sére. 'Scio Davidem inter Reges optimum,

filios eriam alienos,(eu adverfarios , inimiie

indolis bonitate, morum comitate , :virtue

]bi

€0s, & per lethalia fcelera à fe :averfos .$

tum excellentia inftradtum;. fed ício etiam

l

quia nomen Patris, conftantem , 'piéque per-

ipfum hominem, ac plura at hominem paí-

Id

tinacent fonat .amorem , .ac ;munificenti

fum , nom folàm àSaulcadveríante , verüm

)'ü

officinam , «quam propterea DEUS , quia

etiam à filio Abfolone infolefcente ; qui zeftu

Pater, largiffimé etiam in fuos :exprimit

[l

juvenili abreprus regia : nobilitate fuperbus,

inimicos; -quibus fua ampertitur :dona ; 'e-

pingui 'opulentià , 'Regisque Patris conni-

3d

i0,

largitur auxilia ; :quibus ;refipifcant., .in»

ventiá ferociens, non folüm fratrem Anno;

duantque iterum filiationem., :quam pece

mnem infide trucidavit; verüm; ad id etiam

bis

l

cando exuerant ; haecque vera ratio, cur

devenit Abfolonis infolentia , ut : in Patrem

w

poffit quivis fatagere , ut:ex DEI inimico ,

perfide rebellaverit , occupaverfcqqe afmoe

eique eXofo initituatur filius DEI ; fi nimi-

rum violentià urbem ]Jerofolymam., !Ree

U

Qv

rum fciat diligere inimicos, deponere o«

giam 'expugnaverit , arariüm expilaverit;,

mne odium,'exuere omne vitium , malüm-

Patrísque concubinas . infando fcelere :con-

xn.

que animum , & benefacere etiam iis ,' qui

ftupraverit , /& tandem Patrem "ipfum in

di-

nos.oderunt ; ut-mimirum -fimus filiiPa-

fugam coégerit turpiffimam., 'ídque ambie

f)

tris noftri, qui in ceelis'e(t , hoc eít ut e«

tione inflatus praemature - regnandi,

Sed

il

jus gratiz reftituti ei placeamus; à quo re-

càm Abfolon conítructo exercitu máturaret

I

&effimus,

Patrem.opprimere, :& Regia :pellere; Re-

lo

DEI qui veré eft ilius, & amicus, ho

gnümque fibí ufurpare; jímque ob id acíem

;5

l Mmh.c;

minum non provocat inimicitias , imó &

inftrueret ; :etiam David ad iniquam propul-

bt

eas illicó excutit , & (biincumbit -& chati-

fandam violentiam , jásque proprium pro-

2

tati, quia DEO unicé accumbit ; «qua extra

ng.

;pugnandum fuos accer(ivit: milites, compoe

fe foris aguntur, quafi'aliena putat; virtu.

fuit exercitum : /fed Duci Joabo , 'teliquis-

]

tem tantüm e&colit, cujus fructu nutritur ;

que militibus exeuntibus per :urbis portam

Dj«

& pingueícit ; injurias fibi illaras, & dam-

ad przlium ferió pracipit , injungítque, ne

[

na fibi allata perinde .ac fi ipfum non teti-

filium fuum Abfolonem , quamvis fibi ini-

j5

micum, & hoítem lederent: Servate mibi

"4«Reg. :.1:3;'

giffznt, nihili facit, fed inulta patienscon.,

jus

vicia iners effeà mundi hominibus cenfetur :

puerum eAbfolon.

Tametá verfaretur Da^

1n

jm

tamen ab 'infipientibus redarguitur

vid in imminenti difcrimine regni amittene

n

cüm gloriofiüs agat quócunque Urbi-

di, (imülque vitz perdende, & Abfolonem

qW

P

j

uU

m expugnatore; inertiam dixeris, fed ope-

noviffet (ibi adveríarium , 'hoítémque futa«

(

rofifimam, quá vir iners natürz pronitati

tum, cüm tantum ^nefas impié moliretur;

J

reluctatur, ira(centis aaimi coércet impetus;

.anxius tamen fuit de ejus incolumitate,

1

ferocientis iracundiz €ompefcitmotus , in-

— 'Exit ab urbe David exercitus ad Abfoa

"u

lonis coércendam infolentem audaciam , fu«

furgens vindidtze dcfiderium comprimit, &

j

fe ipfum vincens gloriofum de fe ipfo tri-

gandósque, :quos perfidz rebellionis focios

(

umphur refert, Operofiffima igitur eft in-

fibi adícitos voluit 5 fed id'eaixim injungit

ertia filentium neglectz injurize ,'cüm ad in-

[/u

David fuis militibus, ne quidqusm damni

ertem injuriz diffimulationem univerfa pro.

Abíoloni quamvis rebellanti , & Patris in«

"n ry, (SQ

lle

pemodum virtutum concurrat 'aCOhO!'S, .ac

ternecionem :molienti, inferrent: Servare

longé negotiofior , operofiórque virtutis

mibi puerum Abfolon : Nunquideximiahzc

110

»

induftria, quàm fi bellico apparatu, fi acie

eft in hoftem infenfiffimum benevolentia ?

þga'

n

inflracta, arma armis collifa pugnam inirent;

nimirum ub

i dicitur Sergate mibi puerum.a

$

Ferani (: 4ffectibus Tom, 1l

Abj?/aæ

.

158

: Differtatio V,

"l

beatifico circuüfufum'fp'!-enäore-,' quem o«

Ab folon , feptuaginïta' Interpretes legunt

p

parcitdpuero Abíoloni; quafi diceret parcite

lim viderat. ulceribus fractum, fedóque

cien

vos, quos Abfolon non lafit, cüm ipfemet,

madidum cruore ? quod i plures in finu

em

qui lzdor ; ei parcam; ne geratis hoftilem

Abrahs eodem beatifico.fplendué:e nitores

|

(nt

animum contra non veflrum , fed imeum

cur é tot beatis unum Lazarum feligit ad (ui

vidi

duntaxat inimicum ; ego ipfi condono men.

miíerendum? cur.eum pra«catetis vocar ae€

juriai

te fincera, apertóque corde; noneltcur ves

de(iderat, quem graviter offenderat, .A rnon.

faty

in ipfum debeatis irafci ; nil impenfiüs cu-

potiüsalios, quibus infenfus non fuit? Ni-

pio ; quàm ipfum ut filium exofculari;cavete

mirum cateris pratermiffisunom feligit La--

quod

suimi

vos, neullum eidem vulnus infligatis, fed

zarum fperans fore, uteffet eidem . folatio,

[7 37

eftote bene affe&li erga proximum, ut ego

eb quiafuerat illi inhumanus, durus, ac if«

in infeftiffimum hoftem, quimolitur, me

mifericors: fciverat,Lazarum fummas exco-

prop!

detet

diademate, & chlamyde delpoliare ,. regnó-

luiffe vírtutes, nilque eidem magis volupe

tOR

que pellere, imó & vitam mihi adimere :

obtigifíe, quàm in iisdem excolendis fe ex-

buit,

quàd fi parco ego hofli , à quo graviffimé

ercere, cómque fumma fit virtusiis prodefles

quia t

ledot ; cavete vos, ne feviatisin proximum,

qui obeffe voluerunt , vcl faltem. contem.

à quo nihil fufcepiftis nocumenti, Vobis Ab-

ptui habuére, ideó unum prafert cateris;

$ii

ultt

Íolon nil. detrimenti detulit, nil mali contra

Lazarum , àquo aliquid fperaret. folatij ,.

lutqt

vos cogitavit, neque ut inimicos fuit perfe-

quia homo fumma virtute illuftris , quó

DEU

cutus 5 fed dumtaxatcontra.me militum co«

plus contemnitur, ac deurimentum patitur,,

lem i

pias confcripfit, exercitum congeffit , belli-

eó fit aptiorad uberiora adverfariis prailan..

cum occinuit ; cui tamen injurias mihi illatas

da beneficia,

fl i

fss

vifa

ultro condono.

Non diffitéeor, Abíolo.

David non folàm in rebellant

em, ac in» ,

folefcentem Abfolonem beneficus fuit, ve-

fuitl

nem ftulté zqué, ac maligné agere contra

me: non diffiteor avernalem mihi hoftem

rüm & in Saülem perfequentem : . invidià

yns

n

efle, cüm tam pertinaci , tamque improbo,

cüm torquéretur Rex. Saul , eb quia David

ac perverfo animo contra me infoleícat ?

WMdeo

plures,& quidem illuftriores retuliffet victo-

fed fervate mihi ftulté malignum Abfolo-

rias, fibíque promeruiffer totius populiJaus.

füdt,

dem,& benevolentiam;eum immerito períe-

nem, quia éàm totus mihi avernaliter ma-

lignus fit, totum mihi fervandum opto, &

quitur, quamvis David fuiffet d

eSaule maxie.

injungo , quia totum eum mihi exambio:

mis beneficiis benemeritus.

Fugit David

7/7

furentes Saulisiras, pérque avia deferti , &

idque enixim cupio,eum totum mihi vivere,

[

qui totis viribus vita infidiarur mez, & to«

invia Engaddi montis, rupiümque crepidi-.

tus mihi eftmalignus, totus avernalis ho-

nes , viasque humanis

fermé veftigiis inaccef-

Ítis: volout diu mihi vivat , qui praematu-

fas, ditique huc, illücque difcurrens vagatur,

ram meam molitur mortem ; prz(umttque

nullibi tutus à Saule, qui militibus ftipatus

An non

montem confcendit , ut caderet David ; led

mihi füperftes diutiüs regnare,

| é5

David egregié Evangelice ' pralufit. legi,

in declivi montis afcenfu tenebricofo biatu

E.

quam priüs fervatam voluit in coníervato

offertur (pelunca, in quamalvum purgaturus

Abíolone, quàm Apoflolicis promulgares

ingreditur Saul: latebat David cum íuis

[2

dam

Mjull,

Plyta

tur preconibus?

militibus in ejusdem (pelunce abditiori re-

í$.

ceffu, occafio ei opportuna oflerebatur in

Dj

Quotquot fummas excoluére virtutes

inid vel maximé incubuerunt ftudij, ut non

Saulem adveríarium toto impetu irruendis

fjilia

rtjat

Íolüm illatas fibi injurias oblivione oblitte-

eümque inflictis vulneribus interficiendi ;

rarent, verüm, & beneficiis fuos afficerent

féque ab injufta ejus liberandi perfecutione:

fuit

adverfarios; idque, cüm non latuiffet divi-

ad id enim Davidem hortati funt, qui cum

fuho

.

.

Et dixerunt fervi

8t74

tem Évangelicum ,. tametfi totis gehennae

ipfo aderant milites

1,Ref, €. :f:"

tormentis excruciaretur in inferno , quia

David ad eum : ecte dies , de qua locutue

eim |

tamen durus fuit , & inhumanus adverfus

efl Dominus ad te , ego tradam tibi inimi-

nefio

Lazarum , cui micas etiam panis denegavit,

cum tuum, ut facias ei ficut placueritfuge

u:i

unicé fperat fore, ut Lazarus fummis exco-

eulis tuis ; fed David utpoete miti

?

tiam

lendis virtutibus afluetus, & coelefti gloria

tem

fummísque addi&us virtutibus, non folum

donatus poffit eidem efíe. folatio , proinde

à nece abítinuit Saulis , verüm & íuos. de«

igitu

alloquens Abrahamum , in. cujus gloriofo

tinuit milites, ne quidquam damni ei ine

C

finu nuper erumnofus fovebatur mendicus,

Villdi!,

£8$, 16,

ferrent: confregit. viros fuos fermonibuss

ait dives Epulo : Parer ezsbrabam mifere-

G n»on permifit eos , ut. confurgerent in.»

tatem

S«nl.

ve mei , G mitte Lazarum, ut intingat ex«

0dia,

tremum digiti fui in aquam , ut vefrigeret

Quo David religiofior erat erga Deum,

W« lu v

Qsg

6 Q*

linguam meam , quia erucior in bac flamma,

eb & pronior ad condonandas adverfario

tl

Putares Epulonem olim divitiis affluentem,

*

*

f,

Sauli injurias fibi illatas

& quo infenfior

Ífed mox infanià laborantem ; cüm Laza-

fibi erat Saul , eó beneficentior voluit ín

lofis

rum ad fui expetat miferendum , in quem

ipfum effe :

nitebantur Davidis milites

Ciis lN

fuerat ipfe immifericors , & inhumanus,

ei perfuadere Saulis internecionem , ut ejus.

Quf |

An folum Lazarum ex tetra gehennali. fua

declinaret furorem, Íéquein tuto conftitues;

ODtin

caligine viderat in «oelefti Abraha finu

ret; dixerüntque j Eeee 4je4 » de qua locutisa

Qodri

e

7

p

*

L

Amor quó latiüs difunditu'r, Cö,di.tcf;ïït loqupletior; 139

RL

conviciis petitus odium fovet , vindidiam

u

eft Deus ad te : ego tradam tibi inimicum

1u5m , quz verba expendens Bafilius Seleu-

molitur, nec interim res ip(i fluunt ad vota;

M

cieníis Orat. 16 . fubdit.,

Neque veró DEI

preces fundit ad Deum , & minimé exaudie

"

commemoratio potis fuit Prophetam 4d cru-

tuf,quare ? quia inimicitias non deponit,

J

entam excitare cadem : irrui(let quidem Da-

odium non obliterat, internum non delet li.

a

vid in Saulem ad immeritas ulciícendas in-

vorem, necbeneadverfatio precatur : bona

jurias, fi Dei voluntas fuiffet, eique decla-

enim, quz& adverfariisoptamus, eadem no-

le

d*

rata; fed quia fuerat ei optio. data adid,

bis impetramus: pteces qu& pro inimicisà

nobis funduntur,veluti pro nobis fufz,Deum

0.

quod ei magis placuiffet : Ego rradam ribi

7

dnimicum tuum , ut facias ei, . ficut placue-

in noftra fle&unt vota , noíltráque implent

]l«

Qs

Yit in oculis tuis , noluit Saulis fanguine

defideria: qui pro fuis orat inimicis optata

proprium foedare gladium :: & quamvis vi-

quaque fibi impetrat.

Sibibona invidet ,

deretur divina voluntas, quodammodo

qui adverfario bona non exoptat: G ideo'

Ya

Magifter Chriftus. fuos edocuit Difcipulos

pronior ad Saulis necem, quam non prohi-

D

buit, maluit tamen David ab(tinere à czede,

hanc in hoítes beneficentiam , imó omnes fi«

[*

deles, quos orare docet, vulteos enixim

quia tametfi religio ei fuaderet. divina ob-

Matth, Gs

rls

fcqui voluntati ; pietas tamen exigebat , ut

Deum rogare, utzequé propria, ac adverfa-

ultró infenfiffimo parceret inimico , ma«

riorum peccata dimittat , fibique zqué, ac

'Kx;

inimicis bene precari; Er dimitte wobis ae-

luítque proptereà minüs religiofus videri in

I

DEUM, quim minüs mifericors in Saus

bita nofíra, ficut & nos dimittimus debitoris

bus nofiris : voluit,nos menfuram effe benee

lem inimicum : adeó excellet pietas in ho-

H

ftes infenfos exercenda, ut vel ipfa religio

ficentize, ac indulgenria,quam optainus; ni»

[5 ;

vifa fuerit in. Davide tantifper ei ceffiffe.

mirum, ut quantüm benignitatisáà Deo expe«

24

timus, tantum aliis praftemus; male fibi

Fuit David Evangelice perfectionis precox

ld

*

typus , edocuítque Chrifti fideles finceri

feTo

conífulit, qui adverfario non benefacit ; imó

il

yis exercitia amoris, etiam in inimicos, &

fibi obeft, quihofti non prodeít; non cre-

J

&deo gloriofior fuit,

dat effufis precibus veniam (ibi extorquere;

v

.quïa ad sfeniam p-ræ

ü*

fliOr "

qui adverfario non indulget , G veniam ne-

[ge

gat 5 fcité S, Petrus Chryfologus enucleans

(s

g. X

dominicam orationem ait: Horo ff five pec. Setif.

d

cato e[fe non potes, & vis femper dimirti zibi

aaemor, guem in proximum iue-

totum dimztte femper: quanium vis dimitti

Iu

guus, eà eff. glorioffor , quó ad ue-

tibi, dimitte tantum : quoties vis dimitté

niam, ac beneficia boftibus imper«

tibi,toties tu dimitte: imó quia vis totums

d.

Jfy

tienda eff pronior,

tibi dimitti, totum dimittez Howo intcllige,

"

s

quia remáttendo alíjs, t& tibi ventam dediffi:

H

ét

A. eft glofia illuftrior , quaà Eeneü-

quia fibi noxas dimittit , fi easdem advería-

ed

ciis oritut, qu adverfariis pro illa-

u

E

rio remittit; & quaminimico dat. veniam;

tis injuriis, prolatis conviciis, allatis

fibi liberaliter elargitur.

"us

g

damnis rependuntur.

Quarit haud abs re

Vis impetrare à Deo , quam enixim

-.6;2

u$

Plutarchusz eur ex omnibus , qua bomines

[*

rogas, noxarum veniam; hanc, quam tu à

Dijs offwunt immortalibus ab jsdem. fola

Numine expofcis veniam, impetráíli,fi ini-

n

fjolia uegliguntur , nec vetustate confumpta

mmicoeandem indulíeris, ac dixeris: Dmzr-

ö&,

ve[arciuntur, ac reficiuntur 2 4m id circo id

te nobis debita woslra, [icut 6 nos dimiti

l

faciunt , quüd cum . [iqna inimicitia 4dver-

mut debitoribus vaoíiris : elt homo fibimet

e

:

u« bofltes tempore obfcuventur , ipfos ea re«

m

B

f:

.

indulgentiz menfura, & venize author; ab

3

3ouUAYt £

noidiofum ,. & acerbum effe cenfeni?

ipfo dependet veniam impetrare à Deo; hanc

mj LAf '-w;

cüm fit Deus fummébonus, .fumrnéque be-

f1 hofti indulferit, eandem fibi elargitur: ve-

u

neficus erga omnes; hoftilitatis monumen-

niam à nobis adverfariiimpetrent,& nos no-

!

ta , ac figna impreffa, que ficut beneficen-

ftrorum fcelerumà Deo veniam imperravi«

'tiam compefcunt, ita vindictam excitant,fal.

i

Homines

mus: re&té Chryfologus : Zemo zntellige,

tem vetultate fatagit abolere,

quia remittendo alijs, t tibi vencam dedifliz

um

igitur graviori fui difpendio hoflilitatem

impleat homo vota rogantis adverfarii ; &

exercent; quia cüm privata fovent odia ad

fuarum precum votacumulatiàs implebit

*

*

;

If

vindictam prona, divinam cohibent benigni-

indulgentiam, quam aliis elargitur fibi con-

i,

tatem , qu2 ob przconcepta inadvet(arios

cedit; malum quod : adverfario remittit, in

odia, erga ipfos etiam fiftitur; quapropter

fuum recuditur bonum; fi absque noxa non

ä* Matthb, 5

nos monuit Chriftus ; Orate pro perfequei,

eft homo; villtqueearm fibi dimitti; adverfae

Jffly

(o

tibus, G calumniantibus vos,

]

rio cam remittat , quia remittendo aliis f1,

$2.

rio

In fe vulnus retorquet,

qui gladio in

bimet veniam dedit, quodque aliis indul(it,

hoftem irruit : & converfo , fe ipfum benefi-

ff

fibi feliciter impetravit.

if

ciis cumulat , quiadverfario infenfo benefis

Nunquam homo fibi utiliàs. confulit,

64

&

te$

;

cum fe exhibet : quidquid enim boninof(tris

quàm cum fuis confulit. iaimicis ; quibus

cüm benefacit , fibi vel maximé prode(t;

:tUS

optamus adverfariis , infenfisque inimicis in

:Bcll

noftrum redundat emolumeatum, E(t,qui

ipfis orat; felicitatem fibi exo-

güque as

Z

rats

Verani de Afeilibus Tou. IL.

ïm&

!

i

Diflertatio VI.

146

*

4

rat; cujus illuftre dedit Job monumentum.

bine . concuffis , deje&tisque ä fundamento

Fuit hic gente Idumzus Efavi pronepos ex

j

quatuor zdium angulis priüs fepultos ruiná

m

patre Zara, Princepsregionis Hus, feu Idu-

fuiffe, quàm vità defunclos.

ttà

m inter peffimos optimus , 1nque medio

Verüm tot fibi illata damna , prolíse

65.

gentis prava , virtutibusilluftris, & divitiis

il

que inopinà , ac prematura interemptio

«t

affluens; verüm fuz felicitatis comes fuit

Jobumà mentis fuz non valuerunt tranquil.

t

invidia, non tam à protetvia hominum,

litate dejicere, neque tetrze tot infauftiffi«

quàm orci ferali livore. excitata: fiquidem

morum nubes mentis turbare ferenitatem :

iof

hoftis tartareus fummameverfurus Jobi vir-

tot enim cladibus acceptis; nec pradones

p

Q

futem , eum adfingulare à fuperis depo-

accufavit , nec malignantem culpavit for-

poícit certamen :

torquebat Acherontem

]ob

tunam ; nequein dira prorupit, contra hoe

vitiinnocentia, urebat deemonem Jobi in«

ftes Acheronteos , fed veftium duntaxat di-

mat

Lib

tegritas, G fan&litas , . cujus fama, terra,

laceratione dolorem cordisaperuit, capüte

coelóque illuftris ab omnibus commendaba-

que more lugentium obrafit : dein filentie.

£un

tur.

Experturus igitur, num inconcuffam

bus luétuofis adítantibus, nuntiísque inten-

&«

f

ejus valeret pecloris firmitatem.| frangere ,

ta ora tenentibus proftratus ipfe in genua,

virtutémque profternere , facultatemà Nu«

ac divine fe prorfus voluntati | fubjiciens

]

fpe(

mine obtinuit Jobi vexandi quibuscunque

in has duntaxat voces erupit: Nudum me

t6

poflet modis; dummodo vis vite nonin-

nafcentem , ac in lucis editum ufuram ter«

iaf

feiretur, — Verüm viétoriis innocens pugil

ra fuícepit :

nunc me hinc demigrantem

ne

clarior evafit ex erco, quàm ex orbe trium-

iterüm nudum, quem genuit mater terra fu-

&il

phato Pompeius; actriplici prelio tergemi

um recipiet in finum :

hor

é tenebris , abdi-

nam fibi palmam demeffuit ; fiquidem libe-

tísque receptaculis materni uteri omnibus

To

rorum inconcuffus audivit funera ; ferena

deftitutus commodis prodii , móxque fpo»

tut

fropte, tranquillóque animo | jaCturar in.

liatus fortunis omnibus | in fepulchri tene-

nib

Ípexit bonorum omnium temporalium ; &

bras concedam : que DEUS dedit ,. eadem

ci

demum torquentibus cruciatibus memibra

1

*

abítulit, ut ipfi placuit ,. fa&ium eft ; ipf

i

fingula fubjecit corporis

*

& licét foctida

duntaxat gratiz funt rependende , quia

du

!

potiüs vomica , vivümque videretur cada.

quos amat,cosdem flagellis excipit: eftipfe

f

ver, quàm ad pugnam inítructus homo ; in

me feli-

Ípedator , íum ipfemet a&lor :

11o.

fuo tamen flerquilinio, nobili veluti in or-

cem cenferem , fi in hac fcena rerum. bu«

«t

chefira Acherontem vicit, hoftémque pro-

manarum viri probi perfonam agerem. Ad

qui

Ítravit tartareum, qui inomnes nocendi vias

has Jobi voces confufo , ringentéque Sa-

pen

intentus Sabzos primüm Huíes regioni

tlianá alia molitur machinamenta, quibus

fro

conterminos laceffivit , armavítque in Jo-

proximiüs inconcuffam viri quateret conflan.

n

bum, in cujus ditionem facta irruptione

tiam; virtutem arietaret.

Vatl

mille quingenta majoris peccris capita, bo-

Szviit in jpfum Jobi corpus, ratus fi

éá6.

Véte

um nimirum, & afinorum abigerent, gladio

mon animam; linguam faltem ad maledicla,

1

cuftodibus interfeclis , uno excepto , qui

injuriásque in Numen adacturus : horrendo

EU

Nuntius calamitatis, qua perSabzos irruen-

enim ulcere totum afflixit, infecitque cor-

la

tes in Idumzam fuerant damna invecla Jobo,

pus, cum illo enim morborum feré omnie

du

nuntiaret; cuLalter additur, qui tupens fen-

um ferales cohortes fingula ejus membra

lin

fu , veítibus fciffis, zgróque fingultiensan-

toríére ; Ííntque qui morborum genera

helitu, totüisque in lamenta compofitus fic

59:;; " ]to

quatuor recenfeant fupra viginti , quibus

ll

U

Jobo fari cospit :

DEUS à tua ó Princeps

tartareus alaftor , feu ultor: Acheronteus

]i

averíus falute voracem à coeloignem in ter.

in omnes Jobi artus defaviit,

Initio fiquie

rasdemifit, qui tuos ovium greges abfurm-

4di

dem Phagedzna tetra , verminofa,ferpens,

H

pfit unà cum opilionibus , & uno excitato

artüsque depafcens corporis carmes peree

puut

incendio tuarum ovium feptem millia pe.

debat : cui acceffit facer ignis per popli-

ziére, ne ullà quidem victimá, quà DEUM

tes, tibiásque ad- omnem graffatus | fevi-

qui

l

s

placare poffis fuperítite : & iplemet . folus

tiem ; cui additus etiam cancer fuit, qui

duntaxat e flammis verantibus

inco]lüumis

pla

totum corpus foctido objiceret. puri: imó

evafi, ut hzc tibi nuntiarem.

Vix fecun.

&lepra ad medullas usque penetravit of-

Lio

Iet ,

dus fari defiit, & ftatim tertius fupervenit

fium , totümque corrupit fanguinem : po-

lugubriora prioribus profecururus: haret

di,

dagra pedes torfit , chiragra manus inno-

hicin veftigio anceps , pavidüsque , fari, an

davit ,

arthritis

horribiles cruciatus in

lum

beml

filere debeat; tandem linguam folvit in has

membris fingulis. excitavit; ut & putredo

voces ? ^ Chaldei & Princeps infeliciffime

ln

viícera corrupit ; addunt alii nephritin

raptó vivere affueti, tres partiti in turmas

renüm;pleuritidem laterum,phlegmonen feu

Vil

hi :

tria catnellorum millia in przdam abftraxe-

anginam, colli glandulas , & plures alios

runt famulis peremptis , me tantüm fuper.

Afl

morbos, qui Jobi corpus afflixére, feu fpes

füte hujus ingentis jacturz teíte. — Sed ad-

Grum potriüs, quàm hominem, Verüm Job

duy|

uit & quartus etiam triftiora nuntiaturus:

lob

inconcuffà loricatus virtute tunditur quidem

nimirum feptem Jobi filios , trésque filias

tot coacervatis malis, fed non contunditur,

mls (

-

eadem convivantes in domo, vehementi tur-

liti

nec movetur ; quin vulnus. infultantium

amico»

Amor quó latiüs difunditur , eó ditefcit locuplcrïor. 141

]

amicorum , fi tamen amici erant , & petu-

dit , qui vero ductus amore prok fuis e-

e

lantior protervia feviüs exulcerárunt ani-

tam orat inimicis

*

oravit Jobus pro in«

a

mum patientis Jobi , quos propterea fub

fultantibus fe , fed ejus oratio à Deo rion

6;,

tragediz finem acri Numen reprehenfione

Íolüm accipitur ad proprie poenitentix e-

. mulétavit.

Calamitas enim Jobi non fdlüm

logium ,' amicorámque veniam , fedetiam

.

X

per Hu(ízam Provinciam , fed long? , la-

ad compenfanda in duplum damna

e

- fuit

téque przeunte rumore propagata fuit ad

i

enim oratio à Jobo pro inimicis fuía , a-

*

€ognatos Jobi , quibus nomina erant Eli-

deó utilis, eíique ita profuit , ut à tot ca»

phas ; Baldad , Sophar , hi enim infpi-

lamitatibus aífertio , ..priüingeque felicita-

cientes fibi languinis neceffitudine junctum

tis auctior re(titutio ei debeatur . cüm o*

Jobum in fimento fedentem , fedé defor-

taret enim pro infultantibus fibi, addidit Do-

matum ; & non tam cum Orco, quàimcum

minus omnia , quacunque fuerant Job,

Libithina luctantem , coeperunt lachrymas

.dp plicia.

"

la

fundere, ejulatus edere, veítes diícindere ,.

Preces plerümque. ab hominibus fun«

e^

j

& capiti pulveres adfpergere , mox ingenua

duntur etiam pro inimicis, fed poflquam

E ul Vaoticürurs E o

fe profternere , feptémque dies calamitofo

hinc demigraverint , quafi quia tünc nece-

$

Ípeclaculo attoniti affidere, animo volven-

re ampliàs non poffint 5 vel quia egregios

tes miram afllictifüimi coníanguinei patien-

etiam viros flogci facimus, «cüm inter nos

tiam ; plenam

vine voluntati refigaatio-

vivunt ,. quos poítea demortuos , vel ab-

j

nem , cüm in nuFam irrumperet querelam ,

fentes ferá lugemus poenitentià; verus pro-

«üm ex pinguiffima fortuna ,. ampliffimis

ximi amor impenfiüs fertur in praefentes ,

honoribus , divitiarum affluentia , à fum-

quibus beneficia impendit : fed plerume

$

I]

mo felicitatis humanz dejectusgradu , de-

que obtingit parvi etiam pretiofa à nobis

turbatus fafligio, fortunis mox exutus om-

sftimari , quia poffidentur ; .quz amiffa

nibus liberis fpoliatus foediffima morborum

lugemus, 6 quia.eorum valor clariüs in

!

[

cohorte oppreffus , omníque miferiarum

umbris fplendeat Manium , nobísque in-

genere cumulatus jacetet in fimeto fquali-

notefcat 5 ac f1 priefentia ex invidentise liv

d

dus, marcidus , deturpatus.

vore , aur malignitatis caligine virtutum

l

$4.

Verüm feptendio illo dilapfo infiftunt

obnubilet nitoremí , qui illuftrior clarefcit

[«

mox magis difputare cum amico ,. eimque

per abfíentiam excufsá nimirum zmulatio-

s

*

*

,eö fi

acriüs quatere , quàm folatio effe-

ne, deletá invidentiá , & obliteratà ma-

? quidem fuis collimare argutationibus coe.

levolenti&.

6$.

le

* pére, ut exulcerato Jobo oítenderent im-

Id obtigiffe Catoni

| tefert Seneca lib-

I

probum effe , acimpium exiftimare inno»

fO quinto de beneficijs , inquiens : Caroni

Cd?. 179

centem tot à Deo fupplicijs affligi, bonis pri-

populus Romanus praturam negavit , con-

vari , doloribus discruciari ; ex quo intus

fulatum pernegavit : — fed post. aliquot. di-

f

éá.

Vére, wrumnas Jobi fingulas in vite ante:

*

lapía [ecula. cepit. Romanus populus pru,

à

acta noxas effe referendas

.

fed Jobus

dentiam illius admirari , quo prafente

jo

acriüs fortaffis ab hisce, qui fub fpeciecon-

contemptui babuit , — copítque commendari

fs

languinitatis , & amicitize hoftilitatem ob-

améus , qui depretieri poleffus. videba-

"

duxerant, quàm aborco petitus , non ío-

£ur : ac fi Catonis exculta. virtus quidam

"

. làm à querelis abfítinet , verüm & preces

fviffet fplendor , qui cxcutiret in meridie;

[à

fcintillaret in occafu ;; & clarior fplende-

gob cap,«:, Pr0 ijsdem ad Deumenixim fundit, — Doi:

iH

nur: quoque conver[us eff ad. penitentiant,

ret Manium circumíeptus tenebris , mor-

'?ull.

H:xc eft

gob , cum oraret ille pro amicis fuis s &&

tísque circumfufus caliginibus,

ll

addidit Domtnus omnia ,. quecunque. fue-

fermé cujusvis egregij viri fors ; ut pra.

m

rant Job cuplicia.

Videntur in hoc textu

fens patvi fiat , — cüm abíens maximi zeíti-

metur,

Quis Moyfe illuftrior ? & tamen

s

piura involvi explicatu difficilia , etenim

li

quód Tobus oret pro infaltantibus fe , ut

hunc cum viveret ; feu pre(entem populus

ll

Ajsdem invecte hofílilitatis venia detur ;

e

ingraté fattidivit ; parámqueabfuit , quin

planum id videtur :

.

Ícd quód Jobi ora-

eum etiam lapidibus obrueret , ubi Moy-

]ül

no

tio poenitentia dicatur ; 'id nodo haud ca.

les conqueítus ait : QuiZ faciam populo -

it

Exesl, 1y.

J«

ret difficultatis , ut & oratio adeó foscun-

buic? adbuc paslulum , & lapidabit me:

da , qua omnia duplicaret , feu in dup-

at demortuo prcfufis lachrymis, & impen:

Ug

0*

lum Jobo reftitueret ; íed exaíciatum ha-

fis gemitibus , ade& lu&uosé , triflíique nz-

nia parentavit ,

ut neceffum fuerit Nu.

m

bemus nodum , fÍíi penfemus Jobum ora.

jo

tionem illam direxiffe ad Deum in eorum

men ipfum lachrymas exficcáffe , luctiim.

n

utilitatem , qui ipfi erant tunc moleftiffis

.

Que coércuifle,

Faifum eff poft mortem.»

mi

*

quia benefecit adveríarijs ; quia pro

Moyfis [feroi Domini , ut logueretur Domi--

2

*

L

w os

anfultantibus fibi Deum enixim oravit; fibi

nus Ad Tofue , & diceret ei

LJ

ferge : cám.

LJ

L]

fudit

4]

: duplicatam |exoravit felicitatem

que é vivis fublato Moyfe toto defide-

Jobus Numini preces, & addidit Domi-

rio iliius teneretur populus, non potuit

b

fl

nus omnia , quacunque fuerant Job, dup-

lachrymas temperare in abfentem , quem

Ify

licia : quia nimirum felicitatem fibi cu.

prafentem fa(ldierat.

Etiam

m

142

Diflertatio VI.

69.

. Etiam virgines evangelice infelicitate

*

L

u

flent

poanituit ipfas extin&i nitoris , fed

f

flultz , & ftultitid. infelices Íplendentes

:£ra peenitentia demortuum lumen ad vi-

lampades fuas opportunis neglexére fomen.

qüä

am non revocavit : inutilis peenirudo fae

£of

Matth»25,

tis enutrire , fomno indulgentes, . Dormi-

tuas illas toríit virgines , fed femel extins

daverunt omnes ,. £5 dormierunt : Íed cum

yri

clam flammam non revocavit.

hauttu deftituta flamma avolaret , láxque

Amemus przefentes , quos abfentes fi«

i

795

omnis eflet emortua , expergefacte , quee

nedolore non patimur, — Amor, fi eftve-

qü&

dormierant ftultz virgines , fatagunt ole.

hat

rus , a qué prafentes diligit , ac abfentes,

l

um disquirere ; quo lampades fuas or-

omnésque amaritudinis , Íufpicionis , &

nent $. cümque nec auri pretio fibi oleum

cri

averfionis fcintillas in animo contra queme

f:

il

le

venale valuiflent comparare ; ad focias ,

cunque alium glifcentes illicó. extinguit ,

fed prudentes accurrunt virgines , quas

ret

umbras excutit , & prompté , ac libenter

enixim rogant , ut velint oleum fibi com-

omnibus opitulatur , non confilio folüm ,

Ies

modare ; Date uobis de oleovestro,quia lam-

fed voce , & manu.

H

LJ

Qui babuerit: fub-

1, Jo22, 4,

p«des nofra. extinguuntur

*.

quam ítultz

flantiam bujus mundi , &5 viderit fratvem

tilis

virgines , quàm defides puelle , quz in-

$

fhà ,

fuum necefftatem babere , & clauferit vifcera

terlucentem nou curantes fplendorem ,

f& ab eo , quomodo charitas Dei manet in

fini

exiinftum lugent ,. & quem alere lucen-

ido!

eo * proprium. etíam amoris eft non gra-

«em neglexerant , demortuum nituntur ex«

vaté cedere :. fine neceffate nulli homini

prof

fufcitare ! micantes fplendorum claritate

contradicere , turbas fedsre , operam gratis

Qul

lampades fovere depretiárunt , oleóque

tribuere , & non tantüm amicis , & notis H

mo!

opportuné alere ,. ac confervare neglexee

L]

verüm & inimicis fubfervire , imo etiam

ayl

zunt

3

«um mox lenocinantibus abíentie

[oan

Oobfequijs certare, ac prevenire ; injutias

tenebris , fufiüs deploratione inutili- cu-

fibi illatas , & convicia contra fe prolata

quia

piunt tefarcire pretio , . concinnare difpen«

sequo animo tolerare, quiaut re&é S. Gre-

quiS(

dio : facilé fuiffet ardentes fovere fplen-

gorius : ff amas , toleras ,

f

ger (

dores, quos extinftos exfufcitare non va-

j

L

:alemrc,de/ä/ïi ATAYE,

f dq/i;/h

£ut

fati

ü::»æwæga&gmæaææwææäæææg&æ

ximi

CE»'GD CQ GC

lD

qep g m qededeqepoleeeg

lp r lp R RRR

od s cfo qgecpocgectocdoetéoto

p — i À RR RA

ciociociecie

dit:

CQar eDODEB BD EDEDE

COCOCPDODCOCOGg3 G

?

Do

3530???6?3-' æ(fä CECHCE

E

ldolt

locet

DISSERTATIO VIH. -

bet:

tmoj

Amor fui novercale in odium degener,

ain

colt

có furit fzvius , quo fuaviüs cblanditur,

Vatj

I6 a

s. L.

Qb

j4

tusd

X.Z!«:'Lzlel'l féi

pfum amat. bomo , ff f& nimium amat : degenerat tunc a-

tiüm

tnor in qdium ; nec Amplits amanti prqde/ä » fed aäef.

velti

£.

E*ä&.—.»ïä

b

P

On modica eft. fcientia ,

hm

9)

cüm fibi complacet in bono fibi à przelucene

ledle

«

ää

e

]

m

nec parvi facienda; fcire

te cognitionis face oftenfum: quod fibonum

YX

amore profequi ,. quae

low

eu

fit, & ipfi amanti congruum, fibíique in eo

jä

amabilia funt; fiquidem

complaceat, tunc fibi amanscom placet , éít-

liter,

at

k

:

non ideo aliquid preti-

It

2

x]

que amor proprius, acrecurvus, quiaffo»

&K

-L./*JP

um fibi vendicat , ac z-

lol

7

2

i

let in odium degenerare ob damna, qua in»

ifi|

ftimabilitatem ; quia a-

fertamanti; & folet hicamor fui omnibus

matur ; fed quia dig-

pené aclionibus fe fe quammolliflime infi-

ao

num eft amari ;

tales funt mores, & amo-

nuare , cümque re&tam intentionem fenfim

fort

res hominum, talis enim eft homo, qualis

Don

ac blandé fubtrahat , pravam fubftituit ;

& Íuus amor ; neque poteft bonusi effe , fi

itque tunc amor fui putidus fons omnium

ifcy

ejusamor pravusfit ; & ideó malé fe homo

mup;

delectationum , corrupta radix fceculenta*

amat, fi fe nimium amet ; degenerat tunc

rum voluptatum 5 hócque unicé , & effi-

hent

amor lethale in odium , neque ampliüs pro-

]i

caciffimé edocet , fe'ipfum quarete, trahit

deft , fed amanti obeft ; non eblanditur i

enim fua quemque voluptas.

t f

fÍcdferit, acvenenum in ofculo fundit. E(t

Eft quisque benignus fui judex ; cüm

!Ong,

ainor complacentia congrui , ea nimirüm

nihil minus poffit , quàm feipfum odiffe ;

Que ;

prima impreffio , quá afficitur appetitus ,

quem tamen odit , quia amat ; quatenus

H Bac

mUs;

intea-

-

145

Amorfui in odium degenet s Vit atrociüs.

acervanda.tubra tellure , pro '-modïcögaüro

int&ntïo*, -qu"ä amor fui fertur adx,delicias

femper refertur in proprium detrimentum:

agimus. ]Jethro Moyíemolim generum 1*

:

quarit quispiam divitijs affluete , vitijs ut

um increpans : ANon £onam ,ait , rem facifys

-&ommodius indulgeat 5 inhiat.eminentiis ,

fiulto labore confumeris , idque fingulis a«

t lapfu ruatgraviore; furgerenititur , fed

more proprio captis., quaílui fervienti-«

L

àn coeno. non definit volutari ; quia bona,

bus ingeri poteft , & intorqueri ? poteft

'qua querit , zterna non funt; fed terra.ad.

enim eorum quisque moneri : quid agis à

j

hareícunt, & nonni(i coenum fapiunt , quia

homo, .ad quid amore tui ftulto.confume-

cecium ijsdem defipit ; id enim interelt di-

ris labore: non.bonam if te rem agis , fed

Ácriminis pravum inter , & probum amorem;

cüm tuisinhias commodis , téqueamas,no-

vercalilivore te lethaliüs odifti,

[

Alle enim nonnifi caducis ;. fluxisque inhz-

ret5 hieveró bonis duntaxat aternis adhae»

Superbiá facilé etiam inflatur , ac intue

)

;

ret: unica amori proprio eft cura , fe iutuee

meícit amor fui , «& tunc fe ipfum etianm

ti; luüámque tueri commodum : idque (ub.

torquet , séque novercali profequitur odio.

; RL

h

tilis eít idololatria , & adoratio occultiífi.

Qua non tolerantur in gratiam fuperbiz *

"

Plures fe frigere diffimulant , ne venuftam

|

i

ma, quà creatura Deo prafertur , in qua

2

"finis ponkur ultimus : afficit, & inficit heec

veftium gracilitatem turbent , :detreéctantes

»p -a

idololatria .quotquot fe ipfos impenfiori

fartas , pinguésque tunicas , 'quia cateris.

—

g.

tnotz inferioris communes, induere, 'Cal-

profequuntur amore; fe enim odio profe-

quuntur , cüm feipfosamant , quia à fum-

&eus.dummodo niteat , ílri&lusque absque

mo bono recedentes in malorum delabuntur

rugis pedi hareat, quamvis urat , libenter

abyffum, . Rectus amor illuc tendit , unde

toleratur.

Hic fuperbiz fuz'genium ex-

Íuam traxit originem ; ad bonum accedit ,

preffurus etiam veítium non refpuit oneras

A o w —— - E

qu& honori autumat effe,/ Alius evi decur-

-

quia à futmmo bono procedit ; nec poteft

quisque ad hunc pervenire amorem , nifi

rentis recentem , elegantiorémque luxum

per odium fui à fe ipfo egrediatur : tantà

induiturus famem diu tolerat , no£tésque

curfor proximior fit metze, quantó plus die

percurrit inlomnes , lucrum aliquod ex vi-

flat à prímá linea : itaeó fit homo Deo pro-

gilia , & labore fufcepturus, quo fibi , lus

xuíque fatisfaciat,

NNeque defuerunt ex

ximior . que àfe eit remo:ior; có vicihlor

ad Deum accedit , quó dillantior à fe rece-

puellis , qua decorum perfualura pallorema

|

dit : i (ehomo diligat, adfe accedir, &à

cretam ipíam vorare didicerint, .ac pleráque.

Deo recedit ; fibi fatisfacit ,. fenfui indul-

alia hujus infanize fübire tormenta : hzcin-

get , voluptatibus infarcitur , fuíque fic

commoda fibi cudit amor fui, qua& fireócto

in Deum amore tolerarentur, plus haurirent

ldololatra , càm in fe ipfo finem foum col.

locet ultimum , qui in folo Deo reponi de-

lucri, plusque enancifcerentur nitoris, quó

illuftriüs coelo fplenderent, fed huic ducto

bet: vixque eft tam grande piaculum ; dum-

modo occultum fit, cui innocentiz fucum

[ui amore recté occinitür ; $iwLodlaborea:

allinere non valeat variegata illa, G mulü-

een[umera.

. Quid acquirendze ,

"o*"bt'ïn&niïæquevha-

$*

—— —— —MQQM—

color (alamandra amoris proptij , nonenim

vario deflituitur amor íui pratextu , plu-

minum gratiz non inflituitur, agitur , to»

leratur? Nulli parciturlabori, nulla recus

tes adfert colores , titulos, larvásque ,

quibus propriam obducat fceditatem.

fatur moleftia, nil cenfetur intolerabile; to-

LE

Quid amor fui non pertendit? fi ava-

tos dies in Principum obíequijs impendere,

tus divitijs inbiat , palliolo parfimoniz vi-

non tempus perdere ,. fed lucrari ceníeturg

tium obtegit avaritiz ; fi vano delectatur

non grave putatur, fed gratum. 'Quéd (f

olim viri pientiffimi eremi ftudiofi lumma-

veftium cultu , fub nomine neceffitatis vas

nam nititur pompam abducere; filuxuob-

rum cultores virtatum amore Dei in colum«

à

R

lectetur in epulis virium reficiendarum titu,

nis annis fletére compluribus , & inde no-

menclationem defumpsére,, ut SimeonSty-

lo omnem fatagit intemperantiz notam ob-

literare,

Verüm amor fui in odium dege-

lita, DanielStylita, Aleppus, & Theodo-

rus Stylita , qui dies , 'noétésque Deo colen-

ner plus fecum advehit amanti damni, quàm

[olaij; Cur divitijs cupit homo affluere ,

do , corporique affligendo ftetére: hunc

;o;

]l

nifi ut proprijs ftudeat commodis ? nifi ex

ftandi morem in aulis Principum amor fui

amoreíui , ut pinguiorí fibi adblandiente

innovavit; non horis tantüm , fed diebus in-

*

fortunà commodiüs fe habeat

*

fed quet

tegris detecto capite perflant fui amatores

gratiam aucupaturi Principis ;; qua& tameg

non exantlantar labores , quz pericula non

incurruntur , & quz non tolerantur difcri-

in faxo luübrico ; pedisque veftigium fallen-

!

mina ? ob folum lucrum , quot non fufti-

tefita promptiüs amitti , quàm admitti po«

nentur labores , funduntur fudores? pau-

teft.. Scimus Jofephum percharum ZEgypti

[,i

periem declinaturus Mercator marinos traij»

Proregi $. & apud fuum Pharaonem fum.

.

mam fibi ena&tum gratiam fuiffe

?

Íed fci-

cit fluétus decumanis tumidiores , pelagi

longé, latéque extenfos tra&tus cürrit us.

mus etiam alium eidem fucceffiffe Regem ;

que adIndos: & quodfi pro Dei cauía , pro

qui noffe Jofephum recufavit. Scimus per-

gratum Dario Regi Danielem , fed fcimus

redo , probóque Numinis amote agere»

ejectuas

;

mus, ceelum millies promereremur ; id pro

etiam ab eoqcmpgniqlgm.gg lacum d

.la;cq.

i t

iä

144

leonum.

e

Scimus Achitophelem Abfoloni

pf'öpemo'du»m adducuntur ad molteüias,l .

gratifhmum fuiffe, à confilijs intimioribus ;

rumnásque perducuntür ; ut vix unum re-

fpt

n

fcdeadem gratia, quam impenío labore fibi

perias, qui fua forte contentus , fibi ac-

fol

comparaverat , non aureum torquem pecto-

quiefeat ; torquet hic fe ipfum ; quia ad

€ori adjecit , íed laqueum collo injecit.

du

ambitam nequeat dignitatem promoveri:an«

u

Scimus Amanum Principis gratià potenüffi-

gitur ille, guia parem non fe novit advería»

fjf

mum penes Affuerum : fed per gradus eos.

rio : non utitur alius, fed abutitur congeftis

dem;quib? in aula ad apicem confcendit dig-

h

divitijs , vitijs indulgens , quibus omni

(

nitacum , altiffimum etiam infcendit patibu«

fpoliatur virtutum ornatu; & vix unus eo--

]jum.

d

Scimus Belizarium fub Juítiniano

rum eft, qui quod ipfi deeft, enixim quarat;

Principe Aulicorum fuiffe gratiffimum , plu-

virtutis nimirum ftudium , quo delítituti

110

ribisque illu(trem victorijs, fed fcimus etiam

&fri

inopiá etiam natdntes in auro «laborflfl&.

gratiam fimul , & oculum utrumque per-

qui

didiffe , atque ad extremam devolutum

Íu

m ,fgäo,l«][ ][o

mendicitatem adactumfuiffe obolum petere.

d

tut

Scimus Sejanum Tiberio perchatum, fed c.

tiam ab eodem gratiá fimul, & vitá fpolia.

Jmar- f* torquet , .c;zäz neälmdi.

fla

:

tum, unco per

4ury venenaSbargit , eum.delicias.exe

qu

rim dejectum.

plamascra&ünf:, &in Tybe-

Íun

bibet. ; 65 oulntra dnfligit letbalia j

&^

Fateor plures in aula centoculos adeffe

um ofeula figi.letiora »,

n

Argos , ut videant , quibus poffint medijs

Tq, 1 On fibi amore proprio indulgentes

g.

ne

boi

gratiam aucupari Principis ductiamote (ui ,

czteris', qui nec-divitijs affluunt »

cenfentes inde ad pinguiorem fortunam pof-

meque .proptijs inhiant commodis

qu

fe fibiiteríternere: verüm licét millenis fit

beatiores.credas ;5 .acerbiüs enim licét oc-

dit

Areusaulicus inftructus oculis; longé tamen

£0l

éultiüs torquentur, qui fuo ducuntur amos

ä

pures habet. gratia alas ,. .quibus faciliüs

t , illis molliores funtle&ti , 'féd inquiediüs

b

avolet , quàm acquiratur; «X tamen adeó

dormiunt:, quàam-in cctu Réligioforum j

Qu

amore fui ceecutit homo ,. ut hac tam fale

ban

qui omni proríus amore proprioíe abdicà-

lax , támque incertifhima fideigratia, tan-

rünt ; non enim in afceterijseunt Religiofi

pr

P ul

us defiderijs , votisque expetita , tot labo-

-dormitum , »ut bene cubent , fed ut bene

I0,

zibus concupita, tot folicitudinibus, curíse

n

-dormiant; qui fibi indulgec fomnum pres

que quzfta, plus eidem adferat detrimenti,

lixigrzm quidem trahit, fed non tranquil-

fus

—0$—C0—Ó————

quàm folatij , ut tanto par non fit impendio:

liorem ; .cüm plura memoriam refticent ,

&

cüm vix obtenta é manibusavolet, & fi di-

qu£ & foporem perrumpunt , tarbántque.,

&nti

ntiüs poffideatur ; femper pavida fit, hae-

Fateor cibos-eidem plures , ac delicatiores

t

reátque anceps , num revera retineatut , quae

exhiberi.; non tamen putárim 'eidem . me.

Lv

creditur poffideri ; fienim Princeps minus

liüs fapere , quàm Religioüs hominibus fua

— ——

€

Ícrena fronte faveat , minisque ridente vul.

- olufcula, rfuasupgia'i/culab avenaceas , lixüme.

V

Y

tu arridgat , lachrymas elicit amor fui, in

que' hordeum: ; meliüs viro Religiofo fapie :

bl

omnem fe partem torquens; harénsque an-

unt làctucule ,

quàm diviti fenfui indul-

lllo

ceps , num quam tantis fuerat. impeadijs

genti gallifylveítres , fpadones mera fimis

fl

lagine , & lacte paíli,

Veltes fateor effe e£

Priacipisgratiam enactus , vel Princeps re-

—

fl

miferit, vel ipfeamiferit; síntque propte-

materiá. pretiofi,orcs arte pulchriores , &

Yày

rea hujus aucupes gratiz , femper trepidi ,

ornatu elegantiores , fed plusetiam ijsdem

T

anxij, foliciti 5 ne gratiz patiantur jactu-

affolent incommodi adferre ; minus enim

fer

ram, quam perinde ac malorum fupremum

frigent Religiofi , minus ar&tantur , neque

tati

rcformidant : terret eosfonitus cujusvis agi,

eorum calcei pedes premunt : quàd fi viris

tati folij, ac inleporum naturam veluti.de-

religiofis occulta accedant cilicia : nec fuis

lib

Tite

generes , oculis indormiunt apertis , .ne ,

carent dumetis , qui divitijs affluentes pro-

Íun

quam fuerunt gratiam Principis aucupati ,

prió ducuntur amore ; ízpe enim acriores

amittant ; quia amore fui ducli . nonnifi

moleílize in affluentia divitiarum animum

thoy

a

perincommoda, curas, ac folicitudines ad

vexant, fodiunt , lacerántque : plüres ijs-

Ten

pinguiorem forcunam fibi viam fternunt , vi-

dem funt feriz. : fed plerumque blandiüs

vüntque vitam anxiam fufpicionibus inum.

fedi

laborant , qui nullo amore proptio ducune

bratam , temporümque fufpenfam momen-

tur , quàm qui proprijs indulgentes commo-

huj

tequ

tis , quiaamor íui in odium degener torquet,

dis, fuique amori otia largiüs protrahunt, -

cüm blanditur ; aconita exhibet, cüm dul-

Ts

Laxiori fruuntur libertate ,. fed quz pluti-

dükc

ciatia offerr 5 & vencna fpargit , cum ofcula

bus illigetur vinculis , ac multiplici aréte-

,

figit , imo X lethalia infligit vulnera.

tur compede , cum morfus fentiant animi ,

7*

ia omnes hominum (latus etiam extra

tre

& divexatze confcientiz experiantur Janie-

^

&fo

aulam amor fui amantes torquet , quia fe

nam

*

quia amor fui in odium degener ,

amantes in fc ipfos fzeviunt, séque odio pro-

tunc acriüs torquec , cum fuaviüs videtur

pus

Íequuntur novercali? eosconfulamus, qui

eblandiri , adeó utfzvé blandiatur, & blan.

Cotr

diviti;s affluentes czteris habentur in terris

défzviat: affentatorié palpat , & cumvo»

om

Vüly

b;auere:; euam Jpfi amore fui , innumeras

, angores

luptatis blquitiïe fenfum titillant.

CHdit,

Dorti

[j

L J

Amor füi in odium degener favit atrociüs.

145

?

«tidit , & dolores excitat immites ; .dulcia

Xj

rem foi dulcem Lyrannutä : amor fui äuïcä

:

Ípondet, & mellita venenavprqpinatl: videtur

£fftyraumus, — Yyranni ingeniumamplacabi-

d

amorífui enigma effe , delicias promittit, &

Je eft,3mmite, turbulentum , quódque non-

folas intentat zrumnas deliciatum infperías

ni(i ruentas.czedes , cladésque feralesmoli-

la

E

duntaxat fucato facaro : .. grata eft fzvitia ,

tur ; ;nec dele&taturinififzvitiá ?.neq; deliciae

vulnusvoluptuofum , calamitas felix, vene-

1$

«tur .nifi acerbitatibus : .quo pacto amorífui,

num dulce , morsque blanda.

-quiablanditur , & fzvit; ofculatur ; &-vul-

hi

Cavendum eft , ne finamus nos 'hoc du-

)

9»

aerat 5 :arridet , &enecat , .deliciofa.dicitue

ci amore fui , nefiamusfzculi Martyres, A-

'tyrannis , & grara crudelitas,

xt,

u

cherontis Confeflores , Orci aflecla , : mam-

Amor fi verus fit , :re&tus , :non «urvus

monz diícipuli, Venerisalumni ; :fiquidem

eetit, feretürque in folum Deum;.non án fe,

amor (ui mille affolet fraudes comminifci ,

.quia.non;proprijs indulget commodis , fed

quod vult , blandé fuader , & ifuaviüs per-

patiens eff.,'omnia fuffert ;ut fcribit:A poflo-

fuadct , ponitque pro fcopo proptium ju.

ä

lusjinquiens:cbarítas opmia fuffert,cüm pau-

;U.-Wäci,';

h

dicium , .cui pediffequa voluntas :famula-

lo ante dixiflet, quàd fit patiens ; :nunc addit

fl«

z

irintb.3e

tur , & curiofitas ;przlucente face iter :o-

amorem omiiia pati , omnia.ferre : .quia.

fiendit ; idque agit , ut :nonnifi per 'obli-

mirum .amoris tolerantia generofa .eft ,.aca..

L

qa ducat itinera à Deo aliena , quaque à

Animofa, chm labores.non recufet , difficulta-

dummo bono avertant 5 quia ficut .rectus

tes ,'& incommoda non declinet ; .quin po-

amor illuc tendit., unde fuam fumpfit origi-

tiüs delectetur in tolerantia paffionum ; &

$

Ü

nem , & ad bonum accedit , quia à fummo

:cüm Apoftolus dicat, amorem-omnia fuffer-

bono procedit : ita amor.recurvus , & obli-

re :niladeó arduumei pote(t obtingere,quod

quus,leu amor fui , quiaà fummo bono rece-

lubenti animo non toleret : etenim quicom- -

dit;àquobonusamor procedit , nil boniin fe

j

aia dicit., nihilexcipit : imó.non folümom-

&ontinet, quod veré bonumfit: quz enim a«

nia fuflinet.amor,fed fronte ferena ,.vultu

mor fui bona videtur.advehere , fucata funt,

1

/Izeto , ore jucundo , mente pacata, :animo

quibus i larvam detraxeris, qua.dulcia puta-

placido, quia cum (uffert , diligit,ut norat S.

:

:

bantur, multiplici deprehenduntur amaritie

'Cyprianus de fimpliettate Prelatorum ,figi-

permixca,

tur perinde eít .vero amore fufferre , ac s:äili-

"

10,

Fuit; qui cum

chmlongo ptoficifceretur

:gere 5 :cüm pacate ; & placidé amet,, :etiam

itinere , adeó zftuavit , ut rufticanamappule

placidé fuffezt,

fus .cafam Ja&is petierichauftum , quo fitim

:Hincíporifa cupiebat:enixim, 1 ;gillüm

12,

extingueret ; fuit ex rufticellis puer., qui fiti-

amprimi fuper-cor fui fponfi; & fuper:bra-

enti lactis optimi florem obtulité ligneo ta-

/Pone me:ut fignaculum fuper-car

L TR

3

* men catino , in quo plurimzeinnatarent mue

auum , :ut frenaculum fuper brachbium:tuum ,

£

Íce : indignatus viator hauftum iilum lactis

qtiia fortis efl., ut mors dilettio,, «dura, ficut

€ tali catinorecufavit ,aliidque lac recens pe-

nfernus «mulatio.: Íed.car tamanxi&.expo-

]u

tijt à foemina rufticana , quz accepto catino

fcit figillumnon fólüm fuper cor ,verüm &

(]

snuícas omnes ibiinnatantes , queque à potu

fuper brachium imprimi ?.curbrachium cor«

|«

illo niveo abfterrebant fitientem , abfterfit ,

di adnectit? An quia cor fons fit , ex quoa.

l'

florémque illum optimi la&is invas aliud te-

amor fcaturits & brachium , initium , ex quo

:j

ftaceum effufum zeftuanti ; ac fitienti propi-

'omnislabor educitar? quàm bellé .verus a-

|

(

navit , qui fibi fuitfolatio , & niveoillo potu

mor-cordiadneclitbrachium, quia laborare ,

fitim , quá torquebatur , extinxit: fi'innote-

&amare; incommoda fufferre laborum , &&

Ícerent moleftiz , amatitudines , quz volup-

diligere;stam ar&é colligantur;utverusamans

e

tatibusimmifcentur , quas amor proprius ex«

aon amet; nifi laboret, nec láboret, nifiametz

hibet , & propinat , vixex centum unusrepe-

fed quid eftfigillumhocce, quod impreffum

"

j

riretur, qui velleteas guítare : mufcae non de-

'cordi , & brachio cupit? fcio plures perfigil-

funt , quz lacte innatent voluptatis , quam a-

je

lum notamibiintelligere,qua indicetaliquid

5

mor fuifibi propiaat indulgentibus , quia ta-

'effe noftrum ;; perinde ac funtclauftra,, vel fe-

men latent , plures bibunt , quz fi innotefce.

T2 quibus aliquid ,'utomninonoftrumaba.

rent, nonniveus potusad hauftum invitaret;

liorum:ufu vindicamus; qua ratione fponfa

j

H

fed innatantes beftiolz abfterrerent : nigelle

vocavithortum fnum conclufum , & fontem

hujusmodi avicule priüs eijciendz funt , an-

j

fignatum , -quatenus amor.catceri pariatur.;

tequam lacteam promulfidem ori admoveae

«quo fponté detinetur amans $ratà «conflri-

n

:€tus 'catend amoris.

h

mus , nimirum excutiendus amor fui ; qui

dulcedinemomnem, quamvis niveam detur-

Verüm licétlaborbrachijà cordis:non fe.

l(

$.

s

pat » inficícque: tametfi opera noftra videan-

jufaturamore , propriümque fit amantislae

tur candida , non tamen Deo grata erunt , fi

bores tolerare , quiatamen Apofítolus ait.,

3

r

€a faedet , inficiátque amor proprius , quio-

tbaritas omnia fuffert Gtnihil excipit , putá.

pus quodcunque , quamvis praftantiffimum,

rim figillum brachio ; cordíque impreffum

Vs

corrumpit , & deftruit; neque ullumhabet

etiam externas indicare paffiones, G flig ma-

f

homo hoítem truculentiorem amore fui , qui

ta, qualiafuntfigna , 'quz pecori , noftrisque -

(]

vulnera infligit , càm ofculafigit , hinc op-

mercibus.imprimimus , ut etiam ftigmata,

portuné Nazianzenusorar. 27. vocavit aimo«

quibus folent mancipia inuri,quia ctiamApo«

À

Verani de Affeciibus Jom. L,

flolus,

146

Diücrtatig Vil.

Hoi&s ,cüm perlapé fe Chfiüi vocet fervum

probus fit , & in Deum vehementi feratug

(ü J

L

fatetur ftigmata Domini JESU in fuo corpo:

ardore,omnia fuffert , carceres fuftinet ; f'ig-

44 Galas.

re portare: undé Paulus ab amore fligmati-

mata patitur fervitutis , cruciatus perfert »

j

[

$,

zatur Chriíli fervus , cüm eum füper omnia

quin & gehennalia tormenta feliciter zmu-

diligeret: hincverus amor affuetus paffioni-

latur , dicatürque propterea Zu*a ficut m

f

bus cun&lis fubeundis egregiá dicicur fortitu-

fernus emulatio ; & quihoc amoris glutino

qU

Numihi adhzrefcit , nullo ab eodem fejun -

llT

dine loriéatus: fortis eff , ut mors dileélto , ve»

rümcur morti comparatur amor ? an quia fic-

gitur cruciatu , unde Paulus ait? Quis 0s

Ad Rom, 8;.»

f0

'ut mors maxima eft calamitatum; ita amor

t0l

feparabit àcbaritaze Ghrifl , tribulatio ? an

fumma calamitas ? fi de amore fui id intelli.

fames? an nuditas ?. an periculum , an per-

fif

gatur ;calamitashic eft ; quamvisgrata ; & ut

jfecutio ?. an gladita ?. certus fum , quianec

d

Gratie 17,

Joquitur Nazianzenus, Dwleis tyrannuqua-

7B0*5 , nec Vita , meque Angeli, neque prine

tür

tenus tyrannide excruciatur usque ad mor-

ecipadtus , ueque virtutes ,. neque inflantia ,

tit

h

tem, — Quéd fi de probo, rectóque intelliga-

neque futura , neque fortitudo , neque aiti-

tur amore , adhuc forris eff , ut mors dileclio ,

rudo , nequeprofundum , wec creatura alia a

de

quia ut egregié adnotayit Prelul Mediola-

poterit nos feparare à charitate Dei : Quàm

i

Ill

nenfis re, & nomine ambrofiam fapiens lib.

audacter probus in Apoftolo amor omnes

ul

&^. 3.

de ffaac. & anima.

Est G illa mors fantlo-

accerfit cruciatus , omhia coacervat inflrue

n

rum Martyrum walida , cujus non impar. ef

menta dolorum , ' vocátque ipfos tortoras

Til

. baritas, que adaguatur Martyrum pa[fiont.

doemones , omnésque creaturas , non exiftene

fín

An non inconcuffa in fan&tis Martyribus

14«

testantüm , fed & futuras, quas& laceffit

ff

eít amoris fortitudo ? qua omnia retundit

ad pugnam , nil formidans , tamerfi [2viant,

ten

adverfantium tela ; bonorum fereno vultu

fanguinem fundant; quia nimirum tunc pa-

pi

fuftinet profcriptionem; infamiz notam hi-

tientis Chrifi imprimunt cruciatus , &

tut

lari vultu fuffert ; & gaudet, fi ut fervus tra-

Martyrem cudunt: quinimó , quia ficMar-

]u

&letur, ftigmatizetur , fi experiatur vincula, &

tyres excadunt. levesfunt cruciatus , quos

vul

'xarceres; fi flammis detur abfümendus, vel

creaturis amantibus infligunt , quia pondus

fl

ferro fauciandus , vel crudeliffimz neci addi-

Martyrij alis innixum amoris furfum nitie

us

catur.

Ea fiquidem eít amoris fortitudo, ac

tur, nec pondus fentit ; hácque de caufa

fiq

charitatis affectus , ut dirzee , ac dutz Marty-

aufus fuit Pauli amor fingulas laceffere z

[

rum adequetur paffioni , hinc pulchré Ter-

rumnas , quibus ocyus furfum avolaret,

us

clp, [

tullianus adverfus Gnoíticos.

Dilecito bo-

Plures fan&cto hocce zftuantes amcre in afces

du

minum Martyrem excudit , quafi amor fit ty-

terijs jejuniorum tabefcunt inedià , flagella-

Ts

pus. & forma Martyrum : dicitur amor iíle

tionum pia cruentantur laniena, & tpinofi

litu

Marryres cudere defumptá metaphorá à pe-

cilicij lancinantur horrore, in cubiculo pere

Tler

cunia , qua typo cuffa , & imagine impreffa

inde ac arctiffimo carcere jugiter claufi, ut

liberiori nixu furfuüm ferantur, ac &ternam

Vffe

Principis, incrementum fubit valoris , & pre«

Tloc

tium metalli augetur ab imagine Principis fi-

enanciícantur beatitatem,

ye

gillari typo merallo impreffa : & hac eft ra-

vel

tio, ait Theodoretus; cur amor dicatur figna-

Iet

cnüf- ..

culum , & fponía dicat. Pone meut figna-

go : III..

Va

'enlum: fubdit Theodoretus , vuit ergo Sal-

fet;

vatornofler , ut eum pro fignaculo babeamin s

Zimor ,qui in amante oä/z'q:mtur,

patr

& notam illiua in omnibus tam ditli , quam.s

Jfurfum non effertur, nec in Deumferturs

ul

f^tlis imprimamus , ut [int numismatarcgia

fed feorfum amantem tradit , & ad ge-

Gla

non adulrerina , Jed regiam preferentia ima-

bennam perducit,

C

lis,

$.

Eítverus amor , qui in fe non obliquatur,

I non re&us, fed r&curvus fit amor, ob-

1

6.

1

liquetürque in amantem,& non rectàin

tos

fed rectà in Deum fertur typus figillativus ,

Ince

quo veri Martyres excudtntur: imprimit fi-

Deum feratur, torquet quidem , &

cruciat , fed furfum non evehit , cüm deot-

ET

quidem patientis Chrifti dolores , & crucia-

tüs, & exprimit patientem Chri(tum, qui

füm trudat ; quia bonum,; quod ineft, cor«

Ciþ;

plet

typus eft, & forma Martyram , in Martyris

rumpit ,. fibíque tantüm indulgens favit ,

corpore ; & à paffione Chri(ti Martyri per

cüm blanditur 5 vulnera infligit, cüm o«

lL 1

ia

ipfius amorem impreffa,fit Chrifti Mart yr,

fcula figit; & lachrymas elicit , cüm ridet ?

referens ftigmata paffionis in fuo corpore : ad

corporis enim addiclus commodis ftudia

tedi

quod fortaffis allufit D. Paulus , càm dixit:

negligit virtutum , vitijs adherefcens ; &

Yitià

eo

nihili faciens bonaanimi,totus occupatur in

d

Ego fsgmata Domini TESU $n corpore

porto:acfiamorin Apoftolo martyrium p

r

-

cultu cotporis.

Adfit adolefcens fui captus

füin

poti

veniffet , quod ultimo Neronis anno poflea

amore , quid abipfo expe&tas , quàm nugas 4

pertulit ; fueritque Paulus precox Martyr ob

lufus , rifus, nilque impenfius cogitat s

li in

infe]

amorem munere defungentem carnificis ;

quàm voluptates aucupari , delicijs affluere.

fueritque priàs Martyr fub amore , quàm füb

Quód (i ad meliorem velis eum frugem per*

telci

Nerone , cum amor Martyres excudat , sit-

trahere , non defunt ei fuci , quibus vitia ob-

fent

, non

que fortis ut mors dileclie. — Amor enim fi

duecat ; 6 Dei famulitium ei fuadeas

Pt

finit

,

Amor fuüi in odium -:.dcgch*et fzvit atrocius. |

14*

dinit fe perfuaderi ; refpondétque illico , :di-

'parésque mori , & momentum effe flueritig

'ves fum ,' fanguinis nobilitate clarus , flore

temporis , quo plures purpura fulgent-,

juventutis recens , *mihi debeo indulgere,

'gemmis nitent , :auto fplendent ; «& quo

congeftis divitijs uti debeo , 'ut mihi fatis-

aliostegit 'trita lacerna., veftit lacerata pes

faciam 3 fed quàm infelix., :quàm mifer.,

'nula;, : deturpat corporis macies ; 'omnes fj«

'quamczcutit,velin ipfoauri fplendore ? cüm

;qüldem 'nudi nafcimup; « .qliamvis* pUrpu.

de videát juvenem nobilem, locuplétem , &

Tatus nuricà pannofo diftinguatur ,' dives ab

Adun, i '

non 'videat fe hominem 'effe, :ac lutum ?

'inope; Princepsà fubdito , equesà rufticello,

totus eft in cultu corporis , '& nihil de a-

'omnes -adhuc nudos fepulchrum 'recipit »,

nima cogitat : quid profunt flexz in calién-

' quia onmnium idem:exitus , 'idémque * donii-

dro pecline comz ?. quàm melius fle&ere-

'cilium: 'in quo tam corpus:, ' quod purpurá

'tur :capitis pervicacia-:: "Quid facies 'exo-

fplenduit, -arefcit inpulverem ; -quàm quod

u Ed

'tico medicamine attrita ? quàm utiliüs ani-

ub trita , multiplicíque fciffu lacerata penu-

,mus excoleretur , :ac virtutüm /ornaretür

Ja , fudores fudit : 'tametfi dives congefto

'decore. Quiderines 'in fronte refugi , '&

"fplenduerit auro multiplici 'micuerit' gem»

:

in altum erecti ? quàm rediüs menüs cogi-

'ma , 'omnibiisque afflüxerit delicijs;adhuc in

3

tationes in Deum erigerentur.

fepulchro tenuatur in cinefem ; & quamvis

17.

Is quia amore fui captus , 'nil cogitát ,

'odore exotico fragraverit, brevi innidorem,

nifi quz cultui 'infetviunt 'corporis , quod

:putorémque laxatur ; quósque beatos cenfe-

i multiplici fplendet'ornatu ; fqualet ani.

mus;€ó quia in gemma bibant;jinaáuro come«

mmus vepretis vitiorum ; 'qui veró faniori

'dant, in argentea fponda , plutéóque coru-

g

'tenetur amore , 'nulla*eidem de cultu cor-

'Íco recumbant , in oftro dormiánt jcervices

poris cura;, fed totus'eft'in excolendis vire

^monilibusornertt, 'hi brevi fotdefcent in Lie

tutibus:, quibus animurh exornet: 'horrent

'bithinzcinerario, ín fepulchri lethali nmbrás

E

huic comz 'omni :deftitutze'nitore , (quálet

'& utitam amor fui ad gehennales non per-

'vultus ; "nigricant 'nuda 'corporis membra

'traheret/cruciatus : cüm enim delectentüt

ä

fole perufta : *non tamen 'veluti 'vitze dede-

'catenis, & vinculis , dummodo àáütoligen-

'sus ex hominum excluditur cotu

*

*

*cultus

tur, gemmis illuminentur , ab ijsdem in tát»

fiquidem corporis poena eft delicti , & ele-

'tara trahuntur; fi cumaffluuntd

ivitijs, wi-

gantia veltium maculam prodit 'quá in-

tijs etiam indulgeant,

!

'tus fcedatur anima * 'etenim fi 'oculos fle-

/An non fzvus'eít tortor ánior (ui ; ciin

"9s

ctamus ad mundi primordia , 'deprehendi-

'catenarum ponderibus oneret ? parum fiqui-

mus primum hominem ad Numinis ; fimis

'dem refert , aurea fint, velfeirea pordera,

litudinem , "& imaginem 'conditum 'inve-

'que membra defatigant : quàd fi'non cen-

ftem., ac nudum terreftri in paradifo fte-

"fentur onera , 'quia putantur pretiofa ; hac

tifle , fi tamen nudus'erát, *quem tunc in-

'€acitas eft amoris fui , non videntis effe o«

riocentia *dbteger'et 5 'cüm veró divinüm fuit

nus , 'quod gravat : 'ideó énim cacus'fingis

preceprum transgreflus 'pudere ccepit, 'ac

turamor; quia orbátus non videt res , uti

Veítes querere , quibus propriam obtege-

funt , 'judicátque leve , 'quod plurinium ha-

ret foeditátem , 'quam 'per ;peccatum 'comn

bet ponderis; & onusnon effe, quod pretium

traxerat : quíd igitur fuperbit homo in tef-

Hecum trahit ; imó riec vincula putantur , f

fera dedecoris , 'in'nota delicti , in figno

in ijsdem auri corufcet fplendor : fed quàm

pattati fceleris ? Quàm cacutiunt, qui in

Taevétorqueat amor füi , exeo coiijce

;quod

cultu veftium totum impendunt ftudium;,

ingemmis fudert,

'quos ipfe teriet ; 'in ferie

«alamiftro crines intorquent , vnltam fucis

'cis algeant; inauroincurventur; in árgénto

enubilant , biffinis , '& hyacintinis flrraga-

premantur , in calceis torqueantur , & in ves

lis, feü'fazis vilofis corpus amiciunt , vei-

ftium elegantia Jibertatem amittarit,

DA

l

(

L

tosbalíaminospolt fe trahunt ; & quacuaque

'comptu foeminárim amor

pfopriü's"'Videm':

incedunt vias implent : 'qüin non folo fata.

itidem triumphare , & qua

exfomminis amos

gunt ornatu corporis fplendere , fed & deli-

re fui tenentür , adeó corporis cultui fürit adc

cijsaffluere; imó & amor corporis ad eam

dicte, ut nil impenfiüs cogitent;quàm luxüm

plerumque excrefcit dementiam , 'ut amore

in cultu , videásque easintra parietum fepta

fui malinthomines perire ; quàm non fervi-

proculà lücis afflatu cum ancillulis mollire

recorpori: & perindeac lignufn occulta te-

lanam,penfum ducere,fufum verfare, digitos

redine confumitur ; ita animum paulatim

terere , fübtegmina ordiri; telas texere , &t

vitiat, exedítque ignava luxuries,

textasacu pingere , séque ad omnem Ornare

18.

. Quàm pravus, noxiisq; amor füi;quo ho-

elegantiam, ftudere venuflati ,. Pprovocare

mines ad infaniam concupiícüt quidquid cor-

fenfum in preceps rüentem;, mollitér ince(-

pori placet , ut ab ipfis habeatür locopiacu-

Íum componere , nutum ad incutiendum des

li in omnibus corpori non obfequi , & ideo

fiderium fingere , formam artificio colere;,

ï

infeliciores, quia amore fui corpori adha-

ornatu difcriminare veftem, mollíque feve,

reícunt ; utinam faperent! & animo volve-

ritüdine corpus enervatum laciniatis peres

tent , omnes five divitijs affluentes , . five

grino opere palis , quafi phaleris inflerz

pauperie indigentes , five delicijs diffluen-

neroe , & naturam ipfam adícititio fucco

tes , fiveomni deftitutos folatio pares nafei ,

oblitam exterminare :

hac funt, quibug

Verani de. Afellibu Ti en Tl,

Ta

amor

ä

148

Differtatio: ViI,

j mlalt

amor fui fuos torquet impenfos exigens ab

more fui diutius velit delicijsaffluere, fene

inve*

ijsdem labores, fusósque fudores.

Íuíque indulgere ; quot corporis zgritudi«

A0»

nes , membrorum morbos, honoris detrae

n

Quisquis amoreui ducitur,, is plusfibi,

QUs

quód irafcatur , habet ; quàm cuilibet alteri,

Ciones , famae lzeliones' ; damna temporis

50,

etiam à quo hoflili infequitur odio : fiqui»

nonÍecum trahit ? & quia lenocinetur cor-

dem non tantüm fibieít hoítis, fed & carni-

pam

tuptze natur& , affentiatur cupiditati, pro-

citüt

fex , & ideo fui ipfiuseft ferociffimus tortors

prióque genio indulgeat,

LEL

qui |

quia fui non eft ofor. Mundus , & quot-

Quéd fi convicia fibi illata eundem

quot inipfo (unt homines ; imó & qui apud

pungant, inferántque etiam ex julíla cauía

n

dili.

tartara doemones , tametfi hoftibus accen-

triftitiam ; qui morfus funt carelli, Jethalia

fsantur , inermes tamen cenfentur , ni(i nos

dixe

cenfent vulnera : fi abamico corripiatur ; in»

nirt

ijsdem arma fuppeditemus , quibus nos op-

juriam fraternam! interpretatur correctio-

indu

pugnent: omnes funt innocentes, nifi eos in

nem, amicóque itafcitur corripienti , ut fibi

nos velimus Jaceffere , & in noftra e(t po-

injqrio, noxióque? & nihilominus fibinon

por'u

re.ol

teítateefficere, ut nullus nobis noceat: eít

iralcitur, cüm amore fui ductusinjuftiffimé ,

rb

quisque propriorum faber malorum ; quia

ac graviffimé fe ledat: fi deprehendat ami-

cüm proprio ducitur homo amore , fibíque

cum femel mentiri, ei ampliüsnon fidit : GC

Quii

anum

indulget , ac delicijs corporis adharelcit ,

cüm fibi toties mentiatur, decipiatürque ;

ä

Dei refiftit beneficentiz , effectui obftat

& ladatur , adhuc fibi fidit, nec fe fufpe«

blant

um

divinzgratiz , falubria impedit defideria à

&um habet ; quia nimirum amore fui cz-

Deo immiffa, S& virtutes omnescorrumpit,

cutiens qualis fit , haud videt ; cüm debe.

te& |

nec ampliüs Deo placet; cui per patrata [ce-

ret , potiüs fe ipfum odiffe , & atrociter

flito

lem

lera difplicet.

Quis non rideret caupo-

execrari ,. cüm fibi fueritexecrabilis , & in

nem illum ;

qui hominem peregrinum

Íe ipfum fcelefítus; imà quod longé deterius

fení

lautiffimis verbis in fuam invitaret taber-

etiam in Deum , quem pluries offendit , ut

£uim

Ws

pam , vinümque fuum nobile , ac gene-

fibi complaceret: quod fi propter fe ipfuma

—— À ——

rofum laudaret , nifi quód unum duntaxat

deberet fe odifíe , quantó equius propter

BiiDi

defe&um contraxerit , acedinem nimirum ,

Deum? fi quia fe non quíté amavit , decetíe

m

quá incipiat corrumpi ; apage tu cum hoc

ib

odiffe , séque horrere; quantó fortiüs quia

tuo generofo vino , reíponderet viator ,

[ummum bonum . non folüm non amavit 5

natü

quod cum acidum fit , meo non accidit pa-

verüm G pluribus illatis injurijs la(it ; cone

p

lato gratum.

geftisque Iceleribus laceffivit ad juftam vin-

tiol

Al«

Hoc idem plerisque congruit , quo«

diclam , quemque habuit contemptui 5 eó

1105

rum opera ; quamvis quandam videantur ho-

quia eidem prztulerit creaturam ,. in qua

Tim

neftatem praíeferre , amore tamen fui cor-

fibi complacuit ,- séque avertit à Deo ,. ut

Tif

———

rumpuntur , & eorum vinum, vel acidum ,

fuca.tisl voluptatibuis adhazefceret ?

«t

vel aquá dilutum eft, de quo Deus per Ifai-

Ícan

am. Finumiuum miflum efl «qua , quiaas

D

Wt

cap. Z .'lz -D

more fui infe&tum opus totum devenuftatur ;

Qf

Ícité S. Gregorius Papa.

Cám pervería s

Vit

Lib. : lo diad

Qui. proprio fe quarit szarä , fe

dog. cap. 3-

eff intentio , que pracedit , — & procedir ex

hii

Amore (ui , pravum est omne opis » quod

perdit ; séqueodit , cum fe umat : quia

hon

in omnbus fatagit fenfui indulgere $-

E

fequi

tur , quamvi recium c[je videatur.

Óbona mentáa emul«

vita

Ea e(ít maligna indoles amoris füi , ut

225

gei'b.

iif

blandeé omnibus fe fe actionibus infinuet ,

T^ Àtenus, qui amore fui ducitur , De-

45

adp

rectámque intentionem fen(im fine fenfu.vi-

Itot

tiet , corrumpat ; fubtrahat ; quodque dete*

um non amat, féque à fummo bono

XU

riüs etiam malam fubfticuat : eft fiquidem

avertit ; quia non novit , fe recto a-

eili

more profequi , fed duntaxat recurvo in

r

amor (ui fons omnium voluptatum, dele&ta-

ut í

tionum,ac deliciarum , quibus vult affluere ;

in proprium commodum , ut proprijs fatise

faciat concupifcentijs , quia praftantiorem

gt

idque unum impense edocet, fe ipfum quae-

en

partem fui neglexit ,' quia nobiliorem fui

rere, & id efficaciffimé quarit, utfibi tuís-

portionem feu animam non dilexit, fed fo-

Di

que commodis confulat , fenfuique indul-

NWHU.(;.

lüm corpus, quod omni affecit commodo, e-

que

geat; quó fit , ut in putidum degeneret om-

Titn

mium pravarum intentionum , ac malorum

mollivit blanditijs, cumulavit delicijs; & ut

deteriorem amaret parrem fui , contemptui

tih

defideriorum fontem: éftque amor fui, qui

Tlar

Dei beneficentiz refiftit, collatas Numinis

habuit nobiliorem partem fui; nec fetorum

tüu

»ratias refpuit, coeleftia dona inficit, vir-

*

dilexit ; quia quod iv iee!t praeftantíus negle-

tutum fludia corrumpit

L

quot. amor fui

xit ; imó quod eft fceleratius ; neque amavit

U

M

non contrahit culpas , quibus jus ad coe-

id , quod ipfieft torum , quia non dilexit De-

jum (ibi aufert ?. divinz gratiz vires ener-

um ; idque caufz effe faltem deberec , qu&

tin

vat ; occafiones augenda gratig focorditer

difceret fe ipfum odiífe : fiquidem non a-

at

máffe füummum bonum fufficiens ratio eft ,

füy

negligit : imó nonanimz tantüm obeít, fed

cur debeat ; quisque fe ipfum odiffe : & hoe

depl

& ipfi corpogi eít noxius : a«cedat , qui a*

malo«

Qu

QUs

^

i r a

x

E M'**'"xm

-s

Amor fui inï,odiïum äegmef fäc'yit atrociüs.

149

malorum eft atrociffimum , quod amor: fui

amores indolem, 1ta juges inter fe fe pugnas

invehit, à fummo bono recedere, & ideo

ineunt: eftque amor fui, quo quisfenfui in.

nullus. fzevior hoftis, nullus deterior inimi-

dulget, hoftis ille domeíticus , qui perenne

cus amore fui, qui cüm avertat à fummo bo-

indicit animo, & alteri probo amori bellumg

no, déítituit hominem omni bono , & ideo

dies, negäsque bellicum «anit ; . idque agits.

nemo peiüs fe odit, quàm qui amore fui du-

donec homoanimamagat; fedfatiusodium

citur ; nullásque eft magis perditus, quàm

dixerim, quàmamorem fui ,. chm amor (it

i

non inanimumtantüm, fed etiam in cora

qui fe amando perdit, Ofez 15. Perditío

h

£u4 ex te , li te ames, te odiíli , ac perdi-

. pusÍgviens, quod aggravat, dum: nititue

dilli; neque paradoxum putes, fi perinde

—alleviate; defatigat, cüm ejus (ludet quietig

dixero, effe.íe quatére , acfe perdere; ete-

frangit, fiejus confulat integritati; quinam

nim qui fe quzritin omnibus fatagit fenfui

labotes non exantlantur, quzpericula non

indulgere, & bona mentis emulgere , cor-

jncurruntur, qua damna non tolerantur pro.

poris inhiare commodis , G animi oblitera-

pter corpus ? hujus fiquidem caufá trajicie

re ornatum: &id nil eftquàm fe,& fua fe,

untur maria, fuperantur flu&tus plerumque

rió perdere: & cadaver potiüs fit hominis,

etiam decumanis procellofiores , transcene

quam homo; quia plus corpori fidit, quam

duntur alpes, excavantur montes, dilacerane

animo: fi enim vivamus corpori, cui per

tur eorum vifcera, folicitanttr terrarum pe-

blandimenta voluptatum indulgemus , mo-

netralia, & plerumque ob lucrum pauxilli

rimur animz: nequeut docent Afcetae, po-

auri, rubrzque terrz jadura fit divinz gra-

tiz: fatagunt, qui fni ducuntur. amore dif-

teít quis vita viverefpiritoali, quin vita de-

ftitaatur fenfuali; neque ad vitamfpiritua-

fluere divitiis; vitiis fceedari re, & nomine

lem alia patetvia , quàm per mortem vitze

affinibus, quibus liberiüs,commoditisque inz

dulgent: f1 divites, qui fui ducuntur amore;

fenfualis; tunc dicimur fpiritualiter vivere,

cüm onminestum corporis , tum animi mo-

acceríeres; deprehenderes, uniluxutiam e«

tus ad Deum diriguntur; qui finis e(t om-

blandiri, alteri defidiam lenocinari, illi gulae

nium humanarum actionum, ac propterea

intemperiem obíequi, & iíti omnia vitia an«.

omnium agendorum ícopus.

cillari.

Nimirum non filioshos dixeris il-

2j

Hinc debemus ad agendum duci , non

luftres in auri fplendore, fed caliginofosin

tenebris vitiorum ;.filios, dixeris tenebras

natura impetu, nec amore proprio, fed folo

fpiritu gratiz , fi enim finamus nos amore

rum, qui carnem fuam , ut filiolam,fuaviane

Anoftri à virtutis tramite abduci, finimus,&

tur, eàmque fovent, ut eidem blandiüs ía-

veant; an nonqui hocceamore fui ducun-

nos feduciz onus graviffimum uobis impo-

nimus , fi ad ejus normam vitam compo-

tur, rectà perducuntur in Epicuri hortnlos,

ut in umbram ferantur delicatz inertie ? &

nimus.

Comprimamus corporis feníus ,

ifti cum folas in. terris aucnpentur delicias,

coérceamus carnis concupiícentias , compe-

Ícamus exerrantium paffionum. motus , rev

venentürque voluptates , nil habent , quod

i

nuntiemus voluptatibus feniuum, abigamus

ceelum fapiats nil cogitant divinum, quia

nunquam fe humo attollunt , & perinde ac

omnem amorem proprium , G moriamur

vita fenfuali, ut vivamüs fpirituali : ficut. e.

fues in cceno terrenarum voluptatum volu-

;

tantuf,

nim ex Numinis fancita lege coelettem homo

MNeque ab ipíis expectandum,. ut

tuendz honefílatis grauiá, autdivinz gloriz

ALN

non adit gloriam ; neque immortali fruitut

vita, nifi priüs in terris obita morte: ita INu-

causá, vel virtutis acquirendze fludio, aut

minis decreto ftatutum eít, neminem evehi

perfectionis obtinenda amore fe fe injiciant

in difficultates, lasores fubeant, pericula in«

ad perfe&tionem vite fpiritualis , nifi per

ie

mortem vitz fenfualiss idque adeó DEO

currant, quin totas noctes volutantur in plue

fixum , ratümque, ut fit Deus aliquem fa-

mis, & rofis: fcio Diogenem uno cubáffe in.

cilius exempturus à lege mortis. corporalis,

dolio; fed euam ício hos delicatulos , qu£

|

.ut fine ea, eum transferat ad vitam perennis

Íui ducuntur amore , nonnifiinter dolia, non

glorie; quàmut absque przvia morte vitz

tamen vacua,4X ollas, dies ingpendcre, eo-

rümqueanimum totum in patinis, & cantaris

Íenfualis afcendat quis ad vitam fpiritualem.

Dicat quisque audacter cum Moyfe, Numén-

mergi, plüsque coeno, quàm coelo adhzrere;

!

| Num.in

que enixim roget in hoc fenfu ; Ob/ecro Do-

non igitur mirum fi hifcevile fitomne ho-

nimirum ut des

mine , ut interfictas me :

x nþüum, quibus invifae(t ipía honeftas , &

mihiea tuz gratie auxilia, quibus mihi mo-

quibus accepta eftfola corporis voluptas; G

l

riar, uttibi vivam ; amore mei deítituar,ut

quia otio defident, vel languore diffluunt ,

1

tuum induam, méque difcam odiíle, ut te fo-

adeó virtute deftituuntur , ut neque vultum

lum amem; tibíque (oli inferviam.

ad fideta ereclum tollant, neque fciant men«

T]

FTA

Perinde ac duplici conltat homo por-

te quidquam moliriheroici , neque affur«

$

4

tione fupera, & infera; itagemino ducitur

gantadopera fublimia, neque ftudus incum»

amore, altero quó in fublime nititur , ut

bant virtutum : plüsque enerves , ac imbe-

À

fammo bono adhare(cat : altero; quo in ima

cilles timent culicisaculeum ; quàm viri;qui

laboribus obduruére, & (tudiis affueverunt

deprimitur, ut corpori inferviat, & caenofas

virtutum , Perficum fpiculum , vel . acutas

quazrat voluptates, ut carni eblandiatur ; &

Gallerum lanceas, Partorum fagittas, Mas

-

ggqmadmodum contrariam fortiuntur ambo

1j

P

«edo*

Ijo

Difieratio VII -

L

Ál

cedonum fariffas, Saguntinorum acinaces ;

dam præih'mf , càm Magifer dicat) qui uxo-

ipl"u1

& Perfarum machzras.

qUI

47.

rem non 0odit non poteft -mewe[fe difcipus

Ita eít, qui ducitur amore fui, fuümque

lus : uunquid aliud Judex nuntiat. ( ait Gre-

nu.

diligit corpus, fidamna, qua inde ipfi infe-

tl

dorius ) & aliud preco clamat? n fupul &$

runtut , perpendat ,fe potiüs odiffe noverit,

ediffe po[Jumus, &5 diligere?

M

ac perinde effe «carni indulgere, ac fpiritui

.. Sed fi vim -amoris medullitüs ;penfe"

n

obeffe ; & ficut amor fui inodium degener

9.

i

favit, cüm blanditur; ita odium fui 'verus

mus , & intimiüs perpendamus , utrumque

fimulagere ;per Chriftianam difcretionem

d0,

e(tamor, qui prodeft , càüm obeffe videtur :

h

poffumus, :ut €05, qui nobis :carnis cogna

Epif^, 96.

. fcit enim verus amor per odium diligere: ut

of

Ícité fcribit Seneca; Melis in adver[is fapi-

tione conjuncti funt , :& quos proximos no-

vimus diligamus & quos adverfariosin via

vt

mus,quam in profperis; iunt veri amoris o-

ænil:

perationes enigmaticz , que dumin odium

Dei patimur odiendo , & fugiendo neícia-

mus,fubdit enim D. Gregorius : . .Quafi e-

at

videntur degeneráffe, amorem produnt de-

ris.

foccatiorem , qui purior perízpe 'eft; 'cüm

inim per odium diligitur., .qui carnaliter [av

na

füb fpecie mali videturobeffe; bonum fiqui-

queus dum prava non ingerit , non odio ba-

dem uberiustuncingerit, Etiamà Numine

beturs ut- autem Dominus demonfiraret boe

t

mul

vero, probóque diligimuramore, & tamen

erga proximos odium , 'mon de affetiione pro-

«edere , fed de «haritate 5 -Addidit protmus

103

càm videtur plerumque nós torquere , blan,

tta

diüs nobis favet : profperitas plerumqüue pra-

«dicens ? -adbuc autemyt5 animam fuamz quia

odiffe.animam :füam eft.eam 'diligere ; &

Q

vitatem nutrit , & rerum affluentia períaepe

virtutiseftnoverca : ea eít virtutis indoles,

'6dio infequi perinde ac eam'amore profequi:

attià

'odium-à Magiítro Chrifto inculcatum 'eíts

UI

ut duris alatur, blandis diffolvatur, adverfis

'quod ex amore proficifcitur, adeout idem in

Tf

floreat, profperis diffluat, preffa atifux:gat,'&

homine.affe&tus in extrema fcindatur exure«

odii

neglecta corruat,

26,

mé pugnantia, cüm didicerit per odium a«

fus

Profperitas concupifcentiam fovet, &

vitiis favet ; blanditurcarni,fed fpiritui no.

mare, G. per amoremodiffe ; :nimirum ho«

lm

'neftum eft, ac perutileodium, quod non :de

.€et; neclarea pocula propinat corpori, fed

pte!

lethaliaanimae : fi amor fui hóneftatemcor.

affectione 'incedit, fed de charitate proceditz

pyr

odiffe quos patimur in ftudiis virtutum ad-

rumpit, & à füummo bono avertit,' amor non

V&.*.H

eft, (ed odium ; quia perinde eft amare, ac

verfarios, incultuNuminis obices , odium

fii$

"non eít , quod de affectione incedat, . fed 'de

velle bonum ; & nullum malum poteft peius

W

excogitari, quàm quod à (ummo bono aver,

««haritate procedat j ac per 'ejusmodi odium

ami

tit; quód fi odiffeeft velle malum , confe.

'arcana :quadam | :affe&tuum . metamcrphofi

fidi

;nos & eos, quos in via Dei adverfarios ;patie

itd

quenseít; ut fiamor fui à füummo avertit bo«

:

no odium fit; quovis cerafte lethalius. Hinc

mur-odiendo diligimus.

n

"Non'enim dilectio fuavi 65!anditur7be;

neque latum unguem à veritate deflectit

36.

für

vulgatum illud ; «ez; bene odiufli, tunc vecià

'nevolentia ; foemineus eft amor ille,qui none

n

ama(lis & eum blande amáffi, tunc favins

nift blanditiis diffluit: mafculus qui lenoci«

q

edifi; , quia amátfe aliquandoodiffee(t;adeo .

"ia refpuit blanditiarum, & collectis viribus

atj

ut cum amore vices odium reciprocet , ac

pugnat, ut virtutem 'propugnet ; 'duriüse

tati

oppofita in unum co&ant , G amori militet

que audet odiffe ; G in amoris officina fups

lun

odium, & amor incaílris odii pugnet ; pro-

peditante charitate ignem faberamor odium

ted

Lib4 con-

cedátque propterea odium ab amore, qui à

difcitexcudere; ut fciat per odium diligere,

ny

Terculliano dicitur; precox, & acerbus amor:

quod non deaffectione incedat, fed de chae

iva Mar.

ho(

€ionem cap,

videtur fiquidem acerbé diligere, qui odio

ritate procedat.

';Mollis 'eftl; ac foemineus

imó

27.

amat: hancque pracoquam, acerbámque di-

amor, qui nonnifi mellea guftanda porrigits

n

&st. i4,

lectionem à Magiftro|Chrifto didicére Difci-

dulcésque propinat hauftus: virilis & ro-

tüm

buftus amor cedes non horret in Abrahamo

puli,cüm enim poft prolixam concionem

tull

difceffiffet Chriftus à turbis, fuerunt iítze ejus

Ifaacum immolante, nec parcit chariffimis;ut

knfj

alle&te verbiscoclum fragrantibus eum fe-

Numini pareat, . Utinam hoc amoris zenie

ami

cutz;; quibusin piz fequela ftipendium hoc

gma perciperent, quotquot amore fui du-

Tno

fumme virtutis dedit documentum; fi quis

«untur? utinamfcirentfub odii larva verum

£m

venit ad me, & nonodit Patrem fuum,& ma-

fubducere amorem, & per odium impen-

tum

trem, uxorem , 65 filios, 8 fratres, &6 forores,

fius diligere ? utinam Tobiam imitarentur,

fünt

adbuc autem & ansmam fuam , mon potesi

qui contribulium Apoftatarum conífortia

itnp

sueus effe Dsfcipulus, quae verba expendens

fugiens dumfuos averfari videbatur , eos-

T

D.Gregorius Papaait ; /ed percuntlari li-

dem in avita religione diffimulantes inftrue,

vit [

&et, quomodo parentes, & carnaliter pro-

bat? nonenim cüm à pafchali convivio eos

lt

pinauos pracipimur odiffe , càm jubeamur €&

rejiceret, odio execrabatur 'Täb."uer;/.' $. fed

ánimicos diligere 9. 65 cerià de uxore veritas

ür,

odii fpecie ad patrios mores peramantert re«

— dicit Mattb. j.. quod Deus conjunxit, bomo

vocabat; tunc bene diligimus , fi difcamus

lie ig

Téan

n [eparet , & Paulus ad Ephef. $. fcribit,

reclé odiffe, ut docuit Chriftis inquiens .

viri dihgite uxores veflras ficut. & Chriflus

Qus amat animam fuam , perdet eam,

77 Jean.12,

feqt

fiec

qUi odit animam [uam n boc mundo, euita.

&celefiam , ubi D:/cgv(:!u: yxwmg diligen-

éié

Fuls

s

Amorfíui in odium degcnir fzvit atrociüs,

Igt

n

MHit e4m * nimirumqui ducitur amore fui fe

in id incumbamus ftudii,ut fenfus míniflrent,

L

ía

ipfum perdit, qui veró (e videtur odio perfe.

ut pareant rationi, non concupifcentiz; anie

fs

qui, impen(iüs fe diligit : pulchré Augutti-

mi imperio, non carnis defiderio: przpo.

nustract. g1.in]oan. AMagna, & mira fen»

fterum enim eft, (i fervus imperet, herug

zentía , quemadmodum fit bominis in vitam

famaletur: fint fenfus corporis fidi excubi-

a

fuam amor , ut pereat, odium ue pereat, . $i

tores, non perfidi proditores: fi enim nimis

DN

£al2 amaveris , tunc odifli ; fi bene oderis,

indulgeatur fenfibus,fas eft, pungatur anima

tunc amAfH. — Felices qui oderunt cujlodien-

fentibus: ideo quispiam odio animam pere

do, ne perdant amando,

d*

3.

fequitur, quia amore carnem profequitur

(s

Si igitur nos ipfos amemus , animam

proinde, quia fe amat; odio feipfum infe-

lla

noftram lethaliter odiffe deprehendimus, fin

quitur, quia nobiliorem

partem íui odio

vetó odio nos ipfos habemus, nos diligimus:

perfequitur.,

d*

[2

enigmatica fané eft hujusmodi pugnantium

affectuum reciprocatio; in conflatorio amo«

-'50 Vo

(

ris odium cuditur , & inofficina odii amor

s

Per odium £OTpOris dz'fcimu: redd2

06

nafcitur, qui adolefcit in virtutem, & adul.

teralcit in'martyres: fivitam noftram in hoc

diligere ; quia tunc edium non de [i-

(«

mundo blandé, (eu malé amemus, tunc odio

vore procedit, fed de ebaritate tncedig,

H

W

nos habemus: íin veró bene oderimus fub-

Garpitur corporis cultus, 65 ve.

d

trahentes carni lenocinia blanditiarum , &

ffium luxus,

corpori blandimenta voluptatum, tunc recté

33*

;i:

amamus , quia didicimus bene odiffe; &

Nimam non amat, qui corpus non.

T

tunc amor veluti alter ac verus phoenix € i«

odit: non credamus Philofophorum

n

nerario odii redivivus furgit. vegetior; ia

- argutiis ,neque affedibus hominum,

A

odii lethalibus umbris , quibus corporis fen-

fed Magiltro Chri(to dicenti: 4ui emat ani«

Q«

mam fuam perdet eam, hoc eft carnem, c*

fus circumfufi jacere videntur extunéti, il.

Qa

:

luftrior emicat amoris flamma : ciliciis, ve-

qui odit animam fuam n boc mundo,(cu core

pus, zm vitam eternam cuflodit eam , dici«

pretis,& aculeatis catenulis odium íui cor-

!

poris membra munit , & torquet; fed amor

tur caro anima , €à quia à plerisque pluris

je

vernantis inflar rofz hifce circumfeptus fpi-

fiat in homine; credamus Auguftino docen-

nis effloreícit fuavior, & hac ratione fi be-

ti: fi malà amaveris,tunc odifti., fi beneodea

ne oderimus, bene amavimus: odii vulnera

r tunc Amálli: per odium enim carnig

g

re&é diligimus, quia tuncodium non de affe-

amoris confulunt integritati ; fi odium in-

f

&ione incedit, fed de charitate procedit ;

fidias parat, amoris funt laquei 5 fi jejunia

a

indicit,vegetior inde nutritur animus;fi con-

hoc pacto viri omni avvo fanclitatis fplene

temni fnadet, tunc fublimiüs evehit; 1 mina«

dore illuflres, virtutum ftudio inclyti, pie-

i

tur blandz funt amoris voces.-

tatis culturá infignes didicetunt fe odiffe, ut

»

32

bene fe diligerent : & quotquot eximia flo-

]e

Non timeamus igitur odiffe nos ipfos,

quos càm plus oderimus, impenfiüs femper

rent virtute inamoris cónflatorio , fui ex«

lé

cudunt odium, ut de (ui odio diícant re&t&

]

amamus : fi nos bene oderimus immortali«

tatis infcribimur candidati , &ternitatis ae

fe amare; & hi ter. quatérque felices, qui fe

$v

i

lumni, acfelicitatis nunquam peritura hz.

oderunt cuftodiendo, carnificinam in. fe exe

Pd

ercendo, carnisillecebras cogrcendo, oculo-

redes, . Non corpori adhaereamus, fed ani-

mainhareamus: quid boniin corpore;quod

rum evagationes compefcendo, totümque

noítrum promereatur amorem ? nihil fan&

corpus in ar&tam fervitutem redigendo , ng

]

fe perderent amando per carnis blandimens

Js

ámó non deeít ,. quo debeat odio profequi,

cüm (it, ut loquitur Bernardus facus fterco-

ta, per illecebras voluptatum , ' per delicia-

h

rum affluentiam:; quàm feliciter (eptennem

je

tüm;, & efca vermium ; vel ex mente Ter-

tulliani limus titulo hominisincifus; & ex

fuam dilexit prolem beata Felicitas, quae .ne

)

filii morerentur ; ijsdem mortem fuafit; ne

fenfu Nazianzeni hoftis placidus, infidiofus

u

&ternis deftituerentur deliciis; :tormehntag

[

amicus; & fané eft corpus inaufpicatum

;g;

mon(trum pure foculentum , fanie tabifi-

qua& fubirent, períuait; & utin ceelum ve«

u-

herentur,in terris perire defideravit,quos te-

cum, putredine corruptum, & coeno confla,

tum , in quo quot funt membra , totidem

nerrimé amavit, de hac pia matre pié S.Chry.

la

funt arma, que animam oppugnant, Deum

fologus ait : Ecce mulier, ecce mater quam

0

vita filiorum fecit anxiam,mors [ecuram,

là

impetunt; & cüm corpori favemus , cera-

ftem in finufovemus: quis amet, quem no«

Non eft vera mater, qua nefcit fuos fic

3*

filiosamare ; etiam fponfa tunc ab amore

vit fuum interfectorem? quis foveat, quem

fcitad necem fibi infidiari ? quis ei eblandia-

fpon(i vifaeft receffiffe , càm fe ipfam ada-

s

mavit; petierat fponfus ut fores fibi aperi-

tur, à quo nonnifi lethalia expectat vulnera?

rentur ; 4peri mibi Soror smea , quia. capur CAnt. $

ne igitur ob corpus periturum aeternüm pe-

r

reamus, odio potiüs, quàm amoreillud pro-

sueum plenum fl rore , fedquia frigidis ab.

H

fterfetat fponfa laticibus pedes, fuique amo-

fequamur , non attendamus ad ejus querelas,

nec adejus blanditias: fiquidem conqueri-

re ducebatur timens ,. ne f1 furgeret ; ter«

igot D

lásque con«

[

.su'r(. ut nos vulngret; blánditur , ut fallat ;

:a'mqug teteret pulveres, macu

traheret,.-

152

Di.fïcrfatio VII.

traheret , excufavit fe,tepofoitque : Javi n

traxerant, capitis f plendoreä,& decorem ex«

F" 1

ves meos , quomodo inquinabo illos ? . nimi-

tinxerunt: amor enim terrenorum, & quo

;pio

rum quia corpori füo indulfit , caput dilecti

tem

quis fe pro(equitur , fibíque indulget quide

10f

rore imbutum pedibus (uis aquá ablutis poft-

quid pretiofi, fplendidi, & aureiineft, cot-

habere non erubuit : nec curavit roícido

nu

rumpit; -difpliceat lutum- in:pedibus, feu

fponfi caput imbre perfundi , .ne ejus pedes

terrena affectio, fuique amor, ut fülgeat in

ul

jut

forderent ; nilque vel in ipfa fponía tam vile

vertice aurum; i ccenofa digitorum vilítas,

fuit , quod amatum, fponfi capiti non. fuerit

fi amor luto corporis adharefcensad :exci-

07,

4m0

prelatum ; maduére fponíz pedes .aquá é

dium provocat ; ad parcendum .extimnlet

íinu terrg faliente;: maduit fponfi caput ro:

hoc

itotius corporis :dignitas ; «& ad proximum

re e fummo colo. defcendente ;. potuit&

dicét inimicum'-diligendum.

fo

fponía hoc codlefti rore madere, fed quia

Qut

Qui probo, veróque ducuntur -amore

36.

Íui amore ducla , pedésque fuos capiti prz-

non fibi, fed aliis indulgent , fibi labores,

fyhh

£t

tulit fponfi, velin ipfa lotione pedum.mo.

aliis quietem partiuntur , exemplo dNoémi

culas viífa eft contraxiffe in €apite , feu -fpïonn

p^

viri.agricole : Cepíque Noé vir ag

ritola (Genef. 0.

fo nonadhafiffe ; & caputaftris fplendidum,

exercere terram , 68 plantavit sineam 1 la-

por

Íolísquejubare clarius pedibus potfhabuifle:

Ed

ami

boriofiffimum fibi vit genusdelegeratNae,

fiquidem amor fui , quo fponfa pedes lavit,

Íeu vinee culturam;cum pafcendis:gregibus

tuof

$ta cor ejus lotis agglutinaverat :pedibus ,

€oti

filios prafeciffet; utinam, :quialiis preíunt

ut maluerit fponfa fuum periclitari fponfum

Noeticohoc infttuerentur exemplo, :difces

lt

in nocturno rore, quàmiotos pedes exponi

réntque infuaviora, & duriora fibi retinere;

ht

pulverulento pavimento,

G mitioraaliis impertiri ? & ideo Magifter

t

35*

Sed.cur timuit fponfa 'pulfanti fponfo

Chriftus .pifcari juffit :Petrum difcipulums

tlà,

foresaperire ? An quiapedes laverat , quos

Em

cum exíolvendum fuerat tributum , remigio

ab inquinamento pulveris arcere;ac tueri-cue

navesagere,coenámque apparare, ut qui :fu.

€otf

piebat? LLavi pedes meos quomodo inquina«

turus erat Ecclefiae Princeps,, inde incelli ge-

lal

bo-e05?' Íed excufatio bzc eft., «quae poriüs

ret, fe ad laboriofiorem pra czteris evocari

:

rilum moveat , quàmmiferationemcommo-

Q

fzrcinam: -non promoventur.ad dignitates,

p

veat: quod fponíapedeslaverit;eósque fore

qui przefunt , :ut quie(cant in plumis; .fed u£

110

deícere in pulvere:non fuerit.páffa,:nil id ad.

laborentinundis, .procellas, fluétüsque to-

fug

verlatur dile&tioni,:qua fponía fuum debuit

lerent adverfitatum,

Sed vixNoe&mus tele

adfe

fpcnfum profequi: fed qud fposifum:ex-

lurem .coeperat:excolere, &t ftatim : exculta

ve.

cluferit, eà-quia pedes laverit., :nec ; pati vo-

'tellusalimenta fuppeditavit fauiiliz -vix fe,

apt

luerit pedes recéns lotos:inquinari pulvere,

mina jecit, & deliciasmeffuit:: ..fed tunc ab

Tat

id in fponía redarguendum eft;quia fponfam

homine, ab ufu cecidit rationis, quando amo.

a

arguit amore fui duéctam, :non :dilectione

re fui nimis voluit iisdem adharefcere; vi-

qui

fÍponfi perdu&tam ; :non:enim fponíus ab ea

neam No£ excoluit , :racemos defpumantes

petierat , :ut nudis ad :fe pedibusaccutreret:

vindemiam expreffit., :vittumextraxit;.cme

qui

W

potu.ffet facilé :fponfa 'munditiei -confulere

que immoderato ejusdem indulfiffet hauftui,

pecum, fi calceos induiffet : *unde fruftra

temulentus ab ufu:cecidit:rationis, *Caveas

'

Q

£0

€oinquinationem pedum pratenderat , quz

musà proprioamore in hac inferiora , non

titu|

folis calceamentis , 'ne pulvere-fordeícerent,

ducamur :amore .carnis, ;non indulgeamus

|

dati

tueri facilé potuit.: fed quia amore fui du-

fenfui:mundi delicias fitienti ; :non .dicamus

Vide

«ebatur, amare ne(civit fponfum, :ejísque

alimenta :nos ferere , :ne 'fer intelligamuss

rore madefieri noluit,féque ipfam propterea

tis;

noncibum, fed illecebrasnos excoluiffe,quae

us

fuit odio perfecuta , cüm fibi fubtraxerit ro.

cüm profint.fenfui, obfunt - animz t :tametfi

fcidos cceli imbres , quibus non jam pedes,

No£ dicereris, & poftarce :extruétionem,

quia

auti

Íed caputlavaret;féque ad fponfum elevaret;

poft catachlysmum -;irruentium :aquarum,

hinc quiarecté ne(civit amare,negligentiam

vili

.poft oblatas Numini vitimas, familiarecum

08

quoque nefcivivexcufare : plures funt , :qui

Deocolloquium;mifceres, ac foedus cum eo

lt

amore fui ducti , & de(idia capti zgré fur-

inires ? .fiamore ducaristerrenorum;terram

gunt, non quia terrz.pulveres timeant , :fed

excolas, ut vivas; vites implantes;'ut bibas;

dd

D

quia lectuli plumas :ament; nec ex o defpi-

hauftui indulgeas, :ut fenfui eblandiaris, in-

ciunt ccleftem fponfum, quia pedes coinqui-

tþ t

ebriaberis & tu ,denudaberis :ufu :fationisy

rE

nare teculent , 'fed quia grave fitillisà fom-

irrideberis: :non poteftmundusexcoli,quin

no furgere: pedes, feuamor :terrenorum

ptof

mundi amentur voluptates : -quzratquis vi.

pletumque caput; quamvisaureum perdunt,

€um,, fedinaulaPrincipis, :cui inferviat,&

Íord

Memoriam fubit Babylonicum illud fimula-

ete

tunc.amor fui quovisífavior tortore difcru.

crum , cujusexcidium evertere non váluére

€iat; poít victum -opes.quarit, fed:nec Cref

&titr

tuly

tcto corpore difpofita metalla : :Lydiusnon

opes ejus valentfitim extinguere : :dignitates

fuit, fed nimis duruslapis ille, quicüm pe-

fdor

! ambit, adeó cupit:eminere ,'ut vel purpu«

des ferreos, seneum -ventrem , argenteum

ras faftidiat., quia amor fui jugiter torquet,

tiby

pedus, capütque.aureum:explorare potuif-

lls

arctiüs emper illaqueat, & -nunquam qui-

fe: , unos duntaxat luteos -contrivit pedum

eícit, "Virtutum ftudio, ac pietatis culturá

Dton

UT

celebris fuit Noé; & tamen cüm primàm ca.

digitos: nimirum forc?cs*fluti,quaïp"edes-co*n-.

pit

e S)»;

-

h

Amor füiin odium degener (xvit atrocius.

1553

!

pit amore fui duci, fenfuíque indulgere, à fe

ges infuuut & Babylong ántexunt,U$ margae

ipío defecit ;immodico enim madidus vino ;

rita candent £5 gemma cort[canis 66 ip fum.»

temulentus factus eft;nudatusjirrifus: -nimi-

Aurum deterra;prodit, Opmis jam nofira

l':

rum amor fui virtutum abjicitornamenta, &

.eura eft deveflibusyfi bene oleant . fi elegan-

4er fulgeant..Sed quid.homini cüm íitfupra

nuditate gaudet, quia patrata fcelera, quo-

.

belluas cum veftibus belluatis. :ut loquitur

5:

rum eí(t amor fui.author , Jatere non peí*

anipt 23

le

funt,

'S. Hieronymus : O ingloria gloria, quam

'Caveat quisque:

3 blando hoc hofte, àb

homo ab exuviis mutuatur belluarum? :quà

t

37

amore fui: hic enim 'eft, .qui Ànobis dicit,

.homini:eft.amor fui inimicus, «cümab ipfa

'hominis fpecie eum dejiciat; viribusenervet,

hocmihi »lacet, illud mihi fapit, aliud :mihi

N

prodett; id mihi eftcommodum, mihi jucune

-& in muliebrem adigat mollitiem degenera-

? 350

1

dum,mihi volupe: eft enim amor fui veluti

're,quatenus mulierumritu aromata,'odores,

L

fylveftris taurus, fera peffima, qua quatuor

;pulvillos : exotico fartos :flore,«odorésque

ll

g

&ornibus nos arietat, bona defideria corrum-

Ápargentes circumfert: fragrat ubique muífco

mure,ac domefítico veluti przconio éffoemi-

la

llswe! ^

pió & vitiat; primo cornu, cupiditate tho-

morum, ac titulorum nos impetit, qui enim

'nati animienuntiat zgritudinem;; purpu-

"?

"

amore fui ducuntur prz aliisvolunt eminen-

; fiffo vultum inficit, üibiaocülos' pingit, &

$

'tiores videri , plurimique zftimari, Altero

.alieno :capilitio : utrinque ad peétus :deplu-

cornu, aviditate delectationum,;quse ex efcue

«ente;,tot

obtegit caput ; & fuperfluo ore

.mnatu. fingula .corporis membra:ad omnem

lentis, & poculentis percipiuntur ; : docet e.

?

nimamor fui cibum, potümque fumere non

'veftit elegantiam ; : cui fuccenfens/D, Chry-

d

SSerpm.7 . 3

M

**am necelffitatis causá, quàm voluptatis gra-

fottomus.ait: Primi Chrififiant femel ut dn

"

tiá, docet meníz affidere , :non ut fedetur

eertamen-ingre[f funt , uefles exuerunt, mos

A-ziä,zlpajlüe

ï

fames, fed ut gula indulgeatur, — Tertio

Aurem anfansentes cum ; vestibus «certarexo.

Y

"

«&ornu aviditate divitiarum, quibus vitia -ad-

dumus..— 1dem f'acimus .ac . fi quis atbletam

1]

fciícuntur, ac foventur;ut non folüm marfu-

;gulvere aferfum, nigrumynudumy &toleo; fa-

gpia incumefcant.; fed & concupiícentig ap-

dore, ac luto fimul deformatumiderit; épfe

petitüs infolefcant. Quarto cornu, defide-

-mnguentum olens , acceptis fericie , -Ac aureis

rio damnialiis inferendi, quatenus amor fui

ve(bus , -& flola usque -ad:corrigtas caleés

fuggerit noceniibus nocere, ac moleftias ijs

.demtfja , & aureo ornatu in capite , : ingréffue

adíerre , quialiquidtaltem videntur adverfi,

Jfe immittat.; -& nonnullisinterjectisfubdite

vel offendiculi ingerere: :non: tamen femper

Tempu:eff certaminis , tu autem fericis: n«

aperta molitione n aliorum perniciem lábo-

-dueris ? tempus «eff exercitationis., tempus

ä:

*at: plerumque tam 'commodé , 'tantóque

fudijy tu veró quafi adpumpam te ipfum 0ve

.

circuitu peccat, ut nil minus videatur velle,

as ? 85 quomodo vinces? ; Militia tefle Jobo

u

quàm ijs,quos odit , obeife: amor igitur fui

-eft vita hominisy'milites fumus non phaleris

:j

quadricornuta eft beítia, totümque homi-

.adornatum indigemus, fed armisad pognam

mem hoc quadruplici-cornu ferit, ac dejicic.

muniamur,-non auro fulgeant vefles;fed fer«

ï

Quantum damni primo cornu 'inferat. 'ex

'ro cingantur latera ? .non : oculi fint (tibio

)

«€o conjicitur, quia qui honoris eminentia ;

;piéti, fed-fronsfudore.madida : non vultus

L

titulorum celfitudine ; laudüimque commen-

,purpuriffo:efflorefcat in rofam, fed facies la-

ä

datione czterisvoluntprzcellere , hi totum

'bore impallefcat in violam 5 non lapidespre.

/

videntur ftudium impendere in cultu corpo»

tiofi micent in digitis, fed gladius diftrictus

ris, in veftium fplendore, in nitore orna-

'fulguret in manu;; quia non veftis:compta,

tüs ; utvideantur pra czteris effulgere ; fed

fed (cutum divulfum; :non caliendrum.Cy-

Át

quia ptoprio ducuntur :amore,, vel in ipfo

prio-afperíum pulverere , 'fed 'fracta;galea;

auri nitore cecutiunt , & ornatu . veítium

;

'non mermbra corporis veftium.cultu induta,

vilias fordefcunt ; Íciteé Minutius Felix in

4ed multiplici vulnere teffelata militem:com-

"

QOGavio: Fanuuserror bominis , €$ inanis

amendant.

«ultus dignitatis , fulgere purpura , 6$ for-

;

Non eft igitur, cur 'gloriemur corpo-

39

defcere meute , ut enim:monet Chryfofto-

Tisamiclu, Íed animi loricata fortitudine;

$

mus in 1.ad Corinth.'6. homil.7. Dzffeile

non veftium luxu; |fed apparatu virtutum ;

&fl corporeormo-ornari fimul & auimam,

nonadícititiz pompz nitore, fed-excultz,jue

f«

33e

Sicut qui amore fui ducitur , fe odio

ftiiz ftudio, 'Quid? quód gloriaturhomo

IS,

'cultu'veftium, elegantià amictüs,ornatu in,

j

profequitur, ita qui nicorem quaritin vefte;

fordes facilius animo contrahit ? hincnulli

'dumenti? : quàm tenuis, quàm futilis gloria,

ll

fere exquifitus eft corporiscultus, quàm cui

'cui veltinez ip(z veftiumcarnifices infidian-

animus eft incultus ; ut comptulus ;; :comae

tur ; :non fic Chriftiano materiagloriz, quae

in

-tulusidem plerumque fit , ac fordidulusz

vermium fitefca; non iisglorietur;quaeà brua

f

edores (iquidem in veítibus, gemmz in au-

ti$ mutuatur animantibus; non fuperbiat in

2]

ribus, annuli in digitis ,. aucupes funt libi-

ferico, quod beítiolz gignunt; vermes, &

je

n

dinis, & qui corpus exornat, mentem

ibombyces (uppedicant: :non 'intumefcat ela.

promptiüs devenuftat , pulchré Tertullia-

'tus, fi fulgeat in humeris.coccus, quem pifci

"

nus de cultu mulier, Et Milejfirowes tondent,

debet;non fplendida veíte, quam ovibus; non

4

ninflatis

Ds

&f Syrg arbores neut,&$ Tyri tingunt, G Pbry-

-mii:antibus,gen;mis, quas oftreis; no.

Verani de Affeibus Tous.H.

cothuz«

154

DifïCrtati.ö VII.

N

f

cothuthis, quos bobus; non fericis tibialibus,

eum, quó eótendimus, ut infendamus Dei

qUC

fiis

qua bombycibus debet *' abjicit fe infra be-

honorem augere.

tel

ftias, f1 inde fuperbiat, ac ijsglorietur, quae

Is cxteris cenfendus eft honorabiliors

4*.

tát

accepitàbeftiis; nimius corporis cultusani-

quem nullum honoris defiderium pulfat pra.

* Rberor

u

1d Tbeod,.

mum prodit incultum: fcité Ariftoteles; Vir

ter divini honoris incrementum, nullum ex-

ille pulcber efl, qui & labores bellicos fuflinere

petit honorem: quó enim quis honorem pro-

£Lü*

—JPOIO

ul

)6

queat ; & ita jucundus afpettu est, ut fimud e-

prium flocci zeftimat, ac humánam dignita-

tiam, dum viderit, terreat.

*

tl

tem,eó plutis eftimatur;non eft cur homo ex

49*

Caterum fücatus corporis ornatus ani«

humonatus; & denatus iterum humo reíti«

f

*

mum devenuftat ; elaboratus cultus detur-

tuendus honores quarat , dignitates ambiat,

fj

quem exigua manet in fepulchro coticula :

tis,

pat; adícititia elegantia foedat , meretricius

eli«

nitor inficit, hiftrionicus habitus denudat,

quidhonorem fibi querit homo ? cüm nil fit,

4

-gemmarum fplendor obfcurat , auri fulgor

nifi fumusavolans ,. vel umbra fugax;à cunis

denigrat; & impenfus ornatus deornat, occi-

ad fepulchrum properans. Quis honoret ni-

dig

dítque; videatürque propterea homo amore

hil; & quid homo aliud eft , quàm nihil tefte

fp!ei

Jobo.1.30.Redattus fum in nibilum: nimitum

yea

fui ductus,& cof'poris cultui addictus mortuá

gellare animam inferetro gemmis illumina-

ad nihil jam valet homo ultra, nifi ut concul-

mul

tatt

to, auri fplendoribus illito, ac vario fchema-

cetur ab hominibus: an non infania eft ambire

tc depicto, ut fcité notat' Chryfoftomus in-

eorum laudibus honorari , quorum pedibus

fel.

Homil 36,

Ad popul,

quiens: Molles,d:fJoluts, fornicarg corports

dignus eftconculcari? An non ridendus effet

dett

ul

munditiam curant,jugiter olentes unguenta,

opilio, fi querelis aérem impleret, e6 quiaà

fepulcbrum ovnantes: e$l enim fepulcbrum eis

feptem virisnon fuerit Imperator electus'An

quæ

corpus, animam verüitus babent mortuam :

nó ftoliditatis argueretur íceleftus ille,guem

ütinam cüm veftes odorem exteriüs exhalant,

patrata crimina dignum conítituerent fufpen.

k

fétorem intus anima non inhalaret ! cüm ca-

dio,fi aureum peteret diadema,cüm laqueum

x

die

liendrum in capite fuaviter olet, mensntüs

fibi fuerit promeritus? & tamen quot funt

corrupris non foeteret cogitationibus; Íape

[tolonés, vix digniut fint lidtores, quitamen

Áh

enim fub vefte attalica , ferica ; odorifera ,

ambiunt effe Senatores. Quid homo eft quàm

fpk

ferr

anima latet cadariferá,

pura vanitas, purümque nihil, nec eff, quo fe

debeat ullo dignum cenfere honore , ullà in,

QUi

figniti dignitate, quamvis divitiis affluat, vee

tna

ftium cultu fplendeat: etiam pavo licét fot»

füb

| Amor. [ui d

g

nitatum /ple'm'z'zla-

moíus ob oculatam czcutientis caudce pom.

El

rum appetentiá inflammatus,fur[um ni-

pam, ob unicum tamen pedum defectum to-

tát,

titur : fed quà [ublimus evebitur , eó

tus confunditur, & verficolorem. ac floridam

Qul

lapfu ruit. graviore, :

caudam illicó prz pudorecontrahit: mirum

T

On amor íui extima duntaxat obfidio.

fané quód adeó impensé honorem ftudeat ho«

Vi

4T. N

ne, feu veftium cultu animum pre-

mo aücupari, qui fi intimiüs perpendatur, nil

die

mit, deprimitque; verüm etiam vaná

adjicit honorato , qui ut honoretur non de-

p

honorum appetentiá intiméarietat, quia ut

pendet à fe,neque à tua induftria, fedabaliis z

atl

I» f9A 59« te G monet Auguftinus: Quantó plus bono

an non arduum elt,velle id confequi,quod non

gt

ramuyr, tantó plus periclitamur : nullibi in-

poteít quis fibi dare? &i dent alii,nil additur,

us

utilius defatigamur, neque in ullum opus

quo melior fiat, cui honor impenditur? Quid

Inn

noftra futiliüs ftudia impendimus ; quàm ut

quazfo eft honor,quàm fallax plerumqueima-

fetc

honorem enancifcamur, cüm fit id periculofae

ginatio, qua fi aliquid ctedatur effe ; nonnifi

d

alee opus plenum : nemo enim altiüs ruit,

adícititius e(t fplendor, cujus inahitate fafcie

. quàm qui fublimiüs afcenderat: quidquid

nantur homines; & eó minoris eft honor cen«

Oj

neg'

ex terta in fublime nititur, lapfu femper gra.

fendus, quo in re nil effe videtur.-

viore ruit, & quidquid in extruclis turribus

- Quis neget plurimum fplendoris, ac ma-

fuí

ET

Treg

conftrudum eftaltius, paratiori eft- ruinze

jeftatis Perfarum habuiffeReginamEfttherem,

obnoxium 3 ubi enim eminet fa(tigium, illic

ol

impendio tot Provinciarum ornatam;quz ab

finitimum eft precipitium; & quantó eft gra.

ipfo Reging cultu nomen fortiebatur ; & ta-

m

d

dus altior, tantó e(t cafus profundior ; nec

men quanti ipfa fecerit honorem in ipfo di-

fulmina frequentiüs quidquam feriunt,quàm

gnitatis cul mine,quanti diadema , fceptrum; .

Wt

tur.

culmina : & fortuna, (iadverfetur cos pri-

& purpurá,ipfamet aperuit Deumalloquens:

üïü

müm dejicit, quos profpera fublimiores exe

Tu Domiue, qui babes omnem [fcientiam, nofli Eftber ^

tulerat.

Altiüs qui evehuntur alis honoris;

quod abominer fignum fuperbie, $ gloria mes,

atl

ac dignitatisà recto plerumque declinant fa-

quod efl fuper caput meum n diebus offenta-

ga

lutisttamite: coeli enim via ijs pene cít in-

zi0nls (ca,65 detefler illud quafi panmnum men-

m

. Via; qui non onerum , fed honorum veftigia

Sfiruate, Attigerat fuprema honoris faüigia

Vi

Diec

remunt, femitas fequuntur; ut cognata vi»

Rex Antigonus Regio diademateclarus, re«

deantur non folo nomine, fed affinia etiam re

galíique fceptro przpotens: &tamen rugo-

n

hzc duo vocabula Zominatio , & damnatio

ig cuidam vetulz felicitatem ejus deprzdi«

j

is igitur. damnari metuat , qui dominari ex^

canti repofuit , ó fi noffes mea mater ,' que,c

moleftiis, malísque cingatur diadema itrud,

pec-u : inhonerus e(t omnis honor, prater

*

D

^

od

Amor füi in odium degener fzvit atrociüs,

1$$

quod tu vides, & auro fplendidum, & gem.

ANon avium , Citbaraque cautus

mis illaminatum; necde fterquilinio digna-

Somnum reducent.

Aomnuus agreflium

» n

reristu illud abripere. Neque minusexplo.-

Lenis virorum non bumiles domas

(

ratam habuit hanc umbratilem honoris felis

Faflidityumbro[amque ripam,

eitatem magnus ille Agamemnon , «üm nil

ANon Zepbyris agitata Tempe,

e

d

aliud cenfuerit effe diademanifi vano fulgore

'Nec minus attonitos, ;perplexósque tenet,;

ün&tum nomen, & fzlfo comam winclo ni-

X

quos ipfa per (e metuenda altitudo, lubrica

Íe

tentem,ut ait Seneca tragicus;acfi diceret;ho:

dignitatum «conditio , fummique :;honoris

"

mines,quifuis credunt oculis externa rerum

poffidet principatus, fcité Seneca

fuperficie contenti ornamentum putantcapi-

Quisquamne regno -gaudet ? (à fallax

H

tis, quod verius prefíz, ac oppreffz mentis

Donum,

b

eft catena, quzvera deftituit libertate, & in

Quantum: malorum quam ifronteiblan

;/

lj

|

arctam detrudit fervitutem : neque :magna

a tegu?

li-

le

dignitas aliud eft, quàm ingens fervitus ; -&

ANece[fe est ut multos stifneat ; quem

fplendidus, honor, quàm gravius onus? no-

anulte timent.

l

verat id Monima Milefia. Mitridatis uxor,

- enenum .auro Dibitur.: expertus

mulier Grzcis przeclara; qua utfe in liber-

'e

Joquor.,

tatem affereret, fuo fe diademate fufpendit;

us

A

fed eo disrupto, cüm in terram corruiffet ,

Prztuptis montium fafligus fociataad

4

detractum collo indignabunda pedibus con-

jacent pracipitia , .ídque luculenter produnt

culcavit inquiens: Quàm execrabilis fafcia!

-quotquot alternanti fortunz lufui füére; hos

qu

cin vita fuave quidquam «amihi:con-

fiquidem:non íecus, ac : pilam luforiam for«

nec in tam triíti vobl'equio mihi va-

tuna arridens extulit, móxque. eadem irri-

le

.dens in:imum :deturbavit: - teítes /Ablavius

tulari: & verbishifce prolatis pectus

Bac&hi

di fciffa vefte prebuit gladio transfo»

"Coriftantini,Ruffinus Arcadii, FlaviusTheo-

i

diendum.

dofii junioris, aliíque .fexcenti , :quos :fore

44

Quis igitur eft tam infanz mentis;qui

tuna nguaü naufeantis |flomachi : vomitum

fplendidam ambiat , amétque hanc fervitu-

'vifafuit'in exemplum fuperftitibus poíuille;

[e

tem, tot zrumnis vallatam , -molettiis cir-

idque.expertus:euam Mecanas , :à.quonon

ll,

cumfeptam,miferiis cumulatam ? 'Quis adeó

diffimiles voces.in ipfo dignitatis.eculeo:ve-

infanus ut omnium velit.obfequiis :tevera

ritas extoffit ;.evehit fortuna , «quos !fovet,

i»

fübíterni, ut videatur in fpeciem .dominari?

ffed.fi . ampliüs non-faveat, honorisfublimi-

nl

Fallitur qui aliqua frui felicitate , 'eum pu-

:tàs praeceps :in dedecus ruit, «neque «olim

(a

tat, quem dignitatis faftigium , .& honoris

.Manlio 'Capitolii.defenfio, nec Seiano Im«

culmen tenet; quis dicat eum beatum , .qui

peratorius fanguis, neque Pompeio orbis vie

manus omnium circumípicit , :nutusobfer-

€oriisoppletus , :nec Caefariex tot.caffis ho.

0

vat, fufpectáque femper habet loquendi,.au-

ftibus:-delati triumphi .quidquam profuére,

jl

diendíque commercia, quique femper timet,

:quin etiam «conjunctiffimorum :mucronibus

ïe-

pàvétque , nedeterioraei obtingant ?. .Pu.

.& fummis honorum faftigüs caderent inter»

h

tárim, hunc beatiorem noneffeDamocle Re-

empti;neq;alimelioraextra Romanum im«

of

ge olim Siracufis perfonato , quem Diony-

perium fuére fata fortiti; annon' Mitridates

s

fius Tyrannus fub diftricto gladiocervicibus

'tot populorum debellator ,, Regnorümque

id

imminente juffit affidere menfz 'lautiffimo

'Occupator, ne fibi faventi :fuperftes :viveret

d«

ferculorumapparatu inflructe, Cümqui-

fortunz, violentas in fe ipfum manus injecit,

if

dam ex affentatoribus Danrocles, ait Cicero,

iferróque necavit? an non belliillud.fulmen

(

Opes , & Majeflatem Dionyfii recenferet;

:Hannibal Chartaginenfis,cüm plurieszquos

(«

1a vi&tor trajeciffet, Italize tractus pàálmis:o-

negarétque unquam beatiorem quemquam

fuiffe: visne ó Damocle, ait Rex,fortunam

'nuüftusexcurriffet , .alpium juga fuperáffet,

a

meamexperiri ? cüm fe ille cupere dixiffet,

diftricto:gladio fe ipfum:confodit , :ne vivus

ff

collocari juffit hominem 1n fella fua Regia;

ludibrio-effet hoftibus'annon Croefusquam-

P

tum ad menfam eximia forma pueros dele-

-vis divitiis affluens, déliciis.diffluens , hono-

'tibus:clarus, rogumifibi apparavit ,.quó non

j

&os juffit con(iftere, eósque ad nutum illius

[

intuentis diligenter miniltraáre: incendeban-

illuftriüs periret, 'fed :obícurius 'fubiret in

7)

tur odores, meníe exquifitiffimis 'epulis

flamma fatum ? . An'non Agis laqueum fibi

ftruebantur, fortunatus fibi Damocles vide-

'texuit; 'venena Phocion fibi ptopinavit., &

;;, It

batur. Sed in hoc medio apparatu fulgentem

" Maufredustecurim fibiacuit? .an.non retro.

.a&ta fzcula |Baiazetem viderunt é fummo

T^

gladium $ lacunari feta equina aptum -de-

! a

mitti juffit, ut impenderet illius beati cer-

'thronoin caveam dejectum? non ne Be lizariü

jj

vicibus. Kaque nec plenumartis argentum,

:ex altiorihonorisfaftigio , 'licét viétoriis ile

nec manum porrigebat inmenfam. :Denique

luftrem, palmisque delatis-onuftum fortuna

gm

[es

exoravit Tyrannum, ut abire liceret, quod

ludensin imum detrufit'miferiarum ? :nimi.

jam beatus nollet effe;fcite Floratius,

rum placuit'eidem cum Tarquinio 'fumma

0!

Difirilus enfis, cui fuper impia

'papaverumcapita petfzepe decutere, opimás«

e o0£qp-

.

d

6t

Cervice pendet, non Sicula dapes

que (ibi vidimas faginare:quia fcilicet altafa«

Dulcem elaborabunt faporem 2

noxia.

*"Uda

1tigia grav;iori' femper fünt ruinz ob

TNon

d

Perani-de afetibus Tomg li.

-

1£6

,

Differtatio VII, |

46

Non nos amot noftri illiciat ; nbn ho

ísque fpoliare, nonne tametfi hodis effet do-

mi Crefus,fieret cras in foro Codrus? id glo-

noris fublimitas alliciat cum perízpe infelici

funeftecur exitu: fi pyrau(lam ridemus flam.

ri2 , honorísque videtur obtingere aucupi-

$

m:e delectatum fplendore, circümque voli-

bus: fiquidem cuilibet civi, hofpiti , &in«

tantemlucernam , eó quiaferales necis um-

quilinofas eft qnidquam illius detrahere glo-

bras inlumine quarit, jocósque volatiles in

rie,ut proríusinglorius cadat; qui illuftris

exequias vertit: lugeamus homines, qui a-

iT

gloriá credebatur furrexiffe; qui totoambi-

more foi ducti honorum fublimia petunt,

E

tu gloriam prehenfant, neceffe cft, ne inglo-

quibus lapfu graviori praecipites ruant : ne»

rii cadant,unicnique attendant, metuántque,

ne ulli fint noxii, neminem lzdant, omnibus

que aliud eft in homine amor fui, quo in fub-

Alime honoris, & dignitatis nititur , quàm ut

profint; nemini obfint, virósque nobiles, ple«

4pPfa.90. qiderté lequitur D. Bernardus; Subtdle ma-

beos, equites, rufticellos, fenes, adoleícentes,

fceminas fibi amore devinciant: quàm timida

lum fecretum virus, pestis occulta, deli artí-

fexs mater bypocrifis , livoris parens, vitio-

& infelix hzc vanze gloriole felicitas, cüm

pf I

W 4151 Vüdk

yum origo, crimtinum fomes,virtutum erugo,

ex tot invidcrum pendeat linguis?

tinea: [anflitatisexcacatrix cordium, Orba-

Amore qui ducitur fui, plurimum ne..

480

tus eít amor fui eculis; & cüm non videar,

ceffe e(t impendat laboris, ut perniciffimam

enancifcatur gloriolag fugacitatem , quam

N

nec finit eos videre, quos afficit , qui propte-

reainquodvis proruunt fcelus, ut Abíolon;

quis affequatur, illicó evanefcit, fítque pro»

r &, Reg.e, t 6«

qui per flupra paterni thori ad Regnum ad

prerea ejus ufura volatica, dicatürque à D.

GregorioNiffeno: Díaria qua oriente die

lfo

D

nixus eft fibigradus fternere, quia amore fui

proríus excecatus, inquz iniquiffima fcelera

nata, eodem occidente denata diípa

;, ä O*rüt' ,0 1*

Plauto £eréa fol/Titzalis,quae vix orta

it; 914f«

prolaberetur, nonvidit: & Tullia, que ut

virum Tarquinium Regem falutaret , fupra

à Luciano ampulla inaurata plena ina

cruentum patris cadavcr ve&a carpento tefte

qu3 fuopte ingenio crepit , & evaneícit; à

Clemente Alexandrino pi£ium fomuium , eo

Rib I«e2p.7. Floro coafternatos egitequos.. 11b adeó in

homine furit, favítqueamor fui, uthomi-

quia meniis poxiüs fit figmentum, quod ta-

men verum dat homini documentum , ne

nem ex ipfo homine dejiciat, exiinguátque

in ipfone videat omnerationis lumen ; quis

finat fe unquam amore fui duci; nec fidat

Nabuchodonofori fuafit ,, ut. exterminatis

plaufibus populorum, fed potiüs lenocinan-

tia auribus verba, perinde.caveat;ac verbera:

V^ 4 tt

genium Numinibus, folóque zquatis Deo-

m lia

rum fimulacris, ipfe folus coleretur à popu-

neque popysmata illa verbis affe&tare aliud

eítait Auguflinus Epi/., 54. quàm linguis hu«

AU.

lis, utDeus, an non amor fui ? ft hicnon.

extitiffet, nunquam Tiberius aras, & facrifi-

manisruinofa gaudia conílruere , qui non

culos affeCtáffet : nunquam CaligulafOlym-

-yulc feduci,non finat ab amore fui fg duci,

pici Jovis fimulacro cffigiem impofoillec fui

capitis :-nunquam Heliogabalus Bacchum ,

$. VII.

uódque extremz vifum fuit dementize , &

nor fai, quö uberius deliciis, ae

Cybelem habitu expreffiffet.

voluptatibus ffbi eblandizur ,eo tru-

147.

Eítgloria, quam homines amore | fui

culentiis debaccbatur,C8 f[avit,fé-

eapti;duétique aucupantur peftis illa inorbe,

quz ubiqueterrarum hominum cladibus ur-

que lethalids ferit.

Lioitidem ámor fui i&tu ferít,voluptas

49«

bes funeftavit, Quísque propriam fibi for.

tem cudit, & (i proprio finat homo . amore

te fcilicet, quá (ibi blanditur,deliciás-

fui duci, fuorum .eít faber malorum : qui

que aucupatur: nemo fiquidem &fty

olim in olympicis certaminibus gloriam-cer-

qui ambiat divitias; nifi acquirat delicias, ne«.

tando extorquebant, pertinaci patientia fron.

mo qui amore fui ducatur,quin ad lenocinia

& in hoc . ite-

dem emebant vitidem in victoriz tefieram

perducatur voluptatum ;

rum fzvitamor fui: quid enim funt carnis il*

oft fubitas pugnas, exantlatos labores; cürn

absque ulla defaugatione , quaftüque fex.

lecebrz , fenfuáimque voluptates, nifi dolo«

centas potuiffent fibi frondes fuccidere, plu-

rum, egritudinimque appendices ? fecum e«

h

nim plenum advehunt malorum agmen , tta»

résque contexerecoronas: G quodàe gra-

tis obrinere potuiffent , vix poft.Herculeos

hüntque miferiarum exercitum;ex una fiqui-

dem voluptate, perinde ac ex cquOTr-oiano

Jabores abaliis potuerunt recipere : nimi-

rum nonnifi hamilis;, ac demiffa eft.gloriee

tetà effunditurmalorum acies, quze non cor.

conditio, cum ab alieno dependeat arbitrio,

poris tantóm membra divexat,fed & nobilio«

& nonnifi aliena fe fide eftimet; nec quisque

rem hominispartem,animum etiam infeftat :

fe felicem credit , -nifi quem alius felicem

quid enim ex putida hac voluptatis radice in

dixerit: hinc. qui amore fui ductus gloriam

hominem derivatur , ?quäm.gravedovca,pitisg

expetit , tot neceffe eft, heros habeat, quot

dolor (tomachi, deftitutio virium, imbecillie

. funt, quibus difplicere timet : qua fors ab-

tas corporis., defeétio mentis, & vulneratio

animz ?.quisenim voluptate utitur corporisa

jectior ? .qua conditio mifetior ?. ,qua cae.

teris omnibus famulatur, gloriole fluxam

& conícientiam.nonledit? injuriam Numin,

noninfert? virtutum fiquidem ftudia vojjp,,

| b h

aucupaturus auram ?. Si quis immenfis af.

fluens opibus in ea degeret urbe; ubi fingulis

tas corrumpit, & vitia omnia acceríit;a^4eó ut

'ami;m,

facultas daretur eum licité foriunis ; pecuni.

nulla fit verior miferia quàm qu&'a larvata

munga

'.5'7

Amor fui in odium dcgänct Ízvit atrociüs, -

mundi pfofluit-voiüptace, qua fórtáffis plu-

,pEdag.vcap. 2, Vino «efgri)g/äente z'h floma-

€bo , muflum madide juventutia fmes tran-

res perdidit , quàm ferrum jugulaverit,

jo.

Expertus id fuit Salomon, qui licét tem*

filitpudora : quia ut addit D. Hieronymus

ad Furian, Non /Ethnee ignes, non Vulca»

plüm fummo Deo ad fingularem conftruxif-

Íet magnificentiam ; licét palatium ad mira:

nia tellus, non Vefuvij erater, non Olympi

culum usque excitáffet , ac in fumma rerum

cacumen .tantis eftuant ardoribus, ut juve»

niles medulle immodico irrigatz vino , dapi«

omnium viveret affluentia , tandem amore

fui ductus, & voiuptatibus captus, otio,

bus inflammatze ; & non adole(centes tane

deliciisque enervatus , eó prolapfus eft tur-

tüm »fed & puellas hic ignis inlammat, cüm

filize Loth in nefarios parentis etate jam gra-

pitudinis, at cüm explenda libidini pares

non eflent feptingente primarig, G trecen-

vis proruerint amplexus : Lothi ícelera ,

teíecundarie uxores; innumeras etiam 1jS-

qua ab una emeríerunt ebrietate receníet

Origenes: quiloquens de Loth ait : Eóbrie-

dem adícivit puellas, & adoieícentulas , quas

4n Gesef.

D. Hieronymus helices vocat, , &ícorta: &

tas decipit, quem Sodoma non deceperat , u-

,:?)i/æu '3;.

Homil, ffe,

ad Wïalem.

vir licetinnumeris propemodum fcientijs in-

vitur ille flammis mulierum , quem fulfurea

flamma non u[[erat? imó non Íolüm temu.

A

ftructus adeó defipuit , ut à mulieribus in

transverium actus , in omnium vitiorum

lentiadecipit, & voluptas inficit ; fed ipfum.

cceno inforduerit , ac inglorius in finu jacue-

hominem ab homine deijcit , brutísque ad-

fcifcit; non enim homo de'icijs fenfufim ,

rit foeminatum otio , & dehcds abfumptus J

prorsisque enervatu: ; hinc recké Ecclefa-

«arnis illecebris , .corporísque voluptatibus

Cup. 2.

ftes,

Rifum veputavs errorem ) 5 gAu410

addi&tusin fublimiori fe claifc cenfeat, quàm

'4h ïoä

"N

fintequi.,. & muli, alizdue bruta pecudes,

Ln

dixi, quid fruftra decipera? G in co prae

fertimficus elterror, quiavoluptates corpo:

Quid , quód (i voluptas fabtrahatur , indig-

ris, (enfuáaique delicize meatem intringunt ,

metur homo , quia ut porcusnon grüniat ? ut

Fier! enim

lupus non ullulet? & ut vultur cadaveribus

vitibüsque animam delticuunt.

haud poteít , w ubi crapula dorminatur , ibi

non pafcatur? ijsdem enim delectantur bru-

fobriz cogitationes msntem occupent 5 ubi

ta., ac homo corporis .vdlqïptacib.usi,.;fen'fq-

pleno hauítu exíiccanturcalices, lumen non

ümque lenocinijs.

deficiatrationis; &tubiimmodico vino ma.

Si.nolit homo brutis accenferi animane

dentvifcera, vigor non extinguatur mentis:

tibus, quzcommunia fant cum ijsdem , fen-

Lib, 4. tem-

neque tefle Auguílino ,. congruere cum

fuum lenocinia abijciat , -perpendátque in

ira Inlia-

caíta.cogitatione voluptas corporis potell ,

exilio hic degere, ac in val!e lachrymarum,,

3860 CAD 14

quia deleclatie , ut loquicur D. Ambrofius

in lu&u jacere , in (qualore, & nondum per-

dib, de paradifo,fenfum && fen[us mentem.s

veniífe ad.amoeniffimum coeleftis Syonis.col.

captivam trabit:s Ícatevé corparis volupta:

lem: fi id perpenderet, neutiquam obvijs

mundi delicijs fe paffim ingurgitaret , neque

te venenum quadam ferpens contagione ,

quódquenonfine exitij probre adimas usque

à cocleíti patria extorris in errores Ulyílzis

xerporis-, . .animzque fibras fe fe infinuat.

haud ab(imiles abriperetur ; neque fallacis

Quemadmodum: , ait Eufebius Emifenus:

inundi fuadela delinitus in Sirenum infames

eum bumore ,'tf fcabie cutus corporis vitia-

impingeret ícopulos , neque momentanea

*ur 2 ex witio.cutis corruptio carnem exul-

inefcatus dulcedine, in Lothophagorum lit-

cerat , 4b exulceratione carni prurigo titil-

tore putrefceret ; .nec Circeo voluptatis po-

"

lat , &6 ex tutillatione [anguie corrumpttur «

culo fafcinatus brutorum ftabulis manciparee

áta per obletlamenta voluptatum denegli-

tur : quàm utiliüs fapiunt , qui erumnofi

hujus vitz exilij , fuzeque calamitatis confcij

gentia proficit culpa , de iuxuria crejzit dlle-

cebra , & perditio , qua perit j plus deleclat,

cum exulibus Iíra£litis fedent ad ripas flumi-

quia voluptas transatia non fatiat fed [uo

mis, perpendentes ; quàm fluxa fint, quàm

volatilia , qua mundus exhibet folatia in

wfu magia exercetur vitiorum. cupiditt

quám finiattis : fic emper voluptas punit,&

fenfuaum illecebris , carutsque delicijs ! & in

ierus dolor torquet,

falicibus amaritudinis intrumenta fufpen-

Quid quzío carnis illecebrze, corporis

dunt lzetitiz, repetüntque Davidicumillud,

;'. t

delicie , acfenfuum voluptatesfunt, quàm

Super fiumina Babylonis sllic fedimus, C5 ffe.

vimus , dum recordaremur tui ion, — dn fa.

fomenta vitiorum , que in animo , perindeac

fera in fylva delicijs ftercorata ftabulantur 2

Jicibus fufpendimus organa nosira. — Quo.

modo cantabimus canticum Dominiin terra

fi enim immodicé irtigetur corpus vino , in-

aliena.

Profanis non diffolverentur volup-

ftar deníi cujusdam nemoris in eodemluxu-

riantvitia, quz omnia virtutum germina

tatibus delicijs addiéli carnis , fiferió hac

mente volvererit,

eradicant;. & libidinis aeftus exíiccat. quid-

Alio aífultu nititur amor fui hominem

quid honefti pullulat : nil enim eft ; quod

*

tam uberiüs creícat , Ocyüsque virtutes in

expugnare , ac perdere opum fcilicet avidi-

homine fuffocet , quàm libido ; . cujusfomes

tate, quia qui fibi indulget , fuísque inhiar

commodis, expetit affluere divitijs , :vitijs

voluptas eft fenfuum ,ut enim fcribit S, Hie-

ronymus. Efw caratum, potus vini , ven-

ijdémque affinibus liberiüs ut indulgeat,

13b, s. P To-

UMAT

eríique jaturitas [eminarium est libidinis ; &

Sed hecpro«cul dubio infanià eft , ceenumac-

',at;ci;"e addit Clemens AleXa.ndrinus lib, 3.

quir»ej'e ; & calumperderes hanc ut declis

nemus

i ;8'

Differtatio Vil

nemus infaniam, divitijs non inhiemus, funt

luxuria laboPavit $ mkjoit etipere ab b di-

inftramenta

l :

enim hz alimenta vitiorum ,

ftces.

Quéd fi queras , unde &nigmaticus h'ïä

uj

peccandi, & fomenta omnium pravitatum,

15

corporis prafertim addi&to commodis , ut

morbus fuam trahat originem j reípondet

j P

enim monet S. Eucherius de contemptu mune

idem Seneca: quia non rmpulfunatura , íed

di,

caeco opinionis errore ducimur ; divitiz e«

Quadam focietas peu? etiam mominis ,

duabus bís vebus vitijs , & divitys.

Quod

nim inventz non funt , ut plura poffideamus;.

veró perinde fit aurum quxrere, ac coelum

fed ne quidex neceffarijs defit, proinde mene

perdere, exeo evincitur; quia vita noflra ,

fura opulentiz excuffoerrore, noneft plura

*

*

G eà

quidam fit ad codlum afcenlus , & isimpe-

poffidere ; fed ineceffaria non deeffz

dimenta fibi inijcit , ne in altum afcendat ;

illi plura defunt , quó majora femper con«

qui füpervacuis fe ponderibus onerat : nil

cupiícit : quamvis quidquamalicui non dee

autem auro gravius , vix illud quispoffidet ,

fit ex neceffarijs , fi tamen is adhuc plurain

& illico cum Jobo conqueritur, inquiens:

cellapenuaria deíideretcibaria; inarca ve«

8le-v;f'o

Fatlus [um mibimet ipfi gravis : quia nimi-

fles attalicas , in pixide'gemmas nitidas, ii

lf

rüm aurum , qui,quarit , ut poffideat , gra.

capite diadema , in humeris oftrum , fcep-

ves fubit labores , graves timores, :dolorés-

trum in manu., hec omnia eidem defunt ;

que graves ; laborem tunc fibi quarit , ut

propterea velinipfis divitijs , quibus affluit ,

paupertate laborat ; non enim to' defectus

Efde [

acquirat; timorem ,ne poftquam'aurum ac-

quifivit, illud amittat ; & dolore torque-

rerum., qui non poffidentur , & enixim

tüur, ubiaurum acquifitum amiferit, Imó

:defiderantur , :quid aliud funt , quàm fordi-

non tantüm divitize aggravant, fed.ar&té li-

:da egeítas; is enim egere incipit ; qui hcä;

gant, sintque propterea 'opes :compedes ,

congeítis divitijs potens,cupereincipit? ne«

mo.enim-eo pauperior , cui plura, & plura

quibus preepedimur , :ne coelum afcendamus ;

derinet fuos aurum pofleffores terrz illiga-

:defunt : -& & converío ille divitibus àccer«

tos, corporisque commodis illaqueatos , &

fetur , :qui tametfiidivitijs non affluat , ni«

quae cenfentur ornamenta corporis., impedi-

'hil tamen defiderat: :non qui plura poffidet;

i Pj

menta funtanimi ; plüsqueirifervit homo di-

Alle ditior.; fed.quem pauca fatiant, is lo«

:cupletior ; hinc Epicurüs , fj ad maturam.s

vitijs, quàm fervianthomini divitiz.

f4.

Neque divitiz defiderium explent ,'quàó

"Urves ,:ait , uumquam eris pauper.,- quia

enim plures poffidentur , *majores femper

'matura paucis contenta:exiguum defiderat z

:defiderium plura poffidendi,, :ut fit quis di-

expetuntur , sítque propterea inexplebilis

hzc vorago , cuinullusunquamhiatusterrze

'tior., ex czco opinionis oritur:errore ; &

ficut nullushumor fufficit ad fedandam, ex-

par fuit 5 tametfi integras fübinde degluti-

verit urbes: auro (iquidem quisquis inhiat,

'plendámque illius fitim., :cujus bibendi de-

ut ditefcat , quia quod 1pfi deeft, ;concupi-

fiderium.non ex humoris defe£tu $. fed ex

fcit ; & cumplara femper eidem defint ; quze

vitiato zítu ardentium intus vifcerum ori«

poflet poffidere, habet femper , quó plura

tur ; itain quovis defiderio , quod non ex

expetat: neque charybdisunquamtam vorax

inopia, fed ex vitio nafcitur, quidquid illi

fuit crebris quamvis naufragijs infamis ,

'congefferis , nunquam terminum cupiditati

quàm qui acervandis divitijs opusimpendit:

impones , fed fomenta adi

'tas incrementum fubeat.

jcies ; quq cupidie-

quinimó acciri , & ipfe Oceanus poffet in

contentionem voracitatis -cum hac inexple-

bili divitiarum fiti : licécenim totamnium;

$. VL -

fluminümque acceffionibus non intumefcat

pelagus , fed novis femper inhiet aquarum

Diviti« , -g'iMJ amor fui :congeriä

lucris ; fervat nihilominus , ut obfervat S,

/

Hom:l.in

S. Bafilius , prafcriptos fibi ab origine termi.

quietem non imuehunt ,. fed adimunt y

q?dï 054

nos: fecus auro inhians nullum fuz cupidi-

& folicitudines , curas , ac molefizas fecuns

]

trabunt : quosque beatos mundus putat

tati przefigit terminum, cum eam nec tótus

orbis fuis potis fitlimitibus circumfcribere;

inter tmultiplici eruciatu tortos

computat,

Zib, s epift,

vocétque propterea illam Ifidorus Pelufiota

4 lh.

morbum znigmaticum ; 'quia in zftu feb.

"J , Alluntar, qtotquot quiefcere in conge-

T

rium ardor aquis medicis temperatur , frigi-

[ s putantdivitis: ibi quies non eft,

dá fitis extinguitur , fed acquirendi defide-

ubi motus femper excitatur intenfior ;

rium, nullo divitiarum fiftitur incremento,

non igitur divitiz quietem advehunt , nec

Epif, 16,

Hinc Seneca ait: Congerarur in tequidquid

tranquillitatem adferunt, fed cruciatum in-

snulti locuplezes po[federunt 5 ultra 'priva-

ferutt., ac dolorem: mnon enim labores tol-

ium pecunia modum fortuna te provebat ,

lunt, fedgeminant; cümnon minoris fitcu-

Auro tegat , purpura ve[fliat , &5 eà delicia-

I& quzrere , quàmquafita tueri, & in no-

rum , opiümque perducat , ut terram mar-

va femper excubare lucra.

Imó D. Profper

Lib.3* de "

anoribus abfcondas $ wut non tantim babere

appofité ait,

Qui divitias pofidere fata.

Tif XeXÍOID

zibiliceat , fed etiam calcare drvitias * ac-

£unt , fine labore non querunt , fime diffcul.

Erdant flatua , piture , G quidquid ars ulla

plat.sap 1g

F4te non $nvemunt , fine cura mon fervent ,

»

,

4H€

Amor füi in odium degencr fzvit atrociüs.

169

fine anxia delectatione non pojfident , fine.»

naviin fcopulam allifa in profundum de-

Et Boétius ironicé ex-

| Lib z.de

dolore non perdunt.

mergi ; nunc cerebri vertigine ita in girum

T

eonfol. Phil,

clamat: à praclara opum mortalium beati-

duci, ut Ixionem fibivideantur imitari, Ita

prof. j«

tudo : quam cim adeptur fuerie fecurus effe

eft , divitiz perpetuis curis fuos torquent

defijfi ! nam fivein turba forenfi , urbiüm-

pefteffores.

Quis felicem adflrueret , qui

que frequentia verfetur avarus , contra cu-

fuo foveret infinu afpidem , qua cum letha-

pientium , ac rapientium turbas circa lutu-

liinflicto vulnere virus effunderet , & mor-

lentam przdam lites concitat : five abhomi-

tem inferrec ?. Quis eum beatum afferat ,

nufn confuetudine fejunctus ruris alicujus

qui viperinos fcetus in gremio alerec ; & à

fuburbani , fylvarümque folitudinem con-

quibus frequenti moríu leibalia acciperet

fectetut ; fecum ipfe , & cum feditiofis a-

vulnera ? Quid autem aliud ex curís , foli«

varitiz cogitationibusluctatur, Neque ibi

citudinibus , ac vigilijs, quibusdivitix ace

effe poteft folitudo, ubi fpés, & timor , a-

quiruntur , & acquifitz cuftoediuntur , ex,

varitia , & luxuria, caetereque inter fe cu-

pectaripoteft, quàmlethale vulnus ? fiquie

piditates tümultuantur ; nil prodeft, ait

dem cutz eas acquirendi , & cuftodiendi tuce

1

Seneca;totius Regionisfilentium, fi errantes

Epi'ji- Jf. :

cum omnem exhauriunt , pectus püngunt ,

intusaffcctusfremunt: neque poffeffz divi.

pracordia vellicant , vifcera excruciant, &

tie finunt indulgere quieti , ait enim Syra

Íanguinem exfugunt, Quàm mifer, quim

Ecclef.cap,s.

CKides. " Saturuas dwviítis non finit eum dor«

infelix, quàm c&ecus ! qui ita dies , noctése

$ire', an quia divitijs affluentes voluptatie

que torquetur cb viliffimas telluris faeces ,

busdiffluant, & comeffationibus addicti ob

ob caduca forturie muneta ; pereunt enim ,.

devoratam crapulam , & ftomachi crudita

quz poffidentur divitie, nequepoffefforem

tes , difficiles patiantur fomnos , acturbulen-

ultra tumulum fequuntur ; imó neque ad.

tis vexentür infomnijs ? An quia divitijs fa-

haredes ftabilem fedem figunt : fiquidenx

tur timore jugiter angitur, nequaeimpenfis

vel potentioris alicojus injuriá rapiuntur ;

laboribus congeffit auri pondera , levi nifu

. vel refluxu quodam fortunz alió curfum di«

E

io Pfal; 1.

avolent? hinc Ambrofius , quomodo potef

rigunt j; priftinimque relinquunt poífeffos-

dormire , qui folicitam auri exercet. cufloa

rem;ut enim ait Ecclefiafles, — Peretst in

4

diam? Qui damna formidat : Qui Iuera co«

f- Cafp, s

flitlione peffima , quae tantó eft acerbio

Is

gitat ?. quiufuras computat & cap. €. de Na-

quantó ardentiüsfi

butheait ; Nec fomni vices novit : excitat

ratiüs affervatz.

uerunt concupite , & ácue.

eum cupiditas, exagitat eura pervigil aliena

Hinc non eft affe&tus divitijs atægenävu*s; $8.

raptendi , torquet invidia , Vexat mora , pere

ut monet Regius Vates,

Divitie , fí a

f

turbat sufecunda proventuum . flerilitas , fo-

: ;'P([alm.fl«'j

fiuant , wolite cor. apponere ;

faciliüs enim

licsitat abundantia.

Hinc referente Stobeo

ea dimittimus , quaz, veluti domás hofpita-

ferm. 91.

Anacreon quinque talentis à Po-

lis farcinze abjecla , ac neglecta in angulo ja-

lycrate donatus , cim infueto motu, curtis-

€uére: illa veró majori cruciatu avelluntur,

que gravioribus inde torqueretur , & nullibi

qua in finum pe&toris recepta, cordi fuerunt

:

pofletanimo quie(ícere , fubfultim inter dor-

agglutinata: & idebaffectus neutiquam dià

miendum identidem expergefactus, non de

vitijs eft affigendus, qua tamet(i hominum

pecuniatantüm , verümetiam de vitaàdoe

lb as

opinione in zftimatione habeantur, pre«

mefticis fibi eripienda folicitus, coepit intra

tio tamen Íuo vilefcunt , plásque, plerám.

Íecogitate' fetió : de priftina animi recupe-

que obfunt , quàm profint ; ídque cum

randa tranquillitate , & quinque à Polycrate

Ethnicis innotuiffet ,' nihili congeftas fecé-

fibi dono talenta data poftquam binas cum

re divitias , & maluerunt ijsdem privari $

ijsdem no&tes traduxiffet inlomnes , ei refti-

quàm rebus ex fe vilibus, fluxis, ac caducis

tuit , à quoacceperat ; poenituitque ipfum eo

amoris affedu adharefcere , ut prz cateris

pretio animi vendidiffe cranquillitatem.

Crates ille Thebanus , qui projecto in mare

$7

Quéd fi divitijs affluentes , fenfuum af-

non modico auri pondere dixit ; a/ie peffups

fuefcunt voluptatibus , hi ptocul dubio ;

mala cupiditates , ego vos mergam , ne ipfe

vel delicijs diffluentes catnis indulgent ille:

smergar à voli.

Inflant enim divitize ani«

cebris, & pefliferas inde contrahunt lues ;

mum , non implent, utpote vacuitate opple«

quibus inficiuntur, torquentürque , ne pla-

t£; acinanitati przludentes , luperbiam,& -

té

cida fruantur quiete : fin veró gula fint de-

arrogantiam excitant ; invidiam contrahunt,

diti, (tomachum femper crudum exoticis

G adeó mentem alienant , ut fames divitiarü

infarciunt ferculis , vinóque ingurgitant ;

etiam nocitura nos delectet; & quamvisin -

& tunc à quavis extorres tranquillitate , ve-

«orrupta hominum zfiimatione bona dicane

ä

luti eculeo torti noCtes ducunt infomnes :

türfortunz, niltamenin fe bonitatis contis

fin veró fomnus nonnunquam irrepferit, vel

nent: fiquidem , quz bona fuünt, eadem

inipfo fomno , corporíisque quiete, fom-

fiduciam movent , & divitie nonnifi timo-

niorum pavoribus exagitantur inquieti ; cum

rem eas perdendi promovent : quz bona

fibi videantur nunc in rupium attolli edi-

Lib:t; dl ( (4 :

funt , ijsdemanimusornatur ; & divitijs in-

' git.

,:Nfem' t

tiora cacumina, G mox in pracipitium ex

folefcit; vitifsque feedatur: quze bona funt,

ijsdem agi ; nunc fubortá in mari procellá

qun d

omni carent culpá ; animos fulciunt ; non

fluctibus exagitari decumanis, móxque vedti

corrumpunt.

L

$

à

160

K

Ditlertatio Vii.

Non noxium eft ex

39»

Si humanas res re&to eftimaremus ju»

torqueri gehennali,

Íe aurum , utpoteà Deo conditum, fed nos

dicio, utifuntin fe, non veró quales inho-

minum opinione , nihili faceremus divitias ;

exauro noxas contrahimus , quia auro nof

quas plurimi aeftimamus ; inani enim fom.

utimur , fed abutimur ; ideóque e/uriene

nioludificant , mentémque curis , & acu-

tes implevit bonis , &f divites dimifit ina*

leis.lancinant , & ab zterna beatitatis in-

1e5: quiainanitate ,. & vacuitate divites

inflantur, cum divitijs abutuntur; & ideo

Spi/i.l 03.

greífu pr»pediunt; undeBernardusait, 7e,

v4 ! vapor eff ad modicum parens ,. quod

dimittuntur proríüs inanes : divitijs enim

aterna felicitati aditum éntercludit , quod pe«

inflatos anguíta coeli januanon capit, & hos

rennie luminis incircum[criptam claritatem

inexplebilis divitiarum 'appetitus à coelefti

abfcondst ,. quod [umma privat dignitatis

excludit beatitate; & auri congeíti pondee

bonore.

Quousque tu tantz glorie prze-

rain imum trahunt gehenne : pericula ;

fersfoenum , quod hodie eft , & cras in cli-

& naufragia adit

; qui poft divitias

banum mittitur ? Sifapis, fihabes cor, fi

abit.

tecum eít lumen oculorum tuorum , de(ine

Tunc Petri cymbula fuit. peric]itata ;

6I.

eafequi , quz & affequi miferum eít: An

cüm captis pifcatu pifcibus navem implevit,

non ea fatiüs cum honore fpernis , quàm

Et venerunt , & smpleverunt ambas navicue

Läc; $: |

cum dolore perdis ? . nihil intuliíti in hunc

las, ita ut. penà mergerentur : nimirum in

mundum , haud dubium , quia necaufferre

naufragium femper prona opulentia pericue

Dormies fomnum tu-

lum incurrit , cümincrementum fubit: fed

quidquam poteris.

um,, & nihil invenies in manibus tuis.

quid hoc infaniz effevidetur? pifces ab un-

Imó divitiz affluentes cccli impediunt adi-

dis detrahere; quibus in undas demergamur ?

tum non precludunt ; teflis eft dives evan-

Ecce Petrus unà cum focijs prz nimia piície

gelicus, qui Lze. 16. inducbatur purpurá ,

um multitudine pené forbetur: ütinam di.

Ícerent divites ab oculatiffimo Phocione o-

& biffo , & epulabatur quotidie fplendidé,

cui diametraliter opponebatur quidam men-

pes demergere, me ab ijsdem mergantur :

dicus,cui nomen Lazarus: jacebat ifte ad fo-.

tales fuat fluxze divitie , ut f1 de(int à pe-

res domàs divitis cupiens de micis faturari,

riculis liberent ; fi adfint , mergant: quia

qu& caderent de menfa illius, qui lauteepu-

abundantià rerum fluxarum , bonorümque

labatur: fed Lazaruspauper, & mendicus

temporalium obruimur ; & inopiáà fuble-

vita fup&tus in Abrahz fmum defertur ab

vamur animo : fed quid ? quàd prz ni-

Angelis ; & qui divitijs affluebat, in tartara

mia pifcium multitudine rete difrumpere.

detruditur , in inferno fepelitur, & gehen-

tut ? an quia arbor ; quó fo:cundior . fru»

nali exzefluans igne de manu Lazari guttam

Gibiüsque onuflior , fuo etiam curvatur pon»

dere, fcinditürque ramis fructuum pon-

expetitaque : 4Mitte Lazarum , wut intingat

dete tecurvefcentibus ? ' vix enim contineri

Jrirgy

digitum [uum in aqua, &6 vefrigeret linguam

sueam : (Ócd repofuit Abraham fili recor.

poffunt opes ,(i nimia fint , quin etiam pet

quiir ,

rete fibi exitum parent 5 quia undé portií-

h

dare , quia recepilli bona in vita tua ,. &5

Lazarus (imiliter mala , munc. autem . «on-

fimum co£&rcentur , dilabuntur,

Etiam

folatur , tu veró eruciara s qua verba ex-

quó plures ccelum & ccno adíe vapores at«

e

ndens S, Bernardus iz. declam.

auro in-

tUahit, eó citiüs eos demittit , vel conctee

[

ianübus fuccenfet inquiens : — Expergi/ci-

tos in grandinem, vel eliquatos inimbrem,

eini ebrü , €£ flete * terribilis enim Deus

Nocet plerumqué copia , & injurioía eít

in judicijs fuper filios bominum : Hsccone»

fibi fertilitas , quod enim e(t nimium, facie

eruciatuum cau[a tota , qua i boc feculo

liüs vitium con:rahit , & corrumpitur.

Sed quid ? quód Petrus conclufa pifcium

60.

bona recipit.

Non tamen divitiz ex fe damnantur ;

multitadine exclamaverit.

Exia me Do-

u:d ,,

nec paupertas zccerna donatur beatitate ; led

mime , quia bomo peccator fum ; . vunc fe

divites ; qui divitijs abutuntur , vitilsque

peccatorem novit , cüm oppletá piícibus

viam

indulgent , merità reprehenduntur ; & pau-

naviculà copit divitijs abundare :

per commendatur , ut notat Auguílinus,

enim divitie ad vitia, & peccata flernuntz

Epifl, 80 ad Aaquiens.

Nofhis offenditur . mec in Lazaro

& foriaffis timuit Petrus , vel in ipfa co

Hilev. ( — paupertaztin per feipJam divinitüs bonora-

pia pifcium peccati foeditatem ;. fed ex eo ,

fero» 5

'56 t&yy. vec in divtte drvirias futfje damvatas,

quód Petrus fe peccatorem noverit , poít-

verb. D

omin fed. in. ipfo pretatem ,. in illo mpieratem s

quam abundare copit ; inde fortáffis or-

tum eít , ut terrenarum rerum copia vix

fuos exitus babuiffe ; fie fufcepit impium divs -

Rem crUCiatus ignis , ut tamen pium paupee

juftis concedatur , eó quia raré opulentia

LI

L

rem [(inus. [ujciperet. dyvitis

afcendit pan-

juftitis cohareat ; & indicium - peccantis

Q

per fplendidus & fordido pulvere, & é coeno

copia fit bonorum temporalium : hinc Pet-

Ui s

i ceelum.; -defcendit dives ex fplendida

rus videns tete pifcibus plenum, à Chrifti

menía , vitije coinquinatus in infernum ;

prafentia cupijt fe fubtrahere ,. inquiens :

& dum pauper cclo beatur , dives gehenná

Exi 4 me Domine ,. quia bomo peccater

&ruciati

L4

L

; ut nemo fibi perfuadeat meras

f«m : 2nquia Deo non adhzret ,. cujus

divitias :cio exciludi

& : orcum deiru-

animus hisce fluxis inheret ? — Rarà . poft

di , Íed cognatum divitiarum abufum igne

opulentam pradam mens Deo repletur , ubi

cor

Amor füi in odiüm dcgcner" Ízvit atrociüs.

I6t

cor tettenis impletur ; ubi.aurum colitur , -

tunicam vendere , & gladium emete? An

inde divinitasexulat.

,

quia.abjecta paupertas contemptui eft. di-

62,

Sed quid ? quód Deus

Simonem fi]o.

vitibus, .ac potentioribus; proinde injurijs

annem ,& jacobum , quos ad paupertatem

obnoxia , & ideo armari-debeat, utvim fi-

Apoftolicam vocaverat, affluerevoluit pre-

bi inferendamwi repellere poffit , audaciám-

dá illà pifcium . adeà copiosa., :quà facileab

que»'prædi»viwm «coércere ? . Án muniuntut£

Apoítolata poterant retardari ? .Àn quia;,

pauperes ;gladio, :eó quia'valentiores in bel-

ut eos ad paupertatem impelleret ,. ingenti

lo fint , .ac intrepidi.adeant pericula , quag

pradáillà locupletavit ? fiquidem :nil .adeó

imminent ? :non pavet-, qui nihil timet

temporaliumfaftidium creat , quàm :eorun:

amittere : ;mediósque 'inter «hoftes fecurus

demcopia: faciliüs enim.contemptui .habe.

eft , qui-quod perdat., :non :habet : .qui -

inus, qua à nobis poffidentur., quàm qua no-

bis-defunt ; hec enim cupimus; 'illa faítidi-

anim :multa.;pofïidec,fmdleosætiam:tifnzf. :

6l

mus : nifiexperti aliquando diícipuli fuiffenc;

quàm inanis.effet.omniscopia ,.cüm rete-ip»

——

Íum diffolveret ; (zpiüs forían defiderio prz-

M. f

z captifluxishisce adhzfiflent , quae faftidi-

--';477207 fui-opibus .m"z'lmrqï)ämr;äm.;

ze nondum didicerant: :verüm poftquam in-

amos fortes ;simiditate .corrumpit : «

tellexerunt faciliüs :ambas:naviculas:ad.nau-

amultos neceffó efl ., -timeat ,.qui tmulta

m Ea o

fragium usque ,& mer(íionem ex piícium co-

3

pia poffeimpelli,tune periculumumminentis

Íubmerfionis declinaturi.omnia abjecerunt,

E

1 -"'Dun;læ'l.;s;T ilrleïHefoHesïRexfHebr'æor.llmæ

$4

pifcandique abdicárunceupiditatem , quà ob-

j «iumhRegijs difflueretopibus, & muici-

"

fui.poterant , nonimpleri: :ut igituromnia

. plicis.fobolis felicitate regnaret ; : cüm

dimitterent, permi(it Magifter Chriítus., ut

:primüm fubaudivit jtresMagos . Perfide in

abundarent :5 :eó quia :copia 'contemptum

.Judaam :appuliffe infanti -recens^nato ; fua

parit, *-quem*Vix.paupertas;impetiäfïet':fq»ui

;preeitituros:obíequia., ac delata«oblaturas

femel'expertus:eft opulentiam , .quam faiti-

munera , :timuit ftatim , todsue-corporis

: artubus contremuit.

divit, fit animofior ia paupertate , &fir*

-dudiens autemHeskhüniib,

3,& -

anior in ftudio virtutum ; :-quamvis fortuna

'rodes : Rex surbarus , ( omnis Jerófolyma

pinguior perízpe 'viros inveniat magnani«

eum illo. — 'Sed quid.caufz , .quód Rexwi -

amos., raró tamen tales efficit.; quia-metus

ribus-, -ac -opibus 'prepotens , «quique*ob

amittendi., 'quod quis poffidet , .ac magni

fagacem .animi 'indu(triam , 'résque.egre-

»

aeltimat , ; virili-detrahit audacize , «qua ad

gié geftas Magni fibi«cognomen :effecerat ;

przclara :;gefta neceffaria-e(t:; .ait Seneca

puerum:timeat recens lucis editumufurz ?

JDe 1rYas«

tbabiliora funt:corpora pufilla ., «que in-arma

'Cur Princeps aliàs in.bello'audax fugandis,

:quiäif 17

«ontrabi po[]unt , :quam qua fuperfundun-

-cedendísque hoftium:copijs affuetus., adeó

wur $ G undique magnitudo .[ua euulneribus

türbatar., : pavoréque corripitur. , «eó quia

ebjecit s. -animofior elt panaofus humilis.,

'natus^fit puer , quem Magi adoraturi.à dif-

quàm purpuratus fuperbus , :qui divitijsat.

fitis veniunt 'Regionibus ? fi-natus infans

fluit : quidenim non audet pauper , & in-

'nullum é terreno "detrudit.Regno ;quin:&

glorius ; cui nihil perire poteft., & 'contra

omnes 'vult Regno:donari coclorum., : ad

quem novercalis fortuna jus nullum:habet ?

quid Herodes timuit ?. fcité S,"Chryfofto-

w d

us in Matth. 3.

cüm deijcere eum ab ullo:nequeat pinguiori

4Hudtens autem - Hero-

flatu, :neque fublimiori fede : cümin divi-

des Rex turbatur.z femp

erenim grandis ;po-

tem, quem & divitie muniunt,, '& digni-

«teffas majori timori /fubjeila l.. Sieut:e-

Uut ,'

tatesevehunt, poffitcotomnifuirtuere? pau-

um rami -arborum -4n excelfo :poftarum.» ,

peti vix fortuna nocere poteíl, quia.quod

etiam fi levis aura flavertt , moventtr:: fo

perdat , nonhabet , :& inde fit animoltor.;

£$ fublimes bomines , etiam levis "untj fa-

audentiórque , quocunque przdivite., licét

324 'conturbat,

Humtles autem ficut m

gemmis fplendeat, aurofulgeat ; huncenim

convalle s 'plerumque in'trauquillitate confi-

timor amittenda felicitatis meticulofum

dU ESRURMONDASC ET s s g hao qr atf

fiunt : timuit Herodes., quia in füblimiori

reddit , ac pufillanimem 5 & tantum bono-

conítitutus dígnitate ,. vel levis-aura pra-

rumamittendorum metus àdimit, quantum

currentisfamz eum:concutit , 'exagitátque 3

avita nobilitas fuggerit ad generofa faci»

'& licét :magnanimus.propría natura ;effet .,

nora, quibus fplendor gloriz fuum affolet

incrementum haurire,

»

regni tamen faftigium ,'opámquezflluentia »

ac liberorum numierofa- felicitas. -eum ipue-

63.

Hinc Chriítus jubet Difcipulos fuos

fillanimem effecerat , ut vel fola:concutiatue

W m RU

t

Ltits 29«

armari gladio , eó quia careant auro: 4ui

fufpicione,

non babet [acculum ,vendat tunicam fuam ,

Divitizgenim viresenervant, &'aniimos

69

& emat gladium : nimirum qui caret faccu*

licét magnanimos, :ac fortes timiditarecor«

lo, in quo pecuniz reconduntur, auróque

rumpunt, Hacquefortaffisratio., cur Ab-

deítituitur , pugnaci f& ferro muniat *' fed

T

rahamus poft.ceíoslin bello«quatuor Reges

€ur ita pauper, abjectüsque; ut nec f3cculum

eceperit timore corripi : non enim poft.de -

-—» — —— —— 9u-—-— -

-

m

habeat., nec pauculos nummos , jubetur

beilatos cruentaczde hoftes habet vidor ,

Verani de Affettibia Tom. H,

quiod

162

- Differtatio - VII,

quod timeat , cüm potiüs lapfus hoftium',

egeflatis, fed ver& intus opulentiá ditefcit :

animum erigat victoris ad majorem audaci-

& veré is dives, cui ad vitze fuftentationem

Luc, 12.

am; fi palmas proprio fibi demeffuit ferro; fi

nil deeft, ünde Chriftus.

Suos Íciícitatus

-triumphos fibi pugná cudit, cur Abrahamus

Diícipulos , áit.

Quando mifi vos fiues .

victor timet, & quidem talitimore , ut in-

facculo ,. & pera , nunquid aliquid defuit

diguerit etiam à Numine folatium aliquod

vobis? at sls dixerumt , nibil,

Dixir ergo

,Gemf. 1;.

haurire ? Hi« ztaque transattu , facius efl fer-

eis , fednunc quibabet faeculum , to

3mo Domini ad Abrabam per vifionem, dicens;:

liter & peram.s.

4

llat fipit*

Noli timere Abrabam ,. ego protettor tuta

Sed fi di(cipu!is o

mni dcüitut'i-slfäcu;

68.

fum.:: qui pauló- ante itruerat ; ut leo fero.

lo;, & perá nihil defuit, curjuberfacculum-

ciens in hoftes , nunc poft delatam infignem

moxhabere; & peram? an retractavit fen-

victoriam timet j poft devictos , ac delezos

tetitiam , rigorem temperatürtis paüpertae

inimicos pavet ; qui ante victoriam erat in»

tis? fi difcipulos antea miferat fine-faccue

trepidus? quanamrhhujustimorisorigo? Àn

ló', absque pera ; & quidem in Regiones

quia poít devidos , debellatósque hoftiles

longo itiperum tractu diffitas, nec ipfis quid-

quam defuit; cur nunc jübet j eos peram

turmas opulentiffimis coepit fpolijs dite(ce-

re , ac uberiori honoris , dignitatisque do-

hàbere ad panes deferendos , ^ & pecunize

nari glotia? :non timuit , cüm privato mi-

L

f3cculos in fubfidium itineris? cur Magiíter

note$-ei facultates. ineffent

e

nunc vero ,

Chriftus , quifacculos fuis intérdixerat Di-

quia opibus locupletior , & glorià poít de-

fcipulis " mox ijsdem pracipit ,' facculos'

latos triumphos fublimior timore corripi-

habére nummis deferendis aptos ? à quavis:

tuür j proinde potentid ; divitijsy àc gloriá

vendicat contradictlione utrámque- Chrilfti

auctus confultiffimé jubetur equo , bonó.

.

fenteritiam S. Chryfoftomus in verbà D. Lu»

que effe animo

[]

qui hoftes diftri&to gla-

ce'apud Catenam . inquiens :: Dixfr ergo:

Ltv 22

*

"

dio pugnantes intrepidus fuerat laceffitus ,

eié : fed nunc , qui babet facculum , - quo

& aggreffus ; congeílas nunc divitias , ac

féilicet portatur pecunia , tollat [imsliter , &5

opulentiffima fpolia expavet : qui pauló

peram , quá portantur cibaria.

Et quidem

/

antea privatus irruit intrepidé in feroci-

quando mec zonam babebant , MeQUE 45 ,

entes Regum acies , eorümque robur fre-

nulhus paffi penuriam :

ut autem mar[ue

git, virésque confregit ; ac potentiam pro-

piwm eis)conceffit , €8 peram , efurire vi-

trivit ; nunc triumpho celebrís , delatáqüe

LÀ

.

dentur ,. & nuditatem pati

4cC fi &5 di-

victorià infignis timet , non quidem hotles

xerit : battenus cunéla vobis uberrimà af-

c&Íos, fed opes congeftas; ideóque folatio

fiuebant; nunc autem volo vos , & inopiam

indiguit , quodejectum erigeret animum.

experiri : quando voluit Chriftus omnem

€6.

Plus quód timeat dives , quàm pauper

à fuis Difcipulis penuriam arcere , nec quid-

habet ;; & tamen amor fui divitijs inhians

quam neceffarij ijsdem deeffe ,^ mi(it tunc

e

hunc accerfit timorem

.

quotquot amore

eos fine facculo , absque pera ,. feu extre-

3

»

fui ducuntur ; fenfufque , ac corporiscom-

,mé inopes

cüm veró voluit eosdemi ina

modis indulgent , nil avidius cupiunt, quàm

commoda experiri paupertatis ,. jübet face

divitijs affluere : fortune bona eorundem

culum habere , & peram : quafi pecunia in

tenent vota ; fufpirant , & afpirant ad flu-

lacculo ,^ & annona in pera inopiam inves

xa, quefipoffideantur, elabuntur, (imiül-

hant ;; & tummaegefítas opulentiam pariat z

que torquent ; divitiz fiquidem: non pof.

cüm enim incederent Difcipuli fine íacculo

a

feffe de(1iderio fui cruciant , poffe(le vero

- absque pera, nilomnino ijsdem defuit; ubi

multiplici cura, ac folicitudine fatigant , &

veró jübentur facculum deferre , G peram y

torquent , & ob inanitatem faítidium ple-

plura incipiunt ijsdem deeffe ; - fünt enim

rumqueetiam movent: fcité Sceneca, — Fiar

pauperes nil habentes , fed omnía poffiden-

Xpif? 10

Securits vivi-

£ 18.

vobi patipertas f amiliaris.

tes ; quia fua contenti forte , fortunz bo«

mus , fi [ciamus , quám non fit grave pau-

na eorum non tenent vota , G ei nii deeft ,

L

peres effe.

qui nihil concupifcit; unde Chriftrus, ^ Bea- Mattbv s

i

6,.

Opulentia latvata eftfelicitas, in exti-

t mites (feu fua forte contenti ) quontema

ma facie divitias zqué,. ac delicias exhibet

ipfi poffidebunt terram * id ett ,ut expendit

infpiciendas , imó & delibandas; intus ve.

Bedaterre opes,mundi thefauros.

Sedcur

ró nonnifi diram comprehendit inopiam :

"t

mitibus fpondet Chriftus divitias ?- An quia

fed & paupertas perífonata incedit fpecie te-

mititati, qua celfiffima eít virtus, nil de-

üþ ! 34-

nus erumnofa , inops , fed intusdives , &

eít, quia nihil conzupifcit alieni ?. Sed f

opulenta 3 foris egena; intus contenta : hi

celfiffima eít virtus , ctr potiüs fpiritua-

veré divites, qui fua paupertate , fortéque

lia, & zterna , quaz fluxibilitati obnoxia

contenti ; qui fub larva egeftatis veram fo-

noníunt , non promittuntur ? reclé mie

vent in finu letitiam 5 hi (unt,de quibus ait

tis terre dicitur opes poffidere , — cüm

Sicut egentes , multum autem

X, 4d Cee

Apoftolus.

nec furaci potentium avaritize , nec infolen..

finib.

locupletantes , tanquam nibil babentes , &

ti refiflat ,

ut notat Hugo Cardinalis-

omnia po[fidentes : - pauper enim perfonam

in . Matth,. $,

Per mititatem — terre-.

g niþül.n

quidem pauperisrxgerit, larvämque mifer? "am j:b/t'amiam pafx)ica ; G ma

doua w

-4

Amor füi in odium degener fzvit atrociüs.

155

ämamne polfidemus. — Quia per banc des

geant, 'oves neg!ïgunt: vé&& ovibus ., quae

Lt t4,

amiffone temporalis febflantienon dolemus,

à nimis delicatisreguntur paftoribus;: quia

weque turbamur. — Mitis igitur nullius rei

ut lactis .dulcedinem in paftorum delicias -

temporalis eft indigus, fed omnia poffidet,

fuppeditent., nil fibi fervant alimenti: pree

quia non-dolet, .nec turbatur ex jactura bo-

tiofis induti paítores veftibus , non lanam

norumtemporalium: neque raptori-ob(iftit;

tantüm tondent , fed & pellem detrahung

Íed mente tranquilla cedit , pacem cum (in-

ovium, & hi quia amore fui duéli fibi tàn»

ais

guiisiervaturüs ? cüm omnia prompto ani«

60,

tüm indulgenr, & oves.negligunt , inquag

mo relinquat , omnia dicitur poffidere; is

etiam fzviunt usque ad cutisvulnera , ían*

guinisque fufionem;cum has tondere tanthm

€nim omnia uberrimé poffidet ,. qui omnia

pacificé relinquit 5 quia tunc dominium ve*

deberent., deglubere etiam volunt ; quia

gum exercetin res , quas pacificé relinquit;

cumaulteritate imperant , & cum potentia?

& nullo ijsdem affzclás vinculo fubijcitur ;

aufterus eftovibus, quila&is faginaturdul»

fed ea fibi fubijcit; proinde quà pauperior,

cedine ejus oblectatus fuavitate ; .quia oves

€óditior, ac opulentior : Jezi 7sif65 , quo*

mungit , non pafc

it . ut fibi indulgeat ; non

'ovibus confulat.

:uizfæv-:'pf;pofidfäam ffrfgmg. :

;Rigidus-eft,. quinonlan

'eisþ'r tantüm ves

Ee

4tibus ,fed olofericisauro, gemmísque nitene

tibus indut:us., fuum fibi obviantem videt

proximum vefte pannofüm , lacerímque;;

fame luridum,tabe confe&tum, morbo labos

Aemor fa. eà rig 34izlf dn alios j &-

vit , quos ferit , E ledits quiin fe

Tantem.; non tamen veílem.ei offzrt , quá

eff lenier.5 fibique fuavins eblan-

'nuditati confulat.; nec paném porrizit , quo

FTET

famem propulfet ;; neque pharmacum appa«

d(:ur.

Tat, quo morbum 'excutiat ; & ide& cum.

€9.

OA C ; ac lafivo affultu amor fui ho-

aufteritate impetat, & potentia ; quia fibi in»

minem impetit , defiderio fcilicet

A

dulgens lactis pafcitur dulcedine,& mollibus

.* dammi alieni, non tamgn femper a.

$

veflitur : . Is laile , .ait 'Hieronymus.,

pertá inolitione in aliorü perniciem laborat ;

L

ieetp.y4.

Omnes-efcas intellige du las anultipl.

$

CP03LS u eajpig],

4nterdum fiquidem tam commodé, tamque

eflium uarietates .z

qui.enim.amore fui

«ircumípe&té peccat, ut nihil minus videa-

du&i fibi induigenc; m-u*!tis., i dehcazfsqge

tur velle, quàm eos,quos odio profequitur,

ferculis diftentum.onerant ventrem , viníse

ledere:: fibi amor fui indulget , proprijs in-

queodoratis, acpra vetuflate decrepitis iti«

hiat commodis , fed in alios furit , (gvit-

gurgitantur ; veítibus bombyceis, vel feri-

que eó rigidiüs, quó in fe eft blandior.: a.

cis auro , gemmísque illuminatis induun«

lienos.ridet dolores,cum ftudiofiüs volupta-

tur-j quia cum aufteritate imperant., «qui

tes , quibus fenfum demulcer, affequitur :

amore fui ducli fibi indulgent: & iíli ait Ba«

Íevus eft, & blandus amor fui ; mitis , &

filius-erat, 26. tales funt, qui cum lupinig

ferus; afper & benignus; rigidus & fuavis ,

moribus luporum voracitatem . & trucu-

quia fibi eblanditur, & in alios [2vit: imà

lentiam mutuantur : fzevitiam lautitijs fo»

ideó feritatem in alios exercet, ut fibi-ube-

vent, quia fibi duntaxat.non alijs favent, nue

riüs indulgeat , Pollionem imitatus, ait enim

triunt voluptatibus feritatem , quiacum au«

Seneca lib, 1. de: Confolatione,

Veisus

fteritate imperant , & cum potentia,

GPollio devorandes fervos obüciebat Mare-

j Cap, 19)

Vix ex fexcentisunum reperies, quifi —$9,

nis , quas efurus erat , five in boc tantim.s

proprio:ducatur amore , fuísque indulgeat

$llas alebat : nimirum optimis ac fapidiori-

commodis , rigidus ia alios non fit.

Profe«

bus, ut vefceretur murznis , humano eas

€&usfuerat Roboam in Sichem, illicque cun«

adipe faginabat ;

c fanguine alebat 5 pro-

&us affluxerat Iírael, at Regem eum faluta-

prias voluptates delitiofius alieno innutri-

$

Tet.

Cüm enim populus fupra.-quafi vires

Ms

turus tormento: qua feraex Numidico ac-

à Salomone tributisgravatetur, & exactio«

cerfita lnco immanior? cui volupe obtingit

nibusemungeretur,cogitaverat de jugo excu.

alieno ridere dolore , & fletu; faginari tor«

$ftiendo, & inaugurando Roboamo in Kegem,

mento,

£, paral 8

o

7O»

Pater tuus duriffmo jugo nos prefft , tu le-

Ezechiel Reipublice exaggcratu-rus

viora smpera Patretuo. — SedRoboam quid

perniciem , gubernatores deícribit amore

FJPf 34

ad haccepofuit? an ut Rex falutaretue , mi-

fui ductos pet deliciarum lenocinía, volup-

tiüs fpoponderat regimen ?' an thronum ut

30:2:72 70 05275

tatümque blandimenta, morésque facerdo«

confcenderet Regium , veétigalia promifé.

tum , ac Pharifzorum fub allegoria pafto.

rit minuenda ? Anut caput aureo cingeres

rum carpit , inquiens.: 7 pafforibus Jf-

tur diademate, manus aperuerat ad liberali«

Y4El , qui pafcebant femet spfos,

INonne.»

tatem in populumexercendam? fuiffent qui-

&greges pafcuntur 4 pafforibus ? lac conede.

dem hzec Íceptro fibi comparando aptiffima,

batis ,

& lanis operiebamini , & paucis

quibus populum procul dübio fibi devinxif*

interje&tis fubdit. fed cum auleritate.s ins-

fet: fed quia amore fui du&us didicerat fibi

perabitis ess ,— &5 eum potentia : qua(i di-

indulgere , non potuit cam alijs mitis effe,

€eret 5 vae pafloribus ,. qui uc fibi indul-

acbcnignus ; quia (ibi erat indulgentiüs mi-

P?fdni df Ajääläüs J9nmu Ho

d

?

;is "

164

id -;pmenado Vil.

tis, alijs fuit inhomané crudelis ; populus

Propheta labofaverat , eum fcifcitatus dixité

eum ad thronum vocaverat , fed ipfe ab om-

putásne bene irafceris tu fuper bedera : bene

ni fpe indnlgentie populum avocaverat , cui

irafcor ego usque ad mortem, ^ Yonastunc fi«

e, garal.10, tepofuit,

Pater meus cecidit vos flagellis :

bi indulgens , nimísque delicatus folis radios

€go autem'vos cadam [corpionibus,'

egré,(uttinens hederaceum umbraculürn fo-

3e

Conquerebatur populüs fe dutiffimo

lis objecerat e(tui , fed quia fibi mitis , &

L ha v

premijugo, infuetis opprimi exactionibus,

blandus , fuit in Ninivitas rigidus, acim-

& cum Roboamus compati debuiffet populo;

mitis, cum cuperet oimnes radicitüs deleri s.

.Afmdf

graviora minatur ; &fortaffis minüs falis,

fi Jonas fecum rigidus fuiffet; humanior in

quàm minis; minüs verberibus, quàm ver-

Ninivitas extitiffet; fed quiafibi benignus,

bis populum exafperáffet , quia ut monet

rigidus in' alios fuit ,^ & qui caloris mole-

De clement,

Seneca.

Temperatus timor animos cobiber :

ftiam ferre non potüit; & cui virefcentibus

ajfiduus veró , &5 acer , &6 extrema admo-

folijs ad delicias exortis privari graviffimum

Veus , in audaciam jacentes excitat , fua-

erdt ; jucuidiffimum: fuiffet fped'aculum ,.

détque omnia experiri : fed quia amore fui

fi evería civitatis priüs fepultos , quàm mor-

ductus Roboam fibi duntaxat indulfetat ^

76«

tuos ruinis vidiffet Ninivitas. -- Jonàm allo-'

nonnifiafper , rigidus , & auflerus, cum alijs

quitur Bafilius ,, nomine Dei inquiens : ó

e(Te potuit.

Roboam idem eft, ac latitudo

Propbeta ;zdverüu"peccgatore: immifericors

r".-(:ïo

populi , feu lata deliciarum via , qui igitur

e$, QUos fui penitet , eorum te non mife-

CIP' Ife

- fibi indulget, alios fcorpionibus ; fi muffi-'

vet., fententiam non demutas , nunqu;'d ffe-

tent , promptiüs lacerat , profcindítque ;

fculi deplorabis exitium ,. & tot bominutm

"

Ícite Gloffa expendens Roboami effatum ait :

myriades pena perdes ?

Hic fignificat malos Retfores in ecclefiá , qui

Nequiverar..jonas ullam. benignitatis

71«

terreni cupiditatibus dediti , euvam [ubduo-

notam in Ninivitasexercere , quia affuetus

vum negligunt , 65 gaudent in multitudine s

fibi indulgere, nonni(i afper , & rigidus a«

fibi obfequentium.

Interpretatur yero Ro-.

i

lijs effe voluit ; nimia fiquidem fecum indule .

74

. &eamlatitudo populi,

gentia animos generat,erga alios intra&tabi-

Hi funt , qui latam ingrediuntur viam,

les , ac diros*, totque hamanz naturz cupit

qua ducitad mortem ; & non anguítam, pet

racemos preeícindi immaturos,quot erant in

quam patet ad ceelumacceffus, ^ Qui latam

Urbe Ninivite , cüm ipfe nec folaris radij

ingreditur voluptatum , ac deliciatüm viam,

acítum ferre voluerit , cujus moleftiam , üt

manus , digitósque habet alijs premendis ,

arceret,umbraculum accerfivit hederaceume

opprimendísque fortiores ; & fcorpionibus

Qui veró amore fui non ducítur J & fecum

alios lacerat , cüm feipfum floribus ftipet ;

rigidus eít, ac aufterus , ut plurimum miris

fediftecum Roboamo latam ingreditur viam,

eít cum alijs, quibus etiam proprio crüciatu;

ànqua per laxa voluptatum itinera in perdi-

ac detrimento favet ; ídque edifferit Joan-

tionem ruat : qui enim angu(lam fibi viam

nes in Citharizantibus, quorum harmonico

eligit, alios non dilacerat fcorpionibus, (ed

fonita haud modicé fuerat delectatus: au-

fuccurrit neceffitatibus, onera levat , & egri-

divit enim vocem.

Sicut Citbaredorum-s Ajoths Ya —

|

tudinibus remedia perquirit, ^ Vix, qui fibi

eitbarizantium in citbaris fuis ; citharae

!

|

indulget , alijs benigné favet. — Indoluit Ni-

autem ait Rupertus Abbas , corpora funt

nivitarum veniam Jonas , & meroreconfe-

30573- 4e.

San&torum : citharedi autem ipfifan&ti Mar-

€tus intimo torquebatur dolore, — Zffí£gs

tyres, vel Confeffores , quorum ludibria ;

eff Jonas affitiione magna , €& iratus eff , c.

& verbera plura fuerunt ; cüm alij inediá lu-

greffüsque civitatem ,' adhuc exardentibtis

ridi perjerint ; alij verberibus caefi cecide«

rint

*

prg ire zeftu oculis exitium expeclat ; ne-

?

alij lapidibus obruti interjerint $

've folis acriüs zeftuantis fuftineat mole(tias »

alij afflictationibus fatigati corruerint ; &

ä

jona 45* umbraculum fibi contexit.

Fecit fibimet

'nihilominus omnes fince£b deflagraverint ere

utibraculum ibi , 6 fedebat fuper illud in ,

gaproximum amore , quorum neceffitatibug

umbra , donee videret , quid accideret ci-

qitati.

Opem fuam praftitit Deus fola-

fubvenire, miferis opitulari , indigentijs oc-

currere volupe fuit : fed cur corpora Sane

rium Prophete allaturus ; exorta repent&

&orum vulneribus faucia, viribus deflituta ,

hedera folis radios frangit , & virefcens co-

fame lurida citharis pariantur ?. quia nimi»

locynthis in fpeciem te&ti. explicata Jonam

rum mernbra in San&ctorum corporibus fides

circumtegit. . Verüm tametfi hedera plan.

imitantur citharz: duo enim fides habent ,

tarum veluti Briarea in plura fe ramorum

cüm extentz premantur , & repercuflz labos

brachia dilatáffet ; foliorámque virore tot

rent, fimülque alios harmonico , dulcíqua

clypzos folis radijs veluti flammantibus fa.

fono delectent : immo ideó delecant, quia

gitis € fummo coelo in caput evibratis Pro.

repercuffe , fonum non ederent niíi diver-

phete objeciffet , ftatim tamen exaretcit

lanta, flaccefcunt folia, exficcantur ramus

beratz,& ideo dele&ant, quia percuffz ; ergà

citharas imitantur corpora Sanctorum,& ci-

ículi, & Propheta ibi fedens arbufculz defti-

tharedos fan&li eemulantur, qui fibi labores

tutus umbrá acriüs radijs urgeturfolaribus ,

affumunt, ut alios oble&tamentis ; & hatmo.,

intenfiori aduritur eftu , & cunc Deus phar«

nico fono recreent; fibi nil commodi indul.

macum allaturus morbo inhumanitatis, quo

gent ; ut alijs fint folatio ; fame torquentur,

DA

Is

L r

L.

iph

-

Amor fuiin däïum'-gent:r Fævït atrociüs,

16$

ipfi, utalii panevefcantbr ;Th'dumi ctibant, le-

élulosaliis itraturi; incedunc.nudi, àliis ve-

meti igitur, qma crdce:a-tt.niti; & .fcapüïæ;,'ï

quia verberibus íciffze redeunti ad ovile pe-

ftes luppeditaturi. vepreta ipfi amplectun.

cudi funt levamini : . fubjecit Paftror hume«

tur, flores alii:exhibituri; & quidquid mo.

leitum eft, (ibiambitiose amant, uc omne ju-

ros ovi folatium allaturus , quia in fuz affli-

€tionis fchola commiferationem didicerat

cundum ítudiosé aliis offerant: Ícite Ruper-

:

aliorum: & membra qua tolerandis crucia-

] rik9. i

tus Ahbas :

Incitbara clorde audienres qmi-

" pocal,

" tibus, & doloribus affueverant; ncq'qi'liä&rane

dem delectant,fed ap[a tn extenfione fua qu0-

'non effe aliis folatio quia.que .defoscatior

dammodo laborant. — Sic fanéts Dei Audito.

:eftamor, eón fe eft rigidior , ut lenior fit

ves deleclaverunt , fed pf apud femet apfos

alis: fecus quia amor fui proprio fludet

laboravérunt , & |plerumque fatigan |[unt.

. *commedo, blandus eft,

In citharalabor voluptati cohzret, iaborant

in fe, & rigidus , (ae.

a(per alits.

fides,.& doiciffimam edunc imelodiam ; X

-:SHoc amor fui exambit, nt obíqué fit in

77e

ut alios fuavitate delectent , Verberibus ipiae

,-'fagina, fäque paicat » nutriátque, quarmvis alii

percutiuntur,

fame torqueantur.; & idem pr&ftat, quod

L-

76.

Pa(tor Evangelicus quia amore defoeca-

olim ilie, cujus meminit Gellius, .cum enim Lib 4 noif,

LT

to fuas fueratoves profecutus, omnem ad 1e

quidam corpulentus, ac nitidus ,.egregiéque A/ticar ,cafe

trahens afperitatem rigidus in fe fuit, ut le-

- faginatus equum haberet ftrigofum., |maci. .

tior in óves effet, ejus fiquidem ' lenitatem

* lentámque; fcifcitatus quid.caufz, cur ipfe.

€ap, 15«

f

exprimensLucas de oveaberraute , & non

ad cotam pinguedinem fartus,, eguum háhe

fineim pehib'labote adinventa, ait : 4 £5

ret adeo (trigofum ? repofuit ipfe, mirum -

qenerit , imponit an bumeros fuos gaudens 5

haud debere videri,fi ipfe longé curatior (it,

Th

Éed cur inventa oviculá, quam perd.derat, di-

quàm equus, quandoquidem ipfe fe curaret,

citur primum gaudere? An non. de ialute

iequum famulus: ho« idem agit :amor fui,

nonaginta novem fuerat antea gavifus? gaue

quidquid non fuum putat, vel id álíis mandat,

dium quidem conceperat , fed aberrauo u-

vel leviffimé curat, G virtus miíerationis eà

mius, & exiuium, totam exünxerat . prace-

infelicius it peffum , - quó feliciàs invaleícit

dentemiztitiam 5 conceptá enim de unius

fuiamor, [soptimus praíertim in.Principe

calamitate triftiti, gaudium , quod illi de

:amot, qui non proprio, fed fübditorum flu.

toto grege inerat ampliüs non fenlerat, & in

det commedis: hoc amore fi/Princeps-du«

luctum, quaíi verfum effet de una tri(taba-

«atur, ita fubditorum allicit corda, :ut :fuc.

£ur, quz àceteris fejuncta per avia fylvarum

««efforem timeant; gloria Principis cateris

aberraverat ; & hujus commiferatione. non

illuftrior eft ,. fic fubditis placuiffe, fcité'Se-

fine ingenti labore.finitimos !ylvarum, cam-

mneca; Quid pulchrius efi, quádm wivere-op. ^Lib, Y de

GE m

porümque tractus Pator luttravit, donec in-

ztantibus cuntiu.8 vota non [ub euslode nug« Clement,

"

veniret; & inventa folatium allaturus pro-

«upantibus? — fi paulum valetudo titubavir , 7-9e

priis eam impofuit humeris: fedcurhumeri

non [pem beminum excitari , fed metum?

oviex prolixo itinere defatigatz (unt folatio?

nil e[fe cuiquam tam pretiofum, quod non j

cur Ícapula aberranti funt levamini? Quia

Jalute prefidis. fus commutatum velit : -omne

Authit

um Ia -t —

nimirum paftor bonus Chriftus Dominus hu.

quod illi contingit , fibá quoque evenire. de-

meros cruci fubjecit, & fcapulasflagris, &

quiet? In.boc affiduis boniatis "rgumentis

€a membra, quz fedes fuére tormentorum,

probavit, non Rempublicam [uam effe, fe4 fé

& dolores exhauferant, folatio fuerunt ovi

-'Reipuölic:e, Parumeítt, ülPrincqps cotpori«

defatigate: humeri paftorís cruce baiulatà

busimperet, & animos impenfis fibi non de-

attriti, ovi, quz aberraverat ,. opitulantur,

vinciat beneficiis; ille inregimine felix , qui

ne in reditu adovile fatigetur, & ne ex itine-

àta regit, ut non fui, fed fubditorum

xisïmo;eüia quidquam .-concraha; damni. Hu.,

:ducatur amore,

p

ss

6;

7

Y

::, ,

d

.:-

s

.1 .-

A

)

(d

..

/

ah

Qvï*(l

.

SMXX; Q. . N ',A

TNÀ

Zj

r

iUR

x-

h..

A

(0?

2

NU

SNN

u

(

E

lal

LA

Juil'h

i«& y

GD

3

Xg"q

RA

A

N

RA P

Q';l

ia

£

——

E

t

AT.

N

QUi

-s

h&i

N

N

d

r

NI

n

-

M E

.

!?

,g,r j m

s

PX

N

Aiw

wrpjyrgearr

*

,,,,,

EE w

X 3

DIS

&ä (166) ?ä

s,x,x:s

ä"""***ä*ä*

€x.

x:x,x,

E

DISSERTATIO VIII

Amor cupldmeus malorum omnium fa-

ber, non nifi.exitia molitur, permcms cu..

dit,

$. I.

4mor "Uenereus favoit ciim mulcet , forquet cnm deletíat , Fcrit cim em

Handzmr ; 4ngores excitat um -valuptam iugerit ; vulpera in aflisit, ehm

efcula freit.

K,

f& a

Xoticum, mirumque effe

quó membra illicó torpent ; angina, qu& cog

VAN

j2

AA

s

ftatim füffocat ; imó menus lethalis eft pes

A

?

TC

videtur amoris inge.

xv

mum, wsque C)US arcae

ftis, G animz lugubris interitus; nemo cu-

[SSOS

N

/*

sJ

na, & plena artis j licét

pidineum huncfovetin finu amorem , quin

N

ü [ /

otio videatur amor tora

dolorem fentíat in corde ; nemohunc habet

ei

E

)u

"

x

P

peícere, negotiofus ta-

amorem in ore, quinamarorem hauriat, per«

j

men eft, & cunc opeto-

cipiátqne in-corde; eft enim tefte Epicteto

,5

VP

fior, quó tranquillius

otiofi pe&toris moleítia, in puero pudor, in

virgine rubor , in feemina furor, in Juvene

uiefcit; fperando timet, mulcendo exafpe-

rat, delectando torquet , blanditur fevé ,

ardor in omnibus pernicies.

Scimus, prifcos olim Romanos fanum

& blandé fevit ; affentatorié palpat,; & dum

EL

voluptatibus fenfum titillat, angores excxtaï,

erexiffe via falaria , Dezque Veneri dicáffe

Veneri verticordia ,

quibus membra torquentur ; dulcia propie

adjedla infcriptione :

nat, & mellita exhibet venena; gratus eft

innuentes eam effe vim amoris venere1, ut

ejus labor, voluptuofum vulnus , calamitas

humana corda, qué-libuerit, vertat, invere

felix, grata ejus favities, jucunda ejus egri-

tat, pervertat ; an.non amor ifte cupidineus

tudo, & blanda ejus mors,

Perfpicax eft,

etiam ipfius Salomonis cor pervertit, & men«

cæg e gh

lic&t cecus, quapropter Tertullianus feftive

tem invertit? Zverterunt mulieres cor ejus:

L

Marcionem irridét , €ó quia nuptias damna-

captushoc cupidineo Salomon amore ex 5ae

verit, & hocce du&us amore caílitatem fece-

pientáa à Numinéhaufta, ad voluptatum,dee

Lib.Ystoni'5 ei. cradelem inquiens : Nom erit immamior

liciatámque quarumvis indulgentiam pro«

Mare,

lapfus inabfurdiffima cecidit mala 1 zeftuan-

duritia Pharaonis nafcentium euecatvix: nam

Pbarao animar adimit , Marcion non. dat.

te hoc amore refrigefcere coeperunt pietatig

llle aufert à/ita $ bie non admittit ad vitam,

ftadia, rerümque divinarum induóla fuit ob-

nibil apud ambos de bomicidio differtz fed

livio ; nec ampliüs facris refonuerat Aula

ub utroque bomo interficitur,[ub altero jam

cartibus; fed undique audiebantur profana

editus; fub alieno edendus ?. an non crudeli-

«antorum , & cantatricum voces perío»

tatis potiüs, quàm «aítitatis Encomiaftem

nare; hiíce illecebris cum fuerit captus;proe

dixeris Tertullianuni? fed luxuride agnatum

num ei fuit feeminarum itretiri blandimene

vitium fxvitieseft; nil fiquidem in homine

tis: & cüm junior Sapientiam-unicé amaret;

luxuriá fevius, nil amore cupidineo dete-

cepit fenex nonnifi mulieres adamare ; 'nil

rius, cüm-ejus femper moliatur damna, - ejus

blandiüs cogltawt, quam novas identidem

inire nuptias exomni puellarum venufliori

devenuftet decora , abigátque virtutes,

2«

E(t amormorum m('cru&or, neque po-

genere, neque folas eynaceum Tíraelitides

te(tquis recté excolere moresquin fuos recté

capiebat,verüm etiam (quod lex fieri prohi-

Rtg r

dirigat amores :

qualxs fuerit amor quo. qms

bebat ) filiam Regis /Egypti;puellas Moabi,

:Sin'vero

tides, Ammonitides, Idumzaas; Sidonias, $&

flagtats talis & vita, quam agit.

rávus fuerit amor, ac cupxdmeus,quahs in

Hethaas , quas Salomon tantó flagrantiore,

zetatis vere, in flore juventz ex recenti pul-

quantó fibi minüs conceflo, furore deperies

Julat fanguine, venenum eft, qued per ve-

rat.Mirum fané dictuj& were flagitiofum fa.

nas in totum ferpit corpus ; aconitum,qued

&ulmille foeminarum thalamis unica oppleta

inima confeltum vxfcera penetrat j Ípasmus,

erac Regia, inquatum omnium foedos amoe

res

Amor cuPidineustalomm faberpernidiem cudit. — 167

ses fuit prolapfus; ijsdem petentibusindul-

ne fanum impetraverit,cujus | ekemp'ld coma

fit quoque unicuique gentilium Numinum,

mote reliqua execrandis delubris Solimaos

ac Dearum atas, fimulacra, & cultum.

Et

montes, & colles implevére, . Quàm ve-

qui vero Numini templum antehac auguftis-

rum vulgareilludeffatum: a5are, Q fape-

fimum,;totóque otbe celeberrimum erexerat;

ve negatum e$t etiam Sapienti! imó & Sa«

hoc idem poftea profanavit, & (ingulis pe:

pienüffimoSalomoni , -qui-cüm amare im-

né peregrinis fuis uxoribus , fingula doemo«

pudicé coepit, defipere incepit ; ideo foedá

um in:eodem conítituit delubra.

O pro-

hac indelebili ignominiofze libidinis macus

digiofa antithefis! ó monftrofa oppofitio'

lá, illuftrem, quam fibi acquiflerat, gloriam

Quid Salomoni diffimilius Salomone? viro.

obfcuravit , famámque toto orbe celebrem

rum*Sapientifümuä fit omnium dementiffi-

feedavit , :ut enim Sa-lomonemælloquitur

mus; & quem virtutum ; ac fcientiarumt

Siracides : Dedisi? maculam $m ploria tta, 04

Ecclef enp,ss

encyclopedià plurimum -oraavit; eumdem

profanáfli femen tuum , eó quia cum impiis,

amore mox s&tuantem cupidineo vitiorum

iisdémque alienigenis fe commifcuerit mu.

- myriadés devenuftant, detürpántque, Quid

lieribus , filiósque ex "iisdem propgenitos

illuftrius priore glorià ? & quid obfcurius,ac

pravé permiferit educari, & idolomaniam

ignominiofiüs pofleriere dedécore? obfcu-

in pofteros per plura fi uccedentia fzecula us.

ravit illuftrem adoleícentiam caliginofa fe-

que ad Jofize tempora propaegaverit, filiós-

ne&usj corrupit Religiofam juventutem

que faos Idolo Moloch immolaverit ; adeó

luxutio(a canities; abegit üniverfam Sapien,

ut exmille uxoribus Salomon nonni(i duas

tiam unius amoris cüpidinei dementia: quia

filias, & uniéum filiom legatur genuiffe ; vi-

vitium vitio viam emollit;quó blandior fuas

deatürque propterea cxteros perversé geni«

extititin mulieres, eó rigidior populo fuit

tos, & malé--natos - perdidiife. Molochius

líraclitico , quem exactionibus exfuxit : nec

ignis

Imó extanta libidinis:ve(ania , unie

mediam fciens virtutis, ac liberalitatis fe-

cum, quem fuftulit filium.,-Roboamus fuit,

dem tenere, ad utrumque declinavit extre-

qui quafi paterna hzres dementig ftulritiá

mum, prodigus fimul & avarus : autum e-

labotavit, ut ipfemet fatetur inqies: Rar- Eeclef p

nim corrafit à (ibi fabjedtis, quod in fuas pto-

fus detestatus fum omneminduflriam PÜAU,

funderet Venetes: quznam auri,argentíque

qua fub fole fludwfilfimà laboravir ) Dabitu.

pondera, ac gemmarum, veftiüámque nitores

rus baredem poft me , güein tgnoro , tutrum

non exegiffent tot. delicatiffimarum vene-

fapiens , an flultus futurus fit s. $- domina-

rum quotidianz men[z, convivia, ludi, do«

tur ia laboribus meis , quibus . defudavi , &

natia, mundüsque muliebris: quantum non

h

folicitus fuis Gof quidquam tamvanum s.

fclet una ex hifce foeminis fecum deferre di-

$^

vitiarum, cüm velex unicatantüm aure fub.

Neque tam craffa;tamque'faeda patrís

dementia alium -potuit 1ucis ^ ufürz fcetnm

inde bina, vel terna pendeant integra patri;

dare, quàm ftultitis , quze triplexin Salo.-

monia: quia veró libido hiantes exigit locu.

mone notatur ; þüüquam-cupidineo amore

: los, per fas, nefásque coactum fuit quid-

captus alienis adhzíit mulieribus: naturalis

quid in tot gynzceis foe

ICtur,

]

minarkum expende«

prima fuit, quz principatum tenuit, hanc-

W iM

que àfenfuum — illecebris ,

4v

Non folüm laborante zrario fubditos

deli.ciarümq ue

contraxit lenociniis.

Altera etiam naturá

infuetis, acerbisque tor(it exactionibus, ut

fuperior, hzcque poena fuit deferti Numi-

populorum fübflantiis concubinas aleret; pe-

nisz Jgitur sratus. ef? Dominm Salomoni,

cuniis ditaret ;; auro, & gemmis ornaret, fe.

quod aduerfa effet. mens ejusa Domino Deo Lib.3. Reg,

que iisdem .totum traderet. in. famulitium

lfrael , qui apparuerat ei fecund) » & prig. *b AT.

libidinei amoris ; fed aliis etiam fe vitiis foe-

ceperat de verbo boc. ne fequevetur «Deos. a.

davit; in magiam devolutus, przítigiis de-

lienos, & non cuflodivit , qua manudavir ei

ditus, orcinisque artibus coepit curiofa , &

Domtinus: eit fi

quidem amor cupidineus,

inconceffa fcrutari; hincque etiam fuarum

qui prolixam vitiorum poft fe catenam tra-

conjugum fafcinationes, incantationes, ve-

hit, quibus miferé , quos inflammat , vin.

ueficia ftudiofiüs indagare : etenim Salomo.

cit; ingrati fiquidem, & protervianimi in-

nem fermonibus, & philtris, ac potionatu,

cufatur crimine : & cüm Salomon tam

pro«

aliz meretrices aliis przripere , fuísque illi-

je&té à Deoreceffiffet,etiam Deus

quod fuum

gare amplexibus , magicis fatagebant auxi-

erat repetiit, donum f. cilicetSapientiz, quod

liis; & Salomon poít deperditam Sapien-

munifica largitate ei concefferat ; & hoc de.

tiam, amiffam innocentiam,: exclufam pie-

ftitutus przclariffimo dono CCpit aqué a.

:

tatem , dilapidatas opes ; famam ctiam, &

mans, acamenscum *Fæmigis ftultefcere, ac

3,Ré£« & 1X, gloriam turpiffimé . perdidit

L

L

Averterunt

quaf ftolidus ftupefcere veri i

guoratione,

mulieres cor ejus, — Cumque jam : e[fet fenex

mentis iníiti3 , ac feedis cogita

tionibus ex-

€Saliani caleulo annum tunc. agebat ztatis,

agitatus, Tertia, quaSalemonem fatüitag

49. mollitie, ac deliciis fenectutem accele-

tenuit,auxilium fuit cacodeemo

nis,qui*com-

rantibus) depravatum efi cor ejus per mu«

modiífima nactus

inftrumenta fubruendi

lieres , ut fequeretur Deos alienos, ad. eara

Salomonem,

quot ei uxores gentilitia im«.

fiquidem nequitiam devenit , & audaciam

butas fuperfti

tione fugeeffit, tot eidem de«

eX meretri/ciþus una, utidolofuo à Salomo-

cipulas , feu ;aq)ueos appatavit, quibus ir«

m d

rccitus?

:

l68

Diiïcrtatïo VIIL.

retitus, philtrísque mulieribus dementatus,

funes recéns plexos, perinde , ac geminam

nec fui , nec Dei memor, folis fcediffimé fa-

dirupit , fregitque paleam, inque campum

mularetur l'ibidinibus.

medium proiiliens lumptá, qua fortuitó ei,

s ime -mme-R.

"T rinz huic (tultitiz tres veluti pediffe-

dem obviaverat a(ini maxillá, carne quidem

denudata , fed dentibus adhuc armata, in

qu& fucceffére egritudinum cauíz, quarum

prima moeror fuit animz, &fpiritüs trifti-

contertos hoftium. cuneos irrupit , favique

*

leonis more partes ad omnes imperterritum

Proverb,17.

tia, que medullas. etiam offium pervadit :

Spiritus enim triflis exficcat ofja . noverat

circumagens corpus, dextroríum, lavore

enim Salomon, in quod miferiarum prolap-

fumque czdere, flernere, proíternere, ac

interficere quotquot infe(li obftarent ci faci-

Íus faerat profundum, nec potuit non tri«

*

-".3* ?^ *

flari, Secunda, ipfius libidinis intemperan-

le ac volupefuit , ut vir unus viros mille

unica jumenti maxillà interfecerit, ancepse

tia, quzetiamipfum prima juventa florem

corrumpit, perditque, & vitznon dies, &

que hareas , duellóne potiüs , quàm pralio

dimicaverit? Philifthzorum mox exercitu

meníes tantüm ,. fíed . annosetiam fanis, ac

fugato ipíe laboreconfe&tus , fitíque tortus;

vegetis praícindit, fenectámque accelerat, &

fepulchrum operit.

'Tertia divina Neme-

necin propinquo frigidos videret latices;

precibus fontem elicuic é.dente mollari afinie

fis, ceu vindicta, quzlaneis incedens pedi-

na maxiliz,

bus, tametfi plerumque feró veniat, tempo-

Verüm fortilfimum virum, quem pue

6,

ris tamen tarditatem fupplicii folet gravi»

tate compenfare.

Quàm fzvus cupidineus

gnantes.non terruére-exercitus., .amor proe

amor, qui malorum omnium faber, nonrifi

Ítravit cupidineus in 'una foeminarum. . 1

exitium cudit! fzve üquidem-blanditur, &

vaile ob loci amznitatem,; .aéris falubritae

blandé fzevit, dulcia fpondet ,. & mellita ve-

tem, Íoli feracitatem amceniífima , «cui-nos

men Soreca ;non -ptocul.ab :urbe .Afcalone

nena propinat;. voluptatum illecebris fen-

fum titillat, fed angorum moleítiisanimum

Íedem défixerat fuam Dalila foeminarum ve«

nuftiffima nauione Philitthea in:hujus foe»

torquet; mel promittit, & aconita exhibet;

delicias fpondet, & erumnasintentat ; flores

minz.cupidineas flammasincidit Samfon; fed

Philithaei, càm:novitfent mulierem efle íuae

oftendit, & dumos exhibet.

/a(:olog.

"Declinanda eft hzc cupidinei amoris

. gentis , 'coepére cum eadem.promi(lis :mue

Inid,

fcylla nautragüs przclaréinfamis: fugienda

neribus paciíci , que:captum anfidus Hercue

lem :Hebrzorüm . ;in «exitium ;pertraheret,

hzc pudicitie charybdis, hac vitiorum 'or«

cheítra, cireeum ftabulum, firenum. fcopue

;Mulier verónon:minusavara.auro, :quàm

proftituto-corporeinfamis , -amocem fimu«

lus, ad quem illifi non.aquis merguntur,íed

flammis uruntur gehennalibus : . quid.aliud

Jlans, Íceleratáque perfidià graffans Samfoni

:amafío exitiales apparat infidias, :ac blandis

eft mulier cupidineum fovens amorem,quàm

blanda peítis, illuitris labes., -dulce vene

:mencis fallacibus, aftutisque'fcifcitationibus

l

num, hilaris mors, omnisque diritatis , &

irretire fatagit; ;fed «dolo :dolum femper

Samfon illufit ; 'verüm:mulier ludere fe pet

execrationis epitome, "ut recté Ecclefiaítes

dixerit ; Jnveni amariorem morte onulterem.

lenocinia fingens, 'virum interrogat quid

:Caufa tantz fortitadinis in unico viro He«

brzo:: 'cui repofuit Samfon imbellem fe fore

—

50 I[.

:ad refiftendum, i feptem | vinculis nervo

«rudo;recentíque plexis; :G& adhuc humidis

uos Mars gma?z'wu potis :non

illigaretur,fepteno tunc.mulier . vinculo illo:

efi in caffris proflernere, bos plerumque

'virum illigavit, accivitque »promiffi przmia

t4cutiens puer , Amor cupidiueus gine

illecta Philiftheos., ad quorum tamen ace

Pfila, i,

eit in gyneceo , n þnu,fzg?ni.

ceffum.Samfon vincula illa;perinde, acbome

94.

bycinum filum difrupit.

$

A Mor Cupidineus amarior eít morte,

g.

'Cümque variis adhibitis dolis, fictise

quando & de fummis virisnon raró

que blandimemtis non potucrit vaferrima

triumphat , eósque proflernit, quos

mulier Samfonem in fua vota flectere,mere-

nec Martis in bello fulminaterruére, neque

triciis etiam lachrymis voluptatum madefe-

mortis afpe&tus movit, 'QuisSamfonefor-

cit lenocinia, ocyus ut emolliret Samíonis

tior? Quis plura memorandz fortitudinis

duritiem; 'cui vir ut tandem placeret, ac

Ípecimina dedit ? hic ad vineas oppidi Phi-

fatisfaceret, arcanum aperuit fua fortitudi-

liftinorum catulum leonis jam przvalidum;

nis, dixítque à puero, cunabulísque Naza-

infanóque rugitu fuam profitentem feroci-

reum feeffe, NNuminique conceptis verbis

am, utraque manu rictu comprehenfum fru.

dicatum, & quidem Religione voti, quod

ftatim difcerpüt, nullóque armorum muni-

parentes nuncupárunt, & cceleftis aliger di«

tus prafidio vicit, proftravítque, cujus pa«

€avit; &adhuc primigeniam, novaculeque

lato jam exanimato apum infediffeexamen,

nefciam fe comam geflare, eíque divinitüs

favámque mellis conftruxiffe, fertur. Ab

innexam eíffe vim totius fu. roboris; quid

hoftibus laceffitus, & per contemptum fere

ni fallacibus blandimentis , infidiofísque le-

vitutis provocatus, folus in eos irruit, &

nociniis irretire Samíonem ítudet mulier

Geminos

triginta interfecit Philifthaeos,

amore priüs delinitum, móxquealtofomno

demet-

. Àmor .cupidiheus malorum faber gpernwicier;h cudit; — 169

n

demerfum, quem papavere, & mulfo.conci«

fiomen, genus, vitzeque conditionem foemi-

m

.;ï;

:

liaverat finu excipit, ac dormienti feptem

nzx Íe abluentis fedulo .examine difquirantg

t

s

in capite capillitii .cincinnos, & quidquid

«ümque intellexiffet Rex , Urigeam effe

2

d

erinitum aderat tonloris minifterio refecat.,

nxorem , & quem David .cum :fuis «opiis

in

móxque é fomno exciratum é fuo expellit

Amiferat ad'Räbbachæ,obüdionem,ïcæp*it ftae

a

finu: fed Samfon viribus fe novit deftitu-

tim ferventigri exardefcere in - mulieremaa.

m

tum, & mulier, «üm moviffet virum re-

more, qua propterea accerfitur ad Regiam,

)f

vera vacillantem greffu, totóque .corpore

interpellatürque de iadulterio, .cui muliet

X

titubantem, Philiitheos vocat, qui Samíoe

haud.ob(ftens, in (celus mitiffimus ;David

(l

nem non ampliüs antiquas fpirantem 'pu-

proruit., cujusinfamia , :ne populo ;pateret,

lle

gnas aggrediuntur , comprehendunt, ac tu.

evocatur e caftris Urias , 'fcifcitatürque .de

j

snultuosé :vinciunt , .cultrisque .crudelibus

varia per fpeciem belli ffortuna ; inde :do-

imum remittitur ad uxorem conveniendam ?

Fio

exoculant , pretióque perfidie :muliebri

n

perfoluto , .cujus fumma ad quinque mil-

fed Urias ratus ; ;non decere militem belli

n

lia, & quingentos .afcenderat. ficlos argen«

'tempore.ad -uxoriam divertere confuetudi-

&

teos captivum in triumphum perduxére ad

nem., :maluitad fores Regii palatii ea nocte

Gazam urbem , :ubi.detrufus in .carcerem,

parum quiefcere: .cámque Rex eum induce-

gemináque devinctuscatená, trufacilem ver.

re.non poffet, :ut ad'uxoriam reverteretur

(,

fare molam compellitur .adjuncto :puero ,

.confuetudinem , litteras fcripfitJoabo Rab-

:ï

qui mancipium dicteriis ; «conviciisque , .ad-

'bathamtunc obfidenti, .quibuspracipit , ut

[:.I;

ditis etiam flagrisad jugem ftimularet labo-

"Urias iniquiffimo certaminis loco pro fron»

ldv

rem. :Quàm potis eft in muliere improba

te inflituatur ,'przmonitis etiam-commili,

(ja

€upidineus.amor! dum virorum fortiffi-

'tonibus , :ut pugnantem., & in.extremo di*

mum anon atmorum (trepitu , :fed ; blandi-

fcrimine verfantem Uriam mediosinter hoe

/fles deftituant.: litteras Rex:extradidit Urize

Id

tiarum lenociniisvicit , ac proftravit. .Di.

dicit Samfon nullum effe abfynthium amore

.ad caftra revertenti Joabo tradendas , qui

,

«upidineo.amarius , :nullam cicutam lugu-

:mandatum Regium implevit , & Urias for«

ü&

ibriorem, nullümque vénenum :nocentius ?

tiffimé.dimicans à reliquis .deferitur com-

l]e

n dpolog,

fcité Ambrofius : Sam/on validus, & fortis

s

E

David,

militonibus , cadítque multiplici :vulnere

u

Jeonem fuffocavit , fed cupidimeum mon va-

"faucius.

'Móxque càm expilata ac hoftiliter :ex«

2»

aj

Juit fuum prefocare amorem s "vincula fol-

vit boflium, fed fuarum:mon [olvit :nexus

:pugnata Urbe Rabbatha David ad :caítra fe

UP FE Q

"

&upiditatum 3 me[[es incendit alsenas 5 fed

contuliffet., ;perrexitque ad ;bellum :non

unius mulieris accen[is sgnibus me]em fue

'Urbem expugnaturus , fed ejus cives ; puni-

m

ls

vurtutis amtft.

türus:; Populum ejus .adducens ferravit .ac

:24,Rep.e A2

'Non Samfonem :tantüm , fed & alios

.eircumegit fuper .eos ferrata carpenta ? di-

"u

$.

wer(.g:,

eequé fortitudine , ac pietate infigues viros

wifítque cultris ,&5 traduxit.in itypo lates

e

vicit, proílravítque cupidineus amor. Vir

quino: fic fecit -untver[is «civitatibus. filio-

fuit omnium virtutum ornatu in(ignisDa-

um Ammon : Ó truces ferocientis Principis

i

vid , cujus manfuetudo pratfertim , . mi-

iras! o dira fupplicia non (fanguine tantüm

Q

imadida , 'fed atrocioribus .immania cruciae

[$

titas prze :czeteris claruit "virtutibus , .cüm

Sauli infenfiffimo inhumaniter fzvienti hu-

:tibus:! itane mitiffimus David ferales hafce

i

Ij

maniífimé pepercerit 5 allegaverítque :;pro-

jubet barbaries ? itane qui fua invota Nu.

pterea etiam DEO ^hanc eandem virtutem,

men flexurus excultam manfuetudinis vit«

lo

cujus ftudio, vel maximé addictus erat, in»

tutem :exhibuerat memoriz refricandam ,

1

Pfdlwp 131.

quiens; AMemento Domzaue David, &omnis

AMemento domine -D avid, 8 omnis manfue-

man[uetudints ejus.

Verüm quamvis Da-

4udinis:ejus , has edit ftrages inaudità fee

vid ab ineunte ztate virtutem excoluerit

rales in:manitate? itane qui virtutum :cul«

manfuetudinis; revertente tamen vere, feu

'turz addictus populi opitulabatur miferíis;

a

^

eo tánpore, quo folent Regesad bella pro-

nunc miferiis miíerias addit, 'arumnas x«

14

cedere mifit Joabum Ducem exercitüs con-

rumnis, Gcladescladibus ? Jferravir ^ho-

tra filios Ammon, eique przcepit obíidio-

mines, feu dentate ferrez ferra recipro-

"

cantibus viciffitudinibus civium

ne vallare Rabbatham Metropolim Am-

'corpora

"]

membratim divifit, interemitque,

(Gira

monitarum , cümque ad bellum ineundum

movetur exercitus, quiefcit. David Terofo-

eumegit [uper eos ferrata carpenta , leu in

l*

lymis tegio fuo in palatio , ubi poft epulas

ttibulis, trahísque ferreis fuppofuit, in

j*

cum horis pomeridianis in Regiz domüs fe

quibus meffes triturantur , quid truculen-

[

reciperet folarium refrigerantis aurs ca.

tius? quidacerbius , quid crudelius audiri

d

ptandz causá in Betíabeam contra folis ar-

poteít, quàm homines nondum mortali-

j

dorem in finitinio horto domeítico abluen-

tate exutos , perinde ac fegetes tribulis tri.

e

tem fe pellucido in fonte, incautiüs tamen

'turari ferreis? dioifftque cultris, (eu car-

aliquantulum denudatam, iniecit oculos Rex

nificum pugionibus membratim Ammoni,

David; & ex niveo membrorum colorecon-

tas lecuit: & zraduxit in typo laterum , leu

.

€epto cupidineo igne mifit camerarios , qui

injecit in ardentem laterum fornacem , ut

Pel:-

Verani de Afeciibus Tom., 1.

;

170 -

: Differtatio Vlll.

l

al

perinde coquerentur ac lapides ': quimdura tis Davidis culcitrz ; mollities enim vene-

Y

barbaties,qua ignecoquit, G i

rea fuam ex molli puluillo origitem tra--

n l4apxiclies cogit -

li

humana corpora!

hit.

Somnus, cui poít epulas. indulfit,

1o,

Quaznamvindidia hac?

an non la.

L

doemon fuit ille meridianus, à quo enixim

il

niena ? O barbaram crudelitatem

.

itane

poftea rogaverat liberari, P/alm. 9o. &

mitiffimus David non. humanum duntaxat

Davidem; quem hoftis tartareus vigilantem

[

fanguinem fitit, Íed & inaudits delectatur

timuit; femifomnem eppreffit,vicit,ac pro»

j

cruciatibus , quibus homines interficiun-

flravit, non alio tamen armorum appara-

r

f

tur ?

Eh quid caufz tante crudelitatis in

tu , quàm foliüs cupidinei amoris telo; fuit

li

mitiffimo aliàs Davide? certé cupidineus

enim hoc telum , quod lethale inflixit vul-

f

amor; David tamdiu mititate praceiluit ,.

nus ,. & à quo etiam arceri poílea . petiit z

U

uamdiu caftitatem excoluit ; fed cüm pri-

4 fagitta volante in. die , ab incurfu, &

Pplll?h'?&' ' ;

f

£»um laícivire didicit luxurie libidinibus ,

demonio mertdiano :

nam ex fomno mee

Ü

maníuetudinis immemor , quia caílitate

ridiano incidit in torporem, otiümque ine

(

nudatus, coepit in liomines quamvis debel-

temfeítivum impudicis cupidinei amerims

latos., tametfi fupplices , ferocire quavis

flammis ftipulas fuppeditans,

tigride truculentiüs, & quavis Panterà (a-

Vidit fiquidem Bechfabeam pe

llucidis

12,

ViUS,

h

lta eft; ab uho cupidineo. amore

falientis fontis laticibus fe lavantem : Zf«

zReg.c,1 f'"

crudelitatem didicit, barbarásque libidines,

*

LÀ

i

dítque mulierem fe lavantem ex adverfo

H

nonextinguendas nifi effufione fanguinis ,

domus enim Utriz eo conítructa etat fitu ;

[

quem faviores cruciatus eliciant.

In quz

quó ex adverfo Regium refpiceret palae

Ícelera non adegit cupidineus amor Davi-

tium,

j

Quàm in(idiofum fpeculum e&t foe«

(

dem aliàs virtutum cultorem ? . in qua te-

minea pulchritudo , cim etiam procul afpi-

f

tta flagitia eum non traxit ? Fuit amor

| Cientes potis fit urere, & adurere! quàm

' A

cupidineus in virtutes impie graffatus, quas

dolofus eft amoris cupidinei arcus ! telum

W)o 4 üP. 7A€ ;

i

fumma cum laude, earum addictus ftudiis

ejaculatur, qu& blandé feriat, & fuaviter

1

David excoluerat , ejásque illuftrem fa-

fzviat; voluptate enim tirillat fenfam , &

mam fcedé deturpavit,

O feralis cupidi-

c&ca caligine mentem obruit ; flammas ac-

neus amor ! 6ó ignis gehennalis ! . .cujus

cendit ,. & tenebras invehit ; delicias fpone

j

flamma fuperbia ; cujus fcintille pravz

det, G zrumnas intentat ;; dulcia promite

cogitationes ; cujus fumus infamia , cujus

tir, G mellita propinat venena ; reclé Au-

Á

t

cinis immunditia, & cujus finis tormen-

guítinus: De longé vidit David illam. ;

4l

tum gchennale nunquam finiendum! Nil

in qua captus efl ; Mulier longé s libido pro-

ln Pj?al ;-o;"

eft, quod tam turpé famam denigret ,

pà. 4libi erat , quod videret j: in ipso un-

r

L

quàm ignis cupidinei amoris ,

nil quod

- de caderet.

Quàm feralis , & lethalis mu-

plus habeat pudoris , ac ignominiz , plus

liebris fpecies ! niveo candore membrorum

H

infamig, ac turpitudinis ; & hzc etiam

ignem excitat, alítque, quó omnem virtutum

Í

ratio, Cur crebrius ipfum etiam violetur

[peciolitatem devenuftet: vel ex ipío fonte

(

penitentig Sacramentum , filentio. patra-

. flammas elicit , quibus illuftrem Davidis

1

t» obfceenitatis, — Quàm tetrum , ac truce

famam denigret: frigidis falientis fontis la«

flgitium , quod non tantüm lethale infli-

ticibus ignes accendit , quibus innocentiam

H

git vulnus, verüm & ipfam excludit me«

perdar : & qua lavandis , levandísque core

delam ; fed non in folam infamis amor cue

poris (ordibus aptz funt aquz; ijsdem abu-

a

pidineus graflatur famam; verüm & in vir.

titur amor cupidineus, & ex iisdem maculas

fpw

tutes ipfas fzevit , quas extorres cogit abi-

ac foeditates in mentem invehit.

luàm váfer,

b

re ; ocyüs, quem tenet;ad omnia perductu-

fubdolüsque amor cupidineus / cüm vel ipfis

la;

rus flagitia.

frigidioribus utatur fontibus ad ignes accen-

do

11,

id enim egit in Davide; [fed quo

dendos , quibus caítitas cinefiat: rectà Gre:

«

bombycino pede priüs procefferit , juvat

goriusPapa ; /afczvia afhetius fintilla fuit,

pu

expendere.

Indulferat David otio,fomnó

qua dum in paleam,ac femincam formamjn-

Q

a, RPg,6C.11.

que pomeridiano : — Acczdit , ut. furgeret

eideret , momento rapuit flavumam , € fedi

fl

David de firato fuo pofl meridiezm : Re-

Amoris incendium | excitavit.

Intuergi uom

gh

giis ferculis ftomachum jam repleverat ,

licét , quod non licet concupifcere,

la(«

fomnóque indulferat , nec mirum fi. cupi-

Sed non contentus David infpexiffe,

Vi

dineum feníit amorem ; à fomno, & luxu

15,

flammásque impuras concepiffe,famulos mi-

in epulis proclivis ad Venerem tranfitus fern-

fit, à quibus Bethfabea in Regium ducerecur

Q

D

er fuit.

Otium pomeridianum materiem

palatium 2.Reg.t 1. Miffis igitur David uun-

iní

fuppeditat alendze libidini aptam : eft fiqui-

pjs tulit eam ; non folàmamor cupidineus

dem juxta Diogenem amor cupidineus ne-

fuo é fonte evibrato telo vulnus Davidico.

fer

gotium otioforum: ignem concipit in vi«

inflixit cordi, fed & cecitatém invexit men«

Ur

no, & quot fcintillas ejaculatur , tot exci-

ti, ne pudorem videret , neque pruden-

lig

tat, prava defideria, foedásque cogitationes

tiam humanis przlucentem aclionibus ia-

D

in menre foedé zítuante, G otiosé torpente.

Ípiceret,

Id proprium cupidinei amoris,

Wi

Incubuit amor cupidineus molli dormien:

pudorem fimul, & prudentiam eliminare :

ft.

1

neque

Amot cuPidineus?;malorflm faber perniciem Cudïc, I71

neque Davidem puduit lethale fui cordis

gerrimus quafinefcio quid :capitali 'fup,pïii.

vulnus famulis aperire fuis , quos .ad mu-

€io dignum -«commififlet , .:per fraudulen-

lierem lavantem (e , & mox foediàs «oiün-

tiam, & calumniam vitze difcrimini obji-

quinandam mifit.

Acceffhit mulier , annus

«itur, :Octavó publico fuitDavid fcandalo

itque Davidi, & qua :maculas corporis

toti populo , :totíque :Regno , :ac finitimis

exuerat in fonte, animi foeditatescontraxit

gentibus idolorum cultui deditis : fiquidem

in aula ; obi cecidit:David; & quemnecleo

:quod licet Regiicur.non libet.gregi? /fic fce-

ferociens in agro, :nec urfus -difcurrens in

]us fceleri viam aperuit, :vitium «yitio iter

fylva, neque Philiflhinorum Hercules:'Go-

ftravit; :üt.in baracrrum iDav'id;rucrct;mife-

liathus in valle;. ;neque:millena tela /in cae

:iarume

Pfiln.ss,

flris fregerunt., neque, terruerunt amor.

unus cupidineus fuo vulneravit telo., pro-

flravit igne , vicitque feva :voluptate , le-

Amor Wenereus exitiales cexdatat

thali lenocinio: veré Seneca : .4mans quid

&upiat , [cit, fed .quid fapiat non -videt.

flammas yquibuscaflitasextingui-

Quàm inops prudentis confilii! quàm czecus,

atur 5 0 relique-virtutes cine:

Ii,

Q vecorseít, .quemamor :cupidineusceítro

idiunt,

z'Rego f*l IQ '

brute-voluptatis exagitat : .czeca circumfue

X f.

fus caligine in baratrum:ruit omnium fcele-

,UI -*iüpidinei amotis áffuefcit «ïbnoti-

fum : -qui enim thorum violatalienum viro

J niis omnesáà fe extorres (init virtutes

Q

*

-eft injurius ; :cujus uxore abutitur , 'liberos

abire., & proclivis fit .ad fingula vi-

'tia : -adeo enim libido hominem .immutat,

fufpectos, incertósque reddit; & quos Deus

«conjunxeratin uno corpore , ac ípiritu,di-

'ut ampliós homo :non:maneat in homine,

ffcindit, feparáque adulter ., «cui fuccenfens

'quia ; hominem turpiter .:poftquam:exuetit,

4

Ambrofiusadulterii vefaniam acuté pungit.,

in: pecus degener nonnifi-brutorum delecta-

NAHS ATA

*

:

& .arguté«corripit:: '& D.'Chryfoftomus

tur voluptatibus; ubi amor imperat : cupie

4Homil.3, . de verbis Ifaie s Volaules.afferit

:dineus , - ibiexulant -illicó 'virtutes , fitque

fucatásque, ac ferales éffe voluptates , «quas

'vir cereus ad.viuum,, :fed (ilex ad virtutem,

amor:exhibet .cupidineus inquiens:: /Na

Jut reä&..deiploräcxecinerit" Venufinus Vates.

*

u« potef^effe voluptas , ubi metus ,ubi di-

ferimen , ubi tantornm malorum-expetiatio,

(Cereus in vitium fetli , mouitovibus

wubi tribunalia, ubi accu[ationes, ubi Judict

afper

,

3

Srayubivruinayubi gladius , && caruifexs ubi

In Pfdl, Wo

1

"hoc eft, cereus:eft non in unum duntaxat,

-"Aaratrum;£ deploratio? 8 ponamusbacome

mia tolli,.quomodo feret con[cientiamredar-

Íed in omne prorfus vitium:; .an non fuper-

bize famuülatur , qui comptulus, :mundulus,

guentem , quomodo fuflinebu «caleflis «curie

nitidulus é meris fucis,& adícititiis pigmen.

fententiam, tribunal dllud , quod: neque pe«

€unia corrumpitur; meque adulationibus ac-

tis, vanisque nitelis formam fibizadfiruit, ut

-amafiz ;placeat:? -An non avaritize forde(cit

quie[cit, nec potentia reprimitur , necmen-.

4dacio eluditur..

«€ono? .cüm :enim e media virtutis fede de,

jiciatur, nonnifiextrema occupat vitiorum,

14

En in quot perduxit amor :cupidineus

Davidem flagitia. .Primó per:mollem cul-

fítque.propterea avarus fimul , '& :prodi-

citram, per fomnum pomeridianum eum di.

'gus;pecunias enim avare congerit;quas éffuse

cum meretricibus àbligurit..An:mon torque-

fpofuit ad flagitia quaque perpetranda;qui-

bus pronubus fuitotii torpor. :Secundó ut

-tur etiam invidia ? id.abundéevincunt cen-

ties recantatz prifcorum tragediz ,. prafere

lapfu rueret graviorein precelfum adduxit

domus Regiz folarium , ubi cüm nihil ferii

tim Troiz difcrimina, & excidium;plurimo-

rümque non Urbium tantüm ., /fed & 'Pro-

€ogitaret , mentem apparavit vanis,ac im-

"Tertió

vinciarum., ac Regnorum everfiones., 'hoe

puris implendam cogitaconibus,

oculos adhibuit emifitios , :ductorésque ad

minum :cruenta clades, fzvientia bella, lu«

'gubria funera,

An non rperfidam :etiam

flagitium; incuftoditus fiquidem vifus ne-

glectam prodit mentem; '& per oculorum

invehit idololatriam vitiorum «omnium ;

latcivientesafpeétus prima pugnz praludia

qué feracem; ac turpiffimam matrem? 'Quid

virtutis fuperfuit Herodi poftquam 'Heroe

inivit Cupido. Quartó mulierem foedé con-

f

cupivit, GC cüm czcus fit amor cupidineus,

diadis:adhaefit petulantig , cujus 'inceftum

neutiquam potis fuit lachrymis delere , fed

——

non vidit alterius effe foeminam : nec fuam

infpiciens Maje(tatem eos mifit;qui fuafione,

«cruoris rivulis fubmer(it innocentiffimi iB.g.

& prece Ípeciofam mulierem ad fe adduce-

ptifte caput.

16,

rent. Quintó patrato adulterio vocatut/

Quàm fzevusamor eupidineus? infatia-

Urias & caftrisreduxinRegiam. Sextó pal-

bilis eft charybdis , qui non tantüm vires

liolum fceleri,ut obtenderetur; foetusalie.

animza; verüm, G totum corporis tobur,

nus fupponendus erat Urize, non fine gravi

totümquevirtutum cenfum miferé abligurit,

juftitize Ix(ione , nimirum libido fibi blanda,

avidéque abíorbet; id.enim proprium cu«

fit aliis fzva, — Septimó infamatur vir inte»

pidineo amori virtutes animo, voaletudi-

Ys

nem

Ifmni de Affehibus Tam. II.

*'F)*v ,;, r

-

172

:s- Differtatio VIII,

x

i

af

nem Cofpori -& ctumeng nummos fubtra-

cupidinef noxám aliis fufpicentur ínnotuif-

tà

here, vixque aliud reperies vitium , quod

fe.

Ex hoc feeculentiffimo fonte diffluunt

h

tam .nobilioti preda, tamque opimis trium«

imbecillioris fexus, & lubrice adoleicen-

f

phet fpoliis ; mentem foeditfimis implet co-

tiz errores, quibus in facrz exhomologefis

f

gitationibus , animam fordidiffimis inficit

fecretiffimó judicio malunt ignis gehenna-

f

impuritatibus , noxisque interficit. lethali-

lisfieri reos, quàm hujus vitii imagina-

bus: id tamen cum cateris vitiis commune;

tiam fübire infamiám ; quamvis forraffis

animam, quam interfecit , ream | efficere

nullum-fit hoc vitio hominibus frequen-

sterne mortis; fiquidem vel uníca dune

tius; nullum, quod tam enormes ho:ai-

P

taxat cogitatione foedam hanc impuritatem

num fpargat ftrages. Nil ergo homini magis

redolente obnoxii reddimur aternis gchen-

noxium amore cupidineo ; eftenim, qui fo-

[

nz flammis; fi eidem affentiamur: is enim

res aperit gehennzg, viam fternitad aterna

seternz [e morti objicit ; qui cupidineo «

(

füpplicia, & vel ipfis blanditiis vulnera in-

ftuans amore impuram cogitationem fciens,

fligic lethalia, quibus interficit,

volénsque in oble&tationem ampleélitur ex

Augullino /Jib. 12, de Trinit. cap, 12. Ubi

Hinc amor cupidineus tefte Anafta-

19,

ÓH

fio Niceno.

Quies eft ferpentis , Diaboli

Quaf? 63 4n

ait: Torus bomo damnabitur , nifi bec, que

:

!,

folatium, officina doemonum, vipera veli-

/cri pusr,

6

fine voluntate operandi , fed . tamen cum.»

ta: & tefle. S. Maximo , Hominum naufras

Serm., 39*

voluntate animum talibus obleciandi, folius

gium , guietis impedimentum 5 vitz cae

cogitationts fentiuntur effe peccata per , me-

k.p.tivitas, quotidianum damnum , volnntas

diatoris gratiam remittantur,

17.

Hinc non abs re caítitatis culturze, vel

ria pugna , fumptuofum bellum , leena

E

ampleclens, fcylla exornata, charyhbdis fu«

;

h

maxime addictus mellifluus Bernardus, cum

cata : tefle Chryfoflomo; Naturalis ten, Homil. 192 .

Íe len(iffet per tartarei hoftis infidias impu.

tatio , defiderabilis calamitas, domefticum /vperMartb,

ris hifce pulíatum cogitationibus illicó ex-

ïg:

periculum , delectabile detrimentum , vo-

i

clamavit : 24bzte binc latrones , abite la-

]

*.

tefle

2rones.

luptas f2viens , blandities crudelis

—— —R

Latro fiquidem eft amor cupidi-

Ambrofio , Janua diaboli, via perverfita- Li^.offie.

neus blanditur utrapiat ; allicit furrepturus

tis, percuffio fcorpicnis.

quidquid nobis ineft honeftamenti in . vir-

20,

nb

tutum cultura

P]

e

ofculum ment:itur cum

Hujus conclamata eft falus , quem

VOa

[

]o'abo", ut ficam infigat in Amaíam, quem

hzc lues inficit ,. & fordidum hoc coenum

fu.

ew

adir falutatum ; unde recté monet. Seneca ;

averfum à coelo detinet ; imó & . pracipi-

Fþl.j?. 51( 1'?,

Voluptates pracipué exturba, 6 invifffmas

tem adhuc viventem agit , cujus turpe dedit

&

a

babe latronum mores in boc nos amplexan-

poíleris documentum Galeaceus . Mantua«

nus inter primos fui &vi Heroés: hic cüm

tur , ut Sirangulent, Epidemica lues eft ve-

nerea voluptas, enecatenim , in quos graf—

forté puellam , quam deperibat ar&lo fibi

fatur.

Eh quot non perdidit hzc unica

obviam haberet in ponte: : & illajocigra-

tia dixiffet equo infidenti Galeaceo * quin

peítis, quot . non interfecit ferale amoris

— EM aa. i AAsa .AA. d5

cupidinei telum , quot non profligavit ,

tu mi amator, qui tantüm tibi bello jactass

Q in acie places , & ponte bocce . in . füb-

proflravitque impurus hic amor ? Àn nos

temperabimusà lacrymis ? fi con(ideremus,

terfluentem amnem amoris mei gratiá de-

filias :

quot fortiffimos zque ac Sapientiffimos, &

hoc audito adeb actiter cupidi-

.E — N

pientiffimos expugnaverit; viceritque fore

neus amor Galeaceum in . corde. pupugee

a

d

titudine commendatos, ut Samfonem ; Sa.

rat, ut incitato calcaribus equo íe cum

pientià infignes ut Salomonem; pietate ,.

eodem przecipitem dederité ponte, & lapíu

ac mititate laudatiffimos, ut Davidem; nos

exanimatus vix natando é Ticino fluvio e-

igitur , qui flamus , oculatiffimé caveamus;

merfit. Quid ? quód vir bellica | fortittiz

ne & nos cadamus, cüm nec Samíone fi.

dine celebris ad unius puelle/ vocem vo-

luerit fic de ponte defilire ? An non fuit

mus fortiores, neque Salomone Sapien-

-— 9. «$4—. €99 t £

tiores, neque Davide fancliores.

hocextremé infanire? quem inacie ar-

mati exercitus non terruerunt 5

amor cue

189,

Nullum eít vitium ifto magis fubdo-

lum,; cum blandiatur , ut fzviat; alliciat,

pidineus unius fordidulz puelle voce pro-

A

ut interimat; ofculetur , ut vulneret; de-

flravit , egítque in. fluvium pracipitem,

Nulla tunc Galeaceus feria Occupatus «co.

licias fpondeat, srummas intentaturum ;

dulcia exhibeat,venena propinaturum; mel-

gitatione , & otio detentus facilé victus

la promittat, aconita allarurum, — Nullum

cecidit ; eft (iquidem amor cupidineus otio-

Íorum negotium ; hos enim potiffimum

ex fexcentis eft vitium ifto turpius ; nul-

lum de quo magis erubefcamus , cüm vel

occupat , qui otio indulgent , & dum otio

ipfum nomen ignominiá non careat, tefle

vacant in rem incidunt . negotiofiffimam ,

illud fiquidem otium magnum illis nego-

P w -——————

Apoftolo przcipiente , ut quze hujusmodi

funt, nec nominentur in nobis.

Ex hoc

tium faceffit, An non

pee—

p

.P?rinde eíl ita ama»

enim turpi vitio oritur pudorille, quofo-

re, ac de(ipere?

DA

21.,

|

lent ingenui, probique homines affii ; fi

NNon juvenes tantüm , fed etiam fäne;!,

femel patratam aliquam ex fuafu amoris

hoc &íluantes amore defipiunt , & ideó

|

»

fämerxt;s

f

Amor cupidincus maloram faber þemicicm cudit 173

Ls

T.

amentes audiunt , quia impudicé amantes :

res, & ,,teüycs , iat-e'rmgant team innocentif-

lo

tales fuerunt, qui pudicitise aufi funt Sufan

fimam; adíunt cum ipía parentes, filij , pro»

f

nzjn(diari : impudici hi fenes praefecturá

pinqui non tam de fua , quàm de tribunalis

d*

tunc apud Hebrasos fungebantur ; fed, capti

juftitia folicitis quos omnes fqualor , &

de

illicio venuftatis pulcherrime Sufannz, pre»

luctus occupat : ftat matrona pudiciffima

[

snaturé adulteri ,. na&ctique occafionem ad-

accita ad.caufam, & fententiam audiendam

le

ulterium intentárunt : tenebatur Babylone

calumnijs oppreffa, fuis madida lachrymis

l^

cxteros inter captivos Sufanna , cujus no-

& judices ijdem Graccufatores fimul , & te-

smmen Chaldeis lilium olet : ficutenim lilium

I$

ftes repugnante conícientiá , obítante jufti-

)u

interflores , non tam corporis proceritate ,

tià innocentem damnant neci crudeliffimze,

d

quàm adoris fragrantiá prae ceeteris eminet ;

O homines malé procos ! à viros inhuma-

]e

ita Sufanna praeítantiá caftitatis czteras ane

*

nos! itane damnatur virtus, ut vitium tri«

teceflerat foeminas

$

habebat hac hortum

umphet ? ita ne f2vit inhoneítus amor , ut

varij generis arboribus confitum , & ad fin»

innocentiam profternat , . quia vitio favere

b ,96

renuit Sufanna virtutis cultrix , & cuftos2

gularem excultum amoeenitatem : pifcina e-

li Q,Jlij? N

tiam vifebatur , in quam defilientes ex fub-

ibat deferta ad fupplicij locum vitam forti»

. ferityr,

limi pellucidi latices, populos non tam ad o-

ter pofitura, & mortem obitura pro cafti-

1 , UE

tate; cüm flatim prodijt adolefcens anno-

culorüm , animíque folatium trahebant ,

]

Quàm ad corporis artus lavandos;folísque z«

rum non ampliüs duodecim nemine Daniel ,

à

Ii-

ftus lympha temperandos frigiditate.

qui divino concitatus fpiritu palam profite»

i

lac fub pomeridianum folis eítum , fe Su.

J

tur iniquam fuiffe fententiam latam ab ijs ,

fanna contulerat, opacatas inter arbores

qui tefles fimul , & judices fuerunt , & in«

non tam urentes folis radios declinatura ,

- Aææ;l. H 9: !

juftam czedem ; rogátque enixim , ut judi-

[nevMacti, d

quàm íruticofis feptis occultata corporis

cium impium retexatur : ciímque Deus in

.

,

membra ablutura, & fortáffis jam ad id ru-

puero, & ejus fupraztatem fapientia loque-

:J

3

rali in illo feceffu fe parabat ,. cüm ecce duo

retur , eidem partes cognitoris , & judicis

u H

acceduntlenones canitie nivium quidem hye-

imponuntur , íententia retexitur 5 accufa-

mantes , fed igne cupidineo intus 2ítuan-

tores , perverfi judicij deprehenduntur rei ,

tes ; hi ad (celus , perinde ac equus & mu-

10,

innocens proclamatur Sufanna ; qu& à nes

lus adhinnientes pudicitiam integerrimze Su-

quiffimis fenibus libera evafit,

Quàm ime

fannz folicitant ; reluctanti vim minantur;

probus cupidineus amor , quo perverseé z«

ac lupplicium capitale.

Quid fcemina etlet

ftuantes fenes, impuras flammas fub nivibus

a&tura? hinc fidesconjugalis, timórque Nu-

foventes canitiel , pejorésque rivales, & a-

minis f]a»gi-tium prohibebant : fed inde ex-

mentes potiüs , quàm amantes , furore ma-

tremi fupplicij ; fummique dedecoris metus

gis, quàm amore infanjérunt ? fed quàm praes

g

ad tuendam vitam fuadebant.

Sed ne Nüu-

clara, & illuftris pudicitizevirtus, qua la-

mini , & marito injuriam inferrec, obilitit

Ícivientes refpuens Judices, caítum enanci-

malé amafijs fenibus , renuitque impuris

fcitur prefe&tum Danielem , caftitatis pro-

eorundem flecli votis gratior pudicitià ;

pugnatorem ,. & nequitiz profligatorem ,

quàm formá fpeciofior ; & quamvis fenes a-

quo Sufanna innocentia luculentiüs trium-

mentes potiüs, quàm amantes cupidineo

phat ? pulchré D. Auguftinus, / 2y/rzz; s Toss, ?5

«ítro exagitati infanire ; ac furere acriüs

de Deo pudicitia coufequitur , eum 7udi, ferm. 4«x. j

inciperent,minitantes fe infame ctiam telti-

cem virginem . promeretur.

Secura enim s

monium dicturos contra ipfam , ni'fuis an-

eft de vittoria caflitas , eui eft j"dicatura s

nuat votis ; non tamen movere valuerunt

virgimitas. — Pudicitia autem cau[as nifi vir

Sufannam paratam potiüs frangi, quàm fle-

pudicu audire non debuit.

JZalem €nin ar-

&i: maluit enim alieno mori Ícelere , quàm

burum meretur caflimonia , 4pud quem nom

Íuo; ( tamen.moritur, qu& tam przclareé

gericlitetur verecundia.s,

erat moritura ; non enim motritur, qui pro

Qui amore cupidineo ärd&t;]udexnon-

j«

à

]

virtute perit , fed immortali vitz fe parit :.

nifi agreftis , ac inhumanus effe poteft ,

& ne violentia fibi inferretur profuío ge-

quem propterea virtus excludit ; ne quem

mitu fuppetias altiore voce expoítulat, íed

innocentia excufat , inhonefti furor Judicis

AE EE

eludunt clamorem flagitiofi fenes , qui re-

accufet. — Speciale eft virtutis privilegium

clufis pomarij foribus , in vindicias depre-

Judicem confequi ftudio caftitatis mitem ,

henfi íceleris fervos advocant , & mentiun-

culturá pudiciriz humanum , curá virgini-

tur juvenem quendam perpetrato cum fce«

tatis pium ; talem Sufanna cum fuerit ena«

mina Ícelere fuis elu&tatum manibus fugá di-

6a , ejus virtus nitidior fplenduit , eóque

lapfum , relictà Sufanná conforte flagitij in

praclariorejubare ; quó velipfam Lucretiam

eodem ,

ubi adulterium . commiferat . ,

Romanarum olim fceminarüm commendas

loco,

-

tiffimam obfcuraverit : definant fuam Ro-

22,

Vocatur in judicium Sufanna foedi ad,

mani Lucretiam in flngula'ris pudicitiæ i?-

ulterij rea, fruftrata lafcivia in rabiem ver-

luftre producere exemplum :. habet. hebrza

1l

fa fuit, G amor cupidineus in exitiale o-

gens long? fortiorem, ac conjugalis caftita«

tis ftudio illuflriorem heroigam ,

dium ; fedcdt Judices ijdem , qui accufato-

qua. integ

Y 3

Captis

174

kDivffcrtatiycï Vil

?(

captivos libera , in f etvitute Babylonica haud

f

Centoculos dixeris , quos amor impudi-

25

vitio ferviens , & extra patriam patrias le-

cus inflammat , ut fucata mulieris venuftate

n f

ges religiose obfervans , virtutisque dome.

fruantur , & oculos depafcantur ; fed Ti*

fticze inter Barbaros agreítes , ac lafcivien.

il

refiá funt czciores ad videndam , perpene

tes viros tenax ; famam ante maluit, & vi-

dendámque meditati fceleris turpitudinem :

p(

tam perdere , quàm pudorem.

Lucretia

[

undeSalomon. ia impiorum tenebrofa :

Proverb. 4,

velimminentis mortis metu, vel dedecoris

ne[ciunt , ubi corruant.

Hanc veró offu«

hi

[

incurrendi timore alienze ceffit libidini , con»

fam menti caliginem invehit feeda libido ,

ceffit Tarquinio , quod ab ipfa petierat , con-

: gäl.;h !4'

qua dum intus glifcit , fumum premittit

fenfit Lenoni, & flagitium admifit ; cüm

flamma , tetráque caligine mentem obfu-

j

Sufanna nec timore fupplicij.nec horrore in«

,

fcat , luménque extinguit rationis , ut nec

famiz divelli petuerit à firmiffimo caftitatis

quid agat , cupiátve , potis fit videre ; ut

i

p

conjugalis propofito. — Lucretia fceleri pa-

meritó exclamet Hieronymus , à luxuria

.

trato aliud addidit fcelus fe ipfam interimens,

!

Ó ignis ignis infernalis ! cujus matería gula s

cüm hac nece flagitium non excufaverit , fed

eupu flamma fuperbia , cujus fcintille prava

exaggeraverit , ut fcité Poéaz

colloquia , cujus fumus ánfamia , eujus cinte

[

immunditia, cujus fini gebenna, — . An mon

Si fuit ille tibi Lucretia. gradus adul-

dum obíconis . dedecoroíz libidinis infervit

g(

ter i

homo voluptatibus .ccutiens in feipfum

Immerita ex merita præmiamort.e

furit, [zvit ,ac infanit ? non melatetpifcess

peti:.

& aves fallaci capi.efcse .obleStamento,, fed

Sín potius casio vis efi Allata pudo-

homo lethali oble&tatur veneno,

ä

ri,

JTempe-

rantia corpus reficit »€ui viresadijcit; luxue

f

7. 3ádit V

Quis furor eff , 'hajii( erimine velle

mori ?

ria veró viresccorpori adimit., quod infrine

git, enervátque : fibi nocet , qui «orporis

|

| Frufira igitur laudem captas Lucretia,

infervit delicijs , nutant crura, flacceícunt

nzimque

brachia , .obtunditur acies mentis , infufca»

Vel furiofa ruis , uel fceleratas

tur lumen rationis , zegritudinescontrahunt

cadiss

membra, perítque in homine omnis felici-

po

tas 5 hinc Ícité Nyffenus,

Crudeli domi-

Sufanna veró mori maluit , quàm fodari ,

Xb de -wiM [

na ,.Ac rabto[a luxuria.efl.s ibidine .quafi -Moyfis.

haud ignara, eum nihili virtutem facere ;

Nos edocuit Su-

f'imuli fervilem exagitans.mentem z - perine

cui nimis chara eft vita,

de ac Turcico addictus famulitio duris jugi«

fanna quanto laudabilius , ac fatius, fit Ja-

:ter divexatur laboribus,, concutitur virgis,

:;:

&uram potiüs millenam corporis *fubire ,

'torquetur cruentis verberibus 5 itaqui fe cf«

quàm femel virtutis ; feu perdere Dei gra-

froeni addixit libidini, heram -adigitur pati

tiame -

rabiefurentem , & fevitiefamuli fanguinem

fitiententem , imó;& necis.appetentem , ut

50 IV»O

enim ait Seneca,

Luüxuria febris efl , &

Lb 4,54.

quidem €à acríor , quà non tatlu venarum ,

£ur. quafe,

wec in cutem effuffo colore .deprebenditur 2

€Ap, 13.

Adeo noxitis cupidineus.eft amor ,

fed cor ipfum excoquit luxuria , invitlum.s

ut fí flammas accendat , 1enebras offun-

3malum , G ex molli , fluidóa

dat; ne quid bomo agat , videat ; &

ue durum 4t.

que pattens,

praceps millena in. fcele-

T4r9HAL.

TIn quos non 'impingit zgritudinum fco-

26.

pulos, qui mare traijcit , ex cujus zeftuan-

24

te fluctu Venus natafertur, fimülque flam-

& TIl in homine ;am»Ofef:cupïdineo'-:hagis

noxium : quia cüm flammas accen-

mas enadia , quibus homines perderet? que

IN

incommoda non incurrit , qui hisceoccurrit

dit , tenebras offundit ,. ne , quid

voluptatibus ? qua mala , quas pernicies

homo agát , videat: hocqui —ardent-impudi-

€o amore , omnem à fe divinz prafentiz

non adigitur fubire ; qui amori obfequitur

cupidineo ! Zelotypiz anhelis flammis adu-

cogitationem abigunt , & voluptatis coeno

involuti, neque oculos aperiunt , ut coelum

ritut , fodiffimis urgerur defiderijs , cu-

videant : declinaverunt oculos fuos ( ait Ícri-

ris divexatur folicitis ; neque morbus ani«

mum duntaxat inficit, fed in corpus etiam

ptura ) st non viderent celum ,. neque re-

cordarentur judiciorum juflorum.

"Tales

graffatur, cujus venuftatem deturpat , vi«

gorem exugit , robur exedit , ac prematu--

füére lenonesSufannz , G quotquot in Ve-

nerem proni cupidineum fovent amorem ;

ré vitam abícindit , adeó ut unus cupidi-

neus amor calamitatum fecum trahat collue

tàmetíi non fint oculis deftitui, nontamen

viem, accompedes inijciat, quibus liberta-

vident , quia in ccclum non audent oculo-

fum attolere lumen, unde fulmen timent :

tem auferat ; duriffimis enim illigare novit

catenis , quibus , fibi addictos coeno foeti-

eft ha« cecitas , quamaccerfit animus malé

fibi confcius, qui lucem fugit, & tenebras

darum alligat voluptatum , quibus non fo«

quarit.

]üm viribus deftituuntur equé animi , ac core

poris ;

Amot/ cupidineus malorum faber pernicicm cudit. 17j

,.'

i

$3

M

P

An non verum afferuit S. Maximus , chim

295

"

poris , verüm & in fadiffmam prolabuntur

?

)

fervitutem.

mulierem dixit ,. Véri naufragium , ftti-. ,v -

,

[,

Teftis, ut fuperiüs diximus, eftSam-

piuofum bellum , ia captivitatem , exor«

7*

natam fcyllam , larvatam charybódin , ani«

le

— fon, priüs ea fortitudine praítans , ut licér

mal malitiofum ? .an nou reété Ecclefiaftes

in leonem incidiffet , jubà horridum , curíu

:

ait : Jnveni amariorem morte amulieremas &

peraicifimum , fame exagitatum , àc in-

non tamen omnem , fed eam lenocinantemg

flammata oculorum torvitate cruentam mi-

t æ"wf&' 4i x

qua blando in finu amorem fovet cupidine-

nitantem necem ; impavidus tamen rugien-

um , quzque laqueuseít venatorum ; neque

É

tem feram expe&tavit, quàmilla(tri certa-

"

| .,'?IM'I'B. ,4.

mine profligavit.

Irruit Spiritus Dominuzi

alios dixeris.effe venatores, quàm tartareos , .

quàm.cacodcmones ,. meretricio qua(tu

$n Sam[on, &5 dilacerauit leonem quafi be,

compendium inílituentes : neque à vero te

t

dum in. frufla difrerpens , mbilomninó ha-

&ens in manu.

Qaaàm fortis , & potens .

aberrare finitS, Chryfoftomus , -qui non Hemil.a. i2

diffimilt allegoria cellam meretriciam diabo-: Acaczh,

Samíon cüm caftitatem excoluit? quàmin-

li vocat officinam , in qua tartáreus Proxe:

In Epiff,:

fignem victoriam detulit ,^ càm nullo adhuc

1. ad (C6-

neta hanc infamem mercenivanum exhibet.

vintb, 6

voluptatis lenocinio fraétus rugientem leo-

Imó cacodoemones foedé adblandientis mu-

nem pluta difcerpfit infrufta ? fed cüm primü

ur-

lierisllcnanes.aübrit, qui meretricibus ama-

impudico ceepit amore infidae mulieris

tores conciliant : tartareus enim hoftis le-

:ä

geri , tunc inter fraudulearas delicias , &

captio(as adulationes , fecretum aperuit , &

nonis inftar plures fcedis fuggeftionibus , ac

libidinofis (uaftonibus ad fcorta pertrahit ,.

g'

poenas ftatim dedit incautze reletationis : ca«

quia lenones cum feedis hisce muliereulis

ptus fiquidem à Philiftheis , vinctus ,. de-

capillatus , oculísque orbatus in zrumno-

quaítum partiunturinfamem; ita tartareus

Dermire eum.s

leno amafiorum fortuünas mercedem finit effe

- Jadia 16,

fam trahitur fervitutem,

*ï&

&& in fiau fuo recli-

fecit fuper genua fua 5

meretricis , refervaturus fibi fpolia anima-

L

nare caput , vocavírque ten|orem

, & rafit

j

Pra hisce tamen al

legorijs ea videtur

feptem crines ejus , & capit. abigere eum , G

Qs

mulieri amorem foventi cupidineum magis

À f& repellere; — En quàmnoxius , ac impre-

bus amor cupidineus,

congtuere , quae Ecclefiate magis placuit ;

2 s

Samíon antequam e

jus *æüuät;et' 'igne.

venatio fcilicet, que in qua(tu hoc meretri-

L deqiia

5

cio , vel maximé fe prodit ; fingula enim

rugientes , ac [zvientes leones impavida ma-

AMoy(t,

nu difcerofit , & illufires de proítrata bellua

adblandientis foeminz membra tartatei ve-

triumphos detulit ; íed cüm primüm im-,

natotis funz inftrumenta capiendis homiui-

t adha-.

bus aptiffima, Expanfumrete , feu fagena

pudico captus amore fceminz coepi

cot eít mulieris, licet enim intus cor lateat in

rere ,aique in ejus dormire (inu,oculos pere,

dit, viribus deftituitur, tetrimque derru»

pe&tore ; externis tamen fe prodit indicijs,

fronteadulante , vultu adblandiente, voce

diturin carcerem , brürorámque tericur la»

allicientes. geftüque lenocinante,

lmoónon

bore , ac moiz volvende, ad ignominiz

L

incrementum 24dijceitur

o

an non utiliüs ei

incordetantüm reterecondit, verüm & pee

' Lih, 4 tà

fuit rugientem xqué , ac fzvientem incure

éori plerumque adijcit , talia dixeris reti-

culailla, quibus impudice mulieres nudum

t quf, d

tiffe in leonem ; quàm, adblandientem ; ac

ij l

lenocinantem incidifle in feeminam ? fera

pectus furtivé oftendentes , eó ncquilis fz«

viunt in peraiciem virorum , quó calidiori

I

rugiens trophea attuíit gloriz; fed foemina

adblandiens dedecora invexit infamiz ; tera

diffimulatione retia expandunt.

Imo non

pectori tantüm , fed & capiti heec exten-

caput coronavit , quod foemina capillis de-

nudavit ;

fera in fruíla. fra&ta Samloni

dunr retia , qvafitota mulier zete fit incaue

tis vitis capiendis expanfum : . nil feerhinis

16

confaluit integritati , fed feemina venuftate

familiarius ,. quàm reticulis comas comple-

& calamiflro fucara vires effregit ; feta di-

Ícerpta proprio fanguine illuftrem coloravit

dis nec ullaopportunior fylva, quàm eri«

nium muliebtim huic venationi áptarda,

^

purputam , quam fcemina laíciviens fecde de-

cüm etiam facet fponfus fe captum fenferit Cam, a.

turpavit lenocinijs voluptatum ; leo dulces

fuppeditavit favos , fed mulier mellita mi-

rete hoc éxpanío in fylva? ^ Pulserzfhi -cor

meum foror mea [ponfa. ' Qued f quaras ;.

"miltravit venena : vites fcra addidit, . quas

mulier ademit : & Samíonem, quem lee

quoinftrumento? fuübdit: $w wwo crine colli

rugiens, &ad ptgnam in(tructus non vicit j

£4i: majorfiquidem in crinibus , cincinuis,

adblandiens mulier devicir.: rugiebat leo

calarnifttis , orngtüäqucï coman'xmvis ett luf

xuria.

l

& impavido pe&orc acdentibus oculis, hor-

3I

*

"

ridis uaguibus ad preedam armabatur , ,.cui

Sed quid de oculis dicám non unius fla-

inhiabat ; fed ferz favities Samfonem non

eitij reis, necuno duntaxat nomine infami-

bus? an non muliebres oculi irritamenta,

lait ,. cui triumphos cudit inconcuffa pecto-

ris, & brachij fortitudo : at amor cupidi-

funt vitiorim , fomenta libidinum , duces

fcelerum , & faces gehenne ?; Non abs re

neusin Samíone , & mellita in adblandien-

fuit, qui muliebres oculos cupidinei amo-

te foemina fraus, adulatio fraudulenta , fu-

ris dixerit Proxenetas ; quiahisce internun-

cata illecebra , larvata blandities cum pro»

xercetur ne«

*

tijs hu,jug ,propudiefa; --mgi*'cïs €

ürärugþ.

gotium,

176

Differatio: VIII.

Lucianus oculos dixit lenones ,

gotium.

$, V.

primámque cupidinei amoris viam : Helio-

dorus przecipua inflrumenta amatorize falci"

Muliebris cultus , ornatus ,. E8 |

nationis: S. Bafilius de vera virginit, Prx-

venuflas pudicitie ormatum devenu-

vios Duces , ac pronubos oculorum jactus

fiant , cafttata candorem denigrant , pro«

effe vultejus, cujus manus miniftrz funt ta-

bósque mores improbo corrumpunt

Gtüs: nec minüs apf& fpeculisconcavis mu-

4morec s.

liebres pariaveris oculos ; ejaculantur fcilicet

incendiatias amorís cupidinei flammas , qui-

Uód fi de membris corpdris ad eo-

33

busambuftà , vel obfcuratà in hominibus ra-

rundem tranfeamus ornatum,quan-

tione miferé hác flammá correpti czcutiunt,

tz in muliebricultu, ornatiique ad

& feedé labuntur.

Sed non oculi tantüm ,

feedas libidines , .ad nefanda vitia, ad (ze-

— —^ u ,. u ^ es. u o as edwR — d w2 --

verüm & totus vultus in perniciem hominis

vientes voluptates deprehenduntur illeceb-

à muliere concinnatur,

Quid enim funt

r2? cüm infames ille , ac proftitutze pudi-

muliebres fuci , & pigmenta ? quid mini-

citiz venatrices , utloquitur Petronius , pro»

um, &cerufa ?'

uid herbarum , florám-

ftent. in nebula línea, ventum textilem in-

dutze,

que fucci palpebris venuítandis , genísque

Veíles (unt ipfis translucidz , & ita

fucandis , quàm larvatz illecebrz homini-

fubtiles , qua araneorum induftriá videan«

bus illiciendis, laquefque minus cautis irre-

tur intextz :. unde Seneé£a,

Fideo fericas

Lib,7.de Le-

tiendis ? parüm fiquidem illecebrofa foret

vefes , fi vefles vocande funt ,. n quibus

efic, cab.9,

muliebris forma , & fru(lra luderet, fi ab

nibil ef , quo defendi pudor poffit ; quibis

hisce mendacijs adminicula non fumeret il-

fumptis mulier parum liquidó nudam fe non

ludendi,

Infolens pavo referente INazian-

effe jurabit.

Imo nec pretium deeft, quo

zeno oratione in mulieres amibitiofas , quo-

fiat pudor venalis : fubdit Seneca : 74j z«

ties turgente collo , pennisque gemmanti-

2108f jïngulas jz'nguli: auribut comparatos 2

"a.

^

bus fuum explicat in cauda orbem , eó cz-

jam enim exercitata aures oueri ferendo funt;

ciorem , quó plures aperit in eadem oculos

Junguntur inter fe , & infuper alj binis fu«

focminas clangore ad Venerem incitat: &

perponuntur j .ut bina , ac terna patrimonia

ait , emirabor , fi tu aliam ob caufam for-

auribus (ingulis appendantur,

Quid i re-

sam depingas , quám ut comptulorum.s ,

cenferem fplendentes torques , gemmeas

falacitimque-virorum oculos ad te conver-

armillas , nitentia monilía , reliquümque

tas , corda attrabas , mentésque illaquees.

mundi muliebris apparatum , quo infeliciífie

Quid de oris , labiorümque dicen-

mze ifte publicarum libidinum victimas or-

3 2e

dumgratia, quam comicus vifcum vocat ju-

mantur zeque , -& onerantur? ut enim ada

venibus capiendis ? cui fi cantus accefferit ,

motavit Cipryanus : Nwllerum ferà pretio.

Zi,de ba-

De Sand,

fubdit , Cyprianus tolerabilius effe , fibilan-

ffor cultus eff , quàm quarum pudor eff vilà.

bit.virgin,

Clerie,

tem audire bafilifcum.

Pe&us vertó mu.

Quis hisce ornamentis captus non devenu.

liebre mera eft cacodcemonis fagena : ma»

ftetür ? Quistot inter gemmarumilluminas

nui font vincula, im& & rapaciffimus , ac

tos nitores non cecutiat ? quis hisce blandi-

tenaciffimus polypus ; quem ex Jerogly-

tijs ille&tas non emolliatur, lenocinijs Cape

phica /VEgyptiorum difciplina fymbolurm effe

Lib. 27«

tus non trahatur , & infidijs quxfitus non

Veneris edifferit Pierius , inquiens.

circumveniatur ? Infurgit tunc cupidineus

amor, qui paulatim glifcens ferpit, & virus

. Namque fub æq'uoriä;u d'eprehanfum,pag

in vifcera fpargit , G ita per prava defideria

Iypus boffem.

confenfum extorquet, & in perniciem tra-

Continet , ex omni demilfis parte fla-

hit hominem : fiquidem ut ait D. Grego-

gelia.

rius in moral,

Ex fupgeffioue oritur cogi-

I4H0 , &x cogitatione affetito , ex affetiione

Nþn enim foeminez manus », quos comple-

deletlatso , ex deleatione confenfus , ex con-

Guntur , aliter irretiunt , involvunt , te«

Jenfu operatio , ex operatione peccati defen-

nent , ac flagellant.

Neque fuis carent mu-

fío , ex defenfioue gloriatio ,. & ex

gloriaf

lieris pedesillecebris, quibus capitiinfidien-

ttone aterna damnatio.

turvirorum ; prafertim fi lafcivis faltatio-

Hoc unum fit nobis remedium contra

j4

nibus frangantur in numeros ; hi enim vel

hoc perniciofiffimum virus , quo totus ho-

ipfum 'caput innocentiffimum Chriíti Pro-

mo corrumpitur, cupidineum hunc amorem

dromi Joannis Baptifte perdidére , ut enim

compefcere in cunis , ne cum adoleverit , in

K

Lib. de Vir,

ait Ambrofius.

Càm Joannes Chrifli pre-

nos fzviat , nósque lethaliter vulneret , ac

! giüif':

muntius [altatricis oprione jugulatue exemplo

dementet ; fi nunquam incipimus amare ,

fít s phanocuiffe [altationis ilecebram ;

nunquam defipere incipiemus.

Quamvis

quam facrilegi furor&

blandus videaturamor, acita cicur, ut te-

Aenttam.

nui filio capi, ac illigari fe finat ; in fzvio-

rem tamen adolefcit ftatim feram , quaz ne-

que armis, neque machinis adigi videatur ,

AO O

sitque de ipfo vera parcemia egri2s ejcitur ,

"

quám non admitfiguq bofpes.

Quód fi cas

nem

3

a

Amor cupidincusmalorum faber perniciem cudit .

7

7

nem cau"dä , Glupum aure tenere laborio.

Fugienda e(t.mulieris facies perinde , acferae

lisanimi fax ; -ejus enim vultus.vulnus nchis

j

fum eít ; certé longe difficilius eft. dimitte»

eít,.cavendum eft ab hocvulnere . quod non«

u

re , quem volupe fuit hofpitem admittere ;

erinde amor cupidineus facilé cor noftrum

nifi dolore curatur. — Fugiamus foeminarum

(n

afpectum; confuetudinem;: & colloquia; fi

fubit , fed difficulter eijcitur.. «amus efta-

mor , qui &unquam capitur, quin capiat ; pri«

nofirz velimus faluti-confulere : inolitam

misigitur ejus affultibus , quibus . per impu«

fuam haud. dedifcit:mulier:confuetudiner;g

alfueta hominem & paradifo expellere etiam

Q«

ras cogitationes animum pulíat, tortiter ob-

1j

fiftendum eft , . precibus priüs ferventiüs ad

ab ipfo mundi exordio,nonnifi perniciem in-

[]»

tentat ; ac heminem perdere : at pudice funt

d

Deum fu(is, ut ipfe hoftem arceat , noítram

corroboret imbecillitatem , íanet. infirmita-

inquies., quarum.ego confuetudine antor,

Q

p

tem; & proutinnobis eftea celeritate,turpes .

Quin fint etiam religiofz ,. ftudióque caftita-

tis. addicta., ceterarámque-virtutum ftodie

I

fatagamus'ekcludere cogitationes , quà igni«

toscárbones veítibus excuteremus;neab ig«

commendata ,nunquid exluto funt ,. & ipfae:

(s

A2:Nun-

l«

ne detrimencum ullum paterentur.

compaótz.? - nunquid. ubi caro , : ibi fomes;

concupifcentiz ? .nunquid ubi: concupifcen-:

r

quam quidquam licét minimum: negligen*

dum eft; ^ nihil admittendum ad deliberan:

tia, ibiplerumque caro infoleícit? .non rar&:

la

ait Auguítinus. (ub preetextu: pietatis vifcus:

dum, tünc enim proxima deditioni cenfetur.

! 121

arx , fi'ejus praefectus incipiat cum hofte ob..

latet libidinis, fub. lilieto cattitatis ;; Veneris.

JdEZUA i4j,5, 0

fidente mifcere :colloquia- . Quasevis itidem

roía.puüngit puritatem. , .

*

: proríus expun«.

git,

pracidenda eft pravitatis occafio, qua Íolet

ab otioprefertim,& gula oriri; tametlilufor:

: E-tiam:*.".:::/eäd-riï Lybani , äuces- *tg,rek'gum ,M'

37*

0

fua habeatrin..-poteüate,-manüque talos,adhuc

pietatis affertotes-, ac virtutum Magiítri a--

tàmen jaétus eít incertus, & ancepsalea. -

miore petiti. cupidineo miferé perjerunt , &

i

3*

: Flammas concipit; quibus delectatur cu«

qui :gloriosé. fteterent., - infelicicer cecidee

7

runt.;. latitant .plerumque fub fpecie probae.

pidineus anror , fed fubtrahenda funt fomeg.

s

ta , neardeat ; hec prefertim ingerunt Bac-

confuetudinis ingentia. mala.; : profiliunt in

chus , & Ceres, fcu ventris ingluvies; quam fi

primis nociture libertates, minus cauta cole;

2

oércucris,vires minuifti impudico amori, üt

loquia-, :geftus .parüm «cempofiti ; inde

'enim reété Comicus Poéta:fme Cerere & Bac-

modeftiz poftea fequitur neglectus., .ocu-

lorum folutze divagationes , -manuum .ta*;

cbo friget Veuas, ax igitur innobis Venas'non

ä

ardcat, (emper veater efuriat ; ut illa frigeat,

&us , crebra munulcula, oris-quaedam hila«

ritas, & alia blandimenta ,; quibus paula--

Íxpe guttur fiti exardeat..— T'emulentiz pe-

E

tim pudor deponitur; &.tota demum es

4

&illequa (emper eft luxuria : hac abigitur, fi

*

)

.hinc moner Siracides...

illaexeludatur, — Nec quidquam inhac cum

xuitur verecundia

Jil,de u-

Non des mulieri potestatem anima tue , u

lis,vitgin,

amore cupidireo lucta negligendum ; funt

Ecclef. 9 ;

enim quzdam-hajus ignis volantes feintilld-

sngrediatur-in- vIrtutem tuAm., & confun«

daris.

"

le, à quibus vel maximé cavendum ; funt

Nihil eft enim, ait Augu(tinus in $o

quedam affectiüncule , &t amicitiz, qua

39«

tametíi nuilam 'videantur. pravitatem prze

liloquijs, quod magis ex arce virtutis deij«

ciat animum virilem. , .quàm blandimenra

feferre 3 principia "tamen lunt — peccatis

praiudentia, quibus fenfim fine fenfu lumen

forminea ; ídque vel Ethnici novére, qui«

effu(catur rationis, mens fafcinatur , concu-

bus preter vanam nominis., famzque ime«

mortalitatem nil fuit propofitum ; hi enim

piícentia viriuth fübit incrementa , voluntas

H

voluptatibus capta allici

tur ,.cüi etiam per«

ne propriam feedarent gloriam , non.à con-

fortio tantümabftinuére mulierum , fed &

fzpe confeníus accedit, - Non eft, quod de

calla cum foeminis-converíatione quispiam

eculos coércuére ab earumdem afpe&tu:hazc.

fibi blandiatur; fidilia (iquidé vafa deferimus

-que ratio cur Alexander Macedo. devicli

omnes, & ex eodem luto compaéli fumus:

Darij filias;, . quas virtute bellica fui juris

8

equé in ferico , ac lana libido dominatur,que

fecerat., videre noluit , ratus abftinendum

à tali afpe&tu., ne cüm viros viciffet , ab

nec purpuram tímet Regum;neque pannofam

mendicorum fpernit penulam ; nunquam erit.

imbellibus ipfe foeminis vinceretur ; hine

quis ex omni parte tutus , fi minimas creícene

'plures-cuïturæ addicti caflitatis cum Tobo ,

jfedus .pepegére cum oculis [nis , -me:quid-

8b eapis ..

W

tis hujus impuri ignis Ípreverit fcintillas :

magna enim (emper à parvis fua traxére initia,

quam cogitarent de virgine , talis fuit Arfe-

Fa&ta fuit mulier à Deoadjuttix viri : fed

nius ,.cujus colloquium ; € confpe&lum cum

36.

dolo ferpentis perfonam induit hoftilem, ut

longo quodam in itinere matrona quaedam

jam nihil in ea fit, quod nonferiat; urat, ac in»

pierate infigais expetijffet ; eam videre nun»

terficiat, « Nulla hyzna fzevit truculentiüs,

quam voluit , & preces faltemfligitanti re«

nullus Baflifcus afpicit lechaliüs , nulla Siren

pofuit, fe enixim à Deo id petiturum , ut

a

us meminiffet

LA

LÀ

talis fertur e-

canit perniciofiüs : fcité cecinit ille.

nunquam ej

tiam fuiffe Hugo Antiftes Grationopolitas

Sirenum cupis incolumem [ervare f4-

nus, à quo cum quarereturà viro alio , quid

lutem ,

fibi de matris videretur atate ,. que eum

Strenum cantus efuge/ » fanus eris,

causá.con

oüici?

&

venerat , refpondit ex illiug

Vere

,'nmki de Af ülibiu Tom. H

175

3-

Difïbljtätï() VHE.

verbis, & voce poffe quidem id conijcere ;

qui admoveti ad fe per oculos eam machinam -

non veróexvultu, quem nunquam adípexe-

patitur, Nequefi virtus ejus nativz elegame"

rat ; quia vitis afcetis haud innotuit , effe

tiz faveat idcirco dormiendum ; quia ut mo«

oculos , qui à muliebri fpeciofitate virus

net Joannes Gerfon in przclaro fuo opere de

hauriunt, quo fingula inficiunt vifcera: ca«

verarum vifionum difcrimine à falfis , fi gra»

vendum igitur ab afpectu, ac familiaritate

tior eft pulchro veniens in.corpore virtus ; &

fpeciofz mulieris , ne foeditatem inde hau-

non idcircotutior , vel fincerior.

Necraró

tiamus,

fatetur, obtigiffe hoc ingenere deceptiones

32

1mó cavendum ab afpe&tucujusvis mu« — horribiles, ad quas tinniant ambz audientie

lieris, etiam qua fucco caret , st putris pu*

"umaures, dum qui putantfe fpirituali dilee

tnex , quem pro fanguine pulverem , fco-

&ioneferri inperfonam áliquam pulchram ;

bémque in venis cenfent medici habere; ta-

hzrentreverain extrema füperficie; & cor-

metíi ejus cutis exfuga , rugis fit exatata ,

puspro anima ;cutem pro medulla ,.domum

adhuc feminafovet , qu& in concupifcenti-

pro inhabitatione , 'extimum 'corticem pro

am crefeunt. Etquamvis dicatur vetulapro,

;planta áffectu profequuntur incongruo: un*

verbiali ftommate; ut notat Junius $capba.s

'de admoner Siracides:expenfus à Clemente Ef ».

p

yn d

lignea , eó quia in ea nec forma renideat ,

Alexandrino :'ut maximé :cauti hic fint- qui L:.5.pedag, -

nec corpori fit fua decens proportio; 'sitque

"ándemnemvoluntanimi ,'corporisque fanéti* 64f« 11«

«ua uirgin

propterea ineptior ad abfurdam incenden-

moeniam. .4fverte ,:ait Clemens, eculum &

Bj

muliere gratio[a , & ne difcas alienam pulcb-

dam cupiditatem 5 — nihilominus foemina

eít, G id fatis,ut ab ipla caveatur ; *excitan-

vitudinem yait feriptura., & fi cau[am rogas s

d& enim concupifcentiz femper fit'apta , &

^bac tibienarratur:2.-:in: pulcbritudine enim

paulatim ftimulante amore 'cupidineo , 'e

mulieris multi (educti:funt. .. .Etex ea tan»

tiam fub hyemalibus nivibus canitiei , G

quam ignis accenditur amicitía, qua ad ig«

Íenectutis ztnea ftabulantur incendia ? cre*

nem non:céff[aturum 'deducit proprer pecca-

ícunt enim hzc per intervalla; 'ut quinon*

itum ? vocatamicitiam ortam exigne amorem

nifi tubore fuffufus foeminam alloquebatur;

*cupidineum ; qui;nonnifi perniciem moliturs

& ad folüm mulieris aípectum horrefcebat:

sam vultu inverecündo , : froriteconftánti la*

$y. VI.

fcivientes oculos in'ejus inijciat vultum , G

blando intus ferpente "veneno-, 'fentiat ; in-

Mulier quamroizs f anguints Aece) ].

flammari vifcera , flammas in corde concipi ,

'sudine nübis devincta , adbuc declinanda

4)

quarum fumo caligat oculus rationis., qui

7 h'iät'mrnzz"lü-"cogn'dtio*'videztur periculi

*etiam obezcatur :5 ; & 'anima' coclo nata ,

fifpicionem fubmovereynontamen fomes

coino adfixa, & impuras'flammas adnacla

énde extinguirur concupicentia,

immemor fui ," & Dei , *igne quo eeftuat-,

:;AA4 Ulier, quà fpeciolior ,eà folicitiüs

abfumitur ,"quod fi in hec pericula pertra-

14 Éc

lhit fcemina tate confecta, cmnique defti-

declinanda, tametft nobis fit fangui-

'nis: neceffirudine-devincta ; :adeó ut

'tuta fpeciofitate;' qua noneririncendia ex«

citatura inipudicitie:,' fi fpeciofa fit, vege-

"neque cum ijs mülieribus fit familiariüs a«

ta corpore , formofa' vultu ,' blànda ore-,

: gendum , quas utloquitur Salvianus //ó, j.de

AEcclef: incarnata neceffitudo;feu carnalis coge

pulchra oculis , hilarisafpectu , procax ver-

bis, geítáque alliciens ?: quod' enim pulch-

natio videtur ab omni fufpicione periculi fube

movere, :Effe hac in parte etiam neceffari-

um id non potefít non placete ; captivat'e.

nim fibi contüentes corporea pulchritudo ,

; am cautionem., . ac'familiaritatis devitatioe

& vel renitentes abducit. : ' hinc' Menelaus

nem monuerunt Patres., 'eó!quia in illis e«

me.'zf )

poít Trojam captam,' cum in Helenám , ut

'tiam mulieribus , in quibus fanguinis cone

-jun&tio: ommne videtur crimen excludere, ue

malórum origineni furetet ;; totóque impe-

tu ferretur ad eam interimiendam: - ad pri-

cum matre, forore , amita , infligante dia«

mum 'tamen feemiuez pulchritüdinis intui-

' bolo fcelus reperitur perpetratum ; quapro-

'tum dicitur arma abjecifle , ' viétümque 'fe

'pter refcindunt Patres facultatem contuber»

dixiffe; unde jaciebant vetetes Tragici apud

nij facrorum h'oniinum,*'ae'mülïe'rum,»qu*am-

"Clementem Alexandrinum hac: convicia : in

Vis -*fangui'nis**'n^ecemtudine "Tobis devincta-

Qb ssfirotm.

r

"

:

"?rum , : & ; Beatus Notkerus Balbolus refe*

Merielaum feminea fpecie emollitum;;verbo-

"rente itr'ejus-actis Eckerardo, mulierum *

rum fpicula referentia,

"tiam confanguinearum con[pectum ferió-de-

";"C4!ïo 7

"Mammilla ubi- vifa efl; vejetto gladio

"elinabat- confcius periculi etiam 'circa ipfas

Adblandiens canis, perdita: ofculum ac.

intercedentis, "Solétque ad rem produci e-

" eipit.

"Xemplum, quod habetur in actis San&i Nili

"Ergo bebetantur enfes pulchritudimness.

. Junioris ab ejus difcipulo fcriptis : :cüm e«

MT

'400

Eft enim pulchritudo , utait Philo hele-

'nim ab Aloara Pandulfi Principis uxore vo-

i*D::[.

Zib, quod 9« -

polis ; hoc eft turtis multiplex , feu machi-

"catus fuiffet Sanctus Nilus., & Capuam

zumis probtes

na ad munitiffima quaeque propugnacula ex-

ingreffus urbem totam ad fe vidiffet effu-

4

liblf/.

pugnanda conftruéla ,' cui ex Mofchione af* "fam;unáque cum réliquo populo ei obviáf-

fecDiaconiffa quedam monafterij Prapofita

Éentitur Athenzus expggnari itaque timeat,

cum

| Amor c*upidimc:us -,m'äï'o'rum'þfaber ;pcrriicïcm cudit — 179

um facerdote adhuc in flora nAtekäztate; dio*

diffitentur SS. Patres., :qui.propterea inmu.

luit fanctus Nilus Antiflitam , :nec adjun-

liebrem nequitiam.calamos acuére., & TTer-

€las;eidem virgines.recipere , .quin priüs

tullianusait s Mlter fi condétionseyus me. .Lib. deba-

Jitu enulady,

facerdotem illum juvenern.& fua dimitteret

aninerit , & exitij permulieremmundodnve-

familiaritate , & quamvis Antiítita ad hzc

&i mon (fitoblita , an perpetmis fordibus age -

i5ap .a

vetbafureret , .quafi pravé oleret.ejus.cum

aet , 05 fqualorem potins affeilaret , .quo

ä

viro facerdote , :Gtíanctoconifuetudo ; :non

gplenitis ignominiam primi delitli , && $nui-

tamen deftitit àfraternacorreclione (an&tus

.diam perditionis /bumana omni fatisfattios

ANilus : :& ireveta :deprehenfum fuit ; &

Amis babitu expiaret,móxq; a loquens foemi-

etiam .crimen innotuit -univerfze civitati ;

,nam fuübdit: Evam.te effene[cis ? vivittfen-

facerdotem , & diaconiffam flagitiofo com-

tentia Dei fuper .fexum iflum n boc faculo:z

3nercio fuiífe inquinatos.

:Ec :Cyrillum

ivat E reatus ,mece[fe efl, — Tu.es diabols

Monachum «um forore fua inceftum perpe*

janua 5 itu es arboris illius vefignatrix 5 .tt

|

[

'tráffe, acimpuro amore diflagráffe ex fortui-

divine legis prima dejertrix .5 u .que .eum

:to illius inmanu attactu;legimus.,

Jfuafifl , quem diabolus aggredi monvaluita

| Ettlef h

42

:S. Bafilius :tefert.fuo tempore ffratres ;

Juqueimaginem Bei in bomine elififli.: :hinc

»W-s«þedag,

Zibro de

& forotes , Amnonis innová(le in fuàm foe

.exclamatChryfoftomus , loquens.de.mulie,

M n

VA ViT£^ « orem .eodem füfam «utero fcelus execran-

ge ; :O fmàlum.diabolicum ; & acutiffimum

dum : :unde S. 'Hieronymus .folicité :mo-

.£elum ! .quoniam per.mulierem Diabolus à

3?5/1. M

met 5 ne quis fibi de fanguinis propinquitate

'principio.Adamum.in paradifo pervertit. Per

«onfidat , :cüm in illicitum Thamaris fo-

mulierem caftiffimiü Jofephiü in catcerem.de-

;itorisAmnonfrater.exarferitincendium.: :&

trufit, Permulierem Davidem.ad Uriam

-quidem poftrema etiam.noftra fzcula plura

'Hethzeeum.dolo:occidendum concitavit. Per

tanti feelerisexempla fuppeditant;cum An-

mulierem :apientiffümum *Salomonem .ad

Z.'ib. L

ina Bollena referente Sandero 4e fcbismate»

pravaricandum induxit, ;Per mulierem He-

4duglicano fratris forduerit .amplexibus ::

liam fugavit , Samfonem:oculorum lumine

& ;plures viri .fanctarum :neceffitudinum

privavit., Chrifti Preecurforem capite immi-

omine fcedera colorantes ,etiam in eas im.

mnuit, Permulieremcunctosoppugnat,om«

pudicé exarsére mulieres , quarum fpectato

.nes dedecorat , fingulos:occidit. , vituperats

naturz fcedere nulla .debuiflet fufpicio.fub.

'foedat ,.violat : & fané mulieres procaces fuis

*-Dririo

Y

iillecébris :non:viros:tantüm decepiffe., ;fed

43

AAmor libidineus.,'nec fanguiriis parcit

mundum totum perdidiffe ex .eo 'fatisexplo*

.

4*

a

'Xatum fecére im

d

ibus-ccüm mu-

meceffitudini , fanctam Dymnam Pater ipfe

pu

iciti3e. , .qu

fuus deperijt, .& propria proterva . manu

lieribus fe feediffimé viri coinquinárunt.

virginem filiam obtruncavit , .eó quiaincon-

;Eóexcreverant in terris fordes,:ác cceno-

AAf

cuísáà pectoris firmitate abnuerit pattis :ce-

fze impudicitize , ut hisce lavandis vix cata«

E

dere petülantize : :non:eftfcelus, quod per-

-clysmus parem fe.noverit. ;Placet hifloriam

-curfim retexere.

'Ex fceleratiffimoCaino

petravit homo., :«cui non poffit alter homo

»obnoxius.effe . .ac fübjacere; ;f 2 Deo de-

doboles.indigniffima, feu'Gigantesnati fue-

feratur , ait Auguftinus , .Z 4uo (actus &f

Xant., qui fuperbiá proceram ftaturam ; luxu-

. domo.; quamobrem mneque fceminz inobis

^rià membrorum deformitatem., imputitate

fanguinis :neceffitudine ar&tiüs devin&tz fi-

mentistumorem , & animi ferociá vires adz.

dendum eít; fiquidemeft ipfa feemina cupi-

-quantes corporis, fcelerum immanitate mon-

dineo excitando amioti idenea , & Chryfo-

ftrofi erant., inque;nefasomne ruentes nihil

Homil,3, ftomus Ze patientia Jobi , vocat mulierem

mali intentatum.reliquére: '&quamvis:ime

etiam confanguineam antiquum diaboli or-

mineret flagitiorum fupplicium , «cüm per

ganuum:; & id cüm fathanam non latuiffet.,

«entum, & ampliüsannos viderint Noémum

dum in Tobi incumbetet ruinam , -obfervat

lefudantem in arcze ftructura ;audierintque

* Chryfoftomus , «omnia alia illi fübduxiffe ,

.eum monentem , hortantem,; & minitantems

" bonaomnia evertiffe , filios , G jumentaper-

Anihilimonità facientes, nihiliminas., & con-

'ciones ; nuptias, convivia, lufüs,chorzas; lu-

didiffe;uná ei duntaxatrelictà muliete ;ídque

. euameexpreffiffe Jobum fqualentem in fime-

xurías , libidines , ftupra ;adulteria ;& quid-

to novimus,cüm dixit, Zerel;/Za funt tantum-

quid flagitiorum :cummulieribus:poteftex,

modo labia circa dentes meos , labia-enim

«ogitari infana 'omnium libidine 'feediffime

plerámque cumofaila figuat; lethalia vulne-

iperpettárunt, ^ ;Hocce igiturinrpiorum ho-

| "Cafo n

ra infligunt ; & ad profternendüm virum nul-

minunigenus;ut é terris deleretur;coeperunt

——a"

Jum inftrumentum muliere aprius, quacüm

muübes teterrimze ftatim unà coire in a&re,

-

.blanditur , fevit; cüm ridet jlachrymas eli-

'diem 'eripere . tetras caligines offundere,

«it ; cüm lenocinatur, interficit; hinc'Orige:

«coclum -pavida caligine obducere : & ánfra

Momil, 3»i» nesait: AMulier caput peccatieft , arma dia-

«coclum coeperunt ftatim 'elementa turbari ;

di'ugïfu

&oli , expulfio paradifi , de

&

4

lzil; mater J cpr-

venti , & procelle fremere., micarefulgura,

Auptio legis antiqua,

.

vuere fulmina , fimülque &telluris plerísque

ac

&do

- À muliere proc

te fuis viros ïilleceiafïä

in locis difciffo.gremio prorumpere , quid-

decipiente:noflrz rütng , ac totius humani

quid illicvenarum humentium , acfontium,,

£eneris interigós -originem dérivatam non

Ícaturiginüm , aliarámque aquarum cacig

«olle-

Verani de 4ffeciióus Tom. 1(.

1

180

Diflertano V11f Ó

collectarum voraginibus lateret : disrupu'sþn

fi divitijs affluas, vix tecoé&téceas ; quin Ta-

que fimul omnibus cceli vindicis cataraélis ,

xurià, & libidine diffluas ,. & licét egenus

non imbres, non pluviz ,fed flumina, gurgi-

femper videatur amor cupidineus , nullibi

tésque , ingenti cum fragore cosperunt € coelo

tamen jucundiüs nudus ludit, quàmcüm in

in terras delabi ; confpiraverüntque propte-

fumma reram opulentia lafcivit : imó quia

rca ad extinguenda tot lafciviarum in terris

nudus tunicatos vulnerat inimiciis ; & quos

ardentia incendia , delendásque tot foeditates

Cupido fauciat . Venus amburit : imó ín-

libidinüm cum coele(tibus etiam fubterranez

fidiatur tunicatis , togatisque egenus amof

aque; ut neque modus effet , neque requies

cupidineus , quos ocyüs difpoliat ; nemo-

decidentium e fummo coelo ruinarum ; & e-

enim nudatur promptiüs ab amore gra(lante,

rumpentium e finu terree, marísque longe ,

quàm qui mollibus , duplicibüsque veítitur.

latéque extenfo tractu , reftagnantium elu.

Salomon igitur tunc cospit in gurgite mergi

T

vionum , per diesnunquam intetruptos , 1o»

libidinum , «cum auro innatavit,

1

gïmf.

Clésque quadraginta.

Pergit facer textus , & cim filias pro-

48*

46.

- Cümque editiffimum montis faftigium

ereáffent , quia cüm priüs ducta fuiffent uxo-

arca'aquis illis procellosé innatans fubijffet ;

res; nunc dicuntur multiplicata foeminz ob

fluctisque lethales omnia in terrisobruerent;

virorum veneream intemperantiam; cibi, po«

il

ht

cellaria novis fontibusebullirent ; rapidi tor-

uisque luxum , & alia cerporis blandimentas

rentes domuum parietes arietarent ; difcur-

quibus ita vires marium generationi defervi«

4

renres fluvij pracelías turres quaterent , fo-

entes enervantur , ut minüs fint apt& marie

d

lóqué deijcerent , résque tota domeftica iret

busgignendis, Sequitur: vitdentes filj Deifr-

!

peffum ,. ut feminudi homines foeminzque

3

lias bominum , quód effent pulcbra , accepes

bacchantium ritu huc, illücque difcurrerent,

runt fibi uxores ex omnibus , quas elegerant 2

seque eripere fatagerent ab aquis circumfre-

€n primigenia virorum pernicies peítísque

mentibus, & novo femper incremento occut-

ex fenfu extimo oculorum intus illabens- in

rentibus miferé perjére; cum in luctu & Íqua-

pracordia , repénsque per fingula corporis

lore jacerent omnia; ubique enim fletus , cla-

membra usque ad animz internecionem :

mor, ululatus, & comploratio aérem opple.

mundi interitus nonni(i db oculis ferale (ume

bant; neque inter ventorum fragores , nubi -

pfit exordium.

Per filios autem Dei íacri

ümque colluctantium tonitrua , & affilienti

Interpretes Sethi. po(teros intelligunt; &

um fluctuum ob(trepentes aflultus quidquam

per filias hominum fceminas é vitiata Caini

aliudíe (pectandum dederat , quàm lachrymae

Itirpe oriundas , ut enim vulgata fert par-

opem implorantium , quàm certamina tabu-

cmia : JMalus coruus malum ovumex Ícee

larum íe mutuó collidentium , & auxilium a-

leratiffimo Cainononnifi impiiffima foboles '

quis innatantibus denegantium ; nil audieba:

expeétari poterat; & licét poftquam per fep-

tur , quàm gemitus, clamores, ululatus, con-

tem ab Adamo generationes inavitze pietatis

clamatis in rebus , pacem à fuperis , viteeque

perfeveráflent homines ftudijs ; & à Cainie

. anteacte veniam expoftulantium,

tarum connubijs abftinuiffent ; ex prava ta*

: Quid hanc Numinis. iram concitavit ?

men.confuetudine labem tandem contraxére;

fo

l7

quid has in orbem calamitates invexit ? quid

& coníortiacum gente maledidta contra Nu-

tothominum: clades , ac univeríz telluris fe-

minis inhibitionem injérunt ; etenim ut ait

ralem perniciem accerfivit? quàm amor cupi-

heodoretus ,. ille&ti Sethiani inftrumentis

dineus, quàm feeda libido, cujus flamma.ea

etiam muficis Cainitarum coeperunt ijsdem

fubjérunt nequitiz incrementa , ut nonni(i u-

adharere, ac foedé cum ipfis coinquinari,

niverfali catacly(mo valuerintreftingui ? ni-

Thubal Cain fiquidem author dicitue

*

mirum perijt aquis humanum genus;ne fcedo

pfalterij , & cithara feu luxás , lafciviedue

igne áblumeretur.;

Has in terris ftrages ab

irritamenti: nimíirum fzdiffima eluvies tür«

amore venereo inveéctas fuiffe- facer. non

piffimarum cupiditatum diluvium provoca.

diffiietur hiftoricus. Genef. &.

Cum-cepif-

vit aquarum , quia, - Noneff verttas , 66 non

O feas"cap, 4

fent bomines multiplicari fuper terram , vonc

eff mifericordia y &5 non efl fcenta Dei in.,

-«um:hominibus , .cceperunt & multiplicari

terra: malediflum, 68 mendacium $ bomi«

Jibidinum illecebrze. ;. dixerítque propterea

eidium , £5 furtum ,.5 adulterium:inundae

lfaias.

Gap. 9.

Multiplicafli gentem , fed non mag*

verunt , & fanguis-(anguinem. tetígit z P

/

anificafli letitiam , verümque propterea fit

pter boclugebét terra.: impurae flamma, quas

Lib.de 4rc&.. quod ait Ambrofius: : paucitas , 65 paupertas

amor cupidineus in terris accenderat é coezlo.

babent pediflequas induflriam , & frugalita-

«ataclysmum accerfivére ; neque peftitera

aem s multitudo, & opulentia focordyam ,. &&

hec. foeditas minori. potuit deleri up.dà :

nequitiam s. fiquidem poft Plutum Venus ,

quàm inundante é coelo in terras catz.clysmo.

pott divitias vitia: & tunc Salomon coepit

Ha«c intueantur quotquot ícelera fceleribus

foeminis adhzrere alienigenis, cum inccepit

quafi ultionis fecuri, coacervazit ; flagitia

3. Reg.

eap. divitiis affluere. - Rex autem Salomon ada-

flagitijs accumulant ,. vitia vitijs aggluti-

il.

mavit mulieres alienigenas multas , filtam.s

nant. | Veteraumillis S, Auguflinus excutit,

juoque Pbaraona , & Moabitidas , & Am»

inquiens. — . Ne puzes domirium dormire,quane

monitidar 5 Idumaas , Sidonias, $ Getbeas,

do tu vides , qua faéa funt 1n UEpi05, cave

In Pjäl.l j^

tanta eft cum divitijs hujus vitij aHïqitas , ut

ontY A »

ne fiant àn te, »Ad«abfor enim , & c

$llos

Amor cupidineus malorum faber perniciem cudit.

18«

sllos fatia [unt , ut tu tmnjirw » & eos non

propterea declinaturus mohüum, [ylvarüm^

émitareris & talia non patereris. — Vide quo-

que adit avia.

ft

- miam flagellum Domint eff fuper omnem car.

Quid? quód]Jonas audeat, & Elias ti-

nem.

Omnis caro corruperat viam [uam.s.

meat? ille audaxfluctus decumanis procel-

ä

Quia hominesin cunctis deliquerant, in o-

lofiores ingreditur; hic timidus mlulieri.pa'-

vet obviare

»

mnibus peccaverant, in cunclis feriuntur, &

]

an non Jonas ferinam potiüs

elementa a&ris,terrze, & aquze , cüm fuerint

tabiem , marisque exagitati procellam pa-

inftrumenta nequitiz, in carnificies mutata

vere debuiffer; & Elias muliebres rideremi-

funt fupplicii. — Quàm feralem aperit amor

màs, contemnere voces? quid igitur caufze

cupidineus voraginem , qua totum prope -

quód Eliastimoreconcutitur, quando Jonas

modum humanum genus abforbetur; qua-

intrepidà con(tantià munitus, ac inconcuifa

Lib.de S,

vis immunditia, omnisque impuritas tefte

pectoris firmitate loricatus flu&tus ingredi«

gïnl:.

vir. Auguftino quaedam eft vorago , quz minus

tur marinos? quia nimirum ait . Ambrofius

4

«autos abforbet, perdítque vitos ; vorago

Epifls 38«

pperiores tentationes 'bas e[fe cognovimus,

fiquidem eft, quia animos devorat, & gene-

que fiuut per mulseres , quam per. afluantis

raum quavis carnalis voluptas inftar vora.

zaris fluclus: cui adherens Gloffía Moralis

Lib,s. Epift, ginis eit,- quia ut fcite Abbas Celenfis, lo-

ait:. Per boc, quód. Eliasfugit à facie Jeza«

le

EU.

. quens de fuperflua «arnis delectarione ait ;

Abel figusficatur, quód bonus Défcipulus Fugere

t

^

z

-—

Hac radix eff peccati , totius. boneflatu ti-

ebet concupi[centiam carnis , .qua figvificas

ueA, fovea vitiorum , uterus demonum, vo

E

-

A a af

tur per Jezabel, eó quód snterpretatur fluxus

is

74g0 animarum , imó & corporum : reidu

fanguinis, ex cujus abundantia :carnis ex-

dite obfecro , vecludire feram s(lam peffmam,

eitatur concupifcentia 4 in |Jezabel igitur

,

que devorat Tofepb nofirum , vel potsus fi-

amor exprimitur cupidineus carnís concu-

díos Tacob , & Jofepb. — Non fidamus mu-

pilcentia quavis marinà belluà truculentior,

L

lieri procaci

3

tunc nubes coacervat, cüm

quovis procellofo fluctu turbulentior, .quo.

frontis affelat ferenitatem 5 undis obruit.

vis nàaufragio nocentior ; mon anim& tan.

-- a--—— »—

cüm ore ridet ; mordet cüm mulcet; favit

tüm necem intentat , fed & corporis interi-

cüm blanditur, ideóque folicitias à foemina

tum amor.cupidineus; ideóque Jezabel.mor«

cavendum , quàmà ce;joerrägue matina. —

tem minatur Prophetz , «qui confulrius in

avia fugit fylvarum , infaniam declinaturus

$. Vil

concupifcentie , ac incolumen ;fervaturus

anima zqué, ac corporis vitarmm fylveftres

Concupifcentia czzrnif;quzzm Amor

jnter feras, cui urbicas inter mulieres exis

eupidineus excitat, C fovet quavis vt«

tium parabatur: fiquidem :nifi celerem ar-

nenosá vipera efl deterwr. . & marma

ripuiffet Elias fugarn infauflé vitam amifif-

&

feratruculentzor, blandé allicit ut

fet: pronior ad. parcendum jJonz fugientz

erudelster quterjctat,

fuit ceie in procellofo mare , quàm Jezibel

$o.

in gyüzceo Eliz corripienti; "Quàm indo.

! Eclinaturus Jonas contectam Dei ve-

mitum animal,quàm truculentior tera,quànm

- niam lub comminationis Ípecie na-

. venenofa vipera eft concupifcentia , quam

"vim conícendit , fed machinam ibi

amor excitat cupidineus! quàm gfaffin'ior

Íuo confilio valentiorem adinvenit : vix

peítis, luésque lethalis eft faemina, quz nec

ä

vela ventis navis 'dederat, & per fluentes

Prophete parcit , cui pifcis adblanditur !

tractus relidta caeperat fignare itinera, cüm

o malum malorum peffimum mala mulier ?

&

4

oborta de repente tempeítas navim adori.

an non laqueus.eft comptus , *üm homines

tur, contrarifsque quaflatám ventis nititür

in voluptates illiciat, utilliget, ac interfi-

profundo tradere , ac infelici fepelite nau.

ciat? fplendet facie, fed caligines effufura;

fragio;jämque,inflata adveríante vento fcin.

annuit oculis, fed fagittas emiffura; arri-

duntur vela, fibilant funes, difrumpuntur

det genis, fed lachrymas elicitura ; blandi«

j (.'?/Mffmf.e .

antenz , franguntur atbores , & Naucleri

tur labiis cum ofcula figit; fed lethalia 'in-

e

ars priüs nave naufraga, anceps haeretmefcia

fligit vulnera; voce molliter canit, fed du-

ampliüs clavum regere, acditigere: Jonas

riüs deceptura; fermone pellicit, fedad in-

.

h

veró, quem folüm tempeftas illa quarebat ,

teritum vocatura: multos enim vulneratog

Led

Ífpontaneum non expavens periculum adire,

ait Paroemiaftes dejecit, & innumeros inter-

Íorte duélus naufragus redditur, & é navi in

fecit; propter fpectem multeris multi perié.

mare dejectus ferine voraginis fit eíca, Elias

vunt, G'ex boc concupifc

$55 —

«mtiah :?zm[i 29nis -e'.w

autem Jezabelem iníanientent ádeó timuit ,

zrdefcit.

ut eám declinaturus per avia montium, pér-

An non mulier maufragium eft viro-

f*

)

que invios. itinerum errores diffugeret: zi-

rum, radix nequitiz, fonsimmunditiz;ori.

muit. Elias ,5 furgens abjt quocunqueeum

go malitiz, oculorum pernicies, animorum

4

exitium, cordis fpiculum ? annon amor cu.,

( ferebar woluntas. -Duohí: nobis Prophetze

l,

obviant animi. affectionibus difpares, Jonas,

pidineus, quovis bello eft flagitiofior, qua-

& Elias ; illeaudax pifcis rictus contemnit

vis beftià impudentior,quavis Pantera eff«ce-

Jon. 1; Tollite me, 6 mittite in mare : ite

natior ? cüm inter blanditias fzviat, inter

l, J P'IDZ.'M

Á

uentet , & inter delicias enecet,

vel $ fæl'xens' italcentis occurfum pavet, quem -

»

lyenocinia er

»

: Pro.

ET

182

Dii-ïertatio Vïil.

Procax mulier hofpitium eft lafcivorum ,

pf

ejus ferreis , & fiilibun , & comminuit core

officinadoemonum , fomentum vitiorum,

tunc conirita funt pariter ferrum, tefla, as,

g

P

malitia incurabilis, viri focordia, quotidia,

argenttim, G redacla quafi in favillam af«

na calamitas, expedita rabies, eblandiens vi

j

v« are4, QU& fApLA fant vento.

Quantam

[j

perà, G mors exornata , ut non. immeritó

non effecit ftragem unius delabenüis lapilli

Ham;l 60.

dixerit Sapiens: brevis omnis malitia fupra

idus ? immeníz diffipantur divitiz; íolo

malitiam mulieris: & quamvis S. Chryío-

f

In Maitb,

zquatur, qua in giganteam erigebatur cel»

Y

ftomus 3 non diffiteatur mulierem ad bo-

fitatem flatua, quee tametfi fzculisvifafue-

num, G malum poffe quamplurimum, eám-

€

rit de. foliditate infultare , ad uniustamen

Ái

que deícribat in feceffu domefticorum parie-

lapilli idum cecidit, & exili lapide icta fimul

tum,à foro, à tumultu Urbano fejunctam ;

f

& quafi ficla miferé corruit ; fuis, quibus

fi tamen procax fuerit , ac cupidineo adhz-

affluebat, deftituitur divitiis ; auro caret,

li

n

ferit amori, non ampliüs in gynaecco velu-

depauperatur argento, czterisque fpoliatur

ti in Philofophie Gymnafio virtutes exco-

nitoribus, & collapfa fordeícit in pulvere,

5

lit, fed in fcenica veluti orcheftra vitiis in-

?I

quz ftans fplenduerat inauro: fed quenam

b

dulget omnibus ; f1 in enim vel latum un-

hujus tragediz caufa? Quid ? quód.gigan-

guem à reclo exerrat, nonnifi peftes. fpar-

PI

teum fimulacrum auro iitidum , argento

git, & venena diffundit, quibus inficit, quos

fplendidum, are, & .ferto firmum tam fa»

H

&erm, 177.

vel voce, vel afpectu allicit.

Petrus Chry.

cilé cortuerit.? .quia fcilicet ]uxui ; :congue

fologus cum petitionem falatriculze filiz He.

1

1 odiadis retuliffet fubdit : Hec eff enulieris

pifcentiz , libidini, amoríque cupidineo.ine

dulíerat ; teíta, feu coenum.delabente lapile

antiqua malitia, qua ev$dam ejecit de para-

f

lo petitum carnem exprefferac , :ejüsque de-

difi delicsjs , hac cmlefles bomznes fecit. effe

licias.exhibuerat; & propterea, qua dives

terrenos ; bac bumauum genus mifit án in-

perduraverat ambitios& inflata, permanere

fernum i bac vitam abflulit mundo propter

non potuit concupifcentiz deliciis afflata ;

T

unius arboris pomum : boc malum,quod bo.

«üm primum .amori cupidineo , focdóque

mines ducit ad smortem , boc malum. fugit

libidini indulfit cecidit ferri con(tantia , .de»

EliarPropheta , 8 cujus lingua clavie faita

fecit zris fortitudo , .difceffit argenti nitor,

eií celi, tanquam Reus fugit a faciemule-

G evanuit auri fplendor; & qua priüs fure

vis, qua invenit verum laborem , & preffa-

rexerat populorum obfequiis ad (e trahendis

K

vam , que occidit Joannem Baptiflam , de-

apta, carnisiillecebris addicta in humum pro«

í

jicit. pueritiam , perdit. juventutem , allicit,

trita pedeconteritur luteo , .quz capite co«

& inquietat emortuam [enetiutem.

Aebatur aureo.

In terrea antem ;pedum

í

"EL

NNil viro infeftius, nil nocentius obtin.

parte carnis adumbrari illecebras, amorém-

t

gere poteít muliere procaci fuis illecebris

que exprimi cupidineum (cité obiervat Ri

)

viros decipiente , fuisque blanditiis in eos«

chardus Victorinus; .De erudittone nterio- Partadib,s.

dem lethaliter fxviente 5 .ut enim ;non in-

ris bomini cap. 25. inquiens : Plantateflea

fulsé dixit ille: mulier eft melle mollior,

voluptuofam .defignat. fuperfluitatem 2 p5

li

quó nitentior , €ó nocentior ; fi te fovet;(ibi

Autemex parte ferreus , & .ex parte tefieus

favet; téque perdit , fite lucretur; ut.non

deferibitur , quia delicata eneus.munc án.e0-

jam virago, fed vorago fit: nunc mulic-

rum odium obduratur, per 4uos fortà à fuis

bribus jam fide illecebris .qui amore pul(a-

de(ideriis veffringizur : munc verà «um.cone

ris cupidineo, ad effrontem accede mulie-

eupita [uppetunt ,. án.eorum . duxu vefoluie

rem ; incolumis haud recedes; :nil eidem

AT,

magis volupe, quàm te abforbere,opes ex-

! ?Corruït,'foräu'fcque teloluta in pulve;

$f

ä'

fugere, divitias emungere , & animam a«

"6$, quz carnis.adhzlerat illecebris: fplene

I

ere. - Quotiesmulier procax fuis cum vie

duit auro, enituit.argento , :donec foedas,

IO illecebris pugpas,rapparat., 'Ocyüs ut.eum

«oenofásque :amplexa .eft voluptates : íed

$u

expugnet, 4 exlapfíu viri furgat ipfa ad

«um primüm amori adhazfit cupidineo care

uiumphos , partem in homine quatit cate-

nis indulfit illecebris,, non.amplius.auri ni«

ris imbecilliorem , concupifcentiam fcilicet,

tore claruit , fed caruit.etiam ferri conítan-

cujus flamrnas **fucc,cpdcns innocentiam :exe

135 ;G anfelix cecidit deliciis.diflue

ns, qua

Dibiang]

tinguit,

divitiis affluensfleverat,

JIP. :h

"haBo —— A angw At

$4.

Nileftquod prom-

Infigne hujus pugne monumentum ,

ptiüshominem $ fuprem

Oo.excultarum vir-

expreffámque imaginem dedit toti pofteri-

tutum faftigio án.coenum , pulverésque for«

tati. giganteum illud Nabuchidonoforis fi«

«lefcentium vitiorum dejiciat,, quàm amor

mulacrum , «ujus caput auro rutilavit, pe.

cupidineus, &&mulier procax, €onctipifcen-

€tus terfo enituit argento , femora limato

[ w s E . EM "GNEE 3

tiz favens, G carnisfovens delicias. Mulier

fplenduerunt zre, tibiz polito emicuerunt

fi procax fit, ac lenociniis illiciat, hominem

üb, ^ d, p

ferto: fed adhzíit pedibus coenum , quod

quem allicit decipit, teftis Adam ,quem é ter«

C pl

fui mollitie ita metallorum omnium -evira«

(j ].

re(tri paradifo mulier exclufit ;; vel multi-

vit fortitudinem , ut . fingula ad delabentis

plici interrogatione | circumfcribit , donec

i

é montis faítigio lapilli ictum mifera ftrage

Ü

capiat, ut contigit Petro ad illum ignem, in

Dapiel ,

corruerint confuse permixta, & faville e-

quo fui oblitus Magiftri friguit. deftitutus

&

tfiam diffipatae: 'fgr;u]ït flatuam m pedibus

ejus amore: mulier. igitur & Adamum ad

l.

E

pra-

U

. Amor cupidineus malorum faber perniciem cudit, — 18

j

latura, qui incauti labra admovent lethali

,

p'ræVarï'candum^-im'pu'ïit,, & Petrum ad ne-

AX

1]

gandum compulit : nimirum fcemineus fe-

po tionl.

xus inftar anallz, oftiarie fungens officio,

Scio ab impudicis mulierculis fuiffe

quotquortillicit , autexcludità vitaficut Pe-

'olim philtra, :& amatoria pocula adhibita,

li

trum à Chriíto,aucdetruditin mortem ficut

virisque exhibita.ad amorem «upidineum

h

Adamexclufit & paradifo,

'conciliandum4 quo minus cautos fibi vitos

$6

ANunquam non noxia mulierviro,cüm

devincirent , :ut refert 'S, Chryfoftomus

1]

velin primzva iradice protoparentis totam

Homilia de muliere,8& pulchritudine inquiensz

l

€orruperit pofteritatem, fuümquemaritum

Et multi quidem ex bis, qui meretricibus ad.

fimul, & Patrem veneno infecerit, mortique

berent, non : modóaternam mortem inde fub-

E

fecerit obaoxium. Heu quantos jam mu-

derunt ; [ed & bio mali malàperierunt,erume

lier viros perdidit, nec adhuc fzvire defiftit

nas.4 meretricantibus -mulieribus ;perpejf 5

in viros, quos omnes ad mortem pertraxit;

«um.:enim «ontenderent ille , ut adberentem

"

perttahit, & pertrahet; ;nifienim peccáffet

ffibi , .atque amore fui penitus adffringerent

le

prima mulier, & fomineis illiciis., molli

amatoria pocula apparárunt 5 dta.deinde n

büsque fua(ionibusin peccatum pertraxiffet

gravem morbum conjethum., €5.[ui , "talíque

primum hominem, :non moreretur homo

dentà araditum ex bac vitafufiulerunt.

L

je

in corpore, 'quia à muliere non fuiffet pri-

;Annon mulier procax amore :zítuans

$9.

" 1nus homo deceptus; nec ejus.animazeter-

«cupidineo fuo aconita poculoin amafiorum

"Tis torqueretur fuppliciis, Itaeítamor cu.

ánteritum temperat ? ;non poteft inon perire

pidineus, mulier procax, effrenata luxuria,

'quisquis lethali 'huic poculo lábra admovet,

fceda libido prz hottilibus armis humanum

:mortem ffcilicet cum:mulfo 'bibiturus, 've»

genus labefactárunt, proflraverunt, .ac vul»

nenum cum lacte: 'hinc]oannes Z4pocal. 17,

meribus faucium interfecerunt.

;:Meretricem illam:defcribit .blandientem fi«

317

iNeque humauo :generi rpropagando

mmul, & fevientem , habentem aureum ; po-

;

. quidquam nocentius amore cupidineo : quó

'cülum plenum :abominatione, :& fornicae

T

" pluribus vir feeminis :adhzereícit :eó minus

'tionis immunditiá , & quo delicias carnis, ac

l

foboli (ufcipiendz coníulit.

;An inon vide,

'concupifcentíz voluptates fitientibus porri-

"

.

zetur conducibilius ad humani generis laxio-

:geret bibendas, dicitur:enim deilla.Apocal,

Tem propagationem , non tinicam, fed plures

17.verf;4, /Et'babens :poculum aureum cim

foeminas ex pluribusAdz coltulis, vel etiam

nmanu fua plenum .obominattone , (5 ipmuns

€ cceno effictasà Numine fuiffe, '& viro ad-

ditia formtcationis «ejus.

iPoculum iftud à

fociatas? & tamen Sapientiffimus rerum Ar-

je

.Joaune deícriptum .amatorium «eft, :quod

tifex, mundique Conditor , vel.ab iplo orbis

'voluptates fitientibus in interitum temperat,

l.

'exordio continentiam introduxit , :cujus be-

:ac exhibet'amor cupidineus: :aureumreft po-

" Iattasiubg,

neficio feliciüs, 'ac facilius humanum genus

'culum;quia fucatonitore procax mulier al«

1

propagaretur: que fi deficiat, G'exzftuans

licit, fed ut veneno iríficiat, perdátque, ideó«

,

. Jibido ei fuccedac, jam 'homines priüs ene.

'que quamvis:aureum fit poculum, ;plenum

j

«antur, quàm naícantur, cüm nil 'fit, «quod

tamen'eft abominatione ; meque-auri :extie

la

valentius hominum obfit propapationi;quàm

mus fplendor'interni liquoris venenum abi-

j

effromnatacum pluribus foeminis luxuria;quá

'git, fed inauroillud propinat, utad biben.

l

etiam variis'morborum flammis aduruntur,

:dum blandiüs aalliciat 3 :ut;:non infcité Dio«

"

& impotentibus dilaniantur affe&tibus,'Olim

:genes'formofafcorta , venenatum mulfum

in fpectaculis, qui ex hominibus ob patrata

dixerit; voluptas:enim 'venerea venenum

ff

flagitiaerant 'extremo fupplicio addiéti fera-

'continet , «quod bibendum exhibetin mulfo,

je

rum objiciebantur fzvitiei, cum :quibus eó

Íeu.in'ementita , & larvata.dulcedine 'volue

valentiàs pugnarent., :quó periculum decli-

5

ptatis z hinc 'S; Petrus Damianus :procacegEp//tos,

fiarenon poterant: fed vix ullum reperies

mulieres viros .ad- carnis delicias illicientes

fe

. Épe&taculum humanogeneti adeo adverfum,

Vocat tirus mentium, gladium-animarum.s,

"ficutillud Salacitatis pugnas hominis inter-

'&$ acontta Dibentium.

i,

j«

DefbeGacul.

as ineuntis , ut notat Tertullianus: 750-

*

'Exhibent procaces mulieres :aconitum

€0,

. 2405

&

£4p. 2fo

fpellaculo nullum magis feandalum-oc.

'aureo in poculo., feu fuedtisin carnisüelie

eurrit , quamille 1pfewirorum , & mulierum

€iis; hoceft mellitum voluptatis ;ipoculum

)*

C

accuratior cultus , ipfa confeffo , ip[a in fa-

'oüentat:'amor-cupidin-eus 'exhibiturüsaconi-

'tum; feu mortem in melle, felleum hauftum

A

woribus aut con[piratio , -aut diffenfio anter

fe de commercio fcintillas libidimum «conffa.

mellea larvatum voluptatis dulcedine, — Ve..

f

u

bellant.

Plushumano generi nocet mulier

mnenum 'enim ad mortem bibit, quiimolliori

^

procax, quàm leo furens; quiautfcité Am-

fidit fexui, Gnítque fe .ab ipfo allici,acnimia

l;b. 2* d:

brofius : fevus erimiumm fHoulua libidoest,

'cum ipfoagit familiaritate, unde'S. Cypria-

Cain ( Abel

[e

tAp. Y,

ue nunquam manere quierum patitur affe-

nus Clericos monens ait: 7pf

mos fallimus o Eppuln. *

fervet , die anbelat , de fomno

"quotiens jnordimabiliter «eredi

UVIWS-.

&

]*

&um , uotte

jf

figuaantes 'ri(at.cin;ic,

excitat , de negotio abducit.d vatione vevo-

per fdem ucffram legis pracepta murari , us

1

—

n

cat, aufert con[ilium ,| amantes 1nquietat ,

snter ma[culos , 65 feminas fperemus pajfima

Nimirum mulier procax

J

—

dapfos inclimat.

vaffiratem inmbilem 'cuflodiri : diffculter

venenatum exhibet poculum, mortem ijs al.

"

quis veuenum bibet , & wivet z alludit ad

melli-

IX I U -

134

Diiïettat;ö' VTH,

mellitas carnis voluptates ; qua$ -fexusmd-

üt notat Daronius anto Chrifü $24. Inià

lior virisexhibet ; venenum continent,qued

confueviffe Ethnicos omnibus doenioniacis

ebibitur fucatá lethalisvoluptatis : tempera-

Numinibus ferpentes appingi, vel inículpi

tum dulcedine; voluptas ehim -amatorióm

afferit Jüftinus Ze Zpol. Antonin. & Delphi-

exhibet poculum , non tamen ad ffitim extin.

"ca T'rtpodi , *ex qua Sathan fertur oracula

guendam.;. fed acriüs acvendam; G ad interi.

fudi(fe etiam ferpens circumþiicabat-ur ; fed

. tumaccendendam:quisquis fapit eidemhocce

fpecialis'eft etiam Sathanze cum : mulicre fae

poculum- defipiat: rejiciatfibi oblatas vo-

^miliaritas,ut etiam mulieris cum (erpenteifi-

luptates, ne fuum in iisdem exitium ebibat.;

'quidé vel ipfoHebrao, adeóque primigenio

adeo veneno infecla eít illa potio; quam pro-

omine foemma ad ferpentem proximé acce-

Inprotreg,

cax mulier viris exhibet; & in -perniciem

dit: audiendus eft Clemens Alexandtinus in-

Tra&.ad. :propinat,:utnon immeritoviperz foleatpa.

quiens :' Dzonyfrum Menolem. Orgijs Baccbi

veríus im. Tiarbà S. Ephraeno Syro , ubifexum mollio.

velebrant., crudarum carnium efu facramzs

prob.mulier, rem vocat Expetitam rabiem , veítitam vipe-

ram illiciorum fucisad interitum adblandi-

agentes infaniam, G ca[arum carmmumn pera«

&t divifionem coronati. ferpentibus , ulu-

entem; & Anallafius Nizenus queff,ó 3, vo-

lantes Evam illam ; per quaim erraor eff con-

cat mulierem improbam , quietem ferpentis,

444 Neophyt.

fecutus z. & fignum Bacchicorum orgiorum.s

;Bi'm! 9*

diaboli folatium : & S.. Gaudentius, eeítus

£f ferpens mysfterjs initiatus.

jam veró [i

muliercularum motibus &quiparet ferpen-

4ccutratà vox [pettetur bebraica nomen He*ü&

tinisinquiens ; Zurpium feminarum colubri-

i,

ajpiratum exponitur ferpens femina,

ni geflus ad concupifcentiam. movent. illici-

LE

IAT.

An non vel à nudo geftu veftitum di-

Hinc perinde ac ferpenti nititar Sathan

obfequia procaci exhiberi mulierculze, cujus

manat venenum, Ífeu palliatum- fucata vo-

E

lenociniis ptomptiüs viros proflernat , vin«

luptate-?

€at, devinciátque intartara. Neque latum

unguem à Clemente Alexandrino abícedit

$. VHI.

S. Epiphanius £w compt doctr. inquiens: Dio-

Viperinum virus: viris. amafüs

nyfit Alj, qui Curetes, & carnium diliributioe

procax propinat enulier , cum. lenociniis

uem in[acris babent. ferpentibus coronati cla-

mantes 'j&, va illam adbuc Evam 4 firpente

eblanditur :. nec à ferpente abludit, à quo fi

deceptam invocantes , aut per AfpirAtam.»

fedutla fuit mulier $, bec bominem in-

—

wocem ex bebraica lingua , ferpentem . ad

gerniciem , 4c perdirionem

fuum errorem evocantess quia fi. Eva citra

duest,

*

Afpirattonem Hebreis mulierem. fignificat

e

61,

'Erunt, viperas feeminas -fe4mafculo com.

Heva cum afpirátione. ferpentem fignificate

Quód fi nominis affinitate ferpenu. prima

miícentes eidem caput amputare,mor-

mulier adhzeret; longé tamen ferpente no«.

témque adferre; nimirum viperas fce-

minas mares.ejusdem fpeciei per lenocinia

centior eft mulier , fi procàx , fi pravafue,

rit: etenim vipera ante commixtiónem

voluptatum, perillicia blanditiarum; ac il-

lecebrarum invitamenta ad necem trahere;

cum miare, dicitur venenum evomerc,quod

Íed hoc idem etiam prococes.preftant mu-

peracto opere iterum ebibit, ut notat S,

liercule ; Chriítum enim , qui hominis eft

Ambrofius, qui loquens de vipera ait ? per- L^ 4« a

caput, & ejus gratiam, qua hominis eít vita.

atlo conjuntlionis munere. Venenum , quod NAn |ap z

Íuis praecidunt larvatis deliciis, fucatisque

eyomuerat, rür[us baurire fertur.

Bbife, 55,

d*

voluptatibus.

Huc voco S. Petrum Damia«

Prava tamen muliercula venennm non

deponit, fed ponit; non minuit, fed au-

num, ubi hifce fuccenfens mulierculis eás:

que alloquens ait: - 7/es vipere virifay que

get; non exuit, fed induit; ut eos perimat,

pra fempatientis ardore libidinis , Cbristum.,

quos lenociniis illaqueat : hinc $. Petrus

qui caput esl Clericorum , caterorámque bo.

Damianus alloquens hujus depravati furfu- EPf. 55*

minum vefiris detruncatis amatoribus.

ris mulierculas ait : s ziferie, € incauti

62,

Quid exitialius, quàm hifce finere fe à

bominibus fic [anguinem fugitia , ut letbale

viperis illici? quid nocentius, quàm iisdem

virus eorum vifceribus. sufiuatis :

Quàm

annuere procacibus mulierculis, qua vitam

noxium eft , quàm lethale ex meretricio po-

adimunt. fpiritualem ? Plurimum cum fet-

culo bibere! tametíi larvatze VOluptatis P

pente praíefert affinitatis mulier prava . fi.

eientitz dulcedinis vinum in eo contineatur,

cut enim ferpentis ope feducta fuit prima

latet tamen venenum , & (i voluptas illicit,

9

mulier; ita ope mulieris feductus fuit pri.

venenum inficit.

mus homo, quia nullum eft Sathanz oppor.

Mos quosdam apud Bihnicos fertur

6&0

tunius in(trumentum ad pelliciendos,perden-

extitiffe, quó probum vinum nulli, vende-

dósque mares: fpeciali confuetudine, & fa-

retur, quin fimul emeret & de COrrüpto y

miliaritate fimul devinci Sathanam , & fer«

nec proinde ullum emeretur vinum fine vap-

Iuj l

pentem ex ijs conjicitur, quódSathan fer-

pa» nullum non corruptum, non infectum,

* gt

pente ufus pluriésfueritad plura etiam mira

meminit hujus moris Stephanus Cantuari-

agenda, acadnixus etiam ; ut à dementatis

enfts /ibro allegoriarum fuper -Abacueb. in-

hominibus cultum ferpentibus exhiberetur;

oftendit

quiens : (q-cencupf/cgn;fq carna

iabq-

Armor cupidineus malbmm fabefpernicicm cudit, — 18$

j

diaäo?m efcam voluptatis , fed latet aculeus

/ fum fervantur hoftes? quibus nil magis vo«

peccats, vel i videatur proprer. voluptatem

lupe, quàm humanum fanguinem fitire, cru-

x

li«

ampletlendam parvi penditur: fic $n quibua-

entásque fpargere clades, ac ferales ftrages?2

Jh

dam Regionibus caupones noluerunt — alicui

«quód fi.nulla fera nocentiiis in horninem de«

bonuum vinum wendere , uifí. emeret , & de

ázavit homine hofliliter adverfazte, cur da«

a

h

corrupto: volupcratem dixeris hujus cor-

tut homini beneficio hoíltes fervari, cüm ex

u

rupuvini exiguam quidem guttulam ; fed

ihiíce fervatis vitae :non minuantur pericula, . "

.'79' 1."5

qua omnem inficiat voluptatem , :quam

fed.augeantur? Huic Gordio nodo gladium 777

e

u

"

abíynthio afpergat , veneno inficiat ; ubi

adaptat S, Auguítinus, quicenfet per feras,

enim peccatum intervenit; ibi voluptas om-

«arnales deíignari appetitus; ac libidinis

y Pt

nis acetat, feu acefcit , & deperit : .fi fapis

exprimiinfultus : & quia ex arridente feli-

«itate,ex pacis tranquilla malacia affolet cus

A

noli ex mgfetricio poculo vinum hocce ebi-

bere corruptum.

Infecta enim venenoeft

pidineus amor petulantiüs infurgere, & pro«

Íx

ls

potio, lethalis hauftus, quo peccatum de.

«ax Venus.exitiali veneno in viros armaris

adeo luculento :datur beneficio, truculene

/]

glutitur, Quifuz confulit faluti meretri-

€ia hec decliner pocula larvata voluptatis,

tiffimosnon depeliere hoftes, fed beftias ime

-

mentitae dülcédinis, lethales has refpuat po-

pedire libidinum: fcité Auguflinus : 204

]

tiones,.

Exülat à prudentia , qui meretri-

4itz Ne multiplicentur $n te beilia fera, mi-

]

cium hocce fitit poculum.

Tum fi non bestiales quodammodo eupidita-

€6,

$,

Venus gtzcis Aphrodifia ;dic'itur,,'jhoc

£e5, 64 /:,35- dme: antellzgi uolutt 2 qua folent

eft fine prudentia, quia hac virtus minimé

de repentano fuccelu tervena felicitatis exi-

us

cum Venere coharet , quia caftitati adhze-

flere s uecenim. Deus bómsnes exterminare

]t

guoterat , && befiias non ;;?*fdäm vel perderes

Iet, Íítque propterea idem prudens, quicae

flus; nbi enim 4. Petré 4.. dicivur : .Effote

vel pa[ci potius mon perinittere,

u

Si enim fuis fuiffet blanditiis humana fe.

68.

átaque prudenzes ; Syriace legitur e(fore caffi,

la

acli cafftas prudendüam complecteretur ;

licitas hebrzis lenocinata, hi terrenis indul.

u

nec quisqtbám fit prudentiz ftudiofus , quin

"gentes voluptatibus luxuriam árritáffent, &

"

caítitati$ fit cultor.

arridentis felicitatis fomento fodis ftuduif.

Quàm diré fxvit in

!/ó

hominem cupidineus amor, quem ratione,

Íentlibidinibus ; at .quoties hoflilia arma

ctüentas neces minitantia :timorem incutie

coníllio , & prudentuià deflituit, imo & hu-

7

manum genus cortympic,mmuitque? Hae-

unt; libidinum non infurgunt irritamenta?

r

que ratio, cur Joíue cum ageret jam . ani-

& quia potior eft amor cupidineus ad cver-

tendum humanum genus, quàm armatus

:

mam, dum fítudiofius populus curat incre-

lh

menta libidinis , procurat detrimenta re-

hoftis ad illud :delendum, re&té datur bene-

ficio truculentos ferváffe hoítes, ne focdz in

movere; fi volueritie gentium barum , que

)a

snter yes babitant erroribus adberere, &

fürgerent libidines , qua populum corrume-

.

cum eis mifcere conuubia , atque. amteittas

perent ; quamdiu populus cum hofte de-

«ertat non purpureas Veneris rofas ftudet

n

copulare, Jam uunc fcitote, quód Dominus

J

Deus vefler noneas deleat. ante faciem ve-

decerpere, fed palmas demetere hoftili ir.

firam; fed fimt vobis in foueam , ac laque-

rigatas cruore , quibus tropheis ornetur ,

um, 6 offendiculum ex latere vefiro, &6 [udes

triumphis coronetur: fin veró hofte peni-

. ngl r Hit

" 340 607

$n oculss vefiris , donec vos auferat, atque

tus deleto otio torpefceret populus, libidini

vacaret, ac foedis difperiret naufragiis in

difperdat de terra bac optima.

Optime

64,

enim ei innotuerat; libidinofa connubia, &

: N

libidinum pelago, marique Veneris * fiqui-

a

dem ad perdendum hominem nulla nocen-

improba luxurie commercia long? graviüus,

ul

nocentiüsque minari damnum , quàm holli-

tior peítis noxià carnis voluptate , qua la-

lls

les phalanges attuliffent periculum. — Si à

&ea fub malacianonnifi naufragia apparat :

ideo Venus ex aquis nata fertur,

;s Bf sf

militibus libido expungatur , ovant ilti

quia nonnifi

triumphis celebres : at í) carnis adharent

aperiendis nauíragiis ftudet,

!

illecebris, íi fcedis indulgent libidinibus ,

Idque etiam caufz , cur Venus aquis

69,

""

noníolüm «cadunc devicii, verüm & de

emería Orco parietur, & Acheronti; quia

ff

terra proríus abacti delentur ; cum eos

ficut quidquid orci ingreditur januam, nun-

00

quam egreditur: ita ubi domum quis fue-

libido auferat , atque difperdat de terra hac

optima.

à

rit meretricis ingreffus, ac Veneri adha-fe.

f

€7.

Scio pre ceteris be

neficiis , q&ibus

rit perquàm difficulter viz refílituitur fa.

n

lutis, & huc refpexit Salomon cüm dixit

Deus munifica largitate iuum cumulaverat

L.

Proverb.2, Er a4d suferos femita sllius

LJ

r

í

t

populum illud recenferi przcipuum, quàd

omnes qui sugrediuntur ad eam non vever-

non uno , eodémque tempore hoftes fuos

"

zentur , nec apprebendent femitas vite : ni-

deleverit, fed ad populi exercitiüm, G utie

y

litatem íervatos eos voluerit : ANon ejiczam

inirum ut pronior pateat ad orcum aditus,

Je

Exodi 2 3;

iter fternitur plenum illiciis , teffelatum vo.

7,22,

€os à facie tua anno uno, ne terra n folitu-

];

luptatibus, deliciarum fucatum lenociniis,

dinem redigatur , &f ere[cant contra te be-

floículis ornatum ; & ideo proprie falutis

-x.

n-

ffie. — At fí. vetus eft parcemia bomo bomini

oblivifcuntur, qui orcum adeunt procacis

Leo, qui in munificum beneficiorum «en-

j

muliercule facem praferente . cupidineg

Aa

anmiore s;

L]

Verarfi de Affelitbus Tom, 1ly

,

186

Differtatio V11E,

amófe: huc fpe£&tat illud Ofez cap. $.. Nos

5- IX.

dabunt cogitatioues [uas, ut revertantur ad

Deum fuum : fin veró quaras , cut ita fui

Eatenus prifci bomines Amorema

fuzque falutis fintimmemores ?. fubdit Pro-

eupidineum pinxeruntyvelffnxerunt ve-

pheta quia fpiritus fornicationum in. medio

€orum.

latum oculis, quia noxiA ejus flammá,

qui ardent tenebris offunduntur

79.

Difficillima fané eorumeft falus, qui

foedis fe libidinibus proüitu&re. E(t orcus

C4CiEALLS, -

immundorum fpirituum Regio: & quid me-

73

retrix nifi foeda officma, ubi nonnifi pravae

Atenus finunt homines fe tam mifer&

ventilantur cogitationes, & fuppeditante cu-

decipi pravis,ac procacibus à muliet-

i

pidineo amore flammas, ignésque avernali-

culis: quia fucatz venereatüm volu-

. busnoxiores féelera cuduntur néfandarum

;f('m;Zo 2 * 3»

piatum delicie rationem obruunt , cui fü-

libidinum; pulchré propterea Chryfofto.

mus, & caligo cupidinei ignis tenebras of»

Maith,

mus cellam meretriciam draboli officinam €-

fundunt, ac fepeliunt ; unde Ambrof(ius lib,

.tiam dicit; eó quia tartareus artifex in ejus

1, de Cain G Abel cap. 4.. Deus deliciis , &&

fh

finu inffrumenta cudat, quibus viros deci-

gaudijs nosiris ponit. modum , ne fuper l-

piat, & deceptos ad tartara pertrahat; pro-

veum effufa rationem obruant : & ideo coéte

nus igiturad procacem muliere

oftis cur-

cet Deusterrenas delicias; quibus amaritu»

rit tartareus , perinde ac fues füum ad ccc-

.

dires intermifcet, ne mens,G rationis vigor

.

deliciis hebétarus cecutiat ; czcitate gaudet

ipPfak 33. num, ut notat Chryfoítomus inquiens

quemaa'moduin*ubz'?þ canum eó porci concur«

amor cupidineus, cujusimpenfius ftudium

"runt; ita ubi [unt meretrices ,. U meretri-

eít, oculum eruererationis ?- unde Chryfo-

cía carmina illic congregantur. & demones.

Ítomus Hopil. 8. de penitent. ait * cacitas

Saihanicos igitur hofce ante porcos pelluci-

?ala efl adulterium , oculorum eff morbus,

das projiciunt márgaritas quotquot animam

non corporis , [ed anima prius, — De viris

ro fediffima delectatione tartareis hofti-

Sodomitis, qui oftium Loth mgïæ 1 fatage-

bus proculcandas tradunt, ac fpurcitia luto

bant hofpitibus abufuris dicitur, quéd per-

Genef. i.

immergendas.

Idque caüfz ait S, Ephra.

cuffi füerint excitate :

Eos qut fari.r £rAnt

Tra&t . ad-

'Ul?'juï ii

mus Syrus, cur catervatim procacium mu-

pereufferunt cacitate d minimo usque ad ma-

lierüra frequentent doemones lupanária'

;robns mi-

XÜBMum , ita ut oflium znventre non po[fent 2

lieïe:-

nam quid efl meretrix ? ait. Ephrzemus

:

nimirum relpondit fceleri pccna; rectécot-

caufa dsaboli , diabols confolatio, arma di4e

poris etiam cacitate damnantur, cum men-

i

k

tis cecutirent c

C

uli ob

& ks

f

mum libidinofum

boli, triumphus . tencbrarum , dux. delictoe

'

dFinLs.

ob luxurias, quibus diflluerent, flammás-

i,

An non mu

lier procax diaboli caufa ,

quelibidineas , quibus exa(tuarent, pul-

ciüm per eam jus in animas acquirat ?

An

chré S Ambrofius lib. :. de Abraham cap.

non mulier praya, &t impudica patrocinari

6. Percu[ferunt. illos Angeli cecitate ,. ut

etiam oflum domus , quod aperire cupiee

dicitur doemoni? cujus caufas parvo lucrae

tur impendio? an non dicuntur meretrices

bant. non reperirent . fimul etiam illud o«

gehennam fulcire , tartareósque fpecus fu.

flenditur ,. quta caca ef omnis (i—bidqs &

l

(tentare, cüm hominum frequentias infe-

quod esi ante [e non videt.

liciter in eosdem detrudant ?. hinc fcité de

meretrice Proverb. $. Pedes ejus defceudunt

Crebrá vifüs jacturá punitïxr, qui car"

7»

nis pet venereas voluptates .indulget illece"

L

in mortent , €6 ad suferos grejfue. illius pene-

^btis, & oculorum ufurá deftituitur , quia

trant , dbi hebraicé legitur ; Er imfernum

interni oculi ufum amifit.

Plura hujus

grelfus ejus fustentabunt : quia prava mue

Íupplicii generis fuppetunt exempla, &prze

leres multos ad. tartara adducentes infer-

num fuliunt, quem implent ; quafi effet

cateris illud Algari Reguli , quod refertur

à Polydoro /ib. 4. Hifior. Arglic, Algarus

infernus nutaturus nifi meretricio quz(tu

enim Regulus Fridesvidam Ducis cujusdam

fuleiretut. Ímó improbam mulierem in-

ferni etiam fceptrum. vocat Ephrzmus Sy-

filiam Virginem. Oxonienfem ad (truprum

Let, li'o

cüm niteretur adigere, ac fugientem puel-

rus,qui quarens; quid fit procax mulier, re-

lam perfequeretur cupidineo exagitatus a-

Ípondet, nil aliud, quàm, jsuvenum perdirio,

more; illaftatim in oppidum proximum

fieptrum inferni, Liquet, morem olim Per-

recepta, fores ejusdem Algaro clauduntur

farum fuiffe, quo fceptrum in clementiz , ac

infequenti, qui & oculorum ufum (latim

ietatis tefferam extenderetur: uthabetur

amifit, quamvis mox puella fufis ad Deum

in ljb, Eflber, fed quàm diffimile hocce pra-

vz muliercule fceptrum, càm non in cle-

precibus Numen Algaro placaverit, vi«

fümque intercefferit, ut inde videret, quan.,

mentiz fignum, fed in fzvitie notam porti-

ta czcitate laborent quorquot Virgines

gatur, hoceítnon ut erigat correptum ti-

more animum, quod in E(therem fuo prz-

DEO facras amore. cupidineo infequuntur,

ftitit Affuerus fceptro; fed ut animas ad fua

cüm perfzpe in hujusce teílationem rei o-

culorum deítituantur ufu, & lucis ptiven-

detrudattartarea regna, nunquam finiendis

urufura, EtiamSeleucus legem tulit, quà

torquendas cmciatibqs.

a-

. Amorcupidineus malorum faber pemiciem cudit, — 187

adulgeris oculieruerentur ; & cüm ejusfilius

-tut ratioobruatur, Lethales luxuriz aquas

juxtaà Patre fancitam legem | utroque debe-

non bibat, qui letheas non vult undas ebi-

ret oculo privari; G populus enixim Seleu-

bere; non coeca caligine tantüm . mentem

cum rogaret , ut vellet cum fliolegis rigo-

fuffundentes, fed & memoriam prorfus ex«

rem temperare; permifit tandem Seleucus

tingue

1

ntes rerum divi-narïum., ac iæternæ Ía»

fe fle&ti populi precibus, fed falva lege ejus

lutis.

76»

fupplicium divifit, fuo prius, deinde filii

Lta in extima cutis fpecíe videtur proz

eruto oculo,

Hinc : conjicimus , quanta

cax mulier, fed ocyüs ad lethum pertrahit,.

mentis laborent ceecitate , qui amoreducuns

quos fuo rifu allicit : latent fubblandze vo-

Ti

tur cupidineo , càm fancitis legibuslumine

luptatis larva infidize: Venus (iquidem aquís

etiam deílituantur externo ?. & fortáffis

aflueta, € quibusfuám traxitoriginem,letlia-

prifci homines amorem cupidineum velatis

les jacithamos, quibus qui amore cupidineo

pinxerunt oculis, vel potiàs finxerunt ipfum

ducuntur ad necem alliciuntur, ac perducun-

Czcutire, eóquia quivis impudicus amor te-

tur,quia perinde capiuntur ac pifces; fcité

nebras menti offandat, q

S.Nilusait: Letab

[

j

:

iet palpabilem in-

E

jus vita fluxa nonte ob. 15* I?WM

vehunt czcitatem.

leclenty latent bami, apparanzur infidia, ani-

tis cupidin&i ocu-

mamnon fecus,ac pifces irretientes : amore

74

Idque proprium amo

lis ftatim in&idiari, lumina tetro fuffundere

cupidineo perinde ac liamo . utitur tartareus

fumo; mentem tetrainvadere caligine, quà

pifcator homines decepturus, ac in interituam

omni de(titutus lumine , hoc quiardetamo-

expifcaturus. Qiuistam (ni immemor, fibía

re, quó pergát non videat; SL1deo praceps

queinimicus, ut nontimeat hujus tartarei

in feedas raat libidines ,. ac nefanda crimi-

pifcatoris fraudes, non expavefcat infidias ?

naj quienim luxutize fordeícitceeno, ratio-

quis coelo, & perennaturis nàtus gaudiis, ve«

nis oculo amiffo non videt[celerum foedita-

lit coeno Venerez voluptatis ineicari ; flam«

tes; nec pericula, quz imminent ; nec mala,

mísque addici in gehenna nunquam extingü«

qua adítant; neque poenas , quae Íequun.

endis?. quistantam c&citatem; ac impuden4

tur; neque gehennam, cui deflinatur ; quia

tiam non ftupeat ? Quis ctam craffam nonexe

licét ceelo natus , coeno « adhzreícens fore

horreat amentiam ? etiam Philoturpes Ve-

didz luxurie lumine deftituitur; quia .coe«

neris voluptates hamo efcarum füucis larvato

;Genef. $

|

l

mofa caligine obruitur : fcité S. Chryfofto-

pariavit /ib.de mundi opifie . inquiens ? Lafci-

mus Homil. 1. ia 1..ad Corintb. ait: Quan-

va voluptas, procax sntliercula ; amatoven

do ab impudica libidine capta fuerit anima;

appetir, quarens fHupri conciliatores, per quog

ficut nubes, & caligo corpovis oculos, itacum

bomines bamo capiat. Ex huic fuccinit Plato

alla eripuerét. meutem , & perfpiciendi fa.

in'Catone,ubi vocat voluptatem sealorg; »

eultatem , ntl finit videre ulrerius.mon pra..

efcam.. Annon ficta, & fucata eftea dulcedo,

eipitium , non gebennam y. won timorema :

qua voluptatibus adhzreícitvenereis? efca

quia nemo tam craffà laboraret dementiá,

eft, fed quá hamus homines premptius dece-

h

;

qui tam poenitenda vellet^labe foedari , fa

pturus operitur,

poenam cogitatet, fi perennaturas gehennae

Cupidineo, qui amore ducituryoblatam ^ 7»,

l.

flammas mentis intueretut oculis: fed quia

fibi videt efcam;cui pleno ore inhiat; fed dum

oculis caret, emnique lumine deftituitur,

dulcedinem fucatz jucunditatis guítat ; mel-

qui libídini famulatur j ideo orbatus oculis

litam deglutit venenum. . . 'T'imeant quot-

quot hac eíca illiciuntur, latitant enim fub

preceps in omnia »ruit- foedze libidinis fcee

j

Ih

lera,

illecebrisin(idiz; latitat fub efca dolofa ha,

71*

Proditumelt, corvum in fibi obviis,c,:a-

rnus dolofus: mortem deglutit , qui hujus.

daveribus ocülos primüm effodere , & huc

elce dulcedinem guftat: probé monet S. E«

refpexit Salomon Proverb. 39, verf, 17. in-

phraemus Syrus fermone de reta vivendiva-

quiens: Ocwlum qui fubfaunat. Parrem , 68

ä

Fione inquiens ; «m ea, que fenfui jucunda

r

qui defpicit partum matris fuay effodianteum

fétnt , confpicis,cave,ne capiaris jsdem,nam

corvi de torrentióus : , hoc elt amor cupidi-

$

$n illis laqueus, 8 efe a mortis latitat , meque

neus eum effodit de torrente. fcedarum vo:

euim nudum pifcator bamufsá in

uAT. dés

luptatum, quz perinde ac torrentes aquz

sittit : ficut pifcator hami infidias allicientis

turbidz , ac feeditatibus fcatentes fluunt ?

efce occgltat latvá ; perinde ftygice paludis

lc

fluxze fiquidem funt Veneris voluptates, quze

pifcator homines expifcaturus infidiasnectity

ftatim delabuntur , & nonnifi veftigia relia-

hamos inaquas demittit venereas, non nu-

r

quutit foeditatum ; Quàminoxius eft hic cor-

dos tamen; fed voluptatis dulcedine fücatos,

vus, qui oculis infidiatur, quos fuo defti-

quibus amore cupidineo capti promptiüs

tuat lumine: cecuseftquisquis ab arca cor.

adhzrefcant,

Hinc dum in fluentis hüjus

[

dis fai hunc non abigit corvum; utabeat, &

vitze delabenübus aquis ludere videntur ho.

non revertatur.

Quod fi Noé corvum - ab

mines, hamis hifce voluptatum efcà larvatis

,

arca dümifit, ut inde conjiceret, fijam diluvii

inhiant, G miferé capiuntur etiam ludentes,

2

aqua ceffáffent: amor cupidineus,velüti cor-

unde fe(tivé Augufünus monet, ut nolimus.

1

vusSathanicus non luxurig aquas ficcatas

fidete hifce voluptatum efcis: Noli gau

d

"

ef(e denuntiat, fed earum (ugiter inhiat in.

ere InDfalm.1o; |

adpifcem,qgti in efca [ua exultat , nondum

Je

€rementis; ut càm 'isdem homines abluun-

r

irabit bamum pifcasor.— Namjam ille babee "

ia 2

AUW

Vérani dc .43'662:'6;" Tom. li.

188

! Difïertatio | Vl ov

bamum in fatccibus, t£ quod tibi videtur

doquiis inflammetur freguentibtts & 2104]1' f^.

longum , breve est; omnia ifla eito tran[eunt:

cibus inardefcat ,. i fpem petenay

AUTLAL,

latent ubique hami, quia exhibet fuas ubique

affetium deferat: faciant igitur multres tua

mundus voluptates, qua tamen hamos ha-

vocibus fuis bamos.

Has fraudes declinat,

bent fuos dolosá inefcatione ad fraudem,&

qui in foeminas minimé inclinat; eó tutiof

necem fucatos; & przíertim inluxuriz vo-

- quiseft, quó longiüs à procaci abfcedit mue

luptatibus, carnisque illecebris Sathanicus pi-

liere.

Diícas alieno periculotu& confulere

fcator hos demittithamos, tendit infidias, ut

faluti: quotvirosetiam pietate inf/gnes,for-

deceptos homines perindeac pifces ad mor-

titadine invictos , & virtutum fludio cont«

i

- temtrahat; ludentésque in vita capiantur tri-

mendatos non perdidit procax mulier ? . An

non David inípiciens Bet(abeam. fe lavan-

- fles ad necem;qui enim Venereis incautus lu-

- dit inaquis; eícam fentit inhamo voluptatis,

tem hamum in fonte deglutivit;eícá volupta-

fed mortem deglutit iniquitatis ; & quot-

tislarvatum? Fefellit nimirum ^ muliebris

quot hos non declinant hamos neci addicun-

fpecies Davidem, quiin aquis deceptus exti«

tur aeterna.

mz pulchritudinis efcá ille&tus peccati hae

79

Quos non fefellit. venerez v

duptatis

mum noxié quafivit, & lethaliter deglutivit;

hamus? quosad tartara non traxit? quot

appofité Theodoretus loquens de lapfu Da- Qeifios, im -

non perdidit, qui hocce in hamo aliquid fe

vidisait* Cim fimpliciter non curiosà difpee ib. . Rege

- Jucraturos fperaverant ? eó cautiüs caveri de-

xiffet , vidit mulierem,que lauabatur ,5 for-

bent latvati hami, quó exitialiüs incautos de-

minefeazus — pulcbritudine bamum d

eg/uf

cipiunt: an nonlethalis amor ille; qui fub

tioit peccati,

eíca larvate voluptatis lethale exhibet pecca-

Quéd fi David inconcuffà loricatus for«

$9.

ti venenum ? Oflentant. procaces mulieres

titudine, quia fimpliciter,non curiosé mulies

inanem, ac latvatam pulchritudinem,vultum

tem conípexit;foedé cecidit ?. qui ftabunt vi-

fucis illitum,frontem ferenitate arridentem;

ri curiofiüs foeminas fpe&tantes ?. Quid fpe-

genas purpureis - florefcentes rofis ; oculos

&andum in ipfis, quàm turpiffimus lapfus?

blando allicientes afpectu : fed' cavendum

David mapalibus;cafisque agre(tibus innutrie

omnino eít, quia fub.illarifüs, ac ferenatee

tus ea fortitudine adJeonis,, urfíque intrepis

|

-dus occur(um infurrexit , ut non folüm tne«

frontis larva latet hamus, eó exitialior, quó

LO

fub voluptatis illecebris, (ub deliciarum le.

tum ferarum ferociffimis incuteret , fed &

nociniis patatas celat infidias, e(cà fucatum

gloriose profterneret: David,qui non folüm

occultathamum; fcité S. Nilus agens de ne-

ab oculis femotus hominum f£eras difcerpüit

Ordt,Y1,. quioris fexüs infidiis ait: Orpantur , offen-

in ipfum fevientes, verüm etiam coram po»

tántque fe jam liberà , & vultus ornatu quid

pulo gigantem laceffivit;pugnavit, expugna-

i2 animo lateaty indicant, intendunt fupercil-

vit; adunius lavantis fe mulieris fpeciem foe»

lia, & palpebras circumvoluunt, collum ape-

: dé cecidit; quis adeó remeré de fe . ipfo fen«

viust, G toto corpore delicias agunt, mollibus

tiat, utítare fibi fpondeat coram procaci mu-

utuntur verbis , & dulci vocis fono. auri-

liete, cujus pulchritudo virum feedat,fpecies

bus blandiuutur ,, donec animam tuam plené

devenuftat , & oculi il!is bafilifci nocentio-

diripiant,. && depradentur. . His veluti bamis,

tesinterimunt ? Qui Davidem fecutus eft in

atque e[ca ad mortemraperis imprudens, bis

lapfu; eundem mox imitetur in timore ite-

vetibus, & varijs plagi captus traberis ad u-

rum dilabendi, David enim timore concuf-

geritum : cave,ne te blandis fermonibus ir-

füshoftem timet:: efverrili faciem tuama A

vetiants pefliferum enim "!s venenum inest:

mey6 fatius fum conturbatus ; quia fi procax

adeb e(t procax mulier viro in(idiofa, ut nil

mulier Ínam prodat fpeciem , & fuum nobig

in ipía fit, velab ipía fiat; quod . infidias non

' Deus auxilium fubtrahat , neceffe eft immie

nens timeamus periculum. David cum femel

li TU

tendat, quod laqueos nonapparet, quod ha.

mos latvata non infltruat efca ad viros , qui

libidini induláffet . propriis proftratus. fuit

*il,

amore ducuntur cupidineo, decipiendos, ca«

oculis, & qui alienis fubjugari non potuit ar«

piendos, & ad necem trahendos ; uncate funt

-mis, vincitur foeminea nuditate; & ideo quia

. procacis muliercula blanditig,rapiunt, quos

femel cecidit , iteratos timetlapfus, fi Nu,

tangunt; cavendum eítab omni; quod foemi-

minis ope deftituatur;experimento edoctus,

neam redolet mollitiem, quia egam verba

quód tametfi ferarum infultus, horribilísque

hicine(cant, & decipiunt.

-truculenti Gigantis vultus. animos exacui(s

79*

(ent,virésque addidiffent; ad unum tamen,&

Solent, qui hamo pifcibus infidiantur fi-

lentium (ibi indicere, ne verborum ftrepitu

hunc fimplicem Bethfabeg intuitum victus

terreantur pifces, abeántque incapti: fed.

miferé cecidit, fortitudine deflitutus : non

n

procax mulier etiam verba in caffes trahit, &

adleonis occurfum, neque ad gigantis mono«

in retia tendit, quibus minus cauti capiantur

machiam , fed ad mulieris afpectum cecidie

viri : tunchamum demittit, cüm blanda ver-

vi&usà foemina, qui vi&or fteterat cope

ba immittit; tuncinfidias occultat , cüm fe

tra Leon;m.

ipfam manifeflat, féque infpiciendam prodit;

Ícité S. Ambrofius. inquiens: irilis fexus

378

2ullo magis lubricus, quàm mulicbri decore,

$iió gapitur, [2 maxim(ä fi ardor mentium al«

g. X.

x

M

m

h-g,?

tht

-

| Amor cüpidine-uslmalc)mm fabcvn;' pemiciem cudit, — 189

cem adigit ; «ujus dulcedo venenum exhi*

5 Xo

bet, Nulla zfítuante concupifcentia eft fe-

ra truculentior,

Scorpius quamvis facil&

" Concupi tentia amore — illiciente

lenocinetür ,. venenum nonnifi de poflico.

bauflum [pandet nectareum ip aureo o-

corporis jaculatur, & ultima fbi parte per-

cutit , ac vulnerat ? an non etiam carnalis

Iuptaris poculo 5 fed nonrrifi letbale proe

pínat venenum : blandà inci-.

voluptas , infolefcens concupiícentia fcof

pit » G dirà definiz.

pionem venena effundentem refert? :amecdff

fuis eblandiatur lenocinijs » ac extima arti-

$n

Ileft, quod valentiüs hominis infrin-

deat fpecie ; in venenum tamen definit, quo

: gat fortitudinem , enervet vires ve«

nonnifi trages fpargitanimarum. |Quóodfi

nereà voluptate , expertus id. fuit

de Aulico quodam falfa felicitatis fpe decee

Pharao , cujus filicinea durities divinam in

prus Sidonius Apollinaris dixit ; eum à for-

L. if

fe indignationem obarmaverat ; delegatur

tuna adblandiente interemptum. — Ouem.a

834

Moyfes Omnipotentie Vicarius, qui paíto-

eruentavit fortuna diu lenocinantis perhidos

xitio baculo Numinis veluti f(ceptro, non

fimis , qua virum , t fcorpiu. ultima [ui

Qnfios t

— hominibus tantüm ; fed G ele

entis impe»

j^rte percupfit.

ret; quaque in petvicaciam

à

erro dürioris

Id forti

üs cenfendum de illiciente cons

^/

*

| ihbo h Reg.

8j

Principis obarmet ; enixiní depofcebat Moy-

eczlpifcentia . quxz cum .n'eäa'rcu.m.fpondeagj

hauftum inaureo voluptatíspoculo , teverà

fes exolvi populum , ac libertate donari ; cui

tamen rélu£tatus Plarao ; compedes infrin-

nonnifi venenum propinat : blandé incipit ,

gere, jugámque removere , quo populus z-

& diré definit ; delicijs affluentia initia ex-

hibet; fed exitu cunéta funeftat ; ridet ore,

' que premebatur , & opprimebatur , pervica-

citer detrectavit : fed Moy(is Virga in Dra-

& vulneraccaudá; blanditur vultu, fed pe-

"conem mutatur 5 pellucidi fluviorum lati-

'de percutit,conterítque; ac interimit , quos

"ces nativum exuentes chryftallinum nitorem?

vultu ad fe traxerat : probé S, Chryfofto-

"fanguineum induunt colorem ;5 non tamen

mus i» ferm. cóntra luxum ,. & crapulan

hisce fignis fle&itur Pharao, fed ejus fuper-

ait ; £eraeffvoluptas , feragravs : ntoue

'bia indürefcit pervicacior,

Quid tunc?

frorpio , neque ferpens in. uifceribus nojivie

Exsod, $. L. Vonjo mufca gravi[ma in domos Pbaraonis ,

fedens zta utrinqee graffatur 5. ficut drlsesae

& fervorum ejus , 8 inomnem terram 4Eay-

rum concupifcentia omnia fubvertit , & per-

dit. Fera nonnifi carpori infidratur , fed

pti» eorruptáaue eff terra ab bujmod:mue

ftis.. Quid t quód ad fuperbiam retunden-

bac ohm infederit und cum corpore animam

dam Pharaonis non é fylvis accer(iti faére ru«

etiam perdit,

gientes leones ; fzvientes Panterz , feroci-

Nulla fera eftuante concupifcentiá ,]e-

IT

entes Urfi, fed minutiffima coacervantur in-

nocinante luxüriá eft nocentior, nequeevo«

fe&ta mufcarum agmina ? cur ad delendos

mendis venenis aptior , càm abuna libidine

Égyptios non elephantes turribus obarman-

veluti à feedito , corruptóque fonte omnia

tur, fed muícz rurmatim accerfuntur? An

fcaturiant vitia , que veneno nocentiora non

Ízeviüs muíca , quàm leo valuit in Pharaonem

corporis tantüm corrumpunt vifcera, fed

irruere? fi mufcainermisvolat, fiadífolüm

anima perimunt vitam: libidofiquidem cün»

^smaníüs motum infidens tabulz avolat , fi ti«

incrementum fubit languores auget , & dea

fedtus multiplicat : & hec ratio, curhomie

!' Minan i

mida quemlibet expavet occurfum ; cur mu-

fcas ad duritiem retundendam Pharaonis , ad

nes Venereis indulgentes voluptatibus , foe«

: Kgyptios debellandos , pervscacésque delen-

dísque addicki libidinibue , confumptis car-

dos Numen accerfivit ? quia nimirum per

nibus , deftituti viribus mifereé deficiant ,

Lib,18.Mo- muf(cas , ait Gregorius Dapa , appetitus (1g»

ut autumat Clemens Alexandtinus , 'inquxia

ral,

natur libidinofus, amor cupidineus , volup-

ens: Homo ex bominenafezitur , &evellirur,

Ab s u dage

tasvenerea, qua ad hominem prefternen-

vide damnui magnitudinem z totus bomo per

CAP.À Ko

dum fortior eft quocunque armato exercitu:

exinanitionem corpori abffrahitur: / dicit e-

pulchré Gregorius : ZEgyprtws , qui bujus

LÀ

nim boc nunc 05 ex offibus mess s G cavo de

suundi [beciem tenet ,. mu[cie. percutizur

.

caAvYno mes.

Homo ergo tantum vexinani-

mu[ca enim nimis infolens , && inquietuns

tur femine , quantus videtur corpore * eft

animal ef? ,. in qua quid aliud quáam info-

enim generationts initium , id quod recedir.

- dentes cura defideriorum carnalium defignan-

-Minus adferret mali amor cupidineus', fi

,

j

folüm perimeret corpus; G nón animam

$2.

interimeret; parüm effet, fi homo venereig

Ut igitur pervicacia fuperbientis Pha-

raonis retundatur , ut /Egyptiosegregié De-

indulgens voluptatibus corporetantüm defi-

us percütiat, non rapacesarrnat leones , nec

ceret, nifi & mente miferé periret ; adeóim

Ízvas concitat Panteras ; fed carnalium libie

hominem fzvit amor cupidineus, ut non fo«

dinum permittit zítus ; inquietósque luxu-

lüm corporis membra corrumpat , ac profli«

riz affaltus , quia nullus aries fortior ad e-

get , verüm & latentes. ia animo virtuteg

vertendam hominis pervicaciam infultante

confundat , cüm pietatem fcortatione peri«

concupifcentid , cujus ze(tus ad naufragium

mac, charitatem extinguat , & reliquarum

pronum fternit iter , cujus lenocinium ad ne»

vircutam deleat veftigia,

Aa 3

Nil

196

Difiertatio VIIL

Pa

$f.

Ril plures in homine ftrages inirehit,

confantiam ; fuperbiaevertat humilitatem g

nilplurainfert dagiítia, quàm amor unus cu-

procigalitas profternat liberalitatem , perfi-

Geref, $.

idineus,| Cum callidus ferpens primzvi

-dia fidem cogat abire extorrem ; una libido

delicti infaufliffimus incentor Evz feductze

€ft, qua cateris vitijs audentior virtutes

reus fifteretur;-hoe uno fupplicio ejus im»

omnes uno affültu evertere nititur; dum ca-

pudentia mulétata fuit : /uper pe&ins tuum -

flitatis. fundamentum fubruere viferrimé

gradteris , & térram comedes cunilis diebus

Zit4 tus.

tentat, G totum interiorem hominem pro«

Inimicitiast pouam inter te , €9

fligare feftinat omnium virtutum fatali cla-

mulierem , 6 femen tuum, 65 femen illiue,

de; & hzcratio, cur libido infidietur calca*

ip[a conteret capur tuum ,. € tu infidiaberi

ealcaneo eju.

neo, ait Ánfelmus Lauden(is, du Japien-

I:z; ;*. Gess,

Quid ? quàd ferpens fedu-

tis bafim conatur desiruere, quia ut (cité no-

€or hac mul&etur pena , quà faper pe&us

tat Beda, voluptates carnis diffolvere men»

fuum gradiatur? Quid novi attulit hoc poc.

tem per delicias folent. Quód íi calcaneum.

nz genus ferpenti , cüm antequam primam

fuo infecerit venerea voluptasveneno , to«

feduceret foeminam , fuum jam graderetur

tum non (olàm corrempit reliquum corpuss

fuper pectus? fià natura idipi inditum,fu-

verüm Gtanimamdevenuflat , & vitia evo»

per terram repere,quomodo potuit poena ei

catomnia, sítque propterea libido vitiorum

obüngere,quod ejusdem naturz jam propri-

omnium fertilis , ac feraciffima tellus, cui

um erat ? An quia ferpens feductor homi-

faccenfens Salvianus eam vocat etnam ime

Lib. ^. de

nem pre'fignet in aulam inductum ,. ad ho-

pudicarum flammarum, & Petrus Damianus

gubera,

nores , ac dignitates promovendum ; &

«rarium pravarum cupiditatum ,. Areanta

nulla viro aulico poffit pcena dirior contin-

eruenti belli, clibangm obfcena luxuria ,

gere, quàm fi fpes omnis amputetur ad al.

fentinam paffonum carnalium ; imà cít vo-

| tiora aflurgendi; eíque dicatur, quod nunc

latabrum paflionum omníum , quibus ho-

. E5 , jugiter inaulaeris; perinde ac feducto-

mo quaíi humanitatis oblitus ferz-degene-

zi ferpenti dixerat Deus vindex ; fuper pc-

ratin naturam : fiquidem inter reliqua ine

; €&us tuum gradieris , & terram comedes

folefzentis concupifcentiz mala illud in pri-

cunctis diebus vitz tuz , cüm jam & fuper

mis notum , quod homines quafi humani*

! pectus graderetur , & terrz lutum come:

tate exutos , crudos efficiat , . agereflres ,

deret? Verüm nonabsre videtur ferpens ini-

cfra&atios , exleges ,. jugi omnis impa-

0^

micitiascum muliereagere, Mulierferpea-

tientes , quod promptiüs excutiunt , quàm

tis capat conterere pede properat,fed ferpens

eidem affuefcant ; hinc hominis natura fyl*

muiieris infidiatur calcaneo: fed (i calcane-

vefcit , ait Chryfologus , ff aggreffás luxu-

Serm-132.

um momorderit , non tamen adcó grave

ria femel in ipfa dominetur, & huc rc(pexit

Ul.z, ed

videtur damnum intuliffe, cum corporisex-

Jeremias cap. 24.

Cüm depravatam ia*

tremam partem duntaxat, fcu pedem dente

laferit.

tuens hominis falacitatem ; & in ipfo ho-

$6,

mine pravam concupifcentiam alloquens

Sed fi intimiàsrem introfpiciamus , quid

ait: « ferklo coufregisíi jusum meum , va-

ferpens , qui reptatiene totus ventri incum,

pifiivineula mea , & dixifli non feroiam.s ,

bit, fignificat , quàm feedam libidinem ,

& quarens quid-caule , cur legis impatiens

coenofam cencupifcentiam ? hzc cft ille fer-

populus Dei reddatur illico,fubdit ; .Zz ozws

pens delictorum praviffimus incentor , &

enim colie [ublimi , & $n oumi ligno frouda-

qui perniciofiffim? calcaneo infidiatur., pedes

fe tu proffernebaris meretrix , quiainfole«

impetens; eftenim pes extrema , & infirmif-

Ícens concupifcentia , feeda libido idolola-

fima hominis pars, cui reliqua humani cor-

triam accerfit vitiorum omnium parentem

poris membra innituntur , huic ergo vene-

feracifimam : videtur enim lafcivia idolo*

rez voluptates quafi totius flructurz fun.

latriz effe appendix ; & idololatria la(civize

n 1

E

x'.'.) h

damento minitantur , ut univerfa fpiritualis

pedifequa , G perindelaícivia , acidolola-

fabricee moles corruat , labefado fcilicet

tria excutit jugum.

per pravam concupifcentiam , coenofam libi-

Nonnifi perniciem intentat exlex libi-

$9

dinem caflitatis füundamento: eít enim li-

do ncn hominum felüm, fed Urbium, ac

464 ,

bido, quatotum hominem inficit, mentem

Regnorum.

hebetat ; lumen offufcat rationis, volunta-

Quatuor potentiffimi Afly-

riz , ac Perfidis Dynaftz contra fibi rebel-

tem enervat , G ad illicita pertrahit ; cor.

les Pentapolis Reges armantur , fcilicet

pus nativis fuis deftituit viribus , membra

contra Regem Sodomorum , Regem Go«

labefaciat, potentias corrumpi: totümque

morrhg , Regem Adumz , & Regem Se-

hominem proflernit, Quàmcallidé , quàm

boim ,. non tamen contra Regem Bala ,

aftuté ferpens libidinis hominis infidiatur

coutráque Regem Baleipfa efl Segor , nimi-

calcaneo , putat enim maximam , ac írtepae

rum urbs, quz priüs Bala audiebat , poft-

rabilem moliri perniciem, íi fuo calcaneum

quam precibus J.oth fervata eft à Pentapo-

veneno inficiat ; fi caftitatis labefaGet baim,

leosincendio nuncupataeft Segor. Expen-

evertátque fundamentum,

Genef, 19.

fione tamenid dignum, & diícuffione, quód

37.

Quod fr reliqua. vitia nonnifi in reli-

Urbs Bala, qua S. Hicronymo interprete

, quas feor(im virtutes obarmantur ; ut gula

idem (onat , ac abíorpta, vel vorago , vel

&nlidietur temperantiz ; timiditas ;excutiat

ut placet Anfelmo Laudenfi Urbs devora-

torum,

»

"

Amor cupidineus malorum faBer perniciem cudit. — 191

torüm , càm effet ejursdem" fceleris rea, ac

Imó non obflante turpitudine ex fan-

29»

Ífodomitico fcedata crimine fola Lothi pre-

guinis orta neceffitudine ; funt , qui affe-

€ibus incolumis fetvetur à communi totius

rant matrimonia etiam íniviffe 5 .ut habet

Regionis conflagratione,& tantüm urbs aus

«

Lexicon Alexandrinum, ubi dicitur,

Ni-

diat devoratorum. Cnr Bala afferitur abfor-

w alter Saturni filiue , qui matrem Semis

pia » vel devorata ? & urbs dicitur devorato-

YAWidcs imuxorem duxit.

Unde Perfis ac-

. rum , cüm folà abforpta, & devoreta non

cépta lex , pareutes ,. & forores in confor"

fuerit in Sodomorum incendijs , cüm teli-

zium tbori ad[cifeenai, — lnde Pieus Tuno«

qua Pentapoleos Urbes fulfurea conflagra-

nem fororem matrimonio fibi. copulauit,

verint voragine ? non mentitam putamus

Putárim tamen hac filios inter , & matres

nomenclaturam de appellationis fallacia fu-

inita matrimonia aniles inter fabulas recene

fpectam ; íed potiüs arcanum nomínis Sa-

Íenda ; cüm velipía natura, qua uma, &

cramentum : quia urbs Bala ejusdem rea

communis eft omnibus gentibus ab hise

. flagitij, cüm przfeferat in nomine nefarij

abhorreat ejusdem fanguinis mixtionibis.

fceleris reatum , eidem Lothi prec&'votago

Catérüdi vitanda omnino eft hac libidinis

fulfurea pepercit ; & reliquz Pentapoleos

vorago , in quam carnalium voluptarimiil-

.utbes ignita abfümuntur voragine , quia

lecebrz nos pertrahunt : à carnalis volapta.

nullum patrati flagitij videbantur veftigiüm

tis gorgite nos futürze mortis mecus , ac di»

D) d

impreffiffe, quod à fcelere czteros arceret ,

vini judictj tirnor revocet cum D. Augufti-

Lib,7.

[ m

fueta,

& ideo fulfuream ipfam patiuntur vóragi-

no , qui Deum alloquens ait : Nec mes

f* -^

À a

revocabat à pro[undiore woluptatum car»

nem, à qua Bala eripitur, quam prafefert

in nomine , dicatürque ablorpta, aüt'devo-

nalium gurgtte nifi metus mortie , & fu-

ata, velurbs devoratorum ; utinde €onij.

turi judycij tui, — Enixim Deum rogemus ,

ciamus , quàm foeda fit libido ;; cujus vel

preces ad ipfum fundamus , ut ipfe fua nos

nomen vindex Numen acerbé puniat ; meri-

ope pr&fervet , detineátque , ne in hanc rua-

tó Bala abforpa dicitur, ut quod meretur

mus$ voraginem ; impuras Cogitationés eà

in re , 'etiam patiatur in nomine , " ejásque

excütismus celeritate, quà ignituri carbo.

fupplicium cum nomine traníeat ad poíte-

nem noftras illapfum in yeftes, ne 1zderet,

. fOS;

Fulmen eft libido , ut'arferit , fulgórat,

$9.

Neque abs re vorago libido dicitür ,

perítrepit ; acledit.. Omnis eciam praci-

cum animas devoret, àcperdat? generatim

denda eft infolefcenti libidini occafio , que

quavis carnalis voluptas inftar voraginis fe

ab otio prafertim ,. efculentis ; & poculene

Som

habet, hihc Petrus Celenfiseam vocat pu-

tis petitur, ut etiam à conviétu pravorum,

Lib. 2. epift, teum daemonis ; ubi loquens de fuperflua

à focietate malorum , à colloquijs fcedam

4»

. €arnis delectatione ait : Hecraix eff pecca.

libidinem redolentibus; necquidquam neg»

- . tinea totius boneflatu , fovea vitio-

ligendum ; fed pravae concnpifcentia totis

L]

rum omnium , puteus demonum ,& vorago

viribus obftandum

3

qua fub initijs videtue

animarum ; quin & corporum : recludues

veluti fcintilla blandé illucefzere , mox in«

ebfecro , recludite feram banc peffmam ,

crementum fubit , praludítque incendio

que devorat Jofepb nofirum : Vorago eít,

omnia devaflanti , abíumenti : libidinum

obleCamenta ruinz funt mortalium.

& tera peífimavoluptas venetea, qua blan«

ditur, & mordet; ofculatur, & vulnerat,

Plures funt nonhominum tantüm , fed

I

ridet , Ginterimit; mulcet ; & ferit, Imó

& urbium cafus , imó & provinciarum exci-

etiam iplum matrimonium , fi illicité inea*

dia non ficcis oculis memorize revocanda,

tur, & generatim quzvis illicita carnis

Quot etiam in veteri lege una infoleícens li-

voluptas vorago eft , ut notat S. Petrus Da-

bido ad interitum non rapuit animzefimul ,

Opuftul. 1$: mianus , qui libidine infectos lapíos deícri-

& corporís ? Quis recenfeat Sodomaeorum

eap T.

bit in luxuriz voraginem.

Hinc Perfiei

ignes; Sichimorum cedes ; Beelphegorita-

exitij vorago , qua locum dedit paroemize

rum clades ; Madianitarum ftrages; Benia,

Lib, 1* epif., apud S, Ifidorum Pelufiotam, nil aliud eít,

mitatum interfecliones ? quis memoriam

ió

4645 i

quàm fceda libido : ait iple : Nenvulli per-

repetat Troig ob Spartanam adulteram de-

fepe cum fpurcis fratribus fe fe contami-

cennió circumfeffe , quis recolat Trojano-

narunt , atque item lj cum filiabus fuis,

rum fexcentorum feptuaginta fex millium

Was ex meretricio concubitu. extulerunt ,

excidium; & Gracorum octingentorum,&

4c libidinofa temulentia Perfici exitij zpfis

octo millium deletionem ob unamimpuram

Helenam.

faéla efl vorago : Períarum fiquidem lu-

O profundum damnatz volup-

xuria eo excreverat ,

ut omnes terminos

tatis baratharum! in quod quos fuis Venus

egrederetur honeítatis , cum etiam matri-

ementat illecebris , coeco furore przcipi-

bus filij , & cum fororibus fratres focde

tes agit,

Veré fapiens de hemine libidi-

commifcerentur. — 445 non audi , ait Chry-

nofo Prov.c. 7. ait : Sequitur velut Bos ad

foftomus, . Homil. 7. in a. epiff. ad Corintb.

vilimam , & quafi agnus lafcsuiens , &&

m

Perías nemine . cogente cum. snatribus u

ignorani » quüd ad vincula finltus traba-

onifceri , nec unum , Aut duos , (ed uniuer-

LU.

f[4m gentem.,

Coecus

192

Diífertatio V»iï k

$2.

Caecus eft cvpidineus amor praceps

audire faflidiunt. Ptincipes, adire plerume

trahitur ad interitum , dum delicijs foffun-

que non erubefcunt viliores tabernas, f1 in

di putat ; perinde ac ftolida pecus injectá

ij muliercule feeda flabulentur iibidine :

collo refti , lafcivit, exilit , putans fe ad

Pudeat. tot viros principes uni íubeffe libi-

prefepe duci , cum tamen trahatur ad la-

dini ; millies decantata exempla Samfonis,

nienam.«

Libido fi femel infolefcat. oculis

Davidis, Salomonis, &aliorum , quz po-

fleriora fuis fcedárunt libidinibus fzecula 5

eft ceca, auribus furda, corde fatua $. quia

qua imminent pericula , nonvidet, dehor-

nos ab ijsdem fubtrahant.

tamenta non audit , futuras poenas non pra-

Fucata eít carnis. voluptas , delicias

93*

meditatur ; & demens circumfertur, quo-

fpondet , & venenum propinat ; ludit pe»

cunque eam turpis aftus impulerit : . hoc

de . & capiti infidiatur hominum : utinam

animi morbo concitatus Hemor Genef. cap.

/

in aula duntaxat Herodis píaltria regnum

4. ad domum feflinavit Jacob ; quamvis

repudiaret, cui praeferret ptophetz caput ,

Jacob paftor effet , & Hemor Hevei Prin-

quod effet ge(tatum in diíco,

Volo ut pro»

. Marci.6, 9.

cepsterra illius: deperjerat Hemor Dinam;

tinus des mibi in difco caput, Joannis Ba,

2j

quàut potiretur , Principis exuit fupercili-

piifie : annuic rex, & pes faltatricis puel-

um , Imperantis depoíuit Majeítatem ma-

lg , caput perdidit prodromi monentis 5

palia ingreffurus Paítoris : etiam Artaxer-

quod Herodi non liceret,

Quin vel apud

fem libido, quà aftuabat , adveftibula ab-

Innocentem Adamum Eva mulier Deo prz«

jecit rufticorum.

Ut impetretur Dina ;

fertur ; maluit Protoparens mori , quàm

Hac

L

etiam Paftoris vilis limen à Principe teritur :

eductz ex fe foeminz non parére.

quis nunc fomnianti non parcat Poéfi , fi fua

eft indoles amoris cupidinei , ut ei leno-

Numina , & Europam per fluxa aquarum

cinapti connivere non poffithomo fine con-

devehens itinera , in tauros recoxit ? U-

fcientie angore , fine famz damno , fine

rias & caftris redux regia enanciícitur fer-

fortunarum jactura , fine memoriz cor-

cula , quamvis nullas detuliffet Davidi pal-

ruptione , fine mentis hebetudine , fine

mas; nullo foret triumpho acclamatus, nec

animi crimine , & fine corporis difcrimine.

celebris ; quia nimirum uxorem habuit

Cauté igitur agendum , ne ullus ei in ania

Bethfebeam , quam rex deperjerat. .. Libi-

mi adyta pateat aditus , ne finas te ab ipfo

dinis aítu exagitata principum cervix non

allici3 fatiüs femper fugiendo vincere;

fle&i modó , fed vel in abjectiora poteft

quàm pugnando cadere,

mapalia abripi ; qui viros etiam illuftres

L

MM E

0 d

W

;F! ïix N M

(

"n

N

:

x

-)*X* ;

N e Á

^.

q

Tï

aW

:

*

ä*

N ER

*?(ä

n,,

t"i

^

em

"-

.

QSCRS (

/

)

LO

UT

m

N

GL YUTN

^

N

Av

—

[ —

i

4897

2*

LA

XSN

r

M

j

S

N

r

4

ï.

LA

-:"

IN

SSS

Pt

;:ï

»

£s

—.;LZ('—'" Ü

f EC t

5x

ä?-

s

"

AIXA

-

E

2

P

ït

xdi *

.

:*

2

d wï&

E

FPr'»r-

DIS.

eaí(1m)Z24

(25035 633 0)5: 5 ]5 05 73505 05 05 85 790 d5 dododo O5 d5 855 05 0505

r

siode decodotoch eodeotocedio s p etoep ol qociecto qecie cto o cto gaede a.

*cäæææææææmæææææææææäïäïäïüææä

*

-DISSERTATIO IX. .

P

Odium quovis cane rabidius in omnes

t, alios lerhaliter mordet, &

f(urm s-cf Íavi

fc ipfam feraliüs rodit.

: Mamï 6

Aj

Vr -

O:Izj präteiwk natura expenditur , ejsque j?m ,;v?ztïzïiþmm- detepi-

-otury ne venenati.

ej

jus latices hauriantur , qui fetim non extingunt , jäd

defiderium acuut alienum f[anguinem fundendi.

Q

:

I

32

€]

Dium humanz elt focie-

Definitur odium à D. 'Ilioma , diffo«-

NS

VA QD

**

)

l

25

—sX

N

tatis Venenum , quo.a.

"antia quedam appetitásadid , quod come

mor corrumpitur , &

préhenditur t difconveniens, Eftque odi-

aureüa ámicitlae vincu-

NAS

3

/.r

um duplex, unum , quo-pravi , vitiisque in-

s

SS

320

Á

um folvitut ;-ac diffi-

dulgentes refi(tunt virtuti ; t fibiinvife , &

"

A

p

R N

N

d

dentia hominum capita;

eft odium proríus iniquum : alterum quo

2

vel craenta fibi indicünt

viri probi culturz'addicti virtutum vitia in-

A

I m prr a EE

beila ; vel czdes , ela-

fequuntur ; & pravitatem averfantur ; & eft

odiumlaude dignum. Tlludefttrifte , & exie

désque m/nantur; omniique (us, déque in

orbe everientia, injurias vindicatura fibi il

tiale; hocalacre, acfauftum. Illud protervi-

Jaas, Eítquippeodium;anitüi ab eo ; quod

tatisfuz confcium in fe ipfum fzviens fe di«

malum fibi eífe fentit averfio ; & à plerts-

lacerat 5 iftud virtuti ftudens propriá gaudet

innocentia,

que videtur , cum ira confundi , prafertirh

Illud ex matreimprobanatum,

vitium pro patre nactum;nonnifi mala moli-

ab Augultino Jíóro definirionum , dcfitiente

odium , Veterem iram ex pluribus caufts

tur ; iftud obftetticante virtüteortum ,omne

colle&tam , & diuturho tempore perfeveran-

averfatur fcelus,. Tllud mentem corrutnpit

tem 5 & videtur adhafiffe 'Tullio ; qui

& cordis intima corrodit; iftud animum ex»

-qdi-

Tlitid non moli-

um iram inveteratam eífe dixit.

hiiarat, & pectus munit.

2.

Verüm licét ira jugali veluti vinculo o-

tuür nifi fordida , non concipit nifi cedes, non

dio copuletur , nonnihil camen ab illo diffi-

agit nifineces ; iftud non profequitur nifi

det , quiaira proprié nonnifi ex privátis ;

fplendida , noncupit nifihonefta, noname-

aut communibus injurijs , quz ad nos quo-

ple&itur nifi decora,

1llud triftitià. vefci

tur ,& femina fpargit diffidiorum, utob(it ;

quo modo fpectant, ebullire folet , ut dócet

Anítoteles in Rhetoricis, Odium veró ex

iftud laetitià nutritur , -& virtutem

vet, utpftofit.

radicibus univerfalioribus germinat. ; utex

improbitate etiam , à qua il damni ad nos

Aliud e(Foditim , quoviri pietatiaddi

lO

s.

derivatur; etenim citfa fufceptas injürias, ac

&i ; & coléftibas iühiantes ,. peritura ode:

lefionem folemus improbos odiffe ; licecmi-

runt; mundi dignitates;honores , divitiasa-

nim? ijsdem irafcamur, "" Pr&terea ita ex Se-

ver(atitur ,vitz civilis l'udia negligunt; ho-

neca [jb de ira cap. 1. eft btevis infania ,seque

minis confüetudiaes fugiunt, & folitudines

impotens fui , decoris oblita , neceffitudinis

petunt; ubi fanétiras lztiüs efflorefcit; ubi

immemor, inquod cdpit pertináx. — Tufa-

eremi Incolz liberiüs ccelo inferviant.g &

nos effe,quos ira incendit, ex eo conijcity quia

Íémina; qu& in terftisjaciunt virtütum , in

in irafcentibus flagrant , & tiricant oculi;, pet-

fructus exerefcunt vitz nünquam defectu-

funditur vulrus multorubore , exaftuante ,

re. Fuerunt tamen ex perditishominibus

ab imis pracordis fangüineTabia quauiuntut,

aliqui , ica corrupte mentis ; qui Anacho»

retárum , ac Monachorum inflitutum im-«

dentes comprimuntur , fubrigüntar capilli ,

qua fingula infaniam prodünt ; ut'etiam pà-

pie fugillantes SS. Anachoretas contemptim

Viros lucifugas' nominárunt ,

Bellere-

rum explanatis vocibus fermo prarüptus ",

coriplofz fzpius manüs, & pulfara pedibus

phontea percitos tabe:, ^ coeno aptiores ,

htimus, qux omnia qura violenta brevia fünt,

quàm calo* | Odium civilis confuetudinis y,

Odium verà eít diuturnum . ád plüresnu-

antiqui nominárunt morbum Bellerephon»

tritur annos fine dolore illiüs, qui odit * ita

teü 5 eó quia eadem triflitiz lue crederetr

Bellerephon laboráffe ; hoc eodem "morbo

verà fempet effervelcit cum aliqua itafcen.

tis moleltia,

infedos dixerunt eos ,

d

qui hominum odio,

Bb

Verani de. Affeilibim Tqm. I

194

Differtatio 1X,

Ilj

& viitæl tzedio contabuerunt ; cüjusm*ddi» fuit

tra lemipedalem pifciculum nil proficienti»

bus; quàmad immanis;Balznz confpedtum

Timon in genus humanum fingulari odio

teter ; ac fáneftus;

trepidare , haud facilis deci(io.

Qiid ?

Aliud eft odium

L

ferinum , éftque ra-

quód ipíz Balznz, [eu immania Cete mi-

biofa , ac infatiata cupiditas fundendi huma-

nimi cujusdam pifciculi prefidio, ductüque

num fanguinem 5 (pargendi ubique funeftas

utantllr.

Pifciculus eft (. ait Plutarchus

clades, & cruentas neces: ex hocodio fuerunt

libro utrum terresiria prudentiora fint aqua-

czedes cedibus cumulate , fanguine fanguis

tilibu. ) quem mufculum vocant, magnie

tudine, ac forma Gobij.

Pifcis eft albo

éxpiatus. * Hoc debaccliante odio amnes oce

cilorum cxdibus fluxerunt infecti , & redun-

colore ; pralongo capite, angu(là caud.

dantés: ^ Hinc adlibitum luparum decollati

Huncan natura Balenz Ducem dederit ; an

innocentes.

Hincimmerentescuneo infuti,

quàdam amicitia ductus pifcis ultro Cetos

antegrediatur ,adhuc anceps, ac fub judice

Hinc filij in parentum confpe&u trucidati.

Hinc cenz ille Thyeftzz effufo fanguine

lis : certé pifcis nunquam à ceto feparatus

ebria,

Hinc illaetot numero mortes , quot

meare cernitur ; fedejus caputantegrediens

inflicta vulnera.

Hinc in convivas lancez

quafi Temo , & dux ejus exiítit ; cuncia illi

Contorte ; in amicos venena propinata , in

providet, & przfentit , caudequeextremo

parentes neces accelerata.

Hinc illa om-

premonfirat fingula , tum declinanda, tum

nem feritatem excedentia vota; quale hoc;

perfequenda , fic cibatum ei conciliat, infi»

utingens, ac Dominus terrarum populus

diásqueà P ifcatoribus pofitas figno quodam

unica cervice truncati poffet, —Hinc pifces

fuo oftendit , & ubi occurrunt Brevia, ne

ob leviffimam caufam humano éruore fagi-

propter molem corporis in illis hereat tem-

nati,

!'Tauti znei ; in quibus Chriftiani

pettivé prefignificát , ut alió meatum dirige«

revaleat, acpericulum declinate. — Hauc vi-

fubditis ignibus auditi funt repetis gemiti.

bus mugire. Innocentes parvuli vix vagi-

detur allufiffs S, Job , cum dixit : Ecce Gi-

C2f. a. |

tu vitam falutantes ab ipfo uberum fuétu

gantes gemunt fub aquis ,& quibabitant cum

abftracti ,. ac impié necati.

Hinc demum

eis:: ait Pineda , conjeiiura mibi eff , Tobum

illa-óminofa nomina etiamnum terrorem

vefhicere admirabilem dlam pifciculorum.s

incutientia, illi Cyclopes , Cerciones , La*

maturam , qui proximi Certs enavigant ,

flrigones , Bufirides , Scirones , Phalarides ,

€& Balenarum duces [untymutua amicitia fa«

Cephrenes , Sennacheribij, Typhones , Gy-

Wdera inter parvtum pifciculum , & maximum

ges,. Cambyíes, Sylle , Tyberij , Caligulee,

gugantem conciliante natura s.

Nerones, Domitiani, Polliones , Commodi,

Pleraque alia antipathiz , & fympathize

3*

li

& alij, qui ferino rigentesodio in humanum

figna produnt tes naturales ; quce mutuis

genus favietunt , & ubíque luctus; clades;

amoribus copulantur ,' vel odijs fejungun»

neces, Íparferunt.

4

tur,

Ex citharis binis prorfüs unifonis ,

»

Demum aliud

dicitut odium 'na'turaïg

fi fides unius pulfetur , reípondet in

proficifcens ex arcana quadam antipathia ,

alterafimilis chorda zque unifona, — Phalan-

&ij morfu vulneratus ene&o phalangio fta«

quà alij alijs minus funt affecli , tametfi nil

damni, vel incommodi ab ijsdem fuerint

tim convalefcit,

Ignis diffitus naphtam in«

experti ;. nec res ulla exterior ijsdem fup

flammat. . Cervus folo halitu ferpentes die

peditetur ad odium concipiendum , fed tan-

citur é cavernisextrahere,

Bra(fica cum ru-

tüm-quodam nature inftinctu illos aver.

ta jugem habet inimicitiam. , Platani folia

fantut ; & hoc odio non homines foli la«

velpertiliones abigunt, Herba Eryngz to-

borant, verüm etiatn bruta ; canes enim

tum fiftit gregem,. quoties ovis primaillam.

Iu

perpetuo odio feles averfantur ,. imó &

deglutit, Lupusfolo vifu ravcedinem índue

res anima carentes » — qua ratione lupina

cit. . Buffo hiantejore ad fe femuftellam]i-

tympana dicuntur diffolvere ea , qua ex

cét relu&tantem trahit, . Magnes fer;o nitie

agnino corio funt conflata ; aquilarum plu-

tur copulati, quod ad fe trahit.

ma.dicuntur

Caufz odij humani, qub? folent homi-

10,.

ydete-rrere alias --ca;tergrum üe.

vium.

nesffe [e odiffe (. dehoc enim folo odio agere

*

Mita fané

:eG in tebus naturahbus visy

7

prafentis eft inflituti ) plures folent recenfe-

antipathie , & fympathie ; quà res , vel

ri : praccipuz ab Ariftotele tres enumeran-

.amore junguntur ,- vel perpetuis- diffident

tur ; eó quia exijs frequentiüs homines odi-

odijs; . Torpedo manum dicitur ftupeface«

umin feexcitent , & foveant; Suntdue Ira;

te pifcatoris. . Ab Echeneide.fi(li ingentes

Detra&tio, Incommodum: fiquidem ex pre-

naves in medio mari etiam obverfante ven-

via irarum flammà concipitur odium ,. quod

e

Eib, 33« €ap.

toruüum impetu

.

tefert Plinius in NNauma-

diuturnitatetemporis concrefcitin morbum

chia Acliaca Antonij Pretoriam navim à

lethalem ; qui difficulter curationem fufti«

Semipedali Echeneide fuiffe detentam ,. &

neb . Si quis detrahatfamz , Glorie, ho*

nori tuo, non erit is tibibenevolus, à quo

fupervenienti Ceefari ünà cum palma veluti

.

in manus ;confignatam,

grayiter lzderis; hinc odium in te excitabis,

Se

An veró: majus prodigium ab uno pifci-

cum fis memor injuriztibi irrogatz ,. ni(i

culo carinam fübeunte ingens fifti navigium

hanc charitate extinguas , & oblivione de-

leas,

Caij Caligulz quadringentis remigibus con-

uam. . Zs - A m C 2b Edg" aE — EL m dogns ; - ipisMÉs uM, I EEE u u E .

Ca-

Odium alios mordet ; feipfum rodit.

195

X ,

Calumnia, feu falG criminis impofitio

ipía fatifcerent,

Quäm befl?e, qu'äm gra-

fomes eít odiorum ; cum quisque proprio

phicé Gomorrhza hzec poma bilin gues deli-

enixim ftudeat honori, egré patiuntur ho-

neant, extimis hi verbis amicé loquuntur, ve.

mines , Íe adverfis linguze telis impeti ; &

nufta, & dulcia exhibent , probitatem imi-

fi.non fanguinis effuüfione , nominis denig-

tantur 5 aures demulcent ; atfrextimam hanc

ratione foedari,

Omnis fiquidem calum-

removeasfuperficiem ; hoflilia omnia intüs

nia mentitur , fallit ,. & authorem habet

fzviunt, quz'eó acriora excitánt odia , quà

mendacium , ac fucum , quó alterius fplen-

Íub amicitiz larvà necem moliebantur

; quía

dor, velextinguitur , velimminuitur. Plus

veré dixitille: Speciofa verbis ,

Ye YHADIZ s

mali plerumque viro forti irrogatur in foro

ac fubdola , quantóque majore libert at ima»

per calumnias , quàm per hof(tes in ca(tris ,

gine tegebantur , tantü eruprura ad infene

& bello ;; & plerísque injuria major facta

f fervitium.

More aucupum dum lu-

eft propter aurium infirmitatem , quàm ini»

dunt , ledunt; dum canunt, fallunt; dum

micorum infidias: vitanda e(t in omnicon-

alliciunt ; illaqueunt.

ch aliena ad te odia

fuetudine detra£&tio , & quidquid illam re-

trahas candorem indue, cordi refpondear lin-

dolet, cum foecunda fit odiorum parens, &

gua, nilfitin verbis fucatum ; nilque c

ald-

ipi detractores, ut ait Apoítolus aZ Rom.

miftris inuftum,

2 Ánt Deoodibiles, Tu Íapis oftiaobdu-

Generatim caufà odij eft cujusvis obje&ti

€ito , feras ori , linguz frcena immitte ; fi

14

diíconvenientia exhibita appetitui; quá ra-

detrahant alij proximo ; tu alió ferm.nem

tione , quaz nobis difconveniunt, folemus

v;rte,

Quód fi inurbanum tibi vifum fue-

odiífe , cujusmodi funt injütize, contemptus,

fit, majorum fermones tanquam injectà no-

datractiones , calumniz , lzfiones , offenía,

vaculà fecare 5- faltem filentio linguam pre-

indignationes , fufpiciones, fraudes , dece-

me ; rogaris fententiam promere aípera mol-

ptienes , inimicitie , bonorum alterius ufur,

Ut af.

lioribus lenire ftude , abfcinthium favo tem-

pata pofleffio,

iHuic paffioni plerumque

pera; vide , analiquid habeat laudandum ;

obnoxij funti

gnavi, G timidi, ac Íufpicio»

qui damnatur, & pro damnandis laudanda

fi. Suntignaviad odium proni , ut etiam

fuggere.

Mirum quantum hz laudes ad

timidi , quia imminere undique fibi dame

odia extinguenda , & amorem conciliandum

num metuunt, ptoindeadverfantur, quot-

valeant,

Quid ? quod etiam ipfi damnan-

quot funt potentiores ad ijsdem nocem

tes laudent fecum taciti , ac mirentur , &

dum;: quinimó hzc timiditas adeó in Prin-

i

amare fortius incipiant, quem noverint ho-

cipibus fufpiciofis , 3uales fuerunt Caligu-

ftis (þi laudatorein.

li, & Nero , vecors extitit , ut in fzvi«

A

I2

Tertia odij caufa eft incommodum ,

tiem humani fanguinis avidam »cupidámque

quod quis fentit in bonis , vel anima , vel

degeneraverit,

Accedit naturalis ratio ,

corporis; quód fi damnum bonis itidem

quia cum.odium ex frigidis fit , ac ficcis,

fortunz accefferit , acriüs riget odium adver*

ideo in hominibus ienavis , timidis, acmee

fus eos , qui damna hzc intulére.

Hi fi«

lancholicis invalefeit , altitisque radicesagit ;

quidem acriüs oderunt; quié pinguiori for«

quód fi fetvoraccefferit fanguineus ,

tuna dejedi exilia , corporis muctilationes

ad acerbitatem,

^cuicuþ

fuerunt experti , & ftru&tas nomini , & ho-

Efiecus odij plures folent itidem recen-

Ij«

nori ab alijs noverunt infidias.

Hi pra-

feri , quorum pracipuus eft timor ; quia

conceptum diffculter deponunt odium ; ne-

premiflo receflu , (eu averfione appetitüs à

queconquiefcunt , donec, .. qui intulit , in.

re aliqua ,, emanat timor caufarum , quibus

jurias refarciat,

res illa poteft inferri , fi nondum cognofca-

F1;

Bilingues odijs excitandis , fovendís:

tur illata: hicautem timor, (i adnexam ha-

que aptam fuppeditant materiam ; nil enim

beat ignaviam magis recrüdefcit; & frigna-

M

indignius, quimaliud claufum pectore, &

viz jungatur poteltas , degenerat in ízevi.

aliudlinguapromere. . Hos maguetes dixe-

tiem, ut in Caligula, & Nerone,

aliisque

ris odiorum , quos propterea magnates prze

ignavis Principibus ;

qui cum fmibelles ef-

10,

éerüm in aulis Principum adverfencur. .. Si-

Íent , ac meticulofi ; ex odio in fzvitiem

mulatio diu nunquam proficit , . ipfa fibi

a&ti plures hominum ftrages effecerunt pro-

larvam dggrahit, séque prodit , ftibio illi-

prie crudelitatis argumenta, — Alij effe&lus

tam, f

eobductam.... Tegi verborum

pediflequi hujus affe&us funt contemptus ,

purpuri

».perinde ac 1gnis fopiri cineri-

fubíannatio , excandefcentia ; rei invifze

bus, veritas poteft; verüm eoerumpetfor-

delere memoriam , minas víbrare, queftus

tiüs, quó fuerat denfiüs contecla. — Nil fo-

€dere, execrari, incendi, furere, ultorem

lidi fraudes. habent , earum ftru&tura flu-

optare , à concordia abhorrere , exprobrare

€tibus quafi innitens promptiüs ad ima de.

comitatem ; & alij id genus, qui miferé

prmitur , quàm ad altiora furgat 5 eisque.

torquent eos elicientes ; - odióque baben.

idem obtingit , quod Gomorrhzis pomis,

tes.

quz licét extimo in cortice fpeciem teferrent

Remedia odij co&rcendi defamuntur ex

maturitatis, inanem intus fuliginem ffavilla-

16,

ejus caufis , &effetibus , etenim fi per«

ceam claudebant, qualevipreffa ta&tu fu.

pendatur cauía odi

j» plerumqgue fit per-

snum exhalaret ,. & in vagos cineres poma

Ípicuum , non effe in perfona , quamodig

Verani de Affeitibus Tom, À,

2

$6

196

- Differtatio 1X.

habermus ,fü'æcïenteui odij fegetem. Quia

quidquid nitoris fplenäet in, gemmis, Quid.'

veró ut plurimum «aufa odij eftinjuria no«

quid pretioft fulget in auro , quidquid no-

bis illata ; tunc ad coércendum odium pra»

bilis lucet in cateris rebus , vile fiet pre-

fentiffimum remedium eít, perpendere;, ef.

tium proditoris ? Quàm cacus, quàm de«

fc proprium viri ftrenui , ac fortis injurias

mens es , ícum thefaurum omnium divie

fibi irrogatas parvi pendere, & aquo ani-

tiarum perdas ,

paucos lucraturus argen-

mo tolerare ; & prafertim viri Chriftiani

teos, ' "Tuam czcitatem produnt laternz,

ad imitationem íui capitis benefacere ijs ,

G faces , quas folem quaf(iturus accendis ,

qui oderunt nos, D. Auguftinus recté ad-

& accedis facrilegus ad Magiftrum Redem-

i RPb 7

Centio 3,]iy monet , quód tametfi cenfeamus alicui per-

ptorem , ut inventum pérdas : credidiffem

P/at, 30.

Íonz inefle caufam,qnà debeamus eam odiffe:

te tartareum vefpertilionem exitialibus no«

cavendum tamen eft , ne odiüillud inordina-

&is umbris affociandum ;5 fed acceníze faces

tum fiat arcus dolofus,qui in noftram pernicié

quartam Erebi Furiam te manifeftant. Ne

tetorqueat fagittas,ait ipfe : Inimicibomi-

tibi cum Furijs illigato tzedze deeffent faces

- nes qualeseunque fuerint , mon [unt odso ba*

accendi(ti , non ut mundi lucemaugeres ; fed

bendi , necum odit malue ,quem patitur ma-

ut facrileg? extingueres. Ficlis fiquidem fub.

lum , fint duo mali. — Diligat bouus ,. &

dola falutationis officijs , & ofculo in vitze

quem patitur malum , ut velunus fit malus.

authoris perniciem temperato proditor infa-

Quia veró plerumque caufa odij eít cupidi-

mis omnia perturbáíti ; amoris arma, quibus

tas, diluitur odium , fi cupiditas coércea-

abufus fniti, tunc odij fymbola effecifti, cum

tur ; fi fpes aliquid ab inimico adipifcendi

venenum in ofculo propináftiquippe adhanc

tollatur :

fi aliarum rerum majoris mo-

perfidiz tefferam veluti ad ferale clafficum fe

menti, curá , & íolicitudine detineamur,

tota vefana cohors effudit in furias; nocentése

$i qua alij contra nos dixerint , vel ege»

que manus in caput innocentiffimum facrile-

n

rint in meliorem partem affuefcamus intet-

goaufuinjecit. — Sitifti argentum nequiffime

pretari,

Demum fublatis caufis , quibus

Juda , cum ofculum in curia feeneráfti laqueo:

odium concitatur , ipfum quoque aboletur,

mox redimendum ; fed (tygiamebibes palu-

dem, hauriésque Cocythiflagna, O faci.

611

nus ab ipfa inhumanitate barbarum; in caft-

ris amoris bellum indixifti authori pacis ;

& velitatione pugnz preludens, amorisja-

Odij exa'tzindz' ip improborum [ce-

culo pacis nomen, & omen gentibus omni-

dera , pleráque exbibentur adzinicula,

bus comrnune transfixifti,

Ore facrilego

quibma odium . laceffitur ia Tudam prodita-

Dominum ofculoperdidifti , & infpira(tiin

rem €$ Herodem permittentem ampa-

faciem vitz fpirsculum morris.

29,

sari caput foannis Baptifle , ob

Àn fuit hoc vices ei rependere , qui in

faciem hominis infpiravit fpiraculum vitz ?

]u:jurana(zzm.

O impium bellum à diabolicà excogitatum

17*

^ Acdliüs odíum excitatur , quàm femel

nequitia , & à fordidiffima avaritia , dolosé,

excitatum extinguatur: flammam hu.

& arropanter indictum1à figno pacis exote

jusmodi affectus imitatur , qua unà,

vel alterá fcintillulà injectà in difpofitam ma-

fus infidas hominum amicitias prodidifti ,

cum. Magiftrum ofcolo proderes: & ubi

teriam facilé concipitur ; fed excitata diffi-

non erunt timenda pericula, fi mors in ofcua

culter reítinguitur 5 prefertim fi flamma

lis latec ?. cui voluptas erat pro omnibus

diu irrepferit , ac incrementum fubjerit,

mori,mortem ampleclitur ofculo,licét ex ore

Id datur vitio naturz corrupte , ut homi-

prodeunte Avernali. — Sed tu facrilege Juda,

nes proniores fint ad odia ; quz ubi animo

infederint , fortiüs eidem inharent.

EX-

Mercatotum peffime , virorum nequiffime ,

venditor divinitatis , emptor (ufpendij, a-

citatur odium contrarijs caufis , quibus a- -

page tead umbras tartareas 3. indignus es

mor cietur ; ut fi oftendatur aliquid fuiffe

lucis ufu , qui ofculi abufu lucem mundi

ab adverfario faétum fuperbé , temeré , ma-

extinxifti : amoris fyngraphá facrilegz pro-

litiosé , flagitiosé à perfona vili, fava, il-

ditionis inftituifti mercaturam ,

uà lucra--

- liberali, arrogante; ídque proditorie, ini-

reris pretium , unde Charontisc

bam ad

quiffimis confilis , avaritig 5 velalteri

U

traijciendum Cocytum folveres

vitij causà. :

QS

peffum

mercator perditiffimé ; Ipeffum , ad umbras

I

Ab hisce adjun

Bs extititur.odinm i

detrudendus Tartareas,

- Judam proditorem , qui cum laternis , &

D,Joannes Chryfoftomus oditm excita-

20

— fuflibus profectus Chriftum comprehende-

turus in jusjurandum eloquentia plane au-

re , ofculo fatellitibus magiftrum indicavit ,

rea , Joannis Baptiftee amputatum ab Hero-

& triginta argenteis facrilego pretio ven-

de caput adhuc recenti fanguine madidum

didit. Ita ne Mercator peffime exiguo are

in orationis producit imagine , manibus

gento venalem eum efficis,qui pretio carens,

fermé palpandum , domümque afportane

pretium auro, argento , gemmísque dedit ?

à

Ita ne qui thefauros continet omnium divi«

dum. Cui vocem hanc ei tribuit, Me jia*

jurandum inter[ecit , odío babete interfedto-

tiarum ; & à quo peremi fluxu fcaturit ,

Té/) NICHT) ; alt Àureus Antifles, | Antea

Howil. Y4,

P^2 M234

V

Odium alios mordet fe fipfum zodit.

497

d.

vos togavi, utJoánniscaput abfciffumad- 1plura'ïünt:, qua hominem in hominis infti«

M

huccalido diftillans fanguine fumentes, fic — gant perniciem , invidia, 'metus , contemp-

Q

v

domum fuam quisque redeatis, -& putetis

tus, 'ira, audacia, fpes;defiderium, & odiumg

ante oculos habere ipíum ; vocem .emitten-

'ex hifce tamen poftremum quod ;recenfui-

Vi!

iajv

tem, &dicentem. 'Odio habete jugulato-

mus reliquis fzvius furit ; fitque propterea

"L

fem meum , fcilicet Juramentum. Quod

'Odium virus pacis , 'venenum humanzíocie-

*

incre;patio nonfecit, hoc »fccitjuramenwm.:

'tatis, "folutio 'foederis,, ifaetus Erebi, par-

T

:tus furiarum-, nutrix diffidiorum, radix di-

quod ira non potuit tyrannica , hoc perjurii

"D

neceffitas effecit;, Et quando nempe omni.

fcordiarum , putidusfons fcelerum; lethalis

bus publicé audientibus , arguebatur, incre-

]uesflagitiorum, fzvus parricida charitatis,

M]

:alvearium fellis. fchola *maleficentiz, gym-

i

pationem generose rulit. Tyrannus ; cum

veró fe in juramentorum neceffitatem : ade.

na(imm conviciorum , 'officina 2erumnarum,

e

git, tunc illud beatum caputabícidit. .-Hoc

fomes:delicdtorum, :ac:elenchus malorum -

3

igiturnunc peto, & peterenon defiftam , ut

mnium ; quia commune illud benevolentiz

quocunque abjerimus, hoc ge(tantes caput

vinculum , :quod rerumomnium Sator, &

»

habeamus, & omnibus clamansoftendamus,

'conditor Deus pluribus fategit firmate mo-

& juramentacondemnans. 'Quamvis náme

:dis, nititur foede difcindere.

!]

3;0

que valde fimus ignavi, & negligentes, capi.

i;Ledit odium eam rerum harmonicam

5

tis illius oculos intvid terribiliter :nos re-

fuavitatem., quà fingulz fcedere colligantue

Ípicientis, & minantis jurantibus, froeno

amoris, ut firmiüs, petenniüsque fubfiftant,

K

omni vehementiüs per timorem hujusmodi

parata potiüs finere à propriis, mativisque

e

repreffi, cohibere, & avertere facilé poteri-

1e divelli fedibus, quàm diffociari: 'etenim

'HaGe.

mus linguamà jurandi precipitio.

licet elementa xmulis ferantur incurfibus,

nus D. Chryfoftomus,

2I.

:quia tamen fe diligunt 5 ne |.fibi noceant in

i

Demum-ad concitandum 'odium pro-

remota recedunt ; jurique cedunt ;proprio

derit ad animos jam fulpicionibus exulcera-

'rixas declinatura; libentisque fugiunt,quàm

le

T

tos, nonmodiceinflexos accedere.

Mate*

pugnas ineant, ac per:mutua :diflidia detri-

Ü

riafiquidem jam difpofita promptiüs for

mentum alteri adferant. "gnis ceeterorum

mam fuícipit inducendam j ita inanimojam

acerrimus , :ne rixetur,"ne pugnet ,' ultró

.

difpofito ad motum :aliquem 'ciendum, fi

*exulat, fugitque fere no(lri *orbis confinia,

uberior accefferit fluxus , acrior fuccendi.

s

ne vicina vi adurendi quidquam adferat no «

tur flamma.

Hinc Marcus Tuliiusinaccu.

cumenti, feddiífità foveat., «quae virent ín

fatoribus Deiotari animadvertit, 'eos ad ex-

Ífylvis , florent inpratis, germinant in cam-

ulceratas Czlarisaures acceífiffe, & eam pro-

pis. -erra ceteris depreífior elemertis fe-

pterea accerfionem excitáffe contra Deioto«

dem occupat humillimam ; :cedítque liben-

20

rum; utCzfíarin oppofitam partem vix di-

ter aéri, & aqua loci preeminentiam , ut

fertiffimi Oratoris facundia flecti potuerit.

imperturbatum relinquat ::ethera.

Aqüà

n?

Períona quze damnum intulit, vel injuriam

prona jugiter eft 'propria decedere fua de

Íede , 'ac cedere, ut «olles, montés

:

irrogavit reprzcfentanda erit fub fpecie qua-

que zæþ

dam indigna, 'crudeli, funeíta, prout res pa.

exhibeat confpicuos.

Ü

24«

titur, Secus innocentia perfonz lzíze erit

Quinimó natura ipía arcano quodam

exprimenda , & cum improbitate ladentis

amoris vinculo videturomnia fimul colli«

,3

conferenda. .

Injuria itidem irrogata per

gáffe, unóque complexu etiam fibi adver-

g'raves hypotypotes erit oculis fubjicienda; &

fantiaín unum coégifíe harmonicum orga.

fublimioribus figurisrepra(entanda, cujus-

num; & difpares invicem naturas fenfim

E

modi funt exclamatio, apoftrophe;profopo-

aptáffe, ut unum effent omnia, & intér fe

pzia, & aliz id genus: in quibus tamen cu-

cognatione quadam tenerentur 5 non enim

randum eít ;; ut Orator. decorum períonz

folàüm in fingulis fpeciebus omnia junxit in«

retineat, nec ipfe figurà ; -G actione intem;

dividua, locisque fuisuno copulavit foedere,

peranter ütatur, ne rifum potiüs, quàm a.

veluti ftellarum choreas in coelo, errantium

ii

]ium moveat affe&um.

Si fufpicio irtepíe.

planetarum: nitores in. &there, volucrum

ritanimi privato odio iniquiüsaffeGi; tunc

examina in aere, armenta boum in campis;

orator lenté, ac remiffe progrediatur, (im-

pecudum grepes in montibus , turmas fee

plici utatur rei narratione, à motibus abíli-

rarum in fylvis : verüm etiam omnia, qug

neat vehementioribus, ne privati odii -ad-

ubique funt, apté inter fe compofuit: ut

ä

Lib.de bomis

enim eleganter edifferit Nemefius, perinde

I RET

augeat fufpicionem(.

ac in unoquoque animali, quee fenfu carent,

ls

10

S. iII.

os, adipem, pilos ; aliaque id generis, cum

Lc

jis quaefenfu vigent; nervis, carnibus, aliise

s

OJium fitrz'o

se f[zvit, €& feve fu-

que fimilibus conjunxit; & ex his utrisque

rit.flrages,cladésque ubique (pargit

animal conflavit, & in unum quid fibi con-

ni cü&rceatur.

Ífentiens harmonicé coégit; ita in rebusre-

j

22,

Iti prepotentis manum , quia timor

liquis cujuscunque fint fpeciei, effecit , ut

rl

M — raró arcet , frequenter odium ad

fingulz partes tametfi difcrepanres unà amicé

copularentur , & amotis vinculo colligaren.

L HM;Z'N' :

—— flrages , necésque exacuit; Tametfi

tur:

4 u T

b 3

198

- Difiettatio Vill.

[

tur. Quin imó ut notat Athenagoras ipfa

fopplicio locusdeligitur , fc'opu!usw urbis E«

i

Elementa quamvis inter fe fe contraria, ad-

phrz publicus ,. in íummo

4

plus Jatitudinis

Ü

huc invicem confeederantur, & concordem

Feriuntur fecuri

habens , quàm faftigii.

tenent harmoniam; ignem enimfrigido, &

poít alium alius ea inurbe, qua patri Pre-

P1

ficcum humido commixtum cernimus , nec

turze fedes, ac patria fuerat, ut tanto überius

fibi invicem refiftere , fed unum quafi cor-

fubiret ignominia incrementum dedecoris;

pus abfolvere; quod licétex contrariis,diffi.

quantó filiorum Gedeonis nota fingulis etat

3üdl.c. "l 9&

T

milibüsque coalefcat naturis, parem tamen

nobilitas, decísque paternum ; occádit fr4»

à

fimilémque ordinem ex illis tenet.

Verüum

tres fuos filios Terobaal feptuaginta. viros

í

facer hic.nexus, quó omnia dulci confoede-

fuper lapidem, unum , remanfitque goattan

rantur amplexu fcedé rumpit , diffoluitque

filius Jerobaal minimus , & abf[conditus .5l

b—1

odium, quod fanétum violat pacis fcedus;

non line tamen fpeciali Numinis cura, ut O*

eümque extinguit amorem, quiex juílitia

mniumratrum imbecillimus, ac minimus

debetur

odium evaderet potentioris: hinc HugoCar-

molitur,

proximo , cui nonnifi perniciem

af:

dinaliscenfet zqu& mirum Joatham fratere

Odio cum primüm ceepit Abimelechus

nam iram fruítráffe,ac Davidem fupremum

fratres profequi , &averfari, quz occulta

inlíraele confcendiffe dignitatis faltigium z

bella, quibus:eos perderet, non intentavit ?

JMinimus ait Hugo, & ab[conditus 5 & David

Fuerat inter filios.Gedecnis Abimelechus

ninimus inter fratres fuos inunäw est im

TOQCfH».

45 .05 Crc) "-^ s P — N —

matte Sichimitide genitus, feu ex uxorein.

fcrioris conditionis , qua caufa fuit, cur

Adeo eft difficile odium evadere invi.

26.

4^

v

cateris fratribus pofthaberetur; idque fe-

dentis & odientis, ut Numinis detur mirae

rale, ac exitiale in Abimelecho. odium ex.

culo: Davidem nonnifi fpeciali, ac mira Dei

citavit contrafratres. Juftis enim perfolu-

providentia invenimtus regem inauguratuim

tis patri exuto mortalitate, fimulavit pieta-

& manu electum prophetica; tametfi toia

tis, & officii causà domum invifere mater-

in ipfo floreret virtutum verna temperiess

nam, ac proficifci Sichimam principem E-

earümque culturá , & (tndio (e omnibus ex*

phramee Tribus urbem , quó cum appu-

hibuifíet commendabilem ; adhuc cum o*

liffet;conceptum regni aggrediendi molimen

vium grteges aperto ageret fub dio, eó vide"

neforiis explicuit viris, cedisque. fraternze

baturàrege diítare , quà à grege nondum

impium defiderium, ob odium, quó fratres

abfcedere didicerat,

Deus veró virturun

ad iaternecionem | profequebatur: cruenti

remunerator, quem paftorem gregi dede«

facinoris adjutores fe exhibuerunt rmaterni

rat, regem Iftaeli definavit, ut qui pafcen-

fanguinis propinqui homines facinorofi;quo.

dis ovibus affueverat, regendis populis ins

rum confilio, & operá. depromitur pecunia

cumberet.

Samuelet Deus delegerat ad

&x fano Baalís ad milites conducendos , ac

l(raelis inungendum. regem: uno excepto

- - ndii u - -Auamüib " phct m

exercitum conítruendum ; . ille&ti militari

Davide reliquos filios duxerat Páterad Pro»

flipendio, fpeque pradandi, expifcandique

phetam, ut quem mallet ex jpfis regem un-

in türbido lurcones, nebulones, (ycophan-

geret; verüm quamvis Propheta unéturus

— -déb. m z

te;obarati, ac ejusdem furfuris viri nequam,

fibi à Patre oblatum filium cornu invergeret

qui ob patrata flagitia patriisexpulfi terris

propriz oblitum oleum naturz , fluxus li«

ad inccrta fortunz extorres vagab;mtut .

quor perinde vafi adhzefit , ac f1: fluere am*

bimelecho eà libentiüs adhaferunt ,. quó ad

pliüs nefciret ; nimirum fluere.oleum re«

meliorem fperarent fortunam poffe perduci;

inflrnétoex hac hominum fcece exercitu é

cufavit expectaturum , quem elegerats

majores natu repudiavit, ut natu minimus

Sichimis Ephram verfus Abimelechus movit,

majoribus imperaret , & quem natalia. pos

«aptáque primo impetu urbe, minus tunc,

ftremum effecerant; Dei beneficentia. primG

quàm bella cogitante,in domum accellerato

ad thronum erigeret : demiratur Samuelin-

paffu irrupit paternam , fratrésque compre.

obedientiam olei,rogat num alius fuperfit fi-

Ls n w as z"ind . Micosd, Abl QENLS -a i.

hendit; & exceptó uno Joathamo, quem [a-

lius; cui Pater repofuit remanere Davidem

tebra ita difponente Numinis providentiá

natu minimum ad cuítodiam gregis: e^Z4-

TReg, x6,

imminenti fubtraxerant difcrimini , omnes

buc veliguusef parvulus.& pafcit oves; jubet

"V.IIl.

ferreis devincit catenis, detrudítque in car-

Propheta eum ad fe adduci, & inveríocor.

cerem ; G altera die productos in forum di-

nu flaitoleum, ejásque verticemoblinit,& :

cere caufam ex vinculis adigit;iis potiffimum

preeomnibus eum afferit à Deo electum. . In

accufatos criminibus , qua Sichimis nuper in

hac Davidis inauguratione in. regem mirae

€os per calumniam congelferat ; fcilicet Je-

culum interceífiffe ex inobedientia olei cone

robaalis,feu vaftatoris Bel; filios , fratrésque

jicit Bafilius Seleucienfis inquiens ? — corzg

ratg :'14..

fuos, in fimulacrorum excidium tota mente,

snvergens rojelaneum , ut ungeret,cogebats

ac viribus incubuiffe : cámque inermesodio

fed oleum fluere recufabat , nimirum füpra-

non poílent armato ob(i(tere , neque aba«

confuetas narurze leges fluere dedidicit ole«

liis hoftilitate perterritis defendetentur, ca-

um, donec de Davide eligendo Numinis

piuis damüantur omnes; diéque flatuto

confirmaret fententiam : inaugurationi igi4

trahuntur ad fupplicium, nimirum à fratre,

tur Davidisinregem, Joathami evafioneqm

u

& crudele fpectaculum |. feptuaginta fratres:

ab odio indignantis . Abimelechi , rCP"nique

B

]

cugi-

Odium alios mordet fe ipfam rodit.

199

cupientis exequat Hugo Cardinalis; «quia

mes tutriscapiende aditus quzteret; pro«

ficut preter rerum humanarum obtigit or-

piüsque portz arcisfuccendenda accederet,

dinem , ut David omni deftitutus patrono;

jamque aggeftis virgultis facem fubdere co-

quamvis virtutum munitus ;patrocinio u-

naretur, mulier é curris feneílra lapideum

premum dignitatis occupáffet faftigium; ita

molz fragmen dejicit, & Abimelechum fuc»

«endentem artibus fuis incendiariis turria

virtuti datur vires naturze excedenti Joatha-

3!44:':.,;.91

mumnatu minimum -delituiffe, fratrisque

portam cranio confractoextinguitiinterimitg

zegnum ambientis 'odium 'evafiffe exitiale ;

'cum-enim in humum proftratus vidiffet ce«

adeo fzvit odium;ut neque fraterno parcat

rebrum miftum fanguine difluere , ne cadis

fanguini , detürque fpeciali Numinis provi-

;gloriamanui tribueretur muliebri;diceretür-

que Abimelechusà muliereinterfe&tus, uni

dentiz ferali ab hoc affe&u non -dilaniari z

neque Abimelechi fzvitiem «compefcere à

ipracepit ex armigeris fuis,, ut inflidto vul-

fundendo fratrum cruore valuit beneficiNu-

inere mortem à fcemina inchoatam jperficeii

'ret & abfolverer5 juffui obfequutus armi.

minis memoría, 'cujus ope Gedeon. eorum

genitor gentem univerfam in priftinam affe-

«ger lethale inflixit vulnus., «ex quo focdam

.Oanimam Abimelechus evomuit in. orcum,

tverat libertatem ; neque ipfiusPatris Ge-

deonis gratilfima recordatio, :cujus tüba,

"Meritas:nimirum dedit poenas, dum fic ce«-

gladius, victoria , triumphus , .ac diuturna

«idit, quiodio percitus noluitfratres fuos

fletiffe,utfederet ipfe in t'irono: malis artie

quadraginta annorum praetura «commodis

omnibus Tíraelem cumulaverat, :

ibus parta, malé dilabuntur.

X

27^.

Ab uno in fratresodio quotin Abime.

3 9.

N'eque fraterni cruoris effufio odium

valuitAbimelechi extinguere,quinimó veluti

lecho prodiere fcelera ? quot clades , ne-

ex modica aqua in ignem injeéta incremen-

«ésque hominum in regni perniciem derivà.

runt? amulatio indignationem, andignatio

tum fubiit: inauguratus fiquidem Rex, ve-

ziüs tamen tyrannus ;poft fraternam caedem,

odium peperit, & odium funeftas ubique

exorta feditione civium 'odio tyranni armis

fparfit hominum ftrages, :urbium «excidia ,

Íe munientium , crueritus in(tituitur confli-

'regnique totius everfionem; fraternum in

€tus, quo ceduntur, cadüntque enecti :ma.

-Abimelecho odium (furorem :excitavit, fi«

mulationem pietatis, fallacias , thecnas, cri-

gna ftrage cenjurati DuceGaale; acriüsque

furit odium in Abimelecho, qui urbem op-

minationes , ambitionem,'mendacia, fzvi-

n

pugnat, fraudéque Zebulis urbis prafecti

'tiem , atimque fraterni fanguinis; imo GC

:eoeli induxit :oblivionem ,. Numinis «cone

captam ferro, flammáque evertit , incendit-

que , omnésque incolas nullo fexus, atatis»

'temptum, fluxarum rerum ardens «defide-

rium 5 quódque deteriüs etiam vanisfimue

que diícrimine trucidat, falémque per om-

anes paffim urbis ruinas fpargit , ut Sichimze

lacris ptofanum cultum: ffed tot. propudiis

fubactus cum non erubefceret., :rubere ad-

everíz fundus probro laboraret fterilitatis,

:a&tus fuit proprio fanguine, & pertinaciamm

& culturam negaret, velipfiaratro. 'Con-

fugerat ingens virorummultitudo in arcem

fceleris, quam re&ta ratio fle&ere :non vae

murtis validioribus circumfeptam, .altisque

luit , neque emollire, preduruslapis:é matr.

pramunitam turribus, «ui Abimelechus a-

«deje&tus foeminea fregit ; nimirum. faxum

€riori furens odio frondium , ramorümque

:quod olim incommodum urbisfruges tri«

verat in-molendino ; nunc utiliushominem

congeílis aceruis circum in 'orbem pofitis

fubdere ipfe faces czpit, regisque exemplo

nulli frugi obtrivit ; feu lapis talionem te«

pendit; feptuaginta viros fuper lapidem

reliqui flammas accendere nixi funt ; humi-

xlà illà frondium, humefcentiuümque ramo-

ununi interfecerat Abimelechus , eamdem

Ym &æ

rum materiá flammas detre&lante concipere;

dedit & ipfe in lapidepoenam ; nec tam mue

lieris; quàm divinz ju(titie fuit manus ,

eó tamen fpiffiorem, copiofiorémq; fumum

evoluente , quó veatorurm vi, flatüque ur-

quz lapidem dejecit , quo caput contereres

gentiori validius convaluit incendium, quod

tur Abirmelechi; «cecidit lapide, qui lapidie

arcem abfump(it ; & Sichimite promeritas

bus atas falfiserexerat numinibus ; odii ame

Deo, & Gedeoni dedére peenas, quas & ipfe

bitiofi genium mundo exhibuit Abimelee

IIR?go W

chus s quia praceps, audax, crudelis, novi«

91l

Abimelechus fui in. fratres odii pediffequas

fubivit; *exactoinde triennio Theben oppi-

tatum amans, antiquam, verámque exofus

dum Sichimitarum fugientium receptacue

religionem , virtutem fceleri pretexeus, ac

lum cumexpugnáffet, diripuiffétque;plures

án proprium faviensfanguinem; fedfangui-

obíefforum in turrim fitam in urbis medi-

nem, quem fitivit; haufitque , fcedé evo-

muit; imultos enim néceffe eft cimeat, quem

tullio Íe.receperant , quam bellicis inftru-

mentis, armisque miffilibus oppugnatores

multi,ut vulgata fert parcemia,timent; non

OWg 114'0

mitebantur arcere; pugnabatur utrinque te.

evafit muliebrem manum ; qui urbes evete

tit, ac regna fibi fubjecit?

lis, jaculisque per catapultas ada&tis, faxis-

que inoppugnantes devolutis , & excuffis;

Removendus animus éft ab omni odio,

39,

acimprobà xmulatione 5 ex virtatum cul«

aquá, glareáque fetuente ab obfeffis injectà

in muüros confícendentes.

"

tura, bonarümqueartium ftudio, ut etiam

| 28.

.Feruebat zílus certaminis ; cumque

ex congeftis divitiis, poffeffis honoribus, ae

dignitatibus folet eemulatio oriri, quam

Abimslechus odio ; furoréque percitus om-

Sequá&«

200

Differtatio IX.

I

squalitas, vel inzqualitas alit ; exardefcit

Ab eodm utero prognáti primi duo

320

fratres Abél, & Cainus; licet I'a*n'guini,s ne«

inde invidia, exfurgit livor, ignefcit ira;cu-

jus foetus. ferale eft odium ; quod nonnifi

ceffitudine arCtiffime .jundi , quiía tamem

cruentas.clades molitur ; & plerunque ex

Abelis viétime fupra ills Caini Numini

domeítica confuetudine , ex amica focieta-

placuerunt, invidia ceepit Caini vifceratore

te , fraternóque confortio oriuntur odía eà

quere, -Gloriábatur hic fpeciofo primoge«

acerbiora , quó ab amore deflexerunt: ex

niti titulo, futili tamen, ac inami, fivirtue

eodem flore dulcem exugit in mellificium

te deftituatur , eóque fiebat infolens , quà

apis liquorem; cum api depulfze fi araneus

nonnifi animi cupidinibus indulgeret; con-

| o -0À-— 1 ho W 9 9 )« —— U —

fuccedat venenum ebibat; in eadem familia

tumax ad parentum monita erat ejus inge«

(

ob fanguinis neceffitudinem dulcis folet in:

nium, afperum, querulum, fallere edoctum;

i

ter conjunclos amor foveri, ac mellificium

mores agreítes, afperi, corrupti, ad vitia

fapidz converfationis conftrui ; fin veró a.

quzque proni; affectus mali, qui pravum

f

pes ob praeconcepta odia in fcarabeos dege-

in Abelem fratrem foverent odium : é con«

nerárint ,. non nifi lethale fpargitur virus,

verío erat Abeli indoles ab incunabulis coe

Plerunqueé fanguinis ar&tiore propinquita-

mis, placida, manfueta, placabilis; & catz

te vehementiora oriuntur odia, quàm (int

dorem, quem cum lacte fuxit., incorrup-

p

qua ex alieno excitartur; cum vix ulla fo-

tum in moribus fervavit; religione in Nu-

*

e1

piantur arte , nec ullo reítinguantur flumi-

men; rcverentià, Q pietate in parentes;

(

ne nifi fanguinis , quo deleantur homines;

obfervantiá in fratrem plurimum fuit come

u

fed quid? quód inter eos , quos ar&tiüs fan-

mendabilis: quoties per oblatas vietimas re-

[

guinis neceffitudo conjungit perniciofiora

rum conditori fupplicavit ; quidquid pin«

excitentur odiorum incendia? Id fané exeo

guioris in gregibus, & optimi in frugibus

ä

provenit, quiaquó amor eft defccatior, ac

poffideret alacri animo , acparatiffimo cor.

intenfior, fi exafperetur, in lethale degene.

de offerebat; cum Cainus peffun&orius in

rat odium ; ut etiam fumma mititas, f1 exa-

cultu Numinis non niíi dereriora folerer Deo

ql]

cerbetur in ferociam tran(it, Pantherz crue

dicare, fapidioribus, ac delicatioribus in

delirati fupparem : & quamvis tardé hac

proprias fervatis ,delicias: cumque utrius-

obtingant , gradüque veniant teítudineo ,

que fratris difcretus effet in Numen cultus;,

P4

fylvarum tamen more flammas concipiunt,

difcreta quoque fuerunt & przmia; perpluit

quz qué tardiüs diflagrant, eó acriüs inten.

enim divinus favor in. Abelisvictimas im-

duntur, & accenduntur ; quos ad iramentos

molatas, quas, priusquam hominis manus

h

0

deprehendimus , femel iratos experimur a-

ignem fubderet , flamma de fummo coclo

cerbiffimos: tenaciüs hzerent, altiüisque ime

&l

delapfa abfumpfit; verüm ipnis, quo Abelis

primuntur , que diuturno parantur labore,

vi&imz cinereícere didicerunt ; invidiam ace

2

Í

cendit in Caino , qui propierea lapfus im

(

fraternz felicitatis clandeftinam de

-

k

el

t

atiO»

h

nem, odiümquelethale, nil jam animo vo*

q

Odium ex invidentiz prafertim.

luebat , quàm vindictam fraterna cede come

lummandam ; vultüs triftitià , froncis de-

ertum , pleruuque araumentum eff lan-

disi, teslimonium. innocentia ,& indi-

jectione, oculorum torvitateinternum prOe

€ium excelleïztiari: Virtu-

debat livorem , oditmque, quo in fratrem

H5

Contabefceret; cedémque ut certiüs cone

0

fitueret (celeri amicitiam pratexens; Abee

&«

3.

Ti

"

Fy" Ametfi plura fint, quz odium cxbïtän't,

lem nihil fufpicantem noxii in agrum pere

fovéntque ; nil tamen promptiüs ,

traxit; cümque fpatiatum irent, variós-

u

I

aptidsque, quàm dignitares, quibus

que invicem mifcerent fermones, & Cainus

li

plura in Authorém / natur2 criminaretur ,

nobisetiam fuppares infigniuntur; vel pin-

l

guior fortuna , adquam promoventut ; vel

legésque divine providenaiz infedtaretur;

p

congeílz opes; quibus opulentiüs ditefcunt,

& é converfo Abel Divini Regiminis-ore

Y

Tamet(i mutuam fratres benevolentiam fo,

dinem propugnáret , coromendarétque fere

veant, fi tamen uni prefertim natu minori

ventiüs; Cainus (celeris fui^ aggrediendi

pinguior atriferit fortuna, velprincipis fa

nactus anfam ; &ratus occafionem fibi- op«

portuné ex praconcepto odio obviáffe , ru-

vor, aut dignitas , velhonor aliquis acceffe-

ä

rit, invidia inalteto excitatur, cujus feetus

rale ligneum inftrunientum ferro fortaffis

d.

plerunque eft odium; & qui mutoá fove-

praüxum toto brachiorum impetu in caput

bantur benevolentiá odiis incipiunt diffidere

dernittit Abelis, & iterum in pectus, do.

L

lethalibus ; nubésque in aére penduias imi-

nec geminatis ictibus frater animam ageret,

di

tantur , quælic&:c molles aquas, torémque

vitámque clauderet, quam mundo aperve-

I

terris inftillent, ut primum tamen cóepe-

rat; & licértellus cefi corporis fluentem ex,

la

rint inter fe fe collidi,flammas,gnésque evo-

Ceperit fang&inem , hic tamen terrze inhz,

*

all

munt, fulmina ejaculantur , & nonnifi (trà-

rens, clamoretacito ultricia feriebat fydera,

$t

ges fpargunt ; nimirum adoleícunt inter ro-

Quàm atrox, quàm ferale eít in mundo odi.

Ü

Ícidos imbres flammz; rorisque , ac fulmi-

um* cau(a fuit prirni funeris,man,mqua íra-

h

pis ezdem funt cuna.

ternam primacede cruentav" ,

Flamma

—

201

Odium alios mordet, fe ipfum rodit,

n

33.

Flamma calitus delapfa , ac depafäens

rint , nulla ratione fieri potefl, ut mibi frater

Abelis vidtimas livorem, zquà acodium

alius nafcatur.

:

Íuccendit in fratricidz pectore, ubi tamdiu

"Altiüs etiam commendatur frat;emüs E

exaríit , donec effufo cruore unà cum pro-

amor ex eo, quàd reciproca fratrum dileclio, -

pria fiti vitam extingueret innocentis Abe-

áàc domeftica concordia Deo fit grata Ecclef,

lis; in quem manus injecturus , animum à

15. V. 1. /n tribus placitum eii mibi , qua

-

Dco fummo bono avertit,fratrémque occi-

funt praclara coram Deo , & bominibus lo-

E

dit, & Deum itritavit, mortémque primus in

quitur Sapientia, ut ibiedifferit Rabbanusg-

mundo invexit , à quovitam fratris exclufit,

quz autem fint hac tria , explicat eadem Sa-

*

Eít igitur odium malorum omnium prin-

pientia, ulteriüs pergens

*

concordia frae

?

ceps, pravorum affectuum coriphaus, Íz-

trum , 4mor proximorum s & vir, & soulier

culorum venenum , virus vetuftiffmum;

bene fibi con[ociantes, De amore proximo»

mortis genitor, cladium radix, diffidiorum

rum cum fermo inítituitur , primarius lo«

ä;

fomentum, doloris initium , mortifer : fli-

cus amoridatur fraterno, qui & preclarus-

D/

mulus, mucro reconditus , telum lethale,

dicitur coramDeo,& hominibus; quia prze

n

feralis. flamma cordis, ac ignis inteflino-

clara et domus illa, & felix, in qua fraterna:

[

E

rum ; odium enim quifovet non tam pro-

viget dilectio ; nil hoc amore jucundius, nil

priis malis, quàm alienis bonis infelix eft ;

utilius, hinc Pfaltes aít:: Erce quam Donum, P(alm, 1 ,

ejus fiquidem pe&tus inundat felle; pallor

& 2uam jucundam babitare fratres in unum;

fedet inore, tremor in labiis, flridorin den.

quia omnibus redundat commodis , affluit

tibus, macies in vultu, fqualor in fronte;

deliciis, omnibisque abundat jucunditatis

tetra cogitatio in mente ; & quod eit ver.

illiciis domus illa, in qua fratres mutuz die

mis ligno, rubigo ferro, tinea veltimento,

lectionis nexu ob(tringuntur , ac teciprocis

hoc idem animo odium; imó eít orcus, in

fe obíequiis profequuntur; hinc Euthymius

que folus mceror ftabulatur; ignis confum-

in prefatum P/alm. 132, ait* fan? quid tam

mens, fedfinelumine; labor defatigans,fed

bouum , aut quidtamjucundum eff, quàm ut

5

Ine quiete; pcena torquens, fed fine commi.

fratres eodem babitent in loco ,. ac eisdem

feratione : combuffit Cainum ignis de coclo

animis, [ummá concordia, & confenfu ?. ju»

x

l

demiffus; fed unde debuiffet fcintillas conci-

cundum dicitur fraterni amoris vinculum,

pere pietatis, flammam arri

quia cum utilitate commercii jucunditatem.

puit odii exitiglis—,

;

& extremz calamitatis.

fecum trahit convivendi,

Odiorum fomes emulatioeft, ping

ui;

g

34.

. Imo ubi dilectio fratres conjungit, ib

o

órque fortuna; (i qua melior uni prae altero

domus arx fit expugnatu difficillima , quos

;,

arriferit, — T'ametfi fratres ob fanguinis co-

enim fraternus amor invicem tuetur, hos

gnationem, niorum fimilitudinem,mutuam

*

2

nullus hoftilis incurfus potis eft expugnarey

fÍoleantfovere benevolentiam 5 f1 tamen uni

ut enim ait Salomon Proverb. 18. Frarer

honor accefferit uberior, maximé juniori,

qui adjuvat fratrem quafi cvitas firma ? quia

quz non metuenda ftatim oriuntur? fratres

fratrum concordià invictam conítituit £a-

-effe de(inunt; & quos amor, & fanguiscon

miliam , ac veluti arcem propugnaculis mue

junxerant ; odium, & invidia per noxia dif-

nitiffimam, quiaut explicat Cornelius ibid..

fidia (eparant; & quari uno; eodémque utero,

quod ia wunallrbe factt multitudo civiums

& non iisdem honoribus ; ac dignitatibus

boc in familia facit unio , & amor. intimus

omni cruciatu obtingit acerbius: hinc illa

fratrum; quo fit, ut pauci fratres concordes

é

.etiam inter fratres accenduntur odia , que

multis civitatióus aquivaleant, — lta eftpro-

monni(i multi fanguinis effufione extingun-

muro eft domui fraternus amot, quia ubi

tur, neque ceffant nifi alterius partis inter-

frattes funt concordes, ibi domus fit inexe

mecione.

Adeo arcto amoris vinculo col-

pugnabilis. . Verüm fi fraternus- hic amor

ligantur fratres, ut Nigidius frarrem intet-

exalperetur, & in odíum deficiat, «orruit

pretetur fer? alterum ; &Saluftiusin Jugur-

domus, &nonnifi cruentze clades, feralés-

tha, amorem fratrum quovis alio praferat

que ftrages protenduntur,

Àn non prge

amore inqniens: 4uis amicitior, quam fra-

conceptum in Jacobi filiis contra Jofephi in«

ter fratri? aut quem alienum fidum invenies,

nocentiam odium cauía fuit, curin ciftere

k'

fí tuis boflis fueris amorem conjugum;imó

nam demiütteretut, ac priüs fepeliretur,

rA

& parentum in filios videtur fraternus exce-

quàm decederet ? Jofephus enim Jacobi fi.

dere , fi Paraphernem confulimus, cui cum

lius ex Rachele natusà tratribusinter pafcua

data optio fuiffet à Dario rege, ut matitum,

per odium fzevé opprimitur , ac . 1ímaclis

j

vel filium, vel fratrem fibi deligeret, traden-

ihftivoribus illac fortuitó tranfeuntibus,pere

dis reliquis extremo fupplicio, fratrem fibi

indeacvile pecus venditur, à quibus ín

fervari maluit referente Herodoto in Tha-

fEgyptum etiam abduciturcüm annum age.

lia, ubi inducit Paraphernem ita Darium

retetatis. feptimum duntaxat. fupra deci«

alloquentem : à Rex,vir quidem mibi alius

mum.

A

eontingere potefl , i ita Deo vifum fuerit ,

Causá preconcepti odii non una fuit,

& alj filj , fi bos amiferim : fed cum mibi

fed multiplex, & prefertim, quia Ocellus

pater , & mater morte jam 2 vita difcefje-

erat patris fui Jacobi, cui pra ceteris erat

€

:2

in

Vfrani de Aä"eäiöm*' Jen, Il

4

1o2

Difïcrtvagïo LX

in deliciis,nt precipuo ptofequeretur amore,

ris datura tefferam vedes elegantiores Ta-

eó quia jam fenio confe&tus eum genuiffet,

cobo obtulit ? Er veffibia Efau valde benis, Gentj. 7-

delicium, & baculum fenetutisfuz: unde

quas apud fe babebat domi induit. eum z

ingrave apud fratres czteros numerum exe

Ícilicet Jacobum ,, quem impenfiori profe-

plentes denarium incidit odium, nonnifi in,

quebatur affe&tu ?. pretiofior veftis chariori

nocentis interitu extinguendum : undecimus

datur , quam etiam ab eo furripuit , quem

enim frater Beniaminus admodum puer tunc

minüs dilexerat. — Necin folis matribus ha

erat ,- ac nondum capax quidquam noxii in-

viget cenfuetudo. elegantiori veíte eos ore

tentandi, Exeitaverat execrabile hoc odium

nare filios, quos pra-cateris diligunt; vee

incufatio criminis nefcio cujus peffimi: cüm

rümetiam in patribus: fiquidem filio prodigo

enim fuiffent à Jofepho accufati apud pa-

in gratiam reftituto , & ad patermos ame

trem, graviter fraternos animos hac incufa-

plexus admiffo in patriam reduci, oftenfu-

tio exulceravit; ut etiam , quz. accefferunt

rus pater amoris fui argumentum veítem .

Pel;fþ r(þ: 7'

imagines per. fomnium Jofepho obiediz ;

exhibuit elegantem: Dixzt autem pater ad-

Ltuc. 15

uas ipfe propria innocentià fuos metiens

fervos fuos cità praferte flolam primam » &

í

rattescandore puerili , ac fimplici innocen-

induite «llum ,. €$ date aunulum in wmant

Dildg

tia iisdem aperuerat; narraverat enim , fe

€jus. Cüm enim pater exarderet in revere

per quietem vidi(fe fratres fuos — colligare

fum fiium, & converfum amore , de vee

fingulos fuos manipulos , cüm fuus pro-

ftiselegantia, & pretio folicitus ftatim fuitz

rius dumtaxat inter reliquos humi proftra.

erat redux filius. adolefcentior ; G quia

tos flaret erectus, quafià fraternis manipus

fimulredux, &converíus, etíam dilectior,

L

lis circumftantibusadoraretur : ut etiam a«

'cui propterea ftolam primam , feu pretios

liam per fomnium fibi obje&tam fpeciem So-

fiorem ei afferri juffit diligens pater, quafi

lis, & Lunz, ac undecim fyderum in fui

eruübefceret perdilectum filium non. ftatim

venerationem flectentium : cüm hujusmodi

eleganter intueri veftitum; & ideo primas

Íomnia finiftra interpretatione in Jofephi ar«

deferri feftinat in habitu , cui primas pater

rogantiam refunderent , quafi vellet domie

dederat in amore.

Verüm perinde ac ine

natum affe&tare fupra ceteros fuos fratres ;

vidiolas inter fratres excitant harum difcri

hi lethali odio exarferunt ; nec. quicquam

mina veftium ,. ita diffidia, & odia fovent :

exulcerato animo aliud volvebant, quàm

ftola hec prima caufa fortaffis fuit , curfie

ejus internecionem : ufferat etiam . invidos

liusnatu major fuerit graviter contra pa-

eorundem oculos veítis quzdam polimita,

trem indignatus; Jndignatus

x

—-ejl 4utem, Q'

Lu;e. i5

feu togula multicolore filo eleganter .con

nolebat $ntroire,

texta, quam Jofepho fieri Jacobus parens

Jofephi igitur polimita tunicaà patre

32

Ginif. eap.

curaverat; Fecérque ei tunicam polimitam :

accepta in fignum fpecialioris amoris relie

-.

cüm enim plus cateris diligeretur, elegan-

quam decadem fratrum odio obarmavit, ut -

tiori veíle ornatum voluit; moris fiquidem

eleganter obfervat S. A«brofius inquiens : 75 cap. g;

effe videtur, ut parantes, quos impenfiüs

Quid miraris fi propter fundumy, | aut. dos Genefe

amaht filios, hos pretiofiori vefte decorent:

uum oriuntur iuter fratres jurgia : quanudo

non enim aliud. fui amoris in filios prafer-

propier tunicam inter Tacob fanili fílios exe

tim pueros fignum prodere folent , quàm

arfit invidia, G infurrexit. exitiale odiuu

eosdemn elegantiori veftium ornatu conde.

Pulchrioris togz diícolorelegantia fratrum

€orare: ut in Afcanium puellum proteftata

oculos percufferat , cor leferat , animüme

fuerat Andromache, tunc ei togam propriis

que pupugerat * Dum enim Jofephum or«

manibus eleganter elaboratam obtulit in.

natiüs indutum afpiciunt , fe. deípc&los ar-

quiens apud Virgilium

bitrantur à patre, & odium in fratrem

concipiunt lethale,

Fuit enim veftis illa

deccipe t bec manuum tibi, qua monu-

polimita belliceum veluti vexillum , quod

9Omenta vRCAYHYA

ä

fratrum animos ad przlia concitavit. Ob-

4,

Sit puer : && longum Andromache te-

fervat S. Hieronymus Phzrifzorum veítes !74?.*3-

- /ïentur amorem

inquiens :' faciebant grandes fimbrias , &5 p

acutiffimas ineis fbinas ligabant : íed quid

& in Regina Didone erga /Eneam ejusdem

myfíterii pratendunt fpinz fimbriis iliiga-

amoris pignus veítis eleganti depicla acu

te ? dixerim , quia perízpe in pretiofiori

fuit: quam

veltium ornatu , ac elegantiori togà fpin&

invidiarum , & aculei illigantur odiorum:

Ipfa [uis manibus quóndam Sidouia.,

eo ipfo quód parens in 1ui fpecialioris a*

Di4o

moris tefferam unum ex filiis prz cateris

Fecerat , & tenui telá difereverat au-

70.

ornatiüs veftic, & elegantiüs ; odium ple-

rumque in alüs excitat : Pidestes aurem» Gents,s7,

Nimirhm putant parentes fuo deeffe amöri,

fratres ejus , quàd à patre plus euntlis filjs

fi quem filium impenfiüs diligunt pretiofiore

amaretur , oderaut eum , . uee poterant ei

| - WE QD EE - o -

33.

veíte, & ornatu elegantiore non exornent.

quidquam pacificé logui, — Et nonnullis in«

Impeníiüs Rebbecca Jacobum dilexerat,

terjectis : Covfestim ut pervenit ad fra.

quàm alium fuum filium Eíau: & fui amo-

£res [uos. nidaverunt eum tunicá talari ,

d*em— dume — od

-

& pe-

P

Odiurn alios morder fe ipfum zodit. —

203

;Wg*j

E polimitá s. müfertntque eum in aci/i?r-

tamen dum mocere fluduit, vel invitum

zAam vererem, | Scholacharitatis, & gym-

profuit: ductus enim à Madianitis in /Egy-

nafium pacíis videbatur Jacobi. .domus cüm

ptum Jofephus ad Proregis ibi dignitatem

filii fe. mutuó profequerentur amore., mu«

confcendit, quod fi odium eum innocen-

tuísque dileGionibus , & obíequiis com-

tem in profundum cifteraz dejecerats vire

ple&erentur; atubi hoc amoris vinculum

tus ad clarioris dignitatis culmen eum pros

fuperveniens odium diffolvit , domeftici

vexit: eft enim plerumque odium prafet«

Jacobi parietes in quafi bellorum caftra vifa

tim ex invidentia 'ortum. virtutis teflimos.

funt degeneráffe ;. .vigili enim curá cuftodi-

nium; *ügngm ànnocentig » argumentum

hj

endus e(l fraternus amor,.nein odium ptos

laudis,

i

eat execrabile, quia quo jucundior;arctiór-

(Quàm ex

levicanfagürlape difidiaiMe —4.

que eít fraternus amor, eó troculentiusfz-

tet fratresconcitantur? Abelem Cainus fra«

tet occidit, «quia de ejus viclima flammis fu,.

L. y,

PeIiz, lib.y.

vit, fi in odium degeneret, ut enim mnotat

Ariftoteless . Krateraa contentiones acerbis-

perpofita fumus ad coelam rectà inflar vir«.

fima funt

E qui fe nimium amant , fi fe

gula confcenderet , ideóque Deo gratior.

dio profequantur favins exacerbantur;quod

probaretur, & inde difcrimus mon ex luce,

| Dial,$5,

etiam fnonet Petrarcha inquiens: ANe/céo am

tantüm, verüm etiam ex fumo ipfo frater«

frarerno sullus major ejfe. debeat amor , an

num fzpeodiumconcitari, "Quidaliud eft

ullum majus odium, & endiguatio profun-

fama apud vulgus, quàm fumus? . fi quis ta«

aitor,

qmen clariori fama commendetur, fibi ti«

49

Amandaverat Jacobus prz ceteris fi-

1neat, ne fratrum odia , fimul & incendia

lis àiíe dile&tum Jofephum adolefcentem

áncurrat: negatum fibi credunt honorem y

ad fratres füos pafcendis gregibus occupa.

quem fciuntalteri exhiberi ; & fcintilla glo.

tos, & fortaffis exploratum quid agerent,

ziole quà unus clareícit , odii incendium -

plerumque excitat in fratrum przcordíis; ex

Jotephus paterni imperii tenaciffimus eidem

obfíecuturus oberrat folicite, fed non ífra-

quibus perinde ac gehennali é fpecu malo«

tres invenit, fed carnifices reperit: hi fiquis

rum omnium prorumpunt debacchantes

dem procul venientem fofephum inuiti fta-

turmz ; fitque propterea diabolicum offi-

tim de illius ceede patranda confilium in-

cium odium ánter fratres fufcitare, vel fufciz

eunt, ac deliberant, ftatuüntque deferre pa.

tatum fovere; neque de ulla orcus . pradà,

tri à fera Jolephum difcerptum fe inveniffe,

triumphat gratiori, quàm fratrum diffidio,

:z//f. ,SO

Cruento tamen confilio unusex fratribus

unde Chryfologus ; .Sreut amor fraternita- Scrmsss

Rauben nomine interceífit , fuafitque, vt

ti ex Deoesfi, staodium ex Diabolo, Qui

)

potius ficca morte permitterent fomniato-

odit fratrem bomicida efi ; quia lethale

rem perire, hoc enim nomine per convi-

odium nonnifi cruentas ceedes, & ferales cla«

cium fratrem (uum appellárunt, quem pro»

des molitür, & przfertim fi interfratres ex«

j MWP' .

pierea in cifternam ficcam abjecére,ut fame,

citetur , tunc enim fzvit crüdelius, durátque

Gj

& fiti deficeret, & fraternz manus ejus non

perenniüs ? teftes voco Eteroclem;& Polini--

)

poiluereatur cruore : & quamvis adolefcens

cem fratres, qui cum fe mutuis interfeciffent

pratexta exutus verficolore, feuvefte poli-

vulneribus, & eorum corpora fimul fuiffent

)

mi:a precibus, lachrymis, queftubus, & ob.

rogo injecla, flammz ea non tulerunt, fed

fecrationibus inflaret ,' pérque Dei clemen-

partitz íe diffociàrunt, at quaeunum . exue

tiam modófingulos, modó univerfosdepre-

rerent, tangerealiud exhórrerent; nimirum

«aretur, non tamen fratrum duritiem po-

flamma , qua vitam potuit extinguefe,non

tuit emollire, nec blandus rogantis decor

'valuit odium fopire,

ud pietatem fratres flectere , qui per funes

Certé lethale eft venenum, quod fra»

43«

in profundam eum demifére cifternam in-

tetnis fovetur odium in pecloribus; ad prae

edià conficiendüm.

ä

cordiaflatim «urrit, cor primum impetit,

4.?2

Sed non diu latuit 'fepuïui's priüs in fo-

quod nec mortuum deferit , fed putre(cens

IT

g

vea illa, quàm mortuus; rogatuenim Judz

abfumit ; adeo ut nullum gravius fit vnlnus;

retrahituréciflerna, & Madianitis negotia:

quàm quod fraterno infligitur ab odio. Hinc

g Marí

d

toribus viginti argenteis venundatur,à qui-

etiamiponfa dolet experta hoc vulnus :

busin /Egyptum abducitur, càm interim

mmatris mea pugnauerunt contra me z

COf

F cusp. ;

t'

1

per plagiarios fratres illuderetur; parenti

queritur nimirum fponfa, eà quia fuis op-

extrrema fene&tute confeclo füadent, Jofc.

pugneturà fratribus , & «üm fe fraterno

hum filium in przdam ceffiffe cruentee bel-

odio infe&tatam videt, fe flammis deflet di-

]^

zl

uz; fidémque fa&turi adolefcentis tuni-

catam; fiquidem in hebrzo legitur, — Fj/g

£am hodino tinCtam fanguine- oflendunt ,

matris mea exavferunt in wie ? quia fratef-

B

exhibéntque Tacobo patri ; qui nonnifi las

numodium irz cognatz exitiales flammas ex

g'

chrymas elicuit , & lamenta edidit. nullo

citat, pyram flruit, incendium apparat, &

J G

folatio nifi fola morte lenienda , & qui fra-

accendit, donec me in cineres redigat: ut

Jj

inde conjicias nullum crudeliorem effe ho-

"

irem per odium dederant;exitio , patrem

per mendacium -*1-:3.9,(1 enecátunt.

Verüm

ftem có, qui impenfiüs amaverat, fi ab a

l«

fi Jofephi virtus Patris (bi conciliavit pra-

more deficiens, odium incipiat fovere ,

js

tiam,frarrum é contra cxcitavit odium;quod

tunc enim nilexpedtandum, quàm extrema

Verani de Afeidibus Qum. Hl

: a

exitia

PA

*

PC IPM E :

*

j f,!-. .1

r —

204

cpi

itsctiocfit:

exitia, violentze interüeciones; ac funeftae

cha j*äco'b Sapix mente; gnarüsque iné

ftrages, & di*.chulter reperitur - àlexiphar-

duftrià à Labano focero pet opportunam

macum , quod morbosà preconcepto odio

fugam fediftraxerit, noveratenim ex vultuy

in hominis inductos precordiiscurare va-

frontéque extima praconceptum -intus in

Genptf, 3.

léat; imó adeo noxium eíft fraternum . o«

pectore contra fe odium : e/Jfuzmadverrit

diíum, ut per fe fufficiens fit ad univerfum

faciem Laban, quód non e[fet erga fe,ut beri,

& nudiustertius: nimirum inLabani foceri

orbem prorfus evertendum: neque cata-

clysmus, quo totus orbis naufragus periit,

vultu pravas mentis cogitationes , noxióse

P/;.'m,;;.

aliunde fuam traxit originem, quàm fra.

que pectoris motus legerat., nec cüm ho-

terno ex odio ; quo Cain fuerat. Abelem

mine odium fovente connivere 'voluit

*

.

profecutus: De manu viri, & fratris re»

quamvisnullis adhucLaban vetbis fuum des

ancj f

quiram animam . bominis ,' ubi Rupertus

prompfiflet odium , quia ut pulchréOleaftec

Abbas expeidit; fieut vequifrvit : de manu

ibi ; Nibil meliiis vultus, quàm amorem,aut

Cain propter quem (ut nonnulli perhibent )

odium offendere falet : tametfilingua fileat,

diluvium mundo induxit : neque ullum ha-

ostateat , frons tamen ipfa^ clamat, hinc

étenas fupplicium totum percuffit. orbem

Tullius, Ex oculorum obtutu , füpercilio. Lib.A. of

. mlm.

4

nifi diluvium illud , quo tempore Noé coeli

um aut. epitffone , aut contratlione. facile .

cataraCta aperte fuerunt , ut tellus . füb.

jtdicamus, quantus [it in bomine dolor, aut,

mergeretur univerfa , & unà cum homini-

metus, aut tvosiitia.

bus odium extingueretur.

Cenfent fiqui-

Per faciei fpiracula erumpunt, (iuæ do. 46

dem plerique; mundi conditorem diluvium

lofo füb cinere latent in pracordiis flamma,

hocce orbi immififfe, ut fraterni odii tur.

néc minus urit irata facies exteriüs, quàm

pirudinem mundo pet Cainum induclam ,

intüs fucceníz flammz ; idquecauíe for-

fzcésque vitiorum

j j

gehennæ gmulas extin-

taffis fuit, cut cüm igne accenfo Numinis

gUCl' et,

irati faciem aquiparaverit Regius Pfaltes :

ficut fluit cera a facie ignis, fic pereant peeo

ijlm.s 6.

50" Vo

catores à fatie Dei « & reclé divini pecto-

tis ira divino turgensin vultu ignis dicitut, ^

'Dijiänulari odium licet per modi-

quia peccatores confummit ; quas enim i-

cum temporis poffit ; nom tamen diu ce-

gnis excandefcens flammas elicit, fcintillás.

lari: fe prodit , & venenum quod interiós in

que ejicit, in peccatores evibrat fronsirata, -

*

$mo pectore fovet, exterits prefignat o.

ut expendit Lorinus: fereaut peccatores

&

eulorum torvitate , frontis afpe-

facie DEI , confumpti ab

(] tanquam ab -

»s

ritate , orísque maligui- |

tAte.

igne , [icut 4b boc , & rece

t ceYA, C con»

4

fummirur : quàd fi folam loquentis Numi»

3

U

nis vocem extimuit Adam Genef, 3. 44udivi

ÁMo

àm perniciofum , : ac exi-tialc eft in

T0CEQ tHATR , — E5 tsmaus,

mundo odium, fíi hoc fraternis ex-

Quid fi iratam

Q

frontem vidiffet ? Maximum reproborum

ardefcat in vifceribus !* ejus maligni-

fupplicium extremo injudicio illud erit,

tas;, vel in ipfo legitur vultu , G protervi-

tas exteriüs fe per oculos prodit ; hinc fra:

f

quod iratam DEI faciem ferre non pote«

ruünt; is acerbiffimé punitur , qui irafcene

tres Jofephi ob praconceptum in imo pe-

étoris odium ^ nonnifi fronte exafperata ,

tis Numinis exafperatum nequit. vulrum

ferre: irata enim DEI' facies fufficit pro

torvisque oculis fuerunt eum intuiti : ANec

quovis fatis acerbo fupplicio :

hinc Deus

poteraut ei quidquam pacific loguiz in o:

ftatuens contra reos legis punitionem ait

*

*

culis fiquidem , ore, lingua, vultíque toto

fi comederit. [anguinem. obfrmabo facieg , Ltvityima

Éfraternum legebatur odium , quia ut recté

Ait Tullius: Fultus ,. & fvons animi eit ja-

meam contra animam illius,Íanguine veíci

cüm prohiberentur Hebrzi,peenis erant obe

n4a, qua fignificat voluntatem. abditau s

noxii legis hujus transgreffores ; ut au-

& retrufam : odium qui fovet in pectore

7

velit, nolit, ejus prodit vultu venenum ,

tem acerbiüs punirentur , ait DEUS olfir-

smabo faciem meam contra. animam illius,

criménque occultum vel^ ipfum os filens

quia nimirum irata DEI facies pro quovis

9. Meta

abundé depredicat, quód cüm animadver-

acerbiore fupplicio videtur fufficere: hinc

tiflec Ovidius cecinit,

wü 'P b.

D. Gregorius ait: . faeies. DEI sntell;igitur

Heu quam difficile eft. evi

:

män non pro.

jr4 DEL , quá eafligat : imà adeó proxima

dere vultuY -

eft cladi , ftragíque DEI frons , ur idem

Diffimulari licét per modicum fempo-

prorfus videatur effe , frontem pre ira

4,:

contrabere , & fupplicium , ac ruinam-

ris odium poffit, non tamen diu celari , cüm

explicare ; hinc at DEUS , obfrmabo

os loquatur, quod cor fuggerit , & mensin.

tus meditatur ; & certe f ferale intus odii

faciem meam contra. animam

ier, 69

Mbf

exurat incendium,exteriüs occultari difficul«

difperdam e05 : hoc eft, quos DEUS

ter poteft; nec prohiberi , quin (cintillas

iratus intuetur , hos fimul difperdit.

per oculos, vel faltem fumos per os, &

Tmó adeó acerbé poenas irrogat frons

verba emittat ; hacque ratio ; cur FPatriare

ir& percita eflu, ur truculentius favire

"?idcægg

TU

2og

-

Odiüm alios mordet , fe ipfum rodit

videatur ire fuccenfa zftu facies , quàm

tamen illatio infana prorfusfuit; non enim

qui fatetur.fe aliquid acturum, quod ab alio

manus gladio obarmata; quia fi gladius

vitam poteftadimere , nontamen nomen po^

fieri neutiquam poffit, intendit violentas in

teít perimere , necfamam inficere; fecusfa-

Íe manus inijcere, séque interimere; neque

Omta E

cies, quam odium turbat , nec vitze parcit,nec

inde verü affereret,non poffe alios hoc idenz

famz , imó nititur, ve! ipfius nominis memo-

praftare , «üm poffit quisque , quamvis illi-

cité, fe ipfum interimere.

Fuerat igituE

riam delete ; hucpertinet , quod Regius Va-

Chriftus locutus de fuo in coelum afcenfu ,

Pfalm, 33,

tes dixit : Pultus agtem Domini fuper facien-

te5 mala , nimirum nt perdat de terra memo.

& tamen fudai ejus verba de nece proprijs

manibus fibi "inferenda perperam interpre-

riam eorum : impiorum enim nomen fund:,

tus evertitur-, ut eoründem memor!a pe-

tantur : nulla cum nece Chrifti ; ejásque a«

nitus extinguatür : faciliüs eft ferocientem

fcenfu in ccelum connexio eft; necpropterea

inferre violentam ejus cedem ulla potuerunt

Leonem blanditijs cicurare, veletiam in fru-

fta difcerpere , quam frontem lenite odio ex-

ratione ; & tatmen eam intuléte; quia nie

afperatam , G furorepercitam : hinc David,

mirum , quam intus mente meditabantuE

Ui N P/elm s

Tota die verecundia méa contra me est ,. .€8

Chrifti eedem ; odiumque fovebant in core

conf ulio f'aciei snea couperuit we a voce expro-

de , lingua exteriüs protulit Judzorum , pul-

chré D, Antonius Patavinus: Exabundans

brantayi$ obloguentis À facie inimici & perfe-

tía cordis 0s loquitur, G aquia Judes Cbrifit

quentar , tamecht urfos'in fylvis David com-

"

prefferit ; rapidósque leoites in campo difcer-

fanguinem ejísque mortem ex odso altits in.»

pferit ;; adhuc confufio ejus conturbat ani-

corde impyyefferanr , ideó nil promprius logu-

untur , quam denece Chriffi,

Venenum o«

mum à facie inimici, & perfequeniis, quia

plus fibi timet ab irato vultu , quàm abirato

dij, quod per viícera ferpebat Judzorum,

leone : quamvis de proflrato leone glor:ofum

lingua ftatim detexit , GU mortem , quam in»

YoYy

tus maturabant , os exteriüs deprompfit,

reportavetit triumphum , reformidat tamen

D.

irato vultui flüécumbere. — Pulchré Lorinus :

Qus& intus volvuntur mente , foventür-

$9

—

que corde , lábia exterius fundunt , & ver-

*h Píal. 43,

Potefst bit figuificari, caufam verecundie, con

ba loquüntür , hinc David loquensde impio

f'frontique effé , non folum vaces exprobrantis,

fed multó magüs o5 , & vultus ejudem inimi-

ait,

Tota díe injufiitiam cogitavit lingua

eitias gerenti , propridsque inyurias ; quas

tu4, Sed fi cogitare proprium ett intelle-

,Pfglm.xfï! Al.

&üs, G cogitationis a&tus , nonnifià princi-

perfequatur ,. av uindicet, pratexentis y nec

veróu agere duntaxat. volentis .. fed fatiis

pio abomni fejun&to ivateria poteft dimana-

re ; quomodo lingua cogitare diciturinjuíti-

quoque ,& non [olim famam ,veràm & ipfam

2

vitam ertpere meduanti.

tias? Cur David aCtus, qui proprij funt fo-

E

494

Ira quam odium fu

ccendit univerfä fil«

lius intellectus, nec poffunt nifi à potentia

Hinc

Ípirituali fluere , linguze à materiei craffitie

titüt delere ; poenitüsque confurnete,

quia Jacobi filij Jofephum fratrem oderant

minimé disjuncle attribuit ? quia nimirum

nonfolum non poterant ei quidquam pacifi-

fidiffimus , prompüutsque mentis Legatus eft

lingua , in quam delabuntur , quz animo in«

céloqui , feu ut explicat Oleaíter , non pote-

rant integré loqui , fed trüncata verba , G

tüs volvuntur: & adeó expedite mentis evul-

Íemefà proferebant , nitebantur ei vitam adi

gatarcana ; cui innato foedere ne&litur , ut in-

verbis ipfis mens ipla terío veluti in (peculo

mere , quia odium integritatem disruperat

amoris,& verba prohibebat integré proferri,

feipfam prodatufcité Ambrofius:DeJermoni-

Lib.de& 3

*

quia ut ait D, Gregotius in Moralibus : Jre

bus nofiri mens noflra perpenditur : quia cüm

Abrabans

!

primüm cogitatio aliqua intüs affulget in-

Cüp. Ieo

;

fu« f'imuiis accenfo cor palpitat , corpus tve-

snit , lingua fe prapedit , facies ignefcir , &

mente, exteriüs relucet in ore , cxp;imitu&*

Zm't,m

M

v

éxa[perant oculi : neque verba pacis poteft

lingu8, manifeftatur verbis,

Gymnafium mens aperit ; inquo linguá

lingua depromere , ubi odium, & bellum

L]

fpirant praecordia,

eruditur, & qua cogitationibus intüs edo-

f!;

centur, lingua exteriüs verbis recitat; hinc

49«

Sciteé hominis pectushorolopio paria-

tur , cujus ftylus defluentes fignans horas lin-

Jobumredarguit Eliphas Themanites.

Do-

gua dicitur; quia quidquid horologij rota,

cuit iniquitas tua 05 tuum , quia magiílra

iniquitas , que& in corde nafcitur ; ibique ra-

íeu pectoris latebrz intus evolvunt , ftylus

foris,feu lingaa exteriüs prodit: cujus pe&tus

dices agit , linguam edocet , quà exteriüs fe

odio cotroditur,fru(tra vultu internum diffi.

prodit, Ícité Pineda : Infiruiét énterior affe-

mulat virus : ftomachus cum peffimé valet

w non [olüm os , & linguamad loquendum,

facilé foras eru&tat , quod intus difficillimé

verum etiam mauiut » G catera membra ad

N

digerit : quidquid intus mente quisvolvit ,

operandum:- ex corde enim exeunt furta; blas-

phemia , & bomicidia : id tamen intereft di-

hoc ut plurimum verba fapiunt , & forás pro*

KIZLME

dunt , dixerat Servator. . Quo ego vado ,

Ícriminis, quia cüm cor, & interior affectus

vos non poreftis venire , loquebatur Magifter

in abdito, ocultóqueedoceant , linguanon.

Chriítus de mirabiliin coelum aícenfu , &

nifl in publico recitat ; qua ab affectu didi-

"—— — — o^ ERRREST

tamen Judzi necem exinde intulére dicentes ;

citin occulto , & quam impietatem mens

magiftra tegit ; lingua difcipula detegit ;. GC

mnunquid interficiet femetipfum ,. quia dixit :

ideo ex iniquitate cordis malignitas prodit

Quiegóvado, vosnon pereffa venire , qu

Oris;

Cc 5

um

*

206

.. Differtatio. IX. :

pris.t. & quia pe&lus.odio exulceratum nil

tum , Imperatoris, Miniffros contra ipfium

incitarent, ut in perduellem , & fediuciumgz

pacifiei edo«et ; fed:tantüm cruentas diclat

cades,, ideo Jacobi lij non potuerunt pacifi-

de nece Chrifti tunc Pharifzi cogitárunt,cóm

c? Jofepho fratti loqui , eà quia oderant eum:

per ferica, & faccharea verba ei eblandiuntur z

ubi odium vifcera exulcerat , nonnifi fangui«

quia occultum in pectoreenutrierant odiumg

nis effafio protenditur: & quamvis non de«

laqueos verbis exteriüs tendebant,u; caperens

fintex Judais, uc notat Abulenfis, qui lau»

eum in fermone , Ícu ut habetur in textugrae

dibus Jacobi filiosexcipiant, eó quia extima

co ,ut sllaquearent , Pharifzi tuncverbis ob-

Íronte intimum, quod in pectore foverent

fequia fimulárunt ,. ut verberibus vulnera«

fh

odium , quo Jofephum profequerentur, mi-

rent, necémque adíerrent.

«

.

niméexplicarent: falluntur tamen quotquot

Nullus deterior , ac periculo

$3

interna odia ; irásque ccculté enuttitas com-

quàm domefticus , qui verbiseblanditur, ut

mendant ; gravius fiquidem crimen eft tege-

ferro trucidet , vel veneno corrumpat .. Mo-

re odium , cui detecto applicari alexipharma.

liturus tartareus hoftis ruinam Proroparenti«

cüm haud difficulter poffet: pulchré D. Cyp-

bus, ferpentis induit latvam, eó quia ferpens

rianus : Facilior cautio eft , ubi manifeffsor

plus cateris animalibus familiaris fuerat ho»

g]

formido: plus metuendas , €$ cavendus ini^

mini , quem frequentet acceíferat , motibuse

snicut cum. latenter obrepit ,. càm per pacis

que corporis placidé eidé blandiebatur ; ideóa

que ut tutiüs venenum in pomi efu haurien«

imaginem fallens occulti acceffibus ferpiz.

$5

Odium , qui tegit; vel venena adaptat ;

dum exhiberet Sathan primis parentibus il

lius fpecie animalis larvari voluit; quod o*

vel'firages apparat , & is longé deterior eít

hoftis, qui cordís venenum oris inaurat leno.

ris affabilitate cordis obtegeret venenum.Siqs

cinio, Nemo eít , qui ab hofte lénocinia

que primi mundi accolz,cüm fibi nontime-

fpetet, qui enim eblanditur , non creditur

rent à callidiffimo hofte , & incauti proceffif-

—

vellenocere ; & ideo eó acriüs fzvit , quó

fent, promptiüs corruerunt ;. & ab hofte do-

ä

fuaviüs eblanditur,

Quid Syrene blandius;

mefíticoamicitiam fimulante in ore,& odium

& tamen nil fallacius, vocis enim blandimen-

foventein corde, mors inducla eflin totum

to aures demulcet, & intus cor corrumpit,

humanum genus j tunc oculatiüs extimendus

hominémque miferé perdit : id inSyrene no-

eftho(tis , cüm occultiüs vel przemia fpondet,

vellenocinijs demulcet verborum, & ab omni

E

zatu dignum , quia fuave, plenimque illicio

eít, quod auditur , noxium veró quod tegi-

vindictz fpecie fe alienum oítendit, . In e-

tur: verba tametfi ferica, acmellita non ta«

ditiori montisfaítigio fuis utrinque ftipatus

menvenenum exuunt, fiintüs odium foveant:

militibus David blandas &qué ; ac pias Saulis

imitatur cunc occultum odium fyrenem con-

voces audit , imó & lachrymas videt.

Et

! Mf

cinna voce aures demulcentem , fimülquead

levavit Saul vocem fuam , & fleuit ,.dixtt-

I' Rezb æs

VETLUEBQQI. NIGPNUM ul p

;

VA

fcopulos trahentem, ut à fe ille&os miferé al-

que 4d David : jufior tues , quam ego * 1u

lidat: nonamicitiam produnt; quz ita cblan-

enim tribuifli mibi bónz5 ego autem veddidi

diuntur molliffima vetba ; (ed venenum fpar-

tibi mala: Quis ex verbis hisce melie obli-

gnt , quo eó tutiüs interficiunt;quó fub cot«

nitis ; pietatem redolentibus fincerz non in-

tice blanditiarum dolus obtegitur : f:c piíci-

tuliffet amicitiz tefferam ?. & nihilominus

bus hamo infidiz parantur ; apparet deforis

tunc David magis fibi timuit , & unà cum

alliciens efca , fed latet füb illicio interficiens

Ífuis locum petit tutiorem; & acceífu diffici«

ferrum ; 'non amat ; fed hamat quisquis do-

ciliorem, quia ut expendit Carthufianus,Da«

h

lofi: verbis illudere fatagit : fic Pharifi con-

vid, & viri ejus conjeceruntquód brevi eos iu«

*

filio inito per difcipulos Magiftri Chrifti e-

fequeretur

L]

verba enim illa faccharea, &&

Mdi'fbo 125 |

umalloquuntur. —Aagi//er fcimu , quia Ut«

mellita nonni(i cor felleum indicárunt: pro-

rax es, G 'viam Dei inveritate doces , non

inde cüm primüm David verborum audivi&

eft tibi curade aliquo , non enim repicis per-

lenocinium , merito di(trictigladij coepit a«

onam bominum.

Dic ergonobis , quid tibi

ciem expavefcere: an non fe pium in Davia

videtur , licót cenfum dare Ca[ari , an non?

dem, & amicitiá devinctum nitebatur oftene

&n non ferica , vel mellita vifa funt prolata

ere Saul , cüàm dixit: ju/Hior es, qudm ego *

vetba, cüm nonni(i in obfequium fle&tantur ?

tu euim tribuifli mibi bona ,ego autemreddi-

& tamen: Cognitá autem. TESUS. nequitia

ditibi mala : juftitiam commendat Davidis,

laudat virtutem, fatetur munificentiam ; &

eorum , ait quid me tentatis bypocrita : quot

enim voces deprompferant , tot vifi funt la-

nihilominüs tunc magis formidatur , quia

queos apparáfle ; verba exteriüsamorem fa-

per lenocinia verborum favit periculofius

piunt; fed cor intüsodio exulceratum vene-

odium non evomuit ore , quod corde

nüm effundit ; mellea fuére exteriüs verba ,

tegebat,

fed felleum intüs cor , infectumque nequitià

erat ? fi enim Chriftus affereret folvendum

tributum Cafari , inde anfam fumere cogi-

BOR OP

tàárunt , eum exofum reddendi populo, cui

*

gravamina imponeret , onera fuperadderet :

íin veró denegandum dícere: Cafari tribu«

$. VI.

——

207

Odium alios modet ; fe ipfam rcdit,

namviamituntur 'flernére;; fed plerumque

ijsdem miferábiliter implicantur ., & quod

ipuerisobringere ob ignorantiam affolet , ijse

W??ulmtiä: fw"z'fg , debacchatir-

'demobimprobitatem accidit. :Aliquaple-

ue odium , . fi larvs ;ïtegamr-amicitiæ.

'rumque pueri.ample&tuntur ; ut fibi commo-

Verba tunc loquitur melle oblinita ,facebaro

'da ,'qua difpendia 'effe inveniuntur , utÍcité 4 /yjay,

sn[per [a ; noxium ut 'oeneuum propiet ,.

«Caffiodorus, / Jgnarapueritia contraria gee

&detbalius vulnus infiigat ,

lt , qua profutura putaverat.

$46

[^]

--

f4

Lerumque fub larva amicitiz truculen-

iHoc idem Aulicis evanidegloriolz cu«

tiusfavit odium ,proindeszelrorafunt

'pidis contingit., ipluries:qua fibi profutura

f

p

wuluera iligentie , .quàm fraudulenta

putárant., :detrimentum attuliffe deprehen-

ofcula :odient Proverb. 27. etam jJoáb ob

'derunt 5 -quia fuperna Numinis providentia

ipfam perverforum vafritiem in eorundem

praconceptum in Amafamodium ; quó tüu«

tiüse viviseum tolleret, interofcula, G am-

:obarmat ;poenam,

/Expertus id fuit Saul ,

'cümragnis laboribus Davidi laqueosobten-

vlexus'eidem necemintulit, "Erat Amafafi:

lius Abigailis fororis Davidis, quem Abfo-

deret 5 incidit'enim in idem periculum , in

lon in fuas partes abduxerát , P rzfectümque

quod Davidem »pro virihus fatagebat addu-

in caftris zebellantium 'conftituerat copiae

cere., improvidusenimfe feobtulit Davidis

rümexaudlorato Joabo; eóquia validiffimam

gladio , cüm ferventiori odio eum profeque-

retur, Venit ad.caulas ovium , 'qua fe offe- , Reg v uÀ

omnium Tribum Jadz Davidi reconciliavee

ràt. ldque iniquiüs ferens Joabus pluribus

rébant^vianti. Erátque ibifhelunca yquam

titulisde Davidicoregno bené meritus atros

dngrélfus ofl Saul , tut purgaret xventrem.s.

cem injuriam interpretatus fibi àb Amafal»

Porro David , 8 viri ejus innteriore partes —

latam , nil die , noctüque mente molitur ,

dpelumcae latébant.. Noncogitáffet Saul;po-

tuifle Davidem citca viam latitare ,& obid

quim Amafe internecionem 5 utque quod

mens intüs volvebat , tutiüs manus exteriüs

ipfumibilatuit.,, ubi püblicitasviz remotio»

rem à füfpicione eum coriflituerat 5 ;proinde

perficeret ;larvatus ementitz amicitiz fpecie

hominem adit , falutátque perhumaniter., &

Saul:odio ;perfequens Davidem tunc in ma«

snus adverfarij *incidit , «cüm ftudiofius.eum

dum ofculum amici animi fynibolum figit ;

levà manu mentum Amafz apprehendit, G

'faperefatagebat, ;Meruit'David protegene

dextera vulius infligit, feudolofum pugio-

tis Numinis praffidium 5 :cüm fugeret'ime

probi Saulis vafritiem. ciimque perfequeres

nem immergit in ilia Amafee nil timentis,

Saluemi frater ,Cf tenuit manu dexteramen-

tür Saulinjuflé innoxium;periculumfibino»

'centi maturavit , quia ut recté Regius Vates.

hN t

d Reg, 90,

tum Ama[a , quafi deofculans eum ,& percuf-

fit eum in latere , efudit snterioraejus ,'02

In operibus mauuum fuarum comprében fuyejt Vf2 9e

fculum ftonti fixit, fed pugionem lateriiiifi-

ipeccator : quiáanimirum-improbiin eosden

xit: falutem auribus ingeffit , fed ficam vi-

1ncidunt laqueos ; quos in perniciem pro-

Íceribus intoríit ; fallaciffima; ac lenocinante

'tendunt aliorum , quos'odio perfequunturs

fibi 3mprobi difcrimina imprudenter folici-

ufus linguà fratremvocavit , quem odio ex-

ulceratüs ferro jugulavit: fic Judas Iícario-

tant, quoties folicitiüs contra innoxios-tetía

'obtendunt: quia fcilicet odium eas czcita-

tes Magiítrum Chriftum perfidiffimooculo

hecandum tradidit nefaiidis ficarijs.

tis offundittenébras , utodia ; qui fovent,

5j*

Quid ? quód frequentiüs in aulis Prin-

pericula nonvideant; imó*eá furoris amene

tid obcecantur ,qui odij delirijsaguntur., ut

cipum, quàm alijs in locis , figuntur ; & fin-

guntar proditoria hzee Joabi , & Judz ofcü-

fua fibi frequentiüs maturavetint precipitias

dum avidibs in alienaenixi furit detrimenta

ja? Quot in aulis oftentant ea fe velle , quze

revera nolunt ; & ea nolle, qua eniximvi-

currere, "Saulmilitum cogit delectum , &

ut Davidem infequeretur, perabruptas pet-

dentur concupifcere; ambirevideri volunt ;

iquz adverfanturj & ea averíari , que am-

tras , exesosque montium fcopulos conae

tur infcendere, ubi vel ipfis fylveftribus cape

biunt, Tibiplures ibi obviantore damnan-

tes improbos quosque , €üm fintipfi corde

ris videtur iter perarduum , & facilius prz-

improbiffimi : affectant alij fummis probos

cipitium. Perrexir adinvefligandum Davids , "TP

E5 viros ejus etiam fuper abruptiffrmas petras,

laudibus excipere, cüm fint ipfi omnis pro-

.

bitatis prorfus ignari

L

/ pietatem fatagunt

qua folis ibicibus pervie fuur, — Cüm enim

prarupta illa faxa folis effent ibicibus , ceu

vultu przferre ,. cüm tota mente impietati

famulentur. Alij etiam reperiuntur , qui

rupicapris pervia, indubia erant hominibug

toti ad obfequia videntur proni , oreridene

precipitia 5: & nihilominus adeó exulcera.

«e , fronte ferena , oculis ad hilaritatem

tum odio in Davidem fuerat cor Saulis , ut

compofitis, adgenua usque decrefcunt , ut

nec difficultatibus pra&rupti itineris deterre,

retur , neque imminentis przcipitij pericu[g

fuaalijs prodant obfequia, cüm tameneorum

cor perízpe felle, ac moeroreinficiatur, &

coérceretur,quó minus Davidem fibi invifium

pertinaci conaretur capere infecutione: àdeó

nonnunquàm odio etiam exitiali ulceretur ;

& inter obfequia;quz venerabundi exhibent,

obczcantur , qui infaniente odio dücüntgr ,

e en^

infidias obtendere moliuntur , quibus alijs

vt nec pracipitia ; neque imminentia ex

itij

in perniciem , & fibi ad pinguiorem fortu« — pericula videant: fibi , fuisque Saul pracipi»

tia;

"

208

Diflertatio. 1X.

tia folicitaverat ; Davidem fibi odiofum

la Affueri Aman ob.odium , quod foverat

12 g

quafitutus , quem per abruptiífima faxa ,

contra Mardocheum ,

acerbam patibuli

Ícopulósque exefos , & itinera folis ibicibus

meritó poenam culit ; imóà & ipía morte a«

"

(!

pervia ad necem infequebatur ; idque ut ex*

cerbiorem etiam infamiam , quin & ejus

Eflber, 9.

f

oculato adularetur odio , ac delirsee obfeque-

filij acutis affixi ftipitibusdifperjerunt. .De-

V

retur malevolentiz ;. hinc Ofeas loquens de

cemfilij Aman $n patibulo fufhenduntur:praces

P^

improbis illis , qui nonnifi lethalia fovent ,

píque Rex , tit íta fieret : nimirum ut tota

u

&sb. 7^

odia ait : pplicuerunr. quafi clibanum cor

pofteritas pertinaciffimi odij , ac injuítae

fuum: , cim infidiavetur eis ?. tota noctezs

períecutionis promeritas daret poenas , rae

pl

dormivit coquens eo$ , mané ipfe. (uccem-

dicitüs evulía fuit ,. ac patibulis discru-

;

Jus-quafi ignis flamme : nimirum ut odio

ciata,

percitus , ac iníidiator juftos affligat , in«

Non in alios tantüm , quod in corde

$9.

fovetur odium favire folet 5 verüm & in

i Mp Ub U

noxios perdat , clibani inftar ardentiffimis

1&

exxítuat flammis , & quia odio obcacatus

ipfum foventem , ac nutrientem pernicios

q

íflammas minimé videt , in quas mileré fe

fiffimum huncaflectum , & ideo plures odij

inijit ; tetro odij incendio , & fumo z*

cacitate ira infaniunt , ut in fe ipfos furera

ftuans , & eccutiens ," nonvidet coutra fe

videantur , cüm czecis fuis adlaborant affe.

D

Gionibus adulari , & ut ajebat Confiantie

flammas illas armari , quibusalios adurere

Q

adnititur ; flammis ,. quas in perniciem ae

nus Maenus apud Eufebium /;5. 3. loquens

V

liorum accendit , miferé ipíe coquitur, pee

deodio , quo Judzi diflagrabant in Chris-

Oralitlfy k

ritque.

ftianos: «eéco animarum errore fordizati

91

17*

Oderat Saul in Davide juflitiam ; &

meritó tetebantur , quia ut obfervat INa-

!

equitatem , ceeterásque virtutes , quibus re-

zianzenus orat. 1. Plerumque veritas fube

r

gio Íceptro dignus comtnendabatur ; & pro-

ripi od:0 folet : quia protervitas odij tenebe

d

inde nullum fuit Numinis patrocinium for.

ras offundit , quibus mens cacutiens veritae

y

tem non videt

.

.

hinc Plutarchus de Ifide

1

titus ; quia armata injufticia (uffragia non

invenit,

-Imó fcelefti manu prorfus cvel-

refert. : ejus facerdotes adeó fuiffe mare a«

li

luntur, qui innoxios ,& INumini charos.o*

veríatos , ut falem fibi interdixerint ; quem

Ío,

dijs pertinacibus períequuntur..j. quia ut

à (uis etiam amandaverint , & excluferint

-

*

Lb 9* wa-

Íícite Caffiodorus ajebat

.

Indifereti bomi«

menfis fane infipidis , cüm nulla falis gute

tula. condirentur.

Ait Plutarchus : £zze

7":, ('Pu 2-30

num mores , confusíque vagarenttr ,. f aut

sulpa formidinem ,. aut virtus pramta non

mare. facevdotes. dezeflantur $— f[alémques

baberet : perindeac virtutern glotía,ifa poe-

Tipbenss appellant [pumam y. &f ex snter-

na comitatur culpam , . fuit enim femper

dichus in men[a falem nefas est. apponere.sz

delicli ultio pediffequa; ne fi improbi im-

Salem fapientize effe fymbolum nemo eít ,

pune delinquerent ,. vitium graffaretur, &

qui nefciat , & càm falem (ibi interdicerents

triumpharet in exitium virtutis , & per-

omnem proríus videbantur à fe fapientiam

miciem reipublice :. & licét culpam poena

abijcere, oftenfuri non poffe odium uti prus»

-- "t39 * ( € fT t — —

3

.

tamen diílrictio eos

dentià , cum deftituatur fapientià : teítes

fequatur. feverior

urget, qui in charos Deo iniquis conflag-

adduci poffunt Gethai , qui eo odio contra

zant odijs.

Càm primüm vidit Jonathas

líraélitas coflagtárunt , ut,maluerint Arcá

fÉan .

Saulei czci odij infania in Davidem infur-

circumduélà acerrimis uri doloribus, ne ad

«

P

gere , dirísque períecutionibus Dei ami-

Hebrzos diverteretut.

Illis autezas circume

:..k':-. 1'1; Je

cum divexari filijs fuis folicité providit tu.

ducentibus eam ficbat manus Domini per [im«

LL

telam , & exoravit. mifericordiam,

No»

gulas civitates interfetlionia magna nimá ?

1 Ref. £Abeo

48

h-

29,

au[eres mifericordiam tuam à domo mea.,

ne ftaret apud Hebrzos Arca, inaluerunt

sique in [ecmpiternum , quando eradica:

ipfi cadere 5 hine quarit Abulen(is,

Cur

Quefh 16,

verit Dominus inimicos David , unumquem-

Philiftiin Arcam non miferint ad Hebraos

4ue de terra : non dicit , fi forté eradicet

cum reciperent propter eam circumduétam

Íed quando eradicaverit , eo quia; minimé

tot mala ? & refpondet: quia fi apud Heb-

dubitaret , reliquos filios Saulis pertinaci

r4os (letiffet , quantó potentior effet , tantà

odio Davidem iníectantis evellendos efle ,

magis Hebreos adjuvA[iet. . Verebantur Phi-

"TP —— a — a. 4SO $. 5 .

ac penitus proíternendos ; & quidem non

lifthün , nefi Arca ad Hebraos revertere-

humano confilio , fed decreto coeletti, quia

tur , quos odio profequebantur , meliorega

folet Deus ünius fupplicio reliquos admo-

iti fuiffent fortunam adepturi : & ne quid«

l, ,

ll

nere ; ne delitum graífetur impunitum ;

quam boni Hebrzis obringeret ob reítitue

odium , quod contra Davidem protervé

tam Árcam , maluerünt ipfi graviffima pere

fovebat Saul. totam radicitiüs ejus evertit

peti mala, ac plaga concuti ad internecioe

domum, avulsitque liberos ; tamet(i Da-

nem , quam odium elegerat, ne melior fora

vid patienter omnia advería tuliflet ; cocle-

tuna Hebrais atrideret: adeó offufis odij te«

ftis tamen . invigilavit juíftitia ultura etiam

nebris cecutierunt Philifthiin , ut difperire

in filiis patrem 5 non enim poterant filij

maluerint , quàm zmulorum gloriam ípes

efflorere , cüm conílaret , eorum patrem

dlare ; . plüsque fibi infert odium damni ;

flammis aduri exitialis odij. — Etiam in au-

quai alijs detrimenti»

Scimus

— —— 84 o P»ed -Ó P P — — L.2 3 J Eolwy —

. Odium alios mordet, fe ipfum rodit

209

Scimus Saulem à Demone exagita«

»

de(zviret ; finitrum cuftodivit oculuni , quo

"

. tum in Davidis;lyra alexipharmacum adin-

acriüs diftorquerentur.

veniffe 1. Reg. cap, 16. — David tollebat

Imó non corpus tantüm , & viícera

6€T,

« E(zb". 30

citbaram , & percutiebat manu fua , & re-

intus corrodit odium ; verüm & ipíum ho-

[]

focilabatur Saul,

Sed cüm primüm audi-

norem , famámque commendatam gravi^

vit Davidem plaufibus à puellarum «choris

terledit : neque odiorum obnoxij phrz-

acclamatüm , eo coepit exardere odio , ut

nefi curant fame , honorísque opinionem.

in eum ba(tam contorferit : Invafir fpiritus

Decreverat Saul Davidem interficere ,. fed

Dei malus Saul , && propbetabat in medio do-

aliquo quafito colore , & ob id mortem

iis fua.

David ;autem - pfallebat. manu

diftulit in fequentem diem , atbitracus poffe

fua , ficut per fingulos dies $. teuebárques

1*

fecretimfalfos adducere teítes graviffimisDas

"Saul lanceam , & eam mifit , putans,quód

videm reum criminibus affcrentes 5 dige

uid?

J Ref. b« configere poffet David cum pariete,

nümque exttemo fupplicio : verüm càm

quód fitelo confoditur David , nulla fuperíit

cogitabundus haiflet, fententiam mutavit ,

)

'Sauli medella, &is liberiàsab hoftediftor-

misítque apparitores , qui omni disrupta

queatur tartareo; & tamen ex odio caecutiens

.*

cunclatione flatim Davidem caperent;quarme

maluit ipfe tormenti eligere tolerantiam ;

vis innocentem , & contra fas occiderent ?

i

quàm Davidem audire fauítis , feftivisque

Mifit autem. Saul. Apparitores ,. qui. vape-

vocibus acclamatum ; pulchré Bafilius 8e-

rent David.: . íed cur fucatum faltem ali-

1, Reg, eap.

9.

Oratic15, leucen(üs ; 4uo patto Saul audes talia.» ?

quem non quafivit colorem , latvatum non

quid in te ipfum baflam vocas ? .. fí Davi-

concupivit titulum ad propul(andam ex ne«

dem fufluleris ,| quomodo Demonem perfee

ceilla infamiam , quam inde erat contraw

quera $ quid eum mori cogis , à quo uni*

Gurus ?. prafertim cum populo antea morz

cum falutis [eras vemedium ?. Quamvis Da-

tem illam non intulerit ex metu notam

:

vid unicum foret divexati à Doemone Saulis

fubeundi indecoram . 2 -Refpondet Abu.

Q**/io i'b

remedium , hoc tamen carere maluit; quàm

lenfis: in Saule augmentis exarfiffe odium ,

invido definere in eumodio fzvire,

ur jam quodammodo vifum fuerit in.deli.

i

6o,

Durus carnifex eft; quod in pectore

rium tran(íiiffe , cum Saul impatiens morz

nutritur odium , foventem fe jugiter dis-

p

honorem. pofítpofuerit- ; famámque pro»

cruciat ; Q tartareus ipfe hoftis homines

priam defpexerit , bonámque de fc opiniQe

preffurus duriori tyrannide pravisaffolet af-

nem in vulgus neglexerit ; folümque (irive-

fe&ibus tradere , odióque praíercim -in«

rit Davidis fanguinem , quo przconcepti

:

fanienti; quia fi ambitiotorquet, voluptas

odij leniret , vel fedaret aàrdorem :

guia s

di(cerpit , cupiditas adurir , odium enecat ;

-9die arlebat ,. ait Abalenfis;

prapouebant

& qui odium fovet , dolorem fibi , & necem

illud bonori fuo , . €8 fama ,

WOn cH'aat ,

gnaturat ; imó quem odium torquet Sifypho

an in-executione tala. bomicidg infamare-

pariaverim ingenti faxo illigato, velIxioni

UUur), Vel nün.: .eum tamen fegueretu odj«

volubili rotà fe ipfum infectanti , vel Pro»

um à principio ,

Qüid fdiüd /1'14 €" At /i&i

metheo íplendoris olim ambitiofo exefis;

cbara y voluiffet eu

m eccidere per difimula-

& renatis vifceribus jugiter discruciato : nul-

tionem,

J'ametfi fub initijs infamia im»

la enim improbo poteft poena acerbior ob-

minens fuppetias verecundiz tulerit ; & ti«

ä

tinpere , quàm f1 intus odio torqueatur :

mor incurrendi dedecoris notam. ma

nus co.

] l' RI!. :)' .!4

quisquis enim pravum hunc fovet atfeétum

ércuetit 5. cüm primürft po(lea inc

remen«

ingentem fibi materiam. perturbationis. ,

d»

tum odium fubijt , ejísque inceridium acriüs

ac doloris adícifcit

L.I

aliena felicitas invi-

exarfit , nonampliüs honorem curavit , nez

dum rumpit., & odio habentem fzve di-

folicitus fuit de infamia declinanda ,

dum-

ftorquet ; nil odium molitur , quàm «clà

modo .Davidis fanguine fuam poifet

fitim

: Gub

des , necésque cruentas , ac poenarum in.

lenire :.. fic odium rationem hebetat

,fic

crementa

.

$

hzcque caufa fuit ,. cur INaas

ejus lumen extinguit ,

fic cor ftimulat, ut

la

implacabili odio in Jabefenos exzfíluans ,

quodam velutr-delirio homines ad

flapitia

utróque. oculo. ecs noluerit orbare ,. fed

quaque impellat etiam cum famz ,

hono-

s

tantüm. dexterum eis eruere cuítodito fi-

niflro

*

rísque detrirhento : Saal fiquidem ,

q Ui EL

*

Eruam ommium eflrum . oculos

tca proprij extimuit laefionem honori

$; cüm

Sed cur non etiam finiítros 2 ut

1. Rer. cAp, dexteros.

primüm copit vehementiori zíluare

odio ,

11,

nimirum graviore eos dolore divexaret. ;

omnem neglexit honorem , nec cnra

vit in-

tormentóque intolerabili discruciaret : fi-

famiarn ex nece Davidi inferenda

ni(ter ocuius fymbolum eft odij ,. quia qui

rtam,

"

oritq .

illud fovet , nonnifi finiftre afpicit , quem

.Plerumq

ue ,quos rratïb non

62,

odio profequitur 5 igitur Naas ut impla-

fa verecundià coércet ;; verüm

fi huic odij

cabili adularetur odio.dexterum tantüm 'e-

Íuccedat incremsentum,

gquidquid antea coéra

ruit oculum cuftodito finiflro ,. quia eo-

cueraát verecundia,

laxat ,:disrumpitque fu.

rum afpectu ufus fuit, ut. duro carnifice. ad

peraccedens odium , mentem prorsis ob.

incremencum:doloris . ad multiplicandum

nubilans , ne infamia ex flagitio incurrenda

tormentum ; ut in eos duriüs , diriis

a

que

,videa

tur, actimeatur. .. Licet

Magnates , &

.Verani de Affeiiibus Tom. 1À, ^

D

Pfin-

210

Differtatio: IX.-

rüit , quinapud omnesexecrabiles haberene

Principes fceïei'umieffï'ugïant pediffequas poe-

ä

nas ; non tamen infamiam poffünt declina-

tür : ubienim textus latinus ait , & jeelua in4

re! cüm enim vitium non folüm poena de-

terfeilionisex hebrzo ita redditur : l ve-

niyet injuria (eptuagiuta filiorum Terobaal ,

In ,4?9*".!"' |

rehendatur obnoxium , fed notisrelperfum

infamiz , has nec impedire , nec obliterare

&f fanguinem illorum ponendum [uper Abimeo

64?; l!

oteft , ex odio alienum qui fanguinem

lecb fratrem eorum , qui occidit illos , & [uv

per Proceres Sichben * te&lé textus hebraicus

fundit: quidquid ab honeftate exorbitat,

honorem deturpat, & famam innubilac; &

aits «t veniretinjuria : hoceft ,ut abomnie-

petinde ac à node illuni , ac intempeta di-

bus injurij , & exofi haberentur , & perinde

ac probra naturz ab omnibus defpicerentur ,

fpelli tenebrz minimé poffunt ; ita neque à

.

*

fcelere caligines feparari dedecoris , & ma-

hàberentürque contemptui

licét patrati

fceleris nullas dederint poenas ; non tamen

ïä

culz infamig : - ea autem offufa eft caecitas

odium foventibus, ut hi flocci faciant igno-

praconcepti odij valuerunt deteflabilem in«

miniam , fi incutiendam fruftraverint pce-

famiam effugere,.

eRÓ

"Cum vidiffet cultor ille incult folitu-

nam ; cüm tamen long? gravior fit lzefio fa-

ma, &honoris, quàm corporis cruciatus:

dinis Joaanes Baptifta Herodem, Regináme

& nifi vitijs, & flagitijs praeter pediffequas

que luxurice adminiftram libidinum in aula

debacchantes fceleribus, contra natarz leges,

poenas, infamis ,acignominiz adnecleren-

tur notz;; virosPrincipes, quos poenarum

juftitis terminos ,voces illas emifit in aula.

timor non coércet ; . effroenis appetitus ,

Non licet. tibi babere uxorem fratris tui :

Mavrci,

verüm hac inaula prolata veritas odium pe.

affe&hisque corruptus in omnem perduceret

Ícelerum enormitatem : fua enim potentia

petit:, quod prefertim foeminam libidinibus

|

. Lib, M

tuti fupplicia eluderent , edicta contemne-

addictam aduffit,: torsitque in corde; cim-

que diei nátalis Principis opportuna accefif-

rent, ac jura omnia ad improbitatis acbit-

rium .difponerent : nullus effet , qui pra-

fet celebritas , & inter fe Mater impudica ,

conceptum in pectore odium niteretur ex-

& filia faltatrix. aliquid petendum-f*xatui(-

rmitatis ingloriam

fent ; faltatrici optionem conceffit ; quam

tinguere ; fi faltem eno

effugere non fatageret.

Scité Senecà:; Mul*

jurejurando firmavit Herodes, id -perendi

NDI — MM

zos fortuna liberat pená , metuneminem:

in preemium. dücte chorez ; ^ quod magis

:Piþ, 97»

infixa nobis ea r&à aver[atio

placuerit ; fed puella faltatrix fuggerente

quare ?. quia

efl , quam natura darimavit,

Quamvis

mitre:ob praconceptum odium in Toan*

nem Baptiftam ; nil aliud petijt, quàm ca-

potentiä M

ab

natumi fupplicia, qua' fcelera

'

Íequuntur , fruftrentur; aliquid tamen ad-

;

put;Prophetz , quod flatim affertur in di»

huc fuperíles hzret fceleri , quod nec decli-

Íco.:& mors Baptifte convivantium epulis

nare valent , nec inhibere ; quó minüs cone

peragitut. — Et quamvis Herodes , & He-

fcientiam laceret ; é(tque ipfa infamiz nota;

rodias patrati facrilegij promeritas non dee

.

e

quz- ex Íceleris enormitate neteffarió .enae

derit poenas

vox tamen Baptiüæ etiam

Maleh. . . EE r a laE RE

peíft jugulum -dife&tum altiüs inclamavit ,

Ícitut,

65.

*

T

& infamiam evulgavit occifotis , fcite Ba»

ametfi f:ei-eru.m non luant:pedi(fequas

cenas viri Principes 5 non tamen dedecus

filius Seleucienfis;- ^ 24bfeiffym quidem eff Orat.18.

caput ; nec tamen jJoaunis vox tacet ?. &«

poffunt evadere ; nec impedire , quin pro«

vernim loquerur pofh : funera 2 - Accufatos

prio honori injuria inferatur ; néque pro»

wpri

z fame nota non inuratur dedecoris,

rem 1n te mulier armáfli $ neque enim ctim

capite vocem quogque practdsfis,

Etiam.s

Sci

mus Abimelechum Panthere feritatem

poft - jngulationem! fuperfles tibi éff accufas

fupergreüum fraterno fanguine-copiose fu«

Ío terram feedáfle , Regnümque eriormi hoe

tor , - plena crimtnum tuorum terra ,. 4ue

fcelere obtinuifle, & per fratrum vulnerata

daciam mariaipfa-mirantur , celum fuptre

né cum Joanne wociferatur ?/— linguam.s

L lem " oA R ss uiliad U o EE r

pectora ad thronum fibi viam aperuiffe SQ

Principes ) qui ejus partes fecuti fuerant ,

unam fufluliftl: , fed vice lingug Joaunis ,

cotus-ef. miundus ad te accufandumy, creatie

quique confilijs eum juverant ; fuifle etiam

extra legem impunes , imó etiam honore

ra plena vocis efl. . Evaferunt quidem li*

infignitos., &'ad dignitates clariores pro-

bidinibus indulgéttes , & execrandi fce»

Verümi/cque Abimelechus , : ac

:motos,

:

leris: authores poenas promeritas prapoe

üb. !c Rgg' (

Principes apud gentes omnes patrati flagi-

tenti& privilegio :: tion tamen effugere va«

'; 'ü, ^ 20'

3"41-50 '5?.

tij notabantur infamià.

Ceperunt eum-»

luerunt infamie probrum ," & dedecoris

notàm ; cum totus mundus funétus officio

$9.

deteflari ,& fcelus ánterfettionis feptuagine

ta filiorum Terobaas , && effufionem fangui-

linguefceluspromulgaverit, Audent pra«

'potentes in fcelera proruere nullo incurren»

ä

nis eorum conferre in Abimelecb: fratrem.s

dz poenztimore coérciti : verüm pro fups

fuum . im. cateros Sichimarum Prinespes , qui

eum adjwverant : quamvis execranda Abie

plicio infurgunt hominum lingua , quibus

nomen devenullatur , fama adutirur , &

.melechi impietas füerit muneribus donata

ul«

udentia fuggillacur,

in (ceptri , Regníque affecutione , licét n

€;.

Jlam.ex patrato Ícelere poenam luerit, &

: Odium adeó cacutit , ut nec ipfas 4-

& io

nes omni veftitas honeflate v1dzat, imó

Principes Fautoresab omni fuerint etiam ipfi

& aures obturat j .he verba veritatem

pornaimmunes; nontamen diffugere value-

pre-

r

Y

]

Odium alios mordet , fe ipfum rodit.

! p;ofereniiavaudiant. Veritatem edixerat.

$. Vil

Baptiftain aula Herodis, fed quia odium pe-

perit ,. aures non pulfavit,, fed cor exulce-

Ya

po Apeliges, xavits .. Pulchré Tertullianus.

Quid bic:

Nzl ,;zü;zz;.f 3 dirz'.zä.rguc, nzbzl obiin-

deperit legibus in. fuo rogno dominanttbus s.

git edió exnlceratis , gaär'n.ï son poffe

f .mdmglr? 4n boc 4m4gä gloriabitur pote -

odyoforum juffionibus refragari ur & jugo

flas earum quo etsiam. inauditam damna-

,, /?fþ?:fi zllo

rum ,quorum odio fe inflame .

Óunt teritatem? Cateruminauditam [i dam-

mari pre[en[erant,

went , .prater invidiam iniquitatà , etiam fu-

-Uódíiodium ineumfoveatur, cujui:

66,

fpiciouem. merebuutur alicujue con[ctenttt,a.

jugo fubijci cogitur;tuncnon urente :

& nolentes audire : :äuod auditum damnare-

tantum incendio preecordia odium-

uon polJunt , banc itáque premam caufam.a.

diqf*c;rucvi

at ; fed totum homihem fupplicio*

apud.vos collocamus éntquitatie odium ,erga

rum gehenna diítorquet ; omnis quippe fet--

í

bl

nomen Chrifitanum , loquitur Tertullianus

vitus humarz natura deprehenfa jugiter fuit'

de odio exitiali, quod Ethnici contra Chri-.

odiofa , ac prorfus inviía ; necab ipfo muna*

ftianos enutrierant ,. quó ea fuére cacitate.

di exordio verita füit prima foemina vitam:

capti, ut eorum etiam przecellentes , fume

irreparabili exponere difcrimini, ràta ju-

Tásque virtutes niterentur infamare ; :&

gum poffe fubiectionis excutere; licet tune

dumos afferere flores ; fpinas , qua roia

exhera, & libera facta fit ferva , cüm folue

erant ; & flercora ipía lilia,

Non finit fu.

: i,

ta à quovis fubjectionis tributo effe voluit ?

upcc m

rens odium aures audire , : nec oculos vi:

hecqueratio , cur Jofephi fratres poft pro-

dere, reclé Lactantius. Tigent ne 4 nobi

| Libo $9

dira fomnia ejus decréverint internecios

reviutli manu . dare. aliquando clamante.»

mem : timuerunt , ne illis dominaretut ,

épíA werttate cogantur.

.Qóffrepunt. 1gi

& ideo necem moliuntut,

Ecce fomniator -

£ur , & intercedunt , ne audiant , & oculos

veusit , vVenite, occidamus eum » fed cut

*

Genef, 3;& :

fuwos opprimunt , n lumen videant ,. quod.

fracri afcenfuro ad chronum mortis obten«

—— — A. tÍ41

eferumus , . quo. plauó dpfi. diffdentiam.».

dunt pracipitiun ? "Àn non uberióra ex

fue perdita rationis oflendunt , cum neque

fratris dominatu. videbántur ijsderm- oriri

COW — "VA —

eognofcere , neque congreds audeant , quta

.

commoda ? eh quid tumens potuiffet ambis

fetunt. fe facilé (uperari

e

adeó odium in.

Bihnicis contra primgvos . increverat Chri-

tio [plendidius eoncupifcefe , quàm £rat-

rem regio diademate redimitum falutare in

Ítianos , ut nuilum pro iítis patrocinium

throno fedentem ? cor ipitur infanientes in-

admitterent , nec ullum juris fuffragiumat

terficere geltiunt ; quem pinguior fortuna

tenderent , quia odium caecutientibus cir-

ad apicem regize dignitatis evehere per im-

cumfeptum tenebris perperam judicat , vir

miffa (omnia deftinaverat ?- Caufam frater-

tutes damnat , & ipíos virtutum propug:

n& interüeécionis innuit facer Textus,

Vi

patores audire detréctat, — Sed cceleíti ma-

)

dentes fratres ejus , quüd à Patve plus cun.

Genef, g(;

nu proríus evelluntur , ac diffipancur , qui

a filys amavetur , oderant eum , ardue

*

virtutum cultores , ac Dei amicos odijs

|

um , ac perdifficile ipfis vibebatur (ratri

! onit 15«

l

profequuntur exitialibus: indi(creti enim ,

fubijci ; in quem odium nutrierant intüs

4

confusique in omne ícelus dilaberentur

in pe&tore ; non curárunt commoda , que

hominum mores , fi neque fcelus fuppiicij

ex fratris regno in ipfos redundáffent , eui-

formido coérceret , nec virtutem pramij

libet renuntiárunt utilitati ,. floccique fe.

promoveret ilicium ; perinde ac gloria

céte honorem , qui ex íraterno diademate

o

virtutem comitatur , ita fceleris pediflequa

poffet i ipfos diffundi

]

dummodo dolo-

femper eft paena ,. & feverior eos diílrictio

rem ; quem ex praconcepto odio prafen-

urget, qui in Dei fervos , ac virtutum (tu

tiebant , abigerent : nil enim durius , nil

diofos protervis difflagrant odijs , durís-

dirius ijsdem vifum fuerat , quàm non poffe

que eos affligunt perfecutionibus. Viderat Jo.

nathas Saulem cacutiente odio iníanire con-

odiofi juffionibus refragari, & jugo fubijci

L]

iliius , cujus odio fe inflammari prafeníes

l.

tra innocencem Davidem , & f(tarim filijs

fuis folicité tutelam providit , exoravít-

rant ; fcité Chryfoítomus, ^ Qjo éllum pro-

Homil. s;

a

fequebantur , t$ impugnare moltebantur, 64

In Geæej: :

2ib, y. Reg. QUE mifericordiam.

Non auferes miferi -

j

quoridie ipfius cedem meditabantur. , Qquia

]

$^p. ZO«

cordiam tuam à domo mea usque $n fempi -

ciüm ipfi vivere non poffent fub dominaru l.

gernum. — 'Timuit enim ; ne quod Saul ini-

H

lius , €ujus odiojam urebantur , cruentam ,

0

uum foveret in pectere odium,univerfam

moliuntur cedem: ( odium fubditorum

flatim everteret familiam , pro cujus inco»

pe-

j4

Gora exafperet , fi diffi

dium eorundem

lumitate Numini enixim fupplicavit ,

nl

precésqus fudit,

corda poffideat , tunc fubje&tio fupplicio-

rum íecum trahit gehennam 3. & quidquid

preecipitur , difficultatem

$

s

lemo

add'ucit invin;ibi-

Exprefï'cfat hane veritatem S.'LuCas r

(j

67.

a.

chm nmarratet ; hominem quemdam profe.

o

&um fuiffe in Regionem longinquam en4«

Verani de Aþ&i&b Ton, 1T,

éurum fibi-regaum -hareéditarium , cüi

—

Dda

tamen

212

dpitfertatio. 1X,

tamen concives odio inflammati legationem

tis filium bominis fedentém 2 dexterii vir"

inflituerint , eümque in Regem accipere re-

titis DEb, E venientemin nubibus i, hise

cufaverint.

Ciues efus oderant eum , & tni-

Lut.19.

ce auditis verbis facerdotum Princeps quat

férunt legationem post illumydicentes : Nolna-

fupetveniente telo idtus in precordijs inge-

3245 bune Yegnare fuper nos.

Verüm paruríü

muit, & quo intüs torquebatur externa

legatio- profuit ;.Regnum fiquidem .etiam

veltium fciffione , " dolorem indicaVit: Zs

invitiscivibus occupavit, coepitque eos ul-

TPrinceps facerdotum feidit veflamenta" fua $

cilci, qui fceptrum aufi fuerant ipfi recufae

quia ut expendit D. 'Hieronymus ; odioexui-

1e.: lnimicos 605 ,. qui noluerunt aE f6g«

ceratus , furore teflatür fe percullum : ait

n

nare.fuper fe , -«dductte buc , & intevficuté

ipfe :^ Pontrifcem j "quem de foliu [aerdos

4nte me ; tünc.audità extremi fupplicij du-

zali furor excufferat , Vadem rabies ad feine

ra Íententia non coeperunt lachrymas fun«

dendum veffes provócar : verüm frtam are

dere , qui fanguinem erant mox effufuri ;

dente defiderio mortis caufam aliquam coz

ä

nec. manus fupplices in altum tendere, qui

loratam invenire fatagunt , cur dilaniznte

cervices fleclere debuerant ; nec importunas

intus rábie difcerpuntur ? & cur Chriitus

iterare preces ; qui verba protulére ; quibus

nón dixerit eos flammis tradendos , ut de

à Regno Rex excluderetur : nullum legimus

patrato flagitio poenas darent promeritas *

protuliffe verbum ,quo in miferationem fle-

Mü::hoq 18'

fed ijsdem proponit filium hominis ad

Yil

&ereregem niterentur ; cum tamen zre alie-

fapremum ^ regni faíligium ^ evectum

no.gravatus folatium. invenerit apud fuum

Íuis oculis effe infpe&turos ?^ Pidebitis, fi-

Herum, cui eniximfupplicavit ? Preeidens

lium bomints fedentem À dexteris vwirtutis

DEL.

fexuus ille orabat.eum , dicens ? patientiam

An fortaffis ut graviori eos

babe in tme , & omnia veddam tibi , mifertus

torqueret fupplicio enuntiata ejüs elatione

auiem Dominus ferui illius , dimifit.eum , &5

ad culmen Imperij? ita e(t; odio cüm Scrie.

debitum dimifit ei.... Quare exemplo hujus

bz , & Pharifzi Chriftum profequerentur,

Av 5 -- UR ** A - a d E —— M.

debitoris ,' eruditi concives non fategerunt

nüllis poterant diriüs verberibus percuti ;

duram mortis fententiam precibus declinare,

quàm verbis fupremam eis Chrifti gloriam

vel lachrymis obliterare ,. vel faltem emol-

indicantibüs : nilenim acerbiüs hominibus

'dlllh

lire?. fed cur inftante morte, nec precesfun-

exitiali odio in Chriftum ferentibus potuit

L

dunt, nec lachrymas effundunt? quianimi-

obtingere , quàm eosdem adigere ad fufli«

g

rum alterutrum. ex hisce duobus Íuflinere

néndum ipfum Pralatum , & ad fummum

opus ijsdem erat ; velodiofi Regis patére

dignitätis cülmen eve&tum. ^ Eos ab exe-

preceptis ;obfequi mandatis; velcruentam

ctaüdo , deteflandóque facrilegio repre(fu.

fubire necem : & cum praeconcepti odij exul-

rus;non dixit;ipfos gehennalium flammarum

cerarentur intus aculeo , dolorémque experi«

nigris vorticibus devorandos, noáponis ine

—^

^

rentur fuperatu difficilem , maluerunt gladio

toletabilibus difcruciandos; non ztcrnis fups

p

cervices fle&tere ; quàm.manus fupplices fur-

plicijs torquendos ; fed eundem quer odio

fum erigere, & preceregemad veniaminfle-

profequebantur , & animitüs avérfebantur

&ere ;promptiüs elegerunt caput offerre am-

infpe&uros mox dominantem cum potettate

putandum cultro , quàrn jugo odiofi fibi Re-

magna , & fedentem à dexteris virtutis Dei ,

is collum fubmittere ; ait enim Theophy-

quafi fzviori dolore lancinarentur, & acu-

Ip Lut, (9.

la&us ; odio babentes illum noluerunt fupra

tiore pugione intus exulcerateütur per vere

"o -- — $ .

feregnare : perire maluerunt ,. quàm jugo

baejus , quem oderant, manifeflantia domie

fubijci Regis, cujusodio torquebantur; &

nium , & eloriam ,quàm per verbera , quod«

maluerunt periré., quàm obfequi.: ; neque

cumque aliud tormehtum afferentia , unde

legationem inftituerunt , ut mortem fuge-

pulchre Hieronymus: Pontiicés furor ex--

gent ; fed dominaturm , ut declinarent odiofi,

eufferat , vabies Ad fcindendum vefles provoe

£ — FRec

necem libentiüs fubjerunt ,. adeó dura eft

cat : Quianimirum rabies omni cane pejor »

hujus pravi affectus fervitus, ut flecti neícia,

tunc coppit Pontificem exagitare ; cum hic

frangi malit : adeà pertinax eft, quod pe-

Chriftum fibi infen(iffimum, incepit regna.

&ore innutritur odium , ut fupplicium prze-

turum audire , tunc animo cecidir , cüm

ferat lachrymule , .quà latam mortis fen-

Chri(ti afcenfus ad thronum ipfi innotuit ,

tentiam obliteráffet.

68.

furebat Pontifex ad regni vocem ;; odium

Non in Reges tantüm terrze fevitodium;

acriüs intüs precordia exulcerabat, cüm fo»

verüm etiam in ipfum debacchatur Deum,

ris debuiffet fedentem in folio videre , quem

Éev a^ 4 06 29 — ^a. — —— - —

Cüm ex odio Judai .caufam mortis, . quá

ex Odio morti traditum vellet.

^

Chriftum perderent ; invenire fategerint$$

Quemadmodum , quod in pectore innu-

69.

deteftabili odio Scribae , & Phariízi exul.

tritur odium, gehennam excitat tormento-

&erati falfos fubornárunt teítes, qui Dei filij

virtutem obfcuratent ,Íplendorem delerent,

rum ; ita é converfo quz in corde fovetur

charitas , omniaad fs commoda trahit, amor

lumen extinguerent , cimque nec auro , nec

enim omnia levigat , nec coa&ta obfequitur

atgento potuiffent iniquum affequi própofi.

tum veritatem per ipfos fcrutari nituntur: fed

obedientia , quoties imperantis placet per-

&5 DP^. aQmov) o 40 — - — -

tunc Chriftus eternum Patreni honorans ve-

Íona, amatur preceptum , vóxque diligi.

cre3

tur : Erigire nune dhimor (ajcbatAthalericus

Matil, 26. . ritatem ftatim; protulit ; ,jnqu-icns E j I/'i;(ebi.

apud -

Odium »alio,s mordet f& ipfüm rodit.

213

apud Caffiodorum : ££ Deo px'rpp:'tio meliora

nat: nimirum Magü!:er Chriftüs ex crucis

femper optate , ut ficut. À charitate potefla.

cathedra hanc (uis difcipulis, & . fidelibus

PAMPBESQUN d ia

tem vegiam incboavimu 5. ita tranquillita.

le&ionem dictavit, & exemplo fortiüs,quàm

£em Deo. placidam fequentibus temporibus

verbis edocuit; non effs dedecus, necpros

exequamur, . TuncPrinceps tutá regit tran«

brum, illatas fibi condonare injurias, & ho«

quillitate ;; cüm à charitate exorditur impe-

Ítem amoris amplexu in finum admittere 5

rium, & commodo ftudet fubditorum, qui

altiusque in corde imprimere; fed hono.

tamet(1 deliquerint , non tamen debet Prin-

rem , ac dignitatem ex . dilectione inimici,

&eps odio, fed potiusamoreeos profequi;

qui nosoderat, fplendidius fubire incremen.

79

Eít dile&tio eorum , quinos oderunt;

tum. Omniumnationum litteris Rex falu«..

qua Chriftianum fupra czeteros commendat;

tatur JESUS apud D. Lucam ; à quo fcrtar:

neque quidquam olet probri , fi apertis ul«

fupplicáffe zeterno Patri pro fuis inimicis;

nis hoftem. quis. amplectatur, & in finum

Sed cur in capitetitulus infcribiturRe-

2-

admittat; non enim & pe&bore dicitur digai-

gis, & non potiüisin latere , ex quo & gla--

tatem excutere , qui in pectore ,ac corde

dius pendet?. quamvis Regia dignitas éjus:

hoítem comple&itur : neque audiendi funt,

fulgeret in capite; adhucRegius Titulus in«

quiid dantdedécori; nonenim Chri(ti pra«

»

fculptus erat femori redemptoris : Habgr 45

cepta, & conflia ullum fecum

robrum

vefiimento , & in femore fuo. fcriptum Rex

4PotAl, do;

trahunt, càüm dicat David ; Lex Domini

JRegum, & Dominus dominantius , & ta-

$mmaculata convertens Animas , liab omni

men nusquam Chrifti femori appenfum aus

expurgata miacula feedare non pote(t . nec

divimus gadium,aut acinacena3 ídque cüat.

maculis inficere; & cüm Chri(tus Matth, y.

& David ipfe previdiffct, ei vifüs eftfüa-

nobis injungat inimicorum dileclionem :

fiffe, gladio latus obarmare: rj

Hgere Pfalp, , a

*

Ego autem dico wolis , .diligite inimicos ue-

gladio tuo fuper - femur tuum-potent

tfeue-

-

Siros , nequit hüjusmodi dile&io, feu ptze-

quia gladio erat " deftitutus * admonetur à

clara amoris flamma quidquam denigrantis,

Regio Vate , ut eo fuccingatur* inquiens

& obícurantis prodere, cüm enim Regius

4ccingere, quia Ícilicet nondum fuerat ac-

Em

Vatesvoget, praeceprum-Domini luciduti.s

(äidem.

cinctus, non. enim miles ad - bellum iüftru.

utique plenám lucis effülgurat , non 'infu-

&aus, armisque flipatus; monetur; utgladio

ícat ; fpendores emitrit, non.caligines de-

armetur,cum jam fupponaturarmatus "Quis

nigrantes immittit, Plus enim decoris hau«

nimb Regni charaéteres femori potiífimum

ritur ex diledtione hoílium,: qui odio nos

dicuntur imprimi , & corratma Reges de

fuerant profecuti. quàm ex amore amico-

€eant, non horreret femur. gladio muuiri,

rum , qui vinculo humanz focietatis, verg

Chriítus veró Regis Titulum admifit in caa

que amicitig fuére nobis femper devincti.

pite, non in femore gladium, quia nza fe«

71,

Idqueut Difcipulos fuos Magiiter Chri-

rire, íed fanare venerat:

;

€

$ àonnecem ini';gre,

ftus edoceret, quamvisad mare Tiberiadis

Áed vitam adferre,

Regnum repudiáfferà turbiseum fequenti.

Verüm objicies mihi, prodiiffe filium

74»

bus oblatum, & cujus declinandi causá fo-

hominis gladio obarmatum , utrinqucflam«

lusin montem fecefferat : nontamen ultimo

mis füipatum fuper candelabra, & quideimn

affectus füpplicio, crucique affixus citulum

tantz plenum majeftatis , ut Joannes in tee-

voluit Regium refpuere Joan, 19. feripfit

ram pronus ad ejus pedes procubuerit mor-

«utem , & rirulum Pilatus , 65 po[uit fuper

tuo fimilior, quàm viventi ptopior; fed lícec

erucem , erat aAutem. fcriptum TESUS NA-

Joannes viderit filium hominis cu

N

m .enfe

ZÁARENIIS REX TUDLEO R UM, & hunc

anter candelabra luminibus inftructa, non ta«

Regium titulum luculentiori etiam calamo

men legitima inde deducitur illatio, in ho-

deícripfit Lucas charaéteribus fcilicet graecis,

minum ultionem gladium illum adhibuiffe:

latinis, & hebraicis, imó & eas etiam nobis

nullaenim ibi vltio pronunciabator » fed

Chrifti voces expreffit, quibus agens ani-

tantüm juftitia oftendebatur

3 nullafangui-

mam enixim zternum Patrem rogavit pro

nis effu

ü

Á

10 exigcbatur, fed zquitatis execu-

fuis carnificibus , veniámque impetravit ;

tio indicabatur , cümgladius minime vibra-

j3ESIS autem dicebat : Pater dimitte sliis ,

retur brachio,manüque diftritus , fed ore,

son enim [ciunt,quid faciunt, — Quàm prze-

labiisque expueretur, ut ita dixerim: fiqui-

claré, quàm fplendide ibi Chriftus Rex . in«

dem ait foannes in Apocalipfi : Exibat de zbotal, Y,]

Ícribitur, Réxque falutatur , ubi non folàm

oreejus gladius, languinem qui fitit,non la-

convicianti Latroni indulget ; verüm, & fe.

büs enfem . dimittit ,. fed nudatum Tanu

rocienti contta fe Synagoge, & pra odio

ftringit, vibrat, vulnera inflidturus, & erue.

crucifigenti veniam impetrat ; & tefferam

$)

entas czdes impreffurus, Non igitur filius

prodit veri amoris, & fincere charitatis ,

hominis gladio ex ore prodeunte ullam mi-

quà populum contra fe fzvientem dilexerat:

mabatur ultionem, fed juftitiam duntaxat

nullibi admiferat Chri(tus Regium titulum,

micantes inter. candelabrorum flammulas

quem tamen patitur, cüm pendensécruce

oftenderat. .Non enim Regiz e(& Majefta.

otat prouisinimicis, quibus ex vero indul«

tis, neque tnagna mentis, ultionem intefi«

"

getamore, & injurias, ac fupplicia fibi

illata libenti animo, GC aperto corde condos

Splendor njuajk*eüatig omnem diffipat cons

7j*

3

eepti

*2

214

| Differtatio IX, -

cepti odii calíginem; quá folüm hominum

ris -fymbo-ium flatim prodit: aeque . oppo-

fzces involvuntur; etenim etiam in aére fpiZ

fita mundi lampas nubem fuis fulgoribus

fata nubes , fi vaporibus obluctetur , fulgu-

lacerat, fed difcolore conveftit ornatui. Nun-

ä

ribus (latim , ac tonitruis diffringitur, ob-

quam lebetes abauftro efferbüerünt, fed ab

l

urmurat querula, & plerumque fulmina

Aquilone; unde calamitates omnes erant

vibrat , eó quia paluftribus urgeatut eva-

effundenda. Jeremias 1. Ollam fuccenfam

orationibus , halitüque terre(tri, aclimofó

ego video, & faciem ejus À facie. aquilonis,

commoveatur ; & tamen cüm primüm fo-

quia frigidus Aquilo nocturnis circumfufus

ä

lem afpicit in oppofito, diícolore coronatur

cimmeriis omni deftituitur nobilitatis fplen-

nmON g

itide, arcíque cingitur multiplici depicto

dore; cum Aufter meridiano folis jübare

f

colore; nec ampliüs repetito tonitru ob-

fplendeat : ergo Lebetes non in fplendore

murmurat, nec excuffo fulmine ferit ; quia

Auüflri, fed à facie Aquilonis fuccenduntür in

id limofi eft rabies vaporis, non przcelíz

ultionem, quia ibi exgurgitant procellee, &

H

mentis lumine . circumfufz rectz. rationis ;

firages, ubi nitor éxtinguitur, & fplendor

tunc in objeclam (ibi nubem debaechatur ful«

exülat: quia abje&ti eftanimi omni deftitüti

men, cüm folari deftituitur nitore , quo fi

nobilitatis nitore odia exitialia innutrire,

J

& cruentas czedes meditari,

citcumfufa fit, arcum pacisteffcr*gm,& amo-

^

$*

: æ&ææææwæwæ&æ&æ&ä&æ&æw&æ&æ :

À

4

(E]

DISSERTATIO X..

*

Lingua odiorum foccunda parens tacitur-

Í

Y

nitatis frocno coércenda eft, ne qu& verba:

profert, verbera fiant; quz necem inferant,

[

$. L.

f

li

Lz'ngua, Ad cenniicia in alios torquenda, quia þrom:, & lz?örick,hä(z COP

péfcatur diffdia excitat, d* odia parit exitialia,

É,

2

x&ö

N

$^

pl

Ingua utpoté lubriciffi-

prafidiatiam cohortem, tmilitares excubias,

"

[2 2

.

:

ma, & ad convicia in a«

fidósque fatellitesin munimen Ori$, in cu»

Y

o

gt;

lios torquenda procli-

ftodiam lingu£ ; ne quidquam ex ea: prodie

w*)

viffima, nonnifi diffidia,

ret, quod non prodeflet audienti ; cum enim

& odia parit, quibusho-

ä'

NT

':ln

mines natura fociabiles

lingua offe careat, quo ejus fiftatur volubili«

&

[

L.

4 r

tas, fatilé loquitur, five pro(int verba, five

EC —— ( g

-vav;gs.

animo fejunguntur, &

Proy i u) t

óbfint ; quo fit, utlingua ceterorum in hu«

nil nifi cedes, flragés-

mano corpore meribrorum fit periculcfiffi-

que inter diffidia moliuntur; ideóquenilin-

fa, vitz 4qUé, ac mortis receptaculum,

|

Htl "

gua co&rceatur, nonnifi odiorum.flammis

ut innüit Sapiens: Mors, & vita ia mani- Proy. 18,

Íuccendendis apta deprehenditur ; cujus pto.

bus lingue z. led (í diflat à brachio lingua;

$a. h D.

pterea petulantize compefcendz vallurn. na-

'uid,

cur manibus dicitur infirucla ? . quia ficut

turaoppofuit dentium , qub loqueridi teme,

manus vulnefa infligunt , cades

fpargunt,

ritas,non cordis tantim cuftodià, mentisque

fanguinem fundunt; italingua,

dio obarmata üt manus, verbis

fi non glae

vigilantià cohiberetur j fed quibusdam ve-

tamen pro«

luti excubiis in ore difpofitis fepiretur : imó

latis , quafi armatis immiflis militibus odia

ut ait Chryfoftomusin cateches, 1deo Deus

excitàt ,. bella indicit, cruent

h

veliit,

as clades in-

linguam veluti duplici muro voluit circum-

dari, càm dentium tegmine , & labiorum s

Imb omhi gladio eítlingua acutior ag

2

euflodia contineatur , ne verba improvida

vulnetà infligenda; omni fer

pente nocentior,

garrulitate proferantur,

ad venenum fundendumi,

fi quis ea in frau.

Adeó prona eít ad Japfus lingüa , ut

dem 5

ac perniciem abutatur

ceterorum s

etiam Regius Vates enixim Numini fuppli.

petinde ac ipfa nil przftantius,

nilque divie

Pfalm. 165

caverit, ut ejus lingua cuftodiretur ; Pose

nius, fi quis eà utatur ad falute

Domine cuflodiam ori 1yneo , & offlium circum-

contfa temeritatem

m proborum

perditorum; quo paéto

«gntclligimu.s morte

m, & vitam manibus in»

ffantia labijs meis : 'peticrat à DEO veluti

«b dÉb.. LR — o ÉO Gu — mem PU MO r

effe

—

!

1 Lingua froeno coércenda;ne qua verba profer verbera'fiant, "

effelinguz, Hinc rogafus Anacharfis apud

enim fummis excipiunt. laudibus lufcinïäm,'

Laéctium //b.:. cap. 9, quid inhomine opti-

quz boream fugiens, & volatu marinos tra-

mumeífec, & quid peffimum ; linguam o-

jiciens tra&tus Delphini tandem fufcipitue

ftendit: eít enim optima , - fi eà utamur ad

dorfo, vehitárquez nuncOrphei commen-

indoéctos , ignavósque inftruendos, ad (alutis

dant lyram, eó quia leones, ac tigrides cicus

MUUH LL

iter oftendendum ; eít veró peffima , fi eà

raverit harmonico fonitu, cujuspulfu fera-

abutamur in cohviciis effutiendis , honori

rum turma dicuntur belluinam exui(le íz-

detrahendo proximi.

Fuit in manibus lin«

vitiem; nunc Amphionis teftudinem, cu.

uz vita, cüm gratiofiffimà eloquentid Abi.

jus pul(u faxa ipfa acceflére, ac Thebanze ar-

,oRäg. ch-

gail familize fuze falutem peperit, quam ftul-

cis moenibus cronftr.uendis dicuntur f5 fe

tus Nabal fuperbo fuorefponfo in fummum

aptáffe.

adduxerat difcrimen, verbum enim dulce, ut

46

Nil eít, quod noa emolliat lingua, fi

blanda fit, nullámque animum quamvis ex»

ait. Ecclefiaft. &. Multiplicat amicos, & ii«

tigat inimicos , undé plurimum adfert emo.

afperatum , quem fibi non conciliet; nul-

lumenti, ficut attulit Abigaili, totique ejus

lámque pe&tus quamvis durum , quod non

familiz , cateroquin crudeli ferro peritu-

fle&at: orationis blandis fubnixz lenociniis

. f2 nif1 mulierislabia favos diftilá(fen: , &

ea eft efficacia in hominibus fleclendis , ut

mella, quibus amaritiem Davidici peétoris

eorumdem ima penerret pectora, quz mo.

edulcàffet.

Dicuntur la&is blandimento

vet, ac gratiffimo etiam famulitio fibi emane

exitiales reftingui, fulminum ignes ; ^ certé

cipat.

Alt (i linguà quis abutatur, incredi»

bile plane eft di&n , quantum hec interat

Abigail maníuetudinis la&te candidis zeque,

ac dulcibus verbis Davidisextinxit furorem,

damni, quot excitet diffidia, foveat odia, G£

compreffit iram. Primógratiofa , fronté-

fpargat cruentas clades, ut non incongrue

dixeritille zmfrawi oris vetligal calamitas :

que lerena, ac vultu ad hilatitatem compo:

fita. fiftere fe Regi voluit, oblatura largitet

utetiam appo6itealius: Nazfraga ef? bomi-

munera, quz Nabal recufaverat, & iram

nis lingua filentij ancora , clavo vella va-

hac arte fopivit, ac benevolentiam fibi Re-

ptionis , Velis,remtsque Sapientie de(lituta-s 2

giam conciliavit.

Dein fummé fe demit.

quia tunc per. fluétus decumatis tumidiores

;

Ll

tens in humüm proftravit , & culpam fatfa

raptanonnifi in brevia, (yrtes, accharybdes

veniam elt deprecata: rationes addidit blan-

impingit naufraga. "Quodclavusinnavi, id

das, quibus oftendic, quàm noxia Davidi

Jingua eft inhomine , regitur clavo, & diri-

-futura effet ira, & vindicta ex praconcepto

gitur linguá homo; fi recté Nauclerus clavo

odio ob ítultum Nabalis refpontum ; &

utatur, navim per &quoris tràctuscitranaue

quàm falutatis , & commoda oblivio illatz.

fragium ducit; fin veró clavus neglipiturs

fibi injuriz , & quàm gloriofa ejus condo.

facilé in fcopulos impingit navis,' & collifa

natio: hac verborum fuavitate; hoc fermo-

faxis difrumpitur : penetrat intima hominis

nis dulcore,Davidis, & adftantium fociorum .

przecordia vehiculo vocis lingua, totümque

hominem movet, & commovet in folamen,

exulceratos animos Abigail miré demulfit,

& placavit; ut inde difceremus, & nosalie-

vel perniciem ? quas non tragzdias excitae

mam iram, odiümque in imo pectore innu-

vit linguain homine? quas non dedit metae

tritum noftrá refringerelenitate: nam ficut

morpholes ?2 quia fi inflammandi funt ad

globi ferrei é tormentis excuffi bellicis im«

iram animi, in ignem accenditur lingua; fi

puné excipiuntur faccis laná fartis : . ita feri-

urgendi,in ftimulos, acuitur ; fi illuftrandi,

cis verbis, blandóque fermone alienum co-

in lumen diffunditur ; (1 coércendi, in froe«

ércemus furorem, ait enim Salomon: Ke-

num cuditur; fi confolandi , fpargitur in.

onfio mollis frangit iram : &6 fermo durus

ANepenthes triflitiam abigentes 5 fi delinie

fufcitat furorem.

Exemplum priotis exhi-

endi,eft firenula; íi cicurandi, Orpheus; &

)

HOM;Z- 30 de

buit Abigail : documentum pofterioris de.

fanandi,Panacsea; fiex mutuis diffidiis con-

ciliandi, Mercurii caduceus ; fi& labyrinto

« D. 1

Saul. ( Da-

dit Nabal, ut explicat D. Chryfoftomus in-

«id.

quiens: fi znffes in [cintillam ignts , excttas

difficultatum liberandi, Ariadnz eft filum;

j

l

incendium y. fií in[picisextinguis :: idem fit in

quia nil eft, quod nonemolliat,fibique cons

ciliet preftigiatrix animorum , & flexanima

inimicitia , odióque proximi : i inflatos, ac

vecordes ingeneras fermones 1gnem excitas :

Oratio.

fí mites, & moderatos flammas extinguis.

Verüm licétliagua totum dirigat ho-

$.

3

Blando hoc fermonefuit etiam ufa Te.

minem, n:fi tamen coérceatur,plerumque ad

:;

cuitis iram extinctura Davidis, cüm pro Ab-

exitium trahit, Potuiffet Amalecites ille,qui

t

folone perotavit.

Imó & Nathan pectus

fpolia Sauli; ipfánquearmillam , ac diade-

Davidis ad peenitudinem emolliturus non-

ma detraxerat, (i freenum linguzinieciffet,

ld h

nifi blandá & ipfe ufus fuit orationis conci-

tutus evadere; & beneficio fclius filentii

!

f

- liatriculà; artificiofis enim eloquentig am-

triumphum fibi occinere; fed quia linguam

"

bagibus in animum Regis peenitudini inac-

non compefcuit, & apud Davidem ítulta

24 Regac, Ka

1j

ceffum blande penetravit ,. ejíísque cor te«

temeritate facinus fuum confeffus fuit, ex.

V['

tremam fibi accerfivit perniciem.

tigit, flexitque.

Hacque fortaffis. ratio,

Neque

cor Mythologi vim, ac energiam lingua fi-

in fuppar difcrimen tumida, ac fupetba ]o..

lo

$tis fabulis fupra fidem extuletint : nunc

ore Pa.

*

quacitas Roboamum perxduxi: poti

terni

»

216

Difleitatio X,

terni Regnï parte depulfum: cüm enim fub-

ptum ex eadem optimum ; fimul & peffi-

ditorum animos, benigno,facilique refponfo-

mum «arnis fruftulum feligeret, fibíque mit-

potuiffet fibi devincire; inconfultze juventee

teret: Philofophus ancepsnon hazffit, nec in«

proterviæ' adhzrens minas fparfit,' tonitrua

certus animi , quaenam effet in humano cor«

emifit, fulminacudit in propriam tamen per-

pore pars hac carnea optima fimul, & peffi-

SJRengsO

niciem,7Mrnimus ait ipfe,dégitus mens gro[for

maj Íed illicó linguam exíeftam Regi vrans»

eft dor[o patris meiz Pater meus cacidis vos

miíit referente Plutarcho in convivio; quia

ellis , ego autem cadam vos fcorpionibut,

nimirum lingua; fi mala fit, vitiis. omnibus

Ef

&nis, Gnon coércita Roboami . lingua

aut materiam fuppeditat, aut exhibet inci-

— p PEERE&)&Ee)l " " AA — Gu — —— Laj

difhipavit, quod Davidis avi prudentia, ac

tamentum.

Neque linguaz volubilitas,S

H

fofaütudo collegerat. Roboamo Tyrannum

non co£rcita licentia, fuit unquam laudibus

magis, quàm Regem agenti , nonniíi neces

excepta, teftis Cetifiphon apud Lacedemo-

Ípondere; ve&tigalibus populos gravare,fub:

nes, qui cüm ftolidé profiteretur poíie dere

g.ä!j-!e"- [

ditosque opprimere volupe fuit : fedquia

qualibet quantumvis exigui momenti per

tributorum onera animorum funt vulnera ;

diem integrum fermoneminflituere, fuit il«

ideo nonni(i odia ferit, qui fortunas merit

lico veluti Reipubulice perniciofus & civi-

fubditorum ; unde perperam imperat, &

tate profcriptus; quianemo eíl, qui hanc in-

malé regit, qui propriam libidinem ad om-

conditam verborum proluviem, & nugarum

nes exrendit terminos potefítatis,

opero(am voraginem equo animo ferat.

6,

Non regnat felix Princeps, qui pro*

Obeít & loquenti, G audienti imprue

priam neícit linguam regere, nec affectus

dens, & inconfiderata lingua volubilitas, ac

coércere; nimius Majeftatis fplendor ignem

lubricitas, quà quicquid mens fuggerit , il*

frequenter accendit zqué Principi, ac poe

licó per linguam effutitur, quid aliud id eft;

pulo exitialem , prefertim fi crudelitas ace

quàm propriam depromere levitatem audi-

t2 . "A diin. —— , m - P POVR

ccflerit, quz hoftes non delet,;fed facit ; ini-

entibus plerumque gravem ; non enim in

micos non propulfat, fed ad fe trahit, do.

multiloquio defunt fpinz ,. quibus audien»

cumentum praclarum dedit pofteritati Cae

tes punguntur, excitantürque jurgia ad o»

ligula, quicüm in quoslibet fzvitià, libi-

dium loquentis. . Qui promptiüs verba ad

dine, rapinis, czdibus, violentiis, extoríios

linguam, quàmlimam, & libellam | transe--

nibus , fanguinisqueeffufionibus. debaccha-

mittunt, faciléimpingunt: fiquidem incoa«

retur, admonitus. ab Anutonia Avia, ut ris

fiderata verborum profufionetanguam zítu,

gorem temperaret , fzvitiem exuerer, &

& fluctibus perciti in omne abripiuntur vi-

modeítiüs , benigniüsque cum fubditis age-

tium; nunc candorem in fama innocentium

ret; illud dedit nigrum, & indignum Prin-

denigrantes 5 nunc honori proborum de-

cipe refponfum: Memento, omnia mihi, &

trahentes ; nunc fcurrilibus verbisaures ex

jn omnes licere : oderint, dum metuant ,

ulcerantes, vel adalatione demulcentes, vel

imó infenfus turba (ibi adverfanti exclama-

blandimentis allicientes ad turpia, imo nunc

Y

vit: utinam populus Romanus in unum co-

etiam ipfum codlum conviciis laceffunt

L

*

gcretur corpus, unámque haberet cervicem,

odia inter homines , & di(lentiones fovent

uno vibrati gladii icu omnium. amputa.

amicitias diffolvunt, foedera difrumpunt ,

rem capita: & Caffio Tribuno, familiari-

mendaciis graffantur , perjuriis offendunt ;

que fuo fubridens dixit: rideo, quia caput

blasphemiis Numen itritant, ut meritó die

tuum Íub mea eft poteftate , ut illud (tatim

xeritille, effe linguam clavem ad vitiorum

tibi tollam : fed ab eodem praventus | per-

omnium colluviem.

4

cuffus mifere, ac foedé interiit.

Has poenas

Sed exitium fibi maturat, qui in viro

g.

dedére alii Principes, qui minas linguá fpar.

prafertim probos, Deíque amicos linguam

gentes, -odia populorum contra fe. excita-

acuit, quia ut reclé ait Petrus Damianus :

In allegov,

runt:

NeroSenatores, velprofcribens,vel

Oriofis verbie. affuerus duplici culpa vide-

Iirman,ad

Ápolians, aut occidensà populo hoftis pa-

tur obnoxius , quia divinas laudes , ad quas Jerem, 2.

trig eft habitus, & fugiens perfequentium

ex jure teuetur , abijcit & fuperfiua logua-

manus,pugione fe cruentans, animam avul.

:

citati,à qua probibetur infistit,

Qui lin-

fit & pectore pluribus fauciato vulneribus.

guam nefcit compefgere , neque prudentiz

froeno regere; frequentesculpas, && exitia-

5- IIO

lia Gbi odia adícifcit; quia lingua garrula ;

procáxque variis femper eít difcriminibus

Neglz'gentef pmdem*i& 7050 lin-

obnoxia, przcipué tamen fi viros probos,

uam compe[cere lethalia fibi ad

Deique amicos atroferit temeraria; cüm

feifcunt odia , quibus fiunt pluri-

enim fit virtus. promeritis commendanda

— 6usobnoxi difcriminibus.

laudibus , piaculum procul dubio eft lividis

eam dentibus. motdere, & abrodere; hinc

J*

! St lingua- inflrumentum utile fi recto

Joannes ait: Projecius ef?. ( loquitur de vo- 4tpoc, 12

ufu regatur: perniciofum vetó fi ejus

ce Angelorum ) aeeufator fratrum. nostra-

ufus pravus fuerit: id in(inuaturus

r5 , ubi enim dracoin Angelorum fratres

Amafis Rex /Egypti viétimam mifit ad Bian-

linguam adarmavit, projectus eft; fed cur

tem Philoíophum adjecto mandato,ut exem,

draco linguam acuit ? an quia linguz pro«

Cacis

Lingua froeno coércenda,ne qux verba ?m&rtävcrbcm fiant, 21*

cacis.draconis adneGlitur. pefliferum vene-

chis accufata; in odium enim verfa fuit fru.

ftrata laícivia: fedent judices iidem, quà

num? lta eít lingua etiam in homines pro-

accufatores, & teítes. Siítitur tanquam rea

bos, qui morum candore Angelos imitan-

a

tor (uum lethale diffundit venenum, & adni-

Sulanna; adfunt cum innocente parentes,filii,

propinqui

uontam deSufannz fama, quàam

j

titur peftifero dente eos ferire, quosob vi.

tz integritatem Deus amicos fibi adícifcit ;

de tribunalis juftitiafoliciti ;

luctus, & íqua.

4

lor vultus occupant. adftantium ; calumniig

H

fed Draco unà cum lingua fua peftifero in«

fe&ta veneno promeritas dedit poenas;. met-

opprimebatur cafta mulier, quas nec fufis

L

uit enim ignominios& projici , & pede pro-

lachrymis valuit delere, néque óris pudore

abigere. Senesvetóinfonte infidiatores, &&

Is

culcari.

2.

Naba

l procax Davidem virtutum ftu-

folicitatores , & nunc in. ttibunali Judices,

z

dio addi&tum, concinnisque excultum mo-

propriz faltem afpectu fatisfacturi libidini,

tibus, temerariá carpfit. linguá, cui & no-

jubent velatee Matrona ora retegi,feedásque

T

1,R4:625. cam inuffit ignominie inquiens ; Quis e$$

manus innoxio capiti imponunt, & Sufans

l

nam adulterii accufant ignoto tum Juvene

David, &f quis eft filius Iai ?. bodie intre-

la

verunt. féroi, qui fugiunt Dominos fuos,quafi

patrati « mentiuntur, fe prefentes inter-

]*

dicat : fervi ab officiis erga Dominos non

fuiffe flagitio;tenuiffe adulteram equé,& ad.

defcerent , nii Davidem Patronum , fau-

ulterum, fed hunc viribus validiorem, & ad

torem, & tutelarem crederent : Íed hac lin-

curíum agiliorem elapium é manibus,& prz-

]

fentiá evafiffe : cümque jam lata fententia

guz procacis audacia inulta non rnanf(it :

iM

Deus fiquidem Davidis vindex loquendi u-

ad fupplicium innocens duceretur Sufanna

"

L]

e

fum ei interdixit, necémque acceleravit

fal(is oppreffa calumniis, adeft Daniel , qui.

divino concitatus fpiritu palam profitetur,

cüm pertranfilfent decem dies, percu]ft Doms.

sur Nabal, & mortuus. efl : & hanc ultimi

Sufíannam imiminentis czdis 1nnoxiam efle,

ll

falfo accufari;ac inique ad mortém damnati z

! fupplicii poenam luiffe Nabalem ob procacis

i

linguze audaciam faffus fuit iple David ia-

petit judieium impium rétexi, caufámque

ja

quiens: Benediélus Dominut, qui judicavit

pleniüscogaoíci: ha Daniélis Votes impee

d

aufam opprobri mei de manu Nabal ; pal-

tum coércuére populi,éàm Deusin àdolefceri

Íus fuit Nabal extremum fupplicium ob con,

te, fapi;entia fuprá ztatem loqueretur, el-

]e

vicium, probrámque contra innocentem

que partes cognitoris, & Judicis imponuntur,

)

Davidem prolatum ; feu procax lingua mor«

licét eas non admiletit, fed criminatiónem,

ls

tem (ibi adícivit; quia ut notat Lira inde con«

& fenum calumnias, linguásqué mendaces

detexit; & tunc quia in caftam & pudicam

jicitur, quód non fuerit mortuus morte ná-

2

zurali fed accelerata Numinis ultione : tunc

,procaces armárunt linguàs,illicó meritiffimas

luerunt poenas, calumniz enirh coüvicti cons

vitam à fe extraxit , cüm honorem Davidi

detraxit.

demnantur ad poenam iubeundam talionis,

uamvi

*

30,

s apud Danielem cáp.ij. lee

quz fententià (ummo fuit à toto populo ex-

nes Maechi corruptis moribus eífent deni-

cepra plauíu , & nequiffimi fenes à populo

grati, faedísque libidinibusaffueti, & non

Japidum grandine percutiuntur, & ad infe.

,

tosexturbantur,Daniel. i j. E£ énzerfecerunt

tam annorum ferie, quàm vitiorum coeno

infenuérint , quamvis pudicitie caltz Su-

é0s,quia ut pulchré notat Zéno Sérmon. de

fanaz fuerint infidiati , cüm muliet cofle

Sufan, falfos tesiés pavor invadir , acti ti-

tra Íolis ardorem pararet €orpus abluére,

more imminentis inortis pavent, het potes

::

fcondibus arborum, feptisque fruticofis oc.

rat poena differri, cüm procax linguá innoe

centiam foeming àuía fuerit. denigtare , &

H 80

cultata, ( ut enim flos caftitatis foliciti eft

plenus timoris,obferari oftia horti duabus,

integritatem Corruipété,

l

ii

quás fecum duxerat, puellis praceperat 9u«

Qui nefcit prudentie ; & äquiiafis

* [ abogirs

fanna) cümque folamíe crederet: ecce duo

frceno lingüa coérceré volubilitatem , non-

» Titist H

ad(unt lenones fenes libidine infanientes ex.

nifi cedem, & fupplicia fibiapparàt, Pliures

fj u t

infdiisexilientes, &ad fcelus irruentes pet-

reperias, quicüm non váléant contrà poterie

inde ac equus, & mulus adhinnientés ; qui

tiores mánibus, & gladiis infilire , temera-

flammas frigidis ex illis laticibus accendene

tiam acuutitlinguám ,. & per os àudaciffi«

muüm preconceptufr pectoris ardorem to«

tes in pectore aériores, folicitárunt integet.

fimz Matrone pudicitiam, etque reluétanti

nantut (tulté foras évomere? perperám lo-

violentiam minantür ; imó & capitale fupe

quuntut de zemulis, quorutà ódia Contra fe

$

plicium; non ramenleguntur ienes ob pá«

excitant ; eos afperis, durisque verbis, a»

lividas

L

trata hecíceléra, ob foedas hafce libidines à

criüs exafperant: & cüni nequeái

€ulmine deturbati . dignitatüm , nec lapidi-

manus in eosinjicere; ítultis - fa

m latra-

"

bus obruti : bené tamen tunc promeritas coé«

tibus adnituntur fe ipfos confolari, Non

"

tamen cum de àdverfariis malé loquuntur,

pére poenas date, quando in Sufannam pudi-

"

cam faeminam ceeperunt linguam acuere, e.

periculum propulíant proprii difcriminis &

e AP'F, D.

jüsque pudicitiz candorern denigrate , ejus

verba enim per adulatores delatá indignatio:

L

detrahere honori , & linguis mendacibus iri«

nem lividiüs accendunt , odia magis fovent;

7

mocentiam arrodere pudice Matronag : vo«

novósque injiciunt igniculos.

Hinc David

Cata fuit ad judicium Sufanna à fenibusMee,

imminentem declinaturus invidentiz , odif-

f

)s

Verani de Affeibus Tom. IL,

Ee

Qque

218

Diflertatio X.

ETA Reg.

que procellam, fe non folüm canem dixit,

exitio, f1 effroenis fuäe permittatur volubitï-

Íed, & mortuum edixit: Qwem perfequeris

tati; eft fiquidem lingua animi index, &

| :apfz-æ.

Rex Ifrael ? quem perfequeris ?. canem mor.

quae intüs fovetur affe&lio , exteriüs ipfa fe

iuum per[equeri: , & pulicem unum ,. quia

prodit; càm enim Index fit pecloris, men-

linguam cohibuit, & prudenter fe. dejecit,

tem , & przcordia facilé detegit : hinc quia

fracto , depravato odii affediu Jofephum

odii tempeftatem feliciterevafit; canem re.

fpe&u Regis fe dixit ; fed cur etiam more

profequebantur Jacobi filii , non potuére

tuum edixit ? quia ut fcité Abulenfis canis

verba proferre, qu& pacem & tranquilli«

vivus licét plerumque dentes non valeat ine

tatem proderent animi; Oderant eum , nec Genef.cap, —

figere, latratibus tamen folet femper irrita-

poterant ei quicquam pacificà loqui , feu ut 37*

re: utautem David indicaret, fe nunquam

ibi expendit Oleafter : ANoew poterant íntee

Saulis,& aliena facta, veldicta dentibus mo-

&ré loquis. quia trunca verba , & femefa.s

mordiffe detractionis , nec latratibus infa-

proferebaut fratres ad puerum. innocentem

máffe, nonfíolüm canem fe dixit, fed & ca-

Jofepbum : cüm enim intàs innutritum o«

Quaf). 24,

nem mortuum edixit, pulchré Abulenfis:

dium charitatis difcerpfiffer integritatem $

Canis fi fit vivens magis latratu, quam fe-

odiique gelu flammam extinxiflet amoris

rocitate terret , cium autem mortuus. fuerit

fraterni, nequivit lingua integra proferre

latratu caret, U ferocitate.

Ita erat David

verba ; huc pertinet,. quod ait D. Gregoe

ad Saulem : ipfe enim mon erat ferox inva-

rius: Qusa ire fue füimula acccenfum. cor In Meralii,

dendo Saulem , vel turbando ip[um, quia im-

z

palpitat , corpus tremit , lingua fe prepedit,

gotens erat , U potius fugiebaty vocibus quo.

£gnefcit facies : pe&toris enim Index fidiffie

que non inquietabat eum , quia nibil mali de

mus eft lingua ; quz intüs mente volvune

Saule unquam dixerat,

Ergo canis more

tur, hzc exteriüs prodit , & quia corda fi-

tuus erat ; quia David contra potentiorem

liorum Jacob odio percita bellum fpira-

Íe, nec manus injecit , nec linguam adhibuit,

bant , non mirum fi pacificéloqui non po«

inflexilem Saulis duritiem in fua flexit vota,

terant,

Quamvis non potuiffet David manibus, &

14*

. Humanum pe&tus horologium dixes

EP;/EJF;

armis contra Saulem infürgere, procaci

ris, cujus ftylus horas fignans lingua elt :

tamen lingua oblarrare valuiffet, & con-

quicquid hujus horologii rotule intüs cire

tra fe acriüs iram, & odium Saulis accen-

cumaétz, feu pecloris latebra evolvunt, flye

dere ; fed quia etiam folatio ipfius ob-

lus, feu lingua exteriüs flatim evulgat: fi

murmurantis latratüs voluit privari , Sau-

Odio quispiam corrodatur , fruftra venenum

lis duritiem flexit ; & David quia linguam

diffimulat: íitetras caligines - nubésque

coércuit Rex fuit poftea à populo falutatus:

procellofas mente quis foveat, fruftra vul-

qui enim prudentix freno propriam fcit

tus hilaritate ferenitatem .prodit ; lingua

linguam compeícere, meretur Íceptro po-

elt pectoris Index , qua intus volvuntur

pulos regere.

ipfa foris fidé prodit ; & ftomachus malé

12,

Tartareus hoftis fic defipuerat, ut ad

lanus facilé femper etuclat ; quod nonnifi

15

genua Chriíti fe provolueret, & quamvis

difficulter digerit: verba femper fonant,quae

indignationem metueret, verbis tamen pro.

pracordia celant ; & vultus etiam plerume

llattb. 84

cacibus eam contra fe excitavit; Chrillum

que oratio eít animi : verba fefquipedalia

alloquens ait : Penisis buc ante tempus tor.

vanum produnt animum, laíciva intempe-

querenos , nimirum cum humili dejectione

rantem, fevera bellicofum 5 adeó ut quod

fatagere debuiffet,ut filium hominis demul.

corde geritur, frequenterperlabia digno-

ceret, inurbanis eum verbis potiüs exafpee

Ícatur; hincSeneca ait: Gracis in. provere EPif n

fat: conqueritur enim,veniffe ante tempus,

bium ceffiffe, talem hominibus effe oratios

quafi Chriítus temporum leges inverteric, &

nem, qualemvitám ; uniuscujusque actio

non effet author tempofum, ut notat Chry-

dicenti eít per(imilis: nec poteft alius effe

6tY741 6,

ETA

fologus: 4utbori temporum tempus oppo-

color animis, & alius verbis: verba cincin«

ng, taplïl

nunt, & de tempore conqueruntur ? led cum

nis ornata, & calamifílris poilita animum ex«

Chriítus linguam filentio coércuiffet, non

primunt non folüm non gravem , G matu.

ampliüs filium bominis, fed filium Deti cre.

rum ; fed levem, ac juvenilem.

didére , & potentiam fentientes adorárunt

Hinc fi quispiam é caflris vitiorum

I

provoluti fanctitatem.

ad virtutum fe conferat culturam unà cum

moribus, etiam verba mutat: propterea

S. III.

de Saule pradixerat oraculum : Muraberis

|

in virum alium, Sed quid tunc? pergit, &

Ef lifpua animi index , €9 qua

ait, Prophbetabis , mutatio hominis ex verbig

iptus fovetur affeifio, exterins fe pro-

conjicitur,& oratione manifeftatur ; fed cue

non prophetet immutatus , vel mutatus

17.

dit , & plerumque eff bommi exitio , fi

fua permittatur lubricitati.

eadem non profetat verba, quaantea pro-

U

ferre confueverat, fed Prophetis affociatur,

emadmodum lingua (i prudentie

& reliquis fejungitur hominibus ? quia ut

froeno coérceatur, plurima adfert

13. Q

V

ait textus,in virum alium mutabatur; pro-

homini commoda; itaeít eidem

inde qui terrenis animum agglutinaverat ,

ä

| rebüss

-

x

Linguafroeno c*oärccndka-,n'e quz Verba profert, verbera fiant. 219*

rebüsque flaxis interitui obnoxiis incubues

iram, odiümque Libithinz gelo intüs cons

E

rat, mox divinis confecratus oblequiis,PPro-

cretum foras produnt, Suntetiam qui ver«

TE

phetis caeleftia duntaxat meditantibus adíci-

bis imprudenter jocantur evanidum fibü

Ícitir, & cceeleftia eloquitur: pulchré: Ca«

plaufum locraturi; enixímque ftudent pun»

jetanus Zi/terne inquit , effecfus Spiritus di-

gentibus falibus, non quibus propriam condi-

E

vini, facit enim exterius propbetare cum

ant infipidam dementiam,fed ftimulent ad ri2

j

;g

aljs: bec eff divinas cauere. laudesy quas

fom adítantes,cüm tamen perfepe propriun

pris nefctebat , €$ intàs vautat bominem in

moveànt loctam. — Phenenna afperrima ; &

^ Gml,upl

*

virum alterum $. cam primum interioti di«

predura verba ejaculabatur in Annam pro-

d

vini fpiritus luce ceepit ^ colluftrari, ftatim

broafflictam fterilitatis; filii quoque matri$

'exteriàs etiam eloquium mutavit , &U lin;

(ecuti exemplum ^ purigentium , 'ac feriene

£ua antea verbis inconcinnis proferendis

tium irrifionum fagittas emifére, quibusres

affueta; mox nonnifi vocem emittit: deco:

centia vulnera afflicte àdderent mulieri. Sed :

tan; &cüm primüm coepit mens-nobiliori

labia, qu& arcüs inflar,cvibrandis verborum

radio intus; clarefcere; coeperunt ,& foris

telis ad vulnera ínfligenda affueverant, mos-

"-- " w -

labia illuftriorem depro:mere orationem;

rore contábueruüt, & eadem, que in affli«

quia hecanimi eft fpeculum, indicium vi-

&am Annam tela evibrárant, in fe mifere,

]

Westpodeemem.

Ícerum, nuntiuscordis.; dignoícitur fiquie

ac imprudénter retoríére; G cum conarens

' lp Marili

'.

;

dem ex labiis , quod corde geritur ,. & in

tur Ánnami ferire, pericula fibi folicitaves

]

t

labiis perfeperelucet,quod;in pracordiis ab-

runc " G pátvulorum fagitt fa&ze funt pla-

ditiffimis latet : ficut Medicus ex linguaads

ge eorum; quiaz arcus fortium fuperatus effg

]

ufta , labrísque hifceatibus : conjicit ,' quid

& infiymi accintcli fumt robore : per. arcum

]

intus lateac ; (ic animt affectus, non ita lem-

autem livida: fignificati invidentium labia:

per premi, & occulrari potfunt , ut fre«

teftatur Lira inquiens; —reum fortium vo-

'quenter non íe prodantexteriüs , omnéque

cat linguam detrattricem, & puerorum ejuss.

'eludant cautele artificium 4. ut (cité admno-

ex qua procédebant Uerba , que . pungerent.

Ih

tavit Seneca inquiens ; d f/echus fuut motus

quaji fagitte.

du

EP*W; 795

18.

animi improbabiles , fubditi, & concitati y

Qui malé affzcto corde laborat, is fuo .

qui frequentes , negletlque morbum [ecére :

fe verbo prodit, Cüm Judai exitiali odio

icut difisllatio unay, nec adbuc im morem

Chriftum:profequerentur conviciis ftatirg

abdutla cuffim facic s affdua tamen 68 vetia

coeperunt eum lancinate:: Nonne bene. dici« Jeanc $

Pbtbifn.

laterior é capite fluxio, auamvis

m nos. quia Samaritanus es. 4u, 8 doemos

:

fi fola pracordia pulfet; oculos fugiat; ex:

nium babes : Samariranutir aliquem vocare,

terna tamen tuffis ioternum prodit angorem;

perinde iuerat, ac graviffimum coavicium

rató enim viri induílria inzernos ita affectus

eidein irrogare, gravémque injuriam infere

diffimulat,:quin exteriüs

"

;ingtaä , & voce

te,aitenim Corneliusà Lapidc: Vocare Sama

'eos prodat,

ritauum tngens convicium erat , & probrum,

16,

Plures IHfradiitarum occu!to idololatrize

imó convicio contumeliam addiderumt gra«

Ra

lic&t polluerentur fcelere , adhucàSarmuele

viorem , cüm dixerint eum deemonium pof-

3àn Mafphath fuo faére: deprehenüi crimine

fidere: fi enim Chriftus tot. perpetravetic

coinquinati, G idololatras illicó à reliquis

prodigia , í1 tot procalerit vérba Deo dignas

diícrevit.

Quéd fi quaras, quo figno Sa-

ex quibüsnam pramiflis;potuére Judzi in-

muel Idololazriz foedatos fcelere conjecerit,

ferre, & Samaritanum Chriftum.| fuiffe, &

"refpondet D. Heronymus ex epote aque

doemonium poffediffe ? quia nimitum, cüm

Bll

hauíltu ; porrexerat enim . Samuel líraelitis

id mente,& corde evolverent. intüs , lingua

aquam deguítandam; quà hauftá ita idolo^

foris prodiit; evomuit lingua, quod intusin

latrze labia (ibi hareban: muta, ut verba ne-

ftomacho latuit; odiumin pe&ore. enutri-

In lib. I,

quirent efformare: ait Hieronymus : , Zra-

tum pro przmiffis fuit, quibus intus con«

Re7. cap.7.

dunt. quàód quicumque idololatra banc aquam

tumelias meditarentur in Chriftum , & quas

guflalfet , ejus labia ita fibi adbarerent , ut

foraslinguá evomerent; quicquid enim pe«

nequaguam ea 4b anvicem idololatra /ä,my

étus decoquit, hoc idem verba olent, &

rare poffet : wimirum inextimis labrisanimi

lingua fapit; G tamen adeo odio czcutie-

dignoícitur morbus,. qui tame'fi aldffimis

ruüt, utconvicium non videntes incontamis

T

pracordiorü penetralibus improbiis lateret;

nata putaverint eorum labia, dixerunt enim:

adhuclabia eum foras evulgárunt : labia e-

Nenne bene dicimus nos , gqtia Saraartitanta

: .7653. $.

nim; & lingua ; quz raenre volvontur, in.

ef tu, É domonium babes: malé de Chrifto

timóque occultantur in cordis receffu;etiam

cüm loquerentur bene fe dicere arbitraban-

cauteélà renitente foris denuntiant,

tur; quos redarguit Ifaias fucclamans: Zj.

I7.

Hinc qui czedes. meditantur, G bella

eitis malum bonumz. (iquidem bonum dixe-

Ifam $s

turbidis conftruunt | cogitationibus, & €o-

runt, cüm contumelias, & orcum ex ore

rum labia, perinde ac emitlze fagitrg , vul.

evomerent; cum Satanam labiis parturitent,

nera infligunt ; íed dum. aliis vulnera infe-

&Samariam linguà producerent;&ideo bene

runt, fibi imprudeater. detrimenta folici«.

dixerunt , hoc eft recté ; quia quod : corde

tant, necómque accelerant: . afperis verbis

intus fovebant , foras linguá effuticrunt ;

dum alios feriunt, exocularam | fuccendunt.

malum igitur dixcrunt bonum ,. quia: v

Ferani de Affeddibus Tom. H.

Ee2

ritate

M:

220

Differtaio X,

w

Titate veflitum ; quia cordi. refponderunt

bris erui, quin proximi honor detrimene

verba,

tum patiatur ; tarmetíi verum (it quod nzr-

19.

Detrahentiumhzc eft conditio, ut nul.

ratur, quia tamen occultum , rarrandum

libi fe putent bene loqui, nif(i càm malé

noneít, ne proximi fama devenufletur ;

loquuntur; ni(icum conviciay contumeliás.

'quamvis veritas non ledatur.

Tertioó de»

que effutiunt , quibus aliorum detrahunt

wabitur etiam. proximo ,. «àm delicium

honori, &alienz innocentiz denigrant can-

ab altero patratum augetur , & exaggera-

dorem ; depinxit D, Thomas eleganti fuo

tür, G tunc potiffimüm »'contiagit » cüm

calamo 2.2. 4. 73. 4rt, 1. detta&tionem cum

alterius vitia enarrantur.

Quartó cüm 4e

dixit, efle denigrationem alienz famz per

lienum fadlum ,. vel dictum finiflré inter-

verba occulta: — fiquidem dupliciter poteíh

pretamur , dicimüsque animo non bono fa-

quis verbis alium conviciari aperté ,. G oc-

&um, nec ob bonum finern, fed quia hu-

«ulté;. (eu praefentem , & audientem lx dere,

manos ambiat favores , vel ut credatur

quod contumelia elts & abfentem ferire,

vir probus, . Quintó cüm licét nihil ex fe .

quod proprié detractio dicitur ; hinc inrer-

i

In Cap. 19..

quis affirmet, aflerit tamen, quod alii fpgr-j

rogatus Antotiius Magnusreferente Paladio:

gunt, rémque ipfam profert; velcum

bift. num.13. Quid detractio effet, hocdedit refponfum:

quis altertus. laudat quidem virtutem , fed

r

Omnis eítíermo malus , quem non audet

Gellius lib,

22

nonnifi frigidiffimé , de quo : Turptus eft

i9 Nodium

-

quis eo przfente proferre, de quo loqui-

exiguà atque frigidàó laudari , quàm isnfee

tur. Quia mens bona, & intentio re&ta duo-

,.

&anter , 6 graviter uituperari. Sextó cum

bus duntaxat modis dealieno defectu poteft

quis nutu indicat, non efle alteri fidendum,

fermonem miícere , nimirum cüm in vulgus

quia tunc vel ipfo filentio ejus prodit vi-

percre»ruit promulgatus , & per. omnium

tium, utíiquis alium laudans 5 tertius ,

jam labia tranfijt: & rurfus cüm ei dicitur,

qui adeít frontem ducat filendo , vel caput

Ada b . EL M ^ N ane ib ib n

qui peccantem caítigare, ac juvare poteft: &

in girum volvat , vel folis oculis tale - det

adid nos charitas adigit, ne ulcus occultum

fignum , quoe facilé deprehendi poffit, eum

uT

puitefcat, & vulnus necem inferat; hac de

qui laudatur ,. talem noneffe , . quàlis laue

dando extollebatur ;. fit etiam interdum, ut

caufa Jofeph nec dettactor fuit , . nec prodi-

,

tot , cüm [fuos accufavit fratres apud Pa-

dettactor ore compreffo manum duntaxat

——

trem de crimine peffimo, quia potuit,& de.

bis, térve invertat , & tunc. plurimüm ,

buit Jacob filiosredarguere; eósquejuvare;

velíolà manüs inverfione alteri detrahit ,

ut refipifcerent.,

cüm ejus prodat levitatem , ac mutabilita-

A0.

Ex multiplici radice pullulat- vepre-

tem.. Septimó noit folüm externo figno ,

tum i(tud detractionis, quoaliena integri-

nutüve, fed etiam folo filentio poteít quis

tas laceratur ; velenim oritur ex fuperbia;

alteri detrahere, & tunc contingit, eüm de

ut obtrectator (uam oflendat fcientiam, vel

illius probitate , mortümque integritate,ne»

ex animi levitate, cum quis ut alicui placeat

quiter filet, cüm interrcgatus teneretur

u fÜouan Uo. 4 ( S C5 ^ eexdib W

probra, & convicia effutit, quibus alios

veritatem depromerte,

Oclavó cüm quis

pungat ; feri.:itque lethaliter, vel ex invi-

ob admiílas noxas jure merito coram aiiis

dia, cüm quis aliena lucra proprium exi(ti

reprehenditur, & is (e reum effe negat, ac

mat damnum : vel ex odio diu pectore in-

pernegat: quáratione infamiam derivat in

nutrito , ut cüm quis animum vindictz ap-

reprehen(orem mendadi, quiatametíi non

petentem cupiens fatiare, contumeliis alie-

teneatur quis íe. prodere, neque occultas

num candorem (tudet denigrare 5 vircuuis-

depromere noxas , alia tamen ratione par eít

que decorem extinguere ; veletiam ex in-

refiftat, ut f1 dicat proferri quidem diclas

olita detrahendi coníuetudine : affueti enim

fed non probari.

3

detractionibus frequenter verba effutiunt ,

Sunt etiam qui aliís

detractuti frox;-

2lIe

juibus honori detrahunt alterius : ea enim

tem, &oculos ad modefíliam inflectunr, to.,

€* obtrectatorum indoles, ut quibus pra-

tüinque vultum ad gravitatem componunt,

fentibus manu nocere non poffunt ; iisdem

oculos humi dejiciunt, gemitus edunt,voce

faltem abíentibus linguá ,obeffe (fludeant.

lenta, ac feria pet. varias ambages , ac vee

De:rahitür autem alicui multipliziter. Pri.

luti preruptos aníractus incipiunt nocitue

i

mó cüm quis vanitatem adhibet orationis,

ram ordiri narrationem , ac tortuofa vere

vel falfum profert, vel quidpiam affiugit ,

borum circuitione ferpentina ejaculari vene-

^

mendaciisque narrationem . alpergit 5 &

na: aiunt flatim,dolendum quidem;hos ho«

tunc geminatur delictum in mendacio , &

mines,:alioquin probos, tam faedé lapfos

detractione.

Secundo cüm peccatum ad-

fuitfe, non effet id«redendum, nifi viri plu-

E

huc latens ex occultis latebrisin lucem pro-

resgravitate commendati;aflruerent: G tunc

k 4; Edfl up'

fcrtur, ut pluribus pateat ,. cum omnes

quó majoris funt authoritatis , qui aliis de-

lateret, & tun: licét. vera (int , que di-

trahunt, eó gravius , nocentiüsque dam-

L.I —

—

b

cuntur ; quia tamen dicenda non funt, ho-

num inferunt , vulnüsque infligunt , fcité

noti detrahirur alterius, non quia veritas

Bernardus circa medium.,

Sunt [pecies Serm.24.

non aperiatur ; fed quia aliepa. exiftimatio:

pestis bujus , dum aljj . quidem nudé , at« in eant,

— 09

imminuatur : non enim femper licet palam

que irreverenter ,. uii in buccam denerit ,

€*

Virus €uomunt derratiionis.

Q/le 4 Hs

L

—

facere veritatem , fi hxc non poffit € late.

1612

at

Lingua froeno co&icenda,ne qux verba prdfcrt,vcrbera fiant.22t-

tem. quodam fimulata verecumdie. fuco con-

impatiens furfum toto aifü avolat , qui fieri.

poterit , ut immobilis hzreat flaterze , donec

ceptam maliriaom , quam vetinere non.s

polfuut , adumbrare conantur. — Videas pra«

ad trutinam examinetur ? Noluit coleítis

civis ignis pondera trutinz examinari , fed

suitti alta fufhiria , ficque quadam cum gra-

qitete , 6f tarditate , vultu muflo, demif:

linguz effreenis volubilitatem redarguere :

fsfnperciljs, & uoce plaugente egredi male-

Detra&oris fymbolum effe ignem nemo dif-

fitetur , cüm facrz paging noxium detrahene

ditlionem , & quidem tantó per[uafibilorem ,

quantà creditur ab bis , qus audiunt, corde

tis fermonem ignem vocent urentiffimum,

Quid apponatur tibi ad linguam dolo[amm ?. Vfalmn Yv

invito , Cf magis condolentis ajfetiu quam

fagitte porentis acuta cum carbonióus defo-

walitiosó proferri. — Doleo inquit , vebe-

meuter proeo, quàd diligo eum fatis ,& num-

larorijs , & Apoftolus Jacobus e. . linguam

Et

detra&tricem ignem vocat ,. & inlabijs detra-

qvAm potui de bec re corrigere eum.

Jg Proweb, 6;

alius: Mibi quidem ait , ben? compertum.s

€toris ignem fiabulari ,. ait Salomon.

2.1o

labjjs ejus ágnis ardefcir.

fuerat de illo iflud , fed per meuunquam in-

notsifet. — r quoniam per alterum patefa-

Recté ignis lingua dicitur , quia li utriüs-

4

que & ignis ; & linguz celeritatem , incon-

a efl res , weritatem uegare non ;paü((n ,

ftantiam , volubilitatem , mutabilitatem

Mlini,

AE

dolens dico , vevera ita eff.—

9. Ndug

22

Id charitas exigit

, ut fratris Wprobr-ïk!rn

virésque fpe&temus ; utriüisque non ab-

Áitit,

fimilis eft natura ; ficuc igitur ignis nuilo co-

amoris pallio tegatur ; non odij propaletur

livore. ^ Percellitur à Noé Chamus, có quia

&rcetur rapagulo , nullóque obice inje&o , ft

metas traufilit ; forásque erampit , buc 5

Patris fomno fopiti pudenda non veliffet ,

fed ridenda fratribus ingeffiflet.

Sed quia

illácque noxio debacchatur furore ,. & in

ligna , trabes , domus , fylvas , & obviaz

cordi lingua refpondet , & quod ftomachus

quaque graffatur ; ita lingua fi freeno ex-

"non digerit , os plerumque eructat, ideoó

perperam copitantes , & probra innutrientes

cuffo capceres fuos effrincit , & fna volubi-

X

: Rego I,

litate foras exilit ; nonni(i ítrages, & damna

nonnii malé loquuntur : dnuz lognébarur

án cordé fuo , tantiimque labia illius move-

fpargit, adeo ut nonabs relingua prudentize

-

v

*

Íroeno non coércitaigni parietur : hunc igi«

bantur

ZEflimavit evgo eam. Heli temu.

lentam ; dixítque ei : usquequo ebria erie

tur lingue ignem sequa lance ponderare ma«

Cüm

ximzeít prudentig: & qui praecateris prüe

digerepaulieper vinum , quo mades,

dentiá pollent ,. hi in verbis proferendis af-

Auna probrolaborare: fterilitatis, alium rion

hauíerat liquorem nifi amariffimum fuarum

folent circumfpectiores effe , hinc Siracides:

Verba prudentium $faterá pouderabuntur , Eclef. c a.

zerumnarum , biberat calicem fuze fterilita-

2T,

tis , ut lachrymis tunc, non muíto maderet,

nimirum funt in ore labia ; perinde acintru-

tina geminz lances , quibus hic ignis linguee

Sed Heli , quod ipfe mente cogitaverat, lin-

$ua protulerat , eam monuirt, ut epotum

appendendus eíl, ut verba ; qu& profcert, íta-

muítum excoqueret, Suis Heli fpe&averat

terà ponderentur,

£

iNon tamen difficultate caret, hicagere

2j

e

oculis , quod Annz tuncexprobrabat ; &

tamencraíse erravit: quantó magis funter-

libripendem , cum etiam firicturz e ferro

candente exilientes , & fcintillae, hac finc tru-

roribus obnoxij, qui ea aliorum evulgant

flagitia , qua'ipíi non viderunt,

tind examinandz , feu nocumenta prope-

modum innumera, quz unica plerumque

infert detraclio , cüm non uni tantüm nocea-

$ V.

tur ; verüm & pluribus tam domeflicis,quàm

familiaribus ;. confapguineis » & affinibus ,

Lingua in. labijs deiratdoris iguis

cognatisqueillius , cui detrahitur. — Perfzpe

Hn

incauta,& malevolalingua ignem eructat dee

eft in fornace avernalis tortovts $. non

[Bendet , fed: urit , €9 (umos emittitl, qui»

tra&tionis, quo non folàüm eum leedic , quem

bus alicna. innoceutie candorem.s

petftringit; verüm G conjugi, liberis , totí-

, denigret.

que familiz ingens affert nocumentum ; a«

deó ut unica Kintilla incendium excitet , quo

3

Rudentiz froeno , qui linguz volubili-

omnesadurit; damnümque fentiunt univer-

tatem co&rcere negligit , 1s in fcopulos

fi; & non folüm pares, verüm & ipfos fu-

fibi, aliisque noxios necefse e(t, im.

periores graviterledit , cüm ejus'abrodit

pingat: perínde ac navis , qua ventorum

mandata, quia tuncaudientes retrahuntur à

impulíu exagitata per eequoris flu&tas clavo

debitis obfequijs : fed quia tunc detrahentes

eít deítituta.

Qusfierat Esdras facerdos;

graviter delinquunt , odiümque (uperioris

Esdr;yfjp:

contta (e ipfos excitant ; debitas etiam luunt

^

E

quomodo Deus rerum humanarum modera-

retur viciflitadines : adfuit flatim ei Ange-

Genas,

2

Confultumà Saule Orac

ulum fcimus re-

26,

lus , &antio facerdoti triplicem propofuit

qua(tionem, quaram prima fuit , quà ra«

fponfum denegáffe , vcl ipfo Glentio often(a-

tione ad trutinam (it ignis examinandus ,

rum , piaculum aliquod fuifle patratum :

wm, ab

vade pondera , mibi pondus $g2 , Íed quis

quidni confuluntur ftatim fortes , & Jona-

j (Aho

impune maun iznem contretcc, quem in bi-

thas u: flagitij patrator ,' authórque piaculi

capitur, inque vinculainijcitur, —Capem eff

»

lance, aut flatzra collocet ? fi igais morae

e

"

054 *

[i

222

| Differtatio X.-

L

lethali vulnere fauciatur ; verüm & detta«-

pell

gonatbas ,

- fed quidnam fceleris patraverat

jlid

Jonathas , fcimus enim favum ta

ntüm de*

Qionis auditor , & is cui detrahitur , mifer&

confodiuntur; eo tantüm difícrimine , quod

u

guü

&(fe mellis, & quidem prohibitione pror-

hu

à ab omni excufaretur pia-

is, in quem lingua detractrix virus, vene-

Íusignorata, qu

T.

€ulo: curergó ut reus capitur

qui cientet

nümque fpargit , levius leditur , cum ne»

d

non deliquerat ? non capitur Jonas ; quia

queat majus incurrere dilpendium , quàm í0«

u

melle labia delinierit , fed quia de prohibi:

lius famz : cum detractor , & detractionis

fir

ti'ione admonitus Patri detraxit , ejus edi-

auditor animz patiantur detrimentum ; De-

ua&or (iquidem (ibi plurimum nocet , &

tat

&um, ut imprudens , nimisque feverum

——

U

venenum, quod in alium effandit , iterum

carpens ,.

& preceptum damnans , quó pater

relorbet, nonadhonoris, fed anima intere

al

vir imprudens , fzvüsqueà c

eteris habere:

Vidiflis

necionem ; graviter itidem hac lingua fer*

bis

tuf.

Turbavit pater meus terram,

pentina nocet audienti detractionem , in

oif

ipfi , quia illuminati funt oculi mei , £0 quàd

guftaverim paululum de melle ifto.

cujusaures, ut Bernardus loquitur, vene-

?

num infunditur morciferum,

tu

27.

Minüs peccaverat deglutiendo mel ,

. Non folüm obfítrepente garritu dam-

29»

Tu

quàm eructando verba , quibus aufus fuit

num hocce infertur, verüm & ipsá reticene

[

atri detrahere, tamet(i leviüs deliquerit fa-

tià; cum virtutes occultantur , quarum enar-

E

vum mellis deglutiendo ; reum tamen gra-

vis fceleris fe con(tituit,. càüm verbailla pro-

ratio plurimum poffet prodeffe : impeditur

ad

del

tulit, quibus patris denigravit honorem ;

enim tunc lingua filentio illud boni. incre-

mentum ,. quod in alium derivaretur, — Ce-

ii

aufus enim fuit tacente reliquo populo pra-

ciderat Ochozias per cancellos coenaculi fui s

i

ceprum patris imprudentie , nimiz leveri-

ls

tatis, ac temeritatis arguere

Saulis prz-

& cum graviter aegrotáret , nuntios ftatim

mifit ad con(ulendum Beelzebub Deum Ac-

hs

ceptum apertis ulnis à toto fufceptum popu.

lo à (uis domefticis à proprio filio abrodizur,

-caron , num effet infirmitatis evafurus di»

W

Ícrimen ? priftinzque re(tituendus fanitati à

P

quia plerimque promptiores; audaciorésque

fed Angelus de fummo c«elo in terras delap-

Í

funt familiariü linguz ad heri detrahendum

honori; quàm exterorum,

Piaculum fon

(us Elie obviavit ,. quem juffit afcendere

Ü

in occuríum nuntiorum Regis Samariz , ad

' fuit favum degultáffe , fed crimed,füperioris

Aü

quos diceret effe Deum in líraél, eámque cífe

las

mandatum abrodiffe; ac imprudentiz, to-

meritarísque redarguiffe , & ob id capitur

con(ulendum , & pro falute Ochoziz rogan-

u

dum; eique precibus enixim fupplicandum ;

Jonathas , mortíque addicitur ; càm enim

e

& non Beelzebub , & ob negle&tam veri Nu-

bu

teneretur paterna tueri mandata ; ejus pra-

ceptum audacter fug;llavit , ilquecüm gra-

minis fupplicationem injunxit Angelus E-

h

lie Thesbiti , ut nuntiis mortem indicaret

viter Deus tuliffet , reum fuiffe, ac morte

t

dienum , oítendit , quo difceremus , quàm

Othoziz,

Rerversique nuntij Elie moe

n

Numini dilpliceat, & quàm grave fit fcelus

nitu , qui à decumbente Ochczia ablegati

fuerant in Áccaron , dixerunt,

Fir oc- Regi 4..

Reg.

honori prafertim fuperiorum detrahere.

W

/- Hinc ilia Theologorum commonis vox:

curvit nobis, € dixit adunos: Ite, & revere

Ie

h

28,

Peccatum detratiionis gravius efl furto , nec

timini ad Regem , quimifit vós , & dicetis

l

ei? Hac dicit Dominu , nunquid quia non —

tobatu id difficileelt, tantó fiquidem pia-

f

erat Deus in lfrael , mitis , wt confulatur

€0

culum eít gravius , quó meliore bono ini-

Beelzebub Deus Accaron? . ideirco de letiulo,

qué alios privat, damnum enim tunc infert

fuper quem afcendiflüi , mon defcendes ; fed

p

majus: longe autem nocentior eft nominis,

üt

tro , quiaut Ícite Sa-

morte :orierí.

quam nummifur, &la

Cümque Ochozias merore. confe&tus

30.

b

eff nomen bonum ,. quáam.,

LO

Iroverb, c, lomon: 4Meliu:

LJ

*

lachrymis madidus, & in fqualore jacens ;

12,

divitie multe

fi igitur pluris fichonor ,

&

congelle graviüs delinquit ,

reduces interrogiflet nuntios , cujus figurz,

quäm divitize

& habitus fuerit vir ille, qni ijsdem occurre-

tu

ejásque committit pi

aculum , qui honori

q

rit, cujus atatis , ac virtutis; audiendum

detrahit alteriüs, quàm qui ejus furripit di-

D

vitias: & licét hacc jactura fame grave fit

eít , quid in Elia obfervaverint Regij Ex-

ol

damnum , $raviüs tamen adhuc nocet ipfa

ploratores , nonvirum fpititu Dei pienum,

j

omnigena exornatum virtute exprefferunt ;

detractio , quz veluti fulmen trifulcum uno

&

Serm. de

iQtu tria innigïtxlethaha vulnera , Bernardo

fed ut quendam bubulcum fpreverunt. ro-

ice , ait.

phetam , eümque lingua detractrice dixe-

zripliei cu

; teíte: ubiloquens delingua derractr

f

fíod,

runt virum effe pilofum , veftitu pelliceo ac«

Numquidnon vipera eft lingua ifla : ferocif*

cinctum.

IN

(ma planà , que tam letbaliter. tres inficit

At illi dixerunt vir pilofus , &9 za-

ná pellicea accintlus renibus , i rudi penni« 4 Reg s

h

atw uno. — Nunquid non lancea eft lingua s

cillo non Eliz figuram , non viri Dei ima-

ifla? profetl acutiffma s ut que tres pene-

t

grat i&du uno: nimirum lingua detrahenti-

ginem, fed Agazonem, vel Satyrum mori-

bus imbutum beiluinis, fylvisque interferas

al

um gladius

eftacurus , non biceps, fedtri-

8v

luti triplex illud

innutritum pinxiffent , uti vividiori colore

6""[. r

ceps , sítque propterea ve

il

Joabi fpiculum ; quo Abfolonem e quercüs

vix potuiffent.

Ergoónein Elia tot virtu-

tibusexornato nil prorfus obfervárunt; quo

el

ramo pendulum incuríans confodit : (iqui -

fuper cateros homines, vir Dei emineret ?

d

dem lingua detractrice non folum devtra&or

hi

ergóne

Lingua ftoeno coércenda,ne quz verba ptofert verbera Hant. 223

ergöne prater pilofam cutem , zonämqüe

colluvie unum decerpfit futculum olez , quo

pelliceam , quibus vir rudis indicabatur , nil

pacem proderet coelum inter , & terramini-

aliud in Thesbite Elia viderunt , fi Prophe-

tam , mundóque inftaurationem adgratula.

ta abftemius erat ; pallorem certé in vultu

retur.

"Erudiantur ab alite homines non

notárunt; fizelotes , gravitatem in verbis ;

quisquilias , non cadaverum frufta , non

fi coeleftibusaffuetus contemplationibus, la-

rudera putrefcentia deferre , feu proferre

chrymas in oculis; fiPropheta, ferenitatem

linguá aliena probra , fed ramos feligere o«

in fronte ; fi cultor virtutum , affabilitatem

learum 5 quibus pacem promoveant , non

Ws

fimul, & majeftatem in toto vultu ; fize-

diffidia commoveant ; difcant , vel Contices

XURuPSCY ORs

tate maturus , venerandam in albente capite

Ícere , vel eatantüm proferre, quz alieno

canitiem; fi peregrinus, "letritosin pedibus

honori incrementum poteft adferre decoris ,

calceos ; fi denique vit Dei , ífummam in ver-

non qua alienum nitorem poffunt infufcare ;

bis , & moribus fanclitatem ; & tamen has

imé fi inftructricem detrectant columbam,

omnesreticuére virtutes , quarum enarratio

corvum faltem fequantur , qui exulare ma-

plurimum Eliz profuiffet ; maluerunt igi-

luit ab Arca ; quàm in eam regredi, cum

|

tur tot inter virtutum nitores unam pilo-

19

frufto cadaveris , quo mundi firages , natu-

rum ingluviem prodere , quá vir Dei digno-

reque putrefcentis faniem oftenderet,

fÍceretur à decumbente Ochozia: tametfíi effet

j*

Conduxerat. profuífis pecunijs Balach,,

Elias vir Dei , plenüsque divino fpiritu ,

imó & ingenti fpeBalaamum , ut delfrale

adhuc Satrape contemptim Eliam nudum

obloqueretur , honorique Jacobi linguá des

defcribunt virum , & inquiunt , vir occurrit

traheret z.. fed vifis tentorijs Tribuum in ca-

nobu pilofus , 6 Zona pellicea accintius re.

ftris nonnifi in laudes erupit , & venenum

uibus: nimirum viros garrientes de Prophe-

detraclionis in neCtar vertit laudationis, in*

tis , ac detractores miferat Ochozias , ut

quiens ; Quam pulcbra zabernacula tua.»

Num, ?:.

Beelzebub coníuierent ,. eósque in aula e-

jacob , 6 tentoria tua Ifrael ?. ur valles

nutriverat , & propterea in Eiia perinde ,

nemorofe , ut borti juxta fluvios irrigui 2

ac in arbore pomis onuíla non fructus, fed

ut tabernacula , qua fixit Dominu quaft

folia obfervárunt, & refponium detulére O-

Cedri prop? aquas. Quid ? quód Balaam

choziz, quo in ipfo Rege morituro etiam

aliàs vir ariola affuetus convicijs effütien.

nuntorum detrahentium puniretur cemeri-

dis ore draconis, hortos, & nemora ne-

tas.

Utinam non eflent qui, ut Ochozie

Gtare , & rore irrigat Ifraelis ,^ probra re«

nuntij ; ruditatem externi habitüs, cutísque

ticet ; & cedrorum tantüm , hortorüme

extimz tantüm proderent , omiffis virtuti-

que meminit ? nímirum Balaam Afinz co«

bus, quzintus florent : | vifo enim habitu

mes , fataneque Difcipulus non potuit non

facerdotis de ejus garriunt. ingluvie , pro-

optiméloqui, cum de ipfo fuerat , & De-

nuntiant rapinam : í1 eidem interfuerint co-

us ipfebene locutus.

At detra&lores linguse

medenti eum abdomini fuo natom evulgant:

gladio non facerdotum tentoria tuencur , fed

& lumbos nonexplorant , qui tortaffis fzve-

multiplici fciffu detra&tionis lacerant : pue

Mi Mp '

riüsconítringuntur catenulisJinteamini ferro

deat ipíos à columba non edoceri , nec COf*

n

fuppofito ; jejunia non obfervant; que to-

vo cozquari , qui ne cogeretur putreícene

*

lerat ; preces , quas Deo fundit ; miffas

tis fru(tum cadaveris referre

?

exilium ab

faciunt 5 virtutes , quas fummo ftudio ex-

Arca naturz pratulit ignominig. Si obije

colit , omninó pratereunt ; & qua obeffe

cias, emifas ab Arca aves inflin&u naturz,

potiüs , quàm prodeffe poffunt , evulgant :

non duclu rationis ea praítitiffe ,

quzs in

utinam deteriores, ac pejqres ipfis animanti-

ijsdem laudantur,

busnon eífent,

;

Conceffum id volo, fed

fimul ut te pudeat 5 id à te minime potfe

j

31«

Dimiferat No& columbam ex arca flu-

philofophiam impetrare , quod vel ab ipfo

&uante adhuc per cataclismum , exploratu:

voluctum nebulone natura extor[it, "

fus candore , G iunocentiá volucris, num

Sed f1 non volucres , quadrupedes cer.

31»

aquz diminuerentur , montiümque cacumi-

té imitantur detraClores : refert Plinius ; L

» 8. 54«

na inciperent ccelo frui , non ampliüs aquis

Camelum fitimexüncturum aliter potunon

zur, biffor,

obruta: fed columba cum cadavera tantüm,

gaudere , nifi prius multipüäïpedum pro-

€Ap, 1 8;-

trabésque fluitantes inveniflet , maluit vacua

culcatione turbatis laticibus commoti limi

ad Neémum redire, quàm mundi probrum

mixtione: nimirum füperbiens animal fuam

in arcam referre.

Potuiffet quidem fru-

fibi ftrigofam corporis deformitatem non

ftum aliquod cadaveris , aut faniem putre.

ferens , à pellucido latice fluxo veluti à

fcentis naturz fecum defefre , fed quia nil

fpeculo reprafentari ; & obijcis mavult (i-

boni , gratique id erat , inanis reverfa eít ,

tim aquá extinguerelimosà ; quàm fuam

4 R'g "

& vacua : - cümque iterum fuerit emiffa ,

videre probrofitatem : Detra&tores cüm ut

montiümque faftigia vidiffet , illuc perni-

plurimum, homines fint nullius pretij , nul-

ciffimo volatu fe contulit , ramámque roftro

lo virtutis nitore circumfufi , nullo fcien-

avulíit olez , quemadarcam deferret, — 4r

tiarum decore ornati , fed prorías illiterati,

e:»:(. ",'

illa venit ad eum ad vejeram portans Yamum

lurcones , nebulones, ficophante , viri.

oliva virentibus folijs in ore [uo : nimirum

que nauci ; idem videntur, quod Camelus

ales innocens ex ingente rerum, tudc*rü'mqge

agere,'hominum fiquidem proborum famam

con»

Ü

224

Difïertatïo Y*

«t

contumelijs, ac detraCtionibusnituntur ob-

fer deterior etiam iedens cedes fpatgit

dor

otióque marceícens alienam dilacerat . fá-

turbare , corámque nitorem obnubilare ,.

80l

ne foli puteritur effe deformes , vitiorum

mam , obnubilat claritatem ; an non quo-

fia

ccno inquigati4 ut minus fuas erubefcant

vis.gladio pejor eft lingua , quz licét no

maculas., nituntur alios quoque fuis foe-

evaginata adhuc faevit , & vulnera infligit?

EE At

pa&

Mi

dare detraclionibus , ut formofi ipíi püten.

hac fortaffis de caufa utrumquelabium vo-

tür, -cüm cateros deformes, rugosósque

luit natura rubore perfufum , 'ut oftende-

d

fo

afferunt. .Phariízi eatenus Chriftum odio

ret ante linguam detractoris .nil jacere in»

eruentum.

vü!*

fuerunt profecuti - quia moribus, & vità

diffimillis erat illis, fed proprias obtecturi

Detractionibus

/, qui affuevit, mor«

^

pot

[v)t

maculas eas per detractiones in Chriftum

bum, contraxit fanatu perdifficilem ; fci-

ejecerunt ; hinc ille Pharifeorum voces ,

té Siracides cap,. 23. ecclef.

Homo a]ffue

l

tib

potator eft ,. Sabbathum temerat., peffi-

tus dn verbis improperi in omnibur diebus

fuis non erudietur , — quia affuetudo inolita

tot

mis quibüsque fe fe aggregat; unde per

d

Píalmiítam ait,

Qui vetribuunt mala pro

alteram olet naturam , quam cum non exu-

P/alm, 37,

boni detrabebant mibi , quoniam feque-

at, qui fedet , ideo detractor etiam fedens

bar bonitatem.

Pro eo ut me diigerent ,

adverfum fratrem fuum loquitur , 'nec pue

pch

detrabebant amtbi : hinc Chryfoftomus ho-

tat fe alteri detrahere ; nec ullus eft , qui

p

mil.79. ad populum Antiochen, — Es bomo

Íe detra&torem effe fateatur , dum re ipfa

fio

[iic

ge venenum evomas afpidum.

4Homo es ,

alijs detrahit : & quia nos xgrotare nefci-

"us , nec morbum indicanti credimus ,

ob

fera ne fías : tibi facium esi 0s ,| uon ut

mordeas , fedut nutriaris.

, Quód fi in

ideó nobis exhibita pharmaca fünt conteme

fii

feram quis degeneraverit , viperam íaltem

ptui. . At vulnus gladio inflictum lingua:

q

imitetur , de qua D. Chryfoftomus : sa-

detractricis vix medicas admittitmanus , &

ld

Iicap. 3;

W

Mattb- Ho- tura. viperarum talis efh ,

cim 'ü:omarde-'

tametíi obligetur occultum , "manet tamen

yil. 3,

plerumque foeda. cicatrix.

Qui Magno

ü

vit bominem flatim currit adaquam, quam

ff non. inveniat , emoritur ? () quis aüenis

Macedoni adulabatur, dicere confueverat z

6

auribus venenum inftillaverit detraclionis ,

fi quem hoítem habes , tibíque infenfum ;

MT

fi verbis incauté prolatis alienum candorem

vel adverfum , convicijs , contumelif:que

n

DL

infufcaverit , fi vox exciderit, quz alie«

eum audàcter petas , qüia tametíi vulnera

pam lzferit famam ; foncem flatim accurrat

curet , cicatrix tamen manfaura fuperítitem

ponitentiz , aquam eliciat lachrymarum ,

dabit feeditatem : quá femel eft animus fale

lo

ía imbutus opinione , difficülter eàm oblie

' áui ipfum poeniteat delicti, doleat detra-

.

xille, le(ronem refarciat , ablatum refti-

terat : qui alteri graviter detrahit ; quam-

d

vis refipiícens centies fateatut , fe irà perci-

W

tuat ; fpondeat fe cautiorem futurum.

tum , furore turbatum , talia dixiffe, &

omnino inconfideraté verba illa protuliffe ,

di

.Yv

quz alteri damnum intulére; adhuc altiüs

W

haret primaopinio impreffaanimo , quàm ut

?Detratlor omni yferof deterior e-

ea (tirpicüs convellatur.

Contra ferpentis

giam in ipfo fefforis etio, cum nihbil vi-

moríus prafens eft alexipharmacum & fet«

pente pulvis ; contra venenatum fcorpionis

deiur agere ,. cades gladso lingue molitur ,

bl

aculeum medela e(tfcorpionis oleum ; cone

i

non fu[o cruore nocentàs madidas ; fed

proftstuo pudore virtutis

tra rapidi canis moríum ejusdem canis pili

J

L

proficué adhibentur: qui veró linguá lage

ferates,

duntur Dettactoris,nonnifi difficulter ab ea-

l

;

Unt tamen qui ita detra&idniöu*s affue-

dem pote(ít lzíuscurari , & tametíi nitatue

j

.

vére , ut nullo urgente fratri detra.

vulnusabíiergere , & circumligare , ne ape

hant 5 ex quibus ille fuit , quem Da:

pareat , aliquid tamen femper remanet cícae

tricis.

j

vid alloquens dixit : Sedens adver um fr a-

Píalrn49«.— o tuum loquebaris." Nimirum, vel in

^. Sunt etiam àdeó in

'det*rahendo p(roxia

36.

:

ipfo (effioni

s otio , ne prorfus nihil videre-

mo vafri ; ut non vulnera videantur inílie

frairem gladio lingna occidit ;

gere interno prodeuntia ex odio , fed OÍcue

4

tur agete »

rofufo non cruore innocentis ,

fed profti-

lafigere amoris fymbola ; & eos acríüs per-

Detrabentem

f

tuto pudore virtutis fedeus adverfum fra-

fequebatur David inquiens,

P fal; 301,

grem tuum lequebaru : cüm federet , ju-

fecretó proximo fuo , bunc perfequebar , ex

l

ulabat 5 cüm quiefceret honorem profter-

gravitate fupplicij conijciamus criminis foe-

nebat; cum otiaretur ceedes fpargebat omni

ditatem , nullum enim vitium detra£tione

I

tigride pejor

, cüm nec rigrides fedendo

etiam occultainiquius : in domo enim Da«

& leo ipfe furgat , cüm lace-

í

firan gulent ,

vidis nequior eft detradio , quàm avari-

rat ; fulmen ipfum nunqua

m cedit , nifi

tia, & fuperbia , tametfi illa vitiorum fit

cüm cadit ;

& gladius nunquam vulnera in

feecunda parens , & hzc ductrix , & ante-

nifi evaginatus manu vibretut j

&

fignana : & quamvis clangulum detraheüs

!fligit ,

carnife

x ipfe non fedet , cüm perimit , fed

nonnifi domefílicis ulcus detegat , adhuc

flat , ut alius cadat ; folus detractor omni

tamen , fi ulcus refricetur , novum infligi«

tur

I:;ï

!.inguä frocnofcdörcicnda nequz verba pxofcrt,?c.rbera fiant. 2'29*,;

tür ïrulnus , quod licéttoleretur, quía folis

nuit in cineres,

Aulicorum adumbra«

domefticis innote(cit, adhuc tamen ladere

tur invidia, GCodium ; fulget Aulicus ca«

ROR definit ; nemo eft , qui zquo animo

pite aureo prudens , argenteo pedctore

fuas ferat ignominias publicé revelari , licét

candidus , zre multiplex in offieijs , ferro

patienter tulerit fratribus publicari, dome,

pravalidus ; íed teftam unà cum ferro ge-

à

flicis aperiri.

rit : torquetur domefticus famulus invidis

. Si filius parenti obviet publica

'confof-

percutitur hoc lapillo adminiftri ftatua , lu-

3*

fo invia , curat ftatim in agro faucium

tum percellitur, quod latebat, Princip

vulneribus cadaver fepeliri: fed cur non

evulgatur ;

& cuncla flatuze metalla unà

I^

M

potiüsinhumatum deferit incampo , ut ejus

cum lapfu ejusdem ditfolvuntur.

arnibus fatientur corvi , avésque cceli ? nun-

Uno apud Principem deteéto nevo ;

$50

quid inhonoratius eft à vermibus ebulliene

nec prudentia , nec fides , nec eloquentia ,

g

tibus in corpore exedi; iníqualore, ac fce-

nec robur, feu nec aureum caput , nec ar«-

tore fepulchri putrefcere ; quàm aperto fub

genteum pe&tus ampliüs in eo attenduntur ,

dio , & in fole ab aquilis non tam vorari ,

fed teíte pars minima lapillo homuncionia

quàm in earundem ftomacho curari , ut fe»

invidi , odiünm&jue innutrientis i&ta , to-

peliatur ? fi voracium volucrum ftomaechus

tum evertit fimulacrum : imó & ita evers

;s»

proftrati cadaveris oppletur carnibus , an

tit , ut ne locus ejus fuperfles hareat ,

ïx-?

non nobilius nancifcitur tunc in aquil fto«

nec ampliüs repariatur: & qui primos inter

macho cadaver fepulchrum , quàm fi terrá

Adminiítros fulgebat in aula, ftatim fit invi-

ï

obrutum putrefcat vermibus corrofum? cur

fus , dejectus munere ; profciffus , pro-

filius ene&tum patrem coli eripit avibus ,

turbatus ex aula.

Sed quid in hac flatua

quem fosdis tradat vorandum vermibus? quia

ptegrandi , in hoc homine tanti nominig

ícilicet non iniquo animo fert filius patris

deprehenfum eít, quo corrueret ; an qui&

£adaver ab ijs exedi , quos ipfummet pat.

lutum geftaret ?. 1 luto non caruit , auro

turit, Domefticifunt vermes, quia in ipfo

tamen claruit, cum fublimis ftaret; fi for«

cadavere nati , paítümque énadi ; exteri

duit pede luto ,. enituit pe&tore argento s

funt coeli volucres ; feetoris probrum prom-

cur igitur ob modicum luti tota proífterni-

ptiüs toleratur , i folis innote(cat dome(tie

tur flatua , qua ornamento fuit aule , &

€is , iniqué fi in exteros diffundi incipiat.

tutamini Principi ? Aa teíla pedis aureuam

Libentiüs finuntur cadavera vorari in Íqua-

invafit caput , vel argentum infecit pectoe

lore , fotoréque fepulchri à vermibus ,

ris ? non furrexit tefla in caput, nec lue

quàm in ftomacho fepeliri aquilarum : vi«

tum in pectus 5 fed lapillus , ne ftaret

dentur cadavera in vermibus vorantibus po.

x

ftatua , e monte cecidit, & teftam percuf-

tiüs propriam prolem lactare , quàm pati

fit pedum , ut caput, & pectus concuteret 8

. €arnifices.

Sin verà à vulturibus in campo

lapis autem , ideó ftatuam dejecit , quia

dilanientur fub fole.3 non curam putan-

odio induruerat , & invidià volvebatur ,

tur pignorum exercere , fed dirum patrati

fuit enim lapis ifle detractio nefcio cujus-

Íceleris luere fupplicium : hinc fatiüs du:

dam homuncionis , qui adminiflri

probrum

cunt homines , fuorum reliquias corporum

Principi detulit.

à domeítica depafci vermium famelica tur-

Adeó difficile eft vulnera declinate des

ba , quàm à voracibüs aéris avibus ab-

trahentium , ut nec loricatum argento pe-

fumio

&us potisfit; ictus retundere, — Quid Chri-

38,

Sunt tamen , qui non folàm clancu-

fto innocentius , quid nobilius , cujus ca-

. Juminangulo; fedetiam diffimulanter cum

put fponía tefte aurum optimum , cujus

laudes videntur texere probra conftruunr ,

peétus nonnifi interlilia creverat, & tamen

& infidias cendunt ; videntur ungete , &

Joann.4. Mirabantur homines, quiacum

mordent ; & hi lapillum illum imitantur

muliete loqueretur , licét non detraherent ,

fatalem , qui non caput, nonpeólus, non

nec arguerent ; mirabantur camen , eó quia

tibias ,. fed pedes duntaxat percuffit flatuz ,

loqueretur cum foernina ; quàd fi nec ipfo

.Hicque lapis in

JESUS potuit absque admiratione , nom

j

quz tamen tota corruit,

aulis praefertim Principum devolvitur , eft

dico Pharifzorum , & Scribarum , fed Di-

fcipulorum loqui, qui ex virgine noverang

enim qui adminiftrum , & ab intimis con-

filis commendet , afferátque apud reg»

eum natum : quomodo produécta à fummo

nantem ejus nobilitatem , doólrinam, ca-

fnane , ad meridiem , à meridie ad noctera

Pfll; 10,

pacitatem , prudentiam ; & (unt nobilio-

càm fominis colloquia , detrahentium da«

clinabunt murmura? non enim Chiriílus fa«

ra metalla , quibus conflatur hac ftatua ;

mox lapillus luteos impingit in pedes, de-

bulabatur in templo , ubi preces funt Deo

z

fundende, noniníeceflu, nec a

ulo, übà

fectum detegit ,ejus Ícilicet pronitatem in

divulgandis confilijs : & illicó concuffa in

fama pudoris citó decoloratur ;

d palam ,

pede ítatua tota corruit , & tota encoe

& juxta puteum , ut aqua omnem abfter-

miorum precedens narratio unius comme-

geret pravam fufpicionem ; & quidem

moratione vitij perijt: ftabat mole Íua prae-

non alios mifcuit. cum feemina fermones ,

. grandis ftatua , quamvis ex parte fictilis,

quàm de patris adoratione in fpiritu , rue

dem in

- íed

lapilli i&ta in. pede fi&ili collapfa &va»

Gruebat fosminam ; Ícript

uras apeä

E

ricbat ,

; Verani de Affcilibiu Qom, I

U

226

Differtatio X,

u

riebat , & tamen Chri(li fermo ium mue

ceatur : contumelia gnim; ait Ciceto , f

na

liere admirationem etiam in Difcipulis exe

perulantis jatietur ,. convicium nomina-

tot

citavit,

Ut inde conijciamus ; quàm pro-

tur., fin facetius urbanitas dicitur ; hine

4* [,"74

5

0f

i

ni fint homines ad perperam, de alijs cogi»

Fridericus I1I, Imperator referente /Enea

TTR d

tandum,

Sed f1 fuerunt admirati, cur Sa-.

r

Sylvio /ib, 1. cum plura in fe deprehendif-

maritanam illam non fcortum potiüs , quàm

fet jactata convicia fuos converfus ad pro»

*

qiu lg ,

[

fimpliciter mulierem dixerunt ? an quia ex

ceres, dixit, non miror, quia me non latet,

E

fcorto in foeminam pudici(fimam converfa

Principes quafi fignum ad fagittas vulgi ex«

.

d

jam fuerat , cüm primüm loquentem , ac

pofitos

?

& pracelías turres fulminibuag

inftruentem coepit Magiftrum Chriítum au-

obnoxias effe.

Id tamen vertitur Princi*

pof

vl

dire? An quia Difcipuli prze modeftia aufi

pibus laudi;convicia, & detractiones contem-«

non funt in vultum foeminz afpectum inij-

nere ; quia id ipforum virtutem indicat. Ne-

f?ri

cere , nec fucatos ejus intueri oculos, fed

que pregrandes animihos curant muícarum

us

ni

tantüm ex habita foeminam agnovére ? &

Toríus , talis fuit Ludovicus XII. Gallo«

, nihilominus licét non fcortum ; fed mulie-

f"

rum Rex , qui Carolo VIII, etiamnum fu»

rem efle putaverint , adhuc mirari non de-

perítite multis laceffitus contumelijs , cum

ní

n

ftitére , eo quia cüm muliere Samaritana

Carolo vità functo Regni adijflet haeredita-

eorum Magifter loqueretur.

Sed. f1 mirati

tem , conviciatores ítatim fugæ,beneücio

K

.

fuerunt Difcipuli , poffumus & nos mira-

fibi confuluére

3

quos tamen Ludovicus

eu

fi, non tamen quod feeminam fuerit allo-

*

fciverat

Íponté fua eos revocavit, ut impunes veni«

älm

cutus ; fed quia taliter locutus

*

rent , fatebatur in folio fedens perfonam

It

enim Chriítus , fe adoratum iri à muliere,

prorífus exuiffe privati , G ipfosnon inRe-

e

fi ejus vitam , ac fcelera , quibus inficieba-

gem , fed in privatum convicia fuiffe eja«

h

tur , ei aperuiffet : noverat fe fpernen»

culatos , quz ficut Regem non tetigerunt ;

p

dum à foemina effe , fi aquam priüs ab ipfa

nec debet Rex illa curare , neque ulciíci,

W

expofteret : fi hec Chriítam non latuére 5

Viri Principes ; quíque pragrandem nacti

«ur ergo aquam priüs popofcit , eductu-

funt animum , convicia perinde , ac ranae

h

rus poítea in lucem , qua intus in animo

rum coaxantium clamores flocci faciunt,

ii

fa:mina volveret , & qua in corde fecreta

obtegeret ? quia fitiebat Chriftus non tam

Num vero convicium liceat retorquere

42«

in conviciatorem ? non defuerunt ex priícis

- d

for

aquam foeeminge , quàm ejusdem detrahen-

u

hominibus ; qui id prafliterint, ficDioge-

tis contumelias ; pribs illudi voluit , ut

nes hac in re plené edoctus à quodam calvo

À

h

virtutem exerceret ; fpiritum pafceret, po-

convicijs petitus extorfit ; Tib coutumeliam

Lj

- ftea patientia fatur , Prophete defunctus

eít officio ; ut nos edoceret animi avidiüs

non dico , fed capillos tuos fummis debeo lau-

j

dibia excipere ,. quüd malam fciverint cal-

[

fitire vittutes , quàm corporis folatia : a-

vam effugere , cümque eidem alius objecif-

n

quam petierat à fcemina , fed ut felle con-

fet , quód falfam fignáffet monetam ; repo*

K

viciorum priüs potaretur ; & mox virtutis

fuit iple: fateor , tempus fuiffe , quód talis

h

documenta daturus ,

felle pocatus ; nectat

porrexit pincezna,

jam pridem eram, qualis es tü nunc : fed

doleo;quia qualis nunc fum ego, tu nunquam

profectó es futurus, Scimus Chryfippum

H

ab improbo quodam pluribus exoneratum

- 50 VIQ

$m q) E.

convicijs repofuifle : optimé quidem dixiffe,

ln

|

Linguainfraemnts non folim ;läirzz-

eó quia nihil eorum , quz in conviciante

p!

erant , tacuerit ; Ídque procul dubio perinde

& ionibus , verum etiam comvicijs , &

l

Pre-

fuit , ac falfam potionem porrigenti ex eo«

[

derifionibus odium excitat in pufillis,

dem poculo propinare.

Anacharfis etiam

gmnde: verü animi ,. non pluri. convicia.s

j

cuidam Attico exprobranti , quod natus in

(aciumnt , quam ranarum coaxantium

?

Scithia effet , ftatim retorfit, non diffiteor pa-

ámportunos clame-

ttiam effe mihi probro , fed fateor te prob.

?1

fff.f.

/

rum effe patrize,

Qintus Optimius vir con-

T.

1 On d&.tra&ionibus tantüm , fed etiam

fularis virum uxorium convicio pupugit,cum

L/

eum rogaverit, ut cum fualana , & colload

convicijs odium lingua excitat ; eít

d

fiquidem convicium peffimz matris

ipfum veniret.

Ü

pejor filius ; contumelia hujus fcbolis pa-

Verüm virtutis cultor ab hfsc,e fe re- 43.

t

rens hoc gaudet feetu deformi: ídque inter-

torfionibus abílinet , mavult ex fellea con-

L

eft difcriminis detractionem inter , & con-

viciantium lingua favum decerpere virtu-

4^

3,2. 4 73, Vicium , quia ut docet D, Thomas,

Con-

tis , eámque exercere prudenti filentío,

p

art, l,

viciator manifeíté contra aliquem loquitur j

prefertim cum lex Chriíli fit ,

ut pere

K

detrador occulté ; ille honori, hic fame

cutienti unam ex noftris maxillis alteram

It

patienter porrigamus.

derogat ,. & quidem convicium frequens

Sí quis te per. Matth, 5.

h

inter homines vitium eíh familiarius ; . nil

culferit im dexteram maxillam tuam ,

?£€-

*fv

' *

enim promptiüs , " quàm in omnes convi-

be illi, €9 alteram. | Conviciatolerare , qui

fi

€ijs ; ac diclerijs invehi ; nifi lingua coét-

neícit, virtutem exer;ere nondum

edidicit «

di

: Annde'

Qul

Lingua froeno cQärcenda, ne qua verba profcrt,verbera fiant.227

unde hominis Chriftiani eftjnon folàüm abíti-

tulantiüs»ca-chinnatur,cüm redarguitur. Dig-

nereà convicijs, fed neque in fe vibrata re»

nofcuntur autem Derifores tribus,quibus in-

Orat. tón«

torquere : fcité GregoriusNiffenus. .De-

figniuntur coloribus, Sufpicimus in nube

rorida, folisque oppofitu iridem pingi «ro-

ira Eunoe

decus efl vira prudenti non fronte (erenas

miuin,

animáque tranquillo conviciantem audire» j

ceo , purpureo, vitidique colore; & fi£abu«

M

liscredimus,aurum jacit negleCtos in fontesz

fed adea , qua dicuntur convicia retorquere.

Imó non íolüm Chriftianis , verüm & ipfis

perinde derifores trino folent colore digno»

fciycroceo fcilicet fplendore,lucisque emulo,

Ethnicis , cultoribüsque idololatrize vifum

quia derifores, nec terra parcunt , nec coclo ,

eft indecorum , acturpeyconviciatorum non

poffe verba tolerare , quze aératantüm mo-

nec Deo , quilucem habitat inacceffibilem:

viriditerrz haud diffimili ; & eos indicat ;

vent,non verbera funt, quae vulnere corpus

feriant. Hinc Demofthenes Atticz eloquen-

qui etiamnum fuper(tites terram incolunt ,

L

tiz Magilter convicijs laceffitus dixit : com-

fiántque deri(ionibus obnoxij : demum pur*

pureo,ac igneo , quia hic color defignat

mittor in certamen , in quo qui fuperior evae

ferit sinferior est, & qui vicerit ,uitius : quia

linguas ipías deriforum extendi usquead pia-

culares flammas , cüm nec fepultis derifor

nimirum animi prodit imbecillitatem tole*

randi conviciaimpotentia, ANonenim cone

parcat, nec ipfos Manes manere finat in quie-

Sed odio tam acri Deus hos derifores

vicia minüs interunt convicianti damnum , ut

te,

profequitur , ut eos nec in rebus leviffimis,

enim jaculum, fi in folidum quid inciderit,

interdum retorquetur in 1pfum mittencem ,

neque in pueris ; & balbutiente adhuc atate

toleret, Elifeusirrifusà pueris horribili poe-

ita convicium in virum fortem emiffum in

eamittentem recidit , & aathorem ferit.

na vindicatur,loquitur textus de Elifeo : eríss»

Reg. 44p.

'4(

p2

44

. Quinimo convicium , quod ut obeffet

que a[cenderet per viam , pueri parvi egre[f

fant de civitate , & alludebaut es dtcenices 2

-prolatam fuit ,interdum etiam prode!*, per-

indeac telum illud ab hofte eciflum contra

afcende calve , afcende calve , &fc, egreflique

|

'Teífalum Prometheum ad ejüs internecio»

funtduo urfi de faltu.( quafi duoccarnifices )

& lacerárunt ex eis quadraginta dnos pue-

nem ; emiíit holtis ab arcu fagittam ; vule

nüsque inflixit Promethei pe&tori , fed eo

rOs pravos parvos , qui vix fari coeperant ;

adeó ut nec apfa tenella zetas pueros illos à

h

profíus 1n loco ubi iatus humor putreícens

:

tam rigidofubtraxerit fupplicio. .

foras per vulnüs exilijt ," nimirum diffecto

- Non homiuis tantüm , ded & Numinis

46-

tubure fanitati fuitreítitutus; perijffec, miti

hoftis vulius inflixitfec: ita per(zpe in con-

6dium excitat lingua convicians cortra con«

vicio obtingit , per iracundiam ab inimico

viciantes , qui raro impunevirorum infigni«

profercur animi vitiumyfortaffis ignotam;de-

um prafercim Principum mores, jocislegi-

-

anus 1xfifle mordacibus.

iNon enim convie

tegitur,& fanatur : quisque prudens , fi alceri

obviet «þüendenzi lütum , quod veti adhz-

ciantes poffunt fibi femper polliceri Antigo-

.

num. qui cum manipulares duos pro regio

ret , monitionem non egro fert animo s

Íed fronte ferena maculasabílergit: vir pro-

tabernaculo excubantes , audiviffet Regis fui

fatta criminantes fuccuffo leviter aulzeo , eos

dens non -convincianti irafcitur , fed ffi

manfueté zequé , ac modeflé monuit, ut lon«

quid in (e deprehendit virtuti diffonum cor«

rigere adnititur, & deformitatem abiter-

giüs abfcederent , ne ab ipfo Rege audiren*

tur: neque femper Cacfari Auguíto obviant;

ï

Sermon, dé

gere, re&te Bafilius nobiscon

[j

temptum fua-

det conviciorum inquiens

*

ft mibi credis

in quemcum Timagines quidam varia pet

Ir,

circulos fcomata conjeciffet , 'eum benigné

probra , coutumelidsque minimé curabis.

monuit Imperator ,ut impofterum modera.

Ille te obfcurum , mullissque effimationis

qecabit , tu terram, teac cinereme[fe dicas.

tiüslinguáuteretur, n iramproniorfems

qaando enim verborum contumelia zenta-

per e(t Majeftas Principum, cum à nebulo*

rí,cxiftima periculum de te fieri , an Deo per

nibus , & ficophanus convicijs pungitur 2

patientiam adbareas , anper iram in adver-

habétque Princeps ad hujusmodi convicia

Nam 2 duobus alte-

expioranda emilífitios oculos , aurésque mil«

farij partes inclines,

yum procul dubio confequeris ,. aut inimi-

le , quibusubiqueadeft , hominümque cire

culis fe ie interferit , cauponis infidet cum

eum tue confuetudimis exemplo mitvorem red-

des 5 wvel certà f de]pexeris acrins sllum win-

dicacibus , & in intima quaque irrepit ze

g.

dicabit, — Quid enim adver[ario durius e[fe

dium penetralia, quatenus habet ipfe de-

latores fuos , genus nimirum hominum pubs

potest , quàam ie antmo gerere contumeljs

Jl

omnibus [uperiorem.s.

lico experturn exitio , ut olim fub Tiberio

Caíare veluti triumphos egit : ut enim de

4 f*

Derifionibus itidem odiaexcitantur,funt

'Tiberio ait Sue:onius : ANeimi Delatorum

pletumque deridentium lingua delperate

petulantize , ea fiquidem eft deridentislingu

fides abrogata ,. omme crimen pro. capitals

veceprum etiam. populorum , fimplicimque

indoles, ut quó eam plüs redargueris , eó

verborum Seneca lib, 3. :de benefic. cap. 26.

plus rideat , ac illudat : hinc monet Salo-

ait : Sub Tiberio Cajare fuit accuJandi fre-

atb j

Troverb, 9. mon, — Noli arguere deriforem , ne oderit te

quens , & penà publica vabies , que omni ci«

ficut enim ccenum eó plus feetet , quó magis

. dimovetur, & perinde acignis maxime ardet,

vili éello gravius togatam civitatem confe «

cum excutitur ; ita derifor acriüs favit, & pe«

cit, — Excipicbatur ebriorum [ermo » fimpii-

fit:r

! Verani de Affeidsbus Tom. 1i,

E.f:

Diferati X....

E

^X

3

228

ql

eiter jomnï:'wh ; nil tutum erat,.— Objetum

trahete, veletiam utrique ,nbcere,: idenim

j

efl Po&ta , quàd intragedia Agamemnonem

intereft difcriminisinter utrumque , utlon-

ji

gé gravius (it famam lzdere , quàm honori

nv

probris lacefffet 5 objectum eft & bifforico,

uod Brutum, Caffimque ultimos Romano.

detrahere:: eft.enim fama longé majus bo-

Ü

rum dixifftt , 6 quidem [criptia abolitàs lefa

num , quàm honor, & per injuriam , qua

V

majeflatis Rei fuerunt.

Utinam noftro fz-

fama lzditur acerbior infligituraculeus: &

4

culo in principum aulis adaures magnatum.

inter hujusmodi perniciofiffimas injurias

[

clandeftini, verfutique rumigeruli , quietis

Principem occupat fedem infamatio perim-

ïUo

turbatores abalijsnon deferrent prolata con*

pactionem falfi criminis ; hzc enim pro-

i

vicia ad Principis odium contraconviciantes.

prié calumnia dicitur ; qua.czteris linguae

excitandum , & nonnunquam ad totam au-

aculeis nocentior , lethalius infligit vulnus £

[

lam fus, déque evertendam : innumera pro»

ea.eft calumniatoris indoles , ut incrimen

pemodum poffent exempla hic congeri , quee

omnia vocet, tametíi nihil probet; quód-

que deterius ,. fi quidpiam de altero boni

tamen fatius eft filentio praterire , càm quo-

E

tidianum experimentum id clariàs doceat:

audiat, tonc lingua caret , ne clareat alte-

funt hujusmodi delatores inftar cucurbitu:

rius virtus ; nullum profert verbum ; fed

utfert pareemia, Zfreopagita efl taciturnior,

larum peffimum & carnehumorem fugenti»

ïf

um: etenim quidquid , velin fpeciemnoce:

càm é converío , fi quid mali artipiat, au-

re poffe exiftimant, ad fe trahunt: nil nifi.

diátque;illicó incjus narratione labia dilatet ,

& plenam texat iliadem, & fufiffimam ad-

noxij aulici hi delatores exugunt ab alijs ,

[

quod convehant ad Principum autes, G ut

ducat Odyleam , addens, qua non audivits

& ea eblaterando omnibusinculcet, ut alie-

plarimum ex alienis malis aliquid aucupaturi

t!

F.voris, cüm careant ipfi eo virtutum hone-

num probrum evulgetur , ornnibüsque inno-

ftar

£5

^

ento , quo habeantur commendabiles.

tefcat : eh quid boni in lingua detra&lrice no-

|

Id naturz corruptz vitio datur., ut gaudeat

tari potelt 2 cüm tunc bené tantüm loqui

fibi videatur, cüm malé , imó & peffimelo-

quis ,clangulum cum plena fufpicione audit

L

j

&

verm

Iv

inationes

.

aures tunc perinde calume

quitur,

niis faavitertitillantur , ac ft pennis «onfri«

Gnaviter equé, ac graviter larvam de-

49*

earentut.

traxit detraétori Divus Bernardus , cum

47

Adeb noxiafunt, qu& lingüa prava ex-

dixit in ejus lingua tartareum feffitate ho«

citetodia, utnon privati duntaxat homines

flem , qui tanquam leo rugiens circuir, &

*

E;;/EO l-

perjerint , verüm & familiz integre fuerint

quarens , quem. devoret

Lj

linguá potiffi-

fubverfze , imó & civitates funditus everíz;

mum utitur Detractoris, quia nil aptius

parrámque in liberos , fratrum in germanos,

H

damno hominibus inferendo ipsá linguá ;

Pji.üäz'

liberorum i

n parentes , amicorum in Íocios

que tefíte Auguítino,

Nen frufira in udo

InPfal, 38

futor fuerit exitialis excitatus : & nullum

ef , quia facilé labirur : ideóque detractor

füit in mundoinítrumentum nulla lues, nul-

Doemoni (imillimus effe dicitur , cüm omnia

lásquegladius, quitot mala invexerit , ficut

circumeat , penetret , quaerens, quos lz-

lingua: hecenim fallax, & mendax , velin-

dat : nullus Venator folicitiüs fylvas percur-

iplo mundi exordio protoparentes ejecit à

rit , campósque circumit feram rapturus ,

culmine terrenafelicitatis , totümque cor«

ficuc Detractor loca omnia perlufftat , ut

f

rupithumanum genus , cum ferpens efum

nocendi anías inveniat , ut ícitédixerit Da»

vid.

In circuitu impá ( (eu. detractores )

períaafit Eva pomivetiti, fimülque Numi-

Pfaim. X r.

ni detraxit , cui pares homines edixit, cüm

ambulant , in orbem femper eunt, redeünt-

dixit mulieriz Eritée ficut Dij feientes bonum,

que centies una die , rumufculum audituri,

& malum : malé carprum malum momordit

quem deprehendant , & per auxefes futori-

mulier, fed malorum omnium plenam iiia-

bus , fartoribus, tonforibus enarrent, in-

dem deglutivit ; & unicus interdicti pomi

eulcent : totam pervagantur urbem , plateas,

moríus in cumulum omnium calamitatum

vicos, fores,compita, omnia de omnibus per-

mundum detrufit.

Quis linguam non vo-

cunctando , im& & ipía ingrediuntur afcete»

cet Pandora pixidem , cümex ipfa tor fcele-

ria , omnésqueangulos perluftrant, omnia e-

verrunt, rimantürque ; in omnia oculos jaci.

rurn portenta, & fupplicia, tot morbi cor-

rumpentes ; dolores lancinantes , bella fan»

unt, de omnibus inquifituri ; alienas invefti-

gant infirmitates, non ut eis medeantur , fed

uinem fundentia , peítes homines interi-

mentes proruperint: hinc enim ruunt é cce-

ut opportuné in proprium commodum , & a.

lotonitrua, micant fulgetra , decidunt gran-

liorum perniciem ijsdem abutantur ; erigune

dines , debacchantur procella ; turbines ,

türque ipfi aliorum ruinis , & fcarabzos imi-

tantes,nunchis,nunc iílis equinis excrementis

fulguta, & fülmina , quia linguá ferpens

fuafit Evee pomi efum , quem mulier viro

infident ad fui incrementum;eósque crocitan.

E

tes caliginofa nigredine corvos diceres cada.

D

perfuaüt.

Canj, ^

Nullum in homine membrum linguá

vera putrefcentia quaritantes; non apes argu-

4 o

detetius (i prava fit , (i alteri nocere inten-

mentoías florum gremio infidentes , meilis

dulcedinem lecture

.

cum aliena dunta.

In Manual.

dat ; fcité Nicetas : Nibilbabet natura bu-

V

mana linguá calumniatrice deterius, — Po-.

Xat vitia depromant

5

quibus videntur

Eomitnentar

Numer,lib 5, tefthae vel famam

ladere ; vel honori de-

deleclari ; pratermiffis virtutum floribus,

-

quos

"

Lingugfro&no coércenda,.ne qug: verba profert,verbera fiant. 229

quos inaliis faftidiunt:. Argos affereres cene

antur; ton(is tamen, & lotis, afcendentibiis-

toculos, ut fingula videant ; & veluti Arde«

que , ac fecundis: fivetba tondantur fi

liónes curiofitate, & malignitate ducti mi-

purgentur, fi in iisdem omnes contundan-

nus fuípicaces difcutiunt,quos prodant;ever-

tr aculei, fi fcecunda fuerint, ut aliis pro

fint, & nulli obíint, tunc grata funt Deo: &

tántque oblatá fibiocca(ione : quz enim pra-

va, vitifsque affinia viderint, vel audierint,

hac fortaífis de caufa,quamvis priüs fpe&ten-

E

alta reponunt mente; perinde ac tela futuro

tur labiain ore , quàm dentes; fponfa tamen

- tefervanda bello,

priüs. dentes, quàm labia laudavit, Gutros

jo.

Detractioni affine eft convicium , feu

que tardiüs dulcedinem comimendavit elo«

impudensalienz famze laceratio: eo tantüm

quii? utdifceremus ambo lingus repagulal

dentes, &labia fupra eloquii duicedimem à

difcrimine diffociantur detractio, & convi-

E

cium ; quiailla clanculum famam imminuit.

coelefti fponfo adamari: & ex iplis repague

alienam ; hoc veró. aperté, quod proinde

lis , quz duriora íunt ampliori laudum ex-

—

cipi ftipendio: dentes enim labiis duriores

homini lzfo videtur magis injurium; eftque

convicium impudens alienz famz laceratio,

gregibus pariantur , & labia nonnifi vittis

|

& nulli crebrioribus impetuntur conviciis ,

aquipatantur; quia quà durior eft obex,eó

eít fortior, aptiórque eloquii co&rcenda ex«

quàm qui prz aliis vel natura, vel fortunz,

vel gratiz eminent donis ; hi fiquidem per-

fuperantiz. -

inde ac fignum ad fagittas. videntur expo-

Sedquid? quàdanteafores verborum,

$3-

i.

^ fiti : turres editiores , montiimque przcel-

rüborem zque labiorum ;ac candorem den-

i

fa cacumina fulmina feriunt , cum humilia

tium ju(fit naturá veluti vigiles milites exe

cübare? an ne verba inde prodeunüa can«

"

tc&a, vallésque demiffas pretereant ; vec

rà m cüm fint convicia contemptibilia, non

dore careant fimplicitatis; néc rubore vee

aliud merentur nifi contemptum, tunc vires

recundiz ? Ita eft: tunceloquium eft dulce,

deperdunt, cumv.inc'ipkiunt contemptui ha-

ejüsque dulcedo à fponfo laudatur , coclefti-

L

5

beri,

que Iponfo eit gratior, fi procedat ex candore

ao

;

L2(ioni famze violätio fuccedit hono«

dentium, & labiorum verecundiá, feu fi ver«

ba à lingua prolata fimplicia fint, & nemini

^

4

E2

tis, éftque crimen nomine indigitatum con-

tumeliz , có quia alterius honor non prote«

obünt, & rofarum purpuram prafeferant,

[

ratut absque contemptu , à quo propterea

quáéxercitio charitatis profint. — Ps;t4 coc-

contumelia audit,& nofii(i tetrisadumbratur

cinea labia tua. Motiseft,coccum bis tingi,

Epif, 17

coloribus , eftenim ex Paulino ; Jpportu-

quia femel verecundià animum imbuiffe,for,

taífis non fufficit , quia cüm fit rubedo ve,

num wacuiculicus . inurmur ; ex Synefio

recundiz color pr& ceteris in àdolefcenti«

Epill. 44. Cmaedorum fufurrus : ex Pindaro,

/

Vulpium gannitus : ex Chryfoftomo homil.

bus, & fponfis gratus, tunc etiam eft Deo

Illpflja D ]

2, Scarabeorum [ouitua, garritus Sataue ?

gratior, f1 geminetur ; & ideó labia, qua

geminantur, vittz comparanturcoccineg, &

d

.en quibus pigmientis hocce delineetur vi-

tium; qui igitur conviciis, maledictis, ca.

eloquium geminatum;hunc à labiis, quod

el

mutuavit colorem , dulce effatur à fponfa,

fe

lumniis, & contumeliis effutiendis ftudent

hos dixeris Mitridatis difcipulos,qui nonnifi

eloquium tuum dulce: (cd cur fponfuscx eo,

venenis pafcuntur, ut aliis noceant.

quod laudaverit in fponfa labia, fermonem

t

f?

ne

euamcommendet ; & nonitacüm commen.

al

Froenum igitur injiciatur linguz , .

ipa nos dejiciat in tot vitiorum probra: fi.

diffet oculos fponfz ; oculorum nonlaudet

1

) ffin i

cut lifigua nullo repagulo coércita,licet fine

peripicacitatem ? car eloquium labiorum

LI

dulce dicitur ; & intuitus oculorum non prz-

dente mordet, fine gladio ferit)fine telo vul*

n

nus infligits ita fi prudentia frcno compe-

dicatur amabilis? anquia loqui interdum li«

'L]

ceat,imó & neceffarium fit, fi aliis velimus

Ícatur, & filentio cultodiatur, ünonnifl lau.

».

prodeífe, eósque inftruere; &oculisevagari

des promeretur; qua de caufa fponfus Cant.

15

cap. 4. labia, & eloquium. commendavit

fine culpa vix aliquando liceat ? promptiüs

it.

enim per oculos,quàm peros venenum hau«

fponfe ; ait vita cecctnea labia tua , & e-

[«]

Sed cur fponfus dul-

rimus, quo corrumpimur.,

&

loquium tuum dulce,

1moó funtoculi naturales quidam animi

cedinem laudaturus eloquii, non linguam;

K$'4-

j

fed tantüm labia commendat. fponíz, quia

euniculi, per quos expugnamur , ut ait Sal-

Lib. 3. de

Provid-

:

nimirum non quz lingua verba profert , fed

vianus, ubi vocat oculos naturales quosdam

|

animi cuniculos: ficut in obfidione muni*

d

. qua cohibec , íunt Deogratiora; quia tunc

4*

fi verba emittantur , quia froeno coércita

tiffimsz arcis ducto cuniculo ad. propugna,

f

prudentize nil adfe

runt nocumenti , fed fua-

cula, fit reílicula pulveris cormentarii , du-

citárque in lineam ad . prafidii fundamen-

m

vius.aures demulcent ; hinc non labia tan-

u

tàm, fed cumülauüs , & ipfos dentes com-

tum ; neque ignec applicito ftatim evertitur

ifle

CAnDL 4

mendavit fus fpon(e ; Denzes tui ficut gre-

propugnaculum; fed paulatim flamma ferpit,

& exigui fomitis continuationeinnutrita tan,

h

&t

s toufarum , qua . afcenderunt de lavacro ,

lje

llis fatibus , 6 flerilis non efl in-

dem ad confarcinatum in. fpecu tormenta-

omnes geme

lis

ger e05: verba igitur tunc commendatio»

rium pulverem appellit, cti delatum com-

municat ignem ; qui incrementa fübiens ex

ra.

nem merentur cumn duplici coércita labio-

ubctiori tormentarii pulveris pabulo, pro«

if

rum, & dentium repagulo gregibus. aífocie

F

j

$

- Pugna-

Diflertatio X,

w

230

pugnaculum evertit , fo!u'm quatit,& herri-

fum viderit, ex cujus ore gladius erumperctu*;

fico fonitu arcem fubvertit , faxa , trabése

utrinque acutus; nulle tamen fluunt fane

guinisgutte , nec manu vibratus fulgurat ;

que furfum evibrat; quafi telo trifulco

"- -*.-.» N

Poétici Jovis, vel inmanium gigantum vio«

fed ftipatus micantibus candelabris fplendet;

imó ftillat multum mellis, cum fponfus ít*

lentiori conatu Acroceraunia convelleren«

tut,

Parem huic dixerim cuniculo exi-

leat armatus, ne vulnera infligat , fed amo-

ris telo ofculafigat: hinc etiam fponfz ver-

miz pulchritudinis formam , prafertim in

fomina: hzcenim per oculos, veluti animi

ba laudantur, quia mellea$ elogmium tuum

dulce ; vel ut interpretantur Septuaginta e/2»

cuniculos fubiens, fi afpectüs continuatione;

quium tuum decorums quiafermo linguz

nt igneo fomite, ardor ipfe cupiditatis inti-

mam pervenerit in arcem , enorme, ac exi-

prudentiz froeno coércite, non dulcis.tane

tiale ibi excitat incendium, cujus fumo, caca

tüm effe debet, fedetiam decorus, ac hone»

caligine menscircumfufa à fua re&tz rationis

ftus:quia (i dulcis, & vanus fuerit venenum

difuellitur fede; divinze gratize propugnaculü

fpargit dulcedine infperfum, quà promptiüs

evertitur, ruüntque parietes diffipata con-

ad interitum deglutiatur; ficut verbedulci,

& decoro, feu honeíto educimur éfepulchro

fcientiz : hunc fentiit cuniculum David; qvi

cum fomno meridiano fe recreáffet, auram

peccati; ita verbo dulci, fed vano in cloacam

capturus liberiorem deambulavit in folario

omnium fcelerum facilé perducimur , vene«

num unà cum verbis haurimus. .

regii palatii, cümque oculos curiofiüs cir-

j5,

D,Rekc H xo

cumegiffet: vidit mulierem fe lavantem ex

Cum mulier ZEgyptia eftu. deperiret

adver[o, nimirum ut acuté $, Auguftinus /s

impudico adolefcentem Jofephum, non eum

P[alm.50. mulier erat longà , libido prope:

largioribus folicitavit promiffis, non fucata

infidebat aquis mulier eminus ; cominus

fpe inflexit, non muneribus emollivit , fed

n

unam prz c&teris mulier machinam admo»«

libido ignes accendebat ; jecit afpectus in

fpeciofam mulierem pellucidis fe lavantem

vit expugnatura adolefcentis pudicitiam ,

quam rébatur caterarum validifimam : fuit

laticibus; (ed David ignem é fonte illo haufit;

radius ab aqua illa exiluit , & cum radio ful-

autem hic aries (ermo dulcis, fed vanus; ta»

bulari cum adolefcente mulier concupifcene

gur , cum fulgure amoris impudici telum,

quo ictus cecidit ad mulieris afpectum, qui

ti calore percitafrequentiüs ceepit: verbis

ufa fuit blandioribus ; Huwjuscemodi verbés Genes,so,

vi&tor fleterat, proftraverátque leones in

cam

per fingulos dies loquebatur ,. & mulier o«

po, urfos in' f)flva, & Goliathum in

valle.

lefla erat adolefcenti: &$ ille recufabat ffu-

y

$5

Oculi nifi fu&rint columbz , ut illi

prum: quamvis ZEgyptia ceco amore lipiret;

f

fponíz; bafilifci induunt naturam ; vene-

adhucvidit ad expugnandam pudicitiam nul,

lum effe dulci, vanóqueeloquio arietem for»

Ü

num fundunt, vel hauriunt: íecus fermo

Y

fi & lingua prodierit prudentiz frceno co-

tiorem, quem totius orbis illecebrae non fle-

£

&rcita favos mellis diftillat cum . vetba pro-

xiffent,lingua eloquio frosno haud coércite

honeftatis,arbitrata eft poffe profterni : &

gl

fert ; unde fponfus alloquens fponfam vo-

v

cat melleaejus verba : elequium tuum dulce:

fortáffis hac de caufaà Poétis omni pené in»

ftrumento tum corporis, tum potentize dee

hinc mel, & lac, fub lingua coeleftis fponfi,

& quamvis Dei verbum gladius eífe dicatur,

ftitutus amor fingitur, G pingitur, cecus

€

non tamen ferreus, fed melleus: mellenon

fcilicet, inops, & nudus, non tamen elinguis;

ferro vulneratur cor; dulcedo cufpis eft; &

quia fi una ei fuperfit eloquentia, fatis eft ut

ti

fi cor infli&ta fufcipit vulnera, non funt ad

triumpbet, quia ut fcité S. Valerianus Nici-

necem inferendam,íed vitam promóvendam;

enfis Epifcopus, & Cemelienfis gdotescunque Horjil, €.

P

Wf

non ad fanguinem fundendum ; fed ad gra-

dulcivoce mulceturv auditus,ad turpe fa-

j

TET vitqtur a[pectus,

tiam infundendam 5 & licét Joannes fpon-

u

Q

V

(

Ti

p

— / 7

-

2

E

!

^L

$

Y

t

77

AE

j

f 4

P.

v

K

N

.-

^f

((f

2 d

te

E

-

Q

LA

3 :'SMM

"nh.m,

äïh

—

W

;

3

n

hs

w Á

Q

z

'x

AA

h ]»

D

LA

NÀ

$

QA

j

j

Q oO

N

W

d

at l Ht od

AC

i a

h

2

U

4l

N

u

!f

ia

N

A

s

-

li

T ?

.»]

N

DN

E

o;,g/

b

5 *.-;

N

E

P -',-('V

w

!

3 Uj

DIS-

*4) i,

,

E - (231) æä

m

*

TET

dR

x

TET

o cfoego ede epeeocdoeqoopo co af ega g ctio o d of cfoc

MeepME

etoe

&x;

(;;

Eï

E

VAREERERN RCR E REO

ESRGRRER GNNG

z

. DISSERTATIO XI.

Affectus Defiderii quid,& quotuplex fit:

i

r ejus cauíz excitantes, acre-

| cxp epduntu

mittentes, Gx Effectus,

EH

$.L

f

Mira bumani Deftderii viis ej ,V,'ügmm'a( penetrat , jïngul;i JIufirat , ö'

,*

'nu(libi quii'q[cz'(;, quia nil cf ex

fra Deum , quod ejus valeat capacitatem ex«

, glere .

ä

1.

st ,

xää

'*Eüdelr'ikum fölet definiri

tionales; alie rationales: ille oriuntur ex

Q

2

AE

amor boni abfentis; feu

ipfa natura, feu complexioneanimalis ; fi«

t

?

AA

sc$ ao

exporrectio appetitivae

!

S

S

»

quidem animalia quaque ea concupifcunt,

^

Ed

:

facultatis in. bonum ;

quzexiftimant fibi confentanea,

Rationa-

f—x

Y

quod- abeít, & poteit

:

*

les dicuntur, qua oriuntur ex difpofitione,

»/

i

R

$"

MU

E

adeffe., per quod ab

quam habet concupifcens , non prout con.

E

-

*—*P:

y

amore difcriminatur ,

[:770

ftituitur éx talinatura, & complexione, fed

]

uia amor fertur inbo-

quatenus exiftimat , hoc vel illud fibi con-

num abfoluté *etm 3

t przíens; defiderium

gruere ad dele&ctationem.

veróin bonum futurum , & nondum acqui.

Concupiícentie naturales æommuneä

3e

fitum ; quó fit , ut mens humana ftimulante

funthominibus, brutisque: Rationales foli

defiderio omnia pervadat , res abditas in-

homini funtpropriz; quia tamet(i ha con-

veítiget, inveftigaras defideret , de(deratas

«upiícentiz in homine dicantur ineffeappe-.

comprehendat.,

Datus ett defiderio pro re-

titui fenfitivo ; fequuntur tamen cognitio»

&

u

gno mundus,

idquid in ampla ejus fu-

nem potentie cogitativae; quz licet fenfiti-

pellectili concinetür pretiofi ; quidquid no-

ij

va fit ia homine, & refpondeat zítimativz

bilis fulget in auro; quidquid tarioris nito«

brutorum ; nihilominus ob affinitatem ,

ris fplendet in gemmis; quidquid eiegantize

quam habetcum iniellectu;eo ipfo qued na-

emicat in floribus, virtutis in planris, pre-

turaliter cum ipfo conjungitur in eodem

tiofiin conchis, Non tangitur defiderium,

homine,poteft ferri in res plures, tanquam in

& omnia attingit ; non movetur, G omnia

propria objecta; in qua potentiz fenfitivse

! Homu. 60

percurritloca; volitat pet.aéta cumavibus,

brutorum ferri nequeunt,

-

innatat aquis cum fquammigero grege ; tra-

Praterea concupifcentiz rationales, ut

jicit zequora cum navibus, confcendit mon-

docet Ariítoteles , funt infinitz ; eó quia Lij, ..

; ,0.

tium editiora juga cum feris, venaticisque

propemodum infinita, & innumera fint,qua /is.e,

€,

canibus, naturam rerum omnium pervaga-

ratiocinatione particulari videri peffunt ho-

tur,coelum, tetras, mare mira celeritate per.

minibus dele&tabilia.

Secus concupiícen-

currit , neque in hiíce acquiefcens inferio-

ti& irrationales, quz & naturales dicuntur

ribus, e caligine ifta rerum fluxatrum inte-

communes hominibus, & brutis finitudine

zitui obnoxiarum ipfa coelorum penetralia

clauduntur, eó quia determinata fint, qua à

pervadit, mentesab omni conjunctione ma«

brutis expetuntur, ut pertinentía ad eorun-

terim defoscatas perluílrat , earum cupit

dem naturalem flatum. — Rur(üs cupiditates

contuberniuim , ac iisdem afífociati.

Ubi-

rationales verfantur circa honores, dignita-

que locorum eít defidetium, arbiter uni-

tes, divitias; non itairrationales.

ver(i, nullis. circumfcribitur finibus, nullo

Hanc infinitatem rationalium cupidi-

$:

anguítatur loco, coarctatur fede,contrahitur

tatum exeo Ariftoteles evincit, quia ipfa cu.

litore. Si pralucente ratione ducatur; in

piditas eít fui ipfius finis,qui in omnibus ar«

bonumfertur; fi impe;u feratur, cecutit,

tibus infinité quzritur, Przterea quia in-

£

2.

impingit, labirur,

explebilis eít voracitas appetitüs humani; eft

Multiplex eft defiderium , feu concu-

fiquidem infinitus ejus finus, & capacitass

ï 5 E!bi

L

Aliz di-

la €4p. 11,

pifcentia, ut docet Ariítoreles.

éftque veluti Tantalica fitis, cujus eftin fa-

bulis mentio,

Hinc Epiéletus aperiens

cuntuþ concupiícentia: naturales, five irra»

primam

232

Differtatió Xl

primam radicem noftrarum c'upiditatu-m 3

cobibita , májoribus viribus in pecumie fa

€ap. 61, Er»

B

pulchré ait: $i 4uis menfuram necejftatis

porrigit appetitum ,. & illinc ever[a , buc fa

ebiridé,

tranfierit , episque terminum, jam . [ine ter-

impetu ardentiori comvertit,

Nunquam

mino vagabitur alia - alijs adjiciendo , donec

cor hominis eft defideriis vacuum ;. ficut ho«

ad extremas delicias, & vanitatem praceps

mo cogitationibus mentem implet, ita cor

feratur.. Per hoc enim. fit quoddam quafi

votis opplet; nec ullus eft homo, qui cum

divortium à regula ; & quz inde fequitur in-

Daniele cap. 11. nonfit vir defideriorum ; ide

explebilisegettas, &ejus comes afflictatio.

que docet humanitasipfa, qua addiícit dee

Nam (i decem paravimus volumus viginti

fiderare antequam loqui , la&tantium fiqui-

habere; fihzc, quadraginta & fic deinceps :

dem infantium vagitus, verborurm funguns-

nec ullus finis eft prolabendiin valtum ile

tur officiis, & interceptorum querimoniam

x

lud, atque immenfum pelagus infatiabilis

produnt votorum : defideriis quicaret, aut

cupiditatis, — |Conftat enim in fingulis iis,

homo non eít, aut excors homo eft, . INa-

tura cor hominibus inferuit votorum femi-

quze ad ufum corporis adhibentur, pofíetfio-

nem, qua limites excedit , recidcrg in infi-

narium, ut faciliüs fit reperire terram fine

nitum.

6

arbu(lis, prata fine herbufculis, fegetes fine

Hac ratione Richardus Victorinus ait;

ariftis , quàm humanum cor omni proríus

mundum univerfum ori cordis humani,non.

Non abs re cor hos

defiderio fpoliatum.

nifi exiguam efle buccellam incapacem — exe

minis pelago pariaveris, defideriorum zítu

plendi ejus famem; adeó ut folus Deus po(-

jugiter fluctuanti: funt quippe vota in cor«

de, quod undz in pelago; flu&tuant enim

fit perfe&te fatiare noftra defideria, famém.

ue humani cordis, dicente ipfo per Regium

humana vota;3 mutuóque luclantur, colli«

D U UM 9 Hlo 0 .W Q NI ——l

10,

vatem : Dilata os tuum , 65 implebo ills4.

duntürque: pugnant vota nosiracum votis,

gfalm. $9. - Extra Deum nihil eft, in quo humana qui-

ait Seneca quía mens in varia difiracia, plu-

]

eícant defideria; quia quidquid boni homis

ra defiderat, etiam /iln adver [antia,

nibus obtingit aliquam femper moleftiam

L

fecum adfert. — Qui divitiis affluunt femper

DE TE

anxii funt, ne damnum ullum incurrant ;

curas femper ánimo volvunt , quibus mifete

Caufs bumana excitantes defid&.

(

torquentur; adeout Magifter Chriftus di-

ria, ex gemina prefertim radice

vitias fpinas effe dixerit, eó quia earum fo-

germinant , copia füicer, & in-

licitudo animum femper pungat; perinde

0Pi4-,0

ac fpinz corpus lacerant.

Praterea divitiae

[

cum vitiis plerumque nectuntur , adeout 4j-

Auíz, quz defideria nä»üra'exditant; g.

f

Viriis , & virjs, ficut. affinitas ine(t nomi-

plures funt, quz generatim ad duas

hn

mis; ita & re facilé copulentur.

Neque die

revocantur principaliores : füntque

.

indigentia, & copia; indigentia enim de«

vitia per fe quantumcunque coacervatz a.

5

daquaté hominis explent appetitum,quia ut

fiderantem premit, & egpia reprafentatur

L;EO 3. l!'

ut affequibilis.

eenfol,prof.3.

notat Boétius, Dive: femper indiget, & nun-

Hinc pracipua defiderio.

quam eftfatur: quà ratione Tertullianus

rum caufa cognitio eft egeftatis, & boni ido-

vocavit divitias Terre minutalia , eó quia

nei eidem explendae.

Lepide Plato in cone

1;:

non valeant hominum vota fiftere, nec ap

vivio exponit has defiderii caufas fub invo«.

petitum explere, quin potiüs eum magis

lucro cujusdam fabella de ortu Amoris ex

incrementant,& fitim acuunt;. quia ut often.

Poro, & Penia, eámque defcribit Origines, 4, cop;ra

g

Lil:.x de Nab.

*

Q

dit S, Ambrofius, 4eceffione facultatum ac-

]

uxta mentem Platonis inquiens. Cumnata Ce/(uza

M

p

eedit cupiditatis augmentum . inflammatüre

effet Venus parato convivioczteri Dij accef-

)

que Imcro avaritia, non extingiur.

fére. . Porus quoque ( feu Copiz Numen )

Extra Deum examina humanarum cu«

f

7*

& Metis (id eft confilii filius) peractá coená,

piditatum,& defideriorum nunquam exfati-

Penia, feu paupertas mendicatura ciborum

[

de

antur , quia cetera bona, quaà nobis ex-

reliquias eó venit,

Porus autem neclare

- petuntur, vacua funt, ac infufficientia fibi,

ébrius in Jovis hortum ingteffus fomno fo«

& aliis; quó fit, ut unà cupiditatum avulsá,

pitus indormit: DPenia rerum neceffariarum

penuria laborans , hac (ibi occafione oblata

-

illico repullulet altera; humanum dixeris

f

de(iderium Lernez monflrum paludis; Hy.

con(ilium capit filium ex Poro fufcipiendi ;

t

dram quippe emulatur, cui uno diffe&to ca-

& prope illum accumbens Amorem conce»

pite nova non defuére jugiter fubpullulan-

pit. Inde natuseft Amor, & Veneris comes,

le.

h

"

tia: mihi . authoritatem molituro pondcere

a€ famulus factus eft, quia in Veneris na-

Zil.6 deBono

fuffragatur verborum S. Auguítinus , qui

talibus eft genitus.

Amor igitut Pori, &

d

"viduil efis

D

€4p.2 À

monens Julianam viduam, qua continen.

Peniz filius hanc eft. fortem confequutus;-

tiam profitebatur , & ejus filiam Demetria.

primüm pauper eít, femper pannofus, fqua-

dem, qua virginitatem ; utcavererit, né di«

lidus fub dio dormiens, natutam miatris ubi,

vitiarum cupiditate caperentur pto cupidi-

que fervans.

Ex paterno genere bonis , &

fate nuptiarum ; & in eatum corde nummi

pulchris infidiatur , virilis eft, audax, fagax

cupiditas fuccederet amoriviri, áit: ca"-

veriator, prudentia ftudiofus,facundus; ne»

medius

pelis cupidia [apé a cénismbendi voluntate

qué mcndi;us, neque diggs j Quin

celle.

*

Affctlus delideri caufz, & Effectus, '

235

4

c'ovllocaþttilr, Saþïentiam intekr', & infcitianss

- $ Il

ex.quo liquet, defideria oriri fimul ex. in*

digentia, & copia, quatenus illa defideran,

vDe/i/leri!z' plures. effectus vecenfen-

tem ftimulat, premítque ; & copia objici-

tur, quorum pracipuus eft vexare defr-

tur, ut affequibilis : pofitá enim indigen-

derantem.

Beneficium enim . diu defideraa

tiá , & copià cognitá, ut confequibili , na-

tum , quà per interpofttam dilationem —

(citur in appetitu defiderium obtinendi,quod

dsutins expetlatur , eà acrius

cuique deeít, .ut proprize confulat zgeltati,

v

(07'41!0:0,

Cümque homo extra Deum femper fit in-

; j

digus à defideriis vacat nunquam,

EIc

Ffe&tus defiderii. plures fu/nt,rquo,rum

9.

Aliz defiderii caufze , funt rei cujus-

E

pracipuus eft onerare , ac egregié vee

vis novitas , &admiratio , quz deíiderium

xate defiderantem ; tametfi res concus

parit fcientize; oblata praemia ; objecla glo-

ita bona fit: ut enim animadvertit Seneca,

fia; exhibitus honor, boni fperati praíen-

ben

eficium quod diu defideratur ob inter-

tia, lucri facile. incrementum ,. pinguioris

pofitam dilationem non parum torquet dee

fortunz promiífio; memoria patriz; pro.

fiderantem , & plurimum amittit gratiz,

fapiz recordatios facilitasobtiaendi digni-

adeó ut moleftías ingeneret , ac faílidia

tatem ; occafio acquirendi commodum ali-

procreet; fícite Seneca ,^ Nibil equeé ama- Lib s. de Bo

quod, opportunitas fibi aucupandi benevo-

rum eff , quàm diu pendere, & plures aquia- vtfcjscap.se

lentiam Principis ; fignificatio rei quae(ita;

re animo ferrent pracidi [pemm fuam, quam

emulatio; zelus, meritum , &alia id genus

trabi,

Non modica eít poena ceníenda,

pleraque.

IO.

qua tranquillitatem pellit ex animo , qua

Qmnes defidetant ,

fed paucorum E(l

Plures íuis. inharentes

Íerenam eripit menti malaciam, & nubi-

fcire de(idetare,

bus perturbationis caput funeítat; hincho«

votis labyrinthum ingrediuntur Cretenfi im.

mo diu defideriis, ac fpe fruflratusrei con-

plicatiorem, & Ariadnzo deftituti filo pru.

cupitz pertafus ; quam antéa anhelus con«

dentis confilii in Minotaurum propriz ca-

cupierat; mox tzedio affe&tus faftidic.

Iile

lamitatis miferé incidunt; quoties terrena

reclé de(iderat , qui nonnifi Deum . fum-

commoda anxie de(ideramus, felicitas no.

mum bonum peroptat.

Bonum hocceé ine

ftris przludit miferiis.

Cxcos plerumque

deficiens eft, indiffolubile, fi noítra fecum

amulamur jaculatores , quó tendant , & in

defideria traxerit , mens noítra in culmine

quod arcum dirigant , ignorantes; quod

harens virtutis, catera ut homi repeatia ,

effusà hilaritate. imaginamur affequi ; hoc

.

nullóque digna pretio deípiciet 5 rerümque

femen eft moeroris; fuccenfet huic palpabili

vicifitudinibus illudet, & inconcufía pecto-

xpife, 3!;

czcitati Seneca inquiens.

Quid votis o.

ris firmitate utrique obviabit fortunz ; ar-

pus ef ?. fac te felicem ,. facies autem, fi

ridentem modeítià temperabit , nec per e«

satellexeris bona e[fe ,. quibus admixta eit

blandita potentium fuffragia altiüs enitetur:

virtus : turpia , quibus malitia adjunila :

furentem , & novercali odio debacchán-

pluriés, qua ceníebatur teliitas , gradum.

tem ridebit; nec minacem ejus rictum pa-

fibi (iruxit in praceps.

Quz virtutem non

vebit.

redolent, falubria non funt; & eorum fi-

Rurfus effeftus äcüderii eft aliud inve.

tis , non exigentia, fed morbus eít naturae.

here , ac excitate, adeó ut homo licét re

Qua mundus exhibet gaudia,vera non funt;

concupita potiatur, non tamen in illa qui«

4, tonitá

quia nil verius, quàm falfa ea effe gaudia ,

Gijum

qua fuis mundus fallax oítentat, & affert,

elcat, fed ulteriüs plefaque aliaexoptet, &

poft hec adhuc alia, qua cauía fuit, cur Pla-

ut decipiat; fiquidem mundi gaudia extima

v

to in Thimao cupiditatem defcripferit per

Ípecie fuos decipiunt ; Heliogabali funt

Ípeciofa fercula, quae palato eblandiuatur,

belluam multicipitem , animum varie exae

-

gitantem,

Trahuntur à deüderiis de(ide.

íed non fatiant; Tantalica poma,, qua fà-

mem acuunt.non explent: & Tantali latices;

ria, inter quze . irrequietus volutatur ani-

mus, qui Preteum zemulatus cothurnatum

qui fitim accendunt, non extinguunt, Quid

defideriorum — obambulat fucata theatra ;

s d E E

hac defideria,quàm cacutientis voluntatis

fallaciz ? hzc indito fibi ànatura pondere

qua& licét apes, favósque nonnunquam re«

fertur in bonum non fucatum, fed ab intel-

ferant, melle tamen carentia , aculeisin no.

lectu przlucente defoecati judicii face ei ex.

ftram armantur perniciem.

hibitum recte confonum rationi ; eít fiqui«

Magnetis naturam humana dcfidcria 13,

dem recta ratio Lydius veluti lapis rerum

induunt , alia ab aliis jugiter trahuntur, &

explorans momenta, verum probitatis ag«

catenam conítruunt , quá mifere illigantur

homines in Tycannicam fervitutem , ut vi«.-

rum à fucato perfonata fimulationis

deatur Íceleris poena defiderium impleviffeg

E

eggr nens,

quia humana vota caducis mancipata, &

perituris. addicla fitim accendunt ,. cum

Lib.8e cg..

IoL.

fluxa ebibunt; famémque acuunt, cum

Hinc Gallenus , no

randis anka

terrenis faturantur,

n us 4fdie.

bus,

. di V

. Vl;'dni de A]&äüw -mi/', It

/

234

Difiertatio le.

f

riculis, & fudoribus, fub tuze vitalis aurse

diffitetur unicum principium omnis noflra

eE

moleílis , ac irrequietze agitationis efle

dulci refrigerio tranfire, & tranfiens in finu

àJ

cno feffum caput dormiturus, vel paululum

concupifcentiam ; quam voracitati aquipa-

ie

reclinare, Otu vita feliciffima! oregnum

fni

rat ventriculi,quá hic plus,quàm pat fit,cibo-

verb beatum,.carens morte, vacans fine !

rum ample&titur.copias; cibo enim indie

qi

*

cui nulla tempora fuccedunt per zvum; ubi

tl

g

emus, ut vires refician

tur, corpus .alatur.

Nuttitur veró.corpus , :

fi cibus bené .coctus

continuus fne nocle dies nefcit habere tem-

tes

us; ubi victor miles, illis hymnidicis An*

fuerit; & bene concoquitur., fi modicus

bü

fuerit, 1mmodicus enim non totus digeri-

gelorum fociatus choris,cantat Deo fine cel«

te$

tur cum eidem non fufficiat in(itus calor;fed

fatione canticum .de «anticis .Sion, ,Ha&f:f

el

us Auguítinus,

plures ejus partes corrumpuntur 3- & cibus

3f«

n

corruptus per inferiora profufionem alvi

Coércetur, & extinguitur defiderium;

u

fi oftendamus.mala, qua in homines ex ipfo

excitat; &diítributus per univerfa corpo.

ji

ris membra vitiofum intra venas humorem

detivant ; ex hoc.enim concupifcentiz fon*

Í:

te mala.-omnia fcaturiunt ; omnia fiquidem

gignit.

Ita fi fiat translacio de corpore ad

animum; inex

haufta cupiditds plura jugiter

perversé admiffa nihilaliud funt nifi miferri-

ma foboles malorum «defideriorum. -

pe-

ni

expetit, quàm ipfeufus exigat , quapropter

il

caufa eft omnis noítri maroris, ac triftitize:

cuniarut de(iderium ad latrocinia, homici-

tn

hac cupiditat

e qui accenduntut, nunquam

dia, cruces inducit.

Defiderium gloria

milites inítruit, bella indicitfanguinem fun-*

concupifcere

definunt; fi duplum obtineant,

& triplum

dit,flrageshominum fpargit, cruentas clades

triplum ftatim acquirere ftudent;

«ongerit , & camposauciis , ene&tisque op»

A p -

m appetere incipiunt, adeo

fed de(ideria defi-

pletcadaveribus. — Concupifcentia ophthal.

ut nunquam fint faturi ;

mià laborans amicos non videt, amicitias

7

deriis femper viam flernant ob inexplebi-

cui homo per acquifitio-

dirimit, feditiones excitat inteftinas ; qui«

lem cupiditatem,

bus omnia fluctuant ferali tumultu, gladiis

nem rerum fluxarum , nequit. fati

sfacere,

ultro, citroque illatis.

uinimó in vetita femper excrefcit appe-

16.

Enixé igitur invigilandum eft; ne mo.

titus , & eó impatientior fert -obüacula,—

tus concupifcentie dinturnitate corrobore-

Ió,

uó amantior eít fuz libertatis.

Àà4

Excitatur defiderium fi oftlendatur tei

tur, fed ftatimcum primüm excitatur coér-

«enduseft; quia utfcité Seneca t Facilius ?. Epife, 86,

utilitas, commodum , quod ex ejus pof-

initia afettuum probibere , quám impeium

feffione refultat poffidenti ; honeftatis in-

Tegere.

Ruríus ne voluptatum ípecie il«

:

crementum , honoris, glorize augmentum j

le&di ad concupifcendum rapiamur , opti-

fiquidem quz nobis utilia effe poffunt, ac

fü

commoda, enixim, defideramus ; cenfentes

mum erit cum Ariítotele relato à Valerio pj5,7 copis,

Maximo voluptates abeuntes confiderare;

inde noftrz confultum iri indigentiz : hac

ratione D. Auguftinus , /ib. medit, «2p, 22«

ac earundem perpendere vacuitatem gignene

do vero gauüdio inidoneam. — Coércetur de-

excitat in fe defiderium vite &ternz in coe«

O tu vita, quam

fiderium mundanze voluptatis; fi hancofteny

lefti patria inquiens,

"damus fub larva fucatz voluptatis lethale

paravit Deus iis , qu

idiligunteum! vita

ï

Pfæ

*

nobis venenum propinare, ex Sardonico

vita

lis, vita beata, vita fecura, via tran.

vita caíla;

rifo funeftam inferre necem. Mundi enim

an!f,l.w. p!

quilla, vita pulchra, vita munda,

latitia, perinde ac Sardonicus rifus morti

D

vita fanda, vita ignara mortis, nefcia tri-

ftitiz, vita fine labe , fine dolore, fine

praludit, quam portendit,ac infert. —Licàt

[/

ridere videantur homines voluptatibus im

anxietate , fine corruptione , fine pertur-

ll

dulgentes, non tamen verus eft eorum rie

4l

batione, fine varietate, fine mutatione, vi«

fus, fed vera vere mortis confignatio ; &

ta totius elegantig , & dignitatis pleniffie

Ti

quod de Romano populo Salvianus dixit, ni-

n

Tna3;

ubi non eft adverfarius impugnans ,

mirum herbis fardonicis exfaturatum ridere

ubi nulla peccati illecebra;

ubi eft amor per«

lj

fimul, & emori; ad homines alios facilé

h

fe&tus, &

timor nullus; ubi dies &ternus ,

& unus omnium fpiritus ;

ubi DEUS fa*

transfertur , qui voluptatibus inhiantes in

hoc vitz cibo ;

favo mundanarum illecebrarumlehale exfu-

cie ad faciem cernitur, &

U

mens fine defe&tu fauiatur,

Libet me tua

gunt venenum,

De Goz mulieribus per-

hibent, eas hetba uti Datroa , ut viros fal-

K

intendere claritati,

Delectant. me bona

Qu

lant, cujus feminis fuccusincibo, velpotu

tua avido corde; quanto plus valeo mecum

K

confiderare, tanto plus amore tui languco,

propinatus infano fimiles efficit eodem ma-

fhi

didos, nec quidquam intelligunt, fed jugie

tui vehementi defiderio, tuíque dulcime-

ü

moria admodum delector. —Libet itaquein

ter fident.

e

Plerique nen expectant, ut decipiantur,

17,

te oculos cordis attollere ; ftatum mentis

f

fedipfi fe decipiunt ; cum fuccum ebibunt

erigere , affe&tum animi confervare. Libet

Ti«

li

fané de te loqui , de te audire, de te fc

voluptatum ; rident, fed inter denatos,quia

Q

ridentes miferé pereunt ;; eóque nocentiüs,

bere, de te confetre, de tua beatitudine, &

Mundi riíus

Qu

gloria quotidie legere

, & le&ta fzpius cor-

quó perire non. fentiunt.

ut ve

hominem non effücit letum , fed inficit

t

de revoluere ;

] fic paffim ab hujus

ter

ad lethum ,. quia venenum p

ropinat in

" mortalis, periturzque vite ardoribus,pe-

l

V

Affc&us defiderii canfe,, & Effectus,

238

favo, Lethi, ac læti; magna nominis

"anulto nimirtum cüm hnt o&uli cordis cxploä

ratores, & nuntii, zquum videbatur , ut]la«

cognatio , ut fi hac duo nomina tantüm

audias, non videas, vix ullo. difcrimine,

chrymz oculis effuie diffufum teítarentue

fepares; magna, & rei cohzrentia; quod in

in pectus amoris incendium, ac defiderii diu

mundi voluptate letum putas , lethum eft;

innutriti incrementa,. — Patrisjam fenio con-

quia mortem invehit quod letitize credeba-

fe&ti, ditique defiderati afpe&lus pracordia

tur futurum vehiculum.

Mundi volüpta-

urferat; & defiderium , quod íntus incre-

tesaureis Ncronis hamis pares dixeris, qui-

menta fubierat, lachrymas ftatim fudit per

bus capiebantur pifces, ut perirent, Volupta-

oculos ; interni teítes gaudii, utait D.Chry-

tes illecebrarum efcis alliciunt , ut illaque-

foftomus : Feutes emifit lacbrymarum , 65

ent ; illaqueant, utad lethum trahant. Quis

W

7agnam declaravit latitiam ; amoris lega-

ni(i Anticyrano helleboro indigus venenum,

tionem mittunt pracordia, cüm in diledtt

e

*

licét in laéteo cyatho haurire defidere:? Quis

vultum, collámque lachrymas fpargunt

nifi corrüptz mentis laborans morbo;velit,

neque alio exceriori indicio internus amor,

2

.

Íerpentes cum pratoruüm viretis amplecti

ac ardens defiderium explicatur foris evie

dentiüs,

"

Quis nifi infanus lugendz cum rifu obviet

-eci? Extinguenda igitur funt mundana-

Hinz calidz, ac fervere dicum:uf la-

19.

rum voluptatum defideria , ne ipfa nos ex-

chrymae, quiaex zítu nafcunturamoris , &

tinguant,

ex calore prodeunt defiderii ? ignem enim

utriusque aífeclüs produnt lachrymz: hac-

g 1lv.

N

. que caufa , «ur Magdalena in domo Simonis

pedes magiítri prafentis lachrymis rigave-

Dq/ia'frid dääjz'nnzgfïiia 4flu fe-

rit, & fletu ; geminatisque fulfpiriis in horto

ventiori ex imis *vi[ceribus laerymarum

quzfivit abíentem : fed nbinam ardentiüs

"Maria amavit , in domóne Simonis, an in

eliciunt smbres,quibus fincerioris flam-

horto? certé domelticos inter Simonis pa-

27H& ATROTIS I I AHEMP , A€ fowm

IUY.

rietes , ubi telle Luca, Dilexit multum: íed ^^ *Te

16,

quem ia domo Simonis ardentiüs amavit

St plerunque defiderii effc&uä, lachry..

praíentem 5 in horto vehementiüs defide.

Imas ciere,

Veheinenti tenebatur Ja«

19. E

ravitablentem : fcité D.Gregorius ; Exui-

zpin,;s.

cobus Patriarcha detiderio videndi fi«

7

Tébat , queza noninvenerat , flebat inguiren-

M as

lium fuum Jofephum in JEgypto Proregem,

do , € amoris zgue [uecenfa , ejus quem ab-

& licét centum, & viginti annorum eflet z-

Jatum credidit , ardeber defiderio: flebat in

tate gravatus ex Chananitide |profectionem

horto inquirendo, feu defiderando abíentem,

übiï"þü*.

fufcepirin Egyptum ; Jofephus accepto de

quem non invenerat, X ideo lachrymas eli-

Patris adveniu nuntic, currü fublimis eidem

cuit, non quibus flammas extingueret defi-

obviat in terram . Geffenam , ubi redditur

derii, fed ut ejus ardorem magis incenderct,

parens filio, & filius . parenti veluti poítli-

| Jofeph in /Egypto Prorex fufpicatus fue-

minio charior: adeó vehemens nuttierat

rat,Jaccbum Patrem ultimo confectum fenio

Jofephus filius defiderium Jacobum Patrem

mortalitatem exuiffe , & quia harebat an-

|d

B&

videndi, ample&tendíque, ut a lachrymisnon

ceps, folicitus fuit, quid de ipfo effet; inqui-

Genefe.46. potuerit Íc temperare ; — Qu «dn pervee

, rere à fratribus, à quibus ciiz intellexiffet,

- miffet jumito. Tofepb curru fu0, afceudit. ob«

| Jacobum adhucvivere in Chananitide ube.

viam patri fuo ad. eundem locum ?. vidénse

riori exarfit defiderio eum | videndi , nimi-

que eum irruit fuper collum ejus, && gnter

rum defiderium ftimulos addidit, quibus

amplexus fleuit ; nimirum defideria diu ine

quaretet, quafitum videret, & vifum riga-

nutrita, ac temporis diutürnitate multipli-

ret lachrymis, fua fletu abundé (atiansdefi-

catà prodeuntin amoris figna, & quiaamor

deria.

Dulces credas Jofephi lachrymas,

- impellente defiderio ftare nefcit, ideo cor-

càüm enixim defiderantis , ac vehementer a«

ruit [ofzphus in amplexüs Jacobi, quem an«

mantis fint lachrymze, qua absque ullo pra«

xius à longo tempore videre defideraverat :

vio delicto incoilum,

pecliisque diu defide-

urgente defideri: zftu Jolephi vifcera, non

fati parentis cadunt,

| 20.

poiuic in lachrymas non coliiquari ejus cor,

- Apoftolorum Priaceps, ciüm friguiffet

uin per oculos exiret, in pectus patris fuam

ad ignem, ubi proprium oblitus Magillrum

poütürum ftationems. cüm patrem dulciffi-

quidquam ampliüs de ipfo nefcierat, ad eun.

mis rigare: lachrymis?. & quamvis injuven-

dem reverfurus lachrymas effüdit amaras,

ta tunc floreret Jofeph etatis , G in falligio

quafi mare pofiturus, cujus traftus trajice-

LJ

emineret dignitatis ,

princeps à populo

ret, ut ad malaciam portüs po(t procelam ap.

falutatus, & raro teneritudo juvenes emol-

I^

pelleret ; fedcur fi examore fleverat Petrus,

liat, tariüsque maguos principes defideria

non dulces potiüsfaerunt ejus. lachrymz ?

comitentur ; amor tamen eximius tütrume.

cut amaritudine afper(e felleum po:iüs,

que à Jofepho extorfit, qnem & ad lachry.

quàm melleum propinárunt hauítura ütienti

mas.tenellum fecit, & ad defideríaflagran-

magi(tram difcipalo ? quia nimirum deli-

tem effecit:. & inzer amplexus flevit , Íen ut

&um pracefferat negationis, quod Petrüm

legunt feptuaginta

Inverpretes ffeuir fletu

excruciabat ; & defluebant lachrymz in pe-

Gg2z

Ferani de Affelibus Tom. I(ü

i

D

236

Difletatio XI.

&us non compatiensChrifti,fed Petri refipi-

deriis acrioribus torqueretur , ad patriscole

Ícentis, & cüm in pe&tus flucrent hominis

lum omni difruptá morá, amplexüsque cu«

peccatoris proprium non exuerunt amaro-

currit; & collum fenile (trinxit , lachrymís-

rem: econverío Jofephi lachrymas nullum

que rigavit,

pracefferat deli&tum,Stcum é corde eliceren-

Sed fi Jofeph ex patris acceffu fingu-

25.

tur non amante tantüm, fed G innocente, ac

lati fuit gaudio exhilaratus , cur in lachry-

in collum, finámque diledi, acdiu concu-

mas liquefcit, quz interni doloris funt po.

piti parentis caderent,dulcedinem ftillàrunt,

tiüs nuntiz? (i patrem amplecti enixiüs cu»

Defiderium fi implex fuerit, quódque nul-

pit; cur non poriüs lztitiee fignis, hilarita-

lum comitetur delictum , lachrymas elicit,

tis indiciisin ipfiusirruitcollum? An quia

fed dulces, quz amorem conciliant; non a-

verum gaudium per lachrymas in. homines

maras, quz alfeótum avetfum , vel averten-

derivatur dicente Chrifto ; Beari gui !u-

Ma:ib, $.

dum produnt, . Id tamen íingulare in Joíe-

gent, quoniam ipfi confolabuntur : f lachry-

ina ex finceroeliciantur de(iderio eos bene.

pho, qui licét emineret in culmine dignita.

tis, fplenderet gemmeo ornatu, ditelceret

ficandi , à quibus nobis fuerunt illatz inm-

congeftis thefauris, adhuc per lachrymas te.

riz, verum gignunt nobis folatium? ]:o!,"eg;h

flatus fuit humanitatem minime exuiífe in

beneficus in fratres, à quibus fuerat in ciíter-

— 242 . "- A EM — LO "UAR E RMEM i. ao ER — m 3XEA. me TColm . aM

Principatu; dignitasque fublimior, eà fi-

nam demiffus , & : exteris poftea Mercato-

milior cenfetur foli , quem imitatur in hoc;

ribus divenditus, aliisque affectus injuriis,

quód nubes diffipet, plaviásque exficcet :

cüm arderet defiderio, eos & videndi;ac be.

6

a^

!

L

fed in Jofepho, quia defiderium videndi Pa.

neficiis cumulandi, etupit in lachrymas,quz

trem fuum Jacobum praferebatur dignitati,

fummum eidem gaudium peperére; & de-

nen valuit hec imbres prohibere, nec ex(ic-

-2 e' d U. Z -

fiderium, adeó fincerum fuit, ut nullum po-

care lachrymarum.

tuerit in corde moerorem pati, omnémque

A2s

Càm Magiíter Chriftus defuncto La-

antiquam amaritudinem fortaffis hauítam

zaro illachrymaretur, dixit D. Daülius: Per

ob fibi illatas injurias, flillatam mox in la-

boc quàüd. amteo illachrymatus est, verà ex-

chrymas peroculos foras ejecit, ut nil ni(i

lzs

prefit forzizum fe effe confuetudinem natura:

defcecatifimum gaudium animum oeccupa,

ret.

Pleramque ad omnem excludencam

quia humana dignitas ob va;idiorem poten-

tiam,feritatis potiüs, quàm charitatis femi,

infe&ti fanguinis fufpicionem folent , qui va-

na Íolet cordibus inferere, quz nonnifi ca-

letudini impenfiüs ftudent. per phlebotomi-

des producunt: hinc plures; quosinter pri.

am venam fcinderead fanguinis emiffioncm;

vatos, humilésque homines pios, ac ad om«

Jofephus ut omnem abigeret in fratribus o-

nem manfuetudinem flexiles feníeramus ,

lim injuriis laceffitus amaroris fufpicionem;

càüm primüm eminens aliqua dignitas ad im-

non per venz fciffuram fanguinem fudit, fed

perium evexit,crudeles experimur,quafi pro.

per cordis emollitionem lachrymas emifit,ut

Lw:'r, M,

f

prie oblitos nature in feras degencrent.

per oculos ftillaret amor, quidquid antiqui

NNon ita fuo fe in principatu geffit. Jofeph,

mororis potuiffet in Jofephi przcordiis fu«

cüm non ficcis oculis Patrem fuum Jacobum

pereffe : per lachrymarum effufos . imbtes

2;

viderit, fed eadem pierate emollitur in di.

non folüm mitefcit dolor ,. fed expungitur

gnitatis faftigio, quà dometicos inter pa-

moeror, irrigatur folatium;S uberiora (ubit

rietes fuum dilexerat genitorem, Càm cor

internum gaudium incrementa ; fintque pro«

infletus per oculos in pectus patris per

pterea prznuntig internz lztitiz , quz fo.

fluxas, mollésque lacrymas caderet, fatis o*

lent lachrymz etiam internum prodere do-

Íftenderat , nullam in vifceribus induiffe du.

lorem: tuncautem folatium rigant, cüm de.

t

ritiem, nec etiam in fratres, 3quibus fuerat

foecata defideria fletus eliciunt;

venditus, fed antiquam ferváffe humanita-

Scimus extorres Iíraelitas, cüm pattie

(

24.,

tem.

Imó zítuans defideriis inpatrem , &

eltuarent defideriis , ripis infediffe fluminis

|u

fratres, vel in apice felicitatis miferum fe

Babylonis , ac amaré fleviffe fufpentis in ía-

ctedidit, fi diutiüs afpectu fraudaretur paren.

licibus in(trumentis latitize : Super ffemina

5

tis, dulcique ejus confpectu.

Repleverant

Babylonis illic fedimus, €$ flevimus, dum ve-

congeít divitiz ciftas, non pe&us Jofephi ;

cordaremur tui Sion : in (2licibur , in me-

ornaverat purpura corpus, non fpoliaverat

dio ejus. [ufpendimus. organa noffra : . (ed

animum pio affectu, quia neque divitiz, ne-

fi extorres lfraelite fermones mifcent de

ä:

que honores amoris flammam , & defiderii

coele(ti Sione ,. de

*

.

patria eterna ,' cur poe

|

famem valuerunt extinguere

amantiuni

tiüs linguas non folvunt in cantus, & or-

y

enim eít jugiter torqueri,quamdiu abfentem

gana pulfant ad excitandam lztitiam ?. fed

Íentiunt, quem impense diligunt, fcité Gre.

quid dixerint, audiamus: SeZimus, t* fie-

l

gorius Nazianzenus in laudibus D. Cypria-

vimus dum recordaremur , quia nimirum la«

[

ni. Neque procraffinationem fert Zelus, to»

chryma abundé cantum fupplevére;ac mufica

eiiisque vita [partium inflar est unius diecula

in(ttumenta ; cüm enim flerent, ardentia des

EP;JG- "9.

defiderio laborantibus.

Annos fupra vigin,

fideria fortiüsamor cerhendabar. Hinc Jofeph

:

ti abfuerat Jofephà;patria domo, & parente:

in JEgypro nonaula accivit Citharcedos, ex«

L

defiderium genitorem videndi tot. finxerat

cepturus jam diu concupitum Patrem plau(i.

Ízcula , quot fluxerant dies, cmque defi.

bus inílrumentorum ; neque mufice artis

juffic

Affectus defiderij caufz , & Effectus,

257

l

lle

juffit dulcifonam concini melodiam , ne-

latitiam fletu temperat Jofeph , ut hoc ve-

que pülfu citharz aures demulceri advene

"

lutifale conditum gaudium jucundius effet :

d

tantis patris , (ed lachrymas fudit ex oculis ,

arridentem mentis ferenitatem pluvijs la-

N

quibus liquatum cor patri dedit ; defide-

chrymarum irri

4,

amoris rofze,

garet , u: lztiores florerent

L

rium adeo przcordia inflammaverat , ut li«

quefcere in lachrymas co&gerit ,. & caput,

)

)

peótüsque patris rigare ; Íuaviorem amoris

$, V,

n

«oncentum dedére lachrymz , quas diu in-

nutritum defiderium in pectore , é corde

Benana defideria naturam inda..

4

amoris zítuante flammá elicuit : oculíque

ad mufíicos in(lructi concentus , dum plo-

unt flammas . fi remiffa fuerint , facilé

l«

' Mattb, .

rant in filio , fuaviüs aures recreant patris,

coreentur : difficulter. fi acrius

Ju

animü demulcent , & omnia intima reficiunt

effuent.

pracordia,

Dulcioribus igitur concenti-

Efiderij effc&libus accenfetur etfam

2&,

ä

üs utitur , qui muficam oculos fluxu edo-

!

D

morse impatientia , omnísque cun,

e

cetlachrymarum , quàm'quioris , güttu»

! &ationis disruptio , eft enim animus

risque affuefcit inflexionibus: hinc Íponfa

ja

nofter perinde , ac flamma femper in motu ,

verna indicatura temperiei acceffum , avi-

3

quiefcit nunquam , agitatur femper, pul-

ümque dulcifonos in fylvis codcentus , la-

chré Seneca,

Quemadmodum furgit in . Eyifl, sod

i

chrym4s fubindicat ,

quas amputatz vites

CAnt. 2,

retlum , jacere, ac deprimi non poteff , non

fub veris initium eliciunt,

Tempus putatio-

"magis quam quiefcere 2 ita noffer animus

vis Advenit ,. 1eu ut legitur in hebrzo :

in moru eff , eó mobilier , && aciuofior , quà

ja

Jempus plorationis , & cantationis adueni: ;

vebementior fuerir : eft fiquidem in homi-

ac fi perinde effet flere , ac canere ; lachry-

ne affeclionis , & defiderij motus acrior »

mas elicere , & dulcifonos concentus foras

"

vel remiffior , prout defiderium majore con.

ja

emittere, .

!

025

citatur zftu , vel remiffiore ardet igne z

Non'animi merorem femper lachry-

naturam induunt flamma humana defideria ,

mz produnt , fed plerumque indices (unt

fi remiffa fuerint , facfl& co&rcentur, per-

gaudentis cordis, animíque lzetantis ob ex-

f

inde ac flamma , fi exigua fit , pauxillz fri-

pieta defideria , qu& diu Íf

ufpenfa totum

gida effufione extinguitur : fin vero in in-

i-

fu

binde hominem torquent. Effe lachry-

cendium excreverit, domos evertit , urbes

mas, quas per oculos internum emittit de-

abfumptas cinere cooperit , fylvas quas

Jiderium interni gaudij nuntios , ex eo iti-

depafcitur in fumum cogit, & fuccenías &

cem infertur , quia Deus per Moyfem juf»

tetriS, ubi radices egerant , furfum in coelis

fit, pope'um gaudia feflivitatis lachrymis

Xemperare »ffliclionis,

avolare; nec ejus flamma ullo poteft humae

LivVit.ss,,

Decimo die enfis

no coérceri conatü , nulló.

IN

;

bujus . dies exptationa erit celeberrimu , &

ue exringui flu»/

L

mine , nec ulia fopiri induftrià.

vocabitur Savtius , affkhtigetítque animas ve-

27:

firas in.eo.. Quid , qued afflictio animi Ize-

Quéd (i montium in abruptis vifcekrïbu'"s

ftabulentur flammze fulfure fartz , ac bi-

titiam debeat folemnioris feítivitatis comi-

tumine innutritze-

«

L]

tunc etdiam przcelfos

E

tari , G corrümpere? quid, quód meeren.

montes cautium , rupiümque propügnacu-

tis animi nubes lztantis diei debeant fereni-

lis rnunitiffimós elocant , & horrendo fra-

tatem infuícare ?. & cüm duici(onis plaufi-

gore excutiunt ; disrumpüntque ; & eó

bus deberent potiüs diem commendare quie-

lethaliüs apparant excidium , qu& diutiüs

tis , & letitiam prodere feflivitatis , ju-

intus harentes exitum per hiantes montis

beantut Israélite inquietos affliétionis 'ac-

latebras difficulter aperiunt ; — tunc ignis

cerfere motus , quibus in malacia feftivita-

morz impatiens faxea ipía infringit repagu-

ib

tis procellam experiantür moeroris ? fcité

la , omnique excuffo obice foras exilit : ita

Oleafter, — Feffum. mifcuit affliélioni pecca-

dixerim flammantia noftrís in pe&loribus

gorum, ut oflendat nil jucundius e[fe , quam

defidetia 5 quó uberius ex diuturnitate fu-

de peccatis dolere.:. figna igitur interng jues

beunt incrementum , eó cifficilits moras

eunditatis lachrymze funt , quas expletum

patiuntur ,

nec cunélationem fuftinent :

deidermm per'oculos^ exteriüs emittit :

ET CX

fcité Tertullianus,

"Calor eff omnis affe- Lib. depali

argumentum internz quietis fletus funt ocu-

68b» d.

i^ -

i ; verüin cüm in Affeiiationem flabella.

lorum: ideó Jofeph quia defiderium patris

iurY , jam de incendto glorie ardar of , m-

videndi expleverat per ejus prefentiam, &

mirum cüm in animo incipit defiderium ine

amplexus ; lachrymas fudit, dulciffimé fi-

generari, veluti in cunabu'is viribus deíti.

lius isetatuseft, cümdiuconcupitum paren-

tutum moras fuftinet , quàd fi adoleícat ,

tem fletu excepic , & lachrymis amplexus

diíque innutriatur , & flabelli exagitatio-

eít; quia ur pnlchré D. Bafilius. — Sepe fg-

! Esifl. 79,

ne in incendium excrefcat, impatiens tunc

fpirium ex . alto cordis editum. folatium. in-

fit more , omnisque cunctationis froenum

dolefcentibus animis. affert. , & lacbryma e.

excutit , & quavis torpeus celeritas teftu-

rumpentes affillionis "copiam — difcutiunt.

dinea ei videtur lentitudo , contta quam

pernicitas celeriori armatur motu ; quia

Præcgnceptam igitur in inþimis vilceribus

CGg3

neícit

Differtatio. XI.

238

)s

alium voluerit Sifaram interimere ; cüm -

nefcit tarda mo?iniigg.. vehemens defiderij

ti

flamma.

fatiüs videretur ; honeftzque Matronz de«

294

Sifara Dux

; Cahaneärdm cüm fruftra

q

centiüs per famulum aliquem Sifaram inter«

tl

turbatam in bello aciem reftituere. conatus

feciffe ,^ ac impollutas manus ipfam cufto-

b

effet , eó quia pavor aures claufiffet con-

diviffe , przfertim cum foleant fa2minze hu«

um

fuíis , ac fugientibus jam militibus ; niti«

manumfanguinem horrere , eóque proprias

tol

tur etiam iple ex praelio fubductus indeco-

dedignentur foedare manus ? curigitur ma-

nü

rá fugá fibi confulere ; ut vitam conferva-

luerit ipfa per fe ipfam carnificis fungi of*

ret; & ut aliorum effageret notitiam , au-

ficio ,. & hanc ignominie deteftandam no«-

f

4 ln

reo defilit é curru , abjectóque Principis pal.

tamfubire? Acuté refpondet Abulen(is , Ja-

helem fuiffe tunc vehementiffimo inflame

n

Iudamento ; cum cateris gregalibus militi

qi

bus , ac infignibus pedeflrem , &. incomi-

matam defiderio occidendi Sifaram infen»

l«

tatam arripit fugam : in ea autem fugien-

fifümum hebraici populi hoftem ; & prz«

tium feflinatione defertur ad tentorium

fertim cum vitijs indulgeret , & virtutum

&

H

Habéri natione Cinzi , qui fub pellibus

cultores infequeretur ; ideo vehementiori

virtutis defiderio fucceufa mulier facinus

Ó

habitare confueverat 5 cujus uxor erat Ja-

liel , cámque maritus unà «um famulis ab.

ultra confuetas femineas vires aggreditur ,

Ü

effet , currentium pedum excitata mulier

impatiénsque cunctationis , omnémque dis-

rumpens moram, nec famulum expectare ;

:n

fonitu fugienti occurrit , piá fraude fola-

tur Sifaram ,. quem etiam é malé pugnato

aut vocare voluit , fed defiderij ftimulis

Ü

Ü

pralio fugere (ufpicatur, jubétque metum

concitata homicidium per fe ipfam omni

omnem exuere , pavidámque diffidentiam

excuffo timore peragit ; ait Abulenfis. Re-

)

éxcutere ,. & blandiffimis verbis fuum in-

fpondendum efl , quód Sifara erat magnus

vitat ; allicitque in tentorium

*

*

Sifara

bostis Ifrael , & fi. evafiffet , inde poterat

Veró quà fermonis fuavitate demulfus ; quà

facere multa mala Ifraéli , que abominae

P /dc 4,0 k

[

amicitid, & fecdere confifus , quó Jabino

batur Tahel : ideó dcfideravit ipfa nims ,

conjuncti eraüt Cinzi , tabernaculum in-

quód moreretur ,. 69 quia timebat , quàd

LO

greditur , utque lateret tutiüs in abflru-

fortà. aliquia veniret , it citó ad inquiren-

fiorem feductus locum , ítragulo operi-

dum sp[um , ne ipfe expergefacius de fomuo.

tur ; excubias mulier ipfà actura ;

ante

fortà recedere. biae vellet , & deluderetur

I:j

tentorij fores fedet.

N

Priüs tamen quàm

intentio Tabel , ideó feflinavit. occidere ip-

Sifara ex prolixo itineré ad reficienda de-

fwum per fe ipfam.

(

re

Y

t

inav

39«

fe(ía corporis mmembra fomno indulgeret ,

(it igitur mulier dormíentem in«

H

terficere Sifatam: caufa veró hujus feftina-

frigidam ad temperandum conceptum ín pee

€lore calorem efflagitat à muliere ; quae

tionis alia non fuit , quàm vehemens defi-

— ——

indulgentior , quàm vir petierat , ex utere

derium interficiendi hebraice gentis ho-

coreaceo lac & grege recéns emulíum in

ftem : nullam potuit defiderium moram ,

Matl, 14.

phialam fundit, hauftümque plenum lactis

quantumvis exiguam pati-, omnem flatim

-a 3A a

disrupit cunctauonem , quia vehemens de-

exhibet defatigato Sifaree , qui poft ficca-

tam phialam ,. laclís dulcedine , ac.. frigi-

fiderium moras non fuflinet , fed in opus

ditate refe&lis vifceribus profundo fopitur

ftatim prodire nititur : Baraci milites glo-

P^ d p dÀ

fomno; fed tunc mulier fufpicata hebrez

riofius cumulaturi triumphum fugientem

—

[ m

.

gentis hoftem effe, quem fopor occupave-

Sifaram comprehendere feflinárunt

.

Íed

—

Yrat

3

F

fumptis animis communem ultura

Jahel ob vehementem defiderij ardorerma ,

Hebraorum inimicum ;

ferreum clavum

quo incitabatur ad Sifare interfeclionem

prelongum , Íícu unum ex ijs , quibus

militum feflinationem arbitrata fuerat. ni-

papillionum cafltrenfium denfi funes. folo

miam lentitudinem , proinde proprij defi-

depanguntar , extrahit humo , manüque al-

derij ardore compulía ,. homicidium ultra

tera arrepto ferreo malleo , per fummum

muliebres vires ,. animümque fo mineum

oris , pedisque filentiüm tardo , mollique

voluit ipía per fe flatim complere: fe//ina-

inceffu accedit armata mulier ad Siíarz

vit occidere eum per [e ip[am , . ait Abulenfisz

jam altiori fomno fopitum caput ; defig-

quia defideravit. nimis , quod moreretur,

nat locum vulneri mox inflgendo , cla-

Defiderium cüm vehementiüs zíluaret iá

vuim admovet per dormientis tempora, dex-

foemina pati non potuit ; ut ab opere di-

terum elevát brachium , totóque nifu, ac

velleretur , ne mots Sifarz protraheretur,

conatu ferreo malleo clavum percutit , &

An veróà licuerit Jaheli Sifaram occidere ,

Iu-

dormientis Sifarz caput terrae affigit.

hominetm fcilicet hofpitem , calamitateop-

lit Tabel uxor Habér clavum tabernaculi

preffum , fugientem ex fra&ta fua militum

yudl.f * 4eo

BAX "u9 x d. 4 99 .a . — Q2 o o o .£6S P $— Ó€À

affumens pariter , && malleum , & ingreffa.o

acie, imó confoederatum , etiam amicum,

abfcondité ,. 69 cum filentio pofuit [upra-»

& dormientem. , & quidem ulttó comiter

dempus capitis. ejus: clavum ,. percuffmque

invitanti , imó etiam & data fide fecurita-

2nalleo , defixiz im. cerebrum usque ad . ter-

tem fpondenti , non eft hujus loci quaftios

YADL.».

nem decidere ; id enim videretur juri gen-

29.

e

Q:

usrit Abulenfis Qg2f. ;1. Cur Ja-

tium adverfari, & pa&ta conventa, jurata

r5 G Ci.

-4D o 4 p ÜnpePo oA — —

hel exor. Habér per íe 1pfam , & non per

E -4

violare; nifi pactum Jabinum inte

lkxnæOS

Affectus deüdcrij ca-ufæ ; & Effcaus

239

nxosinitum , metu injuflé incuffo extor-

flatim disrnpit cun&tationem fuum ckpig-

turus defiderium ; ita dulci ardentis defide-

tuin fuiffet ; vel invalidum eo tempore ,

quo à Cinzis hebrzz genti fanguinis neceffi-

tudine junctis tanquam Reipublice mem-

tarditatem depellere moliretur, & quia re-

brum putre, communis ,& publicus hoflis,

batur id fieri poffe , fi fupra flu&tus gra-

imó & invafor proclamatus fuiffet , proinde

dienti Magiflro obviaret,ipfe etiam fuper

tollendus & vivis, Sed ut ut res eft, idu-

undas gradiens ; ideó aufus eft Petrus ma-

nüm mihi eft certum ," nunquam foeminz

tinis fe comnittere fiu&tibus, quia de(ide-

fidendum. effe illicijs , duxerat Jahel Sifaram

rium, quo urgebatur , nullam potuit mo-

in intimiores fui tentorij receffus, non ta-.

ram pati 2 fcité D, Chryfoftomus in catena

men ut is tutiüs indormiret , fed ut ipfa fe-

concupifcit velociter ad Deum ire* boc enim

curiüs lethale vulnus infligeret , hauftum

tam magnum quefruit. propter amorem , &

lactis exhibuit , ut mortem przambulà la.

vehbemens defiderium , cüm enim urgere-

&teá illà ebiberet dulcedine ; illexit verbo-

tur Petrus ardenti defiderio Magiítro ad-

rüm blandimento feffum & fuga virum , fed

harendi omnem disrupturus moram ira-

vt infixi clavi vulnere interimeret : laclis

Ícentis maris minaces fonitus , fluctiisque

florsm , & pingnedinem propinavit in pre-

tumidos contemptui habet , nec pavet pe-

tiofa phiala , lactis dulcedine apparatum vie

de fuperbiam , tumorémque undarum cal-

rus palliatura , quàm ftolidé blanditijs cre-

care : difficilius.ei videbatur Magiflri ficco

dunt viri mulieris ! cüm hac vel in laétis

vefligio terentis aquoris dorfa preftolari

-

dulcedine felleum propinethauftum: quàm

adventum , quàmferri ipfum fuper vortices

- moxia foeminarum blandimenta , cüm tunc

Ípumantes zfluantismaris, Promptiüs pe-

gladios acuant , quando ori lac , & butiri

ricula fubit , quàm wel exiguam patiatur

mollitiem videntur porrigere, hinc David.

-vehemens defiderium moram : fi Petrum

P/at. 4-:.

MMolliti funt fermones ejus ficut oleum , F

defiderium vehemens ftatim adhzerendi Ma-

giltro non urfiffet, commendabile defiderij

31.

spfi funt jacula.

$Sed 1

vehemens in ïähe'le defiderium

fui argumentum non dediflet , fed quia nec

nullam pocuit moram

ati, omnémque dis-

exiguam fuftinuit morulam nobile fui àmo*

j

atid.minus in Chrifti

rupit cunctationem ;

ris , urgentisque defiderij in Magiftrum

Diicipulis impatiens fuit defiderium ; .erat

Pr,odi,d.i.g -.dog umentum,

cum Apoítolis in fcapha Petrus , verüm

€um primim acrioribus ventorum flatibus

v

$. VI.

impetita navicula ; & à Magittro Chriíto

-e

paulé longiüs contigit fejungi , cocpit tunc

chïderium ) ff purum , & frace-

Ícapha exagitari fluctibus , furfum ; deor-

1um vehi , ac ventorum impetu impelli ad

rumfeb , non fpurium $ mmorea 19pa-

,

! ;.Ma'tvtlo. 14.

naufragium ?. Navicsla in medio mari ja-

tiens obflantia quaque propul[are. adniti..

Chriítus veró nonnifi

tur » quàó rei adbareat concupita.

- élabatur flutiibs,

levitfimo pede, greffüque iedato, tumidos

X 7 Bi deliderij vehementia intus przcor-

j2

ztíluantis maris vortices ficco calcat vefti-

dia pulfat morz impatiens omnem

gio opem laborantibus zqué , ac periclitan-

disrumpitcunclationem ; noninDi-

tibus allaturus: voce folatur afflictos , &

$

.*fcipul.o tantüm,fed &inipfo Magiftro,quem.

ficco inceffu per marinos fluétus perictilum

«um non latuiflet , quid animo Judas moli«

pravenit : pra cateris autem Difcipulis

retur , ipfum alloquens urfit , ütexecutioni

unus rogat Petrus , ut liceat fibi tumenti-

daret ftatim absque ulla mora ; quid in-

tüs animo volveret.

bus eiiam fe committere fluctibus 5 ficcó-

Quod facis , fac ci-

Soanuss 3.

que etiam pede fpumantia zítuantis zquo-

zik:: at fiMagifter C

h

hriítus omnifcius,

ris calcare itinera : inquiens : Dewines ,

quemque nil latuit , optimé fcivit, quid

mente perfidus Judas moliretur , fi ipfi in-

fí t es , jube me ad te venire fuper aquas «

an quia non minüs periclitaretur cymbaula

notuit perfidum Difcipulum , tunc moliri

pugnautibus concuffa turbinibus ; quàm

facrilegam Magiftri proditionem , perfidám-

nens Petri exagitaretur anxijs imminentis

que deditienem , cur ipfum urget , ut quavis

maufragij pulíata timoribus ? At quid tu-

disrüpta cun&tatione opus facrilegum ,im-

mentibus fe fluctibus committere € propria

pium , perfidümque exequatur ? Refpon-

det S. Auguítinus in Catena D, Thoma :

exilire fcapha , & per cerulea commoti

maris doría ad Magi(trum Chriftum prope-

Magi(trum Chriftlum minimé urfiffe perfi-

dum Difcipulum ad opusillud facrilegum,

3

zare , cum intueretur eum acceleratis gref-

fibus ad fcapham venire ? cur adeo eft im.

neque Proditoris maturáffe malignitatem ;

Íed duntaxat vehementiffimum humanz fa-

patiens , ut nolit , vel pet modicum tem-

poris venientem Magiflrum in fcapha ex-

lutis defiderium , quo intüsurgebatur , vo-

pe&are ? quia nimirum vehementiori flag-

luiffe foras prodere : pluries jam fuum cee

rabat Petrus defiderio Magifltrum ample.

lebrandi paícha defiderium oftenderat Die

Gendi pra ceteris difcipulis ;. defideravit

Ícipulis , ftudiimque fübeundze necis ; &

ei adhzrere , nullámque ptopterea potuit

adeó eo ar&labatur defiderio , ut vel ipfa

Vehemens defiderium moram pati, omnem

tartarei hoflis celeritas ; perfidique

difcipuli

velo.

240

Diflertatio XI,

velocitas , quà facrilegdbï moliebatur facinus

tem, flatim -

*

detio eum ample&tendi refipifcen

ei viíafitlentitudo, quam utabigeret , Ju-

quavis distuptá morá cucurrit,

Vidit illygs 19615*

dam urfit , ut quod animo moliretur , citiüs

pater ipfius , 5 mifericordia motus esl ,€5 ac-

ä

exequeretur , non Juda Proditoris intendens

eurrens cecidi fuper collum ejus * fed quid?

t

perditionem , neque facrilegum fcelus; fed

quód filius fame ftimulante, paupettate ur-

f

vehementiam , quá intus urgebatur, flam-

gente , nece(fitate adigente dicatur tantàüm

másque , quibus urebatur, de(iderij fubeundi

ire ad patrem fuum ,5bo ad patrem meum , GC

necem pro falute humani generis prodere

non potiüs dixerit , curram flatim , volabo

f

voluit ; pulchré Auguftinus: Non precepiz

ad patrem meum , ut prz fame deficientem -

I» CAtenA

[

JD, Thoma,

f'cinw i fed pradixit : nou tam in perniciem

ftomachum epulo reficiam ; & & converío

Y

perfidi [eviendo, quam ad [alutem fidelium

pater dicatur non (ilium accefiffe venientem ,

t

fellinando : càm crucem , aliáque mortis in-

fed ad ipfum cucurriffe in domum reducem?

Ü

ftrumenta Orcus compingeret ; Judas pro-

& accurrens cecidit fuper collum ejus : an non

ditionem moliretur , Judai Chriftum qua.

debuiílet potiüs filius ad patrem currere ,

fl

rerent ; ille uteum proderet , ifti ut eum per-.

quàm pater ad filium ex porcorum cufítodia ,

derent , & Dominus inhiaret morti ; ftimu-

€ coeno vitiorum , vefle diíciffa, ac feminus

j

los adjecit Difcipulo molienti Magiftri dedi-

dü redeuntem? prafertim cum pater non pa*

tionems proditurus hominibus , nullam po-

rum ex filij ingratitudine fuiflet exafperatus?

tuiíle moram pati defiderium necis fubeun-

Nihilominus filius dicitur veniffe; & pa-

«

d& pro humano genere;ut homines ejus mor-

ter cucurriffe , quia ut acuté obfervat Chry-

f*

M

te ad meliorem perducerentur vitam,

fologus : Graviüs defiderio ampleétendi fi-

idee

g€

3.

Adulterina funt ea defideria, qua moras

lium urgebatur pater,quàm famis tormento

a

Plue

f

patiuntur , & cunctationem fuftinent,

filius ,qui tametíi ftimulis pulfaretur ifamis,

res de(iderijs, quzfovent , virtutum omni-

non tamen curtitad patrem , fed tantüm ve-

um videntur ftudijs favere, quitamen opere-

nit ; cüm pater cucurrerit omni disruptáà

nonnift inertes probantur.

Virtus utpote

E

morá ad filium venientem ; quia nimirum

fine fuco pulcherrima , fine tibio venufla ,

defiderium patrisreducem filium exofculane

fine calamiítris ornata, oculos prolectat in:

di vehemens erat , amorisque fimul ardebat

tuentium ; quia tamen eft acquifitu difficiiis ,

flammis, proinde morz impatiens omni dis-

gb

aliquod ftatim videtur obftaculum inijcete,

ruptà cunclatione ftatim cucurrit pater ad fi« .

[

fl

quo defides arcentur , merüque fallaci deter-

lium non currentem , fed venientem , quia

rentur ignavi.

Idquecaufe , curpluresnec

tametfi defideraret filius patri famulari do-

v

Íe totos voluptatibus , neque culturz addi-

melticos inter parietes,erat tamen defiderium

(0

cant virtutum , quia tamerfi defiderium fo-

ümore repreffum,non amoreíuccenfum,cüm

ht

veant ; quia tamen hoc moram patitur ,&

timeret filius patris indignationem ; eó quia

u

cunélat;ionem fuftinet , quamvis fub initijs

totam fuam abligurierit portionem : quó de«

ü

vifum fit arfiffe, mox inertiz gelu deficit:

fiderium amoris ignefcit vehen:entiüs flam-

V

neque hujusmodi adulterina foventes defi-

mis , eó greffum ocyffimé accelerat ; cüm é

M

deria greffum promovent ad virtutem ,

converío fi defiderium timore torpefcat ; pee

j

quamvis perlzepe conatum fpoponderint.

des quidem moveat , fed greffus adaccelerae

34:

Defiderium ; (i germanum non fpurium

tionem timor ccérceat : hirc pater quantog

j

fuerit , moras nefcit, & ftatim ad opus currit :

cyus recipere , ampiedli , ac ofculari veniene

D2

tale fuit defiderium pattis prodigum ejus fi-

tem filium maturat : omnémque disrupturus

E

lium amplectendi in domum reducem ; peti-

moram non ambulavit , fed cucurrit ad fili-

j

tá ejus portione , quó liberiüs vitijs indulge:

um , ut minus temporis in itinere perficiendo

Qu

ret é patetnaexivit domo ; maluitque remo»

infumeret , & pernicibus urgentis defiderij

Vi

[j

tiüs vivere , ut fuis inferviret concupiícentijs,

alisad filium volat, quem amplexibus recipit

[:

quàm famulos in domo paterna habere ad ob.

in corde , & oículis figit in animo: qui igi-

ie

fequia paratos, — Abijt corrupti confilij ado-

tur non fpurio, non adulterino, fed vero;ger-

lecens, proprijs indulfit concupifcentijs , &

manóque urgetur defiderio , nullam patitur

vitijs , fuas diffipavit divitias , abligurijt pat-

moram , nullam fuftinet cunctationem , noc

rimonium, & ipsá libidinis infanià caítigatus

permittit tantillum temporis teri: cüm filius

Gmij $, "

ad eam devenit indignam miferiam , ut jam

famem patiens,non ita folicituseffet , nec fae

periret fordidz porcorum fervituti addictus,

tageret moras disrumpere ; pulchré Chryfo-

faméque tabidus urgentiffima: ut (zpe fuis

logus: Movetur mijericordiá , qui loco no' Sermg.

p

?

fervientibus concupifcentijs obtingit , qui

poteft dumoveri * accurrit non progre]fu cor-

poítquam ijsdem indulferint, omni deftitu-

pori ; [ed pietatis affetiu , cüm pientiffimus

H

untur oblectamento , & discruciantur fup-

pater &tate jamgravis, & fenectute confe.

plicio: fuá edo&tus pauperie , & (ame erudi-

Ó

us pedes ad curfum dimovete non valeret,

tus, redire ad patrem,& domefticos inter pa-

pietatis affectu corporis fupplevit agilitatem,

f

Lut. 15.

rietes eidem infervire molitur, — Surgam , &&

LJ

& cucurrit animo , àmore , ac pietate, qui

j

$bo ad patrem meum

*

nimirum fame fti-

non facilé pedes potuit dimovere

.

L

niini«

ü

mulátus, paupertate adactus, miferijs cumu-

rum defiderium pattis citiüs ut filium venien«

li

s

latus redux veniebat ad patrem ,qui cume-

tem amplectaretur , non fuppetias à pedum

minüs profpexiflet filium venientem , defi-

hi

agilitate , íed alas à pernicillima avium velos

eitate ,

[/

E Afïe'&tïls deüderii*cauf'æg & Effe&tus,

241

' LMI&. |

eitate, feuab afïe&uum ardore mutuavit 5

Certé fimilem potuiffet (ibi ex I&nte pultia

& ideó ut ait Chryfologus ; eccurrit non.,

culam praparare : fed quia faltem aliquid

:

pregreffa corporis , fed pietatis affeiu. — De-

exigui temporis edulij apparatio exigebat ;

fiderium quó acrius eft , eà videtur magis

& defiderium , quo urgebatur, nullam po«

cEcutire ,. GC impetu concitatiore ferri in

terat moram íuftinere , nec pati cunctatios

rem concupitam , tametíi nonvideat, que

nem , ideo fentiebat fe mori (ài

hemeniiffimi de

mulis vea

eidem infint commoda , vel detrimenta, &

fiderij exulceratus ; proin-

& ideó pater , quia toto defiderio in filium

de jam paratz pulticule portionem fami (a«

ferebatur reducem ; non fordes, quascon-

turanda causá enixim

2

ä

à Jacobo fratre petijt:

traxetrat ; non vitia, quibus fe coinquinae

moras non füftinuit , quia vehementiori

verat, non probrofam nuditatem, quávir-

conatu , ac ardentiori defiderio rude illud

tutibus fe fpoliaverat , vidit , cüm nec unum

concupjerat edulium. , ut enim ait Abulena

ä

fis

Ll

El

dehisce verbum protulerit; fed filium tan-

magno defiderij effu lenticulam. com-

tüm confideravit ; in quem vehementi fe

CHpfUit ; proinde neque exipuam tulit mo-

rebatur defiderio,

*

rai , quia dum flibeilatur affestus , tranüt

'36.

. Verüm non in patre tant

üm pmdigi filij

inardorem , qui morz impatiens moras

vehementia defiderij oculos obvelavit , ne

disrumpit ,. & umbras omnes leatitudiais

videret filij nuditatem , fordésque , . quas

contraxerat, cümluxuriosé viveret, vitijs-

39,

Sed Jacobus , qui intentus erat in 0C«

i

que indulgeret ; fed etiam in Ifaaci primo-

cafionem recipiendi

jutis , quod primogeni«

genito licét morz fuerit impatiens oculos

to debebatur, fi

bíque nafcendi forte vindica«

: SHMDþs i

etiam claufit.

Revertebatur ex agro Efau

bat Bfau : & Jacobus

natu minor ex priviles

fraterJacobi.ambo erant gemelli,quosIfaacus

gio, ad fe pertiner

e à matre Rebecca didicif-

ex Rebecca fufceperat , quorum Bfau erat

let , e3 conditione pulticulaim ei conceffit , u

major natu ; & licét ainbo eodem partu

fibi przrogativam, ac j

ret.

ura primogeniti cedes

editi, habitutamen corporis, & animi do-

Ad hzc turbatu

slicét Efau;. nihilomi«

tibus perdiffimiles fuére : fiquidem major

nus gulz fatisfa&turus cupiditati , acde(ide-

natu naturá ferocior , ingenio agreflis ,

rij fedaturus acritatem

» annuere Jacobi pe»

genio fevus , à puero ruri affuetus, vena.

titioni maluit , quàm v

ehementi(fimoardens

tui addiclus , ferarum potiüs , quàm ho

deüderio moram ullam

pati, & cunctationem

minam inbutus erat moribus; cüm é con-

fu(tinere ; sícque unà

cum vili lenticula de«

verío Jacobus eflet ingenio facilis , genio

coxit principatum familiz

» dignitatem facer-

comis , moribus elegans, animo flexilis ,

dotij, ac paterne hzred

itatis partem opi,

honeftis artibus, ftudiísque addi&tus virtu-

miorem : &quidquid b

onorum cum fauíla

tum , domi affiduus , & ad obíequia paren.

patris precatione necteb

atut

j & quamvis

tum femper paratus : cüm igitur Eíau re-

Eíau cenferet. irritaim ceífione

m jurium príe«

verreretut ex agro in paternam domum :

mogeniti in Jacobi favorem ob . fufce

-

"

ptam

H

^

contigit ut pulticulam ex lente pro avi il-

puliem ea conditione. üt jaco

ocedere:

i

o

Jius fimplicitate Jacobus fibi apparáífet ad

rogatvam natalem , & mina:

"

i

a

L

etur ferro fibi

ftomachi , corporisque refeCtionem ; cám-

vindicandam : Rebecca tamen antevertit cri«

j

*

que jam vefceretur co&tis lentibus, appulit

enta confilia, titulísque juris nafcenc

i

ii

AA

ja*

ä

ex venatione defeffus , imó & famelicus

cobum aílu pio transiatis

1

à quovis pericula

Efu, qui vix oculis in eduliüm conieélis ,

Jacobum extraxit,

jam dentibus coepit in cibum prurire, enixím-

. '(Tenebatur 1faacus

dectepita jam zerate

29»

queà fratre fami exfaturandz partem expe-

fenex defiderio ferini ed

ulij , vocavítque proe

tere pulticule , feu rudis edulij , quod fibi

pterea ad fe Efau

» €üi pracepit, ut flatim

Jacobus apparaverat , & Efau adeó per-

venatum é domo

exiret , fi

bíque ex preda

fervidé pottulavit, utejusdefiderio inilam-

[ylvefti ferculum ap

pataret , & id obfequij

matus mortem timuerit ; fi tantisper famem

muhificanon carituru

inremuneratione, Pa«

diftuliffet ; & (1 defiderium, quo intus vche-

terno obfecuturue juffui exitinc

ampum Efau

mentiffimé urgebatur , omné nó ftatim diru-

venaticis inflructus inftrument

i$ ,- ferisca«

E

piffet moram , abegiffet cunctationem, Es

piendisaptioribus: fed mater p

to Jaccbo fo«

(?enef. 25:

morier , inquit Elau , quid mibi proderunt

licita husc ad ovil

em gregem flarim mittit,

P(imugenim..v.

jubétque absque

mora duos flatim afferri hz.

37-

Sed fi

Yfaacus divitijs afflusbat » qui fie-

E

dulos ; obfecutus mandato Rebecca Jacobus

ri potuit , ut in tam opulenta domo fame;

duos adfert hados , quos mater pe

lle fpoliar,

- & inedia primogenitus illius periret ? fialize

quorum alteram cocturá tam ex

quifità, ac

non defuerunt lentes, cur non flatim juífit

condita para

t , ut crederet Ifaacus fetinam ad

famulos , vel ancillas fimilem ex lente fibi

fe carnemallatam : Tacobus veró cib; delator

parati , ac apponi pulticulam : anforfan an-

vultu ,colio, manibüs, pelliculis te&

*

us hzedi«

cillze abfuerant ? fed cur ipfemet fimile fibi

nis fratrem hirfutum apud jacenten

fa

: inleéto.

non ftatim paravit edulium ? Quid ? quàd

patrem mentiebatur : !

-

nex veró cóm jam o»

fentiat fe mori , floccíque faciat primoge-

culis caligaret,taclu expl

orabar,quod vifu di-

niti jura , quae rudi edulio pofthabet ?. £s

fcernere haud poterat:-

vetüm hirfuta haedo-

$:0Y10Y » g

F.

uid mibi proderune primogenita. 2

rum tegmina, qua referebant hifpidam Efau,

Cuterm E

- Verani de Affétlibia Tom, I

242

Differtatio XI.

cutem , odórque Veüïmentörüm » quibus

nimirum vehemens effe defiderium amce-

major natu in factificijs ; aliisque folemnita-

nioris Regionis ?. Terram ausiralem , & a*

tibus uti confucverat ; Jacobumapud patrem

reniem dedifli mnibi ; junge & irriguam, — An

indicabant Efau primogenitum, fola Jacobi

non feftorum hilaria lutu corrumpit ,. an-

voce dubitationem aliquam ingerente, quia

xium, quod intus fovetur defiderium ? An

tamen ex reliquis fignis conijciebat Ifaacus

non Jatitiz ferenitatem , gaudiíque malae

primogenitum effe delatorem ferini edulij,

ciam , ventis füfpiriorum , nubibus lutuum;

comedit de carne , non jam in fylvis , fed in

ac pluvijs lachrymarum ; foedat; ac rapit?

ftabulo capta , & recreatus venatoris ebfe-

Annon cültiorem ornatàs pompam, cantüs-

quio , ofculis Jacobumexcipit , & primoge-

que harmonicos , ac feítivos fonitus nze

nitorum privilegia ei impertit ; abundantiam

nijs funeltat ploratuum? Ita fané, cupiditatis

apprecatur frugum terra; honorem, & reve.

folicitudo cor discruciat , & precordia tor-

rentiam apud exteros, authoritatem;domi-

quet anxietas defideri;; ut velinter nuptia-

nium, jurisdictionem in domefticos, & ne-

rum foletonia trifliffima Axa defiderij intus

potes.

lancinantis fentiens dolorem fufpiria emiíe-

Defideri-

rit ; & in lachrymas collicuerit.

um fi vehemens fit ; anxietatem accerfit , quae

$. lViI.

dolorem parit.

Verebatur Pharao in Judais natis,

42

Anxitin. , qui intàs fvet dejrde-

ac parvulis propriam perniciem , ne Hebrao-

rium, [evouon indiget, quo discrucietur

rum populus ex incremento , quod fubivit,

zortore 5 ipfum defiderium [uo affuvi-

poffet, fi bellum ingrueret , hoílibus ad*

fcera lancinat , & cor corrodit.

jungi , & in /Egyptios fzvire : hácque fu»

picione quamvis temerariá cum urgeretur ;

49,

Efiderij effectibus adfcifcitur intima

cruentam , favámque innocentibus necem

divexatio ; nil enim eít , quod ac-

'inferre molitur.

Indoles hac femper fuit

riüs hominum mentes dilaniet ,

mundi , ejüsque Principum vaniffimis fcilicet

quàm inardens imis przcordijs defiderium:

fidere fufpicionibus , fanguinem fundere ,

qui enim anxium intüs defiderium fovet ,

Exod, t,

quo candorem focdent innocentiz,

Fenite

j&vo non indiget , quo discrucietur tortore;

fapientes opprimamwa eum , ne fortà multi-

ipía fiquidem defiderij immodici flamma

plicetur , & fi iugruerit contra nos bellum ,

pr&cordia duré torquet , lancinat, adurit-

addatur inimici noffri , expugnatírque nobis

que.

Repertus eft , qui ardenti rogo ,

egrediatur de terra,

Veiüm crafse deipuit,

Íronteferena , vultüque hilari , ac oreriden-

cum vana innixus fufpicione innocentes mo«

te manum admoverit ,eluferítque indu(triam

litus eft opprimereg non enimcontra Heb-

trucis , ac infanientis tortoris , cujus cruculen-

*

hon

rzos gladios acuit, fedin imperij fui ftabili-

tam rabiem imperturbatus Ípreverat

*

tatem luctuofos folicitavit cafus ; ac aliorum

tamen haéteaus inventus deprehenditur , qui

ruinas: nequiffimi Pharaonis anxium defi*

anxio , vehementique defiderio divexatus ;

derium , quo torquebatur , erat , ne populus

non clamaverit , ingemuerit , G repetita emi«

egrederetur de terra : cümque timerer, ne

ferit fufpiria torquentis intüs doloris nun.

holli infurgenti adne&leretur daplici affectu

tios: funt qui flocci fecerint ferreas fartagi-

de(iderij , & timoris torrus duplicidivexa-

nes , torquentes equuleos , cruentas fecures ,

é4

batur martyrio , cujus cruciatus leniturus

& quidquid tyrannorum infania ad humani

pueros recéns natos omni exuta humanitate,

corporis excruciandos artus excogitare va«

fluminum tradidit rapiditati ; & artus, quos

luit; haec enim non folüm patienter ple«

folers natura novem menfium fpatio in offi-

zumque tulére, verüm & audacler etiam pro.

cina materni uteri efformaverat in corpufcue

vocárunt ; qui tamen vehemerttis eítui defi-

lis puetorum aquis ftatim obliteravit, adc-

derij fuccubuére , necémque ipfam fibi acce.

gícque pueros illos, quamvis vix lucis natos

Jerárunt : hinc fcitéSeneca, $ vis Pytboclea

B.a

uiurz occafum priüs , quàm orientem videre

FD T CM CXEET MUT EESM. amEPEPsS , T

fenem facero, 66 implere vitam.non anná adj-

folem , necisque caliginibus priüs involvi ,

esendum eff , (ed cupiditatibus detrabendum »

quàm folari jubare perluftrari: adeó dirum

quia nil eít, quod acriüs hominum mentes

fuit tormentum , quo ex anxio defiderio ,

dilaniet, quàm anxium defiderium;quod imis

pavidó timore torquebatur ,. ur velinnocuo

inardens pracordijs, cor urget , lancinátque.

puerorum fanguine putaverit poffe , vel defi-

**

4Te

.. Referunt, Axam,cum nuptiali pompa;ad

derij ftum extin

gui, vel faltem timoris cru«

Íponfi duceretur domum inter harmonicos

ciatum leniri,

€oncentus , feftorum hilaria , & confangui-

Verüm fupremus mundi Rector non pers

43*

EL —— MA G m —— A sB A.

neorum gaudia,trifliffima emififle , nonabs-

mifit,hominem nequiffimum diu fzvire in in-

que induflria , fufpiria ; & lamenta;que cüm

nocentes pueros: mifit enim ad Pharaonem ;

lachrymis maderent ,internum fatis valuére

quem pre cateris elegerat Moyfem , qui po«

golorem prodere: turbárunt creberrimi filize

pulum depofceret exfolvi , & ex /Egypto de-

gemitus latitiam patrís, qui caufam indaga-

duceret in opulentas Palaftinze Regiones : de-

turus filiam interrogavit plorantem : quid

trectans Moyfes Pharaonem adire fe cumAn.

$abes ?. fufpirij caulam ftatim edixit filia ;

gelo Dei nuntio excufavit,& demifsé fentieng

; de

nmue .. RsgEs- -- dÉ ^ — E. EE 2 E

Affc&us defiderij caufz , & Effe&us, -

243

de feipfo afleruit , fe pafcendis gregibus dun-

nares, aurésque perVadcntes; ,«:'nlque ocu!oi

taxat affueviffe , & non legationibus apud

volantes omnes miré torferint. ZEgyptios ;

'Principes obeundis ; fed cum tergiverfaretur

quibus ingentes attulére moleftias,

Moyltes varijs excufationibus fuper imperitia

Ciniphibus mufcaz fuccefferunt , qua»

"f

fua ,animos excitavit inexpectato prodigio

rum copia volatu, & propofcide, imo &

morfu , linctüque foedo, non folüm demorfi

virga fuz paftoritize,quam proijci inhumum

juflus , verti ftatim vidit in colubrum , & ite-

homines, & jumenta moleílias, & dolores

rum de colubro in virge naturam,ac formam

fenséte, verüm G detrimenta etiam vefles ,

reverti, Rurfus manüs in finum fuum im-

& vaía , & quidquid pretiofi fulgebat in aue

miffione lepram mundavit ; imó & Nili flu-

lais ob maculas, quibus omnia coinquinárunt

minis undas fanguineos etiam ad nutum

intacta duntaxat relictà Geffenorum terrá,

transmutavit influ&us: tot igitur extimula«

Mulcarum incommodo pecorum fucceffic

tus ptodigiis, & hortamentis , Moyfes co-

lues, & (trages ; imó & inhumanis corporie

acto Procezrum Hebraorum concilio, cztit-

bus ulcera turgentia , que /Egyptios egregi&

que feniorum , expofitóque mandato (ibi à

torlerunr. — Et huic plaga pediffequa fuit

Numine per Angelum coelitàüs commiffo ,

alia é coelo in terras delapfa unà cum grandi-

baculique in viperam verfi, manüsque in fi*

ne inaudite magnitudinis , fulminibüsque ,

num immiffz leprá correpta ; X lue depulsá

ferale exitium in /Egyptum deferentibus: &

i

retraétee, ad Pharaonem Regern accedit , cui

huic procella locoftarum fucceffit innumera

differtiffimis verbis Dei mandatum de popu-

multitudo , qua campos , agros ,. fatáque

lo dimittendo exponit , ac Ifraelitarum omne

oinnia voravit : & poft locuítas denfiffimz .

tenebrz triduanz JE

nomen triduano itinere petit in Árabiz de-

gyptios omni deftitue-

fertum dimitti; Deo caelorum, terraeq; Con-

runt luce.

ditori;ac totius univer(i Moderatori illic jux-

. Hisce diverberatus Pharao plagis in*

66.

talegis praeícriptum litatutum : cumque ver-

ducias fibi dari fupplex depofcit adjecta [pon-

bis; & comi:ate nil poffet Moy(es impetra-

fione de populo exolvendo , ut detumuerit

re;cum potiüs Pharao graviter excandeícens;

plagarum fervor.

Orate Domiaum , ut

non tantüm Moyíem à fe repulerit, led & di-

auferat vanae à me , €$ d populo meoz . & di-

: ExM, 1,

riüs fevire coeperit in Hebrzos , quos adegit

mittam populum , ut facrificet Domino z

ad ítipulas , palleas , omnisque generis quis-

Moyfes veró càüm non ftuderec afilictioni

Pharaonis, fed fatageret ejus duriiem , &

quilias undique deferendas , fectásque luto

mifcendas , & iaterum peufum feveriüs prz-

pervicaciam emollire , & fle&tere; repofuit,

ftandum , inftantibus etiam operum Praefe-

coniiitue mibi , quando deprecer pro te , (cd

élis verberibus, loris , acflagris nudata terga

Pharao dixit cras : at (i tam grave , tánque

Ícindenribus : fed Moytes plagarum agmina

dirum non vaiet fupplicium tolerare, curia

€ontra obílinationis duritiem producit in

craitinum doloris mittit leaimentum ? fpon-

campum;& quidem innoxia fuére prima,quae

det Moyíes remedium przfentiffimum, &

Pharao in crattinum differt cruciatüs alexi«-

Moyíes exhibuic fpectacula , virgam enim

paftoritiam ante oculos Regisin ferpentem

pharmacum ? nimirum difítulit in futurum

«onvettit ; qui colubros Magorum incanta-

plagarum lenimentum , quia verebatur, ne

tionibus productos devoravit,

fi ceffaret tormentum , adimpletur promif«

é4.

Cümque Moyfíis virga Ptincipem non

fum: cümque anxio teneretur defiderio po-

fle&teret , plures, & quidem horreadas plagas

pulum detinendi ; has inter molefítiffimas

pertinacize objecit Pharaonis: Percuffit virgà

curas , ac intolerabiles plagas hzeret anceps ,

Nilifluenta, qua ftatim mutato colore fpif-

ftupétque con(ilij expers , ambigens nurmn da-

fum convería funtincruorem; cümque ejus

rius fit defiderij fu(tinere tormenta , quàm

plagarum pati fupplicia : ciimque optio ei

unda pifcibus ; ac crocodillis ene&tis putre-

fa&ta ad porum inhibilis effecta effet; JE-

daretur alterutrum proarbitrij (uivoluntate

gyptij fiti acriüs torquebantur, cüm hac pla-

eligendi , levius duxit , mitiüsque putavit

ga czteras quoque aquas lacuftres, fluvia.

plagarum fuftinere verbera ; quàm vehemen.

les , ac fontanas involveret,

Mox ijsdem in

tiffimi de(iderij pati cruciatus,

Non potuit

Nili fluctibus non tarn fanguine , quàm vere-

exaggeratiüs cruciatus exprimere , quibus

cundià ob Pharaonis pertinaciam rubentibus

defiderij anxietas cor dilacerat humanum ;

ranarum immianis gienitur mültitudo, qu&

appofité Ambrofius Áióro de Cain, 6f Abe[,

Gs !,-.

exiliens foras coaxatione, lue, fordibüsque

Cum debuerit in tanta pofitus neceffitate ro-

totum implevére/Ezyprum.Ranas fecuti funt

gare sut jam eraret , neque differret ; refpon-

Ciniphes, é corrupto telluris pulvere pro-

dit craflina die: inflexilis plagis , fupplicifse

t

udi: éftque genus animalculi minutiffimi

que defatigabatur marmorea Pharaonis duri«

ais inftru&ti , quod medio folet in a&re fu-

ties, fed cum retinendi populi anxio ürge«

Íípendi ingentis inftar nubisfolem abripien-

retur defiderio , premeretürque flammá ;

tis; süntque infe&ta, quaacriter vulnerant,

utriiisque doloris expertus acerbitatem , ma«

fanguinem exogunt: horum igitur animal.

luit plagatum torqueri doloribus,q-u'am

culorum examen , velut extenía nubes uni-

eruciatu dilaniari anxij

veríam obumbravit /Egyprum ; adeó ut cini«

defiderij.

hes aculeatis ftimulis corpora terebr

antes ,

Verani de Affetisóus Tom. li,

Hh 2

Di$:

$8 (244) 2$

3-&993'&&&&&&&&&&

g

—

Gocacddoeodacodscbeo

NOMC)N e(Jo *50*

N-/

gepdetstebdepededepd:

d peeeapde

*Qv

äæäææææääæäææ&ääæ

— DISSERTATIO XII

Proba fruftrantur defideria , Difi excufsà

feggitic adnitantur operibus infudarc,

£

': ,5. I.

/Dc/z'deriam

en femiza terra concredita noftri cäidzä' 5

Jf nllo. exco-

Ó

lantur labore. flerilefcunt , quovis defimta frad

l.

o wf

M

t

'Lurexs

virtutis

illecti

E.

N

Noh fiu't David dece

þtuä » quia invenit ,

L

774

.'ä;.

pulchritudine . defideri-

quem defideraverat :

-

P

Z

um in corde fovent ,

fecus Tponfa teftatur

ATA —

.

. ?* non potuiffe eum invenire.

(

f

eam enancifcendi , quó

Iu letiulo Cant.eap's.

? "

X u

- animüm exornent , mene

meo per nocles quefrus ,

quem diligit. ani-

E

s

f2

mas. quefroi ilum ,. & non inveni.

Sed

d

EU

Gs

P d

témque imbuant : vee

.

EL

- $-

-

AA rüm fi fiat ipfis obvium

cur Virgo caítitatis amans

?

fuíque fponfi

enixim appetens, eum non i

aliquid incommodi , at«

nvenit 5 càm

centur defides, velin ipfo veftibulo ab ejus

tamen David adulter eum repererit? An

affecutione , metüque fallaci deterriti vin-

quia occurrit Deus peccatori. refipifcenti 2

h

fed elongari inde ab innocentia fponíae

cere difficultatem non fatagunt , quá füblatà

non videtur fuo amori con

dulcem deguftent laboris fructum : hacque

gruum 5 «ur

igitur fponfz fruflrantur defideria ,

quee

iufa , cur ad ftudia virtutum pedes non mo-

veant , licét defideria promoveanr., crebritis-

in Davide fructum colligunt concupit

um ?

Harenttunc fu«

Quia nimirum non excuffit Íponfa.

fegni«

queconatum promittant,

tiem , quá defideria remorabantur :

[

Ípenfiinter objectos labores, quosfuftinere

I9

leciulo meo, ait

Jdetredlant 5 & virtutis honeflatem , quam

i per nodies quefrui , quem

enixim defiderant; fic defideriorum femina

d;'!igit 49

ULA mea: quefvi lum , & nom .

inveni ; in otio lecluli defi

ä

cctdis terre concredita nullis excultz labori-

deravit fpon» -

[

bus fterilefcunt fine fruclu 1 Seneca monens

Íuüm , cum Corp

oris membra

indul gerent

.quieti; & fegniüs queri

Ipl']i. 88*

Lucilium ait :2 424 cepifli &5 in iflo te vite

inccepit à Íponfa

babitu compone placidé , non molliter , ma.

Deus, proinde defideran

ti hau

d occuri;g-.

rus ; defiderium fuo adhzrendi

là mihi effe malo ; quám molliter, ' Defideria

acquirende. virtutis , quz animus conci-

ftulit fponfa in nodem. ,

cüm diem pro-

|

pit , & cor fovet , omni def(tituuntur fru-

dcgiffet ; & feguities eum q

Uxrendi, quem

q1

&u, fi de(idij , & fegnitiei gclu eà in flore

defiderabat , fruftravit defi

derivm in nodle,

Ó

*

Jn ldefiulo saeo pe

i

decoxerit.

noes eusfrui , aueg.s

2.

. .. Defideravera

t fp(;nfa corleftem &fuum

diligit. anima suea

quaffui iluz) , 505 ,

Qu

invent.

Qualivit í

olem

fponfum ; eümque & David concupierat ; fed

fuum in nocte,

10

ideóque ejus fuit fruftrata

iUbaïe E quia in

to

felicior (ané tuit David , quàm fponía in Deo

noctis feguitiem delata defi

quzrendo: fiquidem fponfa fruflratam fe fa-

deria corruerunt

qu

nullam allatura utilitatem,

W

tetur [uo defiderio, teftatur vota fua absque

ullo fructu cecidiffes cüm tamen David lz-

E converío David Deu

f

IUS OcCCa

m indagatue

3.

tüs ; G exultans fibimet gratuletur , quia

fum antevertit, lucis

utitur bene&.

]

fua fcopum defideria tetigerint ,. in quem

cio , folísque meridiani fuffra

lie

gia expofcit ;

collimaverant : fed quid caufze, quàd fponfa,

opémque quarit , cüm primü

m dies incipit

pl

quem enixim defideraverat, & anxié quarfie-

eluceicere : Pfal, 76,

In die tribulationis

fet

Iat, noninvenerit ; cüm David voti fui fue-

- mea Deum qz(.e]z'vi :

non expectavit folis oce

la

rit compos factus ? quia nimirum David ome«

cafum licét tribulati

pa

onum calieinibus obvos

nem ftatim excuffit fegnitiem , labores fupe«

lutus nocte detinere

tur eerumnarum ; fedad.

lpl

ravit, quibus potuiffet rerráhi abaffecutio«

eum confugit, c

dip

*

üm primüm zrumnis cit«

ne fummi illius Boni , quod enixim concu-

cumfeptus , moleft

i

Isq;exagitatuscaepit eum "

om

| i/al. 76

pierat , ait enim David,

la die tribula.

enixim defi

derare , tunc

enim omni disru«

Iub

tonis mea Demum exquifivi manibue meis

ptá cunclatione,

gn.l

omni excufsá fegnitie cce«

eele contra cum , C non fum deceptuu,

pit; quem defide

Iaverat, quzrere, — 7s Jje

lo

Veri

trí-

lity

x

4

Proba fruftrantur dcfidcrïa nifi þp'crii)us nectantur, 24'5-

eribulationis mea Deum. quafivi ;; ideóque

concepta defidetia: mi(i hanc fegnitiei. ru-

non inventus à fponía, invenitur fponfus à

biginem deterferimus laboris cote. hebe-

;

Davide, eó quia fponfa delibatis priüs hu-

tantur nofira defideria, neque luxurianti vi,

mane virtutis adminiculis defes in quaerene

tiorum fylvz refcindendze idonea fant,

$,

do;in no&tem diftulitfponfum quarere, &

1mó non folüm fegnities probanoflra

quidem cüm jaceretin leCto, & quieti. in-

corrumpit defideria , verüm & vitia fovety.

dulgeret : n letulo zeo per notles quafioi;

nec aliud eft negotium torpentis hominis,

u diligit anima mea , ideóque dilata,

-

quàm federe in foto , ofcitare in lecto , f&

& (uílrara defideria, quem quzrunt, non

volutare in cceno vitiorum, harere.in luto,

inveniunt: cüm Davidi quarenti flatim ob-

fenfui indulgere, vitio favere,& folius cor-

viaverit: quia illa otiofa in le&tulo . coepit

poriscommodis tludere,/ Spe&laculum rifu

quarere, & iíte flatim laboriofus in opere :

procul dubio , quàm plauíu dignius exhie

illa defiderii executionem in noctem diftu.

beret , qui enixim defiderans curfu in íla-

lit; hic ftatim cüm primüm capit dies illu-

dio certare, fimul cum zmulisad certa.

ceícere omni exeuífa fegnitie quafivit, nec

men defcenderet, & mox cateris omnibus

fuerunt ejus defideria fruflrataz invenit ifle,

toto pedum nifu currentibus, ipfe duntaxat

quia manibus ítrenuus , quia laboribus de-

pedetentim incederet, ac veluti grefín te-

ftudineo ambularet.

fatigatus: non invenit illa, quia fufpiriis de-

mnes fpeciaculum

fes , quia otio in lectulo fuo indulgens: non

facti íumus Deo, Angelis , & hominibusz

fruftrantur Davidis defideria , quia nec la,

Ípe&lantur noílra defideria , quibus nitimur

bori parcit . neque occafum preftolatur

1

ad «eleftem pattiamà Deo,& Angelis, qui

defundli diei ;;jut ad Deum,quem enixim de-

dum ípectant nil enixiàs expeclant, quàm

1.0 Cl

fiderat poffit accurrere: non obviavit fpon,

ut perniciflimo curfu feramur per ftadium

fus quzrentifponfze, quia per diem labori.

falutis, & comprehendamus bravium ; &

i

!

bus pepercit, & tantüm nocte, cüm corpo.

nihilominus torpefcunt de(ideria , labores

ris membrain lecto fomno femiíopita jace«

1

refugiunt, curfum detreótant,

rent, qu&rere coepit ; quem die defide

Qui excoffà inertiá proba ,^ quze con-

3.

Vetat,

j

l;

cipit dehderia , opere complet , frgzi/;s st C4vr. 25

4

Ita eft, humana defideria , quantumvis

£A preæ,bannu/dgyeær.*varum/ : qu'amotu ve«

proba, fuo fruftrantur truétu , nifi excullá

lox , & adcurium perniciffimus eft,

"Spon.

jf

fegnitie adnitantur operibus infudare; quod

fus dilectus, & electus é millibus ,

.proe

euim eít purpurz tinea; hoc probis defide-

ba, qua concipit deüideria non otio finit

:

l*

riis fegnities, quz fenfim íine fenfu ea ex-

marceícere , fed opere perficit; qui- enim

[

edit, & abíumit: fi otium occuper animum,

Ícgnis eft, & defes; - tam diffimilis eft Cds

,

A

defideriorum fortem in eodem poffidet, non

prez, quàm fimilis cochlez: illa falit;shec

—

ut ad pias fcaturiat functiones ,. fed ut infe-

n

repit; illa rapitur per juga montium , hzc

Yiciter atefcat non nt. vigeat virtutum ex-

]s

zadit humile folnm ;. illa faltat pereditiora

ercitiis , fed ut rigeat otii torpore: hinc o-

montium faftigia, hacdepreffas faidat vl«

!

mnis de(idiofus eít' etiam fibimet otiofus;

"

les; illa labori affuera, à cur(u vix defifüits

nec quidquam poteft de probis fuis, ac prae-

js

conceptis defideriis. boni prafumere , nec

hzc quieti addicta ita movetur, ac (i non

imoveatur, quia ut fcité Salomon Froverb,

I[-

Íperare; cum labores diffugiat 5 nec quid-

je

a6. fieut odiium wertitur án. cardine [fuo ,

quam grave pro fe fuftinere velit.

fíe piger ia leiulo fuo : oltium enim ita

$.

Utrilis non eftequus, f1 perpetuó de-

Vverütür, ut cum movetur , non Videatur

T

tineatur in flabulo , laginetur avená, fed

moveri: movetur.enim, quia vertitur; non

qui ad fudorem usque exércetur in arena :

movetur, quia eidem femper h&rct cardi-

O a ia

nonquz complicatis velis firmata anchoris li.

ni; nec loco dimovetur ;

ita homo íocors

torihzret navis, divitias fuo adfert hero; fed

aliqua qvidea praítat opera; itatamen ut.

quz fluctuantes zquoris tractus trajicit,cüm

operam perdat , quiaejus defideria, quam.

jt

veniis luclatur , undis exagitata decumanis:

vis proba fuo frütirantur fruclu ,. quatonus

*

non quz (tagnat falubris eft aqua , fed quze

operando ni] proficit, & tantüm fudat cüm

jugi fluit curfu ; rubiginem | contrahit, ac

manducat; a!get veró , cüim laborat,

]v

)

ls

hebetatur — qui femper vaginà claudirnr

Plures funt,qui virtutis acquirendze

$,

gladius; . cüm é converfo ad vulnera infli-

defiderium nutrien:es - inertis tamen otii

genda, hoftémque arcendum plurimum va.

torpefcunt defidiá, vitámque ita: partiun-

if

leat, quiízpe per aéra vibratur; fi enim

tur, ut virtuti nonnifi breviffima irnpendant

us

perízpeé vagina exeratur, argehti inítar

o

moment2, cum inertiz, G torpori . dies

Íplendet, imoó, & fulgurat folis luftratus ra-

dent fingulos, Sapit mültis, virtutüm de«

dio; cümreconditus femper in vagina exüto

d

fiderare ftudia, fed dolet exercere , qua ad

omni fplendore . rubigine fqualeat : quod

ejus ducunt affecutionem ;. fcité Caffiodo-

'«

rubigo gladio, hoc eft probis defideriis fe-

rus: Confiat jucundum e[fe verum bonarum 2

-'Udk'df,'

ï

gnities; e(t iquidem quadam rubigo, quze

faporem , & utilem ambitum laudis ,

[0

qtiía *^b.38,

non folüm virtutis obfufcat fplendorem ,.

petirur per augmenta virtutis: plures virtutis

1

veràm & ip(a corrodit , exeditque, ac poe-

concupifcunt honeftamenta, ne faporis amit-

n,itusabfumit proba, que fuerant mente

tant oblectameata ? Íed laboribus parcentes,

L

3

etié.

246

| I-Düïc'nätio XII.

otióque indulgentes , nonhï[ï ignaviz blan«

S, II..

diuntur, Etiam IHraeliticos populus cüm

in JEgypto famulitio, ac przdura compede

Ea non datur quies laudi , uiff

detineretur, terra promifüonisdeüderia&

- quam exantlati labores p

concepit ; & fovit, quinimo etiam per cre«

;fættjä-

bra fufpiría, quid animo volveret exteriüs

TIL,

prodebat,

Verüm licét anxiis fufpiriis tel-

9.

lurem exambirent Iíraelite promiffionis;

Equelaudi datur femper quies, quam.

quia tamen otio torpentes, ac defides, in-

vis olim de quiete, & fomno Lazari

certiores à Chriflo fa&ti . difcipuli

ertiffimz ignaviz eos Jofue infimulat in-

quiens; llsquequo marceris ignavia , &f mon

argumentum inde fumerent lztitize , ac fa-

lutis : Domine fi dormit , faluus erit ; nam Joag. 3.

sntratis ad poffdendam. terram s quam Do-

minus Deus patrum vefirorum dedit vobi?

dormitio Lazari otium non arguebat jacen-

tis, fed opus Magiftri refufcitantis ; &ideo

Anxié corde defiderant ex duro exire /E:

gypti famulitio, fed otio torpentes pedem

falutem fuit confecutus , & redivivus fur«

non movent profecturi ad promiffionis con-

rexit é fepulchro, quia Chriftus excuffo otio

cupitam tellurem : frigenttorpore, & z-

itineris fubivitlabores, & ad Lazarum pro.

fiuant defideriis ; marcent otio, & fufpi-

peravit : fcio lapidem é rupe labentem de-

rant corde; meditantug amzenam hzredi-

oríum devolvi, ut in imó quiefcat; Jorda.

tatisletitiam, foecunditatem fundoruman-

nem profluere per varios terrarum tractus

in mare mortuum , ut ibi otio perfruatur:

helis fufpiriis poffidere exambiunt ; mente

per foecundas promiffionis telluris fpatian-

navim fpumantia zquoris dorfa trajicere;

:;

tür Regiones, cüm tamen torpore illigati

cum ventis colluctari, ut portum appellens

optata quiefcat in malacia.

Verüm ad hánc

pedem ex /Egypto non moveant : quia licét

Lraelitis arrideret;ac faperet camporum foc-

non devenitur quietem, nifi per exantlatos

labores.

Plures funt, qui vel in ipfo otio

't

cünditas, Regionis amoenitas, telluris uber,

tas, aéris falubritas in terra iisdem promiffa;

laborant quidem, non tamen conítruendo,

fed deftruendo: fibi videntur felices fi otian-

quia tamen otio torpentes arma arripere;

cum hoftibus pugnas inire, turmatim ZE-

tes quiete gaudeant; qui tamen nonnifi in«

feliciffimi funt, vel ipfo otio corrumpentes

M

gyptum deferere,& labores itineris fufcipere

detrectant; ideóque przconcepta interiüs

eam felicitatem , quam credunt enactos

fuiffe ;; càm enim fit otium vitiorum domi«

l

defideria, non excuffá exteriüs fegnitie,non

cilium, mentis inertia, virtutis venenum ,

(

abacto torpore flaccefcunt, languent, & cor.

Y

ruunt ; quia invitante opportunitate , alli«

probi defiderii virus, malitie foenus, imó

vitiorum nundinz, honeftatis naufragium,

&

ciente fponfione, probantur inertes ; qui

n

£rebris fufpiriis preconcepta produnt cordis

honoris peftis , erroris emporium , & to-

tius improbitatis gymnafium, non poteft,

lj,

de(ideria: otio fe dedit populus ille,maluit.

que cornunem in caftris (tativis vitam ducere

qui-otio indulget, nonnifi in foedam delabi

d

Lil, depres

potiorem , quàm laboribus fubeundis, &

miferiam: hinc Seneca : Jllos meritó , quis

videntia

?n

molefítiis fuftinendis affuefcere; & licét exi.

dixerit miferos , qui nimia felicitate torpe-

€ADe4.

erit populus ex JEgypto , quia tamen otio

femt, quos velut ia mari lento tranquilli,

D

tap iners detinet ; GL (obdic: — fugize dels-

affuetus nondum ejus poenitüs torporem

excufferat, ideo pugnare detrectavit ; &

€ias, fugite enervatam felicitatem , quà ani«

di

mi permadefcunt , vifi aliquid iutervene-

ü

licét fufpiria ederet, quibus facilé poffet

Luiuo,

quisquam conjicere, avidiffimé ruituros in

rit ; quod bumana fortis admoneat , — velut

a

pugnas, & certamina, adhuc tamen He-

perpetua ebrietate fopiti.

brxi otio maluerunt indulgere, quàm defi-

Qui enim otio marce

fcit peffimum fibi 16

li

deria poffidendi fibi promiffam tellurem

adícifcit confiliarium , " otium fcilicet, cui

fiài

indulget, & à quo crebró fuggeruntur vi--

complere. Mifera certé fuit filiorum lírael

üni

conditio, cüm flammantia, qu&e corde fove.

tía, licét felicitatem videatur affecutus, qui

D

otio captus , quiete fibi videturfrui, in mul«

bant defideria, torpentis otii gelu extinxe-

d

rint, cüm ad eam tellurem, qua ipfis pro-

tiplex tamen fe difcrimen injicit, eft' enim

fe

Uti-

miífa fuerat , minimé appulerint.

periculofa eafelicitas, qua fuggerente otio

fup

nam non eífent etiamnum ,

qui integram

probum omne corrumpit defiderium , &

&t

mortalis vitz diem etio perderent, & qui-

movenscerebrum in vanas mentem imagines

(Un

evocat, & ne valeat oculus multum diftin-

Matibois as propterea dixit Chriftus: Qwi4 bic ffa-

n

tistota die otiofi? integram hujusvitae

guere falfum inter & verum, caligines dif-

Q

diem dementiffimé otio corrum-

fundit: cüm excuffo quovis torporeà probis

Vib

punt.

defideriis, is veram dicatur felicitatem e«

eno

nancifci, qui honeftis incumbit laboribus ,

Ber

qui voluptatum infanià non defi

tutum culturá floret,

pit, [ed Vif*

Wgn

$0830 9

u

Id vel maximé verendum , fi amico

il

& gy, 0

?hl?(

9

& felicitas;

füdess unà copulentur otium ,

|

"

a

acma-

1]

Proba fruftrantur defideria nifi operibus nectantur,

247

ac maritali veluti vincelo confoderen:ttir;

bus proficeret $ Ad vigilandum eos percele

quia tunc ipía felicitas ftimulante otio in

leret : dies laboribus, & occnpationibus de,

omne proruit facilé fcelus. ^ Hebraorum

fünitur; nox veró otio addicitur; quia

populus randem promiffionisadeptus ter-

Íomno , vel faltem quieti indulgetur : igi.

zam felicitatefruebatur; verüm ne otiotor*

tur cüm Primates /Egypti , primámque c«

peícerent, Deus eorum confulens faluti;ali«

nadi fortunam otio rorpent, quieti indul«

quot ad laboris exercitium reliquit hoftes,

gent, fomno corripiuntur inertiffimo;ab ine

j

«um quibus decertareat : nimirum, |Quzz»

terfeCbore tartareo. hoíte jugulantur: ta«

que [atrapas Philifibiqorumyomnémque Cba-

metíi per diem felicitate gauderent Prima-

nansum, 6 Sidouium, atque Heyeums quis

tes /Egypti, non tamen confueverant inere£

babitabat $a mmonte Lybano , &$ de moute

torpefcere otio ludis prefertim , alifsque

Juig M

EY

Baal Hermon usque ad sutroitum Hematb,

Judicris occupat exercitiis; fecus nocle

jud. cap.3. Potuiffet Deus omnes hoftium

Íomno indulgentes, otio tradebantur feli-

phalanges, hebrzorümqueinimicos ex 10«

cirate deftituri , . GC dceemon . non occupatos

miffa illa tellure difpungere, prorfüsque exe

interemit , fed otio addiclos,ac defides , in.

terminare; fed quia praefcierat, qued fifeli-

quos duntaxat jus obtinuerat fpeciale: fuiffe

ces floruiffent, otio facilé corpuiflent, & nul-

harum plagarum miniftrros malos Angelos

lo adlabores, adarma, adigente inimico;

inpuit Davidinquiens ; 2Mifit $n eos iram T[almz7:

x

nullo ad pugnas compellente adveríario vi-

andignationh fua, indignationem , 68 tribu-

tiis indulfiflent; ideo ne otio torperent ,

Jationem , immiffones per angelos malos,

M r

maluit hoftium incurfionibus , pugnisque

ubi £uthymius ait: Omnia immifa, ac de-

cruenüs , eos exagitari

?

*

tunc nberior eíl

Jus enim ac-

Jeta funt per Augelos malos.

vitiorum feges, quando felicitas divitiis af-

quirunt doemones ineos, qüi otio indul-

fluens opportunitates fuppeditat, & otium

gent,G ea poffunt, in eorum perniciem exee

viam emollit,

qui, quz in laboribus occupatos nec inten«-

tare valent.

12,

Felices igitur floruerunt Ifaelitz quan-

do ab hoftibus provocati honeftz incubues

Eft otium, quo pro.ba,fo!ent defideria 14,

runt militiz : quando labor bellicus omnem

corrumpi , fuóque deftitui fruCtu , tri,

peccandi depulit occafionem ; quando fer-

plex. Primum purum à quavis feria actio-

rum, quoarmata manusin hoitem irrue-

ne fejun&tum , & in hoc marcefcunt fcedis

bat, obici erat, ne aurum fuo fulgore ocu-

addi&li libidinibus: quíque in przalto mari

los perflringeret mentis; nec per devia du-

fine nauclero, absque remige ventis omni-

Ceret vitiorum: non enim inertibus valuére

bus eblandientis licentiz ad languidam us-

voluptatibus indulgere, cüm militaribus in.

que corporis oblectationem rapinntur; qui

cübuernnt certaminibus,omnémque excufle«

deliciis affluentes; vitiis indulgentes, volu.

ETUTE ao - TC HRGESR

runt otii torporem.,

ptate languidi , ipnavià torpentes , pigti»

13,

Nil hominibus otio poteft obtingere

tià emolliti, delinimentis otofi; nil mo-

deterius, magísque noxium; cum ejustore«

liuntur honefti, & przeconceptos probi de-

Lil, d

por non proba tantüm corrumpat defide-

fiderii foetus priüs. extinguunt, quàm fo-

«idtutia

tia, Íed propriis etiam privet bonis, — Sci«

ras exiliant; priüs interimunt, quàm na-

MP-';.

ii

mus, permiítifle Deum à vaíta:ore Angelo

fcantur * confuefcunt Smyndirides ifli in ro-

JEgyptiorum primogenitos interfici, non

fis jacentes, nonnifi in rifu , nugis, fabel«

die folis jubare illuftri, fed intempeítaz no-

lis tempus proterere , & non fecus ac jue

4Ex0d,x2.

&tis filentio: Falium 2$l in noilia medioper-

menta 1n torporis fui computrefcunt otio :

cufft Dominus omng primogenitumsn terra

loient etiam hi,quze Deus, & naturaad ob-

JEgypti à primogenito. Pbaraonis , quiin fo-

fequia concedunt, ac utilitatem, in pro»

lt

lio ejus fedebat, — Quod fi queratur quis-

prium vertere detrimentum; nimirum po«

nam fuerit interfecor ram dirus, qui nec

tum nonad fitim extinguendam , fed ad e-

brietatem invehendam;. cibum non ad cor«

uni ex primogenitis pepercerit , qui & ipfum

Pharaonis Regium Principem fceptri haere-

pusreficiendum, fed ad (tomachum per cra-

l

dem, enecavit ? refpondent plures interpre-

pulam gravandum; quietem in fomnolen«

,

tes, Domonem fuifle homicidam, eíque

tiam vertunt ; valetudinem in voluptatem;

fupplicii demandatam executionem: fedcur

ingenium ad fraudes 5 formam coryporis in

MY

tartareo hoíli , non traduntur in. meridie,

culpam libidinis, fintque ptopterea homi-

cum vigilant . occidendi /Egyptiorum pri«

nes inglotii, nullius z(timationis , & pre-

mogeniti ?

cur potiüs noéle intempeíta

tii, quorum vita, quamvis ad plura pro.

cum fomno indulfzrunt ZEgyptii gladium

trahatur luílra, nullà infignitur iliu(tri

vibravit Doemon, & cruentam cladem, ae

notá , quia otioft vita càüm nullius fit meritis

:

enormem omnium primogenitorum ' flra«

nullius eft pretii.

gem effecerit ?. Scio Rupertum in enoda«

Secundum otii genus eorum eft, qui

,$,

tione hujus difficultaris arcanum quoddam

omne tempus fuum , omnémque induftri;

aperuiffe myíterium ad mores componen«

Lib.s. Exod,

am in rebus impendunt, nullius prorfus

l

|

—

dos, rogat ipfe : Cur potius medio notlis

momenti : in futilibus fiquidem occupari,

f

"P. 176

dormientes placuit intérfici ? & relpondet :

nil prorfus agunt, licét operosé videantur

——

Wt bifforieum quoque exemplum dormitanti-

omnia agete: & hi funt , ut loquitur Ter«

tullianus

M

*

2

-

248

w Diiïc-rmtïo XIT,

tullianus: fama uegotiatoret ,. e9 quia nil

decurfu, fluxüque deflitutz , qux càm ja«

Ampenfius habeant in defideriis , quàm au-

ceat in foveis, vitium contrahit, corrum-

ram fibi popularem aucupari ; . & revera

pitur, & putrefcit humanis inepta . ufibus

nonnifi auram manu capiunt, cum in va-

quaque repletur animalculis veneno | infe-

num opero(íi otiofiffimis occupationibus

&lis, GL noxiis: corpusenim otio marcefcens,

diem prodigant, tempüusque perdant; 6bi

& torpori indulgens tabe inficitur concupi-

nunquam vacant, quia toti in res exteras,

fcentiarum , ac plura fuppeditat vitiis fo-

ac vaniffimas effufi propria negligunt, fibí.

menta, quibus nutuit infaniam , fcité Se-

que utilia defpiciunt , féque immifcent a-

neca: Magni Imperatores cum mal? parére Ftif.55.

lenis; forum, toa(lrinas, trivia, ac bivia

militem vident , aliquo labore compefcunt,

frequentant per alienas vagantur domcs in-

&6 expeditionibus detinent , nunquam vacat

dagituri, quz ad ipfos nonpertinent, per-

lafcivire. difiriciis 5 nibílgue tam certum ,

inde ac muíce importunz , ac mole(tz,huc

quam otsj vitia negetio difcuti , qua enim

illicque volitant , ut. quid ubique fiat de-

ouum vitia fovet, & alit , negotium, íeu

prehendant; (emper vagi , jugiter inquicti,

labor diícutit; & proba defideria, quae otio

W.

plus foris, quàm intüs, & in fe ipfis habi-

corrumpuntur 5 foio labore vigent , & exe

coluntur.

tant; plus aliena curant , quàm — propria

procurent; hifce quia finguli dies ferian-

Non tamen à poenis luendis eximitur;

18

tur, vel funt nundine , deíides deprehen-

qui oti0 torpet , quia nocentiffima perpee

duntur in plateis, vel tumultuantes in foro,

trat in otio flagitia,

Jutfit Deus aequa po«

vel obloquentes in officinis ; quos tamen

na Haienies mul&tari , ac ]Jerichuntinos

v

$*

mentis inopia, rationis jaétatio , ac turbu-

Factes urbs Hai , €$ Regi

€j

lenta in rebus futilibus folicitudo non mo-

ius, ficut fzc:/(i Jofut 8«

Jericho, & Kegi sllius z. ded ( culpa fuit di-

dicum torquet , & prafertim accufantis con-

Ípar , cur non diffimilis poena? Jerichunti-

fcientia (timulus, quo graviter punguntur,

ni nil contra liraelitas tentant, íed timore

Ícientes nullam ab — ipfis aQ&ionem inchoari

ante certamen perculfi non fuére aufi egre-

hofnine dignam Chrittiano.

| 3on

16.

di , necurbem ingredi: Jerzchbo claufa erat,

Tertium demum otiigenus eorum efít,

atque munita timore filiorum Ifrael , & nul-

qui propria fepeliunt talenta, fuisque abu-

lus egredi audebat , aut ingredi : Íecus.Hai-

tuntur otiofiffimé dotibus: cüm enim in-

eníes non folüm egredi audent, fed etiam

genio polleant, ignavi marcent otio ; cüm

aggredi; manipulum profligant líraclita«

pollent fibi , & aliis prode(fe, nil efficiunt

rum, ex quibus fex fupra trigin'a enecti

adiuam, velpuoblicam utilitatem: coeli do-

cadunt, & plures vulneribus.faucii terga

za,quibus ditefcunt, defodiunt ; oblivione

vertunt, Q aliifuga fe dantes infliclis fau-

virtutem ;5 filentio rerum cognitionem; tor-

ciantur vulneribus :

lerga vertentes per- gofua v3

pore fcientiarum honeftamenta ; otio vir.

cuffi funt. à viris urb Ham , & corruerunt

rutum fítudia; inercid ingenii vires; fegni-

ex eis triginta fex bomines : Haienfes ex«-

tie mentis vigorem confepeliunt: adolee

cuflo otio di(lrictis gladiis fugientes iníe-

Ícunt non in finu mufarüm ,. fed in gremio

quuntur líraelitas, eósque fauciant , intete

inertiz ; non florent virtutibus in juverita,

ficiunt: Jerichuntini veró. timore correjti

fed languefcunt otio torpentes ; nil per to.

Íemimortuis (imiles, jacent con(ternati ; &

tum vitz defluxum moliuntur grande, nil

tamen easdem luunt poenas , ac Haieníes

copitant przclarum , nil meditantur | illu-

pugnantes, inlequentes, ferientes, faucian.

flre, arbitrantes, fe multum feciffe,(i nil fe-

tes,occidentes : Factes urbi Hai ficut fecifló

cerint, fi propriz indulferint quieti,

Jertcbo, cur igitur in diffimili culpa (imia

Verüm quamvis otiofus nil videatur

17.

lis infigitur poena? An quia flagitia non

agere, nihil tamen omittit malignitatis ,

minora perpetravit Jericho otio torpens ,

DA

easdémque proinde panas luit iners otiofi-

quàm Hai audacià congrediens: — Haieníes

tas, ac acluofa perveríitas; quia otiofus in

Iíraelitas perfequuntur , vulnera infligunt;

corruptz eruditionis gymnafio fcelera om.

*

La

cruorem fundunt, in virtutes armantur

nia petdifcit , & exercet, orrofitas enim ait

Jerichuntini verà. quia infami torpuerunt

le 2. Je-

GmM

Bernardus: Nwgarum eff mater , & noverca

otió, animo vili ceciderunt , & inerti ja*

eorfid. prope virtutum. — Foris quieti indulget otium,pa-

(680.

cuerunt ignaviá, easdem dedére poenas, ac

cem videtur excclere ; fed intus . fremunt

Haienfes ;. ut inde conjiciamus , quàm ne«

vitia, qua bella indicunt, quia ut recté Do-

fas fit flagitium otio immarcefcere , nilque

lybius: Orium perniciffmum eft, & fons , &

agere , cum aequé puniatur iners otiofie

origo feditionum omnium , & ut aiebat Sira-

Ecclef. a.

tas, ac perverfitas actuofa ; . quia cüm Jea

cides :. Mulrafh malittam docuit. otiofitas ,

richuntini intus jn urbe otio marcerent, vie

hzc enim nonnifi cladem intentans virtu-

tiis indulferunt, virtutes radicitüs evulfee

tum; proba omnia de(ideria. corrumpit ,

runt, pudicitiam jugulantes , verecundiam

verecundiam íauciat , mode(tiam depellit,

abigentes , mores depravantes, & vitia o«

& virtutibus omaibus infultat , linguámque

mnia foventes; bellum fuére Haienfes afe

Íolvit ad omne convicium;,quam nullo coér-

morum apparatu exor(i in corpora fugiene

cet fufflamine; pariati folet otium aqua,

tium , fed ferichuntini vitia foventes. bella

movc-.

Proba fruftrantur defideria nifi operibus nectantur,

249

moverunt in animam, »quam. iniqua cede

corripitque inertiam: Quid bic fl'atis POÍA. Maitb s;

virtutum proftrárunt , ut luculentius viti-

díe otiofi? plures proba concipiunc deíide-

um triumpharet ; ideóque a&quas dederunt

ria excolendi virtutes, fed labore perterriti

ponas.

malunt otio marcere, qu

ftatis vigere.

äm exercitio hone:

D

s. TL

In Egypto nox erat, cüm compedä de-

&T,

tenti otiarentur I(raelitz, nos veró licet dies

Bof s.

Segnities non praöd tantum cor-

jam appropinquaverit, fueritque jam exor.

mwmpit defideria, que concipiuutur in

tus Lucifer in cordibus noíiris, adhuc torpe.

eultura virtutum e. verum 68 animam

mus in lumine, & proba quz concipimus de.

énficit , in qua unà cum probis defi-.

fideria profligamus in limine. — Nuila graf-

deriis arefeunt virtutum

fatur in urbe peftis adeó hominibus noxia,

quaque plura inferat damna, ficut otium,

germirm.

quod hominem deftituit ornatu. virtutum ,

19.

On folàm proba corrumpit otium

omnique fpecie honeftatis. Videbanturt Zara

defideria, qua concipiuntar in vir-

G Phares maternain alvo antequam nati ftaz

1j

tutum Ííludia; verüm & animam

, dium nacti,ac de majoritate decertare : tem.

ipfam foedé inficit, ut arefcant,qua proba in

"E u

pus accefferat, quo Thamar geminum,quem

ipía germinant defideria , quz cum optato

conceperat in utero foetum , eniti debuerat,

deítituantur frudtu, divelluntur ; ideóque

lucísque dare ufurg ; cüm Zaratenellam dex.

E

ad hzc avertenda damna Deus rerum Con-

AHR

teram prior luci dedit; nondumtamen pror«

ditor in prima mundi molitione non modó

fus exertam detraxit, maternísque iterum

Gemf 22.

Adamum locavit in paradifo, ut operaretur;

vifceribus reddidit;'Im spfa effufone infane

verüm etiam fuis injunxit Apoftolis. Chri-

tium unus protulit manum,in qua obffetrix

ftus non folàm ut proba foverent defideria,

ligavit coccinum dicens : Iófe egredtetur

3oan.Ms,

fed ut ea laborum exer«itio excolerent opta-

prior, illo verà vetrabente manum egve[fus ef

tos datura fruCtus: — Pofui vos ut eatis , &&

alter : mirum fané, quód càm manum pro-

f*uctum afferatis , pati nequit fructu defti-

twaxerit, vix protractam recondiderit; fi

tutas arbores vinez innütritas ; & ftantem

cum fratre de majoritate certayerat exame

in agro ficulneam otiantem absque fructu ,

non folüm fuccidi mandat,íed exuri: cüm.

biens primogeniturz gloriam , cur quam

Zara prior mauum materno extraxerat ab

que hominem condideritad labores fubeun-

utero daturus eam luci íterum maternis re«

dos, eurn non putemus impunem paffurum,

condidit in vifceribus? an quia Zara enixing

fi nihil agat inerti torpefcensotio, fi tem.

majoritatem anhelaverat, & defiderium pri-

| Aju

pus prodigat, jaceátque inets , fi tota die o-

mogeniturz innutriverat; & cüm primüm

tietur ; praíertim cum jufferit ficulneam

ccepit manum porrigere, &ad labores eam

otiofam fuccidi, licét' ad infeccunditatem,

protendete ceffit ignavus , qui putabatu£

idémque otium cateras non pertraxerit at«

honeíto defiderio ambitiofas ? Fovit qui-

bores progerminantes : certé validiüs ho-

dem defiderium enancifcendi primogenitu.

minem puniet otio indulgentem ; & proba

ram, G ideo prior fe accinxit eam manu

;i

de(ideria , qua conceperat, (inentem defti-

rapturus ; fed quia difficultas ei obviavit

tuta fructibus; cüm neque vir unus nefciat

non modico fuperanda labore , maluit de-

la

OtiÓ marcere; torpore corrumpi , quin rnul-

F'

fidiá, cui per novem jam menfes maternoin-

tiplicem poft fe gregem trahat ignavorum,

dulferat in utero torpere, quàm excuffo otio

quos ab exercitio virtutum ad lutum trahit

exporrectá luci manu obvios vincere labo-

vitiorum.

29,

res: Ícité Rupertus in Catena; Duo gepuni

Hacque caufa, cur Jabel cum defluens

im utero Tbamar vepevti funt. difcordautes,

$

defes interpretetur , major natu ejus frater

Pt

& quafi de privilegio nafcendi contendentes :

4

dicatur Jubal; quod illeenim otium prafe-

;

& paucis interjectis fobdit: Iw ipfaeffufione

H

tulit in nomine, Jubal omine, & re praftitit:

infantum unus protulit manum ,. unus ille,

!

5

Genef. 4,

[

Et nomen fratris ejus Jubalz ipfe fuit pater

qui manum protulit , Judsus est , qui pri-

je

£anentium citbara , &f organo.

5i ipfum

mus legem accepit , 65 cui primum oporte.

14

duntaxat defidie nomen, oménque fegni-

bat loqui verbum Dei y at ille repulit illud,

tiei, ac nomen defluentis, urgere valuit fra-

a

& indignum fe judicavit eterne vite : mae«

[

trem ad pulíum cymbali, ad cantum citharz,

num ergo coccino illigatam cità retraxitz ni.

ad harmoniam organi , quid non poterit,

mirum Zataenixim materno adhuc in utero

qui jugi torpet otio? an non plenashomi.

primogenitutam defiderat; fed otio affuetus

Vl.

nun catervas potis erit ad füum pertrahere

manu luci exporrecla refugitlabores; am-

coenum ? Przfensyquaz fluit vita noftra, dies

' bit, fed torpet; anhelat, fed marcet.

eit paucarum horarum, in (uam nos pater-

Plures funt in mundo, quiZaram imi«

24«

familias vineam adduxit , non ut otio tor-

tantur, qui proba quidem concipiunt defi-

peamus, fed ut virtutum exercitijs eam ex-

deria honeítamenta . enancifcendi

fa

virtu«

colamus ; &quia laborem refüugimus otio

tum, lucem exambiunt ; fed cüm primam

].

indulgentes , meritó noftram re

laborum, ac virtutum, fe offerunt exercitia

r

Ferani de Affesibus Tom. H.

prehendgt ,

4

lan-

Diflertano XIT,

250

totum y videbis illicó audaciam » tumtdam

langueht illicó, &ab otio cui indulferant ,

nec latum unguem finunt íe abripi: manum

ue nominis ambitionem , fejJus vix fe tev.

porrigunt, ut aceipiant; fed eandem ftatim

rA fufhendit , molitur. ince[um. flupens, &

hs

retrahunt , fi vel minimus eisdem labor.ob-

pram&nvet; gradímque magis demonsirat s

ul !

viet; malüntque þr-oba ; qua conceperant

quàmexplicat, Hominisprobo excitati de-

defideria arelcere omni deftituta fruclu,

fiderio , fed inerti otio torpentis emblema

/qoàm excuffo otio per virtutum exercitia

fi pingas, Chamaleontem exhibe gradum

excolere, & optatos colligere fru&lus, — Sine

quidem promittentem ex deíiderio le. mos

cultura nec fegetes campus, nec racemos

vendi, fed greffum retrahentem inerti otio

!

;

vinea profert, quibus iile dire(cat in meffe,

torpentem : videtur quidem greffum pro«

movere , fed nec latum unguem ab eodem

Í

hzc defpumet in vindemia : fructus, quos

:

proba enituntur defideria fegeti perfimiles

abfícedit loco, quem occupat: gradum non

dixeris, culturam fi fubtraxeris, & laborem,

promovet, nec pedem movet , quo ofcitanti

|

unà cum otio priüs marcefcunt, quàm colli-

aduletur ignavig, Quot inter homines Cha-

antur fructus probi defiderii ; hos fructus

maeleontis induunt naturam ? probis affecti

|

collegit, & guffavit Jacob Patriarcha; fed

defideriis, plura fpondent, & quidem magna,

labore fraétus, die uftus, & no&le rore per.

& infignia; & plerumque ad egregiaetiam 1e

fuíus, & quicum baculo Jordanem primüm

fa&a accingunt, cüm tamen labore perterritá

;

& otio marcentes nunquam quidquam ag;int,

. trajecerat ; duabus infleuctus turmis tum

filiorum, tum atmentorum redux pertran-

quod defiderio refípondeat: íicque defideria

diu innutrita inerti otio fallunt, & falluntu£

$8e565,13e

fit: JDie, motáque eflu urebar, ac gelu ,

ä

In

qui ea concipientes, negligunt.

fugiebátque. fomnus 4b oculis meis,

1 3"!,'

baculo meo tran(irvi Jordanem iflum,G nunc

Nileft quod citiüs proba , quae conci-

24«

MP, h

cum duabus turmis. regredior.

Qui veró

pimus defideria, corrumpat , .quàm iners

|

[

ut otio indulgeant , laboribus parcunt , quo-

otium ; imó non proba duntaxat defideria,

vis fruftrantur virtutum fructu, cüm otium

verüm & mores ipfos labefa&at ,. ad vitia

nonnifi vitia foveat, ilsque faveat,

Impie-

viam emolliens, & etiamtrahens : &heze

Astb.20, |

re magpis defideriis mentem perinde eft, ac

cauía fuit , curinter feveriores à Dracone.

Chamzleontem zmulari ;

animal eít Cha-

fancitas leges ea perhibeatur, € quidem op.

l

maleon nomine quidem grande , plenóque

portuniffima ; nimirum uf orfj damnati, ca*

t

vocabulo ingens, fed re, & corpore perexi«

e

pitepunirentur ? videtur fané acerbiori fups

*

plicio mulétari otium,quàm mereatur in ipío

|(

gua beítiola, quaqueà facrificiis arcetur

lf

Levitil, My&ala, Cbamaleon , flelison , & lacerta, &

culpa, càm non fit hzc valdé noxia.Sed à vero

defle&lit, qui in otio culpam non invenit val-

f«

talpa, bac omnia immunda [unt , cámque

omse immundum ab aris, ac facrificiis exclu

dé noxiam: eftenim otium vitiorum . omnie

dere:ur, etiam Chamaleon arcetur;. íed cur

um Gymnafium, in quo ut recle aiebat Mare

chamaleon? anquia perindeac cibum, quo

cus Cato: Nil agendo bemines, malé agere

afcitur,nomen affectat ventofum? grande

perdifcunt.

it otii inertia quidquid -probi-

2$e

gï

quidem,ac tumidum vocabulum,fed a&re in.

Extingu

flatum, perinde ac vento innutrita beftiola :

tatis praeconcepta defideria fecum trahant ,

Mub

anquia nonn;fi odibilis fit, cüm notà inura-

quia elt otium mencis inertia, virtutis laffi-

tudo, Ichola improbitatis, genus malitiz,

tur exiguitatis; G pra cateris animantibus

nomine zqué ac omine ventofiffimé fuper-

radix nequitiarum , fons vitiorum , fomes

0

biat, aurá duntaxat depaítus ?

libidinis, fpes gehennz , & quafi quedam

*

23.

Aliter tamen fentit Tertullianus, ubi

aterng Ífalutis defperatio:

*

enervat enim

L

Lih.de 94lli? 13 notatu dignum afferit, quód Chamzleon

vires ad. virtutem , probitatem | defiderij

GHP.. 3.

corrumpit; robur animi frangit; fanclita-

i

femper fpecie gradum . fpondeat , greflum

romittat, cüm feré nunquam pedes mo-

tem abigit; bonos mores profligat ; nau«

veat : & Íymbolum exhibeat viri defide-

Ícam inducit ad culturam probitatis , fomie

q

rantis, fed otio torpentis 5 vellet. quidem

tem ad indulgentiam vitiorum , faítidium

i

honeftamentis infigniri virtutum ; fed labo-

ad ftudia virtutum ;. ac propterea fit otium

te in earundem cultura fubeundo deterre.

profcriptio fanétitatis, probitatis noverca,

f

tur; probé defiderat, fed-iners torpet ; &

transfuga virtutis , GL arx omni prafíidia-

lo

perinde ac Chamaleon ad opus, motümque

rio milite deftituta, & — hoftium expofita

$

licér. videatur fe accingere ; . heret tamen

licentig , paucis,fed fcite S. Bafilius? ezium oj e. g

)

, femper iners : quandóque Chamzleon aére

praceptor esl omnium vitiorum, cui confonat Hezamer.

luv

libratur quafi grefíum promoturus , fed vel

S. Joannes Chry(oftomus inquiens :: Osspem Homil.15 p

k

minutula atomus per àéra difcurrens obicem

malitiam edocuit otium : ex quibus praemiffis

Genej,',

h

injicit, quo greffum nori explicat ; fedolci.

rité infertur, effe otiofitatem peftem virtue

t

tum, fomitem vitiorum, fepulchrum probi.

taüs fao fe implicat inotio: fcite Tertullia.

m

nus; Capit & alia befliola verficulum.de me-

tatis , fontem putidiffimum . improbitatis;

Vil

diocribus oppidà.fed nomen grande : Cbama-

& otio marceícentem , gehenne | candidae

lu

leontem.qui audteris. baud anté gnarus jam

tüm, & extorrem beatitudine, ac coslefti

LU

zimebis aliquid amplius cum leoney at cim

pattia: unde moner D. Bafilius: — Nos it2-

i

effenderis apud vineatm , fermà fub pampiue

que uobis dormiendum y ue ob brevem . defi-

dium

Proba fruftrantur deüdcria,ï nifi operibus nectantur, - 2gt

vitiorum inquinamenta : lafcivire in otiá

diam fpes magnas amittamus : cÓ quia (it

otíum vera Ípei amiffio, & quzdam veluti

gymnafio perdifunt, ac carnis indulgere

diffimulata defperatio,

illecebris, otio qui torpent : eft enim oti«

26.

Eft otium gehennz ianitor, ac dceemo-

um vagum, garrulum, blandum, fagax; pe-

hinc. Chriítus ait : Cá» ime-

Maith,l 2«

num quies ;

tulans, audax, & prime , quas dictat, praee

mundus [piritus exierit ab bomine , amóu-

lectiones , funt deturbare verecundiam, exe

lat þer loca arida , querens. requiem , &

terminare modeítiam, diíciplinam fubfan,

non invenit. tunc dicit : revertar in. domum

nare , mores corrumpere, innocentiam con-

wicam , € veniens inuenit eam. vacantem ,

ftuprare, & linguam ad omnem exacuere

Ld

£unc vadit , & affumit feptem alos [piritus

nugacitatem , ad omnia acuere convicia

L

fecum nequiores [ey & intrantes babitant ibi

eleganter Valerianus Nicienfis Epifcopus

Honmil.4à

& fiunt. noviffima bominis illius peiora prio-

ait: Orrofa funt femper infrutiuofa collo-

gibus,

Quia hoílis tartareus quamvis to-

quia. filis rumoribus expofita,

Qui auten

tius gehennz torreatur incendio , omnibtis-

putandws eff otiofus cffe fermo ,. mifi ignarue

que inferorum tormentis excrucietur 5 ad-

rationia, &6 nuntiuc fal[itatie, cttiid fiudg eff,

huc audacler prafumit requiem quarere ;

*

aut ridenda confingere, aut de tucertis

ul

& otio indulgere

*

.fed ubinam requiem

ä

eerta feutire.

n

quzrit , ubi eo fruitur otio, quod fit illi le-

vamini 2 certé nuuibi otium levamen ad-

5 IV. !

fert preffurze erumnarum , nullibi rigorem

temperat cruciatuum :

quz igitur erit doe-

Otium in boc efe operofeffismumto,

monis requies ?. fi vis Ícire ubi malignus

In 7evem, -

uia t0tius malitie feeuam comlruit ,

quiefcat Ípiritus, te docet Hugo inquiens:

& aperit y 8 impietatis protervus peda-

3 €4p. $7«

ANolite lare otiofi , quia ad domum vacan-

-

gogus fcelera edocet omnia.

t

tem unde exvoit Diabolu , revertitur,&s ba-

Acilé conjicis, effe otium non folüm

PLP

bitat , càm feptem fjuritibus nequíoribus, D'

fWnt noviffmma bominis illius peiora priori-

F

probi defiderij peftem, fed & malitiz -

bus

.

.

Ícenam , impietatis pedagogum , ma«

ä

1 Mattb.20.

unde Chriftus, Quwi bic jlatis toto

die otiofi ? quia homo vacans, G otioíus

lig*'vnitatis fomitem , nugacitatis fontem,per«

ver(itatis ofhcinam , ac vitiorum omnium

^

ita vitiis adulatur , ut malignus Spiritus plu-

gymna(ium.

Quamobrem vel in

ipfo

rimo non indigeat labore, ut hominem otio

torpentem inducat ad fe omnium vitiorum

mundi conditi primordio voluit Deus pro-

toparentem ab hujusmodi otii gymnafio at«

inquinandum cono ; quiacüm otium per

cere :

Tulit ergo Dominus Deus bominem, Genef, 34

fe otio indulgentem pertrahat in vitia om-

Wia; cacodemon in viro otiofo nullum

€ pofuit eum in paradifo voluptatis , ut ope-

raretur , & cuslodiret ilum, « Quid? quod

quafi laborem impendit , ut videatur ipíe

quiefcere: deliciatur hoftis tartareusinho.

rernm Conditor Deus primum in paradiío

hominem collocat, delicijs ut affluat loci ad-

mine otiofo, & vacante otiosé ; eít autem

otio indulgens veluti doemonis domus, fed

omnem confiti amcenitatem , & ítatim la-

i

À Muhb.n.

vacans: Rewertar in domum meam. Et've.

boribus eum addicit? íi non finitlabor,quo

niens inuenit eam vacantem , otio fcilicet,

corpus defatigatur, &laffitudinem contra-

quia nihil in manibus fuis reperiunt , qui

hunt laborantis corporis artus,ac membra,

*

delicijs. frui , voluptatibüs deliniri, cur in

j

otio indulgent , unde David Pfalm. 7 . Dor-

mierunt fomnum fuum j && nibil invenerunt

paradifo voluptatis pofuit Deus primum ho.

minem, ut operaretur? pulchré S. Am.

in manibus fuis , otio qui indulger, fomno

fruitur, & omni fraudatur mercede.

brofiusait: |Quamuis paradifus operibus Lio.de $ar&h

L

47.

Sibi igitur vel maximé complacet ho-

ruralibus non egeret ,. tamen — quia primus "^

bomo lex pojleritatis futurus erat , ideà

ftis tartareusin homine otio induigen:e, in

s*

legitims etiam in. paradifo [peciem fufcepit

quo perinde ac in propria domo vacante

laberis , ut nos ad operationem ,. && cufio-

deliciari videtur, quia tam ingens eft vitio-

eumcolluvies ia homine otiose vacante, ut

diam aeliti offci] . & bareditarie fucceffa-

fit qua(i doemonis laxamentum, ac tormen-

nis munus adfiringeret.

Cüm effet para-

)

difus terreftris à mundi conditore ad om«

torum levamen : hinc demon requiem

quzrens, in homine habitat vacante, inquo

nemconfitus elegantiam , operibus ruralia

bus hominis incolz non indiguit, fuit enim

ipfum otium ejus funt delicize , ejisque vo-

! il é U

hortus ille foli amcenitate ridens, aéris tem-

luptuofa requies : ita eft homo inerti tore

( fa.

peícens otio requies eft cacodcemonis, cüm

perie arridens, deliciarum quà corporis, quà

; fa.j

endatlaboris, ut ei vie

animi refertiffimus,

parum vel nihil 1m

$ n

tia (uadeat, ac per

;

uadeat , cün ipfum o«

Fuit enim locusin primis amcnus, fitu

&ys

s

tium officio fungens doemonis viam ad ipfa

precelfus, fpecie eximius , omnique deli-

ciarum genere affluens , partim in pláni-

vitia emolliat, ac pertrahat otiantem ; imó

nulla doemonis perniciofior tentatio, quàm

tiem exporre&tus , partim in colliculog

molliter affürgens, vernantem frugiferarum

otioía: de(idia, que blandé trahit ad indul-

hod MA OE UM

arborum utrinque explicans feracem co4

gentiam carnis , fenfuum oble&amenta ; as

lia

piams

E

Vïrani de 4j'e&i6w Tom, H,

242

À

Diflertatio XII.

piam ; ibi pratorum, herbefcebat. vitiditäs

Principes fpeciofo pratextu folertiüs vacane

intern

P2l

iC2

di regi miniimaoaitatem à laboribus com

nuum florum varietate pi&ura!a "

ut verna teimperies perpetnam ibi fuam po-

munitatis; voluic DEUS Adamum omnium

fuiffe fedem dicerezur 4 imó etiam reliquz

crearurarum — Principem flatim — labozibus

aí(fuefcere, ut reliqui in mundo Principes,

anui tempeflates , cum &flatis beneficio vi-

derentur ariflze molliter flaveícere ; & au-

& Prafoles hereditarie fucceíffionis offi-

cio adigantur ad opus, quod velipfius

tumnus ob gratam olivitatem,vitésque diffu»

Íía corymborum luxurie coilibus inferpen.

DEI eít cuítodia ,. quà homines vigili cu-

, dutt

tes, pramaturis racemis veílitas , ípu*

flodiuntur curá , quia ut reclé ait Sophoe

*

mantem exhiberet vindemiam, . ^Cüm igi-

cles in Iphigenia

LJ

" DEHS otiantibus baud

AE junit,

L

tur operibus ruralibus non indigeret locus

a[fflit : forían timuit DEUS, ut huraano

loquar modo, ne per indulgentiam otij or»

T

ad omnem coníitus amoenitatem , cur po«

fuit DEUS Conditor in illo protoparen-

natum exueret Adam virtütum , quas ipfi

tem , wt eperarerur ?. ne. failicet fi. pri-

indiderat; & ideo premature laboris ie-

gem , & ipfi, & toti ejus pofteritari indixit,

mus homo nil egitlet , otiari vifus fuiffet,

etiam in paradifo , & docente.otio malé

De cclli Gymnafto fcientiarum | encyclopee

tametfi . de colli fchola

agere didiciffet ;

dià, omniumque virtutum honeítamentis

imbutus fuerat Adam inftrudore Magiftro

docente DEO Magiftro miris fcientiis, &

exceifis virtutibus imbutus effet Adam, o-

Deo; & nihilominus timetur , nefíi oti9

torpeat, fcientiasanimo impreffas obliteret,

mrique virtutum honeflamento ornatus ;

adHuc quia fortaffis timebatur, me in otij

ac virtutes exuat; non dejecit igitur labor

Gymnafio virtutes dediíceret , G vitiis pere

protoparentem ab innocentize flatu, fed o*

versé infirueretur , recte pofusz D ELIS prie

tium avertit, ne deíidia lenocinio à fua core

rueret felicitate.

4

mum bominem 12 paradifo voluptatis ,. ut

Sed fi arceri omninootium in innocene

I,

eperareiur , & cuflodmet ium:; quia fi ab

ovecribus vacáffet , otio indulfiffet , à quo

tie ftatu debuit, ne defidià torperet pro-

vitia haufiffee, INon igitur Jabor, quo pri-

toparens, cur DEUS iple confurumato fexe

mus homo tellurem illàm excoluit, feüci-

tidui opere voluit die mundi feptima otiae

L]

tatís, ac innocentz abegitftatum , fed otij

ri; quam hominum quieti deítinaverat ?

Et requievit . die feptimo ab omni opere , Genef, 2.

perverfum Magifterium , noxiam pedago-

giam cxclufit, ne defidiz lenocinio ab apice

quod patrárat,

Quid, quoód DEUS cüm

)

furma felicitatis dejicererur? non enim la-

otium abigat, nc Adam . defidiá torpéat;

bor ille, & f«li cuitura ullum attulit mole-

ceflat poftea ipfe ab opere ? Annonquod

ftiae fenfum , fed otij prohibuit indulgen-

Magilter verbis docet ; altiàs firmat exeme«

ple? quid, quéd nolit, Adamum ozio indule

tiam: labor enim primi hominis non mi-

nuit delicias, quia ut fcité notat Hugo Car-

gere, cüm DEUS ipfe otietuz in quiete ciei

uomodo dicitu: DEEUS ab o-

dinalis fecutus commentationem S. Augu«

ieprimz ?

Genef,in 2,

ftini

.

.

mni ceffare opere , fi Chriftus Joan. f lo-

ää

Tulit bominem extra paradifum for-

amnatum , ut ipfe bomo opéraretur mon labo-

quens de Patre &terno — fatetur , cum jugi

detinéri occupztione, G nunquam ab opere

riosà , fed deliciosé , . & fic Dominus custa-

diret illum : — quàm tuta, quàm fecura ho-

defiflere «

Pater meus uique modo operae

E

iinis vita, cujus vel ipfe DEUS eít cuftos:

£ur, G ego operor: nimitum eft Deus actuos

1

Íus; & perpetuó operatur; nonenim Deus

ficut cuilibet homini Angelus defignatur

tt

fpecialis, cujus concreditur homo tutele,

nofler otio torpet , ficuti nugatorius , &

futilis Epicureorum DEUS, de quo Tertül.

)

ita DEUS cuftodem voluit fe Adami defti-

D

lianus: 44ffeverant Epicurei DELLM otiofums n "Agologiz,

pare: fin vcró quaras quomodo DEUS cu-

à

ítos hominis protoparentem | cuftodierit ,

G inexercitum , €8 ur ità dixerim neniiutwa. 6^« 47«

.

bumanis rebus

*

non enun DEUS nofter -

Q

habes : Tulie bomiuem extra paradifum for-

[

satumy, ut ipje bomo oyerarctur ,. 6 Deus

hac torpet inertá , hoc marceffit;otio cüm

QQ

euftodiret illum : niairum divinz arbitrium

Genef. 2. dicitur requieviffe die feptimo ,

E

áàb omni opere, quod patrárat ; quia Deus

cuhodie eft, hominem laboribus, ac operae

tionibus def'inare ,

ne quem

innocentiae

etiam in ipfa operis ccífatione non otiatur;

Íubditur enim ; eeffavir ab emui opere [uoy

L

Ítatus felicitaret , orij torpor depravaret ;

U

ultodiz, ne

quod creavit DEUS , ut faceret ; xl

|

( jugis occupatio divinz inilar c

(

à Íclici virtucom flatu dejiciatur ? Deus enim

rüm' ereavyit,non uc ipfe otiaretur , led £

faceret : . quid iterum íaciet ,^ fi omnia

&uítodit occupando , quos otium perderet

sm"c "

MT

tory«ndoyac otiando; & ideo vel inipío pro-

&reàvit , qua condita voluit ? & hacne-

41

toparente totam voluit Deus pofteritatem

que emendatione , aut mutatione indiguee

rint, cüm deprehenía fuerint valde . bo«

|

g)'

edocere , quantz fit lábor , feu occupatio

Cred4o

f

uülitatis, & quand otium damni,

nà ? Scite Hugo Cardinalis ait :

Hs

vit ut faceret ,. boc esl de jsdeza. «reatue

3e,

Fuit Adamus totius humani generis

üt

Princeps 4aDEO conílitntus ,. ac propterea

Yis, quas condiderat alias ia gsdem.s

age

futnrorum Principum primum exemplar, ac

produceret / [pecsebus : igiur ceffavit ab

éret ,

dlg

Vivs4dea 5 QLne libi perluaderent Reges, &

omni- opere, quod Creavit , ut fac

om

Íeu

at

Proba fruftrantur defideria , nifi operibus ne&antur. — 253

feu ut individu'akin quavis fpecie cum vege-

tiari , quamvis aliquid femperagat, nimirum

tabilium, tum fentientium produceret, ac

putrefcat ; quia cum putre(cere fit deficereà

multiplicaret ad mundi ornatum , ad vices

[ua natura , eft quoddam otium , quo vel ipía

temporum diftinguendas ; ceffat die (eptimo

aqua fuo otiatur in otio , cum corrumpitur

rerum Conditor Deus ab omni opere, ut

quotquot otioindulgent; adhuc in otio otians

Opus inchoet, ideóque otiatur, ut agat; G

tür , quamvistorportstabeconfecli , concu

Otium nos edocet negotiofum ; ne in ipfo

pifcentiarum, ac voluptatnm carnalium ine

torpeamus otio, fed otiantes recté agamus ;

faniamfoveant, quia nifi torpor excutiatur

Lih, de con.. pulchre S, Bcrnardus.

Re£là Sapiens bor-

otij, facilé infurgunt rebellantes rationi con-

! Jiseras,

cupifcentiz : hincait Seneca moris fuiffe a-

[

tatur [apientiam [cribi inotio cavendum ef

e £n 0t10 otium fit.

pudprifcosImperatores , otium przfertim

325

Oüari quidem licet , fed otio aQlivo :

in militibus excutere, fi rebellantis diífidij

. & nontorpente in otio: id defiderat Bernar-

fufpicio oriretur , ait Seneca, ^ Magni Im-

Ejift, 56

dus, ne otietur homo in otio , fed aliquid

peratores ,cim malé parére militem vident ,

agat , dum otiatur, sítque hominis otium

4liquo labore compefcunt , & expeditionibus

actuofum,

Cavendum enim eíl in otio oti«

detinent, Otio, qui indulget , addit ipfe ,

um; quia orzum , G vitium cognata nomie*

non fihi vivit , fed rurpifmumn , quod efh ,

na , re vix dillant, efl fiquidem otium , fi

Ueniri , fomno , libidini,

E

otietur in oti0 omnium vitiorum ufitatum

polvinar, lmó íi aliquid agat , quia per-

$. V.

versé agit, luxuriam fovet , cum fit libido

otioforum negotium ; verüm & tunc dici-

O uod in otio otiatur oliþm, "0n jä-

tur in otio otium otiari, quia proxima fibi

funt mbil agere , & malà agere , otiari, &

Jum pmäzz in bominibus culture etiam

jl

luxuriari, ut cecinit Poéta ipfe

Additla virtutum torrumpit defideria * cge

rüm & urbes ip[as otio torpentes fus dde

Queritur .»Egy/ibm* , qumre ff* facia

que vertit , ac vadicitiis evertit,

]

Adulter ?

)

On folüm quód inotio otiatur otium

!

35

In promptu caufa :/Z » defidiofus evat,

probain hominibus etiam virtutum

, Gu

addiétisculturg defideria corrumpit;

|

EL

Otiari in otio non eft 3 quavis vacare

verüm etiam urbes integras evertit;ac perdit:

a&ïonck » €üm ab otio pleraque libidinum ex-

cít fiquidem otiofitas mater nugarum , ac

Cienrur incentiva , sítque ipfum otium ,

vitiorum foecunda parens, & omnium vittu-

quod otiatur in otio , favilla libidinis , pettis

tum fzvanoverca, & mens otiofa in fexcen«

pudicirie, defirnctor probitatis , & corru-

tas facinorum furias facilé difcurrit, Ceffa-

ptor recti cujusvis defiderij : nifi torporem

vit abfoluto fextidui opere Deus mundi Con-

omnem excutiant, qui proba nutriunt defi-

ditor, & reqnievit die feptimo ab univerfo

deria , hisce facilédeflitnuntnr , ficut eniz

Opere, quod patrárat , non ut otiaretur in

ait Bernardus fermone de S. Andrea , per. 7;-

otio , fed ut per impertitam benedictionem

5

7;HAm fentine aqua latenter intrat. , €$ ex.

fanctificaret diem feptimum,

Et requtevit Gezef. 2,

erefcit, donec navis per nautarum incuriam

die feprimo ab umiverfo apere , quod patráe

demergatur 5 $ta ex otio , atque ignavta »

rAt , & benedixir diei foptimo , 4 [anklific am

togitztionts prava , 6 concupifcentie multi-

vit ilum, qua verba expendens Theodore-

ub . odl d

plicantur , donec navis cordu eu (uecumbens

tus ait ; Dzes feptimo $n creationi locum lav*

u^ft. of

€

n peccato periclitetur ?. fuit mellifluus Do-

gttiai 05l benediclionem , me folus dies ille p i

D

Gen?j.

, Ia Aphgt

&or orij oziantis inotio infe(lifimus hoftis ,

cateru bonore careret ? cüm enim (cx pravij,

j p ]

quia ipfum non latuit , etfe tineam ,

ua

qui fluxerant dies , fatis, fupérque honoris ,

j

proba quavis in corde przconcepta defideria

accommendationis ex opere in fingulis patra-

l

corroduntur, vitiaaccerfuntur, hinc fcribens

to fuerint affecuti: & cüm die feptimo nul.

adfratres de monteDei, ait: Orzniumten-

lam é nihilo extraxerit creatüram , ficut. in

$

tAtionum, C cogitationum malarum colluvies

przecedentibus , ideó feptima dies , quz ho.

efl otium , [umma mentis malitia , malorum

l

minum quieti , & otio deftinatur, licét ope-

/

omnium [entina ,mors antma,. Utque olten-

ratione deflituatur , qua nova 10 mundum

deret, quàm (it cavendum caftitatis cultori ,

[4

adducatur creatura ,' quamvis nulla operis

ftudiis addicto virtutum otium , quod in o-

commendatione fignata fuerit , fed deftituta ;

7j

r

Serm, z.. tio otiatur , ait de modo bene vivendi: /g-

fuit tamen divina benedicliorie , ac religiofä

xuria citó decipit bomines otio deditos , &4

ja

fandlificatione infignita : & ne die mundi

gravius urity fi quem oti

À

ofum iuvenit iudw-

feptima otium otiaretur in otio , loco opera.

Jirta , & labori cedst.

tionis Numinis fübflituitur fanlificatio , &

34

Quamvis aliquid otium agat, adhuc di-.

"L

divina benedi&lio , ut quod deeft operis , fan«

citur otiari in otio, quia nil agere , & malé

&ificatione fuppleatur: quz fluxerant pra.

j,

agere perinde eft ; cüm tempus femper pro-

cedentes dies plurimum hauferunt benedi«

digatur , ac malé impendatur : aqua etiam

€&ionis , acfanctificationis ab ipfo opere, quo

omni defílituta curfu, licét otietur flagnans

Deus Conditor fingulos voluit infignitos :

Anfovca, adhucdicitur abfque qu motu o«

dies autem feptima Numinis, &hominis de-

[i 3

fiinat;

lsls cmA o

254

. Diflertauo XII,

flinata quieti , ne otium otiaretur in otio,

präccïferint ; coperunt & campïmäturä

Íandliüs benedicitar , & folemniüs fanctifi-

flavefcere fegete ; neque arbores priüs deor«

catur , ut divina fanctificatio honorem fup-

fum radices egerunt , poflea ftirpes in altum

f

pleatreligiofum , quem otium, fi fuiffecin

emiferunt , nec ramifoliorum «apillamene

Pf

tum priüs diffuderunt , quàm fructus pro-

V

Ineab. i;

otio otiatum , abí(tuliffet; (cité Chryfofto-

mus, Quid igitur ? mon erant , € cateri

merent ; fed hecomnia conjunctim unóque

Gepef,

Imó extitee

L

dies beneditis ?. etiam profectà ? fed fufficie-

temporis puncto proruperunt.

bat illis pro omni benedicizone , quàd in. fin-

runt etiam genera omnia metallorum, foffi-

ji

gulis ills ereature produllefuerunt ; && ided

lium , lapidum , ac mixta ex elementis, quz-

1

fi

non inquit , & benedixit : n folo autem boc

que vità deftituuntur : & prze caeteris terrae

f[tprimo die boc dixit, & benedixit : nimi-

tractibus fuam deprompfit elegantiam , flo-

P

rum reliqui dies plurimum fufceperant ho-

ridámque ameenitatem paradifus terreítris ;

[^

noris, & commendationis ex opere in fin-

hortus fcilicet voluptatis , quatuor irrigatus

r

gulis patrato: prima (iquidem die procrea.

fluviorum ex uno,eodem fcaturentium fonte

Wf

tum eít & nihilo columempyreum , fuam à

limpidiffimis laticibus.

f

mirifici fplendoris copia hauriens nomen.

Quartum diem commendabilem effz-

2

880

t

claturam , é(tque empyreum , Dei thronom,

cére , ac illuftrárunt tam diurna in fole mundi

j

avgufliffima divinitatis fedes , & futurum

lampas, quàm nocturna inluna; ac reliquee

Pl'

beatorum domicilium : & unà cumfulgen-

ftelle micantes in coelis veluti pyropi , cce-

tiflima illa fede evocatz é nihilo fuerunt

q

lum perinde acgemma diftinguentes,ve! flo.

menüum, quas Angelos vocamus , corpo.

rentes ut roíce vernantes,ac ornantes:hinc fue

/

riscraffitie carentium , & ab omni difcrera-

um duxére initium dierum, noctiümque di«

!

rum materia innumerz propemodum My-

Ícrimina; quadripartita anni tempora$teme

il

riades: imóe nihilo etiam prodiére die hac

peftatum figna, prognoítica , &eeperüntque

[2

prima terra, & aqua in globum unum coa.

aequé fub terra, quàm in extima ejus fupere

f

leícentes, quamvisnullo formarum ornatu,

ficie vegetantium femina fuas depromere dis

)

nec plantarum virore, nec florum varietate

vitias, elegantésque virores,

420

diftinctum , fed undique tenebris involu.

Quintus dies fquamigero pifcium gregi ,

32

tum ,. donec divino imperio lux quedam

volucrümque turmis cum natalia dederit ,

copiffet in áquis coruícare,

»

fatis & ipfi contigit honoris: uttümque enim

1l

3 6.

Secunda dies illuítris fu

it ob conditath

& pifcium , & volucrum genus fuam aqua

[

lucem ; quamvis rudem , & imbecillem ei

fzcunditati originem debet ;. fiquidem à (inu

l

Íupparem , qua cüm abeunte noéte dilucu-

aquarum profiliit quidquid vel pennis aérem

Es

lum inftat , G crepero nitorenoftrum (olet

fecat , vel pinnis undas traigcit.

-

tj

emispherium clarefcere : Orbes itidem cce-

- .Sextus demum dies fatis illuftris,& com-

49*

letes, feu firmamentum , aliique coeli exie

mendabilis fuit ob tot animantium fpecies ,

K

$ii T,

flere fuerunt juffi medij inter aquas fuperio-

jumentorum , acreptilium genera é nihilo ,

res , Íeuchriílallinas ;; & inferiores , feu

[/

ad lucis tradu&ta ufuram : & przfertim cum

elementales ; nullis adhuc fyderibus fulgen-

hac die effictus ex humo homo fuerit , cui

ü

tes , neque externa incitatione circumacti :

Conditor Deus fuammet impretfit imagi-

b

nem , cüm animam infpiravit intelligendi ,

Le

duo itidem primigenia corpora prodiere , aér

d

exaqua; & ignis ex aére; ignis in fublime

appetendi cum ratione, & reminifcendi fa»

tor

avolavit ; a&r naturá fpirabilis totam terra-

cultate preditam , cateri:.que decoratam

quei globi extimam fuperficiem ambiens oc-

g'atijs ; ac ornamentis primzvz innocentiz

TIs

d

cupavit fpatia per fingulos intercapedinis tra-

cum pleno in ezteraomnia animantia domi-

Cus,é cerraad celum usque protenfus; aqua

natu.

T

Cüm igitur fex dies fuerint finguli

terra infidec; & terra aquis circumfufa me-

aliquo infigniti opere , quo plurimum me«

lr

he

diam mundi occupat fedem.

rerentur cormendationis ; fubíecuta fuit dies

37*

Dietertia fluétuum aquarum , ac tellu-

feptima otio, & vacationi deputata , qua

tis fublatá confu(ione coepit ex undis tellus in

tamen, ne fuo deítitueretur honore, & ne

[

fpeciem ingentis orbisglomerata emergere ;

otium otiaretur in otio , benediclione; &

&

& aquez ipía in cavernas recefsére , ac in ma-

fan&tificatione divina

,

Tk

contra defidia i/n:lultus

ria, flumina , paludes , flagna fecoarctá-

premunitur,

€0

runt , diícretisab habitabili tellure fpatijs:

Chriftus Di

fcipulos cüm antea appelláf-

4 Yo

häs

hac enira die coepit tellus divino obfecuta

fet Sal terre, & mundi lucem poftea,cos in-

&l

mandato , herbis veftire prata , & fructus

ftruens , quomodo fe debeant gerere , ne quae

Q

profundere: ceeperunt etiam arbores foetibus

proba concipiunt defideria , fuo fruftrentur

tit

gravidati, campi fegetum copiá , ac denfita-

fru&tu , ait. Sínt lumbi veffri pracintli, Ef ruc. vs;

ICF

te fluctüare ; margiaes , ac ripz fluviorum

lucerna avdentes in manibu vefiris , quze ver»

Vej

eleganti flirpium varietate ornari, & terra

ca expendens Tertullianus ait ; Swceingere Lib. 4. eone

omuoem depromere herbarum varietatem ,

rig

debemus lumbos , id efl , expediti e[fe ab im-tra Marcis-

UL

10

florum elegantiam difcolorem , plantarum

pedimentis laciniofa vite , & implicate, quaet? eap29,

?u

multiplicitatem, ac frü&tuum copiam, quam

vetà fit hec laciniofa , & implicata vita 2

t

vis aratio fationem , fatio occationem , oc-

certé non aliud , quàm vita mundi negotijs ,

ln

ca:liq lartiionem plantatio putationem non

petveríis deliderijs , & cupiditatibus, carnis

lab«

que

G

L

fj

. Proba fraftrantur dehd&rïa, nifi operibus nectantur, 265

Jfe

que illecebris irretita : ab hisce laciniofze ,

m

quia tamen ip?futuro merces dcerit, þ-..c,æ"leüi

& implicatz vite impedimentis vult Magi-

gloria deftitnentur , ideó quafi otio torpen-

e]la

fter Chriítus fuos difcipulos, & fideles ex-

Ü

tes , ac dormientes ; nilin manibus fuis in«

peditoseffe , ut eorum lumbi (int przcincti ;

ventent.

i

x.

Jle

verüm quia non fufficitlumbos pracingere,

Hinc etiam Apoftoli denocte laboran:

43*

là

& probaconcipere , ac fovere defideria, ne

(f

tes,vacui mane reperti fuerunt,

Praceptor. g, s.

hzc otij torpore corrumpantur , addit , &

Q«

per totam notlem laborantes nil cepimus *

ducerna ardentes zn manibus veflria ?. nimi-

per no&turnos laboreslaciniofa , & implica-

re

zum vult manus noftras lucernis inílructas ,

Q«

ta hujus pra'fentis vitze denotantàr negotia ,

non tamen extinétis lycnis, & otiantibus ; (ed

qua cüm ad ultimum verum finem , in cujus

3

ardenübus ; acoperantibus, neotium lumen

affecutione proba noftra quiefcunt defideria ,

u$

extinguat virtutis , probíque defiderij ardo-

non dirigantur; fed ad commoda morralis

&

rem , ac exculte virtutis abigat (plendorem ;

hujus vitz in(titnantur ; nil fecum trahunt ^

imó non fufficit , fi excuffo otio manus ope-

a,

mercedis, iX per totam noclem fic laboran»

L

rentur , fed ut tales efficiant operationes vir-

tes nihilcapiunt, quod ipfis profit in eter-

di

tutum, qua cateros illuminent , ijsdámque

na vita ; ideóque ita laborantes otio pariane

&

iter oftendant falutis: fcité Theophilatus in

tur torpentibus , fuüimque dormientibus

0a

prafatum textum Luc, 12,

Notandum , in-

fomnum , quibus vacux funt manus ; quia

)e

quit , quod primó jubet , Iumbos pracingere,

otio indulgentes , pia & proba, quzeconce-

[

( feu expeditos elfe ab impedimentis lacinio -

perant de(ideria, fuo deftitnunt fruclu ,ut

«

f* » & implicate vita ) [ecundó pracipit , 65

excludantur à vita eterna ; adeó utetiam &

Jucernas ardere in manibus , quibus. cateri

alusuznentur.

thalamo cocleftis fponfi excludantur virgi«

Lucernez autem manuum ,

nes poft excultum multo conamnlilium pu»

exercitia funt virtutum ,. quibus exemplo

dicitize , farvatimque incorruptum florem

|

fortius , quàm verbisalij inftrnuntur , ac il-

virginitatis , non operarij tantüm iniquitae

luminantur; ut quà fiteundum , videant.

tis, fed etiam fatores aromatum eijciuntue

42-

Poffunt etiam lucernze ardentes , quibus

T

»

ab epulo : non vepreta duntaxat, íed &

czteri illuminantur eam przfignare doctrinze

lilia à cocleftium deliciarum horto jugiter

perfedionem , quà cateri verbo , & (criptis

vernante excluduntur ; quia licét quinque

illuminati , videant , quomodo lumbos fuos

virgines proba foverent defideria videndi

pracingere debeant : nimirum amputare

fponfum : quia tamen otio torpentes negle«

laciniofz , & implicate vitze impedimenta,

::;

xerunt pedes movere , & feflinato greffu

séque fubtrahere à pravis defiderijs , ac nego.

ire ad venditorem, oleum empturz,quo fuas

u

tijs, quibusambitionis ftudio (e fe ultro in-

exornarent lampades ,. ideóque à veniente

gerunt : etenim fcité fua aufpicatur fcríipta

Sponfo aliud adgratulationis non audierunt

Oratio Y,

Bafilius Seleucienfis, — Hpzverfa bominum.s

exordium , quàm illud Matth.2«, — Ne/cio

vt virtutis paleflra eff , ac vite [hatia do«

v0:: nimirum ignorantur , & neíciuntur

&rinam [bectant, icut enimHeliotropium ita

etiam àlilio convallium, ab eo , quidele&ta-

Jl

ll

gaudet íolis afpe&tu,ut femper ad folem ver-

tur lilijs, & lilia colligit , pafcitürque inter

tatur 5 perindeunivería humanz vitz fpatia

s

lilia; feu excluduntur à flore campi etiam

doctrinam fpectant , quáexcufsó quovis otij

ipfa lilia, quia tametfi niveo ,. & adblan--

je

torporefapientize impendantur: &quia ple.

diente picturata colore, quia otio torpuee

risq; tumultuofa ízculi negotia pro iuma vi«

runt ab areolis vireícent

i

dentur beatitudine effe , ac felicitate ; ideó

e ju gitgr topiario

&laufis excluduntur,

monet Magifler Chriftus , docétqueíuos Di-

Í

. Tametíi plures videamur labores fubi*

4s

L

Ícipulos , lumbos przcingere , feu negotia

hzc fzcularia, & futilia, qui manus magis

te, adhucotio torpemus, & otiofis &qui*

71

paramur: hincperlíaiam, Filios Jacob ex«

amplicant , quàm pedes explicent ad falutis

Cü?' 4*

terret ; & populum Ifrael jufto percellit ti*

zeterng percurrendum iter,amputare * funt

more, inquiens: ANonfe snvecA[/H Tacobz

&

enim hujusmodi negotiofi fzculi occupatio-

nec Maborafli in me Ifral * quia licét plu-

nes,quz tempusabfümunt ; & proba , quz

res exantelaverit Jacob labores , multós«

$

concipiuntur defideria, paulatim arrodunt :

que fuderit Ifrael (udores , quia-neuter Deo

hisce qui :implicantur negotijs, feu hanc la.

g

h

laboravit , fedfibi, humanísque commodis

ciniofam ducunt vitam , vel ad divitiarum

allaboravit, ideó quafi otio torpuerunt , di«

€umulos coacervandos , vel ad dignitatum

cuntur non invocáífe Numen , nec ullum

titulos fibi comparandos nil inmanibus fuis

fubijffe laborem , &ideo fubditDeus, | p;.

reperiunt : G quia perperam agunt,nec ad

eimá tuis non glorificafl sne ,. mec laborem

f rj Ih

verum ultimum finem fe ipfos , fuásque di«

tibi prabui in zbure.

,

ddtþe ViCsmarum.s

Tfata cafg.g

rigunt operationes, ac fi jugi torperent otio,

tuArum non quebriafli me ? verumtamen s

Ll

(the

nonagere,feddormire dicuntur. — Dormie-

I

j

rl

1 gx r/dlo 7,0

fervire mefecifli in peccatis tuis. — Prabuifls

m

runt fomuum [um. t5 nibil invenerunt in ,

mibi laborem. in iniquitatibus 1uis.

Sed

n ié h

manuibus [ua omnes viri divitiarum, quia

quid fupplicij ita. delin

quentibus injungit ?

tametfi divitijs affluentes mu:tos videantur.

pergit. inquiens,

Glorificabit me besiia.s

labores fubire , divitias coacervare , digni-

4gri Dracones , Strutbiones,

.l

- Populum.s

Wium formayi mibi , laudem meam av«

tatä;ggä?cifci,t.iculis infigniri illuflrioribus;

tAlit,

266

! xDi[ïcrtkatïo-* Xiï.

.

i&imarum

mäit.' ! Li(?:t adcps mundaver

vel ab flerilefcente petree ficcitate, incujus

d

n

)h tamen po-

plenam usque adebrietatem ,. n

finum delapfum probi defiderij (emen ex*

pulus Deum inebriavit , fed (ibi indulfit ,

arefcit 5 quia necvolucres coeli vinez aflue-

propterea non laboravit Numini , ícd Deum-

Ícunt culturae ; necexortz fpinz labores exís

laborarecompulit, quietiam adigitar Ope--

gunt coloni , ut fua fubeant incrementa; ne-

rarijs fuis Dracones fufficere , & ftruthio-

que petrz durities aratrum patitur ; cüm»

nes,

45*

que otio videantur indulgere;ideo aves fine

Sunt etiamnum in clauftris Religiofo-

laborein vinea , & fpinz firie cultura , & pe-

rum, in Aíceterijs virorum, qui proba fo-

trz fine induftr ia,promptiüs proborü femina

ventes defideria, quibus & labores fubire ,

defideriorum corrum

?

& facrificia inftituere, & viflimas mactare

punt , cxedunt , fuffo.

I

cant ; ac perdunt,

videntur 3 & tamen Deo illudunt veriüs ,

"]

]» h 10 Mc'

quàmlitent, quiafola corticis , feu extima

$. VI.

|

pellis dedicatione Deo litantes , fibique adi-

emrefervautes viclimarum ; quatenus cor-

dis affe&tus , mentis defideria, ftudiorum

Qui otio torpefcunt bomines fíare

labores, defluentis vitz horas praeftantiores

nefctj ad pulfum cujusvms maodica tenta-

fibiac proprie glorie plerumque impen-

tionis corruunt , & n [celera ruunt,

dunt: non hos laborate dixeris , fed otiari ;

cüm in vinea coeleftis Patrisfamilias,non fe-

L

Apis de montis ruens. fafligio non fi-

47.

cus , ac olim Jezabel in vineto Nabuthis, non

mulacri lapfum defideravit, fed veriüs

DaAntel, fyo

immiítum metallis lutum fa(tidivit.

Chrifto vites colant, fed fibi voluptatis ole-

ra excolant ; & gloriz foenum proprio ri-

Fictiles tantüm pedes percuffit, ne in uberi

gent fudore , ac in proprium duntaxat fe-

illo auri , argendque fulgore fqualeret lu-

aE o -D m —— i PUR

rant commodum,

Sed ficut id fierià feza-

tum ; verüm dum cretam percutit in pede,

bcle minimé potuit, quin INabuthes necare-

etiam crura fubmovet incorpore, &íingu-

tur: ita nec otiari in Afceterijslicet , quin

la ftatue membra unà cum pedibus diffol-

Deusipfe laboret , qui propterea conques

vuntur, G corruunt, Surgebat (latna ple-

ftusait; Prabuifii mibi laborem : quia ple-

na nitoris, acfulgoris , majeftausque , ut fie

rumque fudoribus vinez riganda aptis pro»

mul terrorem incuteret, ac gratiam emittes

priam

nutrimus

gloriolam , vitésque

retfplendoris; quiaveró hancfuam firmita-

tem nonauro debuit , necargento, fed luto ?

"vinez vertimus in labrufcas , quafi otio

torpentes vineam non coluerimus , fed

ideó negleto , vilíque innixa fundamento

tota corruit.

Percufft flatuam in pedibus

flirpes, ac vepreta fiverimus in ea excrefcere,

Dän;?eli ie

- quibus femina proborum defideriorum (uf-

ejus ferreis , && fiblilibus , 66 comminuit eam.

focantur, ne fructus ferant : & tunc hunc

Junc contrita funt. pariter ferrum , tefla ,

otij incipimus torporem excutere, cüm ni-

45, argentum , G aurum ,5 redatla quafi im

timur fpinas evellere , quas fevimus ; foe-

favillam eflive avee , qua rapte funt vento,

.

num eradicare , quod rigavimus j zizaniumn

Lutum , quo nitebatur flatua otium prafig.

comburere, quod frumento proborum defi-

nat, cum jaceat neglectum in foveis , vel puba

deriorum torpor noíter immifcuerat , vel ab

licis tantüm conculcetur in vijs : aurum &

hofte fuperferi paffi fumus , cüm dormire-

argentum , quibus partes ftatuz fuperiores

Verüm fi

mus , otióque indulgeremus.

conflatae erant , proba , quae concipimus dee

otiam fecurim haud declinat , & punitioni

fideria,produnt ; hac (i otio torpeícant , per«

inde corruünt

Ífubjacet; non putemus impunem feminum

» àcmembra aurea, & argen-

1 ä

corruptorem , plantarümque diffipatorem ,

tea ftatua.

ac ipfius torporis fautorem, cüm & ipfe plura

Hinc Gabriel AngeluskVirginem Ma-

48«

ibi incommoda fuftineat , ubi ex foli foecun-

trem alloquens dixit : Ecce conczpies in utero,

Lwc.t.

ditate fru&uum fperabat ubertatem ; quam-

& paries filium : GU tametfi verba. videatur

ä

vis vifus fitlaboráffe, quia tamen ejusoperá

fuperflua mifcuiffe, cüm partusjam fatis in-

didicerunt vites fylvefcere , & pro mufto fel

telligatur fequi conceptum in utero feetum ,

adeó ut qua conci

dittillare afpidum infanabile ; ideo non jam

pit in utero Virgo nuptui

Cath, f

multo , fed felle potabitur,

data, etiam partiat ;

non tamen ut eleganter

Scio in vinea Domini

timuiffe aB'apro

obfervat $. Ambrofius in Catena verbum il«

46.

Davidem , à vulpibus fponfam , à leone Sam-

lud , & paries, otiose , ac fuperflué cenfen-

fonem ; fed fiifti ferasevaferunt , que timo4

dum eft ab Angelo prolatum, im& quod u-

rem incufferant ; non ita tamen qui perpe-

perfluum videtur, illud apprimé afferit Am-

" yam in via Domini operatur , finitque vites

brofius neceffarium : funt enim plures, qui

filvefcere , ficulneas exctefcere infoecundas,

in utero cordis proba quidem concipiunt de«

& reliquas arbores luxuriare foliorum pom-

fideria , quae tamen nunquam pariunt , adeà

À ,non curvefcere fructuum pondere ; imó

ut partus non femper fequatur conceptum in

& delapfoé coelo femini , feu probo pracon-

utero cordis probi defiderij fotum : plerí-

cepto defiderio exitiü parari ab ip.[is volucri*

que proba concipientes deideria , quamvis

bus,

Aves exederunt illud , vel ab enutti-

per aliquid temporis videantur ea fovere in

tis dumetis ; exorta [Hne [uffocaverunt illudy

ufexg mentis , non tamen gfï formam pariunt,,

4

fcq

ä

.Proba fruftrantur defidena , ïldiiiqpcfibus ne&tantur,. .:2;7 |

fed abortiva.excludunt 5 :quia:otió torpen-

'Oornatus virtutum «uunice erat in -d'&'.*ïiciis/;:

Reg. «

tes,rquæ-xconceperant,probadeïïderia,-*intelici

pulchré 'S, 'Gregorius,

Quidam intra a "«

:'äl. :

excludunt aboríu ,nec finit otium ,curindul-

fantlam .ecclefiam :devoti. per defidersum.a

gent «conceptum proptij defiderij foetum 'in

[unt 5. fed iconfueta ciriorum dobilitate ve-

«ordisutero efformari , ac perfici ; fed gelu

amiff : poffunt «quidem bona »proponere ; d

quia exequi , quod proponunt , mequeunt ob

torporis , etiá prima probi defiderijgermina

decoquit ; cum-enim 'exercitia requirantur

etium , quo torpent frudn dleststuuntur uir-

ftlltifo

V

virtutum , '& labores in fuperandis difficul-

'Quód i -obijéias., pplerósque culturz — r

ttatibus ,:qua illis obviant, sBalunt.deflitue

ta proprio fructu dimittere, qua concepe-

'haud addi&tos:virtutum , imó-& otio etiam

rant proba ;defideria , 'quàm otio :non 'in-

indulgentes minimé fuis fraudari defiderijss

id haud-difficulter.non inficias iverim , fed

n t.1,Lut, «dulgere : ïpu*lchr*e S.Ambrofius. .Nonom-

es funt ficut .MARIA , :ut dum .de Spiritu

grande id.eft otioforum ;feuimpiorum fup-

$. concipiunt , Verbum pariant .2 funt us

plicium :proprijs inon "fraudari :defiderijss

"Tunc álffe&tus defiderium intus concipit, fed

aem,.que abortivum excludantVerbum , -ac

probum defiderium, autequam pariant .. funt,

iforas vitium parit;; 'unde.cavendum ab his-

«ce defiderijs ; quz miniméfraudantur , funt

qua in urero'Cbrifium ibabeant , 5',?;! M0H

i

dum formaverint.

«enim áffectus »proprij., -qui:viro fapienti fu-

[

49»

"Placet cqui*dem*vx

rtutis;äegaüs?fpedes »

fpicionem ingerunt-erroris, «eó-quia non re«

/.

'&a rationis, fed pravz c^ncupifcentiz funt

deü. [»

eiásque honelas ,& animumallicit , acoca«

los mencis pellicit ; :adeó -ejus puléhritudo

1oboles ; & ficutirationianimal nó obtempe-

animos attrahit , 'ut.nemo fit , quiifaltem

Tat, :eÓ quia fit'natura brutorum incapax.

'fuafionis ; :ita qua depravata:concupifcen*

e;us non concipiat defiderium , -quo iníigni-

us .aliquid fibi imaginetur verz felicitatis

'tia concipit intüs defideria . ;non finunt ra*

'tione duci, :fed libidineconduci,

participare:verümcum virtutis aífecutioali-

'Propofuerat.Magifter ChriftusfuisDi-

$26

quid fecum 'trahat laboris., :plures funt ;

ä

'qui praconcepra proba défideria , :quaealere

fcipulis parabolam illam.de/homine , qui

potuerunt 'cum gaudio , :quia parere ;non

«€oenam magnam paraverat , G plüresad.eam

poffunt (ine dolore , 'nec virtutis:vincere ar

'vocatos :voluit., :ac propterea mifit:etiam

'duitatem :absque aliqua :fudoris :éffufiorie,

fervum fuum hora coenz.dicere 'invitatis

'ut venirent , 'eó quia jam parata éffent om«

olunt :otij'excurere torporem ; ideóque

CRERURTETIS

fc 'avertunt à virtutis affecurione., ;prafee

miaLwc.1:4. 'Cümque:operintíe excufare,.

'rüntque honeftativirtutisotij torporem: '&

-& quidem.adeo'frivolé; :utypotiüs andica-

Dayitl, te

'tent , :nolle.ad convivium ire , «quàm.non

ifticoncipiunt-quidem ;probum :defiderium,

fed'conceptum 'in mentis utero foetumabor-

:poffe ; 'cimque reverfus fervusfingula ;quze

'tivum 'excludunt, antequam pariant..

-contigerant , 'heronuntiá(letfuo , tunc ira-

'tus pacerfamilias:dixit fervo., 'ut'citó:exiret -

$jov

iPlutesconcipere defiderant, quiaidnon-

Wihil femper adfert:oblectamenti ., :quod.ex

in plateas , '& vicos civitatis , GC alios quóse

'pulchritudine; ac illicio hauritur virtutis;fed

:que :accerferet.. Verüm perpendendum hic

«eft., quo fupplicioiratus paterfamiliasmule

.detrectant parere ;quia partus lábores, ac do-

Jores fecam trahit 5 & malunt proinde'otio

«&taverit:eos , qui inurbané neglexerunt para*

itz à fe-coenz affidere ? :non cenfeamus j E«

indulgere , quàm £ructum capere'ex precon-

'vangeliftam ;peenam 'omififfe., «quà detree

:cepto probodéfiderio. . Etiam fponfaanxié

fuum concupjeratfponfum., quem per vicos,

/€antes venire ad.coenam feveriffime ;puni-

'rentur , ipfa'enim exclu(io à ccena , .cuiin*

"& plateas anxia quaefierat , eo'tamen tem-

'vitati noluerunt.affidere , -acerbiffima fuit

! 480

pore, -quo'excuílo-omni otij torpore folici-

ADico autems Cute «

'ta percutrebat civitatis plateas; 'fed cüm pri-

;pana , -quá torquerentur,

LHI«IO

"ohus , quód memo virorum illorum , :qui

.—L.v..;&*n

müm coepitfoamo indulgere., -otio torpe-

fcere , inle&o jacere, 'omni fpoliata orna-

"vocati [uat , .guflabit .cenam meam ?. me-

'tu , tunc cepit & ipfius anxium de(iderium

:que :putes-leviffimá :eos mulétatos poená ,

'tametfi ipfi excludi voluerint , 'fuis fatisfa-

Qant. f4

fuo fruftrari fructu.

JSpoliavi me tunica

meá , quomodo induar illà j lavt pedesmeos,

'uri:defiderijs ; quamvis ipfiparatz menfze

E

moluerint :affidere , :defideraverint abefle ,

uomodo inquinabo illos : de(iderium fponf

'noluerint appofita guflare fercula; «quia.eo

eam quidem excitaverat , fed cum jam [om-

no indulgeret , & otio in lectulofuo torpo-

ápfo-qued proprijs fatisfecére defiderijs poe-

ret, non ampliüs fpon(um eurat , 'séque-ex-

Tamincurreruntacerbiffimam , «quà eterna

fuére felicitate deftituti , 8 gehennalibusad-

cufat , & propriam accufat nuditatem, /fo-

liavi me tunicá meá , quomodoinduar dllà:

*icti fupplicijs pulchré , & fubtiliter S/Gre- 5557 46;

ä

nimirum quz expergefacta , X folertiori

orius'expendens prafata verba ait : SeZ i» Evangelo

adornata curà vifa fuit plateas discurrere ci-

valdéeft tremenda feutentia , que protinus Luc,aa,

vitatis,, fructum le&ura infponío fui defi-

Jubinfertur * Imtento banc ore percipite , w

derij; fomno G otio poítea indulgens , non

tanto-eammiuus fentiatis m examine yquan*

ampliüs videtur fponfum curare; & nudi-

to uunc auditis formidolofius m pradicatio-

tas co»pit Íomno obruta placere , cui exper-

we: ait enim z. dico atitem vobis , quód nie,

efacte , GC currenti per vicos, & plateas

vio virorumillorum , qui vocati funt , g;(/lg;

Kk

"

| Verani de Affeliibus Zom. H,

265

Differtatio. X

- bit cenam meam, Quid inter bæc fratres

totpore videbantur otij rïgefe , um Borta3

j

ebariffmi uifi velingquere omnia debemus , cu-

rentur ad parendum Numinis juffui , quafi

-ras mundi postponere. , folísque. defiderüjs

defidiz vinculis itretiti , nec manus movee

eterna inbiare.

re , nec pedes ad greffum folicitare volue-

EL

Acerbiffimum fané fuit fupplicium, quo

runt, cüm tamen humanis inhiantes coma

abzeterna fuerunt gloria exclufi, eà quia fru-

modis ; carnísque illecebris fua impleturi

flratavoluerint, qua preconceperát inconful-

defideria nil vacnum deferuére , nullíquenon -

té defideria : magnifici convivij delicias,zter.

pepercére labori , & ideo ita laborantes ;5

ni epuli refectionem , honores coeleftis pat-

otio miferé torpuerunt , quo detinebantur ;

riv& ultto recusárunt , qui parate affidere

ne terram fibi promitfam ingrederentur , &

meníe, ad quam fuerunt vocati, noluerunt.

ideo otium , cui indulferunt , noa folüm proe

Proprijs fatisfacturi defiderijs in zeternos fe

ba , quibus tenebantur defideria poffidendi

dejecerunt cruciatus , ut hinc conijciamus ,

terram fibi promiffam corrupit , fedin cose-

quàm ezca (int hominum defideria , quàm

num etiam vitiorum pertraxit,

errantia mortalium vota , cum aurum fa-

Imó non folüm proba corrumpit.otium

$s

ftidiant, lüto adhzrentes: zternum epulum

defideria , verüm etiam tempus ipfum íur.

guftare nolunt gehennalibus fupplicijs tor-

ripit ; quod propterea Iíraélitis defuit, cüm

quendi? Annon velin ip(a proprij defiderij

per varios itinerum circuitus , & ambages,

poffeffione habent , quo abíconfum timeant.

quoties otio torpuerunt , tempus prodegee

fupplicium ? Etquamvis impius fuis (e mu«

runt : neque dies , quibus otio indulgemus,

nitum putet defiderijs , ut innuit Galomon

in numero recenfentur dicrum , quia non me-

proverb. 12.. defiderium impij munimeutum

retur diei nomen;quem vitij caligo obícurat,

eff peffimorum : non tamen in arce,fe credant,

& otium confnmmit. | De Saule 1. Reg. cap.

vc) propugnaculis cinéla, velacceffu difficil-

.

13. duos tantüm regnáfle annos legimus:

lima : tantüm enim abe(t, quód fuis munia-

duobus annis regnavit fuper Ifra£ly verüm fi 1« Reg. eap,

tur impius defiderijs , ut potiüs rete, quo im-

exíyderum , folisque curfu , fi ex vita Saulis

13.

plicatiüs capiatur, ijsdem (ibi texat , u: ver-

ejus metiri regimen volumus , viginti eum

tunt ex Hebrao plureslegentes . Ippiua de-

annis regnáffe deprehendimus : cur igitur di-

fiderat vete deficiens malorum , & veré quid

citur , duobus annis regnavit fuper Ifra2l ?

aliud eft impij defiderium, quàm rete , quo

quia non ex curfu folis, non ex vita Saulis

auceps tartareus impios capit, enecátque -

Ícriptura ejusvoluit regnum metiri , fed ex

terno comburendosigne ? quod impio incon-

Íola duntaxat virtute , & merito , ac honeíta

——

. fulié defideranti videtur proficuum effe , id

operatione , virtutisque exercitio ; quiao-

eidem fubdolum eft rete, quo ip(e mifere

tium , & vitium caeteros furripuerant annos,

prepeditusillaqueatur ; quia ita imperité dea

Hinc eiiam capularis Balaam tametfi fepua-

I

fiderat , ut fibi fuis defiderijs infidietur.

$ 4*

ginta annis major efTet,rogatus tamen à Prin-

Adeé cecutiunt , otio qui torpent, ut

cipe Jolaphat quot annorum effet , refpondit

talpis perfimiles hone(tatem.non videant ,

quinque fupra quadraginta , eó quia hos

:quam defiderent 5 & tantüm que rebellans

*

e

duntaxat virtutum fludijs irpenderat , &

Íuggerit concupifcentia incauté appetunt

cultui religionis , Numinisque fervitio de-

.humanarüm aétionum gubernaculum defide-

derat, nonalios, proinde Íoloseos compue

xium eft, quod pretium rebus imponit ; tantó

tat annos, quos virtutis ftudia illuftrárunt ,

enim pluris res folet fieri , accenferi , quantó

non quos otium , X vitia perdiderant. Hinc

.ardentiüs defideratur; horumetiam defide.

etiam fobus patientiz illud decantatum mie

riotum flu&tibus mensobvoluta procella;o-

[]

bijcitur. difcrimini

?

rapitur enim fluctaans

raculum, diem fibi natalem expunctum de(i*

——

Du,

deravitànumero caeterorum,

Dies ille vere

petr fyrtes naufragiorü foecundas,charybdés-

3050 9,

tatur in tenebras , non requirat eum Deus de.

que voraces, & nubibus terrenarum affeétios

num obrutavix honeftatem virtutis à turpi-

fuper , & non illuffretur lumine :- fed cur pue

as adeo acriter in diem illum fibi natalem in.

tudine fecernens vitij; promptiüs huic adhze

vexile? exeocerté, quiaé carcere materni

reícit , ad quod per pravum trahitur de(ide-

uteri editus non libertate fe donatum cen-

tium.

Itraélitee Dei obliti praceptorum ,

fuüit ; fed vinculo fortiüs illi

gatum iniquitae :

ita fiverunt pravis fe fuis defiderijs rapi , ut

tis ,. quafi

diceret cum Pfalmifíla,

Et £n.. Pfalm, fo

nonnifi humanis commodis; corporis blandi-

peccatis, conceptus fum , quia dies ill

mentis , concupifcentiz illecebris , catnísque

a, qua

fuit ipfi naralis Pfal, ».

concepit dolorem , &9

. lenocinijs ftuduerint : ínque hisce fibi paran-

peperie iniquitatem , proinde. defideravit

dis infatigabiliter laboraverint ; torpebant

perire diem illum , cum non fuerit. virtu.

ad divina przcepta exercenda deteftabili ig-

tis nitore illuftris ,

fed peccati caligine ob-

navià, cüm ad humana fibi comparanda 1o.

. volutus,

& ideó petijt , ut oblcurarent eum

lertiatderent diligentià ; in quos propterea

tenebrz , GLumbra mortis,

& utoccüparet

Jofut , 13 j.uüä indignatus dixit, — I:42equo marcetis

eum caligo, & obvolveretu

r amatitudines

ignaviá , G non intratis ad polfidendam ;

quia nimirum dies peccati

dies mali , dies

terram ; quam Dominu Deus Patrum veft-

dosmonis, dies quem otiu

rorum dedit uobis * nimirum cum ageretur

m perdit, quem

proptetea ex

alogo

de obíervanta divinorum praceptorum

defideravit,

punctum ex dief'uþm cath

Verüm

N

"

Proba )r»fruürantur defideria , nifi opefibus nectantu. 269

1

$6

Verüm quod otium,&vitia tempus per-

modo fatta eff. meretrix civitas fidelis Sóon;

&unt, hoc fola virtus redimit; tempus perdit,

Eratmulier peccatrix in civitate,per-üdiæ fepà

qui otio, vitiísque indulget; quia dies fuos

tà muris; [uperbiz communita turribus 5

h

mundo, carni , & Cacodoeemoni , feu malis

luxuriz laxata foris ; iniquitatum diftincla

mercatoribus perperam vendit , quafi otiofi

plateis , doli depictafucis; vitiorum arma-

lli

vitanulliusfit meriti, nullius cenfendapre»

ta prefidio ; idolorum inftructa templis ; lu«

tij: fed tunc, qui peccatis indulgens faum

xuriz infamata lupanaribus, erat in civitate

malé voluptatibus tempus vendidit , illicó re-

peccatrix, ex qua; ait -Chryfclogus

*

Muliey Serm ^2

dimere fatagit , fi praterita damna refipi-

bac graviffmum trahebar reatum ex tauta a

:

E

Écens fervore relarciatcharitatis , ut ait D.

precedentium colluoie peccatorum, Verüm

Gregorius , eff tunc tempus redimere , quia

damna hac compenfavit, tempüsque, quod -

dlamna praterita lucris compenfantur fequen-

vitijs vendiderat ; cum faenore redemit , uf

tibu — Hac compeníatione tempus , quod

«ognovit , quad accubuiffer TESUS in domo

perdiderat , redemit Jonas Propheta, is enim

f

dleclinaturus onus concionandi ad Ninivitas

Pharifei , receffit à Deo mulier mundi gàue

dijs, carnis illecebris , concupifcentiz vo«

fugit à facie Domini , navim conícendit ,

luptatibus tempus , ut venderet; fed acceífit

mare traijcit , fed fugientem fequitur àtergo

ad Deum tumida la&u , madida lachrymis ,

Deus , quiprocellam excitat , ventis habenas

clamofa plan&tu ; abivit homini placitura ,

laxat, fluctus decumanis tumidiores commo-

fed redivit Deo fatisfa&tura; fuit in civitate

vet , irásque excitat Neptuni contra fugien-

peccarrix , fedadfuit indomo Phari(zi plora-

tem prophetam. Quid in hoc imminente

trix ,G venie pifcatrix : charitatis, non vo-

maufragij periculoffiet ? mifsà (orte fuborta

luptatis convivium paratura menfam ponit,

procellz author deprehenditur Jonas , qui in

quam poenitentia componit 5 fercula come«

mare deijcitur , ubi abíorbeturà ceto , à quo

punctionis apponit , panem infert doloris,

ID |

goftea evomitur inlitore, & iterum jubetur

potum lachrymis mifcet , organi planctibus

LE

ireNinivem , qua urbs erat diftans itinere

datclamorem , citharam per fufpitia modue

trium dierum 7ona, 3. quod tamen fpatium

latur , gemitüsque in fiftulam aptat, dum

unius folius diei complevit itinere , quia ni-

e&us manu tundit , dum cordis fufpiria per

mirum ut notat D. Hieronymus in Jonam.

labiaemittit , & animi dolorem per lachrys -

Alle pracepti , & fuperioria naufragij menor ,

marum imbres effundit,

Venit illa ad JE« '

viam trium dierum unjus diei feflinatioue »

SUM , & quidem retró , quia reus animus

tomplevit : hinc Jonas quod per inobedien-

cum noverit per culpam fe vultás perdidiffe -

|

tiam tempus perdiderat ; redemit pet refipi-

fiduciam , poft tergum ftatad veniam impe-

fÍcentiam , paratámque obedientiam.

trandam, ^Oleum fecum tulit, quia opobal.

37

Quotquot per peccata fe à Deo avertunt,

famum lethalibus fuis curandis vulneribus à

& cum Jona fugiunt ab ejus facie , fiejus fue-

Íuperno perquirebat Medico s cujus pedes -

fünt przecepta transgreffi , fi naufragium per

lachrymis rigavit , ut labes , quas mentis co-

lethalem noxam paffi fuerunt ; memores

girationibus contraxerat , abflergeret; ca-

ä

damni, quod paffi fuerunt ; ftudeant totis

pillis terfit , ut fua deleret delicta; ofculata

viribus, totóquenifu tantum virtutis, ac me-

eít pedes , quos lachrymis rigaverat, ut fe-

riti uno die enancifci ; ut quz perdiderant

renitati fuam reftitueret frontem per gratias

male agentes , redimant bene viventes. Iioc

largiüs fibi impertitos radios 5 idque fuif

pacto fuaredemit damna , tempüsque , quod

affecuta cum dixit Chriflus: Zimsirigtte

vanitatibus, ac vitijsvendiderat, Magdalena.

$urei peccata multa , quia

Ext,v,

Erat mulier in civitate peccatrix , Ícu in ea

dtle.w: »wxlmm.;. :

: 17064 90

civitate , de qua d?xdrgt Ifaias cap- 1. quo-

P4

r

dU

p

N

N

:

L

A

vi ld

ï(- J

N

)

RP MR

W

u

»

)

Aq'

TW

,I.?jalm. j

SSN.

SfaRey M

/ms.:!ö

$M

^E

2

[0 s

m

N

has

CM

UA

YP

ER

RR

vl

uv «t

D

U

A.

23

f

9W

Z

$at

C e

U v

ï

M

N

M

zi

.

iA

j

i

j

þ

n

4:

"-

A

l

v

ïif

V at d

As

f

T P

-s

A

ï

WL

A

" 0

«

Cs

AMS

s

t

S

QA)I

,

7

A

»e 12

N

2

i

,

pv

l;

?tw;i de Afefibus Tom. LA

Kk2

—

'þIS- |

j

E2 '260) K

e5

m a

asco db dous odb od do d»cOco ao dC CO O CO CO CO C coo

siesposeseote o deetioefioeqocto of foepoctocte cfacteefe egoepoeto o focfa ufocfacfocpa sj ef- cga

f,

DISSERTATIO XIII.

Fugz natura, &indoles, ejüsque caufz -

excitantes, & coércentcs donan turfcxp-licatu.

L

p ,15. Ig |

Ludicra fpeädculk 2deo fztgienzïa,, Q'üld ples 11167;!-"

» quám :gdwly "

plus damnui , quam voluptatis ab ijsdem baurimus.

HA

i,

e s

6

S

( GC

Efiderio adverfatur fuga,

:abfente obtentu difficili , Fuga delïderï/o. Ope

Q

qua ob cognatam affi.

pofita juxta nonnullorum fententiam ver«

AX

N

!5 nitatem nomine timo-

à

QUA EE

EU

fatur circamalum quodvisabfens, five futue

) ris foletà plerísque ap-

rum,five prateritum, adeó ut .com paretar

e x;xu»sxw

E

]

pellari, Suntenim am-

x

D

ad odium , perinde ac defiderium ad amo«

^«j

:

ï*"

*

L

i.:

À

DO

Ms

Y

A

7

A

| bo affe&tus de eodem

rem ; & ficuti amor laxé fumptus comple-

uexmE. d

Objedo ,

eodémque

&itur actum .omnem profecütivum ; .. &

'modo tendunt in illud,

prefsé , ac ftridimcaptus folum a&um at;

& duntaxat hoc differunt difcrimine , quia

tingentem bonum absque ullo refpectu;ad

timor eít de malo abíente declinatu difficili:

praefentiam , -vel abfentiam : ita vice vería

fuga veró licét abítrahat' ab hac arduitate

nonnunquam odium fumitur laxé pro quovis

evitandi , quod imminet malum; eftnihil-

a&uaverfioniss in quo fenfu odium noneft

ominus de malo itidem abfente.

-actus ullüs fpecialis re ipía diftin&tusà czete.

2«

. Quemadmodum cüm agirur de aliquo

ris averfivis actibus,

Plerumque fumitur

ts t

bono, quod profequimur per appetitum fup*

odium , quatenus fertur in malum fimpli-

a.

pofità przevia ejus notitià oritur primüm a-

citer, & à czteris difcriminatur aver(ionis

mor fimplex circa illud fecundüm fe (impli-

*

a&ibus , in quo fenfu Fuga differt realiter

citer fpectatum

?

tum defiderium , quo

ab odio fimplici , perinde ac defiderium à

idem bonum , ut à nobis affequibile conno-

fimplici amore. Non tamen eft de ratione

tatá diftinclé ejus abfentiá appetitur ; tum

Fugz includere triftitiam , feu dolorem ,

demum gaudium de bono illo à nobis poffef-

«um D. Thomas afferat , ineffe Beatis fume.

'3 E P.i qüd,&-

Ío.

Ita appetitus averfivus circa malum ei

mam peccatorum deteflationem ; — tametfi

12-4. Aït, $.

ekhibitum ut lefivum , & noxium per prz-

eos nullus tangat dolor, nulla torqueat tri-

lucentem notitiam praviam elicit primó o-

flitia: cum flatusille Beatitatis immunis fit

dium fimplex ; quo appetitus fimpliciter ae

ab omni animi angore,

- AasvcEP" A Wa l1 — Q E . s. 4« GidMac uE . As 6 sU A ALE . o r

verfatur malum illud.

Deinde fi malum

Caufz excitantes affeftum Fugee funt

u

P r

fuerit abfens excitatur in appetitu Fuga;qua

$*

mala omnia , qua damnum , incommodum,

pro abíentia varia , multiplex effe potelt,

molettias poffunt nobis afferre ; eft fiquidem

Quód fi malum impendeat in futurum , ejis-

Fuga declinatio voluntatis abeo , quod cen-

que declinatio ceníeatur perdifficilis, tunc fu-

fetur malum effe, — Tria autem funt malo-

ga illaratione arduitatis fittimor,

Sin au-

rum genera, à quibus per fugam voluntas fe

tem malum futurum non cenfeatur declinata

avertit ; quzeedam enim funt mala,quz intere

difficile; adtusquo appetitus illudaverfatur,

imunt , cujusmodi funt fulmina , pracipitia ,

L-— p LL ia « Miles a ]

proprié eft Fuga oppofita defiderio, & perti-

naufragia , incendia , eluviones , hoflium

—

-—.

net ad appetitum concupilcibilem, Uterque

incurfiones , ferarum impetus.

Alia que

^

actus corroboratur ab adjunéta volitione me.

ingenti funt nobis mole(tize , ut amiffiones

Y

diorum ad illud vitandum , & accedente pro-

parentum , conjugum , liberorum, fratrum,

t

poüta illud declinandi.

"

amicorum, fortunarum , honorum, digni-

3.

Quód fi malum abfens jam praterierit,

tatum;'ignominia, carceres, exilium,infamiag

ejus fuga proprié vocatur deteftatio , que

amiffiones itidem bonorum fpiritualium,

e

averfatur antea&ta mala non ampliüs exiften-

Alia que figna funt rerum ejusmodi , & cer«

tla'

Sin veró 'malum fit prefens , otitur

triílitia , quze eft terminus

tius indicant periculum , ut funt porten.

i

;

totius progrefsüg

ta , 'prodigia , & aliaid genus , qüge

d

averfionis circa malum.

preter communem rerum naturalium eur.

A.

0

Yametfi defiderium proprie fit de bono

fum obtingunt , -a graviffimos - folent

fi

more

q

- Affc&tus fuga .nätura ; & caufz.-

261

mortalibus terrores .inïcutrer.e. Hxc omnia

eximamus, Seneca audiendus bíic && ; qui

é.

máia, quantum poffumus , fugimus,

licét ab externa fchola, ea tamen pradit memna

Hinc fi orator vellet excitare affectum

te, ut pudorem ijs injiciat , qui Chrifliano

fugz à ludicris fpectaculis , ludisque thea-

nominegloriantur, aitille loquens de Ípe-

tralibus oftendendüm eft;plus luctàs à thea.

Gaculis, — Quid me exitiimas ducere Av arior

tris hauriri, quàm gaudii ; plüsque damni,

vedeo , Ambutofior y Juxurtofor , imó veró

rudelior, & inbumanior.

quàm voluptatis; quia qu& in comoediis ri-

Produnt Ipecla,

fui eliciendo videnturidonea, larvata funt; — cula, qua latebant vitia; & fylvas 6 plerum.

aliud exhibent, quàm fint, neque à períona- — que ad oculorum obleclamenta exhibent,

tis nonnifi perfonata poteft voluptas pro- — ferasnutriunt; fcité Euthymiusin Pfalm,.9.

dire, Rifus enimin theatris vi, & atte ex* — Joquens.de ijs , qui ludicris dele&antur Ípe-

torquetur,verus effe nequit, quia fua fponte €taculis, .zlit: Apud quos denfa funt Affeéiu-

ànatuta nonfluit: quidquid in theatris fpe-

um, 4c pa[fonum [ylva , $n quovum latebria

Gatur;oculorum e(t ludibrium, auriümque — Zemones ferarum inflar commorantur. Syl«

deceptios quidquid agitur factitium non eít,

veícunt eorum mentes vitiorum vepribus

fed ictitium:quinimo plerumq;à veraletitia — refertz, qui fpectacula adeunt; & vitiorum

excidit,qui fucatumin theatris rifá fenfuum . immanfuetioresenutriunt feras. Falluntur,

L s,Epift,

lenociniis aucupatur; quapropter monet

qui 1peétaculaadeunt triftitiam exuturi: £fal-

137.

Iüdorus Pelufiota, theatra, & ludos curules — luntur qui ludicris fpectaculis fe poffe moe-

tanquam communis orbis peíftem effe fugi- rorem peilete credunt.

Suos ípeélatores

enda; mentem inficit hec pettis, (1 eam af-

fallunt fpectacula fub latvavoluptatis, flos

fiat, Averógaudioaverteretheatra, exeo — res exhibent vitiorum olentes Mephitim,

conjiciendum eít, quiaad impura conver.

Num aurum verum fit, ut probetur,

$o

tunt; à veraavocantletitia, vocantad fu- — folet lydio lapidi affricari ; quales fint vo«

catam , venenum in favo exiugentem ; ut — luptates, quaeà ludicris hauriuntur [pe&tacu-

non immeritó Tertullianus theatrum dixe-

lis mors imminens Lydii inflar lapidis pro-

frit, Feneris Sacrarium , aram smpuduitie — duv ; qua enim jucunda , qua fPl endida, ac

& eos Veneri facros , qui . illuc frequenter

Ípectatu digna nobis videbantur, & Ixti fpe-

venerint, .AvocanttheatraàveroDeicultu, — étabamus, prope lethum inftante inobcs T

quia tevocantà Dei templo; plures frequen.

-

»

rida nobis apparent, & lacrymis eliciendis

tiores currunt ad vanain theatris

lacula, tantümidonea. Hac &aliai

tb

ebritates,

js fimilia pof-

quàm .adíanéclorum in templis ce

1et orator preducere ad excitan

dum affcétum

quod 1n Chriftianis exprobrabat S, Leo in

fugz, quóà theatri fpeclaculis

cSerm. t5

exulent, qui

fefto SS,Petri, & Pauli, ubi ait. Psde£'^ iisdem fuerunt hactenus

deleétati;

a&ap.

dicere, fed neceffe efl non tacere, plus smpene

Miraactimonia, víque elcquentiz net.

2*

ditur damonijs , quàm e^fpoflolis; & majo- — vofiore Salvianus ex impuritate, & luxufia,

rem obtinent sn[ana [peélacula frequentiam, — aliisque vitiis theatrorum , affe&um excirat

quam beata marryria-

Quis banc.urbem — fuga, avocátque ab iisdem Ípe£tatores , ait

veformavit [aluti? quis acaptzvitate eruut?.— — Aple Jib. 6.. Sicut exercitus pugnaturi ea Jo-

quis à cade defendst ! dudus Circenfium , an — «à, perqua venturas hoítium turmasíciunt,

n p qu).

eura fanctiorum .

L

P

Redarguuntur 1j .omnes,

aut toveis intercidere, aut fudibus

7 Ati, $

prafigere,

qui paratiores fe exhibent.ad mundanaípe- ^ aut tribulis infeftare dicuntur E

fcilicet ut

élacula,quàm adíacra frequentandatempla; — etamíi noninomnia ea quispiam incidat,

qui promptiores curruntad cathedram vani-

nullus tamen penitus evadat: itaetiam does

tatis, quàm ad fanctuarium pietatis,ad tem. — mones jam multas in vita ifta hum

h

ano gene»

plum fanélitatis, Eittheatrum Tertulliano — ri illecebrarum infidias pratende

rUnt ; ut

privatum confiftorium impudicitiz, ubi ni-

t , tamen

etfi piurimas earum aliquis effugia

hil probatur, niíi quOd à probitate reproba-

quacunque capiatur,

Equidem quia nunc

tur. Quéd fi dixeris cheatrum incontinen-

longum eft de omnibus dicere , amphitea-

tiz Gymna(ium , officinam impudicitiz;or-

tris fcilicet, aleis luforiis, pompis, aihletis,

|

cheflram impuritatis, fornacem ignis ge«

petamimarus, pantomitmis, caterisque por«-

hennalis ; neclatum unguem à vero de-

tentis, quz piget dicere , quia pigecmalum

flectes, -

tale,velnofle ; de folisgocorum, ac theatro-

VL

Imó Ifidorus Pelufiota t'heätrum mare

rum impuritatibus dico,

Talia enim funt,

vocat multiplici percitum ventorum impe-

quz illic fiunt, ut eanon folüm dicere, fed

tu, inquo feviens procella voluptatum flu.

etiam recordari aliquis fine pollutione non

€lus excitat decumanis deteriores ad naufra.

poffit.

Alia quippe crimina fingulas fibi

gium impellentes; & frequentantes theatra — fermé in nobis vendicant portiones ; utco.

eis zquiparat, qui pelagustrajiciunt, neque — gitationes fordide animum, vt impudici

Lib,

progredi valent Anifi ( ut ipleloquitur) i afpe&tus oculos, auditor inprobi aures , ita

eccrrapemcengss

yEpift

zbeatra, ubi voluptatum procelle, & illicia!/ ut cum ex his unum aliquid erraverit, te-

412,

denfiue. ingruunt, fi fe inge[ferznt » declinan-

liqua poffint carere peccatis.

da funt theatra, ne in lyrtes libycis periculo-

In theatris verà nihil eoram reafu Va«

IQ,

fiores impingamus.

Damna, qua à fpecta-

cat, quia & concupifcentiis animus , & au-

eülis oriuntur, Ípectemus , ut ab ipíis nos ditu aures,& afpedtu oculi polluuntur. Quae

j

qui-

262

Differtatio XiII,

fií

quidem oimnnia flagitiofa funt , ut etíam ex-

.€is interie&tis fubdens: "frritamu innosmi«

nii

plicare ea quisquam, atque eloqui falvo pu.

fericordem 'Deum impuritatibus nestris.pre,

bat

dore non valeat.

Quis enim integto-vere-

qitiantem — fordibus ledimus. , blandientem

fa

cundiz ftatu dicere gueat. illas rerum. tur*

dnjuriis verberamus.:.— Chriflo ergo,Ó atiene

10

pium imitationes, illas vocum, ac verborum

ta moniirofa 1 — Chrifle Circenfes offerimuc,

ap

obícenitates , illas motuum turpitudines,

& Mimos ; Gbriflo ludicrorum -surpifimo-

H

illas geftuum feeditates? qua quanti fint

vum boflia..immolamus,

bar

RI

*

criminis, velhinc intelligi pote(t, quod &

Per excitationem affectus fugse avocan-

M:

rélationem fui interdicunt, . Nonnulla quip-

'tur à peccato vitiis indulgentes, -Poffet enim.

qll(

peetiam maxima fcelera incolumi honeftate

'orator per Apoftrophen peccatoremaalloqui,

éit

réferentis, & nominati, & argui poffunt, ut

"Quid moliris- in-coeno demerfus impudici-

Vif

homicidium, latrocinium, adulterium, fa-

tiz? qnid cogitas, corruptas , .putidásque

t

crilegium, czteráque in hunc modum; folze

cum fuibus ebibens impuritatum - aquas. ?

&

theatrorum impuritates funt, quz honeflé

quid agis.vitiorum larvatis turbis lurida

ba

non poffunt, velaccufari; ita nova in coar-

mancipatus compede ? Jtane vitiis blandé

H

guenda harum turpitudinum probrofitate

indulges; cum in vitia feveriffimos deberes

fut

res evenit arguenti , ut cum absque dubio

aculeos-diftringere.? -Itane fi qua maliercue

atf

honeftus fit, qui accufare ea velit, honeflate

la-comit fe elegantiüs, fi fucis genas illinit,

tür

tamen integra ea loqui, & accufare non

fi fluentes eblandienti Zephiro* concedit cos

poffit. Aliaquoque omnia malaagentes

mas, & lacinias, oculos, animámque in eam

la.u

polluunt, non videntes., vel audientes : f

cenvertis, flammas.impuri -amoris conce-

fiü

RU

quidem eti blasphemum quempiam audias;

pturus ex fucata nive inmuliebrivultu lare

vatum oftentante candorem? 1mminet ex-

$e

facrilegio non pollueris, quia mente diffen-

tis.

Et fi intervenias latrocinió non inqui-

tremum necis periculum; illi obvias? rui»

RU

Q

naris actu, quia abhorres animo. — Solz ípe.

nam labentis in praceps animce tibi minita.

€aculorum impuritates funt, quae unum ad.

tur contubernalis muliercula, illi adhzeres?

í

modum faciunt, & agentium , & afpicica-

-que dementia non fugere-hoflem diítri&to

tium crimen,

Nam dum fpeétantes hzc

Hl

gladiofurentem; non exire domo , mox

omnia comprobant;affenfu agunt, ut veréin

ruitüra ? Prafentientes adificiorum exci-

fül

fs

eos Apoftolicum illud cadat :

Quia digni

dia formice, & mures przcipiti feftinarios

funt morte mon folàm qui factunt ea; fed e-.

ne foras exeunt, lares fibi tutiores quafituri,

fi

"

tiam qui confentsunt f acientibus,

tu flagit

m obviabiscafibus? ubi peri-

LT

11;

cula imminent feflinabis ?. fallaciffimz [je«

iX

Ttaque-in illis imaginibus fornicatio.

num omnis omnino plebs animo. fornica.

nocinio voluptatis fines te feduci ?. non te

ph

tur.

Et qui fortéad fpeclaculum puri vene-

larvata deterrentvitia? non te pudet in co-

ho

rant, de theatro adulteri revertuntur. Non

rundem putido ccno fordefcere ? furge ,

u

enim tunctantummodo quando redeunt, fed

rumpe moras, fuge fi fapis; declina,qua im-

etiam quando veniunt, fornicantur,

Nam

minent pericula.

N

hoc ipío, quédaliquis rem obíceenam «u.

Y

pit, dum adimmunda properat, immundus

$. II.

[

eít.

Et cüm hzc ita fint, qui talia agimus;

lt

negligi nosà Divinitatecaufamur, relinqui -

Sperataex antlatis laboribus fr?-

U

nos à Domino noftro dicimus, cum ipfi do-

enia fugam co£rcent, 9 ad infiflen-

1inum relinquamus,

Fingamus quéd nos

dum bene cepris animum fir-

l

refpicere Deus velit, etiam non merentes, vi-

?248H6.

I

deamus, fi poteít, Ecce innumera Chriftia-

norum millia in fpestaculis quotidie rerum

U

Jemadmodum mala immiüentia , ine

Poteft ergo

I$s

b

turpium commemorantur,

Q

commoda, gravia damna tum animi,

Iv

Deus illos refpicere, qui tales funt ?. poteít

tum corporis fugam excitant; ità &

M

ad eos refpicere, qui bacchantur in circis, qui.

converfo eandem coercent fperaxa ex antla-

moechantur in theatris? An forté hoc. vo-

tis laboribuspreemia; commoda, qua inde

1

lumus, & hocdignum putamus , ut cum in

emergunt ; & prafertim eeterna gloria, quae

circis nos, & in theatris Deus videat ea quz

in coelefti patria Chrifti manet Athletas, Hac

nos afpicimus, afpiciat quoque ipfe nobifcü ,

fpe fretifancti Martyres fugam, quá natura

& turpitudines, quas nos cernimus, cernat

tormenta fubire detreclabat,coércuerunt; &

etiam ipfe nobifcum? alterutrum enim fieri

[

hocuuum habueruntin votis , proprio fan.

l

neceffe eít : quia fi nos videredignatur;con-

guine Ecclefia irtigare tenella germina, jari

feq'ens eft; ut etiam illa ubi nos fumus vi,

Hoé

D

leto gemmarum partu turgentia,

glat : aut fiab illis, quod non dubium eft,

unum iisdem volupe, tormentorum pro-

K

avertit oculos, etiam à nobis, qui illic fu.

cellà, cruorisque effufi fluctibus obrui , ut

mus, pariter avertit.

Haétenus Salvianus

Q

citiüs per hafce undas portum : appellerent

lib &, (tylo Demofthenico recenfens mala,

immutabilis in coelo tranquillitatis,

Ob,

quz theatra fuis parturiunt. fpe&tatoribus,

ftupefcit mens, rigent membra adtot gene-

in quibus propterez excitat affectum fuga,

ra tormentorum, qua Chrifti fijeles hilari

Y

ncinipis nos tugiat Deus, Idque urget pau«

eru

vultujferena fronte, lato Pnimo fubiv

.nta

1j*

Í

263

Affectus fugz na/tmfa, & caufz.,

Ínftruebantur ubique terrarum. cruenta la

fis ad Elifias evehebatur delïtiäs. Vicetunt

naturam detrectantem pati, fugam fuperáe

niaria; accendebantur exitiales ignes ; acue-

bantur funeftiffimi gladii. ; apparabantur

runt fuppliciorum ; & per calcatos . igness

fexcenta alig id. genus barbara inftrumenta

cruentos gladios, imminentes f[ecures,[ecu-

riorem ad ccelefte capitolium viam triume

invifis, ac Znauditis fuppliciorum generibus

aptanda. Inftabant Imperatores humani ge.

phis celebrem, victoriis laureatam fibi flra»

verunt : fiquidem dum viverent, antequam

H

neris potiàs laniftz, quàm Principes; urge-

banttortores, utacriüs fevirent in Chrifti

hiac à nobisexcederent , vicerunt fremen«

Martyres, in tenellos parvulorum floículos;

tesPrincipes,funeftos,exitiales judices,bar«

baros laniftas; quia inter palmarum fructus

"quos perfecutionis pruina decoxit, ac perdi-

dit terrze, coelo digniores; in fexus imbellis

denati properantem ípiritum cum fanguine

effuderunt in victoria.

virgines, ac Matronas; in Ecclefiz Sacerdo-

tes authoritate graves , religione fanctos,

Laborum, fuppliciorümque fuga co&r«

14,

&tate venerandos ; 'quibus comites adjunge-

ceri commodé poteít à conglobatis exemplis,

$i vit Chri(tianus detrectet Ecclefiz fervare

bantur utriusque fexus gaudentes in fuppli-

cia chori; qui trahebantur ad. Praetorum

jeiunia ; (ibique adverfantes fugiat moleftias,

fubfellia, & à fubfelliisad amphitheatra, ab

recufet incommoda ; ab exemplis poteíft hzc

amphitheatris ad publicam lanienam; tan-

fuga coérceri ; fi proponatur induflria mer-

tümhoc crimine rei, quód crimen idolo-

catorum remotiffima inítituentium itinera

latriz execrantes verum Deum, rerum om-

adultimam usque Thulem ; quique fola il-

nium conditorem , quà par erat reverentiá

lecti temporalis lucri dulcedine tot amaru-

colerent, veróque profequerentur amote.

lentas (ubeunt maris trajectiones, naufragio-

Lib

Ie

j

: I Epiff*

Sed Chrifti pugiles excuffo quovis timore;

rum pericula; ut enim occinuit quatius

coércitáque fuga naturaliter infurgente ad

obje&ta tormenta , faucia corpora, quibus vix

lmpiger extremas currit. Mercator ad

fupererat vulneri locus ultrà tortoribus ex.

Indos

hibuerunt; & cum non haberent membrum

Per mare pauperiem fugiens per [axa

integrum , quo ferrum reciperent ; habue-

p«* sgnes.

runt, unde tortorum. vincerent efferatam

1j.

Ízvitiem ; cui pe&us objecerunt inconcuffa

Evangelicus negotiator cuncta dedit

firmitate loricatum ; animümque, adaman-

venum, quz poffidebat, paupertati nupfit,ac

tina fortitudineinflexilem 5. fpe illecti aeter.

terrena depofuit gravamina , ut levior coe«

leítes adícenderet nundinas; & quomodo

nz.gloriz, flocci faciebant tormenta; & fup-

plicia pro ludo habebantur ; perinde ac in

Chriftianus defes, fupernorümque appetens

hortos ridentibus, ac arridentibus vernan-

otio torpefcet, laborésque declinabit? fcité

eYm. X

tes floribus accenías lzi Chrifti pugiles ine

Bernardus: wtinam fratres mos (ic. effemus

de ab/äo i

crediebantur fornaces; G ignitas prunas

cupidi gratie [piritualis ,. quemadmodum.s

faculares bomines pecunie temporalisymagua

veluti purpureas ampleCtabantur rofas ; fa.

vos cocleftis dulcedinis fugentes ex acerbie

enim confufio, magna valde, quód ardentius

tate poenarum ; cüm tormenta illis cederent

illi perniciofa defiderent , quam nos. utilia ?

in delicias; & ex fauciati corporis fupplicio

citiás illà ad mortem properent, quam mos ad

VItAP,

unà cum fanguine animi elicerent folatia;

Milites funt obiiciendi, qui tenuis

fpe mercedis affuefcunt diu, noctüque labo-

cum ferz ipía propris oblitz feritatis co.

ram fanctis Martyribus propriam exuerent

ribus; in agendis vigiliis; preveniendis bel«

naturam, & cicures, ac clementes iisdem e«

lico (tratagemate. hoftium coníliis; ob(i-

blandiri viderentur 5 . cum liquatum plum-

dione vallandis arcibus, fuffoffionibus, feu

bum quafi rofcidus imber & coelo. deciduus

fubterraneis- cuniculis labefactandis propue

Ij

gnaculis inclufo vafe nitrato pulvere farto,

calta virginum caftra percurreret; cum tor.

- cularibus preffi, non vinum,fed coeleíte ne-

quem fenfim tepens ignis accendit; in eria

&ar in fanguine ubertim funderent; cum

gendis pluteis, terreisque- munitionibus ex

inclufi fcaphis, ac per varias tormentorum

humo congettitia faétis,in de(cribendis finu-

procellas exeruciati alacrioresad vita eternz

atis itineribus ad . declinandos plumbeos

hoftium globos,

Quales initá pugnà fub.

portum properarent ; cum melle delibuti,

vefpisque objeéti caele(ti intus perfunderen-

eunt milites labores ?' quot adeunt pericula?

tur dulcedine.

Cüm enim mugire adige-

videntur per turmas hinc inde concurrere,

rentur in eneis tauris valentiffimo fuccenfis

decurrere, latere, procurrere, refiftere , ce-

igne, ad fymphoniam beatarum | mentium

dere, repenté confurgere , in ordinem refti«

evocabantur; cum in ferreis cratibus torre-

tui, extendi, laxari, condenfari, circuire, ex

rentur , fercula ccelo digniora efficiebantur;

obliquo invadete ; ferire eminus, cominus;

cum fparfos floribus, lucentibüsque unioni-

locum fervare; tueri ; hoftiles impetus re-

bus, aliisque. gemmis . interdiftin&tos pro

tundere; imperata exequi; mutare aciem;

Chriíto fpernerent thalamos, ad coeleftes e-

jam fe in orbem colligere ; cuneum defcri-

vehebantur nuptias ; fi.unà cum venis mem-

bere; in columnam protendi, curvari in di-

bratim concifum corpus fanguine purpura-

midiam lunam, colligi in aciem quadratam;

Íceret, mens inccgripr charitatis ornata r9,

hofies adoriri , vulnera infligere;ac recipere,

al«

264

Differtatio. XHI,

e

À cultura virtutis cxtörkcs diürahimur', yes

-

fangtinem fundete, vitam finire. OuAnto

(

3nags& ait Mediolanenfis Przeful re, & nomi-

rüm & àfümmo Bono avertimur ; e(tqu&

j

ne ambrofiam exhibens ,. Zebet Chriffianus

omnium turpitudinum fex , omnium for«

p*o Chriflo fubire labores ,. cujus etiam pro-

dium fentina, omnium fceditatum .comples

mifa funt nobis beneficia y qui pro . parvis

xio, omnium deformitatum colluvies, o

g

nium abominationum feda coacervatio,

magnifica, & pro temporalibus perpetua prae

zmia «um gloría pollicetur ? — QQuos non(ub-

um vel ainius vitii avertentisàfummo bonoe

|t

eunt artifices labores fpe exigui lucri, .Fa-

feeditas naufeam ingeneret coelitibus omni«

f

ber lignarius defudat in exafciandis, dolandis,

bus, & fua purulenta fanie totam infecerít

J

edolandis, polliendis, terebrandis, diffecan«

tellurem in Protoparentibus;flatim in ipfo

€

dislignis. Parietarius in-delutandis parie-

mundi 'exotdio,

Et vitium, quo à Deo

CW

tibus; fufpendendis, vel fuffigendis fornici«

fine ultimo avertimur ; mentis obcaecatio;

bus, ponendis cratibus ftraminelutatis, opes

«ordis lues; rationis caligo ; ftygii Draco-

tw

réque tectorio induclis, — Lapidarius ineru-

nis venenofumfputum; 'tricerberi avernalis

endis ligone lapidibus , effringendis vecti-

tabificum phlegma; ftigiz paludis innutri-

bus, difrumpendis nitrato pulvere in lato-

'tum aconitum.; foediffimi :Erebi putidum

miis ingentibus faxis, quz latomus :cceló

excrementum ; & demum eft virtutum de»

ad normam conquadrat , aptátque vectatio-

plorandaftrages, meritorum lugendaclades;

ni. Faber cementarius in conftruendis, l2«

hominum miferanda :tabes; imó X natura

vigandis,exeequandis parietibus;trulliffandis,

ipfius dehoneftamentum , recti ordinis in-

incrüftandis,obducendis. Faberferrariusin

verfio, mortis ftipendium, & malorum Q

- -—— Unh. a $U U Ka Q

tondendo candente ferro, flagellanda mal-

mniumferalecompendium,

i T.

leorum repercuffuincude. — Etaliialios fub.

:Neque ullus inter hzedostam pravé

eunt non minores labores exigui causá lu*

clet ; nullainter fentinas tam malé. foetet ;

cri ; plenos hauriunt amaritudinis calices

nulla intercloacas tam feedé exhalat. Hance

ex antlatis laboribus: & 'Chriftianus pro

que vitii turpitudinem pulchro veluti in eme

ao

coelefti acquirenda gloria detrectat fummis

»blemate expreffit Jeremias cüm calanio pin*

labiis fubamaras laborum potiones pitiffan-

xit 'Heroinam quandam oris venu(tate;fron-

do delibare ? quis pudor? qua verecundia?

tisque :celfitate nobilem ,.quae tamen geme

16.

' Effectus fugze funt eripere fe periculis;

marum collucentium fplendore, GUmurice

mortem pra tzdio fcelerum pravenire : o-

fpoliata inftlar fcarabei gaudet in luto vo-

mmne fibi invifum, ac contrarium arbitrari :

lutari,incoenoimmergi , in flercore foedari

velleadverforum memoriam delere, odiffe

Qui nutriebantur in eroceis amplexati fumg Tren«

mala imminentia.-

Xercora.

Fugz cffectus aliquot

Ubi Graci Interpretes legunt 5

exprimit virgilius lib, 2, /Eneidos,

qui nutriebantur in cocco , nimirum regali

induti purpurá, nuptiali ornati vefte; 1m-

edbuegat excifa vitam producere s

peratoria veluti abjeclà trabeà totos 1e in

Troia.

Íflerquilinium : abjiciunt , ut volutentur in

Exiliumque pati.

Vos à quibus intg-

luto, . Teftem voco vel ipfum Angelorum

er 4U£

Antefignanum Luciferum , qui ut erat Che-

Sanguis ait , folideque fuo flant vo-

rubinorum primus, a« Seraphinorum Prin«

bore vires

ceps, Angelorum fignifer, ac ignifer, feu Sa-

Vos agite fugam.s,'

pientiz jubare conípicuus, amoris flanimá

fervidus, vircutum fplendore illuftris; adeoe

S. III.

ut nihil ei deeffet elegantiz, Gtornatüs, ad

M,

uberius decoris incrementum , Osznis --Zapïtïznb. *8,

ïn nduf;"dgiz'f mafaz;g/zf : quz' 1/L»

preriofus erat ejus operimentum.

itiorum pelago malaciam non fu-

Verüm càm effet Luciferplenus luce,

19.

creaturarum elegantiffimus, pulchritudinis

git » fed trajicity nec pericula ca-

wet, qua immineut, pece

prodigium vix coepit vitio adharefcere am-

bitionis, & fuperbie, & illicé ex micantà

I

«anudi.

fydere vifuseft in avernalem titiongm , fgeo

diffimum emittentem fumum converti, Sen«

17.

R, T ulla cth fuga, qua paratiorem ad vi.

&oriam fternat viam, quàm quz de

tiunt plures, qui tamen non derumefcunt,

triumphato fufcipitur vitio ; quod

Luciferum infolente mentis élatione xqualie

tatem exambiiffe Numinis, neque proprià

non tantüm utnoxium fugere dcbemus, fed

etiam ut foedum horrere; fi enim virtutem

contentum arrogantià in peftiferam fuam fo-

.enixim defideramus affequi, quia plurimum

cietatem, quamplures ex ceteris Angelis

ex eius ftudio contrahimus honeítamenti; vi.

etiam pertraxiffe; adeb ut- fciffz in factios

tium omni nifu folertiori fugiendum erit,

nes fpirituum turmz, pralia ceperint ine

cim ex ejus turpitudine plurimum in nos re-

ftituere; Melior tamen defoccatior, ac fin«

dundet dedecoris: eftenim vitii turpitudo

cetior pars peracritet contra Luciferiamos

tanta; ut vel unicus dumtaxat ejus intuitus

infürrexit , cujus primus atrocis belli dux

omnium poffet intuentium certus efle inteti-

Michatl fuit & Seraphinis unus , qui defere

tores attonans dixit ; Quis fiewt Deus..— C1d

"s, Eft fiquidem vitium , quo non follüm

enima

4

. Affectus fugz natura, &cäufæ,

26$

x m

u

enim nomen fignificat Michaelis) & is unà

malitia; quae tametfi 3 libertatis fuo äbm

non dejiciat voluntatem; nec arbitrium co«.

a

éum Angelorum focialium fidis ordinibus

in perduelles Luciferianos omni actiori nifu

gat, adigátque ad prava; «eó tamen prome.

d

pugnavit non jaculis, nec haftis, nec diftrictis

ptiüs liberum ab eodem obfequium & «on-

]a

fenfumextorquet, quó impeníiiis bonum ei«

h

gladiis, fed innutritis mutuis odiis: tenuit-

que pralium pro ut Numini vifum fuit, à

dem fuggerit delectabile ex carnis haurien

quo obílinatiin pravo, detrufi fuerunt in

dum illecebris: cáimque finat homo fe al-

li

lici à fucatis deliciis , quas depravatum ju«

j

tartara eternis plectendicladibus; Gt eme-

rita virtus condignis fuit praemiis « donata:

dicium voluntati exhibet ad illecebras con-

igitur Numinis decreto fulguris inflar prz-

cupifcentiz , ad carnis blandimenta,& deli«

cias; fit, quód tarpet(i fit homo fui juris;fruas

ceps € fummo coelo in imum tartari ruit Lu-

j

cifer, fítque omnium infelicium infeliciffi-

türque libertate, ab omni fervitutis com-

u

mus, qui antea Numinis ambire aqualita.

pede fit plené folutus ; adhuc liberé fuis ad.-

harefcat concupifcentiis , G mifere iníer-

M

tem iníligante vitio ambitionis aufus fuit :

Luciferergo licét mirifice claritatis prodi-

viat vitio; à quo ad extremum trahitur ma-

lorum.,

gium, pulchritudinis rarum miraculum ;

Hinc cavendum vel maximä; ne fina-

22,

excellentiee prima inter creaturas nota, Vix

j

cogitatione fuperbize haufit vitium , ambi-

mus nos abripi à concupifcentiis , qu& nos

intüs urgent; fallitur enim , qui commo-

tionis ebibit fumum, ut obcecatus, immi-

eus non videns precipitium ,voluntate com-

dum ceníet, poffe ex iisdem haurire, & ve,

mifitflagitium , cüm primüm horrificam

ram in iisdem ftui quiete: fiquidem nullibi

elt quies, nifi ubi recta rauo immodicas co«

vitiiípeciem mente induit: & tamen ! hanc

il

ex omnium fordium colluvione concretam

ércet concupiicentias , motüsque omes

belluam, vel potiüs tartaream furiam om-

compeícit, quiafummo Bono, finéque ul-

timo avettunt: tuncgaudet homo veraani«

nes exolculantur quo

.

tguoc vitiisä« adhæf

rent,

mi quiete, quando ratio fingulos in eo«

4

[10,

Qvàm excors hominis vecordia! cüm

dem regit, ac dirigit, componítque mo-

"

ultró fe vitii contaminet feeditate; ut homo

tus, tametfi plerumquecontingat, ut quod

latvatn induat avernalis cerberi,bonisfe o-

diu recta ratio compeícuit , occafto praceps

:

mnibus exfpoliat, venuftatem abigit habitüs

illicà difiiciat; neque adeó firma eft in

Íanétificantis , & ut — vitio indulgeat , ex

homine virtus , qua. urgente occafione ,

Angclo lucis uno fit momento hortibile

imminente periculo, alliciente oblectamens

THb n

monílrum , ftercorata larva , horridum lu-

to, fuadente pravo exemplo , non diffiuat,

dibrium , carcinoma demonum, mundi

cidítque à fuo decore t fremunt enim in«

tüs affectus etiam in. honíine virtutum ade

catharma , & totius univerfitatis. luridum

dicto culture ;5 . (à vel leviter excitentur 2b

terriculamentum : vitiorum fiquidem in-

fecta fordibus, lethalibüsque fauciata vulne«

extrinfecis illiciis. rebellantis. concupilcena

ribus anima, fcelerum inquinata caeno, ex-

tig : etiam ferz feveriores pacate quiee

ofafit celo , odibilis mundo , & tantüm

fcunt, fi fomno fopite jaceant ; que ta-

chara gehenng: non enim cocleftis fponfus

men fi excitentur , flatim efferantur , cüm

ad fuos poteft amplexus admittere animam

fit feritas iisdem, vel à naturaindita, quam

tot fordibus viuorum fcedatam , nec eam

nonnili cum vita exuunt; cavendum igi-

pore(t ofculari, écujus ore intolerabilis ex-

tur, ne noflrarum ferae. concupiícentia-

rum intus excitentur in nobis,propria enim

haiet fetor, & divortum acceríit in

haud oblitz feriratis internecionem moli-

Ezth, M,

2Í,

Si igitur quod turpe eft, ac noxium,

untur , ubi oblectamenta exhibent; quibus

ad lautitiem innutriantur.

V

Hiorrorémque Ííui ingenetrat id animuin à

I

feavertit, ne inde quidquam hauriat dctrie

"Ne quz in noítro inferiori appetitu

Y

lj

menti , vel maxime declinandum eft vitinm

ftabulantur concupifcentiarum- fera in no-

ítram excitentur perniciem declinandum eft

quodvis, cüm nonnifi necem moliatur ahi-

mz , fi hec eidem indulferit.

Larvam in-

quidquid extrinfecüs , vel leviter potis e(t

eas excitare intüs, fugiende omni ítudio,

duit vitium fallacis oblectamenti , quo alii«

totóque nifu, qua nobis obviant occafio-

&it quotquot concupifcentiis , carnísque

deliciis indulgent, eos miferé decepturum:

nes , quibus invitamur ad oblectamenta

illecebrarum; tunc damna declinamus, quce

funt hornines ad concupifcentiz | illecebras

nobis noílre inferunt concupifcentiz , i

proni; &cüm ob primavam ac originalem

contractam labem , naturzque: corruptio-

ab occafionibus, periculisque omnibus . in-

tüs, forísque imminentibus nos fubduca-

nem fint infirmi, viribus deftituti, &inlu-

brico pofiti , urgeantürque intüs flimu-

Imnus,

Neque inertem putemus banc.fue

lante concupifcentia ad carnis indulgendum

gam; pugnaenim eft fortiorum fortiffima,

qua de triumphato vitio felicem nobis fem-

illecebris, utique ' proclives funt ad . delin-

quéfidum, f fomitem concupiícentiz intüs

per aufpicatur victoriam : fugiamus cone

(enfltint aítuare: efthujusmodi fomes ipfe

citato paffu , firmóque animo ea omnia ,

quz ad indulgendnm vitio nobis videntur

appetitus vitiatus, judicium obliquum , re-

curvümque, in pravo pertinax , ex inolita

viam fternere; hac vitii pericula f1 fugias

Li

mus,

Verani de Afe&ibw Tom, li.

266

Differtago Xi:lL

*

f

mus, gloriäm enancifcimur triumphi

L]

Vi

nem ad omne pracavendum periculum ? 77

i

tium enim fugifle, viciffe e(t ; pericula im-

gilate , G orate , Ht non intretis. in tenta* . Maib se,

4

minentia declináffe , perinde eít ac affurre»

tionem , Íed cur voluit Chriftus fuos Diíci.

ig

xiffe ad triumphi gloriam; neque ulla quan.

pulos orare fimul , & vigilare ? — fi orant

j

tumvislevis occafto debet nobis contemptui

scerté etiam vigilant ; càm nonni(l vigilan-

d

eífe, quia plerumque exiguum periculum

tes orare poffint ; fiigitur oratio vigilan-

(

ita excrevit, ac vitio favit, ut pugnatricem

tiam prefupponit, cuiinnititur ; an non

virtutem exarmaverit ; imó & foede pro-

[

fatis fuiffet , fi ad folam fuos Magifter Di-

e

ftraverit; nemo fibi in periculis fidat, nee

Ícipulos adhortatus fuiffet orationem,

ad

$h ft

I

que fe tutum exiftimet , tametfi pectus ob.

tentationes, G pericula precavenda? An

jiciat vitio eximiá loricatum virtute; nemo

voluit iplos priüs vigiles, & pofteaorantes;

(

p

occafiones labendi contemnat , tametí1 ful.

ut invigilarent ; ne periculum immineret ?

l!

cris innixus virtutum , quas excoluit, diu

fed fi oratio, & vigilantia potuerunt iuimi-

fleterit : eft fiquidem natra. noftraad vi,

nens antevertere periculum , quare non eti«

&

]i

tium proclivior , & ad lapfum pronior,quàm

am periculum avertereiü ipfo periculo? fis

ad ftandum firmior; fortiüs enim trahunt,

quidem vigilantia comes orationis etiam in

ät

uz in nobis excitantur concupifcentiz ad

ipío periculo cavere . poteít, ne. quis peri«

h

Jn

rava, acillecebrofa , quàm alliciant . ftu-

clitetur :

nil enim | valentius ad . declinan,

dia virtutum , ad earundem honeftamen.

dum etiam quod imminet periculum, quàm

"i

tà; concupifcentiis qui ducitur praceps ruit

vigilans orauo. . Cur igitur. vigilantiam

fi

in prava, &femel inchoato motu tardé ad-

priüs, & poítea orationem fuis Magiíier

nititur, ut przecipitium declinet,

Chriítus diícipulis fuadet ? nimirum íuaür

24«

Id datur excellentioribus in. arte me-

priüs vigilantiam , ne periculum expecla.

dica peritis laudi ; fi corporis morbos ío-

rent, fed illud priusquam immineret, effent

C

lerter inveftigent , caufa nitantur indagare,

declinaturi beneficio orationis, quia plerum»

!

que fera eít vigilantia ,. G tarda otatio ad

notare fymtomata, pericula pracavere ,

priusquam decumbant , & ca maturé pro-

pericula , qua jam imminent | fugienda ,

puïfare t

que omnia animi morbis , pe-

ideóque ut fcité notat Origenes in prafata

ziculísque congruunt ; non expectandum eft

verba ;

Primum fuaftt ur vigilarent , €y Mattb.2e,-

H

periculum , fed prcavendum , priusquam

postea ut (ic vigilantes orarent.

mmineat.

Scimus montem oliveti, quam-

26,

Non eftfera oratio , neque. unquam

vis innütritis inejus gremio oleis. pacem

tarda vigilantia ad hoc , ut poffimus peri-

i

ä

fpondetet ; bellum tamen indixiffe , imó &

cula deciinare, íed tantüm ut ea cüm jam

exorfum fuiffe, quia conterminus Servato-

imminent revera fogiamus ; quia tametfi

ris paffioni fuit.

In hortis Gethfemani pro-

poffimus femper periculum , quod jam im-

g

lixiàs orabat mundi Redemptor aternum

minet declinare illud tamen non «fugimus,

Patrem, cümque ejus immineret paffio, nu-

quia liberé finimus ad. ipfum nos . trahi ab

f

m t

Ó

bes timoris, ac triftitiz divinz frontis fere-

ipíis concupifcentiarum illecebris, ac caznis

obleétamentis , quz ad tale nos þericulum

nitatem , animique malaciam turbaverant;

& fi non plovias lachrymarum | hzc animi

perduxerunt, & ideo; quia perire volumus

1

procella effuderit ab oculis, imbres tamen

in periculo, jam tarda efl vigilantia, &

fanguineos ex toto perrupto corpore elicuit;

fera oratio; quia certó cadet , |qui poteít

non cadere :

nimirüm é nofltorum peccatorum cano,tor.

hortatus igitur fuit Chris

ftus priüs ad. vigilantiam fuos. Diícipulos,

mentorum tempeflate excitatz nubes non-

L——28 — — 28 — Z E

nifi in hos imbres folvi poterant, licet hoc

ut przcaverent, nec expeclarent pericus

£.

"--

imbre fponté deciduo irrigata tellus profen-

lum imminens ; poílea ad orationem ; ut

tibus, ac dumis rofas coeperit nobis, & li-

inde nos doceret ; fomnolentam effe vigi-

lia germinare,

Càm Patri in periculo illo

lantiam, & tardam orationem , que oce«

imminente enixim fupplicaret toto corpore

caliones, & pericula , non pravenit ; ne-

fanguine trüubuit, an non decuit divinz cha-

mo diu tutus eft periculo proximus ; & ut

titatis , ac perfectiffi i amoris Regem

fÍité Cyprianus : Perver[a eft ea coufiden- D« frrgui,

d -— £L5 $— ] f2 CrO

hac purpurá veftiri ? quam amor occulto

HA , qua vitam concredit periculaa .. €9 lu- Cleric

La

ingenioíe charitatis machinamento — texu-

brica ea [pes ,. que inter. fomenta . peccati

erat.

$

falvare [e:poffe confidit, . Flammis circume.

Y

Y

Verüm cüm prafentiret jam ingruere

ari , & non comburi,nonnifi miraculo da«

Pharifzeorum armatam cohortem, licét at-

tur,

Q

Verendum-eít dormienti in prealto

f

tentiüs oraret Patrem , ac vigilaret in ora-

Ícopulo,ne cadat: etiam in caftris quamdiu

d

tione, obliti tamen ejus Difcipuli immi.

hoítilia arma mifcentur, & utrinque. pu-

neniis periculi non folüm ofcitant , fed

gnatur anceps haret alea ;

« inceyta eít

!

profundiori etiam fomno fopiti alé dor-

victoria.

x

miunt; fed Chriftus invigilans ad immi.

Hinc hzc folicitudo praecave

ndi

ti«

47.

nens Difcipulorum periculum interrupta o-

a

tos

cula antequam immineant viros cor

ä

ratione , quam ad Deum Patrem fundebat,

femperur(it: totenim pericula undiqu& nos

Diícipulos acceffit dormientes , quibusex-

circumflant , ut quo tuto nos vertamus , vix

pergefg&is injunxit vigilantiam ; & oratie

invenire poffimus , eftenim, mundus plenus

. Jaqueis;

267

Affectus fugz natura, & caufz,

iri , aC totidemmacrefcenEïQ fterilitatis; fua.:y

latiueïs , tefertus peri'cvulis,nec aliter eum vi«

M»tth, i,

dit D. Antonius in fua eremo, cüm Deus ei

fitque Regi, ut virumSapientià, G'induftriá

atrem reprzíentavit , quà latiffimà patet

przditum fumrma cum poteftate rei praffice.

ret frumentariz , frugümque inannonz vil&

laqueisobductum, idque cüm vidiffet , fe à

lachrymis temperare non. valuit, & mente

pretio coémptarum maximum coreatum in

Regiis tamhorreis, quàm apothecis conde»

perturbatus exclamavit ; Qwis tandem euas.

det ? & revera plena funt omnia . periculis,

ret in fub(idium ingruentis famis. Placuit

undique auceps tartareus infidias tendit;retia

confilium Regi, qui Jofephum etiam przfe-

extendit , laqueos apparat quia ut fcité S.

&um inftituit totius rei frumentatiz, Regiis

Sefh^ $*

Leo; Incitant cupiditates, infidtantur ille-

decoravit infignibus,purpurá veftivitannulo

cebre , blandimtur lucra, damna deterrent,

fignatorio munivit, torque ornavit, G totius

amara funt obloquentium limgues nec feme.

Agypti Proregemproclamavit,

h

43

3

Veru

m ut proximiüs ad rem

"

noüfäm

29«

per veracia ora laudantium : & Serm. 1 1,

explicans hzc tartarei aucupis retia fubdit z

accedamus, non fuit Jofephus in aula Pharao-

Infidia funt ia dyottiarum amplitudine s. infi-

nis immunis à periculis, quz pracaveret, e«

die ia paupertatie auguftjs j ille eleuant ad

rat inadolefcente admiranda tum formofz

fuperbiam s. ifla incitant ad querelam.s.

fpeciei, tüm mirande pudicitie mixtura,

agebat annum vige(imum zetatis feptimums

Jentát [anitas, tentat &5 infirmitas , dum,

slla materia est negligentia 5 bf: caufa tri-

Íeu florem vernantis juventz exhibebat ve-

:

getiorem, & quidem virtutum omnium ode-

,?jtilo l

re fuaviffimé olentem ; ejuscapta mulier a,

E

$ tV.

more cepit aíftu impuro purum, caftámque

deperire juvenem ; in quem ztas florida;fan-

t'zgm perieula. in caftris prækrtim

guinis fervor, afpectus herz frequens , & ad

Veneris.ac impudici «LAmoris imminent ;

illecebras compofitus , intuitus quotidianus

nonnifi beneficio fuge de prosirata libi--

lafcivientis foeminz laqueos certé iniecerunts

quibus Jofephi pudicitia periclitaretur, praz-

.. dine epinicson canitur.

fertim cum procax mulier verba mifceret ad

Mattb o

28.

. TOn eft viri cordati expe&tare , — ut

turpia allicientia, lacrymas etiam funderet,

in paratas fibi infidias incidat , in a«

& munera exhiberet lautiffimis aucta . pro-

46,

IN

É

pertum fibi pracipitium cadat; íed

miffis, & hujusmodi infidias per integrum tee

pericula omnia quantumvis remota, & occa-

tenderit decennium caftiffimi pectoris expu-

fiones omnes licét leves przcavere, & fuge-

gnatura pudicitiam , cujus vicloriz exeme

re: periculum antequam immineat , qui non

plum ante non habuit, ut merito Chryfoftos

declinat in deli&tum inclinat; omne enim pe-

mus magis miretur Jofephum in hoc igne il-

riculum femper inftigat ad culpam, tametfi

x

Izfum, quàm tres pueros in fornace Babylo-

ftudio quis occupetur virtutum , quia àt re-

nica minimé combuftos: fed quo Ariadneo

&& notat Chryfologus : Virtutes deficiunt,

filo fe ab hoc Jofeph infidiarum fubtraxit la.

dum colimtur, & crimina, dum [ucciduntur;

byrinto? evafitque ZEgyptie fceminz pul-

increftunt ?. Jofephus Jacobi fitus. graciam

chritudinis illicia, venuftatis fucos , eloquii

Regis Pharaonis fibi conciliaverat , eó quia

blandimenta ? quá fagaci induflria fefellit

füerat interpretatus fomnia, quze non parum

mulieris artes,quibus Egyptia fcemina fata«

Regi incufferant timoris.

"Videbatur fibi

gebat caftiffimum juvenem fecur in. unam

R«cx per quietem ftare juxta fluxum Nili, ex

eandémque intemperantiz fervitutem per«

'quo videbantur fibi feptem emergere pin-

trahere ?. plures fuifíe mulieris artes innuit

gues boves pafcentes in locis herbidis, ac hu-

S.Bafilius Scleucienfisinquiens: Taceo exter- Orat,

mentibus, remotiüs tamen à fluminis alveo.

nos mulieris artes, fucumy verba.vefles.ocu-

"Totidemetiam vidit vacas 6 finu fluvii afcen-

lorum pellaciam , lecytbos , unguentarias. fe

dentes, fed macie confeCtas, prorfüsque

naribus infinuantes, anime per aures obfidio-

ftrigofas, queque in ipía Nili ripa nonnifi

wem , naturales corporis infratliones: hos

)/ i Wgw.

tenue, ac ateícens abraderent dente fameli-

tamen affultus queis precox /Egyptia expu-

co pabulum j imé tam acri fame ftimula:

litis

gnare adnixa efI Tuvenis caftitatem elufit Jo-

bantur, ut dormienti Regi vi(ze fuerint bo-

(ephbeneficio fugz, quà de proftrata libidi-

ves illos feptem pingues, & corpulentos

ne gloriofiores retulit. triumphos: pergit

devorate : quo alludebatur ad feptennem

Bafilius Seleucientis : zEgyptia mauss m eum

fercilitatem, & fterilitatem /Egypti : fiqui-

énjecit armatas libidinez fed caflitatis cultor

deni in tenui incremento Nili. flerilefcebat

Jwvenis tenacibus manibus

permittens ve-

JEgyptus ,ídque fignificabant jumenta are-

Stem,libidinis effugit an[as.,

fcentes ripas depafcentia: & per feptem pin-

Jofephus unicé ftudio addi&tus caftita»

39,

£uiores totidem fertilitatis, & copiz indica-

tis, nec pallium admittere ampliüs voluit,

bantur anni ex Jofephi interpretatione; vo«

quod lafcivientes procacis mulieris manus

4

catus enim à Pharaone expedité refpondit per

tetigerant 5 ne per contactum veftis; peftis

fpce&ra illa in fomno vifa indicar! magnam

venerez virus itteperet intus in animum;

tam copiam, quàm inopiam pecoris, ac fru«

maluítque veftem amittere ; quàm impudi-

menti, & feptem annos ubertatis exceptum

cum in vefte ta&tumadmittere; Gne virtu»

Lla

tera

If'frïditi* de dfetlibua Tom. II.

268

Diüärtatio XII.

tem exueret caflitatis , pallium quo tegere-

gotius aununds naufragium evitaret : placuit

tur abjecit,

Cümenim ex feeminaz attactu

Numini No£émi caflitas,& propterea;à com«

*

pállium minas fpitatet libidinis, illad defe-

muni fuit fubmerfione exemptus: caítitatis-

j

rüit, ne à pudi£itia defereretur ipfe;& ocyffi-

enim amator diu conjugium diftulit, feriós-

mé fugiens veftem contagio attaclàs foemie

que ad opus acceífi t nuptíale, quàm ullus un«.

Í

néi infe&tam reliquit ; timuit Jofephus, ne

quam mortalium id prze(literit anno fcilicet.-

impudice attacta veftis fuà lacinià veneno

s&tatis quingentefimo : No2 verà cum 4ui

r

5 *Gmfjtgþ. j*

confcientiam inficeret ; nonenim procacem

gentorum effet annorum genuit Sen , Cau s

duntaxat foeminam fugit, fed G pallium mu-

japhet : que verba expendens Oleatter ait :

lieris lafcivientisattactu contaminatum; ma-

Commendat vald? caflitatem, & contineu«

LA

luítque veítem fpirantem exofam libidinem

tiam Noacb , qui quingentis annis colibenb

deferere, quàm pudicitiz non olere fuavo-

vitam duxit, & ideo fortà tam gratus. e[fe

JDeo meruit , ut in toto terrarum . orbe folus

&

lentià; & nudáti pallio, quàm pudore : "-

ü

litto in manu ejus pallio fupir.

Flos enim

n eculis Dei jusius videretur, de nullo euits

caítitas eft gratiffimum coclo, & terrz emit-

D

Aalio legimus, generationem tamdiu diffuliffes

H

tensodorem , quivelipfum cceleftem allicit

quo exemplo difcimu,Deo femper contintne

f

fponfum , hicenim nonniíi inter lilia depa-

4iam placuiffe. Non nuptias tantürn ad quine

Á

fcitur ? at fi venereusconcüpifcentize zítus

gentos diftulit annos , fed cultor caftitatis à

g

urere incipiat, flatim areícit; ideóque hujus

quovis jugiter fe periculo avertiteam labee

floris eximius cultor Jofephus,hunc eftum;

factandi; occafiones fingulas folertiffimé déa

li

u

quia timuit, flatimfugz fe dedit , zeliZ/o n

clinavit, fæminäsque ad libidinem alliciene-

manu cjus pallio fugir.

tes perinde, ac bafilifeum folo intuitu enee

&

f

3t.

Infidum, ac naufragiis foetum eft impu-

cantem aufugit: ideóque placuit Deo,& in

dicitie mare: Jatentenim in ejus finu fcopu-

communi mundi naufragio fubmerfus: non.

K

li, ingentia imminent ejus undas trajicienti-

fuit, nec aquis fepultus; quialuxurig,& in-

bus difcrimina, flu&tibus decumanis (zvit,ac

continentiz. fluentis obrutus nunquam fuce

tempeftatibus jugiter cietur$ & nusquam

rat, fed ad caftitatis pharum fluctuantis vitze

quies, nullibi fecuritas, cüm velip(aimpudi-

curíum direxerat, G ab occafionibus fingulis

eitize malacia ad naufragium impellat,& fuc.

femper deflexit ;. foeminarum illicia femper

ceníz libidinis faces noélem inducant, czcue

refpuit, fugitque,

tientibus obrutam tenebris; ideóque non

Fugienda e

ft procax mulier,&( adcaíli- — 35.

f

b

caret periculis, hac in nodte hujus vitz navi-

tatis pharum flectenda eftcorporisratis, ut

gatio; nifi pharus aliqua, hixque fplendens

fecura ad portum appellat: honeftatis.

Fue

n

appareat, ad quam Nautz hifce. jactati flu.

giamus hanc virtutis ícyllam, pudicitiz cha-

élibus navium prorasdirigentes fcopulos de-

rybdin, caítitatis fcopulum, blandientem fi«

«linent, in quos non impingant, & naufragia

renulam, infamem fcopnlum, Circeum fta«

devitent ; quibus non abforbeantur ; & o-

bulum, peftem interficientem, labem repene

$

mnes fugientes infidids, ac pericula, occafios

tem; nil enim procaci muliere deterius

*

nésque fubmerfionis ad optatum portum ap-

Et inveni amariorem morte mulierem ,

ä

x

494 Ecclefecap.os

pellant, ut fcripfit S, Gregorius Nazianzenus

laqueus venatorum ef)6 fagenacor ejus,

"U f13«

ad Eudoxium Rhetorem, cui defcribens hu-

cula funt manus tllius, qui placet Deo, effue

jus flu&uantis vite difcriminaait: Diffuxére

giet illam , qui autem peccator efl , capietur

ij

bona y mala , & periculofa. efl navigatio in

4b illa eltenim mulier, quae viris naufragia

zotie, faculanon pralucente : qui hujus vitze

aperiz; imó & lerna malorum omnium, & fi

t

aquastrajiciunt ,. alta tenebrarum nocte cir.

quid dirius orcus habet; blanditur & ofcula

[

cumfeífi ad naufragium currunt, nifi pharus

figit ut vulnerainfligat ; malaciam fpondet,

h

aliqua eis fplendeat, cujusluce difícrimina

& naufragia apparat : & ideo Ecclefiaftesait,

1

videant, quz caveant. Quarenda propterea

Íc invenifle, vel ipsà morte. amariorem mua

l

hac phatus eft, quam . profpeétantesà peri-

lierem, qua licetinermis, (exiique imbecillis,

(

culis ia fcopulos impingendi fe fubducant ;

de viris tamenetiam fummis crebros retulig

eít autem hac pharus ipfa caítitas, quam Jo-

triumphos: & qui omnium tormentorum

fephus excoluit, & cui adhzerefcens;procacis

genera ficeis oculis, ferena fronte, animóque

fominz infidias viéclrici fugá evafit: fcité

hilari fuftinuére, & ipfam mortem ante ocu.

De Virginit, S, Archtellus: Laudande virginitatis fubli.

los conftitutam ludibundi afpexerunt, fore

mita: qua[fi precel[a . pharus im. edito vupie

tésque ac imperterriti fteterunt in bello; foe«

ä

promontorio fplendefcat, . Qui infidum flu-

dé ceciderunt, cüm primüm: mulieris íllicio

[

étuantis concupifcentiz mare trajiciunt infe-

capti, ejus laqueos non declinárunt, - Quot

[

lix facilé naufragium fubeunt ,. fi navis fuze

Epiftops, & Clerici ( ait Cyprianus de fingul,

277

Md

curíum ad hancnon dirigant pharum.

Cleric. vel potiüs Origenes ) poff. confzífo-

3 E

3$.

Noémusea przcipué de caufa fertur in

nem,G vittoriarum calcata certamina , post

aquis non periiffe diluvii, quia hanc refpexe- .

magnalia & figna mirabilia offenfa , nofcune

rit caftitatis phatum;cujus beneficio,& ductu.

tur cum bis omuibis naufragaffe , dum

in Arcam ingreditur ipfe cum filiis ab uxori-

pw

volunt in navi fvagili navis

C

bus fejunctus, nimirum ait S, Joannes Da. .

gare.

Q

mafcenus ; Ut ewm eaffitate pelague, & illud .

r

$. V,

*

Affc&us fugz natura , & caufz,

269

$.. V,

tur :mulier procax filios Sinüp'ïentes » qui

incauté finunt fe allici. , acillius arretirá

ul foríiter fleterunt ir)gperterri-

blandimentis; quia qui fapiunt , ejus in«

1i in caftris contra bofliles exercitus ,

tuitus bafilifco perniciofiores , declinant ,

À ceciderunt in. ginecan fominarum j quia

& ipfam perinde , acdraconem venenüm fpi-

Tantem fugiunt : :eft.enim mulier hominis

-Leneficto (uga neglexerunt eorundem

dlicia , & ajpeclus decls-

pernicies , & naufragium,

:

GWFQBP. ï

m

j

214 9.

Hinc fi quzras 4 quid fit :

( u'lief 3 TE«

36.

Tpondet.Ambrofius, .Effe januam diaboli , 2;;, officior;

3t-

-Ulier tametfi fexu ?ragiflis,-Viüfbixsäin-

viam iniquitatu , fcorpzon percujfonem.s ;

M

À firma, animo imbecillis (olo tan-

nocivum genut , quod«umproximat , flinus

tüm illicio , ac illecebrà plures vi-

dati um ignem accendit , exurit funda-

&it., proftravitque viros inter fortiores for-

qmenta 4ontium..— Si petas à D, Chryfofto- zrowil, 25,

tiffimos , eó quia hujus firenulzfallentis non

mo., quid fitmulier, refpondet effe natu- feper Mos5,

tílugerunt blandientes voces 5 teftes voca-

ralem tentationem , domefticum periculum,

;:

ti poffunt Samíon , David , Salomon ,.&

delectabile detrimentum,naturam mali boni

fcxcenti alij, qui tametfi virtute loricati ,

olore depictam.

$i intertoges D. Maxi-

fortiter contra ho(lium. turmas fteterint ,

mum , quid ficmulier? Refpondet fermose

quia tamen blandimenta non effugerunt al-

3- effe virinaufragium , quietis impedimen-

licientis mulieris proftrati cefferunt blandi-

tum , vitz captivitatem , quotidianum dam-

tijs, & foede imbecilles ceciderunt in ginz.

num , voluntariam pugnam , fumptuofum

€eo ; qui fortes iteteruntán caílris. .. Sam-

bellum, exornatam fcyllam, allicientem fi

renulam , animal malitiofum.

fon intrepidus leoni obviavit.,, fortésque

Si petásà

manus injecit in ejus collam , & qui fuffoca-

D. Anaftafio Niceno , quid fit'mulier ? re

lng if/ï ( 63 e

re in campo leonem ferocientem potuit 5

fpondet.

Nil alud effe , qnàm ferpentis

amorem impudicum 'xtinguere non valuit

An jerspt.,

quietem., :diaboli folatium,, 'officinam doe-

infinufoeeming; vincula potuit fuorum dis-

monum, viperam ve(litam. . [N.| igitur mu«

rumperehoitium , fed fuarum nexus cupidi-

liere procace , ac lafciviente pejus, nil deci-

tatum difcindere non valuit; meíles fparfis

piendis , «capiendísque viris aptius, quapro»

flammis incendit alienas , fed unius mulie-

pter fcité Ecclefiaftes zap.7. vocaviteam la«

"]

risaccenfumignem extinguere nelcivit , quia

'queum venatorum,

Sin veró quzras , quíe

beneficio fugze periculum lapsüs noluit :de-

nam (int hi venatores , quorum mulier eít

clinare,

iDavidi contemptui fuit ingens

laqueus. , :Nonalioseffedixeris,quàm caco-

moles carnea Gigantis Phili(thzi, cumquo

'doemones meretricio quzítu compendium

in (ingulare «deícendens certamen infignem

facientes : & huc refpiciens Chryfoitomus

Homil. a,;iu

detulit folo lapidis jactutriumphum, & ta-

vocat impudicam mulierem cellammeretri-

A:Matths

men Davidem victorem unica inermis mu-

«iam , 'diaboli officinam , in qua tartareus

lier, non armis tantüm , fed omni:etiam ve-

proxeneta infamem ^hanc mercem venum

ii

fte fpoliata , eminü: confpectálicét invictum,

publiceexponit. Etin isepiffolaa. ad Co-

& propemodum inconcuffa animi firmitate

vintbios . vocatcacodoemones mulieris me.

loricatum , enervavit , ïprdfligavïcquef

retricislenones : quia ficut inid incumbunt

AÁn non & Salomon omni fcientiarum

Er:

ftudij lenones , 'ut meretricibus amatores

ornatus encyclopedia, tuncdefipere incepit,

concilient ; perindecacodceemones officio le-

€«àm primüm mulierem neglexitblaudimen:

monis fungentes meretricibusamatores pro-

ta fugere ? tunc expertus eam fuit quovis

cutant ; :G ad fcorta libidino(is perducunt

Weelef.cap, i malo pejorem.

Et snveniz amariorem »nor.

fugge(lionibus 3 & quemadmodum lenones,

r ^

teulierem , quam fuisetiam depingensco-

cum meretricibus infamem illum partiuncue

loribusfubdit : Que daqueu venatorumef,

quaftum; itatartareus przedo, quamvis for» -

& fagena cor ejuryvineula funt. manus illiua.:

runas amatorum effe mercedem fcorti pere

venationem enimin viros exercet mulier , &

mittat , fibi tamen animarut (polia refer-

i

ideo plena e(t laqueis, & vincula (unt ma.

nus ejus: aucupiumexercet , ideóque fage-

"Tametíi varijsallegorijs mulierem pro-

37

-

na, ac rete eíLcor ejus: tunc autem vena,

cacem foleant SS, Patres deícribere, prze

tionem exercet, dum cüriosé fpeclat , dum

cateristamen magisarridet , qu& Ecclefiaflze

lafcivientes intuitus in viros jacit : imó &

placuit, nempe venatio , quamadeo foemi»

fera eít mulier, quz non przdee tantüin pa«

nis accommodatam cenfuit Ecclefiaffes ,. ut

tet , fed alios etiam venatudcecipit , ut capiat,

fingula etiam ejus membra gehennalis.prae-

Proverb.vs, Ifdiatur invia quafi latro ,6$2uos incautos

donis, acvenatoris dixerit inftrumenta effe

"V. 38

viderit , interficiet , loquitur Salomon de

hominibus capiendis , ac perdendis accome

procaci , & lafciviente ; cujusoculi inftru-

modata, . Hinc /Egyptia mulier nonnifi ve-

menta funt venatica hominibus capiendis

natione ufus fuit , ut Jofephum eximium ca«

perapta , & intuitus retia., quibus minus

flitatis cultoremalliceret , ac caperet ,tamet«

Cauti irretiti capiuntur: unde rextus Chal.

fi caffus fuerit omnis ejus labor , fraus irrita.

- deus vertit

*

*

ficut fera vapiens oculis infi-

illicium fruftratum : . dicitur enim de ipía,

Injecit Domina fuaocnlos fuos i Jofepb , non. Gemf. ?.

diwq' » & venatur þlm. infpien;e: ? Vena-

j

e

270

Differtauo XIE -

- fe in hoc conjeciffet difcrimen ,^ nifi oculos

alliciuntur , & capiuntuz quotquot impue

Incgp, ,. in pudicitia (tudiofumiinjeciflet : fcité Olea-

ris aítuant flammis , ideóque opportunà

&enef, .

fler expendens prazetactaverba ait: 24uZis .

monet Clemens Alexandrinus mulieres , ne

quidvaleat boneslas infemina: nam quam-

viros frontis hilaritate;" oculorüm illicijs »

diu becoculos babuit dimilfos , non peccavit ;

lingueque mellita facundia , ac corpotis.

sgunc veró fcandalum pajfa est : & fimul

pulchritudine virosirretiant, aitipfe; ^ C«

Lib.2.pedog.

adverte , quantum proft ad. boneflatem..

put tegere , vultum adumürare ju[Jum eii

MP." P

oculos dejjcere: nimirum in fcelusfe mulier

neque enim boneflum efl corpora pulebritue

dejecit ,. quia inje&tos oculos in juvenem -

dinem effe bominum aucupium.s,

quà corporis elegantià, quà virtutum orna-

39-

h

Hoc autem «cacodeemonis aucupium

t excellentem fixit ; G cüm capere juvenem

exercent procaces mulieres ; qua facies fu-

fatageret, captaeft ipfa ; ruine enim fux

cant, genas purpurá pingunt, & promifcue

fibi caufa e(t mulier ; fi oculos non cuftodiat :

omaibus fe videndas offerunt; quodin pra-

éxplicuit procax mulier fua retia oculorum-

vis mulieribus gravizequé , & acuto calamo

$ntuitü , verborum blandimentis ; vocum

redatguit S, Gregorius Nazianzenus fe fe

Lib, aä'wr] : :

- lenocinio , promiffhionum irritamentis; fed

ftudiofiàs ornantibus,&excolentibus inqui«

enlier.

per fuas fraudes , ac infidias incidit ipfa in

quiens: Membrorum elegantiam domi occul-

venaticos laqueos , quos juvenem captura

tari preflat, quám commentitiam , & ad«

apparaverat ; non potuit conqueri , íe in

ulterinam pulcbritudinem nefarit:proferre ,

þ' Ff

caffes ab adolefcente injecam , cüm hic

emneritó fuffcit nativa tua. pulcbritudo : f

caftitatiscultor non intuitus, fed terga pro-

autem ea plurióus viris, non [ecus , acvete

caci dederit mulieri ; & fugaz beneficio ab

avium gregibusproflat , quidin te accider 8

Pulchré

imminente fe pericuto fubduxerit,

Retia tunc expandunt , ied cüm alios capi-

Aib,deje. D.Ambroftus, — Ipmifit oculos uxor Domi-

unt, & ipfz fimul capiuntur, & pereunt:

ZSabu Gub . J i& $A^ À — Auae4 R oO 5 Ahau 22 RL CC m - dAAmEÉR

: fepl..v.. £Ap . 5.

ni ejus in Tofepb , bocefh , non ipfe fe offen-

dum fuperfluo ornatu corporis aucupium

tavit , fed ipfa retia fua mifit , & indagine

apparant ; nonnifi diabolo fucis famulanturs

- fuiccapta eff , laqueos fuos fparfit , [uísque-s

& illecebris ; non enim cacodeeniones ho*

befit vinculis,

Venaticas has plagas, ac re-

minibus irtetiendis, capiendísque aptiori u«

tia tartarei aucupis ; cum vidiffet in mulie.

tuntur laqueo , quàm fcemina procace, fue

rum confortio $. Ántiocus , fcité nos monet,

cis larvata, illecebris adblandiente: re&té D.

ut folicito pedemulierum fugiamus confor-

Thomas à Villa Nova ait : Ve smulierculis ,

Dom:nic. 2,

tia: aitipfe: Fwugiamu ilarum coufor-

qua in boc feno potiendo , adornando , fu-

Aduent.

sium y non enim aliud. funt mulieres viro ,

cando y decorando vitam expendunt , vefies

;E

. quám virus prefentaneum , quam Orci ve-

pretiofas , & jocalia, & murenulas , 68 alis

— eatrices , cum fiudeant animas nofiras. [uie

Y

puerilia , & vana curiofías perquirenda fa&la

irretire pellicibus , plagisque capere venati-

fünt laquei demonis ad capiendos ffultos paf-

£. Hocprocacis mulieris aucupium pulch-

feres ,& veluti aranee tela ad capiendas mu-

Í

Ip difin,

reetiam innuitlenailláapud Plautum. — Hic

féas. — Has cacodoemonis infidiasin fequio»

tw

nófler quaflus aucupi fimillimus.

Efca eft

ris fexós fucatà , qui cogitat pulchritudine ,

gneretrix , lecius illex, amatores aves, — Me-

vanóque ornatu;. non emotze facilé mentis

retrici adharenres tartatei. Aucupis prada

P

erit , ut moveti feabillisillicijsad noxas fi-

t

fiunt,

'

mat, Mouliebris enimforma tefle Carneade

Cati, 4

(

389

Qui fapit , in fucato procacis mulietis

Philofopho , Regnum eft absque fateilitio ,

t

vulta , in fermonis blanditijs , invocisleno-

/

propugnaculum absque prafidiario milite :

)

'kKinio ; orisfuavitate , afpectüs illicio ,

vim adhibet fine vi ; impetrat, quidquid vult,

k

fraudem timet , infidias expavet , G ideo vo-

fauciat ; dum allicit ; venenum propinat s

lucre ocyusfugit , avolátquealió , cüm fciat

dum placet ; fel fpargit, dum mellita verba

lafciviéntem mulierem nonnifi infidias appa-

profert ; sítque propterea mulier blandus

Q

ráre , ac mellitam linguee facundiam , venu-

tyrannus, fuave tormentum , grata mors;

Y

ftam faciei dignitatem , fulgurantes oculo-

cujus caffes , qui- cauté non fugit , necem

ruim afpectus ; frontis hilaritatem , gena-

incurrit; hincSiracides : Pirgimess ne coxfbi-

Cop. .

L

rumpurpuram , corallina labra , orisque tos

cías , ne forté feandalizera in decere illius?

tiushoneítatem, in laqueos vertere, & re-

fiquidem pracipitium aperiunt ; ruinam pan-

tia, quibus minüs cauti foedé capiantur ;

dunt, necémque accerfunt , aetas florens ;

Í

xx'Prwerb. g, hincnos monetSalomon, — No» conctpifcat

forma nitens , frons ferena , vultus hilaris ,

gulebritudinem ejus , ( feu mulieris ) cor

f

roíz vernantes in genis,corallia purpurafcen-

u

tuum y ne capiaris nutibus . feu ut legitur

tia inlabris, lilia candicantia in vultu, blan-

.jn textu Syro : »e fis preda venationis o-

li

dimenta linguz , fexus mollities, & cultus

fie

eulorum ejtus , &palpebris fisscaptivum te.s

veftium , qu& omnia retia funt hominibus

I

jfaciat : quia in oculorum nutibus ,' palpe-

capiendis apté extenía : idque càm Alexane

brarum ictibus venatica expanduntur retia,

drum Macedonem minimeé lateret, avertere

f

NY

quibus miferé capiuntur , qui foeminarum

oculos màluità captivis Darij Regisfiliabusy-

illicijs fe finunt irretiri.

Dum alijs mulier

Mu

quàm finere fe ab earundem fingulari vent-

lnl

Ípectandam exhibet vultüs , corporísque

fiate capi, inquiens : Non committam , ut

Qu

pulchritudinem , aucupium ex;rcgg ; quiþgg

ciia viros vicerim y vinear tpfe à mulieribus, -

Q

; E

L]

Affc&us fugz naturz , d cgmf £,

271:

ternuntijs mercatus exercetur hujus propu.

" —5' VI. )'

diofzmercis, Hinc Lucianus procacis mu«

lieris oculos lenones vocavit , .:primámque

Sinpula procaci .mz?lzfekz&' mehiäm,

impudici amoris januam ; Plato femen con-

oruatus ,. ( "vefles retia funpt. minus

cupifcentiz , amoris principium 5 fontes 5

".:.ped;g,

cautis bominibus capiendis ,. ac perdendis

& quibus foeda fcaturiunt cogitationes : He*

'P..IQ.

liodorus przcipua amatoriz faícinationis in»

Accommodata.

Fis nonirretiri , Enu-

firumenta. — Quód fi muliebres oculos fpe«

*0 citjz'u f"ge».

culis pariaveris concavis , nec latum unguem

)

49

erràbis ; incendiarias enim amoris flammas

| 'A,venda. eft , ac fugienda 'blandälv.pm-

.€acis mulieris la&tea malacia , .quae

ejaculantur, quibus ambufta virorum pe«

plena eft naufragijs, foeta intus reti«-

Gtora accenduntur , .& praclara virtus exe

bus laxatis ad homines ; velaucupandos , vel

«ultze caftimoniz flatim cinefit,

expifcandos ,.acperdendos, Hanc vanatio»

Vultum fi expendamuslafcivientis mu-

^ Adaer]

42«

nis, & pifcationis allegoriam adeó foeminis

lierisornatum, qui in eo fuci ,& pigmenta ,

lgt

accommodatam ceníuit Ecclefiaftes ,' ut fin-

minium , & ceruffa , herbarum, flormque

gula procacis mulieris membra lafcivientia

facci palpebris venuftandis , genisquefucane

avernalis przdonis , :ac cacodoemonis venas

dis adhibiti funt. , qu idaliud effe dixeris ,

toris inflrumenta edixerit: Ez invenz ama-

quàm Jaqueos tartarei aucupis? .An forfan

Eäcl?f $9.

viorem morte mulierem , qua laqueuvenae

4non fatis illecebrofa fine adfcitijs pigmentis,

torum eft , && fagena.cor.ejus , quiacüm fue

fine picturata venuftate , larvata pulchritu-

«atam fe prodit, vultu , voce ; ge(tu, afpe-

dineeffet muliebris forma?an fruítra luderet,

€&u , retia hominibus illaqueandis accom-

virosque deluderet ?. Annifi ab hisce accer-

fitis mendacijs.adminicula fallendi tumeret.

modata apparat ; & fortaffis Salomon ad

ila alludit reticula , vel translucida vela ;

ppotis non effet procacis mulieris vultus;ore,

uibus procaces fceminz uübera ; & pectus

oculísque lenocinantibus ad incautos irretie

;

u

rtivé oftendentes , eó nequiusgratffantur.;

endos viros? refert'/Gregorius Nazianzenus, i

VAP, ID

eóque truculentiüs fzviunt in hominum , &

pavonem tunc feeminasad venerem incitare, ,,,

ulier, m*

caítitatis perniciem , animarümque irrepa.

quando turgente collo caudam in orbem ex- 2

itz'o[l '

rabilia damna , quó majori diffimulatione

plicat ,. ;pennis :gemmantibus picturatam ,

M[-;H'W

ii a.

retia expandunt ; moris fuit , ut reticulis

oculísque licét czecutientibusArgum menti-

x

entem centoculum,

(uttifs

uterentur fceminz , quibus crines, totüme

.

Haud difpati ratione,

que capillamentum comple&terentur

3

n

spirabor , aX Nazianzenus 5 ff zu aliam ob

non hanc muliebrem comam fic irretitam,fyle

caufam formam depingas , quám ut comptu-

vam dixeris venatui accommodatam , ..cüm

Jorum , & falacium wirorum oculos 4d tf5

7

undique retibus claudatur ? An non hacin

«0n'VErtaf.

Íylva, & vulnerantur , & capiuntur vena.

Quodfi oris; *-läb'ior-i'i&que gratiata , &

45*

venu(tatem introfpiciamus , etiam fua ibi

tico illicio quotquot eam ingrediuntur 2 et-

enim neque in facris epitalamijs immunis ab

retia expandere orci aucupem facilà depre-

hoc vulnere fuit fponfus cum fponíam adi-

hendimus , ac inftrumenta ibi latere vena-

ret , ac quzreret in hac fylva,-. PulnerZff

tionis cacodeemonis ; ut nec immeritó oris

CAnt. 4,

cor nmeum forormea fpon[a n uno crsne colli

venuftatem viícum Comicus vocaverit ? -

£ui ; quód íi facer fponíus fe vulnetatum

feus. wmerus vofira blanditia eff, — Qued fi

pracfenferat , veluno fuz fponízcrine ; quot

cantós accefferit illicium , fubdit S. Cypria-

lethalia non debet vulnera extimeícere , qui

nus de fingul. Cleric, zolerabilius effe bafili-

profano zítuans amore procacem fequitur

fium audire fibilantem , quàm procacem mu-

muülierem ctrinibus, cincinnis , calamiflris ,

lierem impudicó cantautem..-

Pegdus , &

comarum fuggeftu , ac pulvere adulterino

cor mulieris retia doemonis , & fagenam effe

tartarei aucupis edixit Ecclefiaftes ; E is-

mon folüm in crine, fed etiam in toto capite

»

í

luxuriantem 2

veni amariorem morte mulierem , qua la*

'A" ,"

4T.

Nullum eít in procace muliere memb.

queus venatorum ef? ,. &5 Jagena cor ejus ,

rum, in quo laqueus non lateat cacodo-

vincula funt manus illius : imó non vincula

monis: fi enimnon folüm comarum retia,

tantüm , Íed & polypus ; quem Veneris effe

fed, & oculorum perpendamus adípectus,

Íymbolum ex Jerogliphica E

*

gyptioru»txf di-

non unius reos flagitij deprehendimus , nec

Lib.iy,

X?Ci-p?ina Ícité explica; Pierius,

uno duntaxat titulo infames ; adeó ut Seneca

PA

in excerptis meliorem innocentiz portio-

Namque fub equoribua deprebmþnþ

nem eíla cacitatem fateri, haud dubitaverit;

polypus boflem

innuens ; oculos irritamenta effe vitiorum ;

Continet , éx omn

i demi[ís parte fla*

fcelerümque duces , caftitatis hoftes, inno-

gellis,

centiz profligatores , eó quia adulterium

monítrent , inceítum oftendant , fluprum

Non enim aliter lafcivientis mulieris manus,

infinuent , & mala omnia edoceant , sint»

quos complectuntur , vel amplectuntur vi«

que propterea muliebres oculi impudici a-

rOS , irrctiunt , tenent , premunt , flrin«

gunt, enecant,

moris infames'proxenezæ : his fiquidem ine

Neque

Y

Differtato Xlil,

272

* » Neque putemus fuis vacate illecebris ,

lis fe minimé fubducänï&'i'tö;um'; nec afpe«

44

acinfidijs mulieris pedes prefertim fi lafcivis

&us valeant indumenta prohibere , nec illuc .

faltationibus frangantur in numeros , ducan-

penetrent , ubi pudor didicit à natura de«

litefcere.

tur in choreas, exiliant in faltus; has pedum

Video fericas weites , ait Seneca

* Fab.debene-

infidias nos edocet facer textus,. ait Ambro*

ff veftes vocanda fint , in quibus mibil

eff , fíte -£&p, 9.

Lib. 3. de

fius, quando Joannes Chrifi prodomus pe-

quod defendi , aut COrpus ,

p77 deniquu

virgin.

tulantis, ac lafcivientis faltatricis optioae ju-

pudor poffít 5 quwbus fumptis mulier parum

gulatus cecidit , càm affurgeret in faltus

liquido nudam [e non effe jurabit * íed nec

puella; quiautait Ambrofius: P/us nocutt

pretium deefl , ut magis venalis proftet pu-

faltatricis illecebra ,. quam facrilegi furo-

dor. Pergit Seneca, inquiens: Videounio-

rís amentia : imo tanta vis ineft foemineis

nes non fingulos fingulis auribus comparatoss

pedibus ad hominum capita profternenda ,

jam enim exercitata . aures. oneri. ferendo

ut vel caftze Judithze fandalia , ac pedes caput

fünt s junguntur inter. fe fe ,6 infuper algj

perdiderint Holophetnis ; & mirum fané ,

bini fuperponuntur , ut bina ac terna patri-

quód pedes adeé molles, ac delicatuli capst

monia auribus fingulis appendantur.

Omit«

proftraverint tamferox , & minax , ut fuit

to torques , armillas , monilia, ceterímque

illud Holophernis ; cecidit Holophernis ca-

mundum riuliebrem ,' quibus ad fluporema

ut ,cum ejus oculi (andalijs cefsére Judithz,

uigue tanquam vittis exornantur infeliciff-

gudibt.e.9. Sandalia ejus vapuerunt oculos ejus ; tan-

27& tlle puélicarum libidinum vitlims.

In

tümne potuerunt involucra pedum ex cne.

hocnimio veftium cultu ; gemmarámque or«

&orum peilibus animalium, telísque bom-

natu, latent etiam tartarei aucupis laquei ,

A NI m aE "as ao i u L P EC M EL U A RI m a r u As i , M m A r a lm

bycum confuta? Annon calcei , quibus &

actetia , qu£ nec robur Samíonis distum-

lutum terimus, & folum quatimus , & for-

pere vaiuit , nec fanctitas Davidis eludere;

d

dcs calramus , & ignobiliffimam corporis

nec fapientia Salomonis fruftrare, quia mini«

mé effugeront.

partem contegimus, oculos valuére tyranni

rapere?An nó caput,quod fuperbo faftu Deü,

Has voluptatis illecebras , in quibus re»

46;

hominésque defpiciebat, adeo foedé fanda-

tia latent tartarei aucupis , nemo eludt ,

ls ceffit mulieris , ut à reliquo fejunctum

nifi qui ludere dedifcit cum fceminis , & be-

corpore ceciderit fundamenta pofiturum

fidio perniciffime fuge praíertim divino

triumphi , nunquam apud pofteros perituri ?

auxilio , ac favore fufceptze fe fubtrahit à

nimirü cecidit caputHolophernis;cui fupplex

muliebris voluptatisillecebra : & jpvenz , ait

orientalis orbis fe dederat ; ac proftraverat ;

Ecclefiafles , emariorem morte mulierem » ,

quia affe&tus fnos , altósque fpiritus fanda*

qu& laqueus venatorum efl , && f4gena-s

| TT

lijs fubjecerat mulieris , pedibüsque fubftra-

cor ejus ,vincula funt manus illius , qui pla-

H fipis,

|

verat ; &qui plurium fuerat populorum do-

cet Deo ,. effugiet illam ,. qui 4utem pec-

rnitor, Regnorum terror, mortisque fulmen,

Nemo de ca-*

cator eff. , capietur ab illa.

ub - 2 al aE o ircaian

foedé adharefcit captivus foeminz crepidu-

fta cum foeminis converfatiohe , aut vitae

lis ; nimirum Judithe fandalia huic libidi-

aufteritate fibi eblandiatur , cum vel ipíe

nofo Prometheo , qui flammas , vclé pedi-

focmineus ornatus homines virtute fpoliet ;

bus fceminz hauferat , rupes fuerunt cauca-

acdevenuftct." Procaces mulieres hoc labo-

íea , ad quam lafcivientibus fuis affectibus

rant vitio, ut extimum enancifcantur ornae

tenebatur illigatus.

1

tum, quo viris placeant;parüm curantes in»

4j

Hzcamoris impudici e

[t indoles vilit:

ternum neglectum, quo Deo difplicent, quas.

fima femper rei fefe mancipare. "Trahitur

propterea meritó premit S. Chryfo(tomus ;

vno crine colli facer fponfus , quid levius '?

inquiens : Zulta mulierum mollities , &6 oyge Fomil. a,

In Gezef,

uno calceolo capitur Holophernes , quid ab«

ne fludium 1n. cultu veflium ,. in acurvatis

jectius? textili quadam nebula irretitur Da-

collaribus , €&9 externo ornatu , auizse veró

vid;quid inanius ? quàm formidandum Vene*

nulla eff cura.s,

ris imperium , cum vel ipfa Martis fulmina,

Itac(t: qua tote funt in corporiscul-

47*

pedibus conterat ; & crine irreriat ,. G

tu, veftiámque ornatu mulieres , virtutes ^

nebulà extinguat,

Pudor fané ; quód viri

quarum honeftamentis anima exornatur ,

— I f p —— ? T

incaftrisfortes, imbecilles in gynzeceo , vel

negligunt ; cümque deberent probis mori-

MH

€ calceisimpurz Cypridis infectis pedore, ac

bus animam excolere, virtutümque exerci-

malé olentibus venenum dulce ebibant, quo

tijs venuftare, omne impendunt ftudium ia

ï

necem deglutiant feetidiffimam.

Quéd fi

luto corporis fucando, in flercore exornan..

Mt l di

pedum fandalia caput poffunt virorum intet

do , in efca vermium fovenda,

Utinam

därgl, m

fortiores fortiffimorum evertere , quid re.

meliorem ebiberent mulieres mentem, veà

J

ä

uP'DI

liquus totius foeminei corpotisinon poterit

rümque quzrerent cultum ,' quo Numinis

ornatus , cultüsque/ad homines illaquean»

imago , anima immertalitate donara venu-

dos? prafertim , quando infames illa, ac

ftaretur , & negleclo externo corporiscultu,

.

proflituta pudicitie venatrices ,, utloquitur

folo dele&tarentur interno animz ornatu ? ut

Petronius , proftant in nebula lintea , ven-

eas monet Clemens Alexan, inquiens: ANox s. Padagog,

EFTR C 0IMMo X T. —— :2 0. 0^5 —

tum textilem indutz , cümcorporis mem-

externi bóminis afhetlus,fed animus probita-

€4]. 2,

r€—

—

bra ita parcé contegunt , ita avaro indufio,

tis ornamento ornandus efl..— Vel f COrporis

Bo

fericóque translucido obvelant ; ut ab ocu.

e-À

ornatus quaritur , ornanda quidem efl caro ,

".

l

273

'Affjcsf*tus fugz natura , & caufz,.

þxd ornamento cant;'nentiæ ; vult quzren-

um in Mefopotamiam filium proficifci quaz-

dum in primis efíe mentis ornatum per vir-

fiturum fibiuxorem , maluitque fervum mit,

tutum ftudia, quód f1 corporis placer orna*

tere , qui nxorem filio inveniret virtutum

ib.de Lyüþf,

tüs, isquaratur, quocaroetiam ceelitibus

honeftamento , morümque probitate facilé

T

imbuendam, acin Abrabz domum adduce-

placeat, & hominibusnon diípliceat ; sünt-

que hujusmodi ornamenta caílitas , pudi-

ret, quó virtutum culturg , & exercitio

citia , continentia , & reliqua virtutes ,

probitatis priüs incumberet, quàm filio nu«

quibus concupifcentia motus coércenttr, ne

beret , idque ítudió Abraham voluir , ut

contra rationem inferior portio rebellet :

uxor bonos mores in ejus domo addifceret ,

& virtutum «ulturze affuefceret , ac ijsdem

hatum enim virtutum cultura corporis tel-

lus fata, & occata, nonfolüm lilia produ-

ornata filio traderetur ; cautüimque effet u,

cit veram olentia virtutem , fed & uberem

triusque conjugium , acfirmum, quodnon

opum affluentia , non extimz pulehritudi-

fru&uum meffem , quibus anima nutritur ,

G pinguefcit , A& caro floridam contrahit

nis illicium , fed morutnfandtitas, & virtu.

tumhoneftamenta ftabiliviffent, fcite Olea-

pulchritudinem , quà coelitibus placet , quia

ut fcité notat S. Chryfoflomus in orat, de

Abrabam noluit filium fuum Jfaac

Jneap, X gw

Leuit.,

paralit. — Zp/a forma , &eultus corpora mu-

in Mefopotamiam ire quarenda uxoris gra-

dierem amabilem nou facit , fed virtus , &&

£À , fed potiüs uxorem ad fe adduci, at pe-

pulcbritudo animi , ubi neque lineamenta 5

mes fe bonos zuores addifceret , malósque ,

Y

ueque fuci , non aurum , nonveslis pretio-

fí fortà baberet , deponeret.

f fed continentia, caflitatis , antmi aquabi

Verz probitatis gymnafium , non mu-

$o

Jitas , && timor, qui Deonitatur,

liebris vanitatis gyneceum erat Abraba do«

48*

" ÜOrnatus , quem mulier procax quztit;

mus ; ubi finguli ex familia ad modeftiam

corpori exornando , .tametíi aliquid ade

«ompofiti virtutum exercitia exemplo for-

Ícititij addat fuci , ac larvatz pulchritudi-

tiüs , quàm verbis edocebant ; voluit Ab-

[

zaham hac in fchola erudiri foeminam , prius-

nis , animam tamen fcedat , mentémque

devenuftat,

Ea debent à probis mulieri-

«quam hac filio nüberet ; ut per virtutum

bus ornamenta queri , que nonhominibus,

exercitia ornamenta indueretproborum mo«

Íed Deo placent , qua non viris funt illi-

rum, & fi quos non probos fecum tuliffet ,

f s.

€i0, Íed coelitibus funt oble&tamento ;5 hic

priüs.exueret ,.quàm veftes indueretinuptia-

les. VWiri probinon extima corporis in mue

enim ornatus eft, qui folus in muliere pro-

batur: quivis alius , quiDeo non placet,

liere approbantornamenta , qua potiüs re«

| : Liö. de bd—i

& viros allicit ; reprobatur , fcité "'ertul.

probant , :ut Tacitus Imperator , qui pro-

bit, famin,

lianus mulieres a!loquens:ait * Ceput mart.

priam uxorem patfus non eft gemmis illu*

tie (ubijcite , &Y [atia ornata eritis.

Veflste

minatam fe prodere viris , ut refert Vopi-

vos ferico ubertatis, biffinofantlitatis pur-

fÍcus, quieleganter ait, — zideratón non u* Zopolit t&be

purá pudicitia, taliter pigmentata Deum.s

nius Imperatricis vertice faltus , & infulas

ISQ

babebitis amátorem : proba funt mulieres

dudentes , ab alteriua auribus integrum Im-

ile, & plus ceteris fapiunt, qua nonnifi

geratoríum kalendarium dependiffes n di-

hzc virtntum quzrunt ornamenta ; & pro-

gutis etiamo, && pedibus Provincias , &5 Reg«

biores ; queea poffident, & folo dele&tan-

na integra inerráffe : damnavit in sxores

£ür virtutum exercitio , animi ornatu , ac

bec prodigia , regnorum difhendia , dibids.

pudicitiz culturá ; que non veftium orna-

atmque icitamenta , qua de propinquo due

tum , quo extimam corporis cutem vefti-

xurie curaut negotium , obfirepunt pudics*

fetih 4

unt; fed Dei gratiam querunt , quà ani-

tie difesplinis , — caffmoniam profistuumt 5

n G

inum eXxornant; quamonilia, gemmdásque

nam dum tenera cervix ,frons , capillz , Au-

refpuunt., ut culturá virtutum fiant ipíz

ves per gemmas 1gnes jaculantur , incalefcunt

gemmxe nobiliores ccelefti fponfo magis gra-

Aanimi , mutuíique concidunt vulneribus:. &

À

^i

tz , virísque probis in majori pretio ha-

ua non qnulier mutuo l9t forma, & gemmae

bendz,

s

rum lenoctnio periclitari doceat viros * qua

49»

Quafieratfilio fuo uxorem Abraham ,

veró non periclitetur cim tot fulminibus ,

non tamen onuítam auro , Íplendentem

quot virorum percutitur oculss : fuflulit pe

argento , illuminatam gemmis , ornatam

ricula , & uxoria bacnaufragia Imperazor ,

monilibus , fed morum probitatevenu(tam,

j Zi?:. 1. de

dum gemmarum omnem ornatum versir 3.

ut notat D. Ambrofius , inquiens ; Difce s,

fat ignium inornatam circumferre , flultum.

| Abrabam,

quid in uxore queratur non aurum , neque.a

€ffe ab alijs novos mutuare , mi proffituere.

-

,mp. 9,

argeutum quajrvit Abrabam , non po[feffio-

ultro cum gemuis uxorem woles ,« aut tan

nems f(ed gratiam bone indolis , morimque

quam fulpenfa bedera wenalitiano

probitatem : hacenim cuilibet preferri de

caiiimoniam proderf:.

]

bet auro , & pluris e(limari , quàm tota

gemmarum, ac monilium fupellex: illamu-

NILU.

lier eft probé venufta , qua non monilibus,

rv

9 )

Íed probis moribus ornatur.

Idque caufz

etiam fuit, cur non permiferit Araham [g.

Mm

TC WE

I/'e'mni de Affehibus Tom. Ii,

274

Difiertaio X111.

$. Vil.

probz fezabelis ornatu , & verbis percel-

j

litur; in(tar navis, cujus fecundum, rectüm-

Ornatw mu/ieörif P7/477y excz'tät

que curfüm , faventes cceli aurae dirigerent,

mox flüctibus exagitata decumanis? icite S.

enarinis procellofiores , quibus naufraga

Petrus Damianus (erm. 18,

Elias t5011*

perit pudicitia . mifi beneficio fuge caflsta-

firabatur , ia infirmitatibus. feruabakur,

tis «ultor ab ornate famine fe fub-

Seriptum quippe eff , — quta dixit Tezabel.

ducat afhettu,

Hac faciunt wihi Dj , & bec addant , uif

Uliebrem otnatum inuxore minimé

bac bora cras pofuero animam tuam ficut a-

$1«

nimam unius ex illis : &f audiosz Elias , €9

damravit Myris Rex /Egyptius, qui

timtuit , ac fugiens abit.

O violeutiants

referente Diodoro //5 1. cap.4, Ve-

verbi ! Q formidinis eminentiam ! audito

ä

&igalem etiam con(tituit fquamigerum gre-

gcm , quo pifces ipfi mulieberem ornatum

mulieris oruata verbo fugit Eliaa ,. € qui-

dem quadraginta diebus , & quadraginta.s

inveherent foluto fibi impofito. vedtigali.

nothóus. Ingreffus enim [erimo compta w«

Myris enim Rex /Egyptius vecligal pifcium,

quiin ftagno Mydios àfe effofo vel rete, vel

lierís in cor ejus , quafi quidam gladius fue-

vat , &5 omiffo ratiouts con[ilio , quid age-

maffa ,aut hamocapiebantur , uxoti concef-

ret , nefciebat.

fit non ad unguentorum duntaxat ufum , fed

Si Propheta tot munitus virtutibus , ut

ad reliquum etiam corporis cultum.

Quid

$5

verbo cclum clauderet , ruentes pluvias

)ii nonnifi naufragia timeri potuerunt ab iilo

coérceret , ac retardaret , a&ri imperaret ,

veftinmcultu, gemmarümque ornatu, qui

divinos ignes in terram educeret , fal(ó:que

4b aquis , earümque incolis pretium hau:

ricbat

falubriter interfici juberet facerdotes , ab or«

Malum certé omen , quando vel

natu , colloqnióque comptz mulieris adeó

€x aquis fluctuantibus, ventorümque «ítu

timuit , ut vix quadraginta dierum, totidémie

exagitatis , ac littore fluclibus diverbera-

que noctium fuga eivifa fuerit fufficiens ad

m

toornatus muliebris pretiom haurit.

Quid

"T.m ^s

poffunt viri ad concupif:

fe fubtrzhendum à periculo , quod appre^

entiam proni inde

henderat imminere ?. quis no(lrum de caíta

Epifs h

expestare ? quàm maufragia , quàm ut mi-

cum foeminis convetfatione valet (ibi fscuri-

fer& obruantur ? fed fi defipiunt foeminz

tatem Ípondere ? cum ícribat Hieronymus, z;;g, 44

piícium ebibentes ftoliditatem ; fapiant ho*

Effe nos ex eodem confictos luto ,. ijsdem saiviazum-

mines , & à confortio harum fe (ubducant

compaéclos przcordijs, & zqué in molíi (e»

foeminarum ? quas crocodilis pulchré non

rico, quàm pannofa ruditàte , eandem do-

3.Padageg, absre comparat Clemens Alexandrinus, in»

-

L]

minari libidinem; & hanc nec Regum pur-

€ap. 3.

quäens

Non efh mulieris ,. fed meretricis

ff

us

puram timere , nec religioforum fpernere

3lud nimium fui ornandi fludium.

quidem mulieres domus apud maritos fer-

pannofitatem , neque pauperum parcere

Íqualori,

Quis fit àfana mente ita alienus;

Vaude , adminifirandeque familie curam.s

quó fibi aduletur eà excultá muniri virtate ,

gerunt exiguam , [ed folutámariti crumena,

quà ; retundere mulieris procacis tela va«

qua eis fuppeditantur ,. convertunt in fuas

leat,

cupiditates s G ornands artifiio tote die af-

Cavendum eft vulnus , quod nonnifi

$ 4«

fidentes uacant are emptis manctpij s,ut per-

inde , ac erocodili pulchris. /Egyptiorum.»

acriori curatur dolore. Neque eft,quod fibi

de poenitentiee füb(idijs poft lapfum quis e«

emplis, && ipfa colantur, — Quàm viris eft

blandiatur; funt enim hac fubfidia proba,

snulier perniciofa , qua vel ab aquis orna-

& valida , fed infelicium remedia , qua à-

ü?' 4-

ihenta extorquet corporis , quibus naufra-

lapfis minimé dependent, ut poffideantur z

gia invehat pudicitize : etiam à muliebri or-

natu caftitas nauffagium fabit ; foemineo fi-

fatiüs, & laudabiliüs integta navi ; fzlvíse

que mercibus falutis portumingredi, quàm

quidem cultu , ac caglamiftris, crinibitsque

à

nudum herere tabule , «rebrísque flue

in gyros irrctortis veluti fluctibus, ac ventis

Cuum incurfibus jatari , & ad exefos col«

pudicitiz navis adta, ac luxurig undis ob.

lidifcopulos, Si te munias , icásque pue

I

ruta , aquis obruitur Veneris,

::Ie[.,; ;

Z

dicas foeminas , quibus familiariüs Uteris 5

"'Tametíi ze&o curíu caftitatis navis z.

imó & religiofas; adhuc fi difcrimen times

quora traijciat ;

fi tamen ei obvier. lafci-

falutis , nec tibi , nec religiofz foeminze de-

viens ; & prava mulier ad'concupifcentize

bes fidere

.

.

non raró fub praetextu . pietae

illicium ornata, velutiin ficcum impingens

curfum fiftit, & flu&tuum difcrimina fubit ,

tis vifcus latet libidinis :. etiam prima (an-

h

&itatis aquile , hoc vifco captz interdum

quibus méns zíluans incipit , & ipfa flu.

€&luare , & nifi beneficio coeleílis aurz in-

deprehenduntur; & cedros Libani hac pe-

fte atuiíle fcimus,& cecidiffe. Cultor caftita«

tus efflantis , feillicó inde fubducat, in aper.

tis mulierum familiaritatem quantum pore(t,

tum íeinijcit naufragijdifcrimen, An non

effugiat-, ac ab earundem confortio (e fub-

Elias , qui fuo adeó potisfuit fermone , quó

ducat , tamet(i mulieres fint religiofz , pu-

«celum clauderet. cüm vellet; imbrem de-

dice, & culturz virtutum jugiteraddiclz,ad-

duceret, cüm juberet; an non & ipfe licet

huc foeming funt excitande concupifcentige

fumxgggum virtutum culture addictus im.

apt&,

Progi-

279

Affectus fuga hamra , & caufz.

fenfu fafcinatur ;imens ,. luménque rationis

$5*

Proximacenfetur effe deditioni arx il»

itruente furgentis concupifcentiz nebula ,

la, cujus fupremus Prafectus incipit cum

obfidientibus hoítibus : mifcere colloquia :

& caligine intufcatur , incipitque mens Cx«

cutire , & nifi flatim caftitatis cultor obíi-

concupiícentia per verba pauibà froeno mo-

deítiz laxata incipit fuum virus diffundere ,

ftat, preceps ruit, praefertim f1 fe nimià (ui

quod mox per fimplicem tactum incipit pro-

fiducia decipi finat ? hos inter zítuantis

concupifcentize (lu&us , qui non timet , jam

ximiüs irrepere , & in precordia ferpere , ac

excultae caítitatis virtutem . corrumpete.

cenfetur lapfus ; qui fibinon cavet ,jam naue

Pulchreé referebat Beatus Jordanus in vitis

fragus perijt , teftes funt plures viri etiam

PP. Pradicatorum.

Cüm quidam frater

fummis addi&ti virtutibus , infignibus illufte

Religioíus accufatus effet , quód mulieri

res victorijs, qui ex incauto foeminz afpectu

miferé ceciderunt , licét intrepidi fteterint

dexteram porrexiffet manum , & Religiofus

fe excufaret, eó quia fanctaeffet mulier ilia;

contra hoítes ad pagnam paratos;teftes funt

omninó pudica , & culturg virtutum unicé

gluries decantati David , Salomon , Samfon ,

addicta: hácauditá excufatione fuperior te-

aliíque fexcenti , & ideo S. Job pa&tum inje-

rat cum oculis fuis, ne mulierem afpicerent,

potuit: fcias mi frater , quód cametfi pluvia

gob cap. 3 Y

bonafit, &terra(ititidem bona , lutum ta-

Pepigi (edus cum oculis meis , ut ne cogita-

men ex horum commifítione ítatim genera-

vem quidem de virgine. Pepigere hoc cum

!

tur 5 fic & manus viri Religiofi , quamvis

oculis fuis foedus quotquot in afceterijs fume

)'

bona, & (militer manus malieris religiofze

marum culturg virtatum aflueverunt , talis

Tomn 3. cu2

etiam bona; exconjunétione tamen illarum

fuit Arfenius referente Daulvatio , cujus col-

1ech. biflor.

Ccogitatio prava nonnunquam excitatur , &

loquium, & con/pectum cam Matrona quz-

atfectio mala confurgit , quáà mens alioquin

dam gravis , atate proveGta , pietate duóta

pura faede collutulatur , inficitur, Abhoc

lengo itinere petijffet ; cam videre renuit,nec

ullum cum ipfa mifcere fermonem 5 cüme

luto, & contactu, vult Apoftolus omnes

quotquot caftitati ftudent omninó alienos ,

que fcemina viri admirata modeftiam eum

1. 4d Co-

fintb.7.

óenum ef bomins mulierem non tangere.» ,

rogáfíet, quatenus memor ipfius effet in fuis

Epiff, 56,

quem texcum expendens S. Hieronymus in

precibus, quas Deo funderet ; repofuit Ar-

Apologia ad Pammachiumait: zfeimadver-

ífenius, idenixim fe àDeo petiturum, ut

munquam ejus meminiffet ; veritus ne fola

Eyf, al

tenda Apofloli prudentia ,non dixit, bonum e[i

BPT

bomini uxorem uon babere , fed bouum cft

foemine memoria menti imprefía , noxia

caftitatij effet.

Talis fuit teíte Surio Hue

soulierem uon tangere, quafi & in tattu ejus

periculum fit, quafi qui sllam tetigerit , non.

go Grationopolitanus Antiftes ,à quo cum

€UAdat.

alter venerabilis Hugo , qusreret , quid

TA

mi-

fibi de faz tnatris etate videretur , quee

Eítadeó prona adlapfum fola cum fc

nis converfatio , ucvel minimus tactus ma-.

infulatum filium non tam officij causd,quàm

Noverat id 1n-

nuem impellat ad lapfum,

invifendi gratià convenerat ; refpondit , ex

fignis iile caftitatis cultor Jofeph Patriarcha,

verbis ejus poffe quidem judicium à fe ferri;

qui non folàmà tactu voluit mulieris ab(ti-

valtum autem propriz matris non afpexif-

(e, fccdus fervaturus , quod fuis cum oculis

nere , fed nec pallium pati potuit , quod

mulier tetigerat , ne fcilicet contagium ,

pepigerat abítinendi à feemineo afpe&tu.

(8.

j

Prima, quz victorie preludit fuga

quod & muliebri manu inveftem effluxerat ,

in animum irreperet , fi tactam, à muitere

à cuftodia petitur ocalorum, qui fi afpe-

&tum à foemineo vultu avertunt , vites at-

veftem induiffet: fcité Hugo Victorinus lib-

Cap. 4,

Yo declauftro anima.

cent, enervántque hoftis.

Sunt enim ocu.

ddultere refifht Jo-

feph per muuditiam cordis , & corporis 5 re-

li przcipua bellica intrumenta , quibus u*

titur hoflis tartareus ad expugnandaim at«

fpuit enim adultera tatium, rupit fimbriam,

Oculos | Xib. s. de

ne ferperet contagium : fügiamus itáque to-

cem cordis ; eít acroama Salviant.

to niíu , greflüque perniciffimo, & quantum

e[fe naturales quosdam animi cunictlos : ijs.. previdenta

dem enim utitur in noílram petniciem ad

poffumus hanc peftem, ut nos monet Sira-

cides-

Nondes mulieri potestatem. anima

propugnaculum caftitatis evertendum , foló.

Ec,"'l?f:.?f |

iue , "£ ingrediatur in Virtutem tuAm , &

quezequandum obfidionatius hoftis : Mo-

confuudaris , nil enim eft , quod magis ab

riseft, ut in caflris ab Expugnatoribus ur-

ftudio virtutis etiam caftitatis cultorem a-

bium priüs per tubicinem ad deditionem arx

invitetur , dein Obfidionarijs cingitur co«

vertat, quàm foeminea blandimenta.

37

Sunt etiam in juítis fomitis incentiva ,

piis, clauditürque circumvallatiorie , ne ul«

ipi«

lus egteffus permittatur ;' nullísve pateat

quibus fi palca accefferit , flammas conc

unt: e(i fomes etiam in viris religiofis (tu-

d

ingreffus , mox acriter oppugnatur, donec

dio virtutum affuetis , feu latens quidam fer-

expugnetur ; & ad id mira machinamenta ,

fezcenta flratagemata , aftüsque oppugnas

pentis fibilus , qui facilé dormientem concu-

ifcentiarn excitat : unt in caftitatis cultori-

tionum , infultuum , impreffionum ,irrus

prionum adhibentur; & hodie muros quae

busetiam quedam femina , nonnullz affe&ti-

tiunt , propugnacula labefactant , deijciunt,

unculz , que tametfi malz non (int fub ini-

evertunt. , fubvertüntque ferrei

lobi. ex«

tium , progreflu tamen temporis principia

sum& torraentis bellicis lggg;is ad cratitiags

fiunt peccatis prelndentia:ijs enim fenfim fine

Mm 2

gerras

Verani de «ffeciibus qom. H,

I

276

Differtatio XIll.

gérrastumultuario opere erectas. Dein pro-

hzc enim nata in aquis nonnifi naufrapia

ducuntur appropinquationes finuato itinere

apparat: ex muliebri enim familiaritate , &

ad declinandos hoftium ictus , globósque ex-

afpectu caftitas naufragium fubit , foeminefs-

cuflos ,fimülque viam affultui per murorum

que oculis, velut fluctibus mentis pudicitie

ruinas aperiendam.

navis acta , luxuriz undis infelix fepelitur:

32

Quzveró prz cateris bellicis machina-

tametí) hzc caflitatis navis faventibus coeii

mentis propugnaculis evertendis aptiese

auris recto feratur curíus fi tamen in pro»

cenfentur , funt fuffoffiones occultz per fub.

cacis , lafcivientísque niulieris fucatam im«

terraneos cuniculos 5 quamvis enim fit arx

pingat pulchritudinem , quodam veluti tur*

validiffimis munita propugnaculis , ducto

bine corripitur, curfum fiftit, flu&uümque

cuniculo ad arcis fundamentum , vafa belli-

Statim

difcrimina fübit , & mileré perit,

co pulvere farta fupponuntur; quibus adij-

ac Samíon mulierem afpexit , exarfit ; &

citur refticula pyrij pulveris , que fenfim

Nazarei candorem fumus foedavit libidinei

repensignem defert ad vafa , qua conceptá

ignis, nec ullis fedari rationum fluminibus

flammá in vaftum erufmpunt incendium 3

potuit impuritatis exardens JEtna.

videmus enim flatim ignem furere , folum

Non me latet plures Poétarum fabellas

61.

quati, horrifico fonitu repleri omnia, tut-

éveris , imó& facris hiftorijs fuam traxiíle

res fubrui, faxa in altum vehi , muros in

originem , nimirum commentum Titanum,

fublime attolli , & propugnaculum dirui,

cceli arcem expugnantium montes motibus

folóque zquari :: & flammulailla , qua per

adijcdientium , ex facra Gigantum hiftoria,

Gmej £,

reíticulam ferpens , exiguique fomitis con-

monftrofitate flagitiorum bellum ipfi coclo

tinüatione innutrita fuübivit in- fpecum laté

indicentium.

Cataclysmum Deucalionis ,

enef, .

pátentem , uberiorem ad incendium excitan-

ex Noé&tico diluvio,

Incendium Phaéton,

d

&

1

djüm materiam invenit ;

viam adaperuit ,

tis ex impurz Sodomz , & Gomorrha foe-

qu& hoftes obfidentes per affultum arcem oc-

Non fecus dixerim cum Salviano ;

da conflagratione ; Genef, 19. — Hortos Ely-

cupant,

Fabu-

fios ex paradifo terreftri Genef. 2.

effe oculos naturales quosdam animi cuni-

*

lam de coma fatali Nifi Magarorum Reg:s ,

culos

.

"procacdis , ac lafcivientis foeminag

quá fervatà necvinci poffet, nec fuo expeili

facata pulchritudo per oculos veluti per ani-

regno ; & eadem comá refectá per Syllam

iái cuniculos mentem fubit , quód fi afpe-

Nif filiam vidtum, regnóque deturbatum:

&üs continuatione , Íeu igneo fomite ar»

ex hiftoriaSamíonis, & Dalile, qu&a fo:mi*

dor ipfe e(luantis concupifcentiz in arcis

neis blandimentis fortiffimum virorum il.

$h

inimiora ferpit , utfumo caliginofo lu*

lexit , & recisà comá illaqueavit, —Fabel-

men incipiat infufcare rationis , enorme

las,quz de Hercule ficté referuntur , ex Same

illico exeitatur in corde incendium , quo

fonis hiftoria : filenim qus veréSamlon gef-

propugnaculum caftitatis non folüm quati*

fit, cum ijs conferamus , quz de Hcicule

tür , & labefaftatur , verüm etiam à fun-

finxit Ethnicifmus absque Graecorum men«

damentis evertitur , ac fubruitur', & pia

dacio ; Nazareorum Herculem Samfonem

propofita (ubvertuntur, & convelluntur ,

fuiffe deprehendemus. Edidit Hercules, vel

murique diffipata conícientig everfi cor-

ab ipfis incunabulis fpecimina inconcuffze

ruunt.

éo,

fortitudinis , acinviétz virtutis, cüm angucs

1N

Effe corporisoculos naturales quosdam

geminos arclato gutture elifit in cunis : &

animi cuniculos edocet nos virorum fortif-

Samfon à primis annis cum lacte fuxit fpirie

fimus ,Samfon, & quidem proprio fuo dam-

tum Domini , quo impletus , innutritus ,

no-, utinam & noílro etiam emolumento,

ac roboratus ad fortiffima queque , & ar»

Scimus Samfonem , eum fuiffe inter Naza-

dua molienda impavidé fe accinxit , & à

reos , quem coeleftisaliger,Dei nuntius prze

teneris nonnifi grandioribus affuevit geftis.

dixetat nafciturum ad bella , ad palmas ; &

Hercules in famulum Eury(theo extraditus

victorias: fcimus eum fuiffe, qui vinoab-

ob libertatem vindicandam labores pluri-

ftinuit, & ficeram non bibit ; cujuscomam

mos exantlavit : & Samfon pro fui populi

nullum violavit ferrum ;

cujus infantiam

afferenda libertate ardua , ac difficillima cum

fibu Numen dicatam voluit ; cujus pectus

Philiftheis certamina inivit ; przclarámque

Numinis fpiritus in fuum felegit. domici-

pofteris docümentum dedit, heroas non fibi ;

lium ; &tamen qui invictus proftravit Phi-

fed patrizenafci. Hercules impavida mang

lifthzos , qui pugnantibus hoftium turmis

Nemaeum leonem arripuit , ac per fauces die

inconcuffa ftetit firriitate , ad primum fce-

laceravit : etiam Samíon leonem Thanma-

gninei vultus afpectum foedé cecidit , & in

theum inviéta proflravit fortitudine. Her-

gremio Dalilz virum exuit,& fceminam ine

cules de enecto leoneloco fpolij exuvias retue

duit: & juxta aquarum fluenta , ita ced-

lit leoninas ; Samfon ex proftrati leonis hian«

rüm przcelfam Libani flamma pervafit li«

te ore favos decerpfit mellitos, Hercules cla-

bidinis, ut fructetaejus omnia corruerint ;

váà obarmatus fine gladio, absque hafta hoftes

& quidem ftupente Poz(i , fed lugente pu-

dore , eó quia in Samíone fine Baccho ;

& terruit, & domuit : Samíon nullo mu.

Cerere non riguerit ; Íed Venus viguetit :

nitus gladio , gullisque cinetus fagittis folà

demor«

L d

277

— Affc&tus fugz natura , & caufz.

mulier oblu&ata,corruitl vittüs Dav.idi;, fce.

demortui jumenti maxillá hoftes debellavit,

lísque commifit, quo «aítitas profligata in-

1j

fugavit, proftravit: tanti intereít, qualis fit

manus unde veniat i&us, & non gladius,q

uo

teriit, Quàm proclivis à fomno, & cibo ad

venerem tranfitus! quàm przeceps octafto, ad

vulnus infligitur; cüm & Hercules clavá, &

Samíon maxillà afinarià hoítes proftraverint,

ja&turam virtutis, ad famulatum viii, fi fu-

"

vicerintque, Hercules lerneam hydram,cen-

«atà mulieris pulchtritudo viri perftringat

j

oculos! Id proprium eít procacis mulieris

tauros, harpias , & alia monítra fuperavit ;

Samíon itidem Philiftheos, qui veluti fero-

allicientisad turpia pulchritudinisfuco , pu*

derem fimul, & prudentiam eluminare,

cientes belluze infurrexerant gloriosé pro-

Marinis e flactibus orta Venus etiamn in

$3.

:

ftravit, hydrásque non ementitas ( cum plue

ries ab Hebrziis czfi in recentia repullulantes

fontibus pellucidis ad naufragia viros minüs

capita fzpius in arma refurrexére ferro &

cautos, qui beneficio fugzà periculo non fe

fubtrahunt, impellit:; nonífecusac naves 2.

igne extinxit. Tandem Umphales lafciviens,

ï

quora trajicientes fluGtibus collidunturs viri

& procax foemina Herculem bianditiarum

ex noxia cum -foeminis confuetudine detri.

lenociniis fregit, inconcuffam emollivit ejus

imentum fubeunt, ni eas fugiant; fcite S.Cy.

6i,

fortitudinem, ac in foedam dejecit (ervitucem

inter fceminas, quarüm «confuetudini affue-

prianus exclamavit : O 4uzsm snordinabilis De finsul,

fcens, cum con(uetudine foemineam haufit &

femina propinquitas jaculatur , eujus vici- Ierie.

pia eit delittorum latrocinium s. nou eff im

naturam, cuietiam volupe fuitcum foeminis

nere, acfila ducere: Samífon itidem ex con-

Aac focietate finceritas approbabilis, qug col«

) Gty] £,

lifiones .babet , velut quibusdam flutiibus tur-

fuetadine Dalilz fortitudinem exuit ; & foe-

bulentas, Davidnon in maris procella. fed

mineo in finu fopitus in facdam £uit fervitu.

Gïgfo $ |

sem dejectus,

n fontismalacia foedi naufragii expertus eít

detrimentum, — (Cavendum igitur, ne in hos

$. VIII.

fontes oculos dirigamus, fi nolimus in fco..

pulos impingete: f1.enim à £ceminarum con-

Marinis & flutlibus orta Venus ,

Áuetudine .noncaveamus ; fed finamtis ocu-

losluxuriose per hosfontes vagari . ftacim

grocellis ciendis a[[ueta ; etiamn pella-

cids fontis malacia Ad naufragia viros,

mentis ager hiíce irrigatus aquis, femina gi-

:guitlibidinis,:non luxuriantes tantàm here

beneficio fuga à periculo fe non [ub-

t:

4rabentes Ampelliz.

bas, fed lethales .etiam criminis fructus pro-

duc&tura: idque quotidiano edocli experis

620

* On Samíonem tantàm pet dculos Ve-

iento deprehendimus, quarmvis alieno perie

luti per maturales quosdam animi

«uloxnolimus fapere, nec nos ipfos fubdecere

eneficio fugee à mulieram fasiliaritate ab-

-cuniculos evertit Venus, verum eti«

earundem colloquiis. Imó non tantüm ab

am purparáinfignem. fanGtitate confpicuum,

ac virtutum ftudio celeberrimum Regem Da.

ijsdemnos non fubtrahimus , veràüm & eo-

rum fontes accedimus, ut ibi fordescontra-

videm ; cüm enim fomno meridiano indul-

fiffet , & regio furrexit lecto; liberiorem ca-

hamus animz, ubi corpotis folenr maculz

ptaturus in folario pallatii auram , ubi libe-

deleri : pulchre S, Nilo ait: — Fletest eleva

L2 46

zior in omnem viciniam vagaretur afpectus :

jpropà aquam [ata, && libidinis femina fawi-

Anxuts

2.Reg. I x.

oculos circumegit curiose ; Vid/tque mulie.

Jiaritate mulierum excitantur.

Prava libi.

zem fe lavantem ex aduerfo « nimirum ut

dinum femina propé hosfontesfata ftatim

acuté notat Auguftinus, vidzz smulserem lon.

germünant, incrementum fubeunt, ado!e

gà fed fentüjt libidinem. fropi. Eratmulier

Ícunt, fedinaconita inferenda meci folüm

»

alla Bethfabea,qua contra íÍolis ardorem cor-

apta incaítitatis interitum,

us in horto domeítico abluebat ad falientes

Siobjicias;Eliam virum juftum

,-exi-ria'ïæ

64,

34Reg,2.17,

pellucidi fontis Jatices, erátque mulier«le-

fan&itatis ftudio celebtem , qui hofpitari

apud viduam minimé recufavit.

Non favet

gans formà, florens ztate , in quam Rex at

mulierum confuetudini, confortioque fcemiv

primbm & folatio regize domus oculos con-

jecit, & formofo illo fpectaculo radiusexivit,

neo hocce Eliz exersplum; quinpotiüs fua,

det fugamà quavis cum fceminisfamiliarita-

cum radio falgur erupit, cum fulgure amoris

flammaexcrevit , quz interiora depaícems

te: etenim Eliaspropio inftinctu domefticos

praclaram in Davide caftitatis virtutem ab-

viduz parietes non fuüit ingreffus; fedà Deg

miffus,qui poteftetiam inter flammasfervare

fampfit; vifásque fit potuiffe plenum moe.

rore, tumidum fletu,lachrymis madidum oc-

illafos pueros in fornace ignis ardentis: rar.

cinerecum Jerernia threnorom ; Oeslus meus

fus fuithofpitium viduz adeó rude, ommni-

m

büsque eículentis, & poculentisdeftitutam,

depradatus eft animam meam. Mifit eni

ftatim ex aula famulos, qui nomen, genus, &

ut frigere poriüs deberet Venus fine Baccho,

vitze conditionem lavantis fe foeminz exqui.

& Cerere; nullus in illo hofpitio victus, nul-

rerent; cümque figillatim omnia didiciffet,

lz erant. deliciae, qua luxuriam foverent;fo-

& intet alia uxorem effé Uriz, qui tunc in ca.

mitem excitarent concupifcentiz : & Elias,

quamvis jobenteDeo, mulieris domum in-

ftris Regi in(erviebat ; ccepit tunc ardentiüs

exardefcere, accerfivitque mulierem in pala-

greffus quidem fuit, fed armatus abflinentiá,

tium;ad turpia invitavit, cümque non fuiflct

loricatusjejunio , neexfe&mineo confortio

-

M m 3

Caüiä'

Diffettado XilL

278

b 3

caftitas periclitatetur. — Imbpribs quàm fa.

forté conviciaprofertet ; tiec manus G bray

minam accederet , infolitudine adeó corpo-

chium amputari 4 fi aliquem | percuterete

ris membra afflidtionibus, & przfertim je-

Quid? quéd non videndas mulieres, cüm

junio ad quadraginta dies producto, & con-

mox fuadeat; licentiam nobis impertitur

tinuato edomuit, omnémque fubtraxit cone

mylticé feviendi in oculum? an quia voluit

cupifcentize fomitem 5 ut extinélam veriüs

nos edocere , id vel maximi ad falutem eííe

momenti , fifenfuum contumacia, fivana

dixiffes in Elia concupifcentie flammam,

quàm poenitentie cinere fopitam ; quód fi

oculorum curiofitas, fi noxia afpectuum di-

effemus, & nos itamnuniti, poflemus cum

vagatio non infracte, fed fortiter coérceatur?

66,

minore pudicitize difcrimine lugentium vie

Vult;jne moecharemur, ab oculo diligene

duarum ,miferabilia ingredi tuguria. Ca-

tiüs, quäm à corde noscavere; & cüm Moe«

chia in mente concrefcat, & foetus fit turpif-

Lib, de fín-

terum noneft , cur hobis paria fpondeamus

cum Elia, ut fcité nos monet S. Cyprianus,

fimus zítuantis concupifcenriæ, non tamen

gular.Cler.

ubi eos premens,qui Elize exemplo fibi blan-

juffit precordia puniri, neque épeclore cor

um — n DuMMSSO— Rab n UER — ( — Lbeeeb awd U2 — —— — —— - —— "

dicbantur, ait : Ez bec non potefl cujusquam

divelli, fi ftimulansconcupifcentie ceítus in

f^vere luxurie 5 qualie illic fuit communi-

pracepsnos urget 5 fed eruendum dicit eífe

tatis affellus, ubi nou erat vitlu ? & qua-

oculum; imó neque evellendum tantüm; fed

lem ad viduam babuit Elias introitum,cut

ne vel humi, & ad pedes abje&tus fuum | ad«

fames dedit bofpitium ?. quisquis es , qui te

huc in nos venenum diffunderet, procul pro«

Gntf, f

vis Elie de commoratione Elte vocare Dzfci-

jici à nobis debere exiftimavit.

Adeó eit ca-

n

pulum , prids folitudinis affscliones, & qua.

ftitati oculus noxius; ut, ne illa quidquam

draginta dierum tolera jejuni exitum,€ aut

patiatur detrimenti, neceffum fithunc evelli,

5202 quAYes feminam , Aut non erit , qut cum

eruíque é capite, & longius projici, nefuo

fæwina commnoretur.

nos lafcivientis afpectüs venenoinficiat, Li-

Is tutiüs à difcrimine fe fubtrahit; qui

lium enim caítitatis non tantüm concupifcens

éj.

noníolüm à mulierum confortio fe eximit;

tiz fulfure corrumpitur, quàmluce, & ful-

verüm & ab ejus afpectu ; quéd fi perfun-

getris oculorum diffipawur.

éorié oculi in feeminam jaciantur,nunquam

Conclamatum íané eft de caflitate, ubi

67,

in ipfarn figantur 5 obiter enim. etiam non

incipiunt oculi venenum haurire libidinis, &

animadvertentes interdum oculos jacimus

ubi non in corde incipit libido fervere, fed

infominam, quztametíi pudica fit, nun-

fuos in luminibus flammas accendere:; íiqui«

quam tamen in eandem eos figere fine caíti-

dem quod interdum impuri ignis conceptá

tatis lafione vix valemus;proinde non folüm

flammá cor intus exardeat, vectigalid eft na.

fugá pedum, fed etiam fubtractione afpectue

tura vitiatz : fedlibidinis fcintillas oculis

um neceffe efl. oculos avertamusà mulierie

haurire, quibus praecordia ardeant, non no-

bus; prafertim fl incipiat intus fuas concue

ftrz id datur corruptioni vitio; & appendicis

fed noftrzeft audacia voluntatis, ac liberi

ifcentia flammas accendere , quia ut nos

dMatib. 5;

monet Chriftuss: Qui viderit mulierem ad

protervia arbitrii : tametfi vel invitus prz-

. 2.$,.

concupifcendam eam, jam mecbatus of eam

fentiat ca(titatis culturz addictus ftimulo fe

titillari concupifcentie ; sunquam tamen nifi

in corde fuo quüd fi oculus tuus dexter fcan-

6

dalizat te, erue eum, & pronce abs te: cüm

volens lethale libidinis virus oculis bibit, &

periculum tunc naufragii immineat , ratio

haurit: & quia nocentior nobis ea eft luess

fuadet, ut id abjiciamus quod ad naufragium

quà ultró volentes inficimur , quàm qu& per

impellit, perinde ac € navi fluctibus decu.

cordis rimulas;fe infinuans invitum exagitatz

idque fortaffis caufze etiam fuit; cur Abraham

gnanis ad fubmeríionem agitata; farcing , ac

merces dejiciuntur in mare, ne caufa fint

non femel à fzvituro Angelo proSodomitis

Íübmeríionis; & ideo Chriftus nobis fuadet,

intercefferit; cüm tamen neque ullas effuderit

ut oculum etiam dextrum, finosfcandalizet,

No&é preces Numini fupplicaturus, quatenug

ä

eruamus, & à nobis longiüs projiciamus,

rigorem juftitiz clementiz temperaret. mie

titate — An forfan in Abrahami peétore hu«

Quid ? quódtam feveram oculi avulfionem,

& projectionem nobis Magifter Chriftus in.

manius inferuit cor, quàm in Noémi vifcerie

jungat? nilenim fzvius nilvedirius, contra

bus? Anclades Sodomorum gravior fuit,

quàm mundi univerfi cataclysmus? (uppliz

pewulantem oculorum curiofitatem, ac lafci-

vientem vagationem poterat edici: quid?

cat Angelo Abraham,; & in fuaeum vota flee

&it, interceditque pro Sodomitis; non rogat

quod haétenus de membrorum injuria; core

porísque concifione nulla fuerit lex fancita,

Not£ Deum irafcentem , ut velit ultionis íae

nec przceptum latum ; G tamen praeceperat

gittas faltem fufpendere : Anforfan immi«

a

nobis, ut nonnifi Deo, veróque Numini con.

tior fuit Deus, quàm Angelus? cüm hic ef-

ditori Cocli, & terrze noftrum | exhiberemus

fufis fle&atur precibus, & Deus nec una ro»

fupta cztera omnia cultum, ac noftra dedi.

getur prece, ut mitefcere velit ? An fcelus;

caremus obfequia? jufferat nonirafci; pro-

quod in filias hominum lafcivientes viri per»

hibuerat convicia effutire in proximum ; ve-

petrárunt, feedius fuit, quàm fcelus Sodo«

taverat contumeliis fratres impetere ; Q ta-

morum? cur ergo de Gomorrhzorum poce«

men fel exfcindi non przceperat, fi excan-

nitentia fperavit Abraham, cüm de repara-

Sffm.:

it ïempm

deíceret; neclinguam evelli & faucibus ; f

tione univerfg terrg Noemus ftatim deípes

ä

raverit ?

/

Affectus fugäa natura, & caufz,

279

£averit? filong? turpior fuic Gomorrhzo-

t4, quia aternas vierguntur in panas, qui e«

zum libido, ac tetrior,quàm virorum lafcivia,

nim in pelago impurarum voluptatum lu-

cum filiabus hominum; fperare potius No&«-

dunt, ni meliorem flatim mentem ebibant,

mus debuiffet, fore, ut Numen poffet in fua

eas fubeunt poenas, qua in gehenna fcelerum

victimis refervantur : & ficut pifces qui aquis

vota flectere, quàm Abraham fuíis. precibus

Angelum à punitione Gomorrhzorum a-

innatare , ac ludere confueverant, rete, v

vocare:- nimiram pro maechantibus Dei fi-

hamo capti ferrea ebullire poftea videntur

liis cum filiabushominum, non rogavit Noé,

in fartagine;ita qui cum Venere in undis nata

cüm tamen fupplicaverit Angelo Abraham

ludunt, oblectamenta lucraturi voluptatum:

&

prodelictis Gomorrhzorum ; quia filij ho.

& hucfortaffis, allufit Ezechiel cum dixic 7

minum laícivientibus afpectibus , oculísque

Sume tibi f[artaginem . ferream 5 alloquitur

libidinoíis, quos nonfolum jacere, fed & fi-

bominesimpurum voluptatum pelagum tra-

gere in filias hominum voluerunt, peftem

jicientes, & putidas libidinum ebibentes a-

per oculos hauferunt, cujus venenum in pe-

quas , üt cenfet S. Bernatdinus Senen(is , qui Tom.1,0.224

lus flatimirrepfit: Gomorrhzi veró cüm

perüringens*hos homines venereis affuetos

per vifum contagionem libidinis non ebibe.

voluptatibus;ac in piíces degeneres venerea-

rintin tam imminens non fe dilcrimen in-

rum voluptatum mare innatantes ait; Cwr

jecére labendi, quamvis foediüs lapfi fuerint,

non timeant ab extremo , & fempiterao fup-

Genef, €,

quàm filij hominum, pro quibus vanum du«

plicio , quodpost banc vitam manet lhibidimo-

xit Noé Numini fupplicare : Videntes filzj Des

fos? ludunt quidem, & lafcrviunt in pelago

BAT.2

fflias bominum , quàd effent pulcbre aecepe-

fuarum voluptatum uti pyfces , el énmaris

yuut (ibi uxores ex omnibus, quas elegerant :

falos vel in fluento rivuli enatantes ?. at fi-

& quia per oculos venenum libidinisex. pul-

gnum inquit. Ezecbiel cap.4.eft domus Ifrael

chritudine filiarnm hominum foedé haufe-

prope oram rivuliaut littus maris, ubt puces

runt; féque in diícrimen injecerunt , quafi

lufitant, fignum erextt dévina juflitiayut mi-

ineluctabile; ideo ftatim abíceffit à lafcivi-

naci fpeciro lafcivientiutp compe[ceret. i«

entibushominibus Deus.. . Noz permzmeäit

temperantiam z. fed quod tandem eff fuppli-

eium ifiud 9. fume vibi dicitur. Propbeta fzr-

6[.

fpiricus meus in bomine n arernum, quia caro

£//, & juítá percitus itá Deus - effregit cocli

taginem ferreams ea ad confpeitum vefira-

£ataractas, difrupitque in. laícivientes abyf^

vum lufuum , ac deliciarum 0 omieré. pifces

Íus nullocoércendas aggere. — Delebo bomi-

ferrea fartago. gebennalibus flammis inar

minem ab bominemu

5que Ad animantia,

Id-

defcens ebullst , in banc ó mavi,rivuldaue bus

Á

que cauíz Noémo fuit, ut nullis precibus

jus [aculi transmigrabitis; famme po[l aquas

Éperaret, fore, ut Deum irafcentem poffet in

fempiterns cruciatus ,. poft fugaces delictas,

fua fle&tere vota,ut preconceptam extingue-

pofl momentaneas va!upta:es EXCIDICRE AW

retiram: nimirum nonlaruit Noémum,im.

tores munds.

miffo per ocules veneno nullis poffe mederi

Saniorem ebiberent mentem venerea-

7 de

pharmacis; nunquam enim arelcit Zizanium,

rum voluptatum innatantes mare, fi non a-

quod oculorum contumacia in exculta laíci-

quas cbiberent voluptatis, fed flammas, qui«

viis cordis tellure profevit.

bus ÉEzechielis fartago cbulliic : altiàs menti

T

Confíuetudines, quas viri cum mulieri-

imprimerent ; fi non in procaces, ac lafcivi-

bus induxerunt , eatenus diluvium accerfi-

entes foeminasoculos Jacerentcorporis , fed

verunt, u£ inde difceremus, nullibi naufragij

in hunc ignem intuitus dirigerent mentis;

periculum imminere laxiüs, quàm inter fcc-

procul dubio jufto incutiendo timori perido-

neus deprehenderetur nexus, quo haurientes

zninas procaces pracfertim;ac laícivientes, fi

earum coníortium flatim non declinetur. U.

impudicitiz latices cum gehenna cohzrent 5

tinam naufragium Íolaeffetin aquis fub-

eíque copulantur. . INon delicias carnis,non .

merí(io,& non gehennalis ignis xternum fup-

concupiícentize oblectamenta quzrit,qui do»

plicium! meretricium enim quotquet mare

mum ingreditur meretricis, féd in géehennam

£rajiciunt zítu libidinofo feryeícens , ventis-

Íc demittit przcipitem; neque mefallere (init

que luxuriz flu&tuans non portum appelluat,

S.Auguftinus, qui inferno domum comparat

quietis, fed in gehennam impelluntur crucia-

meretricis, eó quia neminem repellat;nullum

tuum: nonenim alio ducere naves meretri«

rejiciat, omnes in exitium ampleétatur., ait

ciz aque confueverunt , quàm in gehennale

AuguftinusSerm,1o07.detempor. Proinfe-

naufragium , cüm influant ipfz inabiffum;

"

r ponttur domuu meretrieie , quia neminem

eóque, decurrant,

vepellit,omuésque intrantes ad fe trabitz mi-

€9.

Timeant qui non

folàm ete,fed & ocu-k

mirum quia ignem inferni babet domus wme-

lis has impudicitiz aquas in fceminea ebibunt

Yetricif.

Quis tam mente c

orruptus cenfebitur?

y4c

pulchritudine , neinaeerna mergantut fup-

plicia, & qus in aquis impudicitiz haurire

qeis tam fatuus,támque hellebero indigus,ut

decliciarum oblectamenta crediderant, flam-

lubens ad inferaum feconferat, & non po.

marum experiantur fupplicia, & gehennalis

tiüs ab. omribus fe fubtrahat periculis, ne

ignis zterno torqueantut cruciatu, ut monet

cruciatusillos nunquam extinguendos fabirg

Serin. 2494

át tempor,

D.Auguftinus inquiens : Ilj ssifevi funtquo-

adigatur ? qui lubens velitin. fcopulos im.

rum corda fuut carnali concupifcentia polu«

pingere aternum ut patiatur paufragium 2

EinXQ-

280

Differtatio. Xlil,

Finxerunt Poétz Venerem ita ex aäuis n«

voluptate iterum daemonibus ptoculcandas,

tam, ut nacla (tatim cum orco, & Acheronte

ac ipurcitize luto immergendas extradunt

affinitatem fuerit , ait Plutarchus: ANoz ei

meretriciis in lupanaribus,

Fenus tantum , fed babet multa cognomina,

orcus est , & in[anarabies : Orco,& Ache-

$. IX.

ronti zquiparat domum meretricis: an quia

ficut quidquid femel hiatum ingreditur ge-

Fugienda funt colloquia cum p*

hennge nunquamegreditur; itaubi quis me-

caci inuliere , quia proxima eff lapfui

retricis domum intraverit , eique adhaeferit,

casiitas, qua eum eadem fermones iuffituit s

actum eít deejus falute? quia falutis fuze

h a?-""

perinde ac à deditione non procul diflat

Lut,

oblitus,libidini duntaxat iníervit, & negli-

gens, qua setetni naufragij pericula irninent,

, Arxy cujus prefetlus incipit cum

boste obfidente vaifcere fer-

declinare, miferé in ijsdem perit, nec ampliüs

?208€5.

Ib

refipifcit; utad Deum revertatur, Hucípe.

Ojfaa 5

élat illud : No» Zabunt cogitationes fugs ,. ut

Aftitatis cultor non àquovis tantürh

75*

reyertantur ad Deum fuum , ledcur. ita im.

adípectu in muliebrem vultum dirge

memores propria falutis ? cur. femel lapfi

&lo neceffe eft fe fubducat, ne cafti*

Lüilh

non fatagunt refurgere, ac refipifcere? cur

tas periclitetur ; verüm & à quovis etiam

. fi peticula incurrerunt ea folertiüs non de.

muliebri fermone, quia ut fcité monet S.Va.

dinant? fubdit Propheta: 4wia fpiritus for-

lerianus Cimelien(is, & Nicien(is Epifcopus

nicationum insnedio eorum : difficillnma eít

Homil. 6.. Quotieseunque dulei voce mulce-

eorum falus, qui fcedis íe libidinibus profti-

tur. 4uditus, ad turpe facinus imvitatur afhee

tuerunt, domümque meretricis inferno pari-

&us : exiguo di(tant fpatii intervalloin ho-

atam ingreffi funt, qui mulierum confuetu-

mine aures, & oculi, ideóque promptiüs ve.

dines fubinitium effugere, ac declinare ne-

nenum quod per aures ebibitur, oculis pro«

. glexerunt, quiimpgdicis oculorum aípecti»

pinatur. Nonminus à muliebri colloquio

bus venenum é vultu, finüque foeminz haue

caftitas naufragium fubit, quàm à fcemineis

ferunt ; quod irtepens in pectus anirnam in-

verbis, quibus veluti flu&tibus mens libidinis

fecit, animam fcilicet coeleílibus affluentem

2eftu exagitatur, & luxurie undis mifera fe-

bonis, virtutum omnium locupletem , & di-

pelitur, — Impar eít quzvis loquendi facun-

r

ving gratiz priüs illuftratam fulgoribus, or.,

dia damnis enarrandis, qua àfceminea pro-

natam radiis? hancanimam fuis gloriofam

deunt locutione; impar eí(t (ermo erroribus

ornamentis, vel unico libidinofo afpectu la-

recenfendis, inquos fcedé lapíifuére , qui

Íciviens oculus evertit , auferens é mente lu-

minüs cauté fe foeminis credidére, cosperünt.

men, é voluntate religionem, abanimo gra-

que cüm ijsdem mifcere (ermones, ^ Cecis

tiamy dejicitque éverfíam in Acherontis ge-

dit Apoftolorum vertex Chrifti in Eccle(ia

hennale incendium.

militante Vicarius D. Petrus fán&titátis nor-

Quód fi infernus fpirituum immundo-

ma, virtutum cultor, Ecclefis fündamen-

7s

rum tetra eít habitatio; noncredas domum

tum, & Magiftrum füum infelix. negavit

meretriciam malignis hifce vacuam fpiriti-

Mattb. 26. vix coepit Petrus cum foemina o-

Homil, 2. i2

bus, cum $. Chryío(tomus , cellam meretrie

ftiatia loqui, quafi letheas bibiffet undas fui

Matth,

ceim vocet Diaboli officinam ,quia Diabolus

oblivifcitur Magiftri, illico fimulare didicit,

fuse artis ibi collocat inftrumenta, quibus &

mentiri; quamvis novusin arte mentiene

homines decipiat, & deceptos ad tartaratra,

di eam ita feliciter non potuerit exercere,

hat, nequediffentit S. Petrus Damianus, qui

quin vel cum mentiretur , veritatem depro-

meretrices ipfas cubilia vocat doemonum ait:

meret, cüm dixit,fe hominem non noviffe,

Epift, s5,

Audite me [corta , profflibula, cubilia. fpiri-

etenim hominem non noverat, cum Deum

tuum immundorum: alacriores fiquidem ad

hominem deferviffet , necis ampliüs effet,

procaces has foeminas currunt tumultuariz

quem in hortoviderat : Magiíter enim im-

7

"L

doemonum turbzs, perinde ac. fues lutulen-

pavidusac intrépidus militum cohortem in

tum fuum ad ceenum, in cujus volutabro ali-

ipfum irtuentem contempfit ; càm Difci«

uid hauriant folatij , ebibant. voluptatis;

pulus ancillam reformidaret interrogantem,

In Pfal, 41. fcité Chryfoftomus: Quemadmodum ubi ef

Imó é Chriftidifcipulatu fe noverat ex

7^

ceaum eà porci concurrunt, ita ubi funt me-

punctum Petrus, cüm non coa&tus, fedlu-

vetrices , G meretricia carmina; illic congre-

bens ad ancillam accefferit oftiariam, fed ibí

gautur demones. Ante Satanicos hofce por.

ccepit frigere, ubiad ignem reliqui fe cali-

cos, ante fuiles hos Tartari greges, margari-

faciebant: tametfi plures fuerint occa(iones

tas ( quod inhibuit Chriítus ) projiciunt,

ujus negationis ; mulier tamen poílrema

qui fuas animas quavis pretiofa margarita

non fuit; excepit oftiaria Petrum, cüm quo

longé pretiofiores, quasque nonnifi Chri(ti

copit fermones mifcere, & quia Petrus fta.

fanguis, ceupretium infiniti valoris redi«

tim ab imminente periculo beneficio fugge

mere potuit à Satanico famulitio ; pro vi-

non fe fubtraxit; naufragus mifer? cecidir;

liffima , foediffima, ac impuritfima delecta.

interrogatus fiquidem à muliere, an Chrifti

tione Venerea, gaggi:s oblectamento , fen(üs

effet Difcipulus , Magiftrum negavit, nimi-

.M

*

rum

Affectus fugx natura, & caufz,

281

rum cüm fequeretur eum à long?, quos pro-

oftiaria fermones;nec ïelzb'endi:ücque provi.

pe marinas undas ferventis amorís concepe-

déà periculo fe fübduxit,& à Magiftri oculis

ratardores; prope accenfas prunas extinxit:

noníe fubtraxit: nam egreffus foras Petrus

minor fuiffet Chrií(to moriente terrze con-

flevit amaté; refpicere enim Chriftiperinde

eít ac milereri ; cámque mifertus fuerit Pes

cuffio, fi hec etiam petra fracta non fuiffet :

cüm nonnifi veritatem fuo didiciffet à Ma-

trié Pontificis palatio egteffi, eum refpicere

gi(lro, mentiri ftatim didicit, & turpem er-

non deftitit refipiícentem; G tametíi Petrus

rorem inloquela committere, cüm primüm

à prefentia corporea fui Magiltri fe fubtra-

foeminam afpexit, & ejus . verbis aures prae-

xerit, adhuc maluit corporeo carere Magi-

I2 CEP.Z'-'

ftri afpe&tu, quàm in occafione peccandi per«

buit: huc fpectat D. Ambrofius 4uomodo

Lvuc.

non erraret,quem intrenifit ofliaria.quem t«

(everare, quàm in periculo permanere iterum

Íermones cum ancilla mifcendi..

terrogavit ofliaria,S ofliaría Tudeurum.

78.

7j*

Pettus in l'ontificis atrio pertinaci im-

Tanti eft momenti periculum, ftatim

pietate ter Magifiram fuum Chriftum ab-

fugete ne delictum , quamvis per poenie

tentiam obliteretur , per lachrymas delea«

)0

negavit, tamet(i in fe reveríus (tatim de-

clinaturus periculum;in quod jam lapfus fue-

tur, adhuc femiextin&tum nova ípiret delin-

Lo£$2i

Iat, ne iterum laberetur aufugetitz & con-

quendi pericula, & diffimulanter ad culpam

verfus Dominus refpexit. Petrum : 8 ve»

porvocet, ad lapfum inftiget , adeout ( ver-

cordatus efl Petrus verbi Domini,ficut. dixe-

ba funt Chryfologi ) Virtutes deficiant. dum Serm, 1168

coluntur , erimna dum [ucctduntur , incYte

y4b: QUiA pribs, quam gallue cantetyter me

eegabis , & egre[fus foras Petrusflevit amaré:

fcant ; nimirum conícientia ptoprij reatuss

tametíi nobisexofa, & deteftabilis, adhuc

vibrato in fe fuiguri , ne fulmen fecum tra«

heret, pates illilachrymarum imbres oppo-

ejaculatur minas delicti , & períaepe cüm ab-

fuit, fed extra Pontificis atrium, ut ab omni

folvitur, iterum ligat ; & noxz macula cüm

lachrymis abftergitur, concupifcentiz flam-

Íc periculo fubduceret loquendi cum oftiaria:

prapropere feítinavit egredi ex palatio Pon-

maà inuritur, Etiam Eliaslicet Ííuo fermone

ceelumclauderet, cum veliet ; imbres, plu-

tificis, «t sterum cadendi periculum decli-

s4ret ,^ ut notat D. Leo Papa Ser. 9. de

viásque deduceretj cüm juberet, vix impro»

p4lfone.

bz Jezabelis verbis percellicur; flatim quavis

76.

difrupta mora ptzeproperé à periculo fe fub-

Id ramennotatu videtur dignum,quód

tametfiegrediens ab atrio Pontificis à peti-

ducit mifícendi cum fcemina ulteriora verba.

culo íe fabtraxerit miícendi ulteriores cum

3, Reg. 1gs.

Et audivit Elias, & temuit , ac fugiens abjt,

foemina fermones, fubduxitetiam fe à Ma»

quocunque eum ferebat voluntas, qua verba

Serimma 18,

giítri fui oculis , quorum benefico afpectu

expendens S. Petrus Damianus exclamat, O

converfus fuerat,

- violentiam verbi, 0 formidinis eminentiam!

Converíus Dominus re-

fpexit Petrum : refpicere namque ejus. ait

audite mulieris verbo fugit Elias ; & fugit

Beda periude eff , ac mifereri. Quod fi in

Elias ) fugit nonuno, non duobua, non tribus

domo Pontificis adeft occafio delinquendi,

dicbua fed potiis quadraginta diebus, &5 qua-

non tamen deíunt pientiffimi Magiítri Chri-

dragintanotlibu, Ingre[Jus enim fermo mu-

-lierutn cor ejus quafi quidam gladíus fuerats

Íti oculi, quorum aípeé&tus miiericordia eft,

AC intuicus falus; & tamen adhuc contülciffi-

& omilJo rationis confilio quid ageret nefcize-

bat.

Tanti itinerás [patio, qetu exagitante

mé fugit Petrus.

uid? quéd tam prapro-

peré feftinet Petrus ab atrio egredi Pontifi-

jectatu, velut cum fecundo flatibus curfu im-

€is? (i adeft periculum, adeftetiam ibi afy-

pulfe navis arborem ex adverfo turbo corri-

lum in oculis Chrifti; f1 lapfum timet,adeft,

puit , ómpetimque refléxit s ita Propbeta aui-

quo poffitftatim refurgere ; f1 ancilla vetbis

muxs Virtutis velo uaoigantem mulieris per-

inerrorem ttahit, Chri(tus fola voceà quovis

cujft fermos totámque ejus vaems,per omnes

fubtrahit errore; trahítque ad veritatem.

formidinis flu&us , " turbato reHlore jatlavit.

43

Cur igitut tam prepropere, greffüque

Quidergo tu Elia? Tu enimes, qui verbo

folicito ex Pontificisatriofeítinat Petrus e-

clauferas celum, && vetardaveras imóres, qut

gredi, nunquid validiora funt ad ruinam o-

mandaveras aéri, & divinos ignes eduxerats

ftiariz verba, quàm potens Chriíti afpe&tus

qui falfos [alubriter interfici jufforas facerda-

ad refurgendum ? Exiens Petrus & palatio

te5, qui conflanter in facienas exprobrauerae

la

Pontificis à periculo fe fubducit. iterum la-

Kegem, quod spfe, €9 domua [napopulum ever-

bendi; fed (imulab oculis fe (ubtrahit Chrifli

tit Ifrael,qui dixerae : vivit Dominu, fi erit

opem impertientis,& anfam refurgendi con

pluvias aut ros,nifi in verbo oris mei, qui de-

cedentis,

An maluit Petrus abeffe ab ocu-

mum vidue, [picarum aream, & torcular fe-

lis Chrifti beneficio fugz , & egreffionis ab

ceras olei, qui in omntbus imperaueras clemen.

atrio, quàm perfeverare in periculo, lict fub

ts fermonem nunc expave[cis meretricis.

aíylo oculorum Chrifti? verüm licet fefti-

Perinde mulicbri colloquio veluti de.

79*

nato greffu ex atrio Pontificisexierit non ab.

lapfo imbre creícunt luxuriz (emina; ac aquis

incrementa fubeunt, qua terra irrepunt gra.

fuit ab oculis Chrifti , dum periculum fuge-

ret; quia miferentis Magiítri oculi Difcipu-

- minaj ut igitur probé audiamus deneganda

lum etiam afpexére extra atrium, ubi pericu-

eít procacibus feeminis ,' quz periculis non

lum non ampliàs immineret. mifcendi cum

vacataudientia, | Quód fi vultus feemineus

Nn

Feraui de Affetlibus Tom, IL,

aculcush

202

Dillertatio: Xill,.

aculeus eft peccati, hon putes alloquium gla-

verba, que procax effutit mulier xvino'xpar'ïaf

8 h

dio minüs noxium ad eulnera infligenda; qui

dixeris, quod ex Sodomitica exprimitur vi-

t

puramab impuris ftudet mentem cogitatio-

te,non ad vitam fovendam , íedad necem

t

nibuscuftodire,à foeminarum caveat collo-

inferendam ; mentem inebriant, ne quid

quiis funt enim veluti incentiva, quibus ex-

agat audiens, videat, G ebrio fimilis titu«

* CrCSN

citantur, mentíque imprimuntur impuritatis

bans incauté labatur: non nuda, ac fimpli-

G'dþ. 24»

€ia credamus procacis mulierisverba , non

imagines.Hinc S.Dorotheus ait: 4b mpudi-

cis tanquam ab igne, &5 laqueo diaboli fuge,6

aures tantüm pulfant, . fed mentem perva-

caue, procaces faminas uusquam. obuias ba-

dunt, G animum irretiunt, quia utloquitur

beas ,nunquam eas alloquaris, aut afpicias,ne

Liþt ändg pæ- V

D. Ambrofius: verbapetulantis mulieris cu.

cor tuum luto deturpetur pajfionum : nonda-

.piditatum/unmetia, 224nus ,gjuj AIO0YÍi 0«

«nit.-mp.h TP

tur dedecori vitis probis hzc fuga;fed fummze

4dus efl.. Caveamusigitur, nenosprocaccs

laudi, neque fatis unquam commendari po-

mulieres blandis fuis zcou-oqui:is irretiant j

teít hzec cautio, quá vir caflitatis Studiofus,

peftiferum ijsdem venenum ineft, neque his

caP.u.

acvirtutum cultor, à quavis fe fubtrahit oc-

retibus implicatus , càm venenum Ahauriat

cafione fermones cüm fceminis mifcendi; cft

«oncupifcentize,evadit corruptionem,necém«

enim muliebtis fermo oleo fimilis, quia ficut

que declinat, nonenim pote(t quispiam ille»

fus venenum «bibere,

oleumigiii innutriendo perquàm accommo«

eqgae]1* * ?

L

- datur,ita mollis fcemine fermo l

ibidinisigni

8!-

.. Quéd liimpuro feeminz æölIOqu'iö in

bus excitandis , ac fovendis aptiffimus eít,

fimplici cjus fermone tot implicantur pericu-

quemadmodum,verba funt S, Anuochi,/plen-

la; que diícriminainejuscantu, non incur«

dorem lucerne alit oleum,.fic € collaguium mu«

rent quotquot eo delectantur ? eft procacis

ä

lieris ignem redaccendit voluptatiez & (icut

mulieris cantus -eblandientis firenulz — alli-

is defiperet, qui ad incendium «extinguen-

€iens vox; mereturdecipi, quifinit fe harum

dàm, oleum in flammas injiceret,itanon fanz

firenularum allici eblandientibus cantiuncu,

eft mentis cenfendus, qui omnemiin fe fata-

lis: fi luxuriz eftus pelago pariaveris flacti.

gens luxuriam extinguere , non tamenàcol-

bus concito ; credasíua luxuriz matebrevia

loquiiscum mulieribus fe 4ubducit.

habere, nec fuis deftitui Ícopulis, ac voragie

$0.

- Phreneticis pares dixeris, qui continua»

nibus, funt enim inhifce undis, ubinata Ves.

to cum procaci muliere colioquio,lilium ca«

nus naufragia viris aperit, Ícyllae voraces, &

f

ftitatis ità incontaminatum fervare exi(li«

charybdes infames., .quid enim aliud ipfam

CAb.4, d€

mant,ut excitatz libidinisnon poffit flamma

dixeris libidinem; quàm implacabilem quan-

Ícere: fcité ad rem notlram D,Bafilius

dam ÍcyHam,vel minacem charybdim, — Ca-

vit. Monaft, €XaTe

ait: ff qui

5 dicat ex- affduo fe cum mulieribus.

venda prorfus eü?hæc;charybdis,quæ noncor.

«olloquio, congre[Ju, atque conviclu uon dels-

poris tantàm navigium forbet, fed & mentis,

niri, & non admodum ladi, bic fine dubiosaut

animazque navem abíorbet, Blandiatur voce,

anagis natura particeps non €f2; G$ portentum

alliciat cantu procax foemina, có truculentiüg

eff quoddam infolentif[mumjG preter omnium

fzvit, quó fuaviüseblanditur; neque (ipro.

'epinionem admirabile, & in utriusque fexus

cacem mulierem charybdim dixeris, à qua

x

confinijs, ut ita dicanmpofitum y Aut certà cum

Ícylla non abjungatur, te erráffe credas,cum

t0tus immenf(is libidinibus obruatur,ebrijs at«

S. Hieronymus ad Heliodorum fcribat ; Zs Epift, z

. que phreneticà. correptis fimilem | fe effenon

sllo efiu charybdis luxuriefalutem-worat.fcyl-

fentit.qui gravi[fmi affettus morbisymorbum

a, feu.venidens dibido blanditur.

Caílita-

tamen a fe omnem abeffe exisiimat ; qui mols

tis cultor, fi fapit has beneficio fuga fcyllas,

li cum muliere, ac procaci cum foernina non

charybdésque , has vora

gines, :hgf;e decli«

vetetur colloquia inferere, G non . timet li-

nabit fcopulos,

bidinei ignis eflum experiri, is vel humani-

Neque luxuriz efluansmarefuis cen-

$£,

tatem exuit , fexiimque omnem depofuit,

feas firenulis deftitutum. non enim hifce ca-

vel in frigidam marmoris flatuam degene-

ret illicijs, cum ipía concupifcentize blandi«

menta, voluptatis aucapia, carnis illecebrze,

ravit: lapiseít, qui fine ullo fenfu melita

fceminz excipit verba.

procaces mulieres, blanditia allicientes, fire«

Qui fapit, muliebri non fidat collo-

nulz fint illicientes, quz fuis cantibus homi-

quio, mollia funt foeminarum verba, fenfim

nes fallunt, fuisfraudibus viros demeritant,

fine fenfu rimulas cordis penetrant, ubi con-

quos fubmergant, rc&té Synefius e4udivi do- Epiff. av

cupifcentig flammas excitant , & libidinis

um virum,qui fabulam allegoricó expone. P.

accendunt incendium , quo cafílitas cinere.

ret, firenas feslicet denotare voluptates, que

äþ;]?, Al

tiitor,

fcit; & ejus cultor, quia (e à foemineo non

delinizos , & fuavitate ea captos paxlo post

fubduxit coilloquio, foedé in fcelera labitur;

interimunt, . Idque, vel maximé de venereis

Liba. de pe- Ícité D. Ambrofius ait ; Pafeitur libido con*

veré proditur : meque Helianus Sophifta

nit, . 144 Viviis , mutritur delicjs , viwo accenditur ,

aliter videtur fenfiffe, cüm dicat: Poé/s fire.

ebrietate flammatur, graviora funt bis fo-

"at ut putó , comminifcitur effe fedas vo.

menta verborum, quevino quodam Sedomi-

Iuptates , claudenda igitur, fi cum Ulyffe

£ica itis mentem inebriant. Vino qui ma,

fapis, aures funt ; ne ab hifce decipiaris fi.

det eatenus non fentit, quiaebrius fomno

renulis , & dece

ptus ngufragus immerga»

vcl eft fopitus; vel à proba mente dejeétus:

ris,/

Sirenas

: Affe&m ngæ hazuïa, & caufx.

235

53«

Sirenas itidem fuiffe meretriculas pere

ofiejmm "on patet. Allicit igitur, -!&—ro.e,

& cancü trajicientes zeftuantes libidinis flu-

hibentalijob id caufze, quia firenulz ob can.

tüs fuavitatem non folàm zquora trajicien-

&tus , fed fimulabforbet in charybdin. .

Pluresfunt qui tametfi ab aliis fint vi-

34. *

tes illicerent, verüm & itretirent ad naufra-

tiisimmunes,imó & ftudiis addiécli virtutum,

gium, acoblivionem quandam patrie , te»

rüámque fuarum conciliarent s; quia vetba.,

adhuc (inunt muliebri cantu, quo delectane

üunt

tur miíere irretiri.

Tanta hujus mali libido

cantüsque meretricula oblivionem inget

cceleftis patriz , & mundi voluptatibus illi-

anentes hominum invafit, ut etiam cafkitatis

cultores iniftum quafi-in extÀremum Diaboht

ciuntad interitum, ^ Cavendz omnino funt

ül-!.d [ ;æ.

laqueum incidant. . Utinam ficut;ad. fanos;

ni&[ü?x SS.

hujusmodi impudicatum illecebrarum fire-

nule , qu& oblectantes decipiunt, decipien-

fanctósque fermonesauresoporteret adape-

rire,ucper ipfas veluti per tabosad animum

tes irreciunt , Girretientes interimunt: df«

ceeleftis do&trina transmitteretur: ita obícoe-

duátque propterca fceminea facies adblan-

nis hifce clauderentur «anuonibus, ne per

diens dtaconis fzvientis naturam folo in«

terimentis fibilo ex l(aia : Er refpondebuat

aures quafi per fi(tulas obfcoenz libidinis vi«

c"?offg

tibi ulule ia adibus, &5 frrenes in delubris vo-

rus inferretur in mentem; G irreperet in' pe»

€&us. :Non fecus fugienda eft fallax heec can-

luptatit , ubi textus Chaldeus exponit ; Ez

dracones éa domo babitationis deliciarum.s

tilena, quàm ferarum illud.genus;quod toxie

i

eorum : nimirum qui in extima cute fire-

af

um ejaculatur.

86

3

d4móà non folàm adblandientis foeminze

e

nulas przefeferunt adblandientes , -dracones

intus fovent , & perinde ac hericius utrine

werbis, & cantui claudendz funtaures, fed

etiam cuilibet verba proferenti impudentia,

que jacula jacit;ex quavis parte pungit ;

quibus honori detrahit.aliorum, velfaltem

ferit, Va quiab hifce fallacibus non fe (ub.

ducunt fitenulis , vae qui voluptatum non

nominis gloriam fatapit imminuere: nil

«enimauditur frequentius , & nil plerumque

declinant illecebras , fel ebibunt , dum mel-

—

leum putant poculum libare, "Claudatau-

libentiüs in platea , intriviis, in tonflrinis,

res, qui fapit, obferétque cerà, ne fallaces il-

in conviviis , in tuguriis pauperum, ;in pala-

cientis firenulz cantus aures pulfent , fic e-

tiis nobilium , in rhedis, effedis, «navibus,

nim fe ab hiíce eripiet difcriminibus.

übique enim vapulant.omnium autes convie

84.

Caftitatis cultor fardus eft ad fonos,

ciis, contumelijs, calumnijs; G non caret vi«

vocésque vocantes ad blandimenta voluptae

tio bibulam aurem :exhibere linguz ín alie-

num honorem graffanti.

Pulchre Plutar-

tis, & avocantes ab exercitio fanctitaus;

declinat meretri-

chus , aures eorum qui dele&tantur audire

fugit metetricia illicia,. &

*

€ij blandimenta naufragi

]

'Non blanda fi-

perniciofa, portis equiparat urbium , qu&

vulgó abominiohabentur ,. eó quia per ipfas

inul & fallax folüm eft meretrix (iren, verüm

& vorax charybdis, quz omnia abforbet, &

educantur à carnifice, :qui ultimo fuat fupa -

nunquam expletur, quz plura femper appe-

plicio puniendi, vel per.quas.non folüm ne.

farij educuntur, verüm etiam piacula indu-

tit, licet ominia deglutiat ; fiquidemalliciens

cantu meretrix virosad fe trahit ,- ut eorum

cuntur, & nil fauftum, letüm, & aufpicatu

-

s

in ütbem ingreditur.

bonaabliguriat; imó & domeíticos inter

Pares hifce portiscos dicas, qui piacol-

$7.

fjf t

parietes hanc habet charybdin, qui mulierem

alitimpudicam, & ejus cantu dele£tatur;ejus

loqhia, verba virtutem zedolentia, fereo-

nes de DEO habentcontemptui ; G ambas

illiciis gaüdet , .ac blandimentis fruitur :

hinc experimento etiam interdum deprehen.

aures veluti geminas inaufpicatas.animi por-

tas longe, latéque patenter laxant ad noxia

füm eft,velunam ex hifce improbis mulier-

culis in domo divitis ftabulantem totiüs do*

quzque excipienda; per ipfasingreditur cae

.

lumnia, utcarnifex.alienz vite; inducitur

D

amus fubftantiam bona omnia, Qp.es-univerfas

«onvicium, quod alieno detrahit honori ;

con(umpfifle; imó quod deterius etiam heri

animam non folàm virtutibus fpoliáffe , fed

tranfit .detra&tio, quà alieni nominis gloria

minuitur ; eunt, redeüntque plauftraobícoe-

infli&tis vulneribus fauciam perdidiffe, ac in

na inverecundz mentis,linguz impudentis;

gehennam .aternis torquendam cruciatibus

pracipitem egiffe, Fallentibus, ac illicien-

acroamata imputi fcurre , vel effrontis fico-

tibus fuis cantibus mulierem vires confue-

phantz, aut fcurrilis nebulonis , aut mendae

viffe velüt charybdin abforbere etiam Phi-

«is lutconis admittuntur ? & per patentes

ambas aures fordibus oppletur mens, .quz

fuait

spif, aà

loftratüsedixitinquiens: (Gwenambec nova

catcinomatis patensacervo exuberat quisquia

—-xo 7',,'

corporum piguoratio ? qua tyrannis? duets

me afpellu, & trabis me nolentem , quemad-

liarum ; & per deterrimum os eandem po--

ftea mephitim exhalat, quam peraures at-

modum navigantes charybdis abforbeat : e-

-rant ergo & amoris luxus, G oculorum venti,

ttaxetat; €andem evomit peros turpitudi-

nem, quam per patulas ebiberat aures,

quibus fi quis femel implicatus fit demergi-

tuy. — Hoc igitur necbarybdis quidem potuir,

Declinandi omnino funt non folüm qui

88.

verba noxia effutiunt , veràám & qui ad im-

flati. temporis erat naufragium , & ff quis

proba audienda proni deprehenduntur , ad

paulifper fastineat , faluzis copiam adipifei-

£ur arbore veperta in medio pelago. Qui verà

iudecora attenti, & ad probra excipienda,

$n boc mare femel delatus eff, buic exitus Iim4

qux in probos à maleficis jaciuntur, procli«

Nn2

VQSQ

Ferani de Afäüi&m /t am.'fl.

284

Difletatio X1H.

ves, Arifto qüiätencris annis in finuado»

dictus virtutum erubefcit inc&der& ufiguens

levit Philofophiz, ventorum aiebat eos mo-

tis oblitus, rofis coronatus , id enim ar-

leítifimos efle , quiamictum nobis retegunt:

gumento eftnon folàm mollis, ac effcemi-

& ita probi viri in omni congreffu eos cene

nata indolis ; verüm etiam prodit nullum

fent omnium infenfiffimos , proinde remis,

ei inefle virtutis odorem: nil enim probro-

velísque , nifiique toto fugiendos , qui quz

fius viro, quàm palam exhibere ad omnem

teéta effe charitas jubet, detractà vento ma«

elegantiam effictum corporis cultum , &

litiz tunicà palam produnt : | undique au-

pompam of(lentare foemineam , quá perinde

diuntur obftrepere animantes , & fonis aéra

ac amator Com«adus totus com

ptus, venu-

opplere, five confoni auditum emulceant,

ftulus, fragrans odoribus, ubíque fuffitus,

five abíoni auresflagellent, hinc audiuntur

& unguenta per forum, per plateas fpargitz

philomelz arguté, alaudz canora, cithare

an non meretur é virorum cathalogo expune

coníone , tibie harmonice, quz blandé

gi; & ad gynzceum amandari mollium foe-

per aures in animum fe infinuant ; (ed audi-

minarum 2

untur etiam rudentes afelli , grunientes fues;

Altera caufaex eo eruitur, quia afflata

ululantes lupi, oblatrantes canes , coaxan-

illa odorum fuavitas, virilem mentem fran-

S!f

tes ranz, rugientes leones , mugientes tau-

git, animuin emollit, effeeminat, & indue

ri, innientes equi, barientes elephantes ;

cit petulantis cujusdam laícivize Íocordiam,

gementes pueri, G undique vel. inconditi

hominémque viribus deítituit, omnémque

íletus , vel confu(z voces: & tunc felices

virtutis nervum in ipfo laxat,difrumpit; foe-

funt aures ille , qua' nil admittunt » quod

mineum enim non virilem prodit fexum mue

noxias poffit intus. in animo cogitationes

Íco , vel murefragrare; unguenta; & fuffi«

excitare;

Autes apefiende tantüm funt

tus, odorésque exoticos ubique Ípargere s

piis colloquijs , & prorfus clandende pro-

hocenim fuffimentum Cyrillus Jerofolymi«

fano cantui, vocique ad noxia trahenti,

LER

tanus vocat vol'uptatisinefcacivum,quod Íie

Non folüm per oculos , & aures ca»

minis improbis non viris probis. convenitg

*

vetida íunt , qua imminent pericula in afpe-

hinc Homerus nulli ex heroibus odorum trie

&lu ad feeminas directo, verbísque noxijs;

buit fragrantiam ,. nifi uni duntaxat P'aridi,

verüm etiam in . olfadtu , qui plerumque

quem propterea eleganti calamo delineat,de.

peffimé olentia ebibit , quibus intus anima

licijs elumbem, voluptatibus fractum ; mue

inficitur,

Tres prafertim ob caufas non

liebri venuftate formofum, unguentis deli,

modica adhibenda eít cautela hunc circa

l

butum, floribus, rofísque flipatum, & veluti

fenfum , quarum prima ex eo petitur, quia

aureum ephocbum totum à Venere , totüm.

omais illavoluptas, quz percipitur ex dul.

queà Cupidine mulierofum : Salomon itie

WA ib, $,

cium aromatum ufüra , ex florum fuavi

dem íolis mulierculis lenocinantibus hos ttie

exhalauone , herbarümque fufftu ; & ad

buitodores: fingit enim meretricem non

jucundam fenfuum oblectationem | adhibe.

tam muliebri pompacomptam, quàm multi.,

tur perquam frfvola eft , & (uppar levio-

plici laiciviae choragio inftru&tam, & pante«

ribus fumis; eft enim oblectatio , qua vel

éis veluti elega'ntiarum,vcnu&atümque,quïc

motu aurz exigu& avolat , & diíparet, ut

bus fortes aliàs,ac generofos poffit adoleícen.

ampliüs non fentiatur, ut inde conjicia-

tes irtetire; efque ut alliciat fuffitus etiam, &£

mus , quàm vanum fit hifce inhiare fuffu-

odores tribuit frangendis. mentibus accome

migauonibus, quarum poffeffio nonni(i

modatos; Afperficubile meum, feuut ali jexe

üumum fapit , & quorum feliciras vola-

plicant ex hebraeo ubile meum odoratum red,

99,7,

ticaeít,. An non helleboro indigere eos di-

didi: myrrba,alo? 6 cinnamomo, .. Veneris

ceres ad capitis curationem , qui infoleriti

igitur amafij funt, difcin&tique nepotuli

»qui

pecuniarum profufione opes fuas , quas in

exoticis dele&antur odoribus,

quique íuas

alendis pauperibus impendere in proprium

impendunt pecunias,

ut varia tiimiamata, ci«

verum commodum nunquam periturum pof-

phos,mufcos, murísque exotici pelliculas,to-

fent, perdere malunt haurituri volatilem ex-

tiüsque fuffitus Arabiz (ibi comparent, ade

fumo voluptatem , quze momentó unà cum

fumo avolat, & def(init ?

Ícititiam exhalaturi exteriüs fuavolentiam,

qu& plerumq; internü vitij fetorem prodit.

99.

Relatum mihi fuit de viro qnodam di-

Tertia caufa,cur rejiciende omnino fiat

9.

vitijs afluente, qui Amítelodami in Holan.

hujusmodi deliciz , qua ex odorum hauri«

dia ut Principi hofpiti aliquid daret oblecta«

untur (uavitate, eruitur ex eo,quia hujusmo,

menti, cum hyeme frigus ea in urbe acriüs

di odores homines produnt potiüis malé olem,

HWm'L 21.

rigeret, ignem accendit ex puris aromati-

tes,

m

quia vitijs ut plurimum coinquinantur,

bus, ut fimul flamma olfa&tui eblandiretur,

]udzi quia folutis moribus fuerunt, acin ome

& rigorem frigoris é manibus arceret , &

nia deliciarum genera effufi odoribus vel ma.

plura centena. millia nummorum, quibus

ximé delectabantur,ut etiam vino uterentuz

per plures annos pauperum turbas alerepo-

odorato: fedeorum delici

as perflrinxit per

tuiffet pauculas intra horas . confumpfiffe :

fuum Prophetam lfaiam D

eus fcelerum vin-

an non damnanda eft hac infania, qua ut

dex, promeritamvanz huic voluptati indi-

fubitantiam perdat , fumum quarit ,

uo

cens poenam:

Et erit pro fuaviodore fator,feu T/6ià &,

P

períuawar Q — Vir cordatus, &culura ad-

étvertit Vatablus. erfrawe pre muufeo tabes,

quia

Affc&';.ls fugz nätu;a ) & caufz,

286

quia nimirum qui odoratis unguentis corpo

& qtïïi [udariola, chi-iotecäs, & genus om-

ris obliniunt membra , maultiplicique fuffitu

ne veftium nonnifi mufco , aliísque odori«

veítes imbuunt, quibus alijs fuaviüs oleant;

tabeícent tetriori factore ; GLeorum caro in

bus ex delicatiori mutuatis flore imbuta

pat! noluerunt , mox putrefcentes , totam

puticulos,faniem,pus,vermes,tabésque diffol.

a&ris viciniam feetore inficient intolerabili,

vetur; & tunc harum deliciarum aucupes;qui

Oleat odore virtutum intus animus ; op£i-

nonnifl exoticis fuére odoribus dÉlectati ,

"us Autem in corpore odor, aitSeneca,.

nonnifi foecidam erunt mephitim exhalaturi,

Esf omini carere odore.s.

G36odo:coco od coeo H oD C.c

dospespoddoefa

GOXDCD GD GD O D eDCDCDOD ID D CO CDEDEDEDED CO B

GDopody

Ln

. DISSERTATIO XIV.

Gula« deliciz perinde fugiendx , acmo-

preludentia fardonica

ntur ;aftltati |

d

"

D

P--i.)ma4

-

S. L

Ventrem ; qui 'Varijs oiä]öniarum obleBasentis igumodevatias 0ngs

jravitate miferé

rap g mentem affeciuum

prewit : d cerpus visiatas

obruit /wmarib'w.

rA

T«

—

o

52

« *

Uä

?

x On abs re Tertullianus

dijs innutriti ventrem ïmhaoderatiüs ones

Lib; de Api-

N

d

$

V

E

7

homiüem navem edixit

TA 6ub, $g.

"r

rent , séque ferculorum copijs ingurgitent,

N

Ut

i

&quora 'traijcientem .,

vatiisque obfoniorum oble&lamentis famem

j

LS

Q

QJ)

*

qu&que rationis guber-

yes

t

NA

i.

irritent , ftomachum impleant , non per-

d.

ä*

naculo regitur, defide-

pendentes foedam inde ex coacervatis crudie

':.,

tiorum ventis aurigatur,

-

E

Rs

ERsan

tatibus oriri maciem, extüudantem effluere

Á

X

animi afleCtibus , perine

peccantium humorum copiam; quübüs facile

de ac remis agitur, his

corruptis , ac intet fe altercantibus , rixa

enimutitur , ut ad optata perveniat littora.

plerumque indicitur, qua nonnificum ho-

Verüm fi hec navis plus zquo ciborum farci-

mine extinguitur , qui obloniorum delicijs;

nis , acfaburra gravetur, fiimmodico mae

vinique immodico hauftui iadulferat: mul«

: deat vini hauítu, plerímque contingit, ut

PW';;O

taenim fercula , multos ingenerant in hu-

adípirent pravorum delideriorum , & pra-

mano corpore morbos , quod etíam notatu

fertim eítuantis concupifcentiz Euri , No-

dignum cenfuit Seneca , inquiens: rorpora Epifi, oe,

tique , quibus incipit mens flu&uare fcyllas

epere , & vero labore dürabant , aue curfa

inter & charybdes, acurgeri ad foedum nau-

defatigata , aut venatuy aut cellure vev[ata

fragium : fiquidem qui crapule , & eb.

excipiebat cibus , qui nifi efurientibus pla-

rietatis merguntur flactibus , naufragia

eere non poterat, — Indquenibil opuserat tapa

etiam in terra fübeunt ; infigne hujus docu-

magna medicorum fupelle£iile , nec tot ferrae

mentum dedit pofteritati fuperítiti hebrai-

mentu , atque pyxidibus : fimplex erat ey

cus populus , qui tamet(i ficco veftigio ma-

fimplici coufa "valetudo,

Adultos morbos ,

re rubrum pertranf(iffet , infelix in terra nau«

multa fercula feserunt, — Hi fanitati , tum

gh

fragium fubijt;gulz illecebris gravatus ,. vi-

corporis , tum animi ftudent , qui non alie

nique ebrietate obrucus, ut pulthré notat S,

ter alimenta fumunt, quàmut medicamene

Homil. 23.

Chryfoftomus 24 populum Antiocbenum.s ,

ta, G ut corporis vires rcficiantur quidem ,

inquiens : Newi quonsodo populue illiue tenz -

fed non opprimantur : cum ciborum enim

poríe , qui cum jejunio mare transgre[fus.eff

vatictate mulciplicitas etiam excrevit aegris

ebrietate percuffus , per continentem terrans

tudinum.

naufragium fecit.

Refhice illorum vitium ,

Jofu€ prove&a erat tatis, in bello ime

G ruinam refuse, — Si enim naturalibus va-

petentiam hoflium affultus longzvus come

LIS

ss Dominus non

pepercst y nec tibi parees

pefcu& 5 tametfi celeriàs videretut finien

"

negligents,

dus : chmjJofué fexcenta peditum millia

F

LU

Errant , qui putant in longius zvum

egreffa fuerunt , que tamen vitam «laufes

poffc vitam protrahere , fi ciborum cupe-

runt in deferto , ]i

«&t non adeó ibi frequens

tes

Nu

v

asó

- Diflertatio XIV,

L

täs" äffent hoftium irmpüd&ä ,j neque plu.

xhinem iü*xproberum affeftuum fluctibüsexe

.

rimo Hebrai tererentue labore,.... Quód (

agitat

?

ut vel in fcopulos fcélerum collis

!

caufam quaras , curad extremam fenectam

fus pereat 5 vel in fyrtes impingens nauftae

bellicofusJofu& vitam protraxetit,quam po»

gium patiatur

e

.

*

gui emm ventrem implet ,

*

pulus perdidit in deferto extra pugnas , nullo

ait S, Nilus.

Et. fe cafló vitlurum profite» Orat. 24

ingruente bello 2.. caufa haec fortaffis fuit ,

tur, ei fimilis efl ,qui dicit, in flipula fe flam- luxuria,

quia tametfi hoftilem non fuderit populus

maimpetum cobibiturum * cognatione qua-

fanguinem , plurimum tamen diffudit in fto-

dam , & affinitate inter fe fe colizrent ebe

machum vini.; quamyvis devi&ti hoftis opi»

rietas, & luxuria ,. quiaab ebrietate lubri-

mis non repleretur fpolijs, delicatioribus ta-

cum , & praceps ad luxuriam eft iter , ut

.'Niim 1f

men ferculis ventrem oppleverat : Pentus

veré S, Bacchiarius £5 episiola de recipiendis

egrediens 4 Domino arreptas trans mare»

Japfís lcripferit :- Luxuriam tuter ac ebrieta-

[

coturnices detulit y & demifit ia caffra , ni-

tem , Ciborümque faturitatem in vitiorum.

- 7 ^ Graéo 7 m —— aA .^ dimuÉD M. wwxdi m5 ahén C-MRA - Gb Aama WmAm. R

mirum pluviarum inflar involárunt volucres,

natiuitate germanitat eff * invini hauftum

& accipitrum inftar advolàruntHebrei ad de-

fe totum effundere; cupediarum genus om-

licias fibi rapiendas: /wrgeus "'ergó' populus

ne concupifcere , lautitiarum varietati in-

toto díe illo,04 nofle,ac die alterü congregavit

hiare; in patinas eequé ventrem , ac mene

coturnici multitudiné,qui parisdecem coros.

tem avidiffimé immittere , ferculorum ap-

fed quid tunc ?. pergit textus inquiens ; 444*

petere multiplicem apparatum , ciborum

bic carnes erant. in dentibus eorum , nec de-

exoticos fapores inveftigare , ftomachum ,

fecerat bujusmodi cibus : 6$ ecce furor Do-

ventrem generofiori replerevino , nil aliud

Cepes CV O o uwua due&a. —— M . A 5 20

anini concttatus ia populum percuffit eum pla-

eít , quàm flammisconcupi(centiz fomitem

4 magná nimis ; . qui olim fteterat populus

adijcere , quàm mentis lumen foedisinfufca-

d

a.

L

hoítiles inter affultus , foedé cecidit inter

re evaporationibus , & libidinis materiam

deliciatum cupedias , qui inter infidias ; bel-

pravis miniftrare defiderijs, quia ut fciteait

pv

líq; clamoresnon timuit ; mifere periit inter

S, Nilus, ut ignis materia lignum eft, fic

fercula; qui armis,ferróque gravatus jejunus

libidinis. materia eftingluvies, & ficur illud

bene fibi, accorporis fanitati cenfuluit; de-

flammam excitat; eodem pacto hacturpem

licatioribus obfonijs oneratus morbos con-

cuüpiditatem, — E fana mente deijcitur, qui

traxit , & interitum ad fe traxit, . Lautitize,

indulgens gulz;pudicitiz vult cultor audiri ,

& gulz delicize non vires reficiunt corporis,

quia ut idemS. Nilus ait , 4ui ventremins- Orar. de us

lil'o

fed cupiditatum nutriunt infaniam , & ar-

plens pudicitia cultum profitetur , buic fimi-

inantur in vitam , quam miferé interimunt.

li efh , qui fe ignisimpetum sIupá compre[fu«

Jofué licét circumiret hoftium Regiones,

rum , aut flammam oleo extintiurum. polli-

dGemes d 0 de$ e CO — 0 |—

montium adiret prerupta , folis zeftus; &

cetur.«

laborum laffitudines fuftineret , " adhuc in

Imó qui ventri cantüm ftudent non con«

E

p r ian

ipfo fenio robuftus, ac caterisfortior fuit ,

cupifcentiz duntaxat flammas nutriunt, fed

cumé converfo reliquus populus miferé pe-

& corporis colluvione fiunt flupidi , viribus

rierit obfonijs ingurgitatus , & delicijsi

-

fradi, mente obtufi, ingenio hebetes; &

armorum inflar everfus, . .

pf

bobus pinguioribus fimiliores , quàm ho«

""

Non folüm corpori funt obfoniorum

minibus , quódque deterius contaminant

cupediz , ciborum oblectamenta noxia ;

omnia fcedis eru&tationibus; & cum illo de .

Íed, & anime ; quam miferé enervant , vi-

Comoedia Parafito , nonnifi ferculorüm fue

ribüsque deftituunt , qui gulz,ferculis , &

mos fapiunt, & nidorem olent colinarum ,

ä

hauftui indulgent.

Eft guftus inter fenfus

dicerésque. hisce paleftram nonnifi cellam

omnium infimus , ac abjectiffimus , utpote

vinariam ; & culinam effe, eymnafium tri»

ä

totus materiz immeríus , & proximiüs ad

*

cliaium , quibus lances funtenfes; ollarum

l

brutorum accedens nattiram.

?

minuüsque

ftrepitus eft lituus : quique tunc tantüm fu-

propterea guílent ,. quàm fvavis fit Domi-

dant, cüm manducant , velbibunt, &nul.

nus , qui cum brutis ventri indulgent, non

lus eft illis frequentior locus , quàm focus,

menti inferviunt, delicati cupediarum aucu-

ubi coquus laborat, ^ An non à quóvis dc»

pes , lurcones , ac liguriones afoti , qui non-

jecti exercitio mentis , & toti dediti in ex-

nifi fybariticis delectantur ccenis ,. non alio

pletione ventris merentur & cathalogo ex.

gaudent humore madere , quàm generofio-

pungi hominum, cüm malínt veniris indul-

1

zibus falernis,

*

Idque vel maximé probro

gentiá pecudum turbis adfcifci ?

vertitur homini,. quiinvitatus ; imoó G con.

Adeó gulz vitium efthomini noxium ,

6.

ditus propter celum, & cenamillam mag*

ut hunc omnibus confítituerit zzrumnarum

nam, ubi proponitur guftandum manna cce-

miferijs obnoxium ; morti enim corporis ,

Jeíte , quod in fe continetomne delectamen-

& animz nos gula initiavit ; cum Proto-

tum fuavitatis , malit fuo indulgere genio,

parentes pomi interdicti efu omnes fuos po-

h

& gravari crapulá ,. quà dum impletur ven-

fteros priüs intezemerint , quàm gignerent :

ter, mens evacuatur? aciesingenij hebe-

malé enim carptum malum malorum omni-

Ícit, lumen rationis offufcatur, & minui-

um iliadem in mundum traxit , & unicus

]

tur , animi ferenitas abripitur ; : & excitatz

interdi&ti pomi morfus mortis horrorem

li

concupifcentize aítus totum internum ho-

accerfiviG;ac unica pomi deglutitio in omnes

i«

Gulz deliciz fugiendz moriturz caftitati preludunt. — .287

miferias orbem 'totum pracipitem «egit :

nerefaucius, .:-Homa.guiäxzmdefcendäöamä Aue 9. vg

39«

fuit gula , que cüm pomum momordit ,

jerufalemin Jericho , &f incidit inlatrones

Pandorzpixidem aperuit, «ex qua innumera

qui etiam de[poliaverunt eum , .:& plaga tm-

fuppliciorum genera ; fames, bella, peftis;

pofítis abjerunt femivivo veliclo, .Perhunc

JHf ; d,

Vtkrig,

& lexcentz calamitates , aerumnz , «ezdes ;

'viatorem «emblematice :deicribi Adamum $

morborümque agmina proruperunt ; gu-

ffatentur unanimes SS, Patres; prafertim Au«

lam aperuére Protoparentes vetiti pomi gu-

2

guftinus apud D, Thomam in Catena . ins

ftandicausi; fedindecoelum irritárunt , ex

quiens * 4Jozo ifle,ipfe z4dam xntellsgitur iv

quoreboanttonitrua, ruunt fulmina, -dila-

geuerebumano. — Sed utrumque fi conferas,

bunturfulgetra , nives, grandines , turbi-

non videtur emblema refpondere exemplati

nes, & fpititusomnes procellarum.- Ape-

'nectransumpturn;prototypo : :etenim fi hi-

ruerunt Proroparentes gulam pomi vetiti

floriam-repetamus, :nullofuit.Adam gladio

moríui ; fed fimul, & fibi, & nobisjanuam

à graffatoribusvulneratus, "Deliciabatur A.«

(*

clauferunt paradifi , :séque & nos:ejecerunt

xdamus amoeniffimo :ditatus Joco

tertel

wres

in hanc vallem dachrymis duntaxat exundan-

inter., :ac.coeleftes dehicias , & licét paradifg

«colonus effet ; :inon tamen laxabatur xítu ,

tem; in hauc amoris pelagum ,ubi & .zítus

vehementes tebellantis concupi(centie ; &

algebat frigore , imadebat fudore , franges

fluétus.decumanistumidiores pravarum paí-

batur labore; fed culrura ad animi potiüs

fionum 5 *& venti procellofi protervorum

erat remiffionem , quàm ad lahoriofz manus

de(ideriorum per £cylías , :& charybdes , :(eu

'Occupationem : :erátque - voluptas innoXia »

adnadfragianos ducunt. ;Aperuére proto-

nec ulli ferpentino obnoxia veneno; & tane

parentes 05, :ut pomum fibi vetitum deglu-

1:àüm ut ingentis horti., regntjue poíleflor

tirent ; fed ex hoc camino fcdze libidinis

fiduciariam fervitutem fuam , exigui tributé

fcintillae ftatim.emerferunt , & naturz vitia-

penfione :teftaretur . unicum aceepit mare

]

tz fumus aícendit etiam.ad :mentis lumen

datum , ne guftu arborem fcientiz boni , &&

infuícandum, ad lucem divinz gratiz eri-

mali attingeret 5 'nifi àjure velletimmorta-

piendam ; ad 'achrymasciendas : cum ex hac

litatis deijci ; séque cumtota fua pofteritate

^

fomica coperinc ftatim pravarum cupidita -

fieri é cceli etiam delicijsextorrem.,

tuin gurolentize ebullire : licétíolus Adam.

d invidiam veró excitatus hofltis tare-

$5

1

gulz indulferit in efu vetiti pomi 5 poenas

'tareus , quód homo tot iffluerer veque deli«

T

tamen luit fuo in authore tota ejus poíteri.

st d

cijs, .ac divitijs ; Evam , «eu fexum fragis

lh

tas5 & quod unus deliravit , pleétuntur

liorem ;, :;proniorémque ad przcepti trans»

&

omnes: enervatoenim omni vigore , rebel-

'greffionem varijs fuaftonibus illexit ; ifles

lantis concupiícentiz 'effroenes affe&tus :nos

xítque.ad vetitas in fructu cupedia: exame

proterunt , «onculcant , .ac interimunt 2

»biendas : :ferpentem cateris animalibus fa«

h

/hinc experimur mentishebetudinem , animi

gaciorem effinxit, quem G artibus (ibi notis

toedium; ípiritüs langaorem; :corporis ine

vocalem :effecit ; magis tamen ipfe ex ejus

j.

firmitates ; quibus corrumpitür 5 dolores;

utture locuturus ,. .quàm eloquentem fa.

quibus torquetur ; febres , quibus abfumi-

i

$

urusanguem ; -hunc igitar decipiendz foes

tur; plauriüdes; quibuslancinatur , & ex

Tninz .accomodatum induit deemon, invidi$

unico gulz vitio erupit , quidquid eft homi-

tortus tante Protoparentum felicitatis in

ninoxium , necémqueeidemznolitur., five

terra , longéque majoris po(tea in coe!o fu-

fint peíles grafíantes , (ive rixe flammantes ;

turz., cujus tpfe poffeffione deturbatus effet,

five bella irruentía , (ive procelle nauífra-

'Cum forfan pet- paradifiacas delicias áname

W Ogeycud waaetisd

gia mmantes , five turbines interitum pra-

buiaret Eva; confifterétque, ficut.eam anie

nuntiantes , fivegrandines (egetes decutien-

mi libido, defideriíque a;üus pepulerat ad

tes , five cataclysmi mundum fubmergentes

arborem fcientiz boni , &.mali feracem ,

univerfuqu

adfuit íbi ferpens., five arboris circumvolu.

tustamis , five fubter arborem in caudam,

aut pedes ere&tus: perinde achominemho*

$. II

mo;mirá lenocinantis fermonis illecebráà pri«

ma feminaz fibi benevolentiam captat, «l«

Gul« delicias » Quia pr'z')m z5hulier

que venenum pefliferz cupiditatis excellen-

di fupra huraanum faftigium ínflillat ;; .

son fugit , nec appetitum coercuit ,cum

saló carptó salo malorum omutum -colju-

quidem dulcedine mixtum pleniffimz liber.

tatis; G tantis verborum lenocinijs jam ex»

viem deglutivit , bominémque fun |fo-

f

liavit ornatu, ac n imum de.

ambienti preeminentiam faeminz g vítam vee

erufit epi[erzarum-s.

titz arboris fualit , ut efum fruclüs pere

fuaferit: momordit enim dentibus prohi«

7

* Mblematis involucro exhibiturusChri-

bite arboris pomum ; & dum decepta az»

ftus hanc protopatentis calamitatem ,

bitrata eft beatitatem INNumini - invidefi.

hominem pinxit aburbe Jerofolimaad

dam unàcum pomo deglutiviife; flatim ma.

Jericho celeri greffu proficifcentem, qui cum

ritum adit ,. vimque pomis illis infitam ,

in itinere violentas incidiffet in graffatorum.

quibus referta eft arbor fcientize boni , &

manusmiíeré cecidit multiplici inflicto vul-

mali pluribus commendat, ac dulcedinem,.

ïis

Differtato XIV.

288

tia fan&tificante ; :&; omhnibus «v*ïrf-utibuä »

reliquásque optandas in fru&tibus qualitates

lenocinantibus laudat verbis., acin ancipiti

donísque fupernaturalibus , qua ad ipfam

lil tiffte

j

herentem virum , mortisque metu tergi*

gratiam fanclificantem veluti pediffequze

D

proprietates confequuntur : pulchré Am-

L

verfantem pellicit , qui tandem malens Deo ;

Lib.de para-

quàm uxori difplicere oblatum fibi pomum

brofius expendens textum Gewef, 3, — "dperté

if lcagyþ 9.

manurapit, eique dentes infigit , & in mor-

fumt oculi corum , & cognoverunt , quód nu-

MT

fu unius pomi mortem fibi, totique ejus

di e[fent , fabdit ; 24ntea nudi erant , fed

pofteritati deglutivit , .ac invexit : G qui

non fine virtutum integumentis ; O paucis

Íponté non fuiffet in exitium iturus ; pet

interjectis addit : Ergo pofiea quam fe fpo«

fathanam , & feeminam permifit fe in con-

liatos illa fimplicitate , €9 finceritate vide-

geriem trahi omnium aerumnarum, — Prch

yuntntegra , éncorruptaque natura , qua-

quàm fcelerata gula qua tot inter palati de:

rere mundana , & manufatla ceperumt , 4qui»

bia nuda fue mentis operirent. « Quia icili-

licias id quafivit ,; quod contra prohibitio»

nem fibi videbatur fapere : comedit Adam

cet fpoliati habitu gratie fanétificannis , in*

vetitae flirpis malé carptum malum , & fa-

tegumenta exuerunt. virtutum fupernaturae

pore delinitus cibum exhaufit ,& mortem

lium,

Gene[. 2

haufit. Twlit de frutiu illiue , & comedit ,

Imó donumetiamexuitintegritatis , (eu

It

juftitize originalis , cujus beneficio appetitus

dedítque viro fuo ,. & comedit.

9«

Adam igitur non mucronibus impeti-

.fenfitivus fubijeiebatur , ac obíequebatur

tus , non cruentis vulneribus faucius, né.

füperiori, «cüm enim per transgreffionera

que altiffimis transfoffus plagis ; fed pomi

precepti fibi à Nutnine injuncti propriam

ille&us dulcedine, ac irritamentis inefcatus

deerdinaverit voluntatem , séque averterit

appetitüs à delicijs paradifiacis excluditur ;

à Deo fine ultimo , peffimus hujus averfio-

unde.non videtur quomodo homoille, qui

nis frnctus fuit perverfio potentiarum appe*

à Terufalem de(cenderat in Jericho , & di-

titüs fenfitivi , quae rebellárunt contra raz

fpoliatus à latronibus, quibus obviaverat ;

- tionem ; rectus enith ordo potentiarum por«

ac inflictis vulneribus faucius Protoparea-

tionis inferioris flatim turbatus, ac perver-

t&em Adamum emblemaiicé exprimat: hic

fus fuit, & caro fpiritui , concupifcentia ra-

enim milerandus ferro vulneratus fangui-

tioni reluclata fuit : fcité Auguftinus ait, , 5, ,;,:,;,;g

nem fudit; & Adam delicijs ftipatus pomum

Pofleaquam precepti fatia efl transgre[fo ,

VgaPQ l3.

guítavit : ille càm fuis effet indutus vefti-

confesiim gratia deferenre diusna primi pa-

bus, fpoliatnr , nudüsque, ac femivivus

ventes de corporum fuorum nuditate confufi

publica relinquitur in via ; hic cum delicijs

fwnt 5 — feuferunt. enim motum 1nobedtentis

affluens paradifiacis nudus effet , càm pri-

carnü fus , tanquam reciprocam panam ine

müm faporatum deguftavit pomum , ccepit $.0 bedientie fue j jam quippe anima libertate

in perverfum propría deleata, & Deo de-

integurnenta verecundiz quzrere , ac veítes

fibi acquirere ; ille claufc ore adactus fuit

diguata fervire, priffino corporie fervitio ve-

per inflidia vulnera plura aperire corporis

Sisruebatur ?. €5 quia fuperiorem Dominum

Jjalm, us

membra ; hic nullo in corpore ex gladio

fuo arbitrio deferuerat , zuferiorem famulum

Íufcepto vulnere os tantüm aperuit , po-

*

ad [(uum arbitriumnon tenebat , necomnina

mum deguftaturus fibi vetitum

*

fiiigitur

babebat fubditam carnem , [icut femper bae

tanto diícrimine diftat tranfumptum;à pro»

Bere potuiffet , fi ipfa voluntas Deo. fubjecla

totypo; quomodo homo ille, qui ab Jeru-

xanffjet. Ymó fuerunt etiam protoparene

falem defcendebat in Jericho , exhibet em-

tes Ípoliati dono immortalitatis, ac impaffi

blematicé protoparentem À damum ?

bilitatís , quia ut recté Auguftinusait : 947 rip, 14: :

309,

Imó adeàapté , ac concinné ait Augu-

timere , vel delere porerant illi bomines in. cioitat, cap..

ftinus homo ille vulneribus faucius , ac fe»

10,

tantorum tanta affluentia bonorum , ubinec

,

mivivus relictus lapfum exhibet Adami ,. ut

mors zuerutbatur ?

nulla major poffit fimilitudo accerfiri ; fi-

Igitut, quód primus homo donum e«

124

xuerit immortalitatis , poena fuit illius traus-

quidem morbis , plagísque fe Adamus ad-

dixit, cüm vetiti. pomi cupedijs inhiavit :

greífionis , quàgulz voluit Adam indulgere:

prohibitus fibi cibus exacutus fuit gladius :

quando os aperuit , ut pomum deglutiret ;

& que in viatorem inflixerunt graífatores

januam adaperuit, per quam mors in mun-

vulnera; Adam eadem in fe ipfum molitus

dum ingrederetur, omnésque homines in«

eít , fibi enim manus injecit , non exterfi

teritui forent obnoxij : hinc erumnz , qui-

gladij violentià , fed infanientis appetiüs zeftu

bus premimur ; mifíeriz quibus , deprimi»

!4,

ardente

*

.

viator ille, cum ab Jerufalem in

mur ; dolores quibus torquemur; agritu»

Jericho defcenderet , graffatorum injurias

dines ; quibus corrumpimur , & ad mortem

paífus eft ; fed Adam fuismet voluptatibus,

nolentes trahimur, per gulam fibi in homi-

fuisque dentibus , quibus pomum momor.

nem ingreffum aperuére , quia ut eleganter

ib & dt.l;

dit vulnera, fibi inflixit :. ille fpoliatus à

D.;Gregorius ait :

Poflquam de paradifi L

Alatronibus fuit; Adamus veró tunc habitus

gaudijs exigente culpa expulfus. eff primus "£«*poz.

omnes, quibus ornabatur , exuit, cüm in

bumani generis pavens ; in bujus quam pa-

pomi e(u à flatu fuit innocentize dejectus.

timur cacitata ,. & exilij venit erumnam -

Fuit enim fpoliatus juftitia originali ; gra-

& differté oflendit mala omnia , quibus funt

homi-

Gulz deliciz fugiendz moruurz caftiratiprzludunt, — 289

homines nunc obnoxij , fuam ab uno gulz il-

ordinaté tendit in bonum fenfibile rationi

licio traxifle originem 5 velítque propterea

N : Ll.b, eiimo-

diffonum: per quartum irafcibilis torpefcit.

liidorus mortem à maordendo dici, quate*

in profecutione boni ardui , languet in diffi-

ib de s

log,'

nus primus parens , cüm fructum vetitum

cultatibus fuperandis , quz eidem obviant.

momordit per moríum mortem incurtit , &

Rurfus ignorantia eft, quà intelledus per gu«-

l:'.lmrf ;

unàcum pomo etiam mortem deglutivit.

la vitium à cognitione finis ultimi fejungi-

I$j

tur, in cujus adeptione tota hominis fita eft

Qued veré non folümfpoliatus Adam

fuerit , led etiam vulneratus , perinde acho-

beatitudo : eít fiquidem finisultimus homi«

moille, qui defcendens ab Jerufalem in Je.

nis ífummum i/lud bonum, in cujus poffeffio«

richo incidit in latrones, à quibus fuit fpo*

ne plené, ac totaliter expletut homo , nec

liatus, & pluribus etiam vulnetibus faucia-

poffit quidquam ulterius de(iderare ; eft enim

tus , acfemivivusrelictus: ex eo liquet,quia

hic finis meta, & fcopus ; ad quem omnium

quatuor principaliora fuerunt vulnera Ada-

vota , ac propenfienes naturaliter feruntur ,

mo inflicta, & quidem eó deteriora, magis-

cüm velint omnes homines beati effe , & nul-

quenoxia , quia (1 non languinem € corpore

lus mifer , tametfi plures ob fibi inflictum

elicueruat , majora tamen (piritui damna

hoc ignorantie vulnus cacutientes relicto

Hl

intulerunt :. süntque hec vulnera ; - Igno-

vero, fummóque bono ad falía, & facata

rantia , quà rerum notitijs ; & praier-

quarenda ie inutiliter occupent.

tim coeleftium caret homo : 7Malitia , quà

Hin«c illud Philofophorum diverfimodé

If

ad vitia íe pronum experitur, & harentem

de beatitudine fentientium divortium. Piu.

cadacis potiüs , quàm aternis : Cosucupi-

res enim exiftimárunt fummum bonum eíle -

Zentía , quà ttahitur homo ad objecta de-

re nulla indigere , illüdque perperam colio-

lestábilia , ac fenfibilia etiam rauoni di(Tona:

cárunt in divitijs, poffeffione auri, — Alij

Infirmitas , quà eft perquàm imbecillis ,

fati fummum bonum in [umina fitum

plurimümque experitur difficultatis in vir.

effe potentiaeos beatos cenfuerunt, qui vel

tutum cultura , & bonorum operum (tu-

regnant , vel regnantium lateribus adhzres

dijs.

Ex hisce quatuor vulneribus igno-

Ícunt. Quinimó plerique in fordida quz-

rantia intelle£tum fauciat ; malitia voluns

que fe deijcientes , eum dixeruntbeatum ,

TT

tatem cruentat ; concupifcentia appetitum

qui voluptatibus diffluit , qui concupifcentijs

inferiorem vulnerat ;

infirmitas irafcibie

juxta vota indulget ; qui fummi boni , carne,

M ,

lem izdit,

Hinc ficut viator ilie , qui ab

& gulà metitur poffe(hionem. Verüm hi abse

Jerufalem in. Jericho defcenderat. futceptis

*

que fructu defudantes, ac veluti in labyrine

vulneribus , fuit femivivus relictus

*

ita

tho jugiter errantes , quo proximiüs ad

Adamus poítquam injunctum fibi pracep-

fummum putant bonumaccedere, eó longiüs

tum fuit transgreffus per gula indulgentiam

ab eo diftant, G ideó à beatitudine magis

ex recenfiis vulneribus eam contraxit in-

diffiti , ac miferiores , quia propriam non

TE

firmitaein , ut mortuo quàm viventi vi-

agnofcunt miferiam,

Pfalm, 40,

deatur fimilior , hinc David Deum eni-

Qamobrem ex hoc primo vulnere ob

xim rogat , quatenus velit fanitatem fibi

gule peccatum inflictum intellectui, plura

impertiri.

Sana auimam meam , quia.»

fuboriuntur mala ex eadem pullulantia radi«.

peccavit tibi , qua verba expendens D. Au-

ce. Primo.cüm homo id vel maximé appe,

guílinus , ait : quid fanatur , fi nibil eff

tat , beaté vivere , moríque beaté, ad cog-

vulneratum , nibil [auciatum ,nibil debili-

nofcendum , quid (it hzc beatitudo,, & qUie

táium , AtqUe Vitiat um ?

bus compatanda medijs cecutit , & errore

[j 14

devio per variosincedit anfractus, & quic-

tLAR, Wf'

quid agit ; appetit, molitur, id contra fe

S. II -

10,

ipfum agit , €ó quia per primum peccati

gule vulnus non cognofcit bonum illud

Qïfïd þerfitgzzm Proloparmt&.r 4b

lummum ; cujus poffeffione voluntas plené

»

efu pomi vetiti à cupedijs gula fe non

quiefcit: defectu hujus cognitionis vagatur

fWbtraxerunt , ignorantia vulnus contra-

homo absque firmo propofito formicarum '

xerunt, quo intellectus lumine , & viribus

-inftar pet varia repentium arbuíta, qua in

deffitutus miferà cacutit, & cenum celo,

fummum , cum appulerint cacümen , in

temporalia prefert aternis.

imum inanes aguntut : cüm fit folus Deus

fummum illud bonum , in cujus duntaxat

Ij

3 Rimum vulnus, quod Gul indulgentia

poffeffione , potefthomo quiefcere; debet

nobis inflixit, eítignorantia , per quam

homo omni nifu , totísque viribus (atagere ,

intelle&tus fit hebes , obtufus, caligine

ac hujus fummi boni enancifci cognitionem,

infufcatus, utnonnifi difficulter verum cog.

cujus beneficio foli Deo valeat tota mente

noícat, illüdque àfalío fecernat: per mali-

fervire, etque toto affectu adherere.

Et«

tiam , feu fecundum vulnus voluntas retat-

rant enim humana confilia, íi ad ipfum non

Dd*

datur à profecutione boni hone(ti , retrahitur

dirigantur ; inania funt hominum ftudia , (i

MIQMP'D

À cultura virtutum,& fit pronior ad vitijs ad-

alió tendant,quàm ad (ummum bonum fitum

harendum : per tertium vnulnus appetitus

in clara Numinis intuitione,

concupiícibilis immoderaté exarde(cit , ine

Verani de Afeitibus Zom. Ii,

Oo

Sed

s

Difíertauno XíÍV.

290

4

X

f

Sed aE 'Qadem radiceemetgit aliusignoe

petias petit , à quo intelle&us dependet ia

Ü

rantize ramus , quia errat in electione medio.

ordinead cognofcendas rerum veritates: non

[

rum, quibus fummum hoccebonum, va-

parum à corporea mole impeditur , ne expe«

leat enancifci : nullusenim eft , qui plerum.

dité fcientias naturales fibi comparet. — Cer-

à

que non haitet , czcutiátque in rerum a-

puus enim , at Sapiens , quod corrumpitur ,age

gendarum deliberatione , & prafertim circa

gravat animam , & terrena inbabitatio de-

l

circum(tantias loci, temporis, aliorümque

primit fenfum multa cogitantem. O&tavum

1

$apiezi , 9, hujusmodi, dicantürque propterea /Cogi-

eít inanis curiofitas: .:pauci notantur, qui non

tationes mortalium timida , &5 incerta pro-

libentiüs aliena fcrutentur errata , quàm exa»

videntie noslre, — Opus igitur eft, ut cog-

minent propria : hinc finxit /Efopus more

nofcat homo, qua fint impedimenta , qua

tales fingulos binas habere manticas , quarum

eidem funt obici ,. ne fummum in ultimo

alteraad pe&tus ,altera à tergo penderet ; fed

fine bonum enancifcatur : & quia hoc im-

in priorem aliena vitia conjicere, in pofte»

pedimentum ab eo derivatgulzillicio, quo

riorem íua; exquo orta fuit pareemia : ho-

homo maluit Numini , quàm uxori difplice-

mines minimé videre quid in tergo rnanticze

ze , ideó debet confcientiam expiare, Gtea

fit, id eft, cüm aliena vitia acutiffimé vie

omnia excutere, ac declinare, quae fummo

deant, ia fuis poflea cxcutiunt ,. & lizc alia

dR T RPE . MER, T. L

bono diíplicent , tametíi levia vifa fuerint :

eít miferia ab eadem putida radice. germie

20

quia àzc licét mortem non adferant, vires

nans propria non cognofcere vitia, & aliena

tamen diffolvunt , & paulatim ad mortife-

fÍcrutari.

Nonum tandem germen ignorane

ram difponunt labem.

Parum intereít ad

tiz eft, quia homines períaepe animo vol-

naufragium fubeundum , an navis uno flu-

vunt , quz inania funt, levia ; inepta, &

$

€&u obruta démergatur

*

an guttatim fub.

id caufz eft, cur plerumque fine fructu abs-

rl w 2 ]

repens aqua per caring rimulas , & per in-

que utilitate tempus terant , diésque ducant

curiam negleéta ipfam impleat, & deorfum

infructuoíos,. unde S. Auguflinusait: C/m

L:5 30. ton.«

Sunt ftudia virctutum media ad

impellat.

in bujucemodi vebus conceptaculum :fiz. cor

I PEL PERS

finem obtinendum , has tamen virtutes

nofrum , 6f portet copiofe vanttatis. C4«

nunquam animo ferimus , nifi vepreta om-

tervas , binc & orationes nofira fape inter«

L

-

nia pravorum affe&tuum radicitüs evella-

rumpuntur

atque turbantur j & antes

mus; pravi enim habitus , qui delera cul-

con[petium tuum ,. dum ad aures tuas voie

pe fuperftitesinhomine herent; perinde ,

cordis intendimia , ne[cio unde irruentibus

ac venenata peccati foboles radicitüs extir-

nugatorís cogitationibus res tanta pracidi-

pari debent ; alioquin fi foli prefcindantur

£ur.

L

zami fervata radice , iterum germinabit fo-

$. IV,

boles , novíque fuccrefcent ramufculi ini-

4l Irri

$

quitatis.

.

Vulpus, quod neglecfus /ä;gæ pori

IQ«

"Tetti

um à prima radite ignorantiæ ,

vetiti per ejusdem morfum inflixit va-

quod emergit germen , eít inícitia rerum

neceffariarum,

duntaté , in plura putrefcit ulcera bo-

Quartum eft vacuitas , quà

nafcitur homo deftitutus omni operatione

mint perquam noxia».

7 Ulaus per gule indulgentiam volun-

propriafue naturz, — Quintum eít difficule

I9*

tati Adami inflidtum in plura etiam

tas , quam experitur homo in Ícientijs ad-

difcendis , quas nonnifi labore improbo e-

dividitur ulcera , quorum primum

eft inordinatus amor fui , rerümque exter-

nancifcitur,quinimó in quorumdam intelle»

&u adeó alté fuas figit ignorantia radices ,

narum, acfluxarum : & ex hoc putidiffimo

N

fonte plures fcaturiunt perniciofiffimi rivu-

ut malint cacutire jugibus obruti ignoran-

tiz tenebris , quàm eum fubire laborem,; quo

li, quosrecenfet'D. Auguftinus, inquiens ;

Lib. ií.de

offent ad fcientiarum adeptionem perduci ,

Mordaces [curra , anims perturbationes , ma-

rores , formidimes , in[ana gaudia , di«

&Vit. C. 22.

Lib, 22. de unde S. Auguítinus ait Quid aliud indicar

GVil, 6225 borrenda quadam profuuditas ignorautia , ex

feordia , lites., bella , infidia , $racundia,

* qua mentis error exiflit , qui omnes filsos

inimicitie , fallacia , feu adulatio , fraus ,

furtum , rapina , perfidia , fuperbia , ambitio,

Adam tenebrofo quodam finu (ufeipst ,— ut

bomo ab illo liberari fine labore , & timores

invidentia , bomicidia , parricidia . crudes

non po[ft. Sextum cftignorantia fui ipfius,

litaà , uequitia, Iuxuria , petulantia , ba-

cujus expulfionem , vel ipfi Ethnici fuis in-

zefes , blaspbemia ,. perjuria , opprejfones

«ulcárunt vulgata illa epigraphe : Nofce te.

inuocentium , calumnia , circumuentiones ,

pravaricationes ,. iniqua jtdicía ,. violen«

Mi

ipfum , innuentes debere hominem pluri-

mum impendere laboris , ut, qualis fit, re.

tia , 6 quidquid talium malorum im mentem

non venit , & tamen de vita bominuta non

vera cognofcat : fiquidem mens humana nil

recedit.

Ha omnes vitiorum caterva ex

minus cognofcit, quàm fe ipfam : imó non

Íolüm (uam ignorat naturám , verüm & pro-

uno prodeunt perverfo amore , quo inor«

dinaté fe ipfum amat homo.

Quia reclus

priafua opera, idquecaufze fuit, cur David

ingemifcens clmaverit : Delija qu iu-

amor non recurveícit , neque refleCtitur in

noxium creaturz commodum ; fed illuc

telligit ? ab occultis smeis munda me Domis-

tantüm tendit unde fuam [ump(it originem ,

ue, Septmum abipfo euiam corpore fup»

eu

À

Gulz deli;iæ(fugiendæ,morïcuræ cafütaripreludunt, — 291

ïc;u ad fummum bonum , à quo procedit :

Quartum voluntatis ulcus -obgu'ïæ;—ïn-:

22e

difcutiat homo vitam fuam , .appendátque

dulgentiam voluntati inílidtum eft immo*

cor fuum inftatera diflridti examinis , ac fe.

derata folicitudo , in coacervandis divitijs,

dulaobfervatione perpendat ; quis praevaleat

«umulandis thefauris , poffidendis honoria

bus , captandis lucris : qui enim vera ne

frm

amor ;. quod enim in lance dile&tionis prz-

5

ponderat, hoc idolum eít, quod homo«co-

ligunt bona minimé peritura, nec corruptio-

lit, immo pracipit nobis Déus , ut eum ex

mi, acinteritui obnoxia , queque propterea

toto corde diligamus , nimirum ne affe&tus

nonnifiin Deo, qui eftfüummumbonum in-

no(tros dividamus , fed omnes in Deiobíe-

deficiems reperiuntur ; 4j prz cstetis at«

«quinm unicé impendamus,

Magna eft vis

tentiores funr in fibi comparandis bonis ca«

amoris, cüm in rem amatam transformet

ducis , qua pereunt : in titulis inanibus ac-

amantem: quàm infeliciter amat ! quiDe-

quirendis, qui nonnififumum fapiunt , quo

um nonamat, cüm nequeatin Deuni trans-

plerumque lachrymas eliciunt : in«oacere

formari ! non enim poteít in Deoeífe, qui

vandis auri, argentique ponderibus, quae

tetrena diligit ; imó neque flare poteít ,

animas premunt , ac miferé deprimunt,

qui fluxis affectu innititur , «caducis fulci-

'Quintum ulcus eft perverfitas huma«

23

t1ur,

- voluntatis, quz ad Deum, ut decet, a-

20,

qmandum., & coleadum nonnifi tardiffime

"Secunäuä "u"ï;:uïs 'äx vülnere 'völunt(('zt;ï

movetur , :cüm femper paratiffima fit ad in-

ánfli&to e(t difficultas., quam experimur in

*

virtutibus excolendis , vitijs declinandis :

harendum rebus fluxis, caducis, ac inani-

ibus , «eó quia fenfum alliciant , & corporis

cüm finis homini naturalis quoad volunta-

OM

tem fit vitam inftituere , morescomponere,

commoda promoveant , delicias carnis adfe-

Tant,

operationes dirigere juxta dictamina rectz

-Sextum ulcus eft inconítantia » anfta-

24

rauonis; nulli e(t dubium, quin virtus fit

wmwä

juxta naturamrationalem ; «cut vitij adverfa-

ibilitas , & pugna quadam , quam voluntas

«cum fe ipfa inire videtur, .Res ceterz crea-

of ha

tur turpitudo, GCramen cümres (ingule in-

fito fibipondere proniores fint ad ea, qua

tze , five fuperiores à materiasemerfz , ac

proprie funt natürze confentanea ; ut non-

'defoecatz ! cnjusmodi funt Angeli; five in-

feriores materiei craffitie immeríze , utfunt

nifi difficulter, ac egréin ea ferantur, quas

fuz repugnant nature ; folus homo .adeó

pecudes, & animantia cetera, femperidem

volunt., G appetunt, autnolunt, eó quiaboe

focdam ex lethzo vitij gurgite ebibit pro.

prie naturz oblivionem, ut juxta ejus di-

num fibi confentaneum profequantur : &

€lamina minimé operetut , quia homines

malum , quod ut fibinoxium apprehendunt,

ftudeant toto nixu fugete , & declinare ; fed

Erovotrl.t.

ait Sapiens, — Letantur, cüm male fecerinr ,

E

€5 exultant in vebus peffrmis : ádeGut fimon

folus homoeít , qui mox eandemrem velit.,

'& modó nolit ,imónec nunc velitnec nolit,

amore virtutis , faltem timore poenarum,

qua hominibus infliguntur , debeant vel in-

wut pulchré Auguftinus inquiens : Ego ciyos r;5 , VR

.viti à vitiorum coérceri indulgentiá , ;&

dleliberabam yut ferirem Domino Deoweo ,

nonnifi per fponfionem proemiorum ad ítu-

Jicut diu di[pofueram. — Ego eram,quivole-

ä?ücäuþ'Qf

H

dia allici virtutum: leges enim humanz ad

bam ,ego quinolebam y,ueque plenà volebam;

p

avertendos hominesà vitijs plures conftitue-

wec plenó nolebam , ideà mibi contendebam ,

runt pcenas fubeundas per cruces , fecures ,

€ diffpabar à me ipfo , € ipfa dilfipatio me

patibula, gladios, rotas , ignes.

invito quidem fiebat , mec tamen ostendebat

E

Waturam mentis aliena , fed peuamvmea.

Tertiumvolunzatis ulcus ingens eft feg.

Septimum voluntatis ulcus eft faftidi-

nities in eorum executione , qua ad beaté

*

um proprij flatus , & impatientia , id fané

2y

vivendum pertinent

?

€cüm enim tunc cen»

argumento eít vitiatze, acfauciatz volunta-

D. 1. d

Íeamur beaté vivere ,. fi ftudijs incumba*

Wvl'f. f du H

mus virtutum; & media , quibus utimur ,

tis: proprium eft zgrotantium y febríque

zítuante laborantium , nunc unium , modó

ut perfectam enancifcamur virtutem ; plu-

rimum fecum attrahant difficuitatis non

aliud velle ; & cibos omnes faftidire ob cor-

absque ingenti labore fuperandz, ratio exi-

ruptos hamores , unde D. Gregorius £osi],

36. n evangel. ait : Faflidio noftro tzbefai-

git, ut totu nifa , fummoóque ítudio incul-

turam incumbamus virtutum , omnémque

yna , 8 longa inedia peslefatigamur. — Ale-

xipharmacum hujus zgritudinis exercirtium

usl RACHOUD AE Wi

fubeamus laborem ad difficultates vincen-

&

eft patientie , qua mala hujus fzcüli zquo

das , quz nobis obviant : de ijs fiquidem ,

animo fuftiaemus.

Fluxa enim funt bona

"

qui nec'ítudiumadhibent, utvirtutes enan-

temporalia ; viciffitudinibus obnoxia; hzc

ciícantur , nec labores (ubeunt , res deplo-

ené a(timantur ab eo tantüm »quinihili ea

rata eft.— Pudor fané ; quàd pleríque non

eeftimat : in eorundem ja&tura non modicum

€

.

urent virtutum ftudia , quibus tamen fatis

con(tat; animam noítram minime effe inte«

eft folatium perpendere infidam eorum con.

ritui obnoxiam , & tamen vix cogitant de

ditionem; retinent omnia naturalem fupacie

tatem ; vir probus tamerfi illa amitzat, nil pu-

beatitudine zecerna , fed tantüm inter fluxa,

& caduca inani cura, & folicitudine vana

tat amífiffe , quia nihili fecit, quz amitti po-

Occupantur.

terant j nec eum externaangunt, quiangm

.

tangunt,

.

Verani de «Affeciibus Tom. HI,

O o 2

OQ83.

292

Diíertatio XV.

O&tavum uleus eft propenfio ad malum,

tem perfunclorié hecà gula illatà damnà ;

$,

& pronitas voluntatis corruptz , ac vitiatae

& inflidla vulnera funt recenfenda ; & qui-

ad indulgendum vitijs , dixerítque propte-

dem concupifcentiz inflicta vulnera adeé re-

crudefcunt, ut plerumque no&turnam etiam

rea ille : ANemznem fine crimine wivere , &

optimum eum effe , qui minimis wrgetur,

quietem nobis abripiant per illufiones fome

Verüm tametíi volu

tas humana , ex eo

niorum 5 fiquidem sp/e fomnus ( ait Aue

Lib.21.de

v'/

'quód Adam gulz indulferit , pomümque

à

guítinus ) qui proprie quietis nomen acce-

grutt. Dei

fibi à Deo prohibitum momorderit ; prona

pít » quis verbis explicet ?. fape [omniorum.»

ca?, l.- 1-0

vifis , quam fit inguietus , &6 quam magni

fitad malum , eó quia preventa ab objectis

concupifcentiz , alliciatur ad bonum dele«

dicét f alJarum rerum illufionibus , quas it4

exbiber , & quodam modo exprimit ,. ut à

tabile, nunquam tamen ad peccandum adi*

gitur, fed fui eít juris ; cümque eidem

veris eas difceruere nequeamm , animam.a

gratia'Deiprafto fit, poteft femper, fi ve-

miferam , fensisque perturber $ inierdiu

lit, peccata declinare; cüm enim milericors

veró quali nos moleítià hzecconcupifcentiz

Deus fuam nobis impertiatur gratiam , ten-

vulnera afficiant , inquietent fcripfit Apo-

tationes, hoflísque affultus eludere lemper

ftolus,

Video aliam leggem $m membris meis

Al Rom.z,

poffumus,, fi velimus ante lapfum , imó &

repugnantem legi snentis mee ,. $ capti-

poít lapfum refurgere ; ideó id unicé debet

vantem ene in lege peccati , qua efisumeme

1*

nobis cordi effe ab omni lethali noxa cave-

bris meis : infelix bomo , quis me liberas

re , id' enim magis hominem devenuftat ,

bit de corpore mortis bujus ? adeó diré tor-

& inficit , adeó ot etiam homines pravi ,

quebatur , ut liberari optaret à morte illa

hznc oderint turpitudinem ; quam dete-

per gratiam Chrifti Domini, -

flantur: nemo enim eft tam profligatz con-

Caterum quantum obrinuerit roboris ,

29

Ícientie , cui interdum vitia fua nauíeam

quantum invaluerit. concupifcentia contra

£on creent , quamvis ex affuetudine jam

rationis imperium , poítquam Adamus in-

inolita ijsdem indulgeat.

Is veré ad Deum

dulfit gulz ; & quantum fint imbecilies vi-

convertitur^, qui fecurim ad radicem po-

resrationis ad coércendos inordinatos impe«

nit, & ipfas minutiffimas vitiorum fibras

tus concupifcentize teflantur decantata plu-

amputat , eliminat ab anima , & propriee

ries exempla Samfonis , Salomonis, & Da-

memor fragilitatis omnes decdlinat fe aver-

vidis , qui miferé fuccubuerunt concupie

&endi à Deo occafiones,

Ácentiz affultui , tametfi primus fortitudine,

fecundus fapientià cateris pracelluerit ho-

$. V,

minibus , & tertius ad fortitudinem ; AX

fapientiam etíam fanélitatem , & pictatem

Qno vvetiti pomi morfu utrumque

adjunxerit plané fingularem,

Teítantur

omnes hiftoriz , quà facrz , quà profanz

portionis inferioris appetitum . concupi-

referentes, plurimos tam ingenti turpiffima -

fabilem , & irafcibilem |Protoparentes le-

thaliter [auciórunt 5 quia Gule non,

rum voluptatum conflagráífe incendío , ut

;;f

quafi ad infaniam ada&li fuerint,

Teílan-

fugerunt oblecamenta.s.

tur inlolentes libidinum adinventiones ; qui»

á2i

,Erinde ac homo ex anima conftat , &

bus concupifcentiz petulantia in homine

P

corpore , duz in eodem diftinguunes

longe fuperat beftiarum libidines ; cüm

tur portiones , in quarum prima , quz

bruta nonnifi quibusdam anni menfibus íesse

ä

fuperior dicitur , viget ratio , feu intellectus,

tiant fe à concupifcentia flimulari ad libi-

& voluntas ; infecunda, que etiam inferior

dinem ob individuorum propagationem ,

t

audit, potentiz funtfenfitivae , tum inter-

& ad proprim ípeciei confervationem

nl

j

»

Lj

ne ,tumexternz , & paffiones ; & quia

cüm [homines toto anni tempore fingulis

f

per guld peccatum in Protoparente non

etiam diebus , no&ibüsque , ftimulos Íen»

folüm pars fuperior pluribus fuit vulneri-

tiant concupifcentie , quibus ad Venerem

bus fauciata, & à Deo fummo bono fejun-

jugiter provocantur,

&t , in qua feparatione confiflit pracipu.

Quàm veró turpe fit carni fefinere fpur.

29,

um vulnus nunquam. fatis deplorandum ;

j

citijs coinquinari , ex eo facilé cenijcimus ,

verüm etiam pars inferior rebellaverit cone

quia vel nudum luxuriz nomen propiá non

H

trafuperiorem , & fenfus omnes contra

carere ignominiá edixerit Apoftolus pra.

rationem per motus inordinatos eidem dif-

cipiens , ut quz hujusmodi funt, nec no-

íonos , quatenus petentiz fenfitiva: in bo-

minentur inmobis, Hinc pudor ille, quo

num delectabile pronz detrectant obfequi

l

etiam homines ingenui affici folent , fi fe-

zatióni propenfz in bonum honeftum : &

mel aliquod luxuriz peccatum ab ijsdem

P

t

quia in hac inobedientia , ac rebellione par-

commiflum alijs innotuiffe fufpicentur, Cüm

tis inferioris confiftit vulnus inflictum por-

g

tioni infetiori

.

LÀ

igitur rebellantis concupifcentie impetus

NI

ideo fupereft inquiren,

peccatis przludant coércendi omninó funt ,

dum quale gula indulgentia intulerit dam,

de

& decinande in primis Deo opitulante

i&

num etiam portiont inferiori; in qua cum

omnes occafiones, a earum fugiendum:con-

Quz przefertim dentur facultates ,

juz di-

p

fortium perfonarum , quas carnis ftimulos

£unrur concqpilcibilis "À iralcibilis ; fal-

conijcimus poffe in nobis excitare : quód fi

im

lg

for.

. Gul deliciz fugienda,moriturz caffirati preludunt, 293

1

fortaffis cum aliquibus exeo numero, quan-

diffolutum, rixis, & contentionibus fractum;

. dóque ex neceffitate agendum fit;quavis ma-

vitiis, ac immunditiis coinquinatum : imó

jeri celeritate totum abíolvendum eít ne-

gula indulgentiam fequuntur quafipediffe«

gotium,& quidem vultu ad mode(tiam com-

qui famuli rei familiaris profufio; auti, a«

ofito, adeo ut frons quadam videatur gra.

gentive diffipatio ; bonorum alienatio; pto-

Zilr.zz.&

vitate contracla , verba itidem proferenda

lixa morborum feríes; & demum mors ipfa

Lvit, Dj

cap, N

fine comitate, absqueaflabilitate, & omnis

graviori ciborum farcina accelerata; adeo.

etiam praecidenda moraj;; nimia in noflris vi-

ut paucos recenfeas infirmos, quos gulaad

ribus fiducia non debet nos decipere; eó quia

agritudinem non pertraxerit ; paucos ante.

pluribus annis uíi fuerimus confuetudine

fenium mortalitare exutos ; quibus gula ad.

cum Íceminacitra carnis (timulos : ea fiqui«

fepulchrum viam non ftraverit; càm neque

dem efít vis, & vafrities concupifcentiz, ut:

latum unguemà vero aberret paroemia, quá.

quod per pluresannos non przílitit, unico

vulgà: plures occifi 4 gula ,. quám gladio di4

2bíolvat momento , acconfenfum extor-

euntur : fí noxiis humoribus ex cibo, & po»

queat: tunc periculofius ledit, cum clancus

tu congeftis corpuscareat, tentari quidem

Al ts

lum fuas apparat infidias ;; & lethaliàs fau-

y

àmorbo poteít, non fubigi , & promptiis

ciatcum blandiüs videtur fe gerere;ac levios:

impuris.cogitationibus; vel in primo ca,.

rem prgberenocendi fufpiciogem.

O.

rundem acceffu obfiftirur, & quidem ea ce-

Ici& ibiinterdum debet timor. major.

leritate , quà quis fuccenfum carbonem di»

eífe, ubifub fpecie paliatze honeftatis.con-

lapfum in veftes fericas excutit, ne ladantur

,

fuetudo inftituitur ; Mifcentur interdum.

ab igne, -

venenatz fenfas delectationes, quae fenfim

Grave. vulnus per. gule indulgentiam

5

fine fenfu diítillantessanimique medullas le-

à Protoparentibus inflidum appetitui. ira-

viter pervadeutes dietim: eó rationem obnu-

Ícenti quedam eftetiam zegritudo, quá ple«-

bilant, mentémque praeoccupant , ut flocci,.

rümque gonfolüm imperio rationis non ob«.

ac nihili incipiamus facere fubrepentia peri»

Íequuütur irafcentis animi | facultates : ve«

, €ula in blandioribus oculorum emiffionibus;

rüm quod deteriüs toto impetu infurgont

: 3mollioribus verbis ultró $ citróque prolatis :

contra portionem füperiorem, ac hominem

imó incipit nos delectareetiam ipía conver-

exagitant, rabie torquent, iracundiáinflam.

Áaronisvoluptas; & cüm utrinqueres ita

mant: etenim audacia in difcrimina homis

fe habeat infelici labimur ruima , & per in-

nes trahit, timer excruciat, fpes diverbe;

ordinatam adhaz(ionem ad creaturam averti-

rat, defperatio perdit , & irafcendi facultas,

mur àfummo Bono, Deümque fontem vi.

qu& ad hunc unicé finem conceffa fuerat hos

vum reliaquimusin cifternam putidam, ac

nmini, ut imperanti ratiotii, perinde.ac miles

diffipatam prolapfi,

Quot viri etiam vire

armatus obediret; ac effet, quafi veluts uer-

In öf'-ïf.; d& :

tucum culturz addicti poít plures de trium.

wus animii , utloquitur S, Bafilius, preben:

D R

phato hoíte victorias delatas incauto foemi,

robur, fortitudinem , 6 conflantiam — ad ves

nz, velafpeólu,vel contuetudine corruerunt?

Genó gerendas juxta ditamina reite rationis;

annon excremz eít dementiz tot inter ome

poftquam Adam gulz indulferat arma con»

nium atatum , geniiümque documenta ad.

vertit fua in perniciem, non munimen partis

r

huc aliquid audere? Verüm ea efthumanz

in homine nobilicris.

pervicacie incredulitas , utnunquam cre-

Quéd íi appetitus irafcens cum homi-

9at Ííe poffe cadere, nifi fe viderit interire;

ne adoleverit cane rabidó peidr fzvit, farit-

condita fuit à Deo mulier in adjutorium vi«

que in homine, quem plerumque ad. infa.

. to, fed dolo adblandientis ferpentis perfo-

niam adigit, fuimet cognitione def(tituit, avi-

nam Q ipfa indait hoftilem5 gulz indulfit

dümqüe conftituit armorum , fanguinis, ac

fuaíu ferpentis, fibi vetitum comedit po»

fuppliciorum: hiac homo irà exardens fui-

— mum, illüdque viro obtulit deglutiendam,

met;ac proprij decorisoblitus flagratoculis,

G cum pomo marito, & nobis omnibus ve-

crifpatur fronte, fremit dentibus, fpumat

nenum propinavit.

ore , feedatur vultu, contrahitur labiis,nutat

B.

Cüm igitur gulz indulgentia tot mala

capite, vacillat pedibus; agitatur ; brachiis,

n

nobis intuletit, cüm per gulam mors primó

tumefcit venis, & toto corpore indecora cir«

ingrefTa fitmundum , debemus à gula om-

cumfertur jadlatione : videmusin homine

nino cavere, quia per gulam ex nimio cibo,

iracundiá eftuante minaces geítus,. complo.

& potu mens hebetatur; ratio infufcatur,

fas manus ; percuffum pe&tus, evulíos crines,

lumen rationis obnubilatur, vires animi

& fciffas etiam proptias veftres, quae omnia,

proteruntur, & concupifcentia per ferculos

quàmnt indigna homine ex eo facilé con-

tum cupedias vegetior fá&ta , validiüs infur.

jicitur; quia videatur tunchomo ipfam exue-

git contra fpiritum.

Per gulam mala lu«

re humanitatem; & naturam induere omni

rima in hominem ingrediuntur: fienim vi.

ferá rabidiorem.

Quüód fi foris tam foeda

deris abdomini natum , & ventti. indulgen-

eítimago hominis irafcentis, qualem intus

tem, non menti fltudentem, hunc ftatim. de-

non contrahit tunc animus turpitudinem ?

prehendis excolendz virtuti minus aptum,

Scio finxiffe . Poctas, Averni monftra

34*

amóftupidum; ineptum, languidum, ad ve.

flammas utrinque fpargentia , ignibus exz«

nerem pronum, fcurrilitate, : ac loquacitate

Íluaptia, ferpentibus fuccinéta, horridóque

O0 ;

Obü.f e»

Differtado XIV.

294

ob(lrepertia mugitu: fed vix diffimilem cen,

eitudinis jurárunt ei$ 2 fed pàxfut; que

feo irati hominisanimum, fi ex extimo vultu

pugnavit contra juftinam ; jusjurandum,

coajicitur, qualis fit intus homo, — Reliqua

quod nontam fidei fulcrum, quàm legisfuit

vitia poffunt in habitu enutriri, & abícondi,

excidium : prohibitum fiquidemerat 1fracli-

ne fuam foras turpitudinem prodant: fed ira

us pactum inire,ac focietatemcum Gabao-

veluti erumpens flamma moraz impatiens in

nitis ? ANe ineas patdumeum bominibus illa. Exodi 34«

faciem exit, & qualis fitintus homo;exteriüs

vum Regionum , G nihilominus populi Judi-

prodit: cetera,qua in homine ftabulantur

«es contra leges fancitas, contra fas, & reli-

Iubf

vitia certis quibusdam coércentur limitibus :

gionem non folüm pa&um injerunt; focie-

irz veró nihil eft inta&dtum, inacceffum nihil :

tatem, & amicitiam ftabilierunt ,. fed & ju-

erumpunt veluti feralesflamma exirz incen-

ramentofirmárunt, Sed quidputas,zelum -

dio, contumeliain proximum, detractiones,

fopiviffe Judicum, contamináfle religionem,

faaledicta , imà quod deterius etiam — blas-

corrupifle animum , & fubornáffe ad focdus

hemize contra ceelites, & Deum ipfum; &

reclamantelege? Certé non aliud, qvàm in-

fi alij defint , in quos fuos frangat impetus,

dulgentiagulz, oblatum edile, preguftatus

)

etiam contra fe ipfam excandeícit, imó &

cibus: H qui babitabant inGabaon audien- T0f 9b 9«

contra res ipfas inanimes, qux fuam non fen-

tes cuníla, qua fecerat Jofue Tericbo, €& Hai

tiunt rabiem ; cujusmodi funt veftes, quzex

callidé cogitantes tulerunt fibs cibaria , per-

ira (cinduntur ; calami, qui dente lacerantur;

vexerdatque ad Jofue , qui tunc morabatur in

vaía, quz interram dejecta franguntur ; &

calira Galgala, Ifraelita fujceperunt. 3gitur

appetitus irafcens eam cb vulnus fibi infli-

de eibaris eorum, 0s Domini non interroga,

&um ex gule indulgentia imbecillitatem

QEYUunt,

P

contraxit, ut velàrebus nullius momenti,

36.-

Legum neglexeruntobfervantiam;quia

nulliisque roboris vincatur,ac foedà profter-

ulz indulgentes , ferculis inhiantes oble-

natur; etenim in furorem plerumque homi«

éati funt cibis; & de palatifavorefervantur

nemad iram pronum agit clavis, (1 januam

incolumes, quidelegum precepto damnae

vel ciftam ftatim non referet 5 indufium. fi

bantur iniqui: quia in viris Judicibus gulae

negligentiüs purgatum fuetit ; calceus fi

pravaluit irritamentum, legiscorruit funda-

parum unum ex pedis digitis premat, & id

mentum ; :& ad poenam crimen non nocuit,

genus alia;. que iram noítram licér non fene

quibus ad incolumitatem Judicis palatum

tiant; bilem tamen in nobis excitant,

Imó

favit: hinc Carthufianus in Jofue eap. p. ait :

mufce ipfz fi importuniüs citcum nos vo-

fufceperunt viri Ifrael de cibarüs eorum ím

litent; no(trz impatientie poeuasluunt. Pu-

fignum faderis ineundi y €8 fortà inde aliqus

deat hominem à rebus hifce minimis vinci,

comederunt , & 0s Dopint non interrozave-

vel poenas exigere, quibus zquiüs effet ho,

Yunt: ferculerum cupedüs, $ul dceliciis

minis punire infaniam.

Gabaonitz contra fancitas leges, contra re-

ligionem,morésque inolitos fcedus ab Iíraeli.

$ VI.

tisextorferunt ; & gulaunà cum cibariis

etiam leges dente contrivit; quia edulia, ac

Cupedia , quibus palatum inbiat,

cibaria fufceperant Judices , legum abj&ere

obfervantiam; nequejuxta legts equitatem

sifi à ffudice fugiantur , ac vefppantur,

05 quod bic aperit guht. indulgentie,

fententiam in eos tulerunt, qui ijsdem ciba«

claudit. equitatis fenten-

ria attulerunt, Aperitur ad fercula deglu-

t1&.

tienda os ciborum inhians cupediis,fed clau-

ditur zquitati , legibüsque indicentibusfene

Ta eft : gule indulgentia càm Protopa-

3

tentiam , & prohibentibus fcedera cum exe

rente Adamo totam infecit, perdiditque

teris inire,

poíteritatem : utinam etiamnum in ho-

Ubi Judex guleindulget, ibi omnis

67,

minibus Principibus, vitísque Praetcétis jufti-

abigitur timor , quia vigor juftítie non fo-

- um . Amd. EMSA dR ^ ia — 4ha. — m

tiam non corrumperot : utinam fub judice

lüm cibi nimietateinfringitur , verüm & po-

cupedijs inhiante, guleque delicijs addiéto

tüs hauftu extinguitur.Detre&laverat Moyfes Exo2,4,

impun? plerumquenon delinqueret; X quem

Hebrez gentis Przfecturam fufcipere,féque

fccda damnant delicta, Judicisnon abfolve-

excufans dixerat : Jon eredent mibi, ueque

ret palatum.

Non timetur juftitià acerbios

audient vocem meam, fed dicent ?. mon ap-

151;1,,,;.

tibus legibusarmata, quam gule deliciz ad

pruir tibi Dominus. Sed interrogaviteum

Juftitia freeno

*

-

nutum pofílunt exarmare,

Deus, quid ef , quod tenes in manu. tua

. deftituta fobrietatisin praecepsruit, & perie

refpondit : Pirga eff (feu baculuspaftoralis)

clitatur , gulzque libidine paffim prottitui-

dixítque Dominus: Projee eamin terram s.

tur.

Gabaonitz impietatis cultu, cateris

Projecit, 8 ver[a eff in colubrums ita ut f*

fceleratiores, proinde lege divinà fcelerum

geret Moyfes. - Quód Moylfes vifo ferpente

immanitate poenà mulctandicapitis, poenas

é virga exiliente exhorruerit, id mirum non

ä

tamen evadunt , initóque cum Iíraelitis foe.

eft, cüm & viri aliàs fortes. timore perculfi

i

Jejv4 915* dere incolumitate fruuntur ; — fecit Jo[ue

hareant, horreántque, fi draconi obvient,vel

t

cum eis pacem, & inito federe pollicitus eff,

obliquato ferpenti , & quidem propéfpecta,

l

quüd non occiderentur : Principésque mul-

pallefcat;

to; qgis non expavelcat,fimul Q ex

lll:

f1 fuos

-

-

Gulz deliciz fugienda moribturæ caftitatiprxludunt, 29$ -

ffi fuos videat ad pedes ferpentem atrociori«

fertim cum nimio hauftu madidus ftare ne-

bus intextum fpiris, rictiique truci, orísque

Íciat, quamvis per ipfum ftent cateri,.

hiatu minantem?fed quid? quód Pharao im-

Nileft, quod vigorem iuftiti fosdius

32*

paávidus ferpentem poítea fpeétet coram fe

hebetet, quàm gulz. indulgentia, «um vel

FTT TA |

/

varias obliquatumin fpiras , quem Moyfes

ipfa Poétarum . commenta finxerint , Cer-

nonniíi pavidis oculis, " vultüque impalle-

berum tartareo in fpecu offà potuiffe fopo-

Ícente, totisque corporismembris contremi.

ratá cicurari," Nonmirum igitur fi vel Pa-

HExodi capz7, Ícentibus vidit: Tulítque A4aron virgam co-

latini adminiftri , fi deliciis addicta Aulico.

ram Pbaraone, & fervmejus , qua ver[a est

tum turbà virgam haud expaveat , quam ci,

dn colubrum, | Vocavit autem Pbarao Sapi-

bariis inhiantem, gulze indulgentem experi-

entes, C maleficos.

Àn non redarguenda

untur, Exculpandus Moyfes, fi timuit, ideo

Moytis pufillanimitas,cüm draconem timue-

enim expalluit , fugítque ferpentem (ua exi-

fit; quem Dharao non expavit?. quem Aulici

lientem & virga, quia eum nondum voran-

flocci fecerunt ?

*

tem viderat; cüm Pharao, ejüsque Proceres

jj ao

39»

Quid? quod Moyfes ferpentem fuge.

omnem abegerint timorem, Draconem enim

rit, licécNuminis fibi auxiliantis ope fulci«

€ virga formatum voracem fuerunt experti;

retur? & Plíarao, ejisque adminiltri, quame

& ideo non fuit ferpens, quia vorax, quia

vis aule deliciis duntaxat aífueti truces fer-

gule indulgens , quia cibariis inhians, Pha-

pentis rictüs non expaverint? An non Pha-

raoni, nec ejus Proceribus timori, fed potiüs

raonis inttepida conítantia Moy(is viía'eft

ludibrio, & joco, . Pierumque Judices qui

puüllanimitatem redarguiffe2 At fi Deus

«&teris preíunt . verbis ferociunt, afpe&tu,

Moyfem felegerat, qui Pharonis pervicaciam

minisque terroresincutiunt, qui tamende

f

frangeret; cur ferpentis expavet atroces fpi

culing cibariis ftratimmitefcunt ; & cupediz

ras, cum Pharao conítans, ac intrepidus fer»

citius juftiriae, quàm palato infidiantur. Pul-

pentis potiüs delecletur . preíentiá ? Fugit

chré S.Nilus; Cjoz quisque fuam virgam pro Lib.1. de

Moylesferpentem , & cüjus minaci rictu plu-

jeciffet multi Dracones cirea. primum illum "!0 Metfien

bl

rimum haurit Pharao oble&tamenti, Quod

voloebantur finuofis orbibus ? ille verà arre«

fi cauíam curiofiüs inveftigemus, cur Pha.

&a cervice immans biatu, non aliter , quàm

130 intrepida fronte ferpenrem coram fe fpe.

ebjectos pifces cárcumquaque petitos. abfor-

€tet, quem Moyies pavidus, ac pallidus ex«

buit, atque ita deglutitia $u pristimam virga

horruerat, eain nobis fuggerent facri In:

naturam redit ; ídque tam magnificum [pe«

terpretes ; quía per Moylisvirgam fumma

élaculum ettamáiniquis Anims omnem

«4i0nem exemit.

&

fipi-

ejus innuitur poteftas: fiquidem per virgam

Íceptrum deügnatur, & per fceptrum fum-

Caai primüm virga, feu poteftas fudi-

A Ue

ma in Rege poteítas, ^ Id verb interfuit di-

€is cibariaafpicit , cupedias appetit ferculo-

Ícriminis inter ferpentem primitüs coram

rum, &guiz indulget, officium exuit Judi-

Íolo Moyfe juffu. INuminis évirga exilien-

€is; perindeac virga Moyfis defuevitvirgam

tem; & ierpentem,qui ex eadem virga Moyfis

agere, & virgatunc folüm fuit, cum fercue

.. formatus fuerat coram. Pharaone , 'ejüsque

lum abfuit ; cüm vetó cupedijs incipit in-

Palatinis ? quia (erpensqui prima vice vir,

hiare, eít ludibrio, quaeantea fuerat terrori :

ga erupit, gul non indulítt, fed riétu cruci

adeó infavit gula indulgentia, ut non folüm

utrinque videbatur minas, & neces fparge.

«um primo homine toram corruperit poíte-

Xe, ideóque extimuit Moyfes cüm primum

fitatem, verüm & juftitiam in pofteris die-

' vidit ferpentem obliquazis intexcum fpiris,

tim inficiat, conterátque,

Coram Íe minaces oculos volvere.

Secus

Neque innocentie gula par)c'it, quam

. ferpens, qui coram Pharaone , ejüsque Pala-

nec in aula patitur redarguentem. Innocen-

4t.

tinis & virga Moyfis exiliit patente oris hiatu

tis enim, ac fanctiffimi Joannis Baptiíle

mon neces, ílragésque indicavit, (ed cibariis

6^

mors in aula Herodis przcipitur, fedinter

inhiavit,cümenim /Egyptiorum Magi co.

convivia, inter fercula, gulà. indicente fera-

ram Moy(is ferpente per «arcanas prefítigias

lem necis fententiam: . Rex propter jusjuran-

€ fuis etiam virgis fimiles ferpentes efforma-

dum , € propter fimul difcumbentes noluit Maet, &.

iib

vetint virga Moyfis virgas voravit Mago-

puellam eontrisiare . fed miffo. fpiculatore

ï;

rum , corfultiffimé innuit fcriptura: proje-

precepit afferri caput ejus i difeo ; fetculo-

€iffe fingulos virgasfuas , quz verfze funt in

rum cupediis, ex gula delicijs cum indulge-

Dracones : fed devoravit virga Aaron vir-

ret Herodes,pueila choreas eà duxit agilita-

g* eorum,non dicit quód ferpens Aaron fer..

te, ut in proemium faltationum Rex fpopon-

pentes devoraverit eorum ; fed virga Aaron

derit quidquid peteret etiam regni dimi.

ä

n

virgas eorum,ut explicaciüs poteítas denota-

dium ; fed puella faltatrix impio adulterze

retur Principis; cum per virgam fceptrum,

genitricis fuafuJoannem Baptiftam dividi

- per fceptrum potefítas indicetur , qua fi pro-

maluit, quàm Regnum; pedes per. faltus in

; clivis fuerit ad devorandum , fi ferculorum

fublime erexit, ut. caput innocentiffimum

inhiaverit cupediis , fi gulae indulferit deli-

redarguentis Joannis € collo ad pedes cade«.

f

ciis, timorem non ampliüs incutit, fed om-

ret : in mercedem faltationum caput exegit

l

mem excutit pavorem ; & perízpe nonnifi

Prophetz; neque aliud inter epulas expecta.

ludibrio cit Princeps gule indulgens, pra-

ti debuerat, quàm ut impudicitiain prz-

"

mium

296

: Di.fieua;io xiV,

mium lenocinantis chorez intelï'itum"pete-

$. Vil.

od

ret caftitatis : proh quàm malé tuta pudici«

tia.cum gula;largiorique indulgetur hauftui?

Ferculorum lnuxus ugieizdu:,quia

-

habent & cyathi (uos Ícopulos,in quos collifa

ula ina'ulge)ztes dum ventrem implent,

caítitas perit ; habent & multivoras Caryb*

mentem probss. affettibus evacuant ; &5 duns

des, quibus puritas naufraga mergitur. Cir.

prolixius. fibi evum [pondent ,. Libi

ce venefica pedum multiplici circuitu, men«

tmam fibi accelerant.

fam ferculorum onuftam cupediis , gule re»

fertam delicijs, feralem convertit in caveamj

On in alios tantüm, fed &in feipfos

41

fitque fpectaculum crudelitatis, quod convi-

feviunt quotquot ferculorüm in«

vium erat folemnitatis; cum primüm ebrie-

hiantcupediis, quibus prolixius fibi

tas fitim extinxit vini, eam accendit fan-

2vum fpondent, & libitinam fibi accelerantz

guinis;

& conceptam inter aras viclimam,

düm enim plurium fe copia ferculotum ine

nonSacerdos Numini, fed Lidtor immolat

gurgitant, variisque faporatis obífoaiorum

faltatricig quz cum malé dilexit, non bene

famem irritant oblectamentis, ventrem im»

i

elegitin premium faltationis Joannem non

moderatiüs onerant; non mentem tantüm

integrum ; cum nunquam integritati ftu-

obtundunt, ac hebetant ; (ed corpus vitiaris

duerit morum , & amorum; non potuit ei-

pluribus inficiunt humoribus : ex nimia enim

dem non diíplicere Baptiíta integer , cujus

ciborum ingurgitatione plures noxiz cone

caput amputatum mercedem fecit fectae

geruntur cruditates, ex quibus foeda oritue

er pedes chorez.

Sapere viía fuerat

macies, & exundans excrementorum collue

puella cum Joannem regni dimidio pratulit;

vies, ac humorum peccantium congeries,

pretiofior enim quocunque regno erat Chri,

quibus facilé corruptis, ac inrer fe fe altere

ftiProdromus ; fed inconfulta mercatrix

cantibus, rixa in humano corpore oriiurs

tunc mercedis fuz pretium deftruxit , cum

menti.zqué, ac ventri noXia ; adeo ut in-

B. dR — 4b — 4 0 a pPes^ ( S um

Joannem popofcit, non ut poffideret; fed ut

Ceffit carceri. buítum corporis;

hiantes faporatis obloniorum delici)sïmar-

perderet.

tem (ibi accelerent.

vindicatura fibi fpeciem capitis: mmirum

44

Experimur viros ruíticos corporis affae-

noverat fe capite indigam, cujus omne in-

tos laboribus , guieque neícientes. delicias

genium in pedes fluxerat : miffo fpiculatore

utpote modico, ac timplici contentos fera

pracepit afferri caput ejua n diíco, idque ex-

culo viribus effe robuttiores , corporísque

pendens S. Ambrofius /ib. 3 de Virgin. ait:

exercitijs aptiores : & in primava mundi

Rapitur ad penam Propbeta convivali tem-

atate folidiora erant humana corpora, quia

ore , convtveli pracepto , quó non cuperet,

fimplici cibo, & nullaarte condito innutri-

vel abfolvi: perimitur gladio , caput ejus

ta; medicinatuncerat parfimonia , quà non

Hoc erudelitati ferculum

finebanturin ftomacho malé olentes coacer-

affertur in difco.

debebatur, quo in[atiata epulie feritas vefce-

vari cruditates; olera, & legumina, erant

retur. — Ab adulteris. juflus occiditur, & à

efculenta, & potumad fitim extinguendam

L x " ^ diac uuaEudA a d . E u

reis in judicem capital [celeria pena . con-

non pincerna, fed amnis exhibebat; poíte

vertitur z G 1nter epula«s , G convivia con-

quam autem innumerz propemodum cibgs

fummanda crudelitatis: profertur editium ;

rum adinventz funt conditurz , & acceríita

E à convivio ad carcerem , de carcere. ad

eft coquorum caterva , etiam vefpilionum

|

convivium feralis flagitij circumfertur obfe-

crevit numerus; cüm nil proclivius ad fepul.

quium y & clauduntur lumina Prophet& non

chrum iter fternat ,. quàm multiplex obíos

tam mortis nece[fitate,quam borrore libidinis.

4

niorum oble&tamentum ; quo plerumque

42.

Nil fane luce dignum expectari pote»

licét jam extin£tam nituntur iterum fan.em

rat ab hiíce ferculorum cupediis, in quibus

irritare, quigule indulgent delicijs; imó &

lucerna extinguitur, & impudicitia in faltus

fopitam revocarte fitim novis efculentorum

erigitur: quisnon dicat, affines fuis initijs

itritamentis: funt enim qui non folàüm ven«

effe fines; cum Baptiftavitam àchoreis au-

trem implent, verüm & farciunt : & in hifce

fpicatus,inter choreas claufcrit? fed cur cuim

plerumque vultüs albefcentis pallor , nervoe

fuum Herodeés natalem diem, feftorum hi-

rümque vino madentium tremor , totiüse

lariis, ferculorum deliciis ageret, ferali prz-

que corporis macies accerfitam ex ciborum

cepto publicam corrupit letitiam ; acfune-

ingurgitatione prodit agritudinem 5 cüm

reas in nece Joannis acceríivit umbras, qui«

longe feedior fit macies , qua ex cruditatie

bus diei illius obfcuraret ferenitatem ? an

bus, quàm quz ex fame torquente, (itique

quia nulla virtuti dies poteft funeftior acci-

ardente oritur.

dere, quàm quz nequitiz eftnatalis? nimi.

Diftentus flomachus fi affuefzat. plus

tum Herodes ccnz infederat, ut judex fen-

41

capere, quàm potis fit coquere,putredinem

tentiam dicturus inJoannem, & quiahzcà

contrahit , & imminuto calore flaccefcits

Judice ferculorum cupediis inhiante effertur,

imó non folüm cupediis addicti ventris foe.

zquitati non potuit adícribi, fed debuittri-

das contrahunt agtritudines ,

fed etiam

bui iniquitati, feu zftuanti in pracordijs con.

mentis deftituuntur. vigore, videantürque

cupiicentiz, quà faltatricem deperibat

propterea jugi indulgere. otio, nílque iilis

puellam,

magis

- Gulzdelicia fugiendz; moritmt cafütaripraludunt. 297

tium, raró inipfis deprehenduntur retorti

magis vblupe , quàm jacentes,leduli plumis

inherere , vel furgentes, culinas frequenta-

digiti articulis obrigefcentibus, capitis ver4

re: qui enim gule indulgent, faporatis-

tigines , extetris humoribus fcedé congeftis

ue obíoniorum ftudent «cupedijs , nonnifi

oculorum nebulz, aurium f(íurditates , ac

zaró folis, lunzque ortus, aftrorum fitus ,

zítuantis cerebri juges verminationes 5 &

errantium ftellarum lucidos glohos, errorés.

tamen eó proceffit hominis ingluvies,ut vo»

que perenni motu absque errote reciprocan-

luptatem omnibus etiam pecoribus commu,

tes vigili obfervant oculo; nec aliam adeunt

nem recentibus femper irritet artificijs , G

4

paleitram, quàm culinam, cujus tedolent

nullajam fit gula voluptas,quam ars coquo-

nidorem, & cujusreliquiz, quas fecum de-

zum non corrumpat,

1

48

ferunt, funt gravedo capitis, indigeítio, eru-

Imó non fufficit fi cibus coquaturnifi

étatio, crapulz exhalatio, hebetudo mentis,

etiam ad blandimentum oculorum plerum-

nauíea ftomachi, morborum iliades, & ex il-

que auroilliniatur, quafi nonliceat voluptae

tes percipere naturales fine uberiori pretios

lis dolores vifcera transfigentes , & ex dolo-

ribus mors pramatura,

graviorique impenía; neque videntur fer-

46.

Pauci funt infirmi, quos gu

la ad «ægr'i.

cula fapere nifi inargenteis lancibus; & in«

tudinem non adegerit , ut meritó dubites;

fulfum qua(i creditur Sal nifi in artificiofo

plurésne fuítulerit in aliena manu hoftilis

aureo, argenteo , veletiam gemmeo fuerit

falinario: & vinum non pluris zftimatur,

gladius, an in propriacalix mero defpumans ;

nuinin alieno corpore genus oinne armo-

quàmaqua, nifi in Chry(tallo, inauro, vel

rum, anin propria gula, & in propria ma-

etiamin gemma bibatur; G quod gratisna-

nu cantharus,ex quo delicias forbent , voe

tura nobis conceffit, gulze luxuries addito

£ántque tranteuntes, ut vel exipfae gulaad

pretio faumpruofum facit; & intemperan-

ftomachum trajectione di(cant , quàm fluxz,

tia hebetiffimam voluptarem communem

quàm momentanez fint gulae delicize , cu«

pecoribus, bru:sque animantibus ftudet

jus voluptas nonnií in curfu, & laptu fita

nobilitare pretio, &artificio, & cum equé

e(t, imó X fi continua fit, nülla ampliüs

facilé fitim extingueret fluviatilis, vel fon«

LU

fit ; ut inde conjiciant ferculorum inhian-

tana aqua utriusque manus exceptaconcavo,

tes cupediis , quique nonnifigulz famulan-

Cyathi comparantur ingenti fumptu aurei,

H

tur illecebris , quàm inepta (int obfonio-

argentel, imo & gemmei, qui generofiorà

rum oblectamenta verz voluptati innutri-

fpumantes vino non tam (itim. extinguanty

quàm gulz accendant luxariam. Certé finoa

ende; praiertiam cüm aec ipíis fercula pla-

€eant, ui(i dente coatrita ?. nimirum dif.

hominis mente fani effec, plurimo fump:u,

plicet integritas in ferculis, eó quia guitus

ac labore pingere , vel fculpere ligna mox

ac palati ob!tet oblectamento , & ideo in.

tradenda igni, & confumenda flammis , eo

teger non placet cipus demitteadus in ven-

quia irritus effet previus fculptura , vel pi«

éturz laboríllicó incineres folvendus: ita

trem, quia morum integritas huic gulz vo-

luptati affuetis difplicet, cüm fercuia. mul-

nonviri eft cordati efculenta, & pocu*len'ta.

cere gulam nequeaat , niíi terantur , fimül-

ftatim in ftomacho corrumpenda ingenti fibi

que pereant. Heu quàm vilis eít. ventris

fumptu comparare.

;ï.i',l.':

Íervitus, quz mentis invehit hebetudinem!

Ambitiofa non eft fames, quz plerum.

43

heu quàm inexplebilis gule cupiditas! quae

que ftomachum pulfat , paucis eft contenta;

hominem ab homine dejicit, & pecorum in-

& flatim definit , ceffátgue moleítias ad-

ter greges demittit.

ferre, fi cibusetiam vilioris pretij ei exhi-

47

''ametfi modicum natura corpus prz.

beatur; dilapfo momentaneo palati judicio

buerit hominis vincit tamenhic vaftiffimos

non fuaviüs fapit pretiofum, quàm vile: ad

rum, acedaciffimorum animalium avidi-

famis ftimulos fedandos parum refert, an

tatem : experimur tauros corporc obe(io-

panis plebeus fit; an f(ilicineus ; parvique

vel

res, longéque ampliores paucorum juge-

intere(L, an aqua ex proximo fonte ,

rum impleri pafcuis ; unam [ylvam plari-

amnehauriatur; an multa nive fuerit antea

bus'elephantis fufficientem fuppeditare ali-

refrigerata. Imó varia vini genera, & exo.

moniam, quà nutriantur: & expleadz in

tica Apicij condimenta: infelicis luxuriz

homine gulz cüpiditati vix par efle vide-

Íemper confueverunt effe tormenta ;

&

tur orbis univerfas , nec ei fufficere quid.

ipfe Epicurus gule deliciis unicé addidhus

quid volat inaére cum volucribus; innatat

Íobrium victum uberioris voluptatis eratiá

undis cum fquamigero grege; latet in fylvis

commendat, «eó quia nil fir. tam lautum,

cum apris , damisque lylveftribus; & cam

quod fuperaccedens naufea ex copia exce-

naturz pauca fufficiant , gulz faporatis ob-

dente infipidum nonreddat:; nihil é contra

4

foniorum oble&támentis inhianti, anguítus

eít tam infuave, quod fames nativo (ibi

eít orbis totus: neque fibi bene contulit,

condimento fapidum aequé,ac delicatüm non

cüm ventrem immoderatiüs onerat ; fiqui»

faciat.

Corporis neceffitati quodvis modicum

dem hominibus ftudio addictis temperan-

f

ti2 nunquam,aut raró ineít nervorum tor»

füfficit, & ftimulantis famis fedandis cla-

por, frontis pallor, vultüs macies, palpita-

moribus, vel fruftum panis filicinei aptatur,

tio membrorum fe fine intermiffione vibran,

cüm luxurize gule extinguende par nihil

Verani de Affebdsbus Tom. Il.

P

ee

à

Dïiïe&atïo NI a

298

4

rel

effe deprehendatur: hine perfepe nón eft

illius frugibus convivium fib: Inftruxére

x

g

venter, qui efuriat; fed gula, qua obío-

Comederunt. de frugibus terre , quia. cüm. Jofuetap. $i

Á

niorum inhiat obleclamentis ; perízpe non

eflent tunc. ftrenui duces viliori contenii

£0

e(t (tomachus , quifitit , fed appetritus, qui

Ld

cibo magis ftuduerunt neceffitati fuccurre-

fa

delicias in delicatioribus quarit - falernis

.

re, quàm appetitui indulgere : unde,mo-

gulaeít, qua menfas defiderat omnibus

net D. Gregorius ; Zifeamus fatiari, ne im

f

U

exoticis oppletas obfonijs ad faftüs pompam;

fumendis : alimentis / corporis . gule magis ,

[2i

non veró corporis neceffitas ad nature (fub.

quam uecefitati. ferviamus,

Plus enim

omil.19. in

p

Exechbicl,

fidium ; utenim ait S. Gregorius: 4niziu

concupifcentia s. quàm . neceffitas perit , &

fh

quandam quafi nece[fitatem patitur , quam

fepe dum caruis inopta fatifacere CHTATMT,

parit ; quia venter diftentus eft , & adhuc

voluptas furr

fit

ep»itg, qua modum refeiiionis ex«

m

appetitus fitit, & gula ampliora cupit fet-

cedit.

qu

cula , hauflísque vini delicatioris non ex

. Quàm pauci funt,quos amor parfimo,

j

nature indigentiá, Íed heluationis opu-

nize intra terminos continet non excedentis

H

lentià, —Vegetiora, ac laboribus fubeundis

rcfectionis! (i aliquo fit quis nobilitatis

hii

aptiora erant humana corpora , cüm non-

fplendore illuftris , huic jam fumptuofioa

"dum exoticis hifce ciborum cupedijs affue-

menía placet, non in neceffitatem inftructa,

pCIl

n

'þl'/f ,36,

Ícerent, ut fcité Seneca ; Corpora opere,

fed in ambitionem onufla ; deprehendatüt-

ac vero labore durabaut $. 65 eibus. bomines

que tota familia fudare ad unius ventris ex«

(l

excipiebat , qui nifi efurientibus — placere

k

plendam cdacitatem, imó mec uni palato

(

«uon poterat.

Itaque nibil opus erat tam

demülcendo par videtur coquorum turbas

zmagna Medscorum . [upellechile , nec tot fer-

lort

cum venatorum etiam exercitus. fylvarutm

yamentis , atque pyxidibue.s. fimplex erat ex

intimiores percurrant receffus : imó & ipfa

j

am

fimplici caufa valerudoz smultos morbos mul-

accerfitur pifcatorum — temeritas altiffimos

£4 fercula fecerunt.

W

flu&tuantis pelagi petveftigantium finus ad

$t

Suftentandis naturz viribus ; vitæquä

delicatiorem capturam pifcium : G quamvis

d

alendz , neceffe non eít perfcrutari profun-

intemperantia inficiat quotquot cupediarum

funt deliciis addicti; nobiliores tamen eà

4

dum maris, nec Íylvarum intimiores re.

feediüs deturpat, quó illuftriüs fatagunt in

/w

ceffus penetrare, nmec flrage animalium

)

véntrem onerare, neque delicatiores obfo-

conítru&lis ccenis prae ceteris eminere; cum

hifce nobilitatis character videatur effe nen-

T

niorum fapores ab extremis accerfere ter-

rarum regionibus;fruges,quas nobis efurien-

fía, non tam varietate mapparum confpicua,

p

Hinc

o

tibus exhibet occata tellus, fufficiunt,non ad

quàm obíoniorum deliciis onufla,

Dives ille Evangelicus quia purpura, & byffo

d

famis tantüm expulfionem , fed ad vires in-

De eon[olat, gerendas robuftiores ; pulchré Seneca; Cor-

induebatur aliquam daturus nobilitatis no«

1

d

Ad Hd,6,9. poris exigua de(ideria funt , frigus fubmo-

tam Íplendidé, & ad omnem lautitiem quo-

qere vult , alimentis famem ,. a4c [itim ex

tidie epulabatur: Homo quidam erat Divet,

tàn

Lw. id;

zinguere , quidquid ultra. concups[estur, vi-

qui induebatur purpurá , & byffo , €$ epulae

D

batur quotidie [plendidé : non enim inftrue-

Yi

tíjs, non ufibus in[ervit ; & tameninter ho-

mines interdum notantur, qui vivunt ut

batur menía tantüm ad gulz pompam, ve«

L

edant; non comedunt, ut vivant imo bie

rümetiam ad oítentationem parabatur fu«

ad

perbig ; cüm ibi Lazarus Ulcerofus, & mene

bunt, utevomànt ; & evomunt , ut ite-

ju

rum edant, & bibant renitente naturà, qua

dicus contemptui fuerit ; nec vifcera affluen-

Vi

fo:dé deturpatur, nolentes epulas coquere;

tis tum auri divitijs, tum gule deliciis fle-

Vi

&ere ad pietatem valüit, quinon unodun-

al

quas ingenti fumptu fibi comparant.

taxat ore, fed tot faucibus, quot ulceribus

li

fzo

Scimus ex hifloriarum monumentis

erat faucius, micas, deteriorósque menfz

W

Cajum Cafarem adeó ingenti fumptu fer-

expofcebat reliquias : & qua(i pannofa Lazari

cula, & exotica obfonia ex pluribus. orbis

Qu

paupertas umbram injiceret fplendidz men-

partibus fibi comparáfle, ut plurium Pro-

Ííz, rejectus fuit; & Divescüm fenobilem

vinciarum tributa unà coenà abfumplerit ;

oftentare exambiret ; in. fuze nobilitatis az«

& Cleopatram unicum ferculum exhiben-

gumentum menfam quotidie jufferat fplen-

dum Marco Antonio multis condivifle pa»

didam apparati ; utquam necgaverat origo

trimonijs. Gule quidelicijs affuefcunt, fe-

claritatem , hanc fuppeditaret íplendor men«

4

dare nunquam poffunt appetitüs ardorem,&

f2, utícitéaitS.Gregoriusinquiens: 444 i;-

Hahil 40,15

hidropici inftar, venenum bibunt in alexi-

anem gloriam quarit men[e fplendorem ,ut vi-

Evangel.

pharmaco : . Crefcit indulgens fibi durus bi-

delicet bonorabilior cateri e[[e videatur: cüm

drops, ait Horatius: quia quó plus hauftu

exambiret inanem nobilitatis opinionem

frigide fatagit fitim extinguere, acriüs

non tantüm purpuram induit , & byffum, fed

f

eam acuit, accendítque lethaliüs : & fer-

veftium ornatui fplendorem addidit menfz,

culorum indulgens cupedijs etiam de medi.

quafi fuum à ferculorum fumo nobilitatis

cina segrefcit, quó enim plus affuefcit hiíce

Cüm

expoíceret fplendorem, plurisque faceret

ü

cupedijss , majores femper appetit.

ejus claritatem, quàm charitatem : men-

hu hr

V

primüm líraelite campeftria. Jerichontina

fam quotidie apparatam voluit ,

qua patria

d

nccugärunc phafe «celebraturi, de telluris

monij eflet exitium ;

ferculis delicatioribus

feferta,

v

/Gq!æf:delicïæ fugiendæ; mo;xrïit.utæ caftitati praludunt. 209 -

i;.eferta, & rarioribus obfoniorum «upediis

«cibo enim fuerunt ufi , uübique parabili , &

M'""P

N

;ullibi :defuturo ? ;hodie veró .nobilium;

-onufta, quà cateris videretur nobilior, ac

fi is eó (ic nobilior., «quó intemperantior;

virorümque, àlluflrium :«cenferetur injuria

w

eóque illuftrior, quocongeftis in ftomacho

folus parabilis cibus 3 :adeó enim funt mos

'res corrupti, adeó mens:epulis gravata ob«

ferculis plenior : xEpulabarur entm quotidie

fhendidà, ut cateria videretur bonotabilior :

tunditur, luménque rationis infuícatur, ut

Utinam luxus epularum yirtutis potiüs non

virtus 'frugalitatis.dedecori-detur , acinju.

irie; & intemperantiz 'turpitudo virtutis

extinguetet fplendorem; '&.flagiti,j,*-vit;igue

accerferet ignobilitatem.

decoti, 'ac-nübilixtatis;gloriæa

f4

$9,

Splendidum «onftruxerat 'Rex Baltha*

"Quid? quàd hoftis :tartareus Chrifto

far convivium ad quod tributaria voluptatis

efurienti in delerto non ;panem , fed panes

omnia acceíferant elementa:exhibitura quid-

'offert? & ad diuturni jejunij.compenfatio«

fh

'quid delicatioris, & palato irritando :aptio-

mem, intemperantiam fraudulentus fuadet? -

fis haberent; non enim foli.nece(hitati - ve.

4Dic ut lapides iffi panes fiant :2 dubius W*f"b*g

&igal folvitur, fed voluprati tributum ex.

de Chrifti excellentía — & virtute , «ejus

hibetur; & quidem tanto -quarentium im-

'explorare ;potentiam 4atagebat, .& inde

pendío, tanto difcrimine in "terrarum pe«

«cognofcere , .an filius «DEI effet; : «cüur nom

netrandis 'receífibus , :mariümque traJi-

ipous petijt, ut lapides in homines, vel -

«iendis (inibus, ut vedeantur.conviva etiam

aninialia verteret « f1:excellentioris virtüue -

ipíahominum pericula conare, "Omnibus

'tis cupit potentiam explorare , 'cur tam vile

cüm afflueret Balthafaris convivium fercu,

abjectimque gula «expoícit irritamentum ,

lorum delicijs , :non tamen folius gulz de-

'& non potiüs preftanrioris virtutis -effes

Ji&o fuit contentus Rex; factilegi] etiam

&Gum? :quó enim hic eítnobilior , &6 ex«

ambivit piaculum , cujus turpitudine «con-

'cellentiorem prodit.potentiam , :à qua. di«-

vivium fcedavit,epularümque extinxit (plene

mmanat, "Verüm quia callido :dcemoni in4

dorem , Daniel $, jPrecepit ergo jam :te-

motuerat ,-virosin mundo illu(triores vene

&

anulentus , ut afferrentur. wafa aurea ,

tri potiüs indulgere , :quam.menti ftudere,

argentea , qua afhortauerat Nabucbodono-

feu pra(tantiori. facultate. :exerceri ; ideo

for parer ejus de cemplo. ut biberent 4n eis

'exploraturus 'Chritti nobilitatem ) ac. vire

RPE optimates: timirum multojam vino

tutem à foia gula argumentum «expofcits

madidus, ferculisque ingeltis gravatus vaía

'cüm 'enim fciret, «edacitarem teílimonium

petiit aurea , 'ut facrilegio (e miferé foeda.

e(fe excellentiz;ac nobilitatis, ex eo, quód

ret; tametfi vino obrutus, «& temulentus,

'converteret lapides in panes , G vorax eflety

adhuc fitivit, fed uc turpitudinem :ebibe.

arbitrabatur exgulee voracitate;animi poffe

zet facrilegi fceleris: |venter mero ditten-

magnitudinem :conjicere , 'ut acuté ;notat

debatur, & adhuc bibendi quarebat irri.

Ls Ms

Chryfologusinquiensz ;Quid e& , quàd je- Serm.13s

tamenta, quz vel ex ip(is lacris vafis «exi-

junante Chriflo Deitatis figua t0ta in fola

Sed £ Balthafar ;jam temulentus

jpanis iprovifione perquirit ?. (Quem DEI

vafa exficcaverat :meníe ^tegie, cur que

filium clhtinua jejung fignificatione prefen.

templo erant dicata vafa «expoícit ? :cur /i

t , efe DELfilium de provifioue paui, .

adhuc vino madidus fitit, non potiüs vafa

«ura ventris defiderat approbare,

jam exficcata juffit iterum .effufo «oppleri

Tametíi ex fignis potuiffct.hoftis tar-

vino , cum multiplicis autumni valuiffent

$7,

tareus virtutem conjicere ; & excellentiam

vindemias Balthafari fuppeditare? An quia

ad fcelus femper pronior eftgulz, qui de-

argumentari Chrifti Domini ; ejus 'tamen

jejunium 'dubitationem ingefferat; có quia

licijs induiget , & per fceleris turpitudi-

nem ipíum obfcurat nobilivatis fplendorem,

eflet contra perverfum ízculi ufum; jejue

quem temperantia promovet, & temulen-

nium in viris excellentioribus ; & quem

ex fignis factis potuit excellentiffimum co-

tia cxünguit ?

gnoícere, ex inchoato; & ad plures jam

dies deducto jejunio virum ingentis excele

5. V. -

lentiz minimé credidit ,

proinde, ut ait

Chryfologus de provifione pauis , de cura

Adeo snmeny :qoulirgrwatä obtun-

ditur ;; ejisque dumenm obtenebre[cit. 5

ventria defiderat apprabare 5 qua(i non ap-

ut virtus frugalitatis detur dedecori j

probetur in mundo nobilitas, quam indul-

gentia gule non confirmat : idque caufz

G istemperautia turpitudo virtu.

waigdu

445 decori,

fuit, cur tentator à Chrifto efuriente pe-

tietit , ut lapides panes fierent 5 quia de

cura ventris defiderat approbare excellen-

$5*

| Ofue:,: cxterique populi Ifraelitici Du-

ces pluribus celebres victorijs ; generís-

tiam mentis. Chriítus tamen 5 quia fze.

«uli non accenfebatur viris , quorum nae

que £loridilluftres , nonni(i fru&tus ter.

r inobíonium , famísque depulíionem ,

bilitas ex gule voracitate proditur , fe

DEI filium cibo Angelorum; ac jejunie,

viriümque refe&tionem admiferunt: Come-

R

| gefua cap.5.

oftendit.

derunt, de frugibus tevra , Q azimos paues;

Verani de -Affectibus Zom, 41,

Pp 2

Quis

300

Düïeriatio XiV,

j?.

Quia ver5 nobilitatem atnbientes ube-

permittuntut ingluviem,pulchré BaGïïQs Se*

j

tiota femper quzrunt incrementa honorum:

leucienfis: De celo mama quondam Ifracli-

Ora£,33»

ita cüm notam nobilitatis ex gule metie

ts dabatur ,. necefftati quoque donum fer-

vicbat ;

antur voracitate, novas femper expetunt

corporis enim neceffitas. modi«

j

ferculorum cupedias, & licét corporis ne-

cum exigebat, ideóque naturz exigentiz ,

ce(fitati cibi (ufficiat exiguitas , gulae cupi-

viriámque reílaurationi , flomachi refe-

ditati explendze nulla funt fercula paria.

€ioni meníura praícribitur mannz, feu

Poftquam populus Ifrael libertate donatus

panis; quia natura ex fe, nifi vitium acceíle,

$t

é famulata exierat /Egypti, & in deferto

rit gulz,exiguoe(t contenta: fecus nullaco-

;

tentoria explicuiffet , ccepit de fuo conque-

turnicibus capiendis quantitas . decernitur ,

Bxadt' 16,

ri liberatore , ac Benefactore :

ltznam.e

quia cum coturnices non corporis neceffitati

?(

yuortui effemus in terra AEgypti ,

quando

infervirent , fed gule famularentur volu-

Sed cur

Jedebamus fuper ollas earntum.

ptati ,. & quia gulz appetitui nulle obío-

;

cüm pluries enixim concupierit populus ille

niorum fufficiunt cupedize, & cupiditatis

ex duro in/Egypto famulitio liberari, nunc

ardor ferculis licét innumeris nunquam fa-

an infami

conqueritur libertate gaudens ?

turatur, ideo nullus erat indulgentie , ac

fervitutis jugo affuetus populus gloriam

luxui gulze terminus prafcribendus, qui na«

contemnit libertatis ?

vitium animi proe

turz ftatuitur indigentiz,

cul dubio ingrati oflendit, càm fui juris

Hinc etiam. Chriftus nullum obfonio-

éa

- "-factus liberatorem non agnofcit , ut gra-

rum delicijs impofuit terminum ; cum enim

tias eidem agat , fed . de ipfo conqueritur;

in defetti fecederet folitudinem, turbzedue

Íed non mirum, in(atiabilis enim voracita-

multz fuiffent eum comitatz , eó quia vi«

sïad; TA

tis fructus fuerunt querele : Dabit 'Domi-

derint eum. morbos depellentem, deemo-

"us ve[peré carnes edere , & mane panes in

nes abigentem, febres extinguentem, vilum

feturitates inyuriis laceffitum beneficum Nu«

cecis reftituentem , greffum claudis imper-

tientem, mortuos ad vitam revocantem, ac

ä

men profufa largítione querulis, & calum.

niatoribus obíonia impertitur: fiquidem

neceffitatibus omnium profufa opitulantem

fub velpere afcendit coturnix adeo multi-

beneficientià, nonnifi zegré à tam munifico

plex, ut caflra obtegeret ; — mané itidem

beneficiorum largitore fejungi patiebanturz

rofcidus imber horis antelucanis,folis pre-

cümque ad quinque millia virorum exctee

veniens ortum . tentoria, & caílra omnia

viffet multitudo Chrifti pediffequa , cibo-

l

priàs imbuebat ,. eisque diurnum fuppedi-

rümque premeretur inopiá; neque effent in

tabat panem , quàm folis illu(trarentur ra-

eremo folitudinis hofpitia , nulle tabernz ,

dijs ;

appatebat íiquidem manna minu-

neccauponz; quinque panes multiplicavit;

li

€1,

tifimum & celo delapfum in diurnum ob-

geminósque pifces impertita adeo incremen-

Íonium, ut non liceret plus delapfi & coelo

tavit benediclione, ut non folüm reficien«

edulij colligere, quàm natura exigeret die

dis populis fufficerent, veràüm & plures fu-

H

illa, quà mané colligebatur Exodi re.

perfuerint reliquie; quas poftquam turbae

*

lile esi panis, quem Dominut dedit vobis ad

accumbentes in deferto fuerunt exfaturatz,

vefcendum.

Colligat unusquisqu&lex . eo ,

juffit, colligi, eó quia beneficus Magifter ob-

L;b" 2 pt:.

quantum fuficit ad vefcendum , Gomor p

-Br

Íonia dilargiri , voluit, non perdere : ColJe- Jean, «.

fingula capita,

Mif a, *

gerunt , & impleverunt. duodecim copbinos

$9.

Erat/Gomor brevis menfura tantum

fragmentorum ex quinque pantbus bordea-

capiens obfonij, quantum natura exige-

€615 ; qua ]uperfacmnt bis , qui manducae

t

ret die una,

Verüm fi ca(tra non manna

verant. Pulchré notat Evangelila fuper«

D

tantüm, feu pane; fed etiam coturnicibus

ftiteshasreliquias, fragmenta fuiffe panum;

V

rcfetta-erant , curtantum panis liceret ma-

& non pifcium : fed fi bencficio impertitze

né duntaxat fumere, quantum fufficeret ad

pi

benediclionis 2qué panes, ac pifces in-

K

diurnam corporis refectionem :

& deco-

crementa fubjére, cur reliquiae non fuper-

türnicibus poffet quisque quantum vellet ,

fuerunt ex pifcibus, cum ex multiplicatis

fumere ?

Cur fi preícribitur quantitas

panibus difcipuli duodecim expleverint co-

diurni panis, cohibetürque intra limites

.

non carnes coturnicum eti-

phinos? fi pifcis pifcem peperit , perinde

1

frugalitatis

?

ac panis panem incrementavit, cur fra«

am taxantur ? cum prefertim

ifte ad

gmenta hujus fuperfunt , & nullz inveniun-

lautitiem , & gulz illicia capiantur, & pa-

tuür pifcium reliquie, Recté ait Evangelifla.

l

nis ad neceffariam fumatur virium refectio-

f

Accepit panes ,. 65 diffribuit . difeumbenti. Jo49. ,

nem ? Si mannz, fey pani menfura ftatui-

óus : cüm poltea loquens de pifcibus ad-

tur, cur & coturnicibus quantitas non prz-

dat, &'ex pifeibus, quantum volebant. Am

,I

p«

fcribitur ?

n

nimirum quia manna, feu pa-

ideó nulle fuperfuerunt pifcium reliquiz,

nis non ad appetitüs votum, non ad gule

quia hujus obfonij cupedijs , accumbentes

illicium;, fed ad deficientis naturze ufum, ad

in deferto turbz non nature confulvére

u

labentiüm virium refectionem é fummo

neceffitati , fed gule , & appetitüs in-

coeio pluit :

fecus coturnices non ad na-

;

dulíere cupiditati ? — panis enim, quia

Ü

ture inittuntur indigentiam , íed a1d. gulg:

natur& infg;yiebat indigentig no

n pro ap«

petitüs

e

[

Á

Gulz delicix fugicädæ,moritu-ræfca&itati praludunt; s3or

; "itüsarbitrio , fed pro neceffitatis modo

moderata obíoniorum ingeftio (tomachum

uj

impertitur , pifces veró , quia luxutiantis

gravaverat ; noílris veró temporibus valen.

gula concedebantur cupiditati , & (umebant

tiória quzruntur pharmaca!, quia graviora

propterea ex pi/cibus quantum wolebant ,

funt, quibus premimur , & opprimimur

ideo nulle piícium íuperfuére reliqui ,

obíonia : fercula nonnift adultera , & arte

quia appetituiexplendo , nulle obfoniorum

corrupta guítanda exhibentur palato ? imà&

videntur cupediz fufficere,

& varijs mixta titillamentis inter fe fe pug-

| fnonx

Ót.

Tametfi Numinis omnipotentia

nantibus , «itiusque naturam veéfcentium

-

panes duntaxat ;. fed & pifces incrementáf-

.

expugnantibus,

fet

?

& plura fuperfüerint multiplicate

, Cüm primüm ceepit cibus in culinis ap-

6t .

annonz fragmenta , nullz tamen aucli pi-

parari.non ad famis fedandos ftimulos , fed

Ícium obfonij fuperfuére reliquiz, quafiin

ad gula irriranduim appetitum $ varig ac«

explendo appetitu INuminis potentia de-

ceflerunt egritudines hucmani corporis tor-

fuiflet , quz in reficienda natura (uperflus

tores: ille fexcenta excogitatae conditurae

entem voluit fupere(fe panis meníuram ;

ad folam voluptatis ,. palatíque proritatio-

voluit enim Deus panes utpote ad labentium

nem, gulaque illicium , nonnifiincommoe

virium reílaurationem neceflarios ,

& ad

da fecum trahunt -

L

e.

ferculorum enim coe

naturz tefectionem requi(itos abundé fup-

piam capitis gravedo confequitur , mentís

6t

peditarejpifces veró quia ad famis expul(io-

preffio ; naturze oppreffio , & inde dolo«'

nem non Íolent accerfiti , fed ad gula ex*

res , infirmitates , & mors ipfa prematus

plendam cupiditatem , quz cum nullis un»

fà , GL accelerata ; cüm proximior femper

quam plene expleatur obíoniorum ferculis ,

foleat effe ventris mancipijs, ac gula in-

ideo de pifcium delicijs nullz fuperfuére re-

dulgentibus. GCorpora cumlabore, &fru-

liquiz , cüm de panis neceffaria refectione

galitate vigeant ,

humorum exundantià

tot fuperfuerint fragmenta , qua collecta

torpent ; X mens Aipfa hebe(ícit , ut notat

duodecim valuerint cophinos explere : ni-

D. Leo- Magnus,

Quotidiano experimen-

Sermex.4 —

mirum Numinis providentia nullibi homi-

£0 probatur pot&s fatietate aciem mentis ob-

j2 jtion,

mibus deeít , & quz neceffaria ad reficien-

tundi, ciborum nimietate vigorem cordi be-

dam naturam funt, vult etiam in defertis

betari , ita utdeleflatio edendi etiam corpoe

"

k

abundare ; non ita quz delicijs duntaxat gu*

rum contraria fit [aluti.

le famulantur.

Natura exigentia exiguo

Obíoniorum delicie , ferchlorümque.

PA

l]

?

contenta eft obfonio ; cüm explenda appee«

cupedig , quibus indulget gula, egritudi-

titüs ambitioni nullae fufficiant ciborum des

num funt fomenta , morborum conceptae

licie, nec ferculorum copiz,

€2,

cula , & arma quibus Libitina nos ante.

Idque caufz , cur conqueratur ;

Gde-

fenectam interimit,

Deceflerat Dives ille

leárque Clemens Alexandrinus ,, quàd ho-

evangelicus, qui quotidie epulabatur fplen

mines , cum paucis poffent naturz fatista"

didé; decefferat,, & mendicus Lazarus ," eo

cere exigentie , velinr congeltis obíonijs

tamen difcrimine, ut Evangeliíta utriusque

hi

mortem defcribens afferat , Lazarum men-

nature vires potiüis opprimere , quàm refi-

cere ; aitipfe. — Multiplici nefcio , quà va-

dicum nonni(i ex fpeciali decreto , ut pree»

JHl f

| MAZ0g.CAD.Te

ná gloria frugalem , $ moderatum villum.s

mium enanciíceretur pannoíz fuz pauperta«

Abiureut , £5 transinarinas efcas anxió per-

tis mortalitatem exuiffe 5

cum Divitem .

quiraut ,. Muragnas , & Meandri angtillas ,

ipfe egritudines traxerint ad. fepulchrum. fj 6;

&5 qurin Melo (uat,bados , && qui in Scyatbo

Fallum eii , ut suoreretur mendicus . i ,

enugtles.

Z'elori contbas ,. 68 Abidena.s

mirum factum eít , feu fpecialiter flatutum; ,

efirea. , nec Meuars , quafunt in Ltpara.s

ut mendicus non tam urgente morbo , quàm

Et licét tot exotica ob-

pracermitteutes,

exigente merito moreretur ,' & preemio do-

fonia ad unjus gulz coacerventur delicias ,

naretut , faclum efl , ut morereiur imendi-

naturz tamen plurimum adferunt nocu-

€ut , dicitur mors facta, feu Ipecialiter fta-

menti , & quamvis corporis cenfeantur

tuta ; cum tamen deí/cribeas Evangelifta

infetvire nutritioni , corporis adverfantur

mortem divitis, dicat fimpliciter , smorrmus

incolumitati ; nimijs enim delicijs , gulz«

efl autem & Dives, Ícilicecnon fadlum, ut

que illecebris fartum corpus morbos accer-

morererut , fed mortuus eít ; quia opus

ífit , quibus expeditiüs fepulchrum petit :

non fuit mortem accerfere Divitis ; quia .

fatis erat , fi vel ipfía ciborum indigentia

cum delicijs indulfifet gule , fuiffétque

Jut fs

mortis nobis memoriam refricaret, (ed fu-

quotidié epulatus fplendidé , prematuram

perflua delicatiorum efculentorum ingeftio*

ipfe fibi mortem fuperfluarum ingeftione.

ne proximiores ad eam accedimus.

Olim

cupediaram , crudísque humoribus in fto»

medicina paucioribus comprehenía przcep-

macho , totóque corpore ftabulantibus ac«

i

tis ,ideo iliadem excludebar remediorum ,

cerfivit. :

quia natura paucis contenta nondum fuper-

Dives altà nive con(epulto vino calores

6j

fluis ciborum delicijs enetvata fuerat: fa-

ferventioris eftatiseludebat ; varijs, diftin.

tis tuncerat, fifimplici morbo fimplex oc-

&isque fercalis appetitum proritabat ; ad

eurreret pharmacum , quia nondum tota

numerum , non fine palafira veluti n tri«

umpho ab exercitu famulerum ferebantug

fs fe gul& voluptas effuderat, nec tam im*

*

Pp j

fil':

-—

302

Diiïertätïo XIV,

ï

t

fercula, | ut non tam ccena vjderetur inftrui ,

delicijs circumfufus perizet ; eà conditione

ji

quàm fcena conítrui, quàÍape mutatà locus

in paradifo conftituitur voluptatum , ut fi

cedebatür bellarijs , quibus veluti cataftro,

ab arbore abíflineat fcientig boni , & mali

Eul 16 är

phe gul& claudebatur fpe&taculum, — Secus

incolumis fit fervandus, & nunquam à flatu

[:

quia mendicus nec gule indulferat ,. nec (ti-

dejiciendus felicitatist fiatautem mortiob*

€0

mulos mordentis famis valuit de micis é

noxius , fi gulz indulgeat ; fructüque illo

K

menía Divitis cadentibus coércere, non mor-

vefcatur, /m quocunque die comederá excoy Genef, 2

, uT, o

bi violentiá , fed proemij exigenatià & rnore

morte so»orterit.

Sed fuadente ferpente in-

)v

J"

talibus eum rapuit. Fawm eff , ut more-

temperantiam , & alliciente ad gula indul-

al

retur mendicus , quafi inter extrema inopiz

gendum , fructum comedit ,. & cum fructu

fe

anguítias, famísque tormenta diu adhuc vi-

mortem deglutivit ; quam & in pofteros

xiffet ; nifi preemium ad eternam eum vo-

transfudit: & ficut temperantia mors eft vi«

Pl'

H

&prim. 124. cáffet beatitatem 5 pulchré S, Chryfologus.

tiorum , & vitavirtutum 5 ita gulz indule

Iu

Dives vuBabat epulas , [anie pauper anbe-

gentia mors eft virtutum , G vita vitiorum;

di

labat. Divitem fic extulit purpura ad fu-

mórsque hominis: quid enim eft heluatio 5

EF;'J?, 96 r

H

perbiam ,. byffu ad luxum ,| unguenta ad

ciborum ingeftio , ferculorum immodica in

n

marcorem , [ublimitas ad vuinam.s.

ftomachum demiffa congeries, quàm vitios

(

&6.

Videbatur mendicus Lazarus fame tabi-

rum vigor , virtutum languor , luxuriz nere

4

dus , inedid abíumptus, jejuno ftomacho

y

vus , caítitatis interitus , corporis eegritudoy

[]

pallidus , ut quàm citiffimé cenferetur viri,

mentis hebetudo , membrorum macies , n«

bus deficere, acemori; cüm é converfo Di-

p/7

fidizee vitee , falutis naufragium , dolorum

ves delicatioribus fartus ferculis , pretiofiori

-«onceptaculum , matrix egritudinum , rae

P(:

inadidus vino, colore vividus, actoto cor-

dix morborum omnium , & mortis acceles

pore vegetus videretur mortem ipfam ride-

ratio? hinc Deus, quó vitz Protoparentum

MT

re5cumartificiofa equé, ac fubtilis purpura

confuleret, à cibo monuit, ut abílinerent ;

eum ab aftibus defenderet ; & byílus con-

fed cacodoemon ; quem jamdudum invidia

tra hyemis algores fomentis muniret.

Sed

torquebat, ob tantam Protoplaítorum feli-

ïä

. citius Diviti epulae morbosaccerfiverunt , &

citatem interra ; longéque majorem olim in

fercula mortem vocárunt ; quàm mendico fa-

coelo futuram, cujus ipfe poffeffione fuerat

if

mes,. . Putrefcebant enim in ventre Divitis

deturbatus; ferpentem , animalfagax , ine

Ti

epulz , pugnabantcontraria inter fe fe obfo-

greffüs , quo à ftatuillo deijcerentur Proto»

mia, malé digerebantur , qua in gulz de-

parentes felicitatis , fieréntque interitui ob.

Q

licias in ftomachum demittebantur ; & ex.

noxij , efum ijsdem fuafit pomi vetiti ; & cum

L

ciborum diffidio noxia emergebant zgritu-

voluptate eos fauciavit , ut loquitur S. Ba- Oraz, ge

p

- dines , ut velipfa vite fomenta in mortis de-

filius Seleucienfis.

Nimirum ut effent ho*

X

mines interitui obnoxij noxiam gula vo*

generarent auxilia potus enim nivium friv

n

giditate delufus ftomachi extinguebat calo-

luptatem eis Doemon fuafit,. & in ipfo cibo

u

rém , G piícium , aviümque discrepantia

lethali vulnere eos irteremit,

G

genera ftomachum expugnabant; ventrém-

Non eft igitur ftudiosé ciborum lauti-

68.

que pregravabant , ut gula delicize plus in

ties quaerenda, cüm ex ipfa nonnifi malorum

Divitis [zvierint fanitatem ; quàm in mendi-

congeries in homines derivet : ferculorum

l

co ftimuli mordentis famis,

Recté igitur

cupediz non vanidz tantüm funt ; fed & per-

I

Evangelifta mortem defcribens Lazari men-

niciofze , morbos enim parturiunt , & eà

W

dici ait : Faflwm eff , ut moreretur mendi-

majores, quó plura fubeunt ipfa incrementa;

e

in

€u£ , quia non tam vi morbi , quàm merito-

sintque propterea morbi , & omnia corpotis

&(

preemij mortalitatem exuit : & de Divitis

incommoda voluptatis , guleque deliciarum

YX

morte ait: Mortuus esi autem , €9 Dives,

vectigalia. David toto prolixi itineristeme

H

. quianon fame , fed ciborum ingeftione ; po*

pore Hebraos nulla zgritudine laboráfle,fed

n

tüsque nimia fatietate vitam extinxit ; nec

incolumes perduráfle in laboribus, quos ex

W

opus fuit , ut mors divitis fpeciali ftatuere-

itinere fubjerant, refert.

INon erat intri- P[al, 104,

tur decreto, ficut mors Lazari, cumDives

bubus eorum infirmus ,. feu ut expendit Eu-

ciborum cupedijs ipfe (ibi mortem intulerit:

thimius , aliquem eorum «grotá[fe nunquam

4|

utautem vita defungeretur Mendicus , acciri

traditur , & quamvis falus proficifcentis

Ent ;,4. 96- ti(

tnorbus nondebuerat , quia inediaipfa egri-

populi fpeciali Numinis providentiz tribus

t ü,!;(a

2

"J

jlis, &

tudines arcebat , noxiósque humores abíu-

endafit; fitamen caufa naturalis, & fecun-

T U

mebat; ideóque ut heluo mortem oppete-

da hujus incolumitatis perveftigemus , hac

'Mfïs'.'

4l

fet , nullum erat ftudium fpeciale adhiben-

non alia cenfetur fuiffe ; quàm in victu frugae

dum , cüm edacitas ipfa vitee venenum fue-

litas , in ferculis temperantia ; in gule deli*

rit, & egritudinum caufa,

cijs coércitio ; ut videtur , & ipfe David ,

*

Plurimum habet cum morte affinitatis,

innuere addens ; Pane celi faturavir eos *

& cognatiouis gulz indulgentia, cüm fit e-

Manna fÍcilicet , populo illi in deferto fapie-

dacitas omnium fermé zgritudinum putidif-

bat, & folo panejcorpora reficiebat , vires

ex itineris labore detritas reftaurabat , & z-

fimus fons,& officina; in qua dolores cudun-

tur, febres zítuantes accenduntur , morbi

gritudinibus obviabat : tametfi coelum iti-

edita*

ompes-accerrlunlmr,' Hinc ne primus homo

ncvramvi tunc populo «opioías fupp

Iet

Gulz delicie fugienda,moriturz caftitati prludunt,

303

deviant , juflicia fubvertuntur.

Mentem

tetelcas, de ijsdem tatmien tantum duntaxat

licebat colligere , quantum naturz diurnus

evertunt fercula , nifi ab ipis mensavertatur ;

Exod, 16,

ufus abfumeret , & ideo fola temperantia

proinde non íludiosé effe ciborum delicias

omnem valuit egritudinem impedire : hinc

quærendas velipfa nos voluit naturá edoce-

etiam D. Paulus ut confuleret Timothei in-

fe,cüm nonmfä feido fine volue:'it delicías

columitati , eó quia neceflarius effet tunc

omnesgüls, efcásque pretiofas concludi , ut

Gemf.

Eccle(ig , prae caeteris fobrietatem corüendat

præclarn notat D. Chryfoftomus, i inqu. lenS? Hopjl , i

$. 40 Yimoet,

Efca ipfa fine tam abjecio clamat , ne fim'ut Epift, ad

Sobrius effo, quafi ad !enecïam vitam protta-

n d

l

here non valeat , qui ferculorum eft delicijs

deliciarum amatores , nam nifi zl/d boc jïnu T"WW'

addictus; & fuperfluorum ciborum ingeftio-

def ineret , neque in. permnem corporss iO«

dicam UEVIEYEHYV, etiam invicem nos lp,fOI U0a

nc ftomachum imp!et , & ventrem aggravat :

przcipua enim radix , ex qua in corpore hu-

9 AYOU E.

Nileft ,' quód magis hominem

mano omnes pullulant egritudines , ferculo-

inficiat , ventrem aggtavet, mentem retune

rum fi dixeriseffe indulgentiam, ac gulzavi-

dat, totámquenaturam deptavet , ac adulte-

ditatem, te na.que latum ünguem à vero et-

ret , quàm ferculorum nimietas ; helvationi

Epiff, 96,

rare , non finet Seneca , qui ícribit,

AMijes

jui inhiant, non ftimulos famiscompelcere

m/)ziwr ex aruditatibus , quam ex fame ma.

fatagunt » fed brutorum intlar agunt , &X ob-

£165,

Inde incerti labentium pedes , &8 feme

brutefícentes ventrem 1mplent, & mentem

per qualis in ipfa ebrietate titubatto,

Inde.»

evacuant , haut fecusac prodigus ille evangee

iutotaravuteso bumor admiffua , d:/t'emu:que

licus , qui eupiebar implere ventrem de fil. 1 tj;

quu , quas porci manducabant.

venter , daum smalé affuefcir plus CAptre ) qtmm

7*«

Fäï erat.

Tude fuffufiolursda bilis , decolor

Piures ciborum lenociniis eblandiuntue

vultus , tabésque 1nfe putrefcentiumLo,

corpon quod blanditijs , ac illicijs deliniturm

&g.

&

Ferculorum varimodz conditurz , fto.

magis efferatur; cateta fera blanditijs; ci-

snachi nimia repletio , venttis gravedo , gulae

bí exhibitione mitefcunt , ac cicurantur ; &

deliciz , ægrgtudmes ; morbósque lethales

hominis corpus ciborum illecebris ; quavis

bumano accerfunt in corpore ; infaufté con-

ferà fit nocentius, magisque fevit : fciteS

ditur , quod nimía comeditur aviditate ; dum

Nilusorat.de gula : Leonem; fidemulceas ,

ingefti ferculi fapor guftum titillat, cibi ni-

eum baud varó cicurabis ; at fiventrem deli»

nias truculentiorem eum vreddes.

Ferze ob-

mietas ftomachum gravat ; & quia , quz avi-

dé lufcert fercula , coquere nequit , foedé

fonij delinite delicijs feras exuunt ; fed ho«

gue:

corrumpit ; & corruptus cibus egritudinem

minis corpus feram indüit , fevitque in ani»

gignit , qui probeco&tus , vires reftauráffet,

mam: huc pertiner , quod fcribit S, Ifidorus £ s- "e?æ

Qtdd, FO

& (anitatem attuliffet ;

hmc Clemens Ale-

Pelufiota.

Si delicatis epulis ,64 luxu diffen-

237.

xandrinus ex Annphams fententia ; fontem

dere corpus tuum velis sufeus ipfum contra

oninium in hominibus zgritudinum , cibo-

animam armabu , Grefratiarium veddes.

/

2e

rum ait effe varietatem , & nimietatem : ait

Ferculorum cupediz in arma vertute

-

Clemens : zntiphanes Ueim Medicus , vel

tur ,cum in fanguinem convertuntur ; fera«

0l

unam banc dicit eff? morborum caufam , ei-

les belli faces fuccendunt , quando concupie

borum vartetatem.

Imó non folüm corpus

Ícentiam incendunt ;

gladios acuunt cum

ledunt,ied & ment P**n,un-mumque inficiunt,

€arnis ftimulos excitant $. vulnera infligunt ;

nobis communes fount cum brutis ciborum

cum prava defideria figunt 5 & necem infe-

voluptates, qua fi nimiz fuerint, hominem

runt , quando confeníum ferunt.

Fugien.

in brotorum cenfum referunt; & quo major

da funt gulz deliciz , abjiciendz ferculorum

à ciborum fuggeftione voluptas fumitur , eó

cupediz , ne ipfz nos interimant, ne deglu«

vehementiüs brurales motus in nobis infur«

tiendam nobis exhibeant necem; avertamus

gunt,

nosà quovis efculentor& exceffu; ne nos efcu«

Yi

Hincà flatu etnam hominis deijcitur ho-

lenta evertant, ut mouet Ifidorus Pelufiota,

inquiens : $$ :e ad Deum abiturum effe ex - Lib. tt. JP'F-

mo, fifroepum non injiciat gulz voluptati-

bus: incipitenim non effe fuus, qui obíonio

peclas ,. confilijs magis obtempera , gulaaue

346

Pf I

non utitur , fed eorum copià abutitur : & qui

rabsem extzngue voluptatum ignículos con«

avidiüs cahces ficcat , propriam videtur fa*

[opiens , quorum immodicus ufus. bo«

Epiff. 06.

tionem , mentémque exficcare , quia ut fcité

tnines ad futuras flammas

De d'f"l*lm- S. Laurentius Juflinianus : Ubi eff crapula ,

trAnsmittite

Mönajr, c' räfägf

EL

eþsw* , inteliéius obtunditur , confilia

EY

£

i

*e»ï;

—

DIS*«

EH 04 H

D UEDES)

m E aue P eessue Ra um a r um P t

—

*Qz

e

"

CO6DcO DO COCPEDCPEDEOCDOD C OO ODEDEP CR C CENGB E CECID

DISSERTATIO XV.-

Manuum ta&us, jocique mulierum pro-

cacium occulto fafcino caftitatem tOxicant, . Is

fapit, qui hac luxuriz fugit lenocinia interitui caftitatis

pr:æludþmia.

S. L.

Adeo delicatus eft flos caflitatis , :ut' folo lemocinantis mulz'&rif taia

i'

lethaliter ledatur , arefcat , & corrumpatur ; ideäquefagiendq ta&qüm,

. jocorámque ifcrimina,

üb- Iil M

|- du.virpin,

I

ä.ï—;

"

On gule tantüm inhian» amore, quocaflitas cinérefcit. Proinde ia

U

1)

7

3

tis ferculorum cupedijs

hoc coércendo tactáüs fenfu fumma eft cura

W! à

N

m

-

N

o

35

declinanda funt pericu.

adhibenda , eó quia obviz ubíque nobis ve«

n

W

n

s.

la5 verüm etiam tactu-

niantoccafiones contrahendilethales hos af-

4-

EN

]

^

d

A

um , jocotümque leno-

flatus , & delabendi non fine detrimento ;

ZA

X"S

ER

cinantium funt difcrimi,

imó & cum interitu -cafítitatis,

N

:

»

,

a AO

s

MR

CO

f

g m m

OE

d

na toto nifu fugienda.

'Cenfent plerique , 'nullum ineife ho-

3.

Delicatiffimus eít flos

mini vehementiorem fenfum , nullum ad li«

callitatis, non halitu tantüm inficitur , vifu

bidinem tactu proniorem z fiquidem eft ta«

marcefcit , fed etiam ta&u interimitur: li.

&us, qui adhibetur inter períonas diverfi

lia caítitatis pomisin hoc parianturt Gomor-

fexus, quafi leno libidinis, imó & (cintilla

qu& flammam excitat luxuriz , cujus ze(tu

rzis, quia folo & ipfa [cinerefiunt attactu;

imó adeó funt tenella, & delicata , ut mec

Íflos exficcatur pudicitim ; & tametfi leve

Zïz. yii

quidpiam initio videatur , emergit tamen

virgiü,

vepreti fpineafh patiantur punctionem tefte

D. Bernardo ferm. 4$. ia cant. ubi loquens

séque voluptasaccendit , vegetiórque infur«

de lilio ait ; Nec vel levtffmam fpiua fusti-

git contra caftitatem, cujus candorem, vel -

net ullatenus puntlionem floris teneritudo i

tetro infufcat fumo , vel lethali corrumpit

flamma.

Perinde, ac praefidiarius in arce

féd mox ut modicé premitur , perforatur : &

fles caítitatis folo lenocinantis mulierisatta.

miles ; fi Praicctus legionis liberum ei in-

€&u lethaliter vulneratur , arefcit , & cor*

greffum in alicujus edes permittat , illicbel-

rumpitur ;. imó velleviffimà compreffione

lica fuaiftrumenta gladios prefertim, fclop-

j ' Mdf;b, zy.;

nitor infufcatur candoris , & decor conftup-

'pum , & aliaidgenus imponit ; & tametfi

ratur pulchritudinis : & quia nunquam ef*

ad negotia egreffus foris videatur per cam-

florefcit fecurus , ejus incolumitati confu-

pos divagati , poteflate tamen intuseft, eà

$

luitnatura, cüm fentibus communivit: ar«

quia armorum acetvo ea in domo pofito il«

lam fecit fui juris : ita voluptas vitiorum

cere fiquidem fpinis manum voluit , ne tactu

K

devenuítaretur.:

velud legione munitá, fi perfenfus animum

2.

E(t ta&tus fenfuum omnium infimus ad

ingrediatur , G in oculis lanceam , in au«

foecem turpioris materize ,colluvionem fpur-

dito galeam , in manibus fcutum potis fit

citiarum proximiüs accedens , remotiüisque

defigere ;; quamvis procul à corpore cen«

'Tlres enim

ab animi dignitate abfcedens,

featur abeffe flagitium , fcehisque volupta«

fenfus D. Dregorius Nyffenus pra cateris

tis; cum tamen libido fua in fenfibus illis

arma fixetit ,

veluti in 2edium veftibulo

vocat belluinos , ac pecudum proprios , Ta-

&um , Guítum , Odoratum , eà quia im-

non diu aberit, & intus fcelus graffabitur.

4

penfiüs volvantur in coeno turpiorum volup-

Solent , qui parum funt foliciti de pu«

æm 0.27'

tatum , àquibus propterea fugere debemus,

doris cuítodia , fenfuümque coércitione, -

noníecus ac à putri, malíque olente cadave-

plures pretexere excufationes neceffitudinis,

re , peftiferos exhalante halitus , quibus in-

confuetudinis; imó & purz, cafteque in.

tentionis

*

LÀ

fed latet fub herba virore fer«

ficit, quos afficit : fi enim voluptas tactüs

hominem afflaverit , hic incipit zeftu libidi-

pentis venenum 3. inde enim profiliunt no-

nis ardere , acfurere, Gtimpudico deperire

citurae lajxitates » Íenfuum liberiores afpes

US;

AE "I L T

Tactus;& joci cum mulieribus Exgïcüdï,ui'baüitäti cxït'ialcä;"yä;

&us, incäutacdlloqdïa,äüüä!evïores; &

muliere curiofo afpiceretur intuitu, &

inde fequuntur tactusimpuriores,& qusedam

contactu palparetur liberiori ? quia puel-

hilaritudines , quibus exuto pudore tota

lis voluit ede documento , quo omninà

etiam deponitur verecundia : & qui rubore

abftinerent à curiofa oculorum divagaeia-

fuffufus ad 1olam mulierum confueverat

ne, G multó magis à confuetudine cums

horrere preíentiam ; nunc poft negiectam

viris , manuümque contactu : tamet(iPhi-

modefítiam ,jam vultu conftanti lafcivientes

nees Angelus fuerit , quia tamen fpeciems

oculos in nudatum foeminz pectus dirigit ,

affumpferat humani corporis , non paffug

blandóque intus operante veneno , glifcen-

fuit fe à muliere tangi , imó G ab ipía vi-

te luxuriz zítu ad tactus etiam delabitur

deri renuit : recufavit manibus tangi mu-

impudicos, & experitur fe priüs damna

liebribus, ut abfconderetur : & licet hec

pad , quàm periculum fenferit : , oculus

interpretatio textüs quoddam potiüs videa-

enim rationis incipit fenfim (ine fenfu caliga-

tur fapere Rabinorum delirium: zqué tae

re , dein obczcati , pravisque cogitationi-

men morum adaptatur inftru&ioni,

busexagitari , G accedente confenfu totali-

Magdalena poft Magiflri funera aue

F*

ter claudi, quo pracepsin fcelusruat anima;

dax , & imperterrita /[quem jacentem non re«

qua licét coelo nata, na&ta tamen luxuriz

peterat in fepulchro , güzrit pet arva , &

lenocinium immemor Dei, & fui, finit -fe

patentes campos : fpiculo amoris faucia

flamma concupi(centize comburi , & incen-

pharmacum quazrit ; & qveem verus amor

dio abforberi.

quafivit , perfeverántia *andem invenit ;

:.

Flos caílitatis ex contactu, vel arefcit ,

& quz dolens madidis lachrymarum imbre

oculis lementabatur qvzrens occifum 5 vic-

de

*

*

vel corrumpitur , cüm vel folo etiam afpe-

étu contaminetur fmonente Tertulliano , qui

torem de triumphata morte afpicit redivi«

Zib. de^e,

4

dan. irgin,

4

it: Ormni publicatio virginis bona flupri

vum , & prz gaudio gelliens;antiquo jure

p4lfo est : quia oculi , fi virginem adfpiciant,

fibi debita veftigia humi proftrata exambit

.'4.90'3:

.

L

eam conftuprant, sitque propterea folus a-

deoículari

quam tamen Chriítus non ab

fpe&tus , quedam virginitatis proftitutio : ad

ofculo tantüm , íed à quovis etiam tactu

aípeétus fequuntur incauta colloquia, quo-

exclufit.

Noli tie tangere 5 nondum enim

g.2 9

rum pediffequi funt geftus à modeftia aber-

a(cendi ad Patrem meum , qua(i diceret 5.

rantes, G plerümque etiam tactus impudi-

tametfi :de vidla morte triumphos attule-

)

citiam olentes; necampliüsvirgo eft , cujus

rim , quia tamen nondum afcendi ad Pat,

afpectus fcintillas emittunt luxurig , aures

rem meum , quia adhuc terris immoror s

impudicitijs confpurcantur ; & ta&tus flam-

inter mortales veríor ; non finam meà mue

mas impuro adjiciunt igni : neque obítat ,

liere tangi,

quód puella nunquam fola colloquia, foleat

Sed (1i Thom incredulitati , ac Difcis

* o

cum viris mifcere, quiautrecté D. Ambro-

puli imbecillitati fulciendae tangendas nom

ä

Xib. 3. de

fius, Deperdita estverecundia , fi puella li-

negavit vulnerum cicatrices ; cur nunc vee

|wirgin,

beri permittantur efetlus , & prziertim ut

ftigia cafto Magdalene amori , ac fincerze

|

$i li-

ait S. Cyprianus de Habit. Virgin.

denegat devotioni ? Difcipulo incredulo ,

'l

berius evagari virgines velint : effe euim.,

vel faltem ancipiti dicit,

Affer manum.»

J080.4 V.

tunc virgines definunt , furtivo dedecore cor-

tuam , & mitte in latus meum ; & telpu-

:

&upte ; quia fpectantium oculi liberiüseva-

ens pia Magdalenz obfequia , omnem il«

ganti puella decus fubfurantur caftitatis :

lius arcet tacdtum ,. Noli me tangere : re-

hinc etiam Chriftus virgines exclufit, qua-

Ípuit pie mulieris officia , qui totius ma-

-Ma:*b. 25*

rum libertasei innotuerat , quásque domum

nus tactum non prohibuit Diícipulo : Nid

i

egreífas agnoverat liberibs divagari repo*

mirum etiam extra Crucis cathedrzm Ma-

s

fuítque propterea illis Nefcio vos.

LO

gifter nobilis fuos voluit edecere Difcipué

Hofpitio exceperat Rahab duos explo-

los , cum mulieris ta&um in corpore íuo

ratores , quorum alterum unum fuiffe ex

tametfi gloriofo mode(té recufaverit : quam-

Angelicis choris plures cenfent Rabinorum ;

diu inter homines degeret , non permifit,

€ó quia ubi vulgatus textus habet : Zvens

fe à muliere quantumvis pia ,' caftóque

suulier viros ab[condit , in textu hebraico

amore flaprante tangi : huc fpeCtant verba

legitur : 4ccepit duos viros ,. €$ abfcondit

S. Gregorij.

OflenZitur , quód. Marias

Homst,

ä

eum , G quia unum duntaxat ex duobus

714

Ampletii voluit eju wefiigia , quem recoge

«

receptis ^ exploratoribus mulier abícon.

nouit , fed cur tangi non. debeat , vatio

derat , inferunt alterum utpote Ángelum fe

quoque additur , cum fubjungitur * Non-

non exhibuiffe fpe&abilem , ut prafertim

um enim afcendi 44 Patrem meum.

o

Rabbi Salomon apud Abulen(em , & apud

quàm utile , ac neceffarium documertum t

Lyram: Pbinees erat Angelus. in corpore s

cum ageretur de Difripuli imbecillitate

4

h

'ädfl.,zh

bumano , ideóque poterat flave coram bo-

corroboranda,de illrus incredulitate corri-

qninibus , 65 non videri ab eis * ideóque s

LÀ

genda vulnera offert totius manüs contactu

non fuit abfconditus à muliere

LÀ

atfi Phi-

palpanda, & contrectanda , quà fuisvulnes

necs tametfi Angelus fpeciem affumpferat

ribus infirmitati mederetur Dífcipuli : cüm

humani corporis , G quidem ad omnem

veró agitur de muliere etiam cafto flagrante

conficti elegantiam , quid prohibuit, neà

amore , &

prona im terram glpieat,(:;'v-eüi-j

Verani de Affeclibus Iom, I1,

Q3

g

306.'

Differtatio XV.

ii

gia exofculari catf arcet à fe , nullámque

di., niü;quéd pulyétés (iné:; adic taman

üt

ejus permittit tadtum , prohibérque mulie-

ex folo contactu aqua purz, purique pulve-

rem ad fe accedere ,. ta&lümque coércet :

,pn'

ris turpitudo oritur luti. — Hinc Apofítolus

[

Noli me tangere , quoinde di(cerent homi-

ut ab hoc nosarceret luto fcripfit.

Banumq

1, 42 Co- 7

Gmi d

nes ad lapfum proni, fugienda omninó effe

eff bomini mulieremnon tangerez. qux verba

f

illecebrofa mulierum obfequia ; vitandos

expendens S. Hieronymus ,acuté ad rem no-

n'nt&, 7.

omninó effe tactus , cüm Magifter Chriftus

Te

flram ea premit iz Apologia ad Pamachium,

.

Epift. o.

d

quamvisin corpore jam glorio(o, quia adhuc

inquiens

*

44nimadvertenda. efl Apoffoli

fo

inter homines verfaretur , etiam pia devota

prudentia ; non. dixit , bonum &f bomin£

. gnulierjs declinaverit officia,

uxorem uon babere , fed bonum eff mulie-

Gmí N

D

FL

Thome íe tangendum exhibuit , ut

rem non tangeres. quafi & én tallu ejus pe-

p

ejus abigeret incredulitatem ;; Magdalenam

riculum fit , quafi quisllam tetigerit , non.s

I

refpuit, ut nos doceretcaítitatem; Thomz

evadat, Quia nimirum perinde eft mulie-

1j

fc palpabilem exhibuit , ut illi gratiam im-

rem ftimuloconcupifcentiz tangere , ac foe-

pertiret , Magdalenam à fe abegit, ut nos

do lapfu virtutem corrumpere caftitatis ,&

animam turpilfimé feedare,

i

inflrueret , docerétque foemineos ta&tus fem-

pet cavere ; pulchré Chryfologus ait : J//ud

Noverat id pudiciffimus in JEgypto]o-

Db

Scm. 76.

114

üt

de figura eff , boc de fexu : illud de divina. s

feph , qui propterea pallium , quod laíci*

gratia, boc de bumananatura, | Chrifti pu-

viens mulier tetigerat , illicó dimifit , ne

li

!

ritasqumamvis divinitatis munita fulcimento,

contagium , peflisque lethalis, quz ex Je«

refurrectionis infignita immunitate , gloriae

nocinantis foeminze lafcivienti manu eftluxe»

r

im

affz&la incorruptibilitate , adhuc modeftiz

rat , ferperet , & cafítitas contaminaretut ,

Íuffragia ad noltram quafivit eruditionem :

ut fcité notat Hugo Victorinus de clauíiro a-

n

nima.

& quó altiüs noffrz hareret memoriz, men-

"A dultera vefiflit Tofeph per vaundi-

W

tíqueimprimeretur , etiam poft decenfum &

tiam cordis , & corporis , re(juir enim ad-

Capb. 4,

N

«rucis cathedra hoc voluit nos documentum

ultera taclum , rupit fimbriam , ne. ferperet

edocere ad caílitatis munimen, pudoris tu-

contagium. — Quis fatis explizet , quanta &

Ü

telam , ac puritatis ftudium, Cimque nec

mulierum coníuetudine ,ta&u , jocisque

J

damna enafcantur , & in quot labantur er-

[

fua permiferit Chriftus à muliere veftigia exe

ofculari, cavendum certé eft nonfolüm à ta«

rores , qui foeminz fe lenocinijs credunt 2

at

€tu corporis , carnísquz foeminez , verüm

li

Cecidit ipfe Apoftolorum vertex Petrus, qui

etiam à rebus illis , quz proximé mulieres

ftaum , ac cum muliere confortium infli-

[

attingunt, G quibus funt ufui, quia etiam in

tuit , fermones mifcuit , Magiítrum fuum

«

ipfis fomes eft libidinis , & fcintilla plerám-

negavit. Et quamvis plures ab interpreti-

bus hujus negationis producantur occafio-

Q

queexilit voluptatis, . In vefte , ornatu,chi-

€Matb, 26. |

!

rotheca, ftrophiolo muliebri igneus delite"

nes, , illa tamen mulieris po(ttema non fuitz

Ácit cupido , & ea tetigifle aduítione non

fiquidem Olftiaria Petrum excepit ingredien«

fi

vacat ; nec ulla eft exíiccata palea , quee

tem , nec dimifit , donec lapfam videret e-

i

igni inje&ta citiüs incendatur , quàm ex tali

gredientem ; mulier Petrum interrogavit,

contactu inflammetur libido ; cujus zeítu

Íed quia Petrus à mulieris confortio íe non

arefcit flos caftitatis ; adeó ut vel folüm te«

avettit,everfam in fe fidelitatis Magiftro de-

bitz vidit virtutem , & qui intrepidé contra.

tigiffe puellz fdariolum moriturz fit pre-

1

fagium caftitatis.

Sunt , qui afferant , ta-

irruentes milites fletit ,. amputavitque nue

i

€las aconito carnes eosprotinus interimere,

dato gladio Malchi atriculam , fcdéceci-

[

qui illas deguftárunt : fed nullum efl aconi-

dit , cüm primüm foeminz confortium ad,

mifit: mulieris ,'qui non fugit confortiums

tum ta&tu foemineo lethaliüs , & quo celeriüs

1

yigtus. corrumpatur.

facilé «adit; & qui mulieris admittit cons

l

fuetudinem, facilé virtutis amittit pulchri.

tudinem ; hinc Ambrofius loquens de lapfu

E

"-

Petriait : Quomodo non erraret, quemintro.

mifit Offiaría , iuterrogavit Offiaria , && O-

n65 , Lfie;

Fugiem'&: drverfrfexus contatius,

f'iaria Tudsorum: nimirum fuz matris ve-

ex quo Iues irrepit venerea, qua tan-.

fligia prefferat hzcmulier Oftiaria ,. cüm

gentes inficit , ac fudà iuter«

veltigijs inhzrens Evzà ferpeatefeductas,vi-

cit.

rum inerroremtraxerit: fibi fidere non po-

teílvir, qui mulieti fidit.

10(

Ultor caftitatis omnem debet mulie-

-Nulla eít in viro fortitude, tametfi in«

12$

LE L L " g m sSÜÉR. .

rum familiaritatem effugere, &t ab

concuffa, quam mulier non labefaclet : ex

illarum fe confortio fubmovere , quia

confortio , ta&tüque muliebri foeminam vir

M,

fimplici contactu flos arefcit pudicitie : &

imitatur, & viresomnes exuit viriles, induít«

quamvis pura utrinque fit intentio,caíta con«

que muliebrem mollitiem:ídque velex eo co-

fuetude, adhuc tamen ex contadtu turpitu-

njicitur , quia Genef. 2, ubi mulier formata

do oritur , quà flosinficitur caflitatis: tame

L 0E — EEE . PER . . J

dicitur ex viri cofta ; dicitur etiam proco-

etfi decidentes é ccelo imbres puri fint : &

fla repofita à Numine caro ; faperétque poft*

ipfi pulveres nil qontraxerint in terra fordi-

quam homo coníortium foemine enactus cft

mus

[ ii . EE 3

Taö"us Ts joci cum mulieribus fugfïchäi,ur caftitati cxiriales,307 :

1

:muliebremämo'llitiæem'; c&m anteacoftz fore«

n

;Tas',fnonnuïlas 'adfert Plutarchus , 3inquicns 2

Suaft, can

Q

tituüdine, ac duritie muniretur ; moxcuüm

ARA

Qur nubentem attingere ignem., & aquams

primüm.expertus eft homo mulieris conta-

jubent ? utrum quód borum inter elementa ,

" l, 5dcg' 1

LE

äGmg/; 3,

&um , mo!litiem fenfit carnis, — Er replevit

?g'principia ec femina ,»ille«ma-:fit..: Atque

*

T

varnem pro £a : led cur Deuscarnem retündit,

slle amotis.exordium infundat , ber fubjeu

h

f1 duritiem extraxerat coftz ? 'ut inde difze-

i ,U8 materievim? n quia Sgnis purgat,

remus , virilem conflantiamin foemineam fa»

& aqua expíat , debezique munda , & [anélas

cilé commutari mollitiem ex mulierumcon»

quanupta esi, permanere ? (ed fortaffisaquas

]

fortio,pulchré Ifidorus expendens verba illa.

& ignis, «enfuetudo .olim inolevit ; qu&

fs

Geref, w

Replevit carnem pro ea , ait i. Coffá offeá

praferrentur fponfis, ut vir moneretur amos

erepta carnia mollinem induit Adam , 85 ex

risigne aqux frigiditatem temperare , acte»

Q

mulierum. confuetudine uirilia conflanttiazs

pefacere , & aquz frigiditate nimium.co&rce-

Qa

aTO dAHELUY ,

re iguis ardorem ?. Vel fortaffis , 'ut.nobig

13«

Innumera propemodum poi

'e-:i; exeme

effet documento , quódficut aqua ignem ex«

pla accerfiri in hujus rei teftificationem.Prae-

tinguit, fi eidem affufa fuerit ; itaex muliebrt

Qa

ftó pluriés decantati effent Salomon,Samfon;

contactu vigor in viro opprimitur ,'& virtug

l]

David , &alijfexcenu , qui virili exuti for«

deprimitur caftitatis ? Habet hecaqua fuos

1*

!3

titudine ex confortio maülierum fcemineam

flu&tus ,fuósque (copulos , ubi. amor impudi-

induerunt mollitiem ; & cum mollitie viam

Qs

cus per lafcivientes attaCtus in fyrtes impel-

fibi emollierunt ad fcediffima luxurize fcele-

lit , & inbrevia, & quos tangit, eósdem infe-

a

rà. Quilafcivientem mulierem aqua licét

- lici-obruit naufragio. — .In hisce aquis blan-

immundz , acfeedé e(tuanti pariavit , & vi-

:dae éavenda funt firenulz, ut non tantim oc-

la

rum fpongiz bibulz , nec latum unguem à.

«ludantur earum cantibus aures , ut Ulyffes

.

C

N

vera deflexitfimilitudine: luxuriz fiquidem

praftitit; fed oculiiidem, nefaos in blan-

€orruptam , fodéque olentem aquam ebi-

dientes has cantatrices intuitus dirigant, quia

21

bit , qui à muliebri non fe avertit confor-

folo decipiunt , itretiüntque afpeclu., &ir-

6

ti» , bibula eft fpongia, ficcitate fi laboret,

retitos blandoenecant attaéctu. — Inícopulog

i

aquat fitir 3 in quam fí labatur, fitim ex«

per lafcivientes ractus adigit ; quos cupidi«

[«

tinguit, quia eam ad fatietatem bibit; nec

neus afficit amor , adeó ut Fallantur , qui his«

aquam tangit fpongia , quin-aliquid ebibat

cc in aquis fe portum poffe appellere arbie

il

fHiumoris: & vir, 6 mulierem lenocinane

1

tem tangat , vix fieri potelt, quin ex tali

Non aquz tantüm mul

ier,St bibules

ECA

contactu aliquid contrahat venerez peítis ,

fpongie vit pariatur;fed,mulier lafciviensigni

[

quá flos caítitatis corrumpatur ; fcité 5. E.

haud abíimilis dicitur ,-& paleze vir: quàd:

x Wþd 25» i

I-

phramus Syrus admonens , ut malorum ,

fi fimul hec duo affocientur , non poteft pa-

& preefertim foeminarum confortium decli«

lea non flammas fufcipere , & (icut ne palez

faremus , fpongiz utitur frmilitudine £5

cinefiat , procul avertenda eft ab igne ,

la

trallatu de mala conver[atione vitanda , ubi

ita ne flos caftitatis corrumpatur , cavene

$

ait: Sicurt fhongía busmidis admota fubje-

dum vel maximeé eft , ne feemineo attami-

petur contactu

*

£am buuidiatem baurit, participatques :

L]

quàm fit noxius tangenti

1|

hiccontactus, quàm praíens, ac imminens

ita guoque caruá infrmttate laborans , fi

4d carnales . acce[ferit »mulieres ,| aut mul-

aperiat periculum interimende caftitatis toti

le

tum cum3js [ermonem mifcuerit , commune.o

voluit pofteritati prodere Urfirus Preshytek

l

eum s damnsum partin'pd!a:äï: qui igitur

$jamjam a&urus animam.

Is referente S.

humores laxuriz ebibere non vult Ípongie

Gregorio Magno tametfi vitam trausegiffet

inítar; confuecudinem;ractüsque mulierum

fumma in feveritate peenitentiz , aílhiduo

"

lenocinantium declinet, alioquin feritiet fe

virtutum ftudio , infigni csftitatis culturá y

bibiffe, tamefi bibiturus non accefferit, — Bi«

"& innocentiam,quam cum TaQe fuxerat in»

bula fpongia vir eft ; & aqua licét corru-

temeratam fervaverit , cüm in ipfo virtu-

pia» acperversé olens , fcemina eft; foemi»

tum gremio adoleverit, & in ipfo pietatis

; I nmï czüi

neas cogitariones malé olentes , ac pudicie

'exercitio iemper vixerit.

Attamen morbo

tiz flórem evertentes faciléebibit, qui fce-

M

decumbitlethali, febris zeftuat in fanguine,

gninis adhzret , qui fceminas liberius allo- — vitium contrahunt humores , putrefcunt vi-

a

quitur, efsque confuetudime affociatur ,

fcera , deftituitur ipfe viribus , mótum

mentem qui timet muliebrem induere ,

omnem » accalorem exuit, & cum ani-

[4

pe&tus exuere virile , longs à confortio fe

mam jam exhalaffecrederetur ad iectum ac-

mulierum avertat.

u

ceffit foemina ejus quondam uxor, cujusta»

18

t4.

Imónon fpongis tantüm bibulg affolec

&u, omhiquefamiliaritate per quadraginta

vir comparari, & mulier lafciviensaqua foe«

anteactos adnos abílinucrat , cüm totum

[

dé olenti ; verüm etiam aqua flammas in-

illud tempus nonnifi in SS. ecclefize minifte-

nutrienti , habeátque propterea aqua ifta

' rijs, rerümque divinarum exercitatione ime

fuum ignem , nec fuis hzc fluenta flaramis

penderit : düm veró foemina explorat , afi

Scimus morem olim apud Ro-

Urfinus animam jam exhalaverit , & num

careant.

inanos fuiffe, quó puella nubens aquam ju-

flatus aliquis adhuc fupereffet , veftigiám-

beretur, & ignemtangere, cujusritus cau-

que animae nondüm abeuntis , te:igit ut

moris

Verani de Affetiibus Tom. 1I,

Qq2

Differtatio XV,

3c8

hj;)ris eft hominis os; atque vultüm : & li-

.. TII.

cét extrema agens , cum morte ipfa luctare-

tur, cüm primüm mulieris tactum fen-

'tijt , toto nifu vires collegicomnes , qua

CDua per eculos bauriuntur "Vene-

fupererant, & pro monito falutari poftero-

pata luxtrie illicia mentem [abeunt ,

rum menti altiüs imprimendo dixit mulieri :

quam lafcivientibus implent , fedántque co«

Recede mulier , recede . adbuc igniculus vi-

&itationibu , que ad manus per impuros

vit, paleam tolle.

Nullus igitur fibi fidat,

eranfeunt contaéius, omnino fugiendos ,

Ij,

quamvis adolefcentie annos in cultuta im«

ut caffitati letbaliter noxios.

penderit virtutum , & quandam attigerit

&tatis maturitatem, imó & fene&tz canitiem:

/q Rrepitad virtutis internecionem luxurize

*I8

fub hisce canitiei nivibus adhuc vivit ignicu.

virus , & qua peroculos hauriuntur ,

lus, cui fi palea affocietur , flammam conci-

venenata luxurize illicia, mentem per-

t:

pit, & nives ipfze liquefcunt in vetitas luxu«

vadunt , quam lafcivientibus implent , fce«

rig aquas.

dántque cogitationibus ; móxque ex mente

'70

Teítes poffent facilé adduci duoilli cor-

ferpunt ad manus , qua impuros per conta«

ruptiffimi fenes , qui flammas hauferunt é

€tus florem radicivüs evellunt caftitatis. Ne

fonte, in quo Sufanna fe meridiani fub z-

venenum hocce ferpatad manus ; corrumpáts

ä

ftum folis opacas inter arboreslavare confue*

que virtutem pudicitiz,cavendum eft, ne per

verat ; cum enim probra hac non tam fene-

f

.

oculos in lenocinantis feemina vultum figen»

&utis

]

quàm impurz Veneris turpiffima

dos hauriatur : hoc nobis documentum dedit

mancipia impudico flagrarent amore,cacüme-

S. Jonannes Baptiftla, cum vindex pudicitiae

que in venis ignem alerent, eümque mutuó

ab hoftibus cattitatis fuerit capite damnatus ,

confiteri non etübefcerent , flatuerant data

feu à reis Judex ultimo addictus fupplicio: &

fibi occafione libidinis fuze preedam in poma-

quidem inter lautiores menfz delícias, fercu-

g

rio Joachim venari, acinfonte expifcari , in

lorum cupedias, falernorum odoratos liquo»

quo Sufanna parabat corpus abluere frondi-

res, ferale pronunciatur edictum, & exe-

N

l

bus atborum , & fructicofis occultata feptis ,

cutioni mandatur 5 collum praciditur, ne

& quamvis plena timoris caftitas foemina di-

vocem illam zon licet tibi , ampliüs ejacules

ligenter obíerari oflia viridarij procuraverit

tur , neque impudicas pulfet , feriátque lafci-

per duas , quas fecum duxerat puellas,per

vientium aures: ferro amputatur Baptiíflze ca«.-

pofticum dimiffas, olei , & fmegmadis affe-

put , jubetürq

; adferriinter fercula, Hereges Mattb.&,

rendi causá , folam cüm fe crederet ; fuzque

eifo [ieulatore pracepit afferri caput ejus in

tutam innocentie ; ecce duo exiliunt lenones

difto : nimirum pedes impudice faltatricis

ex arborum ramis,velut ex infidijs, duo fcili»

caput percufferunt vindicis caítitatis : de

cet viri proveétiori atate jam confedi , qui

catcere ad convivium quafi ferculum mitti«

—

tamen fub canitiei nivibus ignes alerent , qui-

tur in difco effroenis lafcivie exfaturandzs

cud . , at dub . -- daomdi "CO

. busSuíanna caftitasetiam in ipfo fontecine-

causà , & victima caflitatis luxuriz imnio«

V,

refceret : ad fcelus enim perinde ac equus;

latur turpitudini : z

tivit in convivio',

qué luxuria vinum fi«

mulüsque adhinnientes integetrima matro-

& fanguinem , utrum»

na folicitárunt pudicitiam , blanditijs, fua-

que fudit, non ad fi

tim extinguendam , fed

ad (zvitiem accende

. fionibus , munerümque fponfione, licét mu-

ndam: fed innocens Ba«

lier relu&tans irritos eorum effecerit conatus:

ptifta licét impavidé

.

L

properantem expeélaret

iDapniel, 15.

Exclamavit magua voce Sufauna

excla-

mortem , flecterétq

ue collum, non animum

- ——3 mns5 .

maverunt autem , &6 fenes adverfus eam.s z

fubgladio ; oculos

—

tamen preffit , ne muliee

n - ]

fed ó quàm diverfus fuit clamor ! Sufanna

rem intueretur impudicam

; ut pulchre D,

clamavit, utcoelumaudiret; fed falaciffimi

Ambrofius ait :

Cerne oculos in

"fa morte» riy, v a.

fenes exclamárunt , ut vox petulca , ac lafciva

4verfentes confleiium. deliciarg

».

Clau* virgia,

f 9 f

períonaret : inclamavit illa periclitanti cafti-

duntur lumina non tam Mortís

nectfft ate.s ,

—

tati fuppetias ; conclamárunt iíti fpem om-

quam borrore luxuria :

nimirum caput ams

nem pudicitize fervande : clamavit mulier,

putatum , cui nec peccandi facultas, nec

ut laboranti virtuti fuccurreretur ; fuccla-

concupifcendi libertas aderat , oculos ta«

fbárunt fenes, ut velocibs ad fcelus curre-

men claudit, non tam violentiá ferri

caflitatis cultura:

, quäm

ü

rent , fed pravaluit genius cafti curturis con-

in dpfa nece. averfatur

tta hircos mutientes; clamor fervavit inno«

confpecium delicia

Px

Incolu-

"W. , tametíi neque ocus

p

centiam , G nequitiam prodidit,

lorum illicien

tes afpe&lus , nec genarum

[

mis maneret caflitas, fiad vim propulfandam

fucus ,

nec oris venuflas , neque mulie«

hi

fuppetias, Gtarmaà lingua, & voce peteret ,

ris lafcivientis blandimenta

exíectum Ba«

|

fedideo cadit, quiaos clauditur , & oculia«

k

ptifte caput valerent. am

pliüs allicere ,

periuntur , & manus etiam admoventur ad

nec mentem Baptiíle obfidere , adhuc o«

9

erverse olentes contactus , quibus in fcopu-

culos claudit , non üt i

mminens propul«

lum allifa caítitas foedum fubit nau*

faret periculum ,. fed u

t caílitatis accera

&

:Iragium,

eret decorem

» hobísque documento ef. -

fet ,

i

quàm fint pleni perículis ocali ,. fi

ET CU

Q

ejus afpectus in lenocinantes — dirigantur

li

foem,i—,

Tä&us&jdcï cum mulieribus fügiendi,ut caftitati exitiales, 309

fominas : js ipfa ;morte aver[atur. confpe-

&um deliciarum, licét fuerit Baptiftaincon-

arriperet ? non multiplici ;gemmu la adoles ,

Ícentem illuminavit, quó promptius cgcue

taminarz pudicitize bonor , virtutis fplen.

tiret praeftricta caftiffimze mentis acies plu-

Gor, «aílitatis gloria, temperantize decus,

rimo gemmarum fulgore; fed inter lafcivi«

ia

oculos claudit, ne venenum exaípectu mu-

entis concupifcentiz ce(lus,inter Ci pridis flu-

| ldieris hauziret : elauduntur lumina ait Amv.

€tus,in quibus nata dicitur Venus,colloquio

bro&us, zos z4m mortis neceffitate ,

.;gua'm

rum illecebrà ítuduit juvenem flectere, m4e

borraore luxuris.

1$,

nüsque ta&tu in fcorulum ejus impellere caz

NNon oculis tantüm luxurig contrahi«

flitatermn: etenim JEgyptia firen zeftuantis

tur virus, fed validiüs eciam alloquio; G con-

€oncupifcentig exagitata flu&tibus vócis ille-

Ola

tactu,. Deperibat mulier JEgyptia eximium

€ebrá Ulyffe fortiorem Jofephum pugnare,

«aftitatis cultorem Jofephum,pudori perin-

& expugnare fategit,

Verüm aures non

dc ac inconcuffo herentem fcopulo ;; utaus

Ípinis (epfit,, fed flore exculta pudicitia cit«

tem ejus profligaret caftitatem, & infua a«

cumfepíit, ob(truxít

dolefcentem vota fle&teret , non . promiffis

que, ne fosminea voce

Allaquearetur.

. eum folicitavit, non Ípe illexit, non munes

17,

ä

Preemiferat mulier linguam, ut laque-

ribus emollivit, unà duntaxat mulier expu«

um fubderet: inermis enim foret foeminea,

gnande pudicitize admovit machinam,quam

pulchritudo, fi elinguis effet, manibü:que dee

«asteris cebatur validiorem; verbis non au-

ftitutas faces, & telaex oreeruit, qua mas

fo; vocibus, non gemmis; manuum con-

nu jacit ad caílitatisinternecionem.. Samío-

tactu, non oculorum lenocinio aggreffa eft

d

ï

nem expugnárunt Dalilze verba, & manus

P 4

e

detrectantem juvenem fuis affentiri fosdis

JDi

3udiib.tes

cupiditatibus: coepitcum illoblandé «onfa-

xique ad eum Dalila,quomado diis quód

4145 7HO, CUA aAnimus tuus onfit mecum a?

bulati , prolixiorésque mifcere (ermones, GC

eimque molesla effet ei, & per multos. dies

quidem diebus fíngulis,utcontinuatoaffultu;

jugiter adbareret,defecit animaejus; quam

tandem, quam impugnabat caítitatis arcem

Dalilz pulchritudo noa valuit Samfonis pu-

Gemef,sp. in jüvene, expugnaret : JHwjescemods ver-

i per fingulos . dees logquebarur ,. &5 mulier

guare fortitudinem , hanc mulieris eloquen.

tiaexpugnavit; & victoria,que genis fuerat

anclesta. erat adolefcenti, 8 :llerecufabat fiu.

denegata , lingu& eít data;& captuseft Same

h

pr^". — Non itahebeserat /Egyptia muliet;

Íon mulicbris fermonis vinculo, quem nul-

tametfi coeco lippirecamore, quin pravide-

lis vincite funibus nec cives potetant, nec

Aatb,

ret nonceffurum opibus, vel fupplicijs ju-

venem, quem verborum illecebrz non fle-

hoftes: fuccubuit Samfon, virésque exuit,

«um gremio indormivit mulieris ? «onfoe

Xiffeat, GL manuum ta&tus ad fua non indu,

piti viri incaput manus injecit fcemina, &

xiflent vota: juvenis enim pallium rapuit ;

pet contactum unà cum capillis viribus eti»

quo reluctantem ; imó & tugientem fifte--

:

am privavit; jacet recalvafter Nazareus non

ret caítitatem,

16,

iNulla in muliere. evertendz caftitati

tam ferro, quàm verbo, & manu detonfus;

"

fed muliebri ori, ac manui palma debetur;

adolefcentum aptiora reperiuntur inílru-

quà Samíon profiratus cecidit viribus de«

mentaillisoris, & manuum, verborum, &

flitutus,

contactuum; idquefortaffis caufzfuit , cur

Eaenime(tvis 'lab*ïort;m., & manuum;

à Poétisomni prorius inftrumento tum cor-

1$.

poris, tum potentiz deílitutus amor indu--

ut ijs vinci. poffint , etiam qui vinciri ne-

Miaaus lafcivientis foeminz- vin«

ceretur: nimirum lippus oculis, nudus cor.

queunt,

culum eftluxuriz, viucit enim, & illaqueat

pore, inops veítibus, fzevus manu telo mu-

nita; fed tamen elinguis nusquam fictus

etiam fortiffimos, quos viribus deflituit

fuit: quia Cupido poteít de triumphata ca-

pulchre S. Bafiliusz: Qummdin invalida, at« De vF.

j ü

ftitate victoriaslegere, quamvisoculis orba-

que immatura funt. ad maturalem atdum.s

tus, opibus deftitatus, dummodo una ei fu-

carporis membra,lex quoque peccati feriata

€fl, atque ignorantiam forta]je dixerit quis-

perfitlingua, quzabsque dubio inarcu ad-

umbratur, & jaculis; fi loqui poffit linguá,

giam aaturaliss operis ineffe membris, At

G manutangere, ferire poteít, quia verba ja.

ubi pubefzere ceperint , atque ad id sgmunus;

culaíunt, qua manujaciuntur , quatenus

4d quodfatla funt , efo per atatem idoneas

per contadtus vulnera infliguntur : hinc cu-

nullum prorfus membrum est, quod cum lege

magtfira nitatur, ignorantiaya ejus, ad quod

pidineus amor, quamvis oculis lippus, quia

tamen una ei fupereít oris petulantia, ma-

effectum efl ,peccati,poffit ebtendere. Verum &5

labia norunt ad quid amantibus accomme«

nüsque arrogantia, victorias (ibi fpondet:

ideóque Zgyptia mulier Jofephum caftitatis

data fint , ad quemufum inflitutas & mem«

ftudiofum emollitura , non auro donavit,

bra fingula , fexiüsque alterius membraz non

minis, quam fe ipfa per naturam norunt

e9

a

quó eum ferrei fzculi Principem falutaret;

& (imul libidinis famulum renuntiaret; non

"am [i naturam illorum ignorarent,nec attum

ei libertatem obtulit, ut. fuz libidinis man.

quidem ip[orum , & offcium concupifcerent.,

cipium faceret; non purpura eum veftivit,

Membra quófunt hebetiora, eó ad luxum

quó celerius pudcrem exueret ; non Marga-

coeco nature magiflerio avidiüs proruunt s

&

ritis ornavit, ut caftitatis candorem eidem

arcana quadam concupifcentia iympathia,

5

j

natüra

310

7:5 Difietado W

i g

caftitas intetimi

naturz ad conta&tus manuum prohitate , ex

tut,

&c totà virtutum co«

hors corrumpitur ? verüm & ejusmanus vin»

hoc enim contactu accenditur concupifcen.

tizflamma, que in foedam libidinem per-

cula;funt, quibus miferé vinciuntur,;capiun-

.didiffimé propagatur,nifi feftinato cauté re-

türque incauti, ut fcité Sapiens: Lwfiravi: Ecclefectp zs

.nutuquantócyus coérceatur, acrefutetur ;

univer[a aniuo meo,ut fcirem,confideravem;

R

extinguendz ftatim funt flamme | lafciviee,

&6 quarerem Sapientiam, 6 ut cognojcerem

Y

. quas alterius fexus,vel levior attactus perni-

impietatem flulti ,- & evroremimprudentium,

Y

ciosé flabellat, ac perniciofius auget incen-

& inveni amariorem morte mulierem , qua

dium, quo caítitas cinerefcit , & reliqu& pe»

laqueus "venatorum esi , & fagena cor ejuss

reunt virtutes,

Peftiferi funt alterius fexus

vincula funt manusillius 5 qui placet -Deo

attactus, ni caveantur peftem communicant,

effugiet & illam; qui autem peccator est ca«

quzeé manu ad brachium, cor, & animum

pietur in illa. Verüm ubi Ecclefiaftes vocat.

manus foeminze vincula ? Pincula funt manus

Íerpens totum inficit hominem, & v;rtutes

in ipfo corrumpunt,

*

illius , Paraphraftes Chaldzeus habet /gate-

ig.

Idque caufze;cur pudici

ífima Su'fanna,f

que tanus ejus [ic ut non faciat opus , &

qua ficcis oculis injuftam valuit fentenuam

Aquila ità exponit vinffe funt emantu ejus,

x — EO AR umb uÀ —udo GzoBh 44 . ii - znr

$3

audire, nonnifi madido lachrymarum imbre

Sin veró quaratur, quomodo mulier

vultu potuit fentire alterius fexus,vel levio-

vin&tis manibus;adhuc dicatur vincula in eis

rem attactum.

Praerant |falaces Judices

.

dem habere manibus, quibus liget, acwincue

fraudum, potiüis quàm legum peritiffimi

*

lis irretiat ; càm viné&lz ac ligate mulieris

- cümque ad honeftatem, acculturam cafti-

manus inidonez fint, qua alios ligare vae

tatis, ftudiümque pudicitiz velata adeffet

leant, ac vincire? Refpondetur taniz effe

Suíanna , nein ejus venuftatem intuitus fi-

foemineze manus efficaci ad viros irretiene

CQv "u QT T W. .

erent oculorum cateri, qui aderant: qui

dos, ut vel vinctz, ac ligate ijsdem capiens

F.

Íedebant ut Judices furrexére , & quo ali-

dis, vinciendísque habeantur perapte, quae

A

quid faltem luxurize blandimenti percipe-

folute longé expeditiüs illaquearent; prom.

»»

rent, manus capiti venuftiffime mulieris ad-

ptiüsque irretirent,

Appofité Gregorius

Davitl. t« moverant : Confurgentes autem duo Presby-

'Thaumaturgus in metaphrafi ; vizcuia fumt

-Q,. 340

teri pofuerunt manus . [uae [uper capur ejus.

manus mulieris.

Cor enim ejus pertranfee

untes irretit, at fi vel manum tantüm manuá

Que flens üfpexit in calum.

[ 1em

Quid? quéd Sufanna v

enuftiffima mue

connexuertt ,non minus firicló vetinet, quam

ä

lier càm ducitur ad tribunal probrofiffima

fí vinculis confirttlos traberer.

y

mortis fententiam animo intrepido, fronté-

"Vincula funt, & laquei manus mulie«

&3«

.que ferena audit; & cüm primum resby-

ris; quia per tactus viros illaqueant,qui per£

h

manuales luxuriz tricas miferecapiuntur, &

zeri pofuerunt. manus fuae [uper caput. ejus,

" Pre cordis dolore , pectorisque anguftijs;

arcliffimis vinculis mafcuius libidine victus

muliebriter vincitur.

!

animique afflictione tota liquetcit in lachry-

Quia tactus mulie-

E

znas? que flens [u[pexit in celum : noverat

bres laquei funt venatorum ,. nec alios dixe.

cafta mulier feedam Presbyterorum intem-

ris effe hos venatores, quàm cacodoemones,

qui meretricio queftu compendium faciunt.

perantiam , ideóque feftine flevit , lachry-

mis purgatura , quas. per contactum laíci-

Hinc Chryfoítomus non diffimili allegoriá

vientes Presbyterorum manus maculas capiti

cellam meretriciam diaboli vocat officinam,;

in qua tartareus proxeneta hanc venum ex-

i

ámprefferant ; & quz ore hilari mortis ini-

li, ij

quam potuit fententiam audire, nonnifi fron-

ponit infamem mercem, & afferit Cacodoee I» Ejjf, r2

Q

te triftiffima, &t oculis imbre madidis la.

mones mulieris meretricis eífe lenones, quia. ^ Cerintb.

f

chrymarum valuit impuros Presbyterorum

ficut lenones meretricibus amatores concis ?*

pati attactus; quó pudiciffimé denotavit ,

*

liant; itatattareusauceps lenonis inflar plu.

in

fincerum illum Presbyterorum contactum

res libidino(is fuggeftionibus ad fcorta per-

W

ei graviorem , ac acerbiorem obtigiffe, ipsá

ducit ; & quemadmodum lenones cum me-

retricibusinfamem folent quaftum partiri 1

injuftá, iniquà, & crudeli fzvz lapidatio-

nis fententià,

Unicé erat caftitatis addicta

ita przedo tartareus amatorum fortunas fcors

^culture , noverat per impudicos alterius

ti mercedem effe permittit ; fibi veró ani«

fexus atta&us pudicitiz peítem transfundi;

marum refervatfpolia, feu hominis partem.

ac ferpere in perniciem, & interitum pudi-

nobiliorem, quam ad ignobiliorem detrudat

r

locum zternis adjiciendam ctuciatibus.

citie , & ideo quzxe non timuit. iniquz fen-

tentie mortem fubires tota exhorruit , ex-

Meritó igitur Ecclefiaítes mulierem

244

pavitque, cüm primüm prafentijt , fe ab al-

*

procacem; .ac lafcivientem morte vocat a»

€eri

us fexus manu tangi impudicä. Nulla

mariorem, laqueümque venatorum:; 6&ip, Eclefenp.z

^

eftdeteriorlues, nec vírtutum peflis letha-

veni amariorem morte wmulierem , qua la.

; i

.J.'l 7«

lior, quàm quz per tactus impudicos diffun-

queus eff venatorum. — Intercateras allego«

'ditur: nonnifi pluviá purgatut lachryma-

rias ea Ecclefiafte magis arrifit, qua etiam

rum, qu& ex impudico contactu macula im-

Ethnicis inhoc mercenario quzftu placuit z

Qu

X

-

Y

hinc lena illa apudPlautum in Afinaria ait :

primitur,

t

2l

Non folüm muliebris contactus vene-

Hinc noffer quaflus aucupio fimillimus. Au-

t

eeps quando eencimmat areamy effundit. ci«

la

- pum fpafgit, peltémque communicat quà

6u

T

X'fa&us,öz joc;ï cum .m:ulikcrïibhs ïfügicndi , ut cafhiran cxitïaïäs. ;3!!

bum, aves kj]z'æjätmt , :neæ]]ä?/l facere fum-

genas meretficias notavit "Hdliko.dm.us inqui-

ens: Jnevitabilem adeo, && invillam mere-

4Ptgm, qu; qgærit.[uc-rum. .-S;Pe :edunt z ]e.

d'-('mþ " Q |

3uel fi fiat capte vem folvunt aucupi, . .Efca

tricie pellaciatrabebat oculisz Neque enim

&il mexetrix , leilus allex of , amatores aves,

eft explicatu facile, -quot hác fagenà quam

af.

INeque alió tendunt retia, quaefoemi-

mulier in fraudem , & deceptionem jacit vi,

'na lenotcinijs-extendit, quàm.ad incautosit»

Trorum, capiantur. Muliercümelegantiüs

zetiendos viros;neque credas fagenas diaboli

fe-ornat;tetia jacit, infidias tendit, ftruitqué

aliaseffe , quàm procaces mulieres , :qua in

laqueos fpectatoribus ; huc pertinet, quód

luxuriz aftuantibus fluCtibus homines per.

fcripfitlfidorus Pelufiota ?. 2Mulser ornandé Liba.Epif.

inde acmutos pifces trahere , & irretiread-

«orporis nimis ftudiofa , .atque.oh eamcau- 289.

atuntur. Non unàtamencontentaeft.mu.

jam-in forum fe conferenss aut per fenefiras .

profpiciens , ut jwvenes. irretiat 5 etiamfi &

lieris fagena praedá;omnes enimcomprehen.

4lete adnititur, & inid.unum intenta -e(t, ut

conatu fuo excidat,itamen perinde,ac fi eos.

«:obvios quosque .expi*fcetür,*rapiätque : IPul^

arretyl[et condemnatur , id enimonmne quod

&hré Hugo Carenfis expendens verba Eccle-

sn ipfius poteflate «erat , effecit,ut qua & ve-

t

fiaftze: Invweni amariorem morte smulierem,

-enum mi[cuerit , & retia«expanderit , la«

.queásque omni fHudiosac diligentia fl atuerite

qua laqueus eft -wnagäomm ait: 'fagena:cor

«jus, quia omnes .capit magnos , & parvos

utinam à fuperfluo hoc ornatu:avocarentut,

Ezecb, 46. :€xpofuifli fornicationem tuam o-

:quze ftudiofiüs-fe mulieres.ornant,& uciliori

spni tranfeunti ,-ut-ejus fieres , ideo.autem s

'virtutum ftuderent-ornatui ? .ex ornatu ves

|

dicit : fagena cor ejus, G non ip[ay quia

ftium nullus carpiturfructus,nifrqui in come

4modum :cedit «cacodoemonis: illicia «enim

fieut fagena totum , fluvium -occuipat, ut nul-

4us pifcis -effugzat 3 (ie .cor mulieris itotum

'funt tartarei aucupis ornatus, .q

uimülicr.em

Vicum , «el civitatem , -vel Regionem , n

«elegantiüs exornant.

qua babitat ,'occupat., omnésque capit voe.

iNon:tamen 'omnis femper damnandus

-

eft muliebrisornatus, cüm etiam Eflher ele.

duntates & defiderio.: & licermulti effugianr

:;En

.gantiam forma fibi arte conciliaverit, & to» ,

spfam , nullus itamen efugit«cor ejus.

quàm laxé, quàm longé, latéque in aliorum

'tius Jud2orum gentis falutem invexerit : fed

perniciem hzc porrigitur fagena ; :en quàm

ds datur ornatus.probro ,quo procax fcemi.

apta eft mulierunapluribus perdendis viris;

'na utitur viris illaqueandis , minusque.cau»

Squidem experimento fatis deprehendimus,

'tis irretiendis; «quo ;pacto fornicaria, .ac fe-

'tox Jezabel.oculos ;pinxit, vultimque finxit

ánnumeros propemodum 'viros 'unius:dun-

D

taxat mulieris «captos pulchritudine, predas

-adfcititià Jarvatum elegantià; virienim.ad

«effiffe ftigiz :paludis pifcatoris , in cujus fa-

'«oncupifcentiz illicia 'proni fuperfluis hifce

mulierum illaqueantur «ornamentis ? 'nimie

genam mutorum 'inftar piícium conftat ir»

xetitos cecidiíffe.

'Tum-ornant fe procacesmulieres. quà amae

16.

fios onerent;fi tamenornatus furt; quianie

— E(tmuler fagena laxé Veneris «expor-

xe&ta in undis , 'ubi -&(tuante concupiícentia

mam devenuftant., & corporis membra vel

mens fluétuat viri finentis foemineis fe ille-

'vulnerant, vel.premunt; vel illaqueant;ut in-

€cbrisirretiri : eft mulierfagena inhominum

'torquebatin muliebrem ornatum S/Ambrof,

«apturam laxe exporrecta : nec alium cre-

lib..1.:devirgin. inquiens? :Cerze Tacere val-

eribus auresydeprül[a-enere enfera ceruites,

das piícatorem :effe , qui hac :utitur 'fagená,

- Loc, eit,

iquàm cacodosmonem,;ut notat Hugo Caren-

:0n funt allevamenta penarum 5 fed diferi -

J Ef!'/fo f |

3uina metallorum.

aHinc

Catena

fis inquiens: Sagena 'etiem :Diaboli e[) cor

'quos

,d Coriths

amulieras , quia. "voluntate , & defiderio om-

conftringityinde pedem compes includit,. .Ni-

9

-

wes-c4pit. ldque de corde intelligitur fce.

ibil vefert auro.corpus onueretur , an ferroz

verus-ornatus.non ab auri mutüatur .fulgo-

minz impudice, ac lenocinantis, cujusetiam

vellimenta in fetia aptantur viris irtetiendis.

ze,nec à gemmarum fplendote,fed ex virtue

:

t

itumculturáà,ex ftudio prafertim :caftitatis z

monenim purpura., «qua «corporis 'obtegit

$ IV.

menibra quidquam animo adjicitornamentig

neque fplendentesgemma auronupta quid-

Ornatus ;þromcz': anulteris *-z)i)foi-

«quam pariunt:decoris, 'quo mens ornatiüs

devenujlat , && ideofugiendus, quia la-

queus eit , quo Auceps tartareus viros

illuce(cat ; ;verusanimi'ornatus is eft, qui &

wirtute nafcitur ; 'cervices nonauro funt in«

Adnititur capere , fuique juris

ii

f^cere.

clinande,fed Chrifto;jnongemmz frontem,

& caput illuminent; fed virtutes in mente

at |

327.

&T On abs re huc accerfitut, quod Cz-

fplendeant; non purpura corpus tegat, fed

Lib. , «. 7.

€haritas animum informet.

AMdemsnersut

farius refert; facerdotem quendam

Wif g. ad

vidiffe doemones.fuper defluentem

snulieres aic S. Paulinus effe fe filias illiu filj

Severeme

cujusdam Matronz fimbriam confidentes,&

Regisscujus gloriaomnie abintuseft, — Intellz-

mox faltitantes : quia foemineis delectan-

guant, eur idllas efpoflolus prolixiori capitie

tur doemones veítimentis , ac muliebri or-

velamento tegi jufferit. — Propter dngelos in-

ïï

natu, laciniisque , quibus utuntur ad viros

quit: illos videlicet ad feduitionem paratos,

de quibus fancti judicabunt, — i entm petg,

Aninus cautos illaqueandos, — Has tetiam] Ía«

lantius

L]

N

2L2

Diffetatio XV, -

Iantiz'd Infrmiora vafa perteutant :

Procax mulier, cum blando ocülofum

324

luber Evam aggreffus est,-

]ïcuf £0.

afpeétu, ac lenocinante verborum fuco fru-

2 9.

Eíle fuperfluum hunc mulierum orna.

ftra negotium pertraclaverit libidinis, tactu

tum Domonum laqueos,quibus non tantüm

perficere confidenter adnititur exiftimans fce«

viros irretiunt, verüm etiam fe ipfas illa-

mineas manus vincula effe , quibus conítri-

queunt;fiüntque vel nolentes preeda tartarei

&tum adolefcentem non folüm ad fe trahe»

aucupis ex eo conjicitur; quiave] in ipfo

ret; fed &in fua flecteret vota: fcité. Bafi-

ornatu cacutientes poenas eligunt , quas fi

liusSeleucienfis: Apprebensa laciniá mulier

faperent;potiüs fugerent; Cervix enim pre-

manus $n adalefcentem. injecit avmatas libi-

mitur, oneratur potiüs quàm ornetur caput

dine, & nonnullis interje&is fubdit: 7ofepb

7

multo auri pondere; gravatur pectus torti

tenacibus manibus vetentam permutens ves.

E

metalli poenis; impeditur inceffus, calceorum

fiem. libidinie effugit. an[famz — apprehendi

preffurá;premuntur vinculis foemora; brac-

vefte potoit, fed animo comprehendi non

Guj i 1

chia aureis catenulis multiplici gemma ad

potuit, imó ne venenum & manibus laícivi,,

4

vanitatis famulitium fplehdentibus vinciun-

entis foeminz in vefles delapfum per conta-

tur ,' & fingula cor

potis mcmbra proprià fe

&um fufiüs dilataretur, ne contagium ultee

. damnant fententiá,

3Qv

riüs ferperet, relicto in manu adulterz pal.

Quéd fi vel adícititià veftium elegan:

lio volucre citiüs aufugit , timuit enim ne

tià mulier procax viros illaqueat,quantó ma«

fi diutiüs moraretur per manus adultera li«

gis, fi manusadhibuerit, tactüsque exhibuee«

bidinis incentiva tranfirent ad florem infi«

rit impudicos, funt enim hujusmodi effree--

ciendum excultz caítitatis , ideóque maluit

nate luxurie tactüs venena , quibus totus

veftem exuere; & omnem excuterc infeclioe

ä

corrumpitur virtutum apparatus , imó arma

nis fufpicionem.

| hs

33

r

funt tartarei hoftis, quibus in humanum ge-

Verüm càm vidiffet mulier adolefcen-

d)b

nus de(zvit : quemadmodum continentia,

tis pallium folius deceptionis, & contemprus

i

ac pudicitia in ipfo mundi exordio foecunda

fpolium effe,fucclamans , familíam evocats

fuit radix, ex qua germinavit tota felicitas &

Gattentatüm à Jofepho. turpi fuadela ítu.

«clo in terras derivata; ita cüm primüm

prum mentitur ; J argumentum ergo fidei Genes.39,

. 16.

tetigit Eva exhibitum fibi àÀcolubro pomum;

retentum. pallium offendit marito, qui nimiá

fibíque à Numine inhibitám , contactus fce-

du&tus credulitate promeritam ab adultera i-

minz initium fuit deperditz felicitatis, &

ram in caflitatis cultorem Jofephum totam :

morti viam adaperuit, Quód fi contactus

accendit: quá fuper re miratur Bafilius Se. '

procacis mulieris in virum extendatur eum.

leucienfis , nec fatis admiratur, quód cüm

t ENME

perimit, càm premit; quia humana natura

adultera pallium impudic contactum often-

cum obícoenis dedecoroíz libidinis infervit

derct, ac in manu fua retentum , argumens

voluptatibus;in fe ipfam infanit , fevitque;

tum fecetit fuze inferenda pudicitie , cum

& perinde ac pifces, & aves fallaci capiun-

potiüs fe tactionis peftifero contagio intem--

1

tur oblectatione, ita homines tattu alterius

perantem demonftraret? fi enim mulier vio«

DT

fexus fimul oble&antur, Gpeítem contta-

/

lenta manu pallium rapuit , veftémque deti-

hunt, quà caftitas perimitur.

31.

nuit,S& adolefcens aufugit ; an non fugaipfa

Allicit ad hos tactus praefertim venu-

renifum probat adoleícentis,, fi ipfum manu

ftas faciei ab hac enim fenferat /Egyptia mu-

detinere non potuit ; quin fugeret; argue

lier fe allici; cum impudicas manus iniecit in

mento id fané eft nil, quod caflitati noxium

! 5(;22[. $5«

adolefcentem caftitatis cultorem : Erz£ 49s

effct, à foemina petiiffe , quam fuga delufit :

zem Jofepb pulcbra facie, €$ venuflus, &ap-

duisi,,

Ícité Bafilius Seleucienfis Phiilofopha

tur; J Orat, $,

prehenfalacinia veftimenti ejus intra do.

la inquit veffem offentaus fidem fac

ito *Oinb

mum remotis atbitris Joíephum aggredicur

expetlatam maledicentiam !

O infantam

lafciviens hera, & in caftitatis palzítra . in-

barbaricam ! cum p4llj,

quo manus accufan-

ducitur luctator adolefcens. ea conditione,

t , fit gestatrix, lingue acculantí creditur,

&tate, ac forma, quz temperantiam prodit,

an non fatuitas potiüs arguitur viri , .quam

& violentià facilé capitur voluptatis.. Quis

impuritas redarguatur fugientis adoiefcen-

recenfeat; in hoc conflictu provocatrices !e.

tis? Annoninfania fuit fidem linguz potiüs

nocinantis mulieris artes, fucos verborum,

procacis mulieris , quàm pallio: impudica

£5 — 039 — u — u ern3 o ZRAàe d&e—— " 9A — E dusan — dÉ A

pellaciam oculorum, manuum, vorisque mo-

manu intemperanter , ac violenterarr

epto,

p

Ls

tus, quibusilla fpeciofi adolefcentis tempe-

retentóque adhibere ? An non mals ]

ibidi«

f

rantiam prdari, & caflitatem cortumpere

nem lingua expiat , quam manus accufat2

llidm,

Íperaret? injecit priüs lafciviens hera fuos

Quomodo pudica ea mulier,

que impudicé

in adalefcentem oculos?. hicautem blandum

fugientis adolefcentis pallium

oculotum ictum conftanter fevero refutavit

atripuit ; de-

ünuitque , ut gnà cum vefle predam (uz

renutu. ' Sed cüm expugnandz adolefcentis

ä

cupiditatis etiam Jofephum efficerec ?

caftitati minüs aptos cenferet oculosin fup-

Àn non pudicus, ac egregius caftitatis

)5

Pi

Genef. 89

petias manus accerfivit : Er zlla apprebensá

Í

g- 125

cultor cenfendus erat J

ofeph, qui vel ipfum

laciniá veflimenti ejus diceret : Dormi me-

pallium reliquit, q

uia intemperanter ta.

d

£um , qui relillo iu m

H

»

anu ejus pallio fugityts

étum à lafcivientis feemi

n impudica manü?

H

egr *W* '-4 farat.

ns Ícilicet ex tali conta

eu contagium COn.

i d

f

Waheret

Ta£tus, & joci cum mulieribus fugiendi, ut caffitau exitiales, 315

AE

traheret, quo excultus caítitatis flos peri-

tur; victus polítea ex foeminz Lconfo»:rtäa

clitaretur.

Si vim voluiffet mulieri infetre,

/ feedé profternitur: cüm Samíon amore ad«

mon pallium reliquiffet ; fed cum pallio

urgeretur infidz mulieris , fraudulentas in-

manííffet. Verüm deluíz , ac contempta

ter delicias , captiofásque adulationes; illi«

foeminz vox impudenter mendax adnixa eít

ienti, petentíque mulieri fecretum anvincie

Joiephi detrahere caflitati , càm manusnon

bbilis fuze adaperuit fortitudinis.

saluerint ejus attingere corpus.

"$ed per-

:Sed ftatim adigitur incautz referatioe

36,

* r t

verfa fuit viri credulitas, cümfidem :pra-

nis poenas dare; urget infida mulier virum,

Íliterit linguz impudicae, quam negaverat

. quem allicit.ad.caput in fuum gremium de-

pallio caftitatem adolefcentis loquenti , licét

clinandum ; fomnümque :capiendum ; fed

A

&acit&, :ac atteflanti.

Profe&to vel:ex.eo

fomno fopitum non vefle, (fed fortitudine

li

exuit,, -refciffis forcipe capillis , & in. ho-

&ommendatur Jofephi.cáflitas , cüm :non

folàm impudice fcminz :obfcoena verba

ftium poteítatem «devenit vin&tus , vi&tus,

la

-Gm?jc. 39«

-decapillatus., :oculísque.orbatus : Dormire 7udic.16,

excufferit t Er zla apprebensa laciniá wefli-

Tl

menti ejus diceret.; Dormimecum.z; verüm

- um fecit fuper genwa fua ,'€ n fimu fuo o 7 49*

,

etiam cüm verbis obíccenis lafcivientis mu.

&liuare .caput , "uocautque tonforem , €5 rA«

"

fit feptem .crines ejus , &6 .capit abigere eums

Jieris pallium proprium excuífit, :reliquit-

«que, quia lafcivé attactum : .quia :nimirum

& à fe-repellere.

/5.,9."

Samfon, :qui nonfclüm

leoni5 verüm etiam de pro»

£imtit,:ne à vefte .ab impudica mulieris

:rugienti obítitic

3manu attacta quidquam ferperet, quod :no.

ftrata fera gloriofum attulit triumphum; ex

:xium .eífet caílitati, foeminae «enim .conta-

:attactu foeminz :ex eo , quàd fuper 2jus ge«

,

mua-caput teclinaverit ; :unà cum taólu , ca«

«&us libidinis eftilaqueus :: ipulchré S. Am-

Lib.' .de Pæ-

lbrofius: Vidit /bunc femina .ignem Jofcpb,

ipitísque inclinatione cecidit à priftina forti^

H

itudine : & inferviens libidini faemineis fe

EM

quando eum adalteri cupida-mulier allocuta

;

vll : vwoluit .eum -capere fermone. mifit la.

àimmiícens jocis:oculosperdit, incarcerem

quéos Aabiorum fuorum:s fed pudicum -ui

-detruditur , :ac brutorumlaboreteritur,moe

lequein girum.agendz adignominig im-

um ligare non poruit, - .Solvit enm vineu.

C0

da mulseris vox ;pudoris ,. fermo. grauitatis,

«creméntum .adjicitur ; 'certé utilius ei fuit

V, 1.

ä

dbabena cautele , fidei cufiodia, .castimonia

ugientem incutriffe leonem , :quàm Jenocie

nantis foeminz blandam incidifie in. Jibidi-

difciplina. Capere igitur eum vetibus fuu

dmpudica non potuit , mifit manum , 5 ap-

nem ; ;per occurfum .in leonem'hiaunte faace

'rugientem furrexit victor ad glorioftores trie

prébendit eWiem .ejus , -ut nodum . ftringe-

gen, o Verba :petulauta -mulieris «cupidita-

umphos; :per blandimenta lafcivientis fce«

m mine cecidit inprobrum ignominig, :acde-

aum reétia [unt , manus-ejus amori modas

efh :Sedmec vetibus .capi potuit anens pue

decus hominum., labores :adactus jumenta

dica , nec modo.s .excu[ja uefle folutus .et

fubire : .Leo tropheisSamfonem coronavit,

quem libido capillis , & viribus denudavit;

S10du5,

1

a

35

3Sutiàs , aclon

gö ïi'at'ï'üs 'eft, feris etiam

]Jeo dulces:ei favos fuppeditavit 5 fed laíci»

wia blandimentanonnifiignominiam i ims

truculentioribus.affociari, :quam lafcivien-

tis £ceminze confortium :admittere ,. verba

ipetrárunt; Ico animos;virésqueaddidit, fed

adbiaadientia audire, :tactüsque pati cafti-

«concupifcentig falacitas , foeminecontattus

tati:exitiales.

Ia Leonem inciderat Sam-

«apillos.avulfit., & oculos:eruit ; leoeffufo

;

fon jubá horridum , fame exagitatum ,imó

fuo cruore purpuram viétori honefté.colo«

& inflammata :oculorum torvitate cruentam

ravit., :quam libido infami fua flamma :de«

1:

3adic.1f'.

necem minitantem: dpparuit catulus leouis

venuftavit 5 leo viclrices palmas, & trium«

* Ordt t

L

feuw » & rugtens, & occurrit.&i. . Àn Same

"phales lauros.dedit ; fed libido .fct&les'- Ü

preffus miniflravit,

íon inopino circumventus difcrimine maluit

& rugiente honeítedilaniati fera , quàmtur.

"Hig pertinet 4uod

$. F ;i?genüds de

395

Hetodiade «caput expofcente Baptiftz :fcri-

piíefuge dare , (mülque notà inuti pu«

fillanimi ? :Leonis ferocientis rugitus; ani«

pfit: Fallor fi /fit fera peffua «rudelior la«

mos excitárunt ; Samfon enim intrepido ani«

jfeiumis tamet(ihiante, ac cavernofo ore rue

l,

mo, ac pe&ore fortitudine lericate leoni

giat leo, (trages minetur j «mortes prznune

$

obviavit hianti ore mortem minitanti . fed

:tiec , fulguret ardentibus :oculis , accedáte

4

" que ad ftrages fpargendas acceletato greffu,

lecnem Samfon brachiorum. inter amplexus

»

fic validé flrinxit , ut ad vitam efflandam

& horrendisunguibus ad: preedam armetur g

Ía

z Iüidm.

adegerit: Irruit fpiritis Domini in Sam[an,

adhuc Samíon animo intrepido, pectore im.

&X dilaceravit leonem , quafi bedumdn fru«

pavido, corde magnanimo wenienti :ad f&

j

ffa difcerpens , mibsl omnino babens in as

leoni obviat ,. à cujus fzevitia nonlzditur, &

l

»0s, quod per repetitos rugitus «cladium

"nu: lcilicet Numinis favor , & vires fup-

jeditavit, & animos infpiravit , quibusde

minas ingeminabat, in:mellis favo delatze

vi&oriz dulcedinem guítandam exhibuit ; &

ferociente bellua eó gloriofiores triumphos

$

n

deferre;, quó inermis; eam aggreffus gene«

unguibus homini diícerpendo aptis triunte

rosé proflravit, Sed qui cumulatus victo-

phos procudit , quibus. gloriofior de pro-

ls

o irata feraSamíon fieret ; fed fallax mulierg

rijs, laurisque coronatus ex conflidu «uimn

ferarum £erociffimia redux. victor -a;glqm.

mellita lafcivientis foeminze fraus., fraudus

Rr

fl

,

Agma

Vermfi de Afe&i&w Tom, 1.

34

Diífertatio XV,

tf

Jenta int&r blandimenta adülatio , adulatrix

cat, dicatürque pf.optereä foeemineis addi-

d

illecebra, manüs , gentique contactus Sam-

&us voluptatibus non tam pede,quàm capite

fi

Íonem animo; & viribus fpoliárunt, & in-

claudicare; impurz enim quzex conta&ctu.

glorium in probrofam detruferunt ignomi.

alterius fexus hauriuntur delicie, tantüm

'

niam: Dormire eum fecit fuper'genua fua,

abeft, quàd caput reficiant, ut potiüs men.

]

& in finu fuo reclinare caput , ut unà cum

tem cruücienr, animum affligant , cor tor-

L/

capitis inclinatione vires caderent dormien-

queant, verámque in homine jucunditatem

V

tis virij & mifer inter jumenta viliora ad-

inficiant, gaudiümque extinguant, Et quam.

Ícifceretur, quiferaseruculentiores gloriosé

vis aliquid videatur dulcedinis exhibere car-

nalis voluptas, mel quidem effe dixerim, fed

P(

pro(travcrat,

L

felleums dulcéque venenum, quod cüm bi-

5- VO

£

bitur, mors deglutitur : quiadmor cupidi-

Í

neus harum faber deliciarum, qua ex con.

I

Fugz'mzïz' funt feminei tac'lw,qyi)z

G!Mf.hig' E

!

tactu alterius fexás percipiuntur , ut fcitélo.

delicias , carüísque veluptates um

Lib. 1. de a-.

fí

quitur Idiota; Ef laqueus anime,diferimen

t

fpoudent , in ipfum corpus armantur, cujus

vite , mors [uavis , 6landa percufo, inter-

:nere di'Uim |

j

vires infringunt , robürque degciunts

fettio lenieus ,. mel felleum ,. pernicies deli-

& necem accerfitis morbis accele

c4t4, dulce veneaum , malum fpontaneum,

ü

| lerant.

fapida jugulatio, & fumma calamitas.

*

414

$9.

uis adeó à fana. mente alienus, qui

hi

Uàm perversé agunt quotqüot ad-

propinatum fibi à procace muliere mel fel-

blandienti fidunt foeminz,

Sienim

Q

leum velit ebibere, fucatam guftaredulce-

loquitur,fallax eft firen, qua cantu

Dhadquo

allicit; utenecet; fi manutangat adeó fera-

dinem, & mortem minimé fucatam degla-

tire? Quistam emote mentis , ut in tactg

"Poïää

(

.lem impulfum imprimit, quo infcopulos

1

aiterius lexüs venenum bibere velit , quod

allifa caftiras foede — naufragetur;' voluptas

falfa, larvatáque dulcedine ingentis atnarie

1

vera noneft, qua ad veram trahit amaritu-

tudinis redundante flumine corpus obruit,

dinem; delicie omnes , quz.ex lenocinijs

mentémque fübmergit? Quis non dicat ve«

hauriuntur adblasdientis foeminz , flumina

neno infe&tam eam dulcedinem , quz norne

imitantut; quz poft perbrevem fluxum in

nifi amaroris torrentem effundit? allicitut

amarorem vertuntur; perinde ac 'flumina

caro ad impudicos tactus , ad libidino(os

Íe ie in mare exonerant ; carnis mellitz de-

complexus, prurientium fenfoum irritata

liciz, in felleum poenitudinis definunt ama-

vaporibus; & «üm ejus fenfum . quzdam

rorem ; imó ficut fluminis fluctus margines

mendacia blandimenta emulceant, concue

exedunt riparum; ita & corporis deliciz,quze

ex contactu alterius fexus hauriuntur,non vi.

pilcentiz igni flamma adjicitur, quà cafti-

tas cinerefcit, & virtus. abfumitur: etiam

res tantüm corporis ab(umunt, ut in Samío-

Ícorpius , quamvis facie videatur lenocinari,

PO WR - -* w u-* wv W

nej verüm, & valetudinem corrumpunt, ut

ac vario motu eblandirti , venenum tamen

)

Hoæii. $j

Ícité fcribit S, Chryfoftomus, 44 populum 5

de corporis poftico eiaculatur , ac ultimá.

"Antiocbenum inquiens : Non tam vebementer

fuiparte, vulnerat, qui primà allexerat $

fiuvsalium aquarum cur[us ripas corrodere,

perinde venerea , qua ex. contactu altcriua .

&5 f[ubmui:tere folet; ficut delicit, & luxus om-

fexus percipitur voluptas (corpium imitae.

nia valetudinis noffre firmamenuta facilé fub.

tur, tametfi extima in fuperficie blanda

yAuere,

Quis- dicat,veram efíle voluptatem,

videatur , plurimámque przfeferre illicij,

quz nil adfert commodi, fed potiüs corpo-

jl

ac dulcedínis, venenum tamen effundit,quo

ris oppugnat vites,& valetudinem expugnat?

nonnifi in mortem definit,

fceminei tactus, lafcivientia blandimenta va»

4*6

Propinat venetea voluptas fucatam ju-

letudinem quantumvis firmam corrodunt,

eunditatem, que eternum fecum trahit moe.

corrumpüntque , perinde ac vires flavialium

rorem : mellis dulcedinem fuis oftendit blane

h m dnüMs, ib AE -« Süund»ocibür. A ub - a.

flu&uum ripas exedunt: non funt verz cor-

dimentis, & fellis porrigit amaritudinem;.

poris delicie , nec vera carnis. voluptates,

elegans , auró

quas impudici alterius fexus fpondent tactus,

que illitum porrigit calicems4.

fed ut venenum bibatur ; quia de Corporis

cüm in ipfum corpus armentur,ejásque fir-

voluptate loquens S. Chryfoftomus |in fer«

mitudinem, robürque dejiciant.

40.

mone contra luxum,; & crapulam, fcité ad

Hinc vel ipfi Ethnici Vulcanum finxe-

rem noftram ait: Feraeff voluptas, ftragra.

E

runt, dixerántque claudum , eó quia Vene..

vis 3 neque fcorpio , ueque ferpens in vifce-

ris fuerit maritus, &,Cupidinis pater; in-

- Uidg,

ribus nofiris [edens ita graffatur ficut delis

nuentes, Veneris, amorisque cupidinei de.

licias, tactüsque alterius fexus corporis vi-

ciarum concupifcentía omnia fubuertit, pere

dáque,G fere illetantim corpori infidianturs

fes quatere , ac profternere.

Quapropter

Libc $.

it: Fuium.

bec autem cum infederit unà cum COYDOY s

Palladius Vulcanum alloquens a

fimul, G animam perdit.. Blanda eft, aclata

babes amorem, coniugem Venerem. — Non.,

hujus ferz facies, fed lechalisejus contactus,

immerióà o Ferrarie claudus es pede,quia ufu

Veneris, tactüque aiterius fexus viribus de-

vultu allicit, ut caudá veneno inficiat, quos

-

tangit; eblanditur

Ta parte,

;vul;u, Ut vulneret poíte-

Q(iiu.:itur corpus, GLmens etiam ipía claudi«

Non

TPH AC Db Pa N CPPPPHRRURIER UE PUL D LDECPSBUS ULP TPRIURRT TEURU 8 EÓSRIARIPHHBIURS. AICSSIME UISNTOPUAO CL AEISUCTSPEBPT TET M TE

Tactus, & joci cum muläicriburä fugiendi, ut caftitati exitiales, 313

traheret, quo excultus caftitatis flos peri-

tur ; ("v*i&us poítea ex. fceminz confortio

cliratetur. — Si vimvoluiffet mulieri inferre,

fodé profternitur: cüm Samfon amore ade

non pallium reliquiffet ; . fed cum pallio

urgeretur infida mulieris, fraudulentas in«

manüffet, Verüm delufz, ac contemptz

ter delicias , captiofásque adulationes, illi«

fceminz vox impudenter mendax adnixa eft

cienti, petentique mulieti fecretum invincie

Joíephi detrahere caftitati, cüm manus.non

bilis fuz adaperuit fortitudinis.

36,

valuetint ejus attingere corpus..

Sed per-

Sed (tatim adigitur incautz referatioe

vería fuit viri credulitas, cümfidem pre-

nis peenas dare ; urget infida malier virum,

fliterit linguz . impudicze, quarn negaverat

quem allicit ad caput in fuum gremium de-

pallio caftitatem adolefcentis loquenti , licet

clinandum 5 fomnümque :capiendum 5 fed

tacité, ac atteflanti.

iProfeétó vel ex eo

fomno fopitum non vefte, fed fortitudine

*ommendatur Jofephi caftitas, .cüm .non

exuit, reíci(fis forcipe.capillis, .& in ;ho-

folàm impudice foeming Obífcoena verba

ftium poteíftatem ;devenit vinétus , vi&tus,

Genef.tua9 excufferit : .Er 1lla Zpprebensa laciniá wefli-

decapillatus , oculisque-orbatus : Dorsire Judic.1&,

Læl l: ä!..

auenti ejus diceret.: Dormimecum ; verhm

um fecit fuper genua fua , & in fimu fuo ve. - 19*

Dirt. du

etiam cüm verbis obfconis lafcivientismu-

linare .caput , vocauíique ton[orem , & va«

lietis pallium proprium .excuffir, . reliquit-

fit feptem .crines ejus , & «apit absgere eunts

«ue, quia lafcivé attactum :..quia ;nimirum

& 4 fe repellere.

Samfon, «qui nonfolünt

timuit, :ne à vefle .ab impudica mulieris

'tugienti obílitit leoni; verümetiam de pro«

L

$uanu attaéta quidquam ferperet ; quod :no«

ftrata fera gloriafum attulit triumphum; ex

xium eífet.ca(titati , fceminz «enim «conta-

-atta&u fosminz «ex eo , quàd fuper ejus gee

€tus libidinis elt laqueus : :;pulchré S. Am-

imua caput reclinaverit; :unà cum tactu , 6a«

- dibavdepasbrofius: Vidit bunc famina. ignem Jofepb,

ipitisque inclinatione cecidit.à priftina forti^

£5pi13,

quando eum adulteri) cupida.mulier allocuta

tudine : & infersiens libidini feemineis fe

aeíl : moluit eum caperefermone . smifit la-

Ammifcens jociscoculos perdit, ;in carcerem

i

queos labiorum [uorum ; fed pudicum vi-

detruüditur , ac brutorumlaboreteritur, d

vums ligare non poruit, , Soluit enim vincu.

lequein gitum agendae ad ignominie in.

Ma mulsera vox pudoris., fermo gravitatis,

crementum .adjicitur ? certé utilius ei fuit

. babena cautela , fidei cuíledia, .caftimonia

rugientem incurrifIe leonem , :quàm lenocis

- éifcsplina.. Capere agitur.eum vetibus fuis

nantis fceminz blandam incidiffe in. Jibidi-

:

dmpudica uon potuit , suifit manum , & ap-

mem; per-occurfum in leonemhhiante fauce

, prébendit westem ejus , ut modum . firinge-

rugientem furrexit victor ad gloriofiores trie

yet.

Verba petulantis multeris. cupidita-

umphos; per blandimenta iaícivientis fce-

um retia [unt , manus ejus .amorie modus

minz cecidit in probrumignominiz, .acde«

eR, Sed mec vetibus. capt potuit .smens pue

«decus hominum , labotes :adactus jumentà

fubire : ;Leo ttopheisSamfonem coronavit;

dica, mec.nodo : excu[ja vefle. foluzus .eit

dModas,

/

:quem libido capillis, & viribus denudavitg

3

Tutiüs , aclonge fatiüs efl, feris.etiam

leéo dulces ei favos fuppeditavit ; fed lafci-

trucolentioribus affociari, «quàm laícivien-

:iz blandimenta nonnifi ignominiam ei im«

tis foerne confortium ;admittere , - verba

petrárunt; 1co animos;virésqueaddidit, fed

adblandientia audire, ta&tüsque pati cafti-

«concupifcentiz falacitas , foeminz contactus

tati exitiales,

In Leonem inciderat Sam-

apillos avulfit, &t oculos eruit ; leoeffufo

- íon jubá horridum , fame exagitatum , imó

fuo cruore purpuram victori honeflé colo«

& inflammata oculorum torvitate cruentam

ravit , :quam libido infami :fua flamma .de»

gudic.Y 4«

necem minitantem: Zpparuit catulus leonis

venuftavit.; deo viétrices palmas, & trium-

phales lauros :dedic , fed libido ferales u

fevia , G rugiens, & eccurrit.ei, . An Same

»

qii

fon inopino circumventus difcrimine maluit

preffus miniílravit,

à tugiente honeftédilaniari fera , quàmtur.

Huc pertinet quod S, Fulgentius de

37«

piíefuge dare , fimülque notà inuri pu-

Herodiade caputexpoícente Dapüfte fcri-

fillanimi? Leonis ferocientis rugitus ani-

pít: £allor ££. fit ferd peffma «erudelior la«

mos excitátunt ; Samfon enim intrepido ani-

feivia ; tamet( hiante, accavernofo ore ru«

mo, ac pe&tore fortitudine loricato leoni

giat leo, flrages minetur, mortes prenun-

tiet , fulgurec ardentibus voculis , accedáte

obviavit híanti ore mortem minitanti ; fed

leonem Samíon brachiorum inter amplexus

que ad (trages fpargendas accelerato greffu,

fic validé flrinxit , ut ad vitam efflandam

& horrendisunguibus ad preedam armetur ;

ibidem,

adegerit: Irruit fpiritus Domini $n Sam[on,

adhuc Samíon animo intrepido, pe&lore im.

& dilaceravit leouem , quafi bedum in frus

pavido, corde magnanimo venienti ad fe

ffa difcerpens , mibil omnino babens in mae

leoniobviat , à cujus fzvitia nonladitur, &

n4: fcilicec Numinis favor , & vires fup-

OS , quod per repetitos rugitus cladium

peditavit, & animos infpiravit, quibus de

minas ingemimabat, in meilis favo delatze

ferociente bellua eà gloriofiores triumphos

victoriz dulcedinem guttandam exhibuit ; &

deferret, quó inermis eam aggreffus gene«

unguibus homini diícerpendo aptis trium-

rosé proftravit, Sed qui cumulatus victo-

phos procudit , quibus gloriofior de pro-

rijs, laurísque coronatus ex conflidtu cum

ftrata feraSamíon fieret ; íed fallax mulier;

feratum ferociffima redux victor

acclama-

mellita lafcivientis foeminas fraus, fraudus

. Ferani de Affeclibus Zom., Il

Rr

lenta

Diflertatio XV,

314

lenta inter blandimenta adulatio , adulatrix

cat, dicarárque propterea fæmïneïs' addi-

illecebra, manás , genüque contaclus Sam-

&us voluptatibus non tam pede;quàm capite

Íonem animo;, & viribusfpoliárunt ; & in-

claudicare : impurae enim qua ex «ontactu

glorium in probrofam detrufíerunt ignomi.

alterius fexus hauriuntur delicig, tantüm

niam: Dormire eum fecit fuper genua fua,

abeft , quód caput reficiant, ut potiüs men.

&6 in [inu fuo veclinare caput , ut unà cum

tem crucient, animum affligant, cor tor-

capitis inclinatione vires caderent dormien*

queant, verámque in homine jucunditatem

tis viri; & mifer inter jumenta viliora ad:

inficiant, gaudiümque extinguant, Et quam.

Ícifceretur ,' qui feras truculentiores gloriosé

vis aliquid videatür dulcedinis exhibere car-

proitraverat,

nalis voluptas, melquidem effedixerim, fed

felleum; dulcéque venenum, quod càm bi-

iib iil x VERIL L0 —— 0 x — —

$. V.

bitur, mors deglutitur : quiaamor cupidi-

neus harum faber delicigrum, qua ex con-

Fugiendi funt fæmz'nt-z' -tacflw,qufa

taQtu alterius fexás percipiuntur, ut fcitélo

3

delicias , carni&qae wlup;ateæ cum.»

quitur ]diota: E// laqueus anima,Zifcrisse

" Lib,1. de a&-. ——

mert dvviDe.

!jmndem . 3n ipfum corpus armantur, cujus

vite , mors fuavis , ólanda percuffo, inter-

"b

vires iufringunt , roburque degeiunts

feclio leniens ,| ynel felleum , perntcies deli-

Av

& necem accer[itis morbis accele

&ata, dulce venenum , malum fpontaneum,

lerant.

fD

f'ffidä jugulatio, & fumma calamitae.

"Quis adeb à fana imente alienus, qui

41&

EL

U

m perversé agunt quotquot ad-

propinatum fibi à procace muliere mel fel-

blandienti fidunt foeminz,

Sienim

leutn velit ebibere, fucatam guftare dulce«

Q

loquitur, fallax e(t firen, que cautu

JSinem, &mortem minimé fucatam deglu-

'allicit, utenecet; fimanu tangat adeó fera-

»

tire? Quistam emote mentis, ut intattu

lem impulfum imprimit; quo infcopulos

alterius fexüs. venenum bibere velit , quod

allifa ca(titas, foede nautragetur; voluptas

falía, latvatáque dulcedine ingentis amarie

vera nonelt, qua ad veram trahit amaritu-

tudinis redundante flumine corpus obruit,

dinem; deliciae omnes , que ex lenocinijs

mentémque fubmergit? Qnoisnon dicat ve-

hauriuntur adblandientis fceminz , flamina

neno infectam eam dulcedinem , quz none«

imitantur; qua& poít perbrevem fluxum in

nifi amaroóris torrentem effündit ?

allicitue

:g

amarorem vertuntur; perinde ac . flumina

caro ad impudicos tactus , ad libidinolos

fc (e in mare exonerant ; carnis mellitz de-

complexus, prurientium fenfuwm irritata

liciz, in felleum poenitudinis definunt ama-

vaporibus ; & «üm ejus fen/um quadam

rorem ; imó ficut fluminis fluctus margines

mendacia blandimenta tmulceant, concue

exedunt riparum; ita & corporis delicie,quae

pifcentize igni flamtna adjicitur , quá cafíti-

: Buj s,

ex contaétu alterius fexus hauriuntur;non vi.

tas cinereícit, & virtus abíumitur: etiam

tes tantüm corporis abfumunt, ut in Samfo-

Ícorpius , quamvis facie videatur lenocinarí,

e; veràm, & valetudinem corrumpunt, ut

;;;

ac vario motu eblandiri , venenum tamen''

gmi& $j* fcitéfcribit S, Chryfoftomus, a populum.,

de corporis poftico eiaculatur , ac ultimá:

e

"utiocbeuum wquiens: Non tam vebementer

fui parte, vulnerat, qui primá allexerat

*

l

fiuvsalium aquarum curfus ripas corredere,

periade venerea, qua ex conta&tu aiterius ,

fi

€5 fubniitere folet; ficut delicie, €£ luxia om-

fexus percipitur voluptas fcorpium imitae ,

(

nia valetudinis noflre firmamentafacilé fab.

tur, tametíi extima in fuperficie blanda

ruere, .. Quis dicac,veram etfe voluptatem,

videatur, plurimümque prazfeferre illicijs

quz nil adfert commodi , fed potiüs corpo-

ac dukedinis, venenum tamen effundit,quo

ris oppugnat vires,& valetudinem expugnat?

honnifi in mortem definit,

foeminei tactus, lafcivientia blandimenta va»

42e

H

Propinat venerea voluptas fucatam ju.

U

letodinem quantumvis firmam | corrodunt,

cunditatem, quaz eternum fecum trahit moe.

corrumpüntque , perinde ac vires fluvialium

rorem : mellis dulcedinem fuis ofleadit blane

flu&uum ripas exedunt: non Íunt verz cor-

dimentis, & fellis porrigit amaritudinem;

poris delicizg , nec verg carnis voluptates,

elegans , auróque illitum porrigit calicem,

quas impudici alterius fexus fpondent tactus,

fed ut venenum bibatur ; quiade corporis

cüm in ipfum corpus armentur,ejásque fir-

voluptate loquens S. Chryfoftomus in fer.

mitudinem, roburque dejiciant.

mone contra luxum ,. & crapulam, fcité ad

49.

Hinc vel ipfi Echnici Vulcanum finxe-

rem no(tram ait; Ferae/f voluptas, fera gra.

runt, dixerintque claudum , eà quia Vene,

vis : neque fcorpio , neque ferpens ia vifce«

ris fuerit maritus, & Cupidinis pater; in-

ribus nosiris [edensitagraffaturs ficut dels-

nuentes, Veneris, amorisque cupidinei de.

4 —— . o Cyc) " e& - Q L

ciarum concupifcentia omnia fubvertit, pere

licias, tactüsque alterius fexus corporis vi-

d que,B fera ille tantàm corpori infidianturs

f

fQ

res quatere , ac profternere.

Quapropter

bec autem cum inféderit unà cum. corpore

;i&o &.

PalladiusVulcanum alloquens ait: FilupLs

fimul, & animam perdit.. Blanda eft, ac leta

babes amorem; conjugem Venerem.

NOnt.a

hujus fera facies, fed lethalisejus contactus,

q

immeritó Ó Ferrarie claudus es pede,quia utu

vultu allicit, ut caudá veneno inficiat, quos

Veneris, ractüque aiterius fexus viribus de-

äl',.i (

h. :1

tangit; eblanditur vultu, ut vulneret poíte«

gui

ftituitur corpus, G mens etiam ipía claudi-

I parte,

$, q

Non

Ta8us, & jocicum mutiäribus fugïciidï, ut caftiati exitiales, jip

cato'füis delinita delicijs! cüm vel ad unum

w:romm, & muläerääa?æurkfio* .;ultuf i ipfa

corruat contactum eblandientis lapilli ! pe*

sonfefto, ipfain favoribus , aut caujiratio ,

zijt fplendidum (imulacrum, ubicarnis ille-

aut diffenfia , snter fe decommercio fciutillae

cebrisinnitebatur ; fulgebarauro , fplende-

Minus adferunt

libidmum conflabellant,

bat atgénto, folidabatur ferro , donec for-

hominibus nocumenti irruentes é Numid:z

didis adhz(it carnis »voiuþt.ati*bus;;: ubi enim

Íylvis Pantherz , & exilientesex Aírice fpe*

?

carni indulfit fictilibus innixum pedibusfor-

cubus,rugientes leones , quàm una adblan-

Lib. 9. de

«itudinis conftantiá caruit , & auro deftita-

diens libido , quia ut redé D, Ambrofius

Cats; (9* Av,

. Sevus criminum flimulu libidoeft

tum,'argento viduatum , firmitate zris ,fo-

liditate ferri denudatum

quam manutre quietum patuur affecium.s. s

foede corrm: ,cum

notte fervuet , die anbelat , de fomno EXCILAL ..

Xl;þlend/idälan-ccä üar;g,' !

4de negotio abducit , &.ratione revocat , Au-

ftrt confilium ,. amautes 4nquietat. , lapfua

$. VIL. :

antlimat,

CEWTS

Minus: adferunt! bominibus mocu-

Sed quod deteritis eft probrofa libido

615

LUF UT M

menti arrueutes é Numidie ,/j/læ;ik Paz-

humanum genus extinguit , fi enim plures

viri uniadhereant foeming , qua meretrício

*bera , 65 exilientes ex Africa fjecubus u-

vivat que[tu, fons in ipía exarefcit foecun-

X gientes leones , quam: procaces muliercula ,

4h

qu& toti bumane [heciei obfunt , cumc»

ditatis, & probroincipit fterilitatis labora-

fe.

Sed (i mundum hominibus probro fte«

fera uonnifi individui ..

80ctcAnt,

zilitatis meretrix evacuat, internum tamen

lafcivientibus , ac lenocinantibus implet 2

v

$5

Onindividuis duntaxat luxuria effros-

- àmóà elt & ipfa meretrix inferous , cum S.

Homil $25 ;*

nis noxiaeft, fed & toti fpeciei per-

Chryfoftomus vocet cellam aneretriciam s ,

Matthb,

niciem adfert , & naturam ipfam in-

Diabols officinam : fiquidem tartareus ho*

ficit , quce probrolaborat flerilitatis, — Fee-

ftis in procaci muliere fuz artis cudir infirue

«undum humana propogauonis fontem fu-

menta, quibus homines decipiat , deceptós.

iffs femper continentiam , & pudicitiam,

que ad tartara trahat,

Hinc etiam $. Petrus

vel ab ípfo mundi exordio deprehenditur ;

Damianus meretrices cubilia vocat daeíno-

Epifk, o5

d

idque caufz fuit , cur rerum Conditor Deus

num , ait enimalloquens procaces mulieres ?

unicam duntaxat foeminam uni viro totius

Audite me [corta ,. proflibula , cubicula [M-

H

humani generis capiti affociaverit 5 ut nos

rituum immundorum : quialibentiüs avere

erudiret ,. continentiam hominum, fontem

nales fpiritus ad la(civientes advolant mue

eíle propagationis humani generis , ut pul-

lierculas , velut ad propriam domum ; coe-

fä Braiio »,

chré notat Bafilius Seleucienfis ,' inquiens :

num fiquidem; ut fues ,amantes voluptatum

lUniviro unicam adfocians uxorem continen-

quarunt in carnis illecebris, ac fpurciffimis

tia fubindicat legem,

Sed cur unicam tan.

concupifcentiz delicijs , ut innuit S, Ctiry.

tbm Evam humani generis capiti adfociavit

foftomus , inquiens : Quemadmodum ubi

Numen, fi mundus indiguit'incolis", &

eff cenum , eà porci concurrunt : ita ubifunt

habitatoribus ? certe conducibiliüs videba-

emeretrices ,. C$ mereiricia carmina illsc con-

tur ad hominum propagationem non uni-

gregantur demones.

Satanicos. ante hos

:*€am, fed plures effinxitle foeminas , edsque

porcos Íuas projiciunt tnargatitas, qui fuas

vito affociáffe ; tamet(i pluresviri uni dune

ipforum animas pro fluxa ; viliffima, ac im-

taxat adhzrentes foeminz foecunditatem im-

puriffima delectatione domonibus procul-

pediant ,. (1 tamen vir unuspluribus adhaíe-

candas, & fpurcitiz luto immergendas me-

rit mulieribus , earum promovet feecundita.

retricijs in lupanaribus exhibent ; idque cau«

4h

tem; curigitur, fihomines propagari Nu-

fze.cur adeó frequens doemonum copia lupa-

men voluit , non plures Ada adíociavit u-

naría adeat , quia mulier impudica in lupa-

Xores? verümSapientiffimus mundi Condi-

nari proftituta , quafi fedens pro tribunali

tor, vel ab ipfo exordio fui opificij voluit

caufam agit , ac tuetur cacodcemonis , & id

continentiam introducere , cujus beneficio

attigit S. Ephremus Syrus . n traiatu ad-

humanum genaus faciliüs , ac feliciüs propa-

ver[us improbas mulieres 5 obi interrogansz

garetur:quod fi virtus flaccefcat continentiz,

uil eft meretrix ? 1e(pondet can/a dzabo-

eique zíluans fuccedat libido ; jam homines

li, cacodarmonis confolatio , arma tartares

ultore ferro fauciantur, & per inflicta vul-

boffs , triumpbus tencbrarum, dux delscto-

nera languinem evomunt , non quo ignem

vum : dicitur procax mulier, laícivijs addi*

extinguant I

Qa, Diaboli caufa , quia per ipfam cacodaea

ibidinis , fed vitam fcdé per.

mones jus acquirunt in animas , quas ad fite

Qe

In fpe&taculis olim cum feris decerta-

um trahunt famulitium zternüm torquene

Rn

bant homines brutorum crudelitati objecti ,

das.

cüm rnorti jam effent addicti : fed nullum

Hanc dixerim cau(a effe, cur reretrices,

62«

fpectaculum hümano generi adeó advertum

dicantur infernum fulcire, quia hominum ca-

Eibi4; fpe, licut falacicatis ftudium , ut notat Tertullia-

tervasad tartara pertrahunt , unde Salomon

Prov. $. loquens de procaci ; & lafciviente

H

dacil,e. a, nus, inquiens : In ommi [pectaculo nullum .

unt ia

m4gi4 fcandalzm octurret y quam ille ipfezs

muliere , ait : pede:.ejw defcend.

L

L

90

32C

E

»

, Billegatio Xv

^

marte;ji " U ad :'n/?r;c;; ! gre[fu .ill.t'tll( pc;.;;*e-'

dilaniatur , do'n,ef ad eternum deducatur ín-

irant z übi textus hebraicus habet; Ez Zn-

«

teritum , catceri mancipata gehennali. - Eít

Ti

fernum gre[fus ejus füftentabunt , feuut ex-

lafcivi ofculi contaclus impuri fomes amoris,

ho

&

"pendit Cajetanüs , znfernum fulcient , quafi

luxuriantis concupifcentie igniculus ; fed

"mutaret, ruerétque infernus , nifi lafcivien-

b

fimul'gehennz accendit incendia nunquam

d

tes mulieres hominum turbas ad illum tra«

extinguenda , fed eternüm duratura ; hinc

herent , & à quibus infernus fuftentáretur,

a

Emiflenus nos monet ,. quatenusab hisce fe-

Homil, 1. de -

ti

Dicitur etiamlafciviens muliercula queftum

cedamus ofculorum contaclibus . inquiens;

exigens meretricium , cacodeemonis conío-

init« QUA.

tu

Cavenda funt juvenum impura ofcula , && La-

rAg.

Jatio , quatenus fi capaces eífent doemones

Jftva «ollequia,

Ampudici veró. contaéfus

li

" folatij ; & confolationis hanc procul dubio

ofculi, quid aliudefl , quàm mor[us diaboli

fj

"$n lupanaribus inter meretrices.& quarerent,

& arrba peccati? Ofculum pars adulterij eff

"&enancifcerentur , cüm per ipfas, homines,

jper boc enim erimen oflium , & mortát inie

quorum fummo atdet defiderio , larvàtis il-

"um fit etiamfi imoperenondum cofuetur

lecebris, fucatísque voluptatibus ininferno

dniquitat , profett jam .esl in corde captivi-

demergat , fepeliárque : síntque propterea

445 Lafcivum ofculum fignaculum eft li»

p

étiam dosmones mulierislenones, cüm cir.

bidinis, przluditque flammis

»

gehennalibus,

ib

cumeant vicos , -G plateas, 'fora ,.Gt domos

^qua-:perpetuos ingerunt cruciatus,

homines invitatüriad Venereas voluptates,

glf

:Caftitatisaddictusculturzíecedat,áb- — 4f.

Dicuntur etiam meretrices effearma diaboli ,

. füineátque à quovis alterius prafertim fexás

quia hisce utuntur cacodoemones , ut fua tela

contactu 'qamvis leviculo , & nonni(i ex

in homines jaculentur , adcelfiffimas etiam

joco depromptus: 'quia indemulto flagran-

|

turtes evertendas,

lmmo vocantur ettam

'tiot concupilcentize lafcivientis zeflus:excitae

h,

triumphus tenebrarum , quatenus in lupa-

tur exitialis , quàm excontuitu.,quem tàmen

natibus favente libidinis ignetriumphos fibi

Spiritus San&tusmonet-effe vitandum. Sunt

doemones cudunt, : Hacdecaufa Ephremus

f

*conta&tus prafertim alterius fexüs-exlevitas

Syrus /oco cit. vocatimprobam mulier

gm.ein-

.te ,"nullá urgente neceffi tatepernicioize pro»

Q

ferni [ceptrum.s,

lufiones ad aliquid putidum , . -ac focánm,

Y

(jo

Quáéd fi moris fuit apud Perfas ;'ut fce-

Improbat Deus hos taétus ,quamvistenues

w

ptrum ia clementiz , ac pietatis tefleram

levésque citra pravam adhibitosintentionems

tdq

-confueverint Reges extendere , ut liquet ex

tnt

libro Efther :

non hic tartareus Aífuerus

& divinum (uffragium 'nobis fuppeditant.A-

€ta S. Mariz OEgniacenfisà Cardinale .de

hü

inuliebre extendit fceptrum in fignum cle-

Vitriaco congefta.

mentie, fed in notam crudelitatis ; non ut

Aflfueverat pnella

hz tib. , 4f /

il

caftitatis eximia cultrix duo inter crucis!

igna

$*

E

eos erigat , qui ánimo ceciderant, quodin

fuum adeó corpus extenfum inflar ty

mpani

Bwia 2j

d

Eftherem Affuerus pra(titit , fed ut animas

exficcare , ut Virgo tympaniílria per

annos

li

ad íua detrudat Regna aternis adjiciendas

plures, nec.primos aftuantis concupifcentize

«t

cruciatibus,

Et revera , fivitjum eít alt-

fuerit mottis experta., quá ex re tantam in-

W

quod,, per qued tartareus hoftis fceptrum

ter homines fiduciam concepit, nt prz exie

teneat , imperiümque fuper homines exer-

mia ignocentia , & pura fimplicitate, om«

hi

cear; nonaliud hoceft, quàm fceda libido,

nes fui fimiles cenferet, Cümque familia-

tür

quà fuo famulitio fubiicit tot hominum tur,

bas.

Sed utinam ab hac infami fe fubduce-

ris quidam ejus amicus quodam fpiritualis

s

propenfionis exceffu fua manu mánum Vir-

rent fervitute, & caftitatis culturá de luxu-

Vifi

ginis leviter comprimeret ; nil turpe animo

[

rie triumpharent foeditate ?. inferni hi di.

cantur januam pulfare , qui per ta&ctus im-

cogitans ; fenfit ex illo contactu primos

*

p«

motus concupifentiz, fed cum

ignoraret,

Titi

pudicos procaci adhzrefcunt mulieri , fi-

nüntque meretricio ofculo osfuum , men*

quid effet , quàd in fe fentiebat

»quandam de

ten

ccclo delapfam vocem audivi

t ,

*oli me.»

XoExbo]itio. témque feedari , utfcité notat Salonius; qui

Tie

f4ngére , quia veró nefcivit , quid verba

À

Wwe mfbfhm

abimpudica mulieris verbis, & ofculo ho-

hac fignificarent, pro eorundem explicatio*

Pros,

minesavocat , inquiens : Qj veróa mere-

to

ne amicum rogavit, quicum & i

pfe cultor

C0

tricis libenter audit , 6f ofcula ejus delelabi.

eflet caftitatis, veluti fibi dicta

liter fufctpit , quafi jamuam pulfat inferni :

flerum

cavit impo*

m

ab omni hujusmodi contactu : ob-

& revéra infernum non folàüm pulfat , ve-

p

fervat $, Epiphanius appofité ad rem|no-

Haref. $fs

&ü

rüm & fibi Orcum aperit, qui;os adaperit

ram , quód tametfi

de mente Chrifti prae-

ut ofculum labijs figat meretricis , G nifi fta-

ult

fata verba proferenti

s ad Magdalenam coére

liti

tim pedem retrahat ,^ mentémque avocet

cendam,variz fint Interpretum fententiz ; ea

preceps ruit,

Eft impudici ofculi conta-

i

tamen refert ad exemplum eximize putitae

€tus , diaboli morfus , ut innuit Eufebius

tis dat

"

6$

dü

Emiffenus homil. de fymbol, ubi ait, Im.

lieris.

umà Chri(to refugiente tatum mu-

pudici contatius ofculi quid aliud efl , quám

m

sporfus Diabols.

D. Bafilius caufam reddens , cur fece- — €6.

dendum fit à minimis , levioribüsque etiam 7^ 4«vera.

&ür

64,

N«smo fit àfana mente ita al

äenus , ut ve-

p

conta&tibus ait : Gravem ac vehementem ""£/?if«

lit (inete (e hisce tangi ofculis; quaz diaboli

flagrantis concupifcentie vim infitam effe

üöuïdt /P'u

Á

AW

'Qïj.

Titig

funt morfus , quibus infelix anima tamdiü

ma(þul;nis €orporibus in fceminas ; aflerít»

que

nmä

Ta8us, & jocicum mufieribus fugiendi, ut caftitati cxitiales. 3:9

caro fuis delinita delicijs ! ehm vel ad unum

wirarum; & mulierum accuratior cultus ; pf

corruat contactum eblandientis lapilli ! pe*

eonfejfo, spfain favoribus , aut confpiratio,

E

rijt fplendidum fimulacrum , ubicarnis ille-

aut diffenfo , interfe de cemmercio [cintillae

Minus adferunt

€ebris innitebatur; fulgebatauro , fplende«

libidinum . conflabellant,

bat argento,, folidabatur ferro , donec for-

hominibus nocumenti irruentes é Numidiz

didis adhzeit carnis voluptatibus: ubi enim

fylvis Pantherz , & exilientesex Africe fpe-

L 'Hlmil. ] dl i j

carni indulíit fidtilibus innixum pedibusfor-

cubus rugientes leones , quàm una adblan-

Liä: 2. de

| lftil. quu.

titudinis conítantiá caruit , & auro deftitn-

diens libido , quia ut recté D, Ambrofius

"A.

tum, argento viduatum , firmitate zris ,fo-

Cain (n. af«

Sevus criminum flimulus libido e8 , que num.

bel,

;

liditate ferri denudatum feed?. corruit ,cum

quam manere quietum patuur djkä'um..s

.

.

fi plendidö gn:ca ftaret,

noHe fervet , die anbelat , de fomuo excitat y

de negotio abducit , àvatione revocat , Au-

fert confilium ,| amantes inquietat » lapfus

anclsaat.

Minus adferunt. bominilus nocu-

Sed quod deteritis eft probrofa libido

ér

.

yoenti irruentes é Nummidia [ylvs Pan-

humanum.genus extinguit , fi enim plures

tbera , & exilientes ex Africa fpecubus vu-

viri untadhereant feeminz , que meretricio

vivat quz(tu, fons in ipía exareícit fcecun-

6f,

gtentes leones , quam procaces muliercula ;

qua totà bumane [Dectei obfunt , cum

ditatis, & probroincipi fterilitatis laborae

Ie.

Sed fi mundum hominibus probro fte«

:

féra nonnifi individuis

zilitatis meretrix evacuat, infernum tamen

20ceant.

lafcivientibus ; .ac, lenocinanribus implet ;

$9

. On individuis duntaxat luxuria effroe-

imó eft & ipía meretrix inferaus , cum S.

!

H, ämz'l. 24 2

nis noxiae(t, fed & toti [peciei pet-

Chryfoftomus vacet «ellem meretricsam., ;

Matihb.

niciem adfert , € paturam ipfam in.

Diaboli officinam * (iquidem. tartareus ho-

ficit , que probro laborat flerilitatis, — Fee-

ftis in procaci mulierefuz artiscudit infirue

ceundum humana propogationisfontem fu-

menta, quibus homines decipiat , deceptóss

iffe íemper continentiam , & pudiciiam,

que ad tartara trahat,

Hiacetiam S. Petrus

Ejpift. và

vel ab ipfo mundi exordio deprelienditur ;

Damianus meretrices cubilia vocat doemo-

!

£dque cauíz fuit , cur rerum Conditor Deus

num , ait enimalloquens procaces mulieres

ünicam duntaxat feeminam uni viro tocius

Audite me fcorta , proffibula , cubicula fb«

humani generis capiti affociaverit 5 ut nos

s

rituum immundorum ? quia libentiüs aver-

| düü- ? ähf: :'

erudiret ,. continentiam hominum, fontem

nales fpiritus ad lafcivientes advolaut mu«

$^

1850

effe propagationis humani genetis , ut pul-

lierculas , velut ad propriam domum ; coe»

arätip 2$

chré norat Bafilius Seleucienfis ; inquiens :

num fiquidem, ut fues ,amantesvoluptatum

Uni viro unicata adfocians uxorem continen-

quarunt in carnis illecebris, ac fpurciffimis

E

via fubindicat legem, — Sed cur unicam tan-

*ïn

concupifcentiz delicijs , ut innvit S, Chry-

tüm Evam humani generis capiti ad(ociavit

Íoflomus , inquiens : Qwemadmodum ubi

In Pfof.

Numen, fi mundus indiguit incolis , &

£f cenum , e0 porci concurrunt « itaubifust

habitatoribus ? certé conducibiliüs videba-

aneretrices ,. €8 meretriciacarmtnua aliie coz-

tur ad hominum propagationem non uni-

gregantur demones,

Satanicos ante hos

cam , fed plures effinxiffe feeminas , eásque

porcos fuas projiciunt margatitas, qui fuas

viro affociáffe ; tametíi plures viri uni dun»

iplorum animas pro fluxa , viliffima, ac im-

y

taxat adharentes foeminz feecunditatem im-

puriffima deiectatione doemonibus procul-

pediant, fi tamen vir unus pluribus adhafe-

candas, & fpurcitie luto immergendas me-

ritmulieribus , earum promovet fcecundita.

retricijs in lupanaribus exhibent ; 1dque caus

tem; curigitur, fihomines propagari Nu-

/

Icc.cur adeó frequens doemonum copia lupa-

men voluit, non plures Ada adífociavit u-

natía adeat , quia mulier impudica in lupa-

Xores? verümSapientiffimus mundi Condi-

nari proflituta , quafi fedens pro tribunali

tor, vel ab ipfo exordio fui opificij voluit

caufam agit , ac tuetur cacodoemonis , & id

continentiam introducere , cujus beneficio

attigit S, Ephremus Sytus. in tratiaru ad-

hamanum genus faciliàs , ac feliciüs propa-

veríus improbarmulieres ; ubi interrogans:

garetur:quod fi virtus flaccefcat continentiz,

Quid eff meretrix ? tc(poudet caufa diabo.

eíque zítuans fuccedat libido ; jam homines

:

li, cacodemonis con[olatio , avma tartarei

. Ultore ferro fauciantur, & per inflicta vul-

bofls , triumphus tenebrarum , dux delillo-

d

WF T

J

nera fanguinem evornunt , non quo ignem

rum : dicitur procax mulier , lafcivijs addi*

extinguant libidinis , fed vitam foedé per.

dant.

€ta, Diaboli caufa , quia per ipfamcacodoes

mones jus acquirunt in animas , quas adfu«

600

In fpe&ctaculis olim cum feris decerta-

um trahunt famulitium zternüm torquene

bant homines brutorum crudelitati obje&i,

das.

cüm morti jam effent addicti : fed nullum

(

Hanc dixerim caufà effe, cur meretríces;

624

1

fpectaculum humano generi adeó adverfum

' j u

dicantur infernum fulcire, quiahominum ca-

qirirh

Kib/dc fpt..

ficut falacitatis ftudium , ut notat Tertullia-

tervasad tartara perttahunt , undeSalomon

éiacul.c 25

nus, inquiens : ZIn omni fDelaculo nullum s

Prov. s. loquens de procaci ; & laíciviente

H

muliere , ait : pedes ejum defcendunt. in.a

æagz'.« fcandalum. occurret . quám ille ipfezs

L

*

$9 9(-5

310

Difïcftatio AXV,

qu

f

mortem , & ad in]?ro) gre[fa sllius. pene-

' dilaniatur , donec ad ætemüm deduwcatur ifie

trant : übi textus hebraicus habet , Er is-

gl.

teritum, carceri mancipata gehennali. Eít

férnum greffus ejus fuflentabunt , íeu ut ex-

lafcivi ofculicontactus impuri fomesamoris,

€0

pendit Cajetanus , zpfernum fulcient , quafi

luxuriantis concupifcentim igniculus ; |fed

nutaret, ruerétque infernus , ni(i lafcivien-

tes mulieres hominum turbas ad illum tra«

fimul gehennz. accendit incendia nunquam

extinguenda , fed zternüm durztura; hinc

2

e

herent ; & à quibus infernus fuftentaretur,

fi

Emiffenusnos monet , quatenusab hisce fe-

Homil.1 de

Dicitur etiamlaíciviens muliercula que(tum

PT

cedamus ofculorum contactibus , inquiens ;

inite quad-

exigens meretricium , cacodeemonis:confo-

Cavenda funt juvenum impuraofcula , &$ a.

"Ag.

f

latio , quatenus fi capaces eífent doemones

féiva colloquia,

AImpudici veró contatius

&t

folatij , & confolationis hanc procul dubio

€0

ofculi, quid alud eft , quàm mor[us diaboli

in lupanaribus inter meretrices & quarerent,

& arrba peccati? Ofculum pars adulteriefl, -

&enancifcerentur , cüm per ipías , homines,

Jper boc enim erimen offium , &f morti inf»

H

quorum fummo ardet.defiderio, larvatis il*

tium fit 5 etiam fi $noperenondum co[umetur

E

lecebris ; fucatísque voluptatibus in inferno

iniquitas , profectó jam e$t in corde captivi-

b

demergat , fepeliátque : 'síntque propterea

&£a$, .Lafcivum ofculum fignaculum.eft li*

f

etiam deemones mulierislenones, cüm cir-

'bidinis, pradluditqueflammis gehennalibus,

g

cumeant vicos , -& plareas, fora ,& domos

qu& perpetuos ingerunt crüciatus,

m

homines invitaturiad Venereas voluptates,

"Caftitatis:addictus.culturzfecedat ,ab-

6f.

f

Dicuntur etiam meretrices effe arma diaboli ,

füineátque à quovis alterius prafertim fexüs

te

quia hisce utuntur cacodoemones ,.ut fua rela

contattu quamvis leviculo , :& .nonni(i ex

e

in homines jaculentur , .ad celfiffimas.etiam

turres evertendas,

immo vocantur.etiam

joco depromptus: quia indemulto.flagran«

Q

tior concupilcentize lafcivientis.z(ins excicae

E

ttiumohus tenebrarum , quatenus in lupa-

tur exitialis , quàm.excontuitu., quem tamen

ml

naribus favente libidinis igne rrinmphos fibi

Spiritus Sanctus moneteffe vitandum. Sunt

dosmones cudunt,

Hac de caufa Ephremus

€ontactus prafertim alterius.fexós.ex levitae

Syrus Joco cit. vocatimprobam mulieremzs-

te , nullá urgente neceffitate perniciofzs pro-

ti

ferni fceptrum.s,

6j.

lufiones ad.aliquid.putidum., :ac foedum.

)

Quéd (i moris fuit apud Perfas ,ut fce-

Tmprobat Deus hos ta&tus , quamvis tenues.,

3

ptrum, in clementiz , ac pietatis tefleram

levésque citra pravam adhibitos intentionems

j

L

confueverint Reges extendere , ut liquet.ex

libro Eíther: mnon hic tartareus Aífuerus

& divinum fuffragium nobis fuppeditánt A-

EM

&a S. Mariz OEegniacenfis à Cardinale-de

l:

muliebre extendit fceptrum in fignum cle-

Vitriaco congefta.

Adffueverat puella:hze i5, a, A.

ü

mentie, fed in notam crudelitatis ; non ut

caflitatis eximia cultrix.duo intercrucis ligna

$*

€os erigat , qui animo ceciderant ; quod in

M

erra

fuum adeà corpus extenfum inflar tympani

Eüh

w2

m Affuerus przeftitit , fed ut anirnas

exficcare , ut Virgo tympaniílria perannos

|

t

ad íua detrudat Regna aternis adjiciendas

plures,nec primos aftuanus concupifcentize

cruciatibus,

Et tevera., fivirum eft ali-

fuerit motüs experta., quà exretantam in«

quod , per quod tattareus hoftis fceptrum

ter homines fiduciam concepit, ut pra exie

eneat, imperiümque fuper homines exer-

mia innocentia , -& pura fim plicitate, ome

ceat; nonaliud hoceft, quàmíeeda libido,

lii

nes fui fimiles cenferet, — |Cmque familía-

quà fuo famulitio fubjicit tot hominum tur.

fe

bas.

Sed utinam ab hac infami fefuübduce-

ris quidam ejus amicus quodam fpiritualis

H

propenfionis exceífu fua manu manum Vir-

rent fervitute, & caílitatis culturà de luxu-

ginis leviter comprimeret ; nil turpe animo

riz triumpharent foeditate ?. inferni hi di-

n

cogitans ; fenfit ex illo contactu primos

cuntur januam pulfare , qui per tactusim«

motus concupifentiz, fed cum ignoraret,

Q

pudicos procaci adharefcunt mulieri , fi-

[

quid effet , quàd in fe fentiebat , quandam de

minrque meretricio ofculo os funm, men*

j

I;Exbefitio. témque foedari, ut fcité notat Salonius , qui

coelo delapfam vocem .apdivit 3 "eli me.»

h

t4ngere , quia veró nelcivit , quid verba

ncinyfea

abimpudica mulieris verbis, & ofculo ho-

Yrom,

ha« fignificarent, pro ecrundem explicatio »

minesavocat , inquiens : Qu verba mere-

ne amicum rogavit, quicum & ipíe cultor

1ricia libenter audit , & ofcula ejus deleclabi.

y

eflet caftitatis, veluti (ibi dicta cavit impo*

diter fufcspit , quafi januam pulfat inferni :

flerum ab omni hujusmodi contactu : ob-

?

& revera. infernum non folàm pulfat , ve-

fervat S, Epiphanius appofité ad rem!no»

l de, d

rüm & fibi Orcum áperit, qui os adaperit

Haref, if

flram , quód tametíi de-mente Chrifti pr&.«

tá 'Uir:jg' &

ut ofculum labijsfigat meretricis , & nifi fta-

d

fata verba proferentis ad Magdalenam coer«

tim pedem retrahat , mentémque avocet

cendam;variz fint Interpretum fententiz ; ea

praceps ruit,

Eít impudici ofculi conta-

tamen refert ad exemplum eximiz puritae

It

us , diaboli morfus , ut ínnuit Eufebius

H

Emffenus homil. de fymbol, ubi ait.

Im.

lieris.

tis datumà Chriíto refugiente tactum mu-

l

pudici contattus ofculi quid aliud eff , quàm

seor[us Diabols.

D. Bafilius caufam reddens , Cur fece-

é6.,

di

é4.

Nemo fit à fana mente ita alienüs ,Ut ve-

dendum fit à minimis , levioribüsque etiam L^ 2« ver4

&l

contaclibus ait : Gravem ac vehementem ""«

(Q

lit finere te hisce tangi ofculis ; quz diaboli

flagrantis concupifcentizee vim infitam effe

L

Íunt moríus ; quibqs infelix anima tamdiü

maículinis corporibus in feeminas ; aflerít

4i

quq

*

Taéctus,& joci cum muüetibus fugïcndi,ut caftitati exitiales, 32£.-

ue tantz effe efficacie , ut omnia judicia

violattümque proferre z fed aut fimili ra*

mentis evertat , omnémquerationem fub ju-

tione bulle per tatium manus cordi clam fub,

um mirtat , & fua fponté (utita dixerim )

sepunt , atque intumefcunt ; dirdsque amo.

concupiicettiz flammas accendat , quibus

ris perturbationes feruentibus , £ exeflu-

caítitas -exareícit ,

ac .miferé «inefit.

Antibus , ncontineutiffmiique agitationibus

Quamvis feeminz fceminas tangentes, vel

primt , uc peccati ulcera «ontinud rum.

etiam :mares maículina .corpora has :non

penda aminuuntur , aut animum totum An.s

; HGMS[.[ 3: j

fentiant flammas , quafinihilex tali contactu

dntimisjam graviter exulceratum sndicant z

videatur concupilcentiaáncitari ? non átata-

m an membris omnibus guis -ardeat con«

!j y.

i

men fi contactus quamvis levis adhibeatur

eupifcentia.

Caftitati

s cultor,fi corpus äbïäl;tc' ignte

6go

circacorpora diveríi fexus.; -quia feraineum

«orpus:mafculum.attingens., vel.etiam fma-

adu(tione liberum fervare mititur ., :cauté

qnembrorum .omnium eft «ontactus :decli-

fculum ifoemineum .ad :congreífum latenter

incitantur,, urgente concupifcentià , perinde

nandus: :fí enim folus;puella.afpectus«on-

.ac ftnpa, fiignem fuerit odorata ftatim in-

«cupifcentiamexcitat., dolorem infert. ; quan-

to majorem non infertla(ionem «ontadtus?

jflammata fuccenditur , :nec opus (it-ullo.ad-

miniculo , nec-illo folle infufflante , ut ftupa

'ex.quo , «cüm fit voluptas multó «ralfior ,

igni admota flammam «concipiat ; .cüm pri-

.quàm 'ex folo .afpectu , zita &.major, ac

-moceritior-eít., .quàintus ignis accenditur,

müm.enimignem .attingit., ;in apertas ee

' Sï'

zumpit flaminas :: :pari pa&to fcernina.ma-

.quà caftitas.cinerefcit: :eó.enim :majus fu-

rem quatumvis leviter í1 tangat , :non multo

.bit flamma incrementum, :quó uberior ei«

.dem fomes fuppelitatur.; &nulli dubium;

eft opus labore , .ut inflammetur intus-cone

«upiícentia 5 .cum .mas.& fcemina naturali

-quin craffiora ;per contactus Jafcivienti con«

ad (e invicem-rapiantur ,ardore : hinc.non

.cupifcentigminiftrenturfomenta ,quibus &

mirum , '4.cümfimul fe.contingunt , ftatim

:dolores:noftri :magisintenduntur , & exci«

;ï

.ardeat. in:ntróque concupikcentia ; & (cin-

« dium caftitatis promptiüs .accerfitur.

:tillam intrinfecus fumantem , luménquera-

:tionis infufcantem fentiant . non enim fieri

$. VII.

naturaliter : poteft., :quin:tangens .carbones

.acceníos :calorem fentiat., :nec poteft :quis

dgnitas.fuper prunas ambulare., .quin-ejus

Thenda caffitati ,. qui ffudent. ,

-ardeant pedes.? ita fieri.nequit., -quin vir

Anecefi efl., .ab alterius fexus queva ab-

l1zdatur., fi . mulierem tetigerit 5 -eft enim

ffineant «contatlu , .quisn peraiciem , &exie

ïol'bl P "S&

tactus.alterius .fexus :femper «caftitati :no-

Aium «aflitatis iflammas :snjolefcentie

L

XiUSa

«oncuptfcentia flabellat.

"Hinc S. ineronymus Aib. 1, $n fovi-

$7.

nianum .expendens :verba . Apoftoli 1..ad

"Uotquottuendz «calftitati ftuduerunt

i:

ab.hisce abfhnuerunt alterius fexus

orinth. /7. .bonum .eff bomsns «mulierem.s

non tangereait.appofité ad rem ino(tram;effe

.contactibus .. :ut. pientiffimus 1lle

obíervandam Apoítoli nrudentiam., .cüm

-Mona:hus, :de.quoin vius Patrum legitut ;

:qui cümiter cunvmatre fua jam fenio'confe-

Xiboa .

non dixerit , bouzumeff.uxorem non babere,

:48.

Íed bonum e[i . uxorem.non tangere, eoquia

'&a , ztate delábente, viribisque quafi defti-

non in poífeífione :uxoris , íed in tactu

tutaageret., veniffétque ad quemdam fluvi«

:um, queim vetula trajicere haud poterat: tulit

mulieris .periculum perdendz caftitatis im*

miriet.j :neque periculum evadit, lzfioném.

'tunc ejusfiliusMonachus pallium fuum;quo

que declinat , qui mulierem quamvis levi-

Tanus pfoprias involvit , :nequovis modo

«corpuscontingerentfenefcentis matrisquam

ter tetigerit : non enim poteft quis infinu

ignem alligare., & non .aduri ; :candens

deferens transpofuit fluvium : cámque fi-

lio dixiffet Mater , & cur ficmanus tuas

ferrum manibus.contreCtare., & .non.com«

buri ; Viri, & foeminz contactus fuam íta.

»pallio operuifti fili , -ut:me trans fluvium

tim fentit -naturam , fexiüisque intelligit .di-

portares? Refpondit : quia corpus mulieris

verfitatem.

Aicét vinculo fanguinis jun&tz ignis eft , ex

Que mulier ejusmodi.amato-

-vio tallu innixa fuerit , nunquam à fordida

«cujus.contactu flos caflitatis plurimum pati-

itur detrimenti,

'

N

Lib. de &&

ánquinatione munda veperitur , ait'Bafilius,

HincS, Ephremus ait: $; :cädritüit efi-

69.

Hnt[. Yb

TÀ Virgin,

Sicut enim cum 19nem tAngimus , ignudn-

dicia per imprejJas nobis aduflsones exctpi-

«io perfungensyoleo egrogantem inungis, fac

T3b. de vita

fpirituali

mus , impo[filéque eff , eum , qui $gnem.s

oculosymanus » lingudmque cuftodias ynexin..

dullo semperantie , G modeffie fines trauspre-

HHIP. d«

terigerit manu , sllefam illam ab ejus incen*

ziva operatione feruare 5 caterum aut óul "

diaris $ boc enim depofcit pietas. — .Membris

Alterius r&uerenter ,. 68 cum tíimore manus

la repenté tatium confecute turgefcunt , &

Admoveto , quafi vem aliquam fanttam at-

dolorofe per fervorem , &5 snflammationem

(

ulcera mox rumpenda minantur 3. aut jam

dingeres ? etenim verà fanitum eff templum

PL

coquefatla in manu acria vtfuntur ulcera :

Domini , €8 admirabile in juffitia fecundàm

| fvirginffo

*

illud fcripture ?. Ne[citis quia Templum Des

ita polibsle mon eff , eum quem tgnis ardor

ditigerit , ejusmodi tatium innocuum , du-

eflis , Spiritus Deibabitat in vobis ?. fi quis

Ferani de Affeclibus Tom. d.

—

X

antem.

22

Diferatio XIV.

y

Autem lte'mplum Dei viclaverit ,. diferdet .

membra c&ttYA À wicinid tobilet f'ow;

lum Deus.

Templum enim Dei fantlum

ql

peneli , in quam nullus omninó . nifi filius

eff , yztsd effis vos: Hacigitur fcientes,omni

ira illabitur. Quis valeat eosomnes tecena

cuftodia cor uoff(rum cuflodiamus,

fere , quos mulieresper infixa oícula foedé

1h

Qued fi ex S; Ephremi monito caven-

[^

7H

exulcetavit , & exulcetatos interemit , fe-

9

dum eít , ne contactus corporis mafculini

pelivítque in Orcum2 Quàm noxia , quàm

li

per acrum hominem ad officia charitatis ex -

lethalia hac procacis mulieris ofcula ,..quae

ercenda, cujusmedi funt facrz inunétiones ,

t

cüm figuntur, vulnera infligunt; cunrblane

quibus-malé valentes corpore nnguntur no.

diuntur , .venena effundu

bi

E

nt;.cüm .-fmufccnt,,

cumentum adferat caftitati : quanto folici»

interimunt,

Q

tiüscavendum erit à quovis contactu minus

Fateor tamen confuetudinem in plerís-

neceffario , & alteriusfexüs, cujus multó

7j«

tl

que Regionibus inoleviffe , quá paffim etiam

major eít illecebrofitas , fortiörque ad 4m-

à facris clericis , &hominibusexotculantur

puras concupifcentia flammas excitandas ef-

mulieres non concupifcentiz causá , fed

T

ficacitas? Imó non folüm abítinendum eft à

t

urbanitatis gratià, preefertim (i abeant , re*

nudz carniscontactu , verüm etiam in id de-

£

dedntque peregré, vel aliqua fe .det gra-

bet'enixim incumbere ftudij caflitatis col-

tulationis occafio,

U

Non me fugit , pri«

tor, & cuftos,ne partem ullàm £ceminei cor-

mum.-ufíum oículorum feminis figendorum

ü

W

poris quamvis velatam tangat;quidquid enim

pud Romanos abipfo fuitfe morum cenfore

feminam olet , 4d:-caftitati noxium eft :

é

0i

-atone invectum referente Plinio , ut ni»

quapropter D. Hieronymus inter defcr'æ*:sf:n-

Lib.14, caff, -

mirum explorarent confanguinei ; an mu-

ED

dum abufus fceminarum quarundam, quas

lier temetum , feu hauftum vinum oleret ,

viduas neceffitas: fecerat ,

non .voluntas ,

f

quod apud ipfos enormi dabatur in feeminis

ait,

Clerici,quos & magifferio effe opartue-

l

zpi/l. 21

crimini , ut ibidem fubje&tis exemplis pro-

rat, pariter & timori , ofculantur captta-»

bat'Plinius , cui fuffragantur Gellins ib;

Matronarum , €$ extenta manu , ut bene-

10. CAp. 2 .

Plutarchus zz probles . Rée

dicere eas putes , pretia accipiunt. [alutans

3anu. cap. 6.

Tertullianus £ apologets

di.

llle interim , : fi facerdotes fuo viderint

cap. 6, . ubiait 1 I4civco, C ofcula. propins

indigere pre[fidio , eriguntur in fuperbiam,

fà

quis offerre etiam neceffitas erat ,. ut Jpiris

Et improbat D. Hieronymus hunc in Cleri*

tus tedicarentttr : Lexautem ifta de mulies

ie

f

cis morem capita exofculandi Matronirum ,

rumà vino.abílinentia exolevit, & uíus o-

quia quamvis hujusmodi capitum ofcula

ículerum ad urbanitatem , aliósque fines

Pl

non videantur fixa nudatis capitibuss atta-

pfopofitos invaluit , irrepfit , ac inolevit

men quiaoperimentis figebantur capitum ,

facilé per alias regiones , ut notat JuftusLip-

Q

fius.

3. Eccl'efaä

meritó improbantur ; eó quia contactus

Meminit eiam hujus Romanorum

6.

muliebris corporis'etiam in partibus vefte

moris foeminas deofculandi Arnobius , in«

opertis fua non vacat illecebrofitate , ut

quiens ; Nunquid cum in matrimonio con-

L

Gloffa ad illam infignem Florilcgi; Rabinici

venitá , togaá flernitis leclulos j & marito-

fententiam : Malum magnum efl mulierem..

"Um geni0s Advocatis? nubentium crimen o

contueri : fed majus cum eacolloqui ,& pe[f -

?

celibali baflá mulcetts ?. puellarum L0gitn

oum emnium ef] eam tangere : quia utait

las Fortunam defertis ad virginalem? . Ma-

?h

Alceta quispiam apud Molcnm in limonario,

tresfamidlias. veffra in atríjst operantur. do-

l

bmï, r,de

Cap. ;/W- Salex aqua est , G i appropinquaverit aqua

morum , indukirias teslificantes fuas ?. pos

continuo folvitur , ac deficit , & Monacbus

li,

Honibus abffinent uini, affinibus , & propin-

( fimaliter ex müliere eff y ex qua & genitus ,

quis ofculari eas jus efl ,. ut fobrias compra&-

l

€& in lucem editus fuit. 2 itéquefi appropin-

bent , atque abflemias fe e[fe * fubdit mo«

f

quat mulieri , foloitur , & ipfe , & in id

rem hunc exoleviffe , quem alij referente

f

definit , ut jam Monacbus amp

Plutarcho referunt ad tempus , quo mu-

(iz't-: -ngm

[

fit.

lietes "Trojanz pertgfíe divagationis per

f

Z

Quanto magis vitanda funt ipfa mülie-

exteros terrarum traétus , mariümque fi-

ris ofcula , queenudis figuntur labijs ; cum

nus, naves combufferunt abíentibus 'ma«

Salomon profundz fovez os procacis mu-

ritis; ad quos' in patriam reduces, mue-

l

lieris pat dicat,

Fovea profunda os aliena ,

lieres arte lenocinatoria , ac blandiente pel-

ü

ceui iratus eft Dominua , incidet in illam.; *

Pro'?:r. 22.

lacia occurrerunt ofculabundz , ut eos de-

nimirum fovea eft, & quidem laxo patens

linirent : -néve in cinere navium combuftas

1

hiatu os lenocinantis mulieris , quia quos

rum ignem foverent , quo iram , G&in-

|t

verbis irretit ,. & infixis ofculis capit , in

dignationem |accenderent contra uxores.

f;

profundum demergit malorum , ut op.

Sed ut ut eft, idunumcenfetur verum , ofcu-

f

portuné notat Rabanus Maurus 4ib. 2. £,

la apud Romanos mulieribus fixa cognatis

D

p'reverb. 2. cap. 22, inquiens.

Fovea pxof

fuifle duntaxat permiffa ad explorandum

f

funda os aliena ,. cui iratus es Dominus ,

temetum , tametíi poftea ad excolendam ut«

incidet i :llam,

ui verba , & o[cula.s

li

banitatem ceeperint oícula figi , & mulie:

It

sneretricis libenter. amplethitur ,. quafi ja-

res in amicitie , comitatísque tefleram de«

f

nuam gebeanala a^yf pulfat * citóque mer-

ofculari ; qui ufus ad alios etiam mana- .

li

geinr » fi peden; CAUtus non retmh(t ; fí nan

odexm —

vit, Imó viri probi ; & gr?.ves ore

víu

Üj

l

Ti

Tactus, & joci cum mulieribusfugiendi ut caftitati exitiales. 323

ufu varijsitlocis impune, G citra p.rdb-rum E

terius fexusdeclinare. Hinc viri afcetze fïu-'f

quafi cnm urbanitaus decore confueverunt ,

dijs addicti pietatis maluerunt violatz urba-

nitatis fordere notà ; quàm cum fufpicione

& ipíi ofcula mulieribus figere,

i

24

Neque deíunt , que nobis ftatim obvient

lafze caftitatis ofcula foerninis figere, . Idque

exempla,quz mireris Sanctorum ofcula fce-

in Gallijs factum effe à Clericis , nullá inuítis

minis innoxie infigentium. — Pra cateris il«

notá refert Pofthumianus apud Boerium, ubi

luftre eít exemplum S. Simeonis Sali rela-

ait : Cum ageretur de admiffo per Saniius, Disltt: w

tum à Leontio in ejusa&tis, ubi ait; Duce-

Martinum obfequia coujugu Maximis idaque

R

bant in vico chorum puelle ; & quotquot

exemplum aliqui Clerici suulieribus adflvicis

per eum vicum transibant, referebantur in

ad caufe fua patrocinium traberent » dixit

?h

cathalogum , quo continebantur , quilufu-

frufira adduxi bos exemplum S. Martini fub-

rierant certo ludo. | Íd cüm licentiiis erga

dens * fi S. Martini fequeremur qias , oun-

Simeonem praftitiffent , pramiffa oratio-

quam caufas deofcula dicerermus , Cf untutre

ne, omnes reddidit ftrabas.

Qua fubita-

fí feva opinonis opprobrijs careremus.

rio illo incommodo perpulfz fupramodum

Quapropter Everardus Ecclefia Colo-

7768

ejulantes ratz Simeonem magica opera hoc

nienfis ad S,]acobum Piebanus vir aíceta, ca«

ftitatís cultor ;ac probatae fandtimoniz, tana

eis malum intuliffe , pofcebant ut. malefi

cium diffolveret, refpondit Simcon, fe eas fa-

tàm abfuit , quàd voluerit foeminas ofculo

naturum , quarum oculo lefo impreffiffet

dignari , ,ut ne viris quidem fuftineret extra

oículum.

Detrectárunt nounullz fimnere fe

facrum oícula impertirig GLut aic Cacfarius

ATIT 'A

.

lh

à viro exofculari

3

fed que admittere Si-

lib. 4. cap. $. etiam in ipfo (acro quoties o«

meonis ofculom renuerunt , ftrabzé perman-

Ículum pacis alicui porrigebat Clericorum ,

ferunt ; relique quarum oculo Simeon olcu-

os confueverat inaliam ducere faciei partemg

lum fixerat íanitati donatis,

Et quamvis

ne fcilicet ex contaétu labiorum (cintilla ex«

quz primum abnuerant imprimi fibi à5imeo-

Citarentur concupifcentie, —kinc Patres u*

neofculüm, poítea defiderio curationis S, vi-

nanmmes ofcula infe&tantur, qua àviris fae-

rum Simeoner urgerent , ut ipfas quoque o-

minzimprimuntur : & Tertuilianus, quan-

fcularetur , renuit Simeon eas ofculari& cu-

ta fit ofculi foeminz impre(f efficacia ad flo*

rare ,teflans, quód nifi Deus eas ftrabas fecif.

rem devenuftandum podicitie ex eo com»

det , facilé perulanriá , G impudiciiiá omnes

probat , quia foemina . ex quo libata c(culo

fuperáflent Syriz mulieres: fed ob morbum

erat àÀviro , junhabebatur pro nupta, ideós

pleraque ab eis mala effe ablata.

Ha&enus

que velamine, quod coniugatis infigne erat,

Leontius , ex quo conjicitur tantüm abefle,

obnuberetur ; pulchré Tertullianus Jió. de CaplE.

quéd ofculum à Simeone puellis illis fixum

Velan.virgim. | Etiam apud Etbuicos velate

s Ef

Dco difplicuerit , ut potius per illud fucrit

ad virum ducuntur.

hd de/ponfationem.s

é

operatus miraculum curationis ; & oculi ob:

velantur : - quia & corpore ,65 [piritu ma[culo

ä

]xfi priflinz fuerint fanitati reftituti ,imó &

enixte fuut y per ofculum & zgexterm , per que

quz ofculum renuerunt admittere , ijsdem

primum vefignárunt pudorem [Diritu.per com-

*

fanatio defuit, quia ipfis non profuit ofcu-

amunecon[cientie pignus , quo totam coudixe-

Lib,2, P42

lum.

"

vunt cenfu[ionem. - Clemens Alexandrinus

445702. €,Et«

7)

Hinc liquet, poffeofculum indifferenter,

tametíi non prorfus refpuatoiculum ; quod

imó etíam ad probum finem figi , fi ex pia

olim imprimebatur füb communionem j exe

| Ovat. 1. de

prodeatintentione, — Quapropter Damafte.

tratamen talem occafionem vult omnino exe *

Natim't,;

nus appofiié ad rem noflram ait : O £eatacs

cifum , ac abolitum ofculandi ufum , prafer-

labia , quibu: purüa tuis ofculit frui coucef

tim quoad marium mulieribus ofcula ime

fum est ! fola inquam labia eorum , qui te

prefía,inguiens. — Jm Regusm Dei wocuti fu-

geuuerunt : ut vel fie in omnibus, G femper

us , digné regno ambulenius, Deum dihigen-

virginitatem obferoares : alloquitur Dama-

tes, G proximmm. Dileclio autem nonín ofcu-

Ilii auteum

- Kcenus Virgiaem Matrem hujus lucis ufuree

lo cenfetur , [éd in beneuvlentia.

à beata Anna editam , quam etiam vocat

nibil aliudofculo . quásm ecclefies conturbaut,

Adami filiam , & Dei Matrem,, beatósque

cum tpfam nog babcant iutus amicitiam : et-

lumbos, & ventrem , ex quibus prodijt, bea-

enim hoc utíue turpem movet fufpicionems Q —

tasulnas, quz ipfam infantem geflaverunt ;

»maledicentiam , quod impudenter ofiuloute-

& felicia labia , quibus puris ofculis con-

reniur , quod e(fe oportebat myflicum, IdSan-

ceffam fuit , ea nondum trimula frui ait

um vocavtt Apollolus. Regnoceleffi digna

tamen Damafcenus à nullo unquam nifi à

agamus,ore modeflo,E claufo beneuolentiam

fancüiffimis parentibns fanctiffüme infanti

ahimioflendamus , per quod waximé fe exerét

fuiffe ofculum fixum 5 , ne quid vel imagi-

man[uerudo sorum, Eit aliud quoque ofcu«

natione exquifitiffime virginitati videri pof-

lum ingeítum; veneno plenum , fanctitatem

.fet detractum. — Ex quo videtur Damafce-

fimulans,

An neícitis , quód etiam Phalan-

i

nus fupponere , ofculum , quamvis indiffe-

giafiore tantüm tangant, graves dolores ho-

renter oblatum infantulz nondum trimulz

minibus afferunt? ofcula autem impudicitize.

fummum pofle virginez puritatis infufcare

Ízpe virusimmittunt.

Manifeltum itáque

nitorem : id quod nobiseft documento , ut

nobis evafit , ofcalum non efíe dilectionem ;

A

omni ftudio fatagamus ofcula , tactüsque al-

dileétio enim e(l Dei, Ha:c eíl autera dilectio

Veraui de Afeilibus Iom. 1I,

-SÍ32

Dei

-

ze:

N

N

324

-T* Driflertatio XV j

f

Dei (aït Joannes )ut mandata fervemus, non

quin corpus in ofculis per &ftus excitata

ut nos invicem ore demulceamus,

concupi(centie lubricetur,

Unde arcenda

omnino ab ofculis funt labia, ne os, vel genass

27*

Improbat eriam hujusmodi ofcula,pra-

fertim qua mulieribus figantur Eucherius

aut caput tangant alterius fexüs, neque debet,

Honmtl. de initio quadragefima in fin. inqui-

quis à fana-mente itaalienus effe, ut per ofcu-

la difcrimini velit fecommitterelethalis no«

ens : Qui viderit mulierem ad concupifcen-

dam eam ,jam mecbatus efl eamin corde fuo*

xe: hinc afceta ille id dedit Virgini cuipiang

*

.

& nonnullis interjectis

Ecce venjo congre-

confilium , quéd fi ad fanctum ofculum in«

WEl G. a. aE E dA^E

vitaretur , fputum pro ofculo redderet , &

gare opera , & cogitationes eorum ,mimirum

t

smpura ofcula ,lafciva colloquia , que pravia

pugnum ingereret contrectanti. INonenim

j

fedantur cogitationibus.

Impudici ueró .

fervus eft Chrifti , fed fatanze famulus , quià

3

Virgine caftitatis cultrice ofculum expotcit $

contatius ofculi quid aliud eff. quam morfus

(

diaboli? barra peccati? jz'quiäem Tullius Ma -

neque amator eft dicendus, fedcorruptor 5

gifler Gentilia ita condemnavit boc vitium ,

non pudicitiz zelator ; fed libidinis excitas

tor: hinc non paucis commendatur puella

dicens : Ofculum pars adulterg efl 5 per boc

enim eriminis oflium , & mortáa initium fit,

illa formofa, quaeimpuro Clerico per ofcue

$

Etiamfi nondum $n opere confummetur . ini-

la procedenti ad nequiora, adeó validé ma-

al

quitas , perfecta efl jam in corde captivitas.

num illifit , ut multum cruoris é naribus ef-

fu

7

Quomodo veró ofculum dicatur eífe har-

fluxerit , & ab incuffo ipfi timore de neceffie

4

fà peccati , non incommode explicat Ifidorus

tate Romanz profectionis pro obtinendo abe

la

Peluftota/:b. $. epift, 10g. ubi Ícribensad Fi-

folutionis beneficio liberata fuit, eó quiaab

delem Diaconum ait.

Quoniam per litterás

impuro attactu fe defenderit.

|

£.

H

quzfíivifti, quam ob cau(am poftquam fcri-

Nontamen derogandum eft antiquo ufui

40»

ptum fuerat : gui ingreditur ad mulierem ute:

deofculandi Antiftitum , ac fanctorum viro«

D

ptam non innocens erít ; additam ulcerius (it:

rum manus,cum etiam milites confueverint

victorum Imperatorum manus exofculari, ut

ANeque omnis tangens ear.

Refpondeo in.

h

grediendi quidem verbum ufurpáffe Salo-

de Catone digrediente & Provincia notavit

1

monem de coitu : fecundàm id, quod dictum

Plutarchus ; utetiá de dexterz manüsreligios

€ft à Sara ad Ábraham; Ingredere ad ancit-

nis ceeremoniá ofculo fervato meminit PÍis

p5»own .

dam meam , & liberos ex ea procrea, vetbo

nius /7b. i, cop. 45.

Imo etiam de fancta

9)

i

autem £4ngendi fuiffe u(üm ufurpando ta-

Ambrofio affzrit Paulinus,qui cum adolevif2

&um pro oículo ; tametfi ofcula fi cum coitu

fet, efsétque in urbe Roma conítitucus cum

J

9l

conferantur peccata eífe non videantur:veri-

Matre vidua, & lorore,qua virginitatem jam

fr

tate tamen ipsá fuffragante meritó laps? qui-

fuerat profeffa, comite alia virgine , cujus

dam cenfenda funt etiam ofcula, Nam (1 cu«

virginis foror candida, & ipía; ejusdem pro-

$h

*

rioía contemplaátio adulterium effe judicata

feffionis, que cum Carthagine degeret, dixe-

rit fé vidiffe, (acerdotibus à domefticis foro-

"

eft à Chri(to; contreéctatio certé multó magís

proadulterio judicabitur.. Quemadmodum

re , vel matre manus ofculari , ipfe ludens

[

offerebat dextram dicens : & fibi id ab eis

enim in imaginibus depictiscolor magis affi

fieri oportere ; fiquidem Epiícopum fefu-

À

cit fpectatores, quàm nudalineamenta ; fic

etiam in corporibus comparatum eít, utta-

turumeffe crederet. Siquidem loquebatur im

fic

elt

&us , quàm vifus majorem movendi vim ha.

illoSpiritusS.quiAmbrofium adfacerdotium

beat.

Si igitur afpecdtus quamvis fubtilior

erudiebat, Cümque pofít annos aliquot à fua

y

ferifus (it , ac purior, condemuatus eft tamen:

adfacerdotium ordinatione Romam veniffet,

nc

ibique fanétam puellam, cui manumeexhibere

d.

non iferitó tactus,qui cüm fit craffior,ac im-

purior fenfus prohibitus eft. « Hactenus Pe-

coníueverat , in domo propria cum Germa-

«

lufiota.

na (icut reliquerat; invenit ,;jam matre defune

M

&a.

Cümque illa dextram illius ex priftina

72*

Caterum quàm lubrica fit via per ofcu-

D

lum ad fornicationem infinuat Salomon in

confuetudine ofcularetur, fübridens Ambro-

It

Broverb, ubi loquens de mulieregarrula , &

fius dixit: Ecce ut tibi jam dixeram facer«

5

dotis manum ofcularis,

bi

procace ait, Jpprebenfum juvenem ofculatur.

Quia concupiícentia per ofculam.commove-

Quamobrem confuetudinem olim inole-

8!«

EJ

tur , & luxuria incitatur, eft enimofculanti- |

viffe, quà etiam puellze manus confueverint

lit;

facerdotum exofculari, & maxime Antiftitum

bus quedam partium covenientia, qua & a«-

p

nimales fpiritus unà conjunguntur , & ad

nullieft dubium: undeoículo religionis , &

DN

corporum incitant commixtionem 5 hinc A-

pietatis fymbolo etiam per mulieres mani-

Josr

ziftoteles ait: equosante coitum confpirare

bus facrorum hominum impreffo deroga-

anhélitu , & per hoc ad luxuüriam provocari,

tum non eít , neque multó minus per homi-

Hinc ingens ex ofculis feeditatum enormitas

mines inter fe: cauté tamen cenferem proce-

fcaturit, Nequeobflat, plerumque ex ofcu-

dendum ; ne mulier cum manum ofculatur

lis nullam libidinis hauriri voluptatem : quia

facerdotis,non pietatis tefferam exprima:,fed

virus imprimat libidinis: faciliàsà virisabs-

tametí1una,vel altera vice non moveatur quis

libidine per infixa ofcula: non tamen eft, cur

que libidinis ingerendz fufpicione poffunt

debeat fibi fidere; cum fecurüum eum non fa-

manibus facetdotum in fignum religionis

Juttinus

ciat mens Virginis , nec vas fragilimmum,

figi olcula , - & ipfe S,

"

*

Ta&usg&jbci;üä mulieribus fugiendi,qt caftitati exitiales, 325

sequé Sapienter Philofophus , ac fortiter

Martyt dicat: 4 precibus fmitis mutuis

z H

,

Ip Afolag.z.

405 invicem ofculie falutamutz unde vel ab

ipfo Ecclefiz naícentis exordio moris fuit,

Fugienda funt mulierum ofcula.s,

i

ut Chriftiani fe invicem ofcularentur ; &

qua dum labijs frzuutur , vuluera

P

hujus moris rationem adfert S. Chryfofto-

£afhitati infiguntur,quibus faucia:

L

El

mus Homil. de Proditore Juda , inquiens

fad? perir.

Sancium o[rulum tentamu quod animos fo-

I noxius eítviro mul—icbri; occurfus,eb

81e

£iat, U unum corpus ofteudir.

82,

— m enim Éccleíia cetus fit fidelium

quia ejus forma virum plerumque de-

inunum mylfticuni corpus coalefcentium; ad

venuítet, G oculi puellzetiam | cafize

indicandum omnes fideles unum füb Chri-

non caítéferiant; multó magis ejus ofcula

vulnera infligunt , quibus fi corpusnon cru,

fto capite. effe membra ejusdem corporis;

entatur , incerimitur. tameu callitas.

Foes

mutuis fe fideles ofculis profcquebantur ,

ming enim praíertim procacis frons, oculi,

quia unum corpus omnes fortiuntur fub eo.

labia, genz, vultus, verba. & manus innata

€«em capite, ideóque íe miícebant in uno

*orpore,non corporum commiftione , fed

quadam teneritudine virilem emolliunt fot«

titudinem , pectásque hominis emeduilant,

animorum charitate-devincti; ideóque pott

Quàd fi procax mulier luxuriante ornatu

fuía: ad Deum preces, in quibus cum os

viro obviet laícivo, acu per crifpatam . co-

aperirenr , fpiritum attrahebant, pacis ofcu«

mam luxuriante, lenocinante oculorum ja-

lo íe tempeftivé mifcebant Chriftiani ; ut

Statione, velo non integente pudorem, ícd

$'auam, quam orando hauíerant , mutuó

hi

decorem duntaxat meatiente , e& quiaom-

Xommuniarent , .acceptümque in «corde

fpiritum , oris (piraculo pie reciprocarent ;

nium obtutibus ubera proftituantur ; tuug

vel ipfa glaciata virorum pe&tora ,

AAd

men

tIS-

hhujus moris meminit Tertullianus, & con.

que frigora flammantes vertuntur in forna-

queritur, quéd in publicis jejuniorum die-

*bus,tunc Chriftiani contenti tantüm oratio-

&es,X fiofcula accefferint, cinereícit pudicia

ti2: non enim aliud funt fceminei corporis la»

ne, conícetis fe minimé oículis falutarent ,

& (ine datoad invicem ofculo difcederent ,

ciniofz pomparum, ac deliciarum ineptiz,

- De Oran

aic enirm * Al jam con[uetudo invaluit,ba

quàm tartarei aucupis infidiofi laquei, qui-

84p .15,

bus ad luxuriam alliciuntüt , & per fixa

Dita oraiione cum. frairibus ,. fubtrabunt

ofcula fdedé capiuntur. Hinc Salomon for-

Promerbr

oftulum pacis, quod esi fignaculum oratio-

mofam,leviculam, ac procacem innuit mue«

314.

Quando autem magis conferenda cum

lierem , .quae formz elegantià, comptiori

frairibus pax ef .. nifi cum oratione. .com-

ornatu, blando verborum philtro fuos me-

smendabilior afcendit , .ut ipfi de noffra ope-

vattone participent, quam. audereut de fua

«dullitàs per ofcula fcedé inflammat amafíoss

pace fratri tranfigere ?. Sub ipfis igitur Ec

& de hac mulieregarrula, & vanaait; 4p- Pyozi.7 2128«

,präbenfum deofculatur juvenem &5 frocaci

€leiig candidis. initijs ; innocenti illi eevo;

noca Religionis , teffera orationis, (ignacu-

vultu blanditur : adeo ut mulier quia mol-

lior fucata pulchritudinis doloís inüdijs

lum pietatis ofculum habebatur ; cujus be-

ftudeat virorum capture , quos pet ofcula

meficio cujásque bona operatio in alios ,

oÍculo, pia transa&tione infundebatur reci-

veneno inficit lusurie; idque eleganter e-

differit exemplo phalangij, quodeit geaus

proco*oris fpirite , mutua oris commiltio.

Araneorum ; ea enim cít phalangij indoles,

me fignato. ^ Noftris veró temporibus, quia

charizas frigefcit, & malitia augefcit & in-

ut folo attaclu veneno affricet, ut edifferit

Clemens Alexandrinus inqoiens : . Zbalzn.

Libþ.ä.xpnäd&

crementum íabit, mos iíte non ampliüs

gia,ubi bomines ove comprebeuderint, delo-

'CdPLZ Ás

EE

viget; ne ofculum , quo amoris ponitur

fymbolum, in luxurioíz voluptatis degene-

ribus cos conficere, & à [ehfu mentis abffra,

Dere : ita ettam 4 pulchbris ofculantibus,ofcu-

ret incitammentum ; & quod habebatur. no-

lo aliquid , quod non Uidetur yuenis immitti,

bile pietatis incrementum ,. vile evadat. li-

bidinis excrementum ; cum enim | malitia

Spectata enim procacis mulieris facata pul-

chritudo , ludentes frequenti ni&u . oculi,

LR

ancreverit, facilé nünc occafio fieret obfcos-

blanda vocis lenocinium fomenta funr. libia

nitatis , quod olim nota erat charitatis;

pralertim fi à foeminis, puellísque venuftis

dinis? verüm.cüm ofcula igit, vulnera,ca-

ftitati lethalia infligit , quia luxuriz vene-

oícula Clericis exhiberentur , ' cüm fint hu-

num per labia in precordia immittitur; eft

jusmodi ofcula invitatoria libidinum , fol.

enim lafcivum ofculum fomes libidinis, (i-

lésque depravata concupifcentize igni«

gnaculum impuritatis , ac pyxis luxuriz,

bus excitandis accemmo«-

quáà venenum effunditur blanditiarum le.

H

nocinijs dulcoratum,

Hocce qui timet ve-

neno infici lafciva non admittat ofcula, fu-

giat hac labiorum blandimenta; fecedat ab

hoc mortifero urbanitatis figno, quod caítie

g

rati nonnifi interitum apparat,

$53

chulum

326

DïHeantio XV.

€

J

34.

Ofculumi nonnifi faactum , & abomni

quz fignificabatur non folàm fan&um dices

batur, fed etiam myfticum,eó quia fub figno

V

luxuriz fufpicione , defeecatum in fincera

ti

charitatis, auctaeQue pietatis. tefleram per-

illo fenübili arcanum lateret myfíticum,quod ,.

mittidebet , & de hoc ofculo locutus fuerat

fub fenfus minimé caderet exteriores; & per

hoc differt ofculum fanctum ab inceíto; feu

Ü

D. Petrus z» prima [ua. Episft.cap. g. V. 14*

cim dixit: falurate invicem in o[culo fan-

impudico;ac polluto, quia illud fignum effet

!

dlo, gratia vobis omnibus, qui ff $n Chri«

Chriftiang perfectionis ; hocnota libidino-

Ífze infe&tionis,

fle JESU... . Quamvis Apoítolus omnes fe

jum int&e

97«

invicem ofculo falutare jubeat in. pacis no«

Efl autem aliud quoque ofcu

:

tam , charitatis fignum, & Chriftianz com.

fium ait praefatus Heruetus, nimirum vexea

munionis tefferam 5 cauté tamen addit £»

no plenum.

Id autem e[t ofculum, quod ves

[

efcido fancto , ne Ícilicet tranfeant. in fo-

nenum immittit impudicitie , non [ecus ac

D

menta libidinis , quz argumenta habentut

phalaugia, qua ore tantàm tangentia, &5 uj«

rus immittunt, & letbales dolores bominibus

pietatis; & qu& figna funt charitatis, incen-

tiva fiant perverütatis: facilé enim ex labio-

infertnt: in ofculo igitur incefto fub bene-

rum conta&tu inaltero fexu flamma accendi-

volentiz fpecie lethalis odij ftabulatur vi«

ä

tur, quà feede decor devenullatur virtutis,

rus; fub larvaamoris impudicitiz latet ve«

l

ft

& candor diffipatur pudicitie. ^ Hinc

nenum, quod in(lar phalangij oris . affrictu

ofculum fanctum Petros uberiorem Chrifti

virulentius diffunditur. Ofculum igitur,qua

(«

gratiam illis apprecatur, ad quos fuam di«

fub candido illo nafcentis Ecclefiz zvo fide-

ju

rexerat Epiftolam fubdens: Graréía vobis o»

les mutuam inter fe fe prodebant. benevo-

panibiu, qui eflis in Chriffo JE SU..

lentiam,vacuum femper fuit à quavis impuw

h

8j

Qvod fi in fincero illo, & candido o-

ritatis fufpicione ; qua ratione olim ante

P!

rientis Ecclefie 2vo , adhuc - recente Chrifti

communionem , & poft fufas Deo commuüa

[

nes preces moris erat, quó hujusmodi miue

fanguine calente eó proceffit Apoftolus cau-

tela, ut ne qnodcharitati impendit Chriffia.

tuz charitatis, ac benevolentiz ponerentue

E Eroi0,20, |

f», virtuti deroget pudicitiz, nonnifi £

.

tefferz, ita tamen ait Tertullianus agens de

30212

t

ejculo fantlo vult fideles invicem falutari

L]

eratione,ut viri viros, & foeminz fceminas

quantó magis cavendum eft noftris tempori-

ofculatentur: clamabat enim Diaconus , ut

ait' Cyrilius Hierofolymitanus .complecig. T Catecbif,

bus, in quibus mores funt corrupti , vit-

fi

tutum cultura negledia, ftudium charitatis

mini, & ofculamini vas invicem , atque tunc * Miftog-

]

abiectum, fomes libidinis paratior, ftimu-

nos mutuo ofculo falutamus. Non boc ita a6»

cipizs quaft ofculum slud fit ejusmodi, quale

lus concupifcentim ad impuras excitandas

. l!'rïf;zielfm. b

flammas pronior, ut mon immeritó dixerit

in foro inter communes amicos effe. confue-

Mp,gx

Beoil.t, di

$ni GtA-

Emiffenus: Ofculum partem effe adulterj,

vit : neque enim tale efl.. Hoc enim ofeulum

animas mutuó conciliat , € omnem malorum

dragee,

per boc enim crimini oflium , & mortís int«

tium fit , €& quamvis nondum in opere con-

oblroionem 1llis (pondet. — Eff fignum recom,

ciliationis auimorum , untueríaque injurias

5

2 femetur imiquitas , perfetla efl jam in corde

1

Piura congerit, plurésque con.

yum meroria . deleta , €$ 1deo [antlum fuit,

cap:z*'uims.

globat eieganter fententias, quibus claré o-

quia [antka erat recónciliutio.

90

Quamobrem

. ad teítandam mutuam — $9,

ftendit impurum ofculum moríum effe Dia-

j Wil 30,

boii, & harram peccati, ac proptetea fuadet,

charitatem , & amicitiam viri viros, & íoee«

Wi -

l

0

ut caveamus , ne hujusmodi hzc impuraad-

minz fceminasofculabantur, &fuithujuse

[

rin*l)! |

gnittamus ofcula, nec exhibeamus ; oículo.

modi ofculum pignus charitatis , ac finceri

t

rum enim obícoenitas fatis fe prodit, & con-

amoris, quo tamen abufus Judasin figoum ..

tactus qui. per labia fiunt, plena funt pericue

vertit proditionis.

Caterum ufus poftea -

lis, & qui ofculis obícoene deliciatur vene-

invaluit,ut virgo etiam velaretur,ne affidua

num ebibit, quó caflitas corrumpitut, ac ca«

intet ofcula ad luxum concalefceret,ut notat

"Tertullianus ubi interreliquas hujus velami-

terz inficiuntur virtutes? efít enim ofculum

*

Liä.de velo,

ait Emiffenus pars adulterij, oftium crimi-

nis utilitates has eleganter ponit inquiens

* Vivg,

nis, mortis initium , ac perfecta in corde

Jpfa concupifcentianon latendinouefl pudica:

€6.

captivitas.,

.

patitur aliquid quod virginis non fit, ff'udium

»1

Hinc quoti

es Apoftoli fuis in.Epiüorlis

placendiutique & giris.. Quantum velis boa

injunxerunt, ut fideles eorum nomine falu-

na mente conetur, neceffe eff publicatione [uà

' tarentur , non alterius ofculi meminerunt ;

periclitetur, duma percutitur oculis incertis 68

quàm /zz£i , unde etiam Apoftolus Paulus

multis.dum degitis demonflrantium titillatur,,

1,44d Gorintb, i6. ait : Salutate invicem 1n

dum nimium: amatur , dum inter amplexus

efculo fancio :

jaibébatur autem ofculum

& oftula affidua concalefcit.

Sic frons du

Lib.s.Pedot tunc (anCtum ait Gentianus Hervetus ; quan.

ratur, fc pudor teritursfic folvitur, fic difci-

e^pi li^2 do deerat omnis libidinofa fufpicio, & id

tur aliter jam placere. defiderare : Meminit

erat, quod ofculo fancto innuebatur : nirni-

Tertullianus antiquz confuetudinis, quà pri-

rum (an&ta benevolentia , & amicitia: quad

mi fideles fe amplexu, & ofculo falutabant,

quoderat benevolentiz ficramentum: fed

eiim (ignificabatur per ofculum fanétum,

erat myiterium, feu amicitia, G benevolen-

copit puritas deturpári, & fub ofculo alio-

quin[andto ex pervería hominum . falacitate

£ia,cujus ofculum 1yfnbolum etat; à re enimi

libidi«

Taci us,öz joci cum mulieribus fuciendí,ut caftirau exiuales; 327

libiduiis latére myüermm adempto enim

venientibus fcilicet anithabus,-

.Satis etiam

Lit,19. 6,1

velamine ait Tercullianus dum virgo percue

vulgatum.eít Platonicum «armen in Agatos

titur oculis incertis, & multis, (icequs frons

nem apvd Gellium de anima in alterius cor-

duratur ; dum d:gms demon(lrantium ti-

pus transfufione per ofculum , quad etiam

tillatur, fic pudor teritur; dum nimium a.

firmat Encolpius Petmmanus inquxens; .Ef

atür, fic folvitur reciproco amore; dum

erausfundimus binc , €9 bine labellis evrantes

inter amplexus, & ofcula affidua concaleícit,

AH A.

Verümcum hzc veluti àanimzrum

Yl

fic dicitur aliter jam placete defiderare: &

transfufio in ofculi impreffione per labia non

quod fincere charitatis, purique amorisfym-

contingat fine ingenti corporis concitatione

bolumerat, fit lafcivientis concuprcenuæ IQ»

Lib, de ïmm

per cornmotos fpiritus; non immetitó $,Ba-

'wrgzwt,,

€eptaculum, .

filiusait., efculi formofo corpori impreffi

89.

Hinc mulleres etiam refpcc?m hominis

flammam non fecus cavendam homini caíli-

facti eas debent pudicas arbores imitati,

tatis ftudiofo, quàmanimalium venenatos

quatum meminit Apollodorus . Democratis

rum morfus, eó quia pejorafint ofcula fcor-

Difcipulus, hz fiquidem admotas virorum

pionibus, phalangiisque venenum infunden-

tibus,

fhianus co mad"»'*æ re?uglchant foliorum:

NI"F Ct e..«ï.t)lxh.

I

ra

íit,7ac cultrix caftitatisma-

Plura que fub ofculis procacis foeminze

91

nus remgaaa $

ta&hisque:virorum.,

fi non

latent-mala detegit'S, Petrus Damianus, fu-

contraCtione foliorum, faltem negatione cu«

catis ofculorum lenociniis latvam. detrahens

;uwxs attactus«

& viri ompnem xtxdem foc.

calamo,alioquens enim procaces mulierculas,

JEpiff. 453

ming at :.a&um,manum retráhendo preves

quz ofcula figant,ut minus cautos decipiant

niant, eumque fui fubtractione ante .occu-

vitos, ait, Iuterea vos alloquor.que eftis pul-

peat ;

&præfcmm eos alterius fexus con-

pamenta Diaboli , projetiio paradift , virua

taftus, qui pet ofcula craffiüs fentiuntur ;

smieniium, eladius animarum, aconita bibtne

plus enim in ijsdem femper eft periculi,nt no»

tium,toxtca convivarum , eccafio peretmds.,

—Ü

Exzvcit 110, tat Scoliger, qui obfervat Bafim gtacavoce

nl z.u

Vos inquam alloquor, qua eftis g ynecea boftíe

€X eo derivari, quia que duofunr, Grunum

zmrzqus, Upupe;, liula, Naffw, Lupa, [at»

efle queunt; unum evàadereappetunt , ideó-

gzm*uca: 5 que o[cula fioitis ,

& fanguinem

ue dicuntur fpiritus exire, & corpora ha.

Grteli

exigitis, Imó non folum fapguinem fugunt,

Hj

T€i6,aC mnfert: 3 pennde ac duo fPll'lü.lS,

fed G vitam ipfam exfugunt fredé interi-

quaücum licet nexu ófculorum in unum

mentes, quos lenociniis demulcent, ofculis

tranfeunt. Cuod etiam fubindicavit, S. A m.

Hoipio,Y as

Zzä de Ifmu.

deliniunt , ut innuit S. Chryfottomus : 44

brofiusinquiens t"Ofculum vf , quo invicem

Populum Anutiocbenum inquiens,.

Quemad.

£Af.5.

amantes f ibs adberent » 4€ vVeluti gratia in-

modum venatores vetibus extenfis fyivefiria

cterioris fuavitate potiuntur : per quod fibi

animalia immittere Mgredmmur, Ht Sp[A jtt

æ*mmfmdztur fpiritus ofculantis. Sicut etiam

gulent ; dta 68 meretrices posiquam lafciuia

3j.qui fe ofculantur non funt labiorum pra-

retia undique extenderinz per eculos, verba,

dibatione contenti, fed fpiritum [uum. fibi in-

ofcula, fuos capiunt. Amatores, quorum /;zzw-

viceim videntur z;zfuna*ere

tita

»

90.

guinem ebibunt8 ipfos enecant, Nemo i

Hinc eft, quód etiam $. Chryfo& affe-

delirus, & à fana mente alienus, ut velit per

gl

Homil, 30.

i2 2.4dQCo

rat per ofculumanimas inter fe colligari, &

.ofcula propinatum fibi venenum ébi--

yinib

obfervat , redcuntes ex diuturná peregrina«

D

bere, fibique eITc exitio,

tione mutuis confuevifle ofculis excipi,con.

5

YTL

z

h

24 o

z

ïzï'æ/fx

K*

—

U

;.l.xxx

;P'

f

(

i

2

L

Mu

ZM.

U

M

'*J[c

hb

»

»

a

h

x

2

9

n

J

Qu

*;u sf

x

"ks;,

N

li

x

a

?

N

(

SSN

"—

N

i

»

N

v

N

.. O

C

.

m

EE

r

AX

æ*äli

^Y

t

125

hs

MUA

N

X

X?;xþ

É

w

fs

]

AAE

A

l

g2 gnds a

DIS-

j

p (n9) B

mueteEUBE

i

àl

;

"U^ «Q^ *

E

"D*

07 «0» «

:?

Quf i

5

VRRV

:

-

Ws

s

ä

[

—

m

h

eïïæ

E

DISSERTATIO XVI.

| Nullum tuendzx ca

ftitati afylum f

uga tu-

tius,

b

$.L

dicut qui periculum. timet nau mgz] » procellofum mon 1vajicit sz,,,

t

$

gum; ia caffitati

eultor à quovis fe fubtrahat päriculo, Je in. [copulum 4mw-

pingat , & naufraga caffitas pereat.

5

zj u |

CN

i, Unt, qui gon abs 're id

bet; G&eó-magis fevit, quà fuaviüs eblags

Heiw, ]

LO

N

/ À

afferunt,effe in homine

"l

N

«g.*,g Y

ms

ditur; neque ab.ipfa abjungitur fcylla; us

"p

rebellantem , .ac info-

cüm fcyllamánter.& .charybdim fluétuant

[

o

lefcentem concupifcen-

concupiícentiz ac(tus, naufraga pereat caftie

ANSANN C

VY.

N A

tiam, ac in mundo ma-

tas, vel charybdis.abforpta vorticibus, vel -

M

re exzeítuans;fluctibuse

Ícyllz:collifa infcopulum; 'quia.ut fcité fcri-

i

-3Jw

æ

a

e

que decumanis .agita-

bit peritus Nauclerus :S,Hieronymus: 4z .

*

E g

tum ; ficut fuis eft. -

illo eflu.cbarybdis luxuria falutem vorat fzyl.

AHeliodor, -

quor procellis obnoxium, quibus naves ejus

la, feu .rensdens.libido.blanditur. . Quis ita

L

trajicientes finum ad naufragium pertrahun-

delirus.ut ab.hi(ce-non fefubtrahat pericu-

tur,cüm (uborta tempeftate audiuntur -flatus

lis ? Quis à fana mente ita alienus, ut.& di«-

CT^"c$9 ee5

hotrifoni; fufpiciuntur in a&re nigrefcere,

fcrimina .zeftuantis.concupifcentiz :non co«

& condeníari nubes; adimi folis lumen .&

érceat, vel abijsdem.non fe.fubtrahat?

xzca caligine exhorrefcere omnia , .coelum

Caftitaus fludiofus., fuzdue falutis a-

ha

repetito tonitru ingentes dare mugitus;cone

mator exitiales hos fcylla :fcopulos., infa-

curíu, conflictique nubium ingeminare ful-

mes has charyddis voragines:flatim declinat,

— - QR u dU

.getra, emittere fulgura, ejaculari fulmina ;

G alio fugit, utàpericulo fe (ubtrahat im-

& mare decumanis fluctibus futfum , deor-

minentis naufragij. 'Libido.enim haud ab«

Íum vehi , & omnia confundere , navésque

fimilis eftfcyllz, in . quam impingentes mi-

vel forbete inimum, veliterum evomere in

Íeré pereunt.. Fugiendus igitur e(thic fcyllze

- "C^ .*

fublime ejectas, donec in fcopulum allifz

Ícopulus, declinanda luxuria; quinimó fic

LTX E

L

ineluctabile patiantur naufragium : perinde

cautum eítinnavibus, utnautz vel folüm

habet concupifcentia procellasfuas , habet

Ícyllae nomen , omen credant perniciofum,

D

& (uos fluctus, quibus naufragacaílitas ob-

É

ab(tincántque propterea ab hoc nomine quafi

ruitur: non enim defunt hoc in concupi-

ab omine imminentis naufragij : cautiüs id

b

Ícentiz pelago brevia, nec (copuli, nec vo-

praítandum eft inijs, que luxuriam redo.

bll

ragines : nec defunt Scylle , neque charyb-

lent, lafcivientémque fapiunt. concupifcene

lk

des, cüm fit ipfa. concupifcentia charybdis,

tiam; utnimirum nec ipfa immunditiz vo.

k

qus fectatores fuos abforbet, & interimit,

!

cabula os conípurcent illius, qui caftitatem

Quemadmodum igitur periculum qui timet

excolit. Preífius veró ut loquar,procax que»

gm

naufragij procellofum non trajicit pelagum;

vis mulier fuis ad turpia alliciens lenocinijs

tt

ita caltitatis cultor à quovis fe fubtrahit pe-

infamis eftheccharybdis; fcortis enim me-

(à

riculo , ne in fcopulum impingat; X ne nau-

retriciis perinde ac circumactis vorticibus

u

fragacaflitaspereat, fugit hanc charybdim,

foecdé abforbet, quos ad fe trahit,

D

é

qua non corporis tantüm navigium forbet,

Idduecaufz, cur Anaxiles apud Athe.

LP

hi

fed etiam mentis ac animae navem obtuit ?

nzum /;b. 5. impudicam mulierem non fo«

4|

eft autem hec charybdis abforbens animas

làm monftris , ferísque fylveftribus, verüm

fu;

dn fpes. cba. Juxuria ait Alredus, ubi de quodam adole-

& charybdi, fcyllzque, ac monftris marinis

Tie

vyb lib.1. fcente , qui pericula neglexit labefaétandz

€«ap, 6,

contulerit , dicens, neque draconem, ne«

Chi

caftitatis fugere ait: Quem luxurie cbaryb,

que chimaram flammivomam , neque cha-

Juc

dis abforbuit,

Fugienda eft hzec charybdis,

rybdim , neque tricipitem fcyllam , ponti-

g

nec ipfi fidendum, quia càm blanditur fuos

cum canem, neque fphingem, hydram, leo-

hii

defcribit vortices , quibus cumridet, abíor-

nem, viperam, neque vglacres' harpiarum

genus,

329

Nullum tuendz caftitati afylum fugä tutius.

genus, neque ullam demum beftíam diritate

fliäio, quá mens torquetur, & cor pr&-

Íua conferri poffe cum fcemina ; cui haud

mitur, ac opprimitur, — Huc fpeGar illud

difentiens S. Petrus Damianus alloquens

Pf[alm.3;

Ofufc,18.

Prophete Regij: — HumiliaWii nos in loco

Difftvt. 134

procaces has mulieres ait: Pos barpie que

afficlionis, ubi interpres Aquilaapud S. Am-

facrificium Domini circumvolantes arripitis,

&4p.7.

—

brofium expendit: Quouiem bumiliAWÉ

eósque qui Deo oblari fuerant , crudeliter

nos in loco firenm, quia tertenarum volue

devoratts.

Nam & leenas vos non iucon-

ptatum firenule tamet(i eblanditi videan-

gruà dixerim , que Oelluarum more jubas

tur, ac deliciasexhibere, noanifi afflictio-

aattellitis , & incautos homines. ad fue per-

nes offerunt : videntur laclis dulcedinem

ditionis interitum cruentibus amplextbus bar.

fpondere, cüm nonnifi fellisamarorem pro«

pexatis, Vos firene. atque cbarybdes , que

pinent ; quia ut. fcité Ambrofius : Szculi

Ibidem,

dum [uaveus. deceptionis editis cantum , in-

voluptas nos quadam carnali adulatione de-

eutabile ftruitis falo vorante naufragium,

de&iat, ut dectpiat , quia fcilicet illecebras

T

Vocat procaces , ac lenocinantes foee

offert,. & morrem affzrt ; letitiam oftendit,

minas blandas (renulas, quia zítuans con-

& lu&um inducit ; malaciam promittit , &

cupifcencz pelagus hifce non caret firenue

naufragium molitur.

7«*

larum illicijs; voluptates enim, quibus con-

-. Fugiat qui fapit, aurésque claudat ,

cupifcentia inhiat , & finit homo fe allici,

ne (inat fe blando hujus (irenulz cantu il-

ac illaqueari , firenes funt ille- blandula ,

lici , ac illaqueari; obferet, (1 delirus non

quz fuis illecebris minus cautos fallunt ho.

eít, aures cerà, ut ab hifce fe periculis eti«

mines, quos & miferé interimunt , appo-

piat; fugiat furdus hos allicientium volu-

- Epiff. 'ad

fité, Sinefiusait: 4udrvi doffum Virum,.qui

ptatum cantus; decliner hec | meretricia

Hereulan,

f'abulam allegoricó expoueret, firenas enim.s

blandimenta; caffitatia cultor, ait Sidonius Li/.g epiþ.q

denotare voluptates, que delinitos , & [ua-

Apollinaris,fugi,contra vitía fardu. Quod.

i

Vitate ea captos pauló post interimunt , cui

f1 cerà (it deflitutus. qu aures obferet; fide,

fuffragatur /Elianus Sophifla inquiens; PoZ-

quzex auditu eft, utatar , ot non finat hifce

of5 ndmque firenas, ut

puto , comminycitur,

Íe allici, fimülque decipi bianditiis. Quód

effe fadas voluptates.

fi Ulyffes firenarum declinacutus illecebras,

*O

*

! iA N

Qui fapit has eblandientes (itenulas vel

iligari voluit arbori navis; eíl fidelibns

e&uro citiüs fugit , vel cum Ulyffe nonnifi

' Iilioot,

hac arbor virga de radice Jeífe, cuius. ope,

. furdis auribus pertranfit, ne blanda dece-

quz fiunt obvia eviramus difcrimina, ut

ptus voce interitui obviet , ubi blanditijs fe

fcité fcribit S. Paulinus inquiens: 4trZor illi

Épift 4, ad

putat deliniri. Sunt autem hujusmodi ad-

Seruer.

blandienies firenulze, blandule illa mete-

eit virga de radice Teffe , qua totam corpo-

rie nosiri quadriremem regit , & cui [i juxta

tricule , quz ob cantüs , verborümque al-

illam Po£ticam fabulam in propbetica veri-

licentem íuavitatem exteros, ita illiciunt,

74te neitamur , voluntarjs: Adfiritli uex£e

P

ut oblivionem quandam patrig, rerümque

bus, G'obiirutli non cerá, fed fide, neque

fuarum concilient,

Fugiendz pro viribus

CUrporss , fed cordis - auribus contva bujus

funt harum impudicarum : illecebrarum fi-

mundi varias ad capiendum , pares ad no-

renulz , quz oblectantes decipiunt , dece-

4

cendum illecebras , tuti , & innocti ,. fcopue

.

piósque interimunt , & quze feemineá facie

los voluptarum. quafi faxa — firenum pratere

videbantur eblandiri, perinde feviunt, ac

| velbemtr.

AEfa.15. :12. Dracones juxza illud Ifaige : Er refpondebunt

Nullum imminet

Bifcrim&n E 'quo

8.

43bi ulula in edibus , && firenes da./— deluóris

beneficio fügz non po(fit quis, fi velit, f&

vVoluptatis , Íeu ut textus Chaldzus habet:

fubtrahere: ficut nullum eft malum, cui be«

,

Et Dracones in. domo babitationis delicia-

mefica natura (uum non apparaverit phar-

1

7Um torum: mimirum quz in extima cute

macum: hec enim herbas excecnit, qua-

blandz fireng effe videntur, intus exitia-

rüm. fubfidio, quz in corporecontrahuntur

.

les funt dracones interimendis hominibus

p

&gritudines repelli folent : perinde ac na.

femper parati: alliciunt larvá cujusdam vo-

je

tura corporis coníuluit indemnitati; ita

luptatis, (ed lacerart cruento Draconis un.

gratia, & Numinis favor animi morbis, qui-

gue : fi enim venerez voluptati larvam de-

Aj

bus curaudis Medicos accerfivit, quos in«

traxeris , intus nonnifi opparata venena ,

ter, czteris peritior Tarfenfis. eft Apofto.

jr

J

ezdes, necésque minitantia deprehendun-

lus, qui efficax contra luxurig venena exe

tur,

j

6

hibiturus pharmacum,illud fcripfit inquiens:

Quàm delirus. igitur , qui fallacibus

Fugite fornicationem, tametfi edoctus fue-

Y. 44 Ces

hifce voluptatum firenulis (e credit/ quàm

rit in Íchola Mzgiílri Chrifti, imó & raptus

^

L

à Íana mente alienus, qui has ftatim .non

in tertium coelum , ibíque intuitus fuerit

IUSENUUMENSCU RI TR m um

fugit voluptatum illecebras , nec ab immi«

arcana, quibus explicandis impar eft lingua;

nentibus fe periculis. fubtrahit.

Quzvis

adhuc zgritudini concupiftentie — curandze

T

enim carnalis voluptas non veram exhibet

magis idoneum ipsá fug$ non invenit phar«

en

jucunditatem , fed tantüm quandam . exti-

macum: Fuwgite fornicationeym : quia nimie

"u

ma latitie larvam.quamei (i deirahas,non-

rum nullum tuendae. cafti

J

niü mera triftitia intuenti ob

3

tad a[ylum fugà

jicitur ; G af

eÍt tutius,

gl

Tt

In

Ftrdni de Afä&iöw TOM. " &

-

Ms lr ii

330

Diiïcr;atio XVI,

fii

2.

t2 as ul ho o RA as ho

$. If.

f

mines praliantur, füga datur militi probro5

s

fed in pugna contra concupifcentie vitium

Procax mulier charybdis eff ; tune

tur

vicloriam fpondet, eftque fugienti laudi; :n

vortices fuos defcribit, cum fuis eblan-

!O

caítris Bellonz fuga inlequenti inimico pal.

ditur lenociniis, quibus infidiatur cafhitatis

E

mas offert; fed in pugna caftitatis cuprel-

| qu& ne naufraga pereat , beneficio fuge

fus dat hofti ; & victoriá fuga condecora-

m

declinanda eít infamis bujus cba-

ne

tur ; in caíttis exercitüs Prefedtus militum

rybdis vorago.

C«

frontes contta hoíles obarmat , animos ex-

citat , fugam inhibet, laqueo etiam propo-

Avid cüm primüm à foemina illectus

[

Íc in adulterium fcedé lapfum novit,

$m

]u

fito collo, & capiti, fi pedes fugientes imi-

vidénsque propriam foeditatem , 0*

quiæ

tentur lepores; fed in certamine caítitatis

Íolo fug& beneficio profternitur hofítis vi-

mnémque virtotis ja&turam dixit: Iefixus

".

fum in limo profundi , & non eft fubflantia.

&oriz lauro infignitur fugitivus, & trium-

fit

pho celebris acclamatur. Tametfi in alijs vitijs

Veni in altitudinem maris , &$ tempe[las de-

n

merfit mez loquiwur Pfaltes de procella ae-

oppugnandis, & expugnandis non fugien-

$u

ftuantis concupifcentiz, in qua mens adeo

2

dum (it, fed inconcuffa pedoris firmitate

fluctuavit ,' donec virtus continentiz nàu«

ijisdem debeat Chrifli pugil obviare, ac in-

t

fraga periret : fuit enim hzc tempeftas, qua

fiftere, ut monet Apoftolus 27 £pPef. £. in-

fU

quiens: A4ecepite armaturam Dei, ut po[fitis

Jefleum vatem demerfit, infamis illa luxue

t

riz charybdis , qua fuis vorticibus totam

flare in die malo ,. & in omnibus. perfetl

u

f:dþ. o

ejus fübftantiam, feu virtutem abforboit.

flare , & etiam D. Jacobus, qui nobis tua-

ber

det, ut apertá fronte holti refiftamus , ut

Sed cur limum profundi vocat luxuric cri-

€0f

men ? isfixus fum in limo . profundi , cut.

fugze fe det; non veró. ut nos ipfum fugia-

&

ydtob 4

mus: Refjfire Diabolo, & fugiet à vobi :

non potiüs, fi fe à procella demerfom di-

vel

«,7.

certamen

cit, infixum in imo pr-ofundi-edïcit ? quia

nihilominus caítitatis cultores

M

inituri contra vitium luxuriz non (ibi vi«

nimirum ficut limus tangentem fe fcedé ma-

w.Mmz.

éloriam (pondent nifi beneficio fugz, & ett

culat, deturpat; conípurcátque ; ita luxue

A Nome

!

$/Ad Co.

ria, quos afficit, lethaliter inficit, idque ex-

4bum,

quod inculcat Apoftolus: Pagirte fornica-

Yigiln 6,

tiontm , eft enim hocvitium vorax illa cha-

pertus David , cüm primum Bethfabaam :

novit, reclé fe infixum dixit in limo pro.

yfl:

rybdis in eftuante concupifcentize freto,quae

T

caftitatis ftudiofos feedé abforbet, omnés:

fundi, imó & fe fpoliatum fübítantià, quia

decore caflitatis, ornamento vírtutis nuda-

10;

que virtutes deglütit, neque unquam ex-

Tui

tum fe vidit.

pletur, quin plurafemper appetat,unó bona

ïcuïas-vïf'co alli-

(l

omnia abligurit,

Experimur,canoras av

i

4Q,

V,

U

Idque experitut ; qui meretricem do-

fas, pennis, alísque implicari, & aucupis in

pradam cedere ;'quia vifco adhzíerunt,

fj

mialit, nonfanguinem tantüm exfugit, fed

(U

& bona omnia abíorbet, omnémque fub.-

fi fugiffent liberé per. aéra citra periculum

avoláffent: perinde ac fuga beneficio, viíci

&

flantiam, opes univerfas abfumit , adeó ut

h

non illepidé manus meretricis auri , argene

aves declinant difcrimina; ita caftitatis cul.-

tor nonni(i per fugam , vifcum luxuriz de-

4l

tive magnetes dicantur; quia ficut magnes

clinat, & periculum evadit interimende ca«

pn

occulta quadam vi fibi infità ferrum ad fe

X

bé

trahit, ita meretrix ad fe homines allicit ,

flitatis: qui veneno oppropinquat, faciliüs

ejus inficitur. halitu : pícem qui. tetigerits

eorümque opes, aurum, & argentum ad fe

&l

attrahit: hoc tamen difcrimine, quodma-

maculam contrahit, & manüs. candorem

picis commaculat nigredine; & cüm hujus.

QUi

gncs ferro copulatur, utipfum fervet; &

meretrix homines ad fe trahit, quos perdat.

modi pericula nonaliter declinentur, quàm

Ti

Quàm noxius meretricius magnes, quo non

per fugam à veneno infectos fpirante halitus,

Qu

& à pice, vel folo tactu coinquinante; ita

M

iter re&tum in fublime dirigitur, fed in zter-

num obliquatur naufragium , quod feftivé

adomne evitandum diícrimen perignendæ

d

caítitatis nullum confilium. fanius, quàm

$i

innuit Diczarchus apud Stobeum ; cuídam

ocyus Euro omnes effugere luxurie occa-

enim parianti mulierem magneti refpondit,

fiones, & fuit confilium ab Apoftolo Co-

s$ninimé magnes procax mulier,quia magnes

ïuC";Nb.(' Til

rinthiisinculcatum : Fugite fornicatiouem

17

ferrum, merettix veroaurum, imoó G

[

hominem ad fe trahit,' quem-

hec enim eft,que Regium Vatemin altitudi-

t

nem maris deduxit ab aeítu marino à fluctu--

perdat.

fu.

ante procella obruendum t Peui $n altitudi- pfalm,ca,

h

nem maris,& procella demer[it me, habet enim

Q

luxurie mare charybdes fuas;habet, & fcyllas,

ln

& se(tuantes procellas. Quis itaà fana mente

lioi

aotane

dejectus, qui has procellas fcyllas inter &

l

charybdes fluctuantes non fugiat ? cum vel

ipfum Jeffzum Vatem obforbuerint: quis

Hbl i n

velit;

U.

tam fatuus;qui lactari cufm tempeltate

cum

tinj

r

l"

Nullum tuendz caftitati afylum fueá tutius.

3j

cum charybdis vorticibus ludere, cum fcyllae

non liberatur, quifugz beneficio luxuria

(5

fcopulis pugnare, cüm undarum zítu certa-

non deciinat periculum.

/

Inl

meninire, & quicum fluctibus decumanis

Ad hanc fugam nosetiam invitant S5.

1j,

li

turgidioribus oblu&lari tentet ?

13.

Non me fugit;plerósque adeó difipuiffe,

PP cattitatis cultores, qni expendentes verba

Apoftoli Fugite fornicationenomaes unanie

utarma fumere aufi fuerint;contra, velflu-

mes docent, in hac cumlibidine pugna to-

minum fluxus, velipelagi fluctus,& ad certa-

tum viclorie momentum nonnifià jolafu-

men vel ipfum aqua eiementum provocáfle,

M

ga fperandum .effe ; & votarn fpem triumphi

il

ll,

Celte fiquidem hác laboràffe infaniá , ac

propterea hellebero indíguiffe refert Nico-

àíolo fugs beneficio nobis promitti: D. LA deVirg,

0«

Serm, 7.

Armbrofíius ait : eum alijsvitis potefí «on-

laus Ze morsbus Gentium apud Stobeum in-

füicius expetlari, non ita cumluxuria 2 banc

r;: Ndg; et,

quiens: Celt« Oceano "vicini turpe exifli«

fugsie, & ne approximerá , quia non poreff

anaut parietem , .aut. domum «orruentema

3De boneff,

Ài«

Alster melius-uinets.

D.Ambrofio adhzerens

nulier e,$e

f'"geres inundatione wverü externi maris d.

i

Qe

entante armati occurrentes fusiinent , do-

S. Auguftinus ait : C cerera. vitia

jeo

gnando winci foleant , jola libido eft , ;gllæ

xec undis obruautur, ume videantur jfugiendo

dU«

fugiendo potids , quàm pugnando [uperazur,

quortem pertime[cere : non poterat certé la.

Qu

tiüs terminos fuos:exporrigereinfana homi-

quod.etiam pluries repeut, & prefertim

XUe

ad populum inquiens.: Courra dibidinis im« m aso

num temeritas , «cüm ine videantur acceden.

Eu

tem pertimefcete mortem, :malint marinis

gpetum apprebende fugamy,fi vis-obtinere vi- "p

'UiFn

obrui fluctibus , :aquísque extingui 5 quàm

dioriam. — Nectibi verecandia fit fugere , ( |

«

eaffitatis palmam defideras abtiaeye. Atfenw

beneficio fuga periculum :declinare, ac vitze

Lib. contra

(

«oníulere incolumitati,

AÀn :non infaniz

ititur.etiam Auguftino "D. Hieronymus ubi

Wigilandium

u

:de fe iplo :non erübefcit aífferere ; Fareor

daretur:naute illi , :qui in fcylla vortices

yuia

vellet fe injicere, ea tantüm:de cauía, ne vi-

ambecillitatem meam nolo [De puguare viflas

(f|de

*deatur :ejus pertimefcere voraginem? ;Hinc

Yi&,Wrperdam alhguanda wiloriawa, 'Tu

Xlls

w. MOTHZ.

Ad NicomAa-

Atiftoteles fcribit; JEri aut quirpiam du«

quipupgnas fuperave poces,8 vincere finon fa-

a.

Amà , .Ac dolorsis [enfu vacans, f mibil me-

glm' $

Ego cüm f4gero , on vincar in eo

z

bum,

quód fugero 5 . &f ideo fugio,ne vin;ar. Ad«

duat, neque terra concufones , "ueque flucius

f0u

quemadmodum, aliqui pradicanr. .Sed (.de-

Jicit etiam. viétzicis hujus fuge caufam ,

ia

3nentize datur Celtis, qui ne videantur mari-

«quam duplici eruit fimilitudine fcrpentis unà,

li.

aut viper ; lupi alterá : hac.enim;anima«

inos extimefcere fluctus, malunt ijsdem ob-

Tui,quamyper fugam vitam tueri; non fuit

lia non tutiushomo vincit, quàmfugá, fer-

.

Y

«&erté Sapientia illa Xerxis, qui referente He,

pentem, :quimanu ftringit , £acilé cjus.ad f&

;

EUA

'todoto Juffit Ponto, (eu mari , :trecenta. in-

venenumtrahit, ANulla fecnuritas fübdit Hies

fity

fligi verbera , '& per repetitos colaphos per«

'ronymus ff cum vicino. ferpente dormires

um

«€ucuj cum -debuiffet potiüsipíe ad curandam

ipotest fieri, 'ut me non mordeat s tamen po-

jf

. ementiam verberibus 'excipracrioribus.

«f fieri,ut me aliquando mordeat.

Quod

34

al.

iNullus adeo deüpiat, :ut.contra zftu.

'de ferpente pronuntiat D.Hieronym

US; hoc

dts

antis concupifcentiz., . :fluctuantis libidinis

:cuilibet caftitatis congtuic hod

!

1

s quein pro«

ü

procellam pugnare .audeat , :& hifce ;undis

iptereafupiffe, viciffe eft? & quamvis alijs in

«ertaminibus probro , ac i

.

lius

bellum indicere , quia fi Venus hiíce fercur

gnominiz fuga de-

il

& flu&tibusnata, in i[sdem denata pluries fuit

'tur j &n

ftris tamen caftitatis tota victoria

in fola

d

tll

g

em

&altitas; nonurCeltz z(tuantis libidinisoce

afita elft ; 'datürque :decori, ac

&urramus fluctibus, íed faniorem induentes

glorie fuga , que alijs in pugnis eft -dede.

u$

4l

mentem volucre ocyüs aucupis fugiamus la.

'ori; poflítque propterea id de hac fu

ga

queos, iNon nobis datur dedecori hzc fü«

'repeti , quod Plinius de

05

Cannenfipugna e-

ità

£a ed fummaefít laude digna , quoties libi-

dixit: Fug:ffe virtuti

Jummum opustfuit, € zi

1?746428. |

fletiffe vstj ,

nbl

dinis fluétus'innos irruunt; fugiendum e«

& dedecoris , quia. 'fi ftetiffent

aim tuncnobiseft ,"'utvincaàmus; obruimur

victi cecidiflent, &

m

1né ceciderunt,

guianon/üetcuunt, Ininis

& vincimur, fi jisdem adventantibus occure

( d

d

wCorinth,6. rimus , &idvoluit Apoftolus , cum dixit ;

Propriam i hoccertamine £teri im-

16.

-

Fugite foruicationem non :monuit Corin-

becillitatem, ac de propriis diffizeri viribus,

á

thios, utpugnas cum luxuria inirent, non

perinde «eft ac egregium , invictümque fe

lj

fuafit jisdem., ut opertafronte, armatóque

militem prodere : pfa pufillanimitas eft,

pe&ore, eidem inconcuffa animi firmnitate

que generofos excitat animos; & fugere

'Ji' Pfülmoa'

m

occurrerent, fed ut omni difruptá morá (ta-

Temper eft vincere, ac fe inlibertateri affes

tim fugerent, Fwgite. formicatiunem: quia

2$

rere: nunguam enim à laqueis Teretricijs,

non ab ipío conflictu, fed à fola fuga

pedicisque luxuriz fe liberat caftitatis cultor,

t

fperanda eft vi&toria: cadunt qui hac in pu-

nifi pugnetfugiendot hinc S.Ambrofiusex-

n

gna ftare fatagunr; ítant veró, qui ne. ca-

pendens verba Apoftoli z. 'Corinrh. &, Ez-

vel

i!mil.!!. i» dant, fugiunt: eleg

anter S, Chryfoftomus,

fgite farniczztiane»:;;ïtapremic Pauli verba ;

T. de þrä.

uls

VXEpift. ad Co- fugite foraicationem , non dixit abflinete. À

ity

Jfugtamus t. auguam fe quentem, que no» poft, HE.CAD AA

,tint/b.

fornicarione , fed fugite , boc eff fludium s.

fed innobis fequitur , nofimet ergo videamue

ponse, ut 4 malo liberemini,

quia à malo

dilgenter , nedum illam fugimus, nobifcum

w eram de -Affesbus Tum, Il

-

u

332

Differado. XVI.

eam portemtt, — Quiaplutes funt, quicen- — bores, otium odiffe; ideóque hác . münitug

fentes fornicationem fugere, eam fecum tra.

fugà concupifceritize etiam prunavos mo-

hunt, quia incauti & nimia fui fiducia fe

tus egregie compefcuir, falacem foeminam

periculis exponunt, difcrimina non evitant;

delüfit, quz fi artes pudoris didiciílet nun-

& ideo in libidinis laqueos fe (eincauté. in«

quam Jofephum provocáffet in fcelus

jiciunt..— Compedes enim fatagit luxuriaca«

2 cüm

uga otii eum à lapíu tueretur,

flitatis ftudiofis injecere.

17.

Hinc ZEgyptia mulier intra domum rc-

Z5 nL..

motis arbirris caítum aggreditur Jofephum

Genef, €.39»

apprebensa laciniá veflimentiejus, — Ex qui-

:-IO

dem intra domum remotis arbitris , ut

4Eoritudini æþz):mtz'r COHCHDIf ceza-

promptiüsfine obice, absque teítibus eum

4 curande uulíug alexz'jzlyarma-

irretiret , G in turpia íua. traheret. $025

UM aptius fugá otjj, quod luxu-

licét in caffum, eó quia caftitatis cultor Jo»

vam fovet, cui etiam fae

um

feph, vel primos concupifcentie motus fugá

Vet.

Gmef. 39.

E

$.0

otij coércuerit : e7feeidit autem quadam die

195

ut sntraret Jofephdomum , &5 operis quid

Oret otium . contupifcentize fcintillas,.

feötv;. X:,

piam absque arbitris faceret : & illa appre.

L

. quibus plerumque ita etiam favet , ut

bensá laciniá ve[limenti ejut,diceret, dormi

inflammas excrefcant, quibus caítitas

;ecum, — lametli imperio toti praficere-

cinerefcit,

Spatiabatur David cüm Íegnis.

turJofeph domui, non tamen viíus eft in

furrexiffet ex pomeridiano Ícpore; fed quia:

domootiari, cum otium, noh imperio tan.

etio indulfit Bethíabeam deperiit , & in cjus.

tüm abigeret, led operationibus , ac exerci-

amore periit virtus, . Otio indülferant Am-

tijs, àÍe longiüsexcuteret, omnémque pro*

non jacens in flragulis, & Holophetnes fee

pulfaret inturgentis concupifcentize infolen-

dens in conopzo; fed ürerque libidine ca-

tiam, Cüm enim poft negotiain urbe per-

ptus, hic Judithe, ille Thamaris captivus

acta domum reverteretur,non otio vifus cít

Conftuprata à Sichero fuit Dína

:!h p s - — f L - 3 um b t - — u »—- ÓOX —— — v« aA

indulüíle; fed absquearbitris, Ieu non ad.

puella fpeciofa , adequé corpore, acanimas

pompam, & perfunélorié laborabat | ad cap-

fed quia vaga, quia à confuetis laboribus,

tandam fibi ceeterorum laudem; fed folus

& exercitiis dillracta , propriz tantüm cu-

absque arbitris labores fubivit, quibus otium

piebat curiofitati fatisfacere ; fe fubtraxit à

-

diti, 6

| — RP — -

abigeret, & velipíos primos concupifcentize

confuetis obeundis muneribus , & otio in,

ftimuloscompefíceret ; adéó otiumaverfaba,

dulgens pudicitie foedavit candorem, Hxc

tur, ut licét prafectus domüs à laboribus ex-

indoles eft innocentiz , omnem compeíce«

'emptus corporis,laffus,ac defatigatus ex pet-

re curiofitatem , ne exterorum etiam aper-

Loc]

[ .. 2 E m

actis negotiis; adhuclaboribus, ac exercitiis

uffimas plagasintueatur; fed quia Dina ex«

-OTPUMKA

defudaret: funtenim fudotes, quos labor e-

teras voluit puellas afpicere , florem ilium

perdidit, qui femel amiffus, nullo fit am,

u

licit beneficus imbet,quo ze(tus omnes extin.

guntur flammantis concupifcentize, & lilium

pliüs pretio venalis; otio, ac curiofitati ,

'58?!?,239'. (

caftitatis rigatur uberiüs: ufus]Jofeph otij

quz indulgent puellz , malé proprize con-

fugà Partorum morefugiendo triumphavit;

fulunt pudicitiz , cum otii fuga fit. cly-

exemplo ut reliqua prairet familiz,do

peus ille ,

mum

dinis,

quo ftimyli retunduntur. libi-

b

redux operabatur,

19.

$ed fi

i mulier lafciviens didb'lko

f

Gägulis

Etiam Peneïoþe quï.a laniücio Intentas

202

nitebatur caítitatis cultorem alliceread tur-

q

Gents.3»,

üt fertur , otii fugá procacis Amafii delus

pia: Hujucemodi verbis per fingulos dies, &&

fit affultus ;; comprobavitque vel in lana

mulier moleffie erat adole(centi , & ille recu-

frigere Venerem , qua fervere etiam innive

fabat fluprum , cur . adeó frequenter folici-

[

,plerumque didicit: idque caufz, cür. viri

tatus ad fcelus à foemina , non potiüs jejuna«

afcetz caílitatis cultores in id vel maximé

p

q

vit, lachrymas fudit, procul infolitudinem

incubuerint fludij ;

ut texendi curz poft

non feceffit, vel faltem édomo illa. alió non

fufas ad DEU

M preces reliquum . impen.

fugit; ed fuo duntaxat intentus muneri,eo id

derent tempus ; defperáffent enim de fli-

J

temporis defunctus diligentiüs,unam tantüm

[

b

mulantis 'c0ncupi[centieg vicloriá , ni(i otii

fibi otij fugam accerfivit, ut infenfiffimam

fugà, omnes ejus coercuiffent motus ; íé.

di

co&tceretlibidinem , falacem reprimetet fce-

que fudore , àc labore armáffent ad ]u«

minam, & de lenocinante concupifcentia

;;

l

clam ; non enim callitatis lilia efflorefce-

triumphosferret ? an quia extinguende con.

rent, nifi ri

?

cupifcentie , coércendis luxurie ftimulis

guo fudoris , quem labor. elicit

ü

maderent : hoc enim humore ; f1 rigen-

duo funt accommodatiffima, nimirum prz-

k

tur, etiam in rupibus latiüs florent, ac

claré id exequi, quod à Numine nobis eít

fuaviüs olent, Quéd fi Eremi Incolis, Mo-

ü

injunctum , ac demandato nobis ófficio at-

, rachis jejunis , pannofis, feminudis;abftemiis

d

tenté fungi, & per fufceptos labores otium

(

nonnifi otii fugà licuit concupifcentize ftimu.,

procul abigere ?

utrümque preclaré epit

los coércere ? & nonni(i jugi labore lilium

e

Joteph, & demaudatum fibiàDeo munus

excolere caftitatis, & fudorum imbre irri-

pi

d

æi;ecutus eít; acvifus per exercitia, ac Ja-

gate , ,& quidem in fecretioribus eremi

leceff-

ha

»

. Nullum tuenda caftitati afylum fugä sid

333

I.'ccb(üb-gs in remotioribus fylvämm ,fp,elæisïu?

lit., . repetitis affultibus depromit , inqui«

quis fibi fidat ,& fperet otio indulgens fore;

ens: Jngreffus eft in domum , ut invefligaret

ut in viridarijs fit pudicus. , .& in.foro.ca»

feripturas vationts Jug , & nullus sir de bo-

ftitatis cultor ?; ea eft concupiícetisg natura ,

Aninibus domus erat ibi in domo: nimirum

- ut vel inipíis eremi fpelzisinfolefcat, & .in

injunctum Íibi . exequebatur officium. non

ipía nuditate eíIuet libido, 'nij fadoribus ,

alienis occupatus exercitijs , que animum,

quos labor depromit , cogatur madetes &

à proprio di(lraherent : ea attentiüs adim-

leiat ,. qu& OQeconomo injungebantur 2

algere s. etiam à

n niye exardefcit ; fi 1b1 Íe-

- dens otietur,.

«ámqueproprio functus-officio otium fuge-

$,.

Yarfenfis

Aþoüolus Íuis vlaoxaïäatf&iäa—

ret,ftimulos compreffit concupifcentia ,. om«

nibus operando , idqueprafertim , utfugà

nésque .coércust. infolefcentes ejus. motus z

otij carnis ftimulos compefcerec, fibíque la-

tametíi procax mulie* pet firigulos dies mole-

borando tsiumphos cuderet de fugata libi-

fta effet adolefcenti , hic ramen tecufabat

dine 5. tametí1 ter naufragus, füerit, die.,

ftuprum, 'Sedeur dicitur rexusáfle (tuprum,

no&hüque in profundo maris demeríus, ad-

cum muülier, quz adolefcenteni deperibat ,

uf,

st

fy

a Ce-

FE

-hucita uritur, utfcripferit : Daraus est mibz

minimé virgo effets. fi uxor eraz Buripharis

intb, x2,

imulus caruis vea, Angelus Satana ,. qui

non ftupram fofeph , fed adulteriium recus

sne colaphizet, . Quis fibi (pondeat-hisce à

favit : quia fcilicet adolefcens eximiuss cafti«

ftimulis immunitatem , quos Apottolus iti-

tatis cultor, fibi omninó pares in cafüitatis

neribus defatigatus , laboribus fra&tus ,. fu-

ftudio ceteros exi(timaverat , crederéiq ue

doribus madidus , viribus poené deftitutus

propterea etiam virginem eam, quam uxo'-

iu (e experitur acriores ? nifi fugà otui elu-

rem Domini fui vozaverat ; fimiülque le«

dancur infurgen:es concupiícentiz flimuli ,

nam , Ícortámque patiebatut importuniffi

vix ülium callitatis excolitut innoxium:. ti»

mum: lilium erat Jofeph;etiam urticas. ve«

meaunt tonitrua impudicitia , qui etiantur

présque innocentes credidit violas,

inhortis; tunc concupifcentia acriüs infur«

Caltitatem , qui olet , czteros pudici-

2 $e

gi , cüm jacet quis otiofus in lecto ; tunc

ti& putat cultores , fecus . malé qui olet ,

períonat ,-ac fua ejaculatur tela. ad ca(tita-

*

*»

Íoctotem etiam in ro(a redarguit

idque

tis internecionem , cüm corpotis membra

cauíaz, cur Magdalena malé fragravit Pha«

confopiuntur , à quovis labore immunia.

riízo ,& Tudz , cum Nardum pedibus a£;

E

"

:

;

L Mattb, 20, Hinc Chriftus eosacriterredarguit, quosin

funderet Magiftri Chri(ti : ;cur reliqui di»

. : 'forootiofosinvenerat, |Quidbicflatis tota

Ícipuli quinquevitam non adulteram 5 fed

«dieotiofhoc tonitrueos excitavit,quó ad vi-

Miraban»

foeminam crediderint. [oam, 4.

nez culturam pertraheret, ac labore florem

tur,quia cum muliere lequebatur : NuMus di-

fervarent pudicitie incorruptum , quem in

Ícipulorum fuit, qui de meretricio quaftu

foro otium corrupiffet,

in foemina illa fuifet fufpicatus , :tametf&

22,

Sed quódnam opus fuit , cujus bencfi-

vero fuiffet (imiletot virorum feeminam ade

(emef,3s.. €io Jofeph , & otium fugavit, & falacem

ulterij fe foedátfe coeno.. Quia.veró à quavis

mulierem co£rcuit , acde libidine triumpha-

femper abhorrueruat Ghritti Diícipuli libi-

vit.

dccidit st operis quidpiam. absque ar-

dinis lufpicione, unicé culturz caftitatis ad-

Bitris faceret.: íeu ut habet textus hebrai-

di&i, perperam etiam de feemina quinque«

€us,

lugreffus efl domum s. ut facevet opus

vira fufpicari nefcierunt , mirati duntaxat,

fuum :-cimque fpeciatim non explicetur ,

quód Magitter Chriftuscum muliere loque-

.. qualénam fuerit hoc opus ,. curiefitas ani-

retur : nimirum 3 turturibus etiam intet

4

mum pulíat quarendi ,. qualénam potuerit

cygnos recenfentur accipitres ;5 à caílitatis

efle , quo tam gloriosé poffet de libidine

ftudiofis etiam vepres.lilia putantur , quia

triumphate: id certum , lyram tunc non

neícit probitas perperam de &lijs fentite J

pulsáffe domi , neque fritillum versáffe, ne-

& qui bené in fe olet , cxteros credit fimie

que penicillo ; ac coloribus telas pinxiffe ,

lera affundere odoreme qui in fe. lilia flore-

neque ullam fculpfiffe (tstuam.

Anfercula

j

re gaudet , ea G llln alíjs crefcere. judi-

. parabat in culina? fed id coquorum eft of.

CA Ts

ficium. . An myrrbina di(ponebat ad pran-

Idque caufz, cur accerfita ab Ammone

d

dium? fed ad Structoré id muneris [pectar?

Thamar; ni! fuerit de preconcepto ince(tu

j

Àn Crateres , pocula, calicésque ad vini

à fratre fufpicata , quem coluerat ipfa pu.

hauftum explorabat? Íed hoc officium eft

doris florem, cenfuit eundem in fratte Íuc-

Pocillatoris: anlufumaliquem confueverat

creviffe Amnone.

id cuilibet à natura $n«

la

tunc inflituere ad levamen , folatiüimque

fium, üt fimilem fibi quisque alium arbi-

t

peractis jam negotijs? fed luius otium po-

tretur; neque Ícelus veretur ex alio nafcitue

Ü

tiüsfapit, quàm opusindicet. Anadpra.

rum , nifi qui illud pluriés peperit.

H:nc

)r

dam erudiebat accipitres ? fed id officij au.

Jofeph «um ftudiofibs.florem exceluíffet ca.

cupi demandatur;; non Oeconomo : . .quid

ftitatis , & lilium pudicitiz in ipfo floruif-

t$

ergo tunc ageret Jofeph, cüm operis quid-

fet , eodem ornatam flore falacem ctedides

ub

piam absque arbitris faceret ?. textus Chal-

rat mulierem ,. proinde cüm mulier molefta

daus quid runc ageret caftitatiscultor , cüm

ei effet , álle recufabat fluprum. — Quiapro-

u

palmam de &tuantis concupifcenti& retus

prio functus Ogconomi offkio , íeu oj

!

r

ugá

Xyae.

334

Diflertatio XVI,

Ff

fugà przmunitus , omines retundebat con-

rum majoris eft momenti , fi Rex mo:; &m-* |

k

gt

cupifcentize ftimulos.

riturus res fuz domus, ac Regni rité difpo.

4j.

Plurimum intereít ad caftitatis culturam

Ideó-

n

nat, quàm ut lachrymas effundat.

in id attentiüs incumbere , quod ex officio

que ab acturo animam maluit Deus Regni

p

3. Reg. eap

e

ei congruit ; |Hinc Salomon Deum allo»

fui, ac domus difpofitionem exigete , quàm

3.

quens commendat divinam mifericordiam

adluctum, cinerémque eum adigere: quía

le

2f

in Patrem fuum , eó quia ambalaverit in

redé di(ponendo de propria domo , & reg-

veritate, & juftitiainquiens : Twfecifficum

Y

no regio fungiturofficio, proprizque fatis«

fervo tuo David Patre meo mifericordiam

facit obligationi , quod procul dübio prz«

magnam , ficut ambulavit in con[pettu tuo

ferendum erat lachrymis ,. «ineri , & ci-

$n veritate , C juflitia , & rellocorde tecum.

iiCiOQ

[

l

Íed quid? quódSalomon non recenfeat prze.

- Fungatur quisque proprio officio , fuo

&7:

claras alias virtutes, in quarum cultura e-

non defit muneri , & Numen ope fua ei

50

gregié fe ejus Pater David exercuit ? quid?

praíto erit, ne deficiat inreliquis: quia e*

quàd infignis non meminerit poenitentiz ,

f

nim Jofeph fugá otij proprium exequebatur

quà cinerem tanquam panem comedit , &

officium, Deus tantam ei fuit gratiam im*

m

Jachrymas, ut merum bibit ; cilicij, quod in-

Ye

pertitus , virésque elargitus , ut potuerit lie

duit ; orationis , quá doemonem expulit; de»

bidinem profternere , & gloriofum triume

(

votionis , quà Pfalmos & «ecinit , & fcrip»

phum de falace referremuliere ; refpondit

fir

fit ; regie munificentiz, quà remplum dee

enim allicienti ad turpia foeminz , quomo-

Qu

fignavit ; pietatis, quà in fundendis preci-

o pelfum boc malum facere. — Vox illaguo- Genef, 39,

Uf

bus pernoctavit ; lusitque coram Arca ; &

720do nonaudentis, fed abnuentis eft caílie

al

fiduciz , quà lapides pertulit? Quid, quod

tatis cultoris; vox eftnolentis, non indivs

W

Salomon infignes has non commemoraverit

nantis.

Non fremuit , quód falax foemina

$£á

patris fui David virtutes ?. nimirum quia

id ab ipfo exigeret , fed tantüm ftimslum

be

tunc cum Deo loquebatur de patrefuo , ut

d

.

voluit retundere , inquiens

Quomode

fï

Rege.

Idque caufz cur veritatis duntaxat,

pol/um boc malum facere , cümà Deo inhi,

& juítitie meminerit ; cilicia enim, & ci»

beatur; imó quamvis poífem, adhuc moe-

neres infignia funt virtutis; fed quz magis

chari nolilem , quia mori mallem ;; quàm.-

civem inter domeflicos parietes, vel Reli«

Domino meo injuriam hanc inferre; fed

giofum in afceterío decent , quàm Princi-

quia libido flos non eft , qui flante aura in-

pem in throno fedentem : a funt in Rege

clementiore languefcat , virésque deperdat

commendanda , que & Regem decent , &

h

femel compreffus ; fed eít veluti annofa

Regnum. juvant , & fubditis profunt.

quercus, qua vix fecuri excinditur , imó

li

Sunt autem hac pra cateris veritas, qua

& pullulat fuccifa: fiquidem innemoribus,

H

perinde , ac pravia fax debet Regi iter ;

fylvarümque feceffibus paffim fiunt nobis ex-

viámque oftendere , quà eundum fit , ut in

«avate arbores obviz , ac femiuflz , quas

veritate ambulet , & nunquam defleclat ad

virere , & vivere fimul videmus , ac poffe

nequitiam : hzc enim et illa virtus , quam

hiatus illos femiuftos cum ízculis de vita

prz coeteris debent Reges diligere , utrecté

certare ; ita & libidofurere , acferuereetiam

19

dirigere fuos poffint fubditos: veritati au-

in cineratio didicit , ideóque non deftitit

i

tem juítitia affeciatur ; fine qüa Principes

falax mulier repulfam paffa , adolefcentem

J

KR

non haberent fubditi , fed Tyrannos: quia

demulcere verbis , quibus ad t

pertra-

347,3.

igitur eas David attentiüs virtutes excolue-

j

heret facinus. — Hujgscemodi v

is per fiu« Gezaf 9.

EO

Iat, que Principem decent , & Regem ex.

gulos dies mulier moleffa erat a

delefcenti ,

ornant, & earundem cuültura reclé fuerat

|

hu

& ille reculabat fluprum,

Quia libido, fi -

fundtus officio; ideó Salomon ejus filiuscz»

[u:

teris omi(lis virtutibus folius meminit veri»

femel altiüs radices egerit , miíi jradicitüs

do

evellatur , funditiisque ab omnj fpe excin»

tatis , G juftitiz, qliibus Regio fatisfecerat

E

officio.

datur feracior zqué, ac ferocior femper ze»

pullulat,

xh

26.

Idque caufz cur Ifaias nuntiaturus E-

W

Sed cüm falax mulier nil verbis profe-

28.

zechize funus, non eum ad luctus , ad lach.

ciffet fuppetias, & manibus popofcit , ac la«

di

rymas fuit cohortatus , fed ad Codicillos in-

"1

ciniam apprehendit veftium , ne corpore

Ícribendos, & congerendos, quibus domui

ler

- Reg. €ap.

diffugeret , qui femper abnuerat. — Appre-

Genef, 15

20.

fue , & regno bené profpiceret. — Hee dicir

bensá. lacinia veflimenti ejus diceret dormi

Domtmus Deus precipe domui tue : morieris

üi|

mecum , cüm enim fru(lra fzpius verbis ve«

M t »

€niP tu, €6 non vives : fed(i mox erat mo-

litata effet procax mulier , machinas maluit

Rur

riturus, cur non potiüis ei fuafit lachrymas ,

graviores adhibere , quàm fpe cadere , ideó-

quibus contractas delictorum lavaret fore

M

que & ore fimul, & manu reluctantem ag*

des, G propriam purgaret conícientiam ?

Breditur; fed pugnante feeminá duplici ob«

lj

cur non ei praxcepit veri doloris excitatio-

did

armata belli machina , non tamen expugnae

nem , ut quidquid iniquitatis f upererat, dee

tur caflitatis cultor, qui non!tantüm vicit ,

Is

leretur ? cur non eum excitavit ad flammas

di

quia feeminam repulit, fed &eó gloriofior

veri amoris accendendas , quibus pravum

triumphavit , quó victor de duplici machi-

f

quodque tuperftes abfumeretur ?. quia nimi-

mà evafit. Tamet(i /JEgyptia mulier non fe

m

profti-

Nullum tuendz caftitati afylum fugá tutius,

5$

prafïituefetf , nonamplexu teneret adole

létque virtutis ornatum ; habcatürque prd-

Ícentem contenta fuit oram comprehendifle

terea pro miraculo, fi luxuriz inter aítus.

ejus chlanzg ,. feu chlamydis : & ita falax

valeat, quis falutem confequi.

3o.

mulier Jofephum voluitcontingere , ut He-

Idque caufz, cur D. Remigiusjvim ex«

motoiffa [ESUM attingere: utraque muliet

aggerans libidinis afferuerit; demtis parvu»

coatenta fuit [ola fimbria;. fed hzc ut conva«

lis , & adultis paucos falutem contequi ;

lefceret ; illa ut periret.

Grandem fibi Jo-

quia fi turpi hoc ardean: libidinis igne juve-

Ícph pudicitize culturá reverentiam concilia-

nes facilé pereunt ,. nifi ope divina refpue-

verat, hincmulier licét peccatura,eum dun-

rint , & quascontraxerunt foecitates,lachrye

L]

taxat attigit, perinde ac Hemoroiffa Deum

mmis eluant

L]

opus nimirum eft Alciffhimi é

tetigit adoratura,

Nemo ampliüs , fe ex-

libidinis flammis evadere ; hincad Hebraos.

cufet , fi pellectusà foemina , in coenum de-

Fide Rabab meretrix , non perüt cum incre-

4

labitur libidinis, quia fr ejus fulfiflet pudor,

dulis , libidinisigne zftuaverat Rahab,flam.

nonnifi leviffimé ^ mulier eum «vellhcáffet,

mis aduíta luxurie in foedum rebe«!ianti.s

Cavendum tamen etiamà levi tactu, quia

concupiícentiz. inftrumentum cadebatur ;

ficurícintille , quze flatu diyentilate vehe-

& tamen adhuc falutem confecuta eft anim z,

mentiori extinguuntur ; & leni afflatu fo*

& non perijt cám incredulis, fedidnonni(i

auxilio fupernaturali , & ope divina ; &

ventur , nutriuntürque , donec flammascons

cipiant , & incendium excitent; ita libidi-

grande fidei. prodigium reputari. dehet ,

nis flagitia plerumque fortiàs modeftià,

quód non perjerit: Fide Rahab meretrix nom "at ir,

Aconita

Zum. 3.

quàm pervicaciá füccenduntur.

perjt : fides ad faniorem retraxit frugem ;

Gm g.

tametfi amputata adhuc exradicibus, quas

quam luxuria coenofum deiecerat. perdi:

tionis in baratrum

.

altiüs fixerunt uberiori dicuntur feracitate

?

& fides falvavit ;

*

*

*

repullulare; . & ferro excifa Lerneze Hydre

quam libido . fide de(litutam perdiderat

exuberant capitaz izalibidinis criftze ampue

ut enim ait D. Anmbrofius.

llbi. incepe . L. 4 epitt.

$j*

tate fuccreicunt , nifi & pedes, & radices

rit qui luxurari, ,. inctptt. deficere à fiden

excindantur, poenitüisque evellantur; alio-

vera , & derefipilcente Msgdslenaait Chri-

quin difficulter edomo impud

ftus Matth. 26.

Ub:ungue predicatum.s

.äcelz:ca['cuscva-

fuerit ewangelium , boc in toto mundo dice-

dit,

£ur 4 quód bac fecit, cüm enim mulier zitui

affuetalibidinis refipuerit , ac didicerit frie

p W

gere concupifcentijs , ut fanciiore arderet

flammá , 1idque veluti prodigium habetur,

Fugienda funt. lenocinantir zuu-

dignum propterea quod in toto orbe pradie

liercula blandimenta: laquei funt , ac

€etur,

compedes , quibm diffagere nequeunt. u6

Compedes luxuria iniicit non fugienti-

jn

bus, fedharentibus, ac audentibus juveni-

Orco , quotquot jsdem illaque-

At UY.

bus , qui f1 femel hos laqueos incurrant ;

nonnifi opedivina poffunt ijsdem extricari.,

Udjerat Rex Jerichontinus Explofato-

& quód refipilcant , fan&liore ardeant cha-

29.

res Hebrzos domum Rahab mere-

A

ritatis igne , cafítitarem excolant ; pietati

ricis fuiffe ingreffos,

Misitque.»

Kituare

ftadeant , par prodigio habetur.

( Sofue €, V.

Rex Tericho ad Rabab jdicens ?. Educ viros,

qui affuefcit impuro Jibidinis igne , febri

SIU. 3«

Qqui venerunt ad te.

Quid? quód Rex ipfe

laborar malignante , quà totus inficitur ho«

áccelerato greífu non acceffit feltinusad do-

[ h

mo, inducitürqueadinteritum 5 mortuüm.

mum illam armorum viviros ab'ea expulfu-

que proinde jam ceníeas ,. quem libidinis 12*

fus ? cuf poriüs milites ad oftium , & per

fecit turpitudo : non finit libidinis foeditas ,

domás angalos vigiles non divifit excubito-

quos infiit , vivere : hinc de domo illa,

res , ne forté diffugerent ? an quia nec fu-

quam ingreffus fuerat impudicus , ait Salo- proyerh, 9

J

fpicio Regispulíare animum valuit, potuiffe

1Tnon.

Ignoravit , quód ibi ejjeut. Gigautes,

juvenes irretitos in domo meretricia , pe-

ubi alij legunt :. zgzerat , quód 10i [int ca«

2:0

dicísque illaqueatos concupifcentiz diffuge-

davera, quiain domo meretricis adeó prz»

re , acíuas manus evadere ? adeo difficul-

po:entes funt impudicitie , ut Gigantum

ter à loxuriz laqueis fe juvenes eximunt, fi

inflar proílernant quotquot meretriciam

femel (iverint fe à procacis mulieris demulce-

jf If

ingrediuntur domuin ; vuluerant enim ocu-

rilenocinijs. Idque caufz, cur meretrix

li meretricis, fauciant dulciaverba, interi«

m ?f':vfrb. 7s

dixit : Intexus funibus leilum meum , quia

munt fedi amplexus , & tot funt ibi cada*

nimirum meretricis lectus plenus eft laqueis,

vera , quot libidinum inficiuntur foeditati-

V2

à quibus necSamíon fcivit fe extricare,

bus, & reclé cadaveribus pariantur , qui

ijs , qui hosce incidunt in laqueos !. quàm

meretricibus adhzrent : qua enim frige-

difficulter interitum evadunt ; quia mulie-

fÍcente notantur in cadavere , hac i laíci-

ris aípe&tus animam ínflammat , cor incen-

viente deprehenduntur; cadaver nec coclum

dit , vifcera ftimulat , mentem obcacat , af-

fufpicit, nec terrg pericula videt, nec pro-

feétus depravat , libertatem minuit, lumen

Y

acaufes

ba auditconfilia, quia oculoszeqe

daufit :

gratia extinguit , totümque detürpat , de

hm

336

Diflertatio XVL

claufit ! non loquituf , quia lingua f'piritu

lerit; & inubereminfiliens olivàmhuic non

deítituta moveri nequit; nonambulat , quia

pepercerit , fed infita (ibi voracitate abfum-

edes motui inepti funt : quódque deterius

pferi? | Olivam uberem , pulebram, frudis"

gerem,' 11.

focdis eftuans libidinibus , ac latcivijsaffue.

feram , fpeciofam vocavit Dominus nomen.s

tus oculos nonampliüscceelo aperit, utrefi-

EU.

Exarfit ignis in ea ,. 65 combuiia s

1

piícat ; neque terra pericula videt , quz

funt fructeta ejus ,' cinefit olea ignis com.

fugiat; neque proba con(ilia audit , quz

plexu, mortis umbras nacta cum íplenderet

exequatur ; manus non movetad opera fan-

igne : florefcit vero Rubus in rofas , cum

üe, h,

&a, & nonnifi feetidiffimé olet ; perindeac

Íplendet flammis; ardet ad fplendidiorem

cadaver putrefcens : hzcque caufa , cut Mag-

coronam, cum cingiturigne ; uriturad clae

dalena domum ingreffura , in qua Salvator

riora decora , íed non comburitur ad de-

affideret alabaftrum (ecum tulit ; non tam

trimentavirgulti, Videbat, quód rubus ar-

Excá, 3,

ut foctorem extingueret pracedentium libi*

deret , &$ non combureretur.

'Triumphat

d

;

inum ; verüm , & ut gracum adítantibus

in flamma Rubus; & oliva pulchra , ferax,

! ymb. fc

odorem fpargeret vitá fequentis re(ipifcene

fructitera , fpeciofa;perit in igne; quid cau-

JoAn, 12«

tiz, Ertdomusimpleta eff ex odore unguen-

fz , quod non leditur rubus ; & interimi-

INutn 4.

ti , cüm fuiffet impudica, perinde ac cada-

tur olea? quianimirum rubus natíva flerilie

ver putruerat , non quatriduanum tantüm ,

tate , fructuümque inopiá , ac nuditateine

fed pluribus jam dilapfis annis fcetidum ;

cendium elufit; quod oliva fua pinguedine ,

provide igitur gratos fecum odores tulit,

ac humorum copia enutrivit.

Ut triume

quos munifica diffunderet largitate, ut an-

pharet Jofeph de libidinis flamma non O»

tiqu& turpitudinis foetor prorfus abfcede-

leam , fed Rubum imitatus nudari voluit

Ict.

pallio , & abjicere fuperflua,

Gemf.'.s LS

32.

Qui relicio

Fugiant , quotquot fcetida hac horrent

in manu ejus pallio fugit : nudarivoluit in-

cadavera : procax mulier folo toxicat afpe-

tegumento corporis, ne decore (poliaretur

Gu , Bafiliíco deterior ; ,& (i tactum adji-

pudoris ; reliquit pallium , ut tenetet ca«

ciat, fodé interimit ; cadítque exanime

ftitatem ; veítium fuperflua abjecit , ne ut

cadaver , qui ftudio cáftitatis, & beneficio

oiva igni pabulum fuppeditaret ; fuperflua

fuge ftetiffet? adeó pauci funt , qui mortem

funt, quz libidinem fovent.

"-

hanc evaferint , ut fummis profequantur

. In convivio Balthafaris delata fuetu

nt

34«

encomijs, qui inter concupifcentiz zeftus

vafa aurea , &argentea Daniel, s. Verüm

laqueis lafcivize irretiti , puriores exjerint :

ubi adfuit Gazarum copia , non defuit libi-

f

hinc benedictiones in filios Jacob difpertiens

dinis fomenr:um ; federunt fiquidem menfz

Moyles , fermonémque ad Jofephum diri-

Cit, 2,

foeminz plures , & concubinz innumerzs

.a Deutoo. 35,

gens , dixit: Benedilro illiu , qui apparuit

vix abeffe patiturà Plutone divitiarum Nus

$9. 4

in Rubo ,. veniat [uper caput fo[epb.

Sed

mine Venus libidinum fomes.

Nulla ex

cur fit de Rubo mentio, cüm Joteph bene-

Reginis opulentior Cleopatra fuit, fed nul-

dictiofie condecoratur ? quia Rubus ille ;

la eà inceítior, Divitijs affluxit Salomon,

quem Moyfes vidit , urebatur quidem , fed

non comburebatur ; nimirum flammis cit-

fed delicijsetiam carnis diffluxit, G appetens

fuit concubinarum , qui cupidus erat divie

cumdatus illefus fervabatur , id quod Moyfi

tiarum.

Nec putárim deliráffe Poétas,

prodigio fuit , accefferítque flatim propiüs

cüm à Plutone raptam finxére Proferpinam ,

326& 3 o'

flammeum vifurus fpe&ctaculum.

Vadam, &5

fedóque violatam ftupro. — Numen fim le

videbo vifionem bauc magnam » quarenon.»

tur Pluto divitiatum , ideà malé tuta Virgis

comburatur Rubus : Jofeph ardente /Egyp*

nitas Plutoni affociatur ,. quia inter opes vix

us

tia muliere concupifcentiz -flammis , non

fecuritas pudicitiae promittitur ; arefcit im

incenditur ; non comburitur; flammas eja-

puellis flos caftitatis, fi femel auri admiferjg

culatur lenocinans mulier, ignes fpargit il-

fplendores ; idque etiam Ethnicis innotuit

liciens foemina , incendia excitat procax ad-

Poétis , cum Danaén auteo effinxerint cor-

ultera ; adeftjofeph , igne non laditur ,

rüptam imbre;. divitias , fi fubtraxeris, &

flammà non aduritur , incendio non cine-

pallii fuperflua cum — Jofepho — abieceris ,

fit; grande fané prodigium Rubo fuppar ,

caítitatem fortiori cin

M

gis propugnaculo,

qui flammis circumdatus , nil contraxit lze-

Qu

amdiu füperflua veftium non admi-

fionis : quàm pulchré igitur Moyfes Rubi

35

ferunt in terreftri deliciarum paradifo Pro-

meminit , cüm impertitam Jofepho defcri-

toparentes Adam , G Eva, tamdiuinteme-

bit benedictionem ! An non fuppar Rubo

ratum fervárünt pudorem; quemcum nudi

fuit Jofeph , cüm flammis non fuccendere-

non violáffent , cüm primüm veftes admie

tur concupifcentiz; nec faces libidinis, quas

ferunt, eum amiferunt. — Exivit Jofeph fpoe

ejaculatur lafciva hera , quidquam lilio ca-

liatus veftium fuperfluitate ex allicientis

flitatis damni intulerint ? prodigium id fané

mulieris conclavi , fed indutus caflitate, E.

fingulare quod vel ipfius Moyfis traxit curio.

fitatem. Vadam , t* vid

greffus fuit fine pallio , quia ingreffus cum.

;

.ebro vifionem banc

lilio caftitatis, florem hunc cuftodiv

it fugà :

Wagnavi s.

^

a

& fortaffis pallium dimifit,

ut nos erudiret

5

Sed quid caut

? , quód cufn flamma Ru-

nil pudicitize tam confentaneum effe , quàm

bo infediflet, nil ei damni nil lzcfionis intu«

inopiam , quia ficut fuccenditur , alitíárque

ilbi»

:i

337

Nuilum tuehdæ caftitati afylum fugà tutius,

libido divitiarum copia , ita rerum abdicae.

gus per deferta loca , & invia , fed ideó.

tione pudor vegetior fuccrefcit ; & hec

caítus, quia inopiá laborans, veflitur me-

Jttn,!n

fortaffiscaufa , cur Lucas octo Chrifti Bea:

lote , potatur aqua , tenuiffimé nutritur à

titudines ad quatuor duntaxat contraxerit

vidua, fubtus Juniperum fedet , lachrymas

czteris omiffis, quas inter, eam etiam omifit,

fundit , jejunia protrahit,

quz de pudore eít , cordísque munditie; his

Pudiciffima fceminatum fuit Rebecca,

TA

tantüm recenfitis , quz ad corporisinopiam,

fed cum hydrià exiret aquatum ; caftiffima

2.100. 'l

G affli8ionem pertinent,

Beati pauperes ;

Rachel, fed cüm greges ad fontem duce*

Beati ,quifleru s Beati, qui efuritis : Bea-

ret; imó etia in-Ethnicilmo hac virtute fplen-

tí , ciim vos oderint , & tamen Matthzus fi-

duit Romz Lucretia, fed cum lanificio va-

cans , noéles duceret infomnes : caterum

LE

lentio nolnit eam praterire, qua czterarum

Beatitndinum eít fplendor ,. ac veluti foi

ubi ferica, & bombycina velleribus fuccef.

fuos.delegans nitores , quibus reliqua fplen-

ferunt; etiam veítespretiofz , ac ornamen-

deant,

Beati mundo corde

.

.

torum luxus libidinem foverunt ; tunc fu-

.](4::1:. fe

fi puritas

mentis , & mundities cordis czeteras con-

liz,Ágrippinz,Popzz, &aliz foeminz fce«

decorat Beatitodines , cur Lucas hanc reti-

dis fe libidinibus coinquinárunt, quia divis

tijs ; & delicijs affluxerunt : quia ficut ino«

cuit ? quia chm recenfuiffet paupertatem,

L]

fatis exiflimavit explicuiffe cordis mundi-

pia pudicitiam tuetur

3

ita copia rerum

tiem , quia ubi efuties , ibi caftiras; ubi in.

pudorem profternit; hinc ipfa (ponfa quam-

diu in domo cupreffina tignis fuffulta Cedri-

[

opia, ibi mentis puritas $ ubi egeítas , ibi cor-

dis mundities, & caíliras:eíl enim hzcflos,

nis manlit ; titulo non fuit iufignita colume-

TAR

qui nonnifi fterileícente amat in folo creíce-

bz ; fed tantüm cum íaxa coepit frequen-

re, ac vernari, eít (idus, quodfulget in noclis

tare , St in rupibus degere : Columba mea Cant, u

fqualore , vix idem mendicus erit , & moe.

$n foraminibus petra , 1n caverua maceríaz

chus : càüm igitür receníuiffet Lucas pauper-

tunc candorem induit columbz , cum pom.

tatem , & alias Beatitüdines afflictiones cor*

pamexuit ornatüs , te&tisque digreffa aura-

poris invehentes ; [atis pudicitiam infinuavit,

tis , antra petit, repiümque concava, ac

cüm ha« nullibi vegetior effloreftat, quàm

faxorum hiatus , uhi frugum inopia lautiüs

in (terilefcente' tellure ; imbre duntaxat la*

caftitatem alit: adeo agnata candori eft e«

W

chrymarum irrigua,

geítas, ut fponfa cüm primüm in forami-

"3 60

Haec fponíz caufa fortaffis fuit, cur

nibus petrz , in caverna macerie incipit

[ponfum fuum lilio paciaverit in imo vallium

inopiam expetiri ; ex muliere transmigrat

floreícenti ,

in columbam.

CAnt, 2,

E: lilium convalitum , imó

Columba mea in foraminis Cant, z.

defcripfit fponfüm non tantüm candore li»

Óiu petra ; quàm tuté effloreícit lilium cafti«

lij exotnatum , (ed dumetis etiam corona-

tatis , ubi petra fuos laxant hiatus, vacuitate,

An non

tum : Sicut lilium inter []nas.

& inopià tantüm ditefcentes.

afperitate dumorum , valliümque declivitate

Übi divitiz, ibi caítitas proftituitur ;

39*

vividé flratus exprimitur zerumnofus, & ima.

& vitia triumphant , idque expertus fuit

goexhibetur inopiz Valles tamen humiles,

prodigus adolefcens , qui non alia de caufa

licét frugum (int egenz , liliorum tamen

pudicitiam procul à patre prodegit , nifi

fun: feraciffimz ; nullibi lzriüs florentlilia

quia non eguit 5 divitijs enim affluens , vie

£allitatis , quàm ubi tellus frugum laborat

tijs indulit ; fubílantia fua opulentus &

inopia, & fpinarum , feu zerumnarum abun-

patria , & domo excefferat.

FRater, dA LW

[

dat acuminibus,

Larabitur deferta , & in-

;'* t'f'-þ

Sfsis s.

mihi portionem fubllantie , qua me contin-

via, & exultabit folitudo , & florebit quafi

£it.? nimirum petijt aurinitorem , quo in

lilium. / Quàm pulchré innuit , pudoremin:

Íqualore fordeíceret vitiorum ; nobiliores

ter rupes flerilefcentes efflorefcere vepetio.

exegit vefles, utcaudorem exueret pudici-

rem,. Eltcaítitas flos , qui nutritur jejunio ,

tie ; plura petijt nummorum pondeta, qui,

rigatur lachrymis , glifcit ficcitate , colitut

bus puritas premeretur , acfuccumberet , &

neglectu, & fovetur inopià,

ipfe adoleícens in ceenum prolaberetur vitio *

37

Nullusé floribus, qui minorem prodat

rnm porcis affociandus : & tunctantüm re-.

foliorum pompam,ficut lilium,licét celfitate ,

furgere é cceno ccepit , cüm famis , paupet«

H

& cándore czteris przcellat ; nulli certé flo-

tatisque fuffragio incepitindigere; tunc ip-

rum exceélfitas major, cüm plures interdum

fum pudnit fuarum libidiaum , tunc ferio

cubitos zequet , licét languido femper collo ,

'co,qgitavit de paterna domo repetenda. De.

& impate capitis oneri ob caulis inopiam,&

fipuit Dives, & refipuit pauper. & ip(t.»

Ls tj

tenuitatem: ejus tamen cándor eximius eft ,

cepit egere ?. nimirum paratum in glande

quem exhibent folia foris flriata , G ab

refipifcentize portum invenit , qui in aurum

anguílijs in latitudine gradatim fe fe laxan-

allifus,flu&ibus exagitatus, eeftuantis CORCU-

tia in effigiem calathi refupinis per ambi*

piícentize naufragiüm paffus fuerat,

tum labris , tenuique filio , & femine

Hinc Jofeph Patriacha caftitatis in-

40,

flantibus ià. medio croci.

Gaudet igitur

demnitati profpectutus etiain pallio fe expo-

liavit

*

*

inopià liliurn caftitatis , cüm ejus candor

ea enim eít indoles caítitatis , ut

collo innitatur, iipáre capitis oneri, E.

fi tunicà nudetur , fortiori muniatur integu.

ximius hujus floris cultor fuit Elias profu-

üïcnto,

Proinde reíiio iu mant ejut pal-

!

Vu

lio

Verani de Afeclibus Tom. Ii,

"v

Diffetatio XVI.

338

Genef. c s», lio fugit , && egreffus ef? foras. . Cum o-

quia id neglexit ,' falis in ftatuam hzefit con-

feph 1e ab alliciente muliere obfideri fen.

vería,ut propriz , & alienz infipientize ex-

fiffet, non verbis ejuscoércuit affultus ,. fed

hiberet condimentum , quo homines meliüs

faperent : fuga enim , quoties de luxuria

filentio petulantiam compefcuit ; cümque

mulier iteratis precibus , turpia non potuil-

agitur , itá artipienda eft , ut quavis dise

fer in fua vota fle&tere adolefcentem,non am-

ruptá morá flatim folicitato pede alió ca»

pliüs voce, fed fortiori ufa machinamento

flitatis cultor. fe transferat : eftenim libi-

4

manibus caflitatis cultorem aggreditur , qui

do deílirpe Anthai, íi manibus apprehen-

tamen fuppetijs, & ipfe,à pedum fugá peti-

datur , prematürque, fortior pugnar, &

tis fuo egregié confuluit pudori , & mulie«

fi cadat , vegetior furgit; imó tunctrium-

tis laíciviata pallij jactu , orísque filentio

phat , cüm profternitur ; ítat valentior ,

delufit: pugnavit manibus mulier profliga.

cum cadit,

Quàm monítrofum przlium ;

tura caftitatem , fed Jofeph pedibuslibidi-

ubi palmas colligit libido, fi manibus capta

nem expugnavit

$*

*

eft hec aípis , qua fi

reneatur; ad vicloriam furgat , fi proftrata

non tangarur , proteritur ; ideóque in hac

ruat : ideó Joíeph non manu pugnare voluit,

pognaàíola fuga petendafunt arma.

fed pede fugz beneficio ad victoriam fugien-

do currere.

Imoó non fatis fibi confultum

cenfuit , fi tanusper à foemina abicederet

$. V..

-

in remotiüs feíe conclave domás recipiens;

Íed ipfa exceffit domo , ne quam folicita-

372 rzWrif Venerzs. z5 fortiz)r p^e-

to curíu fügeret, videre, &audire poffet;

ratus tamdiu fceeminam ab incepto non detti«

uat, qui celerius fugit , glovioftus zri-

umpbat , fi quavt duiruptá "oráterga ver-

turam , quamdiu , quem deperibat , doai

odoraretur,

tat bofit.

Libido boffem non timet , ni-

fí fugientem.; & Dei prefentia

Procul igitur à libidine abfcedat cafti-

432*

*

&6 rimore munttum,

tatis cultor , & veítes pouüs , toiámque

fupellectilem deperdat , quàm caítitatem

4I,

. A. eft libidinis natura, qua fi blandi-

exuat.

Exivit non folüm é procacis mulie-

ciis demulceatur, íaevit crudelior; fi

E

ris conclavi Jofeph , fed & domo tcta.

et Ger

manibus apprehenla teneatur , libe-

egreffus eff foras , & quidem (ine pallio,

ef, 3."9

riot infolefcit : nec alium timet hoflem nifi

Íed non fine lilio : fed cur fugicns contraà

fugientem : non enim luxuria gloriofiüs

procacem mulierem non clamavit; cur pu»

—

fuperatur , quàm beneficio fuge : pugnan-

dor tam tenax fuit filentij , ut ad repudi-

dum cum ipfa eft more Parthorum ; qui

um flagitij, ne quidem aufíus fuerit loqui,

in pugnis fugientes , & tela jacientes infe-

& digreffus & caftris libidinis , nec unum

quentes hoítes didicerunt profternere , de

quidem contra aggredientem foeminam ver-

quibus Virgilius: valentémque fugà Par-

bum prctulerit

2

LÀ

Anquia fciret tunc mo«

34 E"'ifi.

tbum,

$1 caítitatis cultor pugnam ineat

ri non pofle pudicitiam , cüm à quovis ab«

contra procacem mullerem , zítuantémque

ftinet verbo ? & ideo infignis cultrix cafti»

46,

libidinem fugiat ffatim , ut ad triumphum

tatis Judith extitit ; quia (ecreti tenaciffima,

L

fi.enim armatus ei occurrat ,

pmpere:

3

in filentio fuis cum ancillis commortata fuit

profternitur.

-Hinc invi&tus ille Athleta

A

feclofa à quovis ftrepitu famulorum,

S. Hieronymus Zb. adverfus Vigilant. ait 1

deà procaces odit pudor mulieres , adeó

,þll 57. )

Fateor imbecillitatem emeam: , nolo [pes

libidinem averfatur, ut nec ullum proferre

villorie pugnare , ue perdam aliquando vi-

audeat verbum , quod lafciviam oleat

&oriam.- Non tamen imbecillitatem dixe-

Quod (i Jofeph de foemina libidints

44*

ris , quam cautionem effe , ac vera forti-

flammas ejaculante , fibíque moleftiffima

,

l

tudinis characterem noveris.

nonfuit oblocutus; undein nobis tam laxa

426«

Ad hanc vidtricem fugam indicandam

obloquendilicentia , ut nec lilijs ipfis linguá

noluit Deus in Sodomis Lothum remanere ,

parcamus ? Neque excuíantur, guiamore

quem facilé potuiffet incolumen inter flam-

pudicitiz fe in profanos amores oblatrate

mas fervare, cüm & pueros illafos in ca.

afferunt $. quis enim attentiüs lilium exco*

mino ignis confervaverit : fed noluit ipfum

luit caftitatis , quàm Tofeph ? & tamen,

remanere , fed difceffum eidem injunxit ,

nec catpere mulierem adulteram voluit ,

fugámque pracepit.

Quia cür in Sodo-

nec verbum ullum depromere, quód foemi-

Seneþ 19«

mis libido fuas enutriret flammas ; ne ca-

nam fubindicaret,

Verus caftitatis culto£

Atiras ibi cinerefceret ; non manu pagnan

ab impudica hera celeri pede recedit, non im-

r ii .. RPE O rE E

dum, fed pedibus declinandum erat , quod

pudicam verbis carpit: qui caítitatis eft li-

imminebat periculum

*

$

voluit Deus nos

4.

lium, aliosnon pungit, fed odorem infun-

edocere , libidinis difcrimina tutiüs non de»

dit, quo cateri ad culturam hujus florisal.

clinari , quàm beneficio celerrimz fugz :

liciantur,

Nonlilium eft , quialios libidi-

hzcque caufa , cur uxorem Lothi nec mo-

nem olentes lacerat, fed rubus dumofus vul-

menro quidem fubfiftere voluerit Sodomis ,

neribus infligendis,quàm floribus depromen-

niuntur

eique etiam inhibucrit retró afpicere ; &

dis ap:;or..olores quia pudicitia infig

N

can :

FEUVPRRU A PAORT WECUESEISUT " MDPCTDAST D UUR - LTER

Nullum tuendz caftirati afylum fup4 rutius.

339

€andore , unguibus catent , quibus accipitres

quit, quo feeditatem obtegeret fuz libidinis?

graflantur, Exherbis, quz Bafilica audit,

Catlitatis (tudiofi , (1 locios viderint pravae

odorem diffündit, quo manum perfundic,

ticanteseos redatguant , üt refipifcant ; (ed

fitangatur; fedurtica e(t, quz foloconta*

fimul pallio eos obtegant 5 ; ne cxteris fint

£ta vulnerat , & ideo non bené olet , quia

probro.

Maluit Jofeph mnulieris latereigs

malé vulnerat tangentem

nem, quàm propriz virtutis prodi (plendo*

4*

. Sunt , quigladio linguz proximihono-

tem; nonde(ignavitin mulierecicutam, ne&

rem vulnerant , fi aliquam . duntaxat. fen-

efflorefcens ipfeappareret lilium. Viro catto

tiant libidinis fufpicionem 5 & hos ijs haud

fufficit , fifugze, ac volatüs beneficio phzni«

fuppares dixeris vaporibus , qui éfimeto fub.

cis inflar & rogo.avolet moechaturz 5nec in«

filentesin fublimequidem avolant, fed,ut

famiam quzrit peccantis , dummodo é mani-

nubes candore pellucidas , velinfufcent, vel

busexiliat feeming petulantis;quia fuperbiam

difcindant , arméntque , velfulmine, vel

timet,aclafciviam veretur : lafciviz enim, nifi

grandineinterrz incolas. Fidendum noneít

quis Epicuri de gregeporcus fit , tandem re«

hiscevaporibus ,ex quibusfulguracuduntur;

fragatur : fuperbize autem tametíi Angelus

tametíiin coelo fint , é ceeno tamenprodjére ;

quiseffet, adhuc fuccumberet; & quia jofeph

& quia in ccenomati., '& incoenoarma ena,

snulierem/Egyptiam reamnon conviciffet ad-

€ti obmurmurantáncoelo 5 :ubi diu ftarene-

ulterij, nifi fe dixiffetintemperantize viéto-

queunt , quin iterum nativum repetant coe-

rem 5 voluit fugà, & filentio abícedere ; ut

mutn. ' Caveatcafílitatis cultor ; ne in íub.

qmnulier careret fupplicio;& ne ipfe de victoria

limeelatus:obmurmuret, incusétque foeti-

ibeneficio fugse delata fuperbiret: imóà tacuit-

«o Ícelere ; quosnoverit fuípicione non ca-

aftitatis cultor , quiamulierlibidinum exe

rere libidinis ; Jolephum intueatur , ejüs.

«itatrix,mon tacuit ; & calumnià laccffitus

que imiteturexemplum , fequatur veítigia;

fugitivus Joleph, noluit conviciantem accue

n

"qui , lilium ne perderec , ;pallium maluit

fare, quia caftitatis cultor loquinefcit deob-

amittere , quo mulieris obtegeretlibidinem,

loquente, ut Íciat perfaram de lenocinante

occultaret (celus,palliaret aduiterium ; nul.

feemina gloriofiàs triumphare,

440«

Jum «ontra.procacem — fceminam verbum

Satis illuxit Jofephi victoria in fuga

alla, «cum invitatus ab /Hera lenocinante ,

grotulit , ne quam fugeret pede ; linguà lz

ithif, 3(,

deret 5 non:clamavit fugiens , fed fugit , &$

prehensásque laícivientibus manibus non

egrejfus es foras.. Caititas rité excultatur*

palliumíolüm exuit ,ue caltitate fpoliareturs

turibus affociatur , qui alismuniuntur ad vo-

Íedé domo tota, xonfpestüque fceminz ci«

,

Jatum, & fugam ;non unguibus obarmantur

tus aufugit : mec minori laude de flammis

advuinera , & lacerariones : avolant turtu-

triumphavit ille libidinis, quàm tres pueri

zes,non lacerant : fugiunt, qui caftitatis cul-

deigne ardente in fornace Babylonis: ille-

turze funcaddicli folicitato pede,non lzedunt

fus evatit beneficio fugz Jofeph & flammis

armatàá linguà , non verberant smordacibus

libidinis, quasprocax mulierfornacisinftar

"

Yverbis,

acceníze concupifcentiz ejaculabatur : allzfi

46.

Pracipuus caílitatisdecor in tergo ,non

quóqueexiljerunt babylonicz fornacisigne

fronte fplendet; in dor(i pofterioribus/floret,

pueri ; pulchre 5, Chryioítomus,

Profe-

Slomsl. 45,

mon in uberibus pecloris , ideóque jífzus

fetlà uon tam admirabile 4n fornace Babylo-

I» Gepef.

Vatesinfola fuga rotum pudicitiz admiratur

míis snibi videtur , quód tres pueri illaft ibi

2Al, &7,

ornatum. . Pesna columb« deargentate ,

permanferint 3 quàm admirabile boc €& ra*

polferiora dorfi ejus n pallore auri , quva tunc

Yum., quod tantum certamen juflus Tofeph

aurea, acpretioía elt pudiciria , 1 hrmeros;

justinuerit :. verümficut caftitatiscandorem

L

tergümque vertat lenocinantibusfaeminis; fi

in delicijs habuit. Joteph , ita turpitudinis

abillis Euro ocyus recedat , non ad eàs aurá

fordesexhorruit: & ficut nonnifi lilijs fuit

adblandienteaccedat: non pe&us pugnaturz

deleGlatus 5. ita libidinis foetorem toto anie

procaci. mulieri objicit, in caftris, quimili-

Tmo fuit averíatus : :ut florem pudoris 5

tat caítitatis ,led pofteriora dorfi, & quidem

quem excoluit , intemeratum fervaret , im-

in pallore auri,feu intimore fancto oítendit

poellutum cuftodiret , duo obíervamus reme-

duntaxat infugz volatuz tunc columba eft

dia adhibuiffe, quoram primum foit fibi

x

pennisveftita deargentatis , quando alasdun-

praíentem proponere Deum; propterea di«

taxast explicat ad fugam , dorsümque objicit

xerat Herz ad tgrpia allicienti : 4somodo

advictoriam,nonrotlrüaperit ad clamorem ;

poljum boc malum facere ,| &f peccare in-s

qgenef 159;

nequeungues acuit ad vulnus 5 tunc caftitati

JDeuwm meum. Secundum fuit occafionis

triumphus portenditur , fi abícedens taceat.

technas fugere, neforté implicaretur, Re:

,Gmef. 39

47*

. Séd:cur Jofeph cum fratres apud patrem

licfo $n manu eju pallio fugit * quiautfcite

Jacobum de crimine - peffimo incufaverit ;

D, Cyprianus: Nemo diu tutus eff periculo

procacem mulierem intentati non accufavit

proximu; wec evadeve diabolum fervus Des

adulterij 2. quia nimirum fratres illt eraut ;

poterit , qui diaboli laqueis implicatur.

hazcHera 5 num voluit nos docere füummam

Quod veró ad primum attinet remedi-

t

in imperantes reverenriam , cüm nec garrire

um;, illud certé vitijs omnibus devitandis ,

in foeminam voluit , nec verbo ejus redargue.

omnibüsque animi zgpritudinibus curandis

re impudenria« ? quin & pallium ultro reli.

prafentifimum eft alexipharmacum;, fi rité

Verani de Affetlibus Lom. M,

Nu a

— Diflertatio XVL.

340

hl

ad hibeatur , nemo enim ita eft delirus, qui

quaptopter D. Bafilius intet. faluberrima

ante oculos potentiffimi Judicis velit fancitas

monita illud inter praecipua. commenda*

*

a

fuasinfringere leges : quotquot autem de-

tum voluit

*

Cüm te appetitus invaferit

linquunt , hi procul dubio coram fupremo

eccandi , velim cogites borribile illud , &&

t

Judice Deo divinas transgrediuntur leges ,

intolerabile Chrifli tribunal , $n quo Tudex

cüm fit Deus ubique prafens, non;per pre-

prafidet , quia fi timor Dei , & timor ge«

fentiam , & effentiam tantüm , verüm &

fü

henne altiüs hareret animo , in eóque fuas

if

per potentiam , quá poteft flatim deliquen-

firmiüs radices ageret , non percurrerent

tes, fi velit , punire , ut promeritas dent il«

qü

pedes laícivientes vias iniquitatis , quia ut

licó peenas: hinc impoffibile cenfuit David,

re&cté monet Zeno Veroneníis , so» babet

d

poffe aliquem peccare ; fi Deum Judicem, fi-

contupifcentialocum ubi mors , & gebeuna s

qi

muülque przfentem fciat , ideóque cenfuit

K

timetur. — Extinguit ignis gehennalisignem

fieri non poffe , quotquot delinquunt imme-

cupidineum , ut Ícité monet D. I6idorus de

b

moresnon effe Dei , quapropter loquens de

g

fummo bono , inquiens: Recordatie ar-

LÀ^. cap,

Pfal. 53« transgrefforibus divinzlegisait. —Nom pro-

dori gebenne ardorem extinguit luxuria ,

39»

[

f

pojuerunt Deum ante con[pecdum fuum , &

nil enim efficaciüs impuras zíiuantis concue

Píal, 9. de peccatore vitijs coinquinato dixe*

v

pifcentiz flammas coércet , ac fedat , quim

rat,

Non eft De in confhetiu eju , quod

timor gehennz , ignisque zterni ,

cüm pramififfet, ut caufam delicti poftea

qui urit

H

Íemper , extinguitur nunquam.,

fubdit : Isquinate [unt via illius in omni

Etiam D, Thomas eximius caftitatis

p

f

$2«

i

tfmpore..o.

cultor adhuc adolefcens cum à prava mulier-

L

T

Dei przefentia fax eft illa praelucens ,

cula ad turpia invitaretur accenío voluit

qua rectas oftendit femitas, quá prepterea

titione armari , cujus flammas , cüm pri-

|

qui non utuntur , vias obambulant iniquas,

müm in procacem , ac lafcivientem vib-

l

quarum lubricitate in foveam delabuntur ge-

ráffet foominam, hocigne impuros excinxit

hennez : ideóque de infanientibus illis feni-

libidinis ignes.

Quis concupifcentia licét

bus , qui fub canitiei nivibus ignes impudicos

exardeat &ítu, non írigeat, cüm primum

fovebant ethneis truculentiores , quíque vel

gternus gchennz ignisejus mem;oriam refris

é foncis frigidis laticibus flammas haulerant,

cat. Ethnafiquis fit , impurisignibus fce-

quibus caítitatem adurerent , G abfumerent,

tus , ad folam aterni ignis memoriam , fi

dixit Daniel , Zeclinaverunt oculos fuos , ut

fenfus habet;Caucafus fitperpetuo rigefcens

,"T h

;;

edþ.]?. &

won viderent celum ,neque recordarentur ju-

gelu : hic eft cimorillead victoriasexcitatus,

f

diciorum juftorum.: quia Numinis neglexe- ,

non ad pufillanimitatem inditus ; qui alas ade

rant obfervare prefentiam, & ab ejus fe afpe-

dit, quibusvolucre ocyüs, cuftos, & cul«

&tu fuübtraxerant , oblivionémque illius ebi-

tor caftitatis omnem cffagit labendi peri«

berant; quafi lethzeisepoti undis memoriam,

culum : nemo quamdiu luteum hujus cote

ï

& Numinis, & virtutisextinxetunt; & lie

poris vas fecum defert , éflque in hac vita

I

cét (enes; adeó tamen turpé intenuerunt, ac

mortali , fecuritatem poteft fibi de ruina

infanierunt , ut velipfam canitiei nivem fo-

fpondere 5 ídque caufz cur Apoftolus fcrip-

mitem exhibuerinc laícivientis in preecordijs

ferit. y, Corinth. 1o, — Qui fe exiffimat fla-

flamm:e.

/

ye , Uideat , ue cadat : quia ut expendens

f;i

ÉL

Si prafentis Numinis Maj*eüas—ih men

Apottoli verba D. Leo ait.

Nemo eff tan- Serm, $. Ài

£

tem recurreret , certé timor Dei pravos

tá firmitate fuffultus ,

ornnes ftatim coérceret affeCtus , nec fineret

" /Zaäilimtefu de- quadrage fs.

f

Geat effe fecurus,

hominem peccare; idque caufze , cur David

Timeat igitur , qui fe (lare credit, ne - $3

-*

,

[

enixim Numini: fupplicaverit ,. ut timore

cüm Ítet, cadat : in caíiris autem libidinis

f

boc fan&o fingula ejus configerentur mem-

ille cadit, quiftat; quia fola fugavictoriam

Pend

bra , ne latum unguem à divina abícederet

fpendet, & hanc quinegligit, & ftarevult,

IK0 CAYRES Iheas dju-

Pfalm, 118, Ing Confige timore

minimé flat, quinveré cadat: flaretimeant

— P

icijs enim tuis timui. — Sed (i timet David

qui cadere nolunt, ille uon cadit, qui non

E

à judicijs Dei , jam Deum ipfum timet ,

ftat , íed ftatim fugit

?

neque de ftabili-

cur igitur timorem expofcit ? — Confige ti-

tate fua ullam fibi fpondet fecuritatem , &

WL "u

more t«o caraes meas : nimirum hunc eun-

ideofugit, quia ftare amat ; & flat, quia

dem timorem , quem de Deo in fe przfente-

timet cadere foeda proflratus libidine: fcité

fat, enixim peut , ut intimiüs in ejus ani-

S. Petrus Chryfologus.

Longo fiudio feges Serm. 13j

mà, accorpore infigatur , ut nunquam inde

feritur , fole , atque imbre diutino nafci-

. In, iz.

recedat : noverat enim eum peccare non

turs fed tamen uná ac fubitá [cintillá con-

poffe ; cujus carnes Dei timor configit ;

fumitur ,. 8 pauluper edificia ad alta.s

475 — Q oAX — -* UR U

! nj ln

digpes

1

Judicem ; qui timet , ejus expavefcit judi-

confurgunt , fed repentinis cajibus serr

Uny,

cium : unde David hunc timorem voluit

etunt.

4m.3

fuos edocere , ne dedifcerent ftudia virtu»

Meque defont exempla virorum fan«

f4-

T —Aek

Fenite filuy , auditte.me , timorenus

-*

Citate infigp;um , virtutüm cultura illa-

Demini do:ebavos , quia (i folus timor Dei

ftrium , Qqui foedé tandem corruerünt ? ne»

mentem occupet , omnia excutit peccandi

que debet quis proprijs fidere viribus *

Selderia , compelcit pravas cogitationes;

quia etiam Samíon tametü fortilfimus

miferé

ao — m —— —

Nullum tuendz caftitati ,äfyluth fagátutius,

341

iniferé cecidit in finu feemine exutus crine,

enda; & quia nullum tuenda caftitatis afye

& fortitudine: nequeobexculram virtutem

lum fugá tutius, ideo vult in. nobis lumbos

ac pietatem, debet quis fecuritarem üibi pro»

recinctos, utexpeditiores ad fugam fimus;

mittere, quiaetiam David fuit iníignis vir-

& ne veltibus pedes implicentur in fuga $

tutum cultor,quarum ftudio enixim incubuit;

quàm probé cohzret lumborum pracinctio

& tamen visá lavante fe in undis foemina in

cum caftitatis cultura, & cuftodia ; ut in-

fummo palatij faftigio turpiffimé cecidit,

teiliger-emus,fugam nobis neceffariam effe ad

impurósque ignes & fonte illo frigido haufit,

indemnitatem caftitatis; & eumlilium pto-

quibus caftitatem adufit, totámque virtutis

ftituere padoris, qui negligens lumbos prae-

denigravit decorem: neque proprie fidat

cingere ad celerem fugam non fatagit;ut fcité

quisSapientiz , quia etiam Salomon licet vi»

monetS, Fulgentius in. pracitatum textum

Lue. 124

rorum Sapientiffimus, cüm primüm mulieti-

inquiens: Omm& Chriffjanu pracintdos bae

bus adhzfit, coepit defipere, ac virtutes,quas

bet lumbos, ut fuget libidinem: is autem li«

14.0),

excoluerat, proílernere , ac Sapientia ni-

bidinem fugar, qui libidinem fugit ; is flo-

1^

toresinfu(care: imó neque Religiofus debet

rem caflitatis fecum ducit, qui à foeminarum

fecuritatem fibi fpondere , quia tametfi ni«

colloquijs fe fubducit; is naufragia vitat,qui

veum, ve) lapideum fe credat , etiam nives

procacis mulierischarybdin devitat ; quiaex

igni admotze liquefcunt, & foluta flammas

fola feeminarum proximitate, arefcit flos.ca-

nonnunquam «oncipiunt, hinc S. Ambro-

ftitatis,& quaíi peftem quandam contrahens

í^

fius fermone in fe(to D. Micha£lisait: Síeut

emoritur; quodetiam nobis fuccinit S. Cy- Lib, de fin-

vitiofis ad corruptelam nuda funt omnia, it4

prianus,qui fusé referens mala, qua proca- gularit.

cium mulierum invehit proximitas ait : Per. Cericere

reltgio[is ad caftitatem cooperta funt univer-

fa. De feipio diffidat religiofus, à pericu-

fpicite. quanta mala femimarum propinquis

lis fingulis caveat, mulierum confortia fu-

44$ Acquirat 5 vumas edificat , vipas - eviptt,

giat, ut fecurus vivat; neque à praeteritis Vi«

precipitia infiruit,in perieulus navigat,nate-

éloriis argumentum debet de faturis inferre:

: fragis velificat suteritum fouet.

plures fteterunt in levibus, qui poítea in gra-

vioribus ceciderunt , quia nom timuerunt,

$. VI.

5non fugerum; vir prudens pericula quaque

&timet, &fugit, daSapienti occafionem

Procaces ;snulieres , qui "non )fi/git

—

ait Salomon: .Er addetur ei Saprentia, nimi-

in evidens ruit diftrimen , uli caffétas

' ,fw 96

rum ea, quz in occafionibus occurrentibus

naufraga perit; & qui eas [equitum, nou-

addifcitur; quia ut ait D. Cyprianus: Ge-

nifi aeteruum exitium afequi-

bernator intempeftate dignofcitur, & miles in

7ur.

acie probatur , prudens lNauclerus charybdis

Uum exitium cdn.fequitür; quiprocàces — $7«

fugit voragines.& ícylleos declinat (copulos.

. Ad fecundum remedium quod attinet;.

mulieres fequitur:; in evidens corruit

$5

quo caítus Jofeph impudentis mulieris delu-

difctimen, in quo caftitas ruit , qui foe-

minas non fugit,

Eitenim mulier prz ne-

fit libidinem, beneficium fuit fuge,Genef,

39. Relitlo in manu ejus pallio fugit, quia ut.

quitiz, & malignitatis übertate deemofft

haud abfimilis, & Hugo Carenfis Angelum

Ícité monet S. Cyprianus: Nemo du tutus

Satanz,à quo Apoftolus Paulus fe colaphi-

Stm.&i'

est periculo proximus, nec evadere Diabolum

qwdüäg,ff

ferous Dei poterit ,. qui Diaboli daqueis im.

zatum prodidit,mulierem fuiffe autumat. Tn-

numerapropemodumíunt, quz tam apud

plicatur ? quisquis lilio delectatur caftitatis

à feeminarum colloquijs fe fubducat, mulie-

Ethnicos, quàm Chriftianos, imó etiam apud

n

rum confortijs non fe immifceat ; flos catti-

Ícripturas Canonicas afflante. Dco exaratas

tatis ceeteris eft delicatior, faciléarefcit ,. ne-

congeruntur probra & foeminei fexus emería

que concupifcentiz patitur ítus, ideóque

nequitia;& Tiraquel. ftudiosé oftendit,chm 447« s,

iolerti cautela excolendus, & cuftodiendus

ex alijs,tum nominatim ex Ethnicis, feptem copeubé o $

eít, etenim ut pulchré idem Cyprianus 4e

capitalia peccatain mulieribus prafertim

suortalitateait: Pretiofa quaque veflis timi-

pracellere, Congeffit autem conclamatio.

dius cufloditur , majori folicitudine | poffide-

nes, dirásque in fexum feemineum prz c&tee

gur j grandi cura, magna que [unt.feruanda.

ris Stobeeus Sermi. 7 3. alies 71. & nuper ple-

niüs, ac diftin&hiüs Lucas Holílenius: fed

Hinc (ummus puritatis, & caftitatis cultor

Chriítus, pudicitie ftudiom nobis períuafus

fufficit hicadjicere, quod huc fpectat ex An-

Wtfh D

Luc. iz.

tonii Monachi Mantiffa Serm.122, ubi ait:

rusait: Sint lumbi vefiri pracincli, Lumbos

enim pracingere caftitatis habetur. fymbo.

Secundus ille fapiens interrogatus, quid effet

Homil. ys4in]um, quia ut explicat S, Gregorius Magnus:

mulier,tefpondit:mulier eft viri naufragium,

Ewvang.

domáüs tempeftas, tranquillitatisimpedimen-

Lumbos precingimus , cüm carnis luxuriatt;

per continentiam coaridamu.

tum, vitz captivitas, quotidianaum damnum»

voluntaria pugna, fumptuofum bellum, bel-

$e.

Sed cur in pudicitie tefferam, & cafti-

W

tatis fymbolum lumbos przcingi jubet? quia

]ua contubernalis, folicitudo affidens, lezna

nimirum lumbos qui fuos precinxit expedi«

complectens, vorax charybdis, exornata fcyle

la, Gren venefica; animal malitiofum,malutg

tior eftad fugám, velocior ad curfum, folici-

w———

neceffarium.

ti'or ad pericula interimenda caftitatis fugi-

Uu 3

Hing

- Differtatio XVI.

242

ES

1ja j*

- HiacD. Chryfoftomus de patientia Jobi:

aitenim? propter fpecsem mulieris mulii pe-

/?Fh, £ j

Ho:ml, ; Mulierem vocat antiquum Diaboli organum,

rierunt: Gex bac coneupifcentia, quafiignis

& obfervat, quód cüm mulieris nequitia Sa-

exardefcit,

Quid eít mulier? nautragium

tana innotuerit, omnia Jobo fubduxifle, ac

fuper terram , fons nequitiz , thefaurus im.

evertiffe, càm inejus incumberetruinam; &

munditiz, cloacamalitiz mortifera conver«

folam ei uxorem reliquiffe; & id expreffum

fatio, lethalis confabulatio, oculorum per^

etiam effe illisJobi verbis,qua in fimeto pro.

nicies, animarum exitium, cordis Ípiculum,

tulit, Zerelicla funt tantummodo labia circa

/jjuvenum perditio, fceptrum inferni,& con«

dentes meos , quiaplus fidit tartareus hoftis

cupifcentia pteceps?. Quid eft mulier? caufa

uni mulieri, plüsque confidit feemineg nequie

diaboli, requies ferpentis, dzemonts con(ola«

Lit. Cllh

tiz, quàm pleno virorum hoítium exercitui;

tio, dolor inconfolabilis, caminus fuccenfuss

tht

cüm fola mulier fuerit, que Adamum pro-

eorum qui falvantur, offenfio,vulnus incura,.

. lligavit, & cum ipfo totum humanum genus

bile, diurna confabulatio, hofpitium lafcivo-

róm, & officina doemonum.

Quid eít mus

Homil, 3. in proftravit : hincOrigenesait: AMulier caput

di wrf.

eff peceati, arma Diaboli , expulfio paradift,

lier? Amorflagitiofus, beftiaimpudens, in-

delicli mater , corruptio legis autiqua, — Ex

M LE

contentiffimus impetus, eftroenatum osre«

innumeris Patribus,qui in muliebrem nequi-

rum arcanarum , triumphus tenebrarums

tiam noflre ruinz originem calamum acue«

dux delictorum, obleclamentorum magiftra;

runt, placet Tertullianum accerfere , qui //2,

infatiabilis concupifcentia; nequitize &t eter.

de babitu mulier.c. 1. afferit: Mulierem , f

ni fupplicii conciliatrix,

Quid eft mulier 2

conditionis fuze meminerit, exitiique per

prudentia terrena, viri focordia, concume

mulierem mundo invecli non fit oblita, in

bens incontinentia, excitata cura, vipera vee

PL — — — d- —— -

perpetuis acturam fordibus , & fqualorem

ftita, pugnavoluntaria, quotidiana calamie.

i

potiüs affe&aturam; quó pleniüs ignomini-

tas, procella domüs, virinaufragium;immas

am, quàmarirum in primo delicto affecit, &

nis bellua, adulterorüm diverfcrium, arma

invidiam perditionis humanz omni fatisfa«

diaboli, expedita rabies, exornata mors. Ha»

€lionis habitu expiet, Poftea alloquens fce-

€tenus Damafcenus.

6o,

minam à doemone feductam ait: &£vas te effe

Cum igitur ealorum omnium fit mu-

nofcis? vivit [ententia Dei fuper fexumiftum

lier fons putidiffimus, neutiquam bibende

do boc feculos vivat Breatus weceffe esl. TW

funt ceenofze aqua, quas ipfa propinat; vene-

€r diaboli janua y tu. es arbaris illius refigna«

o flquidem inficiuntur; pellucide ac dul«

trix y tu divinelegis prima defertrix y tuqua

corata exhibentur, ut inextinguibilem indu-

ïä

C€ant amarorem; & ficut febris ardore corre.

&

eum fuafistiquem Diabolus aggredi non va«

luity tu qua imagtnem Dei,bominem tam fa-

ptuscüm frigidam ebibit,ardoré non minuit,

cilé elififis.

fed auget; ita qui concupifcentiz]aftu labo»

rat, omni folicitato nifu debet muliebres

$».

Hinc S, Ephrem Tom. r. tratt. adver[us

3

improbasmulseres ait : Nullam effe feram

haífce aquas fugere, & prorfus refpuere, ut

faeming parem, & vultLeones & dracones,

monet B. Umpertusde remediiscontra luxu-

[

colubros, & afpides venenatafuperare ma-

riam inquiensi: Seiendum, quód eff in uobig 990 337

ZibA. Paral, lignitate: unde Damafcenus exclamat contra

contra vitia alia pugnandum.fed incontinen-

mulierem.

O malum Diabolicum, Ó telum

q

elPt 764

tie malum potiffrne fugiendum. — Quoniam

li

acutiffemums0 vilnus exitiale! quoutam per

ficut. snfirmus per potum frigide aqua ardos

D

mulierem à principio Satan Adamum in pa-

rem febrium . non minuit , fed accendit; fie

d

vemedia concupifcentie quarens sn bis mife-

vadifo pervertis, Per mulievem castifmum.»

dofepbum in carcerem deirsfit. Per mulierem

rijs defiderium uec fatiat , nec extinguit z fal.

Davidem ad llriam. Hetbesum dolo occiden-

b

litur enim qui propinatas fibi libidinis aquas

bi

dum concitavit , Sapientiffimum Salomonem

ebibens luxuriz fitim extinguere , concupis

hi

ad pravaricandum induxit , Eliam fugavit,

fcentiz aítus temperarefe putar.

Genera»

W

*

ag*

Samfonem óculorum lumisne privavit.& Pra.

tim ab hiícé aquis, fontibüsque putidiffimis

L

cur[orem Chrifli decollatsum woluit. — Per mm.

celeri curfo fügiendum efl,etiam utroque ve-

[

lierem cunitos oppugnat , omnes dedecorar;fin-

lo fublato,ut loquitur PlutarchusinSympo«

Q

fiacisinquiens: Sublato utroque velo volu-

g us

gulos occidit: fiquidem mulier impudens ne.

j

enini parcit $. ov [acerdotem veretur , mon

ptatem fugiamus

gna contentione.

, Ícilicet ingcmik ftudio,mae

L

L

Propberam veneratur.non bonorat canitiem.

Tü

Q malum malorum pe[fimum mala mulier ! &

: Incaftris pudicitiz is cadit, qui propriis

6t,

un

nonnullis interjectis quzrens quid fit mulier .

viribus fidens ftare fatagit; & proflernitur,

-fubdit : Mulier laqueus eft comptus,homi-

qui pugnat; vincit veró, G palmas colligit,

-

im

nes in voluptatem illiciens ,' que fplendida

quinonmanus movet , fed pedes ad fugam

uidem facie, & excelío collo. oculisannuit;

tio

lolicitat; quapropter Jofeph cüm à procace

& genisarridet : lingua veró dulciter canens,

muliere ad turpia illicereturnon manus, fed

D5

E

voce alios decipit, fermone pellicit, veítes

edes movit, victoriam ledurus Genef, 39.

Relicto palljo ínmanu ejue fugit * cotona igi-

ete

trahens, pedibus ludens, forma placens, &

corpore fornicationem exercens, fa&tisque

tüur victorie non dimicatio fuit mannum,fed

poi

Occidens.

qu

Multos enim vulneratos ( ait Pa.

pedum fuga , quà & in adolefcente indemnis

rcemiattes ) dejecit, X innumerabiles occidit,

confervata eft. caftitas, G puritatis liliorn:

u

latiüs

h

- Nullum tuendz caftitati afylum fugä tutius.

345

lib.2 Jo-

Jztiüs floruit? Pl-lkhvl'ä Ambrofius: C a-

eó pervenit puella naufraga exi/miæ ípeciei,

feph« cap. 5»

dolefcens abuxore Domini conveniretur , te-

ztate florida, eloquentiá potens, & fola fu-

neri potuit vefle, fed animo capi non potuit,

perítes tempeflati: quomodo veró vir Dei

ac nt ipfa quidem verba diu paffue eft : con.

fibi in eo difcrimine caverit opitulante Nu.

tagium enim judiavit, fi diutius mórarerur,

minis auxilio narrat Meraphrafles die t 3.Fe-

neper manus adultere libidinu | zncentiva

bruarij, ubi in ejus vita adftruit, Martinia-

tranfirent : ideo Jofeph. decectans pro tuen-

num é periculo fubmerfionis puellam quidem

da caltitate contra foeminam propugnantem

extraxiífe, quz apprehenf rabulá ex naufza-

libidinem eam expugnavit, quia fugic ; eft

gio illuc appulerat: fed cüm eidem. totum

Loc. cif,

enim hacfuga, ait Auibrofius; Tramer in-

obíonium pro fuftentanda vita, quod illi fu.

*läpo*.

nocentia, pietatis affumptio, via virtutis z elk

pererat ultro dediffet , ut proprizebeneficio

enim hac fuga ftratagema fortiorum in ca-

fugze profpiceret caftitati , flatim £X emie

ftris pudicitie pugnantium , quosDeifpiri-

nenti illo fcopulo in fubje&tum mare fe. de-

tus ad viCtoriam in(truit, & ad triumphos e-

jecit;quem ramen duo Delphines ftatim eum

rudit, quibus congruit illud S. Chryfologi

exceperunt, &-divino obtemperantes nutui

L

Serm, 1505

Apophtegma,ubiait; Bellicofua quód in bel-

ad proximum lirtus detulére.

lo fugit, artis est, non timori ; quia. qui in

63,

Quàd ( fortaffis non detur effugij lo-

€aítris pudicitiz itaafluefcit fugere ad vi&to-

cus, nec alia declinandi diícriminis tfatios

tias inftruitur; fugit enim . ut Parthorum

ita fe gerat hifce preffus anguflijs. caftitatis

more acriüs fugá praelierur, & tutiüs palmis

cultor, at D. Bernardum imitetur 1 cümes

coronetur : hinc Demofthenes objicienti fibi

nim vir pientiffimus de quodam itinere. in

fugam é przlio Cannenfi refpondit ; Zir,

diverlorio effet, & nihil iftic mali vereretur:

4ui fugit,rurfum praliabitar.

Demoftheni

Ecce infligante fatanico hofte, nocte inteme

enim,imó & Reipublicz utilius fuit fugá fa-

peíta , gradu furtivo in cubiculum abrepit

luti fuz contuluifle, & aureum pectus con.

impudica mulier , qug propior ejus lectulo

filiorum capax, gemmeam eloquentiam ad

facta, euam ad impuros folicitat amplexus,

(;

dubia Reipublice tempo:a referváffe: unde

Quid aget vir pientiffimus folus praercim,

fugiffe non fuit hoftibus ceffiffe, fed Reipu-

cüm nec pedes illi ad fugam expediti,nec ma.

blice utiliüs profpexiffe, cujus utilitatem re»

nus liberz effent: càm fola illi fupereffec

tro fitam maluit proíequi, quàm eá neglectá

lingua libera excitatis fpiritibus hanc illicó,

frontem hoíti objicere, ut de fe olim Aaü-

;

toto nifuad clamores impulit; & fucclaman-

gonus dixerat,

do Latrones, Latrones, Latrones bic accur-

€2,

QQui cum infultante. libi

äïnc pugnat,

rvite quor Adefiis ; (i non pede, faltem lingua.

non motu manuum vincit , fed pedum fugá

procacem mulierem fugavit. Paradififlose(t

palmasrapit ; *nequeh tergainglorié vertit in:

caftitas fuaviffime olens, fedadeo "delicatus,

"- --- —

fultanti adveríario, cüm eum fugiendo pro-

ut folo contactu foemineo arefcat, & exfice

fternat, & nonítando debellet. — Neque ali-

cetur: caítitatiscul

cores lilia funt,inter quae

ter pugnax libido vincitur, quam celeri fugá.

Sponíus Chrittus depafcitur, & ficut ípone

,..Gi'Poii'1

Foeecida immunditiarum cloaca eft libido, ex

fus rofis coronatur , qua mnunquam: marce«

qua teter evaporat luxuriantis voluptatis an.

Ícunt,vult hzc lilia pror(usintacta, acinte-

helitus; quoqui nor vult infici refici abalio

merata, qua fi eriam dumetis obarmentu£

nequit, quàm à fuge beneficio: male olentis

tutiüs florent; imó caflitatis ftudiofos niz

cloace corruptas evaporationes non decli

tentibus cceli fideribus pariaverim:cüm enim

nant, qui tant, fed qui fugiunt; auram ebi-

ftelle no&u vigilias aeant, fíntque vigiles

bunt corrupto infe&tam anhelitu; qui immo-

coli oculi, nos edocenr, quód

fi nequeinipfo

biles fpirant, qui ftantes refpirant ; cum fa-

firmamento

fecuritatem fibi fpondent, fine

niore, ac defoecatiore aurá reficiantur, qui

nocturna vigilantia, folí:que diurna prafen-

nates illicó obdurantes non pedes figunt, fed

tia ;quantó mae

i$, quiftudio funt cattitatis

ad celerem fugam folvunt : parem petversé

addiéti, debent

vigilare , ac divini folisex-

olenti cloacz dixeris luxuriam , ejásque fu.

pofcere lumen, quo omnia poffint difcrimina

«atas volüptatesquas Tertullianus de Habi-

cavete, ne inter czcutientis concupifcentiae

€.2,

tu mulierum vocat //bidinum evaporata mo-

offaías tenebras foedé impingant, cadánt jue

menta, Vincuntigitur, GCad triumphos cur«

miferi, Hinc dicuntur virgines ftellz lucen-

runt, quiin hoc libidinofo certamine fupi-

tes in perpetuas zternitates , & quibus folus

. h

unt: cadunt veró tametfi fortes fint, qui íta,

Deus nomen indidit; & numerum addidit:

re prxfumunt. S. Martinianus. quia Zoém

Oui numerat moultitudinem flellarum, &t o-

impuram mulierem poít longam tergiverfa.

snnibus eis nomina vocat.

Quim felix vir.

tionem in cellam tandem admifit/feréin rui-

ginitas, cujus nomen in Dei memoria viget,

nam agitur; & poítquam divino beneficio,

Imo Margatitam fi dixeris virginita-

64«

ä 4

acrémque corporis per ignem cruciationem

tem pretium omne füperexcedentem, ad

ereptus e(t.difcriminiferio (tatuit,omnia im-

quam fibi comparandam de coclo venit divie

polterum foeminea declinare confortia; eó.

nus mercator, tibi adílipulabitur S. Grego-

que confilio in fcopulum & medio mari emer-

rius Niffenus,qui loquens de virtute pudici-

Íum (tatim confugit certus, eó non acceffu-

tizait: Qs« Dei Verbum adven

De vtrg,

ife& demon-

€Ap, .

tas mulieres, .Sed Satanici hoftis dolofa arte

firéffet, fola caflitas idonea fuit ; utque hanc

Esl

fibi

244

Difleitatio. XVI, :

f

fibi compararet, thefaufosæterni Patris fe-

ram fe fentiebat, Caftitatis cultoribusDeus

cum deulit, quos folvit, cüm proprium effu-

Íe dicat, ut huic virtnti fe homines dedicents

dit cruorem; omnia enim contulit in pre-

& quidquid foedam olet libidinem totis fu-

ä

tium caflitatis , ut fecum in patriam tot re-

giant viribus; ut monet Apoftolus Ícribens

, '.qgms'!, Y i L

duceret margaritas candore pretiofas, quot

ad Corinthios: Fugite formicationem.

Guj

d

virgines innocentià infignes,

En quomodo

Cauía veró cur fugienda fit fornicatio

66,

í

Joanzesin Pathmos choros viderit virginum

ex illecebrofitate ducitur objectorum mo-

agnum comitantes per cceli vireta Apocal, Hj

ventium przlia contra caftitatem $ ad. hanc

Gap. V!g.

empti fuut ex bominibus primitie Deo , &

arietandam proíternendam, ac evertendam

n

4Agno: &aliquibus interjectis fubdit; Szme

virtutem ; huic autem illecebrofitati , quae

fenfum titillans inflammat fomitem concus

emacula enim funt ante tbronum .Dei: GL de

J

ijs loquicur, de quibus antea dixerat; £i/unt,

pifcentize nobis confertum;nequit coníultiüs,

if

quicum mulieribus non [unt coinguinati.vir-

tutiiisque obfifti , quàám fubdu&tione objecti

(i

äine: enim [unt , bifeguuntur Agnum quo-

incendium inferentis, quo caflitas euam

[/

eunque jerit,

Quam pretiofa elt ca,'üli.gas

diu à nobis exculta momentó cinerefcit , GE

l

gemma, quàm Numini cbara, càm cceli Ne-

perit ; neque putes quid aliud efle hanc ob-

H

.gotiator eam empturus proprij fanguinis

jecti fubductionem, quam ipíum recellum,

&

retium Íolverit terrenas deveniensin nundi-

fugámque, ab omni eo objecto, quodexpe«

u

nàs. Sedvigiliindiger cu(todia, quz enim

rimur movere in nobis concupiícentiam s

(a

pretiofiora funt , ea & rapinis magis ob

"

j

turpésque commovere libidinis motus: ub&

i

noxia.

compedes impedimentorum defuerint, G

&

65,

Quoód fi laudes velimus caflitatis recen«

a(pe&tüs irritamenta ceffárunt, tutiüs concra

libidinem caíftitas congreditur; & ubi ob-

ad

fete, hec phoenix videtur effe virtuitum,

Ji

cum nec fenefcens, necdenata, nunquam pu-

jecti przfentisillicia dimicantem non velli«

i&

treícat , fed expan(is divini amorisalisignem

cant; neque voluptatum lenocinia concupie

excutiat, & éflammis repuerafcens formos

Ícentiam movent, tutiüs de proftrata libidie

fior exiliat, quia ut (cite occinit S. Nazianze-

ne profuga caflitas triumphat : nunquam

u

nus /ela vita, que puritatem colit frma, &

laudabilis ea cum carne luctatio, quá Athle«

E

ta à carnis noníe Ínbtrahit contaétibus; car»

fempirerna eff : nimirum immortalitatisfrui,

[

tur privilegio eavirtus, que Angelicam in

nis en:m complexus foedas exhalat. nebulas,

bu

terris excolit puritatem ; pulchré Chryíolo-

quz animum vel inebriant, vel infufcant,nes

8Serm,143,

gus: Iu carne prater carnem vivere nou

que à iibidinum morfu à carnis. contactu

r

br

terrena vtta eff.fed celeflis s & fi uultis fes.

quispiam evafitillefus $ peftilens eft ejus fla-

f

ve, dngelicam gloriam acquirere maju eft,

tus, etiam longe pofitos inficit , eósque ma-

quám babere. — Effe AAngelum felicitatua esf,

gis proximos interficit: certamen, quod ca-

"

virginem efe.virtutis, Quàm ben£fibicon.

ftitatis fludiofus contra luxuriam init; fugam

f

Tüi

luluat, qui fedulo ftudio cultura catlitatis

expofcit, non affultum requirit; pedes ad fu-

incombunt ; naturam in terris induunt An-

gam expeditosexigit, non manus complexi«

D

r

gelorum , quia ot ait D. Chryloftomus Ho-

bus impeditas; ilievincit, qui non ftans fue

*

mil. $. in Genef. In terra amóulantes, & cor-

1hi

git; &is pro&emipur, qui flans fibi fidit,

pore cireumdati vitam imitautur Augelicam,

pl

!

ea eít dos caílitatis, ea pudicitize excellentia,

$. Vil

j

h

ur Íui cultores à corporum craffitie liberet,

& quodammodo inpuros, defoccatósque

In certapine,quod pro tuenda, &j

qu

&

DESIN

1

det

transmutet fpiritus. INon tamen

bsque fpe-

propugnandapudicttia initur. Caflitazis

dali Numinis ope poteft. quis hac virtute

14

pugil cadit, fi fiet ; winctr [i f*giat. Noh A rüe

perfecte infigniri tefle Salomone, ubi ait :

borebrachiorum, [ed A pedum welocitate

dltq

&apient, 8.

t

9. 2 1.

Scivi, quia non Aliter po[jum e[fe. continens

fperanda eff villoria.

nifi Deus det : & hoc ipfum erat Sapientia,

uj

76.

ícire, cujuscflethoc donum, Caterum adco

T Neundameffe fugam contraluxuriam edo-

?hj

cent unanimesSS. PP.quos inter Orige-

Homil, 3y$

ln

Deus hominis dele&tatur caftitate, ut fpeciali

*

titulo dici velit Deusamantium caftitatem :

nes ubi expendensiliud Chrifti

*

Orate

D Mafth,

p

etenim ad exploratores Hebrzeos Rahab me.

ut nonfiat fuga veffra in byeme, cüm prami-

DA

retrix dixit; Deus veffer ipfe efl Deus incelo

fiffet fugam in hoc,certamine dandam eííe

h

aöfüü 2. !

furfum, & in terra deorfum,

fed cur Rahab in

laudi , imó & effe ex precepto neceílariam s

f&j

meliorem frugem jam receptaj & pro falute

explicat, quomodo Chrifli pugil debeat. fe

fe

fübducere à quovis objecto flammas | exci«

líraelitici populi affiftens, Hebraorum

L

Deum, fuum etiamnon vocat? fi Deus erat

tante concupilcentiz; inquiens: Fygir fara

9

Hebrzorum, & mulier Hebraa Rahab erat,

nicationem , qui omnem occafiorem irritan«

la

cur Numen Hebrzorum, proprium etiam

tém, G provocantem ad fornicandum evitatz

fü

non fatetur efí: Deum? quia nimirum Ra-

E ueque juwuentbus infabulis juvenilibus coms,

g9 f"gl

hab meretris erat, cümque fe animadvertif.

sifcetur, ne forté cov fupymatur per eos; ne»

fet caítitate de(titutam , Deum ipfum vocare

que defcendit 4d z onfuetudines eorum taliun,

Unt

fuumnon audet ; appofité Cyrillus Alexan-

fed avertit f? omnino ab bujusmodz bomisnum.

Cüm

drinus; fumn dicére non audebar quia impue

eonverlationibua, — Qui vult fugere fornica-

ate[

tionena

!

[

'Nu!ïum fi:lendæ caftitati afylum fuoá tutius,

345

. Ttonem, audiat VE!illud, quod dicitur: Chm — etiam fe ipfam timet, nec oculospatitur puel-

Saitatrice noli affduus e[fe, ue fortà. confum-

larum, utfcité notat Tertullianus inquiens : ££. de vet

maris $n.defiderisejus, — Fugtt autem forni.

Sed enim vera, 8 tota, U pura virginitas nil l^o Virgine

.5417 ije

8

*

carionem abundantius , qui accedentes, &

magi timet, quam femet ip[am : etiam fami-

x'—]amil. 7:

Genef .

excitatrices feminis e[cas cuitaz. — Etexpen-

narum oculos pati non vult, alios ipfaoculos

$,

. dens lufum Ifmaelis, quem Apofttolus per.

Lbabet ; f1 igitur caítitas vera fit, non fucatag

fecationem vocat , praemittit Saram Taaci

& non fpecie tenus; ( non corrupta, nec dimi,

matrem virtutem fpiritualiter fubindicare -

nuta; fed integra, & fincera nil magis rimet,

excultz caflitatis , ac virtutis, à qua fuga

quàm femetipfam, propriámque imbecillita-

indicitur illecebris,ac voluptatibus carnis :

tem; proinde pavet, horrétque cum libidine

po'tea ait : . Si ergo caro.cuju perfonam gerit

congredi, & euro citius fugit, ne flammantis

lfmael, qui fecundim carnemnafeitur fpiri-

libidiniscalorem fentiat: fugit;quia fcitnul-

tui blandiatur , qui eff Ifaac, & illecebrofis

lum contra ipfam íeviüs armari hoflem ,

«um eo deceptiontóus agat, & deleclarionibia

quàm concupifcentiam, & libidinem,quz di-

:liciat, voluptatabus molltat , bujuscemodi

ra hoftilitate nunc aperto marte,nunc clancu-

— dudus carnis cum fptritu Saram , feu virtu-

larijs infidijs eam dehoneftare, profternere,

N

tem,vel maximné offendit.

acinterimere fatagit,

é8.

Hic autem lufus. eft, quem Àpo

ftolus |

0s

Integram quica(titatem excoluerünt,nun-

vocat perfecutionem : & revera illecebrofa

quam proprijs voluerunt viribus fidere , fed

carnis blandimenta , fucatze voluptaus illi-

beneficio fugz à quovis fe periculo fubduxé-

€ia, carnis delectationes , nil aliud funt,quàm

re; ficque Elias per fugam à mulieread Rhame

acerbiffima perfecutio , quá caro fpiritum:

num pervenit; Sandus Methodius Rham-

ad internecionem infequitur, fauciat, letha-

num interpretatur ca(titatem ; ad quam Elias

Jitere-ulperat, acfoedé interimit: & ficut

fugiensà muliere feliciter pervenit, ait ipfe:

fub primis Ecclefiz exordijs in perfecutioni.

d

In Phocij excerptis, Rbamnu: virginitatefh Cod.osy,. ^

bus atrocibus Chriftianorüm , qui fibi pro-

denotat ,eff enim arbor cafia, € ferta[jc ex ff:

prie imbecillitatis conícij erant, prudenter

mili quadam cum Virginenatura; ex otmni e-

fubducebant fe fe tormentis, ne in di(crimen

nim partepurttatem viderur prafeferre. llnde

abnegandz fidei le injicerent per metum in

Eliam ferumt à facie Jezabelis mulseris fugien-

cuffum à paratistormentorum mille generi-

rem.ad Kbamnum primüm veniffe. atque ex-

bus; ita à caftitatis ftudiofo, n hac carnis

auditum fuiffe, cibimque accepiffe; quia fugi-

perfecutione, quá Tyrannus tartareus illece-

entibis famulum carnis, 6 feminam , & oe

brofis blanditijs nititur. fpiritum profterne-

luptatem,perfugium, 09 tegumentum caftatis

re,ac interimere,à fuga przefertim fuppetize

dignum germinavit, quod ab advenru Princi-

petenda íunt cum D. Hieronymo; qui in Vi-

pis virgeuum Cbrisli; Regnum in botnines ob-

gilantij impugnatione (ibi. timens,ac mulie-

tinutt. Eatenus fuga Eliam ad Rhamnum du-

rum, puellarümque aípectus devitans indü-

L

xit, quiaà Jezabele fosmina ftudium pudici.

*

H

*

€it.adveríarium , à quo ipfe interrogetur

e

tix cum fubd

uxit; ucenim monet [Caffianus,

Ziä.ä.!fz]?it;

eur pergis ad eremum? Reipondet Hierony.

contra Ípiritum fornicationis neceflaria eft ^^* 3*

mus.ne mecaptat oculus meretricisyne forté

feceffio ab objeétis pellicientibus; perinde ac

psulcberrima ad sllicitos ducat amplesxus, Sub

in morbis quibusdam neceffaria eft coeli mus

tatio,

jungitilie ; Hoc mon ef) pugnare, fedfugere *

fí4 in acie adver[args armatus obfiffes ut poff-

VEC

Unanimes improbant Patres eorum de.

quam vicerá,coroneris. Sed terum refpon.

mentiam;qui vultu obverfo ftare eligunt con,

L

.

Fateor imbecllitatem

det Hieronymus

tra luxuriam,& non potiüs pedibusnegotiuin

meam,nolo [pe pugnare victorie,ue perdam.,

evadendi periculum committunt : neque fit

Aliquando vitloriam. Si fugero, gladium de-

quispiam adeo audax, ut fibi fidensdicat, ha--

vitavi, ( ffetero, aut vincendum mibi eff ,aut

bere volo,quód vincam;intrepidus fabo,nom

cadendum. Quid autem neceffó efl certa di

finam me fcemineis illici, nec irretiti lenoci«*

mittere, & incerta fellari ? aut fcutoaut pedi-

nijs;quiaid perindeeít, ac dicere; f;bo. (ub

"6,

finil. 3

bus mors viranda efl: tu qui pugnas 8 fuperari

ruina;periculum declinabo,fi in difcrinen me

jotes & vinceres ego cüm fugero , non vinco

77 Maith.

injecero; vincam fi cadam : quis à fana mente

£n e0, quüd fugio, fed ideo fugio ,ue vincar.

tam alienus, qui ar&lari velit ad laborem,cu£

ANulla fecuritas eff cum vicino ferpente dormi.

offertur in fola fuga triumphus? pulchréAu, -

re.Potefi fieri ut ane non mordeat: tamen pote(]

guítinus: |Quid ef dicere,volo babere, quoj] t -210.4

[

fieri, ut aliquando me mordeat. Matres voca-

Zemp, cAD,ua

vincam nifi vivere defidero fub vuina; fod tgo

mur, forores, G filias. 6 non erubefcimu wi-

fubdit, ( qmem audacta ad periculum trabá.)

"d |

1jjs nofiris nomina pietati obtendere,

libidinu impetum tanquam adver[aviun m

facit Monachus in cellulis feminarum ?

d

u9 volo captivum jugiter vetinere. — Vide mi

fibi wolunt fola , & privara colloquia, G ocul

É

coutra te incipiat ipfacaptioitas prevalere,et

,

fugtentes arbitros ?

uli teputabos obttnere triuiphum , énde sm

69.

Tenera eft pudicitize valetudo, febrici,

eternum curras opprobrigm.

tantes concupifcentiz z(tus, (i fentiat, fuc--

Non eít, cur noftrz fidamus virtuti, ho«

722

e

combit, & flos caítitatis illic&. deflorefcit,&

mines fumus; humani nihil (ut aiebat Philo-

areícit: ideóque caftitas fi vera (it, ac fincera

forphus ille) à nobis alienum putemus ; fragi«

Verau de Afeitibus Tom, II

X

litatem

r,"*y

346

,, Dïfïcrtatïo XVI,.

litatem noftram carne deferimus; accipimus

6 prandio prócubhitin le&to,& poft fomnum

aura fruiturus liberiore, ac mitiorein domus

quidem opem divinam, per quam infirmitas

noítra convalefcit,fragilitas corroboratur,&

tegiz folarium afcendit ambulatum; & Eeth.

viresincrementum fubeunt, Verüm ita nobis

fabeam , cüm primüm vidit infonte contra

Th

hoc virium impertitur incrementum , ut nos

Íolisardorem fe abluentem in horto dome-

providos, & non przcipites faciat;ut nos mu.

ftico, eam deperijt: Vi4frgue mulierem fe la« a. Reg, 1X8

niat,fi occafionibus renunciaverimus delicto.

vantem ex adverfo,G miffis nuntijs tulit eam,

rum, fià periculis nos fubduxerimus; cuftos

Quàm facilisà cibo,& fomno ad libidinem

75*

nobis conceffus e(t Angelus, fed ut difcrimina

tranfitus! quàm lübrica eft viaà Baccho vino

declinantibus a(fiftendo fubveniat ; non veró

madente ad Vencrem flammas ejaculantem !

ut amantibus pericula faveat; nec ut nos vo*

indulferat poft cibum & potiim David fom-

luntarios , G pronos in occafiones peccandi

no, cümque ab hocotio furrexiffet, càm pris

confortet, fed ut ab iisdem nitentes fejungi

müm vidit mulierem , eam coepit deperire,

corrtoboret; nemo fit, qui de fua virtute prze-

quiaex Diogene negotium otioforum eft a-

Íumens;fugam hocce dedignetur in certami-

mor, & cupiditas;& quot fcintillas ejaculatue

ne; (i fapit pericala caveat, féque ab objeclis

coricupifcentiz fornax, tot mala defideria (u«

fubducat illecebrofis: & praefertim à prefen-

fcitat, quibus mens feedé zftuat, Pulviilo Da-

tia illicientis mulieris,à familiaritate procacis

vidis dormientis Cupido incubuit , && molli-

fcemina;receffus à fexu altero perneceffarius

ties fuam ex molli culcitra initium traxit;

e[t caftitatis cultori,& peropportunus ad lu.

fomnüsque diurnus fuit Davidi doemon ille

Pfalun 902

xuriz coércitionem,parandámque victoriam

meridianus, cujus memínit.

Et hoflistatta-

in

ralio caílitatis,

Quotquot in hoc con-

reus cum timuiflet Davidem vigilantem;eum

fli

d

u indemnes fe cupiunt, non manu, non

proftravit fomnofemifopitum: /agitza vo«

fronte; fed pede, & tergo pugnent, fenfisque

labat in die, & mortiferum inflixit vulnus,

Yiinan,

omnes abobjecto fubducant iliecebrofo: id

Quàm infidiofum fpecuium muliebris pul.

enim etiam fcriptura frequenter ingeminat,

chritudo,cüm etiam procul afpicientem Da-

ut quisque à mulierenon fua avertatur; ne in

videm faedé ufferit, ejásque virtutem fced;üs

'- pedicis fpeciei illius capiatur.

combufferit ! blandé illexit, & lethaliis lzfit,

73*

Serm. contra

. Jobiptequamvis fortiffimus,& à S.Joanne

pulchré Auguftinus: De longe vidit David il Ie VfAl, so,

6oncub,

Chryfoítomo vocetur adasantinm ob in-

lamyin qua capzus efl .Mulier longé fuitlibido

concuffam firmitatem, ac pellucidam , quam

propà adfuit : alibi erat, quod videret.fed in

excoluit puritatem, ac de ipfo dicat inter re-

ipfo uude caderet.. Nimirum afpectus, quem

prehendendum eos; qui mulieribus affocian-

Davidé domüs Regize folario in Bethlabeam

tur, & alterius fexus implicantur familiarita-

lavantem Íe direxit, fcintilla fuir, qua vel in

tibus, Ne ob quidem ille beatus aufus fuit

ipfislaticibus fontis incendiü excitavit, cüme

' &antam vir tutemy65 Saptentiam fibi adfcvibe.

que palea ipfe effet lammam ftatim concepit,

e,65 de [e ita teslari.Sed qui omnem tran[cen-

& difflagrans,virtus caftitatis foluta in cine«

deret virtutem, ex omuibus Diabolireribus

res perijt: intueri nonlicet, quod concupie

l

exiratiut, 65 primus, G folus tantam fortitu-

Ícere non libet.

Horruit focdum fcelus Da

"

dinem demonflravit, & omne ferrum, & ada-

w)id, quiacum

enantem [uá continentiá pratergvefJus fubner-

antea effet fan&titate felix, mox adulterio fa-

vavit Diabols poteflatem: fic veritus erat pu-

lax, naufragum in pellucida fontis malacia,

&t lafcivia undàá fe novit & maculam induiffe

gnam, 8 putavittmpo[fibile effe cobabttare

virgini [ine damno, & purum; adeó ut nou fo-

in fonte,ubi videtatBetfabeam fordes exuiffe,

lüm à cobab itatione tali procul, & longà. fe ip-

fed licét contractam foeditatem amaro lachry.-

fum.fed & ab afpetiu prorfus, & occurfu fub-

marum imbre laviffet, ac delevifferzadeo fuit

1»

duxerit, leg mque pofuerit oculis fuis, omnino

poftea ipfi borrori patratum fcelus , ut veli-

pías reliquias expavefceret , G fe ab ijsdem

án virginein fe ne ve]hicere quidems fciebat

euim manife[là . quód non. [olüm cobabitan-

toto nifu fubduceret: vulnus lethale fenfiit à

tem, [ed 4 videntem curiosà in faciem virgi-

Capidine fibi inflidum;&quamvislachryma.

ni, impro[fibile fit effugere damnum, quod inde

rum opobalfamo, opísque divina alexiphar-

eritur.. Propter quod & dicebat : nec cogitem

maco illud feliciter curaverit, cum putidum

libidinis ulcusfalutari potnitentize pharmaco

quidein de virgine s. at fi parvus videtur no-

6s ailboc certamen Job, quamvisrevera nec

obduxit; adhuc querulus vulneris fuperftitem

flercore illius fimus dignis quantó magis fu-

cicatricem luget: putrueruot, D corrupte funt F[alm.37;

mus £6nos imbecilles.

cicatrices sme & facte infipientie me«,

44*

; Ceciderunt viri fortiffimi, & quosvirtus

- Quid? quód David fcortationis cum Beth-

77«

fabea fcelus non lugeat ; fed contracti vulne-

ac! vi&torias pluries munierat , ut David, qui

l& inem in campo profligavit , Goliathumin

ris illachrymetur cicatricibus? quid ? quód

v lle proftravit. Cum enim femno indulfiffet

non dicat puttuiffe, & corruptum fuiffe ulcus

à fe contractura,fed fanati jam ulceris fuper-

$

] omeridiano , fuiffétque intuitus mulierem

l. wwantemfe in frigidis fontis laticibus, flam-

flites cicatrices ? putruerunt , & corrupt

funt cicatrices zee , cur vulnus corruptáà

' t üantia haufitex fonte illo incendia,quibus e-

24F4£- 0011, 1j0s virtus in cineres foluta fcedé fuit: 4ceidit

fanie fcatens non memorat , fed cicatricis

ut furgeret David deflrato fuo pofl meridiem,

tanrüm meminerit ? nimirum quia cica»

erant tunc dieszítuofiores,& cüm furrexiffet

trix gracé , G hebraigé: vomicam , vibie

zem,

Nullim tuendz caftitati afylum fugà tutius,

347

cem, &t ex plage incuffione cutem figni-

jure omne cum i pfacollo qizium,omnämque

ficat figillatam, (euintlicli vulneris fuperites

afpe&tum,;qui peccato femper praludit : hec

L

án cute veftigium.

enim libidinisindoles eft;periculo przcurre«

re amoti, acífua antevertere yota: à volu.

78,

Sedcur poft fanatum falutari poeniten-

tiz alexipharmáco, purgatümque lachryma-

ptatefolet per concupifcentiz lenocinia, GC

^M t

rum nimbo luxurie vulnus; non vulnus

libidinis titillationes confenfíus przeveniri,SC

ipfum, fed vulneris dixetit cicatrices pu-

€a efthujusfeedz voluptatis vis, ut ad quod-

1h

truiffe? Non me fugit,vulneris cicatrices

vis,quod imminet periculum blandé ac liber&-

patrati flagitij veftigia;ea à plerisque peccata.

adigat. lIdqdue exemplo fortius, quàm ver-

dici jam femel dimiffa, fed quz iterum com-

bo nos voluit Magifter (Chriítus edocere;

milffa £cediüs putrefcunt , & lividiüs corrum.

cüm in fe ipío laplum przcavit,ad quem ob

divinitatem , necallici, nec adigi potuit; fed

puntur 3 .dica'ncürque propterea «cicatrtces

peccati, puttefcere, GLinnovum vulnus ex-

voluit in fe ipfo periculanoftra cavere, utex«

crefcere, .eó quia fcelusíceleri viam emollire

emplofuo inftrueremur ad fugam , & docee

«onfueverit. :Cicatrix igitur lafcivi ulceris

remut ad declinandas occafiones fingulass

in nevum dicitur valnus.computreícere,quia

quamvis leviffimas, fiinde pericula fosdae li-

P

exoíum priítinz obíceenitatis veftigium;ar-

bidinis immineant.

]

8t.

««ana libidinis .pellacia in .novum fauciandz

Scimus ex foan. 8. adductam à

Phar-

!

fzis ad Chriftum mulierem recentis adulte-

pudicitize vulnus recrudefcit; cüm nova. án

mmente fceda 'excitatur .cogitatio , .quà :novo

rij ream,ut ipfe fententiam diceret;ut Judex?

!P/dw,;o.j

praeluditur fceleri , '& putrefcit, cüm opere

quid ni? non fedet Chriftus pro. tribunali,

«ompletur : fcité Hugo Victorinus expen-

;non permittit coram fe fifti mulierem, in cue

dens verba.queruli, ac illachrymantis Da-

jus £ronte patratum (celus legat; Íedipfe fe-

delm.;;.

vidis: Turruerunt , & corrumpte funt «cica-

imel & iterum án humüm curvus , cculísque

ánterra defixis, digito Ícribitin pulvere, ne

arices mea À facie in(iptentén med , àit, appo-

fítà pris dscitur putruerunt , .ac deinde ad.

feeminam proftituti pudoris intueatur ;

quia fcriptura in pulvere exarata humanam

fengitur,corrupte funt cicatvices meez prius

enim prava defideria 4d mentem redeunt, &

indicabat fragilitatem, Pharifzis innocenti-

bj -

]ïc quadammodo «cicatrices obdutla 3nteriks

bus permittebat lapides in fpeminam jacereg

«omputrefcunt ,

Deinde vesxó cum woluntas

fed renuunt Pharifezi proprie confcientie

enala t5que ad operationem dre permittiur,

Rei, non tantüm mülierem lapidibus obrue-

zej fed necfaxa ipfa manibus tangere, & unus

jam ipfa cicatrices, ex fuperabundantà fanie

corrumpuntur , Ícilicet velipía jam diu fana-

poít alium omnes absque ulló murmure a«

ä

» bierunt ; adeó ut remanferit folus JESUS cum

t2e luxuriz cicatrix , : peracta, ac derefta-

tz obícoenitatis veltigium, :quod de putida

muliere, cuietiamdixit, ANemo zecondent-

feditate horrorem potiüsdebuerat incuffif-

TAVIt ? nec ego te condemnabo. l'ade €5am

r

1Íe, ad aliud fimileícelus provocat, viámque

Amplias noli peccare : íed ( Chriftum nom

emollit, cüm mentis-oculis per pravas.cogi

latuit fceminze adulterium,cur ipfam impu-

nitam dimittit? velífi innocens fuit; cum

f

tationes fuam prodit fceditatem,quá cantüm

abeít,qued à luxuriz .avertat obícoenitate,

omnifcius effet, eum nonpotuit foeminz in-

utad luxum iterum alliciat; ut dum prava

nocentia fugere, cur eam non proadit, ut pri«

defideria patrati jam pridem fceleris, feu e-

ftino reflituatur honori ? Vel fieam non

;

poti lafeiviarum «dulceis veneni ad mentem

dimifit innocentem , cur non punivit no-

«entem? Annon impunita finere delicla abi-

redeunt ; cicatricesobductz antiqui vulperis

ánteriüs computrefcants corrumpantürque,

re, perindeeíl ac fceleribus favere , & de.

792»

,;,

Adeo tenella;ac delicatulaeft pudici.

liftafovere? appofii$ Auguílinus : Nemo

s

tiz valetudo, ut vel ipfum fanitatisindicium

te condemnavit. — Ouide[l Domine faucs er- TraB., 33 dn

languorem adferat, & dum falutem, oftendit

gopeccatis ? monstaz attende quod fequitur, Joan,

morbuminvehat ; & figaum fanati. vulneris

vade & jam amplits noli peccare,

e

innovum recrudeícat ulcus; ideóque David

Chriítus unicusomnium eft fudex, cum

querulus;& gemebundus, cum vel ipfam pa-

ápfi data fit omnis poteftasan: coelo,& in ter«

82,

trati Íceleris horreret. memoriam , ipfam

£a,juftitiam exercet ; n& delictum ex juftitia

fuperítitum cicatricum putredinem ne con-

impunitum dimittit, fedex mifericordia in-

terdum remittit.

TNon favit Chriftus fcele-

;;

traheret,lachrymis, feu pharmaco ulcus pre-

pjlndh

venit, quod declinaret, quia nunquam fuper-

ftis, nec fovit flagitia, licécmulierem impu-

vacanea in libidinis fuga eft cautela, cum vel

nitam dimiferit,cum ipft dixerit, va4e 6745

ipía patrati fceleris recordatio, & fufcepti

amplias noli peccare, Remanfit JESUS folus

"L

1]

vulneris cicatrixin

cum fceminalaíciva poftquam Pharifzi om-

ulcus,

Xnovum facilé recrudeícat

nes abierunt; & quiafolus; ideoeam non

d

$80»

C

cércenda eftl omnis ; que libï-d;i'næm

detinuit,nec diu fuit moratus, ut caufam di.

Js

rn

olet cogititio, & prefertim antea&i fceleris;

fcuteret, ream interrogaret,, adulterij cir-

quia vel ipía fanati vulneris cicatrix fuper-

cumftantias inveftigaret , acfententiam di-

u

(à

Íles recrudeícit in ulcus,

Quég f1 omnis

ceret ; Ícd ftatim quavis difrupta mora eam

abigenda eft flatim cogitatio patrati fceleris

dimifit;& non folàm fermones recufavit cum

l$

cum fomina: certé declmandum potiori

€a miftere, fed nec eam afpicere voluit, cum

a-

E

)u

Verani de dfeclibus Tous. Hf,

i*tatig;

X:*x 2

348

Diffcrt&tïo XVL

ftatim fe ïnfiü'däum curvaverit fcripturusin

£eneat , forenudisque wiiles wimmi.c,/ladizüw

pulvere humanam fragilitatem , quia Chri-

nudus decurrit : deniquenudatur pallio , ue

ftus folus fuit cum feeminayne cüm ipfa fe de-

fholietur caffitate,

tineret, injudicatam dimifit : folitudinem

Non» igitur Jo

feph Gbi fidit, nec pro-

34

cum fcemina recufavit , quem à quovis peri-

priz virtuti confidit; imó necprefumpüt de

culo divinitas excufavit, ut nos doceret, col.

gtatia Dei, quamvis hzc praeílo fitadnitenti,.

loquia, afpectus , & converfationem quam,

bus peccata declinate, opem latura;& culto.

libet cum focminis przcavere; non timult

res caftitatis adjutura: fedimpiger aufugit

Chriftus fibi difcrimen , fed nobis obtulit

falutem à pedum velocitate petijt ; & à prae

cautelam noftri periculi : hzc fuit Chrifti

fentia procacis mulierís veluti veneno prafen.

cautela, quá non fibi, fed nobis cavere voluit;

tiffimo referte fe fubduxit beneficio fugass

non foeminam ftatim dimifit , quafi pericu-

dimiffo in manibus polluto per foemineum

lum inde aliquod timeret ; fedut nosfuo do-

contactum pallio; ratus beneficio folius fu.

cumento,;à quoviseriperet nocumento : fcité

g& poffe procacem illudi mulierem , àcujus

S.Chryfologus: C2min Evangelio 4 Scribis,

confortio propterea debet caftitatis cultor íe

SerimeQ Y15,

& Docloribus: legis apud Dominum ifla accu-

fubducere, ut nos docuit Chriftus, qui fti-

faretur adultera : avertit faciem fuam Do-

patusin vaftaeremo multá hominum turbá,

minus €$ decltmaust in terram, ne crimencere

tam modefté fe geffit , ut notaverit Evangee

meret, quod puniret ; & maluit in pulvere

lifta Joannes, aliquando € terra oculos leváffe

feribere veniam , quàm dare in carne fenten-

um fublevA/[et oculos TESUS, que verbaexe

Am.

pendens Beda dixit: C fublevaffet oculos 45ap,

$3*

Nemo igitur de fuaffortituäineï, ac Vife

JESUS, ut difceremu,quia oculos non erigen

tute przfumens fugam in hoc caftitatis con«

bat buc, atque slluc, fed pudic? fedebat atten-

LA

tra libidinem pralio dedignetur$ fciat fe a-

La chóm Difcipuliss tam modefte (eChriftus

rentem effe ftipulam, foenimque nullius ro-

*

gerebat, &tam feverus pudicitie cultor

boris, & procaces foeminas a(pectu,voce,ma-

fuit, ut cüm femel ineremo oculos fublevàfe

nu;geftu, flammas ejaculari; injecta flammis

fet, id Evangelifta notaverit, ut rem ipfi in-

arefcens paleaillicó cinefit: neque pharmacü

fuetam;quod Beda ftudio tribuit caftitatis,SC

ullum praveniendo morbo aptius fugà. Qui

id ad noftram fecit eruditionem,non ad fuam

indemnes haciri parte effe cupiunr, periculo-

neceffitatem ; adeo diligensfuit in Chrifto

fas cum feeminisfamiliaritates fugiant , fen-

oculorum demiffio, ut nec permittere vo-

füsque omnes ab objectis ad indebité com-

luerit, vifum in foeminas excurrere; quas &&

anovendum corpus paratis fubducant, Mul.

nos non oculis tantüm, fed & pedibus fuge-

tipliees funt lenocinantis foeminz artes,quas

remus, Neque eft quód nobisin hac períuae

per fucum, verba veftes, oculorum pella-^

fioné deceptoria eblandiamur, quia fpirituae

ciam prodit,minus cautos, ut illiciat, turpi-

les (imus; fiquidem carnis illecebrg etiam vi-

que libidine inficiat. Neque in hoc certa-

ros in afceterijs cultores caflitatis pulfant, &C

mine, quod eó e(t difficilius, quó blandius,à

plerunque eó acriüs,quó ijsdem ar&liüs vetan-

manu petenda falus et, fed à pedum fuga

tur;& hoftis tartareus ijs potiüs illiciendis,ac

exemplo]Jofephi, de quo eleganter Bafilius

Qra4:,$,

decipiendis gaudet operam navare, quorum

Seleucienfis ait : Prefó aderat muliercule

lapfus, ratione ftatus fublimioris, eft enor-

i

sllicium,ac Diabolus.qui && adulterij munera-

mior; G culpatetrior.

Gravem caffitas [or-

£or erat,& lafcivie Nympbagagus. Ignorabat

tita efl ieimicum (ait Auguftinus) qui que- Strmsso de

32

p

rocax famina, [e adver us temperatiffimum

Hidie vincitur, & témetur.

Nemo [e falfa "*tere c.

4Atbletam luciam fufcepie. — Tenacibus ma-

fecuvitate decipiat ; nemo de fuie viribus pe«

mibus retentam permittens veflem , libidinis

riculosà prefumat ,. fed audiat Apoilge

effagit an[as. fugá ufus pro armis (& boc for-

. dum dicentem; fugite fernica,

éitudina ) tradit veflem, ut temperantiama

ORE

-

m

//S

z

N

A L

hs

m

s

ASW

!

"

AT

280

2

:!l.

x,x-)f

l

ät

:"m'h

^

2

^

b 'Ll'h

m

TL (3

?*(-2

N

-B

Af

»

"

*

A. .-g:gx—wo*l A

CAU

NU

3À

U

hs.

"

w()u

NI

V

d

(

8«5

(

L

7

VXN

D

P

z

:

N

3

w d d Y,

CA

Sus rP

P

rE I

v

A

A:

A

Y

i*

^

&

m

QD MU :

a

n

y2

L Pa ss

JyA U.

z

49;"

r

aj

A

N

Z

kX

3l

EO

5y

F—«Q*k»

,,-

8y

'.

-.

!? :4'?/

.

T.

,

^

W

* a

30

AN

ais

L

2f

i.

DIS-

ET

€edododouodo db o do

God».cbeb odb eboo

— —— r i illind

u

A

DISSERTATIO XVIL

Fugienda ebrictatis vertiginofa charyb-

dis : inqua mens fluduat ,. & virtus nau-

fraga mergitur-

$. T.

*

Caflitatie fiudiofus eaveat , me immodico madeat -vimo ,. quod

at

Á

Veneris lac , venenumpudo

7

N

TA

7 , fax concupifcentie , fex $piritus , mtnuk

À —2

| flucfuans caligo , & pudicitia fepulchrum,

57 J ( - 7

A oro:

m

-

((

"Uam finxit ludens Poéíis

inexperta ; cum uvz tantüm -aäv efum fue«

$

m

m

A

ec

O0e

natá in aqua impuri ig,

rint usque ad id temporis miniftratz , liquo«

D) Zl

AR

nis excitatricem Vene-

re novo liberiüs fe proluit ; & vini indul-

"

T

f^

*

.

rem ; fatiüs , veriüsque

gentiz pedifsequa eít ebrietas fequuta , ex

dN

Qtp-/ s

LE

f

M

J

invino dixiffet genitam,

qua fomnus, & éfomno nuditasinhoneftag

s

,*2

& évino emeríam , in

«

fopitus enim , fuíqueimpos , pra infufi cuna

CUT EE

A ts -

:; quo folet etiam adole-

dor velabatur,

vino caloris zftu veítes disiecit, quibus pu-

I

fcere; cum Apoftolus

Vidit id Chanaam ,. qui

Ephefios s. moneat , urfugiant viaum , in

'Chamierat filius, & licét adhuc puer, quia

quo ef? luxuria. — Atfueta Venus, vel in ipfis

malz ftirpis pejor erat foboles ; licét pietasg

cunis fluctuare aquarum zítu 5 vino delecta-

ac reverentía in avum exegiffet , ut vel ocu«

tur, quó mentesimmodicé bibentium fced&

los averteret, vel injecto velamine avi fopi«

flu&uant, non tamen emerfarz , ut Venus

i

ti obtegeret pudenda , aufus fuit rifu pro4

€ fluctibus, fed ijsdem fubmergendze. — An

«aci fenis fopiti inhoneftz illudere nuditati,

non Loti püdicitia in vino nauftaga perijt ?

pafsque accellerato ad patrem currere, &

An non Noémi honeftas , quz incolumis

quid viderit irreverente rifü renuntiare g

flu&tuantis cataclysmi evaferat difcrimina ,in

cümque debuiffet pater inveregundum os filij

vino Ícopulis illifa tarpe fuit naufragium

«ompefcere , relata approbavit; imó ut

paffa ? Licét nubes unà in coelo Coiverint ,

proprij parentis dedecus pluribus innotefce,

ii po )

aér & reliqua turbarentur elementa; venti ,

ret, vocavit Semum, &

Japhetum ad fpe-

ac procelle fremerent , micarent fulgura ,

p

&aculum videndum naturz horrendum ; qui

ruerent é colo fulmina, & quidquid vena-

tamen mermorcs paterng reverentiz , fuo ,

zum humentium , ac fontiurn fcaturientium,

patrísque padore fuffufi,pallio probrofam

aquarümque , coecis voraginibus collecta-

patris contexerunt nuditatem.

Capitque s

Genef, 95

mnibus coeli

rum lateret, apertis fimul , proruptísque o-

No£ vir agricula exercere terram , 69 plan-

catarrahactis

; flumina,

tavit vineam, Bibénsque viuum inebriatus

gurgitésque ingenti cum fragore deorfum

eff, E'nudatus in tabernaculo fuo , quod cum

zuerent ad delendos mortales , nil fuerit in

vidiffet Cham filius Chanaam yvereuda [cili«

aquis detrimenti paffa No&mi honeftas - in

eet patris fuy eje mudata uuntiavit duobus

vino poítea mería naufragium non evafit,

fratribus fuis foras. At Semy & Tapher pal-

Ubi enim cefsárunt é ccclo dilabi aquarum

litim impofuerunt bumeris fuis , 6 inceden.

exitialia animantibus terrz fluenta ; mundí-

tes retrorjum operuerunt verenda patri fuis

que lampas ol fuis radijs caligines excuffiffet,

Quàm fedé honeítas fuum exuit. decoreim,

quasaterrima invexerant (imul coéuntes nu«

cum primüm primus Vinitor tccpit vino

bes ; novüsque nitor ceterorum fyderum

Tadere!

afful(iffet ; No&mus cum fuis & diluvio fu«

Eft vinum Veneris lac , venenum pu-

at

perftitibus ad terrz culturam feconvertit ;

jdoris, rationis caecitas , mentis fluctuang

aratra compegit ; equos , bovésque jugo

naufragium , fenfuum mors, eloquentiz

in junxit, vomere terram prolcidit curám-

vinculum , fceda lingue titubatio , fax con-

que adjecit ad vineam confíerendam ; cum»

cupifcentig , fex fpiritus , oculorüm cali.

que poftea ex uvis , racemísque vindemiam

go, cordis fepulchrum, procella caftitatis,

eupidinum JÉtna,

Ípumantibus vínum expreffiffet ; cui visxtum

pudoris Gharybdis, vir,

Xx 3

tutum

350

Differtatio. XV £T,

tutum Scylla ,vitiorum fomes, illex mortis;

Immodico , qui vino madent, Bacchi

$*

WL

calamitatum illecebra ; carnifex animz , ac

funt fatellites , qui dum faucium fpongias

janua dedecoris;quia ut altApo(lolus,m vino

mero rigant , luxurianti concupifcentia fo-

eil luxuria ,nimirum eít vinum impurimon-

mitem fuppeditant; & vini affufione flam-

ftri (plendidum domicilium, dulce venenum,

mas accendunt , quibus (plendor virtutis.de-

blanda mors ; quia unus, ac idem liquor

nigratur , & decor caítitatis defloreícit ,

VL

corlatificat, G eidem cordi virus invehit ;

pudor arefcit ,totiisquehomo devenuftaturz

uno écalice, lztitia fimul, & triftitia, rifus ;

quia ficut fobrius vini hauítus vires reficit,

& lachrymz hauriuntur ; uno , eódemque li-

&or recreat ; ita immodicus vires opprimit ,

quore vita , ac neci preluditur,

Vitem fpe-

& hominem dcprlmlcmfra hominem; cum

:élátti? planta e(t collium appetens fublimi-

non ampliüs fui compos ufu deftituatur ra*

tatis, quia propria caret ; J lacera, langui-

tionis, Vide immodico madidum vino ce«

da, putida , diílorta, vix terre harens ,

fpitantem pedibus , foeda vertigine vacillan-

vixfibi coheerens ; & nihilominus adhuc vi-

tem capite, frontefordidatá, vultuluridum ;

num germmat, in quo eít Juxuria; quid ni

ore hefternam adhuc temulentiam redolen»

etiam inhumili triumphatluxuria , qua ne-

tem,

Vide, quomodo ejus lingua prepe-

i

L]

que rudem in vite faítidit originem

?

&

diatur , labra folvantur , oculi dequuean-

.quamvis rubeat vinum , in quo delitefcit lu-

tur , vifus prae.nimia humiditate veluti in pi*

'"Xuria, non tamen hzc erube(cit adolefcere

fÍcina natitet ; fnénsque mentiri coacta ,

in fene , & confenescere in adolefcente,

putet omnia in orbem ferri.

Sunt, qui

Rurfus ficut vitis vinum imbre foeta partu-

finxerint Bacchum vino mifcuiffe fanguinem

rit; ita luxurialuditin lu&u j p.ræhatur in

quatuor animalium , puta fimiz ,

leoniss

ace, nuditate armatur , l&v:r in oículis ,

porci , & agni, eó quia ex temulentia ge-

bi

landitijs ferit ; & jugulat ; quem exuícitat;

fticulantur pleríque cum fimijs ; pugnant alij

confopit , quem excitat ; debilitat , quem

ut Jeones ; foedantur alij , volutantürque in

:ä

€orroborat ; exanimat , quem animat ; e-

mitefcunt alij agnorum in»

«&ceno ut pOl'Cl

necat, quem fovet; toxicat, quem nuttit*

ftar: videquàm difpares monítrofi fcetus.ex

Eft luxuria , qua ftabulatur, ac fovetur in

parigignantur temulentia.

vino , melleum fel

dulce venenum, blan*

Anacharfis Philofophus ex penu vifus

€.

dum vulnus ; ferit enim , «cum blanditur ,

eft deprompfiffe fapientiee , 'effacum illud ,

amarorem fundit , cum dulcefcit ; & virus

quo dixit , vitem tres ferrebotros , .unum

exhibet , cum laCcteam videtur dulcedinem

voluptatis, fecundum ebrietatis , G tertium

infaniz , feu furoris., vmlenuæ, ac mole.

1.

propinare,

Luxuria fuam à luxu trahxc nomencla-

fliz , fentiens, modicum vini hauftum lzti-

tionem , quafi perinde fit , ac luxus urens: &

tiam excitare , fitímque limphatum fedare j

P GÉESA ^ d [ —— CUUSQEPTN

generanm exceffum fubindicat non tantàm

largiorem verà gignere temulentiam ; &

inre venerea; fed etiamin epulis, veftibus ,

largiffimum parere rixas, fpargere czdes ,

caterísque delicijs , quibus folentvolupta

funderefanguinem, — Vide hominemtemu-

Hf

Zb ,

tibus addicli difluere; hinc Virgilius.

lentum, &hunc habebis fomaolentum , &

Entid,

ad Dei obfequia omnino lentum ; . pro-

4t domus interior regali [Mendida luxn

inde minüs aptum regno colorum ra-

Í

Jnfiruitur.

piendo, cum hoc foli rapiant violenti,non

f

vinolenti ; hinc Apoftolus.ait, Ebriofirege 1. dCormth

f

Et Tac:tus.

Effufi in luxum , €$ epu-

num Dei non pojfdebunt : nimitum ait A.

E.

Jnnal Lib. lat , €9 nocturnos

cattiu,

Proprié tamen

poltolus, Deus feveriffim? prohibuit temu-

20

verfatur luxuria primarió circa voluptates

lentiam , feuebrietatem fub pcena incurten«

Ti

Venereas, & duntaxat fecundario dicit.ex-

dz exclufionis à regno coelorum $ feu fub

t

ceffum in alijss hinc Auguílinus ait: La«

poena &terni fupplicij, Quàm /noxia eft eb-

De Civit,

auria non eft vitium corporum pulcbrorum ,

rietas ! quàm enorme fcelus

cum jacturá

Lib, 12,

vel [uavium ; ed anima peruerió amanti

ccli puniatur , G temulentieternis able«

corporeas voluptates , negleclátemperantia,

gentur cruciatibus : idcirco Chriftus folli«

qua aptamur [piritualibus.

Hinc luxutiari

cite nos monuit; ne fineremus ftomachum

f

in veftibus quis dicitur cum ultra ftatüs ta-

no(trum gravari crapula , & ebrietate, ait',

tionem veftes fuperbé ; ac pretiosé ornat ;

4ttendite vobis ,. ue forté graventur corda

Lutq $ Tq

l

in comeffationibus , & epulis , cum quod

veftra in erapula , & ebrietate, quafi dice»

H

L)

neceffitati natura difpofuit humana , inteme

ret; lex fobrietatis fancita eít ; .attendite

peranua invecta ferculorum fuperfluxtate ^

LÀ

ne illam transgrediamini , quia hu;us legis

convertit in luxum, & dat fuperfluitati, Deu-

transgreffores ex eo quód immodico madue-

ter 2 r.

In convivijs [uis Iuxuriantes vobi-

rint vino ad ïgnes ablegantur nunquam ex«

€nm.

Ebrietas etiam ipfa luxum (apit , &

tinguendos ;

ficut abftinentia in efculentis

$

luxuriam provocat, ac fovet , unde Salo-

dicitur, ita fobrietas-in poculentis ; -unde

;i::

2"0'0"'. 20Q. mon,

Luxuriofa res eff vinum ; & Apoüo-

nobis non interdiciturtotalis vini ufus, íed

lus ad Ephef $. nolue inebrtari LE

immodicus , qui temulentiam invehit , &

li

quo efh luxuria-».

quo non neceffitati con(ulitur , fed volup.

tati

i

-

Ebnetas vertiginofa ck:harybdigälgïcnda ,ne virtus naufrägctür.;;t

hc

Ssrisi 17.

tati inä.ulgetur ; quia plerümque utait Chry-

fit ipfis liberior, plenic')rqucj pot*ätïä , nefin*.

Íologus.

Vinum cum men[ara emitur , &

ulis fermé anni diebus inebrientur ; nimi*

fine menfura bibitur ,. & tunc lex violatur

rum in feftis duntaxat Pentecoftes, & folem«

fobrieratis ; fine qua mens nequit vigere ,

nioribus Divorum prafertim S. Nicolai, B.

Mariz Virginis , Petri, & Joannis Apoftos — .

nec animi facultatcs fua expedité munia obi»

Xe,.

lorum ; hisce diebus veluti & carceribus fo«

7.

lute befli , facris licét nondum peractis,

Hinc Fridericus Imperator fobrietatis

in primis ftudiofus,com audiviffet Leonoram

noníolüm mero, vinóque cremato , & cer«

uxorem ( qua paterna in domo nunquam vi-

vifia , verüm etiam plurimo alio potüs ge-

num guftaverat ) filios haud facilé genitu-

nere ad ebrietatem foedé. madent; & vocie

ram , fi in Germania tam frigida regione ,

ferantes, séóque mutuó cadentes , ac contu-

melijs afficientes per forum, ac plateas va*

viaum non biberet ; refpondit, malle fe u-

Wwoec

xorem habere flerilem , quàm vinofam , ac

gantur. Molcis videntur , plerísque inlo-

'Non fceminas tan»

temulentiam olentem,

cis affociari Germani , quibus, tefte T'aci«

tüm, fed & virosmilitie addictos vini hau-

to, diem , noclémque continuare potum

ftum dedecere plerique cenfverunt , raáti ,

nulli fuit probrum , & cumGrazcis deglo-

zia ( veriüs tamen dixerim de dedecore ) vi«

affuetos vini hauftui minus aptos effe armis

L]

tractandis

3

- hinc Pifcenius militibus vinum

nolentiz decertare vifl fünt : quanta fuetit

Graecorum bibacitas ; fatis fatentur Veterum

ab eo expoícentibus , admirabundus refpon-

dit; quidni, Nilumhabetis, G vinum pee

hiftoriz , adeó ut parcemialiter grecari per-

titis? Íuosnimirum voluit.milites edocere ;

inde fit , ac more Greecorum intemperanter

bibere ; & immodico vini hauftu ufum ex«

d

vinolentiam , :ut quovis veneno noxiorem ,

efle fugiendam ; .quia quorum ratio mero

tinguere rationis : imb adeó hauftui affue-

pervertitur, ncgotijs peragendis funt minus

verunt Germani , ut Carolus V. Imperator

idonei ; idcirco cum Romani milites detre-

monitus in caítris, ut Germano militi legem

€tarent pugnam contra Saracenos inire, eó

daret ebrietatis fugiendz ; repofuerit , (à

quia hauítus vini eis non fuppeditaretur ,

Getmano ebrietatem prohiberem , perinde

zetoríit militiz Prefectu: : An non erubefci.

foret, acfi Hifpanis furta , aut rapinas in-

:f

hiberem, ut retert C

tist hoítes qui ad pugnam vos provocant,

£-546

orozetus de gei/ïi: Qz-

& vosetiam vincunt.à vino abítinent ,& folà

yoli V.

frigidà (itim extinguunt ; & Romani milites

Imó adeó invaluit hzc fosda confuetu:

A

A

do vinum , cervifiámque ad ebrietatem ebia — '

nonnifi mero madidi pugnare volunt? pal-

mis irrigandis fola aqua eft apta ; vinum

bendi , ut quidam Germanus Hero!dus no.

triumphali lauro femper fuit noxium ; nec

mine cum ad Auguílana comitia acceffiffet ,

viCtoria vitibusgaudet, fed viclis, &pro-.

& in aula Cafaris Baccho libentiüs , quàm

flrauis ; & rübere fanguineinter neces , non

Minerva ftüderet , Ephermerides (ibi cone

qmadere vino inter vites.

[

fecit , in quas juxta dierum feries omniá

D

Refert Livius , Gallie Cisalpinz in.

fuafive dicta , five facta retulit, & pra cas

€olas , cumandiviffent , Ítalos vineta plan-

teris ftudiofihs adnotavit, quo die , cum

táffe , expeditionem Iralicam illicé fufcepif»

quibus Principibus , Comitibus , vel No-

-

[ d

Ííc ; quód fi nulla tunc Italia vineta habuif-

bilibus coenáffet , & quàm benigné fuiffet

E

exceptüs; quam tamen benignitatem ex fola

fet , nec regio , quz fedes eft amaenitatis,

, Cirth

delicium Flore, Cereris, Pomone,&Ne-

metiebatur ebrietate: & licét fub comitiorum

6,

ptuni fuiffet ab extero milite everfa , & ex-

initio fingulis diebus non pranderet invita.

pilata, Ideó prifci Romani, cum effent in

tus ab alijs ; cüm primüm tamen innotuit,

rebus omnibüs providi ; vinámque fibi exi-

ab omnibus certatim coepit invitari : cüme

tio eífe animadvertiffent , fenatusconfulto,

que diestotos , noctésque integras ad plures

vites toto imperioeradicari jufsére :vino e-

meníes debacchatus fuiffet , nonampliüs in

nim qui madent inidonei funt negotijs , re-

fuarum ephemeridum albo dies fingulos fin-

bü:que ferijs peragendis ; idque-caufz cur

gulis adnotavit fcyphis: fed totum meníem

FerdinandusImperator Caroli V. germanus

uno grandiori cyatho abinitio ad bafim-pa-

Írater referente Majolo.

Colloquio de 44u-

gine perdu&dto calamo delineavit ; a

'

ddito .

la , & Caula. : Legatos Electorum, & alio-

lemmate zulla dies fiue linea.s,

:

fcd &

UEL

yum Principum Germaniz in comitijs gra«

Non folàm privatoshomines;

1f

viros Principes , acimperantes legimus fuiffe

viter abjurgaverit , €ó quia fuo neglecto

munere calicibus exficcandis indulgerent,

vitio obnoxios ebrietatis. De Bonofo Ro-.

Mementote , dixit Imperator ; voshuc de-

mano Imperatore Filio Ludimagiflri refert

ftinatos, non ut poculis, aut ebrietati vos de-

Aventinus , adeó vini hauftui affueviffe , Zi/.2. 4na

ut nullum in liberalioribus exficcandis cali« ?4^. Sojer.

deritis, fed ut fobrij faniora confiliain me-

dium confulendo conferretis,

cibus parem babuerit; cümque fuerit Filius

9.

Potationibus prze caeteris funt magis ob-

Ludimagiflri , quafi per lufum plenas meri

menfurasin ftomachum demittebat, de quo

noxij, qui tractus incolunt feprentrionales,

Guagninus in defcriprione Mofcoviz c. ;,

propterea Aurelianus Imperator fzpe dixe-

nartat, adeó compotationibus obnoxios effe

rit: Eumnatum effeonon ut viveret , fed ut

biberet ; & tametliceteros foleret inebrias

Molcos, ut certis duntaxat diebQS permiffa

^H-

1'9; :

r

E

382

Differtatio

xvil

rc, & maneret ipfe femper fuicompos ;l fe.

taptoemia ei , qvi p'ïüs-v'ïnjie)ïïw;u'üü"&t(: &

mélque bibax quidam ad eum acceflerit , à

. fepertum fuiffe unum . qui.oCtodecim ger-

p

suimt N

quo fuit Bonofus in bibendo fuperatus; ex

manicas menfuras exhauferit. — Sunt etiam

animi dolore fefufpendit, — Fuit tamen , qui

noftris temporibts , qui potentes volunt vi-

pifim

laqueo appofuit epiphonema : Hf« pendet

deri ad bibendum , quarentes, vel in ipfa

De Tiberio Cafare

ampbora , non Homo.

vini hauftu gloriam aucupari , cüm ramem

teflatur Suetonius, adeó in caflris frequen-

dedecore dehoneftentur ; de aliorum pro-

I)

tiori vini bauftui affüeviffe ; ut fzpe biduum

vocatione,ac folicitatione ad plures hauítus,

totü bibendo infumeret,nec propterea Tibe-

quàm neceffitas ferat , benevoli audiri affe-

rius , fed Biberius vocaretur; & obeandem

&ant, cüm tameneó fint nequiores ; quo

bibendi confuetudinem INero , Mero ap-

fub poculis invictiores,

peliatus eft.... De Firmo Imperatore narrat.

Vopifcus,fuiffe vini capaciffimum, ac patien-

tiffhimum citra tamen ebrietatem : imó fere

$, 1I.

turprovocatum à quodam bibone duas vini

fitulas haufiffe, & pottea toto convivio fob-

.Fætl;zx, quain /zlz'qz;iäm' rfgimi.-

rium fuiffe. De Philiþpo Patre Alexandri

hus inolevit con[uetudo fe prevocands

Lib, 2,

refert Theopompus , adcó fuiffe ad potum

ad plures ficcandos cyathos , virtutum

proclivem , 'ut bibaces quosdam Arittoni-

flores exficcavit , $ gramima

cum Citharedum , Durionem Tibicinem ,

fovitt TIOrum,

sE 7 D — BH E — D U u L a u u i d

aliósque nonnullos fympotas, feu.combibo-

nes confueverit fecum circumducere , àqui-

Eploravit hanc foedam bibendi con«

13«

De Ale-

bus ad bibendum provocaretur.

D

confuetud.nem , ac improbavit D,

xandro ipfo Macedone narrat. JElianus /;^.

Auguítinus ferm. 4. de verb, Apoffa«

3. biflor. cap, $. quóvisdie meníis perpotáffe

I£ , ubi vocat hanc benevolentiam, quá bi-

pUV sw

bones fe provocant ad plures ex(iccandos ca«

apud /Eumzum , & fexto crapulam obdor.

miviffe ; feptimo deinde die epulatum apud

lices in£mtcam amicitiam , [erm. 221. eam

Perdiccam fe iterum vino ingurgitáffe , G

acriàs redarguit , & fub finem notat , hanc

oCtavo obdormivifle. Decimo quinto die

infelicem confuetudinem , perquam grandi

ejusdem menfis iterum indulfiffe vino, & fe-

menfura (inemenfura plures bibunt , majora

quenti die crapulam fomino decoxiffe, — Vi«

providentes pocula , ac certa bibendi lege

L

gefimo quarto die coenáffe apud Bagoam, &

contendunt , ut qui poterit vincere, laudem

triduum dormiviffe ; & licet bellicam Ales

mereatur ex crimine , de Paganorum remanes

xandri Magnigloriam plura dehoneítaverint

fifleobfervatione, Idque repetit ferm, 253«

vitia , vini tamen aviditas videtur eam ex-

ubi ethnicam illam confuetudinem , cu;us

ä

tinxifle ; cüm etiam in caftris ex vinolentia

apud Plinium plura aflignantur veftigia, ex

Eb. Y

22.

þc'.

Chriftianorum quorundam non jam fuper-

biduum totum ,fape integrþm obdormie-

fit.

f

flitione, fednequitia oriri, refert ,inqui-

Rupilty, :

í2?.

De Alexandro Duce Moraviz heec ha-

ens, Jllud veró quale eff , quod jam trans-

| lh Gj

bet /Eneas Sylvius /b. 1. commentarior.de re*

atlo cowvivio , expletá [iti , càm ampliis bi-

bue geftta "Alpbonfi, — Alexander Dux Mora-

bere non poffmt ,. nec debeant , tunc quaft

vig egregius potator cüm morterm obirflet ,

soveli , quafitS qui ipfa bora fpervene-

Viennz , diémqueilli (ut vocant ) trigefi-

rint , druerfis nommabus incipiunt bibere s2

mum in templo D. Stephani, cui prafuerat,

non folüm vivorum bominum , fed etiam.s

$odo g —«UR Gu

Canonici , multtque viri nobiles celebrarent,

aingelorum , & reliquorum antiquorum [an«

Gorum : exiflimantes ,quod maximum illie

facerdos quidam , qui fitibundus cellam

. — —j

vinariam Prepofiture ingreffus fuerat, af-

bonorem impendunt , [iin illorum nomini-

feruit vidiffe (e Alexandrum inter dolia de-

Lo.J

ia fe nimia ebrietate in[epeliant, ignorantes,

ambulanteni : & ad ecclefiam reverfus , cum.

quod nullus tam gravem injuriam SS. 4dnges

— 1

—

orantes adhuc Presbyteros inveniffet : quid

liá , 'vel fantiu bominibus agnofcitur irro»

Alexandro inferias agitis ? ille in fuo templo

gare , quam illa , qui ineorum nominibus bin

p

letus agit, bibítque; vosautem hic fiti are-

6endo , per ebrictatem fuas animas probane

r

d

fcitis? De quodam infigni potatore narrat

tur occidere, — Afferit Auguftinus , fced*um*

Majolus tra£. de 4ula, & Caula , eum Ípa*

illud bibendi certamen ex ritu Ethnicorum

]

tio unjus diei integram cervifie urnam ,

ad Chriftianos transfufum, etiam apud ip-

fos vigere , cümnon folüm SS, Patres , hunc

fcu 72. menfuras exhaufiffe. . Sed hunctan-

dem & fitire, & bibere defijffe , poftquam

inter Chriftianos bibendi morem improba-

h

ei laqueo fraéta eft gula juffu cujusdam Prin-

verint , verümetiam inter ipfos EthnicosSe.

Y

cipis Germania aflerentis, indignum vità

necacertamen illud [cyphorum acriter redare

&

eum hominem, qui unadie tantum exhau-

guerit ep;f/. $3. ubiait. Que gloria ef C

Q

riret cervifize , quantum àlij triginta , ac po-

NI

pere multum ? cim penes te palma fuerit , &

tuiffe propterea poculentorum penuriam

propinationes tuas [Irati fomno, ac vomitane

l

cum incommodo Reipublicz induxifle. Ca«

tes reculauerint , cüm fuperfles toti comvivia

p

merarius horis fucciffivis p. 1. c, 44. refert

fueria , cüm omnes vicerá wirtute magnifica y

fuiffe aliqubi nuptias celebratas , ac propofi,

w ados -

b

G nemo tam vfnt €4P ax fuerst , vincer

dio,

Ebrictas ?&e/rtïgïnofa charybdis fugienda;nevirtus nanfragetur353 |

dio,

Senece affentitur Plálo , ejusdem zi

us eft, & vinum profundit,& mentis fuz ju-

Zibdeplam- (cri

ptor inquiens 2 ANwsc usque ad animi ,

'dicium corrumpit ?haétenus Chryfoftomus, Serm. s. 4»

satiene No&

& expendensillud Apoftoli. :vo/ite inebriars "*"rret.

RTM

corporísque lamgorem potant , absque refhi-

9. 39

zatione bibentes ,8f ultro pincernas fargentes,

«ino , ánquoef) Iuxuria, eloquenter , & in-

dndignantésque.tllie ce[fJantibusydum calidam;

figniter differit; inquiens : €Mirabili quadam

sationepaucis verbisomnem ebrietatis accu«

quam vocant frigefactunt,

14.

Juvat.obiter advertere

, ï"haü'dum:ca'li-

fationem complexus eft, :iQuid e(t ,'nolite

&um olim.apud Ethnicos fuiffe in delicijs ,

ünebriarivino;n quo eftluxuria? Luxuriofos

adeó ut in feftis., 'ficut'habetur.ex S. Ignatij

ünter juvenes.eos vocamus s qui cüm pater».

zuam obtinuerint hareditatem , «unécta con«

Martyris epiftola:ad :Magnesianos :ad «cz-

teras lautitiashauftus adderetur tepidus , &

ifeftim dilapidant , inec perpendunt , .quid.-

"Gretíerus àm - manti[/a .ad copus .de «cruce»

«dandum fit., & :quando fit dandum : fed

hoc bibendi«certamen vocat Homericum.de-

mnullo delectu , :& veftes,, :& aurum , &

liramentum., & in eo cerrantesegregié con-

:argentum . omnésque paternas opes ; in me«

"flictari , :& auuriculas,:nares , manuum.ex»

:tetrices , « impudicas diflribuunt.

Xale

&remos:digitos , :aliásque:quascunque partes

:quiddam.eít ebrietas., tanquam juvenem1u«

iEc fub.

«corporis:fibi invicem ;prorodere.

:xuriofuminvadens ;mentem ebriorum s :tae

"dit : /bec effebujuneva ,qua nuncintrodutla

'tione fervituti:mancipatanoflrasomnes ani«

viget , bilaritatis premia : licécnon recté

ami , ac fenfuum :opes inconfideraté, acíine

novam.vécet.hilaritatem;5 .cüm Jam pridem

-ulla :animi :attentione . «cogit effundere,

alicubi viguetii:hac certandi.corruptela .de

*Qui ebrius eft , 'nefcit , quid dicendum fit

1

ficcandis .calicibus ? ifcimus «enim, Alexan-

-quid tacendum, :fed perpertó patens, nullá--

:drum : Macedonsm:tálenum:in preemium :ei

:que obftructum januá eft os:ejus: non veclis.

Inque n*

appofituseft lbris,:non janua, 'Quiebrius

flatuiffe , «qui Jargihs potàffet,

ftituto cettarnine: quadraginta victores com-

eft; difponere fermones fuos in judicio.nefcit,

mencis divitias adminifltrare nefcit,nonnovit

bibones ., :effufis 'vifceribus :propemodum

fpe&lante Rege 'ordidé crepuiffe , .ac foedé

hac quidem recondere ; illavetóexpendere ,

perjiffe. .. . An n on indigniffima :funt 'hec

Áed omnia illaad impenfas , & effufionestrae

«ompotorum .certamina:? .quidquid prate-

:ducuntur, :Spontaneus eít furor, ebrietas,

Xatur ; cüm adigant ,:unà cum epoto vino

»proditio cogitationum.

iEbrietas; ridicue

etiam animam .:vornere ? .An:non deteíta-

]a calamitas , morbus fanis.expofitus ,volun«

biles funt combibonum provocationes :ad

tarius Doemon , & ipfamoleftiorinfania. Et

itu dífce,, quo pa&to doemoniaco.ébrius fit.de-

potandum , cüm inde mens fluctuet,, lumen

anfufcetur ratio nis , & ejus ufusmnaufragium

terior ? miferemur eejus , :qui à deemonio

'vexatur, at huncoodiffe folemus, lllizcone

9 1 6

patiatur in ebrietate ? :sitque propterea im«

modico madidus vino mortuo haud diffimi-

:dolemus , & compatimur , lhuicautem ira-

22

lis , & porco yproríus :£imilis ; ut nervosé

dcimur,& indignamur. Quid ita? Illius enim

Fismil. 2o.

anculcat 5. & hrytoftomus,

iGraviffimum

morbus injuria , hujus veró:negligentia :eff

- In Gensdj. —

quidem eft ebrietas ,delictum , & quod po-

appellandus, inilloinfidiz inimicorum; in

£eít exceecare fenfus , & fubmergere men-

hhocinfidizconfiliorum, :Nec .aliter.affectus

tem, & hominem rationale animal, qui fuper

'ebrius;ac doemoniacus: pariter.cireumagiturg

omnia do minium (ufcepit., inje&tis vinculis

pariter de flatu-mentis :dejectus eft 3 pariter

infolubilibus quafi mortuum , & operatio-

'concidit ; ;»pariteroculorum pupillas:contor«

ne carenteim jacere facit , imó deteriüs Íeha-

'quet ; patiter jacens in terra pedes jactat, fpu-

bentem , quàm mortuum,

ANam mortuus

mam exore projicit. & ita fcetentem falivam

fiequebona ,:neque malaoperari poteft j eb-

ffundit, atque»os ejus intolerabili fcetore re,

rius autem nihil iboni valet operari 3

ad

jpletum:cü.änjucundus.ami'c*isreüwir-cjj;usmo.

malum tamen faciendum non omninó impo-

di , inimicis contemptibilis, famulis.,uxori

tens eft , jacétque ibi ridiculusomnibus , &

ingtatus, ómnibusodiofus , ipfis beftijs mo«

uxori , & pueris , & famulis, Amici enim

leltior; beftizeó usque bibunt , 'quousque

fuam ignominiam cogitantes , fe fe abícon-

fert fitis, G cupiditatem fiftunt neceffitate,

dunt , & confunduntur.

Inimici autem ob-

Hicintemperantià cupiditaté tranfilit ,& ra«

le&antur , & irrident , & execrantur, quafi

tione carentibus à ratione alienior apparet.,

hac dicentes verba, — Hunccine oportebat

Verüm illud multó intolerabilius eft, quód

vivere ?. Et hunccine oportebat fpitare a&«

morbus tot salis redundans , tótque fecum

rem? Ó pecus! ó porcum?! & adhuc gra.

invehens calamitates ; ne crimen quidem

viora loquuntur.

Qui ex pralijs redeunt ,

cenfetur ; fed in divitum menfis hujus tur»

czde coinquinatis manibus , & pradam du-

pitudinis gratià pugna oritur, atque certae

cunt , non tam atroci afpe&lu funt, utilli.

men , atque inter fe majori ftudio conten«

Suntenim fortáffis , qui illos laudibusextol-

dunt , quis fe ipfum magis infamet , quig

lunt, propter trophaa , propter victorias ,

majorem fubíannandi occafionem prabeat ,

propter vulnera , & cades : ebrios autem

quis nervos ampliüs infringat ; — qvis vireg

sniferos proclamant, zrumnofos vocant , &

ampliüs debilitet , quis communem Domi.,

innumera eis mala imprecantur.

Quid eo

num graviüs irritet , ac videre eft ftadium,

miferius fuerit , qui ebrietati quotidiédedi-

esrtaménque diabolicum, — Ebrius mortug

y

Ra

v Ferani de dlb Tom, 1

^Dpiffertatio XVII.

384

miferioreft, - Siquidem ille fenfa de(titutus

bemus.

Quid ? quid Plato u- moribua

- jacet , neque bona ulla ; vel mala poteft ope-

falubrem eligevet/ , corporibus «elepit agreua

!

17' 1

rati: hic veró ad mala exequenda promptus

in[alubrem , dum in borrido , utque obfeu-

e(t, & anima in corpore tanquam in monu-

ro Academi luco academiam inflituit ,. ut

mento defoffa , mortuum corpus circum-

locw ipfe non minimam Philofopbie partem ,

fert. Vides ; ut miferior fit doemoniaco , ut

ftu mortis meditationem ocul'is obfjcerer.

magis quàm mortuus fenfu deftitutus ? -Ha.

^

Hacque etiamratio, cur D. Bernardus

17.

&enus Chryfoftomus.

pleráque fuorum afceteria Monachorum

[ $«

Nihil eft , quod magis ledat ftudium

in imis vallium , locisque palluftribus fun-

daverit.

fapientiz , quàm ebrietas , quia nil eft, quód

Quod etiam praititit Carthufia-

fit tam contrarium fapientize , quàm demen-

norum Inflitutor D. Bruno , qui ut jaceret

tia : ebrietas autem quaedam eft voluntaria

prima fui inftituti fundameuta. horridam ,

;dementia , neque aliter à phrenefi diftin-

incultámque Carthufize folitudinem Epifco.

-guitut ,

quàm temporis brevitate : hinc

'po Gratianopolitano divinitüs oftenfam de«

Lib. degar-.. Plutarchus ebriétatem dixit infanize contu-

legit. Id enixim agere debemus, ut irrita-

Tf!liï, :

*bernalem , quiaubi flabulatur ebrietas, ibi

menta voluptatum , quàm longiffimé fu«

-mens fluctuat , ratio exulat , ejus lumen

giamus,

ä

Una Hannibalem hyberna folve-

.extinguitur , intellectus obtunditur , me-

runt , &indomitum illum nivibus , atque alv

l

-moria obruitur , confilia deviant , judicia

pibus virum enervárunt fomenta Carnpa«

". fubvertuntur ;. & oppreffo partis nobilio»

niz.

|

Armis licet plures disruperit, vicerite

.ris , feu mentis vigore, totus homo alieni

que exercitus ; fi non abhorainibus, à vitijs

ü

- juris efficitur... Quamobrem é veritate de-

tandem vicltus occubuit,

(QQui militize eft

Lib.s. $4« ^ flexit Machrobius.

Cüm ebrietatem igni-

Chrifti addictus arma movere in voluptatum

turzal

*

^4^ tabulüm ingenij , ac virtutis dixit , & fi

phalanges , eásque debellare totis viribus de«

t

mens , & corpus hominis vino flagret , ap.

bet ; cum in fzeva quoque ingenia confue-

um hominem fieri virtutibus acquirendis ;

verint tyrannidem exercere : & quia vitijs

etenim immodicus vini haufítus , iter ad

vinum viam emollit, ab iminodico ejus hau«

-vitia, & prafertim ad luxuriam , viam

flu, in quo latet fucata luxurie voluptas ,

emollit ; & vino madidi lubriciores funt

abftineat.

Heecque fortáffis ratio ,. cur

;g

-ad concupifcentiz zítus , sitque.propterea

Deus fitienti in folitudine líra&lis populo

f

-inter Philologos disceptatio , num ebríofior

non generofum vinum , mierímmque dulce

"Anacreon fuerit , an libidinofior.

Neque

Ícaturire jufferité petra, cüm hacaqua fa-

cilitate ad nutum Conditoris vinum fudif-

.exficcandis calicibus , — qui frequentiüs af-

t

fuefcunt lumina valent fapientiz enancifci ,

fet , ac frigidos latices; imb & praftantif-:

[

.e€üm fumidi halitus ubertim & natante fto.

fimum nectar fuppeditáffet fiti extinguendaee,

-macho veluti €.vaporario furfum ad caput

fi Deus annuiffet : fed quia non ebrium ,

6

'exilientes cerebrum .feedis repleant evapo-

fed fobrium populum voluit fibi addictum ,

rationibus , mentem cecuuentecaligine in-

& ad ftudia virturum pronum, non ad vi-

-fufcent , ufum rationis abripiant , lumen

tiorum indulgentiam proclivem; ideó pro-

: extingvant , intelle&um obtundant ; unde

'vidé juffit Deus percuflum faxum in aquam

&eclef. cap. Salomon.

Cogitavi in corde meo abfira-

liquefcere , non vinum ab ipfo fcaturire : fi

o

dhere à viub carnem meam , ut animum.

enim petra vinum dediffet , ingurgitáffet fe

l

-meum trausferrem ad Japientiam , devita-

fe populus, faltitáffet , ac in omne genusdee

rémque Siultitiam ,. donec viderem ,. quid

generáflet nequitiarum , nec potuiffet in offi«

^

effet uttle filjs bominum.

Cüm enim Ec-

cio contineri , G fortaffisad dimenfum diem;

- &lefia(licus virtutis , & fapientiz appetens

fuper thoros accubuiffet ; coesásque cum

^Obices ad ejus affecutionem fibi propone-

prandijs copuláffet ; mero & faxo exilienti

zet declinare , id unum fategit , ut à vino

liberalius indulgens ventrem disrupiffet ,

uU (

ab(ineret : Cogitavi abffrabere a vino car-

fensisque omnes depraváflzt: eft fiquidem

nem meam , ut animum transferrem | ad

ebrietas libidini fovendz aptior illex : 'nil

fapientsam — ,

devitarémque - flultitiam.s.

eít concupifcentiz excitande , luxuriz in-

. idque non folüm uni fibi propofuit ; fed

citandz fomentum ebrietate magis aptum :

& omnibus fua(tt ,

qui ftudio verze fa:

p

qui enim immodico madent vino hujus calo-

pientiz , ac folidz virtutis accenduntur ;

re inflammati, ac igniculis proprize concu.

imoónon folàm vult abimmodico vini hau-

p

.

pifcentiz excitati cohibere fe nequeunt , quin

ftu coércendum effe appetitum

?

;verüm &

proruant in be(tiales libidines , nec ullum

tü

V

etiam poenitüs repudiandum quidquid ád

fibi tempus prafcribunt , quo tantüm de-

Hinc

i

delicias pertinet , ac voluptates.

beant feedis luxurize voluptatibus indulgere z

. de Seceffu in primis cogitans ait' Seneca,

ideóque extinguendz populi If raélis fiti jufz

Juij;

1

a

,0 V

Epifl 51 .. Nog Canopum eliget Sapiens ( quamvis ne-

fit Deus Saxum non in vinum , fed frigidam

p

minem Canopus vetet e[fe frugi) fed ne Baj.

colliquefcerein aquam ;. quia ut notat S.

n quidem ;

quia diver[orium vitiorum.s

Bafilius homil. in ebriet.

Eörietm Eff ?muater

lj

effe ceperunt.

Non corpori tantüm , fed

malitie , virtutis inimica : bec jufittiam ig-

Cnp » fi

Qu

wnoribus etiam /k!u&rem locum - eligere df:.

norat , prudeut?gm extinguit,

imó

zlö, 25

t

", U. 4/[

N

*

« Ebrietas ver;igïnofa Charybdisfugïenda,nevirtus naufragc:drg3;;-

gera faccum ügniäca-t utri—Eularcm » feu co-

17.

Imó quod in nobiliote fui parte habet

homo praítantiffimum , & optimum , ufum

riacenm, in quo motis eft plerisque in locis,

nimirum rationisadimit ; fenfus mutat , fore

ut vinum affervandum , & aíportandum

mámque humanam ; fiintque propterea eb.

infundatut : hinc Interpretes per Afcope«

rij ex liomiinibus equi adhinnientes , quia

ram vini utriculum intelligunt vino ple.

num. SedcurJuditha Hoiophernemaccef-

propria naturali concupifcentia zítuantes ,

?.

& praeter naturam epoti vini calore flam-

fura vinum fecum detulit ? An ut Holo-

mantes in fcedas quasque irrumpunt libidi-

phernes eo epoto faciliüs fomno fcpiretur?

nes , imó belluis ipfis funt deteriores: fiquie

at militiz prafecto vinum non defuit gene-

dem pecudes , fi femelfitim in fluvio extin-

rofius , quo ad ebrietatem etiam maderet z

xerint, ultra fitim potum faflidinnt, ad quem

fi Juditha naturali propriz venufílati ad.

à neminefe cogi ferunt: cüm é converfo ho-

fcitam addidit, à veftibus , à fuco , otnnt.

fatut ,

que lenociniorum fuppeti|s petitam, cura«

:no pecude longé deterior licét jam

adhuc ebrius bibat , séque nt bibat, focdif-

Ícoperam vini fecum detulit ;— qus orna

fimàcogat , donecmensflu&uet , & in cali-

tam potiüs mulierem dedeceret? prafercim

cibus ufus nàufragetur rationis ; «X tunc

«um Dominus ei fplendorem «ontuliffet 5

immodico vino madidi vocem amittunt , co,

& licéc Judithz facies, ficut illa Moyfis ex

lore variantur , oculis ignefcugt , ore an-

«onfortio Dei non (plenderet ; plurimum -

helant,dentibus fremunt , furore ardeícunt;

tamen addidit pulchritadinis fibi fuperna.

|

feníu excidunt, incertiquefint ipfi oculorum

tufáliter infite , ut notant Carthufianus ,

üntuitus , vanz mentis imaginationes, infta-

Salianus , & alij , qui per honcfplendorem

. bilispedum greflus, umbras perízpe tranfi-

augmentum intelligunt pulchritadinis : vel

lientes , acfoveas ; nutat ipfis unà cum capi-

ut placet alijs ; contulit Deusoditha hunc

te terra , fluctuat unà cum mente folum ,

fplendorem , qui non tantüm «corporis aue

iti quo veluti in maris procella huc , illücque

geret pulchritudinem,verüm & extraordina-

exagitati erigi ; Ginclinari Videntur j ti-

ziam vultás dignitatem , quz divinum quid,

smentes in faciem ruunt , terrámque mani-

& humano afpectu auguftiusintuentium in-

bus apprehendunt , perinde ac in pelago

geteret oculis.

Hanc fplendoris dignita-

tem , vultüsque majeítatem afflavit Deus

naufragi tabulam , quà propris confulant

fecuritati.

Murmur experiuntur in auri.

Judithe , ne cüm eflet exercitum pertranfi-

bus, perínde ac maris decumanis fluctibus

tura Áfyriorum , nullus ex militibus indige

procellofi tragorem, ac refonantia flu&ctuum

nius quid 5 vel petulantius in €

zet,

am ;audc'f

epercuffulittora. — Canes fividerint, leo-

mes arbitrantur , quos càm fugiunt in ter-

Sed cur]þuditha adeó venufla, ac ïï'pïcm- I9«

. gam delabentes ridiculum fimul , acfcedum

dida, ut naturz, & artis ingenio, acorna-

mentorum oninium lenocinio placere Holo«

exhibent ebrietatis fpectaculum.

pherno ftuduerit , Alcoperam vini ,faccum

E

Ícilicet utricularem , & «oriaceum , qui

veltium ornatum potitis devenuftavit , fecum

detulit ? cur fic vino fe afluetam oftendee

Cultura additius ca/?z'tdiä- temu-

tit, ut nec ad paucosdies apud Afyrios trane

n[entiam venenato Angte deterzorem f*

figendos eius voluerit ufu deftitui , jufferíte

que propterea afcoperam vini a(portari?

*

£ ab 1mimodsco fe vini bauflu ab -

fiinet , ne flos pudtestia

Quomodo commendanda Judithz frugali*

bác undá obruatur,

)

tas, fi nec ullum apud Aíyrios vult diem

fluere, quin madeat ipía vino ? fi abítinen-

tiz fuit (tudiofa , cur modó fe bibaciffimam

ülturæ addi&i virtutum, & prxfertim

caltitatis (tudio,ebrietatem angue de-

profitetar , praefertim cüm ufus vini fce-

18. C

» B

teriorem oderunt ; ab ho« libidinis

1ninas dedeceat ? etenim T'ertullianus

ilice abftinuerunt : quapropter Anna Sa-

de Romanis fominis ait : m mulieres. atpollog «

muelisMater vinum nunquam bibit;ut etiam

usque adeó vino abslinerent , ut matronam

LT

plures aliz infignes faeeminz virtutum hone-

ob vefignatos celle vinarta loculos fui 3nedia

ftamentis czteris clariores.

Una duntaxat

wyecarenut.

Sub Romulo verü , que-vinum

poteft mihi Juditha objici , quz prater na-

attigerat , 4mpunà à Micenie marito truci«

turalem FOFPOFiS venuftatem totum ad fe

dara eft. — Quinimó immodicus vini hau-

flus ,. & Matronas dedecet honeflatis ftu-

virtutum ornatum , quo animus fplende.

ret, accerfivit ; qua tamenà vinohaudab-

diofas , & meretrices prodit , libidinibus

abítinuit,

Impofuit itaque. zdbra fue afco-

infames: celebriseft Romuli lex vetans mu-

peram vini , & vas olei.

Olim in vulgatis

lieribus vini ufum 3. ff virum biberit domi

l,. 'U- ,'o

biblijs antiqui legerunt a/copar , & inbib-

uti adulteram puniunto ; quia eo ipfo , quod

lijs Gotthicis a/copiasm : quid ver& hzecvox

mulier vino affüefcit , honeftati defuefcit ;

fignificet , certum eft , olim fuiffe in ufu,

séque libidinibus proflituit , quia in vino la.

Cap. 45,

tent fomenta luxuriz,

cüm apud Suetoniüm in Nerone Zfropa ,

Si igitur vini ufus

reperiatur ;

quamvis "lurnebus: pofuerit

tam malé audit in foemina , quam hone(ta«

;,66 2 So

CJP "m

efcomam 5 G alij 4/copam. — Igitur ddfco-

te deftitutam prodit ; cur Juditha honeftas

Yy a

u

- Ferani de Afk&iöw Jom. 11,

356

Difïeitatio- XVII.

ti ar&hiffimé addicta. .fummarum ,cuverïx

ta, & vinum fecum detulit, quia Hebreis

h

virtutum , & preefertim caftitatis ftudiofa

non licuit tunc gentilium menfis alfidere ,

tam impensé afcoperam vini apparavit fii

cum pollutz haberentur , .eó quód idolola-

extunguende ? An non hzc tam follicita

trico ritu efculenta , & poculenta Numini«

cura vini apparandi caftz Matronz videtur

bus confueverint à Gentilibusconfecrari , &

decori derogare.

cum defeciflet aqua in Bethula, — Defece-

20s

Non me fugit,plures.vi

adicaturi Judi,

vunt ciflerna , 65 colletliones aguarum om

! Juditb, a,

7,7.1I,

tham ab hac dedecoris nota, afferere, Judi.

ntbus babitantibus Betbuliam , & cum Ju-

tham fecum detulifle quidem afcoperam ,.

ditha noluerit Gentilium cibo , & potu pol«

feu. faccum uttricularem , ac coriaceum ex.

loi, & aqua non fuppeteret in Bethulia ob

communi ufu de(ítinatum quidem ad vinum

exficcatas cifternas; 1deó parumvini, quod

excipiendum , & fetvandum , fed.à Juditha

L]

domi fuze fupererat, meritó mulier frugalis,

fuiffe aqua impletum

.

nil. enim. videtur

acvirtutum ftudiofa, cultrixque caftitatis fe-

poíle objici , quin.calla foemina potuerit

cum tulít , & aícoperam vini fecum detulit

utrem vinarium aquáà implere . fiti. extine-

fiti extinguendze , ne adigeretur potu gen*

guende : & ita videntur fcntire D. Hiero-

tilium pollui. Non enim modici vini ufus

nymus, & alij.

Cenfent tamen plerique

datur vitio frugalibus feeminis : cüm mo-

Aiícoperam fuiffe quidem à Juditha vino op-

dico uti vino infirmz naturz (it auxilium ,

« — quE dR O GQeO. 44 —R UMEEE — —— OAEeh. —— 5 "1 527 . i2

pletam in proprium ufam , non tamen id .

& adhibeti foleat inftar medela

H

^

. & locó

]

probro dari , quia tametíi apud Europat&s

pharmaci,

fceminas malé oleat vini ufus; nec (ufpicios-

ne vacet

[]

.

Non igitur mo

diciy vini ufus improba«

23

non ita Afiaticis Matronis info. /

tur, fedejus abufüs reprobatur, nec omne

lens-erat vini hauftus

L

LJ

fiquidem de Dido-

vinarium poculum manibus eft excutiendum,

i

ne , quz3 ab urbe Tyro Judzze contermina,

Ícd ut intemperantia caveatur; fi enim lar-

proptetea Afiatica originem traxit 5 ait

giüsbibatur , pudori infidias vinum extruit,

&netid,

Virgilius,vinum confueviffe bibere ;

ac mode(tiz regulas obruit ; cámque in om-

nibus id verum fit jin feemina turpius efl,ac

íá Piz'm&'gue libato Jummo tenus mt:gzt

indecentius; hacqueratio , cur Annaebrie-

— - — , EY e

Q? €.5,

js

tatis notam anxie depulerit. — Neguaguam

Domine mi , nam mulier infelix nimi ego

lib. - Reg.

CüP. I.

2Íe.

-Hoc eft vina libavit 'Re/gina Dido e-

fum , vinimque ,. €& omue quod inebriare.o

tiam cum in convivio Regias /nez ambi-

*

.

potef) , . mon. bibi

«e veputes: ancillam.»

ret nuptias.

Hinc etiam in facris epitala-

tuAm quafi unam de filiabus Belial : Belial

mijs fponfa à vino minimé abhorret , Cant,

interpretatur jugiimpatiens ; legémquecon-

Cap, 2.

Introduxit me Réx in cellaza vviua-

temnens: fed cur Anna vino dumexiftima-

riam: & cum paffim mentío fiatvini, re-

tur indulgere , inter jugi impatientes accene

[4 0. —— 208 — E — L ul EE — BH A

&lé conjicimus non faftidiviffe vinum , cum .

feri conqueritur ? , nimirum quia cenfuit ,

in ejus ore vini guítus frequentet invenite-

perinde effe foeminam vino indulgere , ac

Lj

tur; neque potuit naufeam creare , vel íto.

pudoris leges violare

P]

hanc expulfuraà fe

machum movere vint ufus, càm avidécon-*

fufpicionem violati pudorís , temeratz ca»

- 9 £ UO

cupjérit in cellam introduci vinatiam.

ftitatis; notamebrietatis delere enixim [ftu»

-

*2.

Cüm igitur Afiaticis mulieribus info-

duit. ..Decet mulieres hanc jugi impatien-

b

lens non fuerit vini ufus, neque probro e«

tiam, acebrietatem poenitiüs excutere, &

rat Judithe dandum , fi afcoperam vini fe-

tantüm congtuit honefte mulieri jugum

cum detulerit , cüm etiam ad vini hauftum

Tif

hi

fubire mariti ; nulla enim ei major gloria ;

invitata fuerità Vagao Holophernis lenone,

quàm decens viro fubjectio , ac debita ve-

&

th

guditb. cap.

Nonu vereatur bona puella introire ad. Do-

neratio. . Evam abjicere hoc jugum ferpens

Q

minum meum, ut bonertficetur ante faciem

edocuit, proinde ejus felicitati lethales te-

ejus , Ut anducet cum eo , & bibar vinum

tendit infidias.

l4

Digaitatis feeminez cuftos

in jucunditate : potuit igitur foemina Syra

obfequium eft in maritum, non pervicacia,

Ü

j

citra dedecoris notam cum Holopherne A«

Pulchré Tertullianus Evam alloquens ait ;

fyriorum Przefecto , ac exercitus Duce vi»

Evam te effe noftis ?. vivit /ententia Dei

De./Halitu

[

num libare : fi enim Syram fceminam vini

fuper fexum iflum ,. vivat reatus nece[fé.

ufus dedecuiffet, Holophernes Judithz vini

eft.

A'Illlio 6 l,. :

l

Et quis reatus $ f[ub uiri poteflate.s

E

hauftum non propináffet ; cum tamen eam.

eris , €5 dpfe dominabitur tui,

Hinc Anna

lu

ad bibendum invitaverit.

3uditb, Y2,

Bibe nunc , &

voluit de ceníu filiarum Belial fe éximere :

4,

accumbe in jucunditate.

lh

Non igitur mi-

Ne reputes. ancillam quafi unam de filiabta

rum ; fi Juditha culture virtutum praefer-

Belial. .. Ne fcilicet dum hone(ta fubje&tio-

(?bl

l

rim temperantie , & caftitatis fludiofa a.

nis expers haberetur, indulgens vitijs cre-

I, Reg. c, q.

fcoperam vini fecum detulerit , fitique ex-

QU

deretur , Belial ait Gloffa interlinearis, i-

tinguendze apparaverit , cum vini hauftus

dem eft , a6saue jugo.

lun

Ebrij autem filij

Ts

dedecori non daretur Afiaticis mulieribus ,

vocantur Belial , eó quia jugum excutiunt

& ufus communis tunc fuerit,

Praterea

legis-ebrietatem vetantis , & temulentiam

v'ak

eatenus Juditha ex obíeffa Bethulia efculens

damnantis,

"

lia

Quim

[l

Wer

*e

Ebrïötas vertiginofaCharybdis fugiendä,lic.vittus naufragetur.3g7 -

Quàm no:zcli«us immodicus vini ufus,

tas fatuum relinquit: vigeat mente,

cutus

I

e

$

f

ietas

quàm perniciofus ejus abufus, cüm omne ex-

fit ingenio, perfpicax cogitatione,

cutiat jugum honeítatis ; & ad turpiffima

omne obtundit acumen , infufcat perípica-

quzque vitià viam emolliat. lubriciffimam 1

ciam, mentem obcacat ; fit zequitati addi-

Hinc Lacedoemonij filios ut fuos averterent

Cus,juftitiam propugner, ac virtuti faveatfr

ab ifiodico vini hauítu, fervos confueverant

immodico madeat vino, fit iniquus juftitiae

)ith [QP.' ;

il,

vino obruere , ac flagellis cedere prafenti-

cotrruptor, aequitatis everfor, virtutis inie

bus filijs, uthi indecoros motus ab ebrijs e-

micus, quia ebrietas modeftiam nefcit, jufti.

ditos videntes " geítüsque ridiculos, acgref-

tiam ignorat, caílitatem extinguit, G homi-

fus titubantes abomnifaciliusebrietate ex-

nem vino fnadidum ad iras, & querelas celee

territi, ab immodico vini - abftinerent ufot

rem con(tituit; ad (trepitus,ac tumultus fa.

przíertim cüm famuli domefticos inter. pa-.

cilem; & ad omnem impuritatum nequitiam

rietes vino madidi , ejusque craffiori halitu

pronum, dixeritque propterea D. Hierony«

obczcati lücem conítanter. intueri non pof-

mus: ANwuquam ego casium ebrium putabo;

in hacenim ebrietatis lutoía foveafoediffimis

fent, imo neque fe iplos erigere: & certé

non potuerunt Lacedoemonum filij niír odi-

luxuriz fordibus, fe ebrij deturpant , & in

um concipere in ebrietatem, quà famuli

eadem modellia obruitur,

pudor füffocatur, |

vulfis maxiilis ,. feedo afpectu, oculos habe-

& callitas naufraga petit.

rent madentes, cilia turgentia, (pumantia:

Non eít ebrietas amabilis, fed abomi,

264

labia, vocem abíonam , manus tremulas,

nabilis infania: ejus turpitudine. commen«

4

frequentes ru&tus,ut porcis fimiliores, quam

dabilis pudor, in lafciviam commutatur ; vi«

hominibus viderentur, potunon tincti; .fed

rilis robur in mollitiem convertitur; maícue

immerfi, & non folüm ad infaniam, & ftulti-

la virtus in luxuriz deficit languorem. Plu-

tiam, verüm & ad diabolicum furorem ebrij.

res perízpe funt morum honeftatecommen-

Exploratum erat' Lacedemonijs ebrietatem

dabiles, modefti, verecundi, pudici, quiubi

flagitiorum omnium feracem effe matrem,

coeperunt immodico madere vino, impuden-

putidam criminum radicem, foeculentam vi-

tes, diffoluti, ac luxuriofi habiti fuerunt,

tiorum originem, terpeltatem linguz,pros

Plures natura mites, ftudio continentes,

cellam corporis, exitium virtutis, naufragte

affaetudine funt pacatiffimi , qg-i tamen ub£

LTA

um caílitatis, infaniam . voluntariam, lan-

per fauces ebrietati januas apernerunt, feros

p

guorem ignominiolum , morum corrupte-

ces faCti funt, efficenes , crudeles, qui ad

lam, honettatis turpitudinem; vita dedecus;

impudicitiam xque, & crudelitatem oculos

honoris caliginem , | intelle&tus cacitatem,

coeperunt inflectere; linguam obfcaenis vet-

mentis depravationem,voluntariam rabiem,

bws inhoneítare, manus cruentis armis ine

pudoris injuriam , & totius hominis dede-

ftruere , animum turpiffimis replere cogi-

€us ; ideóque ur filios ab hac malorum con-

tationibus , & dum nimio potu diffluunt ,

gerie averterent, qualis. fit ebriorum exti.

omnis ab ijsde

^

ma facies,ijsdem oftendere in famulis vino

neítas,

m fogas' effluit virtutis ho-

madidis volóerunt , ut ex eorundem inía-

nia fobrietatem difcerent , quá honefté vi-

$ 1v.

verent, dejicit enim ebrietas hominem ín

brutorum gregem, cüm enim ufu eos deíti-

Temulentia non. auimum tantum

tuat rationis,brutis omnino fimiles efficit

*

&

yis deflituit ornamentis virtutum; ve-

hincSeneca: QQuam turpe inquit plus fibs in-

;

Ej 83.

rim 65 corpus viribus , imà 8 bominem

gerere, quam capiat,& flomacbz [ui non uoffe

bomine, quem in gregem dejicit

menfuram! quàm multa ebrij faciunt ,. de

peeudum.

quibus fobrij erubefeunt. . Nil aliudest ebrie-

ta5, quàm voluntaria in[ania.

Extende in

On animum tantümn fuis deftituit e«

$7

plures dies illum ebri babwum , nunquid de

brietas ornamentis , fedetiam cora

furore dubitabis? Nunc quoque non eft mi-

pus viribus, crumenam pecunijs, &

nor, fed brevior.

Alexander. Macedo Cli-

famam fuo privat decore.

Quantum infe-

zum cbariffmum [ibi ac fideli[fgmum inter epu-

tàt ebrietas crumenz damnum teítatur Sa-

D Hdþ;f [/

las transfodit, & intelleclo factnore,mori vo«

lomon inquiens: |Qui diligét epulas zn ege-

M!llicfl l"

luit, certà meruit.

Prov.c,o4,

flate erit ; qui amat vinum, ( pinguia,non

2j,

Sapit ebriofis vinum , fed fimul incipi-

ditalitur :: hinc homo bibulus vulgó pecue

unt. ipli defipere, cüm illo madent, eft enim

nias fuas perforato dicitur facculo commen :

ebrietas blandus doemon ,. dulce venenum,

fuave peccatum, ferpens adblandiens, dede-

dare; quod etiam Aggaus Vates dixit: 49 C5 g.

cus vitae, hone(fatis infamia , &iníania vo-

mercedes congregavit, mifit eas in [acculum

M^

luntaria.

Nullum eft vitium, quodin mo-

periufum.

Ucinam non reperirentur, qui

uxore, & liberis domi efurientibus, ipfi in

res ebrietas non inducat: fit homo viribus

valens, ebrietas infirmum reddir; temperan-

cauponis ; actabernis potitantes res omnes

tie (tudeat ,. accaftitatem excolat, laícivum

domefíticas profunda gula obligurirent uti-

nam non eflent , quibus cum totus proven«

flatim facit: prudentia, & confiliis. com.

tus ex labore manuum obrtingat. totius heb«

mendetur; fiummodico :madeat vinq,ebrie-,

Y y 3

domadag

f/an

358

. ADiferatio XVIL. -

domadz lucellum uná die voraci gulá abfu«

inficit; nec ejushonorem fervat, quem extin.

meren&? Quid hoc aliud eft, quàm. num»

guit, Nemo efl, qui fe contemni. patitür,

mos in facculum mittere pertufum? fudores,

& tamen homine temulento nemo | eft con-

quos labor plurium dierum extorfit , paucis

temptibilior ; propugnatur effufione fane

horis temulentia abílergit, ne gutta fuper(it.

guinis, quicenfetur honor lafus; & vini in»

18.

Plures non labores tantüm,(ed & ipfam

Plures funt;

fufione inficitur, deturpatur.

" prodigunt valetudinem : fructus enim ebrie,

qui fobrij fagaces funt ingenio;, prudentià

tatis funt phreuefis periculofa ,. calculi in-

commendabiles , mente perfpicaces, quita«

tus torquentes renes, G vifcera; cruditas

men fi immodico madeant vino infaniunt;

exitialis, inteftinorum inflammatio intole-

fordefcunt , ac veluti mente capti , .huc, il-

rabilis, ex qua furfum avolant concreti, te»

licque incerto greffu difcurrunt ; percát-

nacésque vapores cerebrum obfidentes ;. par.

que propterea omnis lausin vino merfa ; eft

tium in corpore vitalium obftrudliones, lip-

enim ebrietas, quainmilite bellicam forti«

. pitudo oculorum , coriza narium , foetidus

tudinem infringit ; in viro equeftri fanguis

halitus; capitis diftillationes, fosdi fcreatus,

nis fplendorem denigrat; in homine erudi..

tufles excruciantes, morbi articulares, &

tionum ac fcientiarum-encyclopedia ornate

Ad RWJ, ti 21

apoplexia exitialis ; imà & oculorum cali«

laudem corrumpit; in clerico virtutum in«

*

L

£0, capitis vertigo , tenebrarum fuffufio

figna obnubilat ; quamvis fit homo. omni

e(Lenim ebrietas, qua vires adimit, robur

virtutum decore infignitus , fi bibulus fity

infringit, & virtutem omnem naturalem en-

laudem omnem corrumpit, Sit fedulus, co-

ervat,humores corrumpirfanguinem inficit;

mis, urbanus,doctus , fi tatnen bibulus fue-

morbos generat, ac tandem pramaturam

rit omne invino mergitur «elogium; à ne-

inducit mortem, cum ver& dixerit Siracides

mine magni fit, à nullotanquam homo mi-

Bedef.etp, . pyopter crapulam multi abierunt, qui autem

nimz frugi diligitur, quia ebrietas totum.

324 .84s

abilinens est, adijciet vitam. . Quot rillia

corrumpit , ac inficit hominem;cui ad vitia

hominom fingulis hebdomadibus gula occi-

viam emollit,

dit, & immodicus vini hauftus enecat! ut ve.

Hinc Chriflus ait : efrtendite autem

rumfit, quod paremialiter dicitur; plwres

v0bis , ue fortà graventur. córda vefira u

Lüt..A t

gula occidit, quam gladius : quot tumulo

erapula, €8 ebrietate, €$ fuperveniat in vos

mergüntur, eó quia merfi pluries vino fuc.

vepentina illa dies, Càm Magitter Chriftus

rint?.hinc Plinius huic ebrietatis vitio ine

luctuofam explicáffet fcenam , & defolandae

fenfiffimus,loquens deimmodico vino madie

per Romanos Jerofolymae ; & arfuriin judi-

'z;vb.4 patur,

dis, ait: Solem orientem non vident, ac mi-

cio mundi: hos tamen inter terrores tum

hiffers.22.

nus diu vivunt,binc pallor, & genependule,

Í[xvientis fulminis, tum ruentium & coelo. fi.

oculorum ulcera, tremule mauus effandentes

derum, flatuit contra crapulz ; G ebrietas

tis delicias continentize excubias;

Proh do-

plena vafa ( qua fit pena prafens ) furiales

famni, & inquies no&curna , premitmque

lor! etiam ipfum coenaculum; ubi | agnus

fummum ebrietatis libido portentofa , ac ju-

immolatur contra ingluviem, contra ebries

eundum nefas,

Posiera die ex ove balttus

tatem muniendum erat, ne everteretur;

f«di. 4c ferà verum omnium oblivio , mórs.

Non me fugit, & lumbos Apoftolorum bal«

4ue meuorie.

Rapere fe ita vitam pradi-

theo caftitatis adítri&tos, & pudoris chara-

eant, cum priorem diem femper perdant m

Cere infignitos, cum ageretur de nuptijsg

qeràó & venientene.

Nulla in parte mundi

verüm cüm Íermo occurrat de terratum ore

^. eeffat ebrietas. . Nam & bacnece[ftas vitium

bis excidio aggeres opponuntur, quibus vini

comitatur , ut bibendi confuetudo augeat a.

Íluxas, ebrietasexorbitans co&rceatur? 44f«

qiditatem.

Quanto plus biberint , tantó

ttndite vobis, ue fortà graventur corda vee

pl ftiunt,

Annon Alexandrum Mace.

fira in crapula , 8 ebrietate,

Etiam in ae

. donem, quem tot itinera, tot imminentia

lumnis Calvaria, incrucis candidatis, ne«

pericula, tot pugna, tot hyemes , perqtias

ceffarij funt obices, quibus ebrietas come

" —Ae )U d5 AUR A — EuE OMABAAO 0 G

victà temporum, locorümque. difficultate

pefcatur: ait Magifter Chriftus Ztrzezdize.»

tranfierat , tot flumina ex ignoto cadentia,

auten . vobis , quia nimirum timuit, ne ipía

tot maria, tct procelle tutum, ac incolu.

quoque extrema judicij dies tot cumulata

men dimiferunt; una bibendi intemperan.

portentis, ílipata fignis, referta terroris

1j

tia perdidit? Tefle enim Athenxo bis ex-

bus, repentina irruat in epulantes & calices

. haufit Herculaneum fatalem fcyphum, &

exfccantes. — 4Mrzendite autem vobis,ne for-

M D

concidit, aliquot dies decubuit, & obijt.feu

i? graveutur eorda vefira in crapula , &

animam vino obrutam, mero naufragam

ebrietate , & fu

Q

pgr:z;eniat in Ves ripentina.e

foedé evomuit ; hinc Auguflinus excande-

illa dies.

d.

Seri $ 1..4À (cens n ebrietatemexclamat : O ebrietas !

Itane obfurdefit ingluvies , ut cüm

AT.

i

fratres in

nuuquid non ctmtla membra debilitas Y nun-

fulmina é ceelo ruunt, in ebrietatem itruar?

E

eremo.$0In,

3o.

4uid non mertem acceleras ?. quia vires adi»

itane obfurdefcit , ut ruentis fragorem mun.

Tla

mit, valetudinem labefaétat , humores cot-

di non audiat ,

& inopina illam invadat

Q

/

rumpit, & vitam rapit ebrietas.

dies, quam antecedent , & terrze tremor,

Iet

19.

Imó noníolüm in corpus, & membra

& maris fremitüs, G cotli fragor, & (ide-

u

rum lapfus, & luminum cacitas?. Et quo«

hominis favit ; fed nec ejus fama parcit,quam

tel

mode

len

U

Ebrictas vertiginofaCharybdis fupienda;ne virtus naufragetur.379

^

inodo imparatos non gppr'imcr , (fympofiis

vir Dei preces iteravit , Far ficut dixz'/ii

^

addictos, calicibus ficcandis affuetos, ac e-

verumtamen mbs primim fac de ipfa fa«

brietati induigentes; fi fuprema natura la-

rinula fubeinericium panem. parvulum , €$

fiena, rmundiíferale excidium , terrarum

affer ad mez tibi autem, &5 filo tuo facies

tetrum funus, tanto elementorum complo-

pofíea , led quid? quàd cüm Elias in Sido-

rantium ejulatu calices inter & pateras,ipíos

niorum urbem divino inflammatus zelo ap«

quoque Evangelij przcones latet,ut timeant,

puliffet , cüimque debuiffet ftatim de legis

G caveant: & quis à crapula , & ebrierate

obfervantia , Numinis cultu, morum hone-

immunem fe cenfear, fi perítrepente gudncig

ftate fermones depromere, ac oracula fun-

lituo, cavere debent Apoítoli à nimio vini

dere ftatim de offisprimüm inftituit fermo-

hauftu? meritó Apoftolus Paulus fugatis

nem ? Quid ? quód Elias flatim. loquatur

jam tenebrarum larvis , diffipatá errorum

de placentis, imó & tota cjus vox, hac fuerit

caligine,eos,quos lux Evangelij illuminavit,

inSareptha; quid? quód cüm pane , carni.

& divini luminis Íplendor illufttavit, ac

büsque opipare dapifero alite faginatus, ab

Chriíto veftivit, uni gule monítro monuit

anu cum filio jam animam agente vidua, &

4 Rom,:5, €Xcübate: Nox precejt, & paucis interje-

potum expofcit, & buccellam rosat, & efila«

Is : fieut die bouesià. ambulemus.

Indus-

gitat fibi priüs confuli ab afflicta vetula,

»ini Dominum 7 ESUM , & caruis curam.s

quàm tabeícenti filio exoptat refectionem ?2

ze feceriri in defideris , íed quid aliud clt,

mibi primum fac , tibi autem,6 filio tuo fa

3

Chriftum indui, quàm toto corpore dilania-

€1e5 pofiea.

ri, membratim concidi, ac cruentari, pen-

24«

Quid hoc? quód neglecto charitatis ex»

dere in patibulo, manibus, & pedibus vul.

ercitio in expirantis filij curatione, & in

mnerari. "Hosintercruciatus, an aliquid ad-

afflitiffimz matris folatio, (ibi priüs pro-

huc füpereft Chrifto indutis. pertimelcen-

Ípici carat, quàm alienam procuret falutem?

dum? adhuc unum, quod timeant mon(trum

nimirum in Elia voluit Deus noíltras gule il«

- fupeteft, (ed qualénam horrendum hoc mon-

lecebras pingere.

Oracula fuetunt Pro-

40,

rum erit? an fuperbia, qua ficut Ange-

phete , quz nobis gulz videntur deliciz,

n

lum éfummo cclo in imum tartari detrufit,

klias in Sareptha & cetus in mare os diduxé-

ita valeat in crucem actüm corrumpere ? an

re, hic ut Jonam haurirer, ille ut viduam

livor, qui (icut erupit ex holocaufto, & fra-

exhauriret; & licet nterque profuerit cibo

ternum fanguinem vel in ipfo mundi exor.

füo ; marina tamen bellua rictum aperuit

dio fudit, potis erit Chriíto indutos de.

efcam deglutivit, fed ut abftinerecz , & de-

nüdare, &interficere? anluxuries, qua c-

glutitum Jonam incolumen littori reítitue-

tiam fobo illudere potuiffer in fimeto , nifi

ret: Elias veró os aperuit, non ut jejunaret,

ejus renes Deus accinxiffet, (olvere poterit

Íed comederet, & biberet. Scio Noémum

Chritti vincula , & diícinctosmilites in ba-

muftum fitiviffe, fed poft aquarum pluvias;

fatrum trahere ?

22.

Íed quód Elias immemor prophetiz, cupiens

Verüm non timet crux fa(tum turgi-

pouonis, hauftum petat, id mirum videre-

dum, neclivorem corrodentem. nec libidi.

tur; nifi voluiffet Deus nos edocete, quàm

nem zítuantem ; fed folam expaveícit gu-

hintà nobis reipía cavenda faucium tenta-

lam, timétque ne naufraga in ebrietate pe*

menta, potüs lenocinia,quando ad fpeciem,

reat, & ideo monet Chriftus eos, qui Chri-

& quafi acta in fcéna re , tantum Prophe-

fto jam fuerunt induti , quicruci erant ad-

tam gulz illecebre concufferunt.

dicli, ut fibi attendetent, né forté eorum

Gulz qui indulget fui oblitus vitijs £-

fnulatur.

Af.

corda gravarentur in crapula , & ebrietate:

Hinc pre czeteris dedecet ebrie-

àvimiillecebris, neque crux ipfa eft tuta; quia

tas virum Principem, qui dominari gaudet,

Apoftoli, tametfi induti effent Chriftum ,

& famulari dedignatur: eft cnim vinum fo-

-adhuc ebrietatem: debuerunt reformidate ,

mes ire , quam faciligs accendit, & auget,

eít enim adeó horridum , & immanfuetum

atetiamin furorem tranfeat, in infaniam,

monítrum ebrietas ; ut

&ízvitiem; utnec immeritó Chryfoftomus

revereatur.

-

nec Chrifti imaginvem

vinum dixerit effe dulce venenum, dcemo«

Quis dolores ardentiüs Eliá fitivit? quis

25.

wem blandum , & rabiem volontariam,

ipfo auíterior? & tamen cüm : audiviflet à

Hacque fortaffisratio, cur Corinthij, cüm

34Reg.ciz, .Deo: Vade in Sarepiba , pracepi enim ibi

fuum creárent Regem, ac primüm in folium

vypulieri viduasut pafcat te,non propterea fui

fifterent, alias inter czremonias , €yathum

curam abjecit, & qui Numinis in f& provi-

frigidà plenum ei propinaverint: quo do.

dentiam expertus fuerat ; per fuppeditatam

cumento inftructum voluerunt , vini ufum

diu fibi per corvosannonam , ultró ab anuü

faltem immodicum Principem dedecere, ac

ad victum, viriámque' refe&ionem neceffa-

debere ab omni prorfus ebrietate abflinere,

nn

ria efflagitavit.

Vocavit eam, dixitque ei;

quia perinde ira incrementum à vino fubit,

.dDa mübi paululum agua, cámque illa perge-

at flamma oleo fota: f1 enim Princeps vino

ret, ut afferret trigidam , clamavit poft ter-

indulgeat, iras nutrit, furorem alit, fitque

gum eis dicens : affer mihiobfecro,& buc.-

intolerabilis : fecus fi abftemius fuerit cle-

cellam panis, cümque mulier annofz cari-

mentià,' & manfíuetudine fit commendabi-

tem, reique frumentarie incufáffet inopiam,

lis, ut Federicus IIT, Imperator ,' qui licàt

germae

360

-DiHCttatiö XVll.

ermanus, nunquam tamen vinum guflavit,

vIAXIDUS , queü ego non vereor appellara

ventridemonem , quia immodico vino - in.

idcóque femper pagatiffimus, G iracundize

neícius, fronte femper ferena vultüque hi-

gurgitatus non folüm obbrutefcit, verüm &

lati, fuis & placuit, & arrifit fubditis, INon

intrinfecüs ventridoemonem fovet , alítque,;

ita Zeno Imperator, qui càm vino ingurgita»

quo miferé obfeffus flagitiofiffimé exagitáa

ri femper confueverit, furore ízpe corre:

tur, lmó non immodici vini hauítus tan«

ptus, familiaribus, & domefticis fuitintole-

tüm, verüm & ciborum ingurgitatio vene

rabilis, nec ejus uxor AriadnaZenonis con«

tridcemonem fecum advehit , fítque proptee

fortium potuerit ampliüs tolerare ; prace-

rea comeffatio, & ebrietas.non íolüm qua-

perítque propterea vivum in fepulchro con»

4am dementatio , quà homo pecuino more

di, cum vino priüs fepultum deprehen-

bruteícit ; verüm.etiam doemonis.habitatios

diffet.

fintque.comeffatores doemoniaci, quia ven-

20e

Vino qui fine menfuraindulget, dupli-

trem perinde ac Numen colunt: pulchré

€i laborat ebrietate,vini, & iracundig : ira

Tertullianus 4/5. de jejun.. adverf, P[yc. cap.

enim commune eít delictum , & irafcentis

46. .explicans illud ad Philippens, 3. Quoa

'fmentem obícurat, cümque ufum adimat ra-

grum Deus venter .est (ic fatur.de.comeflatio«

tionis , quandam & ipfa ebrietatem inducit,

nis idololatria: alloquitür comeffatorem ,

cui fi immodicusaddatur vini hauftus, nova

& aic: Deus tibi venter eft , & pulmo tem-

fuperacceditebrietas , quá vino madidus, &

plums & aqualiculus altare , 6$ Sacerdos cü»

iráinflammatus obbrutefcit ; qui ficut .hoe

.quus, €$ S. Spiritus nidor, & condimenta chae

mo fobrietatis ftudiofus veréhomo dicitur,

7.612023Af,

Tifmata, G rulus propbetia, Apud te Agape

*

ut pulchré notat Clemens Alexandrinus in-

3

" cacabis feruet, fides.in.culinis callen, fpes

u MP cousdlis LE - ia E "um u R . d — ao . o . a rE C U o TA

p

quiens : Nové spfum jejung enigma , quia

$n fereulia jacet,. Graphicé «totam .comef-

jejunium znigma eft, quo homo fignifica-

fatoris , ac potatoris Religionem;paucis.des

üblx' 10:"' '!

tur : fitque homofobrius veréhomo: é con-

fcripfit verbis. :Hinc.minime mirandum fi

WILU

tra veró 1mmodico vino madidus propiüs ad

Tertullianusloquens de comeffatoribus , .&& .Cag. g,

brutumaccedit: cüm enim homo fobrius

ebriofis dicat : Hi Paracleto conrroverfiam

|

|

f4ciunt : quia immodicus vini.hauftus , &

senigmaticé proprié dicatur homo: :homo

a, ]

ebrius à natura abfcedens hominis in brutum

comeffatio inimica.eft Spiritui fan&o, cui

videtur degenerare, utícité notat Nazian-

grauz renuntiat immodico ingurgitatus vi«

L d

zenus, Orat.pro $. Bafilio inquiens ; .Eórie-

no, quo per ebrietatem fe à Deo avertit

*

d

&ate, AC vino obruti ad brutorum naturam.»

ab epulis, & potationibus lubrica .eít ad vi«

[

propiàs accedunt , quorum in terram prona

tia quzque via.

li

ef) vita: quia ficut bruta nullo ducuntur

Hinc Job x, .«cüm ejus filij crebra.con-

28.

b

zationis lumine, fedimpetu potiüs aguntur

vivia inftituerent, .fercula , & pocula exic«

Batutfe; ita cüm vinum ufum extinguat ra-

canda appararent, invitaréntque ad epulas

tionis, ebrietati deditus fen(im .delcifcit in

reliquos.fratres, & forores,ut vini hauftu

[

belluinam naturam, incujusetiam efferatos

mutuam benevolentiam , ac fraternam cha»

:

mores pertranfit ; fiquidem dementatur

ritatem religiosé foverent ; enixim Deum

fumidis, craífísque halitibus vini, qui uber-

rogabat , facrificia inftituebat, victimas offe-

tim é natante ftomacho, quafi de vaporario

rebat pro fingulis,ut fi peccaverint potatio»

exiliunt, furfümque avolant , caput opple-

amibus indulgentes, holocauftis filiorum put,

h

turi, ufümque rationisobruturi : nimietate

garet delicta; Cimaue £m orbem tranfi

ifent. 34 i,

V

fiquidem fumidarum exhalationum ab epoto

4ies convius , mittebat ad eos Job, &

fan-

vino exilientium dementatur mero madidus,

hficabat illos, confurgénsque diluculo offere.

& plané obbrutefcit, infanítque ebrius, quia

bat bolocaufia pro finguli. — Dicebat enimz

ut appofité Clemens lib.2. padag. cap. E/rze-

Ne fortà peccaverint filij mei, & benedixe.

145 eff in[ania circa guttur , quia immodie

rint Deo in cordibus fuis : fed cur adeo fo-

i

cus vini hauftus lumen obruit rationis, &€

licitus fuit Jobus in precibus Deo fundendis,

infaniam invehit , fítque propterea ebrietas

facrificijs in(tituendis, holocauftis offerendis,

— 9

cüm ejus filii fovendz mutuz benevolen-

dementatio, quà homo pecuino more (tul-

tefcens, ac obbrutefcens deficit ab hominis

tiz causá,conviviis indulgerent? fi nutrien-

natura, definitque effe homo, càm morebru.

dz fraterng charitati apta cenfebaptur con-

torum nulla przlucente rationis face incer-

vivia, cur ita folicitéangitur ? cur ita pa.

to greffu feratur.

vidus timet? nimirum ne forté inquit Dee

30,

27.

Imó ficut jejunium zenigma eít, quo ex-

benedixerint in cordibus fuis.

rimitur virtutum cultura, quia ut ait S.,

Sed cur veretur Jobus, fi filii conviviis

29,

$6114 2

Chryfologus: Jejunium fcimus effe "Dei ar-

indulgentes Numini benedicunt? An non

cem, Chrifli caffra, caffitatis fignum; [anttie

creaturz fingule fuo, vel (ine voce benedi-

cunt Conditori.

delel (

tatis tropbeum ; ita gula, & prafertim po-

Si Daniel invitat creatu- Cap, 2«

I'w* Izn

tüs intemperantia enigmaticé hominem pro.

ras fingulas, Angelos etiam, coelorum am.

dit, quem perdit turpiffimis vitiis defor.

plitudines , aquarum,que fuper ccelos funt;

mem.

Appofité Clemens Alexandrinus

.

*

effufiones, folisdiurnos fplendores , lunz-

l

gSiromate -

His qui ad luxum men[arum , ac poculen-

due no&cturnam lampadem, ftellarum vigiles

H

di

serum propenfi funt, praesà: demon belluo

e«li oculos , imbrium foscundos delapfus,

roris

—

,

Ebrietasv

et

tiginofa Charybdis fuïgïenda,üe irtus naufrapetur.364

roris bencficos affluxus , imó etiam ignis

minem quidem eum eífe paffa fuit :* coepit

ardores, efluum calores, gelu, glacierume

füper tetram quadrüpes repere, qui bipee

Que concretiomes, nivium candida vellera,

dum neminem fibi

arem fuftimur; didicit

noé&tium cecutientes tenebras, dierumarri-

in obvios quosque furere, qui poft epulas,

:

dentes nitores, terrz ornatus floridos, mon-

vipníque hauflum;nec ipfi pepercerat DEO ;

tium, colliümque feraces eminentias,vallium

ïferre is .-"rc, -cOmngdibUS'fO'nür 1&Um Viditj qui

humiles depreffiones, fontium perennes fca«

fuperbo imperio gentes mnes compee

fcere «rediderat.

Nabuchodonofor ante

turigines , fluminum perpetuos defluxus,

maris Íquammigerum genus, fylvarum fero.

comelffationem , & convivia , ac «ebrietae

cientes belluas, & aéris gartulos. volucrum

tem, 'cüm hominibus preeffes mox immoe

choros, ut Deo benedicant, ac debitas pro-

dico vino madidus "inftar befliz pronmus im

. prio Conditori rependant gratias; curj obus

paftum abjicitur, fugit teca, fylveflribus

adícitus feris invia fylvarum petit, tótóque

timet, angitürque, ne forté ejus filij; Deo

benedixerint in cordibusfuis? f1 Daniel A«

feptennio faltus, &aviamanibus, pedibüse

naniam, Azatiqm, & Mifaélem incamino

que perreptat, clamores ferarum . more dee

ignis ardentis, flammas inter, ac ignis cre-

promens inconditos , ftridorésque brotales,

pitus, invitavit ad benedicendum :eó illu-

«apillis, unguibüsque in morem aquilarum

ftrius Numini , quó flammarum fplendores

excrefeentibus, tociümque «orpus horrifi-

uberiora fubibant incrementa 5 cur fobus

«antibus. 1ta eftimmodico indu!gentes vie

Veretur, ne in conviviis ejus filij.DEO be-

no faciléà Deo feaverrunt, & invitia qua

nedicerent? Non me fugit , plurimumde-

que proruenteshominem exuunt ,

p

fudáffe Interpretes , ut fano fenfu hunc Jobi

dum rinäuuntznawram,

tiinorem /donarent explivatu, "Sed -Marti-

. Mdenim praftat vitium , ad :quod ex

;

I)[li.i- locor*

nus de Roa appofité ad rem moftram ait 7

immodico vinihauftu lubricum eft icer , ho«

Verbum benedicere duplicitet interpretari,

minem vitio vacantem , & à Deo averíum

hh.

ro Divinis laudibus depromendis ; & pro

fo:da metamorphofi inbeftiam commurat;

valedicere, feu difcedere, in quofenfa;cum

quia ut ait'David: ANon entellexit , «ompa- jalm, 49s

&qnes.4ï. Jacob Patriatgha ingreffus faiffet , ut Pha-

taonem falutaret ,. Denediclo Rege egreffua

ratus 'esl jumentis. infipientibus , €9 fimilia

fatciu eflillis : hinc Siracides Gap.4. ira-

esi fora; : nimirum cüm valedixiffez Regi ,

diiceifit ab ejus praefentia. — Timuit igitur

cundum 1eoni zquiparat ; D. Petrus depra- £5/2,» , cap,

'vatos vitijs inoliuis , & à bené ceeptisrefi« 2.

Jobus, neeius filij vino indulgentes,& epu-

lientes cani affimilat ad vomitum rever«

lis ingurgitati DEO benedixerint in-cordi-

tenti ?. Chriftus verfipellem Herodem pa» zuc. j5;

bus fuis, feu valedixerint Numini , féque

2

rem vulpi dicit, & ZZzrrb. 2 $.. Impios

et peccata ab iplo averterint, ideÓque :

quosque h«dos dicit ab ovibus feparandos,

Offerehat bolocaufla pro fmgulis, ue fort?

Et Zacharias loquens in períona DEI ait : Cap. t

peecavertut .. 8 benedixerint DEO dn cordi-

fuper hircos ( nimirum itmpuris libidinibus

éu« fuis, — " Tinuit pius Pater , ne ejus filij;

foentes ) vifirabo : hinc David enmxim gjju, 31,

dum iautiüs cohvivantur , ac liberalius in-

mos togat, ut per indulgentiam vitiorum

dulgent poculentis DEO benedicerent , feu

nolimus in bruta degeneres transmutari 2

valedicerent, quia immodicus vini hauítus

ANolite fieri . ficut equus,. & mulus , quibus

hominem à Deo avertit, & qui lauté jn con-

won eff antellecius , hoc eft nolite^ iracune

TA

vivijs vino utitur, facilé eodem abutitut ;

diz calcibus alios impetere; nolite per in-

domitam lafciviam mulierum formis ine

ac ,valedici; D£EO.

hiare, & adhinnire; nolite per effroenem

.S. V.

rabiem, ut canes aliorum honorem , fa-

mámque mordere: quia nullum eft anie

- Jaumodicus ii baufius uiam non

mal homine deteritis fi à DEO averfus, ae

hs

— (olim ad luxuriam emollit , verum eti-

deferta ratione ab humana defcifcat indoe

am lubricitatem invebit ad reliqua vitia.s,

le; ut enim docet Atiftoteles : — Sicur pev- Glot de pég |

quibus vine madidus bominem exuit 5

— & naturam induit. bruto«

fetlione fufcepta. optimum cuntlorum ani. "t2

malium efl bomo :/— ira fi alienus fíat À lege

YU.

pelfmum ei. oumium | animalium ,. ideo-

que impiifimum atque immanifimum aniw

39

U

Jàm noxius hominibus ïmmbdicus

mal efh fine virtute , G ad. libidinem , ei-

Q

' vini hauftus! quo valedicunt fummo

bationémque deterrimum.

bono, à quo fe avertunt , & à na-

)

Quód veró fit ebrietas putida vitio-

tura difcedentes hominis, in eam tranfeunt

Daniel, cap.

ecudum, obbrutefcentes:. fic Nabuchodo-

rum radix edifferit 8 Auguítinus ad fratres

Y,v. 12«

nofor, urhabetur in textu gr2co, quia otio

in.eremo , ubiait : Eórieras malorum eft serp, 33i

E

marcefcens in INimive:. Epulis vacavit cen-

smater , omnis luxurie foror,

Imo vini in

tum viginti diebus ? ita obbrutuit ; ucfuo.

dulgentia,vitium,& culpa,comites funt con«

tubernales , ut etiam efculentorum avidi-

rum abjurans Religionem Majorum vale«

dixerit DEO. Ultrix enim Nemefis,ne ho«

tas: adeó ut a&qué proni ad vitia fint, qui

$

»

GfCUs

Verani de Affciiibus Tem. M.

362

Dïfïerfä-tio

XVIL.

efculentis ac poculentis inhiant. —Hinc in-

Iägrediamur -pifdïnaä .Evang&licam;

34»

ter aulicos Regis Pharaonis illi duo obfer.

obfervemus jacentem bi multitudinem

vantür peccáffe, qui cibis , potibiisque laut?

languentium , aridorum, czcorum, clau.

parandis , ac oppiparé condiendis incubué-

dorum , omnique infirmitatum , morbo-

re

"ccidit , ut peccarent duo Eunucbi,pin -

rümque genere laborantium , cüm enim

6e7fe.[.c,4o.

cerna. Regis , & piflor. Pincerna poculen-

curandis eegritudinibus nullus in toto orbe

tis przerat, piftor efculentis; & inde con-

locus effet adeo aptus , ad hanc . pifcinam

jicimus infeparabiles comites effe ; gulam,

confluere confueverant, quotquot aliquo

& culpam, càm uterque deliquerit, — Qui

corporis morbo inficiebantur G — afflige-

enim ventri ingeüis cibis implendo dant o-

bantur, ut priftinze , -ejus beneficio, reíli.

tuerentut incolumitati,

. Pitcina haec tefte

peram, adeo proni funt ad vitia, ut vel

ipfa efculentorum pondera , quibus gravan-*

D. Joanne , vecatur. Betbfeida , íeu domus Cap. a.

tur, ad turpia prefertim feedz libidinis eos

paris. imó ut cenfet Salmeron Bethíeida

idem fonat ac.ac domus wenationis , do-

urgeant; ac petdifficile fit ; eos ad divino-

rum obfervantiam przceptorum reducete :

mus pifcationis ,. omus pecudum.

Ecce

Scimus Moy(em poít fuum & montis cacu-

ibi omnes confluunt infirmitates , ubi ob.

mine defcenfum ambas tabulas , in quibus

Íoniorum teperitur varietas , eículento-

lex divina exarata fuit digito DEI vivi

tum , ac poculentorum copia ;

ubi mul.

Xixodé 32,

unico jaCtu confregiffe, — Projecit de tmans

titudo efculentorum , ibi languentium tur-

tabulas , 69 confregit. eas 5 ícd cur tabulas

ba , infirmitatum feries, egritudinum mul«

Y

tam pracellenti characlere notatas, INumi-

tiplex numerus; & ibi egrotantium noíoe

mis fcripturá infignitas , digito DEI fan.

comium, ubi ingens, variüsque efculento-

Gificatas, G exaratas , integras non ferva-

£,

rum , ac poculentorum apparatus , qui &

vit; integritatem morum illà tabularum

fanitatem corrumpit corporis, & falotem

deflruit anima.

foafurus popule ? fi preecepta. divina fue-

Dicuntur peccáffe Pha-

yunt in ijsdem exarata, & digito DEI (cri-

raonis Pincerna, & Piftor, quia ad gulae

pia, cur illefas non fervavit tabulas , ut

prafentiam virtus definit , .

gratia evanee

inde difceret populus divina precepta non

Ícit, G ubi venter cibo repletur , & potu,

violare? nimirum projecit Moyles ambas ta«

virtutibus evacuatur animus , & vitijs co-

bulas,qua per plures diffiluerunt partes,quia

inquinatur, quiaut fcite Petrus Damianusz

ad montis radices populo obviavit lífraelis

Edacitas quedam eff fangutfuga y. cui due

gule incumbenti. delicijs.:

Sedit populua

funt filia luxuria , € ebrietas.

Sicut igicur

comedere , & bibere, — Katus fuperfluas effe

proprium eft fanguifuge corporis haurire

tabulas, eb quód populus potui indulge-

fanguinem ; ita edacitatis cordis exhauri-

L^b M. J

Nl

zct, & efui, eas confregit, quialegis ob-

re puritatem , quz vigor, & fanguis dici-

tur aninize.

fervantia nequeat cum indulgentia gula co.

Si quis immodico vini hau-

hzrere, pulchré S. Hieronymus contra Jo.

flui incipiat indulgere univerfam deflrit

: 5?5- LT

vinianum : Tot dierum labor unius bora [a«

virtutum aciem ?. Zott zaurum per — cir- gerem,g3-

euritate perit z.— [ciebat enum DEI. — fermo-

euitum. defiruxit cunélus exercitua. Cbal.oum X5«

nem non po[fe audire temulentos.

d«orum , qui erat. cum Principe militíe,

35

Ubi vinum immodice effun

ditur, l&x

Ubi feptuaginta Interpretes legunt: Oss-

;

tota perversé confunditur; ubi liberaliüs

nem murum Jerufaleu, defiruxit. exercitue

&Calices exiccantur , divina pracepta dilace.

Chaldsorum cum Princtpe coquorum ,. ubá

zantur; ubi fedentes epoto madent vino,

Gregorius Nazianzenus expendens textum

ä

fcdantur, ac merguntur, qua ad bonos

appofité ad rem noftram ait :

Coquorum

mores pertinent.

Pincerna, & Piftor Pha-

Princeps jure genter. afferitur , cui nimis

raonis vitiis fimul inquinabantur , & de-

um à coquis laboriofo opere fervitur : .ex-

ä

preffi animi laborabant moerore. — Sed, fi

ercitus igitur Coquornm eft, qui totum

L

tam acriter affli&tio animum diftorquebat,

murum Ífolo zquat , feu virtutes diffipat

cur etiam morbis non dilcruciantur cor-

animg ; quia ubi venter cibo, & potu fuf-

poris? przfertim cüm ebrietas plures. in-

farcinatur , tametfi anima tot affulferit

E

vehat fecum morbos, quibus corpus mife-

virtutum nitoribus , quot codlum fideri«

ü

bus, ftatim totum corrvuit

xé vel torquetur, vel languet? Prodeunt

fpiritualg «di-

enim ab ebrietate concreti, tenacésque va.

ficium,

4i RWI.L;. À

pores cerebrum obfidentes, caput crudeli.

Nec mirum fi cibi, potüsque mini-

3j*

ter affligentes , dolores excitantes ; an

fterium pincernam , & piftorem - infecerit,

f

non phrenefis periculofifima ; cruditas exi-

cüm & toti orbi una gula ruinam induxerir,

V

'tialis, calculi excruciantes, inflammatio-

fcité S. Ambrofius ait:

" dam per efcam pa« , feria 6s

nes abfumentes , di(tillatones affligentes ,

»adifum perdidit.

?

Efau per lentem bouorem poft.x. do-

d

apoplexiz interficientes & aliz egritudi-

primatás amifit, Tudas per buccellam Apoffo. minic.qua«

9.

nes foetus in humano corpore funt. ebrie-

latás [ublime depofuit: ex quo enim buccel[a , 4'^£-

tatis ? cur igitur Pincerna, & Pilftor ani-

fi

fpfit non jam Apoffolucepit effe, fed prodi.

mi tantüm recenfentur morbis laborare, &

tor. Momotdit gula primi parentiis pomum

K

-

Qi

non corporis ?

in Para;?ifq ei interdictum, ícd. morfus fuit,

Q

per

i

Ebrietas Verrgïgïnoxfa Charybdis fügïenda,ne virtusnaufragetut.363

h

per quem mors ingreffa eít humanum ge-

uando . fedebamwu /itperhollm' cArnIMILS,

mus, Gteadem gula, cui Adam indullit, in

Q voraciífimam craffioris plebis ingluviem ! £?2 1f

omnes milertas orbem totum ptracipirem

que ut pecora montium viretis , cacabis

incumbebat - carne . ebullientibus.

O fo»

egit, Fuit gula pyxis illa Pandore , € qua

innumcrorum (Íícelerum ,

tum morborum

dam voracitatem ! que ut. porci luto, fo-

.

portenta, fupplicia , fames, bella, peftes;

veisque coenofis, in cacabis volutabatur.

s

Calamitates,arumnz Omnmes proruperunt.

veré Hieronymus ait:. Cor babet in ventre

In Matzbg

"

* Moríus fuit, qui nos paradiio exclufit, &

gulofus ,' lafciuw . in libidine , cupidus ia

.án vallem ,detrufit. lachrymarum , in mare

lucro, avarus im auro.

Excors populus

&qué procellofum , ac amarum ejecit, ubi

tot prodigiorum, beneficiorimque Numi-

& luétantes venti, & zítuantesfluétus, &

nis oblitus retrofpexit. /Egyptum , neque

z

quoudiana audiuntur náufragia. — Eít gula

flagella caravit, nec vincula timuit , dume

. Vomica illa, in qua pravarum cupiditatum,

modo fuper ollas federet carnium , ac gulze

cdarümque cogitauonum purulentia ebul,

iadulgeret delicijs: & ut Hugo ait : DEO

Ia Clauff |

li? ex hoc esnim camino- foede ejectantur

ventri templum eidem erat coquina . altare

libidinis icintille : & quam meruit Adam

men[a: mintliri coqui: immolate pecudes,

ponam, eó quia gule indulferit , eandem

cotle carnesz fum éncenforum , nidor cu-

in orines diffudit polleros ; nimirum — luit

dine : fragrantsa tburis,odor ferculorum.

in authore polteritas, &

. Fattidivit popuius manna coelo dela-

IZ

quod unus dglira.

"vit, plectuntur finguli,

pfum, copítque eiurire carnes in ollis /E-

36.

Quis eat inficias, effe gulam vitiorum

gyptijs ebullientes, piíces, & ailia . Mem-

foccidiffimum fontem , exitij hominum ori-

phitica concupifcere : -neque absque fedi«

G. 37,

ginem, omnísque fupplicij initium: hinc

tione hac populus petijt efculenta ,' qui«

Ecclelialtcus monet: Noli avidus effe in om-

bus confueveratin /Egypto gulee, & ventri

yi epulatione , & ne effundas te [«per omnem

indalgere, Sed irritatus Deus . miniflerio

venti. vehementiüus flantis immeníam cotur«

£fcam non atcet nosà cibo, & potu, íed

ab immodico. utriusque. ufu , íeu potiüs

nicum copiam laté per caftra effudit , quae

abufu ,. eft enim cibus neceffarius , ut vires

volatu: defatigatz, viribus fracla , nullo

rcficiantur, natura langueícens initaure-

negotio converrebantur magis, quàm in cue

tur: eít potus neceflarius, ut fitis ardoe

mulum colligerentur, Nimirum é veítigio

ï

res extinguantur , cibi in ftomachuni deve-

gulam fecuta eft poeaa promerita; cüm enim

hantur; ied immodicus' vini hauitus , ac

ingluvies ifaginatur pennatà przdá ; mots

inordinatus ad fercula appetitus damnatur;

unà cum cibo deglutitur ; pluribus homi-

Lib,50, Mo- Ícité D. Gregorius ; Non cibus, fed apperius

num millibus per id, quo vitam gülofiüs

ä

ral,

dn vitio eil ,. unde 66 . lautiores csbos— fine

confervatam vellenté vita extürbatis: ubá.

- €ulpa plerumque . [umumus ,. & — abjeciiores

enim epulum quafierunt ,. ibi tumulum in«

pon fine reatu confcsentia. deguflamus. Plu-

venerunt, quem ne pofleri ignorarent ftudi&

Zes iunt, qui Éiau imitantes primatüs di-

facer hiftoricus epitaphium | hoc infcripit z

n gl

l) lj

. gnitacem lenticulá , -eu abjecto divendunt

Sepulcbra bec funt, concupifcentie: offa bic

€ibo , íeu divinam amittunt gratiam , non

jacent. eorum ,. qui. flare f[obri ne[cierunt,

L

fine reatu conicientiz ;

pultem ea. condis

Quiàm gravia infert gula hominibusdamna

[

tione jacobus Elau fratri conceffit ,- ut fibi

quàm prompteé juftas Dei excitat iras! quàm

efficaciter divina accer(it flagella ! adbuc care

prarogativam cederet natalem , & hic gu.

dae indulgens unà cum vili lenticuia decoxit

ues erant in deniibus eorum : & ecce Domie

Principatum familie ; digniratem | Sacer-

nus percuffit populum plagá magná nimis ?

V

dotij, opimiorem paterng hzreditaris

Quot ptopter crapulam | etiamnum faed

e

Nun, vy.-

.portionem , & quidquid bonorum cum fau-

pereunt. Suum fibi fepulchrum gula feme

Quàm

Íla patris precatione neclebatur.

perfuit; hinc minatur gulofis Corinthijs

noxia femper fuit hominibus gule indul-

Paulus z. ad.. Gorinth. 6.. Efca ventri , &

gentia! cüm & totum humanum , genus

venter efeis s

DEUS autem. & byac, &

pr&ceps in ruinam egerit, & totum virtu-

bas defiruet : namuttumque vertetur infor-

tum nitorem extinxerit , opusque Dei in

des, & Chryloftomus ait :

Veutrem acce- Homil.10,ag

homine deftruxerit, undefcribit Apoftolus

pifls ut mutriae , nonut diffeutas ? ut dlli do.. Fbilipp,

i ;44 Rom,Y4o

mineris , non ut Dominum babeasz ut.— zb

Noli propter efcam defiruere opia Dei , ubi

Augultinus fubdit $ Nom» propter porcum.»,

inferviat ad cateras partes alendas, non ut

L

féd. propter pomum mortem primus bomo in-

eu illi feruias, wt fimes trau[ilies, — Non tot

qexit z 6 Efau primatum [uum non pro«

malorum caufa efl mare fuos fuperave[Jum

pier gallinam ,. fed propter lenticulam per-

£erminos , quot. Uenter corpori , G anima

nosira.

[

( f?f"" h

didit,

yf i dn

Non vini, epulique abufus corpori tan-

39.

$7-

Tunc poft Gccum Erythrzi maris tran--

gint n

fitum in plures líraelis. populus feditiones

tüm elt noxius, .fed & animze exirialis,/eZie

nj

Exedi ',52', t

pervicax furrexit immemor beneficiorum;

populus, manducare , 68 bibere, &5 furrexes

quz munifica largitate à Deo — fuiceperat ,

runt dudere , nimirum hauítui vini pediffe.

.

cüm primüm ccpit gulz. deliciJs inhiare

9

qua ett voluptas, quia amica Veneri fempet,

A22

gulg

J Ferani d:dj&ä&'bla .?"W?JJI;

364

Diiïc:tatio .XVH.

fesguden AdIN- AUibuim i dielivn

£ula fuit, & ficut fine Cem;e., & Bacho

Venus friget, ita faturitas eam fovet; quia

ex diuturno otio manum capulo exafperarig

pf

«um corpus in refe&tionis déle&tatione re-

& membra voluptatibus affueta labores re-

».

folvitur, concupifcentia libidinis ejacula-

fpuere caftrorum,

&'Uqh

Hoc idem eti

4i»

tur fomenta: & qui ferculorum volupta-

am Chriftiane militise

tem coércere nefciunt, nonnifi luctuofum

pugiles fibi propofuerunt , & licét afperio«

43'

expe&tant exitium. — ezfdbuc efca erant $n

ris vitze inflituto ad pugnas contra. mundi

ere ipforum , & ira Dei afcendit fuper eos ;

voluptatesíe accinxerint, adhuc earumdem

£falu77. wndeS.Gregorius 1 $. moral. c.10. szajoris,

prafeníére fomenta ; talis fuit S. Hieronye

ait, iracundie cau[a eff , cüm & boc tribuitur,

mus, qui fummas virtutes;jut excoleret, in

quod mal? defideratur : quia & bocquoque.s

valtam feceffit folitudinem , & abdicatis à

obrinutt , quod .D£O molente | concupivit,

fe omnium voluptatum illecebris , gulae-

Dum decumani fpumant lebetes , immanes

que lenociniis folà frigidà fitis extinxit are

dores, jugique jejunio fpiritum enutrivit

.ebulliunt cacabi, ferculorum luxu gravatae

ingemifcunt meníz,

Dumgeneris omnis

vegetiorem,

Quamvis ab hominum fre«

hii

dàpibus gulz facrificatur, vitijs, & praefet-

quentiis fejun&lus , & Eremi folitarius in-

tin concupifcentie infervitur ; ubi enim

cola, adhuc fibi vifus eft illecebrarum, vi«

gula uiumphat, ibi univerfía vitia tripue

tiorümque diícrimina non declináfíe , aje»

diam. k

bat enim.

'O quoties in illa vaíta eremi

R

folitudine, qu& exufta folis ardoribus,her-

, g. VI.

ridum Monachis przbet habitaculum pus

tabam Romanis intereffe deliciis ! fedebam

d

Jnbiantes gula .delicis , witis

*

folus, quia amaritudine repletus eram.

Horrebant facco. membra deformia, &

promptias confociantur - quia. libido

Íqualida cutis fitum ZEthiopiez carnis .ob-

pafcitur conoivijs ,- incenduur vino,

& inflammatur ebrietate.

duxerat,

Quotidie lacrymz ,. quotidie

luctus, quotidie gemitus: . & fi quando

49 — Q Ervo domus fue regimen cóncrediderat

repugnantem fomnus imminens oppreffif-

— herus Evangelicus alió abiturus, ve-

fec , nuda humo vix harentia membra cól-

a, h.

i,

rüm abfente Domino fervss cepit cou-

lidebam. Ille igitur ego fcorpionum tan«

tüm focius , ac ferarum ; fzpe choris intee

férvos percutere , & ancillas , & comedere,

T NAUN

€5 bibere , &6 incbriari , (cd undénam tanta

reram puellarum.

Pallebant ora jejuniis ,

fiducia in abfentem Herum , cujus non ti-

& mens defideriis aítuabat.

In frigido

meretiram; G íavities in percuffos con-

corpore, & ante hominem fuum in carne

premortua fola libidinum incendia bullies

fervós, diverberatasancillas? quiaguleine

dulüt: cepit comedere, bibere, & inebriari,

bant.

Itaque omni humano auxilio deftie

án (evitiem (tatim, acreliqua ícelera erupit.

tutus ad JESU jacebam pedes, rigabamla.

Quamdiu Deus orbem condidit facultatem

crimis , crine tergebam , & rep*ugnantem*k

&omedendi non dedit :

ubi veró ad vefcen-

catnem hebdomadarum inediá fubjugabam,

dum poteftatem prabuità fuis ceflavit iple

Memini , me clamantem diém crebró jun-

operibus, quafiadcibi prafentiam, & po.

xiffe cum nocte;. nec priüs à pectoris cef-

tüs languefcat virtus ; ceffent bona opera&

faffe verberibus ,, quàm rediret domino ime

De VWrginst,

ad vitia via emolliatur; pulchré Cyrillus

perante tranquillitas, — Ita fcribit S.Hiero-

fe(r'var;ïn—

Alexandrinus : ANolite. conqueri de sufirmi-

nymus 4d Euftocbium.

zatibus carnié , tu das flimulos carni tue,tu

Quód fi tamrigidus eremi cultor,tam

4*

ip[am adver[ia [piritum tuum armas, & po-

emaciatus jejunijs ; uftus,aífatisque /Ethio-

£entem facis , cum eam carnibia [atias , &

pici folis urente zeftu ; ardente fiti exficca-

tus, cilicino facco horridus , cutis fquae

üb'xu&.

«d illecebras nutris : nimirumgula vitia nu-

[1773

trit, concupifcentiatn fovet ; quia pafcitur

lore deformis ; pane amaritudinis languie

libido conviviis, incenditur vino , inflam.

dus, imbre lacrymarum madidus , hic fo»

4j,

matur ebrietate; gule delicijs quidifluunt.

litudinis incola , tantam fuit.luctam paf-

vitijs promptiüs confociantur; profternen-

fus: quomodo lenocinantis concupifcens

dz, vel prorfus abigenda funt hz foeda vo-

ti , [carnisque tillecebras is erit. declina*

lebllö. t

luptates, quelicét unà cum vini hauftu

turus, qui comeffationibus, fympofiis; ac

"u num.lG.

fluant in ftomachum 3. tyrannidem tamen

ebrietatibus adjicit fementa; & eó va]idio-

exercent ,. faeviüntque in caput.,

Si quis

ra, quó vini lubricitate ad vitia omnia

Íciat, quàm fit ardua virtutis palaflra, ap-

viam emolliunt ? prefertim ad libidinum

Lil. v; $

prehendet nil molle, delicatum mihil ibi

foeditates, quia üt ait S.Ambrofius: Pa/ci«

admitti.

Terrenz qui funt militiz adíciti,

tur libida cenvivijs , mutritur delicijs , vina

parit,

Sicut

ut faciliüs ad vi&toriam inítruantur labori-

snceuditur , ebrietate flammatur,

Venus fua ab aquis fingitur natalia traxiffe;

bus priüs, fundendísque fudoribus , quam

fanguini effudendo affuefcunt ; fciunt, cot-

credasà vino impuras quas excitat flam-

mas

elicere : abundé vinum vitiorum

pus delicatá indutum tunicà onus non fu-

ftinere lorice ; caput fubtili opertum fc«

fomenta fuppeditat ; & id caufz cur Ece

clefias -

.. dR - uamui o - YEEE um . EMAh»- —^ SAL o

Ebrietàs vertiginofa chary bdis fupienda;ne virtüs naufragetür 36g

"

cleüanes animumà vino » c&terisque de* — ad omnia vitia*';x"'ölicï'tat. Hinc Chriftusin- .

licijsabducendum cenfuit, ut fapientiz fta-

terrogans infeffum à malo doemone , 4wod Matei Yi

Jicclef. , , dio vacate quispoffit. ^ Cogitavi in cordes

tibi eff nomen ? prompté interroganti facis-

uwo d.

wmeo abfirabere à vino carnem meam , ut 4« —— fecit cacodoemon, inquiens : Legto mibief

i

l

^

uimum meum transferrem ad [apientiam,

uomen ,quia multi fumus, — loc idem res-

43*

Non melatet , motis apud Perías fuiffe

ponderet interrogata ebrietas? mihi nomen

de rebus in republica maximi ponderis ia

eftLegio , quia innumeros mecum comiteg

convivijs inter pocula coníultáffe 5 veróm

traho , omnis vitiorüm exercitus me comie

non dandum ip(is culpzerat , cum íeveriffi-

tatur , Thihique patet , pediffeque me omnes.

mis legibus confueverint in ebrietatem ani-

turpitudines fequuntut.

Obtundebat. ca-

madvertere ; proinde (atis tunc cautum erat;

codoimon importuniffimis illecebris homi«

ne quis immodico maderet vino, &à ratione

nem quempiam aliàs ftudio addictam virtu-

exorbitaret.

Caxerum confilijs de rebus

tis, cui crebró fuggerere per frequentes a«

magni momenti capiendis ineptam effe te*

gitatz mentis cogitationes confueverat ; aut

.Iag!ffoþhkeg-

mulentiam prudenter apud Plutarchum edo-

vicini conjugem in tuos amores pertrahe ;

cuit Latychides ; interrogatus enim cur Spar-

aut ejus occide marirum; . velvino ad jücun«

tiata tam parcé vino utereptur , reípondiffe

dam ebrietatem te fubmerge : non enim à

fertur: se pronoba alij confultent , fed nos

me pacem impetrabis ullam , donec unum ex

pouiss pro aljs : ceufuit enim ineptam te-

tribus, ad quz daturoptio , elcgeris : diur

*

mulentiam confili

]

:

reluctatus reítitit perniciofis hisce fuggeftio«

dis,

$ dc, republica inltituen«

nibus ; tàndem in vota defleclens cacodce-

«t

Rempublicam , qui admini(trant, in-

monis vino maduit , cui dulcem usque ad

i

idonei funt negotijs vino dediti rité inititué-

ebrietatem foedé fuccubuit ; verüm quia una

dis; folet freto ventis plerumque concito

ebrietas reliqua folet flagitia accerfere , vi-

*

*

Respublica pariari

n non ineptus foret

cini etiam corrupit uxorem , & foeminze

nauclerus, qui vino crebriüs , quàm flu&ti-

etiam maritum fuftulit,

bus obrutus ,. fzviente in mare procella , ad

Sed horror aures pulfat , fimülque ani«

46«

navis clavum federet ?. appofité Clemens A-

mum à vini ab(lertec omni indulgentia , fi

qub. s. Pa.

lexandrinus vini temulentiam oceani furijs

recenfeam , quid Hippone obtigerit, cum

d

fimilem dixit ; corpus enim decumanis vini

D. Auguftinus illius ecclefiz infulas modé- $5555

— fluctibus obrutum. inílar mavis demerfz

raretur ; ad quod audiendum Hipponis po« frars i

imum fubit dedecoris: .nauclerus inbumani

; pulum in concionem acciri voluit, |Ait Au, 9Yée zi

iQ.

corporis navi mens eft quz fi turgido te-

guftinus, | Cyrillus czvis weffer filium babe.

£nulentize fluCtu circumagatur , tamdiu in

at , ut nofis , unicum ,quem perdità dlige-

cacis illis nubibus, ac foedis , fumidisque ha*

bat, G ddeó d vitijs minimócodrcebas. — Fge

litibus ex nacante falernis ftomacho , veluti

lius bac. Patris. indulgentia pejftmd ufia ,

&vaporario fur(um in caput exilientibuscz-

vüebat in omne genus fcelevum. — Tamnota

€utit, usüque clavi, feu rationis deftituta ,

vobhs vectto j fed non refert ,. vecentiffima

euróque urgente lenocinantis concupilcen-

Jf4Ua public narrare non erubefto ,"ut fit im

tiz in libidinum fcopulos facilé impingit ad

omuem Uitam , quodvos Avittgs y ac ebries

callitatis naufragium.

ldeo duo Eunuchi

tate. abflerreat.

llle ipfe Cyrilli filius bae

. Regis Pharaonis Pincerna , & Piítor Gezef,

ypja die de vino ebrius matrem gravidamnas

k gints d

.I"W?h

£, 40; dicuntur peccáffe , quia cum przfide-

quirer oppreffé , patrem occidit , smam fa«

rent convivijs,vitijs promptiüs indulsére ; à

vorum vitiare woluit , duas mortiferà ul«

h

libidine vix poterant abítinere, cum ferculo-

sueravit, Quot horrenda ícelera , quot nee

rum vacarent opulenticze

v

*

pafcitur. libido

fanda flagitia tina pettraxit ad fe ebrietas t

convivijs , incenditur vino , flammatur eb-

omnia vitia una excitat ebrietas , & pra-

ZYáb.t1,4o

p*eit.

rietate ,. ait D. Ambrofius.

fertim luxuriam, rixas , altercationes, diffie

Non fola virtus naufraga in vino perit,

dia, pugnas, cede:: & non Íolüm alijs ;

4j

Íed plerimqueipfavita. Simonemfratrem

fed & fibi indulgenti eff noxia : étenim vel

-

Jude Machabzi ad. convivium invitaverat

infuum authorer (zvire incepit , cüm pri-

Rex Ptolomzus ; fed ut cum vino faagui*

müm expreffum ex tacemis vinum haufit s

Macbab, €, nem funderet.

Cum inebriatus effet Simon,

primus , qui vineam plantavit , uvásque

16. nume16- E& fl ejus, furrexit Ptolomaus cum fwis , &

expreffit, vinimque elicuit, fuit No&, qui

fumpferunt avma , €8 intrauerunt in convi-

omnium prifnus coepit vinum bibere , cüm

vium, U occiderunt eum , &5 duos filios ejut,

antea uvz efui potiüs defervirent, quàm po-

Indulfit vino , fed in exficcatiscalicibus vita»

tui; G primus ornium vini recensexpreffi

lis hümor aruit ; merum'haufit, fed vitam

ATE E

illectus dulcedine in ebrietatem incidit , &

pæïlïfz

exhaufit , ut fcias vino infidias parari eequé

. pofttot centurias annorum ebrius ,' ac nu«

Tnenti, ac ventri, cum totus homo immo-

datus à fuomet filio itrifus eft,^ ^ Lothus

dico hauftu. fluctuans naufragetur ,. ac pe-

Deo. amicitià devinctus, à Sodoms ille-

teat, Menti infidiasapparat, quia vitiaac-

cebris invitus , ad geminum inceftum afy

cerfit , quae fovet ; libidinem accendit, quam.

ebrietate impulfus fuit; & quem non vice«

alit ; mentis czcitatem offundit , quam in-

runt voluptates Sodom:e , una profltravie

vchit 5 voluntatis lubricitatem inducit, quam.

temulentia , & vinum , «uju

s fluxibilitag

42j

Q,a

1

Differtatio XVII,

366

lubricam ad vitiaomniaviam emollit. Sam«

munis, ut quemab efcäs ; potxïquä ab(tinens

fon licét gloriofam. de victis , fugatísque

tem videris , innocentem animo probes.

Philifthzis victoriam detulerit , leonem fe-

Colleítis aliger Angelus parentibus Samfonis

rocientem dilaniaverit , ac fortitudine ca-

nuntiat futurum ipfis filium.

Ob fauftiffie

/

teris antecelleret hominibus ; vino vincitur,

mum Nunrium letiriá cumulati , gaudio

& mero madidus à Dalila hoftibus extra*

perfuli, cocleftem Nuntium, tefferam datu-

ditur , à quibus vincitur,

ri gratitudinis , ad prandium gratiose invi*

4'7e

gudic. Y2

Holophernes licét tertori effet Judeis,

tant.

Faciamus tibi badum de capreis , cui

metendísque palmis , ac in bello viétorijs

QV 1je

re[pondit Angelus : fi me cogis , mon come-

affueviffet , temulentus non victotiam tan-

dam , íed f1 Angelus perfonam juvenis ine

tüm , G exercitum , fed G caput fuum per-

duit, cur non comedit perinde , ac cres illi

didit , & tunc vitam extinxit , cüm vino

in. Abrahe domo ? Refpondet Abulenfis ;

indul(it,

af'lli/; . &f.

[obi filij, dum poculis, & con-

expendens praztactum textum, 4t£4 finon.s

viviJs vacant corruentis domüs fepeliuntut

omederet , cogno[ceretur effe Angelus. VO

ruinis.

Herodes , tunc cecutijt , damna-

luit itáque agnoíci, acut Angelus reputari,

IH

vit innocentem , cümvino madensjuffit ca-

A& nullo alio evidentiore íigno angelicam

put Joannis Baptiftee amputari,

Balthafar

potuit indolem exprimere, quàm per abfli«

altimus Babyloniorum Rex , dum conviva-

anentiam à fibi oblatis ferculis,

tur, meróque fe onerat , liberaliüsque vi-

Moribus igitur quotquot fludent Án-

49.

no indulget, manum videt mortis fenten-

eelicis , convivia fugiant , edacitatem ex-

|

Xiam ad parietem Ícribentem , G. proxima

horreant , vinumque faítidiant , tunc moe

mocle Regnum perdidit ,

vitam amifit.

res quis induit Angelicos, cüm abítinentig

. Quin purpuratus in evangelio heluo .quo.

amans, legesobfervat fobrietatis , abomni

tidianis faginatus epulis , quia immodico

cavet temulenta, qua vitium eft pree ca-

pluries maduit.vino ; arfit poítea fepultus

teris periculofiffimum , cüm huic uni vitio

apud inferos gehennalibus flampis, ubinee

proprium fitin pericolum certum , ac ine-

queaqua guttulafn à Lazaro impetrat, Ecce

luctabile eternz mortis conjicere: fiquidem

. «quot malorum eft foecunda mater 'ebrietas ,

inufureliquorum vitiorum, cüm mors ad.

$g. pl

&üm honeftamenta virtutum feedé deturpet,

lt Nmþo

eít, ingemifcimus , & de noxis dolemus ,

**

, vitia accerfat , libidinem accendat , & vitam

nósque poenitet patrati flagitij : fed homo

ipfam adimat ? quamvis mala alía aliquid

temulentus vino merfus , ebrietate obrutus,

femper adferant detrimenti , una ebrietas

nec posnitentiz eft capax , neque facramen-

omnia fecum damna pertrahit, ut fcité no*

tis recipiendis eftaptus ?. nihil doloris de pa*

ib ; d« tat Ambrofius, inquiens: Dzver/a fingulis

tratis concipit peccatis ; coelum non videt,

Jfaac dv a- peccatoribus mala eveniumt , temulentis

gima cap. 3. 0ninia.s,

:

Deum non recolit, fe ipfum non agnofcit ,

fed veluti brutum animal rationis expers ,

494

Id femper exploratum fuit , eum qui

ventri tantüm addiétus , menti nil adjicits

affuefcit Bacho favere , Venerem etiam fo-

quo refipifcat, G pluribus fit etiam corpo-

vere : vixque poffet receníeri unus in orbe ,

ris incommodis obnoxius : fiquidem ab una

qui temulentiz obnoxius feedis non fuerit

temulentia oriuntur gravedines capitis, di-

Jibidinibus temeratus : temulentia fiquidem,

ftillationes moleftz , apoplexiz lethales ,

h

& luxuria comites funt contubernales ,. fe

nervorum fiderationes , mentis , & oculo-

mnutuó fovent , pari incedunt paffu , ut vix

rum vertigines , frequentes lapfus , repenz

giffocientur. . Hinc Sapieris Proverb. cap.

tina vulnera, infirmitates preproperz, &

20.

Luxuriofa res vinum , 6 tumultuofa

tandem morsipía praematura : & cüm fui,

ebrietas : quicunque bís deleiatur , non.s

& mentis fit temulentus impos, neque ad

0

erit fapiens , multó minüscaftus; fiquidem

Deum fe convertit , nec ad coelum oculos

temulentus fimul , & caítus niger eít Cyg-

elevat , nec de noxis dolet, necveniam po-

nus, corvus candidus ; /Ethiops albus; nix

fcit, & perinde ac faxum omni deftitutum

nigra, mufca alba: hinc Apoflolus monens

fenfu , absque ullo rationis ufu deorfum ad

€2).5.215. Ephefiosait, — Nolsze inebriari vino , in quo

tartara delabitur : eít enim ebrietas letha-

esl luxuria, quia nimirum temulentia con*

lis noxa, qua: hominem morti condemnat ,

cupiícentiam excitat ; concupifcentia libie

tenebris infordefcit;ac aternis deftinat igni»

dinem movet; libido luxuriam accendit ;

bus torquendum..

& luxuriaflammas eructat , quibus virtutes

Vitiorum igitur perniciofiffimum eft

$o

omnes cinerefcunt : appofité Hieronymus

ebrietas , qua lumen extinguit rationis ,

dnenp, Y.ad ait ? Ubicunque faturitas , & ebrietas , ibi

ejis ufum adimit, & porcorum gregibus

Tit. && eMff. libido dominatur.

Nunguam ego ebrium.s

83.4d Ocea.

homines adjicit temulentiá obrutos , quos

wND,

putabocastum , qui etfivino confopitus dar-

omnium fceditate coinquinat vitiorum. Pu»

miyerit, tamen poitir| peccare per vinum s.

deat hominem immodico madere vino , ac

Venter »ero efiuaus defpumat in libidinem.

temulentià mergi, cüm & numero excluda.

Dicat quique , quod volet , ego loquor con-

!

datur hominum , & brutisadícifícatur, Imà

feientiam meam s. fcio mibi abflinentiam ,

funt etiam. ebrij ezteris ludibrio homini,

& nocuiffe intermiffam , & profuiffe repetia

bus , G praíertim Turcis , quorum unus

gt ,Solg. fobrietas à vitijs adeó eít im«

Baílacum temulentiam Chriftianorum Con-

iïa.n- i

ä

^

Y : A ia sl

d

-

Ebrietas *ifei*tigïnofa chatybdïs fugïenää ,nevirtus naufrageu.367

— flantinepoli ludibrio , ac rifui vellet exhi-

cymba ebrietate,veluti ingentibus flu&ibus ,

bere , quem propterea à potu vini abfter-

1

undisque decumanis demergitur , ac in proe

reret,germanos quosdam , quos captivose

fundum rapitur , ut pulchre innuit S. Pete serp 47; de

- bello Hungarico lecum dixerat , ita ad fui

rus Chryfologus , qui intemperata dammat ejejuzio, d

" a

Sulktani confpectum introduxit vino madi-

convivia , & pericula ob oculos exhibet eb- -eleemof.

| dos , GL ebrietate merfos , ut publicé per

rietatis inquiens ; Srewr zerr nubes caligant

die 1

plateas in omnium oculis cachinnis, ac lu.

W.Is,

celum , ficob[curant animas intemperatas

, dibrijs fpumantia vitra manibus geftarent ,

convivia: ficut veutorum turbines elementa

greísüque perinde flu&uarent in urbe illa ,

confundune $ fic fercula cangefla ffomacbuns

acnavis in mari fzviente procella,

Pudeat

«onturbant : ut navem fiuffus, fic ebrietag :

Chriftianos immodico indulgere vino, cüm

curpus demergit ? quis intemulentia fcylg«

LTA

- & ipfis Turcis fint temulenti ludibrio : de:

um non paveícat naufragium 2. Quis in eb»

finant mutuis propinationibus àd fpumantes

rietate charybdis non timeat voraginem ?

vino calices exiccandos fe provocare.

cüm plures viaum , quàm mare abíorbeatz

?1*

Sunt , qui non in nomine tantüm homi-

mero mens , perinde ac navis procellis exe

num bibunt, verüm & quod mireris , etiam

pofita, feedé flu&tuat; rationis ufus abfora

Angelorum, ac Sanctorum, quafi numerus

betut, membra ipfa cotporisita fuis defti«

üinterris hominum non illis fufficiat ad paria

tuürtur viribus , ut propria nequeant fuar

4

haurienda pocula , càm é coelo ipfos etiam

obire munera , fufsque fungi officijs.. Quod

Sanclos accerfitos velint , quorum numero

etiam adfignificat S. Chryloftomus bomslia

plures poffint calices exficcare, ac indulgen-

qiod nemo leditur nifi à fe ipfo , ubiait z

tiüs bibere: idque etiam transacto jam con-

Naufragi) ejusdem flutiibus obruta. anima.s.

vivio , abfolutojam prandio, & ut hac ra-

necatmr y ubi ueque oculms , neque dingua ,

tione fe magis per accerfitos ccelites acuant

neque pes proprijs defervit offejs , fedomnia

ad bibendum , & palliato Religionis nomi-

membra corpora viui vinculis jacent. vintla

ne ebrietati litent.

Daipnat infanum hunc

gravms , quám catenis , cüm exortain ma»

Serg, 532, T'Orem , D. Auguítinus inquieus : JJu4

re procella dmni ex parte mavis fluctibus

&e i CmP.

quale efl , quod jam transatlo convrvio, ex-

quatitur decumanis , imminens fubit difcri-

pleta [iti . eim amplius bibere non poffint ,

men , naufragio fit obnoxia; przfertim fi

nec debeant ,. tunc quafi novelli , quafi &5

Nauclerus non clavo affideat ,'fed fomno.

qui ip[a bora fupervenerint , diver[is nomi-

lopitus jaceat : idquecüm noviffent Apofto-

sibus incipiunt bibere , mon folim virorum

li , Chrittum dormientem foliciti excitá«

Pominum . fed ettam Angelorum ,. & veli-

runt ne navicula, quz fluctibus operiebatur,

quorum antiquorum Santierums ignorantes,

naüfraga periret. — Domrine falva nos , P. .

uüd nullus tam gravem injuriam Santii

rimus, imminet naufragium , cüm mens Mattb, 8

"dngelis , vel f[antiu bominibus agnefestur ir-

ebrietatis foedis-obruta evaporationibus ,

rovare , quam lii qui in sllorum nominitus

perinde tluétuat , ac navis undis quaffata pro-

bibendo per ebrsetatem fuas animas proban-

cellofis, quiatunc fenfus omnes veluti Nau-

iur occidere.

^

tz fomno fopiti dormiunt : & ratio veluti

$2«

Sed immodico qui mero , hoc mo-

fupremus Nauclerus non ampliis clavo affi-

*

do madent , & «calorem fentiunt epoti

det proprio deftituta ufu

.

An non timen-

viui , & flammas excitatee concupifcentiz ;

dum tunc eft imminens naufrapium , ubi

fiquidem ebrietatem effe matrem luxuriz

fine regimine , absque clavo , incertis iti«

indicavit Apoftolus fcribens ad Romanos.

neribus , ventis impellentibus agitur na-

€&ap. Y3:

.Non in comeffationibus , &5 ebrietaribus ,

vis?

Y

mon in cubilibus , & impudicitijs : quàm

Quot vini hauüui'ändulgentas Jonam

$4

pulcher, quàm reclus eft ordo , quem fer-

referunt , quia ut ille in tempeflate profundé

vat Apoítolus ; neque myíterio eft vacuum,

indormivit , ita ifti in hisce ebrietatis flucti-

fi poft recenfitam ebrietatem , impudicitize

bus alto fopiti fomno jacent , acftertunt , ut

meminerit ? quia ex illa impudicitia na.

fzpius exitium priüsexperiantur, quàm im«

.

Ícitur; eft hzctemulentiae pediffequa ; eb.

minens timerent Jnaufragium

P

temulentiá

rietas fi przcefferit , loxuriantis concupi-

enim fübvertuntur fenfus, evertitur ratio ,

.. fcentiz expectetur libido , quia ut fcité

& fubmergitur caftiras naufragium in pocu-

Primafius expendens textum Apoftoli; Se.

lis exficcatis paffa.

Hinc non abs re prifci

quitur ebrietatem impudicitia » quia ebrie.

f0

in Gracia homines laxiores quosdam fcy*

z2 materia eft libidiaum.

Scio Poeíin Ve«

phos Thetides vocárunt fampta. nomencla-

nereme mari ortam finxifle,

Satiüs tamen

tíone à Thetide, feu mare, tefle Athenxo,

dixiffet,é vino natam: veriüsenim orta meri,

appofité fiquidem Graci illilaxiora hgc pos

non orta mari Venus dicitut,

cula pleno [pumantia mero mate dixerunt s

Cavendum eít ab immodico hocce vini

$3

quia plura in ijsdem , & quidem noxiora

hauftu, in quo latet

Venus affueta flucti.

naufragia,quàm in maricontingere affolent ?

bus, naufragiísque inducendis ; fiquidem

mare quitrajicit, flu&tuat cum undis, qua-

non tam periculose fluctibus;actata navis un-

titur aquarum vorticibus, & ventorum im,

disabforbetur, velillifafcopulo extremum

ulfu plerumque in fcopulos illifus flu&ibus

fubit naufragium 5 quàm corporis no&ri

abforbetur ; íed qui laxiora hzc liberiüs

aurit

368

Diffenato XVIL

hautit pocola vinó fpumantia; procellam in

adhzret Chryfippus aptid Stobeum ferm, 18

[e excitat ; nubeshalituum furfum congerit

ubi definit ebrietatem parvam efle infaniam.e

incapite, ubi folem; Íeu mentem obnubi»

nimirum fi duntaxat tempus ípectemus s

quod eítbreve; non itafi damna ; quz invés

Jant , diem , feu ufum rationis adimunt; flu-

&us excitant; &infurgente ; fimülque ur-

hit: hinc nón parvam dixeris infaniam effa

temulentiam , fed maximam ,cum exiguo

ente excitatz concupifcentia. vento fordé

tempore tot ma]a parturiat , tot damna in«

caítitas mergitur nauftaga.

ferat,

. "Caterum tunc immodico madidus

)

vino infanire incipit , cum mente fluctuat ,

5. Vïï*

quódfi plerumque urgente procellà , qui

navi vehunturimminens declinaturi naufra»

ASobriet as fteco *ueffigio fluxa mari-

gium , mercesetiam pretiofiores orojiciunt,

vi finds itinera tuto 1rajicit scum teneu-

Ut onera allevent , mortémquefugiant, la

idem fe difcrimen fponté injicit. , idémque

lentia naufragijs etiam terra anbarens o6-

giet.

Fugienda efl ebrietas ?. fons

fobit voluntarium periculum , qui vino fube

ditur: virtutum pretiofiffimas merces in

il , àquo vitiayomnia veluts

putidiffmi vivuli (ca«

-3mare &terni amaroris cogit temulentia projie

turinnt,

cere , caítitatem naufragam finerc , tempee

rantiam , & Íobrietatem fluctibus obrui

] Cim»üs,populum Ifraeliticum mare Ery-

'ebrietatis, prudentiam vino meríam perires

$h

| treum ficco trajeciffe veítigio , quia

ficutenim urgente maris procellà mercium

N

nimirum jejunio munitus etat , ac fob.

fit jafturá 5 ita fluctnante temulentiz temea

tietate fultus ; necpoterant vereri naufrae

peftate fluétibus obrbuntur. honeftamenta

gium ,. qui vino. flu&uare non didicerant ;

virtutum, perit modeftia » corruit pudor,

mergitur prudentia, obruitur flu&tibus man«

fed qui naufragium non timuerunt in ma-

risfundo fobrij: naufragio interraobruun-

fuetüdo , & reliquz virtutes imum Íubeunt

turtemulenti , cum primàm fluctibus cce-

iniquitatis 5 quia faviens ebrietatis tempe»

perunt ebrietatis abforberi , "ut notat S,

flas pretrofas virtntum merces ex anim navà

Chryfoftomushomil, 2.3.ad popul. Antioch,

ad fe trahit , ac perdit,

e

Sed parum effet;hanc mercium i

n marey

;4

inquiens : Novi quomodo populus tllius tem

goris » qui cumjejunio mare 1ransgreffus eft,

projicere pretiofiffimam fupelle&tilem, nifi

mors ipfa etiam ipfum abiorberet temulen-

dimil. .

ebrietate percu[Jus , per continentem terram

zaufragium fecit,

O quot homines dietim

tum, — Quód fi immodico madidum vino

obruit fluétuans hocce ebrietatis mare! quot

mortuo pariaveris animato , neque latum

temtlentiz fluctibus periclitantes à portu

unguem à vero abfcedes, D. Chryfoftomus

aberrant falutis , & in fcopulos illifi vitio-

fiquidem ad populumAntioch,loquens de te«

rum xternum fubeunt naufragium ! quia gu-

mulento , quem nititur ab ebrietate avocares

bernator , feu rmens humana fupereminentis

ait. Quid ebrietate miferabilius ? mortuus ef

ebrieratis flu&tu circumagitur , & in mari

animattus ebrius , & homil, 1o. in Genel;

veríans caligat , & ob exortze procella ag

vocat ebrium Vivum cadaver , cui adhafit

glomeratas nubes, offufas tenebras, à portu

S. Auguflinus, afflerens, nil aliud effe eb»

vVeritatis aberrat , ac in faxa mari latentia

rietatem , quàm vivi hominis fepulturam?

irruens vino madidus íe ipfum impactum

hoc enim fcediffimo fepnlchro nobilior ho*

erdit in concupifcentiae Jenocinia, — Quot

minis pars conditur, dum ebrietate obruis

in calicibus pleno fpumantibus vino latent

tur; fepelitur hicratio, G tumulatur homo;,

cum temulentiá mergitur.

Fuerunt ; qui

fyrtes , & fcopuli, quibus mens temulenti

illiditor , & rationis navis quatitur , elidi-

ventti , & ebrietati lfamulantes infipienter

:

tur , & feedum patitur naufragium ?. etenim

effutire aufi funtapud lfaiam, — Comedamus, Cat«tz,

rationem fluélibus temulentig mergi ad-

& bibamus , crasentmmoriemur, Sedquid

Oa

fitta;, Ó

ftruit S. Joannes Chryfoftomus ; qui appo-

in craftinum mortem protrahunt , cum fe

Blomil. 10,

Gt& Hominem navi fluctibus quaífatz de.

mortuos faterentur , cum hacdicerent ? non

Wtlyy,

n Gtnef,

l

cumanis equiparat, inquiens: ficut navis

enim longiüs ab iftis mors vifa eft difltare ,

s"m.zd. 1

exbauriri nes

quàm proxima ebrietas;proinde eorum infas

|

que aquis ita. impletur y. ut

1

queat , flatim fubmergitur : ita & bomo ,

niam , mentísque allucinationem perftrin:

Homil. ia & :

quando erapula ,. & ebrietati fé ipfum expoe

gens $. Chryíoftomus ait : Ebrietatis funt

.€

pift, 4

nit , in praceps vadit , & rationem fuam.s

bec verba , deliciarum libidinofa intempe-

Colof.

fsbmergit,

gacet quafi vruum cadaver ad

rantia ,comedamus , & bibamus , cvas enim

i

moriemurz non er45 , [ed quando bec dici-

mala quidem operandg [ape potens , d bo-

. num nibil. Chryfoftomonon diffentit Au-

tis, jam effis mortui ?. hinc D, Bafilius bo«

smiliade ebrietate , & luxurianon aliud ad-

SCWD; 400

thor ille apud Antonium in Meliffa , ubi o*

ä

ftendens, rationem flu&tibus mergi temulen*

ftruit ebrieratem effe, quàm brevis tempoa

[

tie , definit ebrietatem effe rectz rationis

ris mortem inquiens: Eórietas eff rationig

alienationem , delitium , & fecundüm ani

pernicies , roboris corruptio ,. feneius igae

:

mam (anitatis perditionem , ut proinde in«

matura » brevis temporis mors : & aquipa.

(

fanie titulo non abs re infigniatur cuietiam

rat ebrios idolis gentium ,. oculos quidem -

l

À.

L

, £brieta$vertïgïndfaïcharybdis .fugïendä,nävïrtus haufragefuf.xög

habentibus, fed vifu deftitutis ; 'aürespom-x

ait: Ebrietas qua[Hinferni puteus , quoscum,

dentibus ; fed quz minimé audirent ; quia

que fu[ceperit , mifi digna fubuenertit poni*

temulenti ob nimium , quo madent ; vi«

tentia , & emendatio fuerit fubfecuta , ita

num ,licét & oculos aperiant , & aures ha-

fortiter fibi vendicat , ut eosdem illos de in»

beant , idolis tamen gentium affociantur ,

ferni tenebrofo puteo ad cbaritaris vel

cum oculos habentes non videant ; & auri-

fobrietartis lucem. vedwe. fine paruentia non

bus in(ttucti non audiant,

$

permittat.

Vz illis temulentis , 'fuper

$7.

.. Quéd fi temulentiam monflrum dixe-

quos clauferit puteus ifte os fuum? five ate

fis mortuum fimul , & animatum, non ap-

geuteus fuetit, fve vitreus: hic puteus declie

tiüs alteri equiparaveris, quàm lernzz hy-

nandus eft omni nifu , hanc inferni foveam

dre , de qua fabulantur Poéte , qued uno.

;expavefcamus , ne baratrum fubeamus ge«

-

amputato capite, plura renaícerentur , quod

,rhehqæ.

in parcemiam abjit ; quá utitur Plutarchus

N

à

imio mero ; qui corpus irrigát, vile

g?æ

in comment, de fortuna Alexand, ubitait :

fit Sathanz mancipium , cum non multum

Hydram fecans. femper aliquibus óellis ve-

'ebrietas ab inferno deemonum .fpecu abeffe

pullulantem.

Loquitur enim :de Alexan-

«eníeatur, imo fit ebritas ipfadoemon ; qui

dro , qui uno confecto bello initium alteri

blandétorquet , fuaviter vulnerat , utenim

dabat; eísétque propterea finis unius exor-

ait S. Petrus Chryfologus y e fídeli difpen-

75?'?7)1. an :

dium alterius. fubfequentis , videretürque

fatore,

Ebrietas eft demon blandus , ve«

propterea bellum à bello nafci , & ipfe A*

nenum dalce , vabies voluntaria. .Si dixe»

lexander przlia ipfa ferere, cum fanguinem

ris , effe corporis vires deperditas , per cibi ,

in initis, cerraminibus effunderet.

iNon

& potüs ingeítionem án ftomachum refici«

diffimile monítrum cenfeasebrietatem : hy-

'endas ,ac in(taurandas,propterea effe alimen-

dram refert ,. quia à temulentia tot oriun.

ta neceffarió luppeditanda , 'ut fingule in

tur capita , quot vitia , & ficut in fabulofo

in humano corpore facultates vegete fua

illo monítro fe&io unius capitis germen efat

valeant munia obire,

Id ultró concetferim,

alterius; ita unà ebrietate vix concoctà alia

nec diffiteor infitam nobis corporis charita«

oritur , quia ebriofus fine temulentria: vix

tem : verüm fateor etiam latere hic anguem

arbitratur poífe vivere ; ut una propterea

inhetba , & (ub]larva charitatis fallaciam

aliam vocet , sitque extinctio unius ,. ac-

f

latere , imó & hoítem, qui in ipfo chari«

cenfio alterius , ^ ut pulchré S. Chryfoíto.

tatis exceffu nos jugulat , hinc Seneca mo-

fet,

Epijl. T4s

diomil;;. mus bomil. $7. ad populum Autioch. oblet-

Sic gerere nos debemus , ut n0n tan-

vavit, inquiens : frcut n fcylla fabulis de-

quam propter corpusvivamus , fed tanquans

cantata, & bydra itidem ,. &6 im ebrietates

vivere non po[fmmus fime corpore. — Varijs eft

zulta pofjumus capita reperiri.

lmo :*ot

hii f

hominis vita diferiminibas obnoxia , curis

repullulant ex una ebrietace vitiorum capita,

implicatur:, laboribus frangitur ,^ morbis

. ut hisce fecandis , nec Herculis fortitudinem

corrumpitur , neceffitatibus adargetur , fa»

, parem dixeris , fiquidem ab hac unaebrie

me, & [(ti aduritur ; tenemur hisce natue

[4

i

tatis hydrajhinc emergit fornicatio petulans,

ra fubvenire indigentijs

$

fed cauté curan,

illinc ira cecutiens , mox mollities turpis;

dumelít, ne vitium fubrepat neceffitatis fu«

nunc amor nefarius ,. diffidium periculo-

co larvatum ; quiaut pifcis hamo , itaho«

" fum , cedes cruenta , & alia hisce affinia

mo Ízpe capitur defiderio indigenti corpo-

vitia ,omnia mala capita ultimum illatura

ri fubveniendi: & ij pedicas promptiüstat«

.exitium , nifi fobrietatis igne exficcentur ,

tarei aucupis incurrunt , quibus eff corpus

ut penitüs arefcant ; alioquin fe prodit eb.

charius , eíque magisadblandiuntur : fiqui«

rietas rifu indecoro ;,' & omnia perturbat

dem cupedijs illeti exhibitas (ibi faciliüs

*

'voce horrenda , irá przcipiti , libidine ef-

deglutiunt efcas , ^ pereüntque incauti

L

freenatá, ce(lto , & furoré , ut loquitur S,

h

Ordi * de eb.

Bafilius,

Íunt enim qui adeó folicité curam corporis

yietat, (

Oh quot horrenda , ac timenda

agunt , ut recte rationis non femel ftatutam

exiliunt ex hac temulentize hydra mon(tro-

tranfilientes metam , ad extremuüm deflectane

ing(uv-

fa capita! eft enim ebrietas. ut ait S. Det-

*

e

vitiorum : & pefinde ac miles fi longiüs À

rus Chry(ologus de fidele Difpenfatore

caftris abícedat , non femel hoftium fit pre-

Cedá mater , parens linium , furoris gem'-

da; itaquotquot plus zequo corporis indul-

trix , petulantie Magifira, banc qui babet,

gent commodis , dumà fobrietatis difcedunt

gl

;

fe uon babet $ banc qui tenet ,. bomo non.s

caftris, non femel manus incurrunt tartarei

€ff.

oftis, qui circuit quzrens , quem devoret ?

COMI

TL

Quód fi hydra lernza fertur 'in palude

declinanda funt hzc corporis commoda;quae

flagnante ftabulata , temulentia etiam puteo

nobis funt incommodo :perea fiquidem, qui-

ad gternum immergitur fupplicium, | Re«

bus noftris fatagimus indigentijs confulere ,

fert Athengus /ió. 0. Moris apud prifcos

negotium adverfarij etiam prater opinio-

fuiffe , ut pocnla laxiora. putei dicerentur

nem agimus , ac difcrimina, nobis ad(cifci«

argentei , putárim quia in ijsdem mero fpu*

Imnus,

mantibus ebrietas haurirerur ; (íedtu hanc,

Idque fortáffis caufe

) cür Deus prg-

90;

fi puteum dixeris gehennalem D. Auguítino

ceperit militie Prafe&to Gedeoni rmiliteg

fuffragaberis , qui. fermone 231. de tempere

Íeligere ,

eósque ad fluvij aquas experiri ,

ea

Verani de Aj?äi&m Jom. Ii,

Aa.a.

370

— Difemado XVIL —

ea ob(efvatïone; ut qui flexis poplitibus fe

quà virtutum nitot müncitur ; & earum

quodammodo adhauriendas aquas effunde.

vigor deflorefcit,

Ferunt Remoram digie

rent , militari honore manumitterentur pri»

talem pifciculum mavem plenis velis , ven-

vati, & qui fluentes aquas linguá lambe-

torimque pulfu a&tam,zquoris fluctus tra ji-

judic.cap.z, tent militize adfcifcerentur facramento, Fuit

cientem fiflere veluti immobileta ,

ü ei-

sgumerus eorums, qui manu 4d of projiciente

dem adhzrefcat :: fed veriüs id dixerim de

lambueruut aquas trecenti viri 5 omnis au.

indulgentia , quà quis proprijs inhiat com-

£em reliqua multitudo flexo poplite biberat.

modis'; eft enim Remora , que remora-

€$ ait Domiuus ad Gedeon ?. n trecentis vi

tur greffum ad virtutis affecutionem , qua-

vi4 , Qui lambuerunt aquas , liberabo vos ,

tenus jucundo fafcino properantem illigat ,

Omnis

Etiam Zata licét fe-

& tradam in manu tua Madiam.

ne ulterius pergat.

ftinaret per pia opera ad virtutis exercitia,

autem reliqua multitudo revertatur. in lo-

eum fuum,

Sed cum hic, vel alter bibendi

retardatur,. de. coccino fplendeícente , &

z

5)-

de obíletrice acclamante,

Illo veró retra-

modus param videatur ad militumi dele«

Genef. 3.

£tum conducere , querunt Interpretes, cut

beute manum egreffia eff & alter : nimitum

DDeus eos tantàm trecentos felegerit , qui

qui fine coccino , ftatim prodjit 5 qui vetó

ornatus coccino lentiüs exivit.

Etiam fi-

fluvium lambtterunt ; an non profundum

videtur myfterium latere hocce in modo bi-

renule cantüs lenocinio aures demulcent ,

Quef, , bendi? arbitratur Theodoretus eos , qui

mentibüsque navigationem — faílidientibus

in judic,

manu cava aquam libárunt , ut ignavos , vel

funt folatio ; fed itineris curfum impedi-

- fuz utilitati non ftuduiffe, & obid in co-

unt, fi Nauta finant ijsdem fe demulceri ;

leftis auxilij commendationem fuiffe adle-

Sirenas m miracu"

pulchré Caffiodorus,

2. "JAr iOf*

Gos ; & quidem in ijs curandis , qu& ad

lum cantáffe curiofa prodit antiquitas ,. &

49

commoda ípectant corporis, non femel lau-

quamvis uavigantes flucius abduceret , car-

dàbilior eft ignavia , quàm diligentia, Cum

6afa ventus inflaret , — eligebant. [uaviter:

lures ait Theodoretus , celerirer. fe de-

decepti Jcopulos incurrere , ne tantam pa-

Adblane

snittentes gent flexo biberentj. erecenti weró

terentur. dultedtnem preterire.

per ignaviam boc nom agentes, mans aquam

dientis cantüs naute- remorabantur illicijs ,

ori admoverunt ', bos folos ,. tt sgnavos ,

tametfi fecundis adurgerentur Favonijs.

Ithacus tamen cateris fagacior aures indu-

€ focordes juffit in. bofles irruere ; nimi-

rum focordes in procurandis corporis com-

Ítriá obfepuit ,' ut ad portum appelleret :

modis ad explendam (itim cunctabundos fe-

noverat fiquidem fibi adverfari ,' cantás il-

legit , ut armacaperent , G in hoftes ad vi*

licio perlectati ; & ad portum folicitato

Delicata fercula virtu-

Éétoriam irruerent,

Hi námque quantó

cur(u enitebatur,

tes non innutriunt, fed viribus deftituunt 5

ignaviores ad corporis promovenda com-

moda , tantó aptiores ad pralia ineundain-

& cultus corporis dolus efteaílitatis , fraus

venti fuére, & idebpra cateris militiz ad-

pudicitiz , & vitiorum omnium proxeneta.

LUE .

fciti facramento: fecus qui pleniori hauftui

Invinoautem, quo fibi indulgens immodi-

indolgentes fe profuderunt in flavium at«

cé madet , mergitur pudicitia ; && naufraga

mis tra&ctandis deprehenduntur minüs ido-

perit caftitas , hinc Archidamus referente

P s

nei.

Vifi funt trecenti illi ad. militiam fe«

Plutarcho.

Pollicenti fuave vinum ; 49e

lo Ajaphtig:.

je&i genua non flexiffe; fed carptim dun-

inquit ? figuidem &5 exbaurietur largins ,

taxat niliaci canis inftar aquas manibus at*

& auimos firenuos labefatiabit 2 corpus,

tigifíe , quibus exficcata làbra reficerent ;

blandimentis delinitum , dulcique madidum

vino infoleícit, & delicijs difflu

fiimque parüm extinguerent , ut erectis

v

ens f)bbw-;

cetvicibus animi proderent (irmitatem , &

teícit.

ad pugnam fe expeditiores exhiberent. De

Scimus Lycurgum aurum à Republica

€2,

extermináfle , quo injuftitiam depelleret;, &

JEgyptiacis canibus id notatu dignum pro«.

ditum eft , quód aquas Nili ebibentes,

ad (tudia vittutum impelleret: quafiaurum

crocodilos flu&ibus latitantes vereantur ,

innato fuo pondere ,curfum retineret ad vira

ideóque nonnifi carptim ,. ac celeriter lati.

tutisexercitium,pedésque retardaret ad jafti-

ces illos fluentes lambere , ut perfunctorio

tize admini(trationem, . Auro qui exundant;

illo bitendi modo , & latens declinent pe-

divitijsqui affluunt tardiores ceteris depree

riculum , & propriz fiti neceffarium ad«

hendaüntur ad exercitiavirtutum, ac czteris

ferant folatium ,. fatiüs exiftimantes fuíti-

»orofiores in via eternz ífalutis,quia terre»

nete pauló diutiüs urentis fitis ardorem ,

nis detinentur voluptatibus. Jofué probo

bj

quàm ob fluxam voluptatem pradam fieri

intlammatus zelo aliquas Tribus gravi objurs

lacentis crocodili,

gatione redarguit : eóquia neque in itinere

ér

Proprij corporis , quï fludet commo-

greffum folicitarent , neque contra hoftes

dis , fibi ipfi eft noxius, quia dum dcli-

ad pugnas in(truerentur Jofu£&. . Usqueque

ciarum , «commoditatümque illicijs cor-

marcetit ignauia yf$ non intratis ad poffrden-

L

pori eblanditur

?

fe ipfum lenociniorum

dum terram , quam Dominus Deus Patrum

Quéd ft virtu-

veflrorum dedit vobs

L

.

Íed. queenam fuit

vinculis irretitum detinet.

tis [plendentes non penitus delet characte-

hujus caufa ignavie ?. f1i populnsex JEgy-

res. ; quandam [altem invehit ignaviam ;

ptiaco famulitio libertate donatus , delicijs

ins

Ebrietas vertiginofa Charybdisfugienda;ne virtus naufragetur 371

defettur ad Yentorium Z252»i natione Cí«

inhiavit terrz fibi promifle; cur non pedes

otiüs foliciravit, quoicitiüs illac perveni-

-"44i , cujus uxor Jabe! ; cámque ejus mas»

ret , ubi felicitas telluris , coelique cle-

ritus cum fervis abeflet , Sifara eó lubentius

mentia eum illexerat? Remora hujus itine-

Tentorinm ingreditur , quà ob itineris de»

ris indolgentia fuit , quà commodis coepee

fatigationem , conceptiimque calorem fiti

ratcorporis Vacare : cum enim abarmis tta-

adurgeretur ardentiflima , ad.quam fedan-

dam popofcit à foemina pauxillum dun-

&andis jamjam diu abftinuiflet populus, de-

licijscceperat ftudiofiüs inhiare , & commo-

taxat aqua,

Da mibio

b

bfecro paullnium.s '3;,3;,. c),

dis eblandiri corpori : hac igitur corporis

4qu& , quia fitio alde.

Sed fi fitis zefta 4 , 13,

commoda vincula fuerunt , quibus veluti

ingenti torquetur , cur pauxillum tantüm

compediti líraélitz retardabantur, ne ulte-

pedit aque? fi ardentiflima fiti exzeftuabat,

«ur modicum tantüm frigidz popofcit ? quid

riüs progrederentur.

63.

Noxiz femper fueruntvirtuti corporis

id aliud fuiffet , quàm grandi incendio parum

Wif st

deliciae , quze infzva quoque ingenia tyrane

injicere aquz ad flammarum potiüs incre-

nidem exercent.; neque Annibalis inconcuf-

mentum , quàm incendij decrementum ?2

fam fortitndinem , qu3 indomitas nivibus

paucz, que flammis injiciuntur guttz fri«

gide, ignem nonextinguunt , fed augentz

alpesfüperavit, quidaliud enervavit, quàm

fomenta Campaniz: ftetit victor armis,fed

aquz exigebat Sifara uberiorem copiam ad

cecidit viétus delicijs : mollem otio manum

fitim extinguendam ardentiorem ?. pauxil-

lum, quod petjit frigidz , fitim potuit ir-

durusexafperatcapulus, & pectus affuetum

ferculorum delicijs, vinique illici dulcedine ;

ritare, non extínguere, Sed cum fatagerét

Sifara , quó periculum declinaret , prudenter

0770

loricae onus non fuftinet : otio emarcuerat

(

fe continuit, neplené fausfacereríiti ,ngque

populus , delicijs ftudiosé inhiaverat, ideo

non mirut , fi ignavia iterretardavit "& feg*

corpori;licét ex itinere defatigato , G ex con-

cepto calore fiti exeeftuantisideo noluit blan-

gities compedes injecit , quibus detinere-

gurinitinere, — Hacfuitfocordiz caufaplu*

dimerito copiofiorishauftás indnigere : quia

nil faluti magis noxium , quàm totam corpo

sibus diffluere delicijs , exundare commodis,

frui voluptatibus ; tametfi populus terra fibi

tis explere exigentiam, ejüsque ftudere come

romiffz inhiatet; progrediendi tamen ftu-

modis, " Idque cum fortaffis Jahelem haud

dium inter delicias elanguit:: & otio mollio.

Jateret , ut pleno hauftu Sifara fiti , quà exz-

3:&520.—«

res cum fierentpedes; laboribus itineris fu-

ftuabat, fatisfaceret, — Aperuit utrem lactu ,

€56 dedit ei bibere , G operuit illumz íedper-

beundis minüs apti fuerunt.

Voluptatibus

fÍractus, delicijs emoilitus , adeó elanguit po-

inde fuit uberiores hauftüs cupedias ei exhi»

pulus,ut gradum promovere non ampliüs va-

buiffe , ac in(idias bibenti paráffe lethales :

luerit , nec voluerit delicijsirretitus , acvo-

.càm ladi os aperit deglutiendo, oculos clau-

luptatibus compeditus , palchré Seneca.

dit, & mortemaccerfit: cumenim fitimla-

Wyif. s.

xioribus extingueret la&tis lautitijs, cum dul«

Ouemadmodum aliqua veftia [apienti, ac pro-

60 vvire magis convenit , quäm Alia , nec ul.

cedine hau(tás faucibus eblandiretur , & cor-

dum colorem ille odit; fed aliquem putat parvum

poris aeceffitati absque moderamine infervi»

ret , fomnum accivit, S& perforantem tem»

aptum efe [rugalitatem profefJo i fic regio

quoque eff , quam [aptens vir , aut Ad fapsen.

pora clavum tulit, partim enim lactis fuavi-

Mþoþäng:

tate demulfus, & Jahelis invitatu illectus ple«

tiam tendens declinet , tanquam alienam bo.

sua omoribus.

Poftea fubdic : - Videre ebrios

no lactis hauftu ftomachum implevit. Sed

er littora erranies , & comefJatsones navi-

inde fopore altiffimo captus, ut lateret tutiüs -

in abftrufiore tabernaculi loco operitur ftra-

gantium , & [ymphoniarum cantibus per fire«

entes lacus 65 alia ,qua velut [oluta legibus

gulo; & interimJahel fumptis animis ultura

communem Hebrzz gentis holtem clavum

duxuria , non tantüm peccat s. fed publicat ,

£

ferreum prxlongum , quó Tentorij funes

quid nece[fe efk ? Id agere debemw , ut irrvi-

tamenta vitiorum quàm longi[fimà profugia-

foló depanguntur, tollithumo : & altera ma-

nuarrepto fabrili malleo , fufpensóque mol-

mia z indurandus efl animus , €& a blandi-

asentís voluptatum procul. abffrabendws ,

liter inceffu , per füummum tum oris, tum pe-

dum filentium acceffit ad confopitum Sifarze

una Annibalem Hyberna folverunt , & in-

domitum illum nivibus , atque Alpibus virum

caput,vülneríque defignans locum clavo.per

enervaverunt fomenta Campania.

tempora validiffimo mallei i&tu clavum per-

cutit,& caput dormientis Sifarz terra affipit:

é de

Immodico qui hauftui inhiant, & de-

liciis , corporísque (tudent biandimentis ;

& qui armatam hebraoum militiam fuge.

Sifara cum fru-

fibi interitum apparant.

rat , quihoftium manus evaferat, illigatur de-

licijs,perit lactis illecebris: petjerat ipfe paul-

ftrain pugna turbatam aciem reftituere co-

natus eíffet , expertüsque propterea fuiffet

]ulum duntaxat aquz , fed Jahel.aquam pe«

tenti lac dedit , indulgentior enim foemina,

furdas etiam in bello aures pavori ineffe , fue

g confilium etiam ipfe ccepit , & ne hoftis

quàm petitum fuerat , ex utre coriaceo lac re»

centér expreffum in ampliori. exhibet phia-

D

bus innotefceret , aureo defilijt curru, ab-

la. 44quam petenti lac dedit , &5 in phia- 3udic. s.

je&ísque infignibus fupremi militize Prafe-

2je

&i pedeítrem , & incomitatam arripuit fu-

la "Principum . obtulit butyrum s. lactis nie

am.

mirum florem, & puinguedinem propinavit,

Verüm in hac fugiendi feftinatione

Aaà 2

Verqni de Affelibus Tom. H,

| Quàm

372

Diffettano XVIL

i

Quam:mprudenter Edunt homines i impro-

mus. Vinum lyeum dici non foïum » QUA. 235, , tabs h Q

bis mulieribus!. fecuriüs Sifaram morti tra-

1$4, le&

membra folvat , fed ulterit;s , quiaex intem

didetunt ]ahehs blandimenta ; quàm irruen-

peranti potu coorirur fapé diícordia, fol« 7-

*

: tis hoftis furor,& eladius: manu lac, & moi:

vitürque hominum unanimitas

.

fecus vie

litiem butyri porrexit Jahel ,fedarma conte-

.num eucharifticum amicitiz promovendz ,

Xit ; quibuslactis dulcedine lethale vülnus in«

unitati fovendz , charitati (tabiiendz ap-

fligeret: hinc de procace muliere ait David

tiffimum eft : hmc in amoris can*ico invi,

Eul tbi

Pþl $45

- -Molliti funt fermones ejus ficut 0leum, & ipfi

tantur amici adhau(tam hujus vini usque ad

ebrietatem « &ibite amici , & zncbriaming

(&, U'

f'nt jacula s,

65$.

Si pauxillum tantüm haufifïetfrmdæ,

Chariffmi.

Vinum lyxum lumen extin,

ficat petjerat , fitim placáflet , & acerbam

guit racionis ,. modeltiam folvit , pruden-

-mortem devitáfset: fed dum pleno hau(tu la-

tiam delet, ca(*c:zaxemobrmt concupifcen

. &is dulcedinem avidiüs haufit , dulce mortis

tiam.excitat , libidiaes fovet , vm)s favet,

venenüm laclea latvatum dulcedme deglu.

flagitia. promovet ; diffidia, & rixas fpargit,

tivit: fibiobfunt,qui commodis prodeflecor.

& . praefertim foediffimas.accendit libidines ,

pori ftudent.

Neque Tartareus hofítis tru-

quapropter ait .Apoftolus,

Noltte ineb -

add Eþäæfy,

culentiàs in Jobifamiliam (zvijt,quàm cum

Yiari vino , in quo ef] quurz.z,

Sed lyet

ub

ejus filij convivio ; vintque hauftu izti corpo-

vini fi damnat ebrietatem ; euchariftici po»

cellena

ri indulgerefategerunt: [zvjit furens doerno-

culi exaggeratiüs commendat

nis tyrannis,elementa commovit , Sabzos ia*

tiam.

Abílinentes nos vult tanto

EY

àlyzo

vitavitad rapinam , ingreges ardentes flam-

vino, in quo ftabulatur luxuria ; "latent

mas adduxit; ulcerofis plagis ejus corpusat-

diffidia ; . & reliqua vitia , permdc , acin

trivit: non tamen in ejus familiam adhucfu-

putida palude ferpentes, notriuntur ; eit

rore fuerat debaccharus ; fed tunc tantàüm

enim vinum hoc luxuriofum, venenum ra«

fuit ex omni párte ventorum flatibus impe.

tionis , pe[hs pudicitiz , caftitatis nau-

titus Jobus cum ejus fïh; fe epulis , & vino

fragium ," & mors cujusvis virtutis: at de-

lautiori ingurgitantes inconvivio., largiori

fecatiffimum Euchariftie vinnm, | ejíisque

vini hauttu ceeperunt madere ; tunc vento-

panis eletos roborat , pud:citiam firmat ,

rum impetu everfi zedificij fepeliuntur tuinis,

caftitatem ftabilit , & reliquas promovet

géb.Y,

Ecce alius intravit , 65 dixit filijs tuis , & fi»

virtutes : Zacharize 9.

Juzd pulcbrum ejus

liabus vefcentibus , && bibentibus vinum i.5

vifi frumeatum eletiorum , & vinum germi.

domo fratris fui. primogeniti repentà uentus

nans girgines « ?

|

vebemens irruit 4 regione deferti , & cencufft

In alijs mundi convivijs , ubi tumulz

7.

tuantium- fercuiorum vanitas copia fu*ïer-

quatuor angulos domus , qua corruens oppref.

Quamd:u

fluitatem oftendit , & numeros extendit ene-

ff liberos tuos , €8 mortus (unt..

filijJob non maduerum in convivijs meto,

Clarum ferarum , fobrietas exulat ,. moe«

$9.

nullis fuit eorum domus labefa&tata rumis,

deftia folvitur , pudicitia corrumpnrur ; J18.

creta produntur, & dum annofi ardore vini

nec 1pfi repenting , ac premarurze morti ob-

noxij: przlia venrorum coércpit domus,cum

vifcera incalefcunt ferventiüs ; 3 robur Virtue

du

fobrietate fulciretur; fedubi filij lautá fru-

tis langvet infeliciüs.

Exficcantur calices,

untur meníá , incipiunt tunc imminere rui-

ut flos areícat caílitatis 1 vigent ibi perfzpe

nz ; & quos tartareus hoflisinvenerat fercu-

ad pravas cupiditates fenfus , ut liberaliori

lorum lautitijs addictos, delicijs deditos, ru-

irrigati potu, vitia inde fuccrefcant . &

entis domüsfepelivit ruinis: & licét filij Job

Íceleta germinent innutrita: armatur enim

metas in convivio illo non excederent fobrie-

ebrietas velutiMegzraex Erebo emería dup-

tatis , legésque fraternze charitatis repetito

lici face , libidinis , & furoris, ut ardentius

firmarent COHVEV!O adhuc tamen excidium

contra boanos mores debac.chetur : 1d pro-

non evasére ; »;ut mde con;xcxamu quam pro-

prium eít ebrietatis non folàm flammas ac-

xime fint interitui obnoxu , qui ftudiofiüs

cendere luxuriantis concupi(centiz , fed e.

tiam flammas excitare furoris, ac irze, ut fcité

E Wa RE . AK —." Q u E VX

, €ommoda curant corporis ; & conviviorum

funt delicijs dediti , ac liberaliori viniindul-

notat Seneca, inquiens: um 1ncendst j zmw,

De srz i P

gent hauítui : ibi enim incurrerunt excidium,

quia calorem AMget pro cujusque natura: hia

19e

ubi ad faporata currerunt fercula ; hucaccer.

immodico vini hauftu ferventiüs furit infa-

fitur Origenesapud Gioffam , ubiait ? SezcH

nia, truculentiüs infolefcit fzevitia , quia

memores, quód meridiano tempore bora pran.

. ut notat Plutarchus libro de Iide : 7r74-

E

€

dy ruina occupatt ]unt fl Job,oraverunt Do-

lentia dementes , & em[anos effecit , qui pri-

uam

minum, conferwarz á demonio in tenebris am-

mogenitorum [anguinem ingurgitent ,

Óulante, àruina ,€ À demonio meridiano ,

morum , ac virtutum non impedit F;one(ta-

b

Ó

ubi Lyra ad rem noítram fubdit : Pefcentá-

tem temulentia ? cum audaciara foveat,

fi

£us , bibentibus vinum , id efl occuparis im

rixas moveat, dxfïïdla pro;óoveat , linguam

potationibus . & inaptis lattitijs meridianus

folvat, luxuriam irritet . fumremaccendat,

«

damon infidiatur,

Íavitiem obarmet ? quin imó Inmen quafi

"

66.

ui fapiunc , non vinum fitxuntLyæ«

extinguit ration"s , vt mentis oculos hone-

um

fed euchatifticum ,- quo fana mente

le

flas effvglat )« fenius ad omma exacuat

-

cupiunt inebriari ; cenfet Coelius Rhodigi-

Ícelera.

li

l

Manna

L

Ebrietas vertiginof. aC.här);bdis fugïenda,ne virtusnaufragetur. 373

:

äx?is f,ï

68.

f le&Q

Mianna cüm plueret é füummo coclo eà

termïnam viftutem, difpellunt pucior.em,&

eidem avidiüs lfraelite inhiàrunt, quó im-

beftiarum inílar fenfibus duntaxat vigent ,

tiin,

penfiüs gule indulgerent, mentem hebe-

quibüs ventri indulgeant , fuisque inferviant

tavit, fenfiisque ad cupiditatem exacuit :

concupifcentijs. Euchariftico qui funt vino

momen enim ipfum edentium prodit infi-

ebrij, à fenfibus quodammodo alienantut,

tiam, quam vocabuli dubietas procudit :

propriis deflituuntur. cupiditatibus, zítus

Cüm Manna guítarent, inqutebant, 4447 £sf

extinguunt concupifcentiz , & íolüm ra«

Exod, 16;

Loc? nimirum ignorabant, quidnam effer,

tioni vivunt, cujus duntaxatlegibus infere

-

N EA

quod tam exquiíité pallato faperet, guiee fa-

viunt : Ghic eft fecundus calix poculo op-

titfaceret appetitui , & ftomacho explendo

pofitus Babylonicz mulieris , & de quo ait

.tam bene, (e accommodaret : verüm non

Regius P(altes P/al.22, Impinguásti in oleo

fuit Manna &coclo delapíum, .quod mentem

caput »aeum , & calix metk ineörian!æguäm

líraelitarum hebetaret, fed depravati appe-

preclarus eii,^— Nimitum Euchari(licus ca-

lix praeclaré inebriat , dum fopitis fenfibus,

titus cupiditas, quà /Egyptijs inhiabant car-

Tibu;; allia, c&pas cucumeres & pepones

pravísque extintis concupifcentijs ; prue

! Eþï):/f 5

ambiebant,

Imó Manna defecit, ut agnus

dentiz, ac ceterarum virtutum faces accere

Je[ut cap.5, immolatus Ifraelitas pafceret: Fecergnt pba-

dit, & ad ccleítia. contemplanda mentis

fa. defecitque Mauna., íedimmolatus agnus

eXacuit perípicaciam,

Hoc calice, qui in-

infitiz abegit caligines , mentem priítino

ebriatur, non vilefcit defpe&tus, fed honos

fuo reftituitlumini, G excitatas cupiditares

ratur ad regiam promotus dignitatem ; 'in»

ad /Egyptias carnes co&rcuit, quia panis Eu-

ungitur enim - inflar Regum oleo ; impim.

- chariíticus virtutibus innutriendis peraptus

guafli in oleo captit meum.

Quàm difpares

, vitia non patitur, nec prava defideria, imó

calices ! babylonico fiquidem potu, qui ma-

etiam à morte comedentes. liberat, dicente

dent, in bruta fcedà metamorphofi transmue

Chriíto: Nonficut manducaverunt. Patres

tantur, ufu deftituuntur rauonis, prudene

veflri Manna . & mortui funt s qui manda-

tie privantur dictaminibus, virtutum fpoe

cat bunc panem vivet. in eternum : nimi-

liantur honeftamentis , quiapravis ;infervie

rum Manna in deferto contagium prava cu-

entes concupifcentijs, vitiis affociantur, quo«

piditatis corrigere. non valuit , cümadhuc

rum fceditate detutpati coelo funt exofi, &

| Áfraelicz /Egyptijs inhiarent carnibus, ideo-

terrz derifui : at Enchariflico hauftu qui in«

que neque necis difpulic füpplicium : fecus

ebriantut, faceÍplendent diviniamcris, vir,

agnus Eucharifticus , vinümque divinitate

tutibus ornantur, lilio florent caflitatiss

t

.attemperatum mentisacuit aciem ,. divinia-

rofis olent charitatis ,. vigent tationé , ac

moris accendit flammam; carnis**app'etitum,

prudentiá , & divina mentis acie myfíteria

vel penitus extinguit, vel efficaciter (opit.

penetrant; quia utÍcité Incognitus expen

$9.

Duos facer textus nobis exhibet calices

dens pracitatüm textüm:? &órietas corporali £falmm. v

hominibus propinatos; unum, quem vidit

obfcurat intelletium , ebrietas autem . gratie

Joannes in manu Babylonice mulieris: 7Z

magis illuminat: quam praclarusefl calix? id

?þacal. D.

mulierem fedentem f[uper besiiam coccineam,

efi multum clarus:/ quia nimirum divinos

& mulier erat circumdata. purpura babens

perfundens intus radios intellectum clarifi-

oculum aureum 1n manu fua.

Qu veró

cat, mentem acuit , & fenfus corporis ob-

o n RR

-« fuerit hzc beftia, qua infidens mulier cali-

tundit. 'Chriítus igitur in ara fuum propi-

cem imbriantem ,. hominibus propinaret ,

nat fidelibus vinum , t fuo calice porati

declaravit Angelusinquiens : Keges feptem

honeíté inebrientur, feuextra feníus adti

loli vivant rationi, floreant virtutibus. Ad

funt : nimirum Reges, G potentes in terris

B.bylonico calice ebrij ita ab hominum na-

hunc propinati vini hauftum allufit Salo.

tura de(civerunt, ut foeda fcelerum meta:

mon, cüm dixit ?. Re/zuquite infautiam , &5 Proverb g,

?

*

morphofi fuerint in beftias transmutati

bibite , & ambulate per vias. frudentie, uon

quia a&ti extra rationem , corruptis fuis fa.

enim invitat 5apiensad bauftum Babylonici

mulabantur cupiditatibus , fenfibus infer-

calicis : vinum enim , quod hec mulier pro-

t n Cl!l

viebant, quibus etiam abutentes omnem rà«

pinat, mentis nón acuit ingenium, fed ejus

.tionis ufum abegerunt: & iftos non . alios

obtundit aciem; Sapiendiam nonnutrit, fed

lh

dixeris, nifi quos vinum obruit, Gebrie-

minuit; vias prudentiz non edocet , fed lu-

tas opprimit: Angelus enim beítias vocat

bricas iniquitatis apetit : hoc qui vino mae

ebrios temeto Babylonico: & quidemapte,

dent, ijsdem nutant pedes , titubar Jingua,

quia ficnt belluz ratione carent , & fenfi-

vertigine circümagitur caput: cum igitur

bus vigent, ita Babylonico vino, feu ter-

hauftum nobis vini fuadeat, utambulemus

renis voluptatibus ingurgitati , vigent fen-

per vias prudentie, de vino loquitur Eu«

fibus, quibus parati femper funt ad vitia ac-

chariftico , quod dum largiüs, frequentiüse

cerfenda; fed ufu deftiruuntur prudentia,

que nobis propinatur , mens defoecatior fe

& ratienis, ac hone(tamento virtutum,

Zo

renatur, Sapientiam docet, prudentiam ace

Verüm fi hoc Babylonico vino temu-

ceríir. Eucharifticum námque vinum fola

lenti uíu deftituuntur rationis, eodem men-

duntaxat vini accidentia , quibus eblandia,

tis obtundunt aciem , 6x'tinguqnt; lumen;ex,

tur, retinet 5 lucem enim divinitatis , quá

Aaa j

mentis

374

Díffertatio XVIIL.

mentis n,ubile; dif&utft, abfcendit: humanum

n0, non lubricas percurrunt vias. iniqnita*

vinum venena fapore illinit, ut rationis vi-

tum , neque ad precipitium proclivia obam-

res validiüs enervet; unde fcité Salomon;

bulant vitiorum itinera ; fed per firmas in-

ne à vijs deflectamus prudentiz, ne ab exer-

cedunt prudentiz vias exercitijs occupati vit«

citijs exorbitemus virtutum , vini Euchari-

tutpm.

Propinat Chriítus nobis fuum fane

ftici hauftum, in quofonslatetlucis, nobis

guinem, quo inebriemur, fimülque divi-

fuadet: 4mbulate per vias prudentia : Ni-

nis erudiamur: hzc enim fola ebrietas falue

berrima nobis eft,

mirum per femitas mandatorum Dei,ac con.

filiorum: Euchariftico enim qui madent vi-

ob do db d o t od d CO CDOD ID E CO OCO COA

.

TM m EH g, n AE BIN R EL RU E D OE QTE ECC RE M

(2)

;

ääïääï*äïïääääïmmæææäæææïäææïäïïoæä:ïä

h

DISSERTATIO XVIII.

Ambitio, quó altiüs evehitur , có proxi-

ä

L

mior cft ruinz ; ejus tumor honorum fugàá

/.cludcndus.

$. L

JSuos Affetius Ahbz'tz'am': pfcit , eo. dirids torquet , quà tumirlz'z):.

spr

inflat ; ventum Jdisdem exhiber, quo dum in [ublime feruntur , noxiora fe-

£nm pracipitia 4rabunt.

."M

Uàm lubricus eft incon-

3.

V.

h-0

o

m N(CM

talium flexo non coleretur genu, eum non

N

fulta ambitionis affe-

fuum tantüm, fed Regis etiam, & centum

(

Gus! in fuüblime niti-

N

'f.v

vigind feptem Provinciarum Perficee ditio«-

s

PL

m-— r

tür, & in imum deji-

nis hoftem credi vellet, ac perduellem; &

f^

N

m

w

N1

us

4

At

es s

3

citur ; quia dum altiora

proptetea diris fupplicis omnibus perfe.

Rs

dignitatum faítigia an-

quendum: cumque Mardocheus genu non

NT

Z

Ü

äd(

PT TRU RRE dnallul - r a

w a M IN

/,;ï'z:;?l/»fr

I

helo jugiter. defiderio

fleéteret religionis, & patriz tuendae causás

attingere , aC captare

eó quia cenferet, cultum illum latriz effe,foa

affe&at,þingloriä caligat ; & ibi przceps ruit,

líque Numini debitum ; hanc. piam Mar«

ubi celfiora tenere arbitrabatut : graves e-

dochei inurbanitatem ulcifci cupit ,. dirá &€

nim hiatus patitur levis hujus affectus cre-

ipfius fuz gentiscruenta clade ; molitur a«

dulitas; precipitia fecum dum in füblime

nimo ferro Mardocheum tollere cum | uni«

nititur, & ad majora fe evehit, fecum tra»

verfa ftirpe Judaica per omnes Perfici juris

hit: qui enim cacam neíciunt ambitionis

terras; imó & confenfu Regio impiam exee

coércere audaciam ; experientià edoceftur,

cuturus fententiam, innocentum fudiffet fams

.

plena przcipitijs effe dignitatum faftigia

L

guinem, nifi mulieris unius feu Eftheris Re*

dum enim ambitio in confummationem cone

ginz lachrymze interceffiffent ; decretum ab

Ed n . r- ^ RU - aE s s o^ T

cupitz dignitatis per mille irrepit indignitas

Amano extortum deleviffent; his enim e«

tes, diu laboráfle, ut lapfu rueretgraviore,

mollitus Artaxerxes crudele , ac cruentum

pernofcit; quia perfzpe fibi nocitura expe-

Amani edictum abolevit.

Cüim enim Rex

tit ambitio, quz plerumque experitur, diu

noclem cctli permiffu duxiffet infomnem, &

fudáffe, ut laboribus diuturnis, quos fubi-

priorum temporum conícriptos annales fibi

vit, merum enancifceretur fepulchri titu-

afferti legendosjuffiffet , ad eum devenit lo.

lum,

cum, ubi fancta Mardochei fides,infidas Eu-

.

Quot gloriz fplen&orem quaerentes,

nucorum infidias contra Regem prodidiffe

non ejus fcintillas inveniunt , fed ignominiz

narrabatur, & quidem immunerato fervitio:

fuliginem enancifcuntur ? Teftis ftatim ac*

vix candores fuosé contermino emispherio

cerfitur Àman in aula Regis Affueri honoris,

ceeperat aurora propagare, fimuülque no«

& opum cenfu inclytus , : regiz familiarita.

éturnas fugare caligines, excutere umbras,

tisgratiá in(ignitus.

Hic apud. Affuerum

cum Rex excubantes famulos interrogavit,

cüm omnia poffet, vecorsambitionis libido

quisnam effet inatrio ; & cüm audiviflet ad-

adeó hominem copit, ut àquocunque mor-

e(fe diluculó, ac folito maturiüs Amanum;

fiqui-

375

Ambitionis tumor honorum fugà eludendüs, :

fiquidem pervigil femper ambitio eft, ex-

vellet honorare: nimirum fuo non Caz.feta;n-

fomnis, fedula, nec ignavé ftertit, nec ofci,

bitio fumo, quó quia feede caligat, no.n pu-

tanter in plumeo lecto pandiculatur ; ficut

gnantia tantüm affectat, fed deterioren;ac

Regem curz excitaverant hominis fibi fidi

probrofiorem fibi conditionem expofcit,

$«

congruis cumulandi beneficijs ita Amanum

Ecce inflituitur invidioía pompa; fui'tx;x

odia noa fiverant quiefcere defiderio ca.

que Amanus à pedibus Mardocheo , quem

pium Judzi fibi invifi & medio (ubmovendi:

jam cüm tota hebraica fua gente laqueo fu«

Ífpenfum, & pede protritum arbitrabatur,

cogitaverat Rex de Mardocheo ad honores

promovendo; laboraverat Amanus de eo

Quot oculi per fora,plateásque fpectantium,

totidem fuére Amano ludibria, totidem telag

proríus deprimendo, quamvis eventu mie

miümà cogitatis abludente. Vocavit Affue-

quibus faftus confixus detumeíceret, & am-

rus ad fe Amanum, quem interrogavit ma-.

bitio depreffa humi reperet , quz nonnifi

fuper celfiora dignitatum faítigia affueverat

jora faftigio humano [perantem; quo do-

nandus effec honoris genere, quem Rex per-

przeminere; uterque fora, & plateas circu-

cuperet infigniter condecoratum,

mit, neuter propfiam capiens fortunam,

! Cümque hanc rogationem minimé du-

Mardocheus adblandientem , Amanus fibi

3.

bitaret Aman ad fuz incrementa. dignitatis

novercantem ; ille equo infidens Regio re«

pertinere. ( fiquidem ea eft ambitionis indo-

gali rubebat purpurá; «erubefcebat ifte pro-

les, ut femper ad fublimiora pitatur,G qui,

prio pudore.

Quantum fortunz priftinze

dem inflar fumi, tamdiu cupit afcendere,do.

decreverit magnitudo fingulos recenfuit ad

paffus , froenos equi manu tenens adhuc froe-

nec prorífus evanefcat ) confilium fuggetit,

quod fuum proderet dedecus, & Mardochei

nare proprium tumorem non didicerat; nec

ferocientis animi coércere impetus ; nimi-

gloriam promoveret , refpondítque Regi :

Si vis ó Rexhominem przclaré de te, tuó-

rum imbecillior erat (tomachus , quàm ut

que Regno opuimé meritum honore,tuóque

concoquere poffet propriam ad tam abjectum

favore pra czteris infignitum ; impera, ut

minillerium depreffionem.

Ultionis mox

Regio veítitus ornatu vehatur equo, qui te

defiderio inflammatus , fimülque odio con-

tabefcens, velut canis in jactum lapidem ,

1

iniefíorem deceat, pérque urbem circumdu-

carur tenente froenos fatraparum | Principe,

non in manum jacientis fzviens, proripit il»

inllárque Praconis preclamante : fic bono

licó fe domum, operto capite, demiffis ocu-

lis, frontéque exafperata , erubefcens non

rabiur, quemcunque voluerit Rex bonorare

Eith. 6 Vs 90

tantum obvios quosque, ied & folem ipfum,.

Arrifit Affuero Amani confilium;jufíit.

2

quem quovis voluiffet tunc fplendore defti-

que ftatim Mardocheum in morem Regis in«

tutum : cámque ab amicis exquirerer , qu&

dutum, diademate, aureóque torque fulgen-

meliori fpongià tanti nota dedecoris abftergz

poffet ; dum con(ilia ineuntur 3 en fores do

gentem equo infidere generofiffimo ; Ama-

no, quo nemo inter Proceres potentior erat,

míüs pulfant Eunuchi regij celeri paffu fu-

pervenientes, qui Amanum ad epulas ab

pr&eunte, acpraconem agente, per fingula

nrbis ampliffimz fora , omnésque plateas

Efthere Regina apparatas evocant, imó GC

circumvehi.

Hafit hifce auditis faxum in-

compellunt cunétantem , urgéntque deterio«

ter & cultrum , ut. paroemialiter. dicitur,

ra praefagientem : fed vel invitus compae

Amaniambitio ; cujus faftus detumuit, hinc

ruit Aman: fub finem autem convivij cünt

ass

Rex pauló liberalíüs calicibus exficcandis in-

excludente renitentem . tergiverfationem

mandaro Regio; inde ambientem animum,

dulfiffetmeróque propterea adletitiam citra

tumidósque fpiritus [zviüstorquente fervili

tamen ebrietatem incaluiffet, E(ther Regina

ob(íequio, & quidem conferendo in hoftem

compofita ad omnem rmiodeftiam, ac ioli-

capitalem, inimicum invifum, — Quim fibi.

citudinem oratione efficaciter inftitit, & pro

met malé ambitio coheret? Amanus tut-

capite tam füo ,. quàmgentis fuz univeríae

;

gido ambitu arroganter inflatus. arbitraba-

fu(is madida lachrymis deprecata eít.

tut fe primatum tenere, inter Perfici Regni

Quid ni? inexpectata fupplicatio prece,

ï;

Principes proceres, putans, quód nullum

& lachrymis mixta miros in Regis animo

alium Rex, nifi fe vellet tali afficere honore,

potis fuit motusexcitare; fiquidem Regium

cor intimiüs tangebat Reginz fibi leéctiffi-

ideóque id Regi dedit con(ilij, ut primus &

Regis Principibus eum deduceret ,. quem

ma, fimülque dilectiffime , & innocentis

Àn non

gloriofiüs vellet Rex honorate.

commiferatio, populique judaici per omnes

amenseítamans honoris, voluit Aman fic

Regni Provincias longe latéque diffufi crue

ponorari, & (imulpetijt, ut ipfemet, qui

enta clades: corpit itaque non ampliüs vino

incalefcere , fed irà excandefcere in tantze

rimus in Principibus érat, ejus teneret e-

uum : an nonfibipugnantia ambivit, nam

crudelitatis molitionem ; voluitque ejus au«

g'rumque ex altero validé redargui poteft;

thorem fibi innotefcere : cümque intelle«

xiffet concepti facinoris atrocitatem ab uno

nimnirüm aut. nolle fe fic honorari, tametfi

»a3lam ejusmodi enixim videretur honorem

adinventam Amano; fürrexit Rex indigna,

bundus de convivio, &in hortum tricliaio

exoptare: vel fi id revéraexoptavit, nonfe

um pqte-

proximum conceífit, vel ut furoris eeftum

ipium reputare é Principibus prim

affis ut

ràt, cum alium prioremexpeteret, quem Rex

l;bc;iori temperaret autà j ve] fort

Ípáa

376

Difïervts/ttïd XVIIl,

ho

patium qizreret de modo fupplicij flatu-

Ixfze Majeftatis Reus proditut, & qui ttu-

£0

cibus oculis lethales minas in omnes vibra-

endi, cámque jamimminentia fata Amanum

bo

remerent unicüm id cogitavit afylum fu-

bat, irati Regis vultum non fuftinet ; qui

fib

pereffe, Eftheris clementiam: cui prpptc-

purpurá rubere confueverat , pudore didi-

[ti:

rea ut erat f

uper le&ctum tricliniarem recli-

cit erubefcere; qui ferrum in. jugulum to«

at

mata, féque fupplex adílernit , enixímque

"

tius Hebrzz gentis fuse, latéque per fingue

ej

las Perficee ditionis Provincias propagata

rogat, utgratiam vitz velit fibià Rege in-

qm

tercedere : ecce quomodo detumet . ambi.

molitus fuerat , adigitur ipfe jugulum la

om

tionis faftus, qui tot Hebrzearum millibus

queo dare, &ludibrium ventorum pendere

bit

| paraverat internecionem , fupplex & humi-

án patibulo.

'AÀn non folli (imilem ambitionem di-

na

lis unam. Hebrzarum feeminarum geme-

2«

ts

bundus rogat pro vita obtinenda.

xerim? ventum attrahit;ut reddat; inflatur;

de

7«

: ]nterea cum furoris zflus, ireque ve-

ut detumeícat ; aurá paícitur, ut citius eva-

hü

neícat. Imó parem lampadi fecerim, quae

hementia nullo Regem pateretur loco qui-

r

eícere , revertitur hic minarum , cadiüm.

tuncextinguitur, cüm exuberantiam olei

!

Imó bulla eft ambitio,

que fpirans in ccenaculum ; ubi Amanum

felicitas affundit.

ii

reperit, Regina Eftheris affufum lectulo,

quz citó inflatur, ut citiüs difrümpatur,

Bl 7n

D

& meditati flagitij fufpicione correptus, ju-

Fax eft ad modicum fplendens, qux cum pe-

' bet ftatim crudelem fceleris artificem in

rit, fatet: imó ignis eftfatuus per a&ra cira

fm

ftl

éandem , quam Mardocheo crucem erexe-

cumactus przlucet in avia, micat in tenebriss

Íed vix fplendens extinguitur , & quos de-

i

zat, fuccidaneam agi victimam, Regis juf.

(j

fui ftatim Perfarum more executio reípon-

legat nitores ftatim abícondit.

Satiüs ta»

ii

. dit ; quin & decem Amani filijtrifte [pcéta-

men ambitionem pariaverim fumo, qui quà

le

culum ! in érucibus pependéte, bonis omni-

I altiüs afcendit, eó citiüs abiumitur, & e»

vaneícit.

i

bus, fortunísque damnatorum fiíco addi-

Timeant quotquot- arridentis

[//

.Adeo ftedé czcutit ambitio,

fortunz fecundis flatibus intamefcunt ; ma«

&is Reginz.

N

ut dum fublimitatis editiora faítigia tenet,

laci& pediffequa eft. procella / naufragium

apparans.

Fallax eft. favor, contrahenda

I

opprobriofze contumeliz fibi modum igno:

k

ranter prefcribat : fcité Lyranus. Cogitans

funt vela , fi nimium impleantur ; cutis (i

J5 6 E(lber,

plus equó infletur ,. difrumpitur,

Icarus

à

in corde fuo Aman , quód nullum alium Rex

nifi fe vellet benorare , quia modus fuperbi

quó fublimiüs evolavit, eó profundiüs de-

d

0r

eft exiflimare, quüd nullus nifi pfe debeat:bo-

lapíus Libiting tenebras vel in ipío meri-

noraAri.

Dixtt 6 Rex z feflina, & fumptá

diano fole enactus efít.

Non fidant aulici

tà

t

ffolá, & equo fac, ut locutus es. Mardocbeo,

Principum favori: annofz quercus quamivis

uia tu es primus inter Princtpes Regni mer,

diu creverint , una hora extirpantur: ex in«

Ü

&6 ficpatet exaltatio Mardochei , 8 confuta.

timiori amicitià arétiüs Alexandro Magn'o

devinctis Ly(imachus leoni objectus : fuit ,

go 4mani.

Quàm palpabilis eft ambitio.

nis czcitas! dum fublimiora honoris ambit

Clitus haítà tzajectus , & Calliphenes mort

It

juffus eft, Philothas miferé ceditur, Par-

faítigia, fur(ümque fauftu tumido nititur,

fibimer vel latenter infidiatur ;

aucupatur

menio per fpeciem amicitiz occiditur; Seia«

H

honoris fplendores, & caligines enancifcitur

nus Tiberij per Gemonias fcalas unco trahis

tur Ablavius Conftantijin frufta dilaniatur;

te

ignominiz; fibi pracelía, & amulo depref.

fionem molitur, fed hujus promovet ex.

Eutropius Thedofii fecuti percutitur ; Ruf-

finus ejusdem Theodofii czdem etiam cum

altationem, féque in imum deprimit dede«

À

coris ; non fe amat, qui ambitionis faftu

ludibrio conjunctam fubit: neque mitiüs

4l

actum fuit cum Stilicone Honorij; cüm Bel-

effertur, fe interficit, cum fibi eblanditur.

U

Cavendum fané ab hotce eblandiente

lizario Juftiniani, qui oculis orbatus mendi-

$.

t'xj

caecz ambitionis lenocinio; fibi invidet, qui

cus in ponte ftetit.

Hos omnes, quos am»

d

ambitione tumet: eft enim ambitio Megiera

bitio inflaverat, o

pprgbrium opprefft de»

honorisfucata nitore, allicitfplendore ; ut

decoris.

inimum detrudat caliginis: fedula ambitio

$.If. .

ï

nonnifi operofumi dedécus inconfulté aucue

Y

patur; & nonnifi plerumque contumeliam

Znbitio faflum a CUIat , gui plus

negotiatur fufi fudoris fliixo coémptam ar-

Jecum irahit caliginis , quàm predat ni-

ü

gento, Quàm noxiz tumida ambitionis nune

toris,. Que ampla [unt coarílar ,& quae

dinz ! ubi faftus fuperbientes molefítis glo-

fublimia deprimst , quia ejus defi-

[

tim Ípebus folam mercantur ignominiam,

derio baut parias,

In aula Affueri, qui proximior erat regio fo-

[

lio, quia ambitione tumidus, ftrator fit

Luida funt,ac evanida , quz ambitio in

(

equi;ac inter compedes,fora, plateásque per.

aulis Principum officia expetit; falla.

IO,

ambulat civitatis . & ex fidminaftro obvios

ces funt dignitates , quas faítus . affe».

Ó

quosque territante, Praco fit. ridiculus, ab

&at, plusque fecum trahunt caliginis,quàm

oinnibus irriíus, qui céteros faftu ridebat:

prodant nitoris,&tantüm fi generosé concul,

!

nimirum Áman,quem Affuerus patrem con-

centur, defpicienti gloriam adferunt. Unum

[:

fueverat appellare, perduellis proclamatur,

tantüm eft bonum fine fallu appetendum;

one«-

377

Ambitïon.ïs* 1umor»'honörum fqgä eludendus.

honeftum fcilicet; virtutuþm,y qui fitiunt de-

tas obringat: in latiffima igitu: terta hön

cora, hocunice bonum ambiunt: qui alia

Reges , Íed Rgguli dicuntur dominari, quia

bona ftudiofiàs anhelat,nonnifi arumnas

tamet(i in fe longe , latéque diffufa; pluri.

Incap.Ygl

fibi accerfit: hinc nobis paffim obviant pa-

bus tamen eam ambientibus anguíla erat;

tresfamilias amiffis liberis moerore confeécti,

ut notat Abuleníis : Zéestur. dividi in quin-

J ffue quájk.

auro inhiantes deperdito lucro anxij? con-

que R egulos,quia à quinque eruttatibus tere '

xüpifcentiz eflu ferventes , alienge uxoris

za ia prinufalzäw denominantur quinque

amore excruciati ; in aula Principis fermé

Reges,Équia parvi fuut.cüm fit terra angufhas

omnes proceres honoris, acdignitatis am*

vocantur Reguli: nimivum fi unus duntaxat

bitione diftorti, Nimirum res quavis hu-

cunétis imperáffet civitatibus, Rex & quidem

)

mana plures femper fecum trahit appetito-

potentiffimus effet: ^verüm dum in plures .

res, habétquerivales: bona qui fluxa poffi-

terra illa partes dividitur,cujusvis portio co«

dent; perinde ac verfantes in regione hoftili

ar&tatur, & dignitas anguftatur, ideóque Ree

huc,illücque neceffe eft, diu, noctáque afpi-

guli, non Regis donantur nomenclatione.

ciant, cervicésque, vel ad inanem quemlibet

Non ita mater filiorum Zebedei has

E2z«

ftrepitum circumagant, & quidem palpitan-

terrenz ditionis anguílias fuis ambivit filijs;

cüm enim Chriítus fuorum ftipatus collegio

tibus femper przcordijs,pulchré Seneca;bame

Epiff. 75,

imaginem animo tuo propone , ludos facere

difcipulorum, & Jacobus, ac Joanneshono.

fortunam , & in bunc mortalium cetum bo-

ris fuüblimitate,fe ipfos viderent uno excepto

Petro reliquis antiftare Difcipulis; ideo in -

nores, divitias,gratiam excuterequorum alia

dnter diripientiutn manus. fctfJa funt , alia

promiffis olim thronis primatum ambiunt;ac

enfida focsetate dioifa [unt , alia magno

negotiofis precibus matrisfuz ambitos ni*

detrimento eorum.in quos. deuenerant. pre-

tuntur honoresenancifci? acceffit fiquidem

ben[ayex quibus quadam aliud agentibus inci-

ad JESUM mulier cum filijs fuis adorans,

derunt , quadam quia nimis captabantur 4-

eniximque aliquid ab eo petens: .Dic wr fe- Matsb.sd

vtj dum avidarapiuntur , expul[a fiunt.

deant bi duo filij mei unus ad dextramtuams

INimirum ludos inftituit fortuna ,. ludicris,

& unua ad [iniflram in regno tu0 , quàm tue

mida , & amibitiofa funthujusvota mulieris,

"

evanidisque illectos femper fefellit, munu-

Ícula mittit, qus veloti inflate bulle per

cüm utrumq; latagat geminatofiliorum folio

aéravolitantes dum manu puerili prehen-

novi Regislatus przoccupare. Adeofumo

duntur, difruptz evanefcunt; & totus tamor

,

mulier correpta ambitionis caligat, utde vi-

Orbem referens in aérc

Goria ptiüs cogitet, quàm de pugna ineunda

fplendidum , vel unius

[ermonem miíiceat; & priusquam dilecta

tactu digiti difparet.

i.

Promittit Deus Jofue terram cultu fe-

proles ad caftra defcendat, certamen ineat;

tacem , fructibus tocundam ,. aéris falubri-

victorijs condecorat, triumphis fupra. cate-

rosacclamat : & quia vàna funt epinicia;

táte arridentem, longe , latéque diffuíam :

Sofutcabai. T,r ) Lartffima derelitla effqua nec um forte

qui nulla preivit pugna ; nonnifi vanidze

divifa.efl , tuit hzc terra Chanaan, qua in

glorie fomniata trophza ambientibus filijs

erexit faítu ambitionis cecutiens mater, cüm

quinque Philifthiin particur regulos, nimi.

um Gazeos, Azolios. Aícalonitas, Gethzos,

dixit: dic ut fedeant bi duo filj mei,unus ad

& Accaronitas.

Verüm fi latiffima dicitur

dexteram tuaw , G unus ad. finifiram tuam,

Quis expoftulantis mulieris non videat cae

terra, longe (cilicet, latéque per vatios tra-

étus extenía , cur ejus poffeflores non potiüs

citatem ? petit enim in Chrifti regno fini-

Reges dicuntur, quàm reguli nuncupentur?

Íflram, & quidem inconfidetato elationis

fa(tu: editiora honoris culmina expofcit, G

ait enim facer textus: g quinque regulos di-

viditur, nomen enim reguli dítionem po-

fimullicétinfcia, quia cecutiens,utpote ante

bitionis fumo correpta, reprobationem ne-

tiüs indicat angu(tam : fi amplam poffiderent

gotiaturifeitéAuthor operis imperfecti apud

. ditionem Regis donarentur nomenclatura, &

Hotnil.3 5

quzelibet ditio fua amplitudine plures com.

Chryfoffomum expendens feveram Chrifti:

fententiam,quá arroganti petitioni confulté

plecteretur Provincias: ficut civitas plura

fub fc habet oppida; & provincia plures ci»

refpondit, ait: Aefciris quid petatis , quafi

vitates enumerat, ita & Regnum plures pro-

dicat : ego vVos vocavi ad partem dexteram

de finisira, €fvos veffro confilio curritis . ad

vincias comprehendit; fi igitur terra eít la-

tiffima, & plura comprehendit regna, neceffe

finifiram : ideo forfitan & per mulierem res

eft, utquihzc poffident regna, non Reguli,

agebatur. — O palpabilem ambitionis c&ci-

tatem ! cum votivos expofcit thronos, &ter-

fed reges dicanwur: fi igitur. Reguli vo.

cantur , qui terram derelictam adeunt ,

ni dedecoris negotiatur abjectionem; gemi«

jam non latiffimam, fed eïnguam effe inde

nati honoris fumma expetit culmina, & fi-

conjicimus,

Sed tertam latiffimam ad noe

mullapfumappctit ) imum erumnarum $

ftram eruditionem dicuntur Reguli occupa-

gloriz inhiat fplendoribus, & cterni dede-

re, utinde difcamus, terrani fuis dimenfio-

lo

coris caligines exoptat , principes beatorum

nibus (atislatam quidem effe, íed ob nume-

cupit pro filijsthronos,G fimul reproborum

rumambientium anguítijs. coarctari; quo

fedem cacé defiderat: itaeft, quotquot fi-

nuntur fumo corripi ambitionis; in ambito

enim pluresejus exambiunt portionem ali.

$

quam , anguftior cuiliberneceffé eft haredi-

honore iguominig enancifcuntur dedecus

L

Bbb

Ferani de Affeisbus Jom. II.

'eerié

^

Ed

378

: Diffcrtatïd XVUL -

" eerté nefcit,quid expetat, qui finiftram Chri-

tem, Quis non t-ïäæ—eat ambitionem 4qud Dat»

fti appetít, cum reproborum íedem petat.

latim alcendit, & altiüsfemper nititur, quó

Verüm ad fomniatosin finiftra thronos vera

lapfuprzcipitet graviore ? Cafus Luciferi

currit ambitio, & inreprobationis contu«

fulguri equiparatur, tura propter. velocita-

melia praeelectionis mentiturhonores.Quàm

tem deíceníós, cüm momento ruat; tum pro-

"elancularie funt ceca ambitionis fraudes!

pterbrevitatem lucis, quz in ortu fuo extin«

cbm electorum dignitatem reproborum.me.

guitur, & unà cum cafu de(init in tenebras;

tiatur dedecore : vocat Magifter Chriftus

uimbrásque ferales, Id enim ambitionis pro-

fuosad thronos dextrz difcipulos, & ipfiad

prium,novas femper cum Protheo formas in-

ignominiam finiftrz,contumeliam -reproba-

duere,licét in fingulis femper intormis,ac tur«

uonis nituntur currere. Quis non videat

pisfit 5 hincApoftolus omnemà vera chari, * "*"'f'üä

manibus palpandam ambitionis czcitatem?

tate umbramarcet anibitionis: Charitarnen

fcdem,ad quam vocatur honoris refpuit , 'ba-

ef ambitiofas quia utícité expendit Bafilius

ratrum ingreffura finiftrz, feu zterna igno-

abhabitu, velforma fua non recedit, ac fi

minia,

idem£onet, ambitionis vitio turgere,ac à pro»

131

Non eft folus Cacodoemon , .qui ziza-

prio recedere habitu ; & revera fuo ambitio

- nijs ttiticumcorrumpat ; idem & ipía pra»

fplendore .fpoliavit Angelos, quos ipfa ia

ftat ambitio, Ubi famulorum fedulitas ziza«

coclis inflaverat ; dejecit interzerreitris, pa«

nia repererat tritico fuper(eminata , Herus

radifi amcena primos homines à propria di-

Matth.3,

interrogarus de iniquo Zizaniorum fatore, ait

gnitate, acdecore; cümque effent nudi omni

illiss. Inizicus bomo boc fecit:, non mefugit

probro, eosignominia induit, cüm inflavit,

plurimum defudare interpretes difquirentes,

infpiravitque Numinis thronum erizi ficoz Gtutf N

qualisnam fit hic inimicus homo,D Hierony-

[

Déj,fcientes bonum, maluta, cüci enim pria

mus cenfet effe doemonerm, ca de cauía, quz4

mus homo terreítresinter , ac cce'eftes inces

- Diaboluspropterea inimicus bomo appellatur,

deret delicias, mente purus, moribus inno«

qui Deus effe defiit : nimirum docmonis fattus

cens,animo ferenus, & cum beatis fpiricibus

z

divinitatem infolenter ambivit,& dum fe fu.

Angelusipfe corporeus verfaretur, ut fratets

pra fe effe czeca affeCtavit.ambitione, acfi

cümnonexzíluaretcalore, non algeret fri«

naturam exueret angelicam , & Angeium de,

gore,non frangeretur lábore,non defatigares

Íueíceret, homo nuncupatur. 1mo &homo

tur motu,non fadaret curfu,licét colonus pa*

ipíe divinitatis fuperbé candidatus perhibe-

radifijuffus effet, .nimirum ad animi magis

tur falíitatis, vanzque fpei lenocinio illectus

remiffionem, quàm per laboriofz manus oc«

G ab aítuto ferpente inde ironicé Deus fa-

€upationem : cüm primum tamen ccepit am«

&us: proinde non fine farcafmo feu , joco.a-

bitione tumefcere, Numinisque inhiare (imta

matulento Deum audit tumidum, vanümque

litüdini;quiaà vera defecit charitateque am«

Gettf 3»

redarguentem armbitionis faftum ; .Eece 44-

bitiofa non eft,ab habitusformáque fua ftatim

dam qua[i unus ex nobis faltus efH , fed quid

receffit ; fiquidem irrequieta legis membro-

fuit homo enactus ambitu divinitatis, homi.

tum rebellione corpus ceepit contra fpiritum

nemdiffitendo? Deus effe defiic, & homi-

fuperciliaattollere; cervices erigere; ac pedi-

. nem effe immodicé fuperbiendo negat, fed

busita recalcitrare;ut re&laratio nonnifi diffz.

quid ergo eít poít divinitatis ambitum? cer«

cultet feditiofos peffit rebellantis corporig

'té ficut Angelus Apoftatain ambitionis offi-

motus coé&rcere, Ambitione primos homineg

cina nomenclatione homo excuditur: pari

tumidos furor erübeícendz libidinis aggrefe

pactoarcana veluti meramorphofi homo am-

fus eít, cujus turbulente fenfu cüm coeperint

- bitienis przítigijs in doemonem transforma-

exagitari pr2 vultuum confufione in arbuila

tur; & fortaffisad hancambientis hominis in

amboconcetlére denfiora,verecundiz (uz lue

Jp adbert ad

cacodaemonem depreffionem allufit Clemens

cem, imó & luci ipfi fuam fubdu&turi vere-

Alexandrinus,cum d&mones effe dixithono-

cundiam, fibíque confuturi frondea de con-

gent.

rum ambientes: Daemones indigena, qui bo-

nexis ficuum folijs fubligaria,

"

mores captant $ vocat. ambitiolos homines

Annon de Prothei fabula videtur ambi-

1

LA

immodium captantes honorem damones

tio triumphare, &abhabitu, & formaíua

terrz indigenas, quafi per hoc à caeteris orci

femper recedere,

Id daturrerum humana-

incolis diffocientur, quia ifti apud homines

rumviciffitudini, ut novo femper inhiet fla.

in hoc afpe&ctabili mundo dicantur tantüm

tui, gaudeátque alternis vicibus formam

peregrinati; cum ambitione tumidi nego-.

femper variare, & habitum , feuàpfiftino

tiationis ingenio concupitos aucupantes ho-

recedere flatu: fitque id :rebus cunclis (en.

nores, ut doemones indigenz audiant.

fus ferientibus exteriores infitum à fe ipfis

14.

. Dejecit ambitio é fummo empyrei ver.

defciftere , dixerítque propterea appofità

tice inimum tartari tnyriades fpirituum, qui

Tertullianus: Denique diverfitatàa difcor-

Lib. de pAllio

inibi corufcabant preftantiffimi; feu Luci«

diam vices faederant : ita mutaudo erit

€Ap, 24

ferum, fibique totam adharentium cohor-

mnundus omnis , qui & diverfitatibus cor-

tem, qui ex Angelislucis zeternum detrufi in

poratu , & viribue temperatut.

Nulla Ce

ignem in fumidos Averni titiones degeneres

nim res eft, qua materiei immerfa craffi-

flammis terquentur nunquam extinguendis;

tie fe ipfam non fugiat , &à fe anhelis paf.

| L. 12..

Videbam Satauam [ieue fulgur de calo caden

fibus non recedat : íel ftitionibus annuig

4

w - au-— — 7^ a* Md um o

juvss

379

Ambirionis tumor honorum fug3 eludendus.

juvenefcit ; 'lunä menflruis variat modula-

» preífére, «üm calceos pedibus:non conce-

tionibus, fed cüm cunc&tos enacta nitores

derent, nifilunulis ornatos, quó vetuftiffi-

pleno orbe fplendefcit , tunc à fe ipfa rece-

mam mentirentur nobilitatem , jugémque

«dens per decrementa lucis proprio nudatur

fortunz agitationem pedum. .mobilitate

decore, modó zqua portione divifa, modó

proderent, Rogat Plutarchus, curqui fplen- /7 294f cem

ancornuacurvata, G modóquze pleno orbe

didis fulgerent natalibus, lunulas in calcea- ^ Fores,

Íplendebat immenía omni feré deftituitur

mentis geftare confueverint, & reípondet,

lJuce : harmonica efflote(centium ftellarum

an yut autbor eff Caflor, nota id babitatio-

«onfufio interdum fufpicitur fplendoribus

nis, que e[e in luna narratur? Hi Arcades

«umulari, & mox tenebris, vel in ipfame-

rinj

erant ex €vandri pofleritate . [éque anie lu-

ridiana luce fuffundi ; oriuntur fole occi-

"am furfje contenderant, . L4n ficut alia mul-

quo fidera veluti vigiles nocte intempefíta

t4 etiam boc elatis G inflats verum bumana-

celorum »oculi ; fed extinguuntur cüm pri-

vum ultt , «itróque converfionem | fubjicit

mürm Íol fuo apud antipodas peracto curfu

«apientióus ex dunaexemplum? .Suaeftluna

iterum ad noftrum revertitur emispharium:

defectibus obnoxia, & àdeo íydus terris fa-

aér ipfe, quamvis Jhodie ferenatus, arri-

miliariffimum, cujus viciffirudines :»mue

dentibus rutilet fplendoribus ; :«cras nubibus

Jatur, & quamvis in tenebrarum remediums

foedus fordefcitobfcurus; & quiantea di-

no&is folatium, veluti accenía lampasad no»

icerat cum fole ridere,S arriderejmox la-

€turnas excutiendas «aligines fpiendeícat

«hrymarum deciduis pluviis proprie videtut

fua tamen varietate incrementa femper [ubit;

tetricitati illachrymaris jugibus femper vi-

'& decrementa nitoris: licét modó pleno, ac

&

«ifficudinibus 'obnoxius.

immenío propemodum orbe íplendeat , re«

16,

Mari :quis iidat ; invitat nunc placita

spenté tamen fivnulla ; G tunctantüm minüs

ferenitate tranquillum per flüxa itinera ad

vatia;càm minüslucida: femelenim quód

'jus trajectionem ; fed mox Euri, Nothique

d luminis fui pervenitculmina , luminis fla-

agitantibus flabris turbatum , nonnifi per

tim detrimentum patitur3 Íymbolum fané

murmura, qua fluétus edunt littora diver-

ambitionis, qua cum «lariores apperat di«

berantes, neces, & foedanaufragia minatur:

gnitates, honorésque fublimiores, hos, fi

tellus ipfa redeunte vere venufta pubefcen-

affequitur, non firmam tamen eorundem

tium herbarum viriditate fpem plenioris

confequitur ftationem ; .quía :vel. Principis

meffis fpondet , & jocantes difcoloresinter

favor ceffat, vel mors.przmatura | ferali-

flores multiplici ornatacolore, fimulridet

bus Libitine umbtistot

acarridet ; fed mox decembris rigiditat

rem,

üm .!cxtin,'guit itg-

invenuítà omnem exuit ornatum, ficque lu-

Nilus etiam fluviorum maximus , qui

ä Sl.:' |

tida, fqualida, afpera, deformis,& fqualeat

propterea ab /Egyptijsperinde ac Deus coic-

prata, qua antea ridebant; lugenthorti,qui

iretur , interpretatur , .. dicirürque z5rb;dur

multiplicis floris ornatu animos ferenabant,

Jofué cap. 13. 4 fluvio turbido , qui irrigat

concrefcunt glacie flumina ,. quze . pelluci-

4Egyptum : quia alvei amplitudine , aqua.

::dos fnos exhibebant (itientibuslatices ?. .ar-

tum Copiá .ceteris antecellit. fluminibus,

botes fuo fpoliatz ornatu jacent in íqualo-

primámq; occupat inter ipfa fedem ; fed mox

Xe, qua antea virentem foliorum comam

defpicitur fordibus inquinatus, fimilque al»

nutrierant; nivibus obruantur tzontes, fyl-

AEgyptiis. falfa.colitur religione ; ut. inde

vz,tellüsque tota, quze pecudum gregibus

difcamus & nosin hac alternantis fortuna

herbarum tenella pafcua przebuerat: & ubi

alea, virosambitione tumidos.ad fummum

a€r ferenitate, & mare fua málacia animi í1«

plerumque urgeri honoris; fed ex dignitatis

mul invehebant tranquillitatem ; mox venti,

apice ad . ignominiofum . .delabi probrum,

tempeítatésque graffantur, & coeli. facies

Quzarit Abulenfis, cur Nilus vovetur turbie

Íemper turgida, irata, &t minax.

dus,& refpondet 24452.4. id oririex aupmen,

17.

Nihil itaque hodie fui fimile, nec ctas

to , & decremento; quiaenim incrementum

.erit equale perfeveraturum. . Quamvis non

lfc

fubit, & .decrementum -maculas contrahit,

Anficiar;has viciffitudines rebus omnibus in-

fordiimque.patitur ignominias : ait Abu-

fitas, przcipué tamen ijs , quos ambitio

lenfis: Nilus ex emultitudine. aquarum . cjt

inflat, urgétque ad fuprema ; quia ut pro.

turbidu,vel mgis ex augmento, & diminu«

cetz arbores, quercüsque amnoíe, quz in

4100 eju ; nimirum qui proprio con:entus

montium fublimioribus cacuminibus luxu-

. alveo pellucidis fluebat laticibus é fonte

riant vegetiores, altiüsque inibi fuas egere

(fcaturientibus; jam plures terrarum tra»

.adices , acrioribus ventorum flatibus cone

€us inundans ipfo fuo incremento : decre-

cutiuntut; G que humilibus in vallibus

Ícit ab infita fibi puritate , & maculis for«

Íronde(cunt mitiori impetu urgentur ven-

didatus turbulentiores degenerat in flus

j pl

torum: ita quos ambitio ad füblimiora ut-

&us.

GP- 2'

fit, hos novercantis. fortunz procella in

Àn non fymbolum ambitionis graphi-

19,

Amum folet opprobrijs detridere.

Arca.

«& expreffum nobis Nilus fluvius exhibet ?

des quia ambitione tumidi, íéque cateris

pluribus enim , qua ambitiosé quereban.

homiaibus ja&tantes. feliciores, fe. fortunz

tur honorum augmenta, & ad dignitatis

expofiros, vel ipíis fortunz | fymbolis ex«

gloriam incrementa, nonnifi infamiam pes

$

Verani de Afe&ibw Iom, IT.

-Pgtärq,

380

Difleratio XVIII,

petéte.. Quot funt in Aulis Principum Pro-

lum in dignitate excludit, parem in'honor&

«etes ambitione tumidi , qui de incremento

non patitur :

exinde refutat aliena incre-

fordentturbidi , licét exiguo anteacontenti

menta, quibus non modicé; proprium laedi

alueo fplenderent illuftres? Nilus aquarum

arbitratur,quafi pariari cum alijs ambitae fos

acceffione quà fit tumidior, eà à fua deficit

litudinicontumeliosé infidietur.

tranquillitate ; quà crefcit aquarum proflu-

Propterea in magnitudinis fafligio , in

21,

vijs, eó à fuo decrefcit nitore , & jugibus

honoris culmine, in ambita dignitate foli-

Íuis obnoxius incrementis, & decrementis,

tudinem affectat , quia parem refpuit, Sed

audit turbidus,qui adoratur facratus. Spon-

unde tam turgidus faflus, -ut licét. caeteris

det ambitio honoris cultum, dignitatis nito-

ordine ambitiofusantiflet, adhuc eum. pu-

rem, ut quos inflat, & ad fublimiora urget;

deat, aliis adnumerari ?. Quid aliud homo

blandiis illiciat, ac vana fpe nutriat, fPlena

e(t, quàm pulvis, & cinis, cui vita mor«

fiducize fuccrefcithac fpes, greflsque diri-

tis fententia , corpuscarcer , mundus exi-

git ad gradus fublimiores, ad quos ambitio

lium? ^ Mors enim aut inftat , aut minae

fore Íperat, utfit promotura, necunquam

tur inftantiam ; & tamen adhuc in flercorae

excidit animo , quia fpiritu femper turge.

rio corporis carcere tabeícens "homo, in

fcit ; eít enim ambitio paffionum tenaciffi.

morte fic infolenter tumet , fic arroganter

ma, quz i femel radices in corde fixeric

attollitur, fic fcedé obbrutefcit, ut de (in«

hominis,vix divelli inde ampliüs poffit, tam

gularitate fibi ambitiosé aduletur ? Non

ei cordi efc, fui fugam nemini fugserete,ut

me fugit ex Hiftoriarum monumentis Fran-

apud hominem non hofpitium tantüm quz-

Cifcum 1. Galliarum Regem cum Carolo V.

rat, fed & contubernium moliatur, donec

Imperatore pacem fanxifíe , fed parüm diue

homo ipfe moriatur : hinc Ecclefiaftes nos

turnam, ille fiquidem aiebat non . fuperioe

ah

Weclef, 7

detumefcere edocet inquiens : ANo/i quarere

rem patiar; hic veró non parem feram 2

4 Domino ( fcuà Principe ) ducatum , ne

TU

Ted cum uterque folitudinem ambiret, neue

à Rege catbedram bonoris.

ter incolumitati ftuduit fubditorum , cum

conunuato bello eorum fanguinem fude-

S. IIT.

rit,; Licét uterque dominium in amplas

Provincias ; long?, latéque diffifa Regna

Iulj4,

Nil boni fecum ambitio defert um

imperium exerceret , meuter tamen íua

olitudinem quarit : dignitatum fplen-

forte contentus ,. alteri nixus eft fopere-

derións inbjans , non nifi cacas. dede-

inere,

224

coris enancifcitur. caligi-

—.. Quid ni? uni elephanto exigua fylva

VWe$«

fufficit pro paftu , & habiratione ; bovi

uni campus non. grandis fufficiens. exhibet

;ä

A0,

Ihil fecum boni ambitio adfert; cum

pabulum , quo exfaturetur ; & uni ambie

CM hominem infublime defert. Bonum

IN

tiofo homini , nec mundus totus fufficit ,

fiquidem vel utile eft; vel honeftum,

nec aptus eft turgidis ejus defiderijs plené

JAANUET ETE EEE

aut delectabile, funt enim hec tria, quzín

explendis ; quia cüm folitudinem ambi-

,w * 4p.

hominis corde omnes occupant affectus : am-

tione tumidus exambiat , czteros vellet À

Wptsmora].

bitoveró, tantüm abeít, quód delectet, ut

pati exclufos dignitate; fed craffiffime er-

MP ^

mentibus potiàs infultet ," membra dilaniet

rat in ambitu sffectatz folitudinis , ut in

ambienrium ?. nullam exhibet honeftatem,

ambitiofos retorqueti facilé poffit.,

uod

cüm potiüàs honori labem adfpergat,fpeciem

de impijs panxit Regius Vates ; Erraverunt

devenuflet hominis, & vitium fit, ipfa fpe

in folirudine in inaquofe : viam cruitatis in

Pfalm. xoäf |

honoris, vel dignitatis larvatüm : neque

babitarulo non invenerunt.

Quid facri

ullam adfert utilitatem; cüm pretiofiffimum

interpretes intelligant per folitudinem in-

furripiat virtutumcenfum, G mentem non

aquofam, & inviam plures in varias difcre-

Ífine dolore inflet; quapropter (üi potiüs de.

pànt fententias; funt enim, qui moraliter peg

bet incutere horrorem , & ad fui fugam hor-

folitudinem inaquofam , & inviam mun-

Mi laE CA D d RE o Wa . usb ao AL

tari, Nil habet ambitiofus boni ; quia ea

dum intelligant univerfalem ; alij veró nun

eít boni natura, & indoles, ut fui fit mu-

cupatim mundanorum ambitionem , folitu»

nificum diffufivum, féque alijs communi-

dini inhiantem in honorum fattigijs , digni-

cet5 fed ambitione, qui tumet nulli bonum

tatámque cülminibus; neque latum unguem

appetit, quia neminem patitur parem ; quia

ab eorum placito . videtur D. Auguftinus

humana ambitio dum arrogantiz ingenio

APROASA . u ; m A L.

difctepare z. P/alz. 62. ubi ertare in fo.

ulita fuum faftum turget, fumma quaque

litudime, & ininaquofo eos dicit, quos

profumit alijs inacceffa,

Idque difcrimi-

tumor ambitionis ad culmina u"rget hono

pis, propterea notatur inter ambitione tu«

rum, & aquipatat hujusmodi itinera la-

$s — — &Y

inidum, Q alijs vitijs inquinatum ; quia

byrinto, in hujus vitze deferto ad pedicas

--

B

omnis fere alicui deditus vitio, diligit fibi

injiciendas , confufionésque inducendas in-

fimilem,non ita ambitione turgidus: fed cur

ftruClo ; fcité Auguftinus, Irinam vel viam

folus ambitiofus , ac fuperbo faftu turgens

baberet , utinam illuc bomo incurrens , vel

odio fibiparem profequitur? quianimirum

nofft , qua inde exiret.

Non videt bomi-

— u-bl E . r

folitudinem in maguitudine exambit, emue

E

nem ad felatium: n Videt ViaM , quis

earee

N

/ Ambirionis tumor honorüm fugd eladendus.

38r

&aret defertam : ergo ubi Jävmit : am-'qyur

vans &djutorium non babebit : /;'d ambitioa

vel e[et aqua , unde reficeretur , qui inde

L

ne turgidus ve[pondet , ita eff,fingularuatem

wvon porefl exire

lÀ

nimirum in folitudine

affecto , olitudini inbio , ne suuus depreben-

obambulat, quem ambitio inflat, quia fo-

dar de turba , wel Japigntum , wel fortiumy

TA

litudinem in faftigio anhelat : fed errat in

vel uobtlium ; folitudinem quero ; ut fiam.s

folitudine, cum homines non videat , quos

^ de fingularitate famofus!. (ed cur poriss noss

focios in dignitate fugit: folitudinem per-

infamiam dicatur incurrere in bac fingula-

vagatur , ubiareícunt omnia , fontium rí-

ritate ,. quam Deus tpje exeludit Hypoflaa

vulis caret ,

quibus fitim reftinguat am-

Hce. Trinitatis indivifibils focietate ? quans

bitionis: viam ignorat ; quia labyrinthez

fol refpuit. Lunam fibi affocians $n grandi-

ambitionis invia eít via.

D. Auguftino fuf-

tate [endoris , quamvis flellarum énfimamt

Íragatur mellifluus Bernardus de fallacia

Quàm [ed? igitur errat ia folitudme , quàm

pratentis vitz inquiens : Erraverunt , ait

erafià in inaquofo , qui ambitiofo tumeng

Propheta,z» folitudine in inaquofo viam.,

fafiu parem non patitur , sqgalem omnem.s

etuitatis babitaculi non invenerunt.

Solt.

refptit. — Solis exemplovapulet bumana am-

vudo bec fuperborum est , quia folos [e fe re-

birto affelate fohtudinis.

putant , folósque appetunt veputari.

Lit-

De hac folitudine in ambitu affectata

teratus eft , focium odit,

Forru eff , aut for-

gloriabatur Arraxerxes cum Aflyriz, Chal«

s2ofus , da ei parem , && contabefcit,

$0-

dace , & Perfidi tumido fa(tu praeffet , ac

itarius efl , fed erroueus , errat in folitu-

imperaret: hic enim non tantüm fe tanquam

- dine fua , non enim folus Lbabitare poterit fu-

Deum adorari ambivit ; verüm & divinita-

£t* terram.s,

tis lolitndinem arroganti ftoliditate . (ibi

23*

Hi funt. ambitiofi fa(tus , labyrinthei

tribuere prefumpfit : càm eaim fucceffifiet

errores$ vie invie , femitze fallaces in ar-

. Nabuchodonofori , qui fub Daniele ob tu«

. Foganti folitudinis ambitu.

Eo ipío quód

midum faftum in beítiam fuit translatus ,

ambitione cumidus parem refpuit, quem non

hareditaríam nactus fuberbiam,Deum fe etfe

patitur ibi in dignitate , vel honore zequa-

ambitiosé prefumpfit : fiquidem (cribens

lem , fuamabundeé folitudinem prodit; fed

ad univerfas Provincias de infida Amani

!z;lejï 4

Salomon eidem adverlatur , inquiens: AMe-

perduellione ait, boc cogitans , ut in[idia-

Effber. 1€,

lus eff duoseffe fimul, quàm unum : babent

retur noffra folitudini

L]

*

cuinam ftomachum

V« R&

enim emolumentum [ocietatis [ue. — $i unus

non moveat arrogantia hominis vefané am-:

ceciderir , ab alterofulctetur. — Va foli (Íeu

1

bitiofi? folitudinem in natura affeclat , in

ut legitur.in textu hebraico ) v« zlli , qui

dignitatis throno afferit, & in honoris fa-

unustantüm , O folus eff-. Oquàm infelix,

ftigio przfumit: folitarium fe jactat, & hu«

. quàm mifera hec tumida folicudinis inanis

mano faítigio majorem ;5 fed dum folitudi-

gloria, & quz mortalium pectora, homi-

nem in ambitu affeclat , à natura defcifcit

nümqne mentes magnis , fed vacuis implet

hominis ; & eam induit ftolidi pecoris ;

cogitationibus !. Appofité Cyriilus Alexan-

quiain ambitu affeclata folitudinis , qui

Eib s. A4po-

Vigoromoral.

drinus libro;cui titulus contra apperitum fin-

tumet nullius indigus ; càm Deus nonfit

£ap 7.

gularitatis :hunc fcité inducit dialogum. In.

nonnifi beftiz naturam induit ; fiquidem fo.

terrogat ambitiofo faftu fuperbientem , ac

litudo nullius indiga , uni duntaxat Numini

fupra cateros eminentiz inhiantem , ut pa-

competit ; quia Deus tantüm natura eff u«

res excludat , zquales omnes refpuat , in-

nus , & folus, (ibi ipfi abundé fufficiens, nuls

3in, 100 1

quiens: I/r quid amaram diligis folitudinem ?

lius indigus, & hanc, qui prefumitex crea»

. trefpondet. nimirum minime placet multitu

turis folitudinem cum Nabuchodonofore

dinis flu&iuare procella , vel unus effo de.s

turba.

. hominem dediícens , in beftiam recuditur ,

Nonne tnter fidera fol esl unus , €$

non tamen in alia officina , quàm im illa

Jfuper omnia unus efl Deus?. quo audito , cim

ftolidz ambitionis,

Quàm perniciofa eft

Jubriliter procedens fingularitatis ejus fu.

ambitio.! qua quos inflat, fceda metamor-

perbiam notáffet , $n bac caufa taliter ar-

phofi ftolidam cogit bruti naturam affu«

guendo proceffit argumentofa : fed expen«

mere,

denda funt attentiüs verba , qua refponden-

Idque fortaffis caufz ; cut um ma.

2$.

do obje&tis fubtiliter adne&tit , inquiens ,

Genef, £s

tutinum diluculum coepetit à vefpertino fe-

quamvis effentialiter , & in natura fit Deus,

jungi , totum illud temporis fparium inter-

comparis tamen Trinitatis bypoflatica indi-

jectum , dicatur dies unus:

fatium eft ve.

vifibili focietate gaudet,

Sol etam ne

fhere ,

G manue díes umus , Íed cur non po-

folus. fit. Iumam slellarum infimmam mutuata

tiüs dicatur dies primus, cum eum nullus

- 4uce fibi fociam [Mendoris efficere in grandi-

alius precefferit , & pediffequus illis (uc»

&ate conatur. . Cum ab exordio mundi Deus

ceilerit fecundus? hebraicus textus difficul«

bominem creAffet unum , mox flatim dixtffe

tatem extricat , cur potiüs unus dicatur,

fertur , non. eff bonum bominem effe folum.s.

nonprimus; quia unus non folitudinem in«

Et nonnullis intefieclis (übdit: P ergo fo-

dicat, neque ullam fupereminentiam , fed

li, qui cum infiabili pede fuperbie venti-

&qualitatem ; qua parem non refpuit ; fed

lm(s'cmdem , [ocietate privatus ,. fubles

admittit; unus enim diesin num

erum venig

Bbb ;

ceum

Differtatio

332

XVIL.

cum céteris ; qui fubfequuntur , vel etiam

quque genus ad venturum "Meffiam exten*

antécefferint,

Ut omnis igitur affectatz

deret.

folitudiois excluderetur ambitio, non dici-

Sua tamen habuerunt Ezechiz lachry-

tur factus dies primus , licét czteros prae«

m2 pondera, quz Deumin fua vota flefte.

cefferit , fed dies unus: ut vel prima, qua

rent, Revertitur enim juffu NNuminis Vates;

illuxitón mundo dies erroris ambientis fo-

pollicetárque non tantüm ab hoftibus vindi-

litadinem excuteret caligines ; lucémque

cationem , fed & priftinz valetodiai inte«

inveheret , cujus beneficio in illum tantüm

gram reftitutionem intra triduanum fpati-

dirigeremus intuitus, quiveré lucem habi-

um., & adjecta etiam fuit prodipij , ceu

tatinacceffibilem , ut fcité monet Augufti-.

pignoris fponfio, — Placuit artis Aftrono-

3j 4

nus, inquiens : Noli velle gaudere iniflis 5

miceze difciplinz perito fignum & ceelo petes

fed gaude in illa luce, que non babert occa-

re: utquot in Achacis horologio gradibus ,

ll

fum: gaude im illa luce , quam non prece-

"umbra radij ferrei regrederetur , totidem

dit hefleruus dies ,. mec fequitur erafiuus.

-etiam diei partibus inceelo fol retrocederets

; M/?!;?.Wt n

Eíft autem hzc dies , quam fol juítitize cir-

«ümque per .decem lineas umbra fub ipfum

7

cumfundit fplendore , .& quà beata empy-

meridieni retroageretur in folario., feu ho-

k

rez gloriz zeternitas defigratur defingula.

rologiofciatherico , & fole pari'ïe intervall

Ó

ritate famofa , & de humanitate fingularif-

fuiscum orbibus cocleftibus regyrante , ac-

fimà. Quoties humana ambitio quarit exe

cefleruntad confuetas diei horas quinz , qua

!l

b

tra hunc diem fplendores, quibus fingula-

fidem zegroto fecére recuperandee valetudi-

riter eniteat , à vera luce recedit , & dum

hi

nis., quam etiam mox reduxit cataplasma

luminis fingülarem claritatem fe «redit ena-

ficuum ulceri fuperimpofitum falute accu*

lk

fi

Gam , in imtim caliginis fe novit delapfam ;

mulata per quindecim fubfequentes annos;

fu

quia humana fublimitas decrementis .cb«

'quamvis plus diving virtutisinilla medicina,

noxia , tunc lapfui eft proximior, cum fa*

quàm naturalis efficaciz fuerit. — Jnvocavit

4 Beg. 201

p

[v]

íftigium fe putat attigiffe humani deco-

irdqne I[aias Propbera Dominum , & reduxit

fis,

qunbram per lineas , quibus jam defcendes

qu

n

26.

Ezechias pravi correptus infirmitate à

vat án borologio Acbaz decem gradsbus, -

mortis limine brevi diílabatintervallo. m

Solem hic fentimus retroactum ,

f

2de

^ Reg, 20. diebus illis agrotavit Ezecbias nsque ad mor-

fed non audimus Dominum voci homie

fiaí

D

te» (cilicet eo tempore, quo Senacheribus

nis obediviffe ,

mec votis obfecundáffe

*

apud JEgyptios , & /Éthiopas fus déque

*

*

& tamen cum Jofué folares

&l

Prophetz

omnia everteret : fuit autem lethalis Eze-

-ftitit.radios , lungque , ac aliarum (ide-

bi

chiz morbus ex ulcere inteflino , letiferó-

D7

rum perniciffimz rapiditati freeno injeclo

que pure collecto , cui ars nulla humana

pracipitem curfum co&rcuit , INuminis de-

0

Mutil, 10,

prodeffe potuit , non per homines tantüm

praedicatur obedientia , totáque prodigij

medice artis peritos ; fed neque per oracu-

[//[

gloria brachio tribuitur omnipotentis: As

lum ipfum divinum , cum Ifaias declarave*

fnit antea , wec poftea tam longa dies obes

f

rit ulcus immedicabile ab arte, & natura:

V

diente Dominowvoci bominis. — Sed (i utrutue 3425 19 i,

*

. €ui morbo caufam fuppeditáffe creditur tur -

que prodigium Numinis debetur omnipo-

T

[/

batus ab Affyriorum armis ftatus Judzz va-

tentiz , qud zegrotante Ezechiain horolo-

li

flatione direptus: & zgritudinem nonmo«

4fi

gio Achazi folis umbram retro egit ; & ut

dicé etiam promoverunt contumeliz divino

vinceret Jofoé , hoftésque profligaret, cum

36

Numini per Barbarosillate ,. quibus acceffit

in occafum vergeret.-dies, folem conftituit

tii

fdccuïiior ceeleftis providentia ratio clientis

flationarium , ac viétoriz (peQatorem ?cur

MU

fui virtutem clariüs in infirmitate illa illu«

alterius duntaxat prodigij laudem fibi ar«

Qu

flrantis, — Verüm D. Hieronymus putat,im-

rogat omnipotentia? quia nimirum, licét

lirj

miffum Ezechiz à Deo morbum , ne de vi-

in utróque prodigio juffüi Numinis fuerit

Xl

€toria adverfus Affyrios poft triennium obe

fol obfecutus ,' voluit tamen de fola flatio«

t

tinenda infolefceret ; fed utut hzc fe ha*

ne fideris debitam fibi gloriam arrogare, ut

l

beant , lethalis certé invaletudo Ezechiam

nos ftationarios faceret ià eo flatu, gradiü-

tü

ad extremos vitz dies perduxerat : decum-

que honoris, in quo vult nos conftitutos ,

Vet

bentem Regem invifit Ifaias , cui Dei juffu

& dignitatum culmina non arnbire ,.

qi

prématuram indicat mortem , ad cujus fu.

neque fupremis inhiare

Tui

neftum nuntium largioribus ccepit decume

honorum fa.

Quf

bens Princeps madere lachrymis , precesef-

Iugiss.

p

ficaciores fundere , obteftationes exprime-

re; ingemifcebat , quia intelligeret , telam

Q

fibi vitze in ipfo ztatis adhuc flore pracidi ;

st

tib

cum trigefimum quintum duntaxat vite an«

m

num ageret , G prefertim, quia mori de-

Vet.

"beret (ine liberis , fine fucceffore , absque

?' K'Wi l,

hzrede (cum Manafles nondum natus fuif»

edic

hu

A

fet) qui jn promiffo Davidis folio federet,

5- VI.

legl

Ambitionis tumor honorum fugá eludendus.

385

z **

5 e IVO

æoncïpcrent, ac delerentur hoc uno p'emïäbä

D

fiffimo edicto cum maribus etiam foemellz ,.

totumque hebraice gentis genus,

Obftus

eAnbitio zonnift fumos fpargit ,

puit.natura , & non hominem jam in Phae

quibus « dachrymas elicit ,. ef mens.

. faone fe produxiffe mirata eft, fed trucue

. bumana tam fedó cacutit , .ut quid

lentiffmam in homine feram , um impium

Apperat , ampliis nefeiat ,

tyranni edictum maturz radicibus fecurim

nec videat,

adjiceret , ne ultra germinaret in flipite are

bor hebraicz gentis ; nec fucceffores genes

*

2». £4 );"Um' Chriüus ]ero'fdlyma-m afcende^

Taret aucti populi timores incutientis Pha«

ret ; & crucem appeteret , duo fra-

raoni ; qui proptetea perinfenfus fuit heb-

tres ambitione inflammati accedunt

TZXis , quospecunijs primüm fpoliavit, des

importuni , & mulier crucem audiensthro.

inde mutuum fumere adegit, & cum fof-

| Matb, 20.

mnum rogat. JDire,ut fedeant biduofilg mei

vendo pares non effent, per creditoresindue

unus ad dextram , & unus ad fimiflram tn.a

rumfubnervofamulitium traxit, . Per opes

7ég"o tuo. — Arguit tamen fratres Diícipu«

rum itidem locatores mercede juífla eos de«

los Magiíter Chriftus , à quibus oriebatur

fraudantes àd fubeundos acerbos laborescos

fupplicatio , ac ftultitiee eis notam inurit,

€git, G detreclantes ;iparére per Exaclores

ne[citis , quid petatss , nimirum quia am-

adoperaduriora adegit; 'ut luto fubigendo;

bitio, nonnifi fumosfpargit , quibus mens

lateribus coquendis,faxis cedendis ,calci mi-

humanacacutit; incubant pertinaciüs famze

Ícendz , «convectando fabulo, corradendis

homines , quam dum maturare laborant ,

arenis , egerendolimo , glebísque effodien,

atuitatem incurrunt, ^Quid enim famanifi

dis dellinarentur 5 imó quidquid in quavis

fumus ? Quid fümus ? certé nihil : aucu-

AEgyptiace ditionis parte fordidi negotij, vel

TU

pantes igitur famam , nonnifi fumum nan-

'deipecti minifterij reperiretur., manibus id.

cifcuntur , ideóque ambitiofus, ideo ftultus ,

Aíraélitarum tra&tandum tradebatur , :& ni

quia fumo czcutiens ufu ddeflituitur rectae

juffui ftatim parérent , virgis & tergo luerent,

rationis ? Verüm fi Chriftus ambos rejecit

Cümque igitur inaudita retroaótis fze-

EIU

i

fratres , quianefcirent , quid peterent ,qua-

'culis barbarie.obfletricibus precepiffer , ut

nam ífuit ram craffa ignorantia., quz totum

hebraeos maículos omnes., fimulac editi à

extinxit fcientiz cenfum ?. D. Chry(oftomus

Íuis eflent genitricibus , ftatim elifis faucie

cenlet ; Difcipulos fratres. Regnum am.

bus fuffocarent; imó ut ad fummum etiam

biviffetemporale. — Hoc dicir offendens,quoA

perveniret crudelitatis ; cümobftetrices pijs

nibil þiri,mgzle peéterent , cui fuffragatur

"fraudibus elufiffent.,. ne in innocentes par»

Mdttb. 20,

Origenes ,' expendens praecitatum textum

vulos fzvitent , pracepto injunxitipfismet

inquiens : $i iz Regno mtiüdiali n bonore.s

parentibus, ut parvulos fuos mares flatim ;

£? vtdentur:, qui fedent cum Rege 5 non.»

ac nafcerentur , Niledemergerent, utcüm

fuit mirum , fi mulier muliebri fimpliestate ,

primüm fplendere inciperet parvulorum vita

vel imperitia talia [e debere petereexiffema-

aquis fluminis extingueretur , refervatis foes

'/n'm ï'f |

I)

Vit , U ipli fratres adhucimperfetli , && ui-

lil altias c

0

mellis ZEgyptiorum famulitio , & qui fecus

feciffent ,. ftatim capite luerent; ^ Ubíque

arbitrati [uut,

gttantes de regno chriþifudia.f

igitur erant curiofiffimi geniturz fpecula-

36

Frátrum vota votis adverfantur a mbien»

tores ,& Nilus fluvius innocéntium «arnifex

tium, Regnum ambiunt in terris , .& in-

fuerat conflitutus : impia lex ubique ferva«

concufsá firmitate fixum putant thronum ,

batur ,. & natura ferax in-

:

quovis loto mul«

cum tamen nil poffit firmiter in terris ftabi-

Gabatur ; & fatellites

ZEgyptij tertio quoe

liri , ubi fingula funt fluxa, interitui o"bno-g

que menfe fingulas hebr

&orum fcrutabantue

Xia , G evanida : an non terra ipfa conti-

domos , ne mares fervarentur incolumes,

nuis elocatur fuccuffionibus , & perpetuis

. In hocigitur rerum deplorando flatu naícia

femper concutitur variationibus 2 recteigi-

tur Moyíes,, quem parentes ob oris venuíias

tuf ambientes in terris regnum fixum, &

tem fagaci fervárunt cuflodia , nerumor fd«

verá potiri felicitate à fe Chriftusabegit, eó

ti , ne vagitus flentis.ad aures petveniret

quia nefcirent, quid peterent , quia nimi-

yllius ; verümcümque jam diu celare Ues

rum caducum arpbirent , fimülque fixum ,

rum non poffent maluére eum incertze mortà

eümque jugiter ftabilem thronum,

Quàm

committere , quàm illum, & totam fami.

pulchré dignitatis faftigium ad. quod fuerat

- liam tyrannico objicere furori: Mater igirue

Móyles affumptusaqua nomine defignatur ;

Moyfíis filiolum in fifcella ex fcirpis contex«:

cum enim Pharao dolofis , ac nequiffimis ar-

ta claufum, rimísque diligenter bitumine,

tibus vellet invidià lividus gentem delere

ac pice oblitis demittit in undas Nili fluvij z

hebraorum , quz numero multum excre-

cimque Moyfis exigua navicula fluxu rapes

Verat, perniciofumetiam naturz decretum

retur aquarum ceelette confilium tulit ,. ut

Exodi I.

edidit, — Quidquid mafculini fexut matum.»

eodem illo die , quo puer expofitus fuerat

fuerit , in flumen projutte , extinguere fa-

aquis Thermutis Armenophtz regis filia.

tegit mares omnes flumine obrutos , ne qua

juxta flumen defcenderet temperatura lava.

[opereffsnt focmina ex viris Judais , am'pliüsx

«ro meridianum calogem , &ümque ptopg.

j

ipam -

324.

Differtatio Xv nif,

zipam in hzerentem fifcellam incidiffet, eàm

deprehenduntur abfwpta ; & pugnantiuffi

inter fe fe nubium , ac collidentium obno-

queaperuiflet , vagientem in ea puerum for-

máconípicuum invenit, quem cum ex fe&a

xia fulminibus ; qui dignitatis fafligio emie

* pellicula noviffet filium effe alicajus hebrzi

nent, in fe invidiz lolent oculos avocare ;

pártim ftimulante mifericordià ; quam in

competitores habent , quia dura ambitie

.; fántis fpeciofi lachrymulz expofcebant; &

oxnium diltorquet vifcera , & immodicus

X partim , quia liberis ipfa divitijs , opibüsque

labor, q&em fubeunt , qui diguitatibus in-

n

affluens careret ; & faltem per adoptionem

hiant, omnes actiter divexat; apte Seneca.,

Epiff. a.

. quareret flerilitatis probrum delere , tolli

Nulli potefl fecura vita contingere ,. qui de

. parvulum juffit, ac nutriri in aula , cui a-

producenda utmis cogitat , quiimter magna

dodi Y«

qua nomen impofuit, : Il/a adoptavit in lo

bona multos con[ules numerat : boc quotidie

4poh Y f

eum filij , vocavttque nomen ejus Moyfes di-

meditare , ut po[fis equo animo viram re-

cens: quia de aqua tuli eum.s.

linqueres quam multi fic completiuntur , 68

42

Sed cur aque nomen voluit ei impone»

tenent , quomodo qui à torrente rapuntur

Exlex eft ambiiionis

re , qaem filium adoptaverat, feu princi-

£m fpinas, €8 afpera.,

patós con(tituerat heredem ?. quid aquá la-

lex, jugümque grave ; immenía fuggerit

bilius? qua finon dilabatur , vitia contrahit,

dignitatum , ac dominiorum vota , fed tunc

& corrumpitur ? quid aquá mobilius cum

nonin libertatem afferit 3. fed fervituti man- -

folovigeatfluxu in flumine, flucttiet in ma.

Cipat? jubet erumnarom , ac fudorum traji«

re venusexpofita , lunzque afpectus fentiens

&i pelagus , nec unquam ad verz malaciae

fluxibus concitetur, & refluxibus, & Euris

ortum dirigit, cum tumida ambitio femper

Dehnt,

commota fcopulos , ac littora diverberet ,

flu&duet ; mentémque ; quam inflat , exagi-

tet.,

h 10

sítque ptopterea mobilitatis fymbolum? fed

'Toti obeftuna ambitio homini, quem

non caret inylterio , nomen aquz fluentis in.

victimam offert erumnis , oneribus oppri- ,

Ehc. n o a ia sU —

ditum Moyfi; hic enim ad ZEgypti regales

mit , & cum prolixiüs labori vacaverit , ple-

fafcias promovebatur , potiturus va(to im-

rumque cribro deprehendit fe aquam hau-

pétio; quàm appofité igitur nomen impo-

fiffe , &folum aérem manu flrinxiffe,

nitur, quod mobilitatem, & inconftantiam

Quantis non agitur folicitudinibus ;

j4*

indicat: ut velà ptoprio fuo nomine difces

QUO*t tion premitur curarum torcularibus $

ret. Moyfes nil adeó firmum effe in orbe ,

quot non fauciatur erumnarum aculeis , qui

quod cafus non fobeat mobilitatis ; rerüme-

ambitione inflatus honoribus inhiat , ac

que non fit viciffitudinibus obnoxium, ap-

dignitatibus infigniri ? noctes ducit infome

A-

polité Rabanus i catena Lippomani :

nes , tumidis torquetur cogitationibus ,

quam Mos ZEcypti vocant ?. Is faluatus ?

ambitiofis uritur defiderijs: raró illi ferena

somponentes itaue ex ambobus Mof[is ei na-

illucefcit dies ; moerore tabefcit,fi Principis

men impo[uerunt. Subdit Lippomanus. Sic

vultus ei lerenus non arrideat, . Ambitio $

dtdque nomina infantibus imponuntur nons

vel nunquam enititur , vel f parturit , abor«

A um 6 u n P — dB o m — GE . -enmem

doportun? 4b eventibus , & externie vebus

tum edit immaturum , cujus nifus femper

intempeftivus. -

Allicit purpurà dignitatis;

alquid prefiguraiur à Numinis providen-

À

j

d44.

fplendorehonorisambitio; fedeft anguis in

31«

-^Volu

it fiquidem Deus, ut Moyfe's!"futü.

herba, veaenum melle illitum , roía fed

us Epypti Princeps, velà fuoedifceret nos

fentibus ftipata s apis fed aculeisobarmata;

mine tumorem omnem deponere, ambitio-

typus absque ftru&ura , portus naufragus ,

nem-exuere , cum magná imperij potentiá

inàre procellofum , cüm ab infidiofis non

fultus áquz non potuerit lapfus vitare,' De-

abludat firenibus , qua alliciunt ,' ut per-

tumefcant , qui editiora dignitatum occu-

dant ; aures demulcent , ut totum caput pe«

pantfaítigia ; omnem abigant ambitionis

fimant.

tümorem, qui dignitatibus inhiant, nil eft

Non tam càro pretio dantur. venum

3f*

firmum , fluxafunt omnia ; & editiora mon-

Mercatoris prétiofiores merces, quàm quze

tium cacumina fulminibus funt magis obno-

ambitio exhibet , ac fpondet honorum cul-

L

xia: fallitur, qui in hac rerum humanarum

minà : pluris hzc a&(timat propria vitra ,

alea, ubi alternantur perpetuó vices, firma

quàm alienos adamantes ; quos flocci facit,

cenfet "imperia 4 folida regna , diuturnas

fi ad ipfam non pertineant, cui in preuo

dignitates : h fiquidem noctilucas aemulan-

duntaxat fünt füà; & quz aliorum , eidem

tes vix fplendent , & (tatim extinguuntur;

fordefcunt, . Sed oh quàm infelices , qui

auütan: Regnorum fundamenta ; quia fluxis

finunt fe ambitione duci ! hi enim vanaípe

innixa: dilabuntur & imperia, quia rerum

illecti & fabulis rediviviSifyphi jugi rotatu

vicibüs obnoxia.

Moytes fortunatiffimus é

per afpera, mollia, planáque pracipitia vol-

vuntur infelices,

Omni deflituti folatio

naufragio ereptus, fifcella aquis innatante

ad regalem evehirur purpuram , fed ipfo a-

per afpera faxeum circumvolvugt onus , fpe

innutriti ad honorum nituntur culmen con-

qnz nomine abuadé eruditur , quàm fluxa

fint, & labilia mundi regna , ur inde om-

fcendere, fed poft diuturnos exantlatos la-

yem difcat tumorem abigere ambitionis.

bores, toleratas curas, fuperatas folicitus

34

Lubrica funt excelía, caduca, quee emi-

dines, faxeum onus & manibus elazfum de«

SUEE — 1us um AURU o LP R r CA i RC r

oríom delabitur , nevíque labozis plerumque

neqf, & qua cateris funt altiora , perfzpe

pra.

" Ambitionis tumor ,honofüm fugà cludcndüs..

396

pracedente durioris exordium inchoandum:

tti ad (ammam compofito triftitiam,voluit,

e(t ; vixque novum molientibus veftigium

ut tota familia ei perinde , ac mortuo pa-

Plu:

rentaret,

Mox juftis abfolutis , & parene

Ípes , quà aluntur , fuccedit ex voto.

res funt , quibus ambitio eadem premenda

tató mortem mentienti , adítante tota fa.

veftigia exhibet , cui tamen poít exantla-

milia prorupit fenex jacens in lachrymofa

tos labores , nec frigidam hauriunt , quà

fuípiria , accrebra pugnorum verberatione

fitis ardoribus aliquid adferant folatij.

egrum morore pectus tundens , fic fari

)7-

ccpit : nullius me novi reum flagitij , G

nf

Delineatur ambitio in ea Apocalipfis

muliere , quz beftiz infidens coccinez in e,

tamen adigor psnas dare , quas non pro«

merni : licetnihil eris alieni cumnlaverim ,

remi íqualore, ac intra folitudinis inhofpita

quia in id unicé incubuiftudij, ut fidelitate

Aapecal, 37, Joanni fuit fpectabilis, quamvis unum manu

geflaret pocolum ,

innumerum - tamen

«seteris Imperatoris miniítris przcellerem ,

adhuc tamen , ac fi confiliarij polluiffem

explendze íitis causá multitudinis nume-

2

rum alliciens hauftu fecum trahebat

3

religionem , fidelitati labem afperfiffem ,

cümque ex millibus unus os caliciadmove-

juftitiam «corrupiffem , .compellor poenas

ret, adhuc fpe fe fentiebat areícere inter

luere criminis à me nunquam patrati: hzc

mentita blandimenta .

& vera fupplicia.

funt , que meum cumnolant dolorem , ania

Nec defunt , qui per pluralu(tra dura , ac

mum torquent, viícera lacerant , .& cor

oncroíe Íervituti terga incurvent , [pe

opprimunt : ó me afflictum! ó me deplos

vanida la&tati , »poffe tandem , quam eni-

ratum ! Adeó fumo cecutjerat ambitionis ;

xim ambiunt , «dignitatem enancilci , &

ut Principis favorem crimen putaverit a«

*

Delrevit, de hisce, ait Seneca : .ut unus ab illis nu-

trociffimum -

?

& Imperatoris beneficium;

cap, I9,

"eretur annus , .omnes aunps fuos cente-

e

propriz calamitatis , ac lapfüs ab Impera-

y4unt

L

cui fuffragatur Tertullianus /jó. .Ze

toris gratiá cenferet argumentum , Seneca

.de Brevitate vita,

de penit, cap. ult. inquiens: Idque totum

Turaniu fuit exatie

propier snjus anni volaticum gaudium , &

diligentie fenex ,. qui pof!. annum nona-

eos perílringit , .qui fuo tempore confu-

gefimum. cum vacationem proturations a

h

latum exambiebant ; plures enim erant, qui

C. Cefare ultro- accepif[et 5 componi fe 1t2—.

perimpeníos labotes. ad hujus conabantur

lello ,. &f veluti exanimen à circumflante

dignitatis apicem pervenire, qui tamen ex-

familia plangi ju[ft : lugebat zlomus otium

antlatis fruftraban:ur laboribus : vel etiam

Domins fenis ,

mec finivit ante arifiitia ,

defudantes in (peciofum tumuli titulum ,

quám labor illi fuus reflitutus eff 5 .cüm

enim afflictiffimi

fenis

lamenta ,

&

vix fure dignitatem enacti, & (imul denati

acqui(itos fplendores Manium umbris adi-

querele lachrymis madide ad aures per*

gebantur extinguere

Coníulciüs ambi-

veniffent Imperatoris , permifit priftino

tionem fefellit Berzellaius , cui cam am-

Procurationis exercitio re(titui "lurani-

pliffima fuiffet dignitas oblata, eidem con-

um , qui maluit inter curarum [aniatus

" ftanü animo , vuluique hilari ultró re-

vitam claudere , quàm domi quiete dona*

nuntiavit , inquiens : Offegenariws fum-s

tus domeftica frui tranquillitate.

Quàm

bod:e , non indigeo bac vicifftudine * co-

«rudelis eft ambitionis tyrannis , quz ne«

gitavit fe inter vite , & mortis confinia

que fenibus parcit nonagenarijs , quorume

conítitutum , perpendit exhibitz dignita-

mentem adhuc torquet , & viícera lanci-

tis vanidum fplendorem , momentaneum

mat| quàm appofité exclamavit D, Bernar. , (,,51,.;

fulguris nitorem ; ideóque maluit dignita-

'dUSc

O ambitio ambientium erux ! quos Lib, ^

tem excludere , omnémque ambitionis tu-

enim inflat , crudeliter excruciat , ac men-

morem abigere, quàm mentem fuam defti-

tem fune(lat , etiam ipfum amulorum

tuere tranquillitate.

Ad vite vergenti oc.

gradum propriam ánterpretatur depreífios

aZem,

f

cafum parum prodeít in trino benefici Jovis

Íol oriens.

Non tameh eandem ebibit mentem

394

$, v

Turanius füpremus Caligule Prafe&tus $

1

hic nonagenarius à Czfare tanquam emeri-

Ambitionem , qui fovent , 4c dig.

,tus ut otio , animíque quiete tranquilliüs

Vacaret , immunis à quavis ofïïcii'.-cpra,,ac

pitatibus inbiant , plerámque Tantae

lica fame laborant ; &$ quam /equuntur -

labore fuit proclamatus. . Verüm quia am-

bitio adhuc fuos fub nivibus canitiei fove-

fugientem diguitatem ,nunquam

L

bat igniculos

L

fenex capularis , quafi à

affequuntar. .

favore , & gratia excidiffet Impetatoris ,

beneficium immünis vacationis in argu-

Mbraticis potiffimum illudere pro2

39^

miffis gaudetambitio : hanc qui fo:

mentum infortunij infledtens à lachrymis

nequivit íe temperare , ju(sit propterea à fa-

veut, Tantalica fame dignitatibus in«

mulis in ie&tum deferri, perinde ac in fere.

hiantes laborant , quas tamen nunquam af«

trum , ubi oculis fletu corruptis, ore im«

Íequuntur,& dum Rachelem prehendere fa-

pallefcente , fronte (qualida , tocöquä vul«

tagunt, Liam duntaxat amplectuntur: pu.

tant

Verani de Affedióus Tom. Ii,

Ccc

386

af Diüäï-tatio XVIfl. -

L

tàánt in afice illius dignitatis fereno frui

2

eft , quam glorie cupiditas folet conci-

ccelo

3

cügr tamen mens ambitionis jugi.

pere , G& alere;viginti tunc erat Ado«

busagitetur turbinibus , omnémque excue

nias anmorum , mnimirum primá juventá

tiat tranquillitatem , continuó commovea-

florefcens. , & non tam privilegio nafícen-

tur zílu , ut nullus Euripus fic ifto turbu-

di , quàm formz fpeciofitate , ac fplen-

lentior : ambitio libertatem eripit , ut

dida munificentià in, vulgus: commenda-

9. de offic,

monet Cicero,

Cavenda efl glovie cupi-

tus.

Ratus regnum ad fe. pertinere $

ditas , eripit enim libertatem , pro quas

currüs fibi , equites , militésque pede-

emagnanimü viris omnis debet. effe conten-

Ílres ,

ac familiam aulicam: numero co-

40 : quódque lachrymas elicit, e(t,. quia

piofam adfcivit.

Cümque Davidem bel«

(

plerumque pro filiqua venalis exhibetur ti-

licus hic apparatus non lateret , non ta.

bertas; an non eft mancipium , qui juxta

tnen Adoniam reprehendere curavit , quin

alienum genium fua adigitur animi fenía

& Ícifcirari, ad quem finem armatus mi-

componere ? séque ad alienum nutum fle-

les adícifceretur, neglexit ; ^ fed Adonias

&ere ,

& tot cum Protheo formas in-

larvà religionis , fuam ut ambitionem ob«

duere , quot voluntatibus , & arbitrijs

dueeret ,

facrificium inftitnit extra. ur-

obfequitur ? cui fuccenfens Seneca de tran-

bem Solymzam , fimülque regium con»

Cap. Y5,

quillitate animi ait,

Satits efh fimpli-

vivium , ad quod uno excepto Salomo-

a(tgte contemut, quam perpet

ne reliqui fuerunt fratres invitati , imó

1

?4 fimulatio-

t torqueri,

ad epulum .etiam belli duces accefsére ,

40.

inter quos

Joabus

exercitüs

Davidicí

Meas fumo cazcütiens ambitionis per

ambages rotata propriam fublimitatem e»

Princeps ; & Abiathar fummus facerdos ,

-

tiam ad ima demittit , & ad viliffima fe

ac precipua conítrucle conjurationis ful-

cra.

Cümque liberalius fuiffent pluries

inclinat , defcendítque per probrofas con.

tumeliarum fcalas, fi fperet inde fore , ut

pleno hauftu calices exficcati , eó convi-

.

ad ambitam poffit dignitatem aícendere

P]

vij hilaritas proceffir , ut Adonias inun-

&us à Pontifice ; Rex à cateris falutare-

callum obducit repulfis , iterá:que preces ;

ac fundit lachrymas , quibus negantis du-

tur,

rituiem emolliat; arrogantium faítum zequo

Non tamen þotuit hac inauguratio:

4

fert animo , fuperbas fores antelucanus adit;

ita delitefcere ,

quin eorum penetraret

& obfíidet ambitiofus , & tumentium ve-

aures , qui Salomoni fidelitate ,

& fa-

ftigijs infiftit , licét contumelijs pulfatus ;

mulitio addicli erant ; praefertim Natha-

Quibus boc fordibus

b, s. epiff, apte S. Cyprianus.

nis Prophete ,

quem Salomon fidiffi-

Fg

L

etnit ?. quos arrogantia faflus prids pertu-

mum habuit educatorem ,

ac folertrem

inflitutorem

*

*

lit ? quas [uperbas fores matutinus faluta»

is novam factionem de-

£or obfedit ?. quot. tumentium contumeliofa

tulit ad Bethfabeam , & hzc ad Davi«

vefhgia ante prace[ft ?

Uno , alteróve

dem , qui ne quid periculi per moram

verbo Iíaias , ambitione tumentem defícri:

accerferetur , flatim injunxit Sadocho fa«

bit cap, 1$. & ait pertinere ad gentem ex-

cerdoti , vatique Nathani ,

Ducique

pelantem ,. & conculcatam ,. quia cacu-

militiz Banajg $Salomonis filij inaugue

rationem

*

*

tiens ambitio per toleratas erumnas , ho-

L

convocatur potior exercie

norésque conculcatos fublimiüs eniti geftit,

tüs nervus

?

Salomon equo. in(idens

. femper in humilitate fub(iftens : imó adeó

regio ijn atcem . ducitur Githonem ,^ non

e(tczca, ut quos pulíat , pracipiti per-

procul Rogele fonte diftantem ; ubi cum

h

dat impetu 5 papilionibus haud diffimiles,

fibi addictis Adonias in horto regio

qui ardentis lucernze fplendore capti ejus

fplendidé ' epulabatur.

Ungitur ibi $a-

tamdiu íplendentem flammam circumvo.

lomon , inauguratur Rex , & refonan-

lant , donec aduftis alis tandem pereant :

tibus ubíque feftis acclamationibus reves

hujus c&citatis haud obfcurum obfignavit

hitur Jerofolymam , ubi paterno in fo-

lio gratulantibus Aulz Proceribus collo«

pofteris documentum Adonias filiorum Da-

e.

L]

vidis natu quartus

e

is fatalem patrisne-

eatur

?

Davide lectulo fuo decumben-

c:ffitatem fenio, & sgritudine decumben-

te ex fenio , & zgritudine debitas Deo

tis pro anfa ejus fceptrum poffidendi arri-

grates ob fuccefforem exoptatum agente,

piens, ambitionis fumo cacutiens , fimil-

Terruit hec Salomonis in Regem inaugus

que intumefícens aufus eít paternum fibi

ratio prz ceteris ambitiofum Adoniam »

thronum polliceri, licét parens teftamen-

qui fe videns à fuis etiam defertum ; in ta«

to eum à throno excluferit, cüm haredem

bernaculum foederis , quod Gabaone fum«

) lt v

regni Salomonem deftináffet.

ma colebatur religione fe recepit , & aíye

Viderat is fratrem Abfolonem ambi-

lum , quod apud aram quzfierat ,. inve-

&Y

tione tumidum ,

& audaciá flimulatum

nit. . Non tamen permifit ceca ambitio,

mortem incurriffe violentam ;

fed non

Adoniam quiefcere in afylo , quod fue.

ideo timidiüs in difcrimine coronz fimul ,

rat enactum , fÍedin cacutiente juvenis

*

& capius Íe^ dedit

*

»

pertinax enim ípes

mente alios excitavit fluctus

*

üquidcm

ani ?

Ambitionis tumor honorum ftgà cfadendus,

387

&nimüm — Adonig non tam

ambitio

du« binc , atque inde,

Alijs gtadibus le-

inflabat , quàm feditionisPrincipes Joabus ,

unculos ftacuit. ,

cum in fummo leones

& Abiathar. urgebant : conquerebatur ille

con(tituerit prolixà jubá minantes , & vul-

ob fupremam militig prafecturam fibi ab-

tu horrido ferocientes.

Cur Salomon

reptam , & Amaíz collatam ; hic veró in-

non-potiüs leunculos (ibi adblandientes in

digné ferebat Pontificatum à fe in Sado-

fupremo , fibíque fedenti proximiore gfae«

chum translatum effe ;

& Adonias pra.

du flatuerit? quia nimirum celíiora , quae

ferri fibi in regno Salomonem pati non po-

Íolent ambiri , majori femper indigent

tgrat.

folicitudine cuftodiri ; inferiores, quí gra-

Ad novam igitur confpiiationem (li-

dus ambiunt, cum leunculis coflidtum in»

47

ftituunt

*

*

mulos , animósque fimul addebat Davidis

exambienti autem fupremum

gradum , nonjam cum leunculis ad pug

é vivis exceffus , & Salomonis inexperien -

tia,

Gümque timerent in aperto Marte

nam nondum edoélis , íed cum leonibus

ferocientibus , & ad cruentas clades infirue

rem agere, per cuniculos confultiüs du-

xére novos ordiri affultus,

Abifag reli.

&is eft pugna ineunda 1 excreícit cum dig-

nitatis celfitudine etiam incrementum cue

€la Davidis uxor , mulier ficut omnium

ftodie , & cum cel(itudine gradus , al«

formofiffima, ita morum comitate nulli fe.

titudinis etiam tutela :

altiora enim ame

cunda , & przfertim quia viro inta&la ,

bientem majora expeclant difcrimina , &

dudum Adoniz oculos rapuerat: hanc igi-

e

hd

duriora minantur certamina

hinc non

tur Adonias expetit in conjugem, ratus pro

dote regium diadema illaturam , quo fue

omnes leunculi equa per gradus flaturá

fatisfaceret ambitioni.

etant in throno Salomonis confläti , fed

Nuptiarum con-

ciliatrix Bethíabea expofcitur , quz igna-

pro graduum difcrimine inzquali. grada-

tim conflabant mole , ut quó gradus ma«

tà quid conjurati molirentur , eó liben-

tiüs negorium tractandum fufcipit , quó

gis elevatentur , eà leunculorum moles

excrefceret

L]

[]

adeo ut primum gradum

cupidior erat , priítinas inter fratres offen.

fiones proríus delendi : acceffit Bethfabea

leunculus cateris exiguor cuftodiret ; fe-

ad Salomonem ,cui Adoniz aperit defide,

cundum alius pauló craffior fervaret ,. ut-

pro afcenfus difcrimine leunculorum es

)

rium. Sed Salomon,utpote judicio fagax,

ilicó .glifrentem fub dolofo cinere (ubo-

tiam crefceret (tatura , — & quidem grada-

tim ; donec ad validiffimos , eósque fe-

doravit fcintillam, qua ne in ferales erum-

peret 'flammas fparfuras incendium exitiale

rocientes perveniretur leones vigiles Re-

L]

.

toti regno ; confultiüs duxit , Adoniam

gium fulcientes fedile

fiquidem , indi-

get excelfa dignitas totvis obarmari leoe

Authorem novz feditionis manu Banaje

tribuni pratorig cohortis. & vivis exícin-

nibus , ferísque cuftodiri audacioribus ,

quia nunquam minus tuta dignitas , quàm

dere , & Abjatherem , cui arcis cura fue-

rat à Davide concredita , fupplicio ex-

cum omnióm (upremam occupat fedem.

emptum ab urbe excludere Solymz , &

Lubrica funt excelfa , imó & quo emí,

*

rus amandare :

üentiora, eó G pracipitio proximiora

*

ciümque interfectus fuif-

fet Adonias ejus effufione fanguinis tota

medioctis veró fortuna ,. quia ambitionis

non fovet tot igniculos , pacatior fedet :

feditio extinéta fuit , & feditionum flu&tus

cefsárunt.,

pra alijs , qui eminet ; fcopus fir , in

quem fpicula collimant invidie , quia ut

Nimirum- ambitio j

44»

que Adonie

Ícité Caffiodorus.

Nibil fieurim . nibil po

Lib. 16, 40:,3&.

paternum regni fceptrum pollicita fuit ,

'ta*, 6.29.

terit labile reperiri , fi femper invidentium

eümque iterato conatu uríit ad £olij cul-

vot4 ad il

i

]

men , violenta nece in imum tandem de.

iwitas Accedere permtttantur in.

trufit fummze calamitatis ,, cruentíque ex«

. Satis fplendoris , ac majeftatis -habu;

4f«

cidíj ; hinc cum coepiffet Salomon in ipfo

iffe. videtur Regina Perfarum E(ther tot

Ü

ftatim Regni fui exordio experiti , quot fe.

Provinciarum impendio ditefcens ,

tot.

cum trahat folicitudines, curas, ac diícri-

otnata gemmis , divitiisque difiluens ; fi-

mina regale fceptrum , — juffit thronum fibi

quidem ab ipfo Regin& cultu nomenclae

conítrui , «cujus aícenfus elevarétur per

turam fortiebatur ;

fed quamvis fatis

ä

gradus , G fedis latera , duo leones pro-

*

fplendoris ,. plurimimque majeílatis vifa

lixà jubà , vultiique. horrido fulcirent

2

fit habuiffes attamen quis crederet , quód

duodecim alijleunculi , reliquos eradus

Tub tam fplendido diademate lethales cu-

veluti in excubijs fervarent.

Fecit Rex

LJ

.

$4 Reg. To,

re regium caput torquerent

fulgebat in

Salomon tbronum de ebore. grandem ,. €8

auro , torquebatur. in curis ; fplende-

velivit eum auro fulvo nimie , qui babe-

bat foris in gemmis ,. lacerabatur intus ti-

bat (ex gradus , € fummitas tbroui rotun-

more. ' Quanti fecerit Regium illud diae

da erat in parte pofferiore ,. & dua PJ4nus

dema' oftendit , alloquens Deum.

T«

Eþ ä:ï 14,

hinc , atque inde teneutes fedile. ,./6* duo

Domine , inqui , qui babes ommiums

leones flabant juxta manus fingulas. ,

&

frientiam , nófli , quüd abominer fignum ,

guodecim leunculi $iantes fuper (ex gra-

Í

fuperbie , 69 glorie mea ,. quüdesi fuper.

c€€2

CApuE.

Vgrani de Affeclibus 1om. 11,

x 46 .

?

388

| " Tiffertatio XVHI: :

$Vvl

«apst eum ; in diebus oflentatitnis mea ,

€ detefler illud. quafi panuum .men/irufz-

4&.

Ziyibitio , quos. altizs. evebit. ;

Parem fortunam na&us Antigonus

46,

gracipitio «onfhtuit proximiores , t9. e

aniculz felicitatem ejus depredicanti , efque

án émum detrudit arumuarum , quà ad

gratulanti , -quia tam fplendido fulgeret

,eminentiora urferat dig:

diademate , refpondit.

4O fi.nóffes ma-

nitatum fafiigia.

tet , quot malis hic panniculus invol-

'vatur , neque de fterquilinio dignateris ja«

E

«entem auferre,

:Ex mille nec unus ti*

"Upparem haud dixeris , regiam felicie

48.

]

y tatem ei, qux Damocli obtigit men-

bi obviabit , qui illicitas invidentium vi-

.

fz DionyfijSiracufarum Regis fedenti

tare poffit infidias , fi fortunz poffederit

'fub eníe diftricto nudis imminente cervi»

opes , vel ambitio ad culmen evexerit

cibus.

:Càm enim Damocles unus ex

dignitatis : officijs celfioribus annexa fem«

Dionyfij Affentatoribus affereret , nil in

per funt cempetitorum certamina : um-

mundo beatius Rege effe , niique fplendi-

bratilis eft , -& folo extimo 4plendore

dius -regia majeflate , repofuit Dionyfi«

fucata ea dignitas ; :cui ab -2mulis paran.

"us., víisne.ó Damocle fortunam experiri

turinfidis , idque.cum minimé Agamem-

meam ? :cümque fe ille cupere :dixiffet ,

nonem fugeret , ;nil aliud :effe diadema

-collocari juffic hominem in fella fua regia s

eenfuit , quàm vano fulgore tinctum no-

'tum ad meníam eximia forma pueros de-

men , & fal/am .ecomam «vinculo miten-

le&tos juffitconfiftlere . eósque ad nutum

i£95 , ut ait Seneca in Troad. nimirum

illius intuentis diligenter :miniílrare.

Fue

ä

quod vulgus capitis vocat ornamentum .,

amabant utrinque fuaviffimi odores ; men»

& diadema , veriüs verticis eft vinculum ,

íe conquifitiffimis «extruebantur -epulis z

quo non modicé arctantur Reges , qui

fortunatus fibi Damocles videbatur : íed

ea , quà cateri ánferiores libertate gau-

in medio hoc apparatu fulgentem gladi-

dent , deftituuntur

?

*

nimirum amibitio

^um 6 lacunari feta equina appenfum demite

urget , ftimulátque ad hzc capitis orna-

ut cervicibus impenderet beati

menta , ut pedibus compedes injiciat, li-

ti juffit ,

hujus Damoclis., qui turbatus mente, im»

bertatem adimat , foedámque adigat in fer,

ppallefcens ore ; vultu Íqualens , ecu'i:que

vitutem : quidenim aliud eft-eminens dig-

dire&tis in imminens ;pendentis gladij die

nitas, quàm magna fervitus ?

Ícrimen , nec 'manu aufus eft ampliüs in

Idque certé innotuit Monimz Mile-

menfam porrigere , mec propinatum fibi

5

4 7»

fie Mithridatis uxori , mulieri apud 'Grz-

*

'vini hauftum deguftare , infeliciffimam po-

cos , cui vix alia fuppar

*

hazc ut fe in

tiüs fuam deplorans fortem , eniximque

libertatem affereret , Íe ipfam proprio dia-

Dionyfium rogavit , ut abire licerec ,. &

demate fufpendit , Íed eo disrupto cum

quód nollet , ampliüs beatus efle , cui Dio,

detractum :collo

Mfdm.oo.

jn terram corruiffet ,

nyfius: intelligis jam Damotles,nullum pre-

diadema , utróque pede indignabundacon.

fertim & Regibus effe ita beatum , cui feme

ld

culcavit , dicens

L

quàm mihi execrabilis

peraliquis terror impendeat ? b

es faícia , qua nec in vita fuave quid-

Seneca

;nc pulchrà

quam contulifli, nec in tam trifti obfe.

quio mihi vales opitulari ; eóque pronun-

Qu&iquaune 'fegn;n gaudet ? O fall

tiato pectus mucrone Bachidi eunucho re-

bonum !

Quis igia

malorum ,. quam freontes

gio prebuit transfodiendum,

Quantum .

tur tümidam à íe non excutiat ambitio-

ólanda tegis,

nem ? quis ambire velit , quod nonnifi cu»

Nece[fe efl , tt multos timeat , quem

rarum eít ferax , difcriminibus circum*.

»ulti siment ,

feptum , & infidijs utrinque flipatum ?

Venenum auro bibitur? expertus

Quis tam demens , ut omnium velit ob.

loquor,

fequijs revera [ubfterni, ut in fpeciem dun.

taxat dominari videatur ? Quis hanc fplen-

Hanc eandem vocem olim Mecenas in

49.

dlidam cupiat fervitutem , ad quam

ipfo dignitatis eculeo edidit : hunc cum am-

fuos ambitio detrudit "

bitio altiüs urfiffet,eidem in eminentiorecule

quos 'inflatv.

mine profundius aperuit pracipitium ; al«

A

SN

AÉ

tioribus fiquidem montium culminibus pro«

"

ximiora femper adjacent prazcipitia, Idque

?

N

X

abundé omni fzculo femper edocuit exems

*

p

plo fortiüs , quàm verbo infelix ambien.

x;f

V^

«

g

X?—:.g

*

j

—"ä-—,,,'/(

A s

tium exitus , quos in exemplum ipfamet

$

ambitio tanquam naufeantis flomachi vo«-

mitum pofuifle videtur , adeó ut nee

«ue apud priícos Romanos

Mario

p --

apia

Ambitionis tumor honorum fugà eludendus,

389

Capitolij defenfio ; nec Seiano Imperatoe

nuhquam.äras, & facrificulos Tiberius affe«

rius fanguis; nec Pompeio multiplici victo-

€táflet: nec Caligula olympici Jovis fimu-

ria illuftri ; nec Caefari. tot triumphis ce«

lacro capitis fui. impofuiffet effigiem: ne-

que Heliogabalus Bacchum induiffet , GC

lebri , quidquam profuerit dfgnitas : am-

bitio omnes in fublime urferat, ut lapfu

Cybelem habitu expreffiffec.

Infaniunt fi

graviore in imum detruderet calamitatum

adoptatos honores, ac dignitates devene»-

mucronibus interemptos 5 neque mitiüs fe

rint ambitiofi, infuperbiam extolluntur,&

geffit ambitio extra Romanum imperium

in jactantiam effroenatam | infolefcunt , non

Mithri-

«urant prodeffe , fed gloriantur praeffe ;

cum viris, quos ipfa inflaverat.

4

dates tot Regnorum Princeps,pluribus bellis

rzíumunt fe meliores, quia non vident fe

Íractus, ne fortunz fuz fuperítes viveret,

fuperiores; divinitatem ipfam affectant,qui

violenta manu vitam fibi abrupit, Annibal

humanitatem deturpant. Sed difcrimen

.€ Carthagine Martis in Italia fulmén, ne vi.

fubit ambitio,(i caput extra propriam cone

ditionem porrigat : haud fecus ac teftudo,

vus ludibrio effethoftibus, ditri&to gladio

fe ipfum interemit, Croefus rogum. fuum

ubi caput extra concharn exerit , difcriming

congeffit, quo " extingueretur. Venenum

fe fe objicit, Quod effingit Po£&(is, Ixionem

Phocion fibi propinavit; Bajazetes caveam,

apud Manes pati, àd fane ambitiofus expee

Mamíredus fecurim , Agislaqueum fibi ap-

Tituf.

parárunt. |Quis adeó à íana mente alienus,

Voluitur Ixion, f [e fequitiürque, fu-

ut alta hec exambiat fafligia gravioribus

gitgue

lemper ruinis obnoxia?2 Quis finat. fe. di-

in fublime urge'tbr., Ted vix fa(tigium , cut

gnitatis (plendore rapi, ut non fecus ac in-

inhiabat, attigit, deorfum cum rebus cateris

€autus papilio ferales tumuli umbras incur-

humanisagitur: etiam gloriam expetit;qua

rat ? pyrauftam vides flamm:e pulchritudine

foli Numini eft propria; fedà pace "h.omini-.

delectari, lucernze circumvolantem. Íplen-

bus impertita deturbatur.

Chriflo recéns in Bethleemitica nato

$Q1

dorem, fed dum credit flammz fplendorem

cículari, ferales mortis umbras amplecti-

«aula, ex aula Empyrei chori multiplices

b2

tur, lufus, jocósque in exequias vertens

*

delapfi Angelorum , coelefti in terris melo,

dià plaufére , paftorümque adftantium arto-

non credas meliori eos donari forte, quos

dignitatis fplendor deledtat ; umbris cir-

nitas aures modulaté demulferunt : Glovia

L9t. z

cumlepiuntur concepti intus timoris; dum

$n altiffmis Deo, & in terra pax bominibus

forasauro nitent; & in culmine fedentes di-

$one voluntatis, quafi dicerent : Gloria fit

gnitatis ad imum detcruduntur eramnarum.

in altiffimis Deo 5 feu laudes, & gloriam

49.

Deponantur igitur ambitiofze copita-

dent omnes cxlites Deo in coelis; benedi-

tiones , quibus mens inflata eó acriüs tor-

cant , & glorificent eam coelum ; & terras

quetur , quó fublimiüs enititur 7 necaliud

jubilent illi cun&tz creaturze, quianatuseft

fpectat impotens ambitionis dominatus,

hedie in terris mundi collapfi Reparatorz

In Pfalm,oo,

quàm fibi addictos'torquere ; iddue caufz

hominis € famulitio doemonis Redemptor;

cur à D. Bernardo Ambitio definiatur fub-

totius humani generis Princeps, & cadu*

tile malum, fecretum virus, peftis occulta,

ceator, Angelorum gloria, & hominum

mater hypocrifis , artifex doli, parens li.

pax. Fuerunt hz voces ab Angelis editze

voris, putidus fons vitiorum , origo ma-

partim laudantibus, & partim. gratulanti«

lorum, radix calamitatum , criminum fo-

bus Deo, & hominibus, & partimoptanti-.

mes, virtutum erugo , tinea fandlitatis, cz,

bus gloriam hanc, & pacem in Chrifti nati«

citas mentis? fiquidem hac eft illa ambitio,

vitateinchoatam in ejusvita, & nece con«

. quz veluti una ex Megzeris;Furiisque ab ere.

fummari , ac perfici; Quamobrem in hac

LA

bo emería ; acgemina armataface inomnes

Bethleemitica hymnodia coleftium . fpiri-

: debacchatur, ac temeré zqué divina, achu-

tuum gloriatota uni tribuitur Deo: G/oríz

mana proculcatjura,

Hzc illa, quz Salo-

in altiffimis Deo , & paxhominibus optaturs

moni fuggeffit per ftupra paterni thori ad

quia cum mutuis odijs inter fe fe confueve-

rint homines diffidere , bella indicere, ar-

Regnum, íceptrümque ltraelis viam fibi ape-

rire; hzc que Athaliam edocuit ad pater-

ma armis conferere, fanguinem fundere, &

"

DL

num Regnuim pet feditionis. tumultus fibi

cruentis cladibus terrarum tractus füneftas

gradum (truere; hac quz feptuaginta Ge«

re, ideo pacem fuere tunc Angeli homini»

deonis fratres in uno faxo viétimas fuz cu-

bus apprecati, &;» zerra pax bominbus bo-

piditatis immolavit; hzc que Tulliam urfit,

x« voluntatis nimirum totam gloriam foli

ut fupra cruentum patris cadaver veta car-

Deo tribuerunt, quiailli foli debetur, qui

pento, coníternatos equos urgeret , Tar-

per naturam eft íummé gloriofus : pax veró

quinium falutatura Rezem.

Nulla fané in

hominibusexoptatur , quà dedifcerent diffi.

homine tyrannis (zvior ipfa ambitione, quze

dére, atquebella in terris gerere: /eZ Pax

hominemab homineeripit, quem foeda me,

difMicet mortalibus, ait D. Bernardus , &$ an- Epi,

/k!,"ui.»

tamorpho(i in belluam transmutat ; idque

gelica partitio 5 quia pax bominibus | fine

. fatis expertus fuit Nabuchodonofor. cum

gloria nuntiatur , & tota gloria foli tribui-

exterminatis gentium Numinibus folus ipfe

zur Deos B dum ufurpant gloriam, turbane

pacem, — Solus gloriam meretur . qus facie

Deus háberi voluit ; nifi gmbici-p urfiffet,

Wirabis

Ccec ;

[

390

Differtatio XVIII,

snivabilia magna J2 fcut. Apoftolua ait *

cclo, in imum dejecit tàrtart: - Pileädlä: (Lu'cï. 1120

Soli Deo bonor , & gloria; porró cum noftro

Satanam ficut fulgur de celo cadentem., $

genere bene agitur . fi frui licet pace Deispace

pariatur fulguri cafus Luciferi quà ob de-

cum Deo, &5 quid feliciter , & mifericordi-

Ícenfüs velocitatem, quà ob lucis brevita-

ter. — Quónam ergo modo flabit pax. bomi-

tem , quz vix nata exunguitur denata , GC

um coram Dceo , &6 cum Deo, fi Deo non po-

unà cum lapfu tenebras contrahit : ambitio

teff effe apud. bomines tuta. gloria fua ? O

primos etiam hominesin profundum de;

Sfulti filij e»ddam" qui contemnentes pacem,

trufit erumnarum;ambitio eos inflaverat, ut

Numinis appeterent fimilitudinem, fed glo«

& gloriam appetentes , pacem fimul , & tlow

YLAM perdzmt. *

ria fpoliavit immortalitatis: non Evam cie

j

Homines inftin&u ambitionisà przva-

bus illexit , non injuncli pracepti oblivio

ricatore parente Adamo haud degeneres hz-

difiraxit;; fed promiffi honoris ambitio

ldu d d r L Es R U r

reditario cenfu ambitione tumidi, honori-

illecebrofa decepit :

& hoc ipfo pernicio-

bus, acglorie adeo impensé inhiant, ut

fior eft ambitio, quia blanda eft conciliatri-

pacis negleQtu , tranquillitatis. contemptu

cula dignitatum , & fzpe, quos voluptas

1n dignitatum faftigijs eam appetentiüs glo-

nulla delectat , quos nulla potuit movere

riam exambiant, quz uni-Deo, & foli de»

luxuria, nulla inflectrere libido, nulla evet«

betur; hancque, ut fibi ufurpent, pacis foe«

tere avaritia; hos una inficit ambitio, quos.

f^

dera diframpunt, bella indicunt, arma appa-

& criminofos conítituit , & omni honore

?

rant, milites congerunt , pugnas utrinque

deftituit..

inftituunt , vulnera infligunt , fanguinem

Eft propterea ambitio fubrile malum,.

f:-

fundunt, & íaucijs, eneétisque cadaveribus

dulce venenum , pettis occulta, doli artifex;

terram funeltant , ut gloriam fibi ufurpent,

fecretum virus, quod dulcedinem propi-

qua foli debetur Deo.

Qvàm infidi, &

nat, & venenum exhibet; dignitatum fpon-

protervifunt, quos ambitio pulfat;Gt intlat,

det nitores, honoris promittrit gloriam, ut

cum apud ipfos neque ipfa Numinis gloria,

inglorios reddat, quosad fublimiora di-

qua tota eidem debetur tuta fit!. quàm ar-

gnitatum urferat culmina,

O quàm flulti

rogantet eft audax, quàm auda&ter eft te-

filij Adam, qui unà cum Protoparente gloe

meratia , quàm temere eít furax ambitio,

riam appetunt, quam perdant, — Mirum

quz fummiDei gloriee infidias ne&tit, ut

fané quód ita appetentiüs exambiant homi-

etiam in fuz divinitatis afylo intuta fit à ra-

nes laudem, &gloriam, quz uni , & foli

debetur Numini, ut innuit Regius Vates :

aci hominum ambitu? Quid ambitio non

L;þ- h I!!

audet, fi ipfam INuminis gloriam adoritur,

Secundám nomen. tuum Deus ,. fic & laus Pfals a.

tofian,

tua in fines terra,

Maxima laudi Deo da-

ntrapiat? Atoh quàm infelix przda , quà

gloria fimul, & pax amittitur ; & dimit-

tur, quàd!ipfe fuo nomini plene refpon-

titur homo ambiens in fordidam ignomi-

deat, fuam gloriam proprio oftendat . no,

nic humum ! difplicet ambitione tumidis

mini implantatam , & quidem non dübijs

Angelica partitio , quà foli Deó tota tri-

infcriptam characteribus, qui deleri poffint;

buiturgloria, & pax fola nuntiatur homi-

fed infitam, ut fejungi nequeat , ideóque ait

nibus bonz voluntatis : non pacem cupit

David; fecundám nómen tuum Deus , fc &

ambitio , fed gloriam fitit, quam Deo fur.

lans tua in fiaes ttrY? , nomen enim. Dei,

ripiat. Sed quàm impié funt temerarij hu-

ubique terrarum fulget, & divina laus re«

manz ambitionis aufus !. quibus homo non

fonat in fines terre , quatenus omnes crea«

folüm in terra celfioribus appetit in culmi-

turz clamant; zpfe fecit nos ,nou ipía nos,

ä

nibuseminere, verüm etiam colum con-

& notitiam ingerunt conditoris, quá etiam

icendens Numinis gloriz infidiatur, quam

non cognofcentes litteraturam introeant in

!)/41.125. j

fibi ufurpet: a&dhuc acerbum Adami po-

potentias Dei ; laudésque ei debitas conci«

mum ejus pofteri ambitiose eructant, fed

nant; ex mundi fiquidem majoris, totiüs.

fi Adam cum malé carpto malo malorum

que creaturz fenfum ferientis exteriorem

confideratione ad opificis Dei exiftentiam,

omnium iliadem ad fe accerfivit , ac Pando-

rx pyxidem aperuit, & qua cun&ta fcele.

ac veluti fenfibiliter exhibendam,& ad Nue

E

"

rum portenta , fupplicia ,. peftis funera ,

minis Sapientiam dignofcendam fcandimus,

bellorum clades , famis abfumptio , cala-

ut inde debitas concinamus DEO laudes,

l

mmitatum caterva, arumnarum exercitus,

Hinc maxima etiam cenfetur laus hominis,

Ü

fi veré fit vir fui nominis, fi quod nomine.

[

morborum agmina, dolorumetortores, &

tandem mors ipía exiliére; ita una ambitio

prafert, re ferat, — Secus datur probro ho«

b

zadix efít malorum omnium; maximorum

mini ; fi quod nomine oftentat, re deftitua,

Ío

enim Ícelerum miniftra , & mater eft ambi.

tut,

Inaniffimum enim efl,ac futile, fi res

fi

in fe vacua de nomine duntaxat fibi adulans

tio, que bumana equé , ac divinà con-

f

fundens fanguinis neceffitudinem oblivifci.

tiüs eblandiatur, & ambitiofo vocabuli lq.a

"i, &

tur , amiciniz viacala difrumpit, leges na» -

dibrio futilis rei vacuitas obtegatur,

turze conculcat ? hec quos pulfat in fublime

Viliffimus eít reatus illuftriozis mno«

$13:

d

urget, fed utlapfu ruant graviore: hac

minis, dum fub clatioris votabr,(i gloría

E

* Ípirituum conditorum fupremum inflavit ,

actionum ignobilíum ignomir;ofz caligi-

tu;

- fcd felicitate privavit Angelica, && & fummo

neg conteguntut,

Appeíüe Chryfofto.

Ti

BI

W

-

N

391

Ambizionis tumorvhmorwüin 'f'ugä* cludcndus.

13

n;ajs, fugeillans ambitionis inanitatem ait ?

bientis ibi naufraga omnin" &rumnarum

Dignitates temporales. baudquaquam quis

obrueretur fluclibus 1. Ze/zen"lnt ss4ue ad

.digmfmm: dixit ,. fed dignitatum momina

abyffos, & anima

forum in n tabe[ctn

duntaxat; wimirum funt dignitates iilluftria

46,

nomina, quz inflatis. buccis eduntur [qui-

e

Tumidis, & ambitiofis cu!minibu;fscon;

dem, & proferuntur , fed re vacua funt, &

termina femper funt przcipitia , & fo.ci

nonnifiinanitate tument, . Inflata exambi-

ruinz, quia ut appofité ait. Hugo Viétori.

,'Capoz.in f'fs

unt homines vocabulare prorfus vacua, ac

rinus: ZAfcendunt usque ad celos , && defcen.

inaniffime exucca.

Quid aliud dixeris di-

£

dunt suque ad. abyffos,

Omnis ambitio[us :

gg'l. D'w e |

gnitates, quibus impense inhiant ambitiofi,

tantó in imo efl, quantó. in altum fe erigit z

quam nugaciffima nominum ludibria? fpon-

tantó profundius labitur ,

det ambitio orbes integros, fed inanitate

elevatur, ut ff atera.

quantà exæljiü:

oppletos,bullis haud abíimiles , . quas fi affe-

Quot mortalium infublimeurfit am-

$ &

quaris, & manu capias , difparent: fitim

9

bitio , quos é dignitatum fafligijs in imum

movet ambitio, & dignitatum preclara no-

detrufit ignominiz ? Cümque ultra hemi-

mina propinat, fed

16, quà fitis extinguatur

nis faftigium fe crederent / eminere, quafi

proríus deítituta, -

f4

Gderum concives, & de cccli gloriarentue

Prafecluram cxämbïvit vir,quem ame

proximitate, illicó inimum depreffi funt i-

bitio inflaverat ,. is plures exantlavit labo-

gnominiz, quia 2/ceudunt usque ad calos, 0f

57«

xes,fudit fudores , & praílitis. obfequiis

defcendunt usque ad abyffos , & anima eo«-

imo.& foluta pecunia Przfe&i nomen fibi

rum in malis tabefcebat : Annon tabefcit

tandem coémit; fed quid inde ? pfolixam

ftatim ambitio, quz cüm celos tangere&

malorum congeriem ad (e traxit, curas,in-

manu, protinus abyffum orelambit? Fabu.

Íomnes noéctes, anxias folicitudines, detra-

lam dixeris fcenicam ambitionem , quos e

,hentium linguas exafperatas , invidorum

mim in theatro exhibet , vel fenatorié toga«

lividos oculos ; imó & vitze pericolum, ut

tos, vel fafcibus przeuntibus imperiosé au«

pluries intra. fe loquens dixerit , fi fci-

&oratos ; velíplendidé purpuratos, vel

viffem,tanti procul dubio non emiffem poc-

nitere,

Íceptro, & chlamyde ornatos: illico detrae

Non ízculares tantüm , fedetiam

€is veftibus , & cothurnis, quales revera,

Ecclefiaftice dignitates hiice funt zrumnis

fint,mors fuperaccedens oftendit : theatrum

plenz, &re dignitatum vacuz ; hincreclé

enim nonnifi ad momentum ambitio fcenicà

Lib. s. de

exclamat Bernardus :

O ambitio ambien-

dl

ozfiderat,

adornat, fuámque fingit fabulam: quas

um «crux, quomodo omnes rorques, omui-

veró hac in fabulaexhibet perfonas, none

&xs. places! mil acriss eructat , nil moleffias

nifi mendacia funt ficophantarum , obnoxia

snquietat , 6 tamen mil apud miferos mor-

dicteris , ac nebulonum expofita rifui, ac

tales celebrsus ejus uegotijs, Solum nomen

lurconum derifui, adeout miferrimus (eme

Dei eít re plenum, &laus ei refpondet in

per fit qui ob enactam dignitatem in publi-

fnes terrz , reliqua extra Deum vacuitate

CO femper

funt plena , &interitui obnoxia : funt di-

pofitus omnium jpgiteï oculos

pgtiwr,

gnitates, quas impenfiüs homines ambiunt

perinde ac flores, qui vix ridentes in pratis

s. VIL.

mefloris falce fucciduntur: hinc Píalmo-

. graphus ambitiofam hominam folertiam in

Srenam mundus exbibetþe!&an.'

conquitendis honoribus, ac dignitatibus

dam , in quam fuos ambitio introducit

acquirendis carpitinquiens: Vanum eji vo-

4ores, quibus i larvam detrabas,qui prae

s)/al. 126,

,

bis ante lucem . furgere: qua verba. expen-

e[fe fnguntur, fubele deprebenduntur ,ac

dens D. Bernardus fermone 1. de S, Vitlore ait:

fedée famulari,qui ilufiviis domi-

Non erecii plané,fed perverfi esl anims ante

MSAHRF.

quareve gloriam, quam exercere virtutem,

& velle coronari , qui legitimà non certave-

Icut pauci in mundo funt, quos ambitío

fs

rit. Vanum est,vobis ante lucem . furgere,

non inflet , ita rariffimi, qui cüm Re.

lia eil frufira ad celfitudinem nititur glorie,

gio Vare veré dicere queant Pfal. 1097

qui prius [plendore uon enitutt virtuta : &

Tuus fum ego faluum me fac , quia potior

tamen ambitio tametíi nullis innixa virtuti.

hominum pars ambitione pulfatur, & ei fe

bus gradus fibi ad celfiffima quaque parat

dignitati mancipat, quam enixiüs exambite.

folo inflatatumore : nimirum ventofa fur-

ecquisRegum,Ducum,aut Principumjimó &

fumnititur,fed procellas excitat,quibus naue

inferiorum Magiftratuum poteft. cum veri-

Íraga pereat: eítenim ambitio fpiritus pro-

tate Deum alloquens dicere Twus fum ego,

celle , cujusflu&us , ut modulaté cecinit

P/al. 106,

quia ut appofité philofophatur D. Ambros

David: 4fcendunt usque ad calos,$ defcen-

fius: Rarus f[anà qui. cum Davide dicere-

dunt usque ad aby[Jos: tumida ac ventofa

polft tuus fum ego.

Non potest dicere fecus

f

ambitione mare humani cordis tumefcit,

laris tuus (um ego, quia, plures babet Doe

cujus flu&us ad ccelos usque exaltantur , fed

minos , quibus turpifimà infervit.

Fentt

mox usque adabyífum defcendunt: [ed mi.

dsbido, &5 dicst meus es ; quia qua funt corpo-

tior foret fumplex defcenfus , nifi mens ame

ris cqnmpifcä.

Veuit auaritia , &5 dicit

IT T|

392

Difertato XVIIL -

meus es» quia )rgentum » U aurum quod ba-

interierint dignitat'bus exuti, quid fuerint

Venit am-

hes fervirutis tua esl pretium.

Manium umbrz «la iüs edocent 5 & cinis

bitio dicit Panà meus es, ne[cie quod ideo

fepulchri luculentià: oflendit:/ neque cum

imperare aljs te feci, ut mibi ipfiinfervires?

eo, qui interierit deícendet gloria ejus, quia

ut fcité notat. Petrus Blefenfis : sultorum

ne[cis quód ideo poteflatem in te coutuli, ut

EP!W . 237»

mea te fubjicerem poteflati *

dominatio efl eorum damnatio ; & quot paue

$9.

In hoc igitur theatro , quod ambitio

pertas ad calum promovet, t0t cum dignie

ornat, & dignitatibus a&ctores exornat, plena

£atibus füis infermus abforbet , neque Ma-

funt omnia mendacijs, larvata funt omnia j

giftratuum potentia, Principum nitor, Re«

eminentiores dignitates, qu& authoritate;

gümque mundana gloria cum illis in infere

& imperio videntur cateris antecellere;fer-

num defícendit, ne fcilicet. quid, vel fpecie

vili compede uni famulantur ambitioni; cui

P

tenus gloriofum illi fubfit, fed' ex ambitis

ad nutum obfequuntur,& quotquot przeffe

dignitatibus nonnifi angores , folicitudines;

J

finguntur,fübefle deprehenduntur, vel libi-

&rumnas, conglobatas moleílias fecum tra.

L

dini, quá foed? aftuant; velavaritig , cui

hunt, ne quidquam fupplicij videatur ex

parent ; vel fuperbia , cui inferviunt; vel

ijsdem ipfis.decffe; neque fatis poenarum foe

i

concupifcentize, cui obfequuntur; vel divi-

retijs, quí in fcenico bujus vite theatro

Ambitio enim

períonas egerunt in fublimioribus coníutue

tijs, quibus famulantur,

fucatz dignitatis pretio, bonorümquecom.

tas dignitatibus, :nifi .earundem .&rumnis

t

mercio, quosinflat, mercatur, inque fuam

fuperttitibus torquerentur.

miferé redigit fervitutem , G homo liber-

Neque putes, paucos effe , quoscum

ót,

!

tate donatus ob vile lucellum, obinanem

fuis dignitatibus infernus : abforbec, cum

Ü

pauperibus parientur, quos nuditas ad cce-

fi

-umbram larvatz dignitatis, fucati honoris

in famulum fe ipfum vendit; féque vana glo-

lum promovet : fiquidem mandax ambitio

k

obtentu ambitz dignitaiis, :non feliciratem

riz vileconftituit mancipium.

L]

9.

Si enim introfpiciamus qui

d ambitz

enancifcitur, fed miferrimum «coeli exiliunm

&t

fubfit dignitati, nonaifi compedes ; quibus

fibi comparat: quó fublimiüs ambitio eni-

W

titur, eó obfcuriüs in imum detruditur,

ingenua deperditur libertas,nobis occurrunt,

1

quot enim curz , quot folicitudines, quot

Nabuchodonoforis;, feu potiàis ambitionis

r

vox fuit illa Danielis 4. Nonne bec eff Baby-

animi angores, cordis tormenta unaobtegit

fu

|

purpura, qua eminet? Qui fapit non ex

Jon magna, qaam-ego difícavi in domum.s

[j

extimo ambita dignitatis fplendido colore

Regni, $n vobore fortirudinis mea, & in gío-

n

ceníuram librat ; fed intimiüs eam fcrutatu-

ria deroris mei ? eumque fermo adbuc . ejjet

Q

rus penetrat, medullam introfpicit; mun-

$n ore Regis vox de calo ruit : übi ditur

W

Nabucbodonefor Rex : Regnum tuum tranfi-

dus enim nonnifi fucos vendit , quos ambi.,

zi

tio mercari nititur , cujus propterea felici-

bit à te, €& ab bominibus egcient te, &f cuna

: [

tas braéleata nonnifi vaniffime — gloriz eft

befljs , && feris erit babitatio twa. — Regum

porentiffimus, Heroum maximus, egregia

, Judibrium. .O quàm fatué fibiilludit, qui

Á

- fucatz dignitatis empturus gloriolam, fuam

Ííua afpexit facinora, delectatus fuit 1n glo-

ria, quà ccteros mortalium fibi videbatur

nundinatur libertatem, féque ipfum in famu-

t

lü vendit! Venit ambitio,& dicit plané meus

anteceífiffe.

Vetüm dum fupra humanum

Q

es, nefcis quia ideoimperare alijs te feci,ut

faftigium gloriam fibi arroganter - attribuit,

detrufus ab hominum cetu,hominem exue,

E

mihi ipfi fervires ? nefcis quàd ideo pote-

t0

ftatem in te contuli , ut mez te poteftati

re juflus eft, & brutum induerej fcite D.

f

fubjicerem? Non credas gloriam atfecutos,

Bernardus: Homo cum in bonore effet , non pyig, ag

M

quos ambitio furfum urfit ad culmina di-

intellexit : quod quidem ad. caufam magis,

P[alm4319. gnitatum , quia utait Regius Vates : 4 glo-

quám ad tempus. arbitror referendum , ut

zia eorum deturbati funt , neque. timorem

fíc intellsgatur ditium:z cim in. bonore «ffet

f

ullum debet nobishomo incutere cüm dives

nou intellexit , ac fi diceretur bonor abfor-

buit intellecium.

fa&us fuerit , & cum multiplicata fuerit

Efalra 498 aloria domüs ejus: Quouiam càm interje-

Quéd fi ambitio honoris intellectum

é2,

rit non [umet. omnia,neque de[cendet cum eo

abforbuit, lumen extinxit rationis, quó

Scenicz Íunt dignitates , quas

differt homo à brutisjam hominem dejicic

[

gloria ejus.

ä

ambitio nundinatur, plenz mendacijs ,

brutainter animalia; & fuffragatur Richare

t

fucis; affequi quidem poffunt, non confe-

dus Victorinus /b. 2.de erudit.bomin.cap. j te

qui, quia vix affequuntur, & morsdetractá

ubi alloquens Nabuchodonoforem vanam

Q

larvà quid fint veriüs oftendit , quia ut ap-

fuprà homines gloriam ambienteni, fic fa.

q

pofiié Senecd : Quicquid circa te jacer re

tur: Ouantum te fupra bomines extulifii

»um tanquam bofpitalis loci. farcinas . fpe«

per arrogantiam , tantutm infra bomines de-

f

T

£fa.

Tranfeundumest, — Excutit redeuntem

jcieris per culpam, & cum feris, & beffyjs

natura, [icur intrantem.

erit babitatio tua.,

44b bominibus ejeclus

u

. ANon licét zlu:

En ambi«

efferre , quam sutuleri,

.

ad feras , & besiias defcendes.

[

6o0.

ujus vi

tee theatrali Ícena

b

Diviujs in h

tio, quó altiüs aícendit, eó profundiüs de-

afflnentes, voluptatibus diffluentes, viribus

jicitur, quó fublimiüs vehitur, eó vicinioe

h

potentes , diguitatum gloria fublimes, cum

eft ruinz, quantum Íe niditur erigere, tan«

tum

395

Ambitionis tumor honorum fugá eludendus,

ïmäm'äïgnä deprimitur lapfu infimiffimo ; ut — refponderunt; ANon venimus , ,nunquiäpra-.wmerïm

gnofcat qui faftigia honorisambit,&glori&, — zwm ei tibi , .quüd eduxifli .nos. de terra;

zuinam inde fibi profundiorem .nundinari: .44e laGe, & melle smanabat , ht occide-

snetitur :enim defcenfum , .qui vano ambitu

ves in deferto., uf & . dominatus fueris n0«

po 29

afcenfum fibi molitur: EcceNabuchodono-

Siri ? O quàm contumax eft ambitiot de-

Íor Íe fupra hominemarroganti ambitueve-

treclárunt obfequi , .ac parére Moyfi jufl&

here nititur , fed illicó infra hominem :de-

precipienti ; «cümque jam fltarent coram

£urbatur cum brutis, turbine .dementatus

3naxima populi frequentia ; «Core, Dathan

ambitionis. JAdeo fede obbrutefcit ambi.

& Abiron facra thuribulis munia .obituri,

zio , utin homine,quem 'intus pulíat, intel-

:& Moyfes'Judicis virgà inftru&tus .coram

-omnibus obteftaretur .nil à fe :fa&tum , mifà

lectumabforbeat, ufum perimat rationis; & &

cotu hominum :in-gregem detutbet bruto-

juffu -divini oraculi , -& -non«llius :anibie

um hominem 'intelle&tu viduatum.

'tionis.commento , :ac . propterea dehifcen-

€3.

:tis terrz fepulehrum , 'igniümque -infero,

"Sunt qui:in fcenicis theatris varias ex-

terarum nationum agentes ;períonas;eos.e»

um fupplicia ifuiffet :Rebellibus :intermi-

'tiam ZEthiopesrepreeíentant, qui ficut quas« "

'natus , :ropáffet .propterea , «enixíimque ob«

«dam corporis.partes , ita & caput folisplu« — :fecráffet , :quatenusà nefarijs «coeptis :de,

fmis contegunt , :quibus difcolores plume

fifterent ; :fed illi adhuc contra frendentes,

i& explodentes, :ac-perfiflentes in feditiofa

'Veftes funt , «& ;pilei;. quid autem.ambi-

'tio nifi fucata plamarum connexio ? -Quid

:Obftinatione , -ambitione -dementati :fua

ft,

/honores ad quos urget., quos pulíat ; quid

;perfeverarent in .amentia : :dictu formi«

dignitates, :ad quas ftimulat, «quos inflat;

dandumi .poftquam juffu :DEI , & Moy(s

«ift plumülz per aérem volantes ? -& nihi-

;pars populi ;proxime tendentis ab impio-

lominus has ardentiffimis ftudijs fequuntur

rum tabernaculis receffiffet , :tunc illic :ubi

-ambitiófi: :tumor .autem 'ifte :ambitionis

;Dathan, & Abiton; tum àlibi, :ubi Core

adeo eít audax , :ut etiam in Chrifli coena-

cum fibi :addiclis conftiterant , .di(rupto

Xulum fibi aditum adaperverit., imó &

'terrz gremio . :diductáque laté voragine;

dpfos coelos penetraverit; fed nonniíi -rui-

laxóque hiatu, -precipites uno , ;eodém-

as, GC pracipitia adinvenit;

Talis etiam

'que temporis momento egit ambitio ome

£uitanmibitio Corebi, Abironis, & Dathani:

nes, 'qui cum ijsdem coníftiterant ; 'hauflg

cum enim Deus. Aaronem fupremum à fa-

itidem fuére tentoria , :rebellium, -uxores ,

xris Pontificem ,, & Moyíem tum civilium

liberi, familig , pecora , :totáque :domee

«aüfarum Judicem ,. :tum divine .quoque

ftica fupellex , adeó ut fnbfederint :omnia

voluntatis internuntium declaráffet , pupu--

"horribili -devorata :baratro :immani «cum

git Corebi id tumorem ; vir is -erat :Levi-

fragore., 'ruentiümque :confuío .perfonante

- €icee propaginis, qui ut Aaronem fimul, &

camore : JDrfrupta efl -terra fub. :pedibta um.t8,

" Moyíem exauthoraret, Dathanem fibi ,&

eorum , : aperiens 0s '[uum devoravit il«

Abironem [adjunxit viros zequé potentes;

Jos cum tabernaculis fuis ,. &f univer[a.s

& fadtiofos, per.quos potiores populipar- .

fubflantia eorum , . defcenderintque vivi $m

tes ad fuam traxit , .adeo ut conjuratorum — ;zufernum » operti bumo , 65 perierunt . dezn

convenirent ducenti :quinquaginta Patritij

nedio nuleitudints ,. . fed. 69 $onis «egreffus

generis -omnes, publicique :coníilij Sena-

à Domino $nterfecit «ducentos. quinquaginta

tores Venerabiles , :quorum «omnium '«ó

"iros , qui offerebant-incenfam.

ferebatur conjuraátio ,.:ut Moyfes, & Aaron

"Exterruit fané repentinus 'hic interi«

465,

Magiítratu depellerentur 5 ut -huic Core«

'tus reliquos-omnes quotquot -cum Moyfe

pf n

bus,.ac illi quicunque alius , pro 'ut con-

fteterant : -qui difruptze terrze tumultibus;

fultius vifum fuerit é.fuo corpore fubro-

& intereuntium miferabili confpedtu ,-vo-

gatetur ?. G 'cxteri fortibus inter fe.jactis

«ibüsque coanflernati terga Euro -citiüs fud

:g2 dederunt-

"Neque..hic ftetit &Jades-3

ad minora promoverentur facerdotia quote

quot Levitice effent flirpis 5 ;& :aliarum

fiquidem € populo , :qui ejusdem fuéte fee

éi,

ftirpium tribules populi Praturas,. pra-

ditionis. complices Ínas itidem poenas :de«

fe&turas , tribunatüsque . fibi ;partirentur.

dére j .exortus enim repentinus ignis:va-

Hos omnes ona ad concupitas dignitates

flare coepit ab ipfo.tabernaculi-divini 'vee

trahebat ambitio; cámque «quisque facris

ftibulo , :quidquid caflrorum 5 :ac :imulti-

obeundis ighiaret, intra tentoria fibi clan-

tudinis fupererat, ut-nonnifi lu&tus , & e-

culum acerras , ac thuribula preparanda

julatus aérem opplerent , & in uno , eó4

curavit , ut cüm primüm tempus -exige-

4démque matarent zíluario terra , homi-

rct, parati omnes eflentad adolendum.

mes, mulietes, jumenta ; tábernacula ,- &

$4.

Rebus ita compo(itis «refcente ambi-

fupellx «omnis: .afcendebat 'quidem in

tioforum colluvie convenerunt Coritz pro

coclum clamor morientium , fed defcende-

tabernaculi foribus finguli cum fuis thuri-

bat ad inferos protervia ambientium ;. &

bulis neis: aderant & Aaron thuribulo

«aflra omnia ne glifcens incendium abfu-

Pontifias aureo, & Moyfes virgà Judicis

meret; Aaron arreptó. thuribulo, accen;

inflru&tus ; cümque vocati à Moyfe eflent,

físque carbonibus thus ífacrum «eleriter

. Feraui de Afeiiibus Zom, II.

2dd

adole,

304

' Dïfïbrtatio XVIII.

'fpuït

(

adolevit, & refiduam caflrotum partem

*

tentio inter eüs , qQuis eorum videreta»

5

immunem fervavit ab ignis voracitate

*

e]e 2major

Ld

itane Diícipuli à Magitiro

pem

Bum, 16,

—

que

Percuff funt quatwordecim. millia. bomi-

Chriíto , edocti mundi contemptum, divi-

tiarum neglectum , honorum tugam ; ni«

PU

num feptingentt absque bis , qui perierunt

in feditione Core, Ecce quàm grande , ac

tuntur etiam excitatis contentionibus c&«

gipis

ferale incendinm una excitavit. ambitio

*

^

t

reris pracellere loco, & titulo, & qui«

non enim alig fuerunt fcintille , qua inie

dem tempore importuniffinio, & eo loco

fié

tia flammis dedére , quàm ambitio, &

ubi eorum Magiíter exemplo fortiüs, quàm

fquan

invidia

9

.

utinam etiamnum in mundo

verbo fumma humihtatis fpecimina voluit&

faV

noncircumagerentur ferales he — fcintille,

eorumfübjicere oculis , ut omnem dedifce-

hort

rent ambitionis tumorem , & humilitati

qug & cotus Religioforum , G palatia

;

Principum, & domus privatorum , imó

enixim ftuderent ?. etenim Magiller Chri«

Thàt

provincias, ac

ftus DEI filius, humi proflraus Difcipue

etiam urbes, refpublicas ,

Iub

ei

Regna non inflammarent, everterent , &

lorum pedes abluit, móxque ad Olive-

x

Corem omnium

in favillas redigerent.

*

tum, uübi exordium dolorofiffimze paffio-

d

primum ambitio ftimulavit Pontifiatüs

*

iis erat inchoandum, cum ibi ad. vigilias

ab

hujus pediffeq:& ambitionis fuerunt co-

protrahendas , preces fundendas hortare-

dntt

tur, & ipfe fudore fanguineo madidus ex

.

gitationes turF. lee , acquirendi principae

"tjur

tüs, nefaria confilia , clandeftina . quafita

imminentis mortis formidine , & cras effet

(ubr

conciliabula, tumultuantes focij, & non

medius inter latrones cruci affixus ab omnit

'qüä.i

difparis pravitatis pares homines iniqui ad

populo fpectandus ; — adhuc Difcipuli . in«

imp

flagitia quaeque paratiffimi.

tempeftiva altercatione de praemineatia

gio,

66.

Quot pravirates ab uno eruperunt

loci, primatu honoris contendunt, Fa

- dob

aimbitionis difrupto tumore ?. ha fuerunt

eff contentio inter eos , quis eorum . vide-

(f

fcinille , quibus incrementum fubijt fe-

retur effe major; quia nimirunm ambiuo

f

rile incendium , quod tot. hominum tnil.

fubtile eft malum , quod dolose rimulas

he

penetrat , quo in viros etiam fe infinuet ;

lia abfump(it, ac 'in favillas redegit, $u-

a

peracceffit fax etiam calumniatrici

s linguz;

quos nec vitia deleCtant , nec luxuria mo»

vet , nec avaritia fubruit :

appofité S.

n

quae peftifera licentia huc, illucque diícur-

[0í

fens odiorum ignes accendebat ; & de:

Ambrofius ; Hoc ipfo peruiciofior ambi- Tom,s, lib d

lun

ipum concors tot millium , & hofílilis , &

tío , quod blanda quadam efl conciliatri. i cap. t

n

contrà Moyfem , & Aaronem legitimos

cula dignitatum , & fape quos vitianon de- ^**

Principes, dete/tanda conjuratio , doüuec

[1

le&ant , quos nulla potuit — movere luxus

in

furmam etiam D EI Majeflatem co

Vía , uulla avaritia fubruere ,— crimimo[os

perit obliquus incedere contemptus j ni-

facit . ambirio : non . inhibuit Magiiler

Chriftus , ne ejus Difcipuli fundamentum.

mirum tota iniquitatum üniverfitas ab una

erupit ambitione, qu& enuttivit odium ,

jacerent honotis , fed ne ipfum ambirent

4t

fovit conjurationem , fomenta addidit

honorem ; voluit eos digna honere ju-

tá

flammis, incendium dilatavit , terra gree

giter exequi ; fed ut ipfum poflea fugerent

honorem :2

exercitia virtutum fundamen-

zium difrupit ; & plura hominum mil«

ta [unt honoris , & laudis , illa ponenda

lia, quà terrz abforptos híatu , quà ignis

[LÀ

LÀ

tanti

abfumptos voracitate — perdidit

funt, fed honor fugiendus ; hinc Sira- ;""f* ^

cides; Noli quavere catbedram bonoris. .

!

funt impendij plumatiles " ambitioforum

* 6,

cogitationes , quze morti deglutienda plu.

In exetcitio virtutis duo fe exhibent

68«

ra ftatim hominum millia objiciunt.

digna obfervatu , funtque honor, qui vir.

67.,

Non facrum duntaxat ingreditur am-

tutem fequitur; G meritum , quod virtus

d

L

gignit,

bitio Tabernaculüm ^ omnia fus deque e«

Iftud proprium eft hominis actus

L

li

verfura, fed tanta eft audacie , ut. Chri-

exercentis

virtutum

?

hohor veró ad

fe

$9

L

ftum ipfum aufa fuerit. adoriri

- Si filius

folum D EUM pertinet : voluit igitur

di

DEI es smitte te deor[um ,. quafi. diceret,

Magifter Chriftus, Difcipulos (uos meri-

j

omnes enim te noverint DEI filium , fi

tum ambire , non honorem inquirere ;

quia meritum ad ipfos pertineret , honor

te viderint per aéra, vel ambulantem ,

f

perinde ac infolo , vel volantem avium

veró ad Deum, qui enim Deo honorem ra-

Nimitum nitebatur

pit;huic Deus meritum aufert: hinc Chriftus

inflat. -

impudens

[

tentator volatilem ambitionis pileum per

ambientes honorem , & non meritum ey

i.

excitatas vanas cogitationes ipfi humani

virtatum ftudio redarguens ait? Zmanr prí« MattIn25 3

lt

Sacrumi e«

103 recubitus in canis & primas catbedras $n

generis Salvatori imponere,

tiam ingreffa ambitio collegium Apo(to-

fynagogis, & falutationes in foro, &f vocari

H

lorum diffidia, & zemulationes in difcipu»

ab bominibus Rabbs: quia Pharifzihonorem

q

lis excitavit ; quos licét alia vitia non in-

enixim quzrebant, cüm tamen honor ipios

d

Plutes funt etiam in afcete«

ficerent , una tamen ambitio tetigit, quz

non quzreret.,

f

praeminentiam , Paridis veluti. pomum

rijs,quos ambitio pulfat, & propterea tumidi

in medio injecit eorum , ut quisgue e«

primas appetunt cathedras, primásque am«

1

Isrt5p.12. jus Pga'emoxxj'inhigret H äfaüa eit & con»

biunt dignitgtcs, quos tamen diguitas re«

fpuit,

Ambitionis tamor honorum fugà eludendus.

395

fpuit. .. Pluresin aulisPrincipum funt Pro. .

noctüque:confilía agitare :regrandi ; quie

ceres , quos ambitio ad primas poft Princi--

revera poftquam Salomon naturze concefit

pem urget dignitares, :qui tamen pletums-

& é vivis :deceffit 'in apertum :erupére,

que repentino lapfü in imum detruduntut.

Erat Jeroboamus quzfturz Prafeétus, cüm -

infortunij , deftituti favore, '& gratia Prin-

rem Salomonis ftrenué ageret; :fed 'in fuo

cipis, 'qui fi procul fuiffent à Jove ; procul e.

obeundo munere ita rem:egitRegis,ut fuam

tiam à fulmineextitiífent.

'Satis notz funt

tamen non meglexerit 'fortunam 5 *ejus fis

fabellee Tcari 4 :Gt ;Phaétontis ; :quorum

quidem ftudia-eó praífertim «collimabant ,

Qquanto altior fuit afcenfus , 'tanto GU cafus

ut populi fibi benevolentiam «conciliaret, o»

gravior, /Coércenduseft tumorambitionis

mnésque largé impertitis benéficijs. re, &

hominem iriflat, quem difrumpat '& per-

amore fibi devincitet: G «quia viri 'vafrie

dat; 'furfum 'evehit , quó profundiüs depri-

ties-aptiffimum fuit inftrumentum .atribie

'mat ; 'quia ut ait Chriftus:? .(94o2 4ltum-s

'tionis; : divinis;jam dignus fuffragijs, ut &&

«e31 bominibus , -abominatio e$t apud Deum:

'imperioab omnibus habebatur 5 íed ramet(i

ambitio ad.culmen «eutm - urfiffet honcris

«xtollit'ambitio; 'quos pulfat, & 'inflat.;

opitulante váfritie.; .cüm primüm -tamen

fed (imul:deprimit., quam 'propterea 'non

abs re vento Borez'paremfeceris: hicenim :

acceffit GL arrogaritia, eadem ambitio homi»

in tranquillum :delatus mare., . 'non folàüm

nem in impietatem primum ;poítea in zuie

'ejus àbigit "málaciam., 'fed totum -ab imo.

nam-. imPUIüo

fubruit; fluctus fürfus deorfum volvit, &

'Fuerat ei ingenium fagax » expeditutm,

30e

quas invenit quora trajicientes naves :fuo — "multiplex., & tortuofum , . przíertim ii

impetuurget, 'ut in fcopuloscollifznaufra-

flectendis in fua vota hominum animis ; 2«

gio pereant: 'ità ambitio fi 'femel mentem

rarium regium, 'fic.curabat, 'ut «rederetur

Ínbeats 'hominis 'tranquillitátem 'expellit;

id unum 'duntaxat fpeclare , quomodo

fluctus cogitationum 'tumidarum - excitat ,

Principis divitias augetét; tametfi iributa

mentis'excicat intuitum , -& totum 'homi«

ita exigeretà fubditis, ut potiüs eorundem

nem ita fluctuantem exagitat , ut fi furfum

fortunas' viderétur promovere; idque caufz,

enitatur turnidus , mox:deorfum depríma-

'cur potior 'pars : populi Salomonis fucceffo-

tur dejectus à priftino honore, & 'utinam

rem in animo Jeroboamum haberet, :etiam

non obrutus «terna amaritudine, cüm nul»

exclufo Roboamo Salomonis 'filio , G cu&

N

lum fit flagitium , quod ambitio non fugges

propterea 'jure :fucceffionis fceptrum Solye

CBP ' 40

L]

rat, G adillud non Urgeat. -

mzutm 'debebatur : cüm Jeroboámus *effet

'Ephraimita Patre Nabathe 'viro inter fuos

nobili, 'fed matre Sarira longé imparis con-

ditionis genitus, 'Per'occultos igitur cunia

c/Ambitio tbrono infidens,perinde.

'culos urgente ambitione 'iter ad folium:re«

'gium fibi adornabat , :donec animus ambi-

ac magiftra in catbedra p[eudopoliticam

. &docet in. perniciem juflitue , & exitium in-

'tione magis diíteritus in apertius , majásque

mefas mox prorumpetet.

'Cum enim in»

*wocentia : fFare adnititur alienis innixa

TUinis, -Sed proprgs fepelie

flituiffec Roboamus , utgratias populus Deo

'folveret, 'ob liberationem obfidionis, Jero»

5?"7'«

li h

boamus obfervans frequentes fuorum :peree

69,

ÜU&m deteítabilis , quàm '*p'e'niiciöfa

'grinátiones effe Jerofolimam , 'templo nom

Ób

non fuit Jeroboami ambitio? quz o-

minus majeftate , «quàm 'teligione populos

91

annem populum «ad facra traduxit

'alliciente ad cultüm ; ; & obíequium Deo -

ebominanda. Alias inter Salomonis noxas

praftandum ; verebatur ne fub fpecie pie-

lizc etiam recenfetur , :quia minüs cautüs if

tatis, capti popularium 'animi paulatim ad

feligendis fibi familiaribus , ac hominibus

Roboami deflecterent pártem, à quo nupee

diícernendis fuerit;

Familiaritate fibi con.

dmpetu pracipiti defciverant ; prefertim

junxetat Jeroboarum juvenem praclaris na«

'tum plures ex 'ordine Sacerdotüm , ac Le«

ture dotibus inflructum, frontis,& vultüs

vitarüm 'defecerint, & recéns adhuc effet

fpecie commendabilem , animo indu(lrium,

'exemplum , quo via à Jeroboamo ad Robo-

& nunquam à novo aliquo molimine ceffan-

'amum adhuc fine ullo obvio pateret obiceg

tem ; cui propterea Salomon fuüm credide-

ac facilior ad domüm Davidis reditus 'fpe-

. gat fi(cum.

Is tamen quia vafritie czteris

Taretur, & quidquid turbatum effet, adhue

in aula antecelluit proceribus, 'ex continua

fpe veniz leniripoffet ; imó & fponfioni-

Wlhï,j

Regis'familiaritatex'ejus Ícivitatcana expifca-

bus plené fedári; ac componi, priefertimcuim

ri; cümque obfervaffet in Rege animi jam

mentibus Iíraelitarum altiüs infculpta hzre-

delapfi imbecillitatem, & quandam focor- -

rent Numinis oracula de. fceprro Davidicog

diam ; fimülque deprehenderet Salomonis

neque deeffet authoritas virorum graviumy

filium Roboamüm delicijs à pueroaffuetum — ac Principum , quorum hortatü faciliüs pof.

Regnis gubernandis imparem fore; copit

fent Regni defertores judaici inveterem re- —

iple aditum audaci aperire ambitioni, ac tu-

'conciliari fubjeCtionem; confiderarer infupet

/midis implere menrem cogitationibus diu,

in(tabilem effe vulgi voluntatem, & propetie

u

dda

ilonem

Verani de Afeä:bu: Jom. i,

Differtátio XVIIL -

396

fi

fionem mutabilem , äuæ propterea levibus

fuppliciorum; àc pfodigiotum quoctindati

g€

momentis ad eas facilius partes flectitur, quas

oítentatione obilitiflet.

Et ficut Hebrxae-

paulóante fattidierat; maximé fi Religionis

gentis protervia femper in alieni. NNuminis -

o

percellatur reverentià ; ideoconfultius Jero«

cultum prona fuerat, difficilenon fuit Jero--

[

boamus duxit, ütilius ei fore ne Regno pel.

boamo populum à cultu veri Numinis avet»

fo

leretur, ( Religionem avitam rebus tuis ob-

tere, & ad obfequia idolis prílanda : per-

flantem penitus everteret.

trahere; praeíertim cum obíequentes Pria-

éf

71.

cipis gratid , & bencficijsilliceret , & detre-

Cümque inftarent pafc

halía, qüb tem-

9

pore ex inolita confuetudine maximo con-

Gantes paréte,minis ,. peenísque futuris ab-

fterteret.

T

curfu populi ex fingulis Judzi' partibus Je-

i

rofolymam confluerent: ad id impedien-

Itaque ne perfidis'ullum ad veri Dei,ac - 73«

j

dum ad confuetas fuas vafer confugit Jero-

Davidis imperium pateret iter 5 primusom^

ft

boamus vulpes;attutiásque, fpeciofísque ra-

nium etreétis recens idolis affumpta Pontifi-

&

tionibus , & edistis plebem circumvenit,

cis períona; nefanda, ac impuriffima exhibet

facta, aliósque pro . fuo arbitratuSacerdotes

"[

fuafítque populisSolyraam illam profedli.

onem; quam illi arbitrabantur Religionis

conílituit non ex tribu Levithica, fed ex fzce

causá fuícipiendam , bono officere publico,

populi, nimirum ut extruclis aris reíponde«

LE

ac privatee obeffe utilitati : non enim fieri

rent Sacerdotes, & qualia erant facrificia;ta»

&

poteít, ut cirra enorme difcrimen in. urbe

les & miniítri ; iddue ea vafritie Jeroboa.

hoftili cultus ille Numini exhibendus iníli-

mus infituit , quó facilios. minutz plebis

«

L

tuatur; maximé quia ob deíertienem mul-

fibi reconciliatet benevolentiam, Regis igi«

torum, fe mutuis odijs, acpericulis cives

tur ad exemplum glifcente dietim tüperíti«

involverent ;

neque prolixa itinera tuta

tioge ceperunt luci, & nemoravitulorum

16

e(le , neque. profeclionem obiri poffe abs-

opypleri (imulacris, adqua Religionis causá

que rei domeftice difpendio.

Ut autem

videbantur populi confluere. Ad ha« igitur

promptius in fua flecleret Jeroboamus vota

fcelera Jeroboamum impulit ambitio, quá

.5

populos propenfos ad Solymaam profe-

nitebatur fibi,(uísque Regnum flabilire: hec

Gionem , fpopondit effe&turum , ut pro

caufa fuit, ut ediéto caveret,ne quisquam ex

uno templo geminum excitaretur , quo

líraelis.populo Jeroiolymam proficifceretuE

commodius poffent populi facris fungi mu-

oblaturus in templo facrificia.

S

neribus, ac fua perfolvere vota ; addens

Verebatur námque Jeroboamus,ne po- — 74«

Deum nullo circumfcribi loco, nullo poffe

puli favor à fe in Roboamum Judez Re-

[

gem deflederet ; Íi paíffim permitteretue

fpatio limitari, nec ullis coarétari anguftijs;

£

quin fit ubivis prefens , ut zqué ei obfequia

populus Solymaum templum factificijs fre»

praítentur Solyme, acin quovisalio Judzo

quentare; ideóque geminum vitulinum ca«

"n

loco, dummodo cultores Num

Y

put aureum duobuslocisin edito collocavit,

non defcifcant mente,

inris à recla

& fimul promulgari juffit : ./ Ecee. Dj zué 54Regecad ,

72.

Hazc omnia excitata effi

cacia populo

lrael, qui te eduxerunt de. terra J£gyptiz,

propofuit, non ut devotionis causá. eum

Proh quàm perniciofus eít , fceleribüsque

fle&teret ad Numinisobfequia; fedquo fub.

fotus ambitionis tumor/ quo mens humana

tiliori vafritieicalliditate , pratextu cultás

cecutiens, non ampliüs veri Numinis cul«

Deo exhibendi fuumfirmaret regnum. — Fi-

tum videt, ut praceps ruat in nefanda quze»

dentior itaque factus ambitioni adhzrens,

queflagitia, Hiceft illetumor, ex quoins-

quá ad regnum fe fentiebaturgeri majorum

numerz femper profiliére lachryma , & ome

fuorum religionem radicitüs duxit extir-

nes eruperunt calamitates, diffidia, clade*s

E

pandam; nimirum ut flaret. ipfe in Regio

inimicitiz:ambicioPrincipum preclara comt.,

t

folio, voluit , ut caderet ex ara verz Ree

tia di(turbat, quia unusalteri cedere detre;

Y

ligionis cualtus: & ne (ceptrum recéns. ac-

élat, & finguli preeminentie inhiant; hac

uifitum nutaret ;

cultum veri Numinis

propterea diífidia fpargit , bellaexcitat, quae

;

u

nditüs evertit5 incredibili enim celeritate

alternantibus victorijs utramque partem mi«

duo juffit delubra conftrui in pracipuis ur-

feré atterunt, fanguinem fugunt, ÀÁn non

bibus Regai fui limitaneis; quarum uni

occafiones rei opuimé gerenda fola perfzpe

turbavit atnbitio,

nomen erat Dani, fita ad Aquilonem ; &

alteri urbi nomen erat . Berbeli ad. profpe-

ambiente fedes?

quolibetxvitorum primas

*

&um au(tri , & utraque urbs eminenti col.

Imó necesetiam molitur

'innocentï-üm 7;,.

1

In ijs igitur vitu-

eà duntaxat causá ,

ut quamlibet abigat

le furgebat inzdificata.

Jorum fimulacra ex auto conflata collocae

umbram fufpicionis ; hinc /Egyptius Ty-

vit qualia. ZEgyptij füb nomine Apis, &

rannusPharao, ne Hebrai ullum regali fo-

Serapidis colerent , fuafítque populo hec

lio metum injicerent, omnes eorum infan«

, i

S"m. 6-

eadem effe Numina , quz eorum Majores

Y

tes mafculos mergi juffit in flumine. Hee

à Pfql, 90 ,

quondam à fervitute /Egyptiaca liberave-

rodes Magnus Aícalonita has ut à fe prore

rant, cultüque publico Aarone aufpice, ac

fus umbras excuteret quatuordecim mile

facerdotio fungenteaffecta fuerant ; Gteam

lia puerorum ferro fecuit, ne quis infane

venerationem ad pofteros fuiffe dimanatu-

tulus Hebrausin fpem Regni fucerefrerec z

ram ; ni(i Moyles metum populo incuffitfet

voluíique emmnes in herba dometere ,

ne

i

-

tD

*

*

ïAmbi.tiohïs tumor honorum fupieludendus. ^ 397

fiealiquis fortáffis eorum efflorefceret in Re»

in tenebri trudi fecit ém temebras exteviores

gem. Abimelechus ut fibi uni regnura, quod

Vefle fholians nuptialé , & virtutum exerci-

CUM — — M

enixim ambierat, firmiüs flabiliret, fratres

1i0 , fruifu pietatis evacuans 2 Quantos

fuos omnes feptuaginta numero füper unum

ergopefia bac nequiter [upplantatos, turpster

lapidem jugulari juffit. — Rex Saul quia fibi,

dejecit , ut cateri quóque , quos latuit ocs

fuóque regno à Davide metuebat, hunc li«

e€ultus .efafbr j fuöitam fxpavefærenf ad

cet. fideliffimum locis omnibus capitalibus

ruinam? Ambitionis via , adoratio Diaboli,

eft infidijs infecutus ; & octoginta quin*

ambitionis ufus brevis finis sgnotu. — .O ame

que facerdotes non ob aliudcrimen , nifi quia

bitto ambtentium crux , quomodo omnes tord

LA

zeligiose Davidi faviffent , victimas macta-

ques , & tamen omuibus places ?. wil acer-

vit, eorum fanguinemfudit , quó accenfam

óius. cruciat , nil moleftius inquietat , wif

in Davidem tabiem non extingueret , fed

tamen apud miferos enortales ovebrius jejue

feralius augeret , nocentiüs foveret ; cum

megotijs.

enim 'Occupáífet armorum vi INobem facer-

Itaeft , quo quisaltiora exambit,c& dif-

78.

ii od l x i IQ Cl

dotum urbem , in ea nemini parcens ferro ,

ficiliora neceffe eft , fuftineat praclia, fiát-

& igne omnes interfecit,

. Àn non etiam

que pluribus obnoxius difcriminibus; com«

Abíolon hoc ambitionis tumore turgidus ,

petitores femper habent , qui cateris fata-

velut criftatusPhaéton , ut federegni paten-

gunt przeminere ; & quia omnes dura di-

tem óptimum non folüm excluderet , fed

ftorquet ambitio , omnes etiam vexat labor

etiam impia violentia ejiceret , arma bellica

immodicus in acquirenda , ac tutanda dig-

rebellis filius in p

nitate ; urgétque dolor ,

quos ambitio

aufus efl?

;

ium g—enitotcm -mgverg

pulfat ,ad fublimiora , quz cum lubrica fint,

76.

ac praecipitijs contermina , ad lapfum etiam

Imó quod timorem fimul, & terrorem

incutit , eft , quia referente Curopalata

impellit graviorem ; quia qué montiunt

Li

Conítantinus VIII. cum annis quadraginta

cacumina excelfiora ftmt , €ó perfzpe magis

*

novem clvum rexiíffet imperij ,à fuo pro-

abrupta deprehenduntur

L

fecus mitior fi

fuerit fortuna , & in mediocritate fua forte

prio filio Romano venenum accepit , non

Em AE - EM —

aliade caufa propinatum , mifi quia nimi«

contenta , quia ambitionis igniculos non

um diu imperáffet , & nimium diu filius im-

fovet ; pacatior femper eít , ac tutior z

rebus enim -ex»cellentioribus $, ac catetis

EM

perium ambiret. Hac fuüntimpia illa fce-

lera, ad qua tot Reges , & Principes una.

celfioribus annexa femper funt. competitos

rum certamina , & quó quisp

. €ompulit ambitio , qua quó altiüs afcendit,

lusfpollgt.,l;ö

eb fir magis periculis obnoxia , ac praci-

plus timeat , necetle eft.

pitijs vicinior,

Hinc qui pluribus ï*mþeratk » plures

?7.

22«

Utque ad proximiora noflris hiscetem-

etiam formidat: quia is plures timet, quem

poribus gradum faciara , quantum fecum

plures timent , prafertim fi peffimis ambi-

m

adferat detrimenti ambitio ; fats fuo ex-

tionis confilijs duriffima accingatur in pre«

lia5 idque caufz, cur Calebus Dux Hebrzo-

pertus eft damno Carolus Audax poftremus

Burgundie Dux.

Is etate, gloria bellica;

zum 7ofu? 14. txametfi munitiffimas , Heb.

ronisque in vertice fitasurbes ad bellandum

.Provincijs fubditis flerentifimus , nullum

expertus fuit hoftem fzeviorem propria am-

petjiffet ; animi robur oftenderit , & quidem

prudenter , cum ipfum minimé fugeret ,

bitione , aninium femper ad fublimiora fti-

mulante, CümCGalliam fzpius incendiffet,

magnas urbes gigantum armis defendi ;mu.

risque muniti jfaxeis.

2 A

fä"(älö

veilétque Helvetios fuo etiam jugo fubmit-

Hodie ocloginta s

tere , ac Lotharingiam quafi aggerem fuis

quiuque amorum fum fic valens , ut eo va.

»

interpofitum ditionibus amoliri; primó duo-

lebam tempore , quando ad explorandum.s

miffus fum * illius $n me . tempori fortitu-

bus pralijs ab Helvetijs deprecantibus priüs

.pacem , poflea coactis ad pugnam in fugam

do usque bodie perfeverat tam ad bellandum y

quám ad gradiendum : da ergo mibi mon-

a&us ; deinde in Lotharingia fpes magnas

volvens à tumida ambitione confuetum fi-

eem ifium , quem pollicitus eff Dominus te

quoque audiente , in quo Enacim funt , &6

nem , feu violentam necem impetravit : ad

Nanczium fiquidem à Renato Lotharingo

urbes magna , arque munita , fe forrà f

in acie ceíus , miferé cecidit, G. unà cum

Dominus mecum , C potuero deleve. eos,

i

utrumque Calebus conjunxit Enacinos fcilie

topria vita totam extinxitBurgundice fami.

h

imítirpem , que in Carolo tota cecidit ,

cet;feu Gigantes urbes illaslaxas inhabitare,

cum ambitione inflatus in fublimiora adni-

& Ípecimina bellice fortitudinis exhibere ,

teretur , hiac appofité. S, Bernardus ait :

eó quia ad bellandum infractum fibi robur

Tom. r,

ineflet,

Sed quis non videat , quàm diffi«

Serm,. 6'.

Ambitio [ubtile malum ,. fecremm viri ,

peflia occulta , — doli artifex , mater bypo-

cillima Calebus ambiret przlia, cüm non«

173 ?falc 90,

crifis, livoria parens , vitiorum origo , cri-

nifi celfiffimas in montium fafligijs fitas

minum fomes , virtutumarugo , tinea fan-

expofcereturbes , arcésque, foffis vallatas,

ditati , excacatrix cordium , ex remedijs

murisque munitas faxeis? fed G infractums

propterea fibi robur ad bellandum ineffe ,

snorbos creans , geuerans ex medicina lan-

innuit, eó quia montis apicem defenderent

Ddd 3

gaorem.- Quantos ho(negwium perambulans

giggu—

308

.' ..Diiïcfta—tïo XVIM,

igantes: ità eft humiliota, & radicesmon-

um armata cultodit fpiculis ; .& cumaudet

tis homines propugnant mediocris ftature ,

manus;ftasrapere divitias, pompámque fo-

liorum , plerumque dumetis fauciata pro»

fed celfiora eontium faítigia à gigantibus

——

defenduntur ; ut difcant ; qui celfiora ex.

prio priüs erübefcit fanguine , quàm rube«

(catin manu rofa. - Duo exambierunt tres

ambiunt , debere , & ipfos graviora fufti-

nere przlia., àc fortioribus pugnare cum

illi militam fortiffimiexcelfa ; ac propterea

competitoribus, Nunquam ad fublimia:;

difficilia, 'Regis fitientis aquam*.illam,'favo-

;rem , quemaucupari nitebantur , etiam per

quos pulíat ambitio , urget, quin pluribus

Íemper periculis, ac praelijs.gravioribus con»

-adverfariorum caítra per hoftilia arma ; &

defoecatz illius aquae excellentiam , :quá re-

$h

ftituat obnoxios; quia Calebus excelfaam-

bivit ; przlia etiam debuit gigantum fulti»

gijsadularentur cuppedijs, & ideo opus fuit,

'ut graviffimis fierent periculis obnoxij.

nere , & ideó propriasoftentavit vires , quia

magnas novit difficultates, cum montium

"Summam etiam Lucifer'exanibire au«

3!4

culmina agmina defenderent. gigantum , ne»

fus fnit celfitudinem in coelo : fed quia prae-

lia, -& certamina fuítinere 'non 'credidit ,

que potuiflet Calebus excelfas illas exambi-

|

reurbes inmontium fitas faftigijs, nifi pro-

ádeó quem ambitio ad fummam urterat cel«

(mj t

fitudinem, in imum etiam detru(íit infero-

rias priüsad praliavires exercuiffet ; quia

magna , qui atmbit , mecéffe e(t graviora-;

zum. Quemodo cettdifli de 'celo Lucifer ,

3] ;".4 'V"*o

qui mané oriebaru ? corruifli u terram s ,

fuftineat przlia,

2o.

Excelíum eft

,acmagnum putatur inaula

:qui vulnerabas gertes , qui-dicébas in corde

Principisgratia , Regisfavor, fed buic, qui

"440 : : inelum confcendam fuper afiva -Dei

inhiant, graviffuma, opuseít, praelia fufti-

exaltabo folium meum , | fedebo s monte:s

neant , compe

titores fuperent , ac multis

teffamenti in latéribus. aqnilona ?. . quia-de

fiant difcriminibus obnoxij.

"CumRex Da-

folo feffionis otio cogitaveràt , & non de

"UC CUOCUMEN « EE DN QPPRR "—— —

vid ftri&tis füb papilionibus degerer , & in

certamine fuftinendo , nec de pralio ineun-

do , fapientià fpoliator, ormmique ornae

5im f

campis fepius armatus noctes duceret in-

fomnes , ac vigil pernoctaret in caltris , pae

mento , quo in coelis fulgebat , & vi&tus

luftrem , quam prz manibus habebat argene

ipfe in praelio, quod non przviderat , ceci«

teo in cyatho aquam faftidiens ; & Bethle»

dit infelix ,non ampliüs coeli Lucifer , ' fed

Erebi fumidus titio.

hemitici laticis frigidam dulcedinem cupi-

Jatium eff pralium^

A poea, 11,

magnum in celo : Micbael , & A

ens , qua firim extingueret ; vifcerümque

ngels | ejus

,'04.

ardorem refrigeraret , vix ea protulit verba,

preliabantur cum. dracone s.

O f quis mibi daret potum «qua-decifferna ,

In hoftiles 'acies pugnis ineundis in«

82.

l; m.

gue eft in Betblebem juxta portam , ecce fta-

flructas , &t ad pralia'edoctas incidit, &

qui federe in culmine altitudinis ambivit ,

tim , quavis distmpta /motaà tres militum

fortiffimi pet coacervatos hoítium mucro»

flare non potüit quin caderet : idementiá

ä

tunc laboravit Lucifet ,'cum altitudinis ftue

nes itrüperunt , "& aquam Principi tule-

runt opraram: inhiabant militum fortiffimi

diofus ad pralium ^non procefferit :armae

1egio favori , ad fublimia eosambitio urfe-

tus : in armatorum agmina opus fuit inci-

dere , cüm primüm ambitione tumidus

rat; ideóque opus fuit , ut graviffima fu(ti-

merent pericula, per hoftrum mucrones ire

fcándere fibi propofuit fummum altitudi»

nis verticem , ideóque Michael , & Angeli

rumperent , viámque per arma hottilia fibi

—pararcnt ?

hoftilibus fe mucronibus non fíne

ejus przliabantur cum dracone : armatag

ut haurientes

invenit manus dum mentemturgidis imple«

nota temeritatis objicerent ; ;

LÀ

é püteo aquam ; gratiam Principis aucupáe

vit cogitationibus -

L

fcté Rupertus apud

L

renturin cáftris: concupitos laticesnon fine

Gloffan, Faüum ef prelium ? 'ubi ? án.,

celo? per quod fignificabatur ecclefua , tera

vita periculis afportàárunt per hoftium caft-

fa , Íed ambitio eos ad celfiora trahebat ;

TÀ longó altior , "terremis bominibus ,. &g

.

aquam obtulerunt regijs adulaturi ;uppedi'js,

terra fapientibus longà fuperior

*

fedo E

fed ut fierent ip(i excellentiores, & ut flu-

portunius Hzymo, fatum eff pralium.s ,

quando in initio temporis Lucifer per ame

xo illius liquoris argento regium fibi cc&me-

zent favorem: alij fontes, qui forfan pro-

bitionem ejeclus eff - fummo celo.

Dumr

Lucifer affeclavit flulté folium , vel invie

ximiores fcaturiebant ; quia non tantà dule

cedine faporati, nequeaqua perfpicuitate ,

tus acre debuit praliam fubire ; que

vidtus cécidit in tartara

nec fubtilitate confpicui ,necfrigiditate amáe

"detrufus.

biles erant , ambitores ad tam arduam non

adigebant pugnam: aqua veroó juxta Bethle-

hemiticam portam quia defcecatior , tna g'.is

ET

perfpicua , & excellentior armorum peri-

culaopporiebat eam fitienti; qu& enim C&

teris font excellentiora , acquifitu itidem

funt difficiliora, & quia fuis munita obici-

l;

ä

bus, ambientes arcén*.

Rofaflorümi nobis

liffuna purpuream fuam venultatem—atulcq'.

$. IX.

Ambitionis cumor honorum fugs eludendus,

399

$. IX.

.

feïicitatis ? nimirum ut nos docetent , quàa

fint culmina ruinis contermina , ;& excelía

»

uo zzlfiz): ambitio niti?ur : 'eox

pracipitio proxima , ac perículis obnoxia $-

eo difponunt alas ftudio , ut quatuor totie

acriora ,necefse efl , ineat certamina ;

dem veluti vinculis Numini alligentur , qui»

plurésque [uperet difficultates , qua a-

tuté duarum volatu in fublime enitantur g

[eendenti obviant dignitatum

priüs quàm ad volatum binas explicent alasg

f^fligia.

totidem caput ambiunt , pedésque comple«

834

&untur ; ne fcilicet f bumilitatis fulcrung

* Xcelfa, quiambiunt , arduumcögun-*

deeffet in pedibus , caput praceps rueret ,

tur adverfantium fuftinere preelium.

cum volatu furfum veheretur,

Tametía

Terreítris paradifi cuftodiz Cheru-

Seraphinis nullum fubeffet periculum , nobig

3!4

bim adícifcitur , fed igneo armatus gladio,

tamen voluerunt documentum exhibere

ne vite fructus manüs rapacis furriperetur

cum quatnor priüs molirentar anchoris praz«

ambitus & digitorum fordefceret contactu,

muniri , quàm felicitatis pelagus trajicien«

Genef, $.

quos ambitio infecerat.

Collocavit ante.»

tes binaalarum expanderent vela, ^Nifi fuis

poradifum voluptatis Cherubim ,. & flam-

firmentur fulcris , nutant, :quze in fublime

J T.

sueum gladium , atque ver[atilem ad cuffa-

fed cur unus

nituntut ; ideóque natura ig,gg, edocet ; vo«

diendam viam ligni vita ,

latus levitatem fuis effe ponaáezibus caftigane

duntaxat armatus miles paradiío invigilat

dam,ícitéCaffidorus. — Gruer pelagus tran- 4.8r,4R

prafidiarius ? cuni apud Ifaiam plures coa-

fiture parvos lapillos uncis pedibus ample-

cerventur , qui Dei Thronum cufítodiant ,

Guntur , ut uec earum levitae nimio vente

ac defendant ? líaim &. — Serapbim flabant

rapiatur , nec natyua celeritas iniquis pome

f'per illud , nimirum plures fuerunt Seraphi-

ni accerfiti in Numinis thronitutelam : fci-

deribus ingravetur. — Hoe smitarinequeunts

qui fe ad publicas neceffit ates ele&tos e[je coge

té D. Bernardus Ze verbis l/aie ait : quid

'5" m .f-kr

zofeunt, — Seraphini quafi gruum inítar vos

enim «ffimare vetat dejetto Lucifero ad per-

lantes füis muniuntur fulcris , ne nimijsvens

vigiles excubias Serapbim conflitutos , ficut

torum flatibus abducantur diffiti,

ejetlo bomine , teffe feriptura Cherubim ad

Qui non ambitione tumidi , fed fanctí-

36

eufiodiam pofuit Deus. — Paradifi in terris

d 1t,

tate infignesà Seraphinis volatum didicére &

V

felicitati cuftodiendz unus Cherubim igneo

armatus gladio , eóque verfatili praeficitur ;

ad fublimia non enituntur ; quin priüs fuicro

innitantur verz humilitatis; arborem gaue

d

cuítodiendo autem Dei throno , quia longe

dent &emulati mali punici; non coronantut

auguítiori pluresaccerfuntur Seraphini; Se-

purpura mala punica , nifi priüs fordue-.

saphim flabatt fuper illud : nimirum art-

rint in ítercore : ita priüsPlantalztatur im

mati invigilant ad excubias , ut hoftilem

pedore , ut non putore videatur confpur«

arceant audaciam , ausuüsque coérceant teme-

cata, íed rigata bal(amo-; adeó recreatut&

farios ; non potuit Lucifer ad fedentis Nu-

illuvie , ut nullibi fuis ornetur elegantiüs

minis thronum pervenire , quin phalangas

pyropis nifi in aggere fimi ; calathum tune

armatorum militum fuftineret ; quia quó

dilatat in purpuram foliorum , flotimque

celíior amibienti objicitur thronus ; eà ube-

purpurafcentium pompam nundinatur ,

rioris militum numeri eft pugna acrior fu-

pinnásque fuis frugibus , vel ad munimen..

fünenda ; ac difficilior obex fuperandus ;

arcis , velad ornatum coronze ,velad faftum

altiora enim majori curá fervantur , plurie

imponit majeftatis.

Quis non arbittare«

büsque difficultatibus obtínentur.

94.

tur fore , ut arbor fimo inquinata ,- putorei

Paradifi in terris delicijs obtinendis unus

confpurcata , aggere vallata ftercoris nomn

obítat Cherubim fuperandus ; cum celfios

deflorefceret à íuo delapfa ornatu ?. & ta-

ri Numinis throno exambienti plures obft.

men pomis tunc fe foctam prodit coronatisy

ftant Seraphini; quo enimexcelfior e(tam-

fitque vegetior planta, & opulentior in dee

bientisfcopus, €ó accuratior eft armatorum

licijs , cüm fordeícit uberior infimo ; & eà

cuftodia, ac folicitior tutela ; imó & quó

eftlocupletior frugum architeCta , quó de«

eminentior , eó & periculis magis obnoxia ,

miffliüs, quafidixerim , de fe fentit ; GE

acruinis proximior : hecque ni fallor etiam

quia radices egit in fimo ; comam floruny

ratio, cur Seraphini Numinis objecti throno

pyropis,& frugum cxornat in corona,

Are

celfiffimo fenis inftruerentur alis , quarum

bor poedore innutrita. coronatur in fruge

duz libratz per liquidum aérem volatu agi-

ditefcit in flore ; fuas propterea fponfa an«

tarentur pernici ; & quatuor veluti innixz

cillas excitat horis antelucanis, quó folici4

harerent Numini motu quovis de(titutze,

tiüs vineas adeant has arbores infpecturee

laie6. JDuabus velabuntfaciem ejus, 68

florum purpuraícente otnataspompá ; quafi

duabus velabant pedes ejus , ac duabus vo.,

miraculo notatas textrinz in vineis florulene Capr, p,

?

labant,

te.

Manà fargamus ad vineas , videamus,

i2.

2*

Sed cur fex alasnon explicuerint ad vo:

ff floruerunt mala punica.».

latum, ad celfiora perniciffimum dire&uri

An non prodigio etiam in aulis princi-

$2

greffum ? vel cur faltem quatuor non fue-

pum dantur plantz , quz putore confpurcas

rint alis ufi perniciüg ad apicem afcenfuri — t in radice, eoronas patturiunt in frucsà.

e

b

—

400

Difiertato XVIIl,

m

& fimi cophino exfaturätæ,frabeas produnt,

in voraginem dilatat ; quem enim a ntea fer«

Fl

L&t, I5*

ac purpuras exhibent ? Usquedum fodiam.s

vum fortunz claviculo obítruxiflet ; mox

fin

circa illam ,& mittam fiercora,

Non am-

hiantem vix immenfíis honorum acceffionie

q:

bitio aulicos urgeat ad-honorum culmina ;

bus explet ; & quamvis meritorum fortáífis

EM

fed animi remiffio eos jubeat apricari in vil-

Íufragio dignitatis infcenderit faftigium ;

ia

lis; ad arbores-eos ducat mali punici, ut à

0'&1[

adhuc in honorisculmine impulfa fuperbiz ,

vacuo abducát dignitatum tumore 5 : ibide-

tumoréque ambitionis ad excelfiora nitens;

p 5"'/

tumefcent , ubi lyceum in planta riacti di-

ibi plerumque charybdis voraginem fe inve-

Ícent , purpuras ex illuvie emerfas élegan-

"mifle deprehendit , ubi putaverat apicem

[

tiüs nitere inflore , & coronas é-pxdore

attigiffe felicitatis : qux enim'videntur ex«-

exilientes nobiliàs eminere in fructu.

-Ar-

: elfa-, ! fic poffidentibus perízpe funt prz«

h

bor fcientie primam foeminarum illexit.

rupta, ut przcipitium.ap

erian:-,f-ubi culmen

$u

quia in ambitum erexit divinitatis, pomum

"fplenduerat honoris,

e

manu carpfit, dente momordit , gaftatum

Facilé diguitatis lenocinio-

;&mæk 90

demifitin (tomachum ; fed ex hocuno male

fatu , adulatorum: certamine , :copia deli-

)l

carpro malo; malorum prodiit ilias; & unius

ciarum ab zquitate deviat alpectas, G mens

vetiti pomi moríus orbem totum , homines

tumidis inflata cogitationibus faciliüs-in Íce-

;

omnes in afylum &rumnarum egit pracipi-

€

LÀ

*contermina 'funt: zuinis

tes.

us disrumpitur

; precelfa dignitatum culmina , quia dum quis

Fl

$8«

Ii

Hzcautem Arbormali punici detume.

ftultiüs affentitur adulationis mendacijs lub«

fcere edocet , veícitur pleríámque princeps

"ficam ad precipitium fibi viam flernir. :Hine

k&

pomo hocce coronato, licér diu caruerit ip-

plures , . qui vel fortunz ludo , vel fa voris

fe coroná ; quam , velà Manium umbris

beneficio ,' veletíam propriz indu(lrize ftu-

fuítulit fui przdecefforis, aut in hoftili fan-

dio cuimen attigerunt alicujus dignitatis,non

ii

X

guine fuit expiícatus.

Cunas pomum ha-

femel pofleris deflendz 'calamitatis 'exeme

ü

buit coronatas ; & adolevit in purpura , licit

plum, quo infiruerentur, ac tumefcere: de-

planta delicias , & opulentiam enada fuerit

' Wifcerent;reliquerunt. Unde quivirtutum

ü

in [lercore regibus datura fructum., cui co-

fuffragio ad. fafligium evchitur dignitatis ,

rona adnafcitur , qu£ neque fepulchrum o-

necefse elt ,. confiliatrices fibi adíciícat pru»

let , neque ullam redolet arnbitionis vacui-

dentiam in rebus gerendis ,' temperantiam

lr

tem , cum fub frugis cortice fuis ditefcat py-

in proprio luxu-, .& comiratem , qua ca-

ropis, nec uberiores, quibus diffluat., di-

"teroram fibi benevolentiam conciliet ; -ali-

&

vitias exambiat," Utipamà malo puniconon

ter nunquam tutus in fafligio erit.

Hinc

q

malé promoti ad dignitatum culmina difce-

Tertullianus de Imperatore ait : JHominen; 19 dpelegit,

rent eífe fua forte contenti , & dediícerent

mp 33«

l

ff ejjé etiam triumpbanus in illo fublimiffyno

tbmeícere, Eft plerimquein aula, qui ut

curru-admonetur : fuggeritur enim ei á ter-

444 Rima?, ÍcribitApoftolus. Ex saturati exfciffus oleam

£?.

Refpice pofh te ,

bominem mermtnto

I1,

ffro , & contra naturam in[ertus in bonam.s

rte.

5

elivam.

Et utique boc magi gaudet tanta fe

Lignumnimirumerat, quod fru-

gloria-corufcare -, ut illó admonitio condi*

étuum divitijs vacuum,; & probro notatum

Honá (u& fit ueceffaria.

dMinor erat , fi

fterilitatis, vel flamarum fuiffet in pabulum,

zuuc Deus diceretur , quia non verà -diceo

efcámque deftinatum ; vel exafciandum in

retur, Maior efl , -qui revocatur , ne feDe«

g

Em exidimet,

longurium , quo emiffarij fejunguntur in

Plerumque ac fi é culmine

equili; autinphalangam , quà lixeevehene

dignitaus lethei fluminis fcaturirent rivuli2

dis faccis , doliisve ferendis connituntur ?

videntur ; qui illuc infcenderunt , nontam

H

. & tamen favore , vel beneficio principis, fi

culmen illud , quàm letheam aquam fitiviffes

nonincurulem ,

in fellam faltem dedola-

adeó priftinz immemores conditionis, ac i

tar , 1in quam illeé confiftorio redux incum.

diguitas acquifita naturz penitüs memoriam

bat, feu ad principis familiaritatem admif-

deleviffet , ut propterea neceffe fit à tergo

fus, adhuc celfiora exambit,. ac fifuz ip-

memoriam refricare pr&teritorum ; ssajor

fum fortis puderet , licet de (tivain partem

t/ , gui Yevoca

adícitus (it arcanorum principis ; fed pu-

?2€f.

rgr ; ne fe Deum exisi-

deat potiüs ipfum arrogantis , qui natus

Inflata defert fortuna ventis carbaía ,

21«

extimulandis jumentis ; nactus favorem prin-

& quos furfum ad culmina evehit honorum,

cipis, pubeicit in aula, qui in cauia famu-

tumidis , etiarn inflat cogitationibus ,. qui«

laretur,

bus divinitati fe intru(iffe ambitiosé contene

$5

An non charybdim aulicum dixeris ven-

dant; etenim de Pio Metello refert Vale-

torum flatibus in fluétus inflatam decama-

rius Maximus, paffum fuiffe fuo in Hifpania r5

nos? tümet jugiter in aula favore principis

adventu fuis ab hofpitibus aris excipi ,

promotus , fimülque celfioribus femper in-

thurefoli debito Numini.

Et Tacitüs nár.

hiat honoribus: nam ficut hiatus frcti ficu-

D

rat, Domitianum fe ipfum veluti Principum

li verticofus nunquam expletur , ita plerum-

Numen facráffe , inquiens : Mox mperium

Zjägwääögg?

que rapaxeft, quamvis in laxiorem nunquam

adeptu , Jovi cufiodi templum ingens , sé-

Áolito voraginem fatiícat.

Aula veroó non

que in fimu Dei facravit.

Hinc ícité aje-

(olüm in hiatum foramen aperit, verüm & ^

bat Seneca 5 quos fortuna fur(um erexit ,

acil-

Ambitionis tumor honorum 'fugä efudendus,

40l

facillimé,fe tam magnos credere,ut Numinis

ele&um fuffragio, inquiens apud Caffiodo,

$. variAT,

emulatores, paresrefpuant, & infolencif-

rum. — ReceptfHis virum , & dyoina gvatuca

fime fuperbiant ; fed ceorum tumor plerum-

probabiliter. inflitutum ,. & regah exami-

:

que non ventos tantüm comple&itur , íed

uatione laudatum : mullus adbuc prifinas

etiam calamitatum ad fe iliadem attrahit ,

contentione teneatur , pudorem mon babet

Lib. debe-

fÍcité Seneca,

Vires fuas sguorauerunt , 68

viéiz H

cujus votum coutingit 4 Prine

Lj

, prfie, 6ap.30.

m fe tam magnos , quam audiumt y «re-

eipe fuperars

LÀ

ille: quinimo fuum . effcit ,

dunt , attraxére fuperuacua , 6a diftrimen

quia eum [ub. puritare dilexit * namque fít

rerum omnium per ventura bella utilem , €$

caufa doloris y. quando boc , & in sfto repe-

necc[/ariam rupére contordiam , [ecuti iram,

rit , quod alteri in partem duttus optavit,

quam nemo revocabat , multorum fanguinem

Crznea [uut ifla certamina , pugna fine ferro,

bau[erunt fufuri novifftmé fuum.a.

rixa fine odio ; clamnoribus , non. doloribus

980

Plures funt , qui antequam dignitatem

P

resiffa peragitur ? nam5 fiperfona fubmotas

enactifuiffent , oris modeília, morum co-

fit s nibil tamen 4 fidelibus amittitur , cum

mitate;vocis affabilitate in delicijs czteris ex-

optatum. f[acerdotium. poffidetur,

Nimie

titére , qui cum primüm culmen attige-

rum, quiantüm ut dignior eligatur, íata-

runt dignitatis vaniffimé turgidi virtutes

git, eo electo , mente quiefcit pacata; &

extinguunt , per quarum exercitia veluti

pura Íe intentione alteri tuiffe fuffragatum

p*r totidem gradus infcendere meruerunt,

aperté indicat. Sin veró indignatione exa«

Iíti tamen honeíto alienz utilitatis colore

Íperatus iralcitur , fi flammis incenditur ira«

propriam tegunt vefílitam ambitionem 5

cundig 5 fi lurido vultüs pallore livorem ,

Aliorum incolunt amicitiam , non ut ami,

3

e

ambitiofum

quem intus fovet , prodit

co aífideant , fed fibi ut commodiüs con-

etiam fatis aperte indicat defiderium ; quia

fulant; & in ipfaamicitiz virtute propriam

que puro juítitie zelo geruntur , facilé

ingerentes utilitatem obfequiorum viden»

digna electione quiefcunt, prafertim (i non

tur femina fpargere , ut in optatos fru&tus

tam perfonz , quàm dignitati bené conful-

L

*

fuccreícant proprij commodi

— ficut enim

tum effe fperetur ; omnibus enim , quos

arbores infitz proprium deluefcunt , &

.

juftitia movet, non ambitio urget , gtatum

alienum adiguntur fructum producere

?

obüngit , Íi dignitati conítet effe provi»

-

ita plures , quz foventur amicitiz có col-

fum.

limant , quo temporalia duntaxat pariant

Rachaél cum probro laboraret fterili-

9j»

commoda ; cüm heneíta debuiffent obfe-

tatis , partes promovet, ac defendit ancillz

quia tulifle: & Epicurus inipíaamicitize ho«

& anxie fatagit, ut Jacob ad Balam ingre-

Bd

neítate propriam confueverat utilitatem in-

diatur , ut tali honore labores compenfet fer-

h

Íerere gemino fructu infitam excolens ar*

vitutis,

Habeo famulam Balam ingredere Genef. a, -

borem , ex qua fimul decerperet fructum

4d illam , ut pariat fupergenua mea : non

utilitatis , & plaufum virtutis.

fuafit Jacobo ingreffum ad feipfam , fed ace

2?-

Plures etiamnum Epicuri Difcipuli

ceffum ad ancillam fuam :

*

verüm íub hoc

hanc in aula Principum veluti in Lyczo le-

charitatis , & zeli cortice amarus latebat in-

€tionem addifcunt,

'Toto nifu laborat ille,

vidiz ftuctus , ac infolens arrogantiz am-

ut amicus ambitz dignitatis culmen teneat ;

bitus, ait enim: z pariat fuper genua mea,

Ícd non tam amici gratiá , quàm proprij

& babeam ex illa fíltos , càm fe noviffec à

commodi causá , fperans fore, ut debeat ,

gloria fufcipiendz prolisexclufam , marito

& ipfe ad celfiora promoveri , cum ami-

domefílicam exhib

w- «

of a4

ncillam , ut (ibi nafci«

cus munus Íuz dignitatis objerit : & pro-

turi fottus , aliqualera etiam captaret glo-

ximiüs [e ipfum [pectat, quàm amiciafcen-

riolam ; licétvideretur ferri alieni Commga

fum , cui dum fafligia procurat , fibi ex-

di defiderio ; niovebatur tamen proprize

ambit ardenter commoda : fulget extrin-

utilitatis ftrudio ; Ícite Lip

íecüs fplendor amicitiz , fed latec intrinfe,

pomanus Zz4fi-« ip Genef,

vit Rachbél, vel mediocre fo

latium per eclo-

I

cüs famus ambitionis , que dum fufpirat al-

iypi& errorem contra fororem ex aucilla 3

teri honorem , afpirat ipía ad pinguiorem

fa. prolem ambiendo ,. cum juxta [augui-

fortunam : larvata eít hzc amicitia , qua

nis propinquitatem foraris filios magis ada-

cum zelo alieng promotionis proprij com-

j

analfe debuerit , quam ancilla, .$i Rachzél

modi tegit ambitionem.

Utinam etiam

propriz non inhiáflet gloriole ; non mari-

in afceterijs hzc zeli facieshancnonaffume-

to fuafiffet ad ancillam acceffum » fed ad fo-

ret larvam : fiquidem dum hunc prz alio

rorem ingreffum: quia tamen atbitrabatue

ftudet veluti digniorem cligi , fibimet exam-

utiliorem (ibi fore famulzg partum ; ideó

bit opportuniorem ad muous dignitatis a-

proprio ftudens commodo, ancillam forori

» i

fcenfum , & tunc fub virtucis larva foedi vitij

pratuiit ; & hoaorem fam

-

H

^

ugæ folicita pro-

tcgitur tinea.

curavit,non charitatis

í

uttta

Ir

G1

—

0,4

24*

Pluribus commendaverat laudibus ali-

......

eá proprize

utilitatis defiderio,

-

--l:.

)

im ex cbaritate

quos Attalericus Rex $ eó quia candido ani,

f

Bile viía fuerat caufam (ufzepitiz

CUÍifA

nl

ii

/n

.mo electum Epifcopam recepiffent , quem

revera nonnili fibi coníulerez:

21

xJC'-

,-1

;1

f

D

t)ilis

noverant muneri obeundo aptum , regióque

eft ambitio morbus, ut intim

"

S CO'CIS fe«

Verani de Affelibus Tam, IÀ

ee

cc(ius

']

*

402

- " 'Bifemado XVli

f

receffus pervadat; ptoptium commodum e-

Chriftus interfogavit, vis fenus feri? hoe

t

tiam in alieno honore quafitura,

$6.

eít non proprià induítriá, non proprijs con»

[y

Ambitio mentiri affueta fe ipfam fem-

fifus viribus ? cum viribus deílitutus non

(

per ftudet fub alieni obfequij fpecie obtege-

poffet ita fibi fanitatem procurare , quin ab

ii

re, Plures fubit ad id labores , nec parcit

alijs praeveniretur: unde refpondit: Domi.

j

impeníis, neque folicitudinibus , dummo-

ne bominem non babeo : íeu ut expendit

:

do diuturnis incommodis fugitivum mer-

Hugo Cardinalis, sinifrum non babeo.

cetur honorem ; fed jacet plerumque in me»

Plures in aula Principis obnixé promo-

98.

f

dio magnarum cogitationum , & futiles ;

veri ambiunt ad illuftriorem fortunam , qui

vanósque. deprehendit ,' quos impendit la-

tamen homine , feu miniítto deflituti ,.

à

*

€

bores , concupito fruftratahonore. lufpa-

quo promoveantur , ab alijs (emper prevee

T

tiofis probatice pifcinz porticibus triginta

niuntur ; unde re&lé interrogari poflunt ,

0':

fupra octo annos ex paralifi languidus ja*

àn ad id promoveri velint , quod impenfius

«ucrat expectansaque motum ; ut in folici-

ambiunt? quia opitulante favore miniítri

tioris diligens pramium priítinz reftitue-

carent;feu accedente homine, qui apud Prin-

recur fanitati motz pifcinz beneficio ; ja-

&ipem rem agat, & qued obnixé expecunt

cebat & in illis quinque porticibus ingens

fedulitate,ac procerum favore affequantur,

languentium multitudo ; cecorum itidem,

Ex paralifi languidus totos triginra octo an-

claudorum , aridorum expectantium aquee

nos impenderat in folicita non minüs , ac

Enf, 110,

motum , àquibus przventus , qui diüturna

.. "D w o5 o UePe ^ 2V W

obílinata optate falutis negotiatione ; &

paralifi languebat; fpe fuafemper fruftratus

quot annis cum probaticz affideret piicina ,

fuit, quamdiu fanitatem ambivit pertinaci

quia homine, feu miniftro deftitutus, qui

gean, &

defiderio.

Hunc càm wvidiffet T ESUS ja-

€ei opportuné cpitularetur , meritó eum

centem , & cognovilfet , quia jam multum

Chrittus interrogavit , an vellet fanus fieris

zempus baberet^, dicit ei * is fanus fieri ,

€ó quia fine miniftro , qui ei patrocinare.

refpoudit &à languidus ,. domiue bominem.s

tur , quafi non videretur expetere, quod alij

non babeo, "Tametfi plures cum paralitico

"m.o "^ ouns MM M. Pt O^

totis viribus nituntur affequi,

tunc jacereht in quinque pifcine porticibus

Verüm fi languidus totos trigintaoclo

claudr, czciy aridi, unum duniaxat Chri-

"*f*a4

22*

annos impenderat ih. obflinara o

H

Vi

tze fa.

ftus paraliticum alloquitur ; quem etiam

lutis negotiatione ; non minorem plerume

L. N NME EM

fanitati eligit reflituere,

que apud Principurt miniftros laborem ime

97

Sed &i Chriftus paraliticum fanare jam

pendunt , qui clariore ambiunt dignitate

deftinárat , cur ab ipfo petit , an velit pri-

illucefcere: non enim folicitudinibus , ime«

ftinz reftitui fanitati? 7ss fanus feri? tru-

penüs, laboribus, demiffionibus, obíe-

ftranea viía eft interrogatio ; cüm parali-

quijs parcit ambitio , donec fugitivum afle»

tici defiderium miedicum interrogantem mi-

quatur honorem. — Affident promoveri am.

nimé lareret , nec fugeret : quis diuturno

bientes tota die uni affixi loco ,

UO pete

languidus zegritudine alutem non expetat ?

tranfeunti miniftro fua exhibeant capitis fuba

Auxdi EEEÓ ER o X — anm a

quis toto ardore ,& vires ,quibus deftitui-

miffione obíequia , & ideo diu (tant, ut

!OI.

tur imbecillis,& fanitatem,quá caret,non ex*

aliquando promoveantur : nimirum ambie

opret ? Id omnibus votis animus expofcit ;

!

tio, quas in aula Principis nundinatur dige

quod & fibi , & corpori prodeffe noverit ;

nitates , 'chariori femper emit pretio , &

quod fiad pifcínze porticus recuperanda fa-

plerumque cum furrexiffe arbitratur , fe prae»

t

nitatis causá deferri confueverant , qui

cipitem agi experitur; quia qua hianter

|

morbis varijs languebant infecti , fatis Ser-

nobis opramus , execrauones perlape (ung

"

vatori exploratum debuit effe ex paralifi

inimicorume.

languidi exardensvotum , cur igitur inter-

rogationem pramittit fanitati mox impete

$X

tiendz? Appofité ad rem noftrram Theophys

ï

latus ait : f/upenda paralitici. conflantia

aï lcm. 50

anvo5 babebat viginti otlo , & guot. annis

Bratdeata funt bonorte culmz'im,—

diberari 4 morbo expettans affidebat , &im-

tübus ambitio inbiat ; umbratiles die-

pedebatur À potentioribus proventus , mec

nitarum [Mendores . quos [pondet, — I fapits

tamen deflirit , neque defheravit : ideo &$

qui non finit, fe bisce allici fucis ; nec

- Dominus snterrogat eum , vis fauus fieri ?

deeipi larvis.

Mira fané fuit hujus paralitici conítantia in

Íalute quaerenda humaniter defperata , cum

Ui . fapit fucatos honores ; perinde

1004

fingulis annis pifcinz quidem affideret ,

ac vacuas defpicit umbras: bracteata

non tamen fuerit unquam fanitati reítitu«

funt, quz ambitio fpondet honoris

101,

tus , 6O quia à porentioribus przventus

ceulmina , qu quà altiüs con(truuntür , eà

nuaquam potuerit eam affequi ; fed non

profundiüs pracipites agunt , quos ambi«

minorem videtur admirationem ingerere ,

tio illuc urfit : vel fi videantur ftare, non

quódChriftus ex diuturna paralifi languidum

tamen fine curis , moerore , folicitudinibus ,

interrogarer , an vellet íanus fieri ? an ex-

ä

ideóque fola eft inexperta ambitio faftigia

gubirer priftina reftiiui faluti ? Sed bené

quarens , quae Sapiens expertus ambitiofiug

r

falt-

Ambitionis tumor honorum fugà elxudcn*dus]».

403

: fa.üidit—; char'övendu:iatur culmina dignita-

nifi cutas , folicitudines ,-'lit&s ; —»läqueæ inve-

tum cum impenfos exigant labores, fusós-

niunt; non naturz infidiatür latro,fed conge-

que diuturnos fudores, fed & chariüsetiam

ftoauro ; non hominem odit ambitiofus ,

confervantur. —Ille veriüsfelix ; qui fuam

fed in homine dignitatem , quam exambit ,

intra terminos moderationis profedionem

G enancifci fperat , fi decedat : alternantis:

includit ;. & ille mifer , qui nimium fplen-

bona fortunz fitim quidem movent, fed non

dere exambit ; quia tunc gravius necefsé eft

fedant; accendunt , non extingunt ; imó &

3l

; periculum fubeat; non eftnaturz inditum ,

aliorum inflammant cupiditatem., ;manus

Íed adícititig ambitionis vitium, celfiora

.

prurritant invidentium.

quatere culmina

?

natura fiquidem paucis

-Hydrope haud abs re dixeris laborare ;

/

107*

«ontenta vitam expetit à quovis alienam pe-

quosambitio inflat ; hi fiquidem rerum flu-

;ricülo: ambitiofolaeft, quz fallacibus in-

xarum quamvis plenos videanturhauftus e-

- hiat , addítque animos cupiditati , :cui in-

bibere , nonpropterea fitim ,'quá torquentur

; dulgete initium eftomnium malorum , ideó-

cextingu*upt.

Tametíi Saul Davidem im*

'"que qui ambitioni traduntur. , voluptati-

penfo profequeretur amore , quamdiu puel.

. bus mancipantur : & hinc jurgia , -diffidia

Jacum .cantus :ejus :non pulfárunt auditum.

Ootiuntur inter mortales, non extinguenda

'Cum primüm ramen audivit majori Davie

plerumque , nifi enormi 'humani fanguinis

dem plaufu celebrari ,* ccepitamor in Saule

effufione ;unde Seneca appofité fcribit : Z7oc

defcifcerein odium ; «coepitque'David liber-

| Eiff, X10,

Tpfi mibi dico, -quoties tale.aliquid perffrin-

tatis aflertor , ut proditor oculis notari , ut

git oculos meos ,

quoties occurrit domus

compelleretur per invia montium afcendere,

fhMendida , «cobors.eulta fervorum , letlica

& antris latitare , humantsque fe a(pectibus

:

formofis impo[ita calonibus.

Quid mira-

fubducere; -neque fola videbatur ad falus

yu ? quid ffuper? pompa eft , oflenduntur

temfuga fufficere; coacto fiquidem exerci-

ifle ves , non po[frdentur ,. & dum placent ,

'tu Saul corpit acriori animo eum perfequi

neque ab'.ejus internecione ullis videbatue

| &ranfeunt, — Ad vweras potins te converte di»

vitias , difce parvo effe contentus , &5 1llam

poffe incommodis coércerí , laboribus de*

tinerl.

PT

vocem magnyus , Atque animo(us exclama

Dormiebat nihilominus in tento«

babeamu aquam , habeamus pollentam.s,

rio , haftàmque terra fixerat , & quidem

*

jovi ipfi de felicitate centroverfiam facia-

nonnifi ftulté

3

quia fi olim erat Regibus

7244 ? licut enim Jupiter extra aleam cenfe-

pro fceptro , non debuiffet indulgente Prin-

batur periculorum , extra difctiminum con-

cipe fomno terra infigi , fed vigili manu cau»

troverííam , extra turbulentioris fortunz

té cuftodiri, ngreditur David tentorium;

tumidas tempeítates ; ita qui paucis vivit

defixam, quam vidit, haftam abítulit., non

contentus , nílque ex ijs, qua ab alijs im-

ut revera auferret, fed effet reddíturus: fi-

penfüs quaruntur in divitijs , honoribus ,

quidem dilapío jam temporis intervallo Sau«

officijs, dignitatibus ambit , veréextra om-

lem excitat dormientem , periculum decla«

N

nem vivit controverfiam,

tat, & haítam rellituit, .Ecce baffla Regis

KQ -Rggc 2'6

'3OI,

Fucati funthonotes , larvatze ä*igditat'es,

tranfeat unus de pueris Regis , & tollat eam,

ügaces fafces , fallaces divitie ; cadit po-

65 ait Saul ad David : bgnedillus tu fili mi

tentia in caltris , deflorefcit in magiftratu

David, & quidem facienFTacies , &5 potens

'59

purpura , & licentia in principatu volupta-

poteris. — Abgt autem Davidinviam fuam,

tum adblandientium eít virus occultuam ; &

& Saul rever[us eff m locum fuum , - fed (

licét in extima cute arridentis nequitiz lz*

Saul totis viribus , omnique conatu Davie

tam faciem videatur pre(eferre , e(t camen

dem ad necem quafierat ; cur modé exper.

abítru(z calamitatis illecebrofa fallacia , le-

gefactus € fomno , cui indulferat, ab in.

thales (uccos calliditate fallendi grata illinit

coeptis defiftit , domuümque repetit? &

dulcedíne ; & ubi quis epotaverit , fentit

quomodo laudatur David BenediCtüs , . (

ftatim hauflam graffari in. fe petniciem,

pauló ante fugillatus mortis damnabatur fi*

Quem vides amictu elatiori fulgere conípi«

lius ? quia nimirum bafta habebatur tune -

cuum in purpüra 5 hoc idem , quo fulget ;

regni infignes perinde acnunc fceptrum in

fordibus coémit , quos enim arrogantium

tefferam affumitur Regni , & quia credide.

faftus priàs debuit perferre? quas fuperbas

rat Saul Davidem enixim haflam concupifce-

fores matutinus falutator obfidere ? quot

re, & Regnum defíiderare , eum fuit ad

tumentium contumeliofa veftigia in clien-

internecionem infécutus : verüm cum pria

tum turmis priüs przcedere ? ue spfumetiam

müm agnovit in fibi reftituta hafta Davidem

falutatum fübfequens pompa fuccederez , ut

eidem non inhiate , nec Regnum ambire ;

100

loquitur $. Cyprianus.

ftatim exuit odium, iras repoluit;priftinim«

Hceft ambitionis indoles,)non animum

102,

que accerfivit amorem : non infequebatur

uno oppugnare affultu , fed flectere , ducere,

Saul perfonam Davidis ,

fed in Davide

& cum voluptate quadam in perniciem tra:

ambitum Regnum ?. & cum primum novit

here: ideóque malé (ibi confulunt , qui fe

Davidem ambitione vacuum , omnem ab.

finunt ambitione duci ad congeftas divitias ,

egit malevolentiam , & tunc David omni

ad fortunam pinguiorem , ad honoris nito-

fe periculo exemit , cüm haíte renemciavit:

res , àc dignitatum culmina, in quibus non.

omnem excuffit à fe ambitionem, qv3 Saul

Verani de dffellióus dom. Lt,.

Eec 2

poflzt

*

Diffetatio XVIlL. -

404

poffet fufpicari, Davidem Regno inhiare.

&z future prolisdolores fuflinent , anguoc

Rabbanus cenfet;in Aqua fcypho legis gra-

ribus torquentur ; ita ambitiofi dum evani-

tiam adumbrari , ut & inhaíta Regni poten-

das fpesfovent , & concupita anhelant mu-

nia, perinde ac parturientes acribus adue

[ .* 2* . -*-. . T. w .

tiam : fcypbum aqua , Caitiple) legis gra*

tiam abflulit, & fceptrum Regni ? ideóque

runtur doloribus; & dum altiüs exambiunt

tumidioribus velis.eequora trajicere, inílar

cum primümrex reftitutione hafte,certiorem

Saulem fecit, à fe minimé Regnum ambiri ,

navium Tharfis varijs impetiti procellofis

SciteAmbrofius,

Saulis gratiz fuit plené reftitutus ; quia

flatibus naufragi pereunt.

Saul non odio perfequebatur perfonam Da-

Hoc ip[o pernictofior ef] ambitio , quàd blan-

vidis, fedin ejusperíona ambitum regnum :

da quedam esl conciliatricula dignitatum.s ,

& dum vult ejfe fublimior , fit remiffor ,. &

ecce quot pericula ad fe ambitio accerfit ,

uot hofíles fibi infidiantesexcitat , quot di,

nonnullis interjectis fubdit : 4icer fortz[s

fcrimina fibi adornat : nil ambitione turbue

aliquis , quia folus , qui malum fecerit , ti-

lentius , animum erectum fi femel invafe*

»et 5 tamen qui mare navigat , plus timet 2

é contra ia immobili terrarum flatione con-

rit , omnialabefa&tat ,omnia pervertit ; om»

ni machina, & quovis tormento fortiüs,

fiflens .non.[oler. timere naufragium * at f

fingula expugnat , omnia fus déque vertit,

mobile con[cendat elementum , frequentios

GLevertit,

ribus obnoxius fit periculis : fuge ergó [aculó

Io

d.

.^. Quid aliud mtindum totum evertit ,

mare , & naufragium nontimebis : & fi frem-

quenter arborum vertices [irantium verbee

xrimos homines fubvertit , & totum huma-

num genus inimum detrufit omnium 2rum«

rent flabra ventorum ,. foliditatis tamenzo

narüm , Rifi una in primis parentibus am-

radicibus nullus occafus ef * at in mari fu-

l

bitio : cum enim fallacis ferpentis fibilo in.

ventibua Uentis , quamuvis non omntium [em-

flamroati metas. feftinarent Íuz conditionis

per unaufragsum j omnium tamen femper pe-

tranfilire , principatum exambientes Divini-

viculum. Ita etiam adverfus flatibusnequie

tatis Genef, 3. Eritis ficut Dj ftatim de

tia [piritalis nullus in arena , vel in falo tue

tus eff : cim & naves Tbarfis vebementi/ape

paradifi felicitate exturbantur , damnantür.

ue ad culturam agri peliiceis tunicis fordi-

firitu conterantur.

] 4— — 94« T 9 9 E

ProbaturusA mbrofius, ambitionem tunc

dati , tellurénque proprio rigandam fudo-

10f.

re, quo pane velcerentur laboris , & affli-

lapfum ,ac remiffionem moliri, càm altiora

.

L]

f

€tionis

ecce cum honore fulgerent re-

contendit , naves Tharfis flu&ibus equoris

du

gum.in vilem dejiciuntur fervitutem, quia

decumanis exagitatas producit , quis ven-

T

quo ambitio altiüs enititur , eà profundiüs

torum impulfus diffipant : extolluntur unà

le

conterminum fibi apparat pracipitium : pule

cum tumore fluctuum veluti ad fidera naves,

Ít

chre Tertullianus. D de oríginis loco ex-

Íed mox cum ijsdem deprimuntur quafi fe«

Z/E& d pal-

pultz fub aquis; has procellas ciere contene

di

zeriminar pellitus orbi , t metallo datur 2

atf

f*.hd €ap» À.

contendit quidem ambitio altiora tangere ,

dit ambitio , ventorum emittit flabra, qui«

bus hominum . cogitationes perinde ac nae

fi

fed ruinas fibi folicitat : ambierunt proto-

arentes Numini pariati , eritis fieut D.

vium catbaía tumefcunt; fluctus excitat de«

inf

ur

ti, acfervientium numes

«

fed é regno det

cumanis inflatiores; urget mox furfum, ut

to adíciti ,

G

d

*fecus ac mancipia metallo

deprimat deorfum : fic homines haredes de-

Ó

data ignominie notis inuruntur ; pel/zwe

lirij primi parentis , ambitione ita femper

[

orbi ut metallo datur , non amplius Íce-

pulíantur , ut procellis contriti furfum, &

hii

pirum manu tenet

; quo nutu imperet ; fed

deoríum jugi rapiantur viciffitudine ; quod

D7

liconem tra&tat , quó telluris glebas , ful-

fi equora trajicientes, pralertim excitatis

t

cósque terr& ag,

at ; non amplius regali ful-

procellis flutuantia, capitis affolent vertigie

Qu

et throno , fe

mmelaborare; ambitio ipfa rationis eft verti«

d pulvere fordidatus laborat

2li

in agro5 non

ampliüs delicijs affluens quiefcit

g0; quzficutomnia ad fpeciem circumvol-

le

(ed fudore madidus laffatur in

in umbra ,

vit , fuisque elocata fedibus nutare facit s

f

fole ; & quem ambitio ad Numinis thro*

ita , qui hac laborant phrenefi ambitiofze

$

numurferat , erumnofum detrufit in famue

appetentiZ , continua nutant vertigine , &

f

liium. Quid? quéd ubi ambitiofis cogi-

frequenti lapfu, dum nituntur irrequietis vo-

Wij

tationibus caput tumet, ex cutis dilatatio-

tis afcendere, in imum deprimuntur: quia

i

ne nonnifi dolores fperari poffunt , &t ango-

ambitio , quó altiàs enititur , eó femper

p

fes; ut enim ajebat David. — Jbi dolores.ut

profundiüs deprimitur , & eó eft lem eg

E

(oi

P[al, 47«

ruing vicinior , quó culminibus ex«

arturientis , in [Diritu vebements conteres

Qu

naves Tbarfis.

celfioribus eft proximior, !

n

Quemad

tüi

n/zqdumv parturientes fpe ille-

BN

ZEN

ex

À

—— —

M

J.

.

li

91-

Qu

RL

: Dis-'

W

ET

895 €4o;) d

äïääæä?äæäïæFäæäæäæä?&ä&æ&æ

)t/xl

eiecgeeqeepectocto

L d H EC

IX/N/X/X

demspeqoqeqeapopeposospdisosta

äääää&ääääææääääääääääääääää

lyt, &

DISSERTATIO XIX.

Solerti fuga declinanda cft adulatio, quæ

cuimn amlco obíequitur vultu; ammo per -

fæpe infidiatur hoftili,

B. L

Ajänlatzo larvata eff amicitia equo infr (dens Tioiamo l?aj?zbu.f fæta j

prapterea fugzerda ut inimicas mom audienda ut. amica,

i.

P d

252

C

c

.ä,

Ulla przfertim in aulis

€eant $ fpecxc praftiti obfequij adherent ;

:

J2

j

animo tamen innubilandi; mellea effundunt

Md

CAES

l77

principum inter proce-

a

"N

Y

£

.

rum ; ahorumque illu«

verba,cüm moliuntur toxica fpargere 5 lam.

w/&

4-

E

ftrium virorum cotus

s

LA

bunt linguà , ut dentibus mordeant , ofcula

f

21

a -

graffatur peítis deterior

labijs figunt, vulnera ut infligant 5 laudi-

NX

P

ij

bus mulcent , ut convicijs ladant : hinc Au-

N

x

SSL

b

affentatione , quae ore

E

E

*

ridente, fronte ferena,

guftinus ait: Plus perfequitur lingua adu-

Ip Dfalm.ó9o

tof,

Et cut,

vultüque hilari fe infi-

latoris , quám manus interfetloris.

nuat verbis placitura mellitis; cui fi larvam

nam placebunt lenocinantis adulatoris blang

detraxeris , obtutu bafilifci non nifi neces

dimenta, fi vulnera funt interficienus,

molitur ; verbis Ambrofiam exhibet, letha-

Hc adulantis vaferrima indoles eft;

i.

lenocinijs verborum , mellito laudum come

le datuta aconitum 5 ferenitatem extima

fronte fimulat, fulmen mox vibratura; lau-

pofitis artificio, infinuare fe in prepotene

dum flores ftudiosé concinnatos porrigit

tum gratiam , eorümque aucupari bene«

amicà manu; fed rofarum veluti dumetis

volentiam: congerit laudes fupra omnem fiv

famam laceratura, honori multiplex vulnus

dcm, &tunc aureum jacit hamum, quo tu«

inflitura ; detre&acque diffutas diffidijs ne-

tiüs alliciat , & incautum piícem in fluctus

ceffitudines amico re(uere foedere, quo alie.

ante aulz pelago expifcetur, — In id vel ma.

no fciffu triumphet, fcité aiebat Plutarchus:

ximé incumbit ftudij , ut parata femper ha«

implicant inimicitjs amicitia nos, lib. cui

bcat praeconia ; praíló eidem fint laudum

titulus.

Qua ratione ex inimicis emolu-

lenocinia, preconiorum blandimenta, qui«

mentum l'dpld/!o

Sunt enim larvatee amict-

bus tum corporis, tum animi dotes demul.

tix, que nonalio dele&antur equo vehi,

ccat. Si quem noverit, vel Prmcxpxs favore

E

uàm Troiano inimicis, oditsque foeto; nec

affectum, vel fublimiori infignitum honore,

alios affolet exhibere codicillos, quàm Bel-

ftudet ernatiffimá laudum phalange obfide-

lerephontis ; feu. damna fub fpecie bene-

ré, quó eum fibi devinciat; móxque omnia

pollita fuz di&tionis inflata explicat carbafa,

ficij.

&

Sunt enim adulagtium amicitiz , quæ

& afflante aurá impudentiz in altum evehit,

prafertim fi noverit , eum avidiffimas au-

fub beneficentig larvà odij caufas agunt, &

inimiciti2 fovent igniculos , quibus minüs

res crepantibusadulationum büccis praberez

nititur hac arte ejus fibi benevolentiam ca«

cautos illudunt ; nemo eft, qui ab inimico

palam accedente non abftineat, caveátque,ne

ptare, & intimiorem inire cum ipfo amici-

.ä

tiam, qua valeat , que mente cogitat, &

€ordis arcana ei innotefcant : verüm fiami-

Gitià larvatus accefferit, ftatim pedioris in-

corde abícondita fervat,fcire, quo tutius ob«

timioris fecreta uti fideli Achan concredun-

effe eidem poffit, quia ut fcité Chryfoflo-

tur; & tunc grav:us Ixdit, cüm fub larvá

mus: Sicut fieis oratoris efl. diclione per-

Ip polie, Ib

$e

Amicitiz toxica apparet evomendaa tergo :

fuafiffe , & Medici mediciná. curaffez ita ad.

externa facie amicitiam fimulat, cüm inter-

ulatoris eff finis fuaviloquio deæpwjä, quia

adulator in obfequio amicitiam oftendit ,

nb adverfarium agat, & capuofas infidias

larvà contegat eblandientis amicitise, Sunt

cim in anitno odium foveat; comptus eft in

qui virulentiffimá corroduntur invidià, quos

verbo, fed turpls in facto,

etiam odium ad infaniam armat ; G tamen

Hanc veritatem comprobavit Samfon,

L

ut tutilis» commodxusql.c proxumtate hQ*

cui ut eximia , ac inconcuffa praedito forci,

Ee-vj

tudine

^

406

Diffeitatio XIX.'

L

tudine fe p!ürcs adjunxere, áthicitiam men-

& ifle pauperum imprcbatïurBas-; quas à fe

Sudi- o3e. titi, cum verfutis odij pleni. effent: c2»t

arcere nititur : flomachatur ille ' ex indi-

PI'

L Àle

(

cives loci illius viduffent eum , dederunt fo

gnatione? exardetiíle: impudico ille zeftuat

amore? nititur iíle affentationis oleum huic

H

dales triginta , ut effent eum .eo , nimirum

f

erant cum eo ad fpeciem, ut obfequeren.

injicere fornaci: -otio deleélatur ille? to-

H

tur veluti amici , cüm tamen reipfa obfide.

, tus eft ifte in multiplici laude, quiete cor-

,poris, animíque tranquillitate commendan-

e

rent , ut adverfarij ; affeclata in vultu lati-

l

tia amicitiam fpondebat , cum internum

da: favitille ? fomenta iite fuppeditat. ;

sm n

- damna inferre alicui medicatur ille2. & fta-

ii

Ip cap.14»

odium nonnifi excidium cogitaret ; :fciré

Hugo Cardinalis ; Dederunt e: robuflos ju- — . tim afte ad id

4

gudie,

r

vortatur , fuámque. exhibet

L

venes, qui voce tenus [ocj ejus dicebantur;

- "Induit affe

7«

L

fed ve cu[lodes ejus evant , ut [cilicet .tene-

ntator-mores prapotentis;

TYOnt eum.

Gradiebatur Samíon qua(i ad

non ut ei profit eblandiens, fed utobfit, ac

honorem multiplici flipatus famulo, fed re.

Àn difcrimina eum trahat;cui adulatur: acriüs

vera copiofo cinctus fatellitio ; .adhafére

.enim fzvit affentator crepantibus adulatio-

plures ut amici ; qui füb larvá atitiz le«

.fum buccis, laudibásque fucatis, quàm di-

ïä

thale tegebant odium,

ftricto gladio apertus.hoftis, unde Augu.

$*

Etiamnum plures adeum accedunt mentito

flinusait; Leniusdebet putqri » : quod | gladso

Lib, de

l

Baptif tom-

t

cbfequio, quem favor Principis ad pinguio-

minante , :qua'm«quoqd*lingu;: a4dulante com

zra Donat

rem evehitfortunam , cum tamen nonnifi

EE 777727277 -

Fuit :'fempet genus adulantium

l

t

odia contra ipfum foveant, eb quia quam

infidum przpotentibus, & fperantibus íal-

ipíi fperaverant dignitatem , fuerit ille e-

lax. Ect Tertullianus, cum E:hnici Chriíti ? '15'".1'3"'

Pe

radus: funt etiam qui limina terunt , ad

fideles criminarentur , «eóquia Imperatori- ^^? ?*

nutum parent, adítant, ut obíequantur, &

bus nec plauderent , nec a(fifterent,reipon-

nulla pretermittunt adulationis officia; quo-

det,cósque fimul carpit, inquiens: Jpfos Qui-

rum tamen animus non eft infetvire,fed po-

rHes , 3pfam. vernaculam ,. feptem. colium

Gu um . L alb - uB ORE die

tius [evire; mens noneft implorare bene-

plebem convenio , au alucui Cafart [uo parcat

ficium , fedarcana explorare, quó poífint

slía lingua vomana? Testa efl Tweris, tefes

validius nocere;s & hi amicitiá larvaci,fuco

fcbola befliarum , ac ( diceret : piures no-

adularionis, quod intus fovent odium ob-

vimus ob proditionem, vel fraudes in Czía-

)

tegentesinimicorum agunt partes ; & quae

rem commiílas , & ejus latera flipantes,vel

fluentis fuffocatos, vel beítiarum moríu di-

adverfárius nullo poffet ttudio coníequi,do.

Ícerptos, Plures nituntur. Principum affis

loía affentatione amicus affequitur fraudu-

€.

lentus.

dere lateribus; nonut eos fuis fulciant hu«

P

lerique etiam verborum utuntur le-

metis , fed utlinceis oculis intimiora pene«

nocinijs ad captandam gratiam,animos ti-

trent;ut peéloris arcana eruant, qua parata

tillandos , non ut ijsdem profint, fed po-

pecunia holtibus divendant: & hi dicuntur.

tiüs obfint , quos acriter perftringit D,

adílare fub larva- famulantium , cüm revera

Lib.4 de

Bernardus inquiens: Docuwerunt hinguam.»

odientium íe numero adícribant.

Scimus

u;.'j»'d.

fuam grandia logui, cim operentur exigua,

Caffios, Nigros, & Albinos pro Imperato-

largi[mi promiffores , & parciffmi: exbibi-

rum falute fumptuofam obtuliffe hoítiam

tores ; blandiffimi adulatores, & mordaciffi-

Numini; fed fcimus etiam eosdem armatos

mi detrallores $. fimpliciffmi dz]imulatore"q,

irruiffe incuríam, hinc Septimius: Oznes

& malignifni prodiuores,

En in quot íc

ii fb ip[a usque impietatis. eruptione , &&

difcrimma injiciunt, qui hujusmodi parafí«

faerificabant pro: [alute./ Imperatoris , &f ge-

torum, ac ficophantarum ambiunt conífote

nium ejus dejerabant, alj foris , al intus,

tium, expetunt contubernium ? — Quid e-

Alios fcimus palaeftricam exercuiffe, íed ut

nim expeStandum abhuius furfuris homini-

ftrictà gulà vitam eriperent , alios pocula

bus, quiin id tantüm ftudij incumbunt , ut

mifiife venenata, fed ut fub larya pracftiti obe

]

omnibus annuant, improba probent;furos

Íequij necem inferrent.

veüdant, dummodo fpes illis affulgeat, vel

Quin etiam cacodeemon, qui miferum

lautz meníz, vel alterius commodi ? Quis

invaferat, fepulchrísque incluferat adven-

hifce fidat adulantbus ,. qui alienos affectus

tanti Chrifto obviam ftatim proceffit, acal«

ftudio induunt, non amicitiz gratiá, fed vel

tioribus clamcribusejus coepit altiüs deprae. -

proprij commodi causáà , vel ut inde occa-

dicare magnitudinem , & humi procumbens

fionem venentur aliquid aucupandi. . Ridet

mira, qua jam patraverat recenfere, cüme

al.quis prapotens? & rifum imitatur, qui

que eum timeret, enixim rogat,ne veliteum

eidem adhzret adulator :

moret ille ob

torquere: PVzdens JESUM 4 longéà cucurrit Marc sev 6,

prematuram parentis , vel uxotis necem 2

& adoravit eum ,. & clamans voce maena

P

in lachrymarum imbres videtur & affentator

dixit : quid mibi, & tibi 3€5H fi/á Dei altif-

liqueícere: morbo tentatur , vel dolore

fimii? adjuro te per Deum , me me torqueasd —

diícruciatur in intimis viíceribus? morbum

Quis non putáflet acceffiffe. cacodoemonem

& iite (imulat, dolorésque, quibus afferit

lt

ftudio ob(equendi , mirísque ab iplo gettis

ie in preecordijs acriüs torqueri ; faítidit

plaudendi causá, ac laudandi officioío defi.

illc frequenies ad ie miferorum acceífus ?

derie ? Quis non credidiflec Chrifti: maje-

fitatem

E

- Adulatio fagi declinnda;cum blanditurjnfdiatur, 4og

:

flatem ipfis adorationibus non conteftari

famuli obfequentis ,. fed' animo hoftis in«

É

H

pretendiffe? Et. tamen eaerat ferpentina

fidiantis .

A

doemonis verfutia, ut. ipfammet adoratio-

amicus David ad Abfolou locutus est ad eum.

; Chm veuifet Chufai dracbizes zaäeg.if,wä

K

Hl

je

nem, magnitudinisprociamationem, plau.

Salve ex, falve Rex. — e4Àquem Abfolom

d

fümque emiffum contra Chriftum armave-

bec eff inquit gratia tua ad amicum tuum s?

le

rit, quem deprimere tuünc fatagebat , cüm

quare non ioifli cum amico tuo?. vefpoudíte.

extollere niteretur: fcité $. Petrus Chryfo*

que Cbufai ad Abfoloen : mequaquam quia

.

3?1' max7,

logus: Timet tergiverfator , & fimulat , fa-

dllius ero, quem . elegit Domtnus ,. £ omnis

i

zeraur filium; fed ne Deus intelligarur folita

populus bic , & univerfus Ifrael, & cum vo

3nanebo.

arte contendit : Adjurat Deum per Deum,

Mirum fane,quód defertor Abfo«

ut alterum videri ipfam faciat , ut adflan-

lon Chufaium carpat , eà quia amicum de-

[

(

tium decipiat , fallirque auditum « nifienim

ferverit, eüm Abfolon non folüm à patre

tagnitudini plaufiffec Chrifti , nifi demiffo

defecerit, fed patrem etiam Tyrannide ine

l$

)

in humum vultu pronns adoráffet; nifi ob-

vaferit, An non etiam fcele(li, ac enormios

fcquia przftiturusfupplexacceffiffet; &dver-

ribus notati deliclis fibiaffeClata czcitate ad.

[*

l

farius apparuiffet adítantibus; ideóque te-

ulantur, cüm ezterorum defe&liones dam-

rg'. Tib d

€turus, quam animo fovebat inimicitiam

nabili intüeantur perfpicaciá ? quia animi«

NE

larvam induitaffentatoris; ejus extollit po-

tüs Abfolon à patre defecerat, cenfuit Chua

| B,zpn'/ 73

Ia Dogat,

tentiam, laudesrecenfet , quibus & dolum

E Yor ss

ectione fibiadherere, eüme

;

tegeret, & adítantes deciperet , fallerétque

que inter pfi

mor

gadmifit proceres. — INe.

|

auditum ; cum enim appareretamicus, ho-

que alia hujus pr

Ls

tionis caufa extititz

TEU aflgæl,

ftis non credebatur: fatetur filium , fed.ne

nifi quia Chufaius fà

uílis, ac repetitis ac«

E FA

JDeus intelligatur folita arte contendit , non

clamationibus electionem approbavit Abe

n

refpondet os aflertatoris cordi laudatotis,

Ü

Ífolonis ad thronum , cum tamen ipfe dé

aliud os deptomit, " & aliud cor contegit ;

alio Rege cogitaret ; non gaudebat dé Ab-

verba funt-mellea, fed vifcerafellea; obfe«

folonis acclamatione ; fed de votis proprijs,

i

quium vultus exhibet , fed precordiaodium

quibus in animo erat. alteri infervire Regis

fovent. . Pocula videtur neclarea propina-

applaudebat quidem Chufaius ore Abfoloni,

l.

re, fed ut toxica milceat, venenisinficiat, -

fed intimo «orde Davidi ferviebat ; voce

"

2«

Id enim adulantis proprium fallacibus

Abfoloni gratulabatur, qui defiderio Davi.

-J

blanditijs, mentitis ofculis, larvatis ample-

dem herentem throno falutaveratg pri-

xibus odia velare, inimicitiam tegere , &

mum inter Procereshonorem Abíolon Chu.

parata damina obducere : mentiri fiquidem

Ífaio dederat, fed'hic cüm piam texeret frau.

affueto nil magis volupe, quàm adulateria

dem excidium fufpiraverat filij; quó pae

humilitate decipere, mente fingere; G a-

trem ab infidijs vindicaret: üm dixit, us

liud velle corde , aliüdque ore polliceri fcit-

ero, quem elegit Domtinus , " Abloloni vide-

od

«ue laudum oleo ita demulcere, ut proluce

batur quidem voce adhzrere, fed corde Da-

tenebras, pro die noctem , pro fole caligi-

vidém ampleétabatur,

Perfonam adulato;

ä

mem injciat : quem enim laudat prafen-

ris induerat Chufaius, ideóque aliud verbis

promebat, cüm aliud corde fentiret; ut

tem,damnat abfentem : An non hoftem agit

aífentator , cüm demulceat,& feriat ; blan.

inde diícamus non effe credeadum adulans

diatur, &laceret; ofculafigat , & vulnera

tibus, fed laudatores perinde ac hoflés

infligat? hac enim hoftilia funt , coram li-

effe declinandos, iíti enim manu, & gladio

IE

nire, & dista, ac facta probare, & ubi mox

feriunt, illilingua, & convicijs vulnetantg

laudatus abeft, eum convicijs impetere, ho-

ifti corpusledunt , fed' illi. honorem peria

M

nori detrahere, famam dilacetare ? quid a-

munt, famámque dilacerant : fcité Ter»

liud hoc eft , quàm dexterá manu fudores de.

tulliagus de adulatoribusait ? Qwinumwe fce« ,. Hþälogm,

tergere, & finiftrà vülnus infligere ? de-

lef arum partium foci, aut plaufores Qotfi- cap.3s,

mulcere altera mauu , & altera. cutem cul.

die revelautur ,. post windemiam parrici-

tro difrumpere, viícera difcerpere? Quis

darum vacematio fuperfes , quam elatiffr-

aífentateribus fidat ? fi laudes laudibus in-

zis, 8 clarifimis ducernis veflibula enubi-

l,

gerant, firenularum credas voces, adblandi.

labunt , quam cultiffmis , & füperbtffmie

entes quidem , fed fimul enecantes; fugiat

tboris forum fibi dividebant , non ut gaudia

has noxías firenulas quisquis imperat, aliíse

publica celebrarent , fed G vota propriajam

que praeft, fugiat affentatores, hofles fünt

edifcerent , & in liena folemnuitate exema

amico tecti velamine: linguas fugiat men-

plum,atqueimaginem [pei fua snaugura.,

daces, venena apparant, dum dulcia edunt

Yent , nomen Principis in corde

Mib

verba: fugiat hanc orisvarietatem,qua for-

mam menutur, & fub ovila pelle lupum te-

git fame rabidum ; fub amica, mollíque

p

Ípongia novaculam obtegit perimentem,

1o,

Ad Abíolonem defertorem, acà patre de-

-Boä&)oää |

ficientem prematura ambitione Regno in-

biantem confagerat Chufai, fpecie quidem

g. I1,

' Diffetatio XIX.

408

müm adulari didfgft in ofculo, jam charitae

$. L.

tis ttansfuga pecuniam exaélurus veíanse

coborti Deum tradidic Magiítrum , & vita

eAdulatio bumanos confundens

mundi mortis corruit in amplexum 3 quia

|

affeélus amoris: (ymbolo abutitur , odij

illi volupe erat pro omnibus emori , mot-

efufara letbale venenum : amorem pro.

U

tem ofculo recipit; licét ex ore prodeunte

dit odium executura,

Avernali, Quàm callida, & fagax eftadu-

ï

latio/ Judasé Difcipulo defertor falutare

U

amvis Pharifzet, alijque inimici Re.

non eruübuit, quem falvum efle noluerats

demptoris captioíos ei obtenderent

cüm primüm Magiftro obviavit , falutem di-

i. Q

laqueos,nil tamen profecerunt, do*

xit, Zve Rabbi, led geminse fuerunt ha vo.

nec adulatio Difcipüli ofculum ori figeret

ces pleng veneno, quas vel ipfe a&r excipere

Praceptoris,& vulnus infligeret proditionis,

detrectáffet , nifi priüs deterrimi proditoris

contagio infectus fuiffet; nequefatis eidem

fierétque caput Magiítri Redemptoris pre«

tium Difcipuli proditoris ; Judas menfz par.

fuitin aures imputiffimum inhaláffe ípiri-

*

ticeps, contubernij focius , confiliorum pet-

tum,nifi etiam in osillud , quo divinitas lo-

fzpe gnarus, novit locum; & tempus tradi.

quitut, & refpirat humanitas, mortem ipl

am

tioni opportünum , ac propterea deteftabi-

infpiráffet , quo & Magiítrum proderet, &

le inivit commercium, & Magifter fecum

fe ipfum perderet ; meritó enim falutem

habuit Difcipulum adulatorem , & prodito-

erdidit , dum Salvatorem prodidit.

33«

rem j imé quia adulator proditor fuit :

Adulatio fagax e(t, & vafra, fciverat,

| Mü"b,Zö»

quemcunque ofiulatus fuero. ipfe efl , tenete

ofcula amoris retia effe , hiíce uía eit in ca-

eum , fictis fubdole falutationis officiis,

pturam fponfi: neque enim fponfis alia funt

oículo in vitz Authoris perniciem tempe.

retia opportuniora , tutiüs capturam defi-

E as A o du du as M o t iT

rato fub amoris larva ulcus difrupitodij, &

gnawurusÍponfi Judas, retia expandit in

quem habuerat Magiftrum, mauibus tradi-

ofculo: hinc $alomon; AMelura funt wula Prow. 274

dithoftilibus Matth. ?36. Ecce fudas unus

nera diligentis , quàm fraudulenta o[cula

odtentis.

de duodecim venit , & cum eo turba multa

ld Plutarchus effe diicriminis

allerit inter monita amicorum , & plauius

eum gladijs, & fuslsbus miffi à Principibus

Sacerdotum . && fenioribus populz , nimirum

atlentatorum , quod inter unguenta,& phare

ut expendic Tertullianus lib. de patient, cap.

maca , quia ficut unguenta nonnifi ad oble»

3. Prodierem [uum [ecum babuit, quatenus

Cationem, luxümque fuére comparata ; &

1

ex ipfis, quos edocuerat , miraculis hono*

pharmaca falutem promovent , & incolu-

mitatem tuentur : ita adulatores auribus

ràverat , caterisque pratulerat , prodito-

T

rem tulitnon ignorans; utinde difceremus,

duntaxat lenocinantur; veri autermn amict

quàm noxia fit adulatio, quz etiam beneü-

id unum agunt, ait Juvenalis: U fit men5 5 ,. Q]

Eltb::bf,f.

cijs cumulata fymbolo abutitur amoris,quod

fana in corpore [ano.

Quis veró ntilia dul-

in perfidiz convertit tefferam ; ofculum e-

cibus, plena vacuis, feria ludicris, medullaim

4

nim amoris notam accerfivit , prodromum

cottici, Íolida adumbratis, & veta fucatis

necis Magiilri ad prcditionis exordium ; fi-

nonpraferat? Quisigitur non fugiat adula»

quidem ad proditoris ofculum veluti ad fe-

tionem , quam pernicies lequitur? quis

rale clafficum tota fe vefana cohors effudit

gaudeat oblectatione ,. quce lachrymas eli«

in furias, manüsque facrilegas injecit ii ca-

cit ? quis ea lzetetur affentatione, cujus pe*

diflequa funt zrumnae ? & quis eam repu-

pruram Chrifti Domini , & Judas ofculo

amoris internuntio abufus odio voluit fa-

diet acerbitatem , quà falus animiï, Vigor

mulari , amicitize tamen larvatus obfequiis;

fpiritus inftauratur ?

quaíi eum puduiffet Difcipulum fe prodere

Reríert D.Bafilius,Vefpas oleo immer-

J

LÀ

odij, cüm iníchola amoris edoctus, nonnifi

fas illicoemori, & easdem moxacetodilu. 75 Hexard.

tas reviviícere : ita dixeris de acribus ple. &ezgé $,

proximi didiciffet amorem ; fed adulatio a-

moris lectionem , odij maluit interpretari

rumque ingenijs , qua blanditijs, & adula-

vafritiem; & cüm ofculum amoris lymbo.

tionibus depravantur, qua tamen íi pauló

lum ori impreffit , odij expre(fit venenum;

feverius tra&tentur , , vigent jucundius, &

Non adulatio altera

nimirum fecialis omnium foederum ruptot

proficiunt uberiüs.

amica inter ofcula, amoris inter anheliuis;

prodeffe nitirur, fed fibi duntaxat ftudet

odij defpumans venena , initium pofiturus

commodo effe, non hac hominem laudat ;

proditionis, a€ cruente internecionis, crü-

fed in homine potentiam , vel dignitatem ,

i

delifimam indixit urbanitatem ; nonenim

à qua[perat , fore, ut aliquid accipiat emoe

icu haítz, vel jaCtu lapidis, fed unius ofculi

lumenti: ideó plaufus non homini pendit,

affixione adulantis diícipuli affentatio Ma-

fed muneri impendit , quamdiu munus vi«

giürum transfixit.

get, horo florer; qui fi munere fic functus,

Es

'O quàm noxia eftadulatio! qua per

cultus auffugir, & plaufus evaneícit.

ofcula , & vitz fpiracula mortem inípirat !

Scimus Íítatuam | Nabuchodonoforis

càm enim ofculum fixit mortis fpiraculum

proceritate fuperbam , auró micantem in«

in faciem vitze infpiravit, & cüm Ditcipu-

íflar Numinis à cuncto populo adora:am $

U

fed càm primüm dilapfo & montis. faltigiQ

QBSSIIQF ántea [an;þta:is culter, cüm pri-

k?ld;

2

— —

:

a,cum

Adulatio fugá declinand

blandiurinfidiau 409

^s

Japide ever(a fuit, & in favillam quafi afti-

tus, & infano ardore efferbuit contra Mar«

vz arez redacta; nullus ampliüs fuit, qui

docheum , cunctümque Ifraelem: cümque

exhibito cultueam veneraretur: vento enim

Regiam incurriffet indignationem , detue

ad ludibrium circumlata ab omnibus dere.

meícere didicit ,. vultámque lurido pallore

licta (latim &uit , & contemptui habita ; fue-

operire, nec ullus ampliüs fuit, qui genu

rítque propterea alia cüm cecidit, &alia

eidera fle&eret : ex immutati vultàs colore

eüm fletit, & qui eam agaoverunt (tantem,

conjicientesé Regis gratia delapfum : quia

ignoravére labentem.

uemadamodum

imó coepit potiüs haberi contemptui: Cwm

Ekbo ^

4V£5,ait Seneca,etíam inans funda fonus ter-

rever[us effet de . borto. nemeribus | confito

Vitat , ità €4 nos non ad iddum tantám exae

Rex, G'intráfet convivi locum , veperit

gitamur, [ed ad erepitum. Hac avicularum

eZAman fuper leum corruiffe , in quojace-

€ít indoles, ut proceras, virentésque arbo-

bat Eslber , 6 ait etiam Reginamult oppri-

res congefto agmine celeri involent, motu,

mere, te prefente in. domo meas, (ed quàm

ibique.tamdiu per otium degant illecte

diversé apparent actiones ijs , qui varijs ime

virore foliorum, vel etiam fructibus innue

mutantur affectionibus ! licét Amaaus fup-

|

tritz , quamdiu funde flrepitus eas non

plex rogaturus pro fua falute ad Reginam ac«

deterret; aut arbor ventis laceffitanon ruit,

ceffiffet, & humilis procubuiffet in precesg

Non difparem dixeris hominum conditio.

Affuerus jam finiftré affe&tus audaciam im-

nem; funt enim qui quamdiu fortuna ri-

pudentiffimam Amani interpretatur humi-

det, florent , & alijs arrident ; fin verà

lem demiffionem : secdum verbum de ores iöidcä.'*

T

g

fiat in fublimioribus conftituti dignitati«

Regis exierat , & flatim , operuerunt faciem

bus, ad ipfos veluti ad proceras arbores vie

ejus.

rentibus foliorum comis luxuriantes caetee

Mirum tamen quód ex tot adotatori-

1.

titurmatim advolant , eísque tamdiu h-

bus nec unus fuerit, qui Regis indignatio-

Prev. 25

rent, quamdiu flare videntur; & (i avicu-

nem fopiret ; allegarétque Amanum fuppli;

larum non plaudunt modulatione , - vaina

cem, & exanimem cortuiffe , non ut Re-

tamenfuitollunt adulatione.

Sin vetó for-

ginam opprimeret ;

fed eidem humiliter

tuna nutet , vel ex repentino aliquo tur-

Ídpplicaret , fibíque confuleret? quinimo,

bine à procera illa cadant. celfitate ,' cuncti

cüm primüm qui aderant , noverunt Ama«

qui priüis eisdem adheferant celeri cut fu a-

l

num à Regis gratia, & officij munere ceci«

lió teruntur, & qui flanti ferena frcinte ,

"

difíe, ejus flatim vultam velárunt, nec u.

vultüc

äx

k

ue hilari eblandiebantur , mox: tevga

num ex tot aulz Proceribus, & famulis,

vertentes contemptui habent, quia lzpíus

pro Íe habuit defenforem in cafu ; licét o«

:

|

6.

prodeffe amplius nequit,

mnes fuerint adoratores , cüm regio flores

Plares funt,ut potat Cyrillus Jarcfolve

ret favore, & excelía emineret infignitus

$atyr 1

Catbechf, 4. d

r,jus, qui folem confuevecint rutilis

dignitate ; cüm fortuna perfonam .ctiam

dur.taxat luminibus: refüleentem adorare ,

vifus eft mutáffe , cüm alium populus jam

1jt & lunam , fed argenteo itidem jubare

crederet in caíu , quem ut alium adoravee

nocuraas excutientem umbras , & oculos

rat in culmine : cüm genua ante flexiffent

* prolectantem intuentium ; cum veró pri-

omnes cultum Amano exhibituri ; manus

mürm menílruis decrementis fuis fpoliare-

nunc afferunt , ut posnz inferviant inferen»

tur luna nitoribus , & Sol ad occafum ver-

dz, Gruentem profundius przcipitent $

gens non ampliüs fuos delegaret in tale he-

cámque finiflrra interpretatione Amani de-

misphzrium fplendores, fingulis ambo ex-

precatio eidem deli&to daretur, ait Lyra :

augurati Planetz neglectui erant ; ait Cy-

flatim eperuerunt faciem ejus tanguam con. T? (^bv.

$

rillus. .Quidem felem DEUM fecére, ut

demuati ad mortem,

Quiàm facilé facies

eccidente fole notturno tempore , [ie D£O

mutatut adulantis ! obfequia exhibuerat

Ih

J Hlllm;

permanerent 5 alij Lunam ut de die DEUM

adulatio Amano,cüm in faftigio emigeret

sop baberent s hiigitur folem coloére

dignitatis; fed mox ab illa deturbatus cel-

Hg(ql '.

diurnum,& fprevére nocturnam Lunam; é

fitudine ab omnibus deferitur, & quos ha«

contra alij Lunam . pleno orbe micantem

buit adoratores, mox experitur tortoresg

adorárunt, quam illunem , & diurnam

quài aliter fe . homines gerunt in eum;

nimirum homines illos u«

contempfére :

quem favor Principis ad pinguiorem evexig

trumque adoráffe quidem Planetam , íed

fortunam, G eum qui à gratia cecidit ejus.

. lümine exundantem, & contempfiffe fplen-

dem. Arbona unus ex Eunuchis , qui A.

doribus de(titutum.

Amangum Affuerus

mano confueyerant genua fleclere, ac obfe,

extulerat , quem fummis etiam adornave-

quia przeftare demififfima, Regem infligat ;

rat honoribus : huic velut minori luminari

cui etiant declarat patibulum Mardocheo.

in aularegia omnes cultum pendebant, imó

paratum opportunum effe Amani temera-

ria audacim puniende ?. Dexit. 4rbona unus

& irreligiosé genu flexo religio(um prote-

Efib, f*

flabantur obíequium : Cuncti fervi. Regia,

de Eunuchbis , qui flabant sn miniflerio re-

qui ia foribus palatij wer[abantur, fle&tebant

gi*. Enlignum , quod paraverat Mar«-

gensua, & adorabant Aman.

docbao , qui locutus eft. pro rege , ffat inas

17,

Quamdiu fortuna arrifit intumuit ela.

domo 4man babens. altitudinew

gzziïu 414

FTT

gint,g

Verani fif Afeiibus Tum, I(,

r

—À

41o

Differtatio XIX, -

!

gint4 cubitos, — Obfetvat Lyra, Arbonam

poffe affentationibus

placere , ac principis

unum ex ijs fuiffe , qui feftinato pede, vul.

aucuparifavorem ;; in

id.unicé videantur it«

tüque hilari cucurrerant. ad Amanum juffa

cumbere ftudij ,

utnonnifigratay quibus

Xegio, ut ad convivium veniret Regina ;

poffint principi e

quia affentator fuerat Amano gratulatus fe-

blandiri deferant jucundi 5

& referant gaudio geflientes , quó fuaviüs

licitatem ; nunc detraétá latvá, quod fove-

rat odium prodit; & non auditum mortis

aures demulceant audientis ; & quae novee

rint grata nonfore , denuntiare detrectant,

reum oftendit Regi, cujus etiam irz flam-

quamvis Principi utilia ; quia fibi minimé&

mas addit, quibus acriüs feviret in. Ama-

commoda: & licét non deeffent viri cordati,

num., Duo funt genera perfecutorum ( ait

qui veracandidéaperirent; hifce tamen nom

f'tter Pfalm.

Auguítinus: féilreer vituperantium, & adu.

patet ad Principem acceffus ; quo fit, ut

, 59.

lantium : fed plus , perfequitur lingua ada-

ob auguftam Principum dignitatem, & ma«

latoráa , quam manus per[equentis,

gis ob infitam fummis poteftatibus fuper,

19.

Sed fi Arbona regio obfequuturus juf-

biam,; pauci (int , qui ad regías admittan-

g

fui difruptá quavis morá folicirato curfu ac-

turaures; G quia plures inveniuntur in au«

ceffitadAmanum jucunda nunciaturus,fedem

la proceres ,.

quibus ea fors vel fato , vell

fcilicer in Reginze convivio ei paratam, cur

dolo obti

git; qui principis grarium impene

aliquod poítea falubre non ei fuggeffit. fal«

fiüs

tem confilium, quo necem jam fibi. immi-

venerantur, quàm perfonam ; fingula

magis ad proprium dirigunt commodum ,

nentem declinaret? quia eaeít Adulantium

quàm ad imperantis referant utilitatem

e

e

indoles,jucunda femper nunciare , & nun--

quódque deterius lucris. inhiantes , dum-

quam falutaria fuppeditates obeffe ftudent,

modo fibi profint , alijs non curant obe-

& prodeffe nunquam fíatagunt; grata ni-

efle: hinc nulla peftis. adulatione pravíor;

;

tuntur adulatione placere , & ingrata de-

nulla venena adulatore nocentiora $ adurit

trectant veritate corrigere ; vulnera liben«

enim zítu fuo adulatio herbam, flores, fru.

tiüs tegunt, ut putrefcant ; quàm oftendant,

&us, imóé & ipfasetiam virtutum radices,

ut carentur : eflque hzc veritas adeo ob

quiautait D. Hieronymus : Nibil eff

L.quad In pfd!. SO: '

via, ut per fe ipfam oculis dietim ingera.

tam facilà corrumpae mentes. bominum ,

tur; fi quid deprehendatur di(crimini ob-

ficut adulatio : plus: enim nocet lingua adu.

noxium , quia id aures non demulcet prin-

latoris, quàm gladius perfecutoris : hic pa-

cipis; vel nunquam , vel non nifi tardé ad

lam gladium nudat , quem raiundere : pof-

ipfum defertur; finveró gratum noverint

fimus; ille ut clanculé fauciet, ferrum obte-

pofle eidem obtingere , ac auribus eblandi,

git, quó fzvitis cruentet ; Scorpium diceres

ri, ocyffümis volatibus denuntiaturi cur-

affentatorem , blanditur vultu, & caudá vul«

rünt : idque in adulatoribus Xerxis contigit

nerat ; laudat praefentem, quem damnat àb.

Lib.6.de Be- inquit. Seneca,

Cum bellum Gracie indi-

fentem ; cominus favos mellis, eminus ca-

mefie e.2t,

ceret. Xerxes , antmum — tumentem ,. obli-

lices fellis propinat , e& nocentiores, quó

tmque, quàm caducis confideret , nemo

.

.

occultiores omnem . abigunt fufpicionem,,

aon impulst

Alius atebat , mon laturos

Id affentatoribus proprium honefta zque, &

zunti0s5 bells ,. & 44 primam: advehtás fa-

inhonefla, proba & improba indifcrimina-

d ii

emam terga verfuros ; alius nibil effe dubij,

tim landare, & fallacibus blanditijs, fimu-

quin illa mole nou vinci folàm Gracia $ fed

latis ofculis, mentitis amplexibus odia ve»

obrai pof[fet.

late4. venena

. Pravenerat aäulantium certamen cone

propinanda gemmeo occulta-

20,

re ciatho,

flidum pugnantium ; palmarum uberrimam

jam fegetem mefluerat adulatio, antequam

S. III. :

falces, & gladios bellica virtus evibraret;

epinicium occinuit ante partam victoriam ;

Ea eff affentationir indoler , t

nullus fuit ex proceribus, qui vires recen-

non nifi jucundis , gratisque verbis , ac

- feret hoftium , qui difcrimina referret im-

rebus aures principis demulceat ; &5 illa ve-

41

minentia, cum femper anceps fit Martis

ticeat , qua eidem minus grata eff noverity

alea; quia hec autes non démulfiffent Xer-

etiam in perniciem justitie , án principis

Xis, nec grata fuiffent , cum occupandz ar-

detrimentum,

mis Graciz inhiaret.

O quàm raró aulas

principum veritas ingreditur ! quàm raró

Ullum ex fexcehtis in Gymnafio edo.

22«

intimos penetrat receffus , & 'ad aures fe

&is affentationis invenies , qui non

Principum infiauat! lenocinantium, eblan-

.. fatagat aures jucundis, gratisque re,

dientium, aclaudantium lenimentis oppleta

bus mulcere principis; & non reticeat; quze

femper funt imperantium palatia; quz ta-

noverit difplicitura.

Idque ut perfpicuum

mnen veracium jugiterJaborant inopiá: &

atj conteramus Jonz ad Ninivem appul.

quo quis eft dignitate przeftantior, eó ho-

fum cum Abrahami ingreflu in ZEgyptum ;

mine deprehenditur indigentior , qui vera

fame adactus & patrio folo egreditur Abra-

finceré aperiat, & utilia dulcibus, feria ludi-

307&. à

am peregrinaturus in /Egyptum ; fecum

€ris, fucatis folida praferat,

conjugem ducit Saram fzeminam le&liffimam ,

ldque caufe ; cur cum noverint fe

que morum comitate, oris venuftate, vultus

;le-

. Adulatio fügä declïnaiidä,dum blanditur,infidiatur. — 4it

non obtigiffet; fi non plan&tus, fed cantus

:e'-legan-tiä, ac totíus corporis pulchritudine

caeteras fui zvi antecelleret mulieres ; hanc

fuiffet, non defuiffent affentatores, qui

cum /Egyptiorum principes curiofiüs adfpe»

placituri Domino lzta. nunciáffent : fed fi

xiffent, perniciffimé advolárunt nunciaturi

Ninive lacrymis obruta, merore oppreffa,

Pharaoni Sara fceminarum pulcherrimz in

dolore compreffa vifa fuit periclitari; cur

urbis difcrimen Regi aulz principes , ac prü«

fuas ditiones adventum: Genef.12,. v.14. Vi-

derunt Agypti mulierem quód effet pulchra

ceres non ftatim, & rem totam fecerunt ex«

nim,t uunciauerunt principes Flmmqni;

ploratam , antequam fieret urbs deplo«

rata? Si Principes Pharaonis Sarz venu-

&5 laudaverunt. eam apud illum ; quia for-

moía erat Sara, rati principes foeminam fpe-

ftatem illico denuntiárunt ; cur non etiam

ciofam Pharaoni placituram ; illicó cucut-

Principes Ninivitee urbis ludum Regi de-

tulére 2 Àn non conducibilius erat ad ut«

rerunt non viri ex plebe, fed proceres ex

aula, & principes, aliquid gratum , quod-

bis falutem de luctu totius civitatis Regem

commonere ; quàm de fucata unius exterae

que placeret Pharaoni jucundo vultu, oré-

eft venufta mulier

mulieris pulchritudine ?

Imó coníultiüs

que hilari nunciaturi ;

honeflatisScylla , pudicitide Charybdis, Sy-

fuiffet, mulieris venuftatem filentio obte-

renum fcopuius naufragio infamis, Cir-

gere , ne concupifcentiz irritáret infaniams

czeum ftabulum , dulce venenum , melleum

libidinisque accenderec zftus: & nihilomie

fcl, grata peftis: fuerunt autem | viri pro«

nus principes Pharaonis gloriantur, fe de-

nuntiationis authoresfateri; cum ex INini«

*E

cetes,ac principes,qui Pharaoni denunciárunt

vitis nullus adfuerit, qui lugentis urbis

|

Sarz in /Egypuum adventum aulz afífentato.

res; ideóqueaures grato demulcent nuncios

nuncium vellet Regi deferre,

Quid igitur

cauíz ? quia affentatores non nifi lta; eá-

l

fimülque nocent , cum fcirent ; Pharaonem

I:

ilicito Sarzamore irretitum iri: quosenim

que Principi grata nunciare ítudent; ta-

non vicit muliebris venuftas heroes, vitós-

metfi principi plus pofítea adferant nocu-

, f

que principes bellica lic&t virtute invictos ?

menti, quàm ab initio attulerint oblecta-

quantos non edomuit ferocientes leones foe-

menti.

24.

a4minea infirmitas :

loquuntur Po&tarum

Dum igitur in /Egypto extere mue

commenta Herculeas flammas tartareis igno-

lietis venuftas exaggerabatur peregrina, o-

miniofiores, quas apud Omphalem, & ]Jo-

risque pulchritudo commendabatur ad fin-

lem paífus Hercules , cecidic viétus in finu

gularem ratitatem ; non nifi grata arbitra-

imbellis foeminz; qui victor fleterat contra

bantur proceres /Egyptij fe nunciaturos Pliae

Lernzz Hydrze repullulantia capita; acfero-

raoni : & quia Ninive agebatur. de luctue

«ientis leonis fzevientesaffultus.

Veriüs atl«

morore, lacrymis, ac. dolore civium ; &f

tem, id nos edocet facer codex: Samíoncum

non id gratum obtigiffet Regis auribus,

inconcuffa pe&oris firmitate rugientem fuf-

nullus fuit ex aulze proceribus, qui Regem:

vellet de lugentis urbis mocroribus commo-

focáffet leonem, captus Dalil venuftate fi-.

vit íe fgeminz irretiri blanditijs, qui vincula

nere ; quia Principibus ftudent proceres adu-

lari, defuefcunt ijsdem referrce utilia, fifu-

hoftium gloriosé difruperat: meífes cum in«

fpicentur non fore grata; & ecorum potiüs

cendiffet alienass unius ipfe mulieris accen-

fus igne meffem totam cinefecit propriz vire

aures ad faftidium pulíare, quàm demulce-

re ad folatium: noxia lubentiüs nuntiant, f

tutis, Davidi nil timoris incufferat, nilque

detrimenti attulerat moles illa carnea gigan-

jucunda obtingant : pulchré 5. Chryfofto-

tis Philifthzi; cujus tamen virtutém antea

mus deproceribus Pharaonis: Ecce quomo-

do lenenis egére offcium in Regis gratiam,

invictam , vel unica, mulier eminus adípecta

enervavit: cum igitur non lateret proceres

Rati /Egyptiorum magnates 1e Regis gra-

affentatotes Sarz venuítatem Pharaoni pla-

tiam pofle promereri, viliffimo lenonisoffi-

cio funginon erubuerunt3 uteanüntiarent,

«ituram , feftinárunt aliquid grati eidem

nunciaturi,

qu& Regi placituta fcirent. Secus Ninivitae

22

Sed Luftremus Jonz ad

Ninive adven-

quia mceítis , acluétuofis ánimum vereban-

tur regis exafperare, ejüsque propterea ti2

tum; ingreffus Jonacivitatem minis tetri-

bilibus , vocibüsque minacibus Ninivitas

mueruntindignationem , non fuerunt aufi

utilia referre; quia affentatio mulcere vult

percelluit; quos vidiffes, contrita pectora

aures, vultum delinire; & tantüm terga,hu.

pugnisfaxisque tondere ; fufpiria emittere,

PT

ejulatus edere, lacrimas fundere, totámque

merósque clanculó convicijs, ac detractios

nibus diverberare: hinc conjice, affentatio-

urbem lamentis opplere,ac luctibus; cámque

urbs tota cinere infperfain lu&au jaceret , &

nem in ignavum duntaxat pe&tus, inque ti«

Íqualore, falubri madida planctu, civium

midam, ingloriámque mentem cadere: mens

fi mafcula fit, & generofa fallefe nefcit , Gc

juctus, & lamenta ad. notitiam pervenerunt

mentirí erubefcit; adulatoris eft nefcire a.

Kegis ; .fori'an quia & palatij fineítra in fub-

lienz virtuti "incambere , nifi ^ proprio ftu-

Jgon&. 3.

jectas plareas cives lugentes ; totóque mce-

rore confeé£tos (fuiffet intuitus :

Pervenit

deat cofummodo ; in id enixim — incumbit

verbum ad Regem Ninive : nullius &t men-

ftudij in aula prefertim ,- ut principis aucus

tio nuncij, quicivitatis planctum ad Regem

petur gratiam, fuámque fibi favorem pro*

mereatur 5 nilq.uc magis veretur ,

quàm

derulerit, quia civitatis moeror gtatus Regit

"

vel

Verani de dfä&iäm Jotti. lÀ.

4

: Differtatio XIX,

vel unum proferre verbum ; quod minus

videm nuntiárunt latitantem , ait. Jofeph : -

gratum auribus obtingat Principis.

Quia nullum periculum ex filentio imminee Lib.s antiq,

2j-

Indixerat Rex Saul à füummo mane ad

ret , per adulatsonem, & avaritiam virum ^ 34d

us tl a iE

folis occafum totum diurnum jejunium tam.

pium , & prater jus ad. mortem quafitum

—

diu duraturum , quamdiu Sol fuper emis-

Regi fe tradituros erant polliciti : xametfi

pherium illucefceret ; & licét Jonatas ejus

ex militis filentio detrimentum emergeret

filius palam fuiffet praeceptum patris trans-

populo, &impunita maneret culpa in per-

greffus; non tamen jejunij violatioab ullo

niciem Reipublice , & ex Zipheorum ta-

ex proceribus ; famulisque delata fuit Re-

citurnitate nullum immineret periculum ,

l; quem propterea ita latuit , ut fortibus

nec populo damnum: nihilominüs adulatio

4.Re$.6414.. opus fuerit eam indagare : Caprus eff Tona-

linguam folvit Zipheorum , & os occlufit

M WEN, C M N r MP M r - RP aR

124 Non tamen vero videtur fimile fracti

militis filentio; ne fcilicet in militealiquid

ld

*

P

àJonata jejunij confcium nullum fuiffe

referret, quod animum Regis exafperaret;

fiquidem miles afpexit , quamvis feró me-

& inZiphais, ut gratum aliquid nuntia-

moriam pateríi edicti refricuerit ; & tamen

ret, ora aperuit: tacuit adulatio in milite

dR* - as ^. ais

cüm probabile t pluribus: violatum à Jo-

etiam cum totius populi detrimento, ne

natà patris przceptum, innotuiffe ; nullus

quidquam minus gratum Regi referret ;

tamen fuit, qui Regem moneret. INon ita

fuit tamen locuta in Zipheis tametfi cüm

contigit Davidi, quem cüm Ziphzi latitan-

damno latentis Davidis, utaures demulceret

LÀ

.

tem notáflent ; Regem flatim monuére

Regis;ejtisque fibi-gratiam conciliaret : pro-

i. an

1

n Reg.c,z 3. Morabatur David in deferto in locis firmis-

prium eít affentationis in aula Principis ea

adulatettfi

ä

fimis , man[itque ia amonte folitudinis Zuph

duntaxat denuntiare , qua& poíle eidem gra-

Qu

zn monte 0paco. . lametfi folitudo deferti,

ta effe nofcuntur; & ea ftudiofiüs reticere,

disruptum montium iter, opacitas nemo-

quz eidem poflent difplicere,

Non curat

rum, denfitas foliorum viderentur exulem

adulatio alienum damnum, dummodo pro-

tegere, ac tueri Davidem ; quia tamenZi»

prio poffit commodo inhiare.

Sauli igi-

phais innotuit latebra,ftatim ad RegemSau-

tur ocyffimis volatibus denuntiat Ziphaus

lem feftinato greffu acceffére, Davidem pro-

Davidis latibula, ratus aliquid grati allatue

dituri 1, Reg. cap. 23.. "fcenderunt Zipber

rüs, quo Regis gratiam aucuparetur : &

ad Saul in Gabaa dicentes nonne David lae

miles violatum à filio alto filentio reticet

titat apud. nos 1n locis tuttf/mis f/ylva?

praeceptum , ne quidquam deferret , quod

),

$

Sed fi Ziphzi Davidem latitantem in

Regis poffet animum exafperare, & fibi

'remotiffimis. Sylvarum fpeleis Regi indicá-

nOcere.

gunt: cur non etiam miles, cui innotuerat

28,

Adulationis tamen. delictum plerum-

à Jonata violatum Regis przceptum Sau-

que fuam ab ipfis principibus originem tra-

D — " ÉD — ÉR

lem non monuit? prodiderunt Ziphai Da-

hit: nonenim deeffent ; qui vera dicerent,

videm clanculó latitantem ; . & miles Jona-

fi libentiüs audire vera , quàm grata. Prin-

£am non indicavit aperté peccantem : hic os

cipes vellent: plures effent amici, qui tan-

filentio obfignavit, ne pracepti transgreffio

tüm habentur adulatores , ut enim aiebat

V, n ï

LÀ

aures pulfáret regias : Ziphai veró non fo-

Cajus Ubius Tribunianus

$9

ANemo amicus

idem , 6f adulator : Eftverz amicitiz teffee

lüm os apernerunt , íed & pedes folicita-

runt, ut quàm citifme Regem adirent ,

ra finceré loqui, & qua vera funt ; amico

Quid hu-

Davidem prodituri latitantem.

non reticere: affentatoris veró gratis dune

jus difcriminis caufz fuit ? quia nimirum

taxat, G latis aures demulcere, & ideo

zequé miles, ac Ziphai affentationi fludue-

eft tantüm amicus in obfequio, & hoftis in

rant, quà aures Regis demulcerent latis

animo; comptus in verbo, turpis in faéloj

Nuntijs, quibus gratum obtingeret ab ijs-

letus ad profpera , mutus ad advería ; fa-

-Jr«ï l

51

dem delatum, & hac arte Regiam fibi con-

Jüjue W,

cilis ad blanda, fragilisad honefta ; femper

E

ciliárent benevolentiam , imó & gratiam

blandiens, femper mendax, & ideo adula-

Nen, u

ä

LI]

aucuparentur ; non veró aflueverant ingra.

tores funt deceptores, nec quid aliud dixeris

tis nznijs Saulis pulfareaure

effe adulantis laudem, quàm decipientis frau-

&

$5 ejüysque ani-

mum exafperare;

dem: eftfiquidem adulatio hamus efcà. ob.

27.

Eít enim adulantium mos; lenocinijs

ductus dulci; quo minus cauti facilé capiun,

tur,

verborum fubtili compofitis artificio infi.

Idque caufz, cut Sereniffimus Elector

nuare fe in prepotentium gratiam, eorüm.

Maximilianus Primus Bavarig Dux . Filio

LJ

que aucupari benevolentiam

.

congerünt«

fuo Electorali Principi Ferdinando Mariz

que propterea, quz noverint ei grata effe,

odium affentationis , ac affentatorum al«

ut aureo hoc hamo eorum expifcentur favo-

tiüs voluerit ingerere in monitis, quz

rem : hinc quia Ziphazi noverant, fe ali-

ipfemet ad probam filij fui adhuc trimuli

quid gratum laturos Regi, fi locum ei indi.

inflitutionem fcripfit, juflítque filio cüm

carent , ubi David lateret, ftatim cucurre-

primüm adolefcere inciperet explicari ? ait

runt Regis gratiam aucupaturi : miles ve«

Principum fui zvi Sapientiffimus, ac re.

ró , ne aliquid referret , quod Sauli difpli.

divivus, ut audiebat, Germaniz Salomon

numero 28.

ceret, noa fine magno populi diícrimine

Cavere te velim ab affen-

filentium proprio ori indixit.- Ziphai Da«

tatorum » 4€ minutiorum «4ule [ervuuldo

d. . EaA . D mu.o iL . mb o W. mum w o EE . AE — RO. u

' YHWL

!

Adulato fugi declinanda; cum Blandiror; infiam, 4ij

Talibus . enim 4d

oblocutor , ac Ariola maledicus illuftri

bj

yum kon/ältdtioniþ:a.

i,

nuium Prinipis queflíüs causá , five d

fuerat à Madianitis prerogativá donatus ;

l 40]

bouefla ge[ferit , frve indecora depredicareso

utcum ipíis degeret ; hoc eft affentatoris ,

mos eft ,6& confilium, — Sordid? , ac fimulat?

ac maledici/ oblocutoris privilegium , cze-

quidvi infuffurrant »faciló mentiuntur .A*

teris preeminere ; G promptiiis dignitatis

lusniantur, invident , oferunt, affentam

attingere culmen , cüm plerümque dignus

fur. — Quid fi ex ejumodi a[fentationibiu nil

armis oppugnetur , ac improbé expugnetut,

Madianitze Principum induentes indolem ,

]ucri reporteut , ut rem aliuudé faciant , &

Vantm nomen , quafi in Principis areana»

hebtzum merentem excluferuntà dignitate ,

admi[ff, aucupenttur s res , ditia , fada , cous

quà Ariolum , & aflentatorem obloquen-

E filia s fenfa Principis vulgant , produnt , wen-

tem volnerunt donatum,

Fero fimile eft ,

dunt , traducunt , nundinantur.

ait Abulenfis , quod fecerint eum babitare

29.

Nifi üibi Principes caveant, promptibs

in terra fua dantes ei Aliquam . excellea-

/

ab affentatoribus decipiuntur ; & offitia ,

:iam , Íed quia affentatorem fibi adfciícere

voluerunt poenas dedére , quas promerues

quz digni confequi nequeunt ; enancifcun-

tur adulatores.

Solet enim adulator fuz

runt, ftultorumenim eftadulatione decipi

oblocutionis , & corruptelz premium ac-

& duplici quidem plectuntur poená, judicij

cipere, & admitti ad familiaritatis , & a.

cxcitate, feu dementia ; & morum corru»

micitiz intimiores receffus ; pulchré Plutat-

prela,

"Quod veró ad dementiam,feu animi at-

3!.

'

1jb Quem-. chus ait: UtCoff potiffmum 1n tenerá lignà ,

edmodum — && dulcibus nafcuntur ,. fie ingenia. generofa ,

tinet czecitatem, fcité dixit Antiflenes; minus

!

edaiatertm

E

Qv.

- & proba , & lenia adulaiorem admittunt ,

perniciolum effe efcam fieri corvorum,quàm

alíntque adharentem.

Procere arbores

adulatorum pulfari lenocinantibus verbis 5

Principes cateris praecellentes indicant , &&

quia affentatores viventibus,cum corvi non«

ficut arhotes corrodentibus Coffis ; ita G

nifi mortuisoculos eruant, Inidenimadu-

Principes fibi adhzrentibus affentatoribus ;

latoresvel maximé incumbunt ftudij , ut ha-

alimentum fuppeditant , & plerumque ob

beant in promptu exquifita preconia ad

*

viles facetias przemia adulatores obtinuéte ,

exornandas corporis, animique dotes

*

íi

quem virum obfervent infigni dignitate

qua confequi non valuerunt , quos conge.

Íla merita commendátunt.

prefulgentem , & hunc laudis cupidum ,

omnia tunc eblandientis diólionis carbaía

30.

Moyfss deletis /Egyptijstetram ad tra-

Gum jordanis duabus , & femis tribubus

explicant , & aurá afflante impudentiz glo-

jufta difiribarione largitus eft ;' ut. populi

riosé , quantum poflunt , nituntur extol*

:

felicitas uberior floreret ; & cumulauor cre-

lere: & cüm avidiffime crepantes audit buca

fceret, — Balaamusimprobus ille maledicus ;

casaflentationum venenum haurit, quo ho-

neflas interim córrumpitur virtutis ? cum

iniquiisque adulator in Madianitarum terra

refertur interemptus , cüm tamen alibi fue-

nimium quisque fibi placeat , facilé eft adu-

rit exortus.

Percufft Moyfes: Seboun cum.

latoribus fucos addere , fumos vendere ,

3o[ufc' £, 13.

Prinripibus Madian , Hephaum , & Recem ,

ut aliquod inde fibi commodum co£mant,

& Sur, €& Hur , &f Rebe Duces Sebon babi-

Neqne quid aliud Xerxem Perfarum Regem

£atores terre , & Balaam filium Beor 4irio-

dementavit, acin exitium impulit , cüm

lum occiderunt filij Ifradl gladio cum cateri

bellum Gracis indiceret , nifi ftulta fuorum

interfeclis,

Dignum fané maledica venc.

Procerümaffentatio: omnes vi&m'ias dede-

nofa, ac ferpentina lignua fupplicium ? quàra

runt j palmas demeífuerunt , priusquam

falces agitarent , triumphos jam erigebant ,

felix populus , qui & maledicum excludit

occíum , & regnum honeílé poffidet.

epinicia priüs canebant: Íed quàm vana de-

szæäo $«2

Jofué cap,

Quzrit Abulenfis.

Quomeodo!potuerit

derint adulatores gaudia,effnfus fanguis ,

inter Madianitas Balaamus occidi , quem

quo extin&tus totus propemodum exercitus

)3-

INwum,. 22.

conítat habitáffe fuper flumen terrz filiorum

Perfarum jacuit in Gracia , fatis explora-

.

Ammon , eó quia à Balaac fuerit ad male-

tum pofteris reliquit

.

fcut. fonitia Dina-

dicendum vocatus , donísque amplioribus

rum ardentium [ub olla, ait Sapiens : Sie

alle&tus , ait Abulenfis : »ox erat Balaam.s

rifus flulti: quia perinde affentatio veris ine

-deterra Madian. nec babitabat in ea,cum

gerendis gaudijsimpareít, ficut coquendis

vwocatus efl , à Rege Balaac $ f/ed babstabat

carnibus inefficax ignis é levi fpinarum flipu-

t

fuper flumen terra filtorum. AAmmon.

la lebeti fubjeétus.

Verüm nonaffentatio cecitatis dunta«

*

N

Ípondet motz à fe difficultati , Balaamum

32.

à Madianitis przeminenti dignitate deco-

xat offundit caligines , quibus mens caecu-

ratum fuiffe, Gunter ipfoshabitáffe , fimül-

tit, verüm etiam venenum ípargit , quo

^que in bello cum ipfis occubüiffe : Madia-

morum corrumpitur honeílas : inficit enim

nita medij eraut inter Regen Moabitarum.s ,

affentatio , quod in humana vita honeftiffi.

:;

& Balaam , tdeb [atis vero fimile efl y quàd

mum eít, nimirum corrumpit veram laus

fecerint eum babitave im terra fua ,. dantes

dem , excludit virtutis preemium 5 & fup-

ei Aliquam excellentiam ,. ut ibí maneret ,

pofito quafi dixerin; auricalco auteam , fin-

ideóque potuerunt Ifradlita cum cum reliquis

cerámque meriti monetam adulterat ,. vitia

pro vircute facilé obtrudens , ludicra pro

»a;c:,derc Mgdidnitü. Ecce affentator 2 .'&

FTT

fcrij;

414

Diflertatio XIX.

ferijs » fucata pto folidis, & cum libenter

citatus à Scribanio, — Qu peccantem Dlan« Yn polit;

quisque fibi indulgeat , quidquid adulatio

dimentis adulantibus palpat , — peccandi fo. C brift, eape

A.

ï

fine pudore con

gerit , id etiam ut debitum

mitem adminifirat $ nec delidla comprimit ,

—

fibi ufurpat.

fed nutrit. . Hinc Plutarchus apud eundem

1

funeftum Cafarius exitum nonni(i adulas

*

$. VIL

E

toribus adícribit , ait ipfe.

Adulatores

i

Cajari in caufa fuerunt necis ipfiu 5 quicum

1

Viro iæpraäa indebitzs , qui laudi-

bonores ei invidsofos inquirebant ,tum etiam.

Pi

bm Adulatur, viam flernit ,. per quam

flatui ejus notle impofuerunz diadema, quo

libentius in detertora ruir.

multitudinem. émpellerent ad. [alutandum.s

[

eum pro ditlatore Regem : H5c idem deCom-

3j

"p » Luresfunt ,äuil'audes,, quas noverint ,

l

modo tefert Herodianus, inquiens : Mezf2r5

D

, fibi indebitas , adhuc libenter admit-

quidam adulatores , qui ventre atque obfcenie

tunt , ut inde aliquid hauriant leni-

[r

voluptatibus felicitatem metiebantur.. Com-

menti, quod à virtute , quam nunquam

2odum jv

coluerunt,obtinere minimé valent,

Hinc fi

gn:;n Imperatoreps perd:de-

q

ryutt.

quis promptum aliquid habeat ex rerum na-

i

tura de elementis, mixtis , animalium va-

. Impudens igitur viri improbi affentae

354

tor, cumlaudat, fomitem exhibet peccare

q1

rietate ,' fluxu , refluxu maris, fontium ori-

ti

di, & nutrimentum perniciosé fupedditat ,

£iüe, aére , grandine, nubibus , fulguri-

fuccrefcentibus vitijs.

i a aM RE MTMU

bus ; flatim , fi quis adfit affentator, eum

Idque caufz , cur.

0

Apoftolus acriter invehat in prifcos Philo- 44 gop, z, "

tali imbutum doctrina depradicat , à quo

li

fophos , quos quafi traditos in reprobum

Plato, Ariítoteles , Socrates, Pytagoras,

Ícnfum repletos omni pravitate , plenos in«

li

acreliqui Philofophia Principes plura difce-

LL

vidià, corruptos avaritiá , infectos nequitiá,

Ie ,- ac veriora facilé potuiflent.

$i quis

deturpatos libidinibus , homicidio , con.

PT EN

P

publicé, & in cceetu virorum nobilium ali-

tentione , dolo , malignitate vocet Dco

quid pronunciaverit 5 afentator eum redi«

Q

odibiles, contumeliofos , fuperbos, elatos,

vivum dicit INeftorem , cujus ab ore melle

fufurrones, detractores,malorum invento»

dulcior fluebat oratio, .Imó quod deterius

n

res,vitiorumfautores, infipientes, income

—

affentatores vitinm ipfum virtutis honefta-

f

poíitos , fine affectione, absque feedere

mento fatagunt exornare: dicántque mitif.

fed unde tanta fcelerum colluvies priícos in-

at

fimum , qui fupplicijs delectatur fzvire:

feltavit Philofophos ? & homines aliàs fci»

| ' A 31

:

liberaliffimum , qui nonnifi rapinis inhiat ;

entijsaddictos corrupit? virósque fupra cz-

o

& temperantiz fludiofum , qui nonnifi cb-

|

teros de plebe clariores attaminavit ? cau-

hi

rietatibus , ac libidinibus indulget.

Quis

fam addit Apoftolus,

Quia cum juflitiam.

fi

ambigat , quin vitia virtotum nominibus

Dei cognoviffent, non intellexerunt, quo- 444 Rom. j

di

palliata latiüs propagentur, & lztiüs fub ver-

niam, qui talia agunt , dignifunt morte:

;

borum floribus ferpant , ac feliciüs multi-

& nou . folüm, qui ea faciunt ,. fed etiam.s ,

en

plicentur ? Viro improbo indebitis ,. qui

qui con[enttunt facientibus , quia nimirum

fin

laudibus adulatur, viam fternit, per quam

lapientes contemplationibus affueti rerum

€X

libentiüs in deteriora ruit ; fomitem exhi*

divinarum cum prater alia, quz de Deo di-

b

bet, quo faciliüs improbitatibus indulgeat ;

dicerant , etiam juftitiam Dei cognoviffent,

C

adurit affentatio zftu fuo virefcentis fpei

T

herbam , ac virtutis fuo ardore cinerefcunt

fecundüm quam digni funt morte , quiper-«-

peram agunt , füntque alijs detrimento , gra-

01

radices: quiaimprobitas fucatze laudis leno

víquedamno ; quia non folümipfi faciunt,

hur

cinio commendata fiduciam delinquendi ani-

quod in pluribus poterat ignorantiz impue

cæl

mo ingenerat 5 proniores fiquidem fumus

tari , veltribui infizmitati; fed quod dete-

la

in fide ijs praítanda , qua cüm difplicuiffe

riusconfentiunt etiam alijs perversé facien-

vereamur , congeftis laudibus audimus ap-

I£ j

tibus, quatenus patrata ab alijs fcelera fucae

NT

robata ; & tunc laudata delicta delinquen-

to eloquio commendant ; & qua impro-

W

di licentiam laxiüs impertiuntur , & ap*

banda effent , multiplici approbant laude *

K

robatum vitium animos addit libentiüs ei-

& Íuo confenfu ea fovent , qua radicitüs

U

dem indulgendi, cüm & laudatio audentio:

evellenda forent : & id plus procul dubio

tem laudatum faciat , & ad deteriora viam

lr

/

malitie olebat, quàm fi ipfi duntaxat vidijs

1

emolliat.

illis indulfiflent ; quia lenocinanti concupi,

I

Si procul fcelerá adigerentur laudatores,

Ícentiz per patratam libidinem , qui adha-

34»

plura impedirentur delicta, quz ideo impuné

Tit

ret , femel tantüm delinquit ; fed qui pec-

Ve

graffantur,quia laudibus foventur adulantiü:

cantem laudat, G authoritate fua confentit

It

rarus qui vere gratuitó probus , aut malus

in crimen, quod laude fovet , pluries pec-

fit , fed perinde ac ignis palea , lignisque

TÀ

cat infe fcilicer, & alijs, fcelera fceleribus ag-

lo

ingetis alitur; ita indebitis crefcit impro-

glutinando , quia ut pulchré Chryfoftomus:

In bomil, de

bitas laudibus : fons eft affentatio putidus,

lien

collaudare deltnquentes. ad fuppliej pertines

Davide , &

é quo rivuli fcaturiupnt vitiorum : hunc fi

aflimationem , 65 longé plus eff , quàm de-

$aule,

eXCI*

fontem tollas , arefcunt illico improbitatis

f

imquere ; GLargutam addens rationem , ner-

Uah]

rivuli; huc pertiget D. Cygria.nus,inqmens

vose hanc affentatorum proterviam , quá

patrata

L Pr

-

/ Adülatio fagd declinanda , cüm blanditur , ínfidiatur, ^ 4tg !

h folis;

þa'trata commendant vitia in : prækpotfcnkt;ïþ-

terum :qui lauda. malitiam , is feip[um pri-

:þ"'qh Fa?.'

busexaggerat, inquiens : J4gue jure opti-

u

vavit curatione , quam adfere penitentia s

$0 propterea quod boc fuffragium . proficifca-

cu fuffragatur etiam S. Maximus, qui (ube

Serm. fal

£ur ab animo plené corrupro , morbóque infa-

tiliter , & .appo(ité ad rem noftram ait :

nabili laborante * fiqudem s dum peccat ,

Qui improbitatem laudat ,. eam ponitentia

condemnat interim. peccatum fuum , 9 pore-

remedio fraudat . nimirum , qui congeítis

zit Aliquando tempora progreffu. ad fe redi-

laudibus in przepotente vitium commendat ,

EE d W&mwifwu*www Rs AW

*e , céterum quilaudat maliiam , is fe ipfum

àvitioturpitudinemabigit, illádque fpecie

privauit curatione ,. quam adfert peniten-

honeflatis laudationis penicillo colorat : &&

4ia: Quàm pravaigitur, ac deteflabilis eft

quia , quod iniquitatem exuit, &honefta-

eorum malitia , qui qua& virtuti debentur,

tem induit , remedio non indiget poenitene

49 rb ia

laudes vitio tribuunt, delicla commendant,

tiz ; fübüliter D, Maximus ait , 4« impro«

malitiam ut honeltate fulgentem extollunt;

bitatem laudat. ,

eam pewitentie remedia

conclamatum eft de protervia horum affen

fraudat? eít enim peenitentia improbitatis

tatorum; actum eít de eorundem falute ,

deteflatio , & qui iniquitatem laudat, ho-

quia fe ipfos curatione privant, cüm mali-

neftasem accerfit in vitio , quia fola honeflas

J

tiamlaudant, G eorum uleus fit inanabile;.

digna eít, qua laudetur , & cum ex iandum.

quia vitij laus medicinam avertit poeniten-

acceffione extinguatur iniquitas , merito hzc

tiz ,. G omnem abigit curationem ; quan»

dicitur poenitentize fraudari remedio , com.

dámque ia fcelere proterviam adjecta lau.

hone(tatis cenfeatur digna encomio: ex eo

d hofr, 1

datioae firmiüs implantat; ideóque difficil-

autem, quód remedio poenitentize improbi-

limz dixeris remiffi

,

onis a'ffencatorum. de-

tatem fraudat ; fcquitur , hanc non habiru.

lictum.

ramremiffionem in eternum ; eítenim poe«

36.

Scio Chriftum in [pem remiffionis noxarü

nitentia improbiratis deteflatio, quá pae-

adulteros, bla:phemaos, fures, homicidas,

L]Mrcir 3*

nitens remiífionem fceleris , lachrymarum

alilsque inquinatos fceleribus erexiffe , eó

folutione , veríque doloris ope negotiatur z

quia poenitentiae lachrymis , quz ex ijsdem

qui igitur improbitatem laudat , eam poe-

maculz contrahuntur , deleri poffint ; u-

nitentie remedio fraudat., & remiffionem

num tamen excipi peccatum , cujus malitia

in eternum aufert,. INon igicur locios lau,

fpem adurit venie , & fuo zí(tu omnem

dare peccantes noxa cenfeatur levis , *cum.

arefacit remiífionis radicem , ait Chriitus,

remedium poenitentiz excludat , & ipfam.

"Marci 3.

Qui autem blasphemaverit in Spiritum.s

improbitatem remiffione fraudet.

fantium ,. uon babebit vemiffionem in eter.

, Adulationis blandimenta Principum:

38.

Non me

num , fed.veus erit eterni deliili,

Íemper füére nocumenta ; nunquam depre«

fugit, multum defudáffe SS. Interpretes in

hendimus affeatationem profuiffe , fed (em-

Al

disquirendo , quódnam fit peccatum hocce,

per Principibus obfuiffe, Nocvit adulatio.

quod nonhabet remiffionem in zternum : (i

Neroni , qui fortáffis nunquam in taic na-.

enim remittuntur filijs hominum peccata

turz mon(lrumevafilfet , nif1 ejus latera (ti»

fingula ; eur non etiam iítud , quod nunc

pátfent plures Parafiti ejus vitijs applauden-

excipitur ? fi enim eít peccatum , quod

tes: cümenim vix homïnum.numero ceníeri

Ípem omnem fuo zftu adurit remiffionis ,

potuiffet Tiridadem Armeniz Regem, inve-

certé infinitam Numinis non. commendat

nit referente Tacito , qui Néronem fuum i& 35;

mifericordiam , quam ad aliam duntaxat

Numen affereret, quia nimirum é Corbu.

[

coarctat peccatorum remiffionem ; imó &

lone in Regnum reltitutus fuerat , & vicies

humanz imbecillitatiad delinquendü lubri.

centena auteorum millia acceperat , ut Cae-

C£ , ad vitia prone , apta parum videtur

fatem hoc füco ornaret adulationis,

Nos

hzc peccati irremiffibilitas, quze przematu-

cuit affentatio Caligulae , quem ex bono ci-

ré negotium aternz damnationis concludit.

ve in Principum convertit monflrum ; vo»

Si igitur adeó enorme eít, & atrox pecca-

loit enim cenferi à populo Deus , cum vix

tum, ut omnem ípei adurat virorem , om-

mereretut hominibus accenferi,

NNocuit

némque remiffionem excludat ,. quódnam

Tigrani Regi Ponti , qui vanis quorundam.

erit hocce peccatum. comitem fecum, tra-

affentationibus ille&tus ea egit , ob qua o«

hens impoenitentiam ?

dium univerfe Grzcie contra fe irritavit,

37:

Sed ut omittam .quidnam proprié , &

Nocuit Jalio Cafari ,^ cui Lucius Cofíta ,

Ípeciatim intelligatür per peccatum in Spi-

Cornelius Balbus , alifque affentatores fua-

ritum fanctum, in quo disquirendo; acper-

Íetunt , ut fe divinis honoribus in templo

veítigando plurimum laboris impenderunt

adid conftruélo colià populo pateretur, Ei-

L]

interpretes ,, mulcümque fudoris fuderunt

dem etiam authores fuére

?

ut diadema ,

"'Iheologi; hoc unum me minimé latet,vi-

Íceprrámque fumeret , séque Numem alu-

tiorum iaudem , malorum commendatio-

tari przciperet ; quod fa&urus vifus fuiffet,

nem, Íéupeccantes commendare, laudibus

nifi mors inopina virum;arrogantem fibi Dis

yhimi d

excipere, & corum vitia fovere, ac ijsdem

vinitatem pr&veniffet,

Verüm inexpiabi-

yuilt U

favere peccatum effe , quod comitem fecum

lem invidiam hinc vel maximé fibi Caefar

h

trahit impeenitentiam, ut ait Chryío'tomus

conflavit, quéd accedentesad fecumhono»

in pratacia bomilia de Davide,$ Saule. — Ce-

rificentiffimis decretis patres omnées conícri«

í

ptos

416

Difenatio XIX,

ptos fedens exceperit ; cum enim furgere

tie venerunt , qui affentationum lehoxcinïis"

vellet , fedentern femper retinuit adulatot

fe demulcerifinunt, ut apud ipfos pro ma-

Cornelius Balbus infuffurrans auribus Ceefa-

ligno habeatur , qui parcé adulatur: tenen-

ris quatenus recordaretur fe Cafarem effe,

tur defiderio illecebrarum , fumisque dele.

cui deberent omneshoriorem,& ipfe nemini,

&antur potiffimum ij, quosambitio inflat ,

Idq; adeb acerbum in CzfaremPatrum conci-

& fuperbia torquet,

tavitodium ,ut plureseorum multis vulneri-

Coquus quamvis hero decoquat , fi tae

1

busetm in fenatu confoffum trucidaverint,

men condimentorum multiplicitate fciat

39

Fugiant, qui imperant hos latentes ho-

palato eblandiri, & exoticis ferculis appe-

ftes, qui fub larva amicitiz, nonnifi odia ex«

titum irritarejin pretio eft: ita ambitione,

citant inimicorum ; fugiant lenocinantis ;

quiturget, non qua profunt ; fed quaz pla-

adulatoris fucata blaudimenta , firenum vo-

cent libentiüs audit , quia ut ait Salomon.

r

In Prw:r&,

ces , labra mendacia, amicos palliatos, qui

Non recipit flultus verba prudentie , nifi ea.

formam mentiuntur , & qüibus , i larvam

dixeris , qu verfautur in corde , nifi vanis

detraxeris, deprehenduntur fub ovilla pelle

affentationibus , bullatísque affatibus aures

- lupum nutrire , G füb amica , mollíque

prapotentis demulceas , amicus vix cenfe«

fpongia perimentem novaculam acuere , fub

ris ; fumo potiüs pafcuntur ampullantes ho«

eleclibilibus cibis venena Claudio Drufo

mines türgidis cogitationibus , quia mens

b

Germanico propinare,

Amicus non eít,

temavidiüs, quàm ventrem implent , plaus

amici qui menda non emendat ; erroresnon

fus anhelant ; aurium lenocinia fitiunt, ac«

corrigit, fedejus vitijs favet, quibus dete-

clamationibus inhiant ; & quidem ferven»

rior fiat : vera amicitia confonam invehit

tiüs ; quàm fiticulofus viator avidiüs are-

-

harmoniam , fedaffentatio eam folvit ; nul«

Ícente gutture , torrente canicula per inho-

la eft harmonia fuavior , quàm vitz, & lin.

fpitas Libie arenas frigidos fontis cupiat

gue, vocis , G cordis, fed affentator aliad

latices ebibere : & hiveritatis ofores deloe

ore, prodit, G aliudcorde fovet.

Noxiz

dantur vanis inflari lenocinijs, quibus ace

lemper fuerunt affentatorum linguz , que

N

cenferi videtur Achabus, qui Pfeudo - Pro»

, propterea linguis pariantur ferpentum , afpi-

phetarum ftipatus turbá, quosque focios ac«

Pfslm, 155

dümque venena evomentibus,

4dcuerunt

civerat , deliberaturus fuper maximi mo»

linguas fuae ficut fevpentis , ene

uum a[bi-

menti negotio , vera, fincera , & incorrupta

du fub labjs eorum.s,

Michzz vaticinia ref;

puit ; quia votis non

j

Scimus ex infidijs ferpentes infurgere fua

refponderent, Odieum, quinon propbétat. 3. Reg. eofa —

in minüs cautos effufuros venena : venenum

mibi bonum , fed malmm : cum debuiffet — 2*

fiquidem afpidum fub labijs eorum , & hoc

Mich&as candore ingenuitatis, ac veritatis

C-— w —— W »e

effundunt in nimium affentatoribus fiden-

finceritate Principis fibi demereri gratiam -

tes, cum enim fentiant fe laudibus plurimis

fomite benevolentiz , Regis furorera con«

excipi , nil timentes in fraudem faciliüs im«

tra fefuccendit, Principum genius plerum«

pelluntur; & hoc idem, quod gratum ob-

que amat bianditijs demulceri , ac innutriti $

tingit auribus , id ferale fe aniz;o itgerit ;

& excultus lenocinijs ijs favet , qui blan«

G oMCode

quern per laudata del:&a in vitia pertrahit

disfucis , qua difplicent , obducunt; &

prioribus peiotà ; hinc monet Cicero, ut

qua placent, blandé ad auresinducunt; &

caveamus , ne affentatoribus aures patefa.

affentatores funt, qui fub larva virtutis tur«

.€iamus : amor enim, quo nos ipfos profe«

pitudinem contegunt vitij , & avidiüs ab

quimür, quandám in nobis ingenerat fidus

ljs excipiuntur , qui cateris przpotentioe

ciam , quà facilé credimus, quznos com»

res , pluribüsque impliciti negotijs laudari

see "usb "as U.. 4»- M

mendant ; tales enim nos effe arbitramur,

amant : hi fiquidem mordacibus fübtracti

—

L—.

quales nos aflentatorum laudes deprzdicant,

curis fuccifivas hotas cupiunt lenocinantium

à

Non tamen credas , aliud efle propo-

linguarum nectare lactari,

à

DL

fitum Parafitis, Sycophantis, Nebulonibus,

t

csterísque adulatoribus , nifi ut illos ludib-

rfio exponant , quos immodicis in coelum

; 50; vo

laudibus extollunt : hinc monet D, Hiero-

nymus , ne hisce fidamus lurconibus , ait

l

Affentator Præpatmtz',z)t placeat,

j

Epif.ad

iple : Ne eredas laudatoribus tuis , imà ir-

inflar Prothei oznes induit formas Jicet

'Ra-fh?.

viforibus auresue libenter accommodes : qui

Í

in omnibus femper informit, quia mendacia,

f

eim te admlationibus foverint ,

& quo«

& fumum vendit;pretium accepturua

4f

dammodo impotem menti effecerint , fi fu-

fplendidum.

L

buà refexeria , aut. ciconiarum depreben-

des pofi te colla curvari , aut manu auri«

!

On folüm ftía in aulis Principum leà

43«

f

eulas agitari afini , aut effuantemcanis pro»

nocinia nundinatur affentatio,verüm

zendi linguam. — Sed quia decipi malunt ho-

& in domibus privatorum ; utinam

4

mines prepotentes , quàm non laudari ,

non etiam in afceterijs religioforum : irrepie

qua ab ipfis geruntur , e& excrevit malitia ,

lt

hac peítis ubíque locorum, séquein omnes

ut qui adulari nefcit , aut invidus habeatur ,

infinuat receflus , & blandé peraures animos

n

le

vel fuperbus cenfeatur; imó cójam demen-

pervadit , quos dum afficit ,. fimul inficit,

lo

j Quad

| Adulado fugá declinähaä ,.

cum blanditur , infidiatut, ii

Quäd ü hominum airaritia toto hifu, to*

tóque ftudio ,

cium eft ;ä':lfcntatdris Bländis vcfborum le-

beneficio. philofophici lapi-

dis ftuduit con

nocinijs aures demulere , & animum

vertendis in aurum fequio»

fallere , fcité Seneca,

Falfi amtiet pro con-

Epift, 3.

ribus metallis ,

tametfi nonnifi ventos res

W

filio adulationem

afferunt , €& una eff eo-

te occluferit , vel cribro aquam hauferit ;

4

non ita argutiffima adulatio ína jacit. in

7Mm contentio , 4ui blandrff.à fm'lnizt :

L]

nullus eít Mercatorum adeo vaíer ,

qui

littore maris femina

3

adeó eft fagax , ut

merces fuas fic laudet ,

fru&tus íciat ,

pretium ut exror«

vel in folo fterilitatis pro.

»

queat; ficut fubtile cít aflentatoris artifi,

bro laborante colligere

F

adeà eíl. mer.

cium in'fuo divendendo fumo vaniffimze

«atrix callida , ut fumos vendat pretium

acceptura fplendidum ; ; umbras ferit , ni-

adulationis , fimulatis encomijs ftudet fibi

l g,

corda devincire ,

arbitrium.| oppignora«

tores ut demetat ; fucos Ípargit collectu-.

?

e

te, lenocinijs alter

ius benevolentiam au«

Ia officia , vel dignitates

lcnocinia ver«

cupari , imb & in

fidelitate fidem fibi ad«

borum íubtili artificio: compofita , perinde

flruere , & occult

o odio amorem propa-

AC retia ex

gratialn,. :

pandic aucupatura. prægqgcgsig

:

"

f*

*

lam jgmiöili*ai'e.. ; Ánmon geminam adu«

latio invehit perniciem , morum filicet

$

*, Hine dixe

ja

(fentatores . polypo

«orrüptelam , & judicij. cecitatem ? quae

lhaud difpares ;

. pifcis (iquidem eft , -qui

a ii

à Ícopulo ,. cüi adharer ,. colorem trahit :

enim c&citas eà calipinofior , quae rapi fe

finit adulationis vento , fumum fplen.

quidni etiam affentator. ftudet. pr&poten-

dente auri pretio emit , & illufionem be«

ti adharere , .à quo.fuum hauriat. nito«

neficium credit ; nimirum pro adamante

rem; imó & marinis fimiles fluctibus fa«

vitrum emere ; pro filiqua gemmam dare ,

ceres , cum iíli littora., per quae effandun-

tur , ita blandé oículentur , ut in ijsdem

pro vaniffima aura aurum elargiri ? Ccor«

rupta laudum fÍemina fpargi: affentator ,

novum videaatur colorem induere, illum

Ícilicer quo littora ipía fpleadent arenoía:

fed tribulos duntaxat paritura ; veluti ad-

blandiens canis accedit , cum intus non-

iese

Tun: affentatores veiuti Prothei, qui. facilé

*

nili lupi naturam foveat

?

fïäcque pro-

alienas induunt formas , séque in ipecies

pterea affentator mon(trofa.

chimera ex.

omnes transmutant ; imó & fpeculum

natüra coalefcens canis adblandientis ,.ac

Videatur emulati , cum adulatores fe fe

lupi devorantis ,

"

?

L

Accommodent moribus , & affe&lionibus

quem cani

t h

*

tatur , hic àlupo devoratur, -

s gregem tu-

ul

illius przpotentis , cui adulantur

*

ficut

In: affentatione ájebat Diogenes a*

4£,

—— R

Ípeculum quidquid ei objicitur, exprimit;

perinde & adulator omuem |induit . affz.

pud Stobzum perinde ac in fepulchto

vel íflatua nonni(i purum amicitie no«

cum illius preporentis , cui adulatur.

men elt infcriptum

$

.

funt fiquidem - af«

Si ridet ille 5 rifum . imitatur affentator ;

*

fenratorom amicitize fepulc

hra dealbata ,

fi maret iile , lachrymas fundit ifte-

L]

fi

quae blandimentum candoris extima vul«

miorbo tentatur capitis, gravedinem affo-

tüs fuperficie exhibent. ,^ cum intus mone

€tat adularor ; (i Princeps interno torque-

ni'i ferales Manium umbras , Vermes cor«

tur dolore , fimulat affentator vifcerum

rodentes , offa arida ,

,

itá

foetores naufeamy

lancinationes ; fi furit przepotens

creantes includant i dixeris , affentatores

luccenditur. , cui adhzret aífentator : (i

ea plerísque in locis erecta maufolza , qua

amat , oleum non ceffat huic. injicere for-

Parijs incruftata marmoribus , imo & AU«

naci , & ignes ignibus addere ; fi otio de-

ro etiam illita , " nonniíi nomen exhibent

ledatur , nil effs dulcius quiete flatim

denati , ac ibi tumulati

L

afferit adulator

[]

*

3 cum przter a«

.fi bella meditatur; hazc

relcentium offium conge:ie

m nonni(i um«

adulator eidem füadet , addírque magno.

bris fint intus referta

L]

*

|

adulatores emen»

rum Principum effe ardua femper medita,

titz fub larvá amicitize bullatis Íolent cols

ri, nec pacem nifi diflrricto eladio dare,

loquijs turgere, verá , ac lacertosá. deftitutà

landem inflar flexilis , mobilisque a&ris

amicitià , & ideo faciles funt.pro geniorum

in ommibus ei fe accommodat ,. cui adue

temperamento in laudes fcindi varias ,

per-

lari ftudet ; & veluti píytacus , id pro*

inde ac arbores ille ,

nuntiat

9

qua dulces quidem

quod prapotenti — adlube.

dicuntur , eó quia (it

ejus ligaum absque.

Ícit,

4f.

nervo , & ideó vel ma

xime fiffile,

P har-

. .Pr& cateris verb animantibus cha.

mzleontem videtur proximiüs affentatot

macopolis fi aflentatores pariaveris , ne..

que latum unguem te abetráffe noveris,

imitari ,. cunctos fiquidem. colores , u-

illi fiquidem amara

pocüla , folent vel au«-

num íi excipias veritatis candorem , induit

4h

& exhibet ; adulator enim fe in omnibus

ro idlinire ,. vel vatio ornatu circumpo«

nere, quo faciliüs ad hauftum all

*ciantur ,

alteri accommodat , omnésque facilé ejus

qui egritudine laborant ; íed veriüs apj«

induit affzctiones , morésque nititür exe

bus fumiles dixeris ,. quz fuaviter

fofüre

primere , & omnia ftudet exhibere prz,

rantes mellifluo quidem blandiuntur

cre ,

ter veritatem , quia ficut munus eft Ora-

fed aculeis. inflidturz valreta,

toris períuadere , Medici fanare , ita offi-

Imó.A-

Conis redivivos videntur canes

referrq

Verani de djäb?iäm Jom. 4

Ggg

pro:

Difetaco XIX.

A16

Vir cordatus , (( fentíat ; fe aI; affen«

proprium .Herum--.qüoad honorem , & fa-

48-

Serm. . de

tatoribus laudari ,illis non .credit ; & fà

cultatem dilacerantes ; quia ut fcité D.

dA d etniu.

ergant laudes laudibus coacervare , blan-

Maximus, Quemadmodum Acteon À ca.

.dulas has fugit firenulas ; naufragium vel

nibus , quos alebat , interfeclus.e(t, ita

jnipfa expavefcens mallacia; imó fi omnia

Reges ab adula

toribus , quos nutriunt »

encomiorum floribus exornant , laudibus

n dd

r

LJ]

L]

Magorum -etiam .videntur

devorantu

tum dicta , .tum factacoronant, ab ijse

coetui accer

firi affentatores , fiquidem pra-

.dem perinde , ac hoítibus cavet , cen-

lenocinijs., laudümque fafcinauo-

:ä

ftigjis »

fens .non amantium effe voces , fed odie

!

nibus falfum veto

fubrogant $ quis eft,

.entium jacula, ^-Gratior femper debet

m Íflemma ., matale

f

quem lateat propriu

.haberi inimicus damnatus , quàm affentae

i

íolum, vita tenor ,

corporis conftitutio?

-tor laudatus , ab'illo enim vera fcire pof-

j

& tamen fi accefferint buccinantes :aflen-

fumus , .acnofiros j .quos €orrigamus s

tatores ab ipíis deformita

$ corporis ve»

rum 53

natalium .hue

verrores difcére : .qua enim ignorata nune

nuítas dicitür membro

«quàm-émendaremus errata , (faciliüs cog-

militas nobilitatis mit

ut fplendores 5 Vi«

e€

nta fovet virtutum 5

imita-emendamus, — Optabilior femper elt

tij turpitudo honeítam

1

«erroris reprehenfio ., .quàm :delicti lauda-

& Sparta

m , quam nà

&i funt ad.unguem.

E

imento .5

'tió , amica :eft illa :reprehenfio, «quà ulcus

ä

ornantes

, laudum fuavi .bland

morbidis veluri plumis -oculos

foporant

c.deteg'itur ; Wt fanetur : ,ej? " ait/Clemens Lï&.ï-!'.,þtä »

f

.Alexandrinus, — Sapientis , vel étíam ini- og icap.8.

cognitio

nis , ut braéteatam felicitatem ve«

mici :reprebenfia veluti ebirurgia quedam.s

$

ram credant ,

& Circe :«crudeliores gra.

!

Affeliionum .animi : refolvit enim , quee

viora ftudent damna inferre ,

quia illa

-occalluerant pravzaffectiones ;; expurgat

n

«

íuis poculis exteriora duntaxat hominis

ámpudicz, aclibidinofz vitz fordes j íu»

fertur in beftias transformáíle 5 .cüm l-

D

perbiam coércet 5 faftum -deprimit, om»

fj

fentatores etiam interiora fuis corrumpant

mnémque compefcit tumorom , ha&c autem

Jenocinijse

In.

:amica reprehenfio nemini magis optanda ,

u

47e

D. Gregorius adulatorem fimilem

«quàm -cujus felicitati affentatores crebriüs

p

Scorpio dicit ;

qui palpando dele&tat., fed

adulantur : felici-enim , :ac prepotenti ra»

«audà lzdit ;

imó & ferpenti. «allidiffimo,

riü$ veta , & amica obtingit reprehenfio s

Vi

ha

qui Évam decepit ;

inani fiquidem fpe la-

«cum ftudeant omnes ejus fibi demereri be-

état , cui eblanditur ;

quó tutiüs eum fup«

mevolentiam , :ac propterea nitantur ejug

fi

eu

plantet

: vel vix fupparem Parto dixerim

potiüs fortunam colere ; & operofa adu-

ab extima cute

gratiffimum quidem exha-

Jatione in ejus fe gratiam infinuare ; quàm

D

Lt

lanti odorem , quo cztera allicit bruta ;

aliquid ijsdem muntiare ; fi minüs' grae

uorum tamen cruore poflea paícitur ;

tuüm noverint ; poífe ejus auribus obtine

[

imó & hyenz faviffimz ,

quaz comiter il-

.

;gere,

*

le&tos dilaniat ; ac interimit

*

hyena fi*

Longé igitur optabilior eít inimiá

43*

quidem blandam i

mitatur hominis vocem ,

aeris reprehenfio , quàm affentatoris blan«

nomina propria ; quos laceret

da delinitio ; nihil refert , fi manus ami-

Ícitque per

e

;f

Vocare

?

an non & aflentator gratz vo-

ca , vel inimica morbo laboranti phare

ft;

to

cis obfequio eblanditur ,' donec in perni-

macum porrigat ; dummodo hic optatag

$

ciem trahat ?. Verüm forfan verius firenie

reílituatur fanitati

e

hínc fcité Antifthe-

l

bus affentatores pariaverim 5 us fiquidem

nes apud Plutatchum 4/bro de utilitates

*

la

Jnleap. 6-

affentatotes , ait Hugo Garenfis ;

quafi

eapienda ex initnicit, ajebat

*

4«d falus

Ti

lrwafbo

venes diaboli ; aliciunt , ut perimant ,

tem , &6 incolumitatem tuendam opus effe »

bi

eblandiuntur voce , ut in exitium audien-

4ut amicis ingenuis , 4ut Acribus. inimuie

dt

Nimirum jucunda femper

€if

LJ

.

tes pertrahant.

e

fiquidem illi dum admonent pec*

de

eít laudatio etiam in crimine

e

adeó vi-

cantes , & ifti dum maledicunt errantes

f

tiato nos ipfos amore profequimur , ut

à vitijs ambo revocant,

^ Ad id ta*

etiam fcelerum noftrorum laudes placeant ;

men devenerunt mequitie noflra

teme

ac improbze dele&ten

t laudationes,, & quod

pora , ut ad liberé , ac fincere loquen4

mus

E]

in nobis velimus

dum videatur , G ipía amicitia vocem a«

in alis; damna

hi

149

Y

commendati,

Qui fapit aures hisce blan-

mififfe , & loquaci duntaxat affentationi

Vi

dis firenibus minimé prebet , illidque

]locum ceffiffe ;

nec veritatem valeamus

M

exequitür , quod ad fuum Lucilum fcripfit

nunc ab alijs audire ; quàm ab inimicis?

/

Seneca, inquiens : Sapien! erie , 0 Lucili,

ficut Delephus quia medicum , quem con»

E

fí clauferis 4

ures , quibus ceram. parums

cupierat , enancifci non potuit , vulnus

l

.

ef! obdere

?

firmiori | fepimento opus ef »

hoftililanceze fubmifit: difcamus & nos , fi

It

quám ufum in focijs Uly[Jem ferunt , illas

abünt benevoli admonitores , malevolos

'Dtg

Vox , que timenda eff , mon ex umo fco-

audire inimicos ,qui fi noftra delicta caftiga-

verint promptiüs detecta vulnera cura«

tOg

peloe , je4 ex omni parte terrarum cir-

lat

eum[onas s. (urdum te amantiffmis pr4-

tione confolidabuntur , non animus ma-

eíl

fs

ledicentis attendendus eft, fed pharmacum

g

représ

Adulatio fugá declinanda , cum blanditur , infidiatur. 416

4

£eprehendentis benedicendum , & equo a«

cutem dum emollit ;

nimo bibendum, ut profit ; cui tunc idem

*

.

füperinfufa 'rel:ïqua

repellit

oleo delinita , alia quzque ad.

obtingit , quod Prometheo Theffalo , quem

cüm hoflis moliretur occidere , excuffo emie

Ícita refpuunt , durísque etiam cbfiftunt.

Hoc.idem. & ipi preftant affentatores,

nus ab arcu telo cafu tuber , quod diu fuerat

fpiffo nituntur laudum oleo mentem de-

in pectore ftabulat«m , — íta percuffit , ac

linire , fimülque obnubilare , caligines

difecuit , ut tocum pus , & íanies ex infli-

offundunt , quibus lumen adimant veri«

&o vulnere foras exilijerit , & disrupto tu-

tatis , & pro jubare umbras divendant ,

bere fuerit vir Theffalus pritine reftitutus

pro nitoribus caligines injiciant 5 tamet«

incolumitati,

Inimici reprehenfiones , " ac

fi oleata mens hzc minimé videat

r qu'ia

redargutiones vulaera quidem funt , que

Íp

iffo inun&la affentationis oleo cacutit 5

eriüunt ; nontamen , ut necem inferant ,

Íed vitam deferant

.

& huc revocandum , quod Antifthenes e«

?

plerumque . convi-

dixit , minüs petniciofum effe in corvos ,

cium per odium impa&tum medetur animi

.

quàm in adulatores incidere , eó quia hà

morho ignorato

.

hinc Ecclefiafles ait ,

viventibus , & illi mortuis oculos eruant ,

meliu eff 2 Sapiente corripi ; fweis fangui-

cum enim quisque fibi placeat , facillimum

nis neceffitudiae ,. vel amicitiz foedere (it

eít affentatoribus proprio amori fucum fae

nobis devinctus , five hottili diffidio fejun-

cere,

Lb lia

u$; dummodo ulces indicet

.

tur, id fufficit.

; quod -iäne-

Caterum fi quem noveris affentatio»

$24

fu.

nibus alteri-eblandiri , hunc credas fetvi-

$0.

Fatcor interdnm adulatores affumpta

lis , ac feeminei . effs ingenij , inftabilis ,

feveriori períona corripere , fed tunc in

cum fortuna , qua hodie pinguis arridet ,

L

nugis tragedias potiüs excitant, & perinde

cras poflit novercam agere

?

fi hac vices

ac in. Menandri comedia falíus Hercules

mutet , herum quóque , & amatorem im«

inducitur clavam geítans non gravem , nec

mutat : quem enim affentator in culmine

rigidam , fed potius molie quoddam , &

demulcebat honoris ,

fi eum credat ex

*

v

ita aflentatoris liber-

inane figmentum

tali deturbatum faíligio , — quem verbis

tas mo!lis eft , & inefficax , ac futilis re-

commendabat ,

convicijs ftatim nititüe.

prehenfio , .quia levicula carpic , & gra-

ejus detrahere fame ,. & honori , vel non

viffima , qua animum fauciant , diífiimu-

ampliüs eum laudibus demulcere, — Moyfes

"

lat, Non tàmen opportuna femper obtin-

fuerat .Pharaenis Deus datus, .

Ecces E6

£!t , que ab inimico oritur repreheníio ,

;7*1 f

couflitui te Deum Pbaraonis , & tunc

cum non raró veternofa potiüs ulcera exa-

Moyles apprehensd virgá. multiplicatum

Éperet ; pudorem peflundet , & odia exci-

coepit Ifraélem pafcere ,. populo praeffe ;

tet.

Unde ait S. Chryfoftomus : Zuimi-

imó & elementis imperare , exercitum

eum ue laudantem quidem probo , amicum

ducere.

Verüm cum . motis ex Horebo

o i li

veró , & reprebendentem ample&or * illes

caftris ad , montis Sinai radicgs confedif-

e

& fi me ofiuletur ,. infuavis eft : bic 4 fi

vvulneret , amabilia , (1 enim inimicus laudet

fent Hebrai , Moyfes tunc pro legibus

condendis , cum eílet internuntius Deum

praíentem forriüs damnabit ab(entem,

inter , & populum, aícendit in editiora

$t«

Qaod fi improbatur inimicus lauda-

montis juga , ubi accepit refponía Nu«

tor , neque probari debet amicus affenta-

minis , quibus populus líraéliticus in.

tor , quia fi nonnunquam ab ore inimico

peculiarem DEI eligeretut favorem , &t

laus vera difanat ; certé ab affentatore

*

*

prz c&teris adoptaretur pluribus addi«

nunjuam

& quamvis inimici ofcula no.

tis promiffis ;

fi viciffm populus de«.

bis videantur infuavia , quia ab ore pro-

bitis refpondiffet obíequijs , ac. fideli«.

deunt inimico; ofcula tamen funt , & qui.

tatem . fponderet nulla. legis transgteffig.:

dem futura amiciffima , ^ fi os cordi re-

ne violandam : cum veró hzec in montig

fponderet : vulnera vetó ; qua ab amica

cacumine agerentur , tertia die caeperunt

manu infliguntur ,. cum fint ad falutem ,

horribili fragore reboare montis juga , fo«

non ad interitum $ .grata effe debent: a:

nare tonitrua , micare fulgura , clangera

micus enim , fi verus fit , nequit aliud

buccine , & quaüi flammantes lampades

velle ,. quàm amici falutem , hinc Da-

utrinque corufcare nubes ,

& fumare

P[al, 140,

vid : Corripiet me juflus àn mifericordia s,

montisfaftigia , in cujus vertice Angelus

& increpabi me.

Oleum. autem peccato.

DEI Legatum agens igneo circumdatus

7i5 , ait Caffiodorus , expendens Plal, 140.

fplendore , & terrorem incutiens intuen«

- "— - — — $ —

Est dileitio fumulata verborum ,. qua adu-

tibus, Moy(em ad fe evocavit, & Aaro«

lationibus ,. €£ blandimentis noffras. men-

nem fratrem , quibus voce tertibili leges

ztes velut olei pinguedo libenter tngrediens ,

promulgat Decalogi , quas poftea Moyfz

vigerem "eritatis emollit $. &6 ad inoxias

feorfim accerfito poft quadraginta dierumi

cogitattones. Amorts fibls ,. vel potihs offen-

*

jejunium tradidit , geminis lapideis come:

c ONNEMO — X

tationis perducit

L.I

oleum aflentatorum

prehenfas tabulis , & digito fcriptas Dei

L2

€it, quod regius Vatesdeprecatur, ut lons

.

vivi

LÀ

quo tempore plura Moyfes didicie

jüs à fe avertatur

L

fiquidem .extt

-

emam

coli arcana ; ritus , facrificia , leges ju«-

Verani de Affeilibus dom, M.

Ggga4

Giciarias,

*

420

-.:.Differtatio. XIX, -

diciatias ',. conflrnClionem Arce foderis ,

|

diffiterentur ab Egyptïaco famulitio fþïife

Ld

in qua , .cüm due legis tabule contine.

à Moyfe liberatos

*

imó fi

folus Moyfes

| a f

rentur ; fumma ejus religio ; ac veneratio

|

'éx Dei juffu verus füit liber

tatis vindex ,

mentibus inüta erat omnium ; -erat au-

*ur cultus mon exhibetur. vero affertori

tem ea cifta quadrangula duos cubitos cum

libertatis ,^ fed potiüs fidio liberatori 3

dimidio longa , fesqui cubitum alta , -ex

quia nimirum apud homines affentatores

ligno fetino cariem abigente ; .auro :deli-

mon merita valent ,

Íed mendacia przva-

nito.

]ent,

Hugo Cardinalis hanc innuit die

-a—RPo— od WU — WE

^

- Verüm quiä crederet , cum 'eo qua-

;fcrimgnis xaufam

» quia Ifraélite Moy-

draginta dierum intervallo Moyfíes DEI

fern .cfediderant./ja

m defunctum ,

vitu»

uteretur confuetudine, in Sinai montis ca«

Jámque :ducatüs dignitate condecoratum "

ait Hugo

.

LJ

Putantes mortuum:

cumine, populusad ejus radices morz im-

AMoyfem..

To» Enod, 32,

patiens , non ampliüs Moyíem Numen

vedierunt .ad Hur ,

& Aarom , qui locó

.

vocat Pharaonis , fed virum fimpliciter

AMoyfis 'erant. Duces ;populi

LÀ

judai itd-

appellat , ^ & immemor gratiarum "laxá

«Que putantes fe deffitutos Ducey recolenteg

maunificentià ex ccelefti finu fluentium , 'ut

4dola JEgypté , & maximó Apim, Thaurum

PA ame' emc um m A

etiam foderis cum Deo initi , :pactique

-

Jeilicet eneum, poflulaverunt Hur , f Aaron,

facrofancti vitulum :ducem ffibi dari preci-

wt fieret :eds vitulua conflatilis ,

qui eos

bus popofcit importunis, inírqueà cunctis

pracederet ,. duceret ,

-Adorarent.

& quem etiam.s

in facrilegium nefas , exceptis quibusdam

Levitis ,. aliisque paucis , qui tantz im.

Tametfi Moyfes Deus fuiffet Pha.

pietati , enormíque fceleri reftitére. Di«

Ta40nis conílitutus ,

?^

quamvis populus li«

Jixod. z.

xit enim populus Aaroni Moyfis fratri ,'&

beravetit , quia Ifi

r

aelite Moyfem arbis

qui erat imperij confors.

Surge , fac

LÀ

.

trabantur inter fonantia tonitrua »' mi-

CIQ. h

nobis Deos. , Qui nos præaeddnt

Moyfi

'cantia fulgura , munere,

& vità fun-

enim buic viro , " qui nos eduxit de terra

&um àn Sinai montis

jugo ; nonampliüg

4Eypti ionoramus ,. quid acciderit ; vitu-

'eum dixerunt Pharao

nis Deum , . fed mu.

lus expoítulatur colendus in Numen , 'nec

tats vicibus in falfa eorundem mente, fime

Kxod: 32.

ampliüs populus cognovit Moyfem Deum

)plici viri nomine eum appellárunt

L]

*

N7 P

j

eífe Pharaonis dicens

*

*

Hi Dj tui Ifradl ,

u

& fac nobis Deos ,

Qui nos precedant s

qui teeduxerunt de terra. ZEgypti : 'cum

JMeyfi enim buic wiro

]

£

enim Aaron zquo timidior efiec importue

qui nos eduxis

de terra- AEgypti , ignoram

.

"5 , quid accí«

nis juxta, " & nefarijs poftulationibus a.

Alert

L

Moyfes non ampliüs colitur, ué

H

digi fe paffus fuerat , ut ex pretiofiori-

Deus Pharaonis , | fed fimplex. vocatur

bus muliebrium inaurium ornamentis ul.

vir , quia quem aifentatores Numinis in»

tro certatim oblatis ,^ vel vitülum integ-

ftar vifi funt adoráffe , eundem mo

X puie

f

rum , vel caput certé vitulinum fineret

tantes demortuum , aut munere fu

néctum

ex puro puto auro conflari : annmuit ipi-

ingratá fpernunt oblivione :

fecus. vitue

D

tur Áaron impie petitioni , fonditur in

lus , quia dignitatis infcendit cu

crucibulis aurum , conflatur idolum ad

Imen , Nu-

men pradi

:

exemplar fimulacri /Egyptij , quod bo-

colitur,

catur D & ultró oblatis victimis

vina fiétum forma , Apidis , Serapidis ,

Ofiridis nomineabea gente colitur : & qua-

Sed cur Sacerdos Aaron Moyfis fratet

tot , tantfsque beneficijs cumulatus poít

$&

l

vis disrüptá morá , urgente quoque cele-

ritatem operis , & opem praílante caco-

exiüimatam'Moyüs mortem , faltem tie

tulum preclarum aliquem denato fratri

doemone cuffum erigitur deteftàbile ido-

lum , tenduntur à cuncto populo manus

non erexit , . ut inde íu

1

períles viveret

g£ermani memoria ?. nul

bubulo capiti , cutvantur penua;, cervici

la ampliüs habe»

cornute conflruitur ara, adolentur thura,

tut de Moyíe mentio.

Dixerust , bi

funt. Dj tui Ifrasl , . qui te

eduxerunt de.s

maélantur viftim2 erecto bovino fimula-

terra aEgypts,

Quód cümvidiftt 4a-

€ro , veluti libertati; vindici, Numinique

YOM , &dificavit

«ltare, corapm eo

L]

.

affertori.

fed fi

$6.

Aaron vidit ,

& altare vitulo extruxit ,

(o,

Sed fi zqué vïtulo "ET- Mbyfï earie

adhue ealente

fratris Moyfis fiorte 5 cur

dem adfrribunt libertatem , cur non po-

faltem. debita

ei jufla non perfolvit ? cut

tiüs Moyfem confecrárunt.in Deum , cum

parentalia non inftituit ,

epicedia non

vitulum voluerint ex auro conflari, quem

occinuit, quibus praclare v

irtutes tecene

poffent in Numen colere ? fi venerabun-

?

*

ferentur Moyfis -

cur ad idoli

inaugue

di lfra&lite manus bubulo eapiti ten-

ratuonem feflinavit ambitiofus $

& fra;

dunt, genüque curvant, eó quia eos de

tern2 oblitus neceffitudinis maluit pre-

IEgypriaca vindicaverit fervitute , cur fal«

vaticantis populi annuere votis 2 nimi.

tem non etiam Moyf(is petjerunt ex auro,

rum.timuit ; ne fi populo- feftinus ob-

Vel atgento cudi fimulacrum , quod fimul

«um bovina cervice colerent $ cum mon

temperaret , .neane populus fua eidem

4

praftarez obíequia s & ut iadueret auram

fdes) -u — MR du duMME "aMÉP U das AL n scths

popu-

—

- Adulatio fugà äecïinända,cum blanditurinfidiatur, — 421

—

popularem , maturam exuit fraternam; pul.

verüm etiam quod deteftabilius eft, voluit;

I»Cap3v, chré Cajetanus ? arom primatum | molens

quó magis populibenevolentiam , cui adu«

perdere , adificat altare coram vitulo non.

labatur, fibi conciliaret , eámque firmiüs

expetlans vogari : -nullum valuit obicem in,

poffideret, ut vitulino fimulacro adolerene

jicere inopinus cafus ; nec lu&tus fratri. de-

tur thura, maétarentur victimz , &penua

ä

bitus, nec abfentia doloris vulnus valuit

curvarentur; an non fuit idacrilepum fce«

exafperare , fed neglectisomnibus, qua tri-

lus cohone(tare obfequiis foli Divinitati prze«

ftitiam, & iuctum coníulebant populo affen.

ftandis ? eft adulatio, quàjudicium non fo-

taturus, & vitolum ex auro conflavit, & a-

Jüm «cazcutit; prudentia extinguitur, G& men$

zam erexit, G thura adolevit, «& victimas

fafcinata prorfus corrumpitur : & tamen eo

maétavit , tanquam libertatis vindici , Deó.

ipfo, quéd nocet, placet affentatio; perinde,

] 'In End. m

que affertori ; noncutavit, quód populus in

ac illa medicata pocula, qua palato adulan-

execrandam rueret impietatem , 'dummodo

turob dulcedinem, quam ingerunt; fed

ipfe à fua noncaderet dignitate : maluit af-

haufta, veneno corrumpunt vi(cera; quzin«

fentator videri, & effe; quàm primatumin

ficiunt ; mordéntque precordia, quz mor«

populo perdere.

dacitate adurunt: adulatio fiquidem $ratis

f?.

. ANmóobfervat Tertullianus , quàm alie

folet auribus excipi ; — tametfi intus non-

ter fe habuerit Aaron, dum vituli exambie-

nifiruinas, & damna excitet; prudentiam

batur ducatus , & dum in culmine jam re-

'enim fabvertit, judicium corrumpit, mene

fplenderet dignitatis ; quia ibi anecefíarium

temobfidet; "& fiardentiüsgraffetur,omnia

fuit Aaronem adire, ac importunis clamo-

fus déque vertit; & virtutes

evertit.

»

'*omnes radi;i tus

f^

ribus adurgere , imó & repetitis incitare

precibus: hic veró nonexpeélat ipfe rogati,

'"Hec autem a*ïïentatïohis pratà peftiss

LTIN

fed maturat aram 'exiruere, acuté Tertul«

àc dulce 'venenum,.Majgnates;præ(brt'im ,&

L]

lianus adverfus Gnoiticos: . Popslus tam vte«

Cag. 2»

preepotentes folet adoriri, quia majori etiam

ecjfarie abfenria ámpatsens *Deos fibi produ-

ab ijsdem habeturin pretio, Eftenim pin«

le

eere quarit, quos potius ipfe perdiderit : ur-

guis fortuna , quaze adulationem nutrit , eft

jé

getur daron : quamvisantequam Numinis

diguitas prpotentis ; quzillam fover, & ei

1

dignitate fuiffet vitulus decoratus, urgere-

favet: dum enim przpotentes ipfius Numie

tur; feflinat mox Numinis dignitate.| in(i-

nis dignitatem affs&tant; gaudent perpetuis

[

gnito vitulo aras conftruere, thura adolere;

demulceri laudibus , ac eblandiri adulatioe

O quàm aliter fe gerunt homines erga di-

*

nibus; & quia proprio feruntur amore, pro«

snitarem, quam ambiunt, & eam, quà ta-

penítores funt ad ea, ut veracredenda , qua&&

diati fplendent, — Sed quia affentatio vitia

audiunt; quiaaimirum ijsdem hzec placent,

Íecum omniatrahit . ftatim ab impio facri-

Q arrident, adeo ut velipía improba lauda-

]q

ficio fit gradus ad catera flagitia, ad lafci-

tio eos deleétet; & quodinalijs damnant,in

vas epulas, ad libidinoías choreas, ad cantus

Íe ipfis approbant; gaudéntqueab alijscome

impudicos, & à cuncto populo ad crapulam

mendari, placeántque propterea ipfis etiarm

comeditur, ad ebrietatem potatur, ad ne-

fcelerum laudes. . Apud praepotentes verie

quitiam emnemluditur , omnia facrilegis

tas noinifi alto fupercilio auditur, & is ran«

vocibus perfonant , & novus Deus bubuli-

tüm extollitur,qui ceteris dulcius fciteblan«

num caput fummorur, infimo;

diti, ac mellea demulcere adulátione: fta«

;quuegræ

fh

tulagionc coníalutatut,

det adulatio ulcus tegere, non fanare; &

cüm homines promptiüs dulcedine alliciane-

$ VL

tur, nolünt verititem fa:ubri ftimolo ur-

gentem audire, fed adulationem exciperey

Ad id Affentatio pewem'f ne?ui-—

quamvis faporato veneno oble&tantem.

Efther feeminarum prudentiffima fpre-

623,

Jie,ut non folüum ad reliqua vitiaviam

aperiat. fed. & spfis flagitijs ea. exbibeat:

to quovis difcrimine ad Regem ingreditur

eb(equia, qua [oli debentur Di,-

Afuerum impetracura,fi poffit, Hebraici po«

vinttati.

puli falutem; ac converfura ad clementiamy

— "—— w I ^ "— —— —

€o,

& lenitatem, Regiam mentern fraudibus, &

D fummum afcendit hequïtiæ affen-

mendacijs contra Judeos praoccupatam : in

tatio, X€ culmen attingit iniquitatis,

id unum vota collimárunt hujus fceminz, ut

cüm non (olüm ad delióta patranda;

exacerbatum Regem ipía fleteret in cleniene

a-— — U0 I6

vitiisque induigendum viam erolliat, ves

tiam , quà innocenti populo parceret: Se«

. rüm etiam flagitia niratur inaurare ; & ipfis

w

debat ille fupev. folium Regmi [ui indutus ve« Eflber 15.

-

:deli&tis obiequia exh:bere, quz foli deben-

flibus vegjs , auróque fulgens, & pretiufis la-

tur Diviniiat: Aaron frater Moyfis, & im-

pidibus , erátque terribilis afjediu.

Regis

perij confors, ut petenti populo aureum vi-

minaces oculi, majeftas gravis, vultus ad íe-

tulum adularetur , ejísque benevolentiam

rietatem coinpofitus, adeo timore Eftherem

fibi captaret, noa folàüm permifit imulacrum

perculerunt, ut laffa, & exanimis €orruerit,

vitulinum ex auro conflari ad exemplarfimu-

G toto vulti impalluerit : Cu»uelevafe: fa- Midem,

lacri /Egyptii,4uod bovina fictum forma no.

viem , & avdenttbus oculis. farorem pecioris

mige Apidis, Serapidis, & Oliridis colitur;

indica[fer, Regma corruit: ied foit foeminge

Japius,

Ggg,s

422

Difïc;ta;io Xlk. :

lapfus; quà totus Judaicuspopulus furrexit;

illigatum fatetur. — Quz igitur fuetünthisc

Lf

€ecidit Regina exanimis, animos datüra po«

vincula,qua tam ar&lé Prophetam illigárunt,

pulo affurgenti; impalluit vultu , quo po-

ut fine Saulis permiffu non. valeret. eidem

pulus eftuaret gaudio, geftiret lztitià; pere

aperire, quze nocle fuerat ei Deus locutus;

turbatus enim Rex furrexit, folium defetvit,

Aliud certé non fuit hoc vinculum ,. quàm

&poftquam varijs blanditijs delinitam E.

ipfa adulationis iniquitas; nimirum lausil-

ftherem ad priftinum reduxiffet fenfum , de

la, quà Saul obvians Samueli omni exorna.

caufa inopinz exanimationis, paflíque deli-

tum virtute , omníque oppletum Numinis

p Pt TEU COP —— "F — k n ndRA .

quij cüm fcifcitatus fuiffet foeminam ; haec

benedictione depredicavit: Cjm veniffet

é4,

Effber 1.

anfam inde accepit fuas Regi petitiones ape.

Samtuel ad Saul , dixit ei Saul beneditlus ts

riendi; Pidi te Domine quafiezdugelum Dei,

4 Domiuo: (emel quód copit RexSaul

& conturbatum efl cor meum pra timore gló-

blanda affentatione aures demulcere Samués

ris tu& : Valde enim miralbilis es Domine,

lis, & laudis dulcedine ejus delinire palatums

D —— 2 9328 -- —

€5 facief. tua plena efl . gratiarumzs an non

non valuit liberé linguam folvere , nimirum

Eíther adulationis incurrit vitium, dum Re-

dum Reus adulationum blandimentis Judici

gem tot laudibus commendat, tot gratijs

venienti occurrit, laqueoseidem injicit,quis

opplet, & fomma gloria infignitum di-

bus Judex fe quodammodo illigatum fentit s

laudat ? cum enim Regis in folio fedentis

appofitéS. Gregorius expendens verba Sa«

vultus ex micantibus oculis pe&toris evapo.

muelis ait; Síne me, quafi dicat

"o "s um ( as D

raret furorem, ac ere&lo fupercilio, tela,&

bofitate non definis,ea, quo audir

e dföfl', 10-

» dum 4 Vere in 1.Reg, m'

neces minaretur: Efther tamen Regis faciem

qui me non permittis, — Potefl etiam boec

fedem facitgratiarum, vultum A(ueriad fin-

gularem compofitum. normam venuflatis

verbo adulatoris intentío deríderi, qui dum

blandimento laudis placere fe- credit eis, quos

Qemeb jaeew a o Q

teftatur; & pulchritudinem Angelicam ejus

laudat, [e quafi teneri eisdem laudibus avbi-

tribuit ori, quod nonnifi minas,& cades vi-

tratur, Talis eff ergoyac fi laudatorem fuum

M - x

debatur proferre,

:

electus preful honefla gravitate derideat di«-

Verüm quamvis Efth

eris vetba a.lïqu«erh

cens ; quia me laudas, loqui tibi dura non.

videantur cclorem prafeferre affentationis,

p^l/um : nimirum affentatio omnem emol«

non tamen hoc vitiolaboravit Efther, fed

lit dutitiem, & depromptz laudis dulcedo

prudenterlaudat, ut inde oftenderet, quàm

omnem delet amarorem : eít affentatio aura

fit efficax laus ad predura corda emollienda,

lenis, quze omnem abigit. indignationis nu-

ad cervices quantumvis ereclas ad votum

beculam & ferenitatem mentis accetíit: eft

flectendas ; & ad veniam impetrandam: non

velutimber blandé, ac minutatim dilabens,

enim fine myíterio ea protulit elogia , dum

qui praconceptas indignationis extinguit

violatz à fe; ut videbatur, legis culpam ex-

llammas,

;

optaretremitti, & populum iniquá fenten-

Samuel fatetur, non poffe duram in

óf.

tià ceadi damnatum gratiz reftituere Regiae,

Saulem proferre fententiam, eó quiafe. fen,

Sed inde conjicimus , quàm efficax fit,& po-

tiat vinculorum laudibus illigatum;nec poffe

tens laudatio ad Principum animos in vota

linguam folvere: cüm Saul obviáflet Samueli,

i

flectendos laudantis; fed quidaliud eftadu.

um (

eiimque laudibus commendáffet, & grato e«

. lator,quàm laudator? ideo omne impendit

logio ejus demulfiffet aures, duram fulmis

ftudium,;ut auresPrincipis demulceataffenta.

nare fententiam non valuit contra laudane

tor,approbans vel ipfa probra;aurique nitore

tem, Nimirum SagaxSaul fua inauraturus

illiniens vel ipfas fcelerum turpitudines.

delicla adulationem adhibuit, quà laudibus

(?

64.

Fuerat Saul divinam legem transgreffus

Samuelem commendavit, hifce enim captus

ä

tapinis inhians, licét divitijsafflueret, quae

Propheta, que à Domino . acceperat absque

cum vitijsfintaffines nomine , etiam re ea

Saulis permiffu diffitetur, poffe aperire: fme

fibi adícifcunt : cümque Samuel approxi-

me, & indicabo tibi, que locutus fit Dominus

maret, ei flatim obviavit, exertisque exce-

K;Regt 1,.

4d 1e notle ; cómque Saul novillet Prophe-

pit laudibus : Cv veniffet Samuel ad Saul,

tam in fua devinctum obfequia,non ampliüs

dixit ei Saul beneditiu tu Domino.

Sed

veretur fententiam timidus, fed anhelat eam

quid tunc refponditSamuel? ajr Samuel a

audire avidust: Dixírque ei loquerez fedcur 1.&

Saul: fine me,& indicabo tibi , que locutus

eg. u,'

Saul proprij confcius deliti non potiüs filen-

ft Dominus-ad me uotle,

Sed cur Samuel

tium indixit Prophetze, ne turpitudo fceleris

Saulem rogat, ut velit ipfi permittere, quà

cateris innotefceret,fed omni excuffo timore

valeat ei aperire, ac enarrare, qua fuerat illi

audax injungit Prophetz fententiam proe

nocde intempefta Deus locutus ; fi. juffu

ferre, dicens per. modum imperij Jeguere ?

iNuminis ad Saulem accefferat,cur Propheta

quianimirum cum Saul jam laudibus delini.

independenter à Regis permiffione íuum

tuseflet à Samnuele fore fperabat, ut Samuell

non exequitur mandatum? fi folutus ac o.

mni libertate donatus fuerat à Deo. miífus;

non dura nuntiaret, fed tantüm grata pro«

nuntiaret: noverat enim, hanc efle adulatoe

cur cüm primüm ei Saul obviavit fe non am-

rum indolem gratis nuntijs aures demulcere

pliüs liberum fatetur : fise me, && indicabo

Principis,laudum dulcedine palato cblandiri,

pibi, qua locutus fit Dominus . ad me notle.».

mellitis verbis omaem excutere acerbitatermg

$1 f& fini poüulat, vinculis fc quodammodo

eámque noviffetSamuelem laudantem , cüm

pri-

A.dulaiïo fugà .d'clölinända,öum*blanditür,inüdiatüï. .» 45

r

üi-t

obviavit, eum crediderat au-

oleum Jeviffimum, ac bladäiüimüm ,'ga'udet

*

*

Lo£, £ BQ

djre adula

nre

; pulchre. D. Gregorius

enim caterís innatare liquoribus :. fed affen-

tatio inhians lautiori fortunze olei imitatue

quia ut jpfi placere fe. laudanda. adulatores

ercdunt ,audire ab eis dura,quos laudant ne»

ingenium; affectat alterius fplendori eon-

quaquam putant : quaíi ergo jam lata, aut

Íulere, caufastueri, laudes mentiri, & Íce.

proipera auditurus fubfequitur Saul dicens :

lera ipfa virtutum obtegere larvá, ut fe fu-

Loquere, non timuit Saul Propheram laudane

pra alios tutmidé éfferat, ^ INon obfcurüm

dedit hujus adulationis docnmentum, Doeg

tem , quid fperaverat profpera duntaxat lo-

cuturüm , quibus placeret , G arrideret.-

idumzus obícuro natus genere , & inaula

€4,

Expetunt przpotentes laudes , quas fi-

Saulis Regis ignobili addictus minifterio, &

Iä

tiunt,, & communi errore quidquid gloriae

^tamen inter Saulis famulos primus recenfe-

álijsimpenditur, fibi derrahi putant ; quin

tur, G maximus : Erat primus inter fervos

privatos-etiam hominestenet hac alienz

Saul, od cur pra cateris primatumobünuit?

laudis avaritia: putat quisque invidus aliena

an quia fplendor natalium, virtutum exere

ä

fublimitaté'decrefcere; càm tàmen coram

€itia, rerum geítarum merita, morum comi«

Principe, vel przpocente fui veluti oblitus,

tàs, bellice.exercitium virtutis Doegum ad

per blandimenta adulationis, lucri adílri-

primam inter Saulis famulos fedem evexe-

&us compedibus , linguz vendat obfíequia:

£int ? non ita fed adulationum mendacijs,

inhians lautiori fortunz, vel clariori officio

,ai

affentationum lenocinijs, olei imitatus na«

in laudum enarratione prefum ptum fuz am-

turam fupra cateros fluduit eminere famu-

bitionis fatazit habere compendium 5 & fa-

lis, czeterisque innatare liquoribus, utno- 4.17(in4sb,

vorem Principis lenocinantis affentationis

tat Abuleníis inquiens?. Doeg per sf/as adues *« 9*£-

biandimento nundinari

u

-

quafi Principis

Jatioues pervenerat in :$mzgaumfavorem Re«

laudatio gradus confiruat ad. honores ,

&^. quia boc non est novum , uec an[olitumes

fítque futilis. affentatio meritum , quo

adulatores 4n domibus Regum., 68 Frincipums

diguitas fnlciator ? hacque «orrupta lau.

ritmas obtiuere vices, afi Rex irtuofus

datio adeO invaluit , ut in aulis Prin.

valdeé fit.qui per veram virtutem fal/as laue

.«ipum nonnifi lenocinijs verborum fubtili

4es & favores compe[cere queat.

"Taies

artificio compofitis ftudeant lautiori inhi-

" €Magnates effe praefumunt, quales ab affen-

antes fortunz Principis aucupari benevolen-

tatoribus feeffe gaudentaudire,cüm Doegus

tiam, féque in gratiam eorum pré&potene

cateris callidior famulis,Saulis non ignora-

tium ininuare, àquibus aliquid fperant au«

zet mores, fed intimiüs ejus penetraret na«

xilij,3 qui minus propterea idoneus ad men.

turam, lenocinijs verborum fubtilicompos

tiendas vanis affentationibus laudes eft, fa-

fitis artificio fluduit ei pra ceeteris placere,

voribus prepotentum, gratijsque reconci-

féque pra alijs hac arte in ejus gcatiam infi,

liandis inidoneus habeatur; quafi effufior

nuare; ejisque aucupari benevolentiam $

LA

laudatio ab ambitione adoptata debitum fo-

confueverat laudes congerere , quibus Saulis

zet Principibus flipendium; quia plusà prz-

demulceret aures; feu aureum «onfueverat

potentibus, & Magnatibus gratá obtinetur

hamumei exhibere, laudum fuco obductum,

in Lacam 6, a(lentatione , quàam virtutis exercitatione;

quo ejus expiícareturfavores: in eo ftudio-

jucunda ijsdem obtingitlaudatio etiam in

fiffimé femperelaborare confueverat,ut prz,

ipfo fcelere, adeout tefle Beda : fit adula-

fto ei effent exquifita przeconia ad exornan-

dio etiam peccati mutrix . [icut oleum flame

das tum cotporis, tum animidotes, ficque

67.

miss ficin eulpa ardentibusfolitaesi fomen-

promeruit fibi benevolentiam, ac integ -

44 [uppeditare,

. famulos primz fedis fupremaga

Quis ncfciat humorum omnium effe

fattiäft gloriam,

;Q

E —

Xx-

.".K :

7

Ó

^ ./n*xxs

—

£

M:*'x' ,2 /N

[

"

VN

þl-äl*h . ' DN

As s N

WA v

aA P

DA

BSN Xx

M&

E

,

x

u

UE

Ed

)

g

A. M

Ü

E

N

,,3'"

nä,'

»

AV

RH

VA

"Ed

.

U As Ó

u-

r

z

D

&

vv

2

O

N

£f

fie

f ,

P

£2

N

ï*x

:

415.

t

M o d

P o UAEU

28

E E

D

1

SS-

"«

e

D

2

27

AS

/'ü

g^

,

"NEIFFM

DIS

A

B2 (424) Bf

»

—

tl

us

id

"mb —

*

m

,O

H

6

ia

db

f

DISSERTATIO XX.

fí

Excludenda abaulis

P

f

4

'rincipum eft Affen-

l

tatio: hamum dulci obductom efcá exhi- -

*

d

. . bet, quà i

ncautos capiat :. nec aliud eft

[2

*Adulatorisl :

b

| lxauslg quam fpeciofa. traus.

Y

-

li

iundid a

T

pl

(

z

2u; proprias uumi aures. adulationibus demuleeri ,

db ljedem pl

&i

TET T

ügim* meritoruæ COaCEPUALID,

ü

Le

m

ANECSESEMCPIUSC

Iderat N aB'—uicghodono-

que i ramis ejus comver[abantur volucress

Ü

ES

-,äg

for procétam illam

A2

feu ucnotat. Gloffa moralis aduarores , &f

g

-

lüxuriantium | folio-

f

EU

AMimi ; tametfi plus meriti militibus infitg

R

&

E

rum ornatam comis,

mihilominus ijsdem praferuntur in aula

f

Es

TA

ä

onuftam frudtibus ar.

*

M

Q'ä?.

i

j /

Principis garrula adulatorum avicula, quze

borem pr olatis ramis

aures demulcent, & laudum dulcedine pàlàe

]

extenfam, ac fupta

to arrident, — Certé fi videasinholpita Íolie

G n

:

3

;ä

esereras

in foblime

tudinis pervagari ferocientem leonem , au«

l

Addpeae-

protenfam, ubi gar-

diásque garrulam aviculam ramis infidene

b

ruleavtculae eminen-

tioribus infedcwb(antl e

temarboris, qug nunc contingato fpiritu

mufculis, ubi fapora-

tiffimis etiarn: pafcebantur. früctibus; cüm

cantum trahat in longum , variet inflexum,

diftinguat concifum, copulet intortum;pros

leonesaliarümque férarum greges cauli in-

cubantes , nonnifi decidus alerencur fructi.

fmittat revocatum ; móxque edat plenum

crebrum, acutüm, gravem , extentum, nom

plïüd, 4v

bus:- fubter vam babitabant ammalia ,€05

poteft tibi inter folitudinis illius lentianon

:2;

estia , & in ramis ejus conver[abantur vo-

horrorem, timorémque incutere leo fero,

[

lutres cali. | Hanc proceram arborém pro-

ciéns; fimülque aures tuas demulcere im

8 up , ;

latis ramis exrenfam, & in (ublime proten-

tam parvo volucris corpufculo clara fuaviss

'l

Íam enigma fuiffe Regni tradunt SS. Intet*

jucunda, intorta, revocata, inflexa,concifas

pretes: - fiquidem in animalibus ferocienti-

Garguta vox artificiofz mufice — perfedla

bus, a€ manfuetis agnofcunt agricolas ,' ac

milites Regiinfervientes; in caltrisifti; &

imitatrix ; hac autem ingeniofa modulatio;

Bratus auribus fonus, qui nunc in longum

terra excolenda apti illi: & quia in Regijs

p«

'continuate fpiritu trahitur, nunc fumma

I

Principum affentatores non delunt, hos affe-

quadam cum vatietate fle&ctitur, & modó

runt figurari per garrulas illas aviculas,quz

concifa voce diftinguitur animum exhilaratg

[

rámis infiderent celfioribus. — Si merita fpe-

éares famulorum; fíi recoleres militares la-

cüm leonis aípectus timorem potiüs incu-

tiat; hic enim ferocit, & illa blanditur 3 hic

bores, dura certamina, anxia pericula,cene

rugit, illa modulatur ; hie. cades anhelat,

feres eminentiori loco collocandos milites,

illa exhibet blandimenta : & hac tatio cur

nec volucribus poftponendos;. & nihilomi.

b

à viris Principibus plus obtineat grata adue

t

nus garrule, &otiofa avicule fublimiori-

latio, quàm meritorum exhibita coacerva»

bus infidentes ramis faporatioribus vefcun-

tio. Sed cum Nabuchodonofor hanc pro«

tur fructibus; càm nonnifi deciduisalantur,

t

ceram claufis licét videret oculis atborem;ac

q"i affueti armís tractandis, periculis funt

modulantibus deleclaretur aviculis ejusdem

obnoxii, certaminibus vitam in difcrimen

p4

ramis infidentibus, vidit & atborem mox

f

conílituunt, vulneribus cruentantut,

fangui—

nem fundunt.

iclibus objeclam fecuris, & garrulas avicue

l

las alib avolantes ; quia- nimirum adulatio

2«

Quid igitur quàd garrulus volucrum

&

tamdiu canit, & voce eblanditur, quamdiu

T

cantus duro przeferatur militum labori? quia

fpe alitur lautioris fortune adwlantibus. &«

nimirum à Nabuchodonofore plus obtinebat

d

nin aitJu(tinianus »os eff femper in pro[peri.

adulatoria cantilena , dulcis grrulitas, quàr

li

tatemulcere, 6 donec temporalia fuppetant,

militaris fudor , labórque cattrenfis, ideó-

applaudere » qHia adulator eff amicus inob-

jCQ"(U.

J

?^

E

x

E

-

iAH&ntatïo exulet àb aulajhamus eft.quó -ïhcaigtï' capiuntur, 424

7s 7 fequió, boffis inanimo , letus a

tamen corporís proceritate czte,"is pracelle-

gï pro/kem.,,

*

f*agilis ad adver[a...

bst, clypeum voluit :fibi zreum ,sonílrui,

Sunt enim adulatores, q-ui;-giäta,, com-

quo humeros tegeret,' qno ab iclibis.non

— c— — & $ÀoX À $ CH RE

mendationis melodia. in. auribus Principum

hoftilibus Hebrzorum, fed invidis t hili-

citharizant, qui modicz..adulationis favos

flhinorum tutus à tergo effet; cüm -enom

I

foras erudiant; qui utmunera à divite emua..

plures ex Philifthzís£uerint ipfi in facie adu.«

gant, ejus caput oleo inungunt affentatio-

lati, timuit; neàtergo vulnera infligerent: &

nís ; 'praelatorum auribus.. pulvinaria fubji-

tergo metuebat fpicula , ideóqne clypeo mues

ciunt laudum., . &ab eorumpallis, aut fi-

nivit terga; quamvis Philifthei ejus plaude-

&itium pulverem excutiunt j 4w£ veffem.»

rent magnitudini palam; :timuit, ne clangu«

fíchició deplumant implumem , ut . loquitur

lum fpicla intorquerent, & quem affentas

—

Eliminat adue

Aianus de planéiu narura,

.tores commendárant in facie, :nvidi faucia-

latio:à paladjs Principum ; .à domibus prz-

rentin humero.

divitum;, abaulis Regum vetitatem ,. quam

DeAtticino fcribit Plinius, hunc Lu«

excluditextorrem, & 1j.duntaxat ex. proceris

firico Bruttiano arctiori fuiffe: amicitiá de-

bus,prepotentibus placent, qui leniüs blane.

vin&tümaffentatrice tamen , quia ei fim&la-

dicijs: palpant ,. auräsqgcfamæ bibulas calice.

dulabatur, & in(diabatur ; corrupto ea'm

inebriant Babylonis. ... Sed. f1 affentatores.

Íervo fcribg utebatur ad imponenda Lüftni-

preíencibus. plaudunt ,. isdem plerumque.

co crimina , quz eó habebantur ab omnibus:

derrahunt-abíentibus :

Ícimus Janum . pi-

L. EM

vera, quó-abamico audiebantur afferta , ac

212e

€tum 5: fidümque.à Po£(i ,.oculatum . anté

publica fulcita fide,ait Plinius: Magna ves

zqué, &reuo:; bifronsfiquidem fingeba-

Alla cff omnium , qui. fant. Provincijs pra-

tur, utà tergo fibi provideret , & provi-

denter. confuleret.

futuri , magna omnium. qui fe. fimpliciter

tl o

Janos. non mentitos à :

credunt Amicts , corrupto. enim feriba fer-

Poéfi , fed induétos ab ambitione aflentato- -

V0 interceperat commentdrios, interciderdte

zes dixeris ,. hi enim ore jucundo,fronte fe-.

que , 4c per fummum nefas utebatur aduer-

&

rena, tültique hilari laudant in facie, obíe--

fWs amicum crimtine ; fuo,.-

Indiguit cer:

e

;E,

quontür mellitis verbis ; magnitudini adu-.

Luftricus clypeo humeris obtegendis peri-

lantur ,. potentiam extollunt, indolem com-

doneo, càm Atticinus larvatus amicus ei ad-

mendant, qui tamen interna aduruntur mae

blanditetur in facie,& illum fauciaret à tergo:

levolentia, quam esteriüs. larvá obducunt.

eftenim adulatio vet£. amicitie venenum ,

- benevolentiz ; dulcedinem lactis verbis pro-

verique amoris corruptela ; unde ad Pifo-

inant, quafellis amarorem obtegant, &

nem ícripfit Galba ;. Irrsompet . adulazio ,

s

oftes funt ,. quia clanculum iniquis linguis

blanditie, peffmum veri affetius venenum,

famam abrodunt, quamvis palam futilibus

f'a cuique utilitas.

& ego ,& «u fimplicise

i

aflentationibus gloriam extollant; contra

fimà inter nos bodie loguimur, cateri lubene.

quos Gigas ille Procerus Goliathus opti-

tins cum fortuna noffra , quàm nobifcum.,

mam edocuit cautelam ,. clypeum fiquidem

j

Nam f[uadere Principi quod oporteat enult£

fibi cudi permi(itjnon tam quo pectus tege-

laboris.

Affentatio circa ! Principem quae

Rg CAp17. rec, quam & humeros obtegeret: Clypeus

modocunque fine affediu peragitur.

ereus tegebat bumeros ejus , led (1 clypeusin

Cüàm primüm quis ad pinguioremil-

$*

ï

caliris adhibetur ; 'ut manibus tracletur, pe-

luftriorémque evehitur fortunam, comiteni

étásque tegatur, & quo ictus retundantur

ftatim (ibi . affentationem. adícifcitur , ad-

hoftiles, qui folent in pectus dirigi, cur cly.

font paffim qui lenocinantibus verbis ho-

peum voluit ea conítructum arte, ut hume-

j

neíla zqueé, & inhonella ; proba , ac im«

ros tegeret : fiin valle Theberintea Phili-

proba laudent , qui fallacibus blanditijs

fthzeos duntaxat fibi amicitià devinctos à

oículis ementitis , fucatis amplexibus in«

tergo habuit, & in facie hoftiles Iíraelita-

tima, que fovent odia , obducunt exte«

ä

rum phalanges; jam clypeus nonnifi otiosé

riàs; G in id tantüm incümbunt.| ftudij ,

.

poteítàtergo pendere, qui pectori muni-

ut difcant mentiri, fallere, adulatoria hu«

endo opportuniüs adhiberetur , ac manie

miiitatecaptare; mente aliud velle, & a«

bus traétaretur

.

*

fi Philifthzi erant fibi

í

liud vultu polliceri, hifce enim artibus ni«

tum fanguinis neceffitudine ,. ac foedere a.

micitie devincli ; & Hebrai inimici , con-

tuntur viam fibi ad fublimiora fternere, . &

ficut in aula viget adulatio, ideo rarus eít,

tra quos in certamen | deícenderat | partes

ex ijs, qui ad Principis admittuntur fa.

propugnaturus Philithinorum ,. cur cly-

miliaritatem , qui non ftudeat ejus vora fo-

peum non potiüs Hebrzis objicit, quos à

vere , & de(iderijs .eblandiri: fcité Plu-

fronte videbat ftantes ?

fi non cum Phi.

tarchus de hifce adulatoribus , qui familia.

ä

liftheis à tergo, fed cum Hebrzis à fronte

rium gerunt perfonas, larvásque fibi ad.-

erat certamen initurus , cur non clypeum

aptárunt amicorum, ait ipfe : ZZminiffer Lil. r. 44

manu ante pectus teneret ad ictus retun-

in amore ef? fidus ,. in vedimendo fcorto fe- . adulas.

dendos Hebrzorum ?. nimirum hoc voluit

*

dulua , in compotariones vmpen[arum |fub-

nobis proficuum exhibere documentum

L2

dauceudo calculo won [folutu

nAm 1" paq.

Goliathus licét ex gente Philifthinorum quia

randis ofcitans cang ,

pelumm objeruazor,

h

a

Iïerani de AffeBlibus Tom, Ils

E

Differtatio XX.

a16

LE

— Ea eft eotum indoles; quiPrincipum

Democritus apud Stobæüni .. Mala laudi,Serme 14»

latera cingunt , inftat. centoculi Argi co-

bus vehere adulierini animi etl ,. & impo-.

rum mores, & amores equé obíervare ;

ftoris immodica enim, G exaggerata lauda-

quos fi noverint voluptatum — ftudiofos ,

tio laudatam conftuprat gloriam ; & tacité

puellarum ftatim notitiam ingerunt ; & qui

devenuftat quern nimium depradicat, quas

10,

fanis con(iliis juvenilem ardorem debuiffent

tenus inanis reum gloriz in(imulat , &tu-

potiüs fopire, non raró inveniuntur fove-

tili fua affentatione non viéctorem adítruit;

re: hinc farum fuit , & — miraculi inftar ,

fed ventofum afferit; eàó quia inanem de»

quàd Saulis famuli Regem monuerint;quód

pafcatur gloriolam

L quä fupra meritum

à malo exagitaretur Ípiritu , féque obtu«

turgeat.

Hinc a

ffentatoreä veritatem corrum.

8,

lerint paratos & — promptos ad ; medelam

Lib.i.Reg«

cantüs perquirendàm : — Eece Spiritus DEÍ

punt, verásque mentiuntur Jaudes, quae ab

fato 16,

malus exagitat te.

Jubeat Dominus noffer,

exaggerata laudatione inaaes redduntur, &

U fervi tuí , qui coram te funt , quarent

falíe deprehenduntur.

O quam .pravum

bominem fcientem p[allere epbará , ut quan-

omen nomen affentationis! cüm immodica

do arripuerit . te. Spiritus, Domini malus ,

virtutis deprzdicatio certa fit vitiorum

e

À

pf«llat manus fua ,. & levius feras, — Si fa-

prafagitio : hinc appofité "'Tertullianus

muli fuiffent affentatores ,

veritatis non

Si non de mendacio erubeftit adulatio., ti- poleg.34o

*

extitiffent affertores; mali fpiritás agita-

pieat faltem de infaufto eventu

*

- quia vel

tionem intimi gaudij afleruiffent exultatio-

ipia exaggetata virtutis laudatio , augu-

nem; zgritudinis malignitatem falutis di«

rium eít improbitatis , G prafagium ma-

xiffent jucunditatem : " neque exoculatum

litim : hzec eít affentationis indoles , vel

falfas adftruere virtutes, vel veras mentiris

impetum coércuiffent , fed gratis adulatio»

nibus fomitem addidiffent ; & - ideo digni

idcóque affentator eft femper pravus , quia

fuerunt, qui ad Principis : adritterentur

fempet mendax;hinc Chriftus Luc. 6. ait.:

colloquia, cüm "fuerint & veritatis afferto-

Va cüm benedixerint vobis bomines.

Non

u Culun,

res &t conati contra doemoném quarere

quia benediétio per fe fomentum ullüm fit

medelam , reque zgritudini excutiendz

iniquitatis, nec augurium infelicitatis; fed: '

magis idoneum comperére remedium, quam

quia mentita benedictio malediéctionem ace

virum acceríere canendi fimul , ac pultandi

cerfit,

Precatur affentator bona ; & pras-

C ytharam arte inflru&tum ; qui & cantus

íagit mala, in quo fenfu ait Tertullianus

de infaufto eventu timendam effe laudatio«

m

lenimento , & pulíate cythare blandimen-

to furentem fpiritum fedaret , mocrentem

nem; quia ut fcité Beda ; Jp/a peccati nu«

animam exhilararet , mentémque . exagita-

trix efl adulatios 64 ficut. oleum flammis,

tam compefceret : affuetus Saul aurium le,

fic in eulpa ardentibus folita ff 'mi:(:,ärarc

nocinijs ; blandimenta famuli quafierunt

fomentumes,

*

vocis, & müfici inflrumenti; quibus per

aures fe infinuaret morbi Jenimentum , &

$. I

mentem fedaret fürentem.

Verüm ficut inftar miraculifuit; qued

Claudende funt AUTES a[fentatio-

7

Gf $,

famuli Saulis eum malo fpiritu exagitari

ni ; que in id unicà incwmbit fludij, quo

monuerint , ac veritatem dixeript; ita mie«

lenocinis verborum fubrili compofitis

rum etiam fuit, qu&d Saul, cüm ingrato nun-

artificio eas demulceat,ut decipiats

tio fentitet aures fibi pulfari , famulisnon

& noxam inferat,

itafceretur. Regius faflus, qui folis de-

Olerabile foret, fi adulatio aures tan-

jecatur laudibus , 2gré fert / proprios fibi

defe&tus objici : & quia id atfentatores

T

tàm demulceret , & prapotentibus

verborum lenocinijs eblandiretur; fed

non latet, in id incumbunt. ftudij, ut in-

nunquam aures pulfent prapoten-

quod deterius, nutrix eft, & altrix vitiorums

gratis

tum ;

fed lenocinijs verborum fubtili com-

imàó & fomes peccati: fiquidem dum affene

tátio, quz prava funt, laudibus commen-

pofiis artificio eas demulceant ; féque in

eorum gratiam iníinuent, ac benevolen-

dat, fomitem ingerit ad delinquendum; &

melleis lenocinijs , blandísque verbis vitijs

tiam aucupentur ; neque erubefcunt fyco-

phantas agere, & mendacia vendere, dum.

viam emollit , prafertim càm ejus turpie

modo aliquid fibi emant. commodi 3. imó

tudo plaufu buccinatur, & mentita laude

adeó mentiri affentatores affuefcunt, ut vel

venuftatur, ideóque Chriftus , ne finere-

ipfam deprzdicantes veritatem , nequeant

mus nos decipi ab hifce affentatoribus, haec

nobis fuggerit damna, qua ex affentatione

3 mend:cijs fe abítinere ; plus zquo delatam

vel ab hoíte victoriam , vel bene geftum

innos derivant, ve e4m benedixerint ve-

bis bomines -

hinc David Affentatores à

negotium fupra ipfam veritatem exagge-

rantes, Faícinum quoddam effe adulatio-

fe flatim abegit , me lenocinantibus eo-

rum verbis fludia corrumperentur virtu-

nem dixeris, cüm & ipíam veritatem cot-

Pfalm, *5

tum ;

Avertantur. flatim erube[centes

rumpat, laudes depravet, & dum plus equo

laudat, laudem ipfam inficiat , culpétque,

qui dicunt mibi euge euge : quia ut. ait

*

Tertullianus

*

Si nen de mendacio erue

ac rélatam gloriam adulteret, quia ut fcite

enfcit

Aífentatio exulet ab aula;/hamus eft,quo incauti Capïuntur. 47

Befcit -adulatio timendum eft. de infauflo 2

pes etiam fortiffimos , acbellica virtute ine

quatenus fomenta adjicit, quibus vitia lucu«

viétos pügnandos, :& expugnandos , ideo

lentiüs vigeant ; hinc affentator , & : eru-

primus omnium DEI elogia cecinit, ratus

befcere: debet de mendacio, quod profert,

fandiorem DEI virtutem, verámque

& timere de infaufto, quod ominatur.

Chri(ti fan&itatem poffe affentationis arie«

te labefactare, vel faitem inanem reddere,

10,

Plura funt linguz vitià, fed omnium

agmen una ducitadulatio, quae ingentem

vel mendacem efficere ; ^ fiquidem ejus ftu«

dium in id videtur collimáffe, ut veras Sal-

femper poít fe catervam trahit vitiorum ; fi

enimrtantüm lzderet, promptiüs ab ipfa ca-

vatoris laudes pradicaret, quas tamenadu-

verent viri Principes; fed quiafimul placet,

latione corrumpebant , credens poffe men.

Z

lzfíionem non attendunt , & quod aures de«

tiri: Cum veniffet JESIHS $n Regionem., Mattb.e.d»

mulcet hilari vultu. apprehendunt ; hinc

Gera[enorum occurrerunt: eà duo babentes Morees

—

demonia , t dixerunt e$ : quid nobis, €

adulatio, quamvis grave fit malum, eft ta.

men fuave ; quamvis lethale vulnus infli-

zibi TESU fili DEI Altiffimi 5 ubi arguré S.

gat, placet. tamen, quia gratum; licét ve«

Chrytologus : Quid ést Diabole , querm tri- SemnY7o.

nenum propinet, quo virtus inficitur, bibi.

ma tentatione pravocabas ad lapfum, quem

tur tamen, quia fua placet dulcedines licét

gromiffione Regni , ut & Adoraret fubdolus

Apolag.g," |

Ambiebas , nunc. tremens , £ miferandms

inani fpiritu inflet , eft tamen affentatio

1

grata, quia vel ipfa probra approbat , er-

grolaberis , € adoras ?. 'Chtifti elogia. de.

predicat, & quem pauló ante in fua vota

rores delet , & lethales ignes , q&os folet

rebellans concupifcentia accendere , extin-

fleclere fategerat, modó encomiis commen-

guit, quarenus floccifacit ; ideóque potens

dat; itane oblicus aritiqui odij, ftatim vete-

femper fuitomni 2vo, nec vires unquam

res exuit iras? an quia in laudes prorupit.,

perdidit, cüm vividior hoc noftro depre-

placatiorevafit? Incéftina non depofuit ca-

hendatur:zevo infolefcere , quia ut fcribit

€codoemon odia , inec veteres extinxit írass

S.Hieronymus; Jljf/o maximé tempore ve-

fed utacriüs fzviret;" ut lethaliüs morderet

verba fubtili artificio ad leniendas aures

ad Cafan:.

gnat adulatio gitium omnium gravifimum

quia bumilitat , ac benevolentie loco du-

compofita profert ; quibus «ccultà arte

cHur , ita fit , ut qui adulari nefcit , aut

crudeliüs fzviat, ^O ingenium nequitiz ?

!

snvidus cenfeatur, aut fuperbus veputetur,

blandaadulatione fallere ;nititur, mellitis

Putárim, hanc adulandi artem ronnifi

verbis vulnerare fatagit, quem .mervo(a-

3l,

ex orco fuam traxiffe originem, ac fua in.

rum tentationum iclibus, nec flectere po»

crementa fübire: & quó plus ztatis hàbet;

tuit, nec emollire : :nunc filinm IDEI altüf-

fimi vocat , quem ab altitudine tantz filias

pluseétiàm acquirit/ robotis , quapropter

&üm adulationis artes egregié calluiffet af.

tionis dejicere prefümit 2 nimirum plus

fentator cacodaemon,eo devenit anientiz ,

fidit blandz adulationi , Quàmacriori ten-

ut vel Chrifti fan&titatem futili adulatione

tationi , pulchre S;Clityfologus: - Quid mi- Sett£7:

corrumpere prefumpferit, ut notat.Hugo

bi, & ribi fl DEI fummi, INam & modà

expendens illud : Cwr pracepit voba Deus?

ut adulator , non ut devotus , & obfequens

bic adorat.

ait ipfe obferva , quàd Diabolus iuter ómnes

Credit infelix ut eum quem.s

Genef 3.

4entatione vincere , quem muneribus nequie

ereatüras primó nominavit DEHM , u pa-

tet bie.. Similiter in Evangelio vocat JESUM

«it infleitere , poffit adulatione pulfave,

Nazarenum Matc. 1. nimirum totum- ca-

- 3Cüm anteaad Chriftüm in deferto jeju-

125

codoemionis negotiurb erat occultaré Chrifti

nantém acceffiffet , ^eique "efurienti "exhi-

& tamen antevertit Patriarcha-

laudes 5

büiffet non panes tantiim'ex lapidibus edus

rum , :& Prophetarum ftudium erga Deum,

cendos, veràüm & fpoporidiffet omnia müri,

9,

primüsque omnium 'promulgat DET no.

di tégta; bec omnia tibi dabo fi cadens Ado-

raveris 7]e ; G nihil profeciffet, neque im

men, cujus depradicat-Jaudes : fed cur Lu-

cifer & ce&lo pulfus, tàm impense Deinonien

Íua vota deferti cultorem fle&tere valoiffet;

nünc acriori affultu adnititur laudátum ex«

*

commendac cur lucifuga ceterosomnesptz-

ceditjut Numinis noien,ac divinum deprz«

pegiare, quem efüriéntém non potuit 'im-

dicecfplendorem ? Si Lucifer cum rebellibus

pugnare;' viribus nititür affentationis pro«

fuis copijs Numinis adnitebatur fáftigium

fligate, ! QQuid nobis j & tibi JESH Al Des

conícendere , ac fimilem, parémque fe DEO

Altiffini? quàm blandé commendat , 'quàm

facere, licét hoftem fuétit expertus, quem

verfutis lenocinijs demriulcet auress ut quem

párem putaverat haberé, cur hoftis advet«

muneribius non valuit infle&lere ; poffit : in

fuà votà àffentationibus flectere. Vel t vere

farium laudat ? an & fummio deje&tais ccelo

ftulteícic ? an defipit, quia detrufus in te-

fat 'Bafilins Seleucienfis : prefumpJerat CA« Oras, ag

nebricofum tarrari carcerem ?. Non defi«

codemon weras ChHPP laudes adulande

i& cacodoemon intimans primus omnium

mentiri inquiens , quid nobis 6 zibi fili Dej?

Detelogia, fed verfuté fapit adcallidiorem

filiuim Dei vocat ( per affentationem st ei a.

maliiàm, Noverat quàm valide, quàm

dularetur ) eim snterim filium ignoret e[fe

Pfi[m n

efficaces fint adulationis vires , ad animos

Des: hoítes tartarei Chrifti adulatores eum

Dei filium fatentür; "quem neíciunt Deum

prépotentum corrumpendos; ad Princi-

Ferani de dffeftibus Tem. II

p^

effe

428

*

Differtatio: XX, ..

efle ; & ideo veritatem -mentiuntur, ut

quavis debent affentationis fufpicione cares

que Chri(to debebantur laudes, mendacia

re, Proprium eít affentatoribus -mores

fierent, G affentationis mendacio veritas

induere prapotentum , quorum. exam-

corrumperetur Divinitatis : mentiuntur e«

biunt benevolentiam captare, & propterea

1;

nim veritatem ; quia quod dicunt , igno«

chamzleontem videntur imitari , e(t enim

rant ,. & dum verum dicunt, falsó pronun»

befliola perquam .exigua, humi repens,

b m

tiant, hac enim indoles eít affentationis ;

cui nec fuccus corpoti, hebes, fegnis , tate

falso. vel ipfum verum proferre, ut veri-

. da, vix fe à terra (ulí

!

[

pendens, jejuna fem pets

*

"n

tas ipfaab affentatore prolata mendacium

& indefeffa ; quia huic. de vento cibus

L

fiat.

15

eleganter Tertullianus ;

De mediocribus rib, depatico

- Imó adeó adulatio mendaciis eft affue-

eppido ,. fed nomen grande,

de»!ælean. -[RP; 3.

ta, ut fi in ipfo reperiretur Evangelio, vel

tem qui audierit ,. aut ante. gnarus, jam.»

fum mendacio corrumperet , vel faltem

timebit aliquid ampliàs cum leone , at cums

4

** fm-. 'fo

liratis fufpectum redderer. — Quarit S.

offenderis apud . vineam ,. fermà fub pame

Petrus Damianus.;; Cur. S. Marcus amici-

pono totam videbis illicó audaciam ,. && gra-

tià , & familiaritate .D. Petro. pra cateris

€ta4m nominis,.

Id veró in. Chamoeleonte

: devindus,. ejus. trínum lapfum in trina

notatu dignum , quód & vento veíci dicae

|

Magiíltri negatione ; - ceteris ' luculentiüs

tur, & obuios quosque induere colores,

recenfuerit , . & expreffiüs defcripferit, &

quod adulatorem refert ,. cui in futilibus,

€jus laudes reticuerit , quas cateri Evange-

vanísque laudationibus à vento videtur ci.

liftze fufiore recenfent. narratione ; & re-

r

bus effe; & prepotentis fibi faciliüs ree«

Db.j. lic i

h

Ípondet: Perferutantes. omnes fermà. pagi-

conciliaturus. benevolentiam , & gratiam,

nes (eripturarum. , &nvenire vix . pofumue

omnem induit affectionem ; ac rideat, fi

f

fpiritum ueritatis cautius ,- vel circumpe.

^

ridet ille; irafcatur ,. fi ira inflammetur

?

i

éius per alium . quemlibet ,. quàm . per os

amet, fi amoris prodat figna ; otio delecte-

B. Marci futf]e locutum,

Et pluribus in-.

tur; fi quieti indulgeat . & fanguinem fitiat,

[:

terjectis rationem adfert , — cur Evangelifta

fi fzviat ille, cui adulatur.

Y

S. Marcus tam fincerus , ac integer. extite-

Pluta funt qua vividé hoc exprimunt

3$-

rit in recenfendis lapfibus D, Petri, fubdens,

adulationis vitium,

quo ocyus detefte..

libi Toanues. fcripfit. ( Simon | Petrus ) ibi

tur, non enim adulatores

ab illis ablu-

Mareus. pofuit. ( umus. autem. quidam: de

f

dunt gerarijs ancillis , quze cunas agirane

eircum[lautibus ) .quatenus.| fic/ veritatis

tes dulces, blandósque edunt fenos, qui-

Ó

biftoriam texeret ,. ut tamen Magiflri (Pe-

L

.

bus citiüs , fuaviüsque infantem fopiant

L

i'$ inquam ) gloriam filentio. prateriret

*

fed adulatores nutrices dixeris Diaboli ,

|

ficque veridus fcriptoris implerez officium.s,

cüm non laudanda laudent ;; & grato, fed

xt perfona cujuslibet . dgnorando favorem ,

maligno cantu eos fopiant , quos blandiffi..

Per

fï

A[fentatoris non. incurveret. nevum.

mis verbis veluti in cunis movent.

Mo-

nullum igitur fcr

ipturarum Jlibrum cau-

(

á

ris eft , quó nutrices , fi infans cadat, inde.

tius, & circumfpeétiüs . fuit Spiritus S. lo-

bonum.eruant omen.:. & adalatores e«

li 30, g

cutus de D. Petro, quàm per Beatum Mar-

til

h 20»

tiam ex ip(is infortuniis. ftudent felicia de-

cum , eó quia intima familiaritate eidem

fumere aufpicia , . & quaz. forent actiter

erat devinétus, ideóque folus D, Marcus

t

per(iringenda, in. benignos feníus. trahere ,

laudes reticuit D. Petri ,. quas cateri E-

acfortune íavores, nbique fusé come

vangelitte laxiori narratione defcripferunt;

mendare,ac largiffimé pradicare , repetánte

D. Marcus quia verus amicus omnem abe.

P

que.in.aula Principis, quod infuo ceci-

j

git affentationis fufpicionem in omiffis Pe.

nit Perfius Muízo :

u Q uidquid calcaverit Satyr, $ ;

tri laudibus, & veridici Ícriptoris. imple-

bic. rofa fíat. .

ü

Sed utinam ficut adulator

vit officium : fienim amicitià fibi devin-

nutricem imitatur gerariam ; ita & is, cui

P

€i(fimum laudáffet . Petrum ,. affentatoris

i

adulatur ; hominem. imitaretur jam adul-

forían incurriflet - füfpicionem , ac falfita,

tum , .qui lac nutricis fugere | erubefcit z

Y

tis fufpectum forían. apud homines . Evan-

homo fifapit, & homo fit, . verecunda-

elium reddidiffet ,. cüm vel ipfa adulatio-

p

tur la&te pafci adulatorio , & monitum fe-

nis fufpicio vacua non fit meadacij fufpi-

quitur Salomonis ; ..5 ze laclave

W

cione : .& quamvis Evangelium non poffit

rínt gpete Prov,eaptt ,

d

eatores ,.ne acquiefcas eis,

falfitati. ulli obnoxium effe, cüm veritas

Si D, Gregorio Hozil. 40. in Ebdng;f., 16,

d

ipía loquatur, & Spiritus fanCtus non poffit

f

credimus ;5 adulatores. canes zemulantur.

nifi.vera dictare , & fuggerere ;; mendacij

pannofi Lazari ulcera lingentes ,. qui cor- .

[

3

tamen apud homines aliqualem fortaffis in-.

poris abíceffus molli lincu refrigerant.

&

geffiflex fufpicionem , : ideóque cateris par-

U

quidem ,. fed non fanant ; ita adulatos.. ;

cior. fuit in. recenfendis Petri laudibus D.

res linguá,

& blandis verbis aures de-

Marcus, quia ceteris. fuerat. Petro. inti-

mnior.

mulcent , fed animi ulcera acriüs potiüs

«

exalperant, quàm fanitati reftituant , quia

fi

Mentitur enim adulatio verite;ten;,*&

.

LÀ

ut ícité Hugo. Viclorinus

adulator. eft

K

amicus in. officio , boflis u animo , come.

f

14 — ideo qui vera vel loquuntgr , vel fcribunt,

p

h

z

U

L

Afl"entanocxulct ab aula .hamus eft; quo mcaun capmnrur. 429

ïme

ptm* m veä'ba ; tur)m' 'in fmïïa.

Sunt. enam , qui üell:ombus eos pares

t,.

€orvis Antilibenes deteriores affentatores

dicant , funt ftellionibus terga mitida, ya-

fecit »quia illi duntaxat mortuos discerpunt,

rio colorum iufu depicla, guttísque lucu-

cum ifti viventes lacerent ;. illi oculos cáda.

lenubus veluti flellulis vermiculata :

ait

1

veribus' eruunt ; fediíti czecitatem ánimo

enim Salomon proverb, cap. 3o.

Stellio

invehunt, -

Neque latum unguem à veró

manibui nititur , $ moratur $n «dibus Re«

15 Jero.,

Lib. 3e. eap.

abfceffit. Crates "Thebanus apud Pierium,

£g5.& Plinius cenfet, nullum ex brutis ani*

L

£ypb. P^2g

cum eos , quorum munificentia in folos

manubus frudulcnnus homlm invidere

A2I,

diffunderetür affentatores, cumillis contu--

adeó ut

ellionis. nomen in maledu&um

Lo, d

cenfeatur translatum :

maculz ver(icolo.

mp h

lit arbufculis , quz rametfi poma fetant ,

quia tanen in przruptis exefi montis rupi-

res, quas tergore lucentes exhnbet,lmguas

bus, vel femidirutis muris ,

nemini funt

referunt affentatorum , qui rebus omnibusg,

ufui nifi milvis , & corvis ; qui illuc vo-

fücum ftudent appingere.

Stellio eft àdu-

latu rapaci feruntyr, poma (ingula furaturi:

lator , fed in zedibus moratur Regum ; &&

nomen non meretur munificentiz , nec li-

Jecofolymz non dicitur ftellio domum in-«

beralitatis , qui nonnifi affentatonbus [uà

habitáffe egentis viduz , fed pallatio incue

dllargttur.

Neque adulatores atros dun-

báffe Ca:phæ , in aulà viguiffe Herodis, &&

Ls

taxat , fulvosque æmulantur COfVOS, -fed &

ad pretorium etiam volitáfle Pilati

l

albos imitantüur, -

quatenus plures non defuerunt adulatores ,

Y"7.

Refert Olaus Magnus fübar&ico palo :

qui aures demulcerent Caipha , Herodis ,

L*b $-6 15. feu glaciali illo terrarum tradtu , cui im-

&Pilati; & nullus ; qui. excultam à vidua

u

minet cinofüra, lege fancitum effe , ut qui

virtutem commendaret ; imà non aüuribus

feram interimat , à Regio Prafecto ftatuto

tantüm fuit aflentatio Pontificis eblandita &

m

donetur przmioob cxdem coti profuturam

Íed & (avire didicit , quó fubtilius demul-

Reipublice : & quia in terra illa gelu con.

ceret ; alapam enim Chrifto pridie mortis

creta corvi albi effe dicuntur , qui tenellos

impactam fola fuggeffit adulatio , & folug

ingrege agnellos, permcxüïmo volatu , fa«

aulicus affentator eam inflixit , dixit enim z

1.

ptüque interimunt ungularum , ideó ve-

f* re/ponde: Pöm:/ïcz? ac fi Chriftus Do-

natores hanc fatagunt volucrum noxiam*

minus minus graté aures demülfiffet Ponti-

fpeciem fagittis ulcici , & enectorum ro*

fiis, eó quia ad votum non refponde-

Ítra corvozum Provincie exhibere. Guber--

rit,

matoribus confuetam ab 'ijsdem accepturi"

Pulchré etíam Alphonfus Rex Affen-.

20.

mercedem.

An non corvos candidos af4

tatores avxbus pariavit Gavijs , cüm enim'

fentatores dixeris , qux candorem fimulan-

Réx Sicilia & portu folvetet , ut refert Pa.

Lib 1,de9 .

tes benevolentiz viros fimplices decipiunt

normitanus , navémque tegiam aves pavia bus geffie

RRE

fimul ,

& ditipiunt ,& ut agnellos (impli--

fa&to agmine circumvolitarent ,. & fermo . "Aiphenfi, ,

* €es depaïcantur* Quéd fià feptentrione ad

fuiffet de hisce avibus inftitutus , dixit Rex: '

meridiem greflum direxerimus D. Grego-

non credatis hàs aves ex fe' tàm officiofas

Lib.30, sso-

rius , adulatores fimiles nobis exhibebit lo-

*A4l, €, 20.

effe, uchunc nobis hosorem fuo velint co«

cuftis /Egyptiis omnia in torrido illo tefraz

mitatu deferre ; fed ahquxd à nobis expe-

rum traétu va(lantibus :

^ficot enim 'oca.

&ant; - quod qsdcm projiciamus: ubi enim

fla omne olus, ofnnéque herbarum incre- ^

proje&um , quid ipfis fuut]u(ïu regisà famu-

mentum quod blando volatu adeunt ; de-

lis , celérrime illud rapüétunt ; & illic&

pafcuntur ; itaadulatio omnibus eblándi-

diffugerunt: & tuncgravioti vultu fuos AI-

tür, & omnes ldit; emnibus falutem di-

phonfus -alloquens dixit , plüres funt ex

M.

cit, & lethale vulnus infligit :

dixeris

meis famulis , qui harum 'àvium naturarma

adulationemfagittam ab arcu hoftis tartarei

adaituntur imitari ; ; non tatn mihi infervi«

emiflam , quzleniter volat, Gacriter vule

unt, & eblaü&:untur j quäm fibi frudeang

nerat.

de frequentms in ore affentato-

aliquod inde comimodum 'procurare ; in»

ris refonat' ; qüàm , o qüäm bellé, quàmi

hiant muneribüs , expectant donec ipfis ali«

pülchré ; quàm magnifice ;^quàm praclare ,

quid dederii :^& ubi oblatam fibi predams

"

tametfi probra fint redatguendà , qua lau-

enancifeuntüt ab «obfequijs ftatim fe fub.-

»*

J ,"Pf!

dibus commendantur :

mellea licét effe vi-

ducunt ,nequeredeunt, dónec nova efune.

deatur hac udulatorum fpuma j eft tamen»

rint munera,

4

aA

160

fellea ; quie'animum inficit, ^

Sed fortáffis proxnmlüs ad titteas vi«

dentur affencatores accedere ;; vermes funt:

212

18.

Imó'e& Brogreditur adulatio t cïyuoä

edocet ; ità ad omneni flé&at. obedxenham-,

tinieze 'qu& depexas tunicas , faccos rugas

cut fuerint j* qui Donmini fui falivatm lmgere

fos; vcücs pannofas ; aclaceras , fordida

non recufaverint , ac fi ne&ar guftáffent 6-

palliola non cotmdunt » fed pretiofas pur-

"Tales etiam : fetuntür *

ceelo - delapfura;

pstas , togásque mitentes adoriuntur , ' a€

füiffe Regis DionyGj affentatotes ; qui Hez

invido quafi dente mordent: :

:Ex : affentato«

ro expuenti: conípuendam - obverterent?

ribus funt qui'piaguiorem anhelant offam y

faciem.

An ^non locuftas ponus ; quàm -

qui pridarm fectantur pretiofiorem , |qui

homines an'eras hujus gencns a(ïematow

divitijs inhiant ; & obefa ambiunt maríus

res?-

V

pia ;. & hi adulatores tineg funt , qux inj

Hhh 3

tegg;s

440

.Diflertatio X X,

»

f

regijs »deguigtï palatiis , intimiores penetrant

& qui caterit profunt, Laudem , inter & 4*

dulationet diflimguere : fed caca landu am«

receflus , & quos Conftantinus Magnus ti-

meas, foricésque palatij appellare confueve-

bitio plus credens aljs de fe ipfía ,. quám-»

rat referente Aurelio Victorio in eptoma ad

fibi , utrumque accipit indiflintià , & Prin-

ä

Cafarém, ubiait: quam peffmi mures funt

Zipes ampliant. eos beneficijs , quos. tor«

4j

adulatores , quorum unicu eft labor triticum

quere deberet ? lethalis ett blanda hacc fire»

eorrodere : hinc Alanus: de planctu naturee

nularum vox ; eblanditur , fed vulnus infli«

. ait ; Adulationie untiio efl donorum emun-

git; fuaviter afficit , fed acriter inficit ; cüm

£ijo , laudat quidem adulator , fed-non eft enim blandz ha firenulz vitia commendant,

verus amator, quia non Principem quzrit,

fit petulantior , qui vitio indulferat ; «ui

-—

fcd bona Principis fibi quarit ; adulatores

proptérea libentiüs adharet,

]

funt deceptores ,' nec alind. eft adulatoris

Sunt etiam , qui affentatores pelliones

2,0

Jàus, quàm fpeciofa fraus , eft enim adula-

dicant culcitras fubalares conflruerites , &

tig aureus hamus dulci quidem .ontectus.

cervicalia molliffima confuentes ,. quibus ta.

elca , ut faciliüs minuscauticapiantur: pau.

men £zechiel minatur , inquiens : V« qui Cap. 13.

ci forit in aula finceri Principis monitores,

confuunt pulvillos fub.omni «ubito manás ,

& (actunt .cervicalia fub capite untver[a a*

bené tamen, plures ihveniuntur adulatores :

ratifunt ; quimoneant, ut profint ; multi

tAtl ad .capiendas animas z Velliones (unt;

vero, quieblandiuntor , ut oblint,

qui probra laudant, improbitatem probant ,

hi enim .molli farciunt homines laná, pule

--

villos confuunt , .quos fubíternunt, ut pla-

xoetiedlL-

cidius obdorfmiant vitio iadulgentes. — Mo«

zis eft in partibus praefertim feptentrionalie

yà Prapttentibur preflant af

bus , quo pauperes Lyricines ftipem petene

1at0re5 obfequia , ut Ad pinguiorem pro-

tes oftiatim , disquirere foleant ,' quod*

zam Choreuma hero domüs magis placeat ,

moveantur fortunam 2 cadunt bumiles , t

- afjurgant turgidi s genua demirtunt ,ut

'&illud repetunt ; donecaliquid accipiant ;

abhisce pulfantibus ]yras vix abludunt Prin-

.eaput. extollant 5 & cameli inflar

16

13

fe fleéunt ,. donec Acti» .

cipum affentatores , omni fiquidem hora.

auribus ferviunt , & quod noverint Domino

os dpitnte

magis arridere, id verborum blando lenoci«

nio infufurrant , rati Principis faltem poffe.

Uod olenmeflmulrs, formicis ,

lisque infectis , id affentario eft

aucuparigtatiam ungunt , utaliquidemune

Al .

gant; oleum vendunt eblandientium verbo-

w Principibus ; ficurenim .teíle Plinio .

^ S l. n cap. £. hujus generis infe&ta oleo per-

rum ,.pretium acquifituri aureum. . hinc.

'unéla moriuntur ;, ita Principes. affentatio-

adulatores D. Gregorius olei vocat. vendi-

ge, & obfequio palponum , plerumque in .

tores , propterea ajebat David : .Q/ewm» pl pap,

Ónt , d

WI.

exitinm etiam .volentes trahuntur, , Imà.

peccatoris non impinguet caput.meum ?. ore.

non Íoli Principiaffentatio nocet »fed totam .

»iptet meju[lus in mifericordia ,. & inerepae

plerumque Rempublicam evettit . Ut enim -

bit.me : noluit David oleo ungi.aflentato.

rum , fed inc

rapz ultraconfuetudinem coaxantes ; . ac vo- ;

[

ggggci:onc corrigi. ve-ri— monie«

cales procellam produnt imminentem ; ita

tOris..

£

(

Prudent

e

svn'gmes , ; quxalampades 24.

. €üm plurimum,apud praporentes.verba va«-

leant affentatorum , inde. neceísé eft, rerum.

füas maturé ornaverant ,. fatuas riferunt s.

dicentes, . Jte. ad. vendentes ,.&$ emite vo« Mattb, 2$,

immineat aliqua turbatio ,. & plerumque .

hujus fubverfionis caufa Princeps eft ,. qui.

&i quafi dicerent prudentes infipientibus 5

!

veté probz fuiílis. ,. dum laudem.tuliflis s.

affentatores fovet; iísque favet ;; fiquidem

Tva4B. d. utnotat Guilielmus Parifienfis, .. Vitium .

oleum.vobis vendebant , qui .vos laudibus

inapibus in coelum. extollebant ,. jam nunc.

viriut.c.17, adulationis apud- eos maxime Principes vi-

ite ad illos .. & quod vobis oleum placuit ; .

get ; qui À fuis .domefticis confilium non

vobisex illo.emite, . Dementiam fatuarum.

uU 147054]

eturt , fed confenfum expetunt: vera dice-. .

rent plures in dula probi , i audire vera -

virginum riferunt prudentes, quiacumifle .

verum meritorum oleum per virtutum exere.

Principes vellent , Íed quia quae arrident., &

aures demulcent, ea libentiüs audiunt ;- in-

citia fibi comparaverint ; illg fucato inanis

de fit ,- quód fuis non fit aula. eblandienti-

laudationis oleo inunclz, verum.neglexére;.

*1* sus.deftituta firenulis , que-blanda dunta-*

quo potuiffent , : &-ipfz fuas.ornare lampa-

:Xat voce: vetborümque le

des.; appofité D, Auguflinus. . Fa//a latt. p g, i,

.

no;-ïgijs.- Prmcxpn

adulatio esl. 5 falfa .laus adulatoris , boc eff . Dfai, 1400

. &asdeant placere.

r r

*. Quéd: fi. morti

ferdsvvlh*ö,äk G;Me:num can..-

eleum peccatoriey. Propterea & bomines eum.

falfa lande aliquem. irriferint y.boc etiam. ,

tus. furda praterirent aure Principes, non.

flu&tuaret matis inftar aula ; .ne& tam crebra :

de illo dicunt.unsi illü caput $; oleum igitur

peccatoris lans eft adultatoris , & adulatio-

obringerent 'naufragia.

Ulyffeà indigent

Ptincipes cerá;.:ne ab hisce decipiantur fire- .

nis unctio nilaliud , quàm munerum emun.

nulis , fcité Petrus Ravennas : Bexé. eunas'

&io :- magis noxium eft , ; dulce adulationis

oleum , quàm amarus detractionis moríus j

nt Principess .

wgt/hfmbm. ageremum y fifcire

ET

Qe:ra,

-

-

*

Affentatio exulet ab aula , hamus eft, quo incaut capïüntür. 43

detractio enimrexteriora tantüm inficit , cum

tionis tulit flatim Curia , deinde Italia.s

adulatio interiora fus déque vertat ; .detta,

exatiue , &5 quia incufabatur. facilà. 1oles

étio famam inficit , fed adulatio animum fau-

raturus exilium ,. dele&la Lefsbo Infula na-

ciat. . Hacque ratio, curviri cordati à qua*

bili, G'amaena retrabitur inurbem , euffas

vis femper vi(i funcaffentatione abhorraiffe,

ditárque domibus Magsftratuum,

L

25

2

Li

- Scripferat Ariítobulus. Spiffum de re.

Non Magnatem , & prapotentem.,

bus ab Alexandro Macedone geítis volu-

cui adulatur , amat affentator , fed íc ip»

men, in quo:cum plurafupra viri fidem va-

fum, & proprium commodum quarit ; ge«

na affentatione affinxiffet ,' & plura eidem

nua flectit ,. touisque in adorationibus pro«

ä

. . Macedoni ,. cümr.flumen trajiceret ,. reci-

cumbens humillima fua exhibet obíequia

táffer , Alexander indignatus arreptum &

1j

praepotenti ; fed quia fore fperat ; ut per

ä

manibus librum in fluvium demer(it Hyda-

pre(tita obíequia promoveti poffit ad pin-

f pe-m , & Ariftobulum alloquens dixit. Tu

guiorem fortgnam ; cadit humilis , quo

quidem dignior eras.hac.unda obrui , qui

affurgat turgidus ; genua flectit, quà caput

Íolus me..fic pugnantem facis . - ut. vel.uno.

extollat 5 pronus fe ad obícura queque ex«

jaculo plures interficiam. elephantes,

Ve.

hibet fervitia , quó illufirior emineat ; &

rüm quamvis- fint potiàs adulatores. odio

cameli inftar, fleCtit fe ;; adorátque donec

digni , ab-omnibus tamen amantur j ' nec

accipiat ; . tamdiu enim obfequium durat ,

omnes Alexandrum imitantur ; vel Sigiss

quamdin fpes lucri affulget * illos duntaxat

mundum lImperatorem ,. qui üni & Proceri-

praporentesaffentator adorat,à quo benefi*

bus nimias laudes in fe congerent alapam

cium aliquod a(lecuturum fperat.

Accef-

Mafbo 19.

inflixit ,. inquiens ; Cur zne aZulator tam

fft mater filiorum |Zebe

daes fnda.mn;, & pe-

acriter mordes ? — Sigismundum imitatus

£ens aliquid ab eo,

LadislausRex affentatores confueverat cola-

Mirá fane quod nusquam alibi hac mulier

28,

phis eedere , cujus rei caufam rogatus, re-

legatur Chriftum adoráffe: fieum noverat

Ípondere contueverat , pereutzentes me re-

Dei filinm, fiaudierat ;; vel forían & vide-

percutio , & hac artejucundé fimul , & fa.

"

rat, pleráque perpetráffe miracula , & vi-

veré palpationem caftigavit.

fum cacis , greffum claudis , viresinfirmis,

26.

Carolus Quintus cum Parifijs differta

fanitatemzegris , munditiem leprofis; imó

oratione publice laudatus fuiffet , patienter

& mortuis ipfis vitam benefica reftituiffe

audivit , elegantiam commendavit oratio-

murificentiá ; cur non pluries antea ín ter-

nis, artem laudavit oratoris ,

cui etiam

ram prona adoraverit , quem noverat divie

reípondit : grata mihi fuit tuain me bene-

nitate inunctum ? fortáffis nondum didicerae

volentia? fed laudes tuze non qualis fim ,

ab

adotate; quia nondum affueverat aliquid ab

fed qualis effedebean , me docent, neque

ipfo petete; tunc incipiunt in mundo obfe-

enim adulatoris laudatio, laudati eft melios

quia , cum fpes incipit affalgere alicujus

Orat.3. de. fatio sulras pecunias ,! ajebat S. Gregorius

lucri; ideó non legimus alibi matrem filio»

f ,

pac'-

Nazianzenus : Laudatoribus numerarem , (i

rum Zebedzi adoráffe Chriftum ; quia non

me laudando meliorem efficereut.

Verum.3

legimus aliquid petiviffe ;; ideo incepit ado-

um

Aliter-obringit ,. quod enim [um , boc idem

rare , quia cepit fperare; non adoratura

án me manct pof recenfiras laudes 5 five.s

fortáffis nifi fperáffet

&

*

expre(hit heec mus

convics smpetar ,. frve laudibus euebar ,

lier adulantium indolem : 44i donec acci-

"

idem femper [um , ac autea : Cámque nil

piaut manum :xojmlaggmr dantis. . Ecclef.

affentatio reipublice adferat emolumenti ,

25.

Wfft. .2!'

nec privatis civibus; à Principum fagacitae

te excogitatis remedijs radicitüs effet adu-

E

latio evellenda ; idque probé intelligens

"'Tiberius Czefar fervilem. Senatorum Romae

PræþQtente: » QUi affcntationibus

norum adulatíonem perftringere confueve-

Aut Tacitus,

Adeó infetla , & adu-

gaudent inflari ; mominibus , ac titulus

Elb ;.42541, YU

latione fordida fuerunt tempora illa, ut

delectantur ,. quibus alienam . fibi arrogant

excellentiam , quà adnituntur propriam

x0n modó primores civitatis , — fed omnes

Con[ulares , magna pars eorum , qui pra-

obregere vilitatem.s.

zura funtti , muliigug etiam pedarij [ena-

zores certatim exurgerent , fedáque , &

^Y Atagunt affentatores , lucro(infïxïäf;)feg

29.

»imiae cenferent.

Memoria proditur Ti-

.

praítitis priüs obfequijs benevolentiam

berium. quories Curia egrederetur: , graci

aucupari przepotentis , & ad id adora»

p '80 ;»

verbu sn bunc smodum eloqui folitum :..Q

tiones , manuum exoículationes, totius cor-

i, h

ï

poris profundas inflexiones, veluti retia ex«

bomines ad fervitttem paratos ! fcilicet

étiam 1llum ,. quy libertatem publicam nol:

pandunt, donec poítulata recipiant : non

credas ex amore affentatorum venerationes

let , tam projecle feruientuum pattentia ta-

debat : imó referente Tacito idem Tibe-

prodire, fed exfola fpe lucri cenfeas oriri;

rius Junio Gallioni adulatori exinum pro

tamdiu adulatores funt obfequiofi , quame.

diu aucupes , ac venatores funt proprij emo.

premio rependit , ait Tacitus lib. 6. An-

nal, — Hoc pretium Gallio medirare adula-

lumenri; fi fgcs lucri exarefcat j incipiant ,.

;

43

: Diffetatio XX 2

& obfequia deflorefcere,

Sed quia czte.

fecernerentut fiàtufz jqua x d& erant explg.

zis, qui prapotentia , dignirate, vel vir-

ratiffimz 5 fuit Deus naturaro;d? €onditor;

tute pracellunt ; pra reliquis etiam amant

& Adam artifex fuit nominum ; $ nihilo

commendari ; ac plusczteris ab hominibus

eduxit Deus fpecies omnes animaliu'm ; fed

«oli, fit quód adulationibus adeó principes;

nomiaainduxit Adam, qua naturaruim re-

acpotentes demententur , uti Ceelitum , fi

fponderent proprietatibus : cüm enim exe

non beatitatem in re , felicitatem faltem fibi

ploratiffimas eorundem "haberet naturas ,

in nomine arrogent, ac olim Divi appella-

nomina indidit ;; que apté ijsdem congruee

ri voluerint ; hoc enim fpeciofo nomine vo«

rent, ut enim fcité notat Philo

*

LÀ

qui YOF pjb Qp ag«

luerunt.infigniri Romani Imperatores , ac

velut per anatomiam confiderant ,.

faeMbaf-uuL — i

(:l??v 7'

vocari Divus O&avius, Divus Nero; Di-

fequantur ,

appellationes eorum

proprtas.

vus Trajanus ; cum vita negligerent pro-

Quafi nequeat quis nomina rebu

s indere,

bitatem , folius nominis affectabant fancli-

quiu anatomiam calleat , & medullitus reg

. tàtem; fpurcitijs inquinati vitiorum , ni.

introfpiciat ; convenientia ijsdétrPut nomie

m i

toribus inhiabant honorum 5 .& cum vo,

na imponat : cámque Adam optimé reram -

Marths

lutarentur in cceno , ac fi fplenderent in cos-

naturas , indoles, propenfiones ,-totámque

lo , ut Numina cocleftia jubebaüntur coli ;

calleret anatomiam , voluit Deuscum ipío

n

cum tamen quam apud homines Divinitatem

mundi partiri opificium , ut nomina rebus :

affectabant , fceleribus corrumperent , ac

congruerent , & earündem náturas prode-

flagitijs delerernt.:

rent: pulchré Bafilius Seleucienfis inducens

L]

-

Q

Qui veré magni funt , feu vera fplen-

Deum cum Adamo loquentem ait/; g "459*

dent fanctitate infigniti , exiguis Ietantur

Adam nominum artifex , quandoverum effe

nominibus indicari , quia futiliaoderunt a-

nun potes : formentur à me , mominentur &

dulantium lenocinia , quz aures mulcere

4e', queprocreata funt , me cognófcant ar-

vàlent , non animum exornare : fecus qui.

Hnficem natura lege, te Dominum intelligant

nullà virtutum culturà infignes funt ; imó:

TT

,

ellationis momine , inde nomen q:gtä:æ

snorum corruptela depravati promptiüs af«

ego effentiam.s.

fentatores ample&tuntur , à quibus magnis ,

Verüm deficiente poftea Ada

fio per

H

violati pracepti tumorem , quo & ipfe ex

flati.

ác tumidis gauvdent nomen«lationibus.: in-

$

fuafu Evze Divinitati inhiaverat , & grande

31«

^ spPluribus commendatur

Ldibus Pro-

nomen fibi comparare; in uniusmali efu , à

bus apud Vopiscum , eà 4uia adolefcens. ef*

quo malum omne prodjit in eju: polteros ,

Plutes tamen funt; qui«

[et féé Nominis.

adeó depravata eftin hominererum notitia,

bus füum nómen , luum non eít: hi fant;

ut nominum inde etiam corruptela effluxee

qui affentationibus delectantur , & fpecio.

rit; nec ullus ampliüs extet Adam expiora-

fis, pulchrísque nomenclaturis ftudent mo«

viffimas habens rerum'naturas , Gtqui proe — '

rum obtegere foeditatem' ; fallántque pro-

pierea nomin2. rebus imponat , quae-veré

pterea rem ipfam mendacio nominis , fucó-

ijsdem congruant 5 & ad id plures videan-

Plerumque no*

que adícita affentationis.

tur purgatiffimaz mentis confiliatij , qui col-

men qalis res fit , exprimit;: & perfepeà

latis confilijs conjiciant, qualénam nomen

à nomine res ipf» plurimum hauriunt pre-

fit rei imponendum, cui aptiüs congruat ,

tij; plurisque aeftimantur ; ex quo intulit

ut cenfuit Septimius , qui hanc-impofitio»

'Tertullianus: ergo ne quis recufet nomen.s,

nem dixit covfilium nominis: quia perinde.

(b u con-

$Suis ut no*

-

s$ra Marcto-

zanquam judicem. fufpectum.

ac in Regum curia folet Senatus, feu cone-

menap4. mina rebus refpondeant : non temeré im-

filium deputari pro rebus gravioris momene

; ponenda funt nomenclationes ; fed purga-

ti discutiendis, & àquibus etiam confilium

tum in ijsdem eft adhibendum judicium ; &

Íuam trahit nomenclationem ; ut confilium

Adamo Ííuppar, qui felici in innocentiae

rei nummariz , confilium rei frumentariz,

" ftatu nulli nomen rei impofuit, ni(i indità

confilium rei politicz , 'confilium rei belli«

riüs fibi divinitüs fapientià , ne in impo:

cz , eóquiain negotijs iftis peragendis gtae

nendis nominibus, qus rebus congruerent,

vesfoleant difficultates occurrere, qua prue

Genef, 3»

erraret, Formatis sgitur Dominus Deus de

denti, ac matura indigent discuffione , ac

bumo cuntdis/ animantibus terva , & uni-

confilio Senatorum ; ita ad nomina, vel

verfis volatilibus celi y adduxit ea ad Adam,

cognomina imponenja » confervanda , va-

ur'bideret , quid vocaret ea : omne enim ,

rianda, detrahenda videatur , munc etian

- quod vocavit Adam anima viventis tpfum.,

neceffarium , ut ajebat Septimius confilium

£ff nomen ejus.

"omints ; plures enim nomenclatione iníoe

Voluit Deus rerum Conditor mundi

3*

lefcunt, quinullius funt meriti , nullóque

opificium cum Adamo partiri , quem ad-

fulgent virtutum ornatu; quia prapotentes

fcivit, qubrebus à fua conditis omnipoten-

funt , -quia divitijs affluunt, licet vitijs dé-

tia nomina imponetet ,' que fciret ijsdem

turpentur ; affentatores , à quibus aure;s des.

aptiüs cengruere ; pofuit Deus in mundo

ut

mulceantur , ad fe cupiunt accerfitos ;

animantia 5 impofuit Adam animantibus

magnis nomenclationibus audiav; impleri

nomina, quibüs apta diftinguerentur varies

fibi aures : cüm rató videantur. nomina re«

tate , ac nominum proprietate eorundem

rum natutis , ac metitis reíp'ondere , cone

- fultiffimo

7

Affentatio exulet ab aula, hähïus:&&; quo incauti capiuntur. 433

& quod unus deliravit , ple&untnr omne :

fultiffimó opus effet Senatu , à quononnifi

przvio examine , & praematura dilcuffione

sicque cacodeemon adulator non Adamunm

nomina inderentur juxta merita earundem

tantüm , & Evam 5 fed totam eorundem

;

pofteritatem, ut loquitür przcitatus D. Hi-

rerum , quibus imponuntur? cümà nomine

multz virtutes fint , & plura flagitia , opus

larius Divini nominis ambitione corrznpe-

V

effet nominum discutere fuperflitiones ,

mendacia , libidines, otia, auguria , ac

Suntetiamnum plures ex infima plebis

fe

j

H

Íuperbas ambitiones , quibus pumiliones, fi

f2zce, qui ambitiosé cognomina fibi ufur»

p p !

non re , faltem nomine vix fuppares fe gi-

pant illufttium familiarum , & qua fetvi-

tio metcati fuerant cognomina , faítosé

l.

gantibus faciunt : hinc Tertullianus lib, ad-

]

CAp. 7«

verfus Marcionem ait ; Quanrt nequam.s

venditant , ut hareditariofanguine agaata :

ferui Regum mominibus infultant. Alexandri,

& vel ab ipía fervitute , ab adulatione no»

menclationes transnominantur , adülteran-

Darij , €$ Holopberna : emeríit hzc peftise

putido tartari fpecu ,' cum primüm «aco-

türquenomína vitioaffentationis, .Appofi-

Cant in

Evam

doemon , ut loquitur S. Hilarius,

té $. Bafilius Seleucienfis explicans illud 5,;; ,

M.&t:h. :

€£ bac smediante etiam Adamum divini no-

Mattb. $. ubi Chriftus dixit de Centurione:

minis ambstsone corrupevat,

ANon inveni tantamfidemin Ifragl ; gravitet

34

Degcbant Proroparentes in loco - ad

accufat nomen 1íraélis , inquiens: INomen ss

omnem con(ito amcnitatem , G qui omnis

quo tu appellarie , Dei cogniti argumentum

erat honeftee voluptatis fedes, ac delicia«

eft , ut amplins incredulitatem tuam pate-

n

rum omnium vivarium ,

«uüm illic arbo.

f4ciat 5 «ur igitur appellationi , «ujus utr-

borum virentes comz , plantarum luxuri-

ture cares , contumeliam árrogas ?. .quid

antes frondes , fructuum delicati fapores ;

geffat cognomen , quod perfena probro fit?

florum lenocinantes odores , omne adfer-

f4& appellationem impugnas ,. & calum-

rent oblectamentum palato guítás, odora-

niá nomen tuum afficia : 1mó xot corrupte-

tui narium , vifuique oculorum : ibi in a-

las, tot vitia, acflagitia in nominibus de

reolas láfcivientium herbarum , fuósque

prehendit Salvianus , ut homines plurimos ;;;

in ordines germinum diflributio oculós z-

adulterini nominis reos effe dixerit , ine 4e q5565

ik

LJ

*

que. ac animum illiciebat , ut etiam fundi

,quie'ns

magis damnabilis eff malitia.s ,

margines , virgultorum fepes , ambulacra

quam eitulus bonitatis accu[ab ; vtatua m«

.

*

fpatiofa

?

apricantium herbida [folaria ,

) ef pium nomen

L

plerumque pietate

vitides porticus , meridiantium umbra-

[L]

nominis , fatagunt hommes morum obte-

cula

e

ftabant enim artificio(is partiti fpae

gere turpitudinem , animíque impietatem ,

tijs luci , faltüsque , ut in plures hortos

& tunc nomen ipfum reatus eft ,. & Rei

unus videretur hortus divifus, & una fylva

nominis furmus

*

*

mendacijs dele&tamur

in plura partita nemora , plantaria , viree

nominum , cüm hzc nec motibus refpon-

;

ta , & pomaria ; ubi humus femper viro-

deant, neque rebus congruant : placent

reletia, nec fuis deflituebatur autumnis ,

nobis flapitia nominum , cum nominun

nec meífium fruflrabatur felicitate ; cüm

virtutes querimus , quibus noílra cohone-

!

arbores, aut in fpem fru&tüs fe folijs in-

ftentur vitia , & flagitium nominis crimen

duerent , aut in fpei fru&tum onerarent :

extinguat morum : fubrüliter Tertullianus

in hoc enim amoeniffimo , ac ridente loco

libro de refurrectione Caruis. ubi carnis no- c,

P!. E

condidit Deus ad fuam imaginem Proto-

men egregié ca(ligat , inquiens: Pa ro-

plaftos : quibus etiam fpiritum impertijt

tum ignobilitatis clogium caduca carais in 5

:

nulli obnoxium corruptioni , fed immor«

originem terram , G cadaveris nomen , &5

talitate donatum., eümque inftruxit non

ifo quoque nomine periturainuullum $nde s

rerum tantüm naturalium cujusvis gene-

jam vocabuli mortem : petpetrant , & no-

u- m —

ris , fed earum etiam , qua fpiculum na*

mina fua flagitia , quibus & commenfum

turz lumen fuperexcedunt fcientiá, & cog-

nominis debecur fupplicium ,. éflque Ter-

nitione ,. cui addidit gratiam fanctifican-

tulliano cadaver appellationis — vocabuli

.

tem , quà ab ipfo ortu Deo grati , fami-

mors, ne delidla impunita manerent ; f

liares ; amici , filij ,^ ac fan&i conftitue«

in nominibusgraflarentur impuné.

rentur , G huic adjunxit innocentiam pri-

Quemadmodum fuis corrumpuntut

35,

|

migeniam , cujus beneficio appetitiones

nomina vitijs , ita & virtutibus cohone-

omnes , ac cupiditates nonnifi juxta praa

flantur ? non enim exiguaeftvocabulorum

fcripta di&tamina recte rationis moveban-

laus , quz vel maximé rem venuflat , ut

tur ;

cui etiam ad nutum parebant : fed

enim ait Caffiodorus.

Nomen aulpicium-s zib. s . epift,

s

cum primüm nomini ccperunt inhiare di-

&fh rei , G faullé is videtur rem auípicari ,

3.

vino , aurésque dare adulatori cacodoemo--

qui pulchro nomine praefagit eventum ; au-

ni infuffurranti

*

*

Eritis ficut Dij feientes

fpicium enim nominis eratiam impertitue

bonum ,. & malum : tunc ut ait Hilarius

rei bené , ac proíperé gerendz : imó tan-

a

divini nominis ambitione ftatum corrupe-

*

ta certitudine gratiam operatur fuam , &

runt innocentize

H

& quas Adam meruit

aufpicium implet , quod prelulerat, ut

poenas, easdem diffudit in pofterosomnes;

dixerit Septimius ,. f/Zes sominum falus eft

.

.

s

luit enim in fuo protoparente pofteritas ,

propriezïdt.ztm

eít enim nomen quadam

;

1

u

Verani de Affeclibus Tom. Ii,

quafi

.434

w Diffetatio XX. ^.

quaíi rei fides ptodroma futuri eventás *

EbésttmcKadibbsihis Miantarmó ?. v

32*

j

ficque propterea perinde illuftre nomen ,

grandia etiam ,

& hzc fonantia nomina

ac omen fauftum, elt quafi qusedam pragu-

quzrat , quibus przpotentum non folüm

flata in omine , ac nomine felicitas ; quá

implere , íed & inflare aures valeaat, huc

In Apologet. ratione non abs re Tertullianus vocat hoc

pertinet S. Chryfologus ,. qui ait : XRéges

Serm, d.

S'SPU 21,

ex nomine aufpicium : Nomznis cenfum.» ;

triumphborum fuorum vitulá nuncupantur ,

ceníus enim prifcos apud Romanos faculta-

& fubjecharum. gentium nominibus conqui-

tes omnes fignificat , & honores, & cen.

.

runt numerofifima eognomenta

LJ

quibus

süs fortiebantur nomenclationem,. eó quia

etiam gaudent fuis ab adulatoribus demul-

à cenfore per luílra notarentur ,. ut figni-

ceti , aurésque impleri : nimirum homis

ficet propterea nominis cenfus , omnes o-

nes ventofi fuperbiá tumidi,nomina inflant ,

pes, & honores inveniri in nomine : hinc

ut non tantüm homo , fed hominis nomen

QrAMN 19.

Bafilius Seleucienfis ipíum hominem metal,

turgeat : nominum igitur fomniata phan-

lo zquiparat, & nomen imagini , quá nu-

taímata affectant , . & fomnia affentatores

L]

.

Poteflatem.»

miíma cuditur , inquiens

vendunt , favores empturi przpotentum ,

fecit Deus Adamo nomina procudendi ; &

phantafías exhibent inflatioris vocabuli , quà

ficut przcipua numismatis laus ab ipfa hau-

ad pinguiorem promptiüs evehantur for.

ritur cuífione

?

L]

ita ejus taxatur valor :

tunam,

Hinc Enhodius ig Panegyrico

nonenim metallum nondum in. nummos

Theodorico Regi adulatur , eó quia non

cuflum przló , numi habet pretium , cüm

ficut ceteri Reges tumidis inhiaverit no«

in fua adhuc jaceat maffa informi , . ac ru-

menclaturis , fed nomina repudiaverit pom«

di; é(lque propterea res fine nomine , à

pofz jactantiz : inquiens.

Quid frufira .

quo honoris eft cenfura , & ceníus o.

majores noffri divos ,. & Pontifices vocá-

pum,

runt , quibus [ceptra collata funt.

Singu-

37*

Hzcque ratio , .cuf a(f&ntatorcs mag-

lare eff tibi attibus implere [antliffmum , &$

nis ftudeant nominibus, tumidisque nomen-

veneranda nomina non babere ; Rex meus ,

clationibus aures implere prepotentum ,

ut divis vitam agat ex frutlu confciene

quibus aliquid in nomine videantur exhibe-

H& , nec requirat pompofe jaidantia nuda.s.

re aufpicij , & laudis; affe&tat enim &

vocabula , in cujus moribia veritati milie

ipfa ambitio nominum fuum faítum , quia

à nomine res cenfentur : fed tunc nominum

tant 6landfmcnt4 mæjomm.

-

confilio opus effet , «utconfultiüs nomina

$, V

difpenfarentur , rebüsque juxta proprias na-

$

turas, & mores, & propenfiones inderentur.

Certé audacia ,. & rapina tot grandia non

M/!ää JUAHA Pmpätentes demen--

furarentur cognomina ; fivirtus , & me-

£antur affentatione , ut mortalium des

rita hec rebus impertirent $ — plures funt

dignati conditionem s cultum foli Nu-

qui folo nomine inflati ; re ipfa vacui dev

miui debitum [ibi arra*

prehenduntur , perinde , ac fphoeticz in a-

get.

qua ampullz , quarum totus tumor in exe

tima fuperbit fuperficie ; cum intus non-

r pfogtefïa eft Principumj'vanitas » Ut

nifi fimplicis aéris contineant inanitatemt

non folüm abaffentatoribus divorum

" Ls epift, appofité Theodoricus Rex apud Caffiodo-

exegerint nomenclationes; verüm &

A9.

rum alloquens fuum Felicem ait ; Sumpfiffi

cultum , qui foli Numini eft debitus, fibi

nomen ex meritis custodi , ut . femper late-

quandóque arrogáverint, JDs non detrabes,

EKxedi 22«

715 veritate vocabult.

Nam ctm omnis ap-

& Principi populi tuinon snaledices, ubiD,

pellatio ad declarandas ves videatur impoft.

Gregorius expendit ; Per Deos, quandáque

ta , nimis abfurdum eff ,' portare nomen.,

fublimes defignantur. . Hoc xnum tetrz fub.

alienum , & aliud dici , quam pofft in mo-

limibus, feu prapotentibus deerat , Dei«

ribus inveniri.

tatem fibi ufurpare ? adeó vana dementan.

4j

38*

Hinc Alexander Macedo cüm quen-

tur affentatione , ut quia fupra fe neminem

dam ex fuis militibus bellica virtute non a«

interris effe mortalium autumant ,. Deos

deó inftructum interrogáffet , quo vocare-

Íe ingant immortales , velíntque divino ho«

tur nomine , & refpondiffet , vocari Ale-

norari cultu : neque defunt affentatores ,

xandrum , retoríit Rex; vel igitur gere te,

qui eis eandem ultró attribuant divinitatem,

ut nomini tuo geíta refpondeant , vel no-

Mt. [ciat , (ait Holophernes ) emmnis gens

men muta: Alexander vocaris , fed Ale-

Cap. g.3uz

quoniam Nabucbodonofor Rex terre eft , &

dit. in fin,

xandrum non imitaris: ego ad pugnas ani-

C prater ipfum. Deus non eff :: quàm ftulté

mos voco, pericula flocci facio, in hoftem

L

adulatur Holopheraes Nabuchodonofori

LJ

irruo.:; fed tu càm primüm haflatas vides

Figulum dixeris affentatorem , fed menda-

infurgere phalanges , animo cadis , fi vi.

ciorum : ea eít figuliars, quá lutum fuum

.des ex vulnere alteri inflicto fanguis afflue-

omnibus íciat illinire coloribus, luti obdu-

re, ore pallefcis ; aut igitur nomen muta ,

&urusturpitudinem ; & nitores auri, velin

vel Alexandrum in bello imitate,

ipío luto proditurus.

! Ait

. AMientatio exuletab aula, hamus eft ; quo incanti capiuntur. 435

2

Aic Quintiliants .artium maximam

Numina colant : non tecufant perinde ac ree

41

efle, artem poffe celare? hancautemartem

prilia animantia projecto in terram corpore

egregié callent affentatores , utpote nigrum

repere, u illuftziüs valeant furgerehenefi-

in candida vertentes, lucida obfcuris-tegen.

«io favoris , .quem nituntur aucupari, .Sed

Sttm, ij

tes ; :non fecus ac pictores , .qui alios eà

quàm facilé intumefcunt Principes , quàm

imitantur dexteritate , :ut tales neutiquam

proni funt.ad.iras , quàm propenfi ad poenas

effe videantur , .quales fe tevera effe nove-

anfligendas , f1 quidquam cultás etiam inde-

biti.ijsdem detrahatur : JNábuchodonoforis

zint : fciunt hi affentatores , ut figuli ollas

fuas fücare verborum lenocinijs, incruíta«

ftatuz «detrectantibus :provoluto in humum

;pectore procumbere, fornaces accenduntur ;

re piclis , .ac mitidis affentationibus 5 :fed

licét fplendeat olla , .cujus-extima fuperfi-

-quarum :flammis abfumantur 5 & agne exe«

cies auro oblinitur ., intus tamen ;nonnifi

itinguantur ., .qui .cuitüs fplendorem corpo.

lutum continet 5 .quód fi extimam ffpectes

:xis demiffione nolunt «exhibere,

iPulchreé

affentatoris .cutem , ;labra amicum iloqu-

:D.'Gregotius : 44mica poteftati penà [emper Lib, 10.

Ampattentia:ef : putant fe unicos in terris, & -Moral.e z.

untur, genz ridentes , ac arridentes .ex-

hibent rfofas , .oculi , .& frons amico vi-

.quod eorum .nutui :debeant illicó omnes fe

dentur :efluare amore 5 .cum :tamen intus

fubdere ; acfubiici : fed ideó graffiüs errant, -

przcordia »plerümque :nonnifi odium :fove.

.quia cum:folos fe arbitrentur in terta ,fupta

ant.

Ferunt hiítoriarum.monumenta , À-

.aeteros errant., dequibus.ait/-David. .Er ?/4,31$6

gathoclem .ex ffiguli 'filio ad Regium :tra-

averunt 4n folitudine ,eu ut appofitéexpen-

€tandum dexterá fceptrum promotum non-

-dit D,Bernatdus fuperbientes,& fupra c»te-

.10$ fe.folos excellere arbitrantes ; ac prepo-

nifi fiótilibus coenáffe., ;« Regiümque .Aba-

£hum:.non auro .ornáffe , fed luto .oneráffe ,

.tentes;ait ipfe, :Solstudobec fuperborum eft : 4 [5 .515«

€leganter tamenáncruílato, "Verüm has fi-

.quia felos appetunt reputari.

ulinas elegantias ; :hzcadjecta emblemata

:Sed 2mulantur ftatnuam Naábuchodono*

EL

Íciunt.& affentatores .etiam 'luto :adjicere ,

4oris , .quia ifti luteisnitentes pedibus lapide

quoties prapotentes interhomines laudant ,

iproterunturfepulchrali ,& qui (uperbiebant

mulcent ; applaudunt , cüm enim finthomi-

.auto , -& aftgento , feu congeílis diffluebant

nes intus cinis , & pulvis, externis affentatio-

.divitijs , fordefcunt in pulvere.unico contrie

nibus hunc pulverem :pi&tis verborum leno-

tilapide ; digitipedum/flatua partim erant

iferrei , i& parum teflacei 5 «erántque inz-

cinijs incruftant , vanisquelaudibus veluti.ni-

tenti illiniant.auto,

-quales alij alijsmajores , :& :minores ; quia

LE

'Hisce veró adulationibus adeó 'przepo-

:ubi plures dominantur , alij funt iferrei , &

tentes , & viri Principes dementantur , ut

;potentiores., & alijterrei , & imbeallior

ess

E

vel majorem fubinde fibi .cultum arrogent ,

«hac autem inzqualitas diffenffionem pari*

quàm Deus ipfe abhominibus exegerit, Cüm

.& difcordiam alit ; in mundo enim:non raró

NNabuchodonofor "Rex :nocte antempefta

iffident Principum :capita 5. :& validiores

imbecilles premunt ; -opprimüntque : in-

quieíceret inJecto ,& fenfus fomno fopiren-

tut , ftatuam vidit quadriformem «apite fci*

firmiores validioribus invident , .& diffi-

',

licet aureo , pe&oreargenteo ,ventre zenco;

-dunt 5 fibique ab ijsdem cavendum jputant 2

tibijs ferreis , pedum digitis exluto,, ferró-

thinc videntur quotquot in terris principan.

r

À

que mixtis , & cum mane expergefactus fur-

turNabuchodonofotis ftatuam exhibere , &£

geret, juffit eandemerigi (tatuam,in qua Rex

quandam tyrannici impetij imaginem : alij

ipfe à fubditis tanquam fupremum Numen

enimex Principibus divitijs affluentes, aure«

adoratetur , jufsitque przcones plateas cire

om teprz(entant flatuz capnt:z alij, qui i

kuh 2

cuire civitatis ; ac altavoceclamare: figuis

án tanto non cenfentur pretio effe, hi pe&tus

«conflant argenteum: alij tractandis armis af-

proffratus non adoraverit fl'atuam,eadem bo-

a mitetur in fornacemignu ardenta, — .-Da-

fueti ferrea cudunt femoralia , & alij imbee

niel, 3. . 7.

«illiores terreos effingunt pedes : fed hos

43*

"Non fatís fuit adoráíffe ftatuam fubmiffo

omnes yvel unicus fepulchri lapisconterit::&

capite, demiffo corpore , fed ulteriüs debuit

«umomnes-cultumexigerentà fuis fubditis ,

quísque fe profternere , totóque in terram

ac demulceriab affentatoribus ;; totus fplen-

projecto corpore adorare , ut frons pulvere

dorauri , nitor argenti , fortitudoferri um»

brisextinguitur Manium : indicatenim hze

fordeíceret : & fecus facientibusignes mina-

tur lethales , flammásque fornacis exitiales ,

ftatua qualis fit gloria, & felicitasRegum

i:Nul«

in quas mittendi fint ac cremandi,

adulatorum inhiantium lenccinijs mulceri 2

[ a

libi legimus tam profundam fibi Deum fub

licét videatur aurea effe ftatua ob congeftas

YT

pona ignis exegiffe adorationem, fola ple»

divitias , argentea ob felicitatem regnandi,

|

rumque contentus genuflexione , & interno

ferrea ob imperij robur , & potentiam ; fra-

cordis obíequio ; Verüm quiaerrant craffiffi.

gilistamen eft , quiaffictilis , & caduca , quia

lutea : hic eít lufus potentiz humanz pule

me hominesin divino cultu übiarrogando ;

nil miram fi etiam errent in modo: ea enim

veres repetere ; € quibus bomo originem

£raxerat,

eít fuperbientium przpotentum czcitas, ut

hac ex multiplicatis manifeftiüs erroribus

De Deo Daniel zp. 2. ad Nabochodo-

4f5

arguatur ; & affentatores ut eosderm veluti

;loforem.'dixit : Jpfe mutat sempora ,. &

lii2

&f attt,

Ferani de Affeiiióus Tm. PA

*

436

Differtatio XX.

etates.y transfort vegua , 6 conflituit , ubi

ge affentatianes Hbl infidiantes s fuge ebfe» :

eleganter Philo Judaorum . differtiffimus ,

quelas tibi noxias $ iflafuntofficia, que te

expendens verba Danielis, ait : Vzrbum d;-

juzulant.

Affentatores placent demulcens

"vinum choreas in orbem ducit , quod vulgue

tes verborum lenocinijs , fed fimul noce.nt5

Lbominum fortunam uominat j & omnes gen-

alliciunt , ut interimant ; eblandiuntur ;

£

tes. circumluftrando nunc. bá ,uunc illis im-

ut perdant.

Danieli adulabantur impun*

gperiosvel tribuit , vel adimit,

Nihil e(t

fenes cum blandiffimis verbis ei (uaferunt, ut

igitur in rebus humanis preter umbram ,

in medio eotum federet ,. & Zixerumt ei fe-

aurámque leviffimam , fine mora praeter-

Daniel.cap,

nes: Veni ,& fede in medio noftrám , €€ in-. .

13. '7, JO..

volanrem ; eunt enim ultro , citróque tan-

dica nobá , quia tibi Deue dedit bonorem.»

quam «eftuaria,

Nam & marini zítus ,

fenetiutia : preeproperé gratularemur Sufan*

nunc cum magno impetu , fonitüque acce.

nz, eó quia talem Judicem , aufpicató na«

dunt, & longé, latéque per littora diffun-

Ga fuerit , feu Danielem.

Adulatur tamen

duntur undis defpumantibus ; .nunc refluung-

petulantium fenum impura falaciras virtuti

retro , nec folüm terram , fed matis etiam

Danielis ,. cui Deushonorem dederat (ene*

partem aquis nudatam in fimilitudinem re-

Gutis , feu prudentiam fenilem : feu adu-

digunt continentis.

Simile quiddam acci-

labaniur virtuti , & infidiabantur pudicie

dit, quando fortuna poflquam populofam

t ; adblandiebantur fenilihonori , & flo«

aliquam gentem inundavit magnis felicitati-

rem nitebantur corrumperecaflitatis ; com«

bus , fluxu avetío ne guttam quidem finit

mendabantin Daniele honeftatem , & fimul

reliquam , deletis.etiam priítinze oppulen-

$t

labefa&are pudorem Suíannz adnitebantur. ,

tize veftigijs : & hanc glorie, ac felicitatis

Non enim fenum petulantium foeda íalae

mundanz imaginem ftatua retulit Nabucho-

citas Judicem fi egiffet , aliam fententiam ,

donoforis, cujus caput aurum erat , ut non-

tuliffet , quàm interitum caítitatis: at cae

nifi fauíta ,. & lzta reciperet à lenocinan-

ftus Daniel nonnifi puriorem poterat ab-

tibus affentatoribus, verüm cum digiti pee

*

.

folvere honeítatem

pilchré. $, Maximus. pj 4

66

dum lutei eflent ,. fumma gaudia extrema

Taurinen(is ait ; Multum de Deo pudicitiazs, ascujsto

st d

occupavit triftitia ;; & hanc fortem incur:

cou[equitur ,. cum Tudicem virginem pro«-. Donint,

runt prepotentes , qui futilibus gaudent

omereturs . fecura enim efl de vitloria caflis

affentationibus demulceri. Sciunt affenta.

t45 , €Ui eff judicatura virginitas : pudici»

tores przpotentum induere vultum, mores

cutit autem caufam ,uifi vir pudicus audire

zqué , G'amores , variásque affectuum al.

non debuit $ talem enim arbitrum meretur

ternate vices, & nonnunquam infidias etiam

cafiimonia , apud quem non periclitetsur ves

apparare minüs cautis auribus , fitdue pro«

recundia, | Laudibus affentatores fenes Dae

pterea adulator re, & moribus haud abfimilis

nielemillexerant , quem fibi devincirent, fie

$A yr, 2»

hiflrioni , de quo Juvenalis ait.-

mülque in fua vota flccterent, 2uia tibi De«

us dedit bonarem fenetlutis : hac. enim eft

Natio comeda efl ?. vides ? m:zjore CA*

adulantium ars , lenocinijs verborum fubtili

chinna ,'

artificio compofitis infinuare fe in alteríus:

Concutitur $- flet.,. fi lachbrymas con-

gratiam , ejiísque verborum blandimeatis .. .

49

[hexit amici ,

benevolentiam aucupari; congerunt laudess

Nec doiet igniculum , fi bruma tempore

quz funt aurcus hamus ,

;

pojcas .

quo pilcem ptrom»

:

puüs expifceatur,

dccipit Endromitem.

Licét non fibi dedecori ducant iv po u—

| $; diïrerü 4/7249;

47e

lo fenes.f1 puer inter ipfos ad judicar.dum fe-

f?dää-

deat, fifenilem in ipfo ztatem. prudentia

46.

Verüm comoedia eft , que & fpe&a.

commendet, G matururm vigeat judicium "

tori hocet ,. & actori obeft , eít (iquidem

in cetate quamvis immatüra :- non zamen fez

adulator non /olàm Diaboli hiftrio , verüm

nes Sufanne amafij , foeminam , quam foed&

h d- d

euam Erebi fcorpius, fcité D. Gregorius.

deperibant in medio eorum fedentem t NOs

Ezechiel,

Adulator fcorpío efl , qui palpaudo incedit ,

luecuat , ut in Danielem,fuum circa lites fen «

WïPq 9i

fed caudá ferit : nimirum affentator eblans

Íum ferret ; fed , ut confenfum tandem pro«

ditur przíenti ,. cui abfenti detrahit : unde

ferret : Danielem allexerunt ad fedendum ,

Sonn g.

Íerió monet Salvianus comtra avaritiaui.» ,

quia Sufannam flexilem defiderárunt ad con-.

ut Euro ocyüs noxias has diffugiamus affen.

Ííentiendum, | Czterum non ztas fenilis, fed-

n te moveant blau-

tationes , ait ipfe.

virtus matura hominem commendat: turpe

imenta eorum , venena tibi fuut.

petiüs eft in fenibusnil aliud poffe ad. authos

attendas adulationess gladü funt ferreis pejo-

ritatem allegare, nifi diu vixiífe:; is enim au«

»Cf,

Jllos cunéli videut , bos zncautinon vi,

thoritate fulcitur fenectutis, & honore infig«

dent, ii quia apertà feviunt , euttautur ,

nitur fenili,qui in immatura ztate mores proz

ifli quia occultà mfidiantur , occidunt; alla

dit maturos , & in juvenili corpore virtutem,

qui ledi gelit, nemo eft ,-,z"/iä multi occidz

excolit fenilem ; non xtas, fed virtutis f* ndi..

ettain voluat. novà leibala mali illecebra ;

um virum commendat; fi prudentia fit 45 ipfo.

1l/4,4Ui tangitur., totquetur s iflis.qui occi.

&tateariofior; non annorum canities. fed mo«

ditur , deleciatur j fuge ergó boe malum y fu-

rum candor laudari debet ; pulchré *j Ambros

fl-US»o »

'Aflentatio exulet ab auïa; hamus eft, quo ïncauti capiuntur, 437

fius, Ver? feneBtus illa veserabilis , que non

civis humilibus blanditijs fuz totius utbis

decus Períice fubmiffum dominationi.

tanis, fed meritis albefcit vea esl enim reve-

Achabus Rex 3.Reg. cap. 1$. Octingen-

fO-

venda cantties , qua eff canities animi tn CA«

&is cogitationibus , & operibus effulgens.

tos quinquaginta viros habuic. veluti Pro-

Affentatores veró non candorem vite

! 48.

phetas,virósque Theologos , re camen ipfa

tutis, non canitiem meritorum adípiciunt,

emnes nebulones , Regísque aífentatores,

fed unde poffint prapotentis aures demulce*

uadringentos ex ijsdem Achabus in con«

Düm'el u)

re, ejásque aucupari favorem ,. animiümque

filium adhibuit , à quibus petijt, num fufce.

*lgt 'v, ch

in fua vota fleclere; & ideo falacesíenes ,

ptum bellum zequum videretur; & omnes

qui Sufannam deperibant , nihili fecére pro«

unanimes * ftatim ad Regis votum refponde-

runt zquiffimum eft, & cüm cauíz juíla

priam canitiem , quá ementito candore mo-

rum obtegebant curpitudinem , foventes ca-

Deus faveat, fpondere eidem vi&torias de

pite canitiei nivibus obruto impuras foede

proftratis hoítibus auíi fuerunt ?. efcende

libidinis flammas : totum . enim fene&tutis

& dabiteam Dominus in manu Regis : unus

honorem , quo ipfi deftituebantur Danielt

tamen fuit Michzas , qui toti. contradixit

ultró dedére; 64 Zixersuut ei fenes z. Veni 69

adulatorum cohorti , & quahtoaltiori voce

illi clamabant 4/cende vinces, afcende ,' Mi«

féde 14 medio noffrim , ( indica nobis, quia

zibi Deus dedit. bonorem fenettutis.:

Cens

chaas tantó fortius fuadebat , ut quiefceret,

fent plures Interpretes , hos fenes eosfuiffe,

ne vinceretür : quiavetó àures Principum

proniores funtad verba adulantium , quàm

qui perversé Suíannam ad illicita provocá-

runt, imó, & accusárunt, & licét antea

ad vera infinuantes ? illi gratiam prome-

fuerint Sufannz criminatores, nunc fiunt

ruére Regis,à qua Michzas cecidit ; nimirum

pro finceriffimo confilio peffimam tulit gra-

Danielis adulatores;4cüm enim — criminari

priüsdidiciffent, adulari faciliàs potuerunt:

tiam; imó, quia Michzas vera dixit, poes

nam ei Rex carceris indixit; nimirum prae-

cognata enim funt vitia criminario, Gradu.

lauo, uni qui affuefcit, alteri infenefcit; ap.

mia iíta funt veritatis, (ihzc autibus infinues

Sivom g.

asc;;jæta

pofité Eufebius : feslicet calumniandi periti

tur prepotentum , qui malunt lenociniig

Dtéitis

demulceri affentatorum.

Hinc mifertus

son poterant nou docii effe adulationem, £A--

dem id efl vilia ingenia amant:/ calumnia,

Principum Julius Capitolinus dicere confuee

lidem.a

€ a[fentatio germana vitia funt.

verat, miferum effe. Imperatorem illum;,.

apud quem viri cordati vera reticent, & affene

qui calunmijs pudorem. Sufanna ulti. erant,

daudibus oppugnant Dantelis juffitiam. Non

tatores, ac Sycophante mendacia ven-

tamen eos cenfeas minus injurios cum adu-

dunt, & eidem probra ipfa, & vitia, qui.

lantur, quàmcum criminantur , fiquidem

bus inficitur approbant ;; & commendant :

adulantes enervant bonam indolem, virtu.

& Floridus ille Magni Macedonis Encomi-

aftes Quintus: Curtius. aiebat : : Perziczof

ass

tes corrumpunt ; vitia promoveat: cüm

verb criminantur famam culpant, & ho-

adulatio, perpetuum Regum malum efl , qua«

nori detrahunt , & bono nomini infidian,

"H Opes (4pius , quam boflis euertit,

g'

49. *

Hinc prifci hömïnes non rhï-nus adülaa

$. VI.

tores oderunt , ac criminatores , utramque

Nafcatur a entatioin Aulis Prvz';z-.'

aurium peftem cavere ftuduerunt. Petierat

nefcio quid iniqui Antipaterà Phocione, fed

czþum,ubz lacét adolefcat :uggetio;»; T

4h

petijtjure amicitie , cui tamen prompté

&f garg/cke/mt adultior ; nenquata

Phocion refpondit ; O Aütipatet non potes

"mwen eæaritur.

Phocionem, & amicum habere , & adula-

torem.

$14

Nec minus Philoxeno exofum fuit

"f Afcitur affentatio præfertim n aülis

hoc vitium; qui maluit aula eliminari ; &

Principum, ubi . folet'etiam adole«

*

in lapidicinis laboribus frangi, quàm Dio:

Ícere ac feneícere ; licét nunquam

nyfii malos laudare verficulos : maluit etis

emori; fpatiatur enim per ampla illa palatiag

am Diogenes oleribus vefci in ruralibus ma-

ore jucundo , : hilari vultu, ferena frorite, &

palijs » quàm in aulis Principum parafitari :

ubique verba fpargit rofas redolentia ,. quiz;

placent lenocinantis adulatoris blandimenta,

cümque eum Siracufis Ariftippus ad fontem:

clus lavantem . videret; ait? $2 Diogenes.

quze grato fufurru aures demulcent, verbísa

j

veller uti Regibus , ifla won effent . cus

que fubtili artificio compofitis-aliorum au«

cupatur benevolentiam.

In aulis adulatiok

l

mox. Diogenes, fi tu ifla comedere velles Dio-

&nyfo non adulareris , mallésque bomo effe,

prae(ertim: naícitur, innutritür; crefcit , ubi

quàm:Regius canis :« A(lentatoribus infenfi

certamen eít, ÓX unum poené omnium offi-.

cium, una contentio ,. & ubi omnes enitune,

fuerunt Achenienies, qui. Demadem hujus

i

inimulatum vitijdecem mulctárunt talentis;

tar adblanditi , & nemoeft, qui ex animi-fuf

fententia (inceré audeat füadere, vel ditfua.

imó & caput amputàrunt Fimagorze, eó quia.

Darium Regem Per(ico ritu. corpore prono

dere, quodrevera ipfe fenut , fed tantüm

contra ; morem patriz falutáffet : tale enim

quod alteri arridec, & non difplicet : . Mon-

Cap, 301 |

inlolens . falutationis officium adulationem

firabo tibi ait Seneca libro 6.. de beneficijs,

interpretatuseít Senatus, qui ceníuit, unius

enjus. rei ivopia labore pagna fatigie,

lii

guid

Difetatüo XX, -

433

quid omnia po[identibus defit ,. fzilicet 4lle,

favir y.ille blanditur $. Mtergue malus 5 5l

qui verum dicat;

bominem inter mentien-

iracundus efh , & isle in daude fubdolus ; ille

£e5 flupentem , ipfaque con[uetudine pro re-

veprebenfor eft, sfle laudator $. fed & ille im

&is blanda | audiendi ad ignorautiam "veri

reprebenfione 4nimicus eft , & sffe sm. laude

perdutlum , vindicet à «onfen[u , «oncentá-

fubdolus * funt,qui tantüm .demulcere , ac

que falforum,

Jambere fciunt ; alij veró.mordere, & difcers

$?.

Verüm non palatiatantüm Principum,

ipere, ifti conviciis, & obtre&tationibus pro,

fed & domus privatorum, .imó.& mapalia

ximum impetunt; illiveró.encomijs,& lau«

rufticorum , plerumque fuis.noncarent.adu-

dibus.aggrediuntur: |fed affentator utrum-

latoribus: habent enim id .fibi à.natura .in-

que praítat.; ofculatur,& :morder; mulcet,

ditum blanditiz, ut ubique venales.fint;ubi-

& vulnerat ; lanibit, & faucitat ; prafentem

que arrideant , ubique . placeant , | quam»

laudat, quem àbfentem»vitupetat: .appoficé

vis rejiciantur ; -& licét .pluries 'fuerint.ex-

D. Bernardus fermone .de :triplici cuílodia

clufz ; recipiuntur adhuc .aliquando apertis

ait : Jevis quidem.res fermo (cilicet .adulas

ulnis, fummóque plaufu; .eft veluti.hercula-

toris ) .quia leviter-velat, fed graviter vul«

na Ícabies affentatio,pruritum.excitat.jucune

nerat.zi deviter.tranfit , /fed grauiter urit 2

Iü-!o.ymo

dum : neque ab:hac .fcabie immtnes funt

Jeviter ;penetrat .animum ., ;fed .difficuleer

prepotentes, :X qui plus «czteris laudari

exit. 2 profertur leviter, fed.nonleuiter .revóe

cupiunt ; plus reliquis.hoc morbo laborant:

€atur 2 /facilé volat , .atque.ideo jfacilé vio-

imó cüm appetant .omnes .laudari, ac viri

at .ebaritatem.5 |lingua .lingit.adulando ,

probi haberi, & dici; nemo.eft, .qui haclue

:mordet.detrabendo j . attrabit mentiendo ; li«

non inficiatur, .& optimum .non fe credat.;

at E ligare non potefl 5 labitur. t anguillas

cum audiat ab alijs fe talem.depraedicari;adeó

penetrat-ut fagitta s landa.eft , &5 [ubdolas

quisque fibi indulget , .ut in.fe laudari velit

«& parata ad.exb

s

aunendz;lbom: $ ;.Cfxm.;vaænda

illud , cui contrarium plerumque fit, G ideo

.$524l4.

,

Lib.s tAp,

quisque ut plurimum laudari appetit , .quia

'Hinc ánterrogatus Diogenes quenam

$4

AQ.

Íe optimum .effe credit,

iRefert .Curtius

:ex belluis cateris.effet.nocentior.? refpon-

quód cüm Alexander Macedo per Indorum

-diffe fertur , £fi.de feris .quaras.animalibus

tractus vagaretur ; & bello.omnia vaflaretin

-Obtreétator:eft; f1.de.manfuetis , adulator ;

obfidione cujusdam urbis cum muros:circui«

:uterque.venenofus , .& nocentiffimis inílrue

:€tus.dentibus. . :Scimus;urfum mellis.favos

ret, & munimenta, turrésque.confideraret,

telo é muris emiffo ictus :fuit : «cümque in-

, prae eceteris brutis concupifcereac.quarerez

fliétum fibi vulnus.negligeret , .& crus fau-

.«üm igitur:gravedine labarat capitis, .alvea-

cium cruore madens .magis recrude(ceret;

:tia adit.non tam.mellis.appetens, quàm acue

vulnus putrefceret , -& dolor crefceret ,tum

Jeorum.cupidus , quibus ab ijsdem :apibus

dixit: fe quidem ab hominibus .affentatori-

-sedium fuarum propugnatricibus pungaturs

bus Jovis filium dici, fed fe ilium.experiri

fanguinémque ;hac jcarificatione & capite

hominis, & vitia fentire zegricorporis : vir

pradertim.difcutiat; fanguinis enim emite

prudens virtutum addiétus culturz;,.cüm ab

'tens copiam :gravedinem .unà «um cruore

"

alijs fe laudari. novit, ait: vos quidem me

abigit, & hac fcarificatio, haec fanguinis e-

fó,

virtutum ftudiofum dicitis, fed ego bené vi-

GmÁiffio hac phlebotomia balneum illius eft;

deo, quàm plura optem nocitura, quàm fa-

vel illius cucurbitule: nonigitur cüm labo-

cilé iraícar, quàm prompteé alijs fuccenfeam,

rat capite mellis licét appetens alvearia quaee

& quàm impatiens fím.

rit, ut folum :mel forbeat, fed «ut aculeos

Adulatio eam fortita eft naturam , ut

EL

fentiat apum, & capitis gravedinem fimul

femper ladat, fi enim viris eblandiatur, qui

«um fanguinedifcudat; quapropter feftivà

vitiis indulgent ; quiaeorum probra iniqué

JuliusCafar aiebat: volo curati ut urfus,

Ayul;,

approbat, viam verborum lenocinijs ijsdem

fi malé agam, malo pungi , ut noxio fan-

emollit, ut promptiüs iri alia proruant fce«

guini pateat exitus , quàm ut fpongiá mul«

jera; fin autem aures demulceat viri probi;

€ear, & fanguinem retineam corruptum,

hunc inflat, & plerumque dementat, & ex.

Plures laborant hac capitis gravedine , qua,

minus

tenus vitijs inficiuntur , fed mellis, ac blan-

€xcat, ut opportuneé dixerit ille :

perniciofum effe in corvos, quàm in adulato-

ditiarum appetentes; non ut urfus alvearia

res incidere, eà quia ifli viventibus,illi non-

quarunt, utaculeos fentiant apum , vitiae

nifi mortuis oculos eruant, Cüm enim quis-

tos humores difcutiant ; fed ut mellis, feu

que nimium fibiplaceat, adulatoribus gau.

affentationis dulcedine mulceantur, fpongiá

det aures demulcentibus; ut non tantüm

liniantur? & hi corruptum in fe retinentes

proprijs laudibus; quarum vix umbras affe.

humorem lethaliüs feriuntur lenocinijs ad-

ïfflm.

quitur ornare fe quisque patiatur ; verüm e«

blandientium , quàm íi vulneribus faucia-

tiam alienas fibiarroget: unde Auguflinus

rentur vera aflerentium 5 optimé dixit Sa-

lomon :

Proverb,

obíervans hanc affentationis protervam na«

emeliora funt. vulnera. diligentis,

IBP. 2?.

InP[aln.69 turam , ait: dao [unt genera perfecutorum

quam fraudulentaofcula odientis.

goft ivitium.

vituperantium ,. €f adulantium, plus perfe-

Adeó invaluit hocaflfentationis vitium,

PL

quitur lingua adulatorss , quám manus in-

ut non homines tantüm, fed ipfas librorum

terfelloris, — Utrumque genus bostis fuge, iffe

paginas foedé inficiat , cüm rarus fic Hifto-

r lcxu $g

Affentatio exulet ab aula,hamus e&,&juþ incauti capiuntur. 439

ricus, qui fimul non fit adulator ; prefer-

nis colore exaggerata fuiffe; & pluraex ti-

tim fi gefta icribat Principis adhuc viventis,

miditate fuppreffa : ideóque nonnifi poff

ut verüm fit, magnos Principes omnibus ex

Chri(íti necem, imó & fuumé tetris diícef-

AE

undare,prater quam veracibus , tam linguá

fum, & in celum aícenfum liber proditur ;

quàm calamo utringue eft certamen adulan-

aperiuntürque ejus arcana, ut omnis delea-

tis: cundla ut eximià, & praclariffimé geíta

cur fufpicio, omnis abigatur calumniandá

predicantur ab Hiftoricis , quamvis ple.

occafio ; afcenderat jam in ceelum Chriftus

rumque plus mererentur vituperij, quàm

cüm coepit in terris liber teftamenti aperiri,

laudis: fufpicax femper eft malignitatis in-

ne quis diceret;plura ibi exaggeratione men-

tentio; G quidem non íine experimenti

tiri, & plura ftudio placendi, G artificio adu,

fuffragio ; ut quz de Principe fcribuntur vi-

landi fcripta effe, . Rarus eft qui coram Prin.

vente à veritate perlzepe difcrepare videan-

cipe audeat liberé,vel loqui,vel fcribere; quia

tur, cüm poffit quisde ijs, qui jam exceffé.

ipfa preefentia , & lingue metum incutit, &

^

re, & liberiusloqui , & laxiüs fcribere, ac

calamo reverentiam ingerit, & ipía nocendi

quales fuerint defcribere , unde Caffiodo.

zt.ö.lo.c,

poteftas judicium coércet fcribenris, libere

70. rusait: Commwune eji cuntlis in [uis impergjs

tatem reprimit , compeícítque enarrantis.

predicaris fedillud est omnimodá fingulare

Cam Saul divina aufus fuiffet precepta

fi;*

$n extranta gente laudes proprias invenire,

transgredi , & Amalecitis peperciífet, ac-

& affignans rationem fubdit, £a ib funz

ceffit, qui acriter eum redargueret, íedSaul

verajudicia , xbi neminem comprimit ulla.»

OEU i

declinaturus correptionem , tantifper impe.

nmiditas. — Hiftorias qui fcribit, legibus

ditum fe dixit: fed inftat Samuel,precatür-

. quidem tenetur veritatis; fed plerumque

que Saulem, ut velit per parum temporis

affe&u laxatur timiditatis :

cümque veri

aures ei dare: Sipe me,G$ indicabo ribi, que

l .Rexo li'

duntaxat deberet ftudio(us effe , adulationis.

lecutus fit Dominus ad me nocle : íed. cü

pulfatur intus ftimulis; & calamus exteriüs

Samuelem jam vita functum poftea Saul con-

b

gefla exaggeratiüs commendat, & gloriofa

fuleret, liberiàs futura refert , quaíi nullo

depredicat, quz omni funt laude vacua

*

.

ampliüs timore correptus, nec ullo timidi-

& alia quz laudare perinde foret, acfcelera

tatis affectu detentus : Facéez tibi Domiínus LR €. 284

.

*

cohoneítare perpetuo fepeliuntur filentio

ficut locutus eff inmauu mea, & fcindet Re-

2

& tantüm per. tumidas auxefes ampliatur ,

gnum tuum de manu tua , $ dabst illud pro-

. & extollitur, varijsgratisque coloribus pin-

ximo tuo Davidnonampliüs Samuel rogatr

gitur, eloquentiz calamiítris ornatut, fuco,

Sineme , Íed quovis excuffo timore libere, .

& ceruía oblinitur, fi aliquid poffit laudis

& absque ulla titubatione,futura pradixit.

admittere , G veritatem non poenitus amit-

Sed curSaul venerationis quodammo-

*

tere: induftrio artificio abíconditur quid-

de vincul

is fe

$8.

fatetur priüs przpeditum; &

quid aliquam poffet turpitudinem olere, &

poítea; ab ijsdem proríus folutum? Cüm

omnia adícititijs luminibus illuftrantur,quz

Saul eadem fempet dignitate fulgeret? quia

aliquid poffunt laudis, & honeftatis inve-

non fufcitatus fuit Samuel magicis artibus,

here.

qua fingerefolàüm noverunt commenta, nec

M

Liber objicicur Joanni figillis munitus,

valent fepulchrareferare, & dum fepulchro

ac obíignatus; G cüm arcana contineret my-

egreditur, pallio operitur : fenex ( aiebat

fteria inceffit curiofitas Joannis. animum ,

Saga) afcendit,& ipfe opertus efi pallio, ocu-

eümque accendit, ardentiüsque inflammae

los induílriz arcuit liberiàs , ut loquere-

vit, ut quz in illo continerentur fibi inno-

tur, pradicerétque expeditiüs futura: cüm

tefcerent: expectabatur tamen agni interi-

enim Samuel fe olim noviffec Regia impedi«

tus, ut liber referaretur, & ejus arcana , ac

tum prafentia ad veritatem liberiüs profe,

"A pocal.s,

myl(teria cun&tis paterent: Pidi agnum flan.

rendam ; nunc ut cuilibet flatim occurreret

temi tanquam occifum babentem cornua fe-

difcrimini, pallio in vultum expanfo, oculos

ptem , & oculos feptem, qui funt feptem fpi-

texit, ne Regem infpiceret exteriüs prafen,

ritus Dei milf i2 omnem terram.

Et venit,

tem, fedut folam veritatem reípiceret in-

& accepit de dextera fedentis in tbrono li

teriüs exiftentem: pulchré Xeno Veronen(ig

érum , appofité poft agni interitum referan-

ferm. derefurre&t, ^ Samuel egregius ille Sa«

tur figilla, & arcana , ac myfterialibro con-

tenta aperiuntur.

Sed cur antea liber te-

cerdos mortis jam lege difpuntus, Sauli Reg&

defideranti fine ambiguitate mom tantima

feratus non fuit, cum adhuc agnus viveret ?

fuam prafentiam exbibet; fed etiam 44 cone

& tunc tantüm aperiri coepit " cüm claudere

fnlta rejpondet , liberidtque canit mortuus ,

vitam agnus incepit ? cenfet Ambrofius :

quam canere confueverat viuus : tametía

Iidem,

lit veritas luculentior fieret, clarier appare-

idem femper fuiffet Propheta vivus, & mor-

ret, ac conflaret uberzor , & inde capriofa

tuus, fempérque eàdem linguá loqueretue

calumnta anfam tsméndi fumeret. Non po.

mandata Dei imperantis; ac inter

pres effet

A

terat Evangeliorum liber à veritate aberrare;

fpiritus fuggerentis ,

ac inftrumentum veries

nihilominus fi adhüc vivente Domino fuif.

Pl 270

tatis aperiendz ; nihilominus, quia mortuug

fet referatus, forraffis improbus quispiam

pallio oculosobtegit , & ;pfe operrus ol pal.

lio, lolam intuetur ver

ff

faciliüs criminari potuiffet , plura in tali li-

itatem ; obtegere o-

"

$

bro affentationis tuco, ac larvato adulatio-

vrtitus maieítate,

culq; voluit; ne Rggia psrt

liþc.-,,

440

Differtatio. XX.

'li'beriüs quuärefu'f: eft nïmifumMagna-

dunt, càm tamen infidia fint, 'quibus capi-

tum przfentia loquentis freenum , & ple-

untur; credunt fibi famulatum. impendi,

(t

rumque veritatis fepulchrum , càüm hzc

càm fubjiciantur ipfi miferz fervitutis ideó.

priàüs profundo fepeliatur (ilentio , quàm

que eb funt hzc obíequia magis cavenda;

naíci incipiat; ideóque Samuel,ne Regis prz.

juó occultiora vim efficaciorem lzedendi

fentia ullum ei vera dicenti obicem | injice-

in ijsdem latet; unde Salomon : Homo quí Prov. c, 2p,

ret, oculos pallio obnubere voluit, ut libe.

blandis , fiélsque fermonibus loquitur, ami-

riüs exore prodiret veritas, & loquendi

«o fuo. rete expandit grefibus [uis : idque

facultas vigeret expeditior, quz ad Regis

caufz cur D. Hieronymus affentationem

prafentiam haerebat impeditior : & Samuel

laqueo pariaverit melleillito , & Diogenes

ut ait Xeno Veronenfis: /iberiis canit mor-

dixerit , eum qui blanditur, laqueum inji-

FUU , quam canere con[ueverar viuus.

cere melleum.

j2

Adulari qui affuefcunt , & aures Prin*

6!-

. Imó adulatio peccatum tranquillüm.

cipum demulcere ftudent, pallio oculos ut

que exhibet mare , quod malaciá invitat ad

Samuel non obtegunt, quia nil timent,cüm

illud trajiciendum , càm tamen lateant. ibi

nonnifi grata annuntient :/ fed hi quia verà

& charybdis voragines , & (cylla fcopuli, ac

reticent, dumaures demulcent;animum in-

f.

h ul hd

h

foeda naufragia.

Appofité verba adulan-

uiin

tus inficiunt ; quia ftulti, ac Sycophante a-

tium cum fluctibus conferuntur marinis,

dulatione decipitur praepotens ; cujus aures

qui quà altiüs extollunt naves, eb profun-

demulcentur: hinc David maluit corrigi, &

diüsdeprimunt: hi autem adulationis flue

increpari à viro cordato , ac veridico, quàm

Ctus, adeó efficacem vim | obtinent , adeà

P/dl- 149,

óleo illiniri affentatoris: Corripiet mejuftus

hominibus nocent, ut quidquid folidz , ac

in mifericordia, & increpabit me: oleum

firmz virtntis in mente delitefcit , deterat;

autem peccatoris nonimpinguet caput meumz

abíumat, ac in pulveres conterat; fcité S,

perniciofum omnino eft horum adulatione

Gregorius: Plerumque fi fame noftre lau- Lib. v2. moe

ftultorum decipi: neccredas,paucos in mun.

dibus inbiamus & virtute vacuamur : quia "al«ap s.

do effe, qui hac laborent dementià, quiaut

€um deletlatur animus ,. in boc quod de . fe

ait Siracides : Sraltorum infinitus ef? nume-

extrinfecis baberi confiderat , illud oblivie

,IT";IMU'

7H5 2

imó non ftultorum tantüm, fed &

Jeitur , ad quod introrfüs anbelabat, Hinc

ádulatorum , cum hujus furfuris homines

folent affentatores conferri cum aqueis gute

ubiquefemper repériantur locorum. Ars

tis, qua jugi delapfu petrze emolliunt due

enim adulandi à cocodoemone profecta cum

fitiem , quam excavant ; adulatores enim

titulo divinitatis primam falutavit in ter-

blandis , ac lenocinantibus verbis, ita fe in-

re(tri paradifo foeminam Eritir ficut Dj ,

finuant in hominum corda, ut quamyis prz-

fnirt femper profecit, & ab evo fumpfit

dura fint, tandem mollefcant, terantur ,

ac veluti exedantur 5. ficut enim gutta fuo

augmenta; fed multó nunc fubriliüs fciunt

Wjdm »,

homines eblandiri , non ligneis crepidis, vel

defluxu molli, & blando, duriora quzque

€xcavat faxa, ita verba affentatorum ho«

craffis peronibus, fed laneis pellibus, calceis-

que holofericis incedunt, & alter alteri per

mines minüs cautos terünt, & exedunt : &

6

ornamenta nocet, rarüsque fit , qui adula-

ficut gutta mollis. blandé cadens .jugi fuo

tione clam, & attificiosé non utatur.

defluxu duritiem vincit , lapidem excae

€Q.

Neftori infigni oratori olim . in Grz-

vat, ita verba adulantis animz noftrz de-

cia, adeó prompta, fuavis, ac volubilis lin-

terunt foliditatem ,. & ficut . aque fluxu

gua fuit, ut parcemialiter lingua Nefloris,

excavatur lapis , ita verborum fluxu virtus

lingua mellea diceretur; fed plures funt re-

atteritur noftra, appofité Petrus Damianus

divivi Neftores , qui nonnifi mellea loquun-

de vitio lingue ait ?. Qwid durius faxo ? s,

tur verba; & moris nunceít, ut nonfolüm

quid aquá liquidius ?. && tamen À. quodam.,

TI7. ,73....-

anifum, vel foeniculum exhibeatur , verüm

Sapiente diciturs gutta cavat lapidemy, | com,

Obviant

& ipía verba faccaro vefliantur.

famitur annullus-ufu : nimirum omnis. ani-

ma uoffre foliditas , ac. fortitudo. desirui.

praepotentibus ubique adulantium verba fe.

famo, ac papavere fparfa, quibus fopiantur,

tur , fi affduis inundantium, &6 quodame

molliüsque quiefcant ; ac laudibus acquie-

modo pluvialium werborum fluxibus attera-

fcant, qua eorum aures demulcent : funt

tur.

Imó ea eft vis adülationis , ut. vel

hi affentatores vaferrimi mercatores verba

ipfe Cacodeemon crediderit, hoc machina-

byflina, & holoferica ad ulnam vendunt ,

mento potuiffe in deferto Chriftum vince«

pretium accepturi, quóad illuftriorem, vel.

re, adulationem enim redolentverba illa:

pinguiorem afcendant ipfi fortunam ; roe

Si filius Dei es, dicut. lapides iffé panes fiant, Mattb, 4,

fas loquuntur, melque ore fpargunt;prom-

Non meminit famis toleratz ,. non objicit

piiüs ut minüs cautos decipiant, . non e«

illi quod efuriret ; ut tutiüs per recenfitas

nim pifcis hamum deglutiret , nifi in con-

laudes valeret ab eoaliquid exculpere,ut no-

cupita efca lateret ; venena non propinan-

tat $. Chryfoftomus Pomil. 13. in Martb, ubi

tur nifi melle circumlita ; quia infidie eó

retegens hanc Satanz vafritiem appofité

Íunt tutiores ad predam ,. quó occultiores

ait: Non dixit quandoquidem efuris , fed fi

oculis.

Plures de obfequijs (ibi praftitis

filius Dei es , videlicet. exiflimans | poffe fe

de amicitia, ae fo:dere inito gratias repen-

illi aliquid per laudum Ólandimenta. fuffur-

£

—

*

"ATR,

Aflentatio exuletab aula, hamus eft, quo inbautï capiuntuf, 441

vari, Idcirconon commemoravit efuriem, ue

prudenter evade. naufragium ,. ficque. cor

boc ei quafi exprobrare G objicere videretur.

tuum n fantlo propofito timor Judicis figat,

é2,

Sed quid cau(z ? quód adulatio adhuc

ut uequaquam boc ventus affentatorijfavo»

placeat, cum tanto hominis difcrimine ; &

ris evellat.

Sed cur tandem non fapimus,

pelliciat, cüim nocet ; arrideat, cüm fzvit:

fi xot libris edocli , tot experimentis in«

quid caufz ? quód alienz potiüs lingue fi-

ftrudti, tot exemplis

oniti affentationem

imus tam noxiam

dere velimus,quàm propriz credere coníci-

non fugimus, quam

nobiseffe, utbyffinis, & holofericis ver-

entie, dum enim quilibet noftrüm fe i-

píum extra fe quzrere nmititur , jam noffe

bis ftudeat acriüs 1in nos Ízvire, & vulnera

dedignatur, quàm fibi fit manca fupellex:

eó fanatu difficiliora infligere, quó nobis

nil eít , quod credere non poffimus , fi id

gtatiofiora obringere noverit affentator ?

$4

6'1

in noftram cedat laudem $ tamet(i plus ob-

Miramur toties hoc vitium omni atate,

fit , quàm profit 5 adhuc tamen apertis ul-

omnique zvo vapuláfle, nec camen ab illo

Ccavemus,.

nis illud ampledimur, auribásque patulis

Priíai homines fatis perfpicué

libentiüs audimus : idexeo provenit ait

oftenderunt , quantum inde mali ab hoc

a

fn cabia. nd

D. Hieronymus

.

Quia libenter audimus ,

unico putido vitio fcaturiat ;; cum ejus la«

GAi4fs

tices lethale dixerint mulfum , dulce vene-

quod deletiat , & offendit omne , quod no-

lumus: naturali ducimur malo : mumirum

num, lacfelleum: & tamen quia gratum

cupimus omnes demulceri, blandiüsque ile

eít ejus vulaus, adhuc placet 5 & ejus ve-

liniri; fed non videmus peffimum inimi-

nenum ideo blandiüs ebibitur, quia ejus dul.

ä

cedine delectat,

corum genus effe affentatores : & quia do*

Idque caufz fuit, cur viri

cordati acrius femper contra hoc vitium ine

ceti, & corrigi non pudet , laudari malu«

mus , quàm corripi, & fanati , repreheníio

vexetint,

Individuum adulationi íe comiís

|

tem mendacium íemper exhibet; is enim

Lj 1. ts

vitiumredarguit, quod perpetráfle jam no.

lumus, ideóque diíplicet vel ejus recorda-

adulatur, quiqua laude digna minime funt,

tilua). f

tio ; laudes veró quia virtutes commendant

commendat , & ideo mentitur; velquz

jucundiüs audimus , gratilisque excipimus;

laudes metentur fupra meritum dilaudat, &

& quia vellet quisque virtutum culturá po:

tunc etiam mendacia mifcet; G vendir ; pre-

tibs efflorefcere, quàm vitiorum indulgens-

tium alterius favorem, vel gratiam acce-

tià obíordefcere; proniores fumus ad lau.

pturus; Jawdator enim ijsdem litteris idem

Li&o &e Rg'ä*-'

eft ac adulator ;

unde Cicero ait* JNe/o

des, qua nobis eblandiuntur, lato vultu

£oric,

excipiendas , quàm ad redargutiones , qua

effe laudator , ne videar effe adulator : hi

graviüs nocent , qui quod vitiofum efít, lau«

ingrato fufurru aures pulfant ; & ulcera

refricant vitiorum, audiendas: hincappo-

dant; Gprobra , qus reprehendenda funt

m d

fité Auguflinus ait : eleclat ea facere , in

excufant ;. nimirum fycophantz, ac. nebu-

T Pfalm ».

lones nonnifi mendacia vendunt, quibusa-

I

quibus nen folàm non metuitur repreben(or,

[ed etiam laudatur operator.

lienum lucrentur favorem: hinc lfaias: J Cw. g

qui dicita malum bonum; 6 bonum malum,

(3-

Volupe eft, & nobis jucundum, fecef-

fus fylvarum, valliámque concava audire

pouentes tenebras lucem , 8 iucem tenebsas z

pouentes amarum in dulce, 8 dulceim amae

numerofiore repercuffu integras noftras te-

petere voces; quid ni talis echo . affenta-

*um : Cüm Chriítus Pale(line tractus per-

ambularet , hominésque ad fe traherer, & &

tor eft , (i gaudeat przpotens, & illegau-

det; fi lugeatille, in lachrymas liquefcit

coeno vitiorum extraheret , fuit, qui para-

ifte; fi irafcitur, flammas evomit iracun-

tum fe dixit, dummodo ei tempus indul.

geretür, quo parentem fuum recéns vita

die ; fi blanditur,mellea, & faccharea pro-

Smh o

fert verba; & quia imillimas affentator ad-

fun&tum priüs fepeliret ; cui Chriítus re-

Ípondit, feguere me, & dimitte mortuos [e-

nititur voces reddere , ideo placet, quia

prapotenti, perinde ac. echo adulatur: at

pelire sorruos fuos.. —

tunc periculum magis imminet cüm affen.

Sed cur filius tam . anxié petijt quà- 6f.

tatoris lingua uberioribus nos laudibus ob-

priüs patrem potfet fuum fepelire; an non

ruit, tunc timendum efít naufragium, quia

ntiliüs ei erat, authorem vitze. flatim fequiy

cüm ftudeat affentator ea approbare , qua

quàm mortis, & funeris lugubre in(tituere.

nobis placent , & ea duntaxt damnare, qux

appatatum ? an filius vefpillonis officio fun-

gebatur, quo demortuum fepeliret patrem?. -

difplicent; vitia quibus indulgemus, & no-

bis placent, debent & ab affentatoribus

cur divine gratiz interiüs illucefcentes ra»

&

dios, quibus filio via oftendebatur falutis,

commendari, ut & ipfi unà cum vitijs, no-

bis placeant; & id perinde eft, ac viam ad

non ftatim fequitur, & Manium umbras

t l

fugit ? pulchré $.Gregorius ad rem noftram £iP. « smaral

vitia emollire, nobísque fceleris fuadere

atrationem : & ecce. quomodo affentatio

ait ; Mortui mortuos [epeliunt , cum pecra- **b s.

veluti fcyllea vorago tumentibus fuarum

tores peccatorem favaribus premunt : quid

laudum fluctibus naufragium apparat: in

enim efl aliud peccare , quam occumbere s

hoc adulationis pelago canunt blanda fire.

65 fepelire , quám ab[condere ?. fed qui. pee-

cantem laudibus profequuntur, extintiuma:

nule; ailiciunt quidem fed ad naufragium ;

TA verà ait. S. Petrus Damianus opufc. 5o.

[b werborum [uorum aggere abftondunt.

Aflentatores libitin

cap. 8, obtura aures , & jfolles veraginis

arii vefpillones fung

Kk

domos

Verani de Affetlibus Tom. li,

442

*

Differtatio XX..-

dosmonuti ; hóminés enim etiam vivos fe-

ne mez ego fugio Dominam nominat , nec

; ;peliunt,

Eft qui vitiorum coeno obrutus;

aliud adjecit, quo ejus duritiem , imó &

& implicatus emergere adnititur, & ad id

feviuem criminaretur, quod alteri fuiffet

conatum adhibet : fed quia fecum ipfe lu-

mulieri obvium, hinc Procopius: Jafótía 1n Genz;

€atur ad meliorem vocatus frugem 5 ade

illius , €& equitas binc quoque elucet , quód

. eft ftatim bu(tuari

u

s, qui & verborum le-

nibil Saram crimisetur ,' mibil mali de illa

nüm

blandimentis, imoó

nocinis, & íuafio

dicit , nibil illi criminis affnxit , nibil du-

& fortiüsexempli documento eum in prio-

rum in illam evomit , ut non mirum, fieti-

rem impellit foveam , obruitque blanditijs,

am 4b boc capite eAngeli,auxilium,oge'mque

H

li!;, [

nerefurgat ad emendationem , & hic ve-

4Ad fe quodammodo zraxerit.

fpillo ett Diaboli, cüm viventem fepeliat.

s. Vil.

Noncredas linguam adulatoris meliorem

éfle eà detractotis, ait enim D. Bernardus ;

4» Cant,

Detr atlio femen ef cacodamonis ,

Pe[fma vulpes occultus. detratior 5 fed mon

ftrm. 62.

quod zmalignitas in perniciem bominum :

minis adulator blandus ; 2eque lingua. de-

ferit $ ut inuberem. diffidsorum [uccre-

traéloris ac affentatoris Íua evibrat tela,

feat me[fem . Sed. affentatso adbue

quibus vulnera ínfligit; utraque lingua;quia

E 71772 2/72 1] P

noxia,amputanda potiüs effet, ne alijs no«

68*

ceret , velfaltem perpetuo filentio coércen.

Ppofité detra&orem ciconie compa-

ravit Hugo Carenfis , eó quia fi ci-

.da, idque videtur nos "Chriftus docuiffe,

A

]a Catt,

cum Pontificum , & fÍacerdotum invidià

«conia ferpentibus, viperisque pafci-

l!:;ftlï, L(',.

tüf; ita & detra&tor nonnifi aliorum malis

accufatus refpondere noluit ; ne fcilicet dum

Íe defenderet cogeretur Sacerdotum revel-

"viget, ac nutritur ; nec unquam fcit bene

i

lare improbitatem , ut fcité obíervat Mare

loqui, nifi cüm malé de alijs obloquitur ;

Cborda,.

cus Vigerius expendensillud Matth. 1 6. 7E-

quibus linguá detrahente , perinde ac gia«

eap.7,

SUS autem tacebat.: aicipfe : Tanti nam-

-dio honorem difcindit , famam :-dilacetat

/que 4fimauit Pontificiam snajeitatem.s ,

ac quam fibi honeftam apud alios compa«

faverant exiftimationem vulnerat, ac faue

nam & publici con[ilj autboritatem ,ut quia

fiue eorum infamia refpondere nàón poterat,

€iat. "Quis iinficias:eat , vitium hocce fe«

men effe Diaboli, ac venenum, quodé tar-

emaluerit taciturnitate fua fama . parcere»

impiorum Tudicum , :quam per eorum 4nfa-

tareo fpecu effluxit,& malignitas in aliorum

miam [e ipfum excujare.

.perniciem effundit, non enim detractiones,

67.

diffidiorámque feminationes aliud effe dixe-

Cb e5p.3».

Hinc Labia fpon(z vittz pariantur coc,

cinez : Szcut Fitta coccinea labia -£ua-» ,

ris,quàm Diabolicafemina, que germinant,

fuccrefcunt; meffem Diabolo exhibitura ube-

funt ex SS. Interpretibus, :qui per vittam

hanc coccineam funiculum fignificent , qui

Tem màlignantium ; fiquidem qui detrahunr,

extimo parieti domüs Raab appenfus -etat;

noménque mordentaliorum, ac famam lace-

rant,Íe ipfos magis ledunt , quàm alijs no-

ne quid moleftiz, vel damni ipía.in domo

Íua pateretur, inqua exploratores fervave-

'eant::quia dum aliorum profectus abroga-

nimirum

re5aliorum honoremextinguere adnituntur,

rfàt. & incolumes :cuftodierat :

merentur hanc laudem a duntaxat labia ,

divinz invident bonitati, fibique gehennam

conftruunt.

quz nullum produnt, nulli obfunt , Go«

Hincvirulentis beftijslong? nocentior eft — 43«

mnibus profunt;. nullius. proftituunt fa.

f»am, imó omnium famulantur nomini.

venenofa detra&oris lingua, que nonnifi ve-

Non homo, fed rabidus eft canis, qui alios

'nena fpargit, quibus alijsnocet , & fe ipfam

interimit: cümenim alijs nocere ftudet, fibi

linguà morder , alienum diícerpit hono-

rem, aliene fame vulnera infligit, imó

petiüs obeft, imó & interdum alijs prodeft ;

quatenus eos evehit, quos deprimere conabas

peior eít cane ipfo cüm hic fubinde inflicta

lambens vulnera . fanet.

Audiendus eft

tur ; Moyfes enim cum Aaronis , & /Ethio-

Homil. $, i5 $. Chryfoftomus ubi ait: — Zomo es - we

piffz fubijffet detractionem , illicbà Deo eft

epift. ad

afidum virus evomas.

Howio 6s5 ne&4n

laudibuseve&tus : $n omni domo mea fideliffi-

Cprinfllo

belluam degeneres,

Qb eam cau[am os tibi

musefl , -quem textum expendens Origenes

N

um.

T28

datum efl , non ut mordeas ,. fed .ut Alio-

ait : Audiffis quid fibi judicij obtreBatores,.

v.7

rum vulneribus medearis.

Ágar cüm ex-

maleloqui ; &$quid damnationis , acquirant.

ijffet ab Hera fua Sara , ejüsque faciem de-

«Auditenunc , & quantum beneficij conferant

3/5, quibus obtrellaut ; nunquam. Yroenimus

clinaret, fugerétque afpeQtum, Angelo ob.

viavit in fylva, qui comitem coníolatorem,

tantas laudes Deum dixiffe de Moyfe famulo

Geeef.16, G ducem ,. fe illi exhibuit , fed undénam

fuo, quantas nunc. dici videmus , quando 46

huic mulieri tam fpeciale privilegium, quo

bominibus ei derogatum ef... Inlingua tamen

meruerit Angelum habere fui iuneris Du«

detra&toris ferpentem opus eft fpe&temus, ut

cem, & fuz aftlictionis folatorem ?

hoc

nosàdetra&tore fubducamus,eft enimlingua,

digna fa£ta fuit privilepio , eà quia aliena

quz nonnifi venena fpargit , aconita fundit,

prorfus eflet à vitio. detractionis: fiqui-

e(t enimlingua, quz nonnifi à gehenna in«

dem interrogata, quo pergeret, tantüm

flammatur, ut dixit D. Jacobus, fui fiqnidem

rcípondit Genef, 16, 44 facie Sarai Domi,

ignisaliquid lingua detractoris affricat infer-

nus s

Aiïcntatio exulet àb aülþa,hamuä efi;,quo incauti CäpiLintüi. 443

nus: gehennz ignis in fola furit peccata,

Numen confalutstus dixit ; En ego ille, ve;

folos excruciat peccatores; & detractorum

ftra affentatione Deus dicor; fed przmatu-

0 Go

lingua aliorum lapfus carpit , virtutes exe

rum praíentio, & expecto fatum , & me

morti noveritis obnoxium , & fatalis mea

tinguere nititur,& vitia depromit , quó eo»

rum turpitudo luculentiüs clarefcat; & ta.

neceffitas ve(trum redarguet mendacium ;

men licét. tor prodeant à lingua detractoris

immortalem me coníalutá(tis, & vos ome-

venena, totque fcaturiant ab hoc uno pu-

nes przire ad fepulchrum debeo, jam ra«

tidiffimo fonte malorum rivuli, adhoc no-

piorad mortem; dolor,quo intustorqueor

me monet, nonunum me effe ex Numinie

xior cft lingua adulatoris, quiatefte D. Au.

1» Pfale: ,

guílino : Pílus perfequirur lingua adulato-

bus, fed infimum ex hominibus ; quia ci«

"

yis, guàm manus sinterfelloris. , &5 virus

tiàs à vobis ad mortem rapior 7 cruciatu e«

deiratloris ; quiaaduiator cütm probra ap-

nim per continuos qüuinque dies nihil fe re,

pro»at, & vitia commendat, ijsdem viam

mittente, in ferales Manium umbras ceci«

emollit, cüm detra&tio non peiorem faciat,

dit, qui futilibus affentationibus in Numen

quem percutit ; adulatio enim quos malos

fulgoribus utrinque flipatum furrexerat; &z

invenit , eos deteriores facere adnititur ,

hic fuit Agrippe Regis infauftus exitus,

w CAGRUAM Cs ERN

ts

cüm vitia, & Ícelera eidem commendet ,

-

quo pofteros, & prafertim prépotentes

&

& fuadeat , quibus liberiüs indulgeat ; . eft

inonitos voluit, mne aures dent affentatio«

igitur adulazor longé detetior detra&ore ;

nibus, quorum prologus placet , fed epilo-

Ia Cant,

pulchré D, Bernardus ait : — Peffíma quidem

gus non poteft non diíplicere.

fit?m 63

vulpes occulrus deiwailor ,. fed adbue peior

Adulatio naturam videtur aquile, vel

7t.

blaudus adulator.

:

induere, velaffectare; ea eft hujus volucris

7/9»

Adulationem pati, & fuperbiá non in«

indoles, ut teítudinem ungue arreptam in

—— m

tumeícere , G& vitijs non adherere, quz

altum quidem evehat , fed ut ex . fublimi,

& placent, & commendari audiuntur, pro-

valentiori impetu przcipitem ad faxum al«

"

digium eít in tertis rarum; cüm taimen

lidat, conterátque: quid ni adulator eum,

r

plures é contra fi convicijs pulfentur,detra-

cui eblanditur in (ublime quidem extollit ;

al

élionibus urgeantur , modefítiores fiant, &

in altum evehit, fed ut lapfu graviore dea

humilitate proficiant, quó fit, ut detra-

orfum przcipitet, Nemo elt, qui fi fe va-

&lio fubinde profit, cüm adulatio femper

nis finat affentationibus demulceri , intus

ob(üt, & noceat , non anima tantüm , Ve-

nonintumefcat , & majorem fe credat,quàm

3

Teftis Herodes A-

rüm etiam & corpori.

fit , alienas laudes propriz przferens con-

grippa, qu! cum toto triennio Regaum

Ícientiz,

In id unicé incumbit ftudij adue

admini(iráffet Judeze , Ca(aream devenit ;

lator, ut vitij tarpitedinem laudis fuco

n MC

quz priüs turris audierat Stratonis , ubi

contegat , quà laudatus fe ipfum ignoret,

.

pro falute Cazfaris folemnes ludos ; um-

ejüsque oculos evanida obducat nube, ut

ab aflentatione minimé fe laudatus fubducate

bratiles pugnas inftituit ; ad hancíolemni-

us

tatem ingens nobilium prafertim , ac Pro-

dum enim per aures,' quas affentator dee

d

cerum € fingulis Regni partibus multitudo

mulcet animo intus eblanditur, lethzos lae

confluxerat,

Altera die lufuum Herodes

tices e1 propinat ; ut virtutes, & praíertim

in publicum prodijt, proceflitque in thea-

animi demiffi veftigia omnia (uaviter exe

Abhifce enim blandé efflantibus

530

trum amiéclus vefle auro, argentóque du«

pungat,

&lili contexta, qua folis perculfa radijs di-

auris non inflari ad fuperbiam difficile om»

-

vinum quendam videbatur fulgorem emit-

nino e(t, unde D.Chryfo(tomus;ad rem no.

:

tere, qui non venerationem tantüm ingee

fttam ait: Quare fi aver[ari nonnullos decet, ? Cab.sp,

reret, fed & fplendenrem fimul horrorem

adulatores. magis , quám contumeliautes "99".89,

quendam fpeclantibus incuteret * tunc ficut

odifje oporter : quia deterior eít, ac letha-

;

non defuerunt affentatores , qui Herodis

lior, quz ex adulationeoritur peftis, quàm

"Agrippz confueverint latera ftipare, fue-

quod ex detractione folec damnum emerge.

runt ex ijsdem plures, qui Regem acclaman-

4

re, & faciliüseít detractionem vincere,quàm

tes, Deum eum falutárunt, quem etiam

adulationem fuperare.

Hinc meliora di«

h

gm. 10

flexo poplite enixim rogabant, quatenus

cuntur effe vulnera;non tantüm diligentis ,

j

propitits vellet ijsdem favere: intumuit

aut defendentis, fed etiam reprehendentis,

"N

quidem Herodes cüàm primüm ftulta hac

imó & perfequentis, quàm fint fraudulenta

adulatione przfentijt aures fibi demulceri :

ofcula adulantis, aceblandientis; illaenim

;:'

verüm impiam adulationem , quam prz-

falutem proinovent, hac in interitum moe

uftavit , concoquere haud potuit ; pauló

vent; illa pharmacum fecum ducunt, fed hzc

enim poft fufpiciens vidit capiti fuo- immi-

nonnifi venena conducuat ; feriunt illa, ut

E

nere bufonem funi infidentem extento ,

latens . ulcus detegatur ,. ac fanetur ; hec

quem novit prodromum effe alicujus fub-

,

molli fub fpongia ulcera tegunt, fed aconita

fecurarze calamitatis ;; coepitque. propterea

jaculantur; toxicafpargunt ; & dum leniunt

intimis indolere przcordijs, acritérque tor-

miferé interimunt, & quidem eó faviüs ,

queri torminibus ventris, & tunc amicos

quó fub larváata amicitia percipiuntur , &

adítantes afpiciens , & praefertim adulato-

placent 5 tunc.enim occultiüs nocent » a€

res , à quibus fuerat antea acclamatus, ac

vulnera infligunt profundiora,

Verani de Affeciibus Tom, II

"

Hinc

444

Diffettàio XX,

?h

12«

Hinc magis optanda eft reprehen(io de-

unica ovicula , quam ad proprium folattuii

tra&boris ; & aperüi inimici, quàm affen-

innutrierat ,. & furorem adveríus divitem.

tatiolarvatiamici: hic.enim fempet nocet ,

ejusdem oviculz raptorem excitat: & cüm

càm reprehenfio inimici non femper repu-

eo Davidem adduxiffet , ut in improbum

dianda fit, — Parum refert qua manu phar.

illum excandefceret , cognofcerétque clariüs

macum zgrotanti porrigatur , dummodo

injuftitiz patratee curpitudinem: tunc David

optata fanitas inde fequatur ; .bellé edixit

Nathanum audivit non adulantem , nec e-

Lib .de ntil,

apud Plutarchum Antiftenes , ad falutem,

cápiend. ex

blandientem ; fedcorripientem, & redar-

& incolumitatem tuendam opus effe,.aut

guentem;dixit enim Nathan: Ts es ille vir,

/ ipimicis,

2-Regeg ..

amicisingenuis, aut acribus inimicis: quia

-Hac dicit Dominus Deus Ifrael ; ego . unxi fe

illi cüàm admonent peccantes ,. & hi .cum

in Regem fuper Ifrael , & dedi tibs domum.s

maledicunt adverfantes à vitijs revocant.

Domini tui, & uxores Domini tui infinu tuoz

NNoltris veró temporibus videtur amicitia ,

& [i parva funt 15la adjiciam tibi multü ma-

vel extorris à-coetu difceffiffz hominum, vel

m

jora: quare ergo «onte

p[ifli verbum Do-

faltem.vocem amififfe , quà amico defectus

Uint,ut faceres mala ?

,

fuggerat corrigendos : larvam vetó amici-

'David veró cüm ab omni abhorreret

76s

tix induit aflentatio, non tamen ut vitia im.

affentatione , neque tumidos enutriret fpi-

probet, ut declinentur; fedut probet, quó

ritus, fed humilis 'Prophetz audiret redars

ijsdem indulgeatur ? unde reprehenfio ini-

gutionem, ideó fummá compunétus poeni«

mici, plerumque utilis eft, . cüm affentatio

tudine oculis fletu madentibus, voce fufpis

latvati amici (emper noceat , obfit;ac lgdat:

rijs intertupta, .fe peccatorem confeffus eft,

plurimum tamen inteteft fcire. quisnam te-

*

anquiens : Peccevi Domino : cui Nathan

*

Qap. 7

prehendat , ait enim Ecclefiaftes : Melszs ef

Dominus quoque tranflulit peccatum Yuums

à [apiente corripi , quam ftultorum adula-

n meorieris: quia Prophetam. maluit. re-

zione decipi.

darguentem audire , quàm -eblandientem ,

EL

Corripiunt adulatores nonnunquam

pocnituit ipfam patratri delicli: fi ut alij Re-

feveriori affumptá perfoná, fed tunc in.nu-

ges tumidos foviffet fpiritus; fi alfentato-

gis trageedias excitant: & ficutin Menandri

res libentiàis , quàm repreherifores audiviffet,

comeedia falfus inducitur Hercules-clavam

non ita refipuiffet: (i Regesexemplo Davi-

quidem geítans,non tamen gravem, nec ri-

dis tumidos excutiant Ípiritus, & demulcen.

gidam; fed molle quoddam , & inane fig-

tes abigant affentatores; & cum Davide,qua

mentum; ita affentatoris correptio mollis

perpetrárunt flagitia lachrymis diluant, & in

eít,. & inefficax, G reprehenfiofutilis; car-

cinere, ac favilla peenitentiam agant parti.

pit enim res quasdam leviculas, cüm lethalia

cipes fient non. terreni tantàm , verüm &

animi diffimulet vulnera. . Verüm tamen eft,

ccleftis: Regni, idque indicavit Chriftus

quód inimici reprehenfio non. femper . op-

Matth; $.. cum dixit: Peari pauperes fpiri-

porcuna eft, cüm non raró mentem exafpe-

.tu quoniam spforum esi Regnum calorum 2

ret, diffidiaexcitet, odia foveat..

quia ut expendit D. Auguftinus; Paspertas

.. Vir autem Sapiens. ftudet . occafionem

74«

fpiritás inopia efl fpirituum , in. corde nibil

enancifci, excubat, ut prodefle opportunis

de fe enumificum opinantis : nimirum inopia

remedijs poffit , non obeffe intempeltivis:

eít tamentium fpirituum , qui fi defint,non

neque lapfis ftatim infultat, fed per verbo-

facilé finunt Principes fuas ab affentatoribus

rum ambages in ejus fe animum priüs. infi-

aures demulceri : & quia in mente Princi»

/

nuat, ítudétque ejus fibi benevolentiam

pum hac tumentium fpirituum egeflas ra-

captare, & obfervat monitum beati Nili :

Decad. Y Io

rior eft; quam in eorundem zrario pecunia-

cüm aberrautem corrigis verba mifceto cóm-

rum paupertas; ideó quia rarior,etiam diffi,

garanef. 17»

3qniferationiss fic enim aures emolliuutur, &

cilior,& quia difficilior, coelum enancifciturz

Mal

lumen cordi accenditur. .

$

Jpforum est 'R egnum celorum : (ed ubinam.

75*

Nutrices fi viderint pueros in ccénum

hzc fpirituumegeftas querenda, & inveni«

inconfideraté dilapíos non accurrünt , ut

endaeft? certé non femper in illis palatijs,

verberibus , alapísque eos onerent, fed ijs-

ubi nulla fimulacra furgunt ; nulle tabulaz

dem compatiuntur, quos erigunt, abluunt,

parietibus appenfz circumfpiciuntur; nullae

confolantur; fed poftea eos monent, quó

meníz ftratz habentur, quia plerumque eft

impofterum caveant , imóobjurgant etiam,

ibi fpiritus inflatior ;; & quantum inde de-

& cafligant , ne. ampliàs hujusmodi loca

tractum eft gaze , tantum non raró fubmit.

adeant : hzc autem reprehenfio à nutricibus

titur aurz , quia ut fcite D. Gregorius; je-

in pueros lapfos profecta, etiam viris adultis

jangs atterimur , 8 mente turgemus :

le-

utilis eft , (1 ejus infinuatio. per ambages in

rumque impletus fabá venter inflatur ; &

animum delabatur.

Enituit hac in patte

mens etiam fuperbi$ tumefcit: eft qui auri

INatham Propheta, qui Davidem adulterij

non appetens, aurze ut plurimum eít cu-

fimul, atque homicidij reum gravi oratione

piens : etiam in extremis vitz conflituti ,

repreheníurus, ac caftigaturus ftuduit priüs

ac

animámque agentes 'eliquatas margaritas à

appoítté in ejus fe animum infinuare ;

fe rejiciunt, qui tamen plurimum aéris ad

fi quid alind ageret, intenderétque : commi.

€ attrahere contentiffimo fatagunt Ípiri-

tu.

ic;ationem movet erga hominem fpoliatum

Plures

lAHenrgtïo exulet ab aula, hamus eft, quo incauti capiuntur. 44$

77*

Plures funt 5 qui eos i:nïtante-s , qui

multiplici coronà ibi 1reg—narent » comantes

cum morte luctantes, jejunant ,fed ut uberiüs

arboresla(civirent, vireret myrtus, flore«

laudentur , plásque aurz attrahant ; & i(ti

rent malapunica , G oboballama deíuda«

funt ; qui lubentiàs adulatores aures de.

rent,

mulcentes audiunt , quàm prudentes moni-

Non glol*.ïa—tuf, nec ullo tumet inflato 293

tores, acvitiorum increpatores: plerumque

fpiritu , . nec finit futilibus affentationibus

funt , qui biduum , triduámque tranfigunt

fibi aures demulcere , quieo fe novit carere,

nullo in ftomachum demiffo cibo , nullóque

in quo ab alijs laudatur , fed fatagit , uc

inftilato potu: fed nullus ha&enus auditur,

illud enancifcatur : unde fponfa cum fuum

!-«Rtg;gæ;

i

qui absque aurz ferculo una potis fuerit ho-

in thalamo miniméfponfum inveniffet: per

a jejunare : hincilla Hieronymi admiratio

vicos, plateisque eum quafivit , nimirum

ftupentis , ' non poffe cüm Hilarione omni

etiam in laxioris vitz viris repertum à feiriü

prorfus inopià ditefcere , quia licét omnem

cenínit , quem à fe abeífe dolebat ; imó

xcludetet fu

cupjit etiam à militibus edoceri Cantic, 3.

aurá carere.

p'ell-e&ilem; non tamen valuit

T

Num, quem diligit anima mea, vidiflis ?

»8.

Meris eft, quo aura perxindevaenum

Sed hac animi demiffione, dum fponfusab-

Ó

detur, àc frumentum : vendunt multi au-

eft à thalamo . adeft in corde.

Humilis e-

nim corde ; & pauper fpirituinflato cor eft

ram,aurum accepturi, & hi eadem vefcun-

tur aura , quam divendunt; nimirum lau-

Chriíti : quisnon appetrat Chritti potiüs cor

dant , ut & ipfi viciffim landentur : fuit

effe, quàm aurà inaniffimá pe&tus implere;

Rhetor , qui quendam juris peritum fui

& mentem inflare ?

Ízculi vocaverat Mutium , ut ab eodem

i s

eloquentiz Cracchus falutaretur , & hi lau-

$. Vi

dant , ur laudentur, fibíque ipfis parafitans

tur. ' INNabuchodonofor id prxítitit , cüm

Íe ipfum ja&tavit, eó quia Babylonem am-

Utiliora. fimt vwulera repreben.

pliaverit, meenia erexerit , plateas ornave-

dentis , quàm fraudulenta ofcula eblan-

rit; ita enim affuetus affentationibus erat ,

dientis z tlla dum snfliguntur , fanant ;

ut & fibiipfi adularetur: 6 contra, quia à

bec cum figuntur ,. intt«

quavis femper David affentatione abhorruit ,

YUHHnt,

ausquam rmemorat, nüullibi narrat folem-

mem à fe de proftrato Philifthzo trium-

"T Lus infert damniinflatio Tpirïtüs,quäm

80«

phum : Nabuchodonofor , fi Babylonem

, fubinde zítus concupilcentize ; etiam

excitavit , Jerofolymam evertit ; fiinflato

. . defoffe altiffimé fpecus fupra fe ftare al.

Tpiritu Regio fedit in throno, & hominibus

pes patiuntur Athlante fortiores; qug tamen

omnibus altior , fuperbivit in ftatua; mox

ex fpiritàs intus intumentis violentia ruinas

ün(tar beítise pronus in paftum abjicitur ; pa-

minantur ; convulfurz mox é fuis fedibus

latia , domüsque privatorum fugit, séque

urbes, & everfurz turres , ut intumefcenti

dBylve(tribus aggregat feris , & tóto fepten-

fpiritui. per dehifcentes hiatus aditum ape-

nio faltus , & avia manibus , pedibüsque

riatur : homo qui fpiritu tumet , & vanis

perreptat inconditum aliquid ftridens , ca-

dat lubentiüs affentationibus autes , at£rem -

pillis , G unguibus in moremaquilarum ex«

quo tumet , in fe fover, non ut fpiritui fa-

crefcentibus, totümque horrificantibus cor-

veat; fed virtutes omnes evertat ; adulato,

pus ; jactavit fe Nabuchodenofor , fedà coc-

tes apertis ulnis ampleclitut, gratísque au-

tu dejectus hominum beftiam induit: infla.

dit auribus ; & reprehenfores ut exofos fi-

tos omnes excuffit David fpiritus , & non

bique infenfos à fe abigit , & tamenait D.

f

thb',n

terrenum tantüm ,fed & coelefte promeruit

Chryfoftomus : .5 4ve

LA

4

ari nonnullis decet, 1n eap, os«

Regnaum, —Beat? pauperes [piritu , quoniam

adulatores magis , qudm contumeliantes a. Macbab.

| Homil. $9.

ipforum eff Regnum celorum ; (piritu qui

diffe oportet , quia nocentior ex adulation

e,

tumet , fibi duntaxat videtur fapere, séque

Prbofieeme

quàm ex vituperationefolet peftisoriri : &

folum incolam Lybani, & Taboris inquili«

faciliüs eft hanc, quàm illam animi fuperare

num credit ; nihil (ait ipfe) intüeorinillo,

paffionem , & meliora funt vulnera repre.

quod Íplendeat , nil fe prodit, quod Jaudem

hendentis,quàm fraudulenta ofcula eblandi-

mereatur ; fed neque Harpaíteullum vide-

entis,quia illa in falutem infliguntur , hec in

bat ornatum in Senece adibus , in quasta.

interitum figuntur ; illa fecum pharmaca

men Regum opes effluxerant, Si bos & po.

trahunt , hecvenena attrahunt : illa feriunt,

mario exjiffet Salomonis , adeo macilentus

fed fimul fanant , & plus profunt , quàm ob

fuiflet, ut íumma intus facilé paupertas cre-

fint, cüm bonam promoveant valetudinem;

di potuiffet : fiquidem deerat, in pomario

hzc fub molli fpongia taxica jaculantur; &g

illo omnium genere aromatum fefertiffimo,

tunc interimunt , cum leniunt , & quidem

fomnum , quo ille unicé (aginatur: &tamen

eó nocentiüs , quó fub amici perfona incau-

non fuiffet pomarium illüd contemptui ha.

bendurm : inerant ibi rofz , lilia ; & deli-

tum premunt , ut opprimant, ídque om-

nium feré proprium eft affentatorum , qui

ciz omnes ,' quas tellus exhibet , fuam ibi

fponfionibus divites in omnem proni femper

videbantur fedem collocáffe , cüm & Platani

inveniuntur anfam loquendi ;

fiquidem ut

eeci«

;Skkx;

446

Differtatio XX,

$241y*^ 5« cecinit Petfius: — Mf utam wpidlak fervant — teot me fuïaementïtuni non Gnómon mihi

u*

fub pelore vulpemm, lmóà & [ub vulpel

nafus tuus fuit , fed valde perlongus bacu.

pum enutriunt ,. parthümque fovent , &

lus, quo egregie vapulavi; jam me corris

tunc apertus ho(tis mitior eít occulto infi-

£o, nolo ut mihi nafus tuus longus fit , ideo

diatore: faciliàs enim armaarmis retundun-

dico te pufillum habere nafum; tunc iratus

tur , quàm dolus repellatur , & infidiz evi-

* Princeps juffit iterum per farnulos contundi

06

tentur, quas virtus expandit : difficulter

Morionem , & acrioribus pulfari verberis

vitatur novacula levi obtecta fpongia : vix

bus; miíer Merio probé contufus , adhuc

eft, qui venena caveat , fi hzc domeftica

oris injuffam dicacitatem non correxit , fed

cüm tertió fuiffet ceenaculum ingreffus ite«

manus propinet ; fed obfetvare, ac declinare

Ícorpium nodle illuni calcaneo infidiantem

rom oculos fronte-pauló exafperata defis

id difficillimum,

xit in convivam , cümque diutulé hafiffet s

$I

Hoftis eft omnis adulator fub ovili

cogitabundus dixit, veneram mea correctu«

elle lupum nutrit5 mellis oltendit favum,

rus verba , fed hbacimihi verbera fuerunt ,

& fellis exhibet amaritudinem ; blanditur

verbis addidi aliquas litterulas , que me e-

exporrecta fronte, oculisque annuentibus ,

gregie pulsàrunt , modó non ampliüsloquar;

ac arridentibus , verbísque faccharo illinitis ;

& dicam te nullum nafum habere. . Certé fa-

& quamvis nulla alia videatur re nocere , no-

tuam hanc dicacitatem plerümque imitan-

cet tamen , quia fuperbire docet ; nonnun-

tur affentatores, qui quó plus errores tege-

quam exiguum etiam exigit aflentatio mi«

re nituntur, crafhüs errant; mendacia pal-

liant mendacijs, fuco fubducunt.

nerval, fatis eifidifcipulos habeat , quibus

placeat , & quorum aures valeat demulcere:

Imó cüm omnis adulatio fit fupra meri-

$4«

tum laudatio , nullam dixerim adulationem

NNeque affentatores , easdam femper inflant

buccinas ; fünt ,' qui dummodo placeant ;

efle, qua mendacio non veftiatur, eftenim

hoc ipüs fufficit, Nonomnesartifices ean-

hacveítis, quàfola utituradulatio; & iila

t 77

- dem tractant materiam, Figulusaurumi cer-

fola gaudet, vel enim infra , velfupra fidem

t reprobaret , fi ex aüro juberetur Jovem

: verba funt adulantis; cüm enim placere ítu«

fiügere : affuetus enim argillam verfare digi-

deat ; fi quem noverit vanis demulceri lau-

tis, horreretin metallo duritiem,

dationibus ; has ftatim affentator longe fupra

$2.

Rideretur 3Phidia , qui remollitum ig.

verum , quó magis placeat , extollit: finibil

nibus aurum labore nullo in exemplar im-

repererit laude dignum , nova tunc fuo com«

mitteret, ut fibi infeipfum Jovem effinge-

miniícitur € cerebro ; & quia cenfus deeít

virtutum , vitia ipfa adnititur laudibus co-

ret: five exigua fint , five magna , quaal-

fentator prodit , fatis ipfi f placeat ; quinimo

honeftare , & improbanda probare , fi-

muülque viam fternit ad nequiora fcelera: &

proba, an improba (int , juxta habet, fuff.

879

cit illi damnàffe, &laudáfle , quz prapo-

tunc laudáffe perinde eft , a: ad paria , vel

tens , cui placere adnititur , dg,mnat , vel

nequiora incitáffe : imó hoc pacto impro«

laudat.

D

bum laudare ; nil aliud effe dixeris , quàm

PEL

Id etiam dat

ur adulationi , quia facilé

margini herentem pracipitij , injectis mae

nibus protrudere , qué pronior fít ad lapfums

inftigat ad omne genus mendacij , adulari

enin, & non mentiti difficillimum e(t , &

quia cüm eatenus laudes lenocinijs-verbo«

rum fubtili compofitis artificio congerat ,

perízpe, quóplus adulatio t

egitür, eó ma-

Fuit vir Prine

non folüm , ut alteri placeat ; verüm ut pro«

gis detegitur. méndacium.

Ceps , qui ad animum exhilarandum, mo.

, priuminde commodum aucupetur , alienum.

rionem habuit, hominem fcilicet , qui falíis ;

noncurat lapfum , exquo putat poffe ipfum

infulsísque . delirationibus . prandia foleret

furgere , & ad pinguiorem , vel illuítrio-

rem fortunam affurgere. Hinc ea eft adu-

- coadire Principis: cámque conviva affideret,

cui nafus. nonnihil procerior pra cateris

lationis indoles , ut non folüm ad omnein-

ftiget mendacium , verüm etiam viros cote«

emineret ; ídque Morio obferváffet , iden-

tidem hominem afpiciens dixit , fi numeri

datos ad iram provocet; quiacum falía de«

horarij tuo effent in vultu defcripti, vt fci-

prehendant , qua affentatores effutiunt, ijs»

dem potiüs füccenfent,

.

rem, quota fit hora , alio non indigerem

horologio, Gnomonem tuo haberem in na-

. Ad tenferitatem eti

am viamaperit COne

85.

fuetis illis vocibus , an non vires tuas igno-

Ío umbram longiüs diffundente: ad heec eru-

buit conviva, & quia Princeps eum noluit

ras? an nefcis,fortunam femper paratam effe

' . fuam audentibus opem praeílare ? An non

ullà affz&um moleítiá , juffit Morionem ba.

culo excipi , fimülque expelli & loco: cüm-

vides tuos adverfarios fupra coturnos tumi-

dos infolefcere ; nifitu , quos dentes habes

que verberum fentiret dolorem , didicit fe

ijsdem oftenderis , jam te cüm premere coee

perperam fuiffe locutum: quiatamen vere-

batur, ne Princeps nonnihil fibi fuiffet ira-

.perint, penitusoppriment ; zequum eft , ut

te virum effe oftendas , ut experiantur ipfi

tus ; paulo poft iterum in eandem fubrepit

ccenationein , funm correcturus (coma priüs

tuam potentiam , cüm non curent benevo«

dictum , & quidem fuavioribus verbis ; ad.

lentiam 5 dignus es , cui fe fubmittant, qui

ftat igitur iterum meníz , ac diutulé eun-

te leferunt.

Hisce blandiffimis. ftimulis

dem contemplatus convivam , dixit; Fa*

iram fimol.2ccendunt ,. & ad temeritatem

1n.

X

Aflentatio exulet ab aula, hamus eft , quo ïncauti. capiuntur. 447

inflammant : vix e& mille unus , qui non

bio , fuco affentationis, odia , quz inttis nue

eredat facilé fibi futurum , quod alijs vide»

triebant obtegere fatagebant , & tunc Ju-

lio Agricolz nocentiüs oberant,cüm laudum

turlaudabile; idque caufe cur etiam vitia

ipfa in pretio habeantur ; cüm etiam laudi-

fuco prodeffe viderentur : laudantes Julium

d

bus commendentur,

Agricolam Principis tela excudebant 2 vite

d'd lau«

tutes recenfentes vulnera infligebant.

$6.

Id inexiílimatione habetur , qu

282

dem meretur; &laudáffe in viro prepoten-

Neque Julij Agricole zmuli tantüm

te ícelus, perinde eít jac in aliud fimile eum

hac fubdolafuérearte ufi, verüm etiam lom

gé antea deprehendimus ;hanc adhibuiffear.

impuliffe , imó etiam in majora ; quód fi

V

[

viri Principes fcelerum ejicerent laudatores;

tem , quendam & Saulis famulis, qui cüm

non facile ipfi vitijs £cedarentur , cuüm nemo

effec infen(iffimus Davidi , in quemodium

jam diu foverat , cocpit miris laudibus ejus

gratuitó improbus, & malus fit : improbie

tas eas in hortis imitatur plantulas, que ci-

recenfere virtutes , extollere facinora , men*

tiüs, ut adolefcant , «reícántque in arbores,

tiri benevolentiam., quà invidiam obtege-

ret , & eó fecuriüsferiret, quó gladiusnon

frequentiüs folent tepentibus irrigari latici-

i

bus ; «teícit enim vitium , «üm laudatur:

appateret.

Ecce vidi filtum Ifas Betblebe-

Lib. t; Ref.

hzc enim laus fomentum eft omninm malo-

mnitem fcientem p[allere ,. & fortiffmum ro-

4ap 16,-w.

rum , nütrimentum fcelerum , cibus vitio-

bore, & virum bellicofum; & prudentem in

zO«

rum, hocenim nutriuntur , crefcunt, vie

uerbis , & virum pulcbrum , && Dominu eff

&tm £0 , hac enim nova invadendi , ac no-

résque acquirunt ; & quia hujusmodi laus

vitium fovet , virtutem confodit ,. penitis-

cendi ratione; periculum Davidi ingerebat,

$^

que evertits etiam ij .quos invidia torquet,

fimülque fpecioío colore invidentiam obtes-

hac (übiade fucata utuntur laude, quà gladi*

gebat: fuit autem fubdolus hic famulus, ut

umtegunt., :ut fecariüs. feriant , & letha*

piures cenfent , Doeg , qui Davidemoderat:

Epift, 71,

liàs noceant, pulchréSeneca. | Jnvija , ait

non enim iguoravit Doeg invidiam in aula

degere ; ideóque (tuduit eximijs laudibus ;

ipíe , pernicio[um optimu telum , 43nopinan-

teg , fecurüsque disjecit , procellemore , que

virtutes , :ac delatas à Davide viclorias re-

Pro-

$n ipfa jerens fiducta folet emergere.

cenfere , ac extollere , quo audientium in*

vidiam magis acueret ; animósque acriüs in

€ellas zemülatur invidia , altas proceliz tut-

fes evertere, ac fublimia montium faítigia

Davidem exaíperaret , quem proptereadi«

fcrimini objiceret caterorum : hinc Polibius

feriré folent : & invidiaeuam ipfaadnititur

In ;)ijïor.

eos fübruete , qui fupra cateros eminent j

iai t.

ANova bec calumniandi inventa vatso

|

excelios , ac in altioribus conítitutos digni-

mon accu[atione., fed laudibus vecenfitisnos

tatibus evertete, ac deturbare florentes,

xAm in [ocios vefundit, . Inventa efl aurem

Quia veró experientia edocethac mor-

porifpeum , ac primüm bac malignitae , &

879

Aue

bo laberantes omnibus effeexofos, ac odio-

fraus ab dis , qui in palatijs degunt.

íos; artem invidía excogitavit , quà & fe

lici utpote c&teris verfutiores hanc reperére

ipfamtegeret , & odiumfugeret , eóquelc-

fraudem,laudibus nocere,erectione deprime-

curiüs feriret , vquö Octultiüs nocet ; hinc

re,commendatione vituperate, ofculis ferire,

blandis verbis exponere peticulis:quia juvare

Eurypides ajebat : Oportet aliquid boni di*

cere , Aut benedicentibus non infenfum c[Je.»

nonintendunt , fed nocere: idtotüm prz.

invidiavitlum: quienim audaci & aper-

ftant, quod Medicis e(Lcontrarium , hi enimj

ta dicacitate alium impetit, fufpicionem in-

aufteris medicamentis fatagunt corporis in-

generat innutritz intus invidie : fiquidem

ducere fanitatem : fuftinet infirmus caute-

rio inuri , ferrofecari 4 fcite Tertullianus

quiaudit, ftatim putat ab exulcerato animo

Capi $;

adverfus Gnofticos.

llulans ille, && ge-

provenire, quod obmurmurans alterius ad-

nititur malignitati applicare : hinc.invidia

emens , U mugiens snter manu vaedici , pofc.

modum easdem vaercede cumulabit , &8 avti-

non dentes oftendit ; quibus mordeat , led

holoferica depromit verba , quibus fimul

fiees optimos pradicabit, G favosjam negabit.

placeat , & noceat; verborum lenocinijs

Nondifplicet zgroto laniena, dummo-

890

laudationum blandimentis omnem infe ftu-

do optatam corporis invebat falutem : op-

et malevolentiz notam exringuere , ac in-

pofitum obtingit. in aulis Principum, aures

videntiz fuípicionem avertere.

De Julio

deliniuntur , non ut vitia intus corrigantur,

h

fed vel ut augeantur ; vel invidia alienalau-

Agricola fzribit Tacitus ? Periculum fubjif-

fe spud Principem non ob crimen , fed ob

deacuatur uberior, & exafperetur nocentior,

laudem,ait Tacitus : Causz periculi non.s

Raruseft , qui veritatis amicus finceré eblan-

erimen ullum , aue querela lefi cujusquam,

diatur : rarz blanditiz funt , quz proprio

fed infenfus virtutibia. Princeps ,. 88 gloria

non inhiant commodo ; & raras eft blandus

viri, ac peffmum iuimicorum genus lau-

alicui, qui proprio non ftudeat commodos

dautes

e

?

cüm moviflent zmuli Agricola

hinc ajebat ille: Nemini eblandiaris , tamecfi

17

Princ

L 24

em glorie xítuantem ardote , tu-

Ípes affulgeat maximi emolumenti, Scité

meniém que elatiffima fuperbia JuliumAgri-

Imperator Theodofins ad Arfenium Pra-

colam nimijs extnlére laudibus, quo Prins

ceptorem 5 Arcadio , & Honorio filijs au-

cipis furorem fuccenderent , ac periculum

dientibus dixit : Preflat pià mori , quàm.s

laudibus objicerent fucatum; hi procul du-

impié regnare : a. preftat potiüs pié mori,

quàm

448

Differtaüo XX

b

quim impiä fervire, at regnes: praflat pie

ri, quod glaäio minante ,

:

quàm ääod?;'rtggi

potiüs latere , quàm his fubdolis artibus e-

adulante committitur.

mergere.

Afífentatores , qui ut noceant ;

Arcendi prefertim abaulisPrincipam — 93

eblandiuntur,Difcipulos cacodcernonis fe fa-

funt affentatores genus hominum viris pre-

fertim Principibus invidam , regnantibus

tentur , qui blandis fuggeftionibus adniti-

tur przcipites.agere minüs cautos, hinc D.

fállax, quia ut fcité Bernardus. — 'otenti- .. , ,

Tum. 2. bo- Chryfoftomusait: Blandiri ut quis noceat ,

us omnues invident , prepotentibus 0908 . , o Dom

mil.13 i^ Disboliefl ; corripere veró ut profit Dei: qui

adulantur , ídque caufz , cur /Efopus 50-

5 4v Matths Mrerieblandiri poteft, & obeffe poteft; hinc

loni dixit , vel non accedendum ad Reges,

fatiüs humanum ,

& comem íe omnibus

adt illis placendum,

Sidicas , nonnullas

*

h

prabere, & nulli blandum,

effe Principum aulas adeó ad virtutum nor»

Perinde ac blanditie, ita & affentatio-

mam compofitas , ut in ijsdem vitium non . .

Qe

-nescavendz funt , ut has non. tam à nobis

fit timendum affentationis , idcreditu om-

nino e(t difficile , vix mihi perfuadere quis

arceamus, quàmin alijs'odio profequamur;

quia nifi arceantur, provocantur , excitan-

poterit affentatores aulas noningredi Princi-

Epiff, Y« A tur, & nocent: undeD. Bernardus nos mo-

pum, ur fe infinuent in przepotentum graá«

,.met, ut toto nifu has blandulas arceamus

tiam , quorum etiam aucupentur benevos

affentationes , inquiens : Tele occafiones ,

lentiam : fcio à plerísque aulam Principis

mari zqtiparari flu&tibus concito , quibus

vefpue blandimenta , adulationibus claude-s

aures , teinterroga dete, quia tute meliis

exagitantur aulici , quorum alij furfum fe-

runtur , alij deorfum aguntur ; in hoc au*

nüft , quam alius , attende cor tuum , di-

féure. intentionem ; vonfule veritatem , tua

tem mari fatagunt omnes expifcari, conge-

Non eft fiden.

tibi confcientia refpondeat,

runt laudes fupra omnem fidem , süntque-

dum alienz laudi: blandimenta, adulationes

laudes ille, hamus, quo pradam capiunt.

cüm fint quid extrinfecum , meliores nos

Quis credat , nullos ibi mures innutriri, ubi

ingens eft copia frumenti ?. Quis putet iu

non faciunt , fed poffunt deteriores nos con:

flituere; ideóque fi tota vicinia nos deprz-

tanta tutba bominum , quorum quilibet:

contentiffimis ftudijs gratiam aucupatur

dicet modeítos , pudicos, culturze addictos

virtutum;,tametfi id omnes jurarent, non eft

Principis , nullum effe , quiejus non inhiat

favori , non multos etiam effe , qui retia

ipfis credendum , quamvis nos honorent ,

Íuanobis obíeqnia preftent ; quia non exa-

tendant affentationum , fine quibus vacuum

Honn'l. H

more oritur honor ; nonproba eft denobis

elt aucupium ?

exiftimatio , fed facata adulatio, utloqui-

. Tametfi T

heodofii Junïoris fuerit au*

9N

h y'"l

&b cifllor.. tur Plautus.

Qui te blandis dictis fubagi-

la veluti virtutum Gymnafium , non tamen

fuis caruit affentatoribus ; qui non folüm

tant non amici , fed palpatores , & parafits

font.

Quamvis non malum fit laudari ; me-

Theodofianam aularn , fed & alias catero*

ho-

rum Principum corruperunt ; ímó , & to»

lius tamen femper laudabiliter agere :

mines enim affentatores plerumq; verborum

tam propemodum Rempublicam everte-

runt, QCum enim blandé laudes per aures,

utuntur lenocinijs , quibus laudati aucupen-

quas demulcent , fe in animum infinuent ;

tur gratiam , dum enim ftudent aliena vir-

tuticommendandz , fucum faciunt ; magís-

utíqueplacent , & lato animo audiuntur ;

ideógue quia nituntur , qui aulas terunt

queobfunt , quàm profint , quos propterea

(sf

Lib.4, de perítringit D. Bernardus , imquiens ; do-

Principum ,

eorum aucupari benevolene

m

tiam , in id vel maximé incumbunt ftudij ,

eonfel,

cuerunt linguam fuam grandia logui ,. €5

eperentur exigua , largifimi promiffores, &

ut quz Principi placent, laudent, ideóque

nusquam deeft fzx ifta hominum, & fepe

parciffimi exbibitores , blandifrmi adulato-

res , & mordacifmi detratlores ,. fimpliciff-

tam grata , quàm noxia; placet tamen , fi-

mi diffwmulatores , 65 maligni[fmi proditores ,

miülque nocet hacpeflis, proinde ab ea vel

inde conjiciunt , in quale fe periculum inji-

maximé cavendum : funt enim plures , à

ciant, qui hujusmodi parafitorum exam.

quibus quamvis non fit laus quafita; eos ni-

hilominus delectat oblata. hincSeneca: 7-

biunt confortium , expetüntque contuber-

Ebiff. 139

nium : nil certé boni , nilque probi expe-

tandus eft. adulatorum fermo ,. ac fortiter

rejiciendus : nunquam (ine noxa erit , sllum

€andum ab hujusmodi hominibus, quorum

benigné admif/ffe.

Nam. etiam fi non fla-

palmare dogma eft omnibus annuere , pro-

bare improbanda ; dare verba, fumos ven*

tim officit., femina tamen n animo. relin-

dere, dummodo fpes affulgeat, vellautio-

quit ; fequitürque nos etiam , cüm ab illis

rismeníz, vel alicujus commodi,

difcefferimus , refureiiurum posiea malun,

Non eft hisce fidendum affentatoribus,

Quemadmodum qui audierunt. fympboniams

,!o

qui inaniffimis affentatiunculis in falutis di«

ferunt fecum in auribus adulationem illam ,

ac dulcedinem cánts ,. que cogitationes im«

Ícrimen nos pertrahunt ; quandoquidem ;

acriüs in nos fzeviunt crepantes adulationum

pedit , nec ad féria patitur intendiz fic ada

: bullze , laudésque fucate, quàm hoftes di.

latorum., & pravu laudantium fermo diutiss

ftridtis , nudatísque enfibus in nos irruentes,

hbaret , quàm auditur ; mec facile efl anima

ZLib. de Ba-

unde D. Auguftinus ait:. Zeniás debet putae

sulcem [onum exeutere. — Profequitur , &

prif. contra

durAts

Donat IF 5

Affentatio exulet ab aula ,haxhus eft, quo ivncaut.i ILFQPïuntur' 449

dabilis, qui laudari ::exgiektfit : fienim non fit

dur?t:, Eex inter-wïla ?cc?;rrita .IJea clau.

9i

denda [unt aures magis vocibus, & quidem

laudabilis , nec fieri poteft, ut laudetur , cüm

rimis: nam cum snitium fecerunt. , ade

fitlaudeindignus; velenim felaude dignumm

judicathomo ; vel vacuum virtute , quà me»

aniffeque funt , plus audent, — Sunt tamen,

qui proprix laudi inhiantes aures libentiüs ,

reatur laudari : fj dignum fe laude cenfet,

Wt , d

& laudantibus , & adulantibus prabent ;

& propterea vult laudari , jam definit effe

a]fen/.üom

putantes , virtutes aliamlaborum , acpeti»

laudabilis, quia dignum fe cenfet, qui lau-

detur: «üm.enim nil.ex fe fit, nec vere fe

culorum mercedem non defiderate przter

dignumulla poteft Jaude dijudicare: eft igi-

laudem, & gloria

:

m , qua Pcpiiïequæ funt

Virtutis,

tur potiüs contemptuihabendus, qui de fui,

t.

Hinc No£&mi pofteri in

ïvrcampo Senaar

vel contemptu dolet , vel commendatione

non alia de cauía infanas illas Babylonice

tumet : laus,cui inhiatur filia fempereft men-

turris funt. fubítrucliones moliti , nifi ut

dlacij ,& materopprobrij ; idque vel maximé,

nomen fuum zternitati confecrarent , &

fiis fit laudisappetens , quinilinfe habet,

laüdeminde (ibi promererentur ab homini-

quo laudari mereatur ; isenimmavulcbonus

bus: fed nihili hanc facerent laudem, fi ejus

videri , quàm effe ; cümenim fit in fe im-

brevitatem perpenderent , & qui fint lauda-

probus vulttalis depraedicari , qualis noneft,

tores; quiut plurimum funt adulatores ,.ac

proinde nonlaudis , fedmendaci] eítcupiens,

& cofit deterior , quàó probior vultaudiri.

viti fycophantz : quis theatrum zion habeat

-*

contemptui , chm nonnifi ex furibus, latro-

Si optio mihi daretureligendi, an veliem

3€.

nibus, przdonibus , fcortatoribus , adul-

fanus effe , & abalijs zeger cenferi , ac praedi-

teris, alisque hujusfacis hominibus .coale-

€ati ; veleffe eger, ab alijs.credi fanuss

Ícat: talesplerumque funt, qui turbam fa-

«erté nifi.heleboro :me indigum ;proderem ,

vellem fanitate gaudere , quamvis alij me

ciunt adulantium 5 quos fi feorfim vir cor-

datus difpiceret, jure meritó indignos judi-

:zegrum faterentur : parum prodeft à viris

€aret , quorum judiciis fe ; & fua commit-

Áycophantis laudari,fi fit quis virtute vacuus.

teret , iententiisque fubmitteret ; propte-

Amó plusobeftlaus, quàmprofit ; phatma«

rea non debet , necadunatos pluris facere:

«cum non adhibitum opportuné fuo deftitui«

'tur fru&tu : & adulator omnis virtutis eft

hzc enim plena vox hujus turba inanis eft

tumultus ad aures demulcendas, non men-

iünimicus , & quafi clavum figit in oculo il«

tem reficiendam , quia ut ait S,'Chryfofto-

lius , cum quo fermonem conferit , :proinde

: Ham:'l. 284

«€ó magis cavendus eft , quà fib amantisfpe-.

. In Joan,

mus, .Efiquoddamtumultás , perturbatio-

9N

mísque plenum airium ex . flultitua majori

.€ie nocere ;non definit , .donec rationis :ob»

*

.

'tundat acumen , -& modicum iillud luminis

ex parte conflans .

eft autem vox ifta

tantüm quid extrinfecum , .quod nihil nobis

quod adeffe videbatur,'extinguat. Oritu£

addit bonitatis ,. :quamvis hominem bonum

:autem hzcalienz laudis fitisex animi pufilla«

p

aflerat , nontamen facit ; imó eb ipfo ,quód

nimitate ad 'nihil altum affurgentis , nons

quis laudibus hisce inhiat , vacuum fe prodit

;fiunquam enim excelfusanimus , acveré nge

ibilis ad has fe demittitineptias: 'unde Augue

omni bono , & maximo refertum malo ;

plenum £cilicet tumore fuperbi

ftinusde hisita Deumalloquitur lib.10.con«

t

& 5 & .?.m-

bitionis.

fef.cap.36, Quislaudarivult ab bominzbus

iäf!

Quamvis laus

w*hbn-ïi:ii:prdbo debeatur 3

itup

eraute te , mon defendetur 4b fbaminä:

fitamen is fit laudis appetens , jam definit

ia judicante te , nec eripietur datm

j L

eífe probus, & incipit effe malus : quia velle

de.tg;f?üg

laudari maluim eít, adeà ut definat effe .*l;uf-,

TA 1j

.4,

m

—

^

//

s

j

d

£m

L

NY mh

y

"i

V

SS.

*

S

:',—

,

QUNMIGS

Ms

A r

£X

RI

/

D L t

/)

2

X

O VRIA)

,0!

( N

j) 2

^

"

lä'ï-

m

MV

A

*

z

ZX

p

7

L

22

A

.

æ*&

7

[

WE

N

z

C

at

Z

N

--

N

Y

W

:-s

u)

A

A

UE

N

!

a

",

)'6' 2*

a m Em

—rl"]r

od 1 o d

LI1

DIS-

- gontyi de Afelné T. I

Sü (4:0) 8$

cetioccbu»c

toc od coco btb CO CDCDCDCD: 5cn

*Q^

^ O^ *0^

s

** "D*

i

a

DISSERTATIO XXI..

QM. 311

UET

Donatur explicatu Affectus Gaudij , feu

dxüuüg, & Dcelectationis , & expen

-

duntup

.€jus caufz, & cficdtus.

EL

dn 'v4lle lzzc/zljm&mw bujus vita non effarefcit latitia 2 quonvis defae-

cata merores perinde ac Rofa [utscingitur [pinis: e funefla cupre[f La-

tia'rz'bw. lauris femper fioædcfum CODÍEYIIAA.

I/

rj b u Y

y Uamvis delectatio ,. feu

refcit; & fi fuerit moderatior ; magis pro»

A

a N2

Xe

Ms

-

at

.-.

Es

-

letitia contermina fit

prié dicitur hilaritas, qua ferenat animum,

4

amori , contrahátque

purgat fanguinem , vultum rofeo, gratóque

/y

?

cum ipfo affinitatem

perfundit. colore.

"Ubi veró ex lztitize

PA

a

L )

o

(:';-(l/'

[ E

difcriminantur tamen ;

motu refedit animus, ac fedatior eftfattus 5

D

j

x

:

quia amor proprie eft

z

Ü

--

Z

enaícitur delectatio ; feuvoluptas, quz eft

D UL ENISAD

uj

quaedam propenfio in

complacentia voluntatis quieícentis fuavif-

bonum ábfoluté ,

ut

fimé in bono poffeflo. "Geftit elata mens;

'cdnveni*ens nulla ha

bita ratione, num prz.

cüm certa fpe rapitur ; -elicit cor exultans

fens fit, vel futurum, abftrahitque à pre-

latitize affectum , uübi non ampliüs anceps

Íentia, G futuritione : fecus dele&tatio, feu

votorum , ei innotefcit rei concupitze affe-

lztitia refpicit bonum proprie , ut prefens,

cotio.

Tlumanz tamen letiti* nonnihil.

'etiam pofleffum, Affectus deleclationis vo-

femper mifcetur meeroris , ut verum fit; ex-

carietiam folet latitia , voluptas , vaudium,

ttemagaudij à lu&tu occupari ; pura puta lz«

DDiverfimodé tamen homines, & brutaà de.

titia in coelefti duntaxat efflorefcit patria , in

Je&tantur bonis fuis jam poffeffis 'qüiafïmff

hac lachrymarum valle perinde acrofa , fuis

anines non folüm ijs delectantur , quz re ip»

latitia cingitut fpinis ; & fzpe fpectamus:

faobtinent, ac poffident ; verüm etiam ijs ,

funeftam cupreffum letioribus lauris fron»

dére conterminam.,

Ità rerum volvuntur

quz memoria , vel defiderio, velfpe aliquo

pacto poffident ; ad eum modum , quo in

vices ! ut paffim adigamur cum][udzis patriá

,

voluntate fpes , & memotia dicuntur inge-

pulfis fufpendere in falicibusamaritudinisjac

nerare dele&tationem 5 unde ajebat Regius

mororis , lztitiz organa,

Deleclationis , feu latitiz duplex eft

,

P[g,oe, Vates. memor füi Dei ; & deleclatus [um.

&

«id Rom.19, Et Apoftolus ffe gaudentes, — Bruta veróa.

gétus. Alie Qquid*em; funt dele&tationes',

nimalia ijs tantàm deleétantur bonis ; qua

qua fequuntur apprehenfionem fenfitivam ,

re ipfa, GC actualiter poffident.

qualem poflunt etiam bruta animantia habeg

2

Hinc delectatio eft vera actio faculta.

re , & vocari folent dele&tationes naturales,

tis appetentis, eo pacto, quó amor eft ejus-

quze fubinde turpitudinem , ac feditatem

dem actio; & intelleclio dicitur aclio intel-

redolent, — Qui fenfibus fingula metiuntur,

jJe&tüs ; & generatim a&tusvitales, qui funt

eft ipfis volupe duntaxat hisce indulgere ; &&

notitie , velappetitiones vocantur actiones,

non fecus ac fpongiz putidas , ac corruptas

attrahunt aquas, in quas injiciuntur; fcetis

licét grammaticaliter , & nomine tenus ;

phyficé enim funt qualitates dependentes à

das fitiunt delectationes , quas per fenfus ex«

, Ruis caufis pet veram a&tionem,

teriores veluti pet totidem fiftulas infeliciter

r

Suf, j

j

Oritur lztitia ex poffeffioneboni , ob.

hauriunt,

Aliz funt delecltationes , qua

g! 4fi, (

ftetricante ejus przelucente notitia: eft fiqui*

fequuntur apprehenfionem propriam poten«

dem lztitia motusanimi ex judicio prafentis

tiz copitativee ; & funt liquidiores, proprize

| jamboni, fivehocfit verum, fivefucatum,

hominis , vocaríque folent rationales. A-

acopinione efformatum. — Ubiresardentiüs

L

liz dele&tationes , que competunt voluntati

adamata in noítram devenit poteftatem

?

fuperiori , cui intelle&tus praelucet, & hz

tunc excitatur affectus Iztitie , feu motus

dicuntur delectationes fpirituales, ut à prz-

talidus , & plerumque etiam vehemens ,

cedentibus , qua dicuntur deleCtationes,

| quó pulfantut vifcera cor dilaturymeng hila-

corporis ; fecernantur. , L: difti

guant Ur.

Hinc

'Dbnanturx cxplicatu Affe&us Gaiadij-,-- & dele&tationis. 41

In

Hinc generalis divifio dele&ationis eft in

quà famem expleat , séque reficíat,

fpiritualem propriam voluntatis , & (enfi-

homine veró delectationes plures funt, ac

bilem , íen corpoream proptiam appetitüs

variz , ficut cupiditates , adeó ut excedat't

]

enfitivi,

illas brutorum , quia ut fcié Lactantius, r5 5 iofie,

f»

Dele&latio fetenens ex parte voluntatis,

Catera animantes prater unam voluptatems qup, ao.

!

folet etiam explicarí nomine gaudij, ut do-

que 4d generandum pertinet ,. nullam.a

i

lepg 311.

cet D. Thomas.

Alie divifiones delecta»

fentiunt ? utuntur ergó fen(ibus ad natu-

art. $.

tionis funt materiales ; ut quód aliqua dee

re Íue neceffitatem; vident , ut appetant

lectationes fint fecundüm naturam.

Aliz

ea , quibus opus eft ad vitam tuendam,

fecundüm pravam confuetudinem , aut com.

Audiunt fe invicem, séque dignofcunt, ut

poffint congregari,

Que utilía funt , ad

plexionem alicujus individui ; . cojusmodi

funt delectationes eorum , qui delectantur

viélum , aut ex odore inveniunt ,. aut ex. ^

efu carbonum, terrz , cementi , & íimili*

fapore percipiunt ; inutilia refpuunt , aut

um: Galiz fecundàm aliam alterius fensás?

fecufíant : edendi , ac bibendi officium ex

Homini

& inter has delectationes illz cenfentur ve-

ventris plenitudine metiuntur.

heinentiores, qua funt fecundüm operatio«

folertiffimi Artificis providentia dedit voe

nem tactás, & brutales ;ac tetreítres vocari

luptat«emhbcj;iorem , & in vitium cadens

tem ; quia propofuit ei virtutem , qua

foient : quz adguítum pertinent , funt pau

Jó miriores , minüsque turpes, digna tamen,

cum voluptate femper- tanquam cum domew

qu& habeantur contemptui 5. leves funt de-

ftico hofte pugnaret.

le&tationes in odoratu, quia hic fenfus in

Eít igitur hominibus con

fenianeum

€:

homine eft omnium hebetiffimus ; nec tam

gasdium , & naturalis voluptas ; fed ita

eít odor fuavis gratus 5 quàm fit moleftus ,

debemusgaudere, ut in gaudio noftro mo-

teter,ac feetidus: delectationes 4pertinentes

deftia eluceat ; ne animus ita diffolvatur,quim

ad aures aliquid habent delicatius , ac pul-

fiopus fuerit, liberépoffit à lzcitia ad moero-

chrius; eó quiaaffinitatem habent cumaére ,

rem tranfire; idque froenum eft injicere huic

aff:&ui.

Dedecet virum Chriftianum z-

quem Ífoni trajiciunt ante aurium pulfatio.

fem: deleCtationes, quibus oculi afficiuntur

ternis inhiantem gaudijs , ad que Numinis

c:ereris fünt preftantiores, cum oculi ad ig-

opitulantegratià evehitur, tot inter rerurm

—

feam;, ac ztheream naturam proximiüs ac-

inferiorum viciffitudines ; tot inter cumule«

cedant, Dele&tationes , quz ex tactu , &

tuantes mentis exagitatz cogitationes ; GE

guítu hauriuntur , fiimmodica fuerint ,fen-

corporis pericula., tot inter juftiffimas trie«

Íus defatigant ; & moleítiam ingerunt ; ac

fticize caufas , Motionum inflar rifu geftie

re , ac de rebus fluxis , ac perituris exultareg

€itiüs pereunt ; ut quz antea fuerant folatio,

nunc (int fa(tidio ; eásque torrenti affines

cum Euro ocyüs fugiat terrena voluptas s

cujus plerumque extrema luctus occupat.

dixeris , plus luti , quàm pellucidi laticis fe-

,

cum trahenti

?

. quippe menti (erenitatem

Verüm gaudium nonnifi ex virtutum oritu£

eripiunt , & animam 6 fua dejectum tran-

conícientia ; neque poteít quis juíté gaude«

te, niíi virtutum culturá plurimum profece-

quillitatis fede :urbanþ,' ac foedé coinqui-

rit.

Czaterz delectationes leves funt, nee

nant.

Defccatíores funt dele&tationes , quz

-pe&usimplent.

Ille felix, qui nonnifi exe

$.

fuam à phantafia trahunt originem , & etiam

cultz virtutis deledatur fludio , Deíque

fincero famulatu : fiquidem extra Deum

diuturniores ; fiquidem qua de divitijs con-

p

erendis , honoribusacquirendis , gloria pof-

nulla vera voluptas , fed tantàm larvata ,

fucata , cui fi larvam detrahis , nonnifi lu«

fidenda iníedit feliciratis opinio ; tenaciüs

haret animo , blandiisque appetitum de-

&u digna inveni& — Ut quis veré gaudeat ,

In homine delectatio fecundüm vi-

fnukcet.

. mil debet impenfius defiderare, quàm divi-

fum cenfetur fecundü. quid major, quia o«

na fe fle&ere voluntati ; fi enim Deus ve-

perationes humanorum fenfüum dele&tabiles

lit hominem incolumem effe ; . vel egros

funt,non tantüm ob utilitatem inde haurien-

tare , divitijs affluere , paupertate dejicig

dam$ verüm etiam ob comparandas rerum

ad utromque debet paratus effe ; alioquim

nullo afficietur unquam vero gaudio ; nule

notitias ; qu& enim fenfus feriunt exterio-

res, funt animo ornatui; quod minimé ob-

la replebitur vera latitia,

. In noftra po-

tingit brutis, quiain ipfis, " ut docet D.

teftate funt opiniones , affectiones, cogita3

Q'f&/!ofh

Thomas operationes fenfuurn funt tantüm

tiones, & alizacliones , qua à noflris dee

AT, Ó6,

deledabiles , ob utilitatem ex ijsdem hau-

pendent potentijs, qu& veró nos non agimus,

riendam ; & ufum earum rerum , quz per-

ut honores , dignitates , & alia exterioras

y

tinent ad confervandam naturam ,. eám-

fub noftra haud funt poteflate ; qua pro-

pterea varijs funt obnoxia impedimentis z

que in individuis propagandam , adeó ut

delectationes visüs , auditüs , olfa&tüs ree

qua& eorum prohibent perízpe affecutionem,

Hinc plurium Philofophorum fapien-

?

ferantur in brutis ad delectationem tactüs ;

in quo fenfu dixit Ariftoteles 5. Erbic. non

tia hoc uno innitebatur , ut utríásque for-

tunz novercantis ,. adblandientis , eadem

iplo per fe odore leporum venaricos canes

gaudere , fed cibatione ; neque bovis voce

femper mentis ferenitate ,. orisque tranquil.

leonem fame ftimulatum. fed comefítione ,

litate viri lophi obviarent altgrnantibus offie

Lila

cijs;

Verani de Afeitibus Tom. Ii,

452

-x-:D:ifïe'ttatio XX

cijs; quà fatione fdrtunæ imperio exempti,

Acn'p?ü * quant:ä jaBatum Nate perice j

etiam inter corporis cruciatus, membrorüm-

i lJ.

que lacerationes à mentis integritate , hila

Quám metui , ne quid Libya ;ild regna

rique flatione, nec latum unguem vifi funt

nocerent,

dimoveri ;; cum enim terminos poteítatisà

Deo homini conceílz contemplarentur, fibi

Rei itidem novitas , 'vac v'ari&tas dele-

10«

perfuadebant, nihil praeter affe&iones , &

Gationemauget, quopaéto P/a/zzo $o, Po«

cogitationes fuas ad fe pertinere 5 quaproe

pulus líra&l ex petra melle potatus dicitur ,

pter adeà abfolutum fuerunt in eas imperi-

tamet(i conítet , Moyíen ex percuffione pe-

um enacti , ut omnes animi tum iralcentis

trz pellucidos duntaxat elicuiffe latices ad

tum concupifcentis motus juxta normamre-

fitim extinguendam ; ob tamen diu tolera-

gerent rectg rationis , séque felices,poten-

tam fitim, ac amorem vehementem in ac«

tes, divites jactarent,

£.

quifitam frigidam potionem , quz mera fri-

Caufz excitantes deleCtationem, leuiz-

gida aqua erat , videbatur fitientibus mel;

titiam plures. funt.

Cum 4delectato fit

tanta erat delectatio , quam ex hauítu fri-

quadam effufio in obje&tum bonum poffcí-

gide percipiebant : . eandem delectationis

Áum ;- & hzc poffeffio przfupponat cogni.

ubertatem ex acquifito cibo poft dioturnam

tionem , ac amorem 5 nulli dubium; quin

famem explicat Oleas verbis illis : quaf u-

' eaufa per fe efficiens delectationis fit appe-

vas $n deferto smvens Ifrael s && quafi prima

titus, cujus delectatio eft foetus pergratus z

Ij

poma ficuluee in cacumine ejus vidi patres

& cauíz adjuvantes , objectum, cognitio;

€orum, Fotelt etiam delectatio,quam ex eíu

& amor ; ha (iquidem caufz dicuntur. ad-

pomi protoparentes perceperunt ad novitaré

juvantes ,. quia delectationem excitant ; hinc

referti; eft novitas caufa delectationis,adeó

bona , qu& impenfiüsamantur, przfertim fi

ut vel ipfa voluptas , fi diuturnior fuerit , fa-

expeclatio dilata amorem accenderit, in-

füdium ingeneret : fuavior eft delcclatio

tenfiorem ingenerant delectationem 5 adeó ut

recéns ; déque re non frequenter obvia ;

non abs re cecinerit Profpgr. Epigrgm. 68.

qua ratione Zenophon ait, ex Lycurgi lege

maritos apud Lacedoemones non confues

Gmtiar "e/i. fruä?m , quem. fpes proda-

viffe, mifi perrarà cohabitare cum fuis ue

élior edit.

xoribus ; ut quoties contingeret unà cone

».

Ex majore itidem labore in rebus.coms

venire utriusque foret deleclatio inten-

-

parandis auctior folet oriri delectatio , fi res

fior,

obtineatur , poft plures exantlatos labores :

Sunt etiam aliz -p!uies letitiz caufä,

II,

qua ratione Ariítoteles 9, Erbic. cap. 5. affe-

ut potiri re diu fperata , frui optatis , fue

rit, majore amore liberorum exardefcere

petáfle arduos labores. viciffe hoftes , de-

spatres , & majorem de ijsdem deleclatio-

*

clinaffe vite difcrimina , precaviffe immi»

nem capere ; quia operofior ijsdem fuerat

liberorum procreatio ? hinc generatim cre-

nentia pericula ; ccelum experiri propitium;

hoftium compefcere audaciam , virtutibus;

fcit delectatio juxta incrementum amoris ;

& difficultatis exacuentis amorem: difficul-

nobilitate ; honoribus , dignitate infigniri s

& quia varia funt , ac diítincta delectatio

tas enim acquirendirem aliquam , amorem

num gehera ; cum quisque fuum cupiat bo-

acuit j & meníurz amoris portio refpondet

num ; quo fibimet fatisfaciat , difficile eft,

deleclationis.

Affe&ctum lztitíz excitat Pa-

pari ratione in omnibus affedtum deleclatio -

ter Anchifes , cum primüm veníentem vidit

nis , aclatitiz excitare; cum alius honore,

ZEneam poft plures exantlatos labores , vitae-

alius divitijs , hic dignitate , ille luxu dele

1

que fup;rata difcrimina Viþgil.-

&etur in veftibus , vel epulis.

Qui in omnibus vellet affetum ciere vo-

12

1:que ubi :enilentem adverfum. | per

gramina vidit

luptatis,huic Pandorz pixide bonorum om*

nium refertiffima opuseffet, ut avaro divi-

U upEP W. N M RNEE g* a. NB

4Eneam ,. alacri

tendit ;

palnpu Uutraique te«

:

tias , ambitiofo fceptra, helluoni epulas ,

plebejo nobilitatem , militi victoriam , volu-

Effufaque genà lach

dit ore ?

fjmc',ï 6 vox exci-

ptuario delicias,ignorantibus fcientias citra

L

Venifli tandem ? tu4que expetlata pa.

labores , fine fudore largiretur-

Is procul

rentt

dubio Mercurio ipfo haberetur eloquentior,

Vicit ster durum pietas * datur ora.s

excitarétque facilé in fingulis laetitiz affe-

gl

&um.

ttæri,

F

li

Nate tua , €$ notas audire, acreddere

Quia veró carent Oratores Pandorz pi*

0oct$.

xide, neceffe eft, clareant eloquentiá , fi dele-

tj.

!

Sic equidem ducebam animo , reöa'r.

&are velint , rofas loquantur ; flores fpare

pl

— que futurum ,

gant , Attica bellaria exhibeant , ut melleus.

li

Tempora dimumerans : nec me mea cu-

in dicendo profluat lepos , ut oratio vidtrici»

Ui

ra fefellit

bus laureis efflorefcat uberior , fplendeat lu«

"

Quas ego te terras , &$ quanta per «-

minibus , ac hortum referat arboribus confi

Q

quora WeclHiis

tum;innumerísque florum diftin&lum areolis;

d

ex

p

ele&atïonis.

- Donantur EXPHCMD AEC&US Gäudij,& D

....

453

rent odores. Stylus

MILIANUS EMMANUEL 449 ferro,ae

.ex quibus füavimmi fpi

fit totus candidus, dulcis, fufus fine

ullis fae

prudentia uitlor trans Effecbios Pontes cum

lebris, fluátque quafi fedatusamnis. . Verba

bafiem'palude P /j/l'-'üiä', 4gg,erjög; ;memuns s

felecta, lenia, fonantia;non fecus ac. micanti-

tum, ac inaccej]um pluries arrito lecet. u-

Audacsam ut vtdees

bus illu(a flofculis afarota

.. Argumenta itt-

eitamento laceffvijfet .

0

doca, E

locutio cultamol-

retur declinare , non pugnam z eo bellico u-

genioía, nova,

lis, facunda, picta.

Res variz , inufitatze;

framento veceptui cecinit, ut. cum vix effe

timori poruerit , apfums non 'oinci fummau

jucundz, inter fe venu

ftifimo nexu. cohz-

rentes; quibus amoena figurarum varietas

fecerit elfe wicloriam. — eyd tergo petitus , &6

plurimum adji

ciat ornamenti ,. ac illecebra-

*

À lateribus, totus effufus n fuos, fe an uno-

bus aurium excitantur

quoque eorum fervauti, fuo lueratus peri

rzum, Hecfíunt, qui

E

delicia ;; & mens per

funditur voluptatum

do omnium fecuritarem.

Ufitatum eft etiam ubi triumph

us te

1.

blanditijs.

. Sicut Sacchareum condimentum

fuavitatem quandam «upedijs in

ftillat, quà

dpfa non inftituitur. prohibente modeftiá

dele-

edentes, & fi minimé caufam fentiant,

Principis, eumdem preffis infcriptionibus

Glationem tamen uberrimam hauriunt ; ita

exhibere populo communi geftienti jubilo,

oratio attico perfuía melle, floribus ornata;

velin triumpbalium molitionibus Arcuumg

pegmatámque protenfis flructuris ; velin»

latens habet quoddam jucunditatis aucu-

pium;

quó deiectatione auditores afficiuntur,

ter fymbolicz eruditionis ornatus, lucerna-

344

. In civi

libus orationibus excitatur lztu-

rümque nocturnos - lufus,

Triumphum

tiaex malorum fuga; bonorum acceífione;

Maximiliani Emmanuelis ex Hungaria Mo«

is; ludis publicis initu.

nachum reducis poít fractas, fugatásque

commodis fuícipiend

tuendis, pompis , triu

mphis , celebritaribus

"Iurcarum copias hac exhibui Infcriptione,

Hic ille virtute Martia invitlifimus Prime

aperiendis populo ,

maximé in receptione

,

ias, vel infigne

ceps MAXIMILIANUS EMM ANUEL

Principum ob delatas viétor

"Tunc ad uberius

aliquod preclaré geftum.

quem fonanti praeunt compede , vetorris ia

incrementum

folent gefti-

terga bracbjs ,. junilísque. famulari jugo

publice latitiz

entes populi monumenta

interni gaudij ex-

cervicibus dudacia pharetrata fed fine telo;

jubili teffe.

"trrogantia Odryfia, fed [ne fupercilio,fimul

teriüs prodere, ac in communis

ram,erigere arcuum molitiones, pegmatum

illa, fimul vincle. Natus uillorjs Prin-

machinas, fontium firucturas, é quibus ad

«eps, Martiam virtutem nattus; militia v«

dis letitiam dulce ubertim vi-

dimenta triumpbos ponit 5 priis geteranun

augendam.cor

:

^

lo hauriendum repeti-

n

num effluat à popu

quam Tyro.

Tot hatlenus retulit palmas,

tis acclamationibus.

Exhibenturetiam per.

quot pugnas inivit. — Pauuonias in fqualore,

grata oculis

"

Íymbolorum involucta,delatam

jacentes defloratas, deturpatas , omnique glo-

viétoriam ,

deletum hoftem, exantlatos la-

zia viduatas fplendore , vitlorjs illujiravits

bores, résque alias praecl

aré geftas erudité,

mundümque edocuit, Bavaros Princtpes nom

ose referentia,

Utu itidemefít re-

ac ingeni

ffolo /iemmutegleanex efe; Jed fortiores in.»

ceptum,

u

itubi rerum adverfarum profperis

€Aaris. -

J

fucceffibus

eft fuligo detería , ad uberiora

/

peratorum laborum refricetur me-

$. 1

,L

gaudla u

moria,

Id preeftici Monachijin receptione

Sereniffhimi Electoris,MAXIMILIANI EMA.

Mundana gaudia tametff lmmani

NUELIS Ducis Bavariz ex Hungaria redu-

cordis wideantur anguflias dilatare 5

animam premunt,quam explere nequeunts

cis poít

fractas cruento confli&tu Turcarum

copias ;

& occupatas armorum vi, aut. ad

nec ejus extinguere fitim, Tadicautur

dedicione

m adactas munitiffimasarces. Re-

effecius deledtationis.

]^

latam ab inviétiffimo Principe victoriam in

Ffectus d&le&atiomïs;« feu agauäfj plures

agro Strig

onienfi, fufceptámque in lzva ma-

16.

hac innui Inícriptione. ngö for-

2 Íuat, quorum primus dicitur cordis

nu vulnus

dilatatio juxta illud Iaig 60. 3zsc vi-

tior flaret. Gloria Bellica Maximiliant Ema-

debis, €& afflues, & mirabitur , €8 dilatabitur

nuelis , ceciderunt Turce boc uno conflicfu

o&hies mille, — Quà perennior ; fe fuge dede-

cor tutuim. — . Ab hoceffectudenominatur de.

leétatio, latitia, & gaudium, quód fi fuper-

rurt ollogies mille, — Non (imentibus loci an*

em militum pugnam, mtlita-

accedant figna exteriora conjuncta cum in-

guflis amplior

terna delectatione, tunc delectatio vocatue

verunt tam mu

lta in uno Maximiliano , ut

exultatio, & jucunditas, ut docet D. Tho-

integrum [upplevi[Je exercstum eredi. potue-

vit.— Ingenio, Fortitudine , Antmo ubiques

mas quefe. 31.471.3. qu nomina folent me.

taphoricé tribui etiam brutis, rebüsque in.

Ih

prafens

, 4quà certus. periculi , ac contem-

ptor.

Nil ceffit plumbea glandis qua fi ma-.

animatis , & probat D. Auguílinus ex illo

To Epift. 372

Píalm, 11 3. AMontes exultaverunt ficut arie-

ad Darda..

num vulneravit j plus de lefa cute fluxit. glo-

2uin,

rie, quàm cruoris, — Declinata itidem peri-

£es , & colles ficut agni ovium,

Secundus delectationis effeclus eft ex-

17,

cula, & Bellica Stratagemata, &alia pru.

denter a&ta folent feftivis recenferi Infcri-

citare fitim, ac defiderium , quinimó inter-

dum faítidium.

Tripliciter potett defide-

ption:l:ïus, ut praftiti in fubjecta. MAXI-

L113

rium

;*

454

L]

Diteriiio^ 3l ^

rium ex deleClatione excitari.

Primó ex

dia adhibenda , quibus valeat eam enanciftt:

patte rei ; fi restalis fit, ut femel poffeffa

quapropter author maturz confultum voe

non valeat totum appetitum explere; cujus-

lens perpetuitati quarundam operationum

modi funt delectationes, qua hauriuntur à

perneceffariarum, cujusmodifunt, quead

rebushifcefluxis , accaducis; quz potiüs

propagationem humani generis , & confers

i,

fitim acuuünt, quàm extinguant ; unde ceci-

vationem Ípecierum requiruntur, ijsdem

nit Po&ta: Nec gramina rivis ,. nec cytbifo

delectationem quamdam adnexuit , quaft

faturantur apes, nec fronde capelle. — Qui-

condimentum ; quó homines pellecti avi-

nimó voluptates abeuntes infixum relin-

diüs ferantur in earundem operationum al2

quunt aculeum , cujus infixione fenfus om-

licientia exercitia. ^ Plures (ünt operarios'

nis anteaclze deleCtationis extinguitur; &

nes, quz neglecla torperent, mifi ijsdem

magis fitisaugefcit, Bona fiquidem tempo«

quadam effet adnexa voluptatis - dulcedo,

ralia, quiafinita, & fluxa nonnifi tenuem,

Quemadmodum omneshomines quoddam

& exilem iagerunt voluptatem , quz mini-

funt divinz veluti flillicidium nature , quze

mé idonea e(t implendz capacitati humani

fumma , effentiali, ac immutabili femper-

cordis,

Secundó acuit deleclatio fitim ex

voluptate, blandé colliquefcit : ita omnes

parte operationis, quá res dele&labilis ufut«

homines inflin&tu nature feruntur ad voe

patur, eó quia imperfecla fit, & ex parte

luptatem quoquo modo fibi comparandam,

vacua, hoc pacto deleétatio fpiritualis, quàm

ut pro fuis modulis conformes divinz cffi-

in praffenti vita experimur de Deo zenigma-

ciantur natutze,

ticé cognito fitim potiüs auget, quàm extine

Hinc propenfio ad voluptatem fuit no.

2I,

; guat, eó quia indeoriaturin nobis defide-

bis à natura indita, nobísque cum natura

! rium perfecliori modo cognofcendi Deum ;

concreata;ut pulchré animadvertit Maximus

Kecle].24. Qui bibunt me adbuc fitient ; & qui edunt

Tytius differz. 33. 2,190. fiquidem rcliqua,

oe, adbuc efurient.

Tertio deleétatio fitim

quz fequuntur homines , aut artis experiene

excitat, fi per fitim quandam intelligamus

tia, aut rationis approbavit induílria, aut

Afaflidio vacationem; qualem ij experiun-

diuturni judicium temporis conciliavit noe

24j,

tur, quiadhucdefiderant; in quo fenfu do-

bis: voluptas veró nec ratione eget,& arte

«et D. Thomas, etiam deleclationem Bea-

eft antiquior, Gexperientiam pr&venit,nec

torum adferre fitim, juxta illud D. Petri :

;Pw. 1, 'g'.

femper expectat ; adeo ut ineffabilis ejus a«

ln quem defiderant Angeli profbicere : quia

mor, unà cum corporibus nobis innatus fit,

nimirum Angeli vacantes ab omni faftidio

Scientiam progreffu temporis paulatim cum

femper defiderant perfeverare -in beata illa

'vifione,

rebus ipfis fub fenfus cadentibus longá expe.

rientia acquirit homo, confervátque; fed

LCDI

Tertius effectuseft faflidum — ingerere

voluptatem fponté à natura flatim Accepite

ex ufu, prefertim quando animus illeétus

Hinc Philo ait: adeo in nobis valere amo«

dele&tatione modum excedit in operatione,

rem voluptatis, ut ob hanc fi

bi comparan«

ut cum quis fupra exigentiam comedens ag

dam agat homo,

quidquidagit: & ficut pi-

gravat ftomachum. — [ngenerare hoc fafti-

Ícatores retia

interdum demittun

t longiffi-

dium proprium eft deleclationum corpora-

ma, in medio mariscom

plectentis amplum .

lium, Hinc Ariftoteles loquens de objectis

fpatium,

ut quamplurimos pifces inclufos,ac

corporalibus, quafolent delectationem in-

veluti ob

lidione cinétos capiant: ita homi-

é. Etbit.

gerere afferit, nullam rem effe, quz eadem

nes noni

n finum tantüm aliquem maris; fed

empet fuavis fit, unde Caffiodorusait : 5o-

in totam propemodum aquz, terr, aéris«

37*

Lib.7, epifl- mines fua varietate recreari, quia in conti-

que naturam fua protendunt defideria, &t

nuatioue rerum , magnum mentibus conflat

omnia ubique ad voluptatis ufum attrahuntz

;

Dulcedo mellis, fi affidué

e[fe fastidium,

etenim terrz metalla perquirunt 3 fluctuan-

fumatur, horrefcit guítui , licét palato effet

blandimento.

-

tia, vafláque mariatrajiciunt ; omnia belli,

pacísque exercent negoua , materiam ube-.

19,

Quartus effeftis delectationis eít ob»

riorem paraturi voluptatibus; quinimó in.

flare delectationi, quando hac verfatur cir-

commodorum perpeffiones,fufcepti labores,

ca aliud obje&tum, eítque de alia operatione;

effectus funt voluptatis, u

t notat prafatus

B. e.Etbic, ut docet Ariftoteles, quia f1 delectatio fue.

Tyrius ubi luculenter offe

ndit, voluptatis ?

':F?"-?ï?o

€4$$9

rit deipfíacognitione, eam potiüsacuit, ac

causà hemines morbos co

mgl 22,

ntrahere, labores

perficit; quia ijs vel maximé innitimur;qui-

tolerare, vulnera pati,

& reliqua vita in«

bus magis delectamur.

Perfectiores funt

commoda fubire,

&2 operationes, que generatim cum dele-

Hic effeótns

gaudij co&rcetur ín publica

Glatione perficiuntur, quia tunc animus ube-

calamitate,

21.

cum aliquid obtigitfuneíti; vel

riori nifu, ac blandiori conatu ijsdem in-

grave imminet vitz periculum , vel totius

cumbit.-

:

49,

Reipublicee damnum ; ficut excitatur

UO4

Denique effectus deleétationis funt ea

g

ties recurrit aliquod commodum Reipublis

omnia, quibus utuntur hominesad eandern

cz, G preíertim in Principum natalitijs

fibicaptandam;ut docet Ariftoteles 10. EzPic.

diebus; ita co&rcetur cum aliquod objicitur j

€4p-4. 85 5. quiadelectatio innata fua dulce-

Reipublicæ incommodum. Excitat latitiam

dine 1illicit; ftumulátque operantem ad me»

Panegyti Re; Maximiliani Imperatoris ob na«

ä

talem

Donantur äi(plicätuA&&uS-Gaudï;j,öï.z*DeIe&ationïsz 465

talem Principis diem ; licét plus oratio fefti.

flati; hoc expugnati, poft cladem, poft (an-

vitatis oftentet , quàm gravitatis 5 plus hi-

laritatis ob crebras exclamationes , quàm

guinem, polt fupplicia, poft captivitatem;

poft tot everíze urbis excidia ?

quid lacry«

mafculz eloquentiz;Placet fragmentum fub.

mabilius hac ftulitia ?

quid luctuofius hac

Jicere illius panegyris.

amentia? Fateor, miferrimos vos effe credi«

2

De teigitur, Cafar invi&le, hodiernz

di, cum excidia paffi eflis : fed miferiores

gratulationis exordium ducimus: ille ve.

vos video, cum & fpectacula poftulatis, Pu-

ftra majeflatis ortus, iílo, quo illuxit. au-

tabam enim, vosin excidijs, rem tantüm

fpicio veris illuflrior, cui dies ferenus,atque,

ut celebrantes fen(imus, ultra rationem tem-

atque fubftantiam, neíciebam etiam fenfum;

atque intelligentiam perdidiffe, — "Theatra

poris. Sol aftivus incaluit, auguftiore ful.

igitur quzritis,

Circurm à Principibus po»

gens luminis claritate, quàm cum originem

ftulatis: quafo cui ftatui, cui pópulo, cui

mundi nafcentis animavit ; fiquidem tunc

civitati? Urbi exuítz, ac perditz, plebi ca-

inter illa rerum tenera primordia , modera.

ptiva, G interemptz, quaaut perijt, aut lu«

tus dicitur, ne noceret ; nunc ardentior, ne

get? de qua fi quid füpereft ,. totum cala-

maleítate veftra videretur obfcurior.

O fe-

mitatis eft; qua cuncta, aut moeítitudine

lix,«beatümque Ver, novo partu jam non

eft anxia;aut lacrymis exhauíta, aut otbitate

amenitate florum, nec viriditate fege-

proítrata, in qua neícias, penes quos fitfors

tum, nec gemmis vithium , nec ipfis tantàüm

peior, ac durior, interfactorum, aut vivene

— favonijs, & luce ferenata lztum, atque ve.

tam, Tante enim funt miferiz fuperfti

nerabile, quantum ortu Cefarum Maximo.

D^

tum , ut infelicitatem vicerint mortuorum.

rum: O tempus; quo meritó quondam o«

mnia nata effe credantur, cum eodem nunc

Ludicra ergo Treviri petitis; ubi quaefo ex«

ercenda? qua enim urbis pars his malis o«

confirmata effe videantur ! O calendz Mar-

mnibus vacat2 ubi non cruor fufus, ubi non

tiz,íicut olim annorum volventium; ita

ftrata corpora, ubi non conciforum lacerata

nunc aternorum aufpices Imperatorum?

membra? Ubique faciescapte urbis, nbi-

*4.

Nervofiffimà veró eloquentià coércet

que terror captivitatisjubique imago more

Salvianus affectum lzetitize in ijs, qui in fum-

Us, Jacent reliquiz infeliciffimz plebis fu-

ma calamitate petebant ab Imperatore ludos

per tumulos defun&torum fuorum , & tu

circeníes , quibus moerore preffos animos

h:

Circenfes rogas ?. Nigra eft incendio civi-

ex

AA

lararent, lztitiáque lugentem adhuc po-

tas, & tu vultum feflivitatisufurpas? Lu.

pulum perfunderent. Subjicio eadem Sal-

gent cuncla, tu lztus es? Haclenus démo-

viani verba , quibus eloquentia íuas totas

Íthenicá maículà eloquentiá Salvianus non

- prodit vires, ait ipfe /9., 6. Lues erat vi-

Íolàm coércens concupitam lztitiam , ve-

ventium, foetor funereus mortuorum, mors

rüm etiam contrarium affedtum doloris

de morte exhalabatur ; atque etiam qui ex..

excitans ad extin

cidijs urbis non interfuerant , mala alieni

gaudij,

guendum omne defiderium

-

excidij praeferebant,

Jacebant adhuc utri-

'Tametfi non omaes dele&atioies mrm

$f4

usque fexus cadavera nuda, lacerata, urbis

lz fint, fed quzdam bonz, & alize malze pro

oculosinceílantia, avibus, canibusque lania.

ratione operationum , & concurrentiura

ta. Et quid poíft hzec; inquam, quid pofthzec

circumítantiarum , quas

confequuntur, u&

omnia; quis aítimare hoc amentie genus

oftendit D. Auguftinus 4r. 14. de CEUÍt C AD. 7

poffit? Pauci nobiles , qui excidio fuper-

nihilominus ille deletationes, qua ftudio

fuerant, quafi profummo deletz urbis re-

quodam capiuntur ex rebus fluxis, & ad cora

medio Circenfes ab Imperatoribus poítula-

pusípectantibus plerumque inordinate funt

bant.

Vellem mihi hoc loco ad exequen-

ac virtuti adverantur; quarum habitus peni«

dam rerum indignitatem parem negotio e-

tus illi opponuntur virtutis.

Exilit quippe

loquentiam dari, (cilicet, ut tantum virtu-

in medium voluptas auro,

monilibüsque

tis effet in querimonia ,. quantum doloris

ornata, veíle, phrygia acu multiplici flore

incaufa, -Quis enim exiftimare poffit, quid

pictas oris pulchritudine nitens ; & coma

primüm in his, de quibus diximus , accufan-

prztetea difcriminata; nodísque variis ftu-

dum fit, irreligiofitas, an ftultitia, anluxu-

diose illigata, laciniisque fiuentibus comptas

rii,2n amentia? totum quippe in illis eft.

& pictis fulge

Dlïäffo;;.

Quid enimaut irreligiofius , quàm petere

aureis.

ns fupercilijs calceis fplcndegs

ul2

alhquid in injuria Dei? aut quid ftultius,

Virtusé converfo vizägini haud diffi-

26.

quàm quid petas,non confiderare? aut quid

milis prodit, afpectu horrida,macie quoque, .

tam perditi luxós , quàminlu&u res defide.

& íqualore confccta , nudis pedibus, (impli..

"

/ rare luxuriz ? aut quid amentius, quàm in

ci, rudique vefte amicla, intonfa coma, cui

mal:s effe, & malorum intelligentiam non

Íe Negligentia comitem jungit. - Altumta«

habere? Quamquam ijs omnibus nulla res

men excelfum , regale folium , & infatiga-

minus culpanda ef?, quàm amentia, quia vo.

bile fcepcrum virtus tenet.

Voluptas ha«

. luntas crimen non habet , ubi furore baccha.

miii, molli, fervili, caduco ,

ac fluxo ?nni-

tur, Quo magis hi, de quibus loquimur,

titur mox lapfura. — Virtus templa ingredi.

accufandi funr, quia fani in(aniebant.

Cire

tur ,. facros afcendit fegoeftrs ,. caftra per«

eeníes ergo Treviri defideratis , & hocva-

luíizat, ftitqug pro mur;s pulverulenta, co»

lorata;

456

: Differtatio XXI,

"lorata; callofa manibus;

Voluptas in po.

f

centiores aculeos tegit, quibus léthaliis vuf:

. pinis defidiofa fedet , madétque mero; lu.

Qerat,

i

! panaria frequentat ; Gyneceis immoratur,

Defocate , ac vere voluptates funt,

29.

b

balnea quarit, flores amat, unguentis illi.

qua ex virtutibus hauriuntur ; nulli funt hze

k

nitur, fucisque incedit polluta; cui propte-

implicate dolori; nullum infligunt vulnus,

1ea eó vehementiüs obfiftendum,

]

| quó allici.:

'

mec moerorem ingerunt,

lll funt jucun-*

blandiàs,

4iffimz voluptates , que cognitioni adne-

47.

-&untur divini Numinis.

&

Quéd fi voluptas circa turpe carnis

Solus enim Deus

£

vitium verfetur, omnino abjicienda eft ; ad

eft fummum illudbonum , à quo veram hau-

idque proderit ferió perpendere, nullum in

rimus voluptatem.

Quzfunt extra Deum,

homine moribus corrupto ftabnlari vitium

nec diriguntur in Deum , nonnifi. fucatam

fi

tü

ifto turpius, nullámque, de quo magis eru-

poflunt ingerere voluptatem ; cui fi larvam

Pf

beícamus, cum vel nudum ipfius -nomen

-detraxeris ; dolor erit, quod voluptatem

7:

non carere ignominiáà edixerit. Apoftolus

aflectabat: rerum fluxarum exilitas inge-

f

precipiens, ut qua hujusmodi funt nec

rendz voluptati prorfus eftinidonea, — Per-

nominentur in nobis.

Unde nobis praci-

«urre; filubet, quainter peritura voluptas

£!

dendaeít omnis pravitatis occafio ab otio,ab

tis obíletrices accerfuntur ; vel etiam genie

gä

hauftu meri, à gula, ab omni fpecie impura,

3

ttices deliguntur ; terrenz divitiz curis funt

malorum contubernio.

ditiores, quàm auro; & inficiuntur plerun-

']

28.

Proderit etiam ad coércendas omnium

fii

que vitijs, qui divitijsaffluunt. :Gule de-

rerum fluxarum voluptates, eas confiderare,

licie veram nonnutriunt voluptatém; quin

fi

il

abeuntes, fugientes, fluxas, nullius firmita-

immodica faftidium.creant. Ludicra fpe-

tis: fic enim occurrunt animo tanquam a-

€acula cum vi, & arte rifum extorqueant ;

marz, ac infuaves, cum earum fuga zqué

à vera exulant voluptate, non eft verus rie

i

perniciffima, ac perniciofiffima fit. — Hinc

fus, quifua fponte non fluit; fidtitia eft ,

Serm.3;. de Auguflinus explicans hanc voluptatum fu.

non faclitia voluptas , quzà theatris prodit,

werbi 4pof^. o acitatem, ita alloquitur voluptatibus diflue

Ludi voluptati haud famulantur, & infire

entes, quique fuerunt delectati lufibus,can.

ma funt dolori placando inflrumenta, cum

tu; fpectaculis, omnique voluptatis genere

intus tortoresfint , animümque excrucient.

inquiens,

libi funt .delicia vesire , propter

Mundi cantuslicét alliciat, voluptatem non

quas ambulatis per vias pravas? non dici-

ingerit , imitatürque galinas, qua cum cane

ä

euus ubierunt , cum bac vita tran[ierit; fed

1

tare videntur fingultiunt , .ac dolorem pro-

zodó ubi funts cum befternum diem bodier-

dunt internum. Egam Cygnusmorti pro.

(

ximus fuaviüs canit ; fed cantus eft mortis

zus abflulerit 5 & bodiernum | evaflinus fit

[

ablarurus , quid eorum , que diligitis , .mon

prodromus, JEdificia cafura vera voluptati

granscurrit, non transvolat?. quid non fugit

inzdificandz inepta funt, ^Chorez, & fal-

pene; antequam capiatur , eum ex tpfo bo-

tationes voluptati non ancillantur , qui enimi

i

dierno die nulla poffft wel bora retineri? ita

in ducendis choreis membrafrangunt, men«

pl

enim lecunda excluditur 4 tevtia 3. ficut pri-

tem nonhabent integram ; pedes qui decuf-

za jam exclufa eft à feeunda s. ipfius bore

fatim attollunt, caput deprimunt.

9

unius , que prefens videtur.nibil esl prefens,

Hinc Antiftenes perhibetur adeo exe*

30.

omnes enim partes ejus, & omnia momenta

«€ratus voluptates, ut fateretur , fe malle in-

:

fugitiva [unt.

Non folüm Euro ocyüs per-

fanire, quàm voluptatibus affici, & cum fo4

Í

tranfitfugitiva voluptas, fed veítigia fui

cius Ícifcitaretur , cur id , refponderit; quia

Hinc

imprimens doloris infligit vulnera.

infaniam medicus aufert , voluptas verócum

appofité Venufinus Poé&ta

mentem eripiat homini , vix fanabile malum

Sperne vol.

[

eft. Plutarchus eadem de cauía, narrans quze

; 7/01" £45.

iptates, nocet empg dolore

dam de Ageíilao irter ejus fapienter dicta

?

28,

Et Philofophus, qui ad

"voluptatem ali-

refert; illum roganti cuidam , quid boni

quam minus honeftam fibi comparandam

Lycurgi legesSpartz contuliffent , tefpon-

alliciebatur, fcite retorfit: zamti non emo pe-

diffe, contemnere voluptates; eó quia ni«

vitere.

Voluptates , qua fluxis capiuntur

hil fithominibusfalutarius ,' nilqueutilius,

ex rebus fceculenta funt, turbide, & dolore

Siquidem voluptates bonos mores corrum«

n

mixta.

Quapropter ea omnis voluptas ab-

punt, refpublicas evertunt , perdunt regna.

&Etlir,

,

jicienda eft,qua fines à virtute pofitos trans-

Stupra, adulteria, & omne tale flagitium

greditur; quia fi voluptas à regulis rectz

nullis alijs illecebris magis excitantur, quàm

rationis defle&it, vitium contrahit, cui moe.

voluptate.

Ab hac enim pluries fuam tra,

roradhzret, ac dolor; & perinde eft ve-

xerunt originem patriz proditiones, rérum

pretis circumfepta voluptas ; ac fpinis val-

publicarum everfiones , clandeítina cum ho«

lata roía.

Quidquid jucunditatis nobis o.

ftibus colloquia; Principum vel excidia, vel

ftendit, id triftitiá, & dolore permixtum eft.

é throno expulfiones.

Id produnt. omni

ztate, omni fzculo hiftoriarum monumen.

Jucunda e(t roía, arridet cum ridet, fed fpi.

nis triítitiam infligit fi tangatur : ita vo.

ta.

Rodericus in una Juliani filia ob volu-

luptas fub fpecie fucati; larvatique rifüs no»

ptaiem fibi comparandam, trecento

rum at

plius

"

Donantur explicatu »Affe&us Gaudij,& Dcele&ationis, 4e7

exhilatationibus modum /impbnatz imó ;101;

'p!füs annoriim Gothicum imperium evertit;

Maurisque feptingentis prope annis tenens

folüm eutrapelia verborum jocis íroenum

19

Antoninus Verus & favoad-

injicit, & modum ponit, ne exceffu exor-

dum tradidit,

blandientis voluptatis venenum fuxit. Pto;

bitent, vel defe&tu cadant, verüm etiam ex.

lemaus Philopater;quia alieno in thorovo-

tenditur.ad ceteras omnes animi remiffio-

nes, ut ratiocinatur Arifloteles inquiens;

Juptati indulferat uxorijs occubuit. infidijs.

Loc, eit,

Bryamus ut aliena fponía frueretur [ceptro;

Cum in vita requies quedam fit , in qua bo.

& regno carüit, Utetiam Phocam Photinus,

mines joco uttintur ; videtur. etiam bic effe

congre[fio quadam moderata, €8 dicendi ea

cujus nxorem vitiaverat, purpuràeexuit, &

Heraclij pedibus calcandum fubjecit. Sangui-

qua oportet, & ut oportet. — Differentia quo-

ue in €0 erit, ut & inter tales quosdam Zica-

nco plerumque ferro alieni tori voluptas.

£ubefcit; Gt qua regna non evertit'Mars,

mus, & tales audiamus, .Cirea que excel]um

prorerit Venus, Claudamcum Valerio 1 £2

eiiam c[fe medij, & defetium perfpicuum est,

Ex hac Philofophi ratiocinatione liquet, fla-

eivitas , 4d vegnum aterno in. gradu faciló

ffeterit , ubi minimum wirium Veneris., pe-

tuendam effe virtutem aliquam ; .qua circa

eunieque Cupido fibi vindieaverit.. Nam-»

omnem animi :telaxauonem tanquam «itéa

propriam materiam occupetur,

quo iiia generis bumant certiffma peites pe-

$32

sietraverunt , Abi injuria domi na[citur, sn-

iNon enim foli verborum lufus.animo

funt lezamini, & folatio; verüm & pleraque

famia flagrat, . Addo ex eodem : Campa-

na luxuria perquam uwtilis «ivitati moffra

alia: G ficutcirca verborum jocos;exceffus,

Wi dnvillum enim armis Hannibalem.s

ac defe&tus, ut.etiam moderatio, ac virtus

cerni pote(t; ita hec czteris poteft inijci ani«

allecebris fuis complexa wiucendum Romano.

sniliti tribuit. — llla vigilantifimum ducem;

mi exhilarationibus;adeó ut eutrapelia poffit

álla exercitum acerrimum ,. dapibus largis,

veluti objectum proximum omnes, & fingu.

abundanti vino, mwuguentorum fragrantiá,

las animi relaxationes refpicere , :non enim

Veneris nfu la[ciuiore , ad fomnum , & de.

iputárim, folos werborum lufus,animique re.

licias evocavit,

edc tum demum confra-

amiffiones effe duntaxat remotum eutrapeliz

£la, ac contufa Punica feritas efl , um .Se-

objectum; & proximum folos verborum jo-

pl4fia ei , & Albana. aftra effe eeperunt.

'Cos; quatenus ea dicuntur, & audiuntur, que

Quid ergo bis. virijs fedius , quid «eriam

ihoneítas exigit ad animi remiffionem. Virtus

damnofius , quibus virtus atteritur , vitlo-

enim eutrapelieextenditur .ad omnes animi

infamian

ihoneftas.relaxationes,acremiffiones,

eja languefcunt , fopita gloria in

convertitur , animíque pariter , & corpo-

Hinchacvirtus à Gracisinterdum eu.

3^

tttapelia;aliquando urbanitas , ;ac dexteritas

vis vires expugnantur 2 aAdéout mefcias , ab

bofiibüsne , m ab illis capi permiciofius ba-

appellatur, ut:notat Euftratius: wocatur Eu

bendum fit.

Qua etiam Volfinienfium r«

trapeliaexterítas, quatenus iügenti dexteri-

tateopuseít, iut quis verborum fales adhi-

bem gravibus , & erube[cendis cladibus $m«

hcárunt, — Erar ópulenta , erat moribus;

bensmedium teneat/(ítque ita urbanus;ut ali

€$ legibus ornata , Etruria caput babebatur :

indemeritó nonoffendantur. Eft fiquidem

genus quoddam jocandi illiberale, viróque

fed pofiquam luxuria prolap[a ff , dm prow

undum injuriarum , €$ turpitudinis decidit;

honefto prorfusindignum ; alterum veró in«

j

genuum, & liberale , eaproportione fe ha«

ut [fervorum (e infolenttffima -.-dominatiqm'

fuljiceret.

bens ad alterum,qua pofteriorum comvedo-

rum modeftia ad licentiamanteriorum : fi»

quidem pofteriores comoedi cum aliqua in

alijscarpendaeffent;non aperté probrum eo«

Hom* & excitanda .lktitiæ perido-

rum efferebant, fed clangulófatagebant in»

aca babetur Eutrapelia 5 qua. zrifles

nuere, ac metaphorica obífcuritate indicare,

ontenti ;fu(;pici-one-maï.iquzm ingeffiffe aliee

marentis anitmi excutit caligines y. 68

bonesli gaudij ferenitatem suge

ne turpitudinis; ciim anteriores detractá Jar«

x

fit.

và omnino aperté aliorum vitia detegerent,

Nonmediocris igitur requiritur dexteritas im

31

St euttapelia ex Ariítotele titbanitas

eutrapelieufu, G ut fitquis ita honeflé ur«

*. Ethif.

E

quadam, quà verba veíliuntur ; feu

banus in mordacium conviciorum prolatio-

€Aps 8«

lufus quidam verborum , quó mens

ne,ut alteri non fit damno, & quid juxta re,

€lam rationem fervandum fit,definiat, Diffi.,

exhilaratur , G excuffis. moeftitize nubeculis

animi accerfitur ferenitas , quapropter ar-

cultas autem hujus :reäïiauqu exeo oritur,

&arar. eutrapelia ad jocos verborumyin quie

quia non poteft hzc virtutis norma,feume«

bus cum poffit notari tam defe&tus, quàm

diocritasftatui penes eos, in quos convicium,

exceffus, & mediocritas , in qua gaudet vir-

& jocus jacitur, ob ingentem hominum va«

tus federe, ideo virtuti, non vitio eutrapee

tietatem, ac geniorum diverfitatem, quoad

lia datur: hacque ratio, cur . Philofophus

mollem, vel afperam convicii exceptionemz

probet verborüm lufus idoneam effe virtu-

fiquidem ijsdem verbis offenditur unus, qui

accenía étiam bili excandefcit : cum alter in

tis materiam, G afferat cathalogo effe vir.

tutam accerfendam, eó quia fingulis animi

P&tæm Áaniorem verba intcrprg;a;us,, indq

mm

i

Verani de dffelibus Tom. Il

potíüs

459

Differtatio XXl,

potilis anfam ridendi fümat, animámque ex«

mümque remittere, — Effet rquidemintoles

hilarandi.

rabilis,qui cavillis, falibuisque aios velicans;

34.

vellet ipíe immuniseffe ; prafertim. cum

Philofophusautem totam eutrapeliz

mediocritatem folis verborum falibus, jocis-

promptiüs colludat , fi quis ad fimiles pro»

vocetur lufus,

»

que circumícripfit: cüm enim explicáffet

comitatem, & veracitatem ,. quae fünt virtu«

Quaevis igitur moderata remiffio, feffiqu

32

recreatio ad neceffarios intermitrendos labo»

tes adalium, & vellet etiam urbanitatem at-

res, ut quis vegetior poftmodum factus eose

tingereijsdem affinem, eam non fpectavit,

nifi quatenus in materia cum illis convenit ;

dem reaílumat, opus eft virtutis; fi tamen o-

nimirum prout in verbis fitaeft, ^ Ceeterum

pus, ex quoremiffio illa fumitur fua veftiatur

honeílate, & omnes extrinfece circumítane

Philofophusnon ivit inficias, inaliasquoque

iaterias eutrapeliam propagari. Hinc hac

tiz turpitudinem invehentes, ac foeditatem

inducentes femoveantur, Siquidem honeftaà

virtus ex Philofopho videtur omnino recene

fenda inter partes potentiales juflitig : f*

confuetis laboribus remiflio neceffaria vide-

quidem videtur effe virtus ad alterum , feu

batur,nenoftra infirmitas jugi opprinieretur

labore: unde D. Chryfo(tomus appofité ait, zr55;/.: z i

mediocritas in operatione ad alios ordinata,

Spe&lari folet etiam prout continet hone-

Erudiens nos omuium Deus per creaturas [uas aenes,

nofiram barmoniam temperavit : difcere boe

ftam folam loquentisrelaxationem, Verüm

nimis tunc coarctatur cüm poffit homo

licet à.dte, &5 nocle, bocefl à (uces €9 tenebres,

quamvis folus, & (ineulla verborum prola-

Quandoquidem diem fegregavst £2 opus bue

tione animum remittereà curis, féque hone-

mana nature, 6 noblem in requiem, ac retmife

40

fte, & ex virtuteexhilarare ; ac nonnihil fu.

fionem laborum , men([urasque , Gieevramos

mere folatij.

utrisque prafixit,unde nobis benefisa quedam

3j*

Extrema eutrape

liz, quibüs hzec virtus

provenirent Nam 6 lux diurna operationts eft

circumícribitur, duo funt, fcurrilitas, & ru-

tempus, de quo àit Pf/almifia.egredsetur bowmo

4d opus (unm , €5 ad operationem fuam usque

flicana durities, quz omnes proríüs Jufus a-

gt

fpernatur.

Scurraautem is dicitur, qui per

ad ve[peram , &5 bene inquit usque ad vefp

exceffum delinquit, & à Philofopho dicitur

ram. Namingruente ve[pere lux ab[cedit, &

fuccedentes tenebra bumanam naiuram. f0v

füperariàridiculis, eó quia non fit fatis in

ijsdem temperatus, chm patiatur , Íe abripi

piunt, & corpus quod laboraverat , quiefterg

nimia jocandi cupiditate, ac agendi,dicendi-

facims , fenfásque omnes remittunt, U quafs

nutrix optiza fenferijs omnibus quieteu a (4-

que facetias; hinceftillud Dionis in Oeco-

nomico. Rifus continuus, GU intentus deterior

boribus , ac fatigationibus concedunt, CÀwP

verü men[ura notlis smpleta fuerit ,. appro-

eft iracundià, 1deircomaximà viget im fcor-

drns,te,

zis, puerísque flolidioribus. Mibi fané facies

pians lucis adventus excitat , facítque us ven

vigefieutes , fubtiliorésque fatti fenfibus, ad

snagis videtur ornari lachrymis, quam rifu,

Lachrymis enim , ut plurimum bona aliqua

folus vadios , feruenti ,. & juvenili quadam

eonjungitur docirina : vi[ui verà lafcivia. Et

promptitudine eonfueta. aggrediantur opera,

Iliud etiam in anni verfionitus , partibusque

1tluil,

fíendo quidem nemo [ibi concitawit autborem

hii ij

centumelia , ridendo autem [pem ejus auxit,

fiers cernimus, byemem enim exctpit ver

26.

exatla eflati fuccedit autumnus, ut per vt«

Oppofnum aliud extremum rufticana

durities dicitur, quá qui laborant ruftici au-

cifitudinem temporum,& mutati a£ris , quie

diunt, vel rufticellis haud ab(imiles: ruíti-

efcentia corpera nofira, ueque frigore nimfe

um congelata rumpantur, nec caloris vebes

corum eít, ac petronum; non ingenuorum,

N

Et

nil poffead exhilarandos eos,qui audiun

t,a€

mentiá nimium calefa&ia difolvantur.

ultó

ut 44 boc nos preparet, byeuni pramittit AU

fe ipfum relaxandum depromere: &m

detcrius eft ad quamlibet colloquentis urba-

tuimmnum & afiati ver.

Had&enus Chryio-

ftomus.

niorem vocem commoveri, perinde ac. ad

e inflidtum vulnus,

Omnium rerum intervalla funt. Tetra

grav

33.

37*

Huncveró defectum Ariftoteles non ex

ipfa qua in novalibus culta fegetem hoc

part

e tantüm exhilaranuis ftatuit, verüm eti-

anno dedit, quiefcit fequenti, ne nimio ufu

w

am ex parte

fuftinentis alienam exhilaratio«

flerileícat, ac deficiat.

Eodémque fine

dantur nobis à munificentiffimo DEO ad-

nem,cum aliquo fenfu aculei per liberale con-

vicium immiffi,dummodo urbanum non de-

verfa profperis interpolata, ut per mutuam

deceat congreffum : & quia ex hac parte is

hanc viciffitudinem malorum , ac benorum

qui feritur, (eu pungitur convicio raró leva-

alternante requie durare valeamus: -hinc

tur, animümque remittit, eb quía aliorum

etiam fomnus continuas remittit vigilias z

4

jocis, & (annis pateat, proinde hoc extremum

& iítz quod per otium torpefcit , viciffim

excutiunt, & neutrum horum continuó

folet potibsad comitatem juftitize fubjedti-

vam, humanique congreflüs moderatricem

durat , fed alterum alteri mutuis fuccedit

vicibus: hiíce enim viciffhitudinibus natura

pertinere: nihilominus poteft etiam ad vir.

ipfainflauraur , ut vires, qu& continua-

tutem, de qua nunc agimus, fpe&tare;quate.

nus fuftinet quis moderate alienosjocos, ut

to labore fractg concidunt , fuccedente

viciffim fibi concedatur ex aliorum exagita-

«

*

hujus enim alternantis

quiete revigeant

tione rifum per opportunitatem captare;anis

urapà cons

visiffitudims vempeltivus ufus nat

ïefvah

Donantut ö:(plicatu Affe&us Gáudij,& Delectationis, 4$o

5

fetvat,

Idque etiam caufe, cur vel ipfi

tum, 6 fepulchro refurrexiffe audierunt , &

;

legum conditores aliquam daturi animis re-

tota gavifa eft natura; exultavit coelum fo-

miffionem , quà meliores, alacriorésque re»

lis hilaritate jucundiüs; rifit tellus novis

quieti furgerent ; feftos quosdam voluerint

veítita floribus: gaviíi funt homines étar-

ia

dies inflituere ,^ ut ad hilaritatem homines

tarea fervitute emancipati ; & per omnia

)

animos evocarent , ac diuturnis laboribus

terrarum Ípatia jucundi(ima modulatione

I

temperamentum injicerent: ficut fertilibus

etiamnü refonat illud triumphantis in ccelo,

agris, quies datur, ne nunquam intermiíía

&militantis in terraEcclefize aufpicatiffimum

feecunditas exhauriatur; ita animorum fpi-

acroama 4lleluia, quia hac die fra&i funt ve»

la

ritus, & facultates affiduus lábor. frangit;

&tes ferrei, & elevata portzaternales, ca-

qui tamen vires recipiunt paulàm refoluti,

privi donati libertate , inferi claufi, coeli a-

ac remiffi? nafcitur enim ex affiduitate la-

perti.

Vi&ustunc cecidit tartareus hoflis,

borum animorum quaedam hebetatio, &

erepta fuerunt illi fpolia, deviéta proftrata

languor, à quo tamen refurgunt beneficio ;

fuit mors , deletum ferale chirographum,

eutrapeliez , quz per quandam maturalem

& peccatum remiffum.

Finistandem im-

h milit n

/ Qéhts,

voluptatem ex lufu , rifüque ortam animos

pofitus fuit przlio illi magno, in quo pro.«

exhilarat, & perintermiffam quietem vires

fttati cecidére hofles ,. relata eft. vicloria,

»

refectas reftituit; & haecratio, cur viri pru-

moundusfervatus, & homo redemptus : &

dentià pollentes && fapientiá infignes men-

is, qui tartareum'hoílem proítravit, mortem

a

:

ftruas fibi certis diebus feriasdarent;diésque

devicit, peccatum delevit, & per quem ome

curas inter & otium dividerent.

nia conditafünt , furrexit; eít enim. hzc

49,

Pollio Afinius Orator nulli fui 2vi fe-

vox farrexit vox. gaudij; voxlatitie , &

cundus ultra decimam horam cutas, labores,

exultationis; voxíalutis, & gloriz; quia

& ítudia nunquam protrahere confueverat;

omnes in fpem certam falutis obtinendz .

;::

imó ne Epiílolas quidem pofteam horam le-

erexit , ereclósque inexplicabili replevit

gebat, ne quid nova cure oriretur, fed to-

gaudio; quia eó fequentur & membra, quó

tius diei laffitudinem duabus illis ponebat

caput przceffit ; dummodo cauía lxtandi

horis.

Alijetiam medio die interjunxe-

bona; achoneíta fit: quia ficut fcribit A-

runt, & in promeridianas horasaliquid le.

poftolus.: Chrifus refurrexit á mortuis per Ad Raw,e.,

vioris operz diítulerunt, Milites in caftris

gloriam Patris , 4ta & nos án novitate vita

fuas etiam vigilias dividunt , & nox immu-

ambulemus.

nis cít ab expeditione redeuntium. — Quéd

Utpoffimuscum Chriftoletarij,omnia — 42*

veró feíta aliqua ad. animum relaxandum

debent in nobis refurgere exemplo Chrifti,

8!7:*7"& 16,

fuerint inftituta, refert Demecritus apud

Hoc eft oculi in terram proclives , & affueti

Stobzum;ubi vitam fine feítivitatibus, la«

hiíce incubare inferioribus Pfalm. 1 6. Qcg»

bores fine quiete, curas absque intermiffio-

los fuos fl atuerunt declinare in terram , de-

ne, folatio, & gaudio aliquo longam viarn

bent ab hifce inferioribus refurgere , fur-

efle dixit absque diverforijs: & fuffragan-

fümque feerigere, non íecus ac oculi E«

2..de legib,

tem habet Platonem,

Hiíce veró Philofo-

fsb inis.

zechie , cümdixit : e^feteguati funt oculí Jaie 3$.

phis feíti dies inftituti prefertim erantlz-

mei fujpicientes $n excelfum. Debent & ma.

titiz, & gaudij ad animum exhilarandum.

nus redurgere , quzcumanteanonnifi inju-

Habent etiam díes feíti inter Chriftianos fua

ftitias tradaverint; Injuffitias manus vefire Pjalm. s7

gaudia, quz íunt ab Ecclefia inftituta. Non

concianavetrunt 4 fimiles eífe debent mani-

enim inter feítos omnes dies à mundi exor,

bus, de quibus dixit David : Levavi sanus P[Al. 1312;

dio hactenus in mundi fa(tis recenfitos nul-

ameas Ad mandata tua, que dilexi : debent

lus eluxit mundo felicior, Chrifto jucundior,

& pedes ipfi etiam refurgere, qui cum velo-

ac toti rerum univerf(itati aufpicatior, quàm

cesfuerint ad malum,ad flagitia perpetranda:

ille Dominicz refurrectionis, quo trium-

Veloces adeffandendum fanguinem , debent Pfalm,13,

phator mortis omnibus mortalibus zeterni-

fiuücviam currere mandatorum Dei: íi0-

9

tatis aditum devié(ta morte referavit. Hic

mnia noftratum animi, tum corporis cum

enim dies tanquam gaudij, lztitize, victorize,

Chriíto furrexerint, participes erimus 1zti-

& triumphi niveo fignatur lapillo, totüsque

tiz Chriíti refurgentis.

Habent igitur dies

diffunditur in gaudia , quibus Regina coeli

feíti fua gaudia; habent labores fuas remif-

letatur, cüm habearrefurgentem , quem à

fiones;. & curz beneficio eutrapelie. fuum

triduo inter extremos cruciatus fpectaverat

temperamentum ; neceffé enim efl,ut labori.

inclinato capite Ípiritum tradentem.

bus quies fuccedat;S curis folatium: cum in«

4l.

Abíterfit tunc Magdalena fuis ab oculis

genia habeamus maximé mobilia , & animos

omnem lachrymam , &quia non invenerat

ea przeditos activitare , utneceffario aliquid

jacentem in fepulchro, querelas depofuit, nec

perpetuó verfent; & ceffatioàlabore prz-

ampliüs mortuum credidit, quem refurre-

fertim mentali, &interno non obtingat abs«

xiffe revolutus fepulchri lapis indicaverat.

que aliqua aCtione avocante animum ab o-

'unc ex umbra in folem, & latebris incon-

perofiore conatu, & íuaviter demulcente;

fpe&tum prodiere , & ipfi Apoftoli, & qui-

neceffarium eft gaudium aliquod, quo mens

dem ferenatis frontibus, vultiique gaudente,

exhilaretur, & folatium, quó ad fubfequen-

tes labores curfus inflauretur,

quia quem luxerunt in monumento | fepul-

Mm m 2

Unicuä

Verani de Ajeäibw Zum, 1L.

460

Dï(ïertatï'ü- XX!.-

43

Unicus eft finis hujus relaxationis;vires

res, totimque corpus fommni indulgenti3

ob labores fractas reparare, novümque iter

refe&tum,validior furgeret contra Genulium

inflituere ad pracedentia exercitia: refectis

numina, falíasque gentium feclas: ergo

viribus continuanda , eftque doctrina Phi-

non iubetur Petrus maclare, ac occídere cum

io.Erbice.6, lofophi, ubi argumentatur contra infulfos

gladium evaginat contramilitum cohortem;

480

quosdam, qui ea tenebántur falía opinione,

mneque maétare cogitur cum in folario , in.

quá crederent in .folo ludo fitum effe. ulti-

dia, fomnóque torpet; fed cum femifopi-

mum hominis finem; quos Ariftoteles fal-

tus quiefcit, tunc fübmiffum ei oftenditur

fitatis convincit , eó quia ludus, & animi

linteum quadrupedum flrage refertum ,. ut

relaxatio non fitobíe ipfam expetibilis; fed

poft quietem validior, & alacrior gentium

tantüm ut vegetiores fianttum animi, tum

fectas impeteret ; quz enim diu quievit ma,

nus avidior fertur in ultionem criminum,

corporis facultates ad. intermiffos labores

refamendos: Lzdere, ait Ariftotéles, ue ferzó

Feré femper praclariora gefta, aliqua

46*

agat quispiam ex Anacbarfidis fententia,vi-

praeceffit quietis ; vel folatij indulgentia.

detur reilà fe babere, quippecum lufus requi-

Nuptias meditabatur Samfon, fed . non ni(i

ei fimilis fit : & cum nequeaut bomines aff-

per vineta coütendebat ad thalamum, cum

duà operari, vequie indigent ex quo liquet ;

fibi obvium difcerpfitleonem; quid thalamo

lufüs, animique remiffiones ad id inftitui,ut

mollior? quid pampinis , ac vinetis imbel-

vegetiores facti, & alacriores priftinos re-

lius? ijs tamen non eviratur Samfon, imó

, petamus labores, quos quies præcedgt.

validiores é vinez folatio haurit animos, ac

vires, & de proftrato leone melleam relatae

$. YV.

victorize delibat dulcedinem, . ' 'Triticum

cribráffe Gedeonem cum vocatusad pugnam

Quies, quam . bonefla. animi ve

fuit, liquet : Cumque Gedeon purgaret fra-

gudie, 6,

e»i[[ro [uggerit , vires f'ppeditat acrio-

menta, apparuit ei Angelus Domini, & ait;

Gu 1.

Dominus tecum virorum fortiffme.

'Tunc

rej , quibus ad praclara queque agene

viribusapprime inftructus ab Angelo dicitur

da wlg'diz): accingimur,

Gedeon, non cum Madianitas rupit , ac fu«

'Ehemias impetratis à rege litteris ve-

gavit, fed cum in area triticum excuteret;

44. N

^W nit Jerofolimam hortaturus: popu-

quia faciliüs rurali folatio clarioribus prolu-

lum ad murorum inftaurationem;

dimus geítis,

Idque forraffis caufze, cur

fed cumillac appuliffet, fuit ibi triduo com.

Moyfes juffus eft virgam priüs inhumum ia«

cere, ibi pauló quieturam,quó fortiàs,valen-

'ZüQz.czp,z. moratus.Esdra /ib.2.Et veniJerufalem,8 era

L

ibi tribus diebus, Sed quid putas,egiffe Ne-

titsque efferaretur in anguem: Quid eff.quod Esoé? 4,

hemiam toto illo triduo Jerofolimis? certé

tenes in manu tua? virgam. Dixttque Domt.

45

nihil; fed cur toto illotempore quievic ?

uus: Projiceeam ia terramz priüs. debuit

nion obaliud, nifi ut corporis laffitudinem;

virga humi quiefcere , quà reftauratis ve-

luti viribus fortior furgeret verfa in Draco-

viriümque defe&tum quiete reflauraret ; &

alacrior fieret , ac robuftior ad fequentes

nem; filvit priüs humi jacens, ut fibilum fi-

fubeundos labores: nimirum toto illo tri-

lentio.anteverteret; torpuit ut valentiüs fes

rocire edifceret; imó ut virga furgat;jacet;ut

duo, ut multa conficeret, nihil effecit, — Fe:

riarietiam agros patimur, quó dilatione cul-

vivat, quiefcit,ut moveatur humi hzret quo«

vis deftituta motu; projecit Moyfes virgam,

turz in meffem exuberentcopiofiorem; NNe-

hemias ne deinceps torperet , triduo inter-

& vería eft in colubrum,

»

quievit;nimirum quies laborem accetfivit.

Neque putes id uni. dumtaxat Moyfis

47*

Etiam Chriftus totos ztatis annos tri-

obtigiffevirge; cum vaticinante Ezechiele

4j*

etiam offa arida cum diu . tumulis incubuif-

ginta quiete confumpfit , & feceffione trau-

fent;acjacuiffent immota exctiffo funeris tor-

íegit, qub alacrior, nervofiórque profiliret

ad pralium ; trium fcilicetannorum. pugna&

pore priftinis fuerunt vitae functionibus refti;

. diuturno pralu(it feceffu ; feu trina decade

tuta, quó pugnas inirent , Gad victoriasin-

ftruerentur : Vixerunt, fleterüntque fupra pe. Exech, $9.

annorum quievit , ut triennali labore opus

nofttz redempuonis abfolueret. Debuerat

des fuos exercitue grandis nimis valde. Non

velitando,fed jacendo etiam inzerfeéti erudi-

Petrus fuo functurus munere, Q gentes vin-

cere, & fectas profternere; non fine plurium

untur ad pralia: nonex umbratili pugna;fed

exantlatione laborum, fudorum faflone,fan-

ex Manium umbris prodiere , qua arverant

offa palmas germinatura, & lauros datura tri«

oinisque, & vits effufione; propterea: Er

AGir. Y0, f4Ha eff vox adeum s furge Petre, occide.s.

umphales;arverunt offa arida, carnémque ex-

-

verunt, fed ferreasloricas & fquamas indue;

Verüm vox ifta Petri aures non pulfavit,cum

inter pacificas Getfemani oleasexcuffà pace;

runt; nimirum ut qui imbelles ceciderant, ja-

gladiumnudavit, quem in militum cohor-

cuerántque exoffati, exurgerent claffiarij; GC

qui inermes torpuerunt, mox loricati pugnae

tem diftrinxit , aurémque Malchi inflicto

vulnere amputavit; fed cum femifopitus ;

rent; quid arefcentibus offibus imbecillius;

quieti indulgetet , reficerétque fomno cor-

quidexercituad pugnam inftructo horribi-

lius, acad timorem incutiendum validius ?

poris membra; quó nimirum poft inter-

cutem quam offa exuerant intumulo, auctà

miffos labores, poft reftauratas gui'cte vi-

eris

- ponantur explicatu ïAfFe&us Gaudij ,& Deleé&tattonis. 461

grisufurá refumát in caftris,& ex übris pros

fignibus, vel favore donatis impertitur; cum

pauci € plebe, & nuilus inopum audiatur à

deunt in lucé illuftriis emicatura, & dimica-

tura,Phenicem semulatura,cum ex fepulchri

principe.

Utinam foli affulgeret cedro, &

non etiam myrto Veneri facrz ! utinam fol

cinerario ad recentis vitze tefurgant ufuram.

- Sed fepulchrales excutiamus pulveres

ifle lauro affunderetur, & non Daphni ; te«

49

em

&ior foret feeditas frondibus inumbrata 5

& & frigido cinere cumuli, liceat ad ciner

fed plerumque libido integumenta non pa«

calentem fub olla fucceía greffum dirigere, &

Ízviturz omnipotentizfpectere exordium.

à

titur, gaudétg; nuditate, quà propriam pro-

dat tarpitudinem ; imó fi veítes fibi adíci-

Jerem. 1

. Quid tu vides Jeremia ? virgam

vel ut alij legunt : virgam ex

Ícit ; in hiscelafcivit cum Apolline Daphne,

vigilantem :

Solatium fumendum quidem, fed hone(tate

ampygdalo celeriter floventem.

Sed (i virga

veltitum , & ex rebus hauriendum honeflis:

floret , blanditur potiüs ridentis veris fola.

u

tio, qu

àm fzviat verberum iteratione ? lu.

egre[fua eft inclinata jam diezabjit lfaacus, fed

non futit ;

dit virga, fi floribus coronetut,

non per forum divagatur, non per compita,

non per oppida , ut videret mulieres regio-

fed qux nunc viret virga mox effervefcit in

olla non perítringente , fed perhibente Jere-

nis , fed per feceffus camporum, & quidera

" ego

non in pomarium, non in vineam pampinis

mia: Quwid tu vides ? ollam [uecen[a

*

2

L

vide. Nimitum furor Numinis eblandi-

lafcivientem 3. fed in agrum

nimirum ut

tur hominibus , & actior urit , fi blanditijs

poft rurale folatium ad cultüram agri vali-

dior incumbetet ;; non vagari cupiebat ; fed

" preveniatur ; quiafolatia, quae irz preelu-

dunt, flammas inurunt actiores ; fan&itas,

exerceri; non fucis , fed ruris delectabatur

culturá; nondelicias aucupabatur , fedvir-

quam feceffus folitudinis excolit, Iztior ef-

- florefcit,

líaacus divina meditaturus my-

tutis aufpicabatur incrementa ; fiquidem e«

idi(. 5!

mortua jam die nonfpatiatum , fed contem-

jficria in agrum feceffit , ibique pernocta-

platum egreffus eft Ifaacus, «2 meditandum

Gosef, 14.

turus dinznos poft tumultus. — Eo awtem.s

zempore, deambulabat lfaat per viam.s ,

in Ag*o : rutale otium tabernaculum erat

coniemplantis , quod fpatiantis videri po-

u

« dacit ad puteum , cujiua nomen eft Viven-

Et egreffus fuerat ad me-

terat topiarium.

Amemus & nos rurales feceflus , fed

$o.

ditandum in agro inclinato jam die : quiaex

otio fecefsüs , & filentio folitudinis , agrí-

non flores fceni , fed coeli fidera decerpamus;

que folatio mcns defeecata ab externis ima-

ita humum pede premamus, ut mens cclo

figatür ; ita à tumultu fzcularium defide-

ginibus ocyüs furfum avolat, ac validior fit

riorum nos fubducamus , ut in agri feceffu

Ut 4

ad divina, quz meditatur , intimiüs pone.

flores excolamus virtutum ; violas legamus

tranda.

*

excultze demiffionis ; rofas adaucta chari-

492:

"t Hfaacus fpatiatum inagro ruralium i]-

Etiam

lecebrarum folatio , otitque indulgentià ro-

tatis , & lilia cuftoditee caftitatis.

[ponfus in hortumabibatlilialecturus. — D;.

Cant, é,

buftior, ut fieret, acriórque in divinorum

-

meditatione: (i enim circumftantias penfe-

le&hus meus defcendit in bortum fuum , ut li-

mus horz , loci , ztatis ; nil fuit , quod

lia colligat : neque putes, quid aliud fuiffe

fponíi hortum, quàm ecclefiam, in qua li«

vires non adderet ; quod validiores non fpon.

n-

deret animos , ad inchoandum ;perficie

lia excoluntur virginitatis ; hecfunt vernan,

tia Numini lilia ; nonenim Deus alijs de-

dámque opus; etiam bubulci refpiraturi à

diurno labore cum diesemoritur , fe domum

le&atur villarum illecebris , quàm anima-

rüm culturá : fuum effe hortum exiítima-

recipiunt ;

exituri Po&era die valentiorés ad

fortiorem daturi :

bat traditum fibi fidelium coetum.

Dabo

Pfalm. 23

e

agrum ; $nanum aratro

ecreffus fuerat Ifaacus inclinata jam die :

tibi gentes in bereditatem tuam, — Excoluit

igitur fponfus hortum fuum, non ut plata-

' fplendidiüs reguárent principes , fi cum ata-

toribus tot impenderent horas imperand

95

nos umbriferas enutriret ; non ut folo flo-

rum intuitu oculos pafceret , fed ut liliade-

/ & quiefcendo ;

quot rufticelli labori ; &

fomno; fi non tardior imperij »

quàm lucis

cerperet, etiam i viola; non enim humi«

les contemnuntur , f1 candore florcant cafti-

puths i

effet occafus ; ita tamen ut fol nunquam eos

tatis: adidigitur ruralia quzrantur folatia,

otiari videret : fed cum horis duodenis ;

luribüsque non raró fuo campi fole recre:

quó flores virtutum excolantur uberiüs. :

Inambulatio igitur loco aperto , amce-

entur; fubfelijs , confiliisque audiendis vix

epsydra fluxum

nóque, feuin fuburbano feceffü animo re«

. princeps unius , velalterius d

mittendo , laxandóque à diuturnis, vel ftu-

inmpendít; necemicatuniverfis, etiam cum

dijs , vel curis peridonea cenfetur : & Mi

fplendet , fed à frequentiori populo fe fub.

ducit , cum nonnifi paucorum utatur con-

nutius i& Ocavio tub initium, fuam cum a«

lijs cozvisadolefcentibus amicis defcribit re-

fuetudine ; foli pariari princepsfolet, quó

omnibus Íc probet beneficum ; omnibus z:

laxationem ad maris pacati littus, cum ab

qué affulgeat: fed plerümque cedrís, puni-

ftudijs vacaret fchole ; aliquid enim aucu«

paturus folatij ibi adolefcens inambula-

cisque duncaxat fplendet , negleétis oleribus,

fpretísque fruticibus ; & quos deberet ra-

tionem confueverat inftituere , ubi fquara«

dios bezeficeatiz i2 ornes indiscriminatim

migeri greges marinis innatant aquis, ut

ludentes fluctus leniter littora diverberanteg

delegare, nonnifi paucis, vel nobilitate in«

mene

Mmm :

462

.. Differtatio. XXI.

mentem exhilatarent;& auta afpirans mem-

Plures conqueruntur de negotiofo óccie

HEL

bracorporísvegetaret, cum non fineeximia

pationum tumultu , qui tamen quieti dum

voluptate molli veítigio cedens arena fub(i.

fibi videntur indulgere; acerbius negotiorum

deret, Recenfet etiam hauftam ex erroretin-

acervatione fatigantur : ruralem plures fe-

p

€tarum plantarum , ac ealceorum deleéta-

ceflum petunt laxandianimi causá; quia ta«

tionem; cum zquor nunc appulfum pedibus

men quierem minime in feceffu inveniunt ,

fluctus allideret , , moxque relabens, ac ve-

neque ullo fruuntur gaudio , quia urbium

ftigia retrahens in fereforberet , quos ad lit-

Subdit de

négotijs avidiüs inhiant ; non fufficit corpo-

toris ofculum fluctus emiferat.

re ruralem petjiffe feceffum; nifi mens ipfa

jactis lavigatis , planisque lapillis, qui fu-

urbium frequentiam fugiat , & animus ab

peram radentes maris extimi fuperficiem fe

obítrepentium negotiorum fe abdicet tu-

fubducerent , proderéntque pluribus repe-

multu ; feceffun ruralem fi petimus , folie

titis vicibus , quafi per curfum , faltüsque

tudini fi incumbimus , nolimus tumultuane

choreas ducentes ad uberius oculorum oble:

tes hominum cotus reperere ; nec urbicis

Clamentum , animique jucundius folatium:

hiare negotijs 3 habet feceffus ruralis fua

Zu, eit,

ait ipfe,

Certatim gefsentium teslarum-s

gaudia ,. quibus tamen non afficitur nifi

dn mare jaculationibus ludere, — Is lufus eft,

mens libera à curis ; urbicisque negotijs.

eeflam teretem. jaHatione fluttuum leviga.

Joannes Baptifta eximius ille cultor eremi ,

gam , legere in littore,

Eam teflam plano

Ííummzque ftudiofus virtutis , vitze aufteri«

fítw compreben[am , inclinem ipfum , atque — vate celebris, cui indufium pilitexuerant cáe

bumilem ,. quantum poteit per undas 1rro-

melorum , & veftimentum zona fuppedita-

'zö:.tþill

tare » Wt illud jaculum , vel dorfum maria

verat pellicea 5 alio non reficiebatur obío-

*

raderet , vel enataret ,. dum levi impetu

nio, quàm obvio in feceffu.

Efca autem

Mattb. 3

e

labitur , vel fummis flutililu tonsis emicaret,

ejus erat dotufla , & mel filvesire, — Quale

emergeret ,. dum affiduo faltu fublevatur.,

veró fuerit melhocce, quo Joannes velceba«

Js fe im adole[centibus witlorem ferebat ,

tur,non una omnium Interpretum eft fenten-

tia5 quidam putant fuiffe quoddam mellis

eujus tefla , & procurreret longius , & fre-

quentiàs refiliret.

genus communi fuavius, ac falubrius, Alij

427

Viget etiamnum ufus hujus lufus ; quo

cenfent fuiffe rorem 6 fublini delapfum aére,

vel maximé delectantur pueri marina inco.

& ex atborum decerptum ramis ; quali A-

lentes littora ,. «um fchola exeuntes mare

pulia abundat , & vulgb manna dicitur,

petunt aliquid poft ftudium fufcepturi fola-

Plures arbitrantur fuiffe mel agreftius ab a-

tij |Hanc animi laxationem ex loco hau.

greftibus congeftum apibus mellificantibus

riendam amano, apertóque approbat Syne-

in arborum cavitatibus,. petrarámque fcif-

apif. 114.

fius, cujusfunt verba. — Que verà tandem

furis: ut ut eft , mellis faltem preefumpta

voluptas efl , in litoris arena vecumbere , qui

fuavitas , melleíque vocabuli dulcedo aufte«

anicus vobis feceftus eft ? quónam enim vos

ritatiJoannis non videbatur congruere: ap-

qertetis ?. dpud nos contra licet fub arboris

pofité ad rem noftram Galfridus apud Til-

umbra con[idere : finze faflidium capiat ab

manum ait : Ve/cebatur locuffis , & melle ,

In Matb,

ana ad aliam arborem , aut ab [altutranfire

es nimirum cibargs, que ad manumerant ?

mþg l14

ad alium faltum licet. — .Qualeveró eft , &

quibus comvenienter inffruimur , ut bis cone

alluentem aquulam trajicere , quam efl Ze-

teuti Jimus , que facilius ad noffrosu[us oc-

pþyru: ille fuauis , qui ramos leniter concu-

cuvrunt 5 Noluit ezenim egredi locum folitue

&t ? Nec varij concentus volucrum defunt ;

dini , ub mutaret cum pane. dulcedinem.,

zec florum pitlura , aut in prat frutices :

mells ; quia malà unius dulcedinis. diletlio

partim culiuraoperas partim natura dona ,

fugitur ,. dum austeritatie intuitu in

u

grä-f

f'«grantiaomnia , benà babita telluris fucci.

vioris cashs periculo feffinatur,

Animo igitur laxando , curarum moleftijs

Maluit foannes obvio in eremo melle

f4i

excutiendis accommodatiffimum eft ruítica-

vefci, ac mellea pafci dulcedine, quàm ho-

a, & fuburbana feceffio , procul ab urbium

minum frequentias in urbe adire, victum fi«.

rumoribus , hominum tumultu , five fpa*

bi comparaturus aufteriorem : nihili fecit

tiando , five ruri herendo: firmantur tunc

finiftrum hominis judicium , quo carpi po»

vires , reftauratur corporis lafftudo ; &

tuit,eó quia mellis delectaretur dulcedine ,

mens pluribus preffa negotiorum curis exhi-

dummodo extra eremum prztextu cibi agre«

laratur, cum proculà fumantium culinarum

/ flioris , viteque diftrictioris noncogeretur

abífcedit nidore , & liberiorefruitur aurá be«

divagati. ^Joannes quamvis vitze addictus

beneficio ruralis fecefsüs.

Imó G ipfe ru-

aufteritati, quia tamen eremi cultor , ac

fticanus labor animo lubenti, & extra fer-

fincerus amator, noluit folitudinis difpendio

vitij neceffitudinem in illo feceflu fufceptus

aufteriora querere , neque in urbes diver-

animo laxando, lztitizeque ingerenda peri-

tere ad quarendam autleritatem ; fatiüs

doneus femper fuit, dummodo non exceda-

exiftimans votivum laxare vite rigorem ,

tur ;

fed coércita moderatio laffitudinem

quàm brevi mora inter turbarum tumultus,

ä

non permittat corporis, quiaütfcité monet

ac fzecularium negotiorum ftrepitus immo«

D

dib. 8 epift.

l

$2«

Sidonius. — Agrum , fi medsocriter colas , po[-

rari: invitus melle paíci voluit, ne virtus in

fides i. fi nimium , po[fideris.

quarit in

urbejejunaret : mellis dulcedinem :

foli-

Donantur cxplicatu Affc&üs Gaudij , &dele&atïcnïs.- 463

!

folitudine ;; ne inter hominum turbas alie

ut mírum fit , . quomodo ex tam anguftis

quid audiret exculte. in eremo virtuti no-

faucibus tot poffint modulationum varieta-

xium.

tes prodire, prafertimcum non diebus tan-

G.

Nos fuo edocuït exemplo Joannes ;ut

tum , fed & noclibus verno tempore cun

*turbas deciinemus , fzcularia fugiamus ne:

frondefcentibus comis incipiunt atbores la.

gotia, fivirtutem exambimus excolete , ac

Ícivire absque ulla intermiffione fuos foleat

fincero frui gaudio, quod non inter obflre-

cantus protrahere , & quidem pertinaciffi,

pentiüm turbarum reperitur tumultus, fed

mo fpititu, inflexo concifo, intorto , re«

in piofíeceffu: hinc S. Chryfoftomus boril.

vocato; fummo , medio, imo , quo fonus

34. in Mattb. damnans fpectaculorum oble-

ille modulatus ingeniofa quadam varietate

£lationem ad rufticanum hortatur feceflum :

flectitur , infufcatur , revocatur : ab hac

inquiens: Qw recreare animum volueris ,

lufcinie modulatione plurimum " hauritur

poteria bortos petere ,fluentes vivosconfhicee

folatij , & animus quadam perfunditur in

ve , ingentes laeus con[iderare ,. amana.s

rurali feceffu 1ztitià,

«ernere loca,

In hoc enim rurali feceffu

Poffunt etiam aves ex alio item capite

$7

aviculorum modulatio , volucrümque gaáre

oblectari , quàm per editos fonos; ícilicet

ritus aures demulcet , animümque exhila-

ex depicta plumarum elegantia , ut pfitta-

tat, qui artificiofifimo citraartem concen-

cus ; eft enim volucer fpecie, ac forma pul-

tu in feceffu rufticano dulciffimé palícitur ,

cher vifu ex Indijsin Europam delatus, Nom

Lib,s, epif?, ac recreatur: Polupe efl , ait Sidonius, - 4u*

enim Lacleus eftilli color, ut incolumba s

$s

ire cicadas meridié concrepantes , vanas

neque fulvus, ac niger , ut in corvis ; fed

erepu/culo incubante Ülaterantes , cygnos ,

color eít illi viridis , extimis plumulis, nifi

itib, 3.

atque An[eres concubia nocle c(angentes , in-

quód fola cervice dittinguitur, qua circulo

tempe[ia nocte gallos gallinaceos concinnen-

niveo veluti diademate , vel aurea torque

£85 , ofcines corvos voce triplicata puniceam

cingitur.

Docilis e(t Pfittacus , vocésque

f«rgentis aurora facem confalutantes : dilu-

humanas addifcit , & reddit ;. affuefcítque

eulo autem philomelam. inter frutices fibi-

transeuntes Principes falutare; cum devo-

dautem $ prognem inter anferes minurien-

lat , roftro fe excipit , illique innititur ?

-&em , cui concentus licebit adjungas fifiula

tanta enim eftroítri durities, utcum inpe-

feptiforis: armentalem. Camenam ,. quam

tram quampiam concitus altiffimo volatu

f4pe nociurnis carminum certaminibus , in-

pracipitat ; rofiro fe velut anchorá exci piat,

[omne: nofirorum montium Tityri exercent ,

Nec minor ineít virtus latitie iagerenda pa-

-énter. greges tinnibulatos per depafla buceta

voni , qui gemmantes affolet colores expan«

velboantes.

dere, praefertim adverfo folc , ubi fulgentiüs

radiant; imó & variant, transeántque pau-

latim in alios novam formofíitatis (peciem

S. V.

recipientes ; praefertim incirculis , quos in

fummis plumis habet , quorum quilibee

Advium gdrritw, Ac vhdulationes ,

quandam videtur veluti fulgentem 10 nube

j Mäfbt

'I!P( l IO

wt C varijs coleribus depicía fpecies

rorida iridem amulari :

ul enim areus vi»

plurimum in vurali fece[Ju adferunt ob-

fus fuit color ; mox inclinante fe paulüm

letlamenti ad ansmum bone.

illo aureus confpicitur : imó quamvis radio

ffà laxandum.

percuffa pluma folari aureum referat coloe

rem , Íi tamen umbram adit. deníantis fe

Dferunt ialurimum prafidij avium

froudium virore germinis virefcere videtur

TP A

gartitus , & modulationes animo

cumplanta, cujus umbram furit , adeó ut

recreando , G:gaudio excitando :

ad luminis viciffitudinem ornatus ille plu-

plures enim funt aves , qus naturali muficá

marum , Íuas etiam vices fubeat ; & non

h

auribus eblandiuntur , & letitiam quandam

fecus ac Protheusvolucrum novas femper in-

invehunt , quà excuffis moeroris tetricofis

duat colorum formas, in omnibus iemper

nubeculis mens ferenatur , & animus ex-

formofus.

Caudam, fi fpe&tatores adünt,

hilaratur ; prefertim fi lufcinie modulatio

explicat, & gaudet fpectlari , imó & tot ip-

umbrifera refonet in (ylva, ubi é tam parvo

Íe oculos aperire , quotin arcuata cauda

corpuículo vocem tam clatam , tam fuavem

pingit plumas. Hi G alij in rurali feceffu , (à

jucundam , & magnam emittit , ut non avi-

volucres fpe&tentur , plurimum inde hauri-

cule modulatio cenfeatur ; fed mufici orga.

tur oble&amenti , quo mens exhilaraturs

i artificiolus garritus: in una fiquidem

imóferunt, Antoninum, & Octavium Im-

perfeäa mufices ícientia modulatum fuum

peratores coturnicum , ac gallinaceorum

edit luscinia fonum , quem nunc continuato

certamine lufiffe, ut etiam S. Joannem Evan?

Ípiritu trahit inlongum , & licét fit varius ,

gelittam referente Caffiano collat. 24, cum

e(! tamen femper idem , qui mox variatur

petdice lufitáffe ad animi. duntaxat folae

inflexus , di(tinguitur concifus , copulatur

tium-

intortus , producitur revocatus , fÍemper

Non folàüm avium lufus, fed & aucu-

j9,

pium gaudium excitat , quando enim vario

gratus, gravis, acutus , creber, extentus,

nuncíumimus , modó medius, deinde imus;

cantu ; immifsisque in area feminibus alli-

ciuntur

- Diflertatio X XT,

464

ciuntuf circumvolitantes aviculze 5 videntue

nünquam rabidis faucibti etiam infultanté

ha & fuo defle&tere itinere ; vocibisque pa.

dilacerare, Ex alia parte ferz trahebantur

rére avicularum , qua in caveis hinc inde

cicures minore difpendio ; [ed inter ipfas

difpofitis fuas edunt modulationes , .& fe-

trahentíum manus membratim discerpra e»

mina quarentes in area retecapiuntur non

vane(cebant : .cafis autem belluis rapina ia

fine animi laxamento, Aucupio affines.funt

arbores convertitur , .qtze radicitüs evulíze

ferarum venationes , & pifcium expifcatios

à valentiffimis brachijs, alió a(portabantur ;

nesiaambe enim plerísq; in ufu frequentiffimo

& qua frondeícens fueratfylva ,campus mox

funt ad animum remittendum ; .neque.malé

eft permixtus hominum , acferatum cada-

venatio ad.animum relaxandum inflituitur:

-veribus oppletus.

€a fiquidem per-campos , fylvásque-divagae

Verüm cümhujusmodi venatio:nonfine

40«

tio , corporis-agitatio animum fubtrahv :*

lumani fanguinis effufione-contingeret hore

à corarum moleítijs : eft.enim mutatio la«

roti potiüs , quàm folatio effe debuit , quam-

borisfolatio , przfertim cüm faltus fuftrane

vis non defuerint , .qui.ex aliena clade gau-

tur , fylvze percurruntur , ferz 6 fuis cubi-

dia haurirent , quibusanimumexhilararent ?

libus excutiuntur , fuperantut montium ju-

Alla.enim venationes gaudio excitando funt

ga: hoc pa&to pia . mente lucos adire ; fe-

-aptiores , quz velpet.deviosmontesaut fyl-

rísque obviare voluptas.quadam.erat , .quà

vas nemoribus:opacatas à matutinz auro;&

futüriduces imbuebantur , ut.certaminibus

:«repufculo ad vefpertinum :usque anftituun

ineundis , .pugriisque conferendis affuefce-

:tur 5 tuncenimaavicularum.delicatulis , mels

zent: certareenim curfu cum fugacibusferis,

Jlitisque:voculis-animus-reficitur ; in sgris ,

robore cum audacioribus , aftu cum callidis

:pratisque verficoloribus recrestur : .& dum

non mediocre :erat folatium : -hine Valeria.

canes leporum fagaciffimé in vettieanda ve-

nus Praful Ceinelien(is , & Nicienfis homil,

ftigia huc , illácque.mira curfitant celeritate,

19. inter alia oble&tamenta ad. animum 1la-

-& ad eorundem citi pervenientes cübilia £o-

&

xandum venationem :etiam proponit , i«

128 excutiunt , inlequuntürque , donec ra-

quiens : JNec parum letitie conferunt illa.s

piant., plurimum citra difcrimen adftantes

fiudia venationum , .& canibus acla.certami-

hauriunt folatij ? ut etiam cum cornu vena«

na, .quamnec periculis , :mec damnis conflat

'torio de collo fufpenfo fignum.-datur , & ad

expo[ita ; -cüm bic in confiddu emulá .curfi-

*Celeufma videntur vellepores fugientes, pa-

óus anrito lepori ámminet ; ille . arguru.na-

'vidique.à.canibus infe&tari ; vel callidze va-

ribua cervi vtfligia latentianquirit,

frzque vulpecule perfequi ; vel fugaces cervi

32

Adlaxandumanimum , lztitiámque in»

ad.retia pertrahi ;--vel apri frendentes ; ac

gerendam fcimus , Pancarpiam olim inftitu-

fpumantes venabulo interfici; vel truces ; ac

tam , feugenus venaticnis omnigenarum be-

informes urfi retibus intercipi , attt accipi-

ftiarum, in.qua venatione peramplus girus

.trum , aut falconum auxilio perdicibus, €o«

vatijs conftructus arboribus in fpeciem viri-

'turnicibus , alifsque volucribus in(idiz in-

diffimi nemoris exhibebatur., & ibi inclufi

Ítrui, »Hacenim venatio augendis /corpo-

erant varij belluarum,-quà ferocium , .quà

'ris viribus ,tuende valetudini , laxando ani-

cicurum greges , :quos.in venationis exercie

mo, latitiedue ingerendz plurimum exhie

tium ex pluribus terrarum tractibus conqui-

bet fubfidij : :ut etiam piícatio , qua àSene-

A. TM

fitos Principis munificentia alereconfueve-

ca inter .alias rufticanz vitze remiffiones an-

olit. Cher.

rat.

Mox direptioni condidtus dies , .ubi

numeratur, prafertim quando pifcator exe

À.

Ts

rimüm illuxit., :venatores aderant partim

efis pendens fcopulis , aut deceptos inflruit

pedites latisvenabulis.armati , & partim e-

hamos, aut fufpenfus fpectat prefía premia

quis infidentes numeroío agmine venatico-

dextrà ; fentit tremu

,

lum linca,pïlcem ; ut

rum ftipati canum ? imó viragines quoque ,

Joquitur Seneca.

RY

& Ephabi militariter armati fpe illecti prz-

Seceilus ruralis five venationis; five pi-

6I

dae potiunde praító.erant : -expeclantes

fcationis causáà plurimum femper adfert ad.

mox omnes tubz clangorem ; cum primüm

miniculi animo remittendo , ac fanéliori-

hic perfonare audiebatur , videbantur flatim

bus imbuendo cogitationibus,

Hzcque

rapidiffimi inflar fluminis effufi venatores

fortáffis ratio , cur Chriftus fuos inftructu-

tum pedites , tum equites fylvam involare,

rusDifcipulos recedereà turbis voluit, & in

G variam exhibere certaminis fpeciem , .alij

montem fecedere,

Fidens JESUS turbas

Mattb, $«

cum pernicibus curfu , ifti cum a(tutisdo»

afcendit n montem , & cim fediffeut , ac-

lo , illi cnum robuftis ferroad internecionem

«efferunt ad eum Difcipuli ejus, 65 aperiens

SHH, 41, 3'71

usque quisque fuam infequebatur feram :

Atf

L

05 fuum docebat eos dicens: Beati pauperes

videbantur fugaces cervi per nemoris abru*

fpirita.

Quàm apté in montem confcen.

pta pedibus ferri concitatiffimis ; hic lepo-

dit Chriftus: fublimis enim evangelij do-

res acerrimam canum vim fugientes mille

€rina opportuniüs tradi non poterat, quàm

flexus, ac meandros implicare, illinc feros

in ipfa montis lublimitate , ac eminentia,

cientes leones non animis de(Tituti , fed mul-

Imóut Antitypus fuo refponderet typo, &

titudine obroti inter cruenta venabula gene-

veritasfigurz debuit lex nova in monus pro:

rofos excurere animos, illinc apri rabido

mulgari fublimitate , cum & vetus edita

furore pracipites fertoipfi obviare, & non-

fuerit in montis Sinai pracello cacumine ;

Donantur explicatu Affectus Gaudij, & Dele&atfonis. — 447

& cum lex nova faerit longé fublimior , de*

5» VI. A

buit etiam in monte praedicari excelfioti,

Wm internt

IWW A

Verüm quóàd Chriítus afcenderitin montem

gaudij delicia in fa-

fuos inftru&turus Difcipulos , benéeít ; fed

litudine effarefunt $./ fugiunt fi fecef-

id mirameffe videtur, quód cum Difcipulis

fum deferamus , & bominum turbis nos

effent etiam turbz inftruende , & evange-

ultró ingeramus.

lium cunctis promulgandum gentibus, lon:

Ui cum Deo , in quo verum duntaxat

giüs tamen arceantur turbae ab evulgatione

gaudium reperitur , ac coelefti fpon-

-

A

63.

novzlegis : non me latet , pures à S5. In-

Ío exam

bit immorari, ei curz effe

terpretibus caufas congeri removenda tur-

f0

debet ; neviventicum vulgo , ejus opera (int

bz : fed illa preczterisatridec, quam ad-

vulgaria; feninid fludij, necefle eít , in-

fert Ifaac in allegorijs novi teftamenti , ubi

cumbat , ut contendat eífe quafi unus de

-- fic fatur : Pidens JESUS. turbas ,. afcendit

multis, fed inter muitosfingularis; & licet

én montem : dimittenda eff turba , ut vi

fitin mundo, non tamen fir de mundo ; (it

Turbatm non vidtt ,

' deatur , & judicetur.,

quidem in terra corpore , fed fupra terranm

qui fupra turbam minimó fe vlevavit. Chri-

mentes fit in corpore, fed quáfi extra cor«

fíus. ( & fortà folus ) potuit non turbatus à

pus ; fit cum hominibus , fed quafi extra

turba in turba turbam videres quam tamen

confortium hominum ; fugità nobis Deus;

videns dymifit ,. €f afcendit in montem, Heu

f1 nos folitudinem fugiamus , & civitatum

quauti bodie turbas fugere proponunt , eó

turbis nos ultró ingeramus ; tunc enim ex

tamen fugiunt.quà amplitis à nobis non inve-

pulío interno gaudio jugum religiofi inftitu-

VIZBWLAV.

Et plaué quamwis exterior turba

ti noftras incipit cervices gravate , & quia

exturbet ; mibi tamen magie fufpecla eff tur-

excuffo gaudio moleftias ingerit, quomodo

ba quadam interior,eó quüd interior fit tur-

& has excutiamus , fatagimus ; ideóque

- bantior.

horminum turbis , negotifsque nos immiíce«

€2.

Quiturbar frequentat exteriüs à tur-

mus Ízcularibus : difceffit à nobis Deus 5

ba exturbatur interiüs ; & qui fe exteriori

quia turbas qázfivimus, & folitudinem de-

turbà turbari (in'*

'"nternum à fe gaudium

Íervimus , cámque in folitudine fedenti foli«

excutit ; quiaexteriüsnon excludit, quóin-

tario, & in filentio (naveeffet jugam religio-

tus turbatur.

Verüm nemo agnofcit ture

fum, & onus leve ; incipit inter turbas, quod

-barum frequens malum , quod fenüim ir.

gaudium ingefferat,molcílias inducere. Hiac

repit , & moes cortumpit , nifi quiemerfus

ajebat S, Romoaldus : O beara folitudo ! 9

6 turba fupra curbam feattolit , & cum Chri-

fóla beatitudo ! quia qui in folitudine fibi

montem infsendit.

fto fugiens turbam ,

totus eít , íe totum Deo fervat , qui veró

T'urbarum tumultus , negotiorümque ftte-

fzcularibus fe negotijsingerit, fuanon Deo,

pitus mentem turbant, luniénque confundunt

(ed [zculo impendit fludia , imó & fenfim

rationis , & oculos exczcanr , nec finunt

íe totum Íuperimpendit,

men:em íua domariferenitate , quà vero

Idque cauíz cur Elimelech famis causá&

perfruatur gaudio , perfundatur ltitia, De-

adactus in Moabitide peregrinari , urbes , GC

645

clinandaz funt turbz , fugienda funt fzcularia

oppida Moabitarum prudens declinaverit ,

deideria , ne mentem exturbent , ejásque

quamdiu exulavit à terra promiffionis , &&

132

abigant ferenitatem , cujus beneficio gaudi-

quousque ad Dei populum reveríus fuit , ne

Polit. Chrt.

(cilicet incer turbas hominum exturbaretur

"

Tïmana.

uminvehitur, unde Jerem. ait : Bonum est

qiro,cum portaverit jugum a5 adelefceutta

ipfe, G à mentetur^aragaudium abigeret. -

fva , (edebit folitarius , 88 tacebit « quialeva.

Hinc etiam David folitudiai votis omnibus

vit fe fupra fe , uimirum qui coetut adfcitus

inhiavit , inquiens. — Quis dabit mibi pen«

Religioiorum jugum ab adolefcentia divinz

nai [ficut columibe volabo , &$ requiefcam ?

él

legis portat , & fedet in filentio fclitarius ,

Eece , elongavi faugiens ,. 69 manfi in foli-

hicelevat fe fuprafe, acverofruitur gaudio,

tadine : expetjit avidiós David folitudiais

quiaDeus jugum elevat religionis fuper ip-

quietem ,ut Deo totus vacaret , veróque

furn , cui propterealeve eftonus, cuiab ado-

frueretur gaudio. — Quód fi hunc à tumul-

lenfcentia affuevit ; eóque gaudet , quia ei

tuantibus turbis receflum , & in folitudi-

Íuave , fedens enim (olitarius in filentio ab

nem feceflum interaum gaudiüm non pers

hominum íemotus frequentia internà per:

fuaferit ; que fiunt obvia inter turbas di-

yuth $

fundicur letiriá : appofité D. Bernardus allo -

Ícrimina ; inter homines miferie , faltem

Särm. 4.0«, in

quens virum Religiofum folitarium ia filen-

ad hünc facrum feceffum , cujus beneficio

Carz:,

tio fedentem , interno perfruentem gaudio

mens intus vero perfruitut gaudio, debens

ait: O fan&la anima fola effo, ut foli omui-

invitate ; vere beata eft hec folitudo , in

L

.

eft enim

um ferves te spfam , quem ex omnibus t:bi

qua fola repetitur beatitudo

Fuge publicum . fuge & ipfos do-

hujusmodi feceffus procellarum hominum

elegifit.

sneflicos , fecede. ab amicis ,

€& mmtimis.

cranquillus portus , quem qui fugit, à vera fe

An ne[cis te verecumdum babere fponíum, &&

tranquillitate fubducit ; nec quid aliud fuper-

eft, quàm ut volvatur rerum pelago , vivat in

quinequaquam [uam velit ribi emdulge»

/

re prafentiam prafentibus

fcopulis , moriatur in fluCtibus; qua inhoc

CAteris?

feceffu vita ducitur laboribus eft vacua , me-

iNnn

ritis

Verani de Affcilióus Tpm. If.

466

l

Difiertatio XXI.

ris plena ; & qui fedet in folitudine fe-

rum fortem,qui cüm eH&.nt candidïoreä nive,

dendo confürgit , tacendo loquitur , ejíísque

nitidioresla&te,rubicundiores ebore antiquo,

vocem cclites audiunt , & exaudiunr,

fapphiro pulchriores : Denigrata

efl fuper

| n

$;.

E(t vita, qua in hoc ducitur feceffu, re-

carbones f acies eorum , & non funt

ognttiin

formatrix animz , inftitutrix fpiritüs , re.

platen ,

bgwh

feu ut expendunt feptuaginta Inter»

paratrix morum , paleftra luctantium , cam«

pus pugnantium , arena eurrentium , arcus

pretes : Obtenebrata efl fuper carbones f^*

€tes eorum ,C$ non (unt coguiti $n platess ,qua

triumphantium , cella meditantium , & o-

verba tropologicé ad viros referuntur reli-

rantium , felix penetrale ; illic verapetfun-

giofos, qui à prifzis fui Ordinis inftitutis de-

ditür mens gaudio , cüm vel fpretas mundi

fecerunt , eó quia turbas cosperiut fzculari-

.delicias , vel neglectos honores , vel con-

750

umfreguentare , eorámque negotijs fe im-

temptas dignitates ; fallaces divitias, de.

mifcere ; honores , & commodaambire ,aue

fpectas voluptates ; meditatur , & folacum

folo Deo focietatem init.

las Principum ingredi, Magnatum favorem

Quid enim ju-

fibi comparare;hi enim folutá prorfus difcip-

cundius , quid letius, quàm Deo fervire

lin , neque ex religiofo inftituto aliud poffi-

extra populorum tumultus in feceffu , -&

dentes,quàm extimum habitum , moribus, &

cum illo iaterna , ac externa mifcere collo-

vita denigrati,non funt cogniti in lateis,quia

quia ? Eft enim folitudo poffeffio Dei , .&

d.

€eorum converfatio vix à vita differt Ízcula-

qradio7

Íolitarius,forma terreítris Angcli ; ait Cli-

rium ; & ubi cum fibi antea vacarent ,interno

machus Solitudinem effe ambulatorium Dei;

fruerentur gaudio, & in cella veluti coelo lzcti

& folitarium , quemdam qua(i novum pa-

ámmorarentur; nunc negotiorum tumultu

radi(i colonum ; quia nimirum folitarius fe

inter fzecularium turbas pertubari, vix inter-

Íupra fe elevat , /edebit folitariue , &f 14-

ng letitie praefentiunt guttulam:fcité Gilber.

cebit , quia levavit fe fupe* fe , quiainter

tus- Magna certé.collaudatio.[ed mifera com-

Inallegor.

homines major fit bomine ; & nullis hujus

mutatio, Candor nivts ,latlis uitor jeboris vt«

"Uek. iefeATID

vitz tangitur calamitatibus ; nullísque an-

bor ,pulcbritudo Japphiri , 68 duritas,carboná

gitur moleflijs , nullis infortuniorum tur.

obduciturnigredine. Denigrata eff fuper car-

binibus vexatur , G olympi emulatur ver^

bones facies eorum, 8 non funt cogniti 4n plas

ticem; qui adcó fe alté extollit , ut nullo

zels.feu non [funt cogniti amplizs prore

ligiofise

ventorum , actempeftatum impetu quatia-

uiauullo religionis difcrimine,nullo privie.

tur: gaudet enim folitarius fedens, & ta-

fo comver fationis diflinguuntur à facularilo,

cens in folitudine jugi ferenitate mentis, &

lta eitfrequentia platearum;converfatio

nunquam interrupto perfunditur gaudio.

68,

cum fzecularibus,negotijs fe immifcere laico-

66

Hinc Hieronymus de laudibus eremi

Ejifi. 4

l:

ait : Habeat fibi Roma fuos tumultus , : are-

rum, favores concupifcere Principum ,com-

moda ambire corporis,honoribus inhiare fze.

nafeuiat , circus infaniat , tbeatra luxu-

culi,laxitatibus indulgere funtquz virum re«

rient , nobis adbarere Deo bouum efl , & po-

ligiofum,tametfi antea nive candidi orem, la.

uere in Domino [bem noflram * . cui confo-

x

&é nitidiorem ob caílizatis culturam, ebore

Zib.s.sff, lonat S. Cyprianus, inguiens ; Ina sgitur

rubicundiorem ob charitatis exer

citia, fap.

24f

7. 44 Do*. placida , & fida tranquillitas $ una folida,

phiro pulchriorem ob virtutum

ftudia, deco«

& firma [ecuritas ,. fi quis ab bis inquietaue

lerant, inficiunt, foedántque

,Utnon ampliüs

(s feculi turbinibus extraidus — falutaris

cognofcatur in plateis,

portu. fLatione fundetur , ad celum oculos

feu non diítin guaturà

1h

Ízcularibus ; quia lícét fzculo renuntiaverit ,

£ollat à terra , & ad Domini munu admif-

mox fzeculum impenfilis exambit:;femel quód

f , ac Deo[uo mente jam proximus , quid.

clauftri inquilinus turbisfe iriifcet laicorum,

quid apud cateros. in rebus bumanis fublime ,

acijsdematfociari ftudet , omnem abigit reli.

ac magnum videtur intra fnamjacere confei«

giofi decoris nitorem , verümque à fe excutit

eutiam glorietur. — Nibil appetere ,jam nibil

gaudium,quod nonnifi inNumiínis famul

atu,

defiderare de faculo poteflqui feculo major eff.

cel«

AR LA LR t ol r -

in virtutum ftudijs , & in feceffu proprize

67.

Cüm igitür fimus coharedes Chrifli ,

]z invenitur,

Hinc Bernardus exclamat:

ac hazredes inílituti coeli , — & fimus terrá

Serchi

O fancta anima fola effoyut foli oumium te fer-

CAzt.

«X

majores , & in terra nos coeloinferamus ; ab

V6s , quem ex omnibus elegtfli : ut autem foli

eorum noscommercio fegregemus , qui non-

Deo quis vacet , & hominum declinans con«

nifi tetrena. fapiunt : nil fit nobis negotij

s"mn, l

tubernium ; cum folo Deo corüercium ineat,

cum urtbium mercatoribus , proxenetis, foe-

à quo verum gaudium hauriat , plurimum re..

neratoribus ; Publicanis , fulonibus, Mimis,

fert, fi íciat,ad quem fe locum conferat; dup«

T'extoribus , Citharedis, Circulatoribus,Le-

nonibus , Parafitis, Scurris , Nebulonibus ,

lex enim eft folitudo , una exterior Corporis ,

S i KMW

interior altera animi ,& fi ambz amice cone

Lurconibus , Sycophantis , & eluonibus , qui

cederentur, verum tunc exhibent gaudium

nonnifi odorem fori exambiunt , fuper hos

infeceffu guftandum; folitudo corporis exte-

omnes , & fuper fe is dicitur elevari, qui fedet

riot eít etiam neceflaria , & hanc fuadet D,

folitarius , & tacet ; qui veró hujus furfuris

Lb e

l

homines frequentat , tametfi lacle fit candi.

Hieronymus, inquiens; E/igatgr tibi oppor.

Iunnt, 8 aliquantulum 4 f amilia firepitu re-

dior , & luce defeecatior , maculas tamen

'Gmfj.z,

90195 locus , $n quem tuwelut in portum qHds

contrahit; propterea opplorat Jeremias eo-

Ái ex multa tempeflate curarum te réctpias ,

*

PA

:

D'onantur explicatu Affe&tus Gaudij,& Däïe&atïdnïs. 469

& Angelos , 4liósque ccelites fuze accerfiverit

mum ingeffiffe laboris facris Interpretibus:

- folitudinis focios, folus non fuit in folitudi-

is enim quiefcere dicitur, qui pravio defa-

ne, nec otiatus in otio, quia ut fcite Philo :

tigatus labore laffiradinem contraxerat, vi»

' -lib.dedbm.

Vir bonus wite quiete amator. fecejjum qua-

deatárque propterea requies. previum fup-

lvmg

rit, 6 in folitudine latere cuptens , non 0dio

ponere laborem, & quia in Deum nec labor

bominum , eft. enim fi quis alius ,eorum a-

«adit, neque ex labore laffitudo, ideohzc

qnans ; fed quia fugit, & proculcat vitia,qui-

Dei requies non modicé inquietat Interpre-

tum ingenia, quz in varias propterea Ícindit

&us wulgus dele&latur ; gaudere 3js folitum;

qua dolenda fun

expofitiones; fed D, Auguítinus hanc Dei

f » & dolere zjs5 qua gau-

denda.».

requiem ait , effe inhabitationem per diffu.

96.

fam charitatem Spiricus fan&li in creatura

Verze quietis appetens non quatit ho-

£ninum inter tumultus mentis tranquillita-

rationali, adeout aliud non fit, Deum re-

tem, animíque veram latitiam ,' fed in folo

quiefcere ab operibus fuis, quàm homini re-

feceffu, necaliam aucupatur voluptatem

quiem dediffe, quafi Deus ex eo dicatur re-

prater eam, quam ítudia fuggerunt virtu-

quiefcere , quia requie quiefcit hominis z

tum, & ex Dei hauritur famulatu ; quzvis

homo autem tunc vere requieícit , cum per

db -a E E o i^

enim alia voluptasfragilis eft,brevis & fafti-

donum Spiritus fancti charitas eidem anhae«

zefcit: cüm enim Deus rerum conditor pti-

dio objecta, & quó avidiüs quzritur, citiüs

in contrarium recidit, ideóque nullum po-

mo die procreáffet & nihilo cosium empy-«

teft verum parere gaudium , nullam veram

reum à fplendoris, lucisque «opia fic deno«

alere letitiam, — Tllae(tvoluptashomine in-

minatum , feu auguftiffimam divinitatis fe-

genuo digna non implerecorpus , nec fagi-

dem, futurüámque Beatorum domicilium,

fimülque innumeras myriades mentium, à

- pare, nec cupiditates irritare; fed perturba.

Inalrr.

tione carere.hanc autem voluptatem &qua-

quavis materíei «raffiue defoecatas 5 .quas

.

V, La

US,

lem; inttepidam nunquam fenfuram fui

proinde Angelos nominamus, feu Sp

tedium is percipit , qui fetotum ftudijs ad-

geniósque cceleítesjimo terram etiam,

E

A..

e

dixit virtutum. — Hzc eft illa vera,& folida

quam inglobum unum commixtas, Secun-

in Deo, & deDeo lztitia, quz pe&us im-

do die & nihilo traduxiffet primigenia illa

plet; animümque hoc przguítato gaudio

duo corpora aérem quidem ex aqua; 4

delibutum alacriorem reddit ad virtutum

£

ügnem ex a£re prognata; igneóque elemento

incrementa,

«zeteris fublimiorem dediífet fedem. Ettere

tio die fluédtuum aquarum, ac telluris fub-

60,

lataconfufione terram .ab aquis feparáffet ;

$. Vil.

juffiffetque aquas in loca recedere declivio-

Vera quietis appetens mentis 1van.

12, ac propagariin maria , ampliari inlacuss

quillitatem , £9 letitiam non inter bo.

difcurrere in flumina, G terram veítiri her-

sminum tumultus querit: fed in Rlo Deo;

bis, ridere floribus, locupletari arboribus,

Ac virtutum exercitio enancifct-

& arbores foetibus gravidari , campos fege-

£ur: ac filentij frauolinguam

tum copia, ac deníitate fluctuares tametít

&oercet,

aratio fationem, fatio occationé, occatio far-

Titionem, plantatio putatienem non prze

J Era qui perfunditur letitia omnemà

cefferint.

Genusetiam omneevocáil[fet me«

77

íe perturbationis abigit procellam,

trillitie excutit nebulas, & jugifrui-

tallorum , foffilium, lapidum; & patadi«

tur mentis ferenitate, & idem fempet eft

fum prafertim terreflrem , fcu hortum vo.

luptatis quadruplici irrigatum fluvio, Quar-

five in profpera.

five in advería fortuna, &

ar femper eít

to die folem mundi Jampadem «accendiffet

PL m J

in quovis virtutis exetcitio p

fibi, non confilio tantüm probus , íed &

in coelis, ilunänique, ac flellas, vigiles quaf

coeli oculos, cum in terris nocte intempeíla

more , nec quicquam fapit, nifi quod Deus

acte fibi addictos Deus

fomnoíopiti quiefcerent homines ; & al-

fapit: hoc. enim l

terna pofuiffet dierum , no&tiámque difcri-

enutrit usque ad beata, zternümque peren-

$m

1.

mina,ac quadripartita anni tempora. Quin-

Cunhi

!

natura codligaudia, pulchré S. Chryfologus

exclamat: O dedimus corpori annos! demus

te die Íquamigerum pifcium gregem aquis

— R[ —

juffiffet innatare, & volucrum. turmas ex-

$erm, 135

anima dies : smpendimus nobis tempora,

panfo alarum remigiofluidos a&ris tractus

tempus deputemus authori : vrüamus Deo

trajicere, — Sextóque die animantes jumenta

: paululum,

qui [aculo viximus tori » ut ater-

J

deamus, Quia dies,in quade Deo,

reptilia , ac beftiarum omnium genera con-

nim gau

didiffet, & omnium poftremus fuerit ex hu-

rebüsque Dei ho

mines gaudent , mane qui-

hoationis, fed vefpere fuz

mo homo effictus, ac preditus anima ra«

dem habet fuz inc

deftituitur defitionis.

tionalicum facultate intelligcndi,appetendï,

ac reminifcendi , ceterisque .condecoratus

Idque caufe cur Moyfes fummaria re-

gratijs ac primzvz innocentiz ornamene

79.

capitulatione fextidui opificium graphicé

PADYL

exhibens aàit : Complevítque Deus die fepti-

tis cum pleno in cuncla animantia dominas

M

tu, requievit tunc Deüs ab . univerio opere

JGmej. L.

mo opus [uum ,. quod fecerat z & requievit

quod patrárat, eó quia requiem homini de-

die feptsmo ab univer[o opere , quod patrá-

em ornatum voluit fuis donis;

fat; non melatet; hanc Dei requiem plüri-

derit, qu

Nnn;

adeö

-

Differtatio XXI, |

470

Li

adeo ut charitásinhzerens homini, requies

dine non folàm recteatur, G adipatur; ves

Dei fuerit ; fed id ob(ervatu dignum, quod

rüm etiant preclaré illuminatur, qua(r coe-

m

cüm przcedentes dies mane & vefpere di-

lefti dulcedine;perinde ac quodam collyrio,

ftinxiffet; nullo haec (eptima dies, quá Deus

inoculetur, quo fluxas mundi voluptates ab

ab univerfo opere , quod patraverat, requic-

opulentis virtutum deliciis fecernat, abi-

vit, vefpere claudatur : quamvis enim mane

gátque, ut noxias ; cui enim Deus fapit,huic

haba

"10

&

rit fuz inchoationis, non tamen ullius

67»

cetera omnia extra Deum defipiunt; imó

fit in eo mentio vefperz : quianimirum fine

&illi volupe terrenis carere . voluptatibus,

gularis fuit dies ille, in quo munificus Deus

nugarümque defítitui fuavitatibus; & quas

,'fliis'f f,

requiem, & gaudium homini dedit per do-

amittere metusolim fuerat, nünc dimittere

num fcilicet Spiritus fan&ti,per quem diffun-

N

ditur cha

Ri

rif

eít gaudium; gaudere in.Deo dulcedo eít;

as iD cordibus noftris , cüm e-

quà qui afficitur, nil ampliàs vult fapere,

nim fuerit dies lztitiz, & gaudi], debuità

quàm Deum,& catera ei delpiunt, qua ad

reliquis eximi , proindelicet czteri. divini

Deum non ducunt, Magna res e$£, ait Joan,

opificij praecedentes dies rebus creandis de-

nes: memo fcit,nifi qui Accipit, quia illitan« 4fpocal:

ftinati vefpere dicantur claudi, & mane, ac

tüm aperiuntur oculi : hinc etiam Jonatze

dies, no&ísque di(tingui viciffitudine; fepti-

guítato favo oculiilluminantur. Idquecau-

mus tamen vefpere deflituitur, eà quia pa»

Íz cur Pfalmographus nobis fuadeat , hanc

caüffimg quieti, vereque inDeo latitiz

pralibare dulcedinem : Gz/faze,

& videte Pfalm, 32,

de(linatus: qui igitur in Deo quiefcit pro-

quoniam fuavis eff Dominus,

ul à paffionum (trepitu,

priüs vult, ut

ac humaneglorize

guftemas uc inde illuminemur,& videamus,

fluxu, futilísgue voluptatis tumultu,coelefti

quàm fuavis fit Dominus, eftenim dulcedo,

perfunditur lztitia.

: Reliqui igitur mundi

qus guítum recreat, & oculos purgat, illu-

dies vefperam babere dicuntur,& mane: que

minátque, fed'quid ?* quod folo guttu di-

veró Deo facratur dies veiperá' deílituitur,

quE aternz ]

vinz fuavitatis humanus acuatur afpe&tus,&t

atitiz per eximiam gratiam

veluti quodam collyrio detería calipine o-

deítiaatur , & hac eft illa dies gaudijs. cir-

culi purgentur, ac illuminentur? proprium

li, & i

cumfuía, que noétis tzdimm nefcit, qua

eít aporis innata fuavitate palatum demul.

lh

tenebrarüm ignorat moleftiam , qua' cali-

cere, guítum dele&tare, non oculos. illumi«

ginumnon timet horrores, quia in ipfa unà

nare.

Sed quàm fingulare eft collyrium,

cum creatura rationali requieícit Deus.

72

quó colefti femel fuavitate guftata videmus

Qui igitur in Deo requieicit, huicgrae

ftatim, quàm noxiz fint,& futiles terreaze

tiz dono datum eft, ut abjectis mundi vo-

voluptates, & quàm dulce folis virtutum de-

luptatibus, nonnifi in Deo gaudeat, & de

licijs

inhiare ? nobis defi

pit; quidquid

Deo'latetur, & hzc eft hujus gaudij indo-

DEUM non fapit,

les, homines vi quadam blandé allicere,

81.

Hoc folet inter €orporis, animzque

Íponté trahere,- ut à terrenis fe fubducant,

^.

a

delicias effe difcrimen , quia corporales de»

munda:

ia 1

L

omachentur, & folis inhiantcoe.

leítibus,

licie quamdiu non habentur avidum fui ex-

Huic terra defipit, cui coelum

citant defiderium? cum ve

rà avidiàs degu.

fapit: fi femel coeleíti fit quis ne&lare paftus,

flantur (lomachum moven

t,

füntque degu-

coelíque innürritus delicijs, quz mundas ex.

ftanti per fatietatem faflidio

: [ecus fpiri-

hiber gaudia, moerores reputat , à quibus

tuales delicie non

poffidentibus videntue

fatidio effe:

propterea fe avertit: fluxa funt mundi gatie

cum veró habentur defiderium

dia, tluxisque duntaxat lachrymis irrigua :

Jarvata eft mundi ÍIzt

magis, magisque acuunt :

in illis appetitus.

itia, lu&um rifu tegit,

placet,& exjerienria difplic

et: in iílis é con»

& ideo in vefperam,ísu tetram definit no-

tra appetitus eft vilis,

[ed experientia magis

&em aterni mocroris : fecus dies, qua re-

arridet, ac placet ;

qu:em à Deo mutuatur |

pulchré $.Gregorius ;

fplendidum quidem

dugent enim [pirituales

habet mane illucelcentis divinz gratig, fed

delicia defiderium s tomil 36.

in meste, dum f4tiant ;

quia quantà magis in Evang,

veiperá deflituitur , quia letitim nitor,

earum [apor perczpizur,

eà ampliiis cognofci-

qvo Íuum orditur mane, omnem abigit no.

tur, quod avidids ametur..

Proinde P/al.

Gurnum moerorem: hinc dies gaudio vit-

Uüflanos admonet dicens :

GusLate, &5 o is

1f i

tutis deftinatus, & quo Deusfibi addictos

dere quoniam fuavis ef$ . Do

PISRHS,

übertim perfundit, quamvis mané habeat

ulaà

nimirum

quanto magis rerum divinarum

Tuz inchoationis, vefpera tamen deftituitur

fa

por percipitur, ac Deusgu(latur, non tan-

Íuz deüitionis, quia coslefti dulcedine totus

tüm fua dulcedine animum dele&tat : fedeóà

perfunditur, & divina gratiz pleno jubare

t

ampliüs cognofcitur,

quod avidiüs ametur ,

totus fplendet,

8O

& ideo reclé Pfalmog

raphus fua modulatus

IDCSPT

Jonatas przvio labore defeffus, àc diu-

€ experientia ait: Gu//zte , €4 videte

turnalaffus fame : Exresdit fummitatem

que- Vfalm, 33;

niam fuavises] Dominus quia fi

femel gu.-

j

virg& (ieu ut alij le

gunt fajfigium fceptri ,

ftemus eius dulcedinem, inde vid

quafi preproperé R

emus, &

eX) quam babebat im

cognofcimus,

quod eó avidiüs fit à nobig

mauu, & inrinxit in favum mellis ,. €8 con-

n

amandus , quó uberiüs fuam nob

is imper.

Vertit mauum fuam ad os fuum , 68 1llumi-

tutur dulcedinem.

Hi funt mellei favi,

qui

"ais [unt oculs ejus s. fcilicec mellea duice-

&

caligantes Jonate oculos folo íapore,

guflu -

4

Donantur explicatu Affe&us Gaud

ij ,& Delectationis. 467

Ef exeitatos fori cogi;*aiianum' flucius fecreti

tat; in hac gemina folitudine feliciüs exco»

E

£ranquillitate componas, Eít autem locusifte

luntur, & efflorefcunt virtutes? nec otium

afcetis vel in abdito receffa, vel extra utbem,

tunc deftituitur fuo fru&u , fi hanc geminam

ubi eft fecretioà populi confuetudine , rerám-

ingrefsós lolitudinem Deo aufpice vir folita-

que inanium exagitatione ; ubi animus à tu»

rius celum fuo in feceffu (ulpiciat, animüme

69.

multu communium curarum fevocetut.

que ab hisce inferioribus terrz in altum eri«

Nil tamen obfílat, quin altera folitudo

gat, fibíique perfuadeat , Deo vacare fum-

animi etiam in populofa inftituatur civitate :

mum efle ncgotiorum , ingentem adferens u-

.?wi, :,

hanc enim fudith fibi conftituit, in fuperio-

tilitatem , fi propriam discutiens confíciene

ribus doinüs fuz,fecit fibi fecretum cubicu

tiam dicat intra fe : hactenus inter homines

lum , ín quo cum puellis fuis claufa mora-

venatus fum fumos , feclatus umbras , au-

batur ; &tunc animus hac donatur folitudie

cupatus apinas, GL affanias : nunc quod Deo

ne , fruitürque feceffu, cumàtumultucom-

afflante ac iuvante agere coepi, id agam : fiale

munium curarum removetur , nec ullum eít

tiàs menti imprimat opus fufceptum,feuDeo

E

negotium ízculare, à quo irretiatur , & à

fervire , fibique vacare , effe nepotiorum ma-

Dei fejungatur unione. — Poteft quis dome-

Homil, 3. qg

ximum , & utloquiturOrigenes. Opus ope-

ANum»,

flicos etiam inter parietes ab omni fejungi

yum.: quemadmodum D. Dionyfius auguítif-

fzculi cumultu , & Deo duntaxat , ac fibi

fimum altaris facrificium vocat. myfterium

LLNH

vacare: Judith non extra urbis pomeria, non

myf(terio' ,m; quia eft dignitate primum ; ita

intra eremi antra folitudinem quafivit;fed in

hocopus eft opus operum , quia utilitate lum«

doino íua eam reperit, & iníuo domicilio

mum ; fiquidem mens in religiofa illa folitu-

feceffu gaudet , quo interna perfanditur l-

dinebeatorum affociatur mentibus , Numini

titia procul ab ipfaaccedentium , & receden-

adhazrefcit , & interná perfunditur lztitia ?

tium turba , & à quovis fejuncta ftrepitu z

in hoc enimfeceffu, nonalia eft Respublica

non receífus ab urbe , fed acceffus ad coelum

regenda quàm proprie animz , nullum eft

per ítudia virtutum , ac divinorum medita-

ibi negotium agendum , quàm propriz falue

Lib, 8, epift

tionem virum conf(tituit folitarium ; quia

tis, ibienim declinantur deli&torum pericula,

14e

ut fcité Petrus Damianus;

In populofats

flagitiorum longé pelluntur enormitates ,

urbe amor artifex folitudinem reperit , nul-

libidinum fugantur turpitudines, caftigatur

lum enim eft vitz genus adeó negotijs ad-

mollities , comprimitur licentia , & erigitur

di&um , curísque implicitum;ac folicitudi-

ad meliora animus,

*

nibus implicatum , in quo mentis feceffus ,

Non enim omni femper tumultu caret

7Is

animíque folitudo non reperiatur ; adebut

interna cordis Respublica; fuos habethoftes,

f1 neceffitas virum afcetam & fuo extrahat a-

& quidem eidem non leviores , quàm apud

fcéterio , vocétque in urbem, adhuc fi velit,

Numantiam fuerunt Scipioni:hicenim unam

U.

hominum inter frequentias animi poffit fo-

duntaxat urbem , unimque populum oppuge

litudinem teperire, G inter hominum tu-

navit; vir autem aíceta , ac folitarius plures

multus , ac fluctuantes veluti procellas por-

experitur hoftes, plurésque hoftium exercis

tum appellere, fibi nimirum vacans , ac

tus , qui eum infeftant ; tot fcilicer , quot

imperans, preíertim fenfuum coercitione,

funt perduelles animi affectus : & cadunt4

ut quod fentiunt , minimé fentiat ; poteft

qui in hac paleftra ad pugnam non in(tru-

enim mens hamana, tametíi hominumfres

untar : plures enim audivimus inhoc pralij

quentet coetus in turba, itinere , convivijs,

genere veteranos , ac emeritos foede dilap-

folitudine gaudere , ac fuo frui (eceffu , fi

fos , ac miferé proftratos : nulli hoftes in nos

cogitatione foli innitatur Deo , -ac fenfus

acriüsinfürgunt , quàm depravati noftri affee

omnes ab omnibus ijs retrahantur obje&tis ,

&us, à quibus in apertum conjicimur difcri.

men : & faciliàs eft fulfur omne ex Ethnze

qua diftrahere à Deo poffunt; alioquin nul-

lus propemodum locus ; quamvis femo-

vifceribus , omnéque coenum é cunlis ege-

mil 25

Evang,

tus ab hominum fílrepitu proderit , fi non

rere paludibus ; quàm affectus omnes tumul-

fit animus , à quovis tumultuantium affe-

tüantes e noftro divellere corde ; proinde

óuum fremitu folutus , prorsusque liber :

pugnandum jugiter contra ipfos nobis eft , ut

!Piþo 6[9

Paraum prodeft , ait Seneca ror;w regio*

faltem vitia omnia in exilium pellamus , quze

nie filentium , fi affeclus intus. in animo

nec leges ab urbe , nec Regesé fuis Regnis

f'emant, — Si pravi intus affurgant affe&us,

abigere valuerunt ; fcilicet luxum coércete in

^fimotus depravati appetitüs intus homi-

divitibus , furta in fervis , invidiam in plebe,

nempulíent, necin ipío feceffu feceffum in-

fuperbiam in nobilibus, fraudes in curiali-

venit , nec in folitudine gaudium experitur

bus, diffidium in multitudine , & avaritiam

Íolitudinis : fi enimamor ; & odium rixas

inijs , qui divitijsinhiant: virtamenafceta,

incant; fiavaritia , & invidia altercentur ,

etfi non poffit vitia fugare , poteft tamen,

Mffh "')

fi fpes ,. GC timor inter fe pugnent, virum

fi velit fugere , fi nimium ad folitariz vitee

etiam folitarium expugnant,

portum confugiat.

70/0

-^Quamobrem , tunc vit afceta verum

Jucundum hocin feceffu veluti'in prealta

754

fuo in feceffu gaudium enancifcitur , cum ut-

fpecula eft, res ; curásquehominum humi re-

xámque folitudinem corporis , & animi ; loci;

pentes intueri , G animum in fublime erige-

G mentis, externam , & internam fibi ptocu-

te , accogitare quàfn fatiles fint,. G inanes

nn 2

ho-

Ferati de dfeilibus Tom. (i, |

468

Diflertatio XXI.

hominum occüpatïones ; &hominis vitam

filentio ,. & jþe enjt fertitudo yæu *.hme

viam effe , non patriam , nonlocum quietis,

eít, in filente feceffu gaudebit cor veftrum ,

Eft viro afcetz felix iíte

fed palzítram,

qui enim fperat , animum erigit , & lzta-

fecetfus Spiritus fan&cli metropolis ; hic e-

tuf

*

*

nil enim gaudio ingerendo , verz*

.nim diplomata fua Joannidedit: hicomni-

que promovendz latitiz religiofo folitudi-

bus ad cor loquitur ; hic omnes folitarios

ne aptius, nilque pio feceffu magis idoneum,

divina edocet myfíteria : eft fiquidem fecef-

& virtutibus excolendis accommodatius ;

fus i(te Dei Gymnafium , ad quod Chriftus

familiaritatem, qui inire cum coelitibus cu-

Venite feorfum

Marti €, 6,

fuos invitavit Difcipulos,

pit, folitudinem petat, feceffum amet.

1

$n defertum locum , & vequiefcite pufillum :

Viro folitario cum fuis duntaxat affe-

74

huc Arfenius navigium fuum velut & mari

€libus e(t luctamen ; frequentantiveró ho«

ib

ad portum duxit divina monitus voce illa ,

minum turbas, séque immifcenti negotijs

drfeuie fuge tumultuas 85 falutem ajfeque-

fzecularium pugna eít non cum fuis duntaxat

rá ; imo quantz fic feceffus utilitatis , vel

tumultuantibus affe&ibus , fed & cum ine

Epiff ^5. ipfi novére Ethnici , przfertim Seneca ,

numeris exteriüs objectis, quz per oculos,

ubi o(lendit converfationem multorum

aures, nares, os , fensüsque omnes ho-

quieti inimicam effe , .ac vitandam in-

minem adoriuntur , quem expugnent ; hinc

Däü h

quiens : Quid tibi vitandum pracipu? exi-

S. Antonius Magnus ajebat : 4wi folus e&t

fiimem quera? Turbam, — Ego certé confiteor

extra bellum oculorum aurium , && lingue

smbecillitatem meam.

ANunquam ores ,

QIUIt , qui snter bonines Agit , cum oculá ,

quos extuli , refero. — Aliquid ex eo , quod

eum lingua , cum auribus faris tricarums

eompo[ui , turbatur $. aliquid ex bis , qua

Sol?

ibabet , 68 fi quies fit ab aljjs boflibus.

f*gavi , redit.

Inimica multorum.efh con-

pateant oculi , [at ofliorum patet , per que

verfatio. Nemonon aliquod nobis vitium aut

boflis penetret : hoc eft, fatifcimus omnes ,

commenudat , aut imprimit , aut ne[ciene

pleníque fumus rimarum , per quas putidz

di6u5 allimit $. fuge multitudinem ,. fuge.s

Ízculi aqua noftram fobeunt navim , quam

péscitatem ,. fuge etiam unum.

Noen in-

per flu&tuantes fzculi psocellas nituntur ad

enio, cum quo te malum elfe,quam tecum.

naufragium ttahere,

Recede sn te ipfum ,. quantum potes : pri-

Qui fapit , has fatagit declinate , has

75

mum igitür argumentum ad recta rationis

fugere procellas, & ab hominum fe tumul-

amuffim compofitum.eft, poffeconf(iftere ,

tu fubducere ,ut Deo , & fibi vacet , verám*

fecámque morari feorfim ab hominum tur-

que in feceffu enancifcatur lzetitiam , quam

bis , & in feceffu loquentis Dei vocem au»

hominum tumultus perimunt: víta enim

dire, veróque perfundi gaudio.

Quéd fi

qua tutbas inter,& negotioíos tumultus du-

Íolus ab obítrepentibus turbis, ac populo-

€itur j vix vitze meretur nomenclationem ,

rumtumultu receffus plurimum valet ad ve-

càm mots potiüs fit , quàm vita nfura: idque

ram animo lztitiam ingerendam , verámque

cum noviffetSimilius vir militaris in exercitu

Íuggerendam cordis tranquillitatem ; multà

Adriani Cafaris teftatum voluit infigni epi-

magis felix illereceflus , in quo vir aíceta

taphio,quo é fepulchri cinerario pofteros lo-

Deo, & fibi vacat,

queretur , (imülque inftrueret:. Vixerat isad

YEL

Scimus Publium Scipionem , cui fub-

fenectam usque , fed quia ultimum dunta-

ada Africa nomen dedit Africanum , dicere

xat [eptefiium à tubis;turbis & claffico femo-

confueviffe , nunquam fe minus otiofum eífe,

tus fibi vixit ; & quieti indulfit, fuo infcribs

tumulo curavit

LJ

.

quàm cum otiofus, nec minüs folum , quàm

bic jacet. Similius ve.s

cum foluseffet ; e8 quia velin ipfo otio non

feptennis vetulus : quia tametíi annis plu.

vacaret otio , & in folitudine diíertiüs fe-

rimis vixerit, annistantummodo feptem vi-

L

cum loqueretut, Pulchré D. Ambrofius //5.

xiffe cenfendus eft , quibus ei licuit quieté

3- offic. cap.1.

Non primus Scipio fcivit folus

vivere, Plures etiamnum nobis dietim obe

von e[fe , ciim folus effet.

Scrvit ante ipfum

viant Similio haud fuppares , qui medios

Moylíes qui , cim taceret , clamabat ; cám

inter fluctus pergentes nonnifi tumultuofam

etiofus fl'aret , praliabatur.

«deó otiofus ,

dücunt vitam , variísque exagitati curis fuis

ut manus ejus al fuflinerent , nectamen mi-

la&antur occupationibus , víixque fibi vie

nis ,quam cateri negotiofius . qui otiofis ma-

vunt, Idquecum D.Hieronymum non la*

zibus expugnabat boffem ,. quem non pote-

tuiffet , ferunt confueviffe dicere, oppida ;

Yant Vincere ,qui dumicabant.

Cujus autem

& ürbes, tetros fibi videri carceres, & foli-

snajoranegotia , quam bujus otía , qui quad-

tudinem paradifum : & tamen fcimus D,

vAginta diebus pofitus in monte totam legem

Hieronymum torridam incoluiffe Syriz ere-

complexuseft $ Quando ergó juflus [olus eff,

mum , fcorpionibus feracem , ferísque mi-

gqui cum Deo [emper esl ? quando folitarius,

naci rictu timorem incutientibus infeftam ,

quiA Chriflo nunquam feparatus eft? folus

cum ipfe pannofo effet facco amictus , humi

profectà non efl , qui , quoties uult. , meliore

€übaret ; aquá , & herbis victitaret ; & ta-

fii. parte celum obambulat , tantó facun-

men hancSyriz folitudinem romanis przetue

dior cum Deo , . G cum 4ingelis ,. quanià

lit delicijs, fibíq; ultró oblatis beneficijs? non

3nteY bemines taciturnior.

L

Et hoc illud

tamen credas in folitudine vitam egiífeignae

tCAp. 30.

&ít filentium

?

de quo Ifaias dixit.

In.5

eum s

vam, o.ti,öqu.e torpentem, cum enim D

&

!

Donantur explicatu Affectus Caudij,öz Dele&tationis, 47t

*guftu illuminárunt. — An non omni excuffa

funt, qui nonnifi re&la loquantur , & ideo

triftitize nube tota illücefcit ferena dies, in

loqui neíciunt, quia tacere non didiceruntg

qua Deus fuum per donum Spiritus fandli

& ideo malunt importuné loqui, quàm op«

portunéfilere. Et licétnon defint;qui cen-

impertitur hominibusgaudiurh , Gin quo

Deus requiefcit ab univerfo opere, quod pa-

feant, ízpius loquendo, nos difcere bene

trárat? Quiàm felix diesilla, que toto mane

loqui, perinde ac pulfantes citharam ex fre-

illucefcens vefperam nefcit! quia tota per-

quentato pulfu fieri Citharedos, utetiam

fuía gaudio, omnem excludit noctis moero-

fabtos ex continuatoexercitio inarte fabri.

/h

rem ; nec quidquam ampliüs vult fapere;

li; hostamen falfitatis redarguit S,Bafilius

fiifi quod Deum fapit.

in regula, ubiinfidatur, parem effe utrin.

$4«

Hac igitur dulcedine qui perfunditur

que rationem 5 eó quiarectéloqui nonfim-

plicisfitaruficij, quod nosnon tantümnon

tà pollet perfpicaciá, ut folasfpirituales vi-

deat delicias, faílidiátque terrenas. omnes

&allemus, verüm 4& contratiam ei aífoetu-

voluptates, Hinc Sara Raguelis filia,fan&ti-

dinem, ne bene loqui facilé difcamus, «b«

tate infignis, morümque probitate celebris,

jicimus; «üm indifcriminatim quidquid

cümoculos ad Deum perípicaciffimé con-

Phantaüa fü;ggef-ih d ï'lingua foras vd,'epïg.

Tobía g,

mat fine ordine,absque lege ; quam tamen

vertiffet; ita humanas voluptatulas,vel à cu-

nis refpuere didicerat, utin eis nihil quod

pravam aífüetudinem laxé, ac tumultuarié

animum alliceret unquam viderit: moerebat

loquendi non abigimus, nifi beneficio filene

ipfa de terrenis voluptatibus, cum de folis

tij; quod propterea duo invchit commoda,

gauderet ceeleftibus; & proinde fapore vir-

quorum primum eít, quia vitiofum loquen-

tutis illuminata; diem , & ipía experta fuit,

i modum obliviíci docet , non enim hzc

qua licet matutino illuftraretur nitore, ve-.

prava affuetudo alio ;poteft atramento de,

Secune«

(pertinum tamen ignoravit occafum , ab u-

leri , quàm filentij taciturnitate,

tero fcilicet usque ad tumulum praclara

dumquiatempus , & fpatium concedit,eos

Íemper virtute illuftris. Hancveró qui fe«

ánfpiciendi, quire&té loqui eximié didice-

mel dulcedinem guftárunt aliud jam nonlo.

runt. In quibusdam eít lingua nobile, &

quontur nifi Denm, cujus dulcedo linguam

argututm membrum; Ífedin alijs omnino

Ih

afficit; & (i Deum non loquantur religiofi,

pravum ; -& nocens, quo propterea caruiffe

filentij tamen fronum lingus injiciunt : fa.

fatiüs LH t;

tius enim eít filere, quàm ea loqui , qua

Cüm primüm «odiffe filentium incipis

94..

Dei non funt.

Plerique filentium hocce

qmnus à vanis ad nocitura. facilé dilabimur,

plenis buccis commendant , à cujus tamen

& minüs circumfpecli, imó & negligentio.

Obíervantia ftatim fe fubducunt.

Plures

res verborum noílrorum «obfervatores in

funt, qui cum Simonide fatentur, nunquam

plürima ruimus poenitenda : Íape enim fi

filenuij ipfos peenituiffe ; fermonis tamen fz-

vera defint fermoni inítituendo, mendacia

pius: ficut filentium infinitis propemodum

accerfuntur, utpraftofit, quid lingua bla,

snedetur malis, eftque pharmacum nobiliffi-

teret? hincaliena fama proftituitur , honor

mum , ac rerundendis convicijs idoneum 5

proximi denigratur, bona qua de alijs ha-

ita loquendi licentia malis , ac periculis plu-

bebatur exiftimatio imminuitur,qQ is differ-

ribus viam aperit, indicátque plus xquo lo-

tiffimus habetur, qui aliorum n&vos copio-

quacem prudentia vacuum; cüm redté dixe-

fiüs exagitat, cujuslingua alieno dicitur in«

matare fanguine , có quia filenüj froenum

rit Demaratus : seminem fiultum þ!eru

pa [4E D

excufferit: neque credas virum verbofum à

25.

r

ft igitur filentium index animi pru-

multiplii immunem. vitio , «üm & ipfe

dentis, G contra irruentia. mala clypeus,

Job vix juftum agnoícat Job, r1, Nusauid

quó tutíüs i&tus retunduntur adverfariorum,

juffificari poterir vir wverbofus, quiaibi plura

quàm loquacitate; conflat enim , malum

folent mala oriri , ubi multa depromuntur

hominem tacendo citiüs, quàm loquendo

vetba, quod innuit Sapiens inquiens: Zs ?rov, c.19o

fupetari; & propterea meliorem effe pruden-

znultiloquio mon deerit peccatum , proinde

tiam parüm urbanam , quàm laxam, & ftul-

non coércetur licentia peccandi , nifilaxitag

tam loquacitatem ; os enim garrulum, vere

compeícatur loquendi ; adeó ut non mi-

bísque diffluens fignum habetur fatuitatis :

nuantur peccata, nifi contineantur verba

G qui filentij frceno linguam neícit coér-

& fatiüs, quód alij nottram carpant parüm

cere, is in plura, neceffe eft ; irruat mala:

urbanam taciturnitatem, quàm loquendi no-

quia ubi deeft linguz froenum, ibi mala pe-

tent improbitatem ; dummodo vitam pro-

né omnia ex ore nafcuatur.

Verüm licét

bent ; id fufficit; quamvis ruíticanam im-

hzc é pulpitis quotidie, ac cathedris enar-

probent taciturnitatem,

Ni(i quis amicus

rentur , doceantürque homines, adhuc ta-

fuerit folitudini, & filentio , vix cultor ha»

men proclives garrulitati fumus , & cüm

bebitur virtutis : plerumque quod orando,

primüm nobis occafio datur , ftatim effufiffi

precésque fundendo lucramur, id perdimus

mé gatrimus, ac verba effutimus, quibus in-

poftea inepté confabulando; & ficut Pene-

ternam prodimus vacuitatem , & malumus

lopes telam, quam interdiu texuerat diffol-

Pauci

fatui videri, quàm parüm urbani,

vit noctu ; pari pacto quidquid prob

i fenfüg

LEUL

"ib

*

472

Differtatio XXl, ..

éfufis precibus , & col—l*oquïjs cum Deo in-

ad ledendum fit acutiot, omni ferpente.

ftitutis hauriïtfur, .hoc totum vaniloquentia

x

nocentict, íi quis eam in fraudem , & per.

deperdit,

niciem abutaturs incredibile enim e(t dictu,

8f.

Quinimó difficulter affuetus vanilo»

quantum damni, infamiz, exitij,hominibus

quentiz, diffolutisque confabulationibus fer-

adferat importuna loquacitas , & faítidio(a

zibo ,l

mories cum Deo inílituit, quos cum homi.

vetborum proluvies: nec abs re dixerit ille,

fibus prbfundis,/quia mens varijs praeoc.

oris infroenis veétigal fummam eff2 calami-

cupata confabulationibus, ac futilibus one-

tatem: & revera naufragaeít omnisoratio

rata narratíunculis. nonnifi zgré fe fe ad o-

filentij anchora, clavo reclz rationis, velis,

rationis quietem componit.

Occurrunt

remisque prudentiz deílituta: non enim

enim menti,tumaudita, tum nartata, qu

quid aliud ab illa fperandum , nifi ut brevia

non füpremis tantüm innatant labris, fed

incurrat , & Íyrtes, cüm enim nequein di.

altius menti herent, animümque occupant,

ving legis cynofuram defixum habeat men-

quem propterea vix finunt ad alia ijscontra-

tis oculum , neque filenrij anchorá curíum

ria diverti; idque caufz, cur mens orationi,

fiftat, nec tempeflates declinet, fed nullo-

& praertim meditationi vacans innumeris

tacendi, & loquendi difcrimine tumultuofae

pulfetur fuggeftionibus , di(trahatur evaga-

hajus vitze procellis fe committat, G temes

tionibus , & alió quovis momento avocetur,

ac divertatur ,

ritate potiüs, quàm prudentiá ductus in al-

quia nequit facilé animus

tum fe provehat; in plura vitz difcrimina,

mille illufus formis eorum, quz audita, &

ac naufragij pericula fe injicit,

Potuiffet

natrata fuerunt ab ijsdem ad alia fe conver-

tere, & prafertim ad meliora, & divina,

Amalecites, qui fpolia Sauli, imó & ipfam

armillam , ac diadema detraxerat beneficio

qu& mentem elevant ab homine, extrahünt-

Vix mens

filentij tutus evadete, necísque declinare pe-

que ab ijs, . quibus affueverat. -

riculum, fed quia ftulta temeritate locutus

mundi oneraia fuggeítionibus ex hifce e-

fuit, nec linguam didicerat Co&rcere , ex«

LT

mergit inferioribus , ut Deo adherefcat ,

:

ttemam fibi accerfivit perniciem.

Non

C

üm veluti glutino mundi lüdicris inhzre-

igitur poteft à linguz loquacitate verum

Ícat: vix Deo conjungitur, qui ab. homi-

num coníortio ,

& hifce inferioribus non

prodire gaudium. cum omnium propemo-

dum malorum videatur origo, non enim

fejangitur: coele(tia non attingit, quem in-

in multiloquio peccatum deeft: .. & qui in-

anium colloquiorum tumaultuantes fluctus

confidetata verborum profu(ione tanquam

demergunt,

zílu, aut fluCtibus abripiuntur in omne vi-

86,

Hinc etiam Ifocrateskduo dicendi tem-

Primum ut non

tium, acflagitium deferuntur, irruüntque

pora cenfuerat ftatuenda.

etiam in famam innocentum , quin & coe«

loquamur nifi de jis, qua certó novimus:

lum ipfum convicijs laceffunt, fcurrilibus

fecundum, ut de jis tantüm fermonem in(ti-

vetbis, aures exulcerant, ut odia, & diffi-

tuamus, quze neceffatia eífe noverimus

*

*

diafoveant, amicitias diffolvant, menda-

& in ijs folis orationem praftare filentio ,

cijs graffentur , GL omnia fus deque fosdiffi-

in alijs veró meliüs effe filere, quàm loqui;

meé vertant.

90,

fitque propterea filentium tranquille con-

Ícientize optatiffimum afylum : qui veró

nullo injecto linguae froeno, eam finit vet«

borum tumultu huc, illücque difcurrere,

urbi fine muris haud abludit , equóque (ine

O us Ex l|etis fudijs /92177227250727)&

'æfwkerb.

.freeno : aitSalomon? Sicur urbs patens, &&

prefertim literarum . percipiuntur gau-

[

fü!. 25 0'

absque murorum ambitus ita vir, qui non

diayrenti funt levaminis cui que ex

poteft $n loguendo cobibere [piritum fuum.

obfcenis libris bauriuntur volu-

$7.

Refert . Addo in Cronicis ad annum

|guates funt grkzwzm:'-nif

Chrifti quadringentefimum decimum, Seve-

rum Sulpitium Presbyterum virum genete ,

m

* Audio ingerendo apta itidem funt]e. 88»

ac litteris illuftrem voluntariz paupertatis

ta ftudia , quz feffz menti fünt levas

mini, ac animo curarum onere preffo

amantem, virtutum Chriftianarumcup ien.

tem Martino Turonenfi , G Paulino No-

folamini : nulle enim funt epularum , aut

lano Prafulibus charum , jam fenio. confe-

ludorum voluptates, fi cam ijsconferantur,

&um à Pelagio;ejüsque affeclis fuitfe fermo-

qua & lztis lauriuntur ftudijs. Idquecau,

ne illaqueatum: fed càm primüm agno.

fze, cur Plinius folatij captandi causá ad hzec

lzta ftudia horis prefercim füccifivis fe con-

viffet poftea fuz culpam loquacitatis, filen-

tium fibi indixit, quod ad obitum usque

ferret ait ipfe: Fario monnwnquam "uer[i-

nunquam interruptum religiosé fervavit ,

eulos feveros parum.

Facio comedias , &&

Li, 6 Epifd,

ut quód malé loquendo deliquerat ; feveré

audio, & [petlo mimos , & lyricoslego, 65 fa»

tacendo expiaret. Verum gaudium nongar-

£yricos intelligos aliquando pratereo, video »

31,

rulitate invenitur , fed taciturnitate innu«

jocor, ludo: . utque omnia inuoxie remiffo-

tritür: neque enim veram poteft lingua lo«

uis genera breviter ampletlar, bomo fu.

Hacanimi honefta laxamenta u(ürpaturi

quax ingenerare letigiam cum omni gladio

Attalicà

u

"

Donantur exp;icatu Affectus Gäudij & Delectationis, - 473

I*&ttäjliicïïï'ägesi cenfuerunt ; non poffe uti-

pofita eft, tedio fuccambet, atque ita non.

liüs , ac honeftiiis Principum opes impendi,

nihil de ea magnitudine remiffura, & quo-

ac divitias collocari, quàm in extruendis

dammodo deícenfura eft, ^Nec enim íins

bibliothecis, coacervandis libris, ex quibus

corruptz fumus, divinzqdue mentes, fed

fibi, & (uis novz in dies animorum fuccre-

easdem in animantium animis infitas habe«

Es

Inus,

fcerent voluptates,ait Vitruvius: Reges ht

Et noflri ergo causà , humaniores

talici magnis Pbilologie dulcedimibus indutli

litterz , quseque capefcende funt, utfe

cum eóregiam Pergams Bibliothecam . ad

ipfam demittenti naturz , quoddam velut

communem deleciationem iniituiffent. . Tunc

perfugium,comparentur, Gratum enim &

stem . Prtolossaus infiasito zelo , cupiditatís--

jucundum eft, cum habeas,quo in proximurm

que f'udio incitattuynom tpinoribus indufirijs

divertas: & animalis temperamento, qued

4d eundem smodusm coutenderat Alexandrie

nonnulla delectatione indiget , quantum fat

comparare, Exquibusconjicimus;Attalicos

eít, tribuas , non procul excidere, nsque o«

Reges in laxiffime Bibliothecz extruélione

mnem in vivendo fequi varietatem paturid,.

aliud non intendiffe , quàm ex letis fludijs

Deus enim voluptatem animz fibulz inítae

2nimifolamen, Q gravate mentis levamén,

infervit, cujus heneficio dinturnam ia cot«

fcuex Philologize dulcedine . anitoi haurire

pore manfionem fuftineret,

Tale itaque

gelectationem : dulcesenim. funt ille volu-

quidpiam ef* difciplinarum venuflas ; INom

ptates.quas leta ftudia ingerunt.. Quis enim

hzc ad materiam usque pertingit, neque

neget, eas maximas effe, cüm czreris alijs

mentem in imas facultates deprimit,fed fub-

prafcrantur? cüm enim fit mens pars homi-

inde emergere , & ad naturam fuam recur-

nis nobilior, ac corpore longe praftatitior,

fare permittit. Supernum enim illudetiam

procul dubio nobiliores funt etiam ex vo-

eft, quod in hac vita infimum fub(idet.

luptates, quee mentem reficiunt, ijs, qua core

Contra qui fincerze voluptatis oble&tamen-

63.

p95, fimul afficiunt, & inficiunt.

tum non habet ( nature autem lenimento

H»cque ratio, cur viri lztis hifce ad-

aliquo opus e(t) quideft quod agere poffit,

dicti ftudiis, ut ijsdem diutiüs indulgeant,

aut quónam fe fe convertet? An nonad ea,

foleant effe fomni parciffimi, leves cibi, &

que ne memioratu quidem digaa funt ? INec

abhorrere à rebus venereis , quz animi lu-

'€nim natürze modum excefferint , " aut ing

axnen ad capelcendas difciplinas neceffarium

defeffo ad contemplationem animio effe di-

folent extinguere, imó etiam. ludorum ob-

xerint, affe&tionisque omnis expertes, quafi

lectationes flocci facere ;; quia. hz omnes

carne circumfufos Deos fe effe

pu.tavlerint,

voluptates corpus tantüm afficiunt, cui ad-

Had&enus ille.

herefcunt , non mentem recreant, neque

92

Non enim poteft aliquid fingi delecta-

pafícünt: cüm enim quaz & lais ftudijs per-

bilius, quàm videre fedentem in Bibliotheca

«ipiuntur voluptates mentem reficiant,cate-

absque ulla itineris inftitutione , -finie cor-

ris przferiintür, quz corpus

poris defatigatione orbem peragrare uni«

potiüg infici-

unt, cüni illad afficiunt.

verfum , & quidquid eft ufpiam praeclarum,

29*

Hecque ratio, cut. qui hifce . inhiant

& excellens metiri, oculis infpicere, ac om-

voluptatibus , fuam in libris pervolvendis,

nia retroacta fzcula percutrere, résque ge-

litterísque addifcendis, exercitationem , lu-

flas, & Regnorum ortus, progreffiones 5

dum etiam vocentlitterarium ; quia pet-

inclinationésque' veluti prealta contempla-

inde, ac ludus folet corpori effe íolatio 5

ri é fpecula ; quid enim jucundiüs, quàm

ita hujusmodi exercitatio eft menti levamie

in tuto fedendo naufragia hoflium videre

ni; propterea lztis hifce ftudijs addicti cx-

fine metu, bclla fpectare (ine periculo ; in-

teras lolent ludorum — obleclationes flocci

teriora tertze vifcera penetrare fine pavore,

facere : imó folet & ipfis volupe contin-

longé, latéque diffufos terrae tractus , pere

gere eas refpuere ,. quia ut fcite Tertullia-

currere (ine defatigatione , peramplas or-

nus ljó. de fpe&tacul. — Nulla major voluptas

bis utbes ingredi , eásque pertranfire fine

$^

quam faítidium ipfius voluptatis , cui fuc-

obice, Principum ades ingredi fine repul-

cinit ejus Difcipulus Cyprianus :

libro de

fa, templorum fubire facraria fine facrile-

bono pudicitia , ubiait : Voluptatem / vicifje

gio, interefle confilijs Sapientum , audire

voluptas ef smaxima : . nimirum | nonni(i

Do&torum fententias , & — ex Stoa tran(ire

magnis, ac liquidis voluptatibus plenum

in Academiam , ex Academia in. Lycazum;

efe poteft id, propter quod omnis alia

& familiatiffiméuti focietate Zenonis, So-

voluptas contemnitur; & quod contra ca

cratis, Platonis , Ariftotelis , Pythagorz ,

teras animi egritudines prafentiffimum eft

Epicleti, Senece , & aliorum , eósque adeà

alexipharmacum. eó quia fit menti levami-

benevolos fibi facere ; ut eorum nemo non

J Epi/?,

ni; ac folatio, verámqu

vacet, cüm volueris; nemo venientem ad

)

:

e propterea l?etiþiam

91,

ingerat.

fe non doctiorem dimittat, & nemo,quem

Lta

hzec Pcïudia, ac mitiores in*þhuma-

Quid

vacuis rnanibus à fe abire patiatur,

nioribus litteris exerciria laxandis animis

enim latius, quid jucundius, quàm circume

perapta effe non diffitetur Synefius in Dione

fufum libris delibare qáidquid eft in Gram- -

inquiefis.

Si varia eft natura hominum ;

maticis accuratum , in Epicis amoenum , in

&jus tandem vita , qua in. contemplatione

comoadijs eftivum in tragezdijs fententis

uim

*

2

Veraui de dffeilibus Z'm. II.

OQ

474

Diflertatio XXl.

t

fum , inlyricis excultum, infatyra falfum,

iflic utiliora vivendi precepta, quz(ingula

li

in epigramma:e acutum , in fabula ingenio-

fimul conglobata diflinclé in alveario colloe

r

Íum, in e'oquencia fublime, in Philofophia

cantür memoriz, quz non verborum fu.

reconditum , in. medicina neceflarium , in

fit

&is, fed rebus eft farcienda urilibus, — Proe

Juris fcientia utile, in Matematicis admi-

prium eít fuci fucos colligere verborum; apis

9!&

K

rabile, & tandem in Hiftoria varium ?

veró dulcia mella przceptorum ; qua enim

eít adeo hzc Hilloriarum varietas jucunda,

concreduntur memoriz , talia effe debent;

l

£ib.1 biffor

à

* ut Lucianus incer bzc fludia mitiora laxan-

qua digna fint memoratu , & quz vitam

[pbinis.

qu

dis animis accommodata. plurimum tribuat

excolant, non linguam ornent, quz mores

lectioni Hiftoriarum, ^Quodetiam in Prz.

expoliant,nonaures demulceant. ldque ut

l

Li). s. Epiff.

[

textati laude ponit Simmachus, de quo ait ;

quis aflequatur non tempus debet in jis pere

D

lg

€um remi[Ja tempora ,. && à pubitcts negotijs

voivendis libris ampendere, qui ut vulgaris

feriata lhbris veierum . rumisnandis Ásbencer

fert paroemia , nonnia de lana caprina , ve

p

expendiffe.

afiniumbra tractant, íed ij funt libri Je-

ia d

LEL

Vir ver

Ó R&ligiofus facris addi&tus flu-

gendi,qui fententys , piisque, monitis abun*

W'H-Wh

p

.di*is plenis faucibus , animi ebibit volupta.

odant : & hi non obiter , & perfuncdtorié

Wi

tes ex plorum leclione librorum ,. totóque

volvendi funt, fed lenté, ac attente legene

pectore perfunditur. Ambrofi: ambrohia ,

4di: funt enim qui per libros volitant, pere

(V

Bernardi nardo, Hieronymi neclare , Au-

Andeac gallus gailinaceus per prunas; hi

tel

gultini fucco, Tertullani medulla , Euche-

enim raptum , & 41altuatim multa. percure

liL

rij melle, Chryioilomi aureo imbre , Ba-

runt, & nusquam infiltunt, proinde qua

per

LID

filij allicrente fuavitate, Cypriani alliciente

legunt, vix memoriz harent; lectio aiciüs

clegantia , . & aliorum Ecclefiz Procerum,

utimprimatur, fnendque hareat fit pene

€U

profufis delicijs.

Imó fi quis defideret e-

ficulata , crebriüsque inrterrupta ,. & quaz

P

tiam in ipfo fonte divinam guftare dulcedi-

Jecta funt, praíertim !electa expendi . dee

s

nem, delibare Íuavitatem , habet in facris

bent, acfrequentiüs memoria recoli, me.

voluminibus inflroctiffimum lectiflernium,

Germ, 39 4d

lius.ur inteiligantur,

£0

feu ut loquitur Avguftinus : efngelorum.s

Suntetiam qui non videnturedere, fed

9f*

Y

frutns in

eréme,

ferculum ,. €8 Archbangelorum pulmentum.s,

vorare, & hi apud Plautum tubuccinantur

i

unde pofüt quis delicauffime ep-ulärj , fua-

À

plenis buccis, grandes quidem bolos prope.

vifmé refici , & jucund.ffime innutriri :

ranter ingerunt , fed minimé digerunt, nee

:

paribus enim cibis ita reficiebator Alphon..

mandunt, fed deglutiunt ; quibus tamen

pi

fus Aragonix Rex, utregijs Ípretis volu-

€ibus eff potiüs detrimento , quàm alimen«

lia

tatibus ; aulzque delicijs referente Ra.

to: pari paclo qui-multum legendo inges

fi

1.55.6.:. 43

nulpho utrum que teflamentum verus , &

rit, parümque expendendo digerit, is non-

W

novum ad;jectis etiam. commentarijs quater

ni( vitiose dicitur legere, & nonnifi vitia

€0

In id debet librorum lector in-

decies perlegerit fine moleítia , absque fa.

LÀ

colligere,

r

ftidio

.

id enim fingulare inett liuerarijs

cumbere ftudij, ut que legit, in propriam

oblectationibus, ut fzpius repeutz lemper

fciat ucilitatem vertere ; & f1 quid vitio-

Q

placeant, ac in ipía fatietate novam femper

fum in fe deprehenderit, corrigere;uu mo«

ft

fui creent appetentiam ; quod minimé con.

res componat , vitámque ad normam virtue

(u.

tingit in aljs prefertim corporis volupta-

tis inflituat : alioquin poft plurimos in vol«

tibus, que pediffequum folent . faftidium

. vendis libris exactos annos , licét fit quis

9

&

Íecum trahere,

Has qui ex hifce. littera-

&tate gravis, capilitiocanus , adhuc erit in

rijs fontibus delicias. haurit , non — verbo«

fui

.Ápfo.ut ait S. Bernardus, fermo multus , fed

fat

rum tantüm eft auceps , fed collector pra-

frucius nullus $ vultus grAUi , fed atlus leo

ín Pþlm.::.

vec

ceptorum, ut ait Augufítinus ,. quibus me-

Vi« CAput canum , &$ cor vanum 5 Rure

moria ditefcit.

fus attendenda (unt, qua in memoria

l

fu.

34.

Tun«c (uo intelle&ius munere fungitur,

promptuario reconduntur, quaeque depro-

H

cür inftar apis evolat per varios hortos,

muntur, quia ex lectis, & colleztis adhuc

prata, agros, fea diverias Doctorum lucu-

plura fuperiunt , quorum magis expetit

L'Plf 83. Cm

L

brationes , .jn quibus ex diverfis floribus,

oblivifci, quàm reminifci; hinc pulchrà

quod eft optimum, exugit, & inde utiles

p

monet líidorus Pelufiota : mmicittam $n r5 . IP;F-

ü

zqué, ac dulces fuos conficit favos, &

aqua fcribere oportet , ut quam primüm.» 211.

ebliteretur ; amicitiam autem in 45 $n-

u

quidquid per varias hortorum areolas di-

Íperium invenit, id poítea in unum colle-

cidere , ut perpetuó firma, & immota.s

i

&lum reponit ia alveario , quod multipli-

confervetur.

lnjuria nobis illate , &c

tib

€i e(t cellula dittin&tum: intellectus. fiqui.

contumeliz contra. nos prolatz , ut. ftatim

&t

dem apis inftar argumentofz, varios luftrat -

é penu deleantur memoriz Ícribende in

(if

do

libros, quafi totidem hortos , & inde ve.

aqua funt , fecus DE[ beneficia , coeleítia

]uti in areolis non verba aucupatur, (ed fa.

confilia , monita falubria fcribi debent tty-

to5

lubria delibat precepta in.alveario , feu

lo ferreo in zre , ut diutiüs memoriz hz.

pto

*

*

' :hæc

memoria mox recondenda, hic feligitpias

reant, & zre perenniüs perfiltant

mag

fententias, illic acuta refponía , alibi fub.

qui in volvendis libris itudia — adhibue,

dlg1

tilia apophtegmata, ibi rariores Hiftorias;

;x:, & nonmíi rebus uulibus memoe

d

nam,- :

L:

l

Donantur explicatu Affectus Gaudij,& Delectationis. 47$

[

riam imbuerit, ïpärïhd'e ac divinum oracua -

rïetäte confociat; ut legenfis ümi:'l intelles

lóm loquens ex cortina nonnifi effata

&um coelefti quodam radio illuminet, fi.

i

preferet ,

málque voluntatem efficaci inflammet vir-

quibus vel Momus ipfe plauff-

pis

rit,

tutis affeclu : eít facra przíertim hiftoria

liffl

9€.

Ut igitur 'haBeat memoría ;co;.päofam.,k

lux veritatis, quia veritas fic in ipfa reful-

lt

rerum illuftrium in fuo promptuario fupele

-get, ut candore quodam admirabili, pul-

le&tilem, neceffatia eft felectiffimorum 1e-.

chritudinem oftendat fine fuco , & (uo

am

J5

élio librorum: non refert multos habere ,

fplendeícens nitore adfcititium refpuit co-

üt

qui volvantur, fed boni, qui eligantur, &

lorem,5 dixerítque propterea Auguftinos ?

[7c

legantur. Nonenim fufficit ad referendam

deferm. Dom. in monte ; Eriaw de puro

z;&» , ! :. 2'0

MT

utlitatem , ut quis legat, fed neceffe eft, ut

argento fordidatur aurum;fi mifceatur z. GL

vel

legenda feligat , inter qua videtur etiam

de hac facra Hiltoria videtur dixifle Regius

le«

praferenda jucunda hhiftoriarum feleclio,

Pfales; Lwcerna pedibus eueis wverbum 2ue

ZP(al, 1$2,

eft enim hiftoria te(le Gregorio Nazian.

Ulle

Epiff.ad Ni-

um , 6 lumen fetaitis .meis: quia Hiltoria

oé

.(wäuligm.

zeno conglobata quadam, & coacervata

perinde ac íplendefcens pravia lucerna fe-

II

Sapientia, hominümque multorum mens

curéeuntem ducit inter varios «am pacis,

[2

in unuri coacetvata, — Inter omnia , qua

quàm belli temporis flexus ; eft facra prze

hi

fub fenfus, & vota cadunt hominis nil po-

Íertim Hiftoria fpeculum fine macila, nuili

teft jucundius fingi , optabilius .expeti ,

eblandiens, neminem fallens, fed «mnes

Ufe

qüàm in quovis rerum eventu eodem feme

inftruens, & reddens «uique fuum, imó

u

(u$

per fortunato gaudere fucceffu , & in quo«

citra cujusquam injuriam etiam alienum, ut

/lle

vis negotio vel fibi cum laude, vel alteri

aliorum vel periculo vitemus fugienda, vel

Ut

«um fructu confulere, &poffe itidem fe,

emolumento ampleétamur fequenda.

aliósque prafenriffimo etripere periculo,

Pructus,quos, Hiílorias qui volvit,

QO

eo

(les

li&

ad quavis, que proponuntur dubia, appo-

axiliter carpitrecenfet Maximus Tyrius dif-

fité, ac prudenter refpondere , levique ne-

fert. v 1. «ubi dilucid? oftenditlectioni H

£otio qu:x ab alijs objiciuntur refellere ;

ftoriarum ineffe quidquid honefti , vel uti-

[

$

hac autem omnia is enancifcitur , qui hie

r

Jis , aut jucundi expeti potelt, ait ipíe ;

ítorias volvit: vocatur propterea hiftoria

ANibil esl ucundius , quàm in Hifloria uer«.

p

à Sapientibus lux veritatis, G fpeculum vi-

i

fari » quám fine labore ullo poffe divAgar?,

tz, in qua conjuncta utilitati jucunditas

omnia fimul loca 4ntueri , omnibus écliis

a

plurimum pretij, & admiratiomis conci-

jfine periculo. intereffe ,. infimitum. semporis

Jje

liat: quia dum legendo per varios Hilíto.

ffatium contrabere , infnitas ves. geflas ji-

riarum libros oculis, & animo quis vaga-

mul coguofcere, que ab Affyrisa que ab

ne

tur, poteft inde veluti in unum cumulum

4Egytijs , que à Perfis, qua a Medis , qua

i.tia

€oacervare omnium ztatum , hominümque

4 Gracts faila funt.

JBello nunc derreftriy

Ifle

«xo&liffima ref(ponía, ac faluberrima «oníi-

Aünc marino, uuncconcionis snedie -viders

4f

lia: ibi folertes inveniuntur rationes peri-

ánterejfe confiljs. . (Cum Temitlodle in zaví,.-

iQe

cula evadendi , negotia inftituendi, Martia.

€utm Leonide interra pugnare , eum Agefilae

0«

flratagemata adinveniendi, && hzec omnia.

trajicere,cum Xenopbonte incolumem vedires

(j«

(ua facit, qui aliena legit.

Amare cum Pantbea, venari cum Cyro, ve.

Jle

Idque caufz , cur

Hiftoriarum. 40'01&-'-

97*

gnare eum Cyaxari. Quüd fi fapiens ea. de.

!s

Clatione maximos quosque Principes captos

catifa dicatur Allyffes , quód wafer effet,mul,

in

fuiffe legimus ; fcimus Carolum V. Impe.

zorimque bominum mores lusiraffot, 80 ur-

d

gatorem ad fummam gloriam regiminis pto. .

desi dum fibi, dum. focis veditum 2 pari-

(e

ve&um fuiffe , eó quia eidem adhuc ado-

térque falutem apparat 5, Multó. fapientior

[

lefcenti ab Adriano In(titutore inflillata

€il , qui extra periculum., Hifforia leffioue

&

fuerint principia exlibris Regum, Ducüm-

fe explet. . Charybdinvidebit , fed fine nau-

Hebraotum , quia ut fcité fcribit Seneca :

fragioz fjyrenes audiet , fed fiue. winculis $

UM

Confilium futurs qjenit ex preterito , quam.

«um Cyclope agetsfed miti, & placato.

It

vis enim in zebus humanis fzcula unà cum .

l/!piþ. 83.

Tanti fecerunt viri letis hifce addi£li

99»

d

perfonis intereant, caufze tamen ; & even-

ftudijs gaudium , quod ex ijsdem haurire

ta eadem fxpius occurrunt 5 & nil jucun.

nj s Tb

confueverant, utcateris illud facilé volu.

3 21l

dius poteft homini obtingere, quàm quie

ptatibus , ac delicijs prztulerint.

ARefert.

r

ipfi nunc occurrunt,deprehendere,jam plu« .

Suetonius Viros quosdam amoenioribus Cf2 f;

ribus abhinc fzculis alijs obtigiffes ac feli-

hi(ce affuetos ftudijs à Tiberio in carcerem

i

citer hac, vel illa fpeciali zatione ea eva-

detrufos, extremi fupplicij locó fibi effe pu-

fiffe, quz noxia tunc erant; & que commoe- .

tàffe, acíe prope mortuos efferri, ac (pi-

do hoc vel illo adminiculo fuiffe confecu-

rantes infodi , &b quia fibi pretrer ereptam

tos: heceítjucunda illa utilitas ; qua fi

E

libertatem,ftudendi quoque folatium . ade-

pmfanis hiftorijs pretium conciliat , multo .

Tiffet, fine quo quodvisotium mortem eífe

t

magis facris, in. quibus plus amoeenitatis ,

cenfuerunt, & illud prfertim , quo mar.

dignitatis ; ac fru&tüs efflorefcit : fiqui-

cefcunt qui ín carcerecum ignominia . detiis

l

dem Hiftoria facra ita veritatem um wa«

negturdetrufi. Lztaenim ftudia, amoenige

Qo023

Verani de Aþ&üm Jon, l1.

rümque

476

.Difleratio XXh, -

(

rüm*qüe exerätïa Mufafum, quemadmo-.

é&libus agitati mbles- Wcumbefet, qui pra»

dum inter profpera arridentis fortunz blan.

«

pterea pracelía veluti in fpecula conftitu-

dimenta plurímum folent otnamenii adfer-

tus cuítos advigilaret omnibus impenden-

[

res ita inter advetfa, & novercantis fortunze

u

tibus periculis perfpe&turus ; & quamvis

incommoda habentur locó refugij; eó quia

eorum beneficio avocentur adverfantibus a.

veluti Nauclerus , & gubernator in puppi

tot inter fluctus bellorum decumanis tur-

10^,

gitati , & eerumnis pre(Ti à moleftijs, quibus

f

bulentiores indefeffá dextrá clavum rege-

miferé torquetur animus: hinc Marfilius

ret Imperij; adhuc tot inter occupationes

t

Ficinius cuidam funo amico de faa fortuna

f

& curas, fex fpiffos Surij Tomos, quibus

conquerenti perlitteras. refpondit ; Grfz-

Author omnium fan&orum res praclaré

0

giendum cffe ad Minerva templum , quo folo

geítas fusé comple£titur fexies evolvit prz-

contra fortuna procellas ,— &5 fulmina tegi-

ter dlios complures libros ; & tantum e-

u

suri & hoc muniti clypeo ictus retundere

rat folatium,quod ex hac haurire coníueve-

d

adverfarrorum feliciter valuerunt etiam pri«

u

rat le&tione , ut dicere confueverit; Íe malle

mi in republica litteratia homines, cujus-

vivendi, quàm legendi facultate carere.

modi fuerunt Seneca , Cicero, & Boétius,

Imó non folüm hujusmodi lectio feffz

Jot,

quibus ítudia levamentum fuére doloris, &

menti eft levamini, verüm etiam Ípiritui

F

laxamentum animi inter anguílias carceris :

emolumento pro affecutione falutis, Refert

?

& certé locus ubi vir afluetus ftudijs littera-

D.A

*

f 8 , C0

Yrliba, *

i

uguítinus , floruiffe fuo tempore duos Li£.

zum ceffare copitur ab hoc latoexercitio, non

inaula Principis Proceres mundi delicijs/4f« "499

(s

u

poteít non effe illi Achenienfium ; barathro

penitus irretitos,honorum vel maximé cue

[

intolerabilior , Tulliano Romanorum, &

pientes, divitiarum avidos, ac cupiditate re«

a

Latomijs Syracufanorum laboriofior; qua-

ruüm fluxarum plenos; & celeftium , quae

propter Favius Quintilianus in Prooem. de

nulli funt interitui obnoxiz; vacuos. Rapie-

p

fe ipfo in magna conítituto confternatione

bantur fcenis theatralibus , dele&tabantur

q

ob mortem filij ait : Pivimus, & aliqua vi.

fpectaculis Circenfibus , epulabantur fplen-

7

zendi vatio quarenda efh , credendimque do-

didé, frequentantes convivia , tripudia ,

&iffiviis bominibus , qui unicum adver[ario-

j

lufus, nulla erant oble&tamenta , quorum

h

zum folatium litteras putaverunt inter. 'u,

non effent & ipfi participes, nulle volu-

smane vita procellas , & tempeflates , Alcee

q

ptates ; quibus non diffluerent, nullaleno-

douia quarenda in. tranquillo aliquo mari

cinia , quibus ncn afficerentur.

Quis hos

ditterarsuya»,

aule Procetes, deliciarum alumnos, & ho«

iCce.

Sunt itaque lata ftudia amoeniorám-

mines terrenis penitus affixos voluptatibus;

que exercitia Mufarum ingenua voluptatis

immerfos delicijs , addictos vanitati va-

|

pellucidus fons, feffe . mentis levamen ;

luiffet ad'frugem vocare faniorem , & ad

confíternati animi folatium, & carandis mor-

meliores convertere mores ? Quis potuiffet

bis omnibus animi prefentiffimum alexi-

ijsdem fuadere ea adverfari, quea toto ani«

le;o

pharmacum:; imó funt hujusmodi ftudia

mo cupiebant; odiífe, quz intenfiori affectur

omni deliciarum promptuaria, five'hzc ex.

diligebant; fugere,quz avidiffimée (e&taban-

erceantur à Difcipulis proficiendi gratià, five

tur; abjicerequz poffidebant; contemnete,

à Magiílris , ut inquilinis Parnaff ; & Tul-

fleccíquefacere , que fummo ijsdem erant.

-

lib.4 epif! 9. Jius ad Atticum ftribit ,. fe magisoblectari

in ptetio? Certé nec Tullius flexanima fua

litterarum voluptatibus, quàm ommnibus

eloquentia eos fle&terevaluiffet ab inchoato .

Puteolorum , ac Locrini delicijs inquíens :

inftituto, nec Demofthenes vi fuz Oratio,

Paftor Bibliotbeca Faufli , forta]fe putas bis

nis ; net Arifloteles nervo fuorum argue

g

"webus Puteolanis , €&9 Locrinenfibus , fed me

mentorum, mnec Cato pondere fuz authos

bercule À. caevis obletlationibus deferor , &

ritatis potuiffet contraria perfuadere ijs,

(

Z»

voluptatibur propter rempublicam ( affict

quibus jam affueverant mundi voluptatibusg:

1b df

& tamen id abundé ijsdem fuafit liber uni-

tUrif ol

utique ) fie lscceris fuffenror , G. vecreor: &

(:!P' h

dib.2. de offic. Philofophicum ftudium dicit

cus breviffimo tempore, non feduló le&us,

l

fed leviter infpe&tus, imó ab uno tantüm

effe requiem cürarum, eó quia feffe menti

fit folamini, & à moleftijs hominem avo-

lectus, &ab altero duntaxatauditus: cüm

enimProceres illi Palatini cafam fortaffis cu-

cet; hinc etiam de Epiphanio Ticinenfi E.

pifcopo dixit Enodius in ejus vita; 4407

jusdam Eremiculz fuiffent ingreffi,fortuità

L

autebatur leBione pro vequie , librormques

librum fuper tabulam repererunt , in quo

f

venerabilium pro blandumentis infirumenta

fcripta erant acta S. Antonij; incefferat cu.

y

fufcipiens ; & q

uidem non poteft non in-

riofitas alterius animum legendi librum

!

uz ita tollit dolo-

illüm, fed vix paucas infpexit lineas, & (ta-

gens effe ea voluptas ; q

Pw

ris fenfum , ut fenfu carere;qui patitür, vi»

tim uterque murdum defpexit ;; ambo res

W

deatur, idque intelligens Ferdinandus 1I,

omnes fuas deferverunt, quo inciperent effe

&

nulli Imperatori virtutufn exercitio , ac li-

fui ; capti amore folitudinis ab hominum

j

brorum lectione fecundus , licét innumeris

fe frequentijs fübrraxerunt , cümqve efe

b

diftraétus negotijs 5 cum eidem uni totius

fent mundi voluptatibus. aífuüeti , molles,

H

Ampsrij procellefis bellorum undique flu-

& holefericas veftes cum faeco

commus

b

várunt

b

q

E

Donantur esplicatu Affe&tus Gaudij, & Dele&tationis, 477

tárunt pannofo , & convivijs jejunia fuc-

miffionem füfcepta per fe loquende EUIpaiiä;

ceflére; tripudijs , & lufibus corporis ma-

da effet, nec vitio danda legenti, fi quavis

€erationes , acfenfuum mortificationes : tan-

effent repurgati obfcoenitate , & de veris

Y

ti refert , ut fit quis paucos inter electos ; vel

duntaxat rerum anteriorum agetetur narra-

; pauca à pio libello feria haurire lectione,

tionibus; fed quia plerumque fabulamenta

ioz.'

Debet tamen ab hisce letioribus ftudijs,

quadam , & figmenta continent fcriptorum

fcriptionibus , lectionibus ,ac Mufarum mi-

nulla fubnixa veritate , meritó improbantur,

tioribus exercitijs ad animum laxandum u-

eó quia cüm paucis veris plura admiíceantur

furpatis quxvis ablegari obícoenitas , quae

fidta, & mentita: quid aliud erui , ex ea

omnem corrumpit honeftatem: & eft vul-

pote(t le&ione , quàm fimplex temporis ja»

&ura, cum per nugamenta pluribus intexta

.garis illeícopulos , in quem folent plures

impingere, przíertim quibus adhuc fanguis

mendacijs ineptiens otiofitas deludatur ?

194«

ebullit in venis, & atasflorefcens ad turpia

, Neque hanc excufant inanitatem , qui

trahit ; funt enim: qui has fcriptiones, le-

eam lectionem fallendo duntaxat tempori ,

pt,

€ionésque , nifi aliquid admixtum habeant

animóque laxando horis fuccifivis aftmuntz

obfcoenitatis impares puütent animo exhila-

quia cüm (it tempus rerum omnium pretio-

rando, mentique à curislevandz : & quidem

fiffimum ejus jactura tanti plus eftimanda

Plinium aliàs virum feverioris difciplinae

e(l, quanti eft tempus pretiofius, cujus di«

Lif, 9, a.

Ex lib, P

in eodem fuiffe errore verfatum conjicitur,

Ípendium logendum potiüs effet, quàm ri-

hi. caf,ö,

epife. 1.

ubi agens de fuis Hendecalyllabis ait : Sizon-

dendum inepté : deterrimé fiquidem fallitur

nulla tibi paulà petulantiora videbuntur ,

tempus ex le&ione, qus animo uberis inho«

neftatis fic feminarium : & cum effet animus

erit eruditionu tue , cogitare , fummos illos ,

& graviffimos viros , qui talia fcripferant ,

nobilioribus duntaxat ferculis innutriendus,

non modó lafisuia revum , fed ne verbis

glandibus tantüm , & filiquis vefcitur, iís-

quidem nudis abstinuiffe.

Que nos refugi-

que delectatur,

Satiüs , & utiliüs tempus

euus, non quia [eueriores ( unde enim ? )

illud fuccifivum impenderetur in volvendis

fed quia timidiores fumus.

Scimus alioqui

ptobatis Sanctorum hiftorijs, librísque afce-

bujus opufculi illam effe veriffmam

ticis , qui pietatem redolent , & in(tillagt.

| legem ,

guaml Catullus expre]it,

51X

Nam lmþum effe decet p;ü?kiþdïtd'm

Jpí(um s verfiulos nibil neceffó eft ;

Ludicra f/zce..tz'a: , f( obfeenitatem

Qui tunc deniqu

e lmheæ* falitem , &

redoleant , impares funt , animo boneffe

lepórem.»,

dlaxando : non colloquia bis. falibus

condauniur ,. (ed virtutescor-

$i funt æ?ollicfdi » É parum pudics,

VaSéUbpuntur.

,icïe

E& utique hat obfcoenitas animis cor«

tumpendis, quàm levandis aptior, proinde

Um enim mens ea linguz duntaxat

TM

ferenda non eft hujusmodi corruptela, & ejus

C

fuggerat , qu& ipfa fovet, ac comple-

abuíus omnino deteftandus. — Abfit à chri-

&itur , & ex libris obícoenitate ceeno»

ftianis mentibus illad amoenum ducere, ac

fis nonni(i turpia hauriat , quibus inficirur,

hiiareexiftimare, quo mores corrumpuntur;

ac foedatur ; hzc duntaxat linguz fuppeditat;

& animus confpurcatur; przíertim cum ca-

à qua propterea nonnifi turpiloquia, & ob-

ftimoniam labefa&tet, & virtutes omnesever«

Ícoeni fermones prodeunt , quibus & piz au-

tat; exícindenda omninó eft hec. peffhima

res ledontur , & probi adflantium mores

confuetudo , damnandus hic abufus , quem

corrumpuntur.

Quod enim de lectione, &

lib deéinflit. graviffima orauione infectatut Vives, in ijs,

fcriptione obfcoena dicitur , id de turpilo«

chrife puellé qui cüm lectione remittendi funt animi , non*

quio, lzeforiísque in alios intortis, quibus fo-

epbg o

niíi libros de amoribus, armisque confcriptos

let infulfitas condiri colloquiorum improba«

tur, Suntenim, qui volunt faceti exi(lima-

putant effe legendos3 & eos prefertim qui

de amotibus peftem continent , quá probi

ri, imó & Motiones audiri , dummodo ad.

motes inficiuntur , & virtutes fingulae vel exa-

ftantes exhilarent , & fibi ipfis (inx folatio,

refcunt ; vel corrumpuntur : proinde mira-

Quid indignius , quàm turpia loqui ? quid

tur przfatus author,fufferri inter chriftianos,

türpius , qnàm obíccena effutire fcommata g

ut é putidis hisce fontibuslibrorum amato-

Ànnon damnandus cftPogeius, qui libros,

«

rias continentium obíconirates , hujusmodi

quos de facetijs fcripfir hujusmodi luto in-

quinàvit ? unà cum Poggio redarguuntur

peftiferi hauriantur rivi , quibus totushomo

inficitut,

Pudor fané eft , quód Chriftiani

pleríque alij , qui ludicrafcribere neícierunt,

eos non erubefcant amatorios libros pervol.

quin coeno foedarent obfccenitatum , de quie

vere, quos Ethnici olim Principesgraviori*

büs Sidonius fcribens Amico , cui adgrata-

bus fupplicijs in fuosanimadvertentes autho:

latur, eó quia contubernia fugeret impudi»

1.:'

d

res pro(criplerunt , ut noxios probis mori-

corum , ait! Qwbus nibil penfi , vibil

13.

bus, & vitijs viam emollientes. ^ Tolera-

fantti efl , $n appetendss , garriendísques

biliores effent libri, quires militares profe-

turpituditibus : quígue qued verbis invere»

enndis aurium. puóligarum. veuerentzam ín«

quuBtur , neque eorum lcctio ad animi t*

voo3j

eeflant

E

473

Differtatio XXI,

ecflant ,. ghanditer fibi videntur facetiari

piaculum quis dicit r::/'uïr? ? /kt:':»/ä decipit y

quod fané indigniffimum eft., cum nonnifi

qui fic fentit , qui ita jocari cum Diabolo

turpitudinem redoleat ; non enim poteíl

100

voluerit , non porerit gaudere cum Chriflo,

quis tutpia loqui , .quin ccenofas fpecies in

Nemo cum ferpente fecurus ludit , nomo

V

;m»

aures mittat audientium , quorum propte*

Diabolo jocatur impun?.

*

rea mens feedatur ,. & cum impudentibus

N

NoOna

turpiloquio;obfconisque ferrno.

107

L

illis oppletur fpeciebus , ad fimilia excitatur

nibus tantüm abítinendum ell, verhm &

fcelera: hinc D. Ambrofius graviffime con-

fcommata, ac verba lzfiva declinari debent,

teftatur , hunc .effe frequenter verecundiz

funt enim fcommata , quibus fpecie faceuia-

fcopulum, totiísque naufragium probita-

"Ra — quvVE — dAM —— Qe —— — Ls um

rum acerbus plerumque infigitur aculeus ,

tis , proinde nos ferio monet , uthujusmodi

facetigrios , turpiloquia effutientes omninó

quo aliquis ex adftantibus femper vel pungi-

tur, velvulnete licét. incruento transfigitur :

caveamys , €ó quia fub fpecie jucunditatis

lecat enim lingua , ut novacula 5 ferit ut

venenum propinant iniquitatis; & fi affidui

gladius; & exlex nemini parcit , ubique ferit,

ffllm n

fint in convivio, ludo, non folüm gravitatem

& vulnera infligit ; cum fcommata in alios

virilem enervant , fed mafículam evertunt

evibrat ; fevit enim ut beftia, & rationis

virtutem ? Czveamus, ait Ambrofius , »e

expers more brutorum furore irrationabilie

dum relaxare animum volumus , foluamus

ter ferocit ; & ferpentis inftar venenum ,

omnem barmoniam , quafi concentum quen-

quod fine fua pernicie continet cum alieno

dam bonorum operumz non enim hujusmodi

Pfal.s7,.

damno effundit : hinc David contta Doégum

jocofi fermones ,. ac ludicra facetia pares

Idumzumconviciantem , & atrociter calum»

L.W . m —— Q M — u w WE .

funt animis laxandis; bene tamen virtutibus

niantem ait; eum alloquens : u4 gloria-

evertendis ; harmonicóque concentui folven-

v inmalitia, qui potens es in intquitaie s?

— LE u

do.Nec eft,quód curpiloqui pro vulgari con-

4004 diepjuflisiam. cogitavit lingua tua.» ,

dimento obtendant duntaxat ufurpari à fe

injuftitiam vocat dolum ; pernicioíam íraue

t —«*

lepóres, acfales: quia licét non femper fa»

dem , & verba ad aliena damna malitiosé

les, quibus colloquia condiuntur , improben-

I

compofita : Sed quid ? quód David hanc

w 2f

tur, non tamen ij probantur ; quinon fer-

iniquam vafritiem ore concinnatam linguze

: "Pou'

monem condiunt ; fed pudicitiam corrum-

vocet cogitationem? Scimus linguam Doé.

punt,

gi Idumzi meditatam perniciem , diügue

196.

Fateor aliquos efle fales ; qui ferijs im-

animo deliberatam , ac diuturnacogitatio*

mixtifermonibus feffz menti funt levamiai ,

neagitatam, nonperimprudentiam; fedex

preffóque curis animo folatio ; non verófi

deltinata., ac przemeditata malitia locutam

obfccenitatibus mifceantur, quia tunc cor-

fuiffe, Siigitur mentiseftcogitare, &lin-

rumpendis moribus aptiores deprehendun-

$gu& loqui ; cur Propheta tribuit linguz ;

Lib. 6. Im

tur. Ut fale afperfo conciliatur cibis fapor,

ait Fabius , ita verborum falibusexcitanda

quod opus eft mentis , & cordis? 'Si cogita-

ff ehnp.do

re adintelle&tum pertinet, quomodo lingua

tantüm eft audientium fitis ,. ita tamen-ut

dicitur toto die injuílitias cogitare $..cur

mores non coinquinentur , nec ulla ingera-

nobile intelledós munus ; lingua tribuitur

tur prava fpecies ; quà virtus detrimentum

maledice? An fuperba ambitio linguam etiam

ï

patiatur : non enim viro fapienti , ac probé

inflavit, qu&cordis, rationis , G arbitrij ex«

i0)

morato faceta , & amcena videri poteft ea

«elléns munus,nobile officium fibi praefumes«

lutulenti fermonis fpurcitia ; quam turpi-

ret ufurpare,quo majoriauthoritate dealiee

loqui adhibent ,. quos Salvianus acriter re-

nis defcctibus videreturgarrire? imó G aliee

darguit , inquiens: ANobis gaudere , & ride.

nam etiam innocentiam aculeatis Ícommati«

:ä

re non füffcit , mtfi cum peccato , atque in«

busferire, ac fauciare ? nimirum exauthow

faia gaudeam 3 mifi vifue nofsier impurita-

ratur mens$, ut auguflus rationis thtonus,

tibus , vifi flagitijs mifieatur. — Ouis vogo,

ac rationalis cogitatorij folium in linguam

ä

bic error efl , qua flultitia? Nunguid letari

Ícommata ,& convicia effutientem transfer.

a[frduà , & ridere non po[fumus , mifi vifum no«

retur? nequod illa garrit ;inconfültum cen«

Jirum , atque latitiam fcelus effe facsamus?

featur , fed potiàis de prudenti arbitrio con-

4dn. fortà infrudiuofum putamus gaudium.s

fultiffimum ; quapropter mens fuo videtur

fimplex , nec delelat videre fine crimine.s ?

Principatu deftitui, ne principe authoritate .

quod rogo , boc malum efl , aut quis furor ?

lingue refragetur facinoribus , omnísque

€JP. i

videamus , quaJo quamvis immen[uratim ,

meiitis füpellex , & arbitrij dominium trans-

g

latemur, quamvis jugiter , dummodo inno-

feratur in linguam , à qua fcommata , &

septer, — Qua vecordia eft., &f amentia.s,

convicia prodeant, ut à confultiffima ratios

Í

&t uon putemus rifum , €8 gaudium tantis

ne, animóque fagaciter cogitante, ac veri«

efe , nifi in fe Dei babeat injuriam.

Cui

tatis amante, & ideo tribuit Regius Vates

Srb,15 — etiam fuffragatur Petrus Chry(ologus in ob-

linguz , quod munus eft mentis , & officium

tendentem ludicris impijs jocos, alloquitur

cordis, quo magis linguz próderet malitiam,

virum mifcentem obíccena facetijs , ac joco-

ejüsque detegeret venenum , cüm non incon«

fis fermonibus, & ait: Erraeí bomo: non.s

fideraté , nec per imprudeatiam fcommata -

fmt bec ludicra , funt. evimina.

Quis 4de

acuat , ac convicia evibret , fed przeuntediu-

turna animi confideratione, mentisque deli--

émpierate ludit 9. de (acrilegio quis jarafur ?

bera-

ä

Lem

Donantur cxplicatu Aff&&us Gaudij , & delectationis, 379

beratione, quà in alienam infurgit perniciem;

cendantur, uttartareo in fpecu totus homo

gehennales luat poenas , ut fubindicat Gil-

ao

tota die injuffitiam cogitavit lingua tua.».

108,

Imó nontantüm injuftitias cogitat lin»

bertus Abbas 4» apendic, 4d Cant. S. Ber-

Sertn, 24.,

nardi inquiens: Appofitum eff cor bominis $m

gua, verüm etiam ut novacula fecat, ferit ,

malum abadolefcentia fuay 4 prima nativi-.

& ubíque ftrages fpargit, pergit Regius Va«

D

!fdl. f!u

tes,

Tota die injuflitiam cogitavis lingua

£ate , nefcit curfum infleclere s £ 1u éllam.a

:

linguápravá impellis amplihs , & inflammas?

£ua , ficut novacula acuta feciffi dolum.ss

aquiparat novaculz linguam convicia eftu-

lingua prava iracundia , & indignarionis 0£«

tientem , & fcommata proferentem 5 quia

cafiones requirit , ánjurias vel falfas [imulat s

ficut novacula , fi preter expectationem ab-

vel veras exaggerat ,quas debuerat deffmue

LJ

.

ertet , carnem fecat , vel etiam jugulum loco

lare

4d effenfam officia etiam anterpre-

:

tatur ,. €$ venenati fermonis f/cintillas adbi-

«apillorum ; italingua maledica prater opi-

mionem atrociter ledit.

INon me latec D,

bet ad commovendum cor juum.

Qflid dfia

Pfahn,sz, Auguítinum in Pfalmáügi1.novaculze ufum ad

gua tanquam cordi tuo talem adbibes flam»

mam? fuffciat illi lammaua ,. füfictat dllà

Judices transferre, quia ficut barbitonfores

folent novaculá barba refecare fuperflua, ita

cancupifcentie ardor carnalis , &$ levitatis

;ï

«alor $nnat& ,. quibus cor ruum perinde ac

Judices facultates , & opes, quaz veluti cri-

neshominém exornant , abfumant, ac de*

volubilis rota impelirur. — .Noli ignuem ignuá

pillant , aitipfe: Quare dolum potenzie

Adbibere, &5 concupi[centie addere malitiam

ï;

WS?.

malenovaculecomparavit ? quia non admit-

dgnem bunc , quem evomis , bauris de ge-

éitur nifi ad [uperftua noffra.

Veruüm hzc

benna , ánde incipit , & ilib rapit, Hacte-

nus fubtiliter Gilbertus .de hominis lingua

Auguftini fententia fle&ti etiam potett. ad

linguam lxdorias, & fcommata effutientem

ánflammataàgehenna , cujus venenatidermo-

aculeata , quia cum de:ur homini in orna-

nis fcintille perdunt., quos tangunt : funt

enim hujusmodi fcintilla gehennales ira ze-

tum lingua, caabutitur homo 5 ut homi-

i

nem devenuílet , inflidisque vulneribus

ftuans, «oncupifcentia ardens , invidia tore

C

quens, odium lacerans , & reliquz paffio-

yib, 3. offic, fauciet : pulchré S. Ambrofius expendens

cnp.ll-

verba Píalmiíte : Sícur novacula acura fe-

nes, quaslingua excitat, G inflammat. O«

cifli dolum * ait: Nequitie arguit prodtto-

cludendum propterea eft os hujus fornacis

yem, eü quód infirumentum bujumodi Ad bo-

oftio taciturnitatis , ne gehennalem ignem

gninis adbibetur ornatuni , €8 plerumque ul.

igni addamus cupiditatum , G concupiícen.

tize malitiam : tuneenim lingua hanc fuppee

.£erat.

Si quis igitur pretendar gratiam ,

doliimque neétat Doégi proditoris exemplo ,

ditat malitiam , cüm vel tuzpiloquiis , ob

infirumenti iflius comparatione. cenfetur ,

Íccentsque fermonibus , coacupilcentie ex«

uod ebria mentis , ac titubantis vitio ma-

citat eítus, vel fcomatibus, & convicijs iram

nus vuluerare confuevit. — Quàm apté nova-

accendit, odium , & reliquas pravas paffio-

nescommovet : ha fiquidem plerumque

eulacacutee lingua pariatur , quia ficut nóva-

«ula acuriffima eft ad expeditiüs fecandum ;

quiefcentes,obloquentis lingua incentivo ef.

ferantur, & tunc lingua concupifcentiz ad«

vix quidquam eft acutius dolo, quem lingua

maledica compo(uit.

dic malitiam , & igaem , quemore evomit s

ä

Sicut igitur folet novacula ad ornatum

hauritdegehenna, à qua cum inflammatur ,

i09.

etiam fapitur,

Quis non timeat has ge«

adhiberi , & tunc vulnus infligit cum fuo

fungens munere , exetrat , & quidem eó

hennalis fornacis fcintillas , quis non fatae

graviüs ledit,qu& ornatum quarens ictum in»

gattaciturnitate os obflruere tam pernicio-

venit? ita lingua que ad hominis adhiben.

íe fornacis , cujus flammá voraci . cineree

daeffet ornatum , nimirum ad aliotum com-

Ícunt virtutes , & totus homo perit,

Imé adeo eft lingua effreenis, utnullus

tIOe.

sendandas virtutes , & merentes laudandos,

fi tamen ad hunc non collimer fcopum , fed

hominum compeícere eam valeat Jacob. 2,

aberret , & quos laudare debuerat, vitu-

Linguam autem nullusbomo damnare potest,

tametfi cicurentur iylvarum ferg , & ad ho-

peret, fcommata . proferens , convicia vib-

rans , tunc ficut novacula acuta facit dolum ,

minis arbitrium obíequantur , regantur 5

& deflectensà fuo fine eó lethaliüs fauciat,

lingua tamen domari haud poteft , vocatür.

quó graviüs alienum leedit honorem. — Hinc

que propterea à Nazianzeno indomabilis ,

Ed

.D. Jacobus in fua Epiftola ait: Lingsa coufii.

effrenis , & exlex; non quianon fit lingua

puitur in membris noffris, que maculat to*

legi obnoxia , fed quia hanc recufat fubje--

tum corpus , & nflammat rotam mativitatis

&ionem , & omne excutit jugum , quó in»

de liberiüs , & exlex fcommata, lzfurásque

voftve iuflammata à gehenna, quia adeb eft

lingua exitialis , adeó ingula adurit , inflam-

effutiat, — Sed fal(itatis plerumque rea , &

mátque circumactam vite no(trz rotam , ut

mendacijs garcula , multis frequenter vapu -

videatur conflata in gehennali fornace, igné-

lat. In multiloquio mendacium faciliüs acà

que tartareo inflammata fuccendere rotam ,

cerfitur , & qui multa loqui didicére fal»

lere, & mentiri non fine alterius lz(10ne

cursümque totius vitze exagitare ,. ac ab(u-

mere , dum fulfureas paffiones , & appeti-

affuelcunt,

Declinaturus David commotas

Saulis iras in defertum fecefferac Engaddi z

tiones hümanas flabellat , & fufflammat ,

oribug.

quà ad fcelera' ipflammentur ,ad delicta ac-

cümqþ?-Saul tria millia ex fuis felecti

um-

gl 4*

r

43

480

Differtatio XXI,

-

affumpfiffet militibus; exivit quz(iturus -

& convicia, quïbuä alienus .&mn'bi;' dilacera-

|

Davidem , quem perderet ; cámque mon-

tur ; vit probus à facetijs prorfus abflinet ,

tem confcendiffet, ac ventrem exoneratu-

linguam habethomo, non utalios fais mor-

rus fpeluncam fuiffet ingreffus, in qua Da-

deat falibus, fuis fauciat fcommatibus, 1ed

vid cum fuis focijs latebat , farrexit ftatim

ut debitas Deo rependat gratías ; facetijs ,

David , & precidit oram chblamydis Saul fi-

qui ftudent, moriones (funt , quibus viden»

lenter , & cum Saul furrexitfet de (pelunca;

tur, & illicitalicere, ut hero placeznt: parae

fecutus eum fuit , & David, qui poft ter-

fitis potiüs , mimis, ac faltatoribus conve-

*

gum Saul clamavit, dicens: Domine mi Rex,

nit Ícommata in alios torquere, quàm viro-

& cüm pronus in terram adoráílet, dixit ad

ingenuo : non enim decet, virum probum

Saulem Regem.

Ecce bodie viderunt oculi

effe urbané facetum , id enim viri ignobilis

P Reg. ;4.

tui . quod tradiderit te Dominus in manu

turpis , G obíceni eftpraprium: viro enim

[

564 in [helunca : vide , && cognolce oram.s

urbané faceto .mil impudentius , cujus.pro»

eblamydis tua $n manumea ,. quoniam cims

pterea os nongratiá, fed dolore eít -plenüm-,

prafcinderem fummitatem cblamydis tuano-

& ejusharmonia hiulca eft , imó cariofum;

Totus

dui extendere manum meam m te.

ac rharcidum edificium , é quo pietas abigi

fuit tunc David, ut facto nervofiüs ,. quàm

tur , G virtüsexulat, — Non funt igituranis

verbo probaret, fe vite Saulis minime infie

miremiffionesin hisce facetijs , & jocis qua-

dias ftruxifle, fed potiüs eam ferváffe, cum

rende,habent enim fuos aculeos, quibus vul«

potuiffet facilé Saulem occidere.

nera infligentes , lachrymas potius eliciant ;

^

Querit tamen hic

Chryfo

ítomus Quo?-

quàm riium moveant , dicuntur à La'inis

1.

tnodo potuerit $aul rei hujus teílis effe , com

hujusmodi facetiz dicleria ; 1ocique verboe

nec Saul audjerit ipíum Davidem fuos coér-

rum aculeati , utex Tullio notat Macrobius

Grzci veró ícommata di-

i. n Ml m C Mif G us 4 d aQ dlb "o a MR dlb m M Qu Ri R n m Eee E d

centem fatellites, nec ei potuerit innoteíce-

2. Satur. cap. t.

re , que in fpelunca filenter inter Davidem ,

cunt , Ícu moríus figuratos tefte eodem Ma-

p

& fuos milites contigére? proptereafi Da-

crobio , qui perízpe fraude , vel urbanitate

vid ad id Regi fuadendum fuorum allegáffet

teguntur ,. G tantó preffiüs harent, quantó

tmnilitum teftimonium , quó fuum vero(imi*

altiüs lafurz , & contumelie perinde, ac

lius haberetur ; utrumque refutari potuiffet ;

hamiangulofi , directíque mucrones tena-

quia tamet(íi verum protuliffent , non pro-

ciüsinfiguntur. — Congerit Macrobius utró-

«pterea credibilem feciffent veritatem , quia

que praallegato loco plurimos hojusmodi

propria caufa proprium recufat teltimonium,

jocos Augufli prefertim , & 'Tulij, quosin

veluti defectu proprio corruptum : & hzc

feftivis hisce argutijs praecelluiffe fatis explo-

fatio cur maluerit Dayid res ipfas adferre,

ratum eít , ut etiam ex recentioribus clarus 15 o opere

quàmlinguas, & propriam, & fuorum mi-

e(t Brufonius,

de faces,

litum proferre; laciniata chlamydis in teftem

Eliminanda igitur funt hzc fcommata,

313*

g

obtulit veritatis, qua potisos fuit obturare

feu verborum mellitorum jacula ,. qua pla-

negantium veritatem : pulchré Chryfofto.

cent, G nocent ; aures mulcent, & honos

Momil. de

mus.

Ecce lacinia cblamydis tue zn mann

rem feriunt: Suntenim , qui hisce, cüm de-

Daviae d

mea , quam abfiuli , nec occidi te.

Mutus

le&entur jocis figuratis ,' fludent convicijs

.ä

$snit,

quidem teflis , [ed ommbi vocem babentibus

ftulta fatigatione compofitis, fale quidem

evidentior,

Seu optimus teftis , & inde

aliquo conditis , fed quz pluribus accinéta

i,

certior, quia minus vocalis , & inde evi*

funt plagis, ac mortiferis infuper vallata fup-

dentior, quia obmutefcens: lingua enim

plicijs , quia quamvis letitiam excitent . ad

l

tametfi nonnifi vera loquatur, adhuc falfitatis

odia tamen frequenter incitant : unde caven»

H

e(t fufpecta , proinde David re ; & faclo e-

dum, ne Ícenico fermone alter alterum lze«

v

dat ; & theatralibus verbis verecundiam

videntids,quàm voce, & linguá,voluit proba-

l

re e vitz non infidiari Saulis , fed potiüs

fratri lefz zeftimationis incutiat: foletenim

Q

eam ferváffe, cüm nil ipfi intulerit damni ,

vaniloquium urbané facetum motus excitare

j

cüm facilé potuiffet eum in fpelunca occidere.

animorum ,. & (cintilla fub initium parva

Quamvis res ipfa , qua& ad aliquid convin-

flammas plerumque accendit , qua frequen«

cendum producitur , mutus fit teítis, om-

ter in exitialia —mcrcmentam incendia,

nibus tamen vocem habentibus eft eviden.

P

tior ; quia linguatametíi modico intervallo

f

diftetácorde, frequentiüs tamen ab ipfo di-

$ X

fcordat , & veritas in linguaveluti in lupa-

nari obvie facilé proftituitur mentiendi li-

.Luþu boneffi , qui magis arte ,

bidini.

Y f

ri!Zo

é €orporis agitatione VegHtur , gtgäm

Quéd fi non mendacijs tantüm , verüm

foruná « fifrequentes non fuerint , ani.

* t :

& Ícommatibus, conviciisque affuefcat lin.

Pnla;.

mo laxando peridonei babentur,

gua ab omní exulat probitate: vir enim pro-

bus nec fcommata , nec convicia profert ,

Hni]

Erum potiüs , quàm verborum lafu eít

I14

fmm"m.

quz illis duntaxat licent, qui in fcoena ludunt;

animuslaxsndus, dummodo nec ho-

ubienim turpitudo , ibi & urbanz facetiz,

neftati lu(us adverfetur , reque vitijs

;ä

& ubirifus intempellivus ; ibi verba noxia ,

indulgeat, cujusmodi fant hi lufus, qui magis

Arte; -

,

- Donantur explícatu Affe&tüs G audn P& Dclc&auoms. 48t

&tte , ac corpons agitaticne , ac agxhtatc

vitus malignus affflit , furorem tur*äm tf

reguntor, quàm fortuná; in alijs enim ,

bia lua'emzum :

m/zmmrrque AtGEROHÉ,

quià fortuna videntur dependere , majüs

Easdem ille pecunias nunc ad btunc — mnc ad

adeít periculum , ne vitium aliquod irre-

alterum transfert/ , atque modó bugc vi-

ä

pat, ut quod aleator inde lucrum captet ,

orid effert , sllum viclum mefnia premite

unde non deberec ; & emungat , quaz alij

moduó contra illum elatum ,. bunc demifusm

habent;, quibus dati potiüs oporteret , (ci-

0jiendtt.

Quid yradeþ quæ/a corpore jg»

licet amicis ,

& (amiliaribus :

hinc S. E*

junare , aumam veró mille vitijs ;. milles

phrem Opafcul. de Abrenuntiatione fatcta ím

ejalu e[fe vefertam $

Et revera alez ílu-

Bapiifmo tcfert mulctam ab Apoltolis a-

diofiüs frequentatze lucri acuvat fitim , a»

leatoribus conftitutám : & Ennodius illud

varitiam fovent, & ex lucro ad sitia quze-

potiffimum in aleatore exagitat , quia cre-

que viam Pternunt femel enim, quodaleato»

Ícente certandi cura s

ac deficientibus pe-

res drvxtqsaffluunt, vitijs ut plurimum dif.

fluunt.

cunijs agrum , quo parentum corpora con-

dita fuerant, ludo addixiffet ;

& Sæ CyP-

Anveró alea, & tali aliquo fejungan-

16.

4

rianus quosdam recenfet alearores , qui ine

tur dnicrzmme , acdiverfos propterea lufus

tegra lua patrimonia paucis dilapidaverint

conílituant 5. Ício à plemque vocura negle«

horis, & ut homines ab hocce avertat lufu

Co rigore ; quo alea proprie idem elt ,

adjun&ta recenfet alez íceilera , turpitudi-

quod teffera ; à qua talus Hrma x Q poüc

nes, comeffationes , execrationes , pe

tione dxicrcpat, aleam , & talos confundi:

rationes , ,.convicia ,

impatien:as .. ftáfle

quia veró uterque ludus ijsdem deturpatur

dras mendaciorum , & alia hujus ludi pe-

feditatibus, parum rcfcrc corundem exa-

dl[ïcqua vitia , addltque inventionem hujus

minare difcrimen , cüm urerque animi de-

ludi à Satana eíffe , cui & in(licatum fuiffe

venuflet remiffionem ,

quaptopter à Se«

olim ante lufum facrificium recenfet , pro-

neca i'n ]udo , & I(idoro //6. 1$. alit:que

pterea alez tabulas diaboli venabulum , ac

talus , & alea folenc indiítindte ufurpa-

poftea ad

T1.

manife(tum appellat laqueum :

Chriftianum aleatorem retorquens (ermo»

Ad animi remiffionem honeflàm alij fo-

1176

nem, poftulat. quód manu , qu& jam ab

lent iudi referri , qui propterea non viden-

tuf omnino dimittendi , coüm animis hones

mjuryx bumanis expiata eff , & ad [acrifici-

um dominicum admif[a , 6$quàd ad fa/utem

fté remittendis ioleamadhlberu praeterum

totius bominis pertinet , dlg/ldtwnf! fufci-

qm Ctraà peuculum corporis exigunt exere

n fo opt

p5 C nimirum pro vetere more Euchari-

citationem ,quà cüm modicé fudore madent

à fuet,

(ham VH'OI'U!D CODC&VIS mambus immut iem«

corpora,przavi fi qui [unt in corpore humores

H

di ) qua 4d laudem Domini in oraculo ex-

per hiantium porrorum exhalationes foras

furgit , que ]ignum erutts , per quod tuemur,

exeutiuntur , cujusmodi funt pugiles, lu-

&atores, .Curfores , Saltatores ,

quia üt.

frostibus anprimit , que Arvima [acramenta

con[ummat , iterum laqueis diaboly unde

di(lerté: notat Arxüoteles.

Certandi vir- 1. Rbeser,

exuta eff zmplzcetur (peraieain ) & per fe

us con[lat ex corporis magmtudme , 'obo- Cap. 6,

ipfam damuetur.

re , & velocitaie , etenim velox : robuftus

11f

. Solet contra aleam illud proferri C hi-

ef , nam qui poteff crura progcere quo»

roms Lacedoemonij ad Corinchios de pace

dammodo & movere , $ velocuer , && lon«

legati , qunremte&a in patriamredux, ex:

gà curfor eff. Qm verü fIringere ,. & t«

culavit quidem Corinthiorum aleam , nega-

nere luttator.

4it qui pellere plaga pugil,

vxtque fas fibi vifum ea labe Spartanam glo-

qui auten utrz:que i P:smmtmka

alai-

riam maculare , quéd dicerentur Spartani

tatoribus accer/endi funt ij , quos D. Au-.

cum aleatoribus amicitiam iniviffe , & focie-

guümus avidé fuo tempore (pe&acos refert ,

tatem contrax!fle.

Notum eft etiam illud

vocátque fcandaliflas , à quibus pueri ita

Regis Parthorum , qui ad Demetrium Re-

excuuebantur , ut in aete ludmenï penden-

gem probri , ac vituperij causá taxillos au-

tes , variásque exhiberent hiftorias , ve:

reos mifir : ex quibus fatis conjicitur hanc

rüm hünc lufuüum, & oble&lationem eb co*

animiremiffonem , qua lhojusmodi ludo

dem perceptam D. Auguümus improbat

fuícipitur illini plerumque feeditate ob

non folüm ob pericula,. verüm & ob tur.

L:5b .. de

Syimbol . ad

circumflantias faltem ,. & adjunóla , qui-

picudines ,

quas fecum trahic , & hujus.-

Caibee,

bus hac animi remxffxo corrumpitür , &

modi obl e&auonem vocat ebrietatem. Dia-

inhoneflatur ; ídque etiam declarat Hofti-

boli«

Meminit etiam hujusmodi ladicri

In (um. tie,

enfis , qui fexdecim numerat propagines ex

lufus Claudianus /7ó. 2. in Eurep ublcm.t.

de exceff.

-Pflldïg

hac puuda radice prodeuntes ; prafertim fi

nimius in lucrum accefferit affectus , qui folet

E füizm: cepere jocos , & j ;urgm Cir«

Homil. $.

aleatoribus efle infitus : hmc D Bafi lius in

e

examero?).

aleam , & talos invehens ait ; Sívos dimi-

Tendcre.

Jec qmdquam

4'7?!4 C£0Hn-

n

in fis.

fero. ,. & concilium boc diffolvero , funt qui

]?ggztw ir4,

protmm ad tefferas s Alezsque. J fe. confe-

,qu Ueis. wörma puer. vertigines,

Yant.

juramenta funt "illic , contentio-

0lli

ne.sqüe gr.we.r , 4€ d'UAarilia pdïlm!

Spis

I/emm de Affectibus Jonn id,

Mena

Ppp

-

482

Differtatio. XXL

Membra votet , verrat qui marmora.»

buiffe pr"önüntïat', 'hm levitatem , vanita-

,

"n

erine fupino.

tem , infaniam , tantóque impetu conci-

Qu& magis enodes laterum detorqueat

APEM.

tatos in furorem fpectantium animos ; quan»

tó illic impetu currebatur: utjam plus (pe-

. Quis voci digitos ,. oculos ,. quis mo-

, 8aculi exhiberent, qui fpe&ctandi gratia

ribus aptet.

venerant , cum exclamare , & efferri, &

exilire coepiffent,

Quinimó memorat a-

Cäpo 725 :r;.

ex quibus liquet, fcandaliftas, itaàD Augu.

&tos in furorem fpe&ctantium animós , nec

501863,

Ílino nuncupatos,aliud quoddam genus ex-

pr& contentione convicijs , f2pe etiam nec

hibuiffe lndicri , quàm fieret à Petaurittis,

pralijs temperáffe,

Sunt igitur pleráque

quod genus fuit funambulorum,

ludicra , qua tametfi ,. (i pracisé ex folo

818.

Quamvis remiffiones, & oble&tationes,

fpectentur objecto , nil videantur turpitu»

quibus horum fpeétatores ludicrorum paíce-

dinis prefeferre; ex adjun&tis tamen , &

. bantur, fi pratisé ex objecto [pe&tentur, nul-

&ircumílantijs inhoneftatem contrahuat ;

lam videantur turpitudinem, ac feditatem

etenim currentes equos per ftadium videre;

contrahere , ac innoxias effe, nihilominus ob

& oblervare , quis eorum priüs metam at-

adjuncta, variásque circumftantias, non (o*

tigerit , nil inhonefli , nílque noxij prafe-

lüm à SS, PP. verüm etiam ab ipfis Ethnicis

fert: fed fi omnia adjuncta , & circumftan-

hujusmodi obleclationes reprobantur , &

tias [pectemus ; qua tunc occurrunt , íta-

P -——— — wLWU. L. 0À . 9 — RM 1 U "" " 31 — —— m É ssl * quisi

Zib. 4, epif, ludicra damnantur

LÀ

Ll

& Plinius Cynicum

43,

tim deprehendimüs;hanc inimi remiffionem,

- Agonem apud Viennam abolitum. refert ,

quam ex curíu defumimus equorum , plurie

veluti probis moribus noxium.

Imó &

Lib, 3. epiff.

mum fecum trahere turpitudinis ; non enim

$1

ipfi Circenfes ludià Rege Theodorico apud

videntur equi tantüm currentes , fed & cla»

Caffiodorum reprobati fuerunt , veluti fpe-

mores , ac blasphemiz ; plurésque intem-

&acula , qua graviffimos difpellerent mo-

p u u "M

res , leviffimas conrentiones excitarent , ho-

peftivi audiuntur fermones , qui per aures

venenum turpitudinis intus inftillant ; plee

neflatem evacuarent , & fontes effent jur-

rumque etiam equis fuccedunt, & mulieres

Les. cit, fub

Biv. epif - 51.

giorum : ait Caffiodorus. — J/l;c fupra c&-

proftituta , que in medium prodeuntes con-

£era [eilacula fervor animorum inconful-

eupifcentiam movent concitato eo curíu ,

t4 gravitare. rapitur.

lranftt Prafinus *

quo i& perniciem trahunt fpectantium ani«

par: populi maret,

Precedit Venetus , &5

mos ; qui jam illicitis (pe&taculis oculos pae

potior turba ciuitath affigitur. — Nibil pro

Ícunt , & cüm cafli acceffiffent , adulterí

ficientes ferventer infultant, — Nibil patien.

mox difcedunt.

hd

d

£5 ad inanes

(es. graviter. vulnerantur

Ec tamerfi foli fpe&tarentur currentes

120;

contentiones fic defcenditur tanquam . de.s

equi , adhuc fua non careret fpe&taculum

— pR mMEUE QU OA5 Gu é o «ÉÁA— —— us

Siatu pericltantis patria laboretur..

)u0d

turpitudine

?

ipfum enim equorum

sueritó erediwur. dicatum. mumerofe . [uper

certamen fufficit àd inferenda animz dame

flitioni , ubi ab boneflis moribus fic conftat

na, quiaqua inutilia funt , & ad falutem-

excidi. Quia veró expeníze ad idexigeren.

3. EE

minimé conducunt , damnofa femper nobig

tur juxta praedecefforum Principum inolie

funt.,, quatenus inutiliter.tempus in ijsdem

tam confuetudinem excufat , neceffitatem ,

impendimus , quod propterea dilapidamus,

E . x

fubdens : H«c nos fovemu nece[fitate po-

& pleráque tunc in fpectaculisloquimur , &

que

L—13

pulorum . imminentium ,. quibus notum eft

efftutimus , quae plerumque alienum devee

ad talia convenire ,. dum cogitationes fe-

nuftanthonorem , ledüntque famam : hinc

PaAucos: entzia

zi deletlantur. abjicere.

Auguftinus retrahens Neophytum ab hisce ;;5 ,. 4,

zatio capit , €9 raros probabilis obletlat in-

fpelaculis, ita eum alloquitur: J4mator fymbol, cap

U

e—-— — $o o m

£.

[ a

qentío : & ad illud potids turba ducitur ,

eff quispiam Cirei ? quid deleat in Circo?

quod ad curarum remifflonem. conflat. in-

Aurigds. videre certantes , populos. infana

i

Qevtum. — Nam quidquid eflimat voluptuo-

f&ria. anbelantes , quemlibet celerem pr4-

fum , boc & ad beatitudinem temporum.,

L

etdentem. adverfarjj fui. equum. frangem

j«dic

applimndum.

Quapropter largía-

tem ? Mfla eff omnis deleflarío ,. clamare ,

224u*

$

?

enfas 5 mon femper. ex judicio de-

quia vicit , quem Diabolus vicit 5 exulta-

[//L 29

Expedit interdum defipere , wut po-

re , B infültare , quód adverfa pars equum

li

puli poffmus | defiderata gaudia. contime-

perdiderit , eàm is , qui tali fhelaculo de-

YC.

leclatur ,. jam perdiderit animam , & Ba-

[

A Patribus tamen folent remiffiones

"

119.

filius Seleucienfis hanc animi remiffionem ,

Oratio 27,

ex Circenfibus fpectaculis improbari , quia

aclatitiam , qua ex ludis hauritur, Circen-

n

Lib.c,4, Ut3it Salvianus, ficut quidquid immun-

fibus vocat : smiferiarum matrem , pane-

I

ditiarum eft, exerceri in theatris expoftulat,

gyrim . festivitatum fpellatoribus pernicia-

(

x

prowiuon:.

quidquid luxuriarum in paleílris , quid-

óilem ,delectabile mortis venenum ; letitiam,

li

quid furoris in caveis , ita quidquid. im-

i

moderationis in Circis locum habet.,

Ne-

exiti) conciliatricem , voluptatem gebenne ,

viam perditionis ,. macbmam impietatis ,

€.infMecs,, que mitiüs loquitur Lactantius , ubi ratio-

erbuicismum ChriflanifImi laruá coopértumy,

:

a9, ubfo, nem Circenfium ludorum mihil alud ha.

€ demenis fejimrd,mp,

Ld

Quam, *

7.!:&3:.:5;. ^

i

Donantur explicatu Affe&us Gaudij ; & Deleétationis. - 43

[TTP

n Quam;obrein"ïllæ,'duntax'at animi i*ä-

ocofus vveró ex "n ej? ; hi in bae exces

miffiones honeftatem induunt ,. qua ex ijs

dunt ; inficias it Philofophus, exceffum in

D sl

hauriuntur ludis , qui corporis duntaxat ex-

relaxationibus ad intemperantiam pertinere ;

ercitationem intendunt , ut prz cateris e(t

& excedentem hac in parte mollem potiüs ,

:

luduspile, quo juvenum fitlortitio, & bi-

ac delicatum dicendum effe , quàm intem.

e

fariam partiti, in partes difttibuuntur op»

perantem

?

* j

: Cap. " ;P-. 3

conttahit igitur per hujumodi

pofitas, ex quibus unus vibrante manu pi«

exceffum in [ubeunda animi remifbone

lam ptocul expellit , quam venientem alter

quandam molhtiem , quá violento affectu

ex parte advería excipit , & quà venerat ,

pellictente indulgens huic remiffionís exceffui

E

iterum impellit , ita tamen utadhuc inaére

abripitur ad peccatum ; & in hoc fenfu poteft

revibretur in adverfarios , ídque per plures

pilz percuffiones , acrepercaffiones, donec

hujusmodi exceffus dici temperanti oppofi-

tus; qui enim eidea indulget amaena vo-

i

manus alterius fallens finat pilam humum

luptatis facie pellectus , cum levandus dune

petere ,. & primum poít faltum faculta-

taxat , ac laxandus paulisper effet animus, ex

cem amittere refurgendi, — Huic haud ab-

immoderato affedu debite non fervantur

ludit alterum ludi genus , quod non aper-

eircumftantie , GC metas pratergreffus ho.

to fub dio , fed in quadrata , & pauló

mo hone!latis ad eas itidem conle&tandas.

longiore , ac praalta aula pluribus utrín-

abducitur ,

qua ex ;objeäq vitium conttae

que feneftris patula jucundiffimé exercetur:

hunt.

& in qua humilia tabulata

confirnuntuz

Id étiam -pränun-tïatur de illis in. fre-.

11

Íupra declive tectum politisafferibus i&exum

ad pilam fuftinendam , ac remorandam

.

Lj

quentioribus animi remiffionibus,quz foedis,

pralertim in convivijs, vel deturpantur fer-

iin hac igitur aula, pila reticulo tenfo pulía,

monibus , vel actionibus foedantur , ut cum

ac repulfa , ultró , citróque comeat , &

joci causà jubentur famuli manducantibus.

& per repetitas vices ítque , redítque fem-

fubducere fercula;faciem inquinare, bibenti-

per per aérem diverberata , vel folo im.

bus fedilia fubtrahere, vel vitiutn fercnlis im«

pacta primó excepta refultu iterum reti-

mifcere ; id enimfoedum procul dubio eít,

£ulo pulfa in. declive injicitur tabulatum ,

fed tamen nonnullis tolerabile ; & non qm-

€&X quo dum labitur , iterum furgic, &

nino preffum ,

cum a

gmodo inflexa volvitur ialatus , nunc coelo

pud S, Cyprianum zij 4 fs.

fuerint , qui bell? in c

&dendis alijs animum acu, z

àmpa&a deflit ; jam in transverfum a&ta

laxavetint , Gtad eam petnlantiam infelicem 7-

deprimitar , mox novo excitata pulfu ex

faciem adduxerint miíerorum, ut ventrem

humo rediviva falit , modó acriori im-

11

faginarent infeliciorem. — Hinc D. Chryfo- omil, 31,

pulíu rejedta reciprocatur ex pariete ; nunc

ftomus acriter eorüm redarguit inhumanita- ?.2 44

vetfa manu retorquetur, & mox interje-

tem , qui rilum aucupabantur ex mendico- Cetis/&e

&tuma radensin medio funem tandem in an-

rum mifetijs , vel per gelu nuda corpora tra-

gulum illatebratur ,

fed' mox reticulo à

hentium , vel acutos clavos /capiti infigen.

tergo per divaricatas fubtus tibias retrit-

gitur

»

*

tiur , utfcedo illo fpe&taculo ijs exhilaratis,

& per multiplices amfractus , va»

qui aderant , ftipem ab adflantibus extore

riósque mzandros volucris inftar ítque ,

querent ,ac pecunias emungerent ; nimirum

redítque incerta femper lege errans , aéris

Ob exi

guam ftipem dira quzque jocosé patie-

ludibrium , & (pe&tantium folatium , do-

bantur —Huic animi remiffioni affinisfuit

nec reticuli fallente pulfu , vel medium im»

pingat in . rete,

vel qüietem in una ex

illa nonnullorum oble&atio , cujus memi-

nit Tyrius , inquiens: Nec ZEneznum lau-

pv d

patulis feneítris quxrat , vel reticulum de-

Sermon, 324

'ymM. MP

dare peffumus fhetlaculum , quibus in con

*s

b

clinans foramen aliquod fubeat.

vivijs 4lj agendo , l.

7

Jhectando fe vbletia-

Hocenim in lufu', cum zequé ex par-

re folent.,

iJ 1 Zk.

Duo viri ad tibis smodulos

pugne

teludentium , quàm fpe&tantium nil occur-

fimulacra cient,

4lter eorum agricolam.,

rat inhonefti; niülque fe prodat , quod tur»

Pmitarur , Carati alter pradonem , €$

pitudinem invehat , quz ex eodem hauritur

armatusest, — Habet & agricola in prompia

animi remiffio innoxia eft , ,& fimplicem

arma fua , quifmul ac prado appropimquare

duntaxat praíefert honeftatem, nifi exce*

gnetpit relifto avatro fuo arma in manu fit-

Íus accefferit relaxationis ; quia omne ex-

müt , um predowe concurrit. , Ib faciem

tremum in vitium degenerat , quapropter

elterius ferst alter.

Hic wulerat , iile

etiam in animi remiífione fubeunda, f1 mo-

vulngeratur,

Hic Sfernit , zlle cadie,

patit 1

dum quisexcedat, vitium contrahit tempe«

Coní(uevi

etiam fcenicos ad fpe&ta-

rantim oppofitum , & per exceffum pec-

ïä4£

torum oblcólisionefri ,risimque movendum

catur: Q licét proprié excedere in hisce

mutuis fe colaphis egregié cedere, ut ca-

zelaxationibus non vídeatur ad intemperan.

chinnos in adflantibus ex proprijs excitarent

tiam pertinere ; quandam tamen inducit

mollitiem , quà animus à fuo deiicitur vi-

gemitibus , refert Nazianzenus in carmine

ad Nicobulum Patrem Filijnomine. ^ Sicut

gore , & vitium propterea contrahit, ut

igitur perexceflum virtus minnitur , quá per

docet Phi'ofophus , inquiens: 7ocofia effe

invectam letitiam animus exhilaratur , &

p,Etbiceap. iptemperans videttr ,. [ed off paolla.. j^-

74

mensgaudet : ita per oppofirum exttemum

em enim « cm [it vequies , relaxatio e[f,

plurimum proprij depetdit decoris : unde

Verani de Affeitibue Tome, I

PP^?*

Íol -

484

Difiertatio - XXI.

folicité allaborandum eft 'moderatze menti ,

éreete, ac letitiam ; . ne hzec in petulans

uit in frequentia lufnum, quamvis honetto,

tiam , & illa in triflitiam procedat , pul-

ruüm mediocritati inhzereamus , quia ut mo.

chré S. Ambrofius. — Ceveamus stque ne rib'i. offe.

net Seneca

Lufus , jocíque frequens ufus

dllm re/kxdre dniwüm ',Wahjmujþ,/g[tyamu; Id?.iäü-l.?iïf.-;

emue animi poudus , c;mnémque vim eri-

omnem . barmoniam ,. quafi. concentum.s

Zib.detvan pjop.

Nam & fommus refecliont neceffa:

qnllit . ani-

uendam bouortim operum.

Híus enim.»

riut eff,

Hanc tamen , fi per diem , no-

eitó naturam infieclit. — "Temperanda igitue

tb €8p 1.

Muaultum.»

éémque continues , mors erit.

eft effuía letitia , modeftie decore : eíf

interefl , vemittas aliquid , an folues , &

exterior motuum corporis decora compo.

epift. 15. puichré ait.

ANen ego te jubeo

fitio , & ad modeftiam compofita , adeà

hf :

femper imminere libro ,^ aut. pugtlaribus,

W'P.s.

efficax in illiciendis fpectantibus , ut in ijs

Dandum &5 aliquid intervallum animo ; ita

etiam, quibus animus fordet ,admirationem

moveat ,

tA4men , ut non véfolvatur , [ed remitta,

& amorem , qua ratione D,

fur. — Creber enim , & effutus rifus deje-

Chryfoftomus fatetur triobolarem 'Grae«

€tam indicat de recti tenore mentem, — So-

corum Philofophiam mentitá obductam mos.

lent damnari , & improbari, qui perverfo

deftià,pannofo;rudíq; habitu,quamplurimos, -

diftorquent ora cachinno , risámque ; quem

ad fe flexifle, — Fuerunt Echnici Philofophi

ipli movent , in alijs excitant.

qui ex nomine faltem fapientiz , & Philo*

lï

115

Sicut igitur creber , vel etiam immo-

fophiz umbrá claritatem aucupabantur no«

dicus rifus improbatur, ita etiam aliud ex-

minis , mode(tie femper tenaciffimi : hinc

exprobratur extremum fitum in quadam

Porphirius de Zigyptiorum Sapientibus, ac

tetrica , ac rufticana feveritate,

.. Sunt

Sacerdotibus ait,

Ex ipfo corporís flaru Homil, *1,

enim aliqui ingenio adeo aípero , & im-

quidam gravitatis. [Mendor confhiciebarur, ^4 Ephef.

miti ob uberem atr& bilis copiam, utom-

Ince[jus enim bene-erat compofitus . Afpfs

:i

nem honeíle etiam recréationis ufum di-

us ita ex propofito fcan/lam » 46 fíi noluife

fugiant

[]

*

exigit enim humana imbecillitas

fent. connivere,

Rsfus verü iratus , qui

aliquam remiffionem , ne diuturna feveri-

fortà excidiffet , ita tamen moderatà ut vix

tate frangatur , ut D. Ambrofius monet

vififfe dixeri.,

Continebant. autem femper

Marcellinam fororem , inquiens: 24ode-

i. 3. de

vandum laborsz.

manus intra babitum * quarum coupofitie

*irg. fub

Citó fecundis onerata.s

WWcutque nota erat , Ü eorum figuificativas

i.

enmerita

4&tato — vilié

€?6.

palmitibzu

qua in admmiflratyone rerum facrarum ac«

p^t » "ifi aliquando reprimatur,

Sepe re

-lfPW'd?lï.

"

dsélie aratris ipfe validus agricola digito fo-

Neque inficiari poffümus , quin .e,xtlefr»na

I 273

lum Ícalpit ,. ut jlorum deponat radices ,

hac motuum omnium compofitio éx modes

£5 ajperis manibus , quifyr laclantes imter vi-

ftiz prefcripto infigne decus prefeferat.Hinc

geta fleclit juvencos , molliter ovtum pre[f-

D. Hieronymus in Jovinianum, Chrifti Phis L.2

f*t ubera.,

Sicut media gaudet virtus fede;

lofophos, ait , tales fuiflejuttamet(i fermos

modus preíertim attendendus elt in ani-

ne tacerent, habitu tamen , &

geítu loquee

1tho laxando , ut ambo declinentur extre.

rentur. - Allaborandum tamen eft, ne ex--

ia , nequeenim marcefcere debet quis o-

terna hecomnium corporis motuum mode-

tio , neque jugi labore frangi ; fed labor

ratio ex mode(tiz praícripto in extíima duns

interjedta quiete remittendus eft ; non

enim ad luxuriofam vitz rationem eft occu-

taxatfpecie haereat, quia facilé poteft dege-:

nerate in hypocrifin , qu3 perfzpe animus

patio noftra inftituenda, ficut necad contfa-

admodum incompofitus pretenta externa

riam,que debito caret temperamento, fed

cerporis compofitione illam animi emen-

j adeam, qua hec inter medium obünet lo-

titur moderationem , quà deflituitur »

«um, éítqueratio temperata, & moderata,

proprerea ceteros nuda fallit imagine ,

utrumque declinans extremum deliciarum,

umbram exhibens virtutis ; qui nullam ex«

& parcitatis.

Sunt enim qui à neutro hoc

colit virtutem

*

.

himc D. Ambrofius com-

l,

-

extremo fatis abhorrentes , nunc effufi , ac

mendat motum purum , ac fimplicem ,

in.

1. effic, cAp,

18,

nimij deprehenduntur in animi remiffionem,

quo fplendeat fine fuco fpecies authoritatis,

& mox à quavis fiunt alieni recreatione ,

pondüsque deprehendatur gravitatis , & ve-

transferuntürque propterea ab uno ad alte-

ftigium imprimatnur qualitatis ; eos poftea

rum exiremum , ac fiunt in otróque vitiofi,

damnat , qui fenfim ambulantes quadam

Zib. eemtro- Hinc Seneca ad rem noftram ait.

Omnibus

quafi imitantur fercula pomparum , ac

C hp UPO m

verf.

quidem. predefl [ubinde animum relaxare s.

ftatuarum motus nutantium , eó quia

Excitatur enim otio vigor 5 s

Onmnis tri-

ad quemlibet paffum ,. gradimque mo-

*

fhtia , qua continuatione pertinacis fhudi

dulos videantur certos fervare

L

hzec enim

adducitur , — feriarum. bilaritate. difcutz-

ä

affeclata in. motu , — & greífu gravitas

£4r.,

nil habet ponderis , quin potiüs rifum

[

12€.

6

Quamobrem . equé in corpotis , ac

movet : quaproptet D, Hieroymus ait :

fnentis exercitijs neceffarium eff comitate ,

Epifl 2

ANon delumbens smatronarum falivam ,. de«

& accerhta hilaritare laboris interrumpere

licata. feileris ,. que nunc ftriiu dentibut,

: pértnaciam ; &erveritate comitatcm «o-

PISuATA

uune labri (di]b!,m':', 6alóutienteni d

»

gj

Donantur' explicatu Affectus Gaudij,& Delectationis, 48-;

3

*

jn dimidiata werba moderantur, — Sicut al.

tentia, llterque enim ab E*c—de/z'a vece[fit

*

laborandum eft , ut extimam corporis fpe-

ut qualis incelJu probabatur , talis perfidia.u

P iaf

ä?.iiü.;m;; !

ciem, membrorümque motus non affetata,

animi demonffraretur. Namque alter Ariaua

fed fincera modeftia componat ; ita pro-

infeftationis tempore fidem deferuit , alter

brum oppoíitz immodeftiz declinandum

pecunia fludio , ne judicium fubiret , facere

omnino eft, Solet enim mentis incompo-

dotem fe nosirum negavit. — Lucebat in illa«

fitz eíle index; qualis enim eft intus home

vum incefu imago levitatis ,. fpecies quae

con(titutus, talem exteriüs produnt lingue

dam fcurrarum percur[antium. — Sunt etiaua

fermones , vultüsadctiones, actotiuscorpo-

qui fenfim ambulando imitantur bifirióni-

Lib.t ,offic,

zis inceffus.

Pulchré S. Ambrofius ait $

£05 geflus , G quafi quadam fercula pompae

'"P.St

Habitus snentis in corporis flatu cernitur.,

rumt$ flatuarum motus nutantium; ut 4uo«

Hinc bomo cordis uoftri abfconditus , aut

descunque . gradum atransfevunt , moduloe

levior , aut jailautior , aut turbidior , aut

quosdam fervare videantur.

Nec curfin

contra gravior, &5.conflantior, &f purior, &

Ambulare bone[lum arbitror: nifi ciia caus

"aturjor, afpimatur.

ltaque vox quedam

f2 exigit alicujus periculi , el jufla uecefft-

ef animi corporis qmotus.

AMeministis fili,

*as — INapi plerumque festsnantes anbelos

quemdam amioum , cim fedulis fe videre-

videmus torquere ora , quibus fi caufa de-

tur commendare offcijs , boc folo tamenán

fit feffénationis neceffaria , uavus jufle offene

elerum 4 ue nonvreceptum , quód geflus ejus

fionis efl. — .Sed non de bis dico , quibus rara

plurimim dedeceret. — edlterum quoquecim

properatio ex caufanajcitur, fed quibus ju.

Tomy), t

$n clero reperiffem., jujffe me, me unquam

gis, C continua in uaturam vertitur. . . Nec

preivet mibi : quia welut. quodam infoien"

in ilis ego .tanquam. fimulacrorum effaies

aEpl;e[.

zis inceflus werbere , oculos fermret meos.

gprobo , necán islis tanquam exe

ufjorum zi«

Jdque dixi , cim redderetur poff. offenfam

mnens — Hastenus3, Ambrofius,

-

uuneri, .fïac. folum excepi , .nec fgfe[li: fea-

ææewm—yææææwwmggaæææææææææ»

Qp g d b b odb

A o smes s a ———M

Sddocte egoctocttocdocdoegocfosdo-do

ægääæïäææäæïä ææææïïäæ

lt7c

DISSERTATIO XXIL

h

Fallax, & perfonata cít mundi latitia, cui

&

ahas, non ni(i luct

Á

r

- fi i.arvam detr

4

um prodit,

& lacrymaselicit,

3. T.

(

Muadi gaudia fuas babent illecebras, xgzxiZus f4Uunt , quos allicunt ;

& e nocentius , quà firmius bomines ijsdem fidunt fallentibus,

à t

R.

- a

Z : Anta eftmundanze lati-

mundus mon fuis duntaxat fallacijs fallax &

EY

(

i

V w

tiz fraus, mundanique

falfus; verürm & nimia etiam fnorum cte-

n -QW; "fo

)

If

vga L.

gaudij illicium , .quó

dulitate; ideóque noxià laborant «czcitate

AA

-

mens humanma blandé

quotquot mundi letitijs cupiunt diffluere,

-

A

"

D

fubornata, nil avidiüs

"

i

5

$

*s

ejüsque inhiant gaudijs; «üm enim falla-

TE

d

j w

s

NI

appetat; quàm hiíce de-

cem, fatilémque deberent ipfi letitiam illus

s

d

g p n

—

Es

€ipi larvati. gaudij le-

dere ab ipfa finunt fe mifere illndi,ejüsque

mocinijs, :quibus fuos

fieri ludibrium , quz ludibrio effet ab 1js-

fnundus dec;lpït » fal

(asfpondens voluptates,

dem habenda, Suosutfallatmundus fecta,

falfáque exh;bens gaudia; neque in ijsdem

totes, rifüs, gaudiique velamine fuas fubdu-

&liud deprehenditur verum, nifi quódhomi-

€it, tegitque fallacias, & idet propterea,

nes decipiantur; fítque propterea fola de-

wut uberiori irrideat cachinno 3 proinde fi

ceptio vera, imó & eó verior, quó à verita-

faperent homines mundi gaudia irriderent,

te letitia deficit: mundus gaudia exhi-

me à mundo irriderentur.

Hiac D, Anfel-

bet, qua & illecebre vecaptur fallentes, eó

musícribens Herluino ait ; .S; amundus vel v

d. opiff.e,

quia fallant, quos illiciunt , & eó nocen.

«liquid eorum , que funt smundi , videt zibi,

tiüs, quó firm:is homines ijsdem fallenti-

woli arridere dlli, — Certà frarer nom . videt

bus erédunt ; fidüntque ] litque propterea

dibi ) ut in fine VIfus t Tideas ». fed ! fimulat

£pPP3j

pifitts

496

Diffeitatio XXII,

yifum , ut te irrideat.

£flo igitur. dileciis-

odore , & fpinofum , Tö .m.emm; d&gfä:-qkæw

fine femper cautus,ut eum anticipes , & ve-

fí ex boc comederis ,. eris Deus , "nimquam

torqueas fraudem ejus in eum : && cum dlle

fine probatione , & indignatione locum f«lla-

^

tibi fallaciter ridet , t weraciter irride eum,

«1& €jJus dedilets . quim potims curiosó deea.s

Et certé nunquam weracius irridebis . sllum,

inquifiviffet , unde bos [cis ? aut unde mibí

quam fi ciüm ipferiferit comura te , tu fleve.

bec probas ?. &f me certum reddis 2 686 denis

715 contra tllum. — Ad basquidem lachbrymas

que uunquam [ine una demoniirartone fidern .

g

tantó fludiofins te . debes exercere , quantó

verbis ejus adbibuiffet,

Poflquam ueró cu-.

zuelius. efl coutra falfum rifum ad madwum

piditas eum emollyost , fefellie spfe fuam co-

ex voluntate fiere, . quàm fub vera irnfozze

gitationems £ ur umo verbo dwam, «cum.

ä

$n aternum ex nece[fitate lugere.

égrotat ea pars, quá cupimus , tunc mene

punt st

tl

m

Decipit igitur nos mundus fuo gaudio,

tem trabit, & adafjenfionem allicit. . Quia

PO

wl

& ne decipiamur ,

fraus deliciarum, & voluptatis lenocinium

irrideri potids à nobis

l

mundus debet, utabipfo.non irrideamur.

animum ; quem illiciunt , ad illicita tra-

hunt,

[

l

Eít igitur mundi gaudium error, proinde

L

ejus rifus irtidendus ; irridetur autem cum

Si oculos in fingula anteacta Ízcula

t

homo cauté mundi gaudium anticipat, &

fle&tamus,deprehendimus flatim , quotquot

pefliferas ejus technas przenofcens ejus frau-

ridenti mundo credidére, deceptos fuifle, ac

dem in ipfum retorquet mundum: idque

ceterorum lachrymas promeruiffe; cüm e-

falubriter præüacur ; ficüm nobis mundi

nim mundi gaudio adhzferint ,. achrymis

Ó

Ixtitia fallaciter arridet , nos veraciter eam

maduerunt,

Sit aliorum deceptio noítra

p

irrideamus; & fletu, lachrymiísque mundi

eruditio ; non fidamus mundi illecebris,

[n

gaudia extinguamus,

Infigniter decipitur

non ejus gaudio , nec voluptati credamus;

quoties fobdolé intentata deceptio in. fuum

decipiunt enim , quos alliciunt ; & rifo per..

H

D

ipfius caput tempelliva retorquetur irrifio-

fonata voluptas nonnifi lachrymas elicit; ni..

ne. hinc Ecclefiaíles ait : — Et dixi gaudio

.

$

mirum ementito rifu minüs cautos ad fe

quid frusira deciperis? veris igitur lachry-

mundus vocat , quos poftea veris lachrymis

à Íe ablegat: emotze mentiseít, falfis mo«

mis mundi rifui occurrendum eft ; alioquin

lugebit , qui rifum fletu non eluit , & la-

veri mundi lztitijs , & veris luctibus mun-

ä

di à mundo nonamoveri: adfuam nos mune

chrymis gaudiorum non extinguit hilaria ;

d

mundo lugente gaudet, qui mundo gauden-

dus vocat focietatem, utà Numinis nos avo»

9

te lu&us edit , lachrymas fundit : pulchré

cet amicitia , unde exclamat D. Bernardus

*

t

'Tertullianus lib. de Idololatria.

SE cum

Epiff- 1074

&

€aj.).

O feculum nequatm , quod [olos tuos fie foles

faculo gaudetmus , verendum efl , ne cum fa-

beare amicos ,. ut Dei confiituas inimicos,

q

eulo lugeamus , [eculo. autem gaudente lu-

confequenter &f indignos con[ilo Beatorum !

€

peomus , ut [aculo lugente poflea . gaudeae

quis dignum cenfeat mundum amore , cüms

33585 : non enim mundi debemus gaudio

nos futilibus fuis gaudijs , fucatisque lati-.

d

conformarti, fi ab ipfo decipi nolumus : hinc

tiis ab amore avertat Creatoris ,. fuísque

«2)2,

*

Q

Ecclefiaít, perpendens mundi gaudia ait

*

blanditiis, ac fraudibus feparet, avellátque à

W

LJ

.

Rifum reputavi errorem , & gaudio dixi

fumio bono. Mundi gaudium haud fup.

V

quid fruffrà deciperis s. dicitmundi rifum

par dixeris Jude ofculo ; pacis fiquidem

e

.errorem effe , eó quia rifus, & gaudium

tefferá hoftilem tegit mentem,imó, & (imile

illi ofculo, quo parentes filios immolabant,

)

hujus mundi aliud non fit, quàm mera fraus

Is OGavis,

E

& fraudulenta deceptio : ípondet enim

utenim ait Minutius z

In uonnullis Italte

l/

1nundi gaudium, animo quietem , quem ta-

partibus à parentibus infantes Saturno im-

men moleítijs lancinat ; mencis ferenigatem,

enolabantur , blanditijs , €& ofculo compri-

y

L

quam vitiorum nubibus fedat, premitque;

menute vagitum , — ne flebilis boflia. immo-

cordis felicitatem, & nonnifi meerorem im-

laretur.

Í:

:

vehic: & hic eft verus error , quo mundi

Hac eadem dolofa arte fuos!etiam

$*

?

riíus viget, & floret.

mundus videtur affeclas ma&tare, non quie

W

$*

Neigitur nos mundi gaudium deci-

dem Satutno fido temporis Numini , íed

[

piat, debemus nos mundum decipere, ipfi

verz infelicitatis aternitati : fuis mundus

non fidere, fed nos ab ipfo avertere, deci.

&

gaudis, ficlisque ofculis fletum compri-

it mundi gaudium, quia hominem perdit,

mit, lachrymas exiccat, moerorem tegit ,

K

gi

fed fimul ab homine decipitur,(i non finat is

ne reliqui ab hac fe fubducant immolatio.

ab ejus technis irretiri,

'Theodorus Caru.

ne: nimirum coércet tantifper. lachrymas,

fl

fe

mení(is querentibus, quomodo Adam tot

fletimque in fuis compefcit, quo aternis

q

naturz, X gratiz dotibus in(tructus fuerit à

fletibus corrumpantur , lachrymísque nun«

Diabolo victus ; ac deceptus , refpondet ,

quam exiccandis madeant.

Si enim mentis

e

A

Blauditia ipfius voluptatis primim dilinzvit

mittamus obtutus in ignis tartrarei flammas

eum cupiditate: deinde dubitauit, — Nifi pul-

nunquam morituras, innumeras propemo-

li

ebrum ei vifum effet, quod snterdittum erat,

dum ibi hoftias deprehendemus, quas muns -

pi

nunquam meatem fuam decepiffet. . Et. ad-

di gaudium in illum protrufit erumnar.am,

Qu

verte quid dico ,. fi Diabolus. offendsffet .eà

ac dolorurh carcerem ,. & fi ab ijsdera edos

n

ligouu, uude [ump[it vetitum cibum p eerro

eeri velumus , fuo exemplo fortiüs, quam

v

li

verbo

Perfonata eft mundilatiia,cai f larvani,dc&ahis la&rj*maäm 487

verbo nos erudiunt, doce'nfque, ne mundo

pratereat nos jz'b: LemIpori$ , coronemus nog

huic ridenti , & ofculanti fidamus, quam-

rofis, antequam marcefcant * eft enim hu-

diu in mundo vivimus.

jus vitz gaudium flos tem

7*

Si in hoftiis. illis Tartaro immolatis

poris , aéris, &

aure ocyífimé pratereunti

S,

dentium horremus (lridorem, vifcerum cru-

9»

Concupita voluptas mundi illicit aífe«

ciatus, oris clamores , cordis oppreffiones,

clas,

fed fide falíata poffeffionem mentituf,

oculorum lachrymas,& mentis coufufionem,

quia cüm

primüm poffideri incipit, fuum.

non finamus nos decipi larvato hoc mundi

fugit poffe

florem: & dum gratiüs videtur

gaudio, quod nonnifi eternas nobis lachry-

oculisornatu difcolore arridere.jam marcida

mas parit, ut nos monet S, Chryfoftomus

deflorefcit; ut de hyacinto prorulit P

BHomil.éó,ud ubiait ; Negue rifu rideamus , dentium no-

?liniug Zü.gr.m).p'.*

inquiens: Pripg afp

^eUlu graius ,. fed evac

popslit

bis (lridorem pariente. — e/dffigamur tribu-

nefcit autequam fatiet

oculos

* 4deóquenon im, let

latione, ex qua vemiffo nafcuur.

Neq D72

; "t pb »9n AETngAE , maArCEHS CE-

delicas quarama, ex quibus multa tribu-.

lerits nominis fui flore,

ita voluptas ocuios

latio paritur, &6 anguflia. — A fatili gaudio,

non implet,

ncque mentem fatiat , vix a«

latvato rifu, & faila mundiletitia non men«

tacla fugit , ac evanefcit, quapropte

rDavid £/a4l. r18,

titus, fed verus oritur fletus, cujus lachry:

Deum rOpat, ut non

finat eum hiíte ad.

mis, mundi qui gaudio adhaíerunt , ater-

2

hereícere voluptatibus

; duerte oculos meog

nüm madent.

te videant vanitatez;

Nemo fit à fana mente ita alienus, ut

eft autem vanitas ipía

g

jucunditas voluptatis,

qu& tamet(i primo

períonati, falííque gaudij larva ad vera fe

aípedtu grata. videatur

: hon tamen oculos

finat tormenta trahi, acurgeti: maleeaim

implet, nec mentem fa

tiat, fed vix attaéta

in gehenna (iridet , qui male cum mundo

€vaneícit

» Vix poffeffa fuum fugit poffeffa-

rifit ; importunus certé ille eft rifus , qui

rem, quem

&terno fletui ridenres adjicit : deceptorium

propterea decipit ,. & fuo rifu

deridet, .

Quàm alieni à fana mente funt.

gaudium illud, quod ad. fempiternum ur.

quotquot mundi inhiantes volu

ptatibus la-

get moerorem ; && gaudentes adea trans-

tati cum mundo fatagunt /

gaudium accer-

mittit tartarea loca, ubi 1ncol» omnes ftri-

funt, quia arridet ,

(fed accer(itum evane,

dent, & dolent absque ípe vulla inde- eva.

Ícit, & eos irridet, q

uibus arriferac : hinc

dendi, lachrymas exiccandi , & moeerorem.-

Propheta Amos

excutiendi,

Nulius hactenus cum mundo

Hebream

gentem acerbé Gap,e,

*

incufans ait:

Qui letamini in nibilo ; feuut

giit, qui à perfonato mundi gaudio dempto

j.107

hebraicé legit

ur ;

ut letamini én non pere

erroris velamine non íe deceptum fenferit ;

£o, quia larvata ett

quia fi mundi gaudio larva detrabatur , nii

mundi laetitia in extima -

duntaxat fuperficie

exhibet ni(i moerores , actriltitias fugitivae

prodere, cürp intu

aliquid videtur jucuüdi

s nibil fit, unde vertit Pa-

voluptatis pediffequas: ridet quidem mun-

gninus:

Qui letamini im o , qUuod non esf

dus, ut fibi adhzereícentes iliciat, fed fi

d!;qllidxj

eit enim mundi gaudium vel

uti

quid jucundi mentitut , adhuc eít adeo flu.

bulla per

atra difcurrens ,

xum ; ut ftatim difpareat, & floris inftar

- quàm fi manu

velis capere; vix attacta dií

paret :

quia to-

vix luxutiatin foliorum

pompa , & (laum

tus ejus nitor in extima tancüm lu

evanefcit,

ærcn: fu-

perficie, cüm intus vacua fit ,

& ininitare

9.

Idque cauíz, cur mundi illi felatores,

duntaxat

udis

plena: Profana ga

ait Phiio Lij.4; Je«

! 054!1/;!/

ac delicijs inhiantes dixerint Sapientiz 2.

Hebrzus;

Somnijs funt fimillima ,

Venite, & fruamur bonis , que . funt : mon.s

abeunt ,

ventunt , feph. —

Occurrunt , refugiunt ,

prisquam .

prerereat nos flos temporis, — Coronemus nos

comprebendantur , avolanr,

ro[is antequam marce[cant ; nullum pratuni

Dicunrurqui-

dem venite, abire, occurrere

*

fuger;c, nune

ü, quod non pertranfeat luxuria noffra ,

quam tamen teneri, ac permane

feu ut vertit Guarinus Gracus : Neque ffo-

fe; umó ne-

que attingi proprié dicuntur

* €üm prius-

$

rem vita pretereamus, Íeu ut grace fcribi.

quam comprehendantur avol

tut, Non pratereat nos flos aeris.

Eít aue

ent, perinde ac

bulla ari innixa , quam (j t

e

tigeris , iliicà

tem flos aéris, perinde acflos vite , cüm

aére relpiremus, & aurá fruamur.

Unde

difparet, &íuum fallit pofíe

florem,

Nil igitur verius,

quäm falfa efre ea

pet florem temporis, ac vitz reclé inteili-

gaudia, quz fuis mund

Qv

us fallax oftendic :

gicur quidquid in tempore deliciofum , ac

quos decipiat:

floridum reperitur : & totum hoc mundi

eft fiquidem perfonarus .

mundi rifus , q

uia aliquid effe videty, in

fe&tatores aucupantur , ut fibi,fuísque con-

extima fui fpecie

cupifcentiis fatisfaciant, nec ullam finunt oc-

cümtamen intügs nil fit *

neque ullum enumerat mundus fuj

feftato-

cafionem dilabi, nec ullam oriri opportuni- *

tatem, inqua hifce mundi illecebris , fuca-

rem, quem fois priüsnom illexerir

blandi-

tijs, & futili eaudio non £efellerit :

hinc Si«

tísque gaudiis non fruantur , & anhela cu-

iditas iisdem toto non inhiat nifu , íed

racides: P4am inquit,

& affluam delicgs. &

frmzr bonis, € vid

Ectl:ä M

quid aliud futilis hec. jucunditas, & fallax

quà4d boc quoque effee

*

Vauitas , rifum repur

4UI errorem * eil (iqui-

gaudium elt, quàm flos labilis, qui cüm

dem error , quia lu

primum fuam explicat foliorum fupellectie

gubris bonorum mundi

fluxorum materia ,

fallacem induit formam

lem,(tatug areícu? hinc aicbant illi, Noza

gaudiorum ;

& delicias fubdolé menritur s

. G&non

458

- Diflertatio Xail-

& nonfoläm»error-e&-mundïi rifus, verüm

Scimus rifui, perinde ac Nu&:ïni àde r

*

& vera derifio; legit enim Chaldzeus R;/um

ceptis Ethnicis fuiffe quot annis facrificia

dixi derifionem , '-quia nimirum tidicula eft

inflituta , victimásque oblatas , aitenim A« Lib

0"6(0 pi&

17 t f

mundi lztitia, quia:fugax , fallax, & futi-

puleius : Deo rifus per auntua diverticula s

mefamorpb,

at

lis; proinde mundi rifus méra eft derifio ,

folemniter celebramus : nimirum elt rilus

n

quà fub larva voluptatis illudimur, cum

falfum , ac ementitum Numena, ut inde di-

praftigiatricis voluptatis inhiamus latitiis,

fcamus, quàm falfus fit;ac deceptorius muna

qua nonnifi lachrymas eliciunt ;; & (anis va-

di rifos, qui minus cautos decipit, à quibus

cui. confiliis & ratíonis deturbamur faftigiis:

victimas extorquet, imó & ipfos exigit ma-

Pulchré Olympiodorus : — Réfum reputavi

€lari ridentes,

Neque fue hifce victimis

errorem ,

Quia ad-omnem ventum circum.

defunt arz, quia ubi Amos habet :

De-

D.

feruntur boua iila terrena , qua materiam

euolientur excel[a idolifeu vauitatis feptua-

f'uggerunt latitia . ..ac voluptati, (eu omni

ginta Interpretes vertunt. Delebuntur. ara

exagitantur vento , quia itatim difparent :

ä

7if4s , quali in idem reciderent falfum ido-

& f quid exhibent jucundi , id. nonnifi in

lum, & rifus, qui propterea càm nil habeat

extima floret fuperficie ad mundi - affeclas

verg jucunditatis,futilis eít, & fallax rifus;

decipiendos,

1.

decipiendis duntaxat hominibus aptus,

Haredis fletum fub perfona rifüs pro-

tulit in fcena Publius Mimus, cüm dixit

Lj

.*

$- 11

Heredis fletus fub perfona vifus esi ; Hige

*

redi parem. mundum fecetis , uterque in-

JDui voluptatum /e;iocz'm'j.r cApti

Iu

tus madet lachrymis, tametfi gaudio lar.

um mundo vident ipmundas gandium.

:

d li,

vatus fuos illiciat, quos fallat, decipiátque,

du extima faciei cute produnt $ fed

atlil,

& ideo czcutiunt ,. quia falluntut.

Tota

dntus lacrymis in. corde maes

mundi felicitas perfonata eít, cum tota ejus

dä'm'.

jucunditas in extima. duntaxat effloreícat

fuperficie.. Etquia intus vacua,nullum po«

Ui volüptatum, ac mundi inhiantle- — 14«

teíl verum ingerere gandium , & fiquid ha-

Q

nociniis , cupiunt, utique fepiri de-

bet id plenum cft miferiarum,plenum luctu,

liciis , diffluere gaudio, fed quamvis

t6,

& lachrymis :

PA

nec quid aliud mundi feli-

ridere cum mundo videantur , rifum tan«

«itas fi larvam deponat exhibere . poteft ,

tüm fimulant, omnino alieni à vero gaudioz

quàm arumnas torquentes, & miferias pre-

rifum quidem exhibent , fed illi dunraxat

f&nentes,

Et quamvis in inundi fcena riden-

fimilem , quem vel imago fingit in picla ta-

tem afferat vultum, qui mundo adhzrefcit,

bula$ vel itatua fimulat in frigido marmo:

non tamen cenícas, rifum effe id, quod tibi

re: in venufto, pulchróque horto plerum-

,,,,,

riíus effe videtur; nuda eít oculorum de-

que marmorez furgunt flatuz, quz ridentis

4

Ceptio, quia tota in mundi fcena pulchritu-

Ípeciem referunt ; fed quis non credat ri«

do in co eít(ita, utaliudpro alio offerat.&

Íum hunc fictum , fi fciat effe in tabula pi-

Ípectantium oculis imponat , dum fpectan-

&um ? quis non putet effe fimulatum ,' cim

um (e exhibet; & proinde extima . fpecie

in frigido lapide fculptum videat? lapideus

hna, .

fuos fallit (pettatores , & gaudium , quod

fané effet, quilapidi rifum tribueret, Qui

pollicetur, nil aliud eít , quàm mera ocue

cum mundo rident, Q gaudent ridentibus

lotrum deceptio , quia utait D. Chryfofto.

hifcehaud abludunt imaginibus pictis, fla,

g

mus: bomil. 22. in Geuef. — Nibil babet fla-

tüísque fculptis rifum quidem labiis exprie

éile , neque firmum, fed fola eft oculorusa de-

munt, cüm tamen intus lapidibus frigidiow

€&ptio, €6 priusquam appareat, avolat.

res rigefcant; gaudium in extima faciei cute

a2,

Quéd fi mundi felicitas mera eft ocu-

produnt, fed intus lachrymisin corde ma-

lorum deceptio ejus rifus nonnifi fallax , &

dent, clt igitur mundanorum rifus quod.

deceptorius etit, ut pulchré innuit S. Ber-

dam duntaxat ri(üs fimulacrum; non fecus ac

nardus //5,de gratía,& libero arbit,inquiens:

lapisfpeciem referens hominis fimulacrum

Verà mundi rifus verus non efl , vifüs lar-

dixeris hominis ; & ficut non verus, fed fi.

vam baber , 6 cum tota mundi periura fce,

&us eft homo, ita ficlitiz funt letitiz, quas

na fity fiilitium omne illud efl , quod - fpe-

mundus fpondet ijs ;

quos decipere adni,

éLandum 1lle offert.

Non e(t mundi latitia

titur,

vera, fed tantüm fucata, & in extima fuper-

Nullam mundi gaudia dulcedinem fa-

1j

ficie pila , ac fictas nec potis e(tcor im-

piunt, quia amaritudine rcfertà nonnifi moc.

buere, animum penetrare , fed tantüm te.

rotes pariunt,

Salices quia amarze poma

nui ac adícititio colore oculos fallete , ac

nonproducunt, neque ex ipfis ullus decer-

intuentes decipere, & deceptos enecare , fi

pitur fructus, qui fapiat : falicibus fi muhdi

.enim per(onate huic latitize larvam detra-

gaudia dixeris fiinilia, vix latum unguem à

has, non jam rifum , fed fletum, & puram

veritate errabis, plena funt & ipfaamaritue

miferiam deprehendes: nulla enim . verior

dine, neque ullum ab ijsdem fructum car-

Y

miferia, quàm falía latitia, & quà& magis

pere quis valet, qui fapiat.

Imó quidquid

eít falía, eà verior, eóque miferior miferiam.

carpitur ex mundi gaudio id noxium eft, &

us, frus

adjiciens n:;(etiæ,

lehale , fitque proplerea mundi rif

Gcug

Perfonata eft mundi lætitia,cui filartvam detrahislacrymas, 489 ;

i^

€tus, fed non alius, quàm fardonicze pïïtmtæ,

jucunditatem ingerat ; fed infidias ne&at

lal

quz rifum quidem excitat , qui tamea ne«

eft enim maror mundani gaudij appendix ,

jä.d' lT

€em inferat, non veró ullam ingerat jucune

& trifliria. letitize pediffequa. — Gravi cor«

Hors p

Lib,?.de £u»

eYaazine

ditatem , ut quod dixit Salvianus.de Romano

reptus Lazatus infirmitate languidus de«

populo: Sardonicis berbis omnem Romano-

«umbebat , cujus forores monitum ftatim

1 Dei,

zum populum putes exfaturauum, moritur , &

voluére , & accerfitum ccleílem €Medicums

zidet ; id gaudentibus cum mundo fortaffis

Ecce quem AmaAs , infirmatur , & hac pro-

veriüs congruat $ & tamen nos fuis præ[ii-«

fereutes fimul affe£tum pulfant , && amoe

rem interpellant: 4hriftus veró biduo pro.

gijs mundi gaudinm eludit ; & czca lztitae

rum anxietas renet , cum 1d agere toto nifu

ficifci cunclatur , fe4 licét ferus adveniffet

A

debeamus,ut vitiorum icritamentas ac blan.

motbi curator ; acceffit tamen opportunus

da fallaciarum illicia procui exterminemuss

defundli fufcitator 53 «üm tandem advenif-

let coeleflis Medicus incrementa 4uübeunt

indurandus potiüs ad honettaten: eft animus,

& à deliniments gaudiorum, . que mun-

n&us , funduntur uberiàs Jachrymz , pize

dus exhibet abftrahendus : & mnihilominus

£eminantur querele , plorat Maria , lu

quia czecutimus ijsdem avidiüs inhiamus, &

gent Judai , .& lachrymas -elicit .coeleftis

quó mundi delicijs .difflaimus, eó 4emper

ipfe medicus : .Er /achbrymatus ei] J €SI1$, 7049 14

ardentiori hidrope uberiora fitimus gaudia;

Sed cut ploravit , & J ESUS, an lachry-

&um hac (itim potiüs noltram acuant,quam

mas elicuit , quibus mortuus illinitus (o«

w

extinguant* hinc (cité D. Bernardus de hoc

latium íentiret , & redivivus beneficio la- —

.iib.'de grat.

vano mundi gaudio , acfailaci ciiu ait: N-

ehrymatum ad novam furgeret lucis ufuram?

la verior miferia, quam fal[a letitia ; . quia

flevére forores, «quia fratrem juvare non

( liber,

arbit,

homines beatitatis appetentes & mundani

potuerunt , nec ejus obviare morti , pro«

1nde .deperditi fratris flipendiarias oculis

gaudij cupientes umbris , ac ventis , inanie

que fpecie poftquam lactaveri: ; nonnifi je-

folverunt lachrymas : fleverunt .adílantes

judai ; & fortáffis honorarix. fuerunt .eo-

lh

junos , & famelicos eos dimuttit cicutapo-

tiüs, & herba Sardonica » ;aiiisgue noxiis

rum lachrymz , «cum alienus :dolot eas for«

faturos.

A

taffis.extorferit? fed .f1.Chriftus latitia fe

16,

Expertus id Eccle(iaftes ait : Dix: ægo

dixit.difluere , eó quia mortem audierit

Cap.2.

án corde meo vadam , & affnam delicujs , &

iLazati , cur nunc luget, imbrésque fundit

fruar bonis. .Et vidi quód boc quoque effet

Jachrymatum ? .Er Jachrymatus es1. JESUS,

qaniar2 eo quia à beatizatismeta , quam

an ut fleriles fepulchri cineres pluvijs ir.

-

fibi in mundi gaudijs prafixerat, fe longis-

trigaret lachrymatum , quibus germen pro-

Jducerent novae in.mortuo Lazaro vitze ?

fim? aberrantem deprehendit, ideóque4ub.

18;

dit Ecclefiafles: Rifum reputavs errorem ; $

Verüm quia lztatus fuerat «celeftie

gaudio dixi quid fruflra deciperis 3 exrat

medicus de ;nece Lazari, lachrymis poftea

enim quiridet cum mundo, qui ff lari-

fategit gaudium .diluere, :ut :nos edoceret

tiam vultu prodit , lachtymas rifu pra-

modicum gaudium 4lachrymis, effe tribu.

fagit; gaudium enim luclus fequitur :

tatium 5 flevit :poft gaudium , quia mune

Prow. "f

- Rifus dolore mifcebitur ,. .&$ exirema gaudj

dana lztitiz .eft lletus appendix: ante bie

lufius occtpat ,. quamvis lolatio hit. animo

duum temperaté gavifus- fuerat ;Chriftus ,

&qué ac corpori aliquod laxamentum, quo

-& moxlargiüs Juget , ac fufiores liquefcit

inlachrymas, affinis enim — gaudio eft lu«

perpetes cure, diururni labores, & tor-

uentes anxietates cantiíper remictuntur. ;

&us , & onterminus latitiz fletus , cum

allaborandum tamen eít , .ac «avendum, ne

breve gaudium lachrymas ubertim .evapo-

praíens latitia nos decipiat ,

& gaudij ini.

ret : pulchré :S.Petrus :Chryfologus ait ?

: Qüid 'hotum ..Cbrg/z'w—, U /inzbzl ;þoxmäümofb

tia (ublequens méeror confummet ; eít e-

nim mundi gaudium luctui , lachrymisque

quare flebat ? certé apfe qui dixerat $. La-

vedligale, & dum hilaritatem Ípondet; ju-

Zaru mortunc efh , 6 2audeo, de quo gaus

cundiratem affert, l]uctui viam fternit, pro-

det mortuo , ipfum .cum vefufcitat , tune

inde EccleGaites . ipium mundi .alloquens

Jamentatur ; cüm modicum pramififfet

gaudium ait; Quid frwffra deciperis? quia

gaudium lachrymas poftea elicoit , &5 /a«-

nimirum .decipitur vana leGtia cum lz-

ebrymatus es T6SllS , non mortuo fuit il-

tantes decipit , quatenus fuo fruftratur

lachrymatus , quem ad vitam «erat mox

Ih

fine, quem intenderat ; beatitatem affe-

revocaturus, fed utadílantes inftruetet ,

qui non valet, quam Íuis videtur pro«

mundi-gaudium lachrymas femper accerífe-

mififfe gaudentibus, quos jejunos , & fa-

re; & moeftitiam fucate mundilatitiz effe

melicos dimittit; ideóque fruftra decipi-

pediffequam : fiquidem ex«rema gaudg lu-

tur mundi gaudium , quia beautaæm,äuäm

us occupat, Íitque cxleflis tantüm gau«

intendit minimé affequitur.

dij privilegium immune-gü'e à zcenfu lachry-

17,

Plenum fit nobis fufpicionis mundi

Neque quid aliud' parturit mundanus

19.

gaudium, perinde ac fur clangulum domüs

penetralia ingreffus * irrepit enim intimos

rifus, quàm cruces, & tribulationes , &

animi receffus vana mundi latitia, non ut

lachrymas ; latitiam fuis fpoudet. mundug

WTV

delicijss

Verani dc dfeilibus Ti fm. "

490

; Diflertatio XXII.

deliciis, fed que in rifum definat Sardoni-

órum usque ad terram. Ea potüs folas

cum, non quidquam adfert Ietum , fed le-

tio transfixio capitis fecuta eft, & exhibie

thum infert; plus enim femper ingerit

tumlztitize poculum lu&tum accerfivit ntora

damni: funt enim plura, de quibus folent

tis, quia quisquis fe mundi delicijs, gaue

homines mundanas aucupantes deliciasgau-

dijs,ac voluptatibus addicit , luctus; Jachry-

dere, in quibus tamen non gaudium, fed lu-

másque accerfit,

Quàm doloía eft.muliert

€&um reperiunt:. delectantur ferculis, & l-

lacteam.exhibet voluptatem, miortem .allae

tura,

tantur in convivijs, fed ingluvie vigor ex-

1

hauritur rationis, & fercula, hauftüsque lz-

Quàm bellé igitur Ecclefiaftes rifum ;

AI,

T

titiam excitantes ; fub. larva. delectationis

feu mundi gaudiumerrorem reputavit: quia

&

.vulnus contegunt doloris; quia uterini eo-

non folüm mentemnon exhilarat, necgut-

dem. nixu exorti funt fratres dolor, & mun.

tam propinat verz voluptatis; verüm fitim

di gaudium , hoc voluptati adhereícit, &

morbofa hidrope acuit, & intus torquet,

Xpifl, s.

hac dolori adneGtitur , hincSeneca : 52 ve-

idque in Cajo Caefare notavit Seneca,de quo Confelat, d

d]uptati ceffero , cedendum esi. dolori, ceden-

ait: Quem natura videtur edidiffe, ut offleg- *

aum labori, cedendum effh paupertati ," idem

deret, quid fumma vitia in fumma fortuna

fihà in me juris effe wolet , & ambitio, & ir4;

poffent: poliquam | enim.| munificentiffima

anter tót affeilus diflrabar ,| imó. difcerpar.

opera templi, & palatij ad miraculum usque

quia voluptatibus, & mundi gaudijs, qui

excitáffet , acin fumma rerum omnium

diffluit, anxio difcerpitur dolore , Gtin la«

vixiffet affluentia,diffluxiffet gaudijs.demum

chrymas liquefcit ,. qui gaudio exultaverat :

otio, ac-delicijs enervatus có turpitudínis

Gaþ- ï70

delicatuli, & nitiduli, qui.nonni(i mundi

prolapfuseit, ut non contentus feptingentis

deliciis, laetitisque . inhiant, -promptiüs

primarijs, ac trecentis fecundarijs uxoribus,

morbis, deloribisque. lancinantur , GCijs-

innunieras praterea adole(centulas, quas D.

dem per tormenta rufantur capilli , & «cer.

Hieronymus Pellices vocat, & fcorta, pro. E?f 132

Ad Vitad,

vix dum Íplendentium margaritarum tre.

pria explenda libidini fubrogaverit,Gt à mu-

mula latatur pulíatione , onere torquetur

lieribus in transverfum actus,omnium in coe-

oblectamenti ; idque & mundi gaud.um

rio vitiorum volutatus eíl,

Àn non apicem

praítat, cüàm doloris, && moeroris fic & ipfe

humana felicitatis vifus fuerat attigilfe 2

focundus parens,.

fed cum humano gaudio exoltaret , mcrore;

$

Accerlitur in teflem omni exceptione

vitiorum coeno coinquinatus, torquetur z

majorem infelix Sifara , qui certamini fub-

hinc fcité Ecclefiatles Ri/um reputavi erra-

duétus indecoram arripuit fugam , & ad Ja-

rem, & gaudio aixi , quid fruffra deciperis?

aF u M NI AO UPE ia

helis improvidus confugit tutelam , & quia

Á

e(t fiquidem craffiffimus error ab ijs. rebus

itinerislabor vi(cerainflammaverat, humo-

veram felicitatem, & latitiam fperare, quae

fes exiccaverat ad fauces jam arefcentes, G

cum vacuitate duntaxat fint pleng , famem

M

fitim acuerat ; fopiturus ardorem , fitim-

excitant, non fatiant , imó & itafunt perni«

que extincturus enixim hauftum frigidz pe.

ciofz ,. ut funefto exitu. nonnifi lachrymas

tijt, fed Jahcl non ad fontem cucurrit, fed

eliciant,

lacteum poculum dolof(a obtulit liberalitate,

Hanc deliciarum inanitatem,gaudijque

2£.

quod fiti adu(tus avidiffimé exiccavitSifara.

fallaciam innuit-lfaias inquiens : 4u& molui

Cap. 65.

Aperuit utrem lactis, & dedit ei bibere,

elegi!ïi.r.

Ecce. ferui mei comedent , & vos

quod blandé fiti adulabatur, Gmiilque ar-

efurietós ? ecce feroi mei bibent ,. && vos

dori eblandiebatur.

An veró recens , effet

fitietis: quia cum ea fibi fercula in mundo

Cirflu, s

Lib,s. unti- vel-jam acore vitiatum; refert Jofephus;aci-

delegifent, qua.noflrum non valent ex«

HF-]'U;'. ;'10' |

&if« *^P-5: dum fuifle , proximimque corruptioni ,

plere appetitum , cujusmodi funt mundi de,

l

| quod propterea fua mordacitate guftum ex-

licie & vana gaudia , ideo etiam inter epu.

afperaret , ait Jofephus : Porwm pofcenti

las,luxiimque ferculorum efuriunt , & £ame

lac exbibuit acidum , quod ille càm avidius

torquentur , muficósque inter. concentus

ERN --

sngurgitaffet , in. fomuum . efl refolutus: in

exitio fuo gemitu praludunt pra(ago; plu-

lacte fcilicet natabat dulcedo , fed acoread-

res enim latitijs exultantes lugubrem vitze

milla, ut acrimonia duicedinem tempera-

(ug dedére catafirophen ,^ ut. Cleopatra

ret : non haufit fitieus Sifara folam,merám-

JEgypti Regina, qua non tam jure , ju-

que dulcedinem , fed. cum lactea dulcedine

dicióque , quàm conviviorum luxu decer-

acrimoniam acoris, quae licét palatum

tatura ad Antonium venit delicijs diffluens,

offendiffet (iti non laborantis, guftui tamen

gaudio exultans. Sedebat mulier media in

fitientis fuit oble&ctamento,

Sed poft ex-

triremi aurea fub umbella cceleftem potiüs

iccatum poculum fopitur [omno Sifara, ocu-

Deam, quàm terteftrem repreefentans mu.,

los claudit , quos dolofía mulier aperit, ca-

Beelui ab LLl " MM C . a i MÉ a

dudic, 644

lierem; cujus latera ftipabant lectiffimg puel,

ut transfixura clavo; Tulst itaqueg abel uxor

lz ornatu Nympharum confpicua, quaaue

Haber clauum tabernaculi affumens pariter

reis thuribulis Cydni ripas omni genere pere

&5 malleum, & ingreffz. abfcondité , & cum fi-

funderent odoramentorum : íumptüque

lentio pofuit [upra tempus capitis eju. clae

conviviorum Antonium provocans catera -

inter fsregla wnionem — ingentis . preuij

þ,æwzf, pereuffémque «alleo defixit i. €€t«

gucentis.

Perfonata eft mundi latitia, cui fi larvam detrahis lacrymas, 491

4

ducentisfcilicet quinquaginta millibus im»

S. 1II.

perialium aftimatum ,. & acri liquefactum

aceto forbendum Antonio dedit.

Sed quid

Maudi gdztdio, Ac delicas, qzzidif

hzc gaudia, voluptates, & libidines Cleo-

fluit anxio difcerpitur dolore s &9. :

patre, & Antonio profuerunt ? rebus de-

um letitiá exultaret' fucatá s

/

Íperatis, fortunisque everfis violentas fibi

1hox liquefcit n laery,

manus intulére , & extrema gaudii luctus oc

N

:

Midfs

CUpavit,

:

AM,

33.

Mundi gaudiis inhiavit etiam Vitelius,

1füm mundi Ecclefiafles etrorem rec

Lt

€4)15.

de quo Suetonius refert , patinam ingentem

R

& puravit, quia ex delicijsoritur,quae

immeníis propemodum impenfis conftru-

valetudinem corporis, virésque ae

xifle, inquaScarorum jecincra, Phafiano-

nimi prorífus enervant, & . re£lze rationig

rum, & Pavonum .cerebella , linguas Pheni-

^flat d

lumen exringuunt , aciémque obtundunt in«-

Tui,

copterum , murznarum lactes à Carpathio

tellectüs; nonenim fieri poteft , tit ubi gu.

usque ; fretóque Hifpaniz per navarcos, &

J&, & gaudio poculorum exiccationibus,feu

triremes petita commiícuit: hic enim licét

immodico hauftui indulgetur; ibi fobrias in.

gule voluptati mundi gaudiis indulfitlct

teliectus fuggerat cogitariones, & mens foe-

luctum , & lachtymas habuit fuz lattie

'dis oppleta evaporationibus recla cogitet,

pediffequas: fiquidem laqueo tandem per

neque enim cum defoecata mentis cogitatioe

viam facram raptatus , ut narrat Sueconius

ve corporis poreftvoluptas,& gaudinm con-

-42).17,

in Vitelio,coenóque,, ac ftercore conípurca-

gruere; quia mundi lztitia mentem concus

tus, minutiffimis tandem iCtibus apud Ge-

pilcentijs alligat , & invitium trahit: . ferpit

monias excarnificatus eft.. Dehifce & aliis

hzc lgtitia perinde ac venenum, & ad imas

anundano gaudio índulgenribus Latinus Pa-

f.1g

J

usque corporis. animadue fibras fe infinuat

Tital

£atus in Panegyrico Theodofio recitato ele-

torum everfurahominem: ficutenim ait

gonter ait; Delicati sl paràm fe lautos pu-

Eufebius Emifenus. . Quando bumore, & rj as

fabant, nifi duxuria veriffet anpums if

Ícabie cutis corporis vitiatur, exvitio cutis Epipbam,

Biberna poculis vofe imnata[ent , nifi afvva

corruptio carnem exulcerat, ab exulceratio-

én gemmis capacibus glacie falerna friguif-

ne veró carnis prurigo titillat: ita peroble-

fenr.

Horüm gule angufius erat. orbis no-

&ationem malorum de negligentia proficit

$fer : appofitas enim dapes non (apore, fed

culpa, & de luxuria «re(cit illecebra, & per--

fumptu efiimantes ,. ills demum acgusefce-

euntem perditio plus deledat, quia voluptas

4nt, Qquas extremus Oriens, aut po[uus exe

transaéta non fatiat , fed fuo ufu magisace

£ra Romanum Colcbus Imperium,aut f amo[a

cenditur vitiorum cupiditas, quàm extine

waufragis maria mififent,

guatur, & ledtatorem (üum munquam con«

&4.

Hitce adjiciendus eft A picius , qui fci-

Íumenda, confumit.

entiam popinz profeffus cum duos mil-

Alia eítitidemratio, obquam Eccle-

264

liones auri cum dimidio comeffationibus

fiaftes rilum reputavit errorem, quia cüm

abliguriviffet,mundiqgic gaudiis indulfiflet ,

m exiliohic degamus, &invalle fedeamus.

u

tandem ere preffus alieno , &rationesin-

lachrymarum , adhuc obvijs mundi delicijs

P6fe

Ípicere coactus invenit fuperfuturum — fibi

fe plures ingurgitant, & profano gaudio

centies feftertiüm, & veluti in ultima fame

difloluti in varios prornunt errores; & fal-

victurus, fi centies feflertio vixiffet, ut

lacis mundi deliniti fuadelà ad naufragio-

Cer[olar, 448it Seneca vitam veneno finivit; extrema

rum infames firenum fcopulos impingunt ,

A&ilvi, «,1o, etiam laborant paupertate, mundi qui di.

& momentanea capti dulcedine inLotopha-

vitiis, ac letitià difluunt ,^ quibus in uno

gorum deferto littore computrefcunt, vel

Apicio plura centena feftertiorum extrema

Circeo voluptatis poculo fafcinati brutorum

fuit paupertas : feftertium in neutro gene-

mancipantur flabulis.

Nil habent terrena

te mille nummos feílertios valebat, habuit

gaudia , quó valeant famem defiderij noftrá

enim fefteztium eanderf proportrioncm ad

. explere, eó quia inania fint, ac proríug

libram Romanam , qua mina; & pondo di-

wacua; quin imó Circeo poculo porcorüm«-

citur, quam nummus feflertius ad affem ;

que filiquis haud abludentia noftros faciunt

fen ad libram zeris gravis: continebant fin-

animos obbrutefcere,

NNon igitur gaudia ,

gula feftertia in fe duas libras Romanas, &

: que mundus fpondet vera funt ; fed inania,

j

iemiffem, & üngulz libre drachmas , vel

& fucata menti exhilarande inepta ; hinc

denarios centum, feu feftertios in mafculino

etiam Plutarchus ait : Nemo fenus mundi Contrs Epia

quadringentos : feftertius enim apud prifcos

ableilationes , vel letitias germanas,ac ver as ^"

Bomanos argentea erat moneta, cujus valer

appeller, imà [iullus eft animi Sardonicus víe

.

quartam partem denarij argentei non -

fmin bis est,.

-

&Xcedebat, -

Quid ? quo

d'mundi fe&tatores eïa tenee«

27«

anturfatuitate, at.cum feant, Sardonicum

effe mundi rifum, ac lethale gaudium , ei

tamen avidiüs inhiant ? an non lacrymas

L g)«:-zä

petuntcum mundigaudia expetunt? hag

032

enimp ,

L

422

15 Diflertano XXII,

enim qui fäquuntur, luctus , morores , re«

quid enim tam fatué erroneum , quim bo-

liquósque mortis comites affequuntur; quia

num fibi, & commodum cenfere, quód fibi

mundi rifus Sardonicus eft comes &gritu-

eft noxium, damnum adfert , ac interitum

dinis, & lethi foecundus parens; G tamen

infert ? ita futilis mundi ltitia judicium

arridet ridentibus: cüm mundo rifus iíte,

perítringit; ita mentem evertit, hominém«

13

quamvis mole(tijs ematur , & nonnifi dolo-

que dementat, uc homo etiam . de proprio

res pariat , mortémque inferat; íed hi quó

damnogaudeat, & fibi proficuum putet ,

plus in rífüm effunduntur ) eó nocentiora

quodeft noxium ; letum, quod lethum ac-

fibi vulnera infligunt ; & de . fui perditione

cerfit; jucundum quodlacrymaselicit. O

letantur, ijs haud ab(imiles, qui fort& fumen-

deteftandas mundanm laitiz przeíligias !

tcs exitiales herbarum fuccos cum rifu perire

&

"quibus hominis appetitus ita deii

* ?

rat

ut ri«

dicuntur,

fu lacrymas quarat, hilaritate moerorem au*

48.

Ridetde malo fuo

voubdi jactac d

cupetur, gaudio fletum emat , delicijs do^

äi

.de fuo intetitu gaudcet mundi gaudium ,

lores accerfat; & tandem larvatis mundi

quianecem infert, cui rifum adfert : de

voluptatibus interitum 'fibi expetat ? quid

Goz mulieribus, perhibent nonnulli , con-

ftultiüs , quàm hianter fibi exitiale vulaus

Íueviffe datroa uti herba , quá viros falle-

exoptare ? quid à fana mente magis alies

zent,5

hujus fiquidem herba íuccus in

nüm, quàm ijs enixim inbiare , quae judi-

€ibo, vel potu propinatus infano fimiles

cium evertunt , hominémque pervertunt ?

bibentes , vel edentes reddebat, cum à

quid magis erroneum , quàm anhelo corde

Íana mente dejecti non.. intelligerent. quic-

ea concupifcere , quze non nifi damna infee

quam, fed femperriderent, donec nonjam

runt, & interitum adferunt ? talia funt

ridendam , fedlugendam obirent mortem:

;ä

gaudia, quae mundus fois fpondet volu.

mundani gaudij, qui füccum ebibunt ; ri-

pütibus ; quid enim funt voluptates? nifi

4lent quidem, fedut pereant; & eó nocen-

dolorum, acdamnorum appendices, trae

:

tis, quó fe perire minimé intelligunt; gaue

hunt enim fecum ingens malorum agmenz

Gent ut lacrymis madeant ; exhilarantur moe-

etenim ex voluptate, qua in efculentis, po*

.

rore mox interficiendi : mundi gaudia au-

culenusque quaritur , oritur grsvedo ca«

jb

cupantes retibus voluptatum , quas mun,

pitis , dolor (lomachi, zgrimdo corpo-

dus exhibet, decipiuntur ,^ & fe ipfos deci-

ris, imbecillitas virium , & tàndem mors

j

piunt, quia mundi volt:ptatibus irretiti prze-

ipfa ex cruditatibus accelerata; firque pro.

t

da fiunt Satanici Aucupis;: & quarentes gau«

pterea voluptas perinde ac equus Troianus

(

dia non nifi morrores , ac luctus inveniunt;

integram malorum cffuadens aciem, quz

Prytr ,

idque prg ceteris expertus fuit Marcus Au-

non folüm corpus corrumpunt , fed & ani-

relius Imperator , qui mundi delicijs ab-

mum infeftant, cum nemo vix poffit cum

nndé fatur per cuncta fe vitiaexercuit, peri-

mundo gaudere, ac voluptate uti corporis

culum facturus, num poffet humana | mali.

absque lzefa confcientia,& falutis difcrimine,

tia fe iplam faturare ; fed delicijs faginarus,

:

ac gratiz difpendio, An non noxium eft gau-

quó plus cibi in mundi voluptatibus fume-

dium, quód ex voluptate hautitur? cum

!

zet , famem accerfebat actiorem; quó plus

fit radix, € qua mala omnia germinant,hinc

biberet ardentiorem inflammabat fitim; quó

Salomon nos falübriter inflruit , ut effufa

Ü

plus deliciarum ex mundi hauriret volupta.

mundi gaudia declinemus ; ut infidiofa, &

tibus, eó plures femper cupicbat ; & tan-

gl

dolore plena: Rifiw dolore mifcebitur, &f ex-

Pro've;rla.u.

dem faffus fuit , nil unquam. obtinuiffe .,

trema gatdz lutius oceupat. :

390v

L

quod appetirum fedaret ; & non. alias ha-

Qui fapit mundi gaudio non fe credit,

bendi delicias defiderium poriüs provoca-

d

Tect,

fed ltitiam toto nifu fugit, quam mundi

En quàm vacua eft, ac inanis mundi

fpondent voluptates, eó quia fubfpecie, &

t

latitia, quàm inops veri gaudij, quàm ex-

larvahilaritatis, dolores, & lachrymas nus

fucca, fallax, & fugax. | Re&té igitur dixit

trit; fufpecta femper efthac lzetitia de ingra .

d

C4p.2.

Y

Ecclefiaftes: Rifum reputavi errorem: &

ta doloris mixtura latitiam corrampente,&

gaudio dixi: quid frufira deciperis?

gratiam fallente,& vellente : pulchré Gual.

29,

Error eft rifus, quohomo mundi deli.

fridus expendens illud: Ri/ws delere mifce«

I&ide,:?.

r

cijs, ac. voluptatibus addictus exultim hila:

Giur,dit: Quam infelix: eff mixtura;fi ma«

Qq

zeícit; quia qui rident de rebus vanis,ait D.

teria lugubrie , — fallacem fibi formam in-

f

Auguftinus, Ze malo fuo rident $. gaudere

duet gaudiorums, & affetum letitie cau[a.»

(

autem de proprio detrimento , ac interitu

"mf ufurpet,

Nec illius inter rifus da-

i

error eft mentis, quae à fano feníu cecidit ;

lore caret ,. qui delicias putat effe. fub fen«

]

c«um mundi delicijs affluens exultat , hila-

Uubus ;

W

€ licet foris intentus ,. vel diflen-

reícit, ridet, ideo gaudet , quia putat bonis,

t poliüs , pavum intus [entes fentiat ,

à

frui, & inillis deliciari, & in hoc decipitur,

compungitur tamen n cubili fuo.

Quid

ju

& crrat ; quia tunc ait Auguftinus de malo

fi i — bac. perniciofa gaudij mixtioue per-

Q

f? ridet: proinde Salomon, hunc rifum,

Shterit , lufius fanà non. mixtus mixti

li

quem homines ex mundi delicijs, & volu.

.

occupabit extrema ,. ( quod. extremum.,

NI

?

u

yta;ibus.hauriunt errorem appofité dixi.:

f*erit. etérnum — eri,..| Quàm noxia , &

frau«*

E

Perfonata eft mundilatitia, cui filarvam detrahis !a,crymgas. 493

fraud.ulen;a eft huju'smodf mixtura , in

intus przcluditur ; & quoties indu!genïs

qua humanarum voluptatum materia funefté

mundanze voluptati viderur exterius de-

lugubris , lectitize avara eft , ac precocum

liciari in fplendore , intusfumo fuffocatur;

pabulum gehennalium cruciatuum ; fallacem

& nigra caligo extinctz mundanz iaeutise

enim induit gaudiorum fpeciem , cum affe-

funefta extrema miferé occupat, — Quis hane

&um lztitiz nonnifi triflis caufa ufurpet:

larvatz ltitiz flammam icintillam non di«-

an non felliscum melle dixeris hanc mixtu-

xerit ex gehennali emerfam incendio? cum

ad id duntaxat (pleddeat, ur torquezt; in-

ram , quá rilus dolore mifcetur , & gaudium

luctu? imó fi quid ineft melli dulcedinis ,

crementum fubeat , ut confummet ; furgat,

hanc fellis amaror totam corrumpit , &

ut deprimat, ac in tartareum detrudat car-

dulcedo voluptatis, ac gaudij tota in amae

cerem , cüm nemo poffit noxia hac mundi

ritudinem lachrymas elicientem degenerat ,

latitia frui (ine Numinis , ac confcientize

quia Proverb. 14. — £xerema gaudj luétus

lafione , & (ine falutis periculo , ac grauz

c JXJPA'!.

Quvàm vacua , & inanis elt l-

difpendio ? velenim remiffa eft mundi iz-

titia, quam mundus fuis voluptatibus , ijs*

titia, vel intenfior ; fi tenuis, non videtur

€4émque indulgenti propinat , cüm tota de.

€ert& operz pretium tanto impendio eam

finat in lu&tum ; nomen duntaxat prafefert

emere : fin veró intenfior fit , &ó tunc culpa

letitiz, & gaudii larvam , «üm intus non»

elt gravior, quó letitiauberior; & eócon*

nifi triftitiam, angorem , ludium , & ama-

feientiaeít inquietior, quó plus crefcit gau-

zitiem contineat, ac dolores cudat, quibus

dium: quinimó fequitur fubinde , ut nulla

eà lechaliüs feriac , quà fub fpecie latitize

fit amplius confcientia, mulla religio , nul-

«raffiüs decipit: ridet extima in vultu curis,

lus Dei merus , nullum virtutis (tudium ,

nulia falutis cura , aec fides eternorum ,

fed doletíntus cer; flores exhibetin genis,

& Ípinis intimiora lancinat vifcera ; qui

nec Ípes futurorum , quia noxium mundi

enim exteriüs mundi indulgens voluptati-

gaudium , quam priüs confcienriam anficit ,

mox delet , ac abfumit , & quidem brevi

bus videtur ridere , intus dolet, & acriori

angore uritur,

temporis defluxu 5 volauca e(t enim omnis

$1

Non igitur fidendum eft externze mundi

voluptas, & lztitia, quz ex ipía percipis

Iztiti2 , nec ei credendum ; íplendor qui-

fur; vixoritur , ílatim moritur, vix if

dem latitiz videtur faciem exhilarare, fed

ortu fplendet , & in occafu delitefcit ; sítque

cor intus torquetur, & urens flamma claa.

propterea momentanea potiuüs

lætizia ,quàm

culum przcordia uftulat : appofité S, Ber-

diaria.

Proverb,xa, nardus exponens prefatam fenteniiam. — Az-

Quód fi metirivelimusmundilztitiam, ^$3.

. fws dolore mifcebitur , 69 extrema gaudij

«um ejus poenitudine , quamvis illa momene

]uiiusoccupat , ait: Accenditur cereus . non

tanea fit , haceíl rámen zterna ; ilía fluit,

haechzret; illatranfit, fed hzec manet ; illa

qrrum. lumen efl , fed Iucerna , fiquidem..

ágnis apfe propriz fomenta confumit , nec mf

per breve tempus face(fit, & hzcper aterna

sp/a coufumpiione fovetur 5 porró deficiente

Ízcula laceffit 5 brevis eít l»tiria , fed ion-

gnateria , etiam sp[e deficit 5 €& ubi sllams,

g&va ejus poenitentia ; & quó diuturnior ,.

videris proríus exuflam . bunc quoque nibil.

€6 vegetior , comitetüirque propterea mun«

di gaudia, vel przcox pudor, velferus . do.

ominus confumprum elfe reperies ?. ficut er*

go flamma illius novifma fumus occupat ,

lor, Quéd fi mundi lxtitia plena eft vani-

W.u-

€5 caligo ; f[ic datitia munds intrifitiam mu

tatis , efttamenreferta omnis per ve'r*[fr,,atis.-

gatur.

'Tametfi mundi gaudium fuo vi-

lm Pandore dixeris pyxidem , é qua una'-

500

deatur fulgere nitore , ac luce perfundi , quà

tot Ícelera , portenta ,fupplicia,fames , pe«

ftes , czdes ; calamitates, zrumnz , tmore

prafulget ingenis , & zranslucet in facie j

quia tamen ex flamma oritur, qua mundi

borum agmina, actandem mors ipfa erum.

. depafcitur voluprates , & inftar flamma ce-

pit: ex bac enimvomica omnium malorum

rei unà cum voluptate ablumirur deficiente

purulentia ebullit 3 ex hoc camino vitiatze

pabulo; quid alindemittit, quàm caligino-

naturze noxius fumus femper afcendir, &

foedalibidinis eje&antur ícintille, — Efthze

fum fumum lachrymis eliciendis idoneum,

4llhy

quia extrema gaudij lu&tusoccupat: & licet

iundi lztitia laétis hauflus ille, quem do-

flamma pediffequa fit fumida hac caligo ,

lofa jahel fitienti propinavit Sifare ; parum .

aquz hic petierat , fed lactis florem , ac

cujus fulgor in ore duntaxat ridente fplendet,

intus tamen medullasuftulat cordis ; ac mo.

pinguedinem in laxiori exhibuit phiala.

leftiffimé fingsla urit preecordia, qua per«

dquam petenti lac dedit , & in pbiala Prin. yudic

*

L H

inde ac flamma ceram depafcitur,

eipum obtulit £utyrum,

Sicut ftolidé Sifa.

'excdit $aC

abfumit,

ta improbz fidit mulieri, qua la&tis dedit

Flammam effe dixeris mundi lztitiam,

L ETO

dulcedinem ; mortismox propinatura ama-

quz exteriüs fplendet , fed intus deftruit,

rorem: ita nonnifi fto'iduseft , quimundo

nitor exreriüs diffunditur ,. & intus perni-.

fidit , ejisque letitiz , quà dulcedinem vi-

cies infunditur ; lux exreriüis arridet, fed

detur quidem propinare ; fed mortem ut

triftitize fumida caligo intus torquer; exte

inferat, " Quàmnoxia fünt mundi gaudia 2

ladis blandimentum , & butyri mollitiem

ziüs flamma in «onum eyigitur » íed fumus

Qq3 j

Vle

^

494.

Diferatio XXI

rum gaudiorum uinbiä ää ferales Manium

——

videntur porrïgäre ; & exhibere ; fed tela

tegunt, quibus vulnera infligunt , & mor«

evocamur «aligines , unmibrásque lüctuo-

tem adferunt : ídque expertus fuit David,

fas , quibus illuftriàs inftruimur , & fcimus

cum Bethfabeam accerfivit, cujus gauderet

quàm umbratiles fint mundi latitiz,

Non umbratiles tantüm , fed & imas

P [4l, $4«

confortio , ait, — Molliri funt fermones ejus

3*

ginarize funt ,. qua ex mundi voluptatibus

— jfeut oleum , && ipfi funt jacula : & quidem

qualia vibravit blandum quidem , fed exi-

|gtitie percipiuntur ; quia nonniíi cordis

anxietates adferunt.

Cogitationes eorum-»

12;6. lz-t"þn

tiadle Fenelle pomum , de quo Cardanus

Ecdef 14,

$6. de re:

ait: Tot fuiffeinfidijs refertum , quot gem-

timores cords ,. adinventio expetlationi :

nimirum gaudia eorum , qui mundi in-

YHIfD *VAYit6,

mis fplendidum , tot gladijs armatum ,

. quot nitoribus exornatum ; illud enim te-

hiant voluptatibus , timores funt cordis ,

quia nonnifi angores , & moleftias inge«

tigiffe perinde fuit , ac perjiffe, erumpen-

tibus nimirum ex illo jaculis: ita mundi la«

gerunt;: inter eroumnofas hominum mos

:i

titia illicit quidem extimo quodam fplendo-

leítias recenfentur cogitationes , quz imae

re , Íed intus nonnifi noxia apparat jacula ,

ginationis vagà licentiá animum non folüm

diftrahunt , fed etiam discruciant , urünte

uibus & fzviat , & feriat.

.

44

Habet hoc mundilatitia, quz ex fluxa

que, ut gaudijs mundi perfruatur

2

&

hinc timores oriuntur ,

G anxietates COf

voluptate percipitur , quia philtro laélat ,

moleítiüs coarctantes, ne forté animus his-

confopit, d perimit : quaprepter unam

&^p. 44

ex Lamijs dixeris effe , de quibus Threno-

ce cogitationibus diílraélus , gaudia, quz

rum dicitut , Lamie nudaveruat mammam,

appetit , non affequatur ; — G triflitias

;

laiiaverunut Gatulos fuos , funt veró Lamiz

quas averfatur , incurtat.

Id tamen mi-

[*

rum effe videtur , quód adinventio expe-

Í

in fabulis monftra umbilico tenus fpeciem

præ'fcferentia mulieris; deorfum veró pror-

Cationis , feu erectior fpes mundi inhians

|

fus ferina ; mammis tamenlaclantium mu-

gaudijs , hominis adnectatur moleítijs ,

N

lierum more protuberantibus: eos tamen,

cüm nil duicius effe videatur fpe , quà ho*

mo futüra gaudia videtur przeproperé gu«

quibus lac propinabant , crudeliter interfi-

j

&lebant, ac infeliciter devorabant : fi La-

flare, & per expeclationem eorum anti-

cipare pofleffionem.

Sed adinventio ex-

mijs dixeris mundi letitias haud diffimi-

les, à veritate vix te aberráffe deprehen-

pectationis nil aliud effe videtur , quàm

des ,. lactis dulcedinem . propinant, fed

excogitata imaginatio , feu mentis veluti

'zj

mortis ut inferant amarorem , proinde 5a«

figmentum : fzpe enim fpes arefcic , &

Proverb. , lomon monet.

Fili i, fülte latlaverint

cum nuünquam , quod fperat , affequatur ,

peceatores ,. ne acquiefcas. sllas,

fpes non eít , ied merum fpei commen-

Neque

vera eft illa lztitia , qua nonnifi vulnera

tum , quod homo fibi comminifcitur , & in

mente fingit , acimaginatione figit , cum

infligit , & lachrymas elicit : umbratilis

ä:i;

&Ap. 4s

€ft, cujus fymbolum dedit Jonas.

Fecst

ad larvata mundi gaudia , veluti ad vera.

f

avidiüs afpirat : eft tunc haec fpes adinven-

fíbi umbraculum , & fedebat fuper illud in

!

umbra , & letatus eff Jonas faper bedera la-

tio expeclationis , &t commentum cogita«

tionis , cüm nullum ibi fit verum gaudium;

£itia magna: Íed quia in umbra hanc füe-

rat lztitiam Jonas aucupatus , nonnifi um-

ubi fe gaudere poffe fperat: imó cum hian«

2

ter quis mundi exoptat gaudia , & votivé

bratilis fuit j| inanis fcilicet , vacua , &

*

brevis

*

fiquidem hederacea hzc. voluptas

Íperat 5 non gaudia , fed mvereres quatit,

& non de rei veritate gaudium , fed de

duplicem experta hoftem fuit , Solem fci-

E

licet , & Vermem,ab iíto corrofa, ab illo

imaginationis falfitate merum gaudij com

mentum , & verum triflitiz incrementum

3mi, « *

€xiccata fuit , & paucas inter horas omnis

hsec umbratilis letitia evanuit

*

*

an non

invenit : quia voluptas quamvis aliquid vi-

deatur habere oblectamenti , quo fenfum

(

mundi voluptates plenz funt hisce umbra-

1

«ulis? florent quidem , quia alliciunt ; fed

titillat ; admixtum tamen habet etiam tor-

mentum ; quod diré discruciat , GC anie

proximum íemper exitium huic imminet

mum torquet*

— -hedere ; vix deguftantur , & (tatim pere-

unt, & dum fplendent , extinguuntur ; ex

z

ijs, qui mundi gaudia aucupantur , alios.

j. IV.

fï:

Laciliang meníz farciunt , & alios Apicij

(

dapes fapinant , alios Cleopatre fercula.

Mundi voluptas gaudium ftans

reficiunt , alios luxuria inflammat , fed

E

det , € lachrymas extorquet 5 ofcula

|

haec omnia umbracula funt , & nonni(i

"Sgone cób. 4« ümbratiles exhibent latitias,

fsit » & *vulnerfz imnfligite

f

vit Deus vermem a[cenfu. dilutuli $a eva-

Ui mundi inhiant gäudiohos fuis vo.

flinum , & percuffit hederam ,. &5 exaruirt ,

$6«

luptas praítigijs eludit , & futilis

£

nimirum parati funt vermes , qui five ho-

lztitiz anxietas torquet : id igitur

h

die, five cras hofpites expe&lant in fepul-

enixim agamus , ut gaudiorumirritamenta,

l

&hro, quotquot mundi gaudijs indulsére ;

& blanda fallacis latitiz illicia proculexter«

.?'—'.!ïm"?.a nolimus , ex hac fluxa humános

[v

minemus, . Indurandus potiüs e( honefte

anis

:4

Peifonata cft mundi laritia', cui filarvam detrahisfacrymas, 495

animus virtutum exercitio , & à volupta-

dolotem ingefsére , & infaufti chara&tes

k

tum delinimentis prorfus retrahendus , cum

res lethalem animo imprefsére moet.orem z

virtutum exercitio vete reficiatur ; & la.

neque fatis fuit immiftum mundiali ga:idio

üitie illicijs decipiatur; ; & tamen , adeó

dolorem toleráfle ; fed poft invitam co/e-

i

mens hominis cecutit , ut ardenti hidrope

rantiam fententiam -etiam dolorofz mortiy

fubjit. ^En quot anxietatibus, ac dolori

femper gaüdium fitiat , quod mundi vo-

i

luptas ei propinat : eft virtus germanum hu«

bus.eft mundi gaudium obnoxium

*

quod

df

mana mentis ornamentum, cujus nitorem

fidíscuflis paffionum tenebris oculos aperie

temus , uGque dilpiceremus , quàm futilis

voluptas inficit , & mundi gaudium delet :

voluptas enim vulnera infligit , & fub laci-

fitfugax, & fallax humana lztitía , quàm

ti2 [pecie dolorem tegit :

(iquidem uterini

fit doloribus obnoxia , & quàm foecunda ca-

eodem nixu exórti fratres funt dolor , &

lamitatum mater : non potuit Balthafar adi

gaudium , nec fejungi poffunc , quia natue

modicum tempus mundi indulgere gaue

dijs, quin ftatim acrioris triftitie experires

rali admixtione junguntur : hinc Seneca,

EPDf. $1.

$i voluptati ceffero , cedendum eft doleri ,

tur delores , ac mortis fubjacerct fenren-

ti2.

V

cedendum labori , cedendum efl paupertatis

idem [ibi in me juria. effe wolet , & ambitio v.

Non foiüm iüfigne hujus veritatis do«

39.

E ira : ánter zot affetiua difirabar , n di-

cumentum purpuratus Balthafar luxurians

inepulis dedit; verüm & pannofusilie rufti-

féerpar : fiquidem mundi voluptatibus ,«

gaudio , qui indulget , dolore anxio di-

cus evangelicus , qui invitantis ad ceenam

fcerpitur, quia mundi gaudium mellis dul.

Íprevit obíequium : dixit enim , /uga &o-

cedinem fellis amaritudine habet attempe:

um emi quinque , & eo probare slla , róga

vak i4s

tatam , & poft fellis ama

te, babe meexcufatum, quinque boum jue

2

toreia mortis ad.

£4, quinque exteriores etfe fenfus , edocet

fert fupplicium.

37.

Idue Balthafar expertus fuit, infanus

D. Auguítinus , quia cüm boves terram

enim , ac fuperbiffimé turgidus coenam ap-

verfent , aréntque; nulli dubium , quin in»

gens fit bubulco labor duriffimas telluris

paravit faporatis , variísque ferculis inftru-

élam , & poft multiplicia humani gaudij ir«

profcindere glebas, ac mugientium boum

audirefemper , & fequi voces; cámque &

ritamenta , güleque deliria , usque ad

aufu facrilego profananda vafa divino cul.

fenfus corporis terrenis femper inhient vo-

""tui addiéta ; infanijt delicijs affluens 5 fed

luptatibus, & gaudijs ; nunquam videntur

& dignam etiam infaniz fententiam tulit :

carere gemitibus , íed jugibus potiüs tor-

digiti fiquidem apparuére fcribentes in pa-

queri doloribus : imó & candem fubire pce-

nam, quam rufticus ille Evangelicus expec«

rtiete , ad quorum primum intuitum varia

cogitationes animum pertürbárunt Baltha-

tusfuit , & quam expreffit, inquiens; Rex;

Mtï'gtäca A2

faris : fedebat ille vino madidus , fimülque

cum audiffet , iratue eff ,..€& miffis exercitibus

fervens, fed genua gelido timore correpta

fuse perdidit bomicidasillos , £ cvoitatem

(e fe concufía feriebant ; ftomachus affum-

illrum. | fuccendit ?. quia gchennalis iguis

nunquam moriturüs eos excipit , & torquet ,

ptum coepit cibum faftidire , ut ea corpus

parte doloris ferretfzvitiem , quá intempee

qui terrenis hisce voluptatibus inhiárunt, la.

rantiam nutrietat ; renum itidem diffolve.

bores exantlárunt , ac fudores fuderunt. in

bantur compages , quia cum per venerea

terra cultu , ut flores decerperent gaudio«

voluptatis futilem. mundi. letitiam haufif-

rum , hinc exclamat Chryíoftomus ,. O si-

-

fent , eandem mode , ut noxiam excludere

ferrimus mundu , & miferi , qui eum feque

fatagebant.

Tunc facies Regs commutata

untur, femper enixa mundialia opera bomi«

Qanpiel, $.

eft, & cogitationes ejus conturbabant €um ,

nes excufterunt 4 vita , (ed parum effec

& compages renum eju. [oloebantur , & ge-

excludi duntaxat àvita ; fed quod deterius

n4a ad fe imvicem collidebantur : a elt,

flammis aduruntur nunquam extinguendis ,

qui agrum'exercuére labore magno, & exi«

Sympo(ijs anxietas admifcetur ; & gravi

dolore femper corrumpitur mundi gaudi.

uooblectamento. - Fallax eft fenfus,volati-.

cis illicit obleQ&amenus , & poenis excru«

um , quod ferculorum ingerit voluptas: in

Balthafaris corpore varia torquentur mermi«

ciat dutiffimis: perfape falliturvifus ; quae

bra, & mens ipía triftiffimis discruciatur

enim eminus fpectata commendavit , ut Ípe«

&

*

accerficur cunc Daniel , qui

ciofa; cominus discuffa omni depreheadun-

cogitationibus

ignotos Chaldais charateres interprete»

tur venu(late fpoliata ; imó non íolüm fe

tur , quos dixit hac fignificaret Divifum.s

fenfus fallit, fed Gtanimum decipit, quem

efl Regnum tuum , &5 datum efh Medis , €8

ad volatica inflammat folatia; adeó ut, quii

Lj

*

" Eadem notle

Perfis : fubditque textus

Íenfuum paret imperio , evanidis eluda-

tur delicijs ; laboribásque divexetur durif-

snterfecius efl Baltbafar Rex Chaldeus, — Ec-

ce quot erumng , & calamita:es unius fue-

fimis : càm é converío , qui rauonis colit

i2

runt gaudij pediffeque ; quot fupplicia ve-

imperium, laboribus ad fpeciem prematur,

luti appendices mundi gaudium fecum in

& gaudijsfruatur verioribus,

us .

f

unica tantüm coOnmna traxit.

Cum delicijs

H

Hebreorum popul

celerum ihcre-

22«

mento divinam exulceraverat iram , quae ta»

corpus ingurgitaretur , ac immodic:sreple-

retur obíonijs » digiti in pariete feribentes

men c6 graviora deérevit fupplicia, quà

e-

E

406

Diflertauo XXII,

delicta ex/c'fevärev uberiora, Judic. 4, 4ddi«

tormentum fuþplïcïi » dum famis dolorie

&APo 4

derunt Fij Ifradl facere malum in con-

feros prodjit ftimulos : Defiderium fqua-

pecis Domini post mortem od , &6 tradidit

lentis cibi famem acüebat ; & fames exau-

allesDomintu $n manuTabin RegisCbanaam;

la concüpifcentiz promerita erat muléla :

qua& verba expendens Origenes £omil. 4. in

porcorum famulatui addictus , «cenofis ter«

fudic.

Jabin. interpretatur fenfum , — qui

re indulferat voluptatibus:;per fenfuum

eüm fit voluptatis inftrumentum , non vide-

adminicula , quibus tamen cum adharee

tur fupplicium fenfibus tradi , fed potiüs ju-

Ícit ,

diris divexatur cruüciatibus ; non

«undiffimum obleclamentum : funt enim

enim fensüs obleclamenta famis potuére

N ä

fenfus fontes voluptatum , illicia deliciarum,

(

cafere fupplicio , neque mundi gaudium

& januze, per quas terrena gaudia mentem

non madere lachrymis : pulchré $. Chrye

f

Zagrediuntur , quam ;exhilatant ; fed cur

fologus,

I

Luxurie ventris , gule famer

Serm.. Yo

Deus, ut de tot (celeribus veluti improbitatis

Zortor opponitur , -t dbi ultrix pana a«

T"& didis X

metas fupergreffis dignam fumpturus vindi-

ligsdt Dtn £

viat , ubi penalis reatus exarferat s. fa-

&am fenfibus tradit peccantes , quibus volu-

&a efl fames valida ,. quia ad talem fi-

f

puti indulgeant ,

& mundana foveant

nem femper voracitas teudit , 64 ad talems

/

gaudia ? terrena inhiantibus voluptati nil

pervenit terminum , fugienda vo

Y737]

magis volupe, quàm fenfuum adhzrere il-

effufe : evenim defiderij anxietas ,

*

DiSe

lecebris; & fenfibus eos tradere non eft dam-

que ardor tortoris fungitur munere , &

/

naijsdem inferre , íed eorum potiüs pro-

doloris ingerit acrimoniam : cüm primüm

movere ftudia: imó non folüm traduntur

pl

cepit filius prodigus à patre fejungi , &

[7

Íenfibus, ut dignà mulétentur ponà ; fedà

mundi jungi delicijs ; fenfuique tradi, cce-

L

zationis quoque dejecti imperio pecudum

pit in mundi gaudio zsrumnas colligere

e

gregi adjiciuntur , ur brutorum inítar fen-

fibi nocentiffimas : quia quz ex terrenis vo»

(

fuum duntaxat ingurgitentur illecebris, Sed

luptatibus gaudia hauriuntur , fitim no&

noncredas à cruciatu, & dolore immunes ,

extingunt , fed acuunt, méntem non exe

quos fenfuum illecebre decipiunt 3. etenim

hilarant , fed confcientiam torquent , cor«

)

Jabin, &Siíara, quia fen(ibus traditi ; non

pus non reficiunt , fed animum inficiunt :

delicijs ; & voluptatibus exundant, fed mee*

appofite $, Chryfologus.

Epicuro fe zra., Serm 5

£ore corrupti lachrymis madidi fufpiria, &

dunt ultimo difperationie ,. & uoluptatis

f

gemitus edere coguntur ; ne« doloris va«

Aullori ,. €$ mauducant filiquat ;; boc eff $^

h

lent acerbitatem decoquere vehementer op-

voluptatibus eorperi malà dulcibus inbiant,

P

preffi : ANongentos babebat falcatos currus ,

& pafcunt demones ,. qui femper corperis

T

quibia. afffggeretur , Ícilicet , ut ait Gloffa

vitijs faginantur , 0 fordibus : quia ficut

Hnil, p

interlinearis populus dure cervicia : quam.

Domino , qui [e jungit , unus fpiritus efl ,

Bpa, j

diu ratio nou fervit, fed imperat ; falcatis

it4 qui [e jungit Diabolo efl demon.s

homo non tetitur curribuss fed fallacijsat-

unus ; qui fenfibus adhzrefcit , eorímque

l

eeritur ; dum fubjicitur imprudentiffimé

adjicitur coenofis voluptatibus , gaudiís-

&

fen(ibus , ut perinde fit fenfibus tradi , ac do-

que larvatis , ac eorundem obfequitur nu-

loribus atteri, tormentis torqueri, crucia-

tibus, doemon eft, & diabolo adhazreícit,

tibus dilaniari, quatenus fenfus voluptati«

& qui mundi gaudio adhztefcit , — femper

busindulgent , & ha mundi gaudia accer

à Diabolo vexatur , & quó plures depaíci-

pl

Pl

funt , quz fub fpecie rifus lachrymis madent,

tur voluptates , eó plus efurit : quia vo*

1

gofasexhibent ; & fpinas tegunt ; dulcedi-

luptas, qua mundi gaudium ingerit , ci»

f

nem Íípondent mellis , & fellis propinant

us eft , qui gravamen inducit ; non fa»

amaritudinem,

mem ab5ducif ; flammam alit cupiditatis ;

Pl

Í

[

Expertus id fuit prodigus ille evangeli»

non famis arcet poenalitatem ; gaudium eft,

'€us, qui à patre , ac domefticis parietibus

quod feníui favet , fed fimul ferpentem

(4

prolixo fejun&tus intervallo,foedo infervivit

fovet , qui fuo iuterficit veneno gauden-

fí

appetitui , cui fetotum dederat : cüm enim

tem,

1)

fenfuum indulfiffet voluptatibus , totüms

Hinc diVes ille äpud Lucam , . qui di-

4Ie

que abligurjiffet patrimonium , portioném-

vitijs affluebat , delicijs exundabat , dum

que, quz eiobtigerat , ac mundi gaudia

q

letitie , mundique gaudio indulgeret , vo»

degufláffet , tandem coepit egére , & pediffe,

cem audijt, qua intimas pulfavit aures.

Q

quas hujus letitize &rümnas fentire , fame fti-

Srultà bac uotle animam tuam repetent À. p a.

mulari , & íqualentis cibi fuiles eícas ad

?e ; quiadivitijs queé , ac delicijs difflue»

Lí

ejus coércendos ftimulos appetere ; Cx-

bat, mundique gaudijs indulferat , coepit

b

e

u'. ',0

piebat implere ventrem de filiqua , quas

ftatim vanidi hujus floris , ac fallacis rofze

porci manuducabant , — 6 nemo illi dabat,

veras experiri fpinas , mortíisque fentene

m

fe

Et tunc in fe reveríus , videns quàm futile

tiam audire : fed quanam hujus fuggila»

fit mundi gaudium , quàm fallax , & fu-

tionis caufa fuit ? certé non alia , quàm

gax exclamavit.

Ego bic fame pereo : in-

animam invitáífe ad ingluviem , illexiffe ad

V

étementavit ardorem de(iderij , dum cu«

mundi fucata gaudia, deliciasque volatiles,

in

«

Pusxconfh

peret venteem ds füliquis implere; & fumul

Urdebakec crah d

MCIe s

fu

W

T Per-fonatä eft MUhdi Txtitia,cui fi larvam detrahis ladynias; 497

ftere , nec tam celeri evanefcere volatu :

animam necare feftinent ? placent hæc'-veA-,

ajebat enim : 4»ima babes multa bona.s

nena , quia melleam videntur dulcedinem

pofita in. annos plurimos vequiefee , come-

exhibere , fed mel eft omni felle dererius

de , bibe , epulare , & hac fuit geminata

ac nocentius ; mortem fiquidem degufta-

ftultitia , volatiles mundi .delicias , &

tum infert , & quidem nodte intempefta ,

fucata gaudia exi(timáffe in annos duratu

«um minus hisce indulgens gaudijs de dam-

za plurimos , fibíque placidam polliceri

'no cogitat fibi inferendo. '

quietem , .dum laboris , & auxietatis cau-

44

Expettus id fuit Evangelicus ille dives,

fas fimul augeret : .& ideó à fana mente

qui , cum afflueret divitijs , & delicijs dif-

«eciderat; quia quietem in laboribus fibi

flueret,vocem audivit, dicentem fibi : Szul-

fpondebat, rífum in lachrymis , folatium

ittps ].

te y bac motteanimam tuamrepetent À t52 La« Q

in marore , & diuturnitatem in rebus flu-

folemni laboravit ftultitiá , cum repug-

Tra&, de di- xXis , Ícité D. Bernardus. — .Hoec f/ultum.s ,

nantia inter fe nectere fatageret , .ac cone

Vigende Deo, 85 .extrema dementie efl, ea femper appe-

«ordare, qua fibi ex diametro adverfantur,

Tére . QUi , nunquam non dico , fatiant j

1nundi fcilicer gaudia , & fimul bona, quie

ftÀ nec temperant appetitum .,

dum .quid-

bus mens plené ad annos plurimos quiefce-

«quid taliuu babueris , nibilominus non ba-

ret: Habes , ajebat , bona repofita in annos

óita concupi[cis , E ad quaque defuerinr ,

plurimos , non enim bona erant , quaipfum

femper inquietus anbelas * dta enim fit ,. t

deceperunt , ac waniffimis

inquietárunt

pervaria , €& fallacia mundi obletlamen-

fponfionibus : mentita pr

iffa veram ab-

t4 vVagabundus animus inaui labore difcur-

ftulerunt requiem. :Fuit.('cültus, quia cum

vens fatigetur , nonfattetur.

noóte poffet quiefcere , nunquam fibi futu-

42

dMon funt folatio humana gaudia ;

ram quietem delufus acquifivit : in rebus ,

fed gravamini , non exhilarant , nec men-

quarum [ola cogitatio fomnum abigit ,

tem ferenant , fed triftiriam inducunt , &

anxietatem ingerit , ;& laborem ingenerat,

torquent, & quamvis fpeciem quandam

requiem crediderat poffe inveniri., íed non

praícferant loetitize , ac jucunditatis ; hzc

aliam plan&, quam illam -mortis adinve-

.

Bu

tamen luctui , & lachrymis .adneclitur

3

mit ; Siulte bac notfe animam tuam vepe,

qua enim repugnant extrema inter fe ami-

£ent4 te ,. & quidem cum crederent bona.

€é confederantur in hominis perniciem :

repofita, feu fumma cum quiete in annos

. hzc eft fraus Doemonis , .dulcia necem

plurimos poffidere , ac frui mundi delicijs ;

inferentibus commilcere , -& venenum

fugillatur :gitur.ejus dementia ; 'quia «cree

mellis admixtum fuavitate incautis propi-

deret , verum gaudium in diuturna bono-

Homil, s,im nare , ut;eleganter Eucherius,

i«Diabo*

Epiphan,

runi poffelfione enanciíci ; & impuné de-

bolus ebfiffa femel petlora molliffzmis. fe-

licijs equé , ac divitijs.áffluere * fomni

ductionibus dertpit , fic diabolus callidita-

enim difpendium expertus:, «cum nodle

te Ueteris artifici) condit blandimenta pec-

quieti fe dediffet anguítijs preffus, ac ama-

«andi i quomodo felent , .qui mortiferos

tiffimistortus.cogitationibus mortem inve-

berbarum temperant fuctos ,. .in condsto.,

nit, quia mentiuntur mundi gaudia, quie-

4ut in aliquo mellito poculo nefcientibus

tem fpondent, & cruciatus invehunt; hinc

propinare , gullus mentita fuavitate com.

David ait : Menzita eft iniquitas fibi , nec

ponunt , virus amaritudinis obfcurant frau-

quid aliud eft hec mentita iniquitas, quàm Tfahse,

de dulcedinis , provocat prius odor poculi ,

latvata mundi ltitia ; quàm pingere eva«

fed prafocat infufus fapor n weniss mel.eft,

nida gaudía.colore foliditatis , & illufo-

quod afcendit in labia $. fel ef , euod de-

tiis votis in ipfo labote requiem fibi fpon».

[cendit in vifcera. ^ Tta Diabolus per rerum

dere, & in.d

:

'tere,

clore gaudium fibi promt-

carnalium concupifcentias ,. €£ illiciras vo-

luptates extrin[ecus. blanditur , ántrinfecus

.ïM*eint'iunturr.xh;in;diägaüdia-, volatilis e(t

i

4f

tnfidiatur,

'eoruni iucunditas , .a6 fucata; fibíquemene

43.

In feízvit, qui mundi inhiat gau-

titur , qui gaudiis hisce inhiat , propriis.

€

h

dijs ; terrenisque indulget voluptatibus ;

que infervit.deliciis ; putat folatioin mun-

quas enim fibi tartateus hoítis infidias neclit,

di gaudio frui , & nonnifi anxietatem au-

quarit, quó miferé capiatur ; -qui fapit in

i&upatur., ideóque mentitur fibi, cüm Creq

melle venenum fufpicatut , G perinde

dens ad quietempervenire , & folatio frui ;

voluptatum illecebras , & larvati gaudij

exp

,.

t

e

titur,íe in mundi gaudiis, ac deli-

[ya Ve

blandimenta declinat , ac mortis fuccum ;

«iis , 'nonnifi labores invenire , & anxie.

é mundi gaudijs nonnifi loctus , & lachry-

tates; quibus torquetur ; appofit? D. Ber,

mz prodeunt: videntur peilucidi fontes ,

mardus expendens prafata verba ait : .

fed & quibus nonnifi rivuli [caturiuntlachry,

b perver[a contendit ad

optimmem , fe. n at

*

marum; funt gaudia , que mundiípondet

Jüinat ad id , "nde polfit implevi

3

zmó

voluptas gehenne venena , melle duntaxat

verü bis armfrattióus Tudit. fecum 'oaniz

at ,

in extima fuperficie illira , ut non difpli.

mentitur intquitas fibi : & nonnullis inter.

ieétis lubdic

».

Lj

ii2

ceant , que mortem inferunt : reípuenda:

Curris per devia , & longà

funt hác gaudía , repudianda hzc Diaboli

a

4hte TRorjeris , quam boc in circuitu per-

yenen

.

|, cum non folüm'corpus ; fed &

venias 4d

e7go n

Rrr

optatum temin(lm. Hor

V;:fmni( de Affclibus Tou. L. |

fif^

498

Difletauo XXII,

,

£

ircuity impy ambulant , natuvaliter appe-

bus haud impares. dixeris mundi latitias 7

í

teutes , unde finiant appetirum ,. & infi-

ripas enim , per quas fluunt, exedunt, &

pienter. vefpuentes , unde propinquent fmni :

abfumunt: appofité S. Chryfoftomus. N gt ss nl

Jini dico. non confumptionis ,. fed. coufum-

tam vebementer fluvialium aquarum . cur[fua gopul,

eguationta ,

Quamobrem non. beato fine»

vipes corrodere , & [ubmittere [olet , ficut de-

licie , & luxu omnia valet

eonfummars , fed con[umi vano labore ac-

*

udinis na/iu fr-

eelerant , qui rerum magis fperie, quàm au-

mamenta facilà fabruere.

ä

abore delettantur.

Ait. mellifluus Doctor ,

Verüm hac mundanorum flumina gau-

40

6

voluptatibus inhiantes fe amfractibus tere-

dierum, perinde, ac relíqua per varios ter«

ze acipfis voluptatibus fatigari ; & quideta

rarum tractus flumina in mare devolvuntur,

f

incircuitu , quia ficut in circulo nunquam ad

quia cüm percurriffent varios rerrz tractus

p

finem pervenitur , fed currens per circulum

deliciarum floribus, herbarum viretis, fyl-

quietem quafiturus in fine circuli nunquam

varum amenitatibus gaudia ingerentes ,

quiefcit , fed femper laborat , rotatürque

derivant in amaritudinem ,

uà non core

pus tanthm inficitur , fed.

animus if«

cum circulo: ita hoc idem impijs obtingit,

Mu v ov £

ait Bernardus : Zn esreuitzu impi ambulant

terficitur ; quid enim aliud intendunt flu-

-

--d

mina fuos in mare exonerantia fluctus, ni«

vaturaliter appetentes ,. unde fimiant ap-

petitum : led ambulantes , & laborantes

fiut nos edoceant , moneántque omninó,

sunquam fine

ii

EPT

attingunt laboris , nec ad

mundana gaudia in &terni mcroris termis

votum perveniunt , fed fuum jugiter pro-

nari amaritudinem ? omnia igitur flumina

fequuntur tormentum , & veluti Ixiones

humanarum delectationum , ac gaudiorum

volvuntur in circuitu poenas dantes , quas

mTare intcant , quia exerema gaudi lucius

iundi delicijs indulgentes fibi promerue-

occtipat , leu lachrymarum amaritudo. re«

— — COaO'""C39 à4cà "C) 2£9 9- — f

runt , imó & ipfe mundi delicie , &

cipit ; G extinguit : & licet. fluenta gau-

ARU

audia hanc invehunt ponam ;. quà fibi

diorum aliquam videantur folatij przfeierre

gddictos torqueant.

Ípeciem ,. fucatum tamen , ac larvatum eft

hoc lolatium é mundi gaudio prodiens, non

enim folantut, nec refrigerant hac fluenta,

. rf —— «

$, V.

Li.ó, ts

que & mundi gaudijs fcaturiunt , neque e-

fb

pota fitim extinguunt , fed potiiis acriüs

i

landiuntur , €5 decz'jvz'mt mundi

acuunt, accendüntque.

Id intercedit difcriminis inter fluenta

gandia , malaciam fpandent , & nau-

49

f'^gium: apparant ?. nec dpfis. fidendum., i

aque vivz € Chrifli vulneribus fcaturien-

tia, & qua mundi gaudia cffundunt; funt

alliciunt , ut ledant $ adulantur ,

ut tuterimant.

enim fluenta aqua vivze, quae nunquam defie

ciunt, & hujus aquz hauftus eftum defidee

6.

L]

Landiuntur tmundi gaudia , fed lzdunt ;

tij plene extinguit , fitim fatiat, & citra de«

alliciunt,fed enecant; adulantur , fed

fectum refrigerat , & folatur: fecus quze à

difcerpunt ; malaciam fpondent , &

mundi gaudijs fcaturiunt oblectamentorum

naufragium apparant; quodnon folüm per

fluenta., nonnifi fucatam , ac falfam refrige"

fluctus in aquis voluptatis, imó & in malacia

rij fpondent fpeciem , cum. labia bibenti«

terreni gaudij timendum eífe monet Ba»

um femper arefcant, & veluti inflammata

Lib. de vera

filius , inquiens : Joluptas veluti fons qui-

hidrope, laborent ; cenofas has, qui aquas

girginit,

am à carne profluit , carnalíaue limo om-

ebibunt, acriüs femper fitiunt ; imó nom

mia adimplens , ac torrentis inflar ,. & per

flumen , fed torrens eít , quemterrena gaue

uU AA — - - QR - é O » R oU o - 3 — €bD

fenfuum | fenefiras. im carnis. eftus. celerius

dia effundunt , non enim vená perenni ju*

vefiuens. animam perturbationum. flutlibus

gitet fluit , fed torrentis inftar raptim fluity

quatit , atque in profunda demergit. . Vle-

& quamvis aliquam videatur fpeciem prae

na funt periculis hzc gaudiorum fluenta ,

feferre refrigerij , non tamen falutares exe

ppe. Mi u ——

malaciam exhibent, & naufragium excitant ;

hibet aquas; quia fluxus voluptatis , & no»

xius eft, & torrentis inftar flatim exaréfcitz

à noftra profluunt carne, in noftris gignuntur

fenfibus , ut contra nos infürgant : coér«

proindeab hisce aquis omnino abftinendum

cendi omnino funt , vel declinandi nofiro-

eft , titillant quidem fenfum hzc delectatio-

£um fenfuum fluctus, nenos obruant ,com-

num fluenta , fed ut mentem obruant , fepea

pellántque in fcopulos impingere , G impa-

liántque ; alliciunt, ut illaqueent ; demul«

&osinfame fubire naufragium: fluunt non

cent, ut noceant ; & hominem à fana mente

fecus , acrivuli , vel flumina per locorum

dejiciant , quem parem jumentis reddant $

declivia terrena gaudia , fed virtutum ripas

appofité $, Laurentius Juftinianus Ze case iap.

1;0

exedunt ,. ruinásque invehunt , marinis

E]

counubio, wbiacriter perftringit fitientes

flu&tibus nocer :ores

3

hi fiquidem quam-

hec fluenta humanotum gaudiotum , ac

vis decumanis t'imidiores littorisretundune

voluptatum , inquiens : Raríomalis., cjma

tur arenis , & coguntur refilire , cüm flu.

fít bomo inberendo terrenis ,. fiticndóques

: minum fluctus nullo co£rcente littore jugiter

voluptates. fimilis efficitur jumentis , deo

h

Vert prophetwa . ipfo perbibetur , ubi

,Huapt , ripásque exedant: & inhocfluminis

dici-

. Perfonataeftmundi lztiria;cui filarvam dïCtrafiislacryääs; 4909

Hicitur *: Homo, eüm m* bonore effet , nou

tm,;quliafluxæ fufæt, perínde acwy-aquæ, & ideo

sntellexit , comparatus eff. jumentie infipien-

fpumea eft heclaetitia, de qua dicitur Ofeze

IHMH.JMd .

tibus , €5 fimilis falus esi sls * huc perti«

Tranjire fecit Samaria Regem.»

net: adagium illud apud Arabes vulgatum.,

iæop«l.

faum quafi [puma fuper faciem aqua : 3xue-

INe nates in Aqua frigida , ne pereas, . &t

batur Rex Samariz mundi gaudio , cüm &

aqua frigida mundi lgtitia , quz aliquam

divitijs afflueret , ac delicijs difflueret ; fed

videtur Ípeciem prafeferre refrigerij , fed

fpumea fuit hzc lztitia , quia ftatim eva,

4

hanc ; qui innatant aquam , non refrigerium

nuit; neque RexSamaria in ipfa manfit , &

experiuntur , fed i naufragium trahuntur:

quievit 3 fed per ipfam duniaxat tranfivit ,

noxiz funt aque , quae quosalliciunt , ob-

non quiefcens banc mundi guítavit lztiti»

tuunt , ac fepeliunt.

«

am , fed pertranfiens cüm corporis defati-

49*

Malaciam fponde

nt delitiaium ,acgaue

gatione ; animi anxietate , motu pedum ;

diorum hujusmodi aquz, fed cum primüm

non quiete capitis ;' Zranfre fecit Samaria

bibuntur , mentem obruunt, luménque re-

Regem. fuum, quafi [uma fuper faciem a«

€a rationis extinguunt : & graviora fert

que , feu terrenze voluptatis, & qua fpuma

fecum damna deliciaram ,. ac gaudiorum in-

oritur mundanz lztitiz ? & ficut fpuma ina-

undatie mentem hominis impetens ; quàm

nise(t, G vacuà ; ita munadi letitia fugax ,

quivis aliarum aquarum impetus ; fluctüs-

& fallax: quam gracilis ; & futilis hec

que marini,naves , quae 2quora irajiciunt

mundilatitia! qu fpumz haud impar, diü

pulfantes , & exagitantes : impellunt fi-

perfiftere non valet? imó nonlatitia tantüm,

quidem ad nauiragium ; fed ex quo nullus

fed & ipfavoluptas , ex qua prodit, fpumea

poffit amplius evadere.; ne igitur nos de-

eft, prafertim Venerea ; nec mirum cum

damus hisce gaudijs , ne ín peccatis moria-

euiam Venus ex maris orta perhibeatur ípu-

mur, eternümque fabeamus naufragium t

ma; G quamvis fabula id fit Poétarum ; eft

mentis oculosin hoc dirigainus naufragium,

tamen veritas A(cctarum fpumz paremeffe

ut incu(lo falubri timóre perciti has cavea-

carnis dele&cationem ,

à qua nil folidum

mus in gurgite volupratum , & gaudiorum

fperandum , neque ab ejus gaudio: vana fi-

noXias aquas , «um D. Auguítino , qui

quidem hicfunt omnia, & fenfum fallunt:

TUNCO

fáf.eabiy.

Deuimn alloquens ,. ait : Non me reyocabat

hiac Apoítolus Judas i fua epiffola cathoe

à profandsore voluptatum carnalium gurgi.

lica de ijs ,

qui mundi inhiant gaudijs ,

6 , nifi metus mortá , ac futurijudicij tuiz

ejüsque indulgent voluptatibus, ait: verf.

emoritur amor in mundana gaudia, deliciás-

1j.

Hi funt ia epulie fui macula conuivan-

a

que terrenas ,. (1 mortis recordatio excite«

tes fiue timare , flucius fers maris defpu-

tur, & yivacinnobis, Abflinendum omni-

emantes (uas confufiones

LI

—

cum enim in e-

no eit à noxijs hisce aquis , que nonfolüm

vanidam fpumam abeat omne libidinis flu-

fiim nunquam extinguunt ; verüóm & om-

entrum ; & nudus gaudij vapor ex fluctibus

nia fecum mala trahunt , prafertim mentis

exfurgat libidinis , utique ftatim evancfcit,

hebetudinem , luminis rationis amiffionem,

appolité Beatus Paícafius ait : Orenzs [u*

Lib.t*,im

conícientiz torfiones, animz lafiones , vir-

xus prefentis vite vapor eff , & [buma vani

PíAl.44,

;

tutum obliterationes corporis infirmitates,

gaudij.

capitis dolores , ftomachi laffitadines, ma-

A vero defle&tit paudio quavis jucun-

$t.

nuum chiragras , fanguinis febriles æftü*sf,

ditas, qua fuum à rebus terrenis , & carnis

ventris tormina, Gfexcenta alia mala , qu

voluptatibus ortum ducit ; non verum eft

corpustniferé ledunt, & corrumpunt. Eft

gaudium , fed excrementum , & fpuma gau-

"mundi letitia non animi [erenitas , fed

dij:abit igitur à vero , finceróque gaudio,

mentis caligo ; qua nifi fanioris amoris lu«

quod à terrenis délicijs , ac carnalibus vo«

ce discutiatur ; ita mentem occupat , ut lu-

luptatibus ortum trahit gaudium , — quod

men evertat , extinguátque rationis : neque

potiüs fpumaeít, acexcrementum veri gau-

luxalia par eft huic discutiendz caligini ,

dij: & generatim quavis Iztitia, qua cir-

quàm qu:s ex flamma oritut charitatis , ut

ca Deum , ac divina moà verfaur, latitige

apte innuit S, Laurentius Juftinianus de in-

nomen non merctur , fed excrementum po«

tetiori conflittu , inquiens : QQuemadmo-

tiüs & [puma eft gaudij, quod aquis tantàm

dum lolis prefente [endove , opace notiis

innatat deliciarum , ut ad naufragium eos

ámpellat , qui tali funt gaudio addicli ;

propulfantur teuebra , ita corufcante auima

- eharitatis incendio: omniy Ab ea 't4liga bzu-

quia ut notat THesychius gaudia , qua ex

»ana voluptatie ,. 69 latitia abigitur ?. fa-

mundi delicijs hauriuntur. maximis fcopu-

cilé discatitur hzec humanz voluptatis cali-

lis , ac rupibus equiparantur : | ait ipfe,

E

.£o 5 quia vanida , ac proríus vacua; quia

Hujusmodi guloforum , ac- voluptarierum

o

um ex fluentis oriatur humanarum delicia-

bominum voluptates, . ac letitia funr veluti

.furi fpumea potiüs eft , nullius fabfiften-

fcopuli ,. ad quos navis bumane mentis bo-

tiz , & que b

:;ef.;i diíparet m näQUm te:

;mmmjgve fpiritualium , froe externarum.a

dacta. -

mercium onufla allidit , ac infelici Yatifcit

Solet hzec letitia ex aqui

f9.

s ämefgefe

naufragio.

$unt igitur fibi ipfi zupes , &

fertenarum deliciarum ,. quz aqüis parian»

fcopuli , quotquot humanis inhiant gaudijs ,

-v Ferani de Afettibia Tom, Ii,

Rrra

£00

"Difletàto XXII.

& infelici

x

exitu lethale fibi apparant exi.

quæ.xfcnfum tiüllat , heé fpimeàa eft,

tium.

qua levi flamine difhpatur , levique timos

$2

Quéd fi dim marini flu&us fcopulos

ris flatu evanefcit : non enim fifli poteft ;

diverberant , rupesé finu maris emería fpu-

nec poffideri hzc fpuma voluptatis , qua

g. h

mis utrinque madent , ita cüm ad hos vo.

cum tàngitur ; difparet , ac perit , dum

lüptuarios fcopulos impingunt, mundi qui

gaudium parit ; quapropter S, Fulgentius

. gaudio indulgent, non veram latitiam au«-

hujusmodi gaudium vocat. dw/ece mibilum ;

t/yaläg.

quatenus omnis libido , & dulcis eft , &

€upantur , fed fpumam duntaxat ,. & ex-

crementum gaudij ; feu fpumam inanislz.

nihileft, quianilveri boni continet, Quis

titiz , qua vix nata in aérem abit , non

à nihilo veram fperet dulcedinem , verám-

enim vera latitia ex alio poteft fonte fcatu*

que in nihilo cupiat voluptatem enancie

rire; quàm à Deo ; qua enim terra fpon-

íci ? delirus eft, ac devius à fana mente ;

det gaudia, fucata funt , fugacia , & fal-

qui iftud fibi perfuadet.

Praftigig funt

lacia; & potiüs fpuma , & excrementum

gaudiornm , ac pi£le duntaxat, X fuca-

gaudij , ut ait D. Gregorius Nazianzenus ;

t& fpecies lztitiz , qui ab aquis luxurice

Orati i5

Córiflisa-

inquiens : Ozzui voluptas , que neque ex

originem trahunt : nomine donántut gau-

JDeo , ueque in. Deo [ufcipitur , voluptatis

diorum , cum tamen nonnifi excremene

aiyis

x P pow pOU F wv p J - "ERLEELC . cad

exerementum eff , & tamen adeo à fana

tum fint lztitiz , & ideo gaudia nuncu-

mente eít homo alienus , ut colo natus ,

pantur , ut vel ipfo nomine decipiant , &

nonnifi in ceno gaudia quarat , quibus a-

minus cautos aücupentur , appofite l(ido:

vidiüs depafcatur ; veram ícilicet refpuens

rus Pelufiota.

Corporis : quidem volá- -L)ib 3. epiff,

gaudij fubftantiam , illius duntaxat excre»

ptates lepide [unt , edmque vim babent , ur 5*

mento inhiat ; & Ípumz inanis latitiz.

bominem wveluti preffiggüs quibusdam illi-

Eí(t fiquidem fpumea ea voluptas ; qua à

€iant , ac Yationem 4 primcipatu exture

luxurie dimanat fluentis libidinis zílu ;

bent , atque ommia furfum , &5 deorfum.

vera enim , & folida eft ? quam caftitas

sfceant ; non íinamus igitur nos décipi à

"^. ZÉ —— u--— a — 0U ** **

fovet , & cui puritas favet ; quapropter

lepido voluptatis nomine , nomen enima

praíefert gaudij ; fed omen eíft lutàüs 5

Apoítolus monet, ut exerceamus harum vir«

ed Xhbef.

tutum culturam , ut vera afficiamur lati-

dum enim fuis illicit przftigijs , lachrymas

eap. 6.

tiá , G efficiamur lztantes: Srare ergo [uc-

€licit exitij; — Quis adeó emotz eft mentis;

einéli lumbos ve[lros in veritate, && induti

qui veris , divinísque neglectis gaudijs fal-

Íce voluptatis prefüigijs finat fe decipi , ac

fó

Jerica jusiitie : lumbos pracingere perinde

€Ít ac caftitatem colere , quienim ejus de-

verarum , & cceleftium oblitus deliciarum

leclatur culturá lumbos pracingit , coér«

fordidis , & conofis immergi gaudeat.

cétque, nediffluant in fpumeas Veneris vo-

Morbus potiüs eft fcabiei carnalis vo-

luptates ; noa. monet Apoftolus folüm ;

luptas, qua fi:defricetur ; quandam quidem

uit fint lumbi noftrifuccincti, fed rurfusad.

videtur oblectationem parere , non tamen

-^ dQezxe5x s L 1 &L "

dit s veritate, ut nimirum oftenderet lar-

veram Ixtitiam alere , cum inde nonnifi

vatas effe , & prorfus fpumeas carnis ille-

dolor oriatur , G cruciatus: fcité Theodo- s,,»,,

115.

£*

. €ebras , quasfluenta procreant luxuria : ina.

rus Studita eum defcribens , — qui terrenis 4 £ze

é

ncs fünt mundi latitiz , corporis delicize,

E

gaudet voluptatibus ,. ita fcribit : Quafi ^more.

.& folo foeetze mendacio ; quia verum gau-

qui fcabiem defricet » . obletlari videtur ,

diumà fola vera fovetur caítitate, quapro-

neque obletlatur j quin ferià eruciatur , &$

pter jubemur fuccingere lumbos noítros íz

4crils , quà plus defricat : ad eundem.s

!

Veritate , quia ex vera duntaxat cafitatis

[

modum libidine captus dolorem ,. non va-

e

cultura , flos germinat verigaudij ; pulchré

luptatem $ aftum , non quietems smarorem,

Biouil. 5, i. S. Chtyfoftomus epiff. ad Hebreos nobis fuc-

non oblehamentum «apit sniferaudus :' nec

p

£^P. 3s

4

cinit ; Szate fuccinéli lumbos vestros , &f fub-

huic vetitati firmandz alij funt teftes accer«

jemnxit in veritate.

Quare in veritate ?. ef

Íendi , quàm qui ijsdem deleclantur extra

enim cupsditas illufo , $ mendacium : pro-

virtatum culturam voluptatibus , & gau-

pierea dicit Propheta 5 lumbi mei impleti

é

dijs : poffunt enim ad confcientiz propriae

funt illufionibua $ mon efl ea res voluptas ,fed

.tribunal vocari , quotquot libidiffis labo-

b

ammbra voluptatis, — Succintls inquit lumbos

rant Ícabie , ut ipfimet fateantur , quales ine

vefiros flate in veritate, boc efl in vera.»

tus dolores patiantur , & crucíatus expe-

h

yoluptate , sodesiia , & boneflate.

riantur ; «üm obleclationem

fs

putatent au-

Quavis alia voluptas , qua infra vir-

cupari,

m

$3

n

tutis coltutam efflorefcit , fotilis eft , &

Excutienda eft omnis terräna vo!uptas;,

ff*

inanis , Íeu fpumea , que licét fpeciem

quie extra virtutum culturam efflorefcere

Q

lg

videatur l&titig prefeferre ; non tamen

nititur , non enim florem ullum verz lia

folida eft , fed fpumea hac voluptas, quze

titiz fovet , fed fpinas torquentis maeroris,

lu

N

& virtutis non dimanat cultura ; extra quam

Noftlra fit lztitia, umbratilem , ac fucas

"nullum germen folidz voluptatis poteft cf.

tam mundi viciffelzcitiam , ejsque fcopu-

0

. HJMI,I. 4 bil

fcentiz

Wlorefcere ; fcd (i qua videtur ïü'cvolflptaä,

los; &tupg; igceg-g(tugqnjg cgncupi

Mf

!*Q-

hi

Perfonata eft rhundi iætitizi, cui fi Jatyvam dctrahislacrymas. £or :

procellas declináffe, ^ Fugitiva eft omnis

à Dei excluderetur facrifidi]s, ait: Mella

mundana letitia , qui fapit, fatagit eam fu.

oblationem abuuit , woluptatis enim boc quo«

gere, cum & ipfa fugiat 5 neque quid aliud

4ue fymbolum.efl ? dulecis fiquidem widetur

xemanet de fugitivo gaudio, .quàm moeror,

effe adjuncia unicuique péccato voluptas, fed

Stomil. 4,

& luctus, ut fcité obíervat Cafarius Are-

&xf(um,&il: ,.u'mrio'r;em þrtitur.

MT

latenfis in pafcha inquiens : Remaneet quod

tholg

dlamnat s preterit, quod deletlat , dniquitas

$. VI.

permanet , voluptas fugitia pertranfit, unde

-,

nullam que ex mundana voluptate oriune

Deceptoria funt .mu,zzdi,gaudiagö

tur gaudiapoffunt quietem fpondere; fugi«-

fAllacias eftam exhibent, qud allicinnt,

tivz funt voluptates, volatiles latitie qui-

-Gbawum obtegunt , quó sncautos ca,

efcere nefciunt ,. .cum jugi fluxu deficiant :

piant, ac interimant,

proinde soluptas, .& quies minimé inter fe

&oharent ; nequeflare poteft, & quiefcere;

^T Rotoparentis Adami lapfum , & cala*

57*

qui mundi gaudio afficitur: flamma'eft lz.

[ miatem.eleganu penicillo ad vivum

titia.quam mundi excitat -voluptas ; 1ed fi-

«expreffit Chriftas Luc. 10, inhomine

cut flamnma, continuo movetur ; & furfum

Àlloviatore , .qui .defcendens ab ferufaiem

avolat, ita & mundanalztitia in hoc flam-

in Jericho in violentas incidit . graffatorum

3nam zemulatut , .quia vix «excitata.avolat.;

manus , àquibus .vulneribus -faucius bonis

a« perit; differt tamen quia flamma furfüm

omnibus expoliatus femivivus media fuit in

li, m

avolat, cum fplendefcit; mundi veró lati-

.via relictus : Homo quidem .

[

/e

1

kin

xia deorfum latantes trudit, cum .excita-

aendebat Ab r

$

Jerufalem $n Jericbo, & sncidit in latrones,

tur; illa coelum petit , hzc ceenum , & ge-

Ui etiam defpoliauerunt.eum , & plag im.

hennam; nec quid aliud poft fe relinquit ;

pofitis abierumt femivivo velitlo,

; ;:- Homi*

quàm conícientiam .exulceratam ;5 «exiguam

mnem huncbonis expoliatum , ac vulneri-

exhibuit mellis ftillam, & plenum abfcynthij

bus faucium .emblema .effe , quo lapfus

S9olium in animum refudit.: «mentita funt

Adami.exprimitur , ac :vividé delineatur ;

ila gaudia, que .abfcynthij amaritudine

«ommunise(t Patrum fententia , praefertim

€or replent , & veris .delicijs mentem fpo-

Auguftini apud D, Thomam in Catena übi

lianc ; dum fummi boni oblivionem ándu-

ait : Homo iffz ipfe Adam intelligitur n bu.

&unt , & à Sapientia mentem .abducunt.

32490 genere.

:Sed.non .videtur embiema

$6.

Genetaum.mundi gaudium amatorium

exeinplari , ac. .&nigmati aptari : fiquidem

propinat poculum , .ut.decipiat , & in fui

Adamus delicijs diffluebat in loco,.ubi vo-

amorem homines terrenis inhiantes volu-

luptas innocuam fuam pofuerat fedem;quia

ptatibus atque delicijs pertráhat, — .Con-

«caruit ferpentino .veneno, adeó ut.cxcitatus

h

flat referente Philone , m moris.olim fuitle ,

hotlis tartareus, :& .invidiá tortus .ab in-

ut pocula quadam flruerentur , ac pararen-

noxia .ea voluptate .dejeclurus Adamum,

tur,quz bibituris :amorem .conciliarent,

.ejus uxoreri Evam adiverit , quam .ad ex-

Hocidem przílat profana :voluptas .gau«

ambiendas.noxiz , acvenenate plantae cu-

It 1.

dium fpondet, ut.os irretiat : .averíemur

;pedias de(iderio inflammavit : .& quia fce-

371

amatorium hoc poculum fi decipi nolumus,

m

mina flexilis eft., " ;proniórque .ad .illicita,

quia ut-ícir& Philo libro .de Gigantibus :

;pomum vetitum momordit., .guflavítques

ANocent ejua anunera ,. .qua anóx ablata pro-

&fapore delinita .ad virum .cucurrit, cui

fwnt s proinde 0 anima fí..quod woluptatit

verborum lenociniis tandem fuafit.efam po.

amatorium te invitat poculum , declina ab

mi ; Ti de fruttu /P"lius , 65 comedit , de. Genéf, 9u

&0, & averfs. .oculis $m :mativaps virtutis

ítque uiro fuo , qui comedit ; & tunc ceci.

pulchbritudinem perge 5 illam intuére .donec

dit Adam; & ornamenta perdidit habituum

amore bujus correpta trabara . .tauquam à

-omnium fupernaturalium ; .quia .divinum

wagnete , ut attralla cum adamata .cobae

fuit praeeeptum transgreffus , vulneratus ce«

:

FE45 : fugier.dum perniciffimo paflu eft ama-

€idit, eó.quia pars inferior facto .divortio

&orium hocce voluptatis poculum , .ad bi.

füuperiori rebellavit , & fciffo foedere coepe.

bendum quidem invitat, fed «ut )bibentes

tunt affe&tus-omnes depravati , & contra

mortem ebibant ; .dulcefcit .quidem hau-

;nobiliorem :hominis Anfurgere :portionem,

ftus, fed dulcedo venenum tegit; videtur

'Sed non mucronibus fuit Adamus impetis

fenfui hac lztitia.tota :mellea , & tamen

:£US , äfedfp.omi,dulcedine.ille&qs » & appeti-

menti tota eít fellea,

Idque «caufze , .cur

«tüs irritamentis ineícatus,

mel à Dei facrificijs olim árceretur , .quía

*Quom'o'do;-igitur "homo ille ,

q ui ab

$9,

cüm fymbolum fit humanz voluptatis, &

Jerufalem defcenderat in Jericho,

]

& altiisà

latitiz;nec umbram profani gaudij tuis vo-

.graffatoribus vulneratus emblema .e(t Ada-.

luit Deus altaribus accerfiri , 5iiem excitat

4ni? .cüm hic .nec manus violentas Latro«

mellea dulcedo, & profana latitia mala

num fenferit, nec ferri aciem expertus,fed

omnia fecum advehit y perinde ac excitata

potiüs pomi dulcedine ille&us, mulieris (ua,

Homil, 2«

bilis «gritudines omnes dicitur in humano

fionibus inefcatus , voluptatis itritamento:

Corpore fovere, ac fuccendere , fcité Cyril-

- po[cbalie

induétus fuit ad efum pomi? nonenim vuls

&era Evangelici -viatorisemblema effe- vi«.

h:s"xmexa.ndri-ngs* caufam adferens, «ürmel

)

Rrr3

dentuz

$o2

— Diffetatio XXIL .

f

acntur Adami deliciantis in paradif(o, cüm

di

& infecerat, — Mundi gauäïä hamis paría.

hic faporatum deguflaverit. cibum , & ille

dixerim, quibus pices capiuntur, ut pe-

Ü

ex infliclis fibi vulneribus copiofum . effu-

reant ; pifcatrix eft voluptas, quae hamos

derit anguinem ? nihilominus quamvis pro-

audiorum variis tegit illicis , quibus in,

g

totypo videatur tranfumptum — difcordare,

hiantes mundi letitiz alliciuntur, fimálque

Üi

neque exemplum figure adaptati: nulla

capiuntur, utpereant, — Caveadum igitur

e

tamen major tefte Auguftino habetur fimi-

eft ab hifce gaudiorum hamis, íi perire

fe

litudo ; Morbis fiquidem plagísque fe Ada-

nolumtüs 1 . fcité S. Nilusin Parenifi : Vite

fi

mus addíxit, dum fuperfluis inhiavit vo-

bujw fluxa , ne te obleclent , bami. enim.s

luptatibus, & gaudijs ; cibus prohibitus a*

qu

[unt , animam perinde ac pifces irretientes,

,^

tl

cutus fuit glaudius, quo fe ipfum vulnera-

Quàm deceptoria, & fallacia íunt

qi

vit, in fe ipfum faviit ; fibique tunc manus

mundi gaudia eícam exhibent, quàá alli-

ts

injecit , càm non ferri violentià, fed ar-

ciant ;-G hamum obtegunt , quo incautog

-

fÓ

denti defiderio pomumori admovit,gu(ta-

capiant, ac enecent; has eícas gaudiorum, .

(it

vit: homo ericontinus graffatorum |iaju-

qui quarit, nonnifi lachrymasin rifu, &

r

rias fuit in itinere paffus, & Adam volu-

necem in gaudio reperit,

Duo Pharaonis.

| puadbus eít. occiíus ;; nimirum iíte. animá

pJ

fervi fomnia nocle intempefta claufis vide-.

vulneratus , & ille corpore fauciatus: gula

runt oculis, qua futurorum füére przíae.

[

voluptates, defiderium excelfioris dignita-

già: vidit unus vitem unicam , quae veilita.

tis , & fperata uberiora gaudia, gladij fue-.

pampinis, G racemis fceta, autumni fpu-.

.£unt, quibus fauciatus Adam cecidit vul-

mantem vindemiam exhibebat, & adítantes.

neratus , . & (e ipfum à ftatu dejecit felicis

alliciebat ad. uvas decerpendas , .quibus ail

Ü

tatis,

Noxia igitur eft voluptas tempo-

latius, nilve pulchrius; dixit i(le: 4e«

Genes 43 9s

ralis fucati gaudij futilis. mater ; & quia

bam coram tne vitem, in qua eraut ires

ü

poít protoparentis lapfum infirmiores ob

propagmes, erefcere paulatim $n gemuias,G

fuícepta vulnera, qux voluptas Ada inflixit,

L

post flores uuas maturefcere.

Quamvis fit

funt ejus pofleri , acriüs in ipfos [avit fu-

vius natura fragilis, ac caduca, & nonmifs

grz

Y

gax mundi gaudium ; vinum enim in hoc

fulta in fublime clevetur , erigatürque pro-

imitatur, quod in eos maximé vires exerit

pterea claviculis quafi manibus, & erratico

fa

fuas , quibus debileeft caput; utícité notat

progreílu ferpere videatur circum fulcrum,

ib. 4 erudit

Umbertus inquiens : Sicwt vinum purum

b

quo fulcitur ; ineunte tamen vere nil gra«

'3'1'.3 P

babentes capita debilias fic gaudium tem-

tius florentisvitisodore: & (i de ejusflore

d

porale cordibus. infirmis . mocer ; imó tunc

lz

fuccus exprimatur voluptati infervit ,'ac

acriüs laedit, & fit nocentius, cum avidiüs

faluti, . Mox in atboris usque fummum ca.

qu&ritur, magisque cupidé hauritur,

W

cumen erecta ulmi, cui libentiüs nupfit, ra,

$9-

Si fapis faniorem ebibe mentem;devi-

mos, quodam amplexu fovet, & veluti bra-

fi

ta hac gaudia , quibtis vita diripitur , aut

chijs illigat, lacertísque circumdat, pam.

Lu]

animz; qut corporis, & plerumque utriüs-

pinis veftit;. & fertis coronat uvarum: hac

hr

ue.

Scimus immodico rifu plures ani-

tamen vitis à primo. Pharaonis: famulo im.

&

mam exhaláffe ; imó & fortaffis plures ex

H

fomno viía non pluribus effundebatur pal.

gaudio, &riíu, quàm ex fletu, & lachry.

mitibus , ac farmentis.quàm tribus, in quias

dil

. mis: Philemonem Syracufanum ex immo-

bus licét fertilibus exi

gua tamen racFma-

n

£sb.Y .de

. dicorifü mortaliratemexuiffe refert E(ichius;

rum micabat copia.

lat

fUs-

Philiftius.Prufanenfis ex nimio etiam riíu

Alter fomniator fetvus tria vidit in« 6f.

Vàt

ris d)arrt;[,x

perijt;- & plures alij ridentes non ridiculam,

gentis proceritatis caniflra, in quorum cul«

fllm

Íed lugendam oppetiére mortem: qüis no.

mine delicatiora aderant fercula, cibíque

t

xium non dicat rifum, cüm ridentes ene-

omnes Regij: Er ego vidi fomnium ,. quid.

pu

cet, mortémque etiam corpori inferat? Ca-

tria canifira farina. baberem fuper. caput

ligala ;ut refert Suetonius : Lauziore con-

y

meum O in uno canifiro, quod erat excel

fub

vivio affelus fubiit àn cacbinnos, | Con[uli-

fius , portare.sne. omues cibos,

Cümque

&

bus qui juxta cubabant ,. quidnam videret

Rex utrumque audiviffet fomnium , Jofee

L:

qurentiöm » quid inquit,nifi uno meo nutu.

phum accerfivit, ut incorruptum veritatig

fpl

jugulare ,. unumquemque — veffrum | (latim

interpretem , duo congruam utrique fom«

poffe. . Scilicet Caligulz rifus aliorum gau-

nio interpretationem daret ; Joíeph veró -

pu

pr

debat morte , & nonnifi (trages & funera

conje&tor arcani, nec vera reticuit, nec ine

Qüt

meditabatur, quiarifus, & gaudium;,quod

faufta mellivit3 fed huicmortem pradixit;

H

mundi voluptas parit, nonnifi mortem, &

illi veró feliciratem, 44p/eret Pbarao capue.

luctum infert; nimirum lethi , aclati pro-

pa

tuum , G fufbendet te in. cruce , fed cur cis

xima eít nominis cognatio , fi ambo voca-

bos deferenti regios mortem accivere farinze

llll

bulaaures pul(ent , non.oculos feriant :: &

fiy

caniftra; & alteri aufpicatam leetitiam pro«

major etiam rei cohzrentia, quod enim la.

tenderit vitis? .cur delicatiora Regis fercua.

h

tur

tum in mundo putatur , id lethumeít, quia

la, ac faporatiotes cibi infaufta mortis prz«

mortem invehit ;

fpeciofum .quidem eít

h

fagia fuére, .fi rubentes uva, ac é pampi«

di;

lzti nomen, fed plures ad lethum traxit ,

nis erecta vitis pendula felicitatis extiterune

«l

indicia ? Dignum obíervatu eft. utriusqua

quos mundani gaudij amgx priüs affecerat,

tl

gi[g:i.-.

h

Perfogata eft mundi latitia;cui fi larvam detrahis lacrymas. £03-

difcrimens fiquidem famulorum! alter eas

brámque permifcet,ac mirabilem illam con--

duntaxat uvas decerpfit, quas vitis unica,

ciliat varietatem , qu& plurimum ingerit

& quidem inops palmitum miniftrabat :

latitie, & gaudium excitat in intuentibusz

glter verà ple

ercula, exuberantes cupe-

fed credas, iridem in homüne ridentis oris

ilias , cibös*güexR*egios, feu tota artis culi-

gaudium exhibere : formam enim iridis,quía

&ariz induftria , acexotico conditosfapore

in arcum fle&litur oris refert cutvitas, pure

fccum tulit; prudenter propterea Jofephus

pureum colorem labra exhibent , ut & to.

mortem intulit ex artificiofis condituris 5

tam iridem ridentis vultus fpecies: fed

quia non poterat diu vitam protrahere, qui

quamvis fi iridem fpe&tes, hac tibi ridere

£o.

tot ferculis exundare didicerat, quia dapes

videatur, ac arridere, rifus tamen eft pi-

&us, & fi&us; inextima tanrüm efflore-

quó delicatiores; & voluptates, quó letio«

tes, eó citiis ad lethum perducunt, quianil

Ícens fuperficie; plorat enim re ipía irig

1n mundo letum, quod lztanti noxium non

€um liquefzat in imbreas guttulas , dicatür-

fit.

Cupediz, & exotica fercula in fíoma-

que propterea iris: — Rif plerantie olympis

chum cum gaudio immiffa, bella movent,

quó mundi gaudij nobis figuram exhiberetz

pugnántque, & eos expugnant , quilatans

licét humana gaudia lachrymarum imbrem

&cs comederant , ut enim cecinit ille

non oflendant, tegunt tamen; exhibent ia

mundi voluptatibus, delicijs , ac illecebrig

- &rigidapugnabant calidis , bumentia.a

rifum, quo mundi voluptatibus indulgen-

fíceis

tes ridere videntur; fed in fuperficie tan-

&üm eftzifus ifte fitus; qui enim rident ex«

tibi enim ciborum fibi adverfantium confu.

teriüs, intus Jachrymus madenr. . Tdque cau«

t t $

Éa reperitur varietas , ibi mors non mul.

Íz,cur Plutarchus contra fententiam Epicuri

tum diftat; perinde acin bello cum pugnant

mundi gaudia rjfus ejlaentes dixerit , quia

inter fefe exercitus hofliles, cadunt ex u-

tifüs funt , fi extimam vultus cutem fpeéles,

£raque parte expugnati, &enecti; pugnant

ejulantes veró, fiid, quod intus latet; hine

dnftomacho, qui (ibi adverfantur cibi in-

&ecinit ille

gurgitati, fe fe ledunt ; corrumpüntque,

Écd imuleun ex

pugnant, qui lxtanter ci»

Heu vifus nosier ;*'Iu&u miffmui dm-

?70,

D

jbos "VOraverat,

d2,

Celerrimz igitur mortis enigma eft

Dirdque. b dulej melle venenauo

Jatent.

latitia, quá fenfuum voluptatibus indule

gentes gaudent ciborum muitiplicitate, ac

N

&ondimentorum varietate: idque caufz,cur

-Tdque expertus fuit Tonatas, qui cum

$$5

fub rundi initijs in plura protraherent ho-

hoftium terga mucrone feriret, faltimque

mines viram fzcula, cüm nunc vix unius

peramuenum excurreret flavo tellis recentis

snedietarem fuperent; fuére primi homines

epuloille&usmel comedit.& quidem mellea

& corpore vegetiores, & viribusrobu(tio-

captus dulcedine, quà deleclabatur, &la-

zes, quia ruíticanis caftaneis, rudibusglan-

tabatur; fed mortem fibxaccivit , £xzeudie

dibus vefcerentur: nunc veró quia feniuum

fummiratem virge , quam babebat 3v ma-

inhiant homines voluptatibus, gaudium,&

vu, 6 iutinxir in favtin mellis, &9 convere

datitiam aucupantes in ferculis, eorámque

tit manum fuam ad os [uum,

Qoid ni

variis condimentis mortem celerius accet-

J

mellea illectus dulzedine gaudens eam gu.

fuüt,& quod l2tum putant;jlethum feu mor«

flavit, ícd in melleo favo mucrotem invee

tem effe experiuntur; quia fenfuum volu-

nit., quóipfe fauciaretur : cüm eaim latus

ptates perfonate funt; quó fecuriüs deci*

melleam dulcedinem ori admovit , manusg

piant fub rifus- larva lachrymas fondunt,

in fc injecit , & in fe. f[xviit; audivit eniua

fub fpecie hilaritatis lu&tus propinant. Nec

flatim vocem illam, qua pediffequas hu

&bs reridentem mundi faciem iridi patia-

-

mani gaudij lachrymas elicit: sorte sio-

verim, nil enim hoc arcu latius,cüm vario

vieris Tonata , plus debuit Jonatas à dulos

fplendet depiétus colore,ceruleo;viridi;pur-

favo timere, quàm ab adveríariorum inte-

pureo, luteo, igaeo; admirabili naturz arte

gro exercitus hunc enim vicit , -G qui inter

permiftis , ac confufione quadam di(tiuclis,

gladios victor. fleterat $ mellea delinitug

cüm Sol in nubem cavaim humidam , ac ro.

eulcedine victus cecidit : glorios& fuerat

ícidam, quaque in guttas liquati jam . coe:

Jonatas Philifthinorum caflra infecutus, nec

perat , fuos immittit radios , qui ex nube

loci munitiffimam arduitatem horruit; ne«

in parte foli oppofita reflectuntur : radius

que eum armatorum phalanges terruére ,

fiquidem folis rofcide immiffus aubi, te-

juvenilis enim ardorardua quaque tentavitg

pulíà acie in fole'tefrängitur, & retro api-

inóxque pelus per terram troxit ferpentie

L

tur; G quiafolaresradijfiguram efficiunt

more circumvolutus , manibus , pedibise

€

fphzricam, ideó arcuata nobis apparet iri«

que reptans, ut in hoílium copias irruat ?.

disimago; & quidem difcolor; eó quia ex

Adcendit Tonatas manibus ,. O pedibue. we- 1 Reg, e.Y4

;

nubis roridz partibus, aliz craffiores fint,

prans S quamvis tot inter ho(les illzefus di-

aliz cenuiores ; cumidioresaliz,, & aliz (üb.-

Ícurreret,palmásque demetere: inter hoftium,

gnitliores , haceuim inequalitas lucem; ünt«

falees s. cupreíius tamen in dulci favo, in rael«

s2

$04

Difertatio XXIl,.

lea voluptate , in mundi gaudio invenit fibi

füs origine abundé nós äOcet, dolpräm t;ifui

ferales, morte morieris: accerfit mortem

admixtum efle, & dolori rifum ? fiquidem.

lxtitia, quà favum mellis guítavit? cüm

ex fplene, quem amarum fel inficit, rifus

. bellici labores ; viclrices palmas ei obtule.

prodire dicitur ; eft autern f,

n fitus in fini«

zint, 'Nutrire rifum videntur,& gaudium

flra animalis.parte fuccos.craffes , && me-

fovere gule illecebrz , fed venenum propi-

lancolichosin hepate genitos ad fe attrae

mant, quó mortemaccerfunt ; nil «orpori

hens ; ^hinc rifus vel in ipfa fui origine.ama-

magis adveríatur, quàm quod corpus .ad

titiem fapit, & mororem,.qui .foecundus

lautitiem , ac latitiam nutrit ; quia nimijs

propterea mundani risüs eft genitor,

Eít

delicijs, illecebrísque, mortalius, utita di-

igitur mundi rifus felle infectus, quem na-

cam,corpus efficitur : fatis erat.ciborum in-

tura foras prodire voluit ab eo fonte, qui

digentiam mortis memoriam nobis refrica-

felleus eft, & amarus, utcontractam ama«

te; fed nos, ut celeriüàs mortem accerfíamus

Titiem in.fuo fonte :ri(us eandem .diffondat

àn ridentes,

fuperfluoram.ciborum ingeílione :ftoma.

0nl, ?o

chum oneramus : Ícité S, Chryfoftomus ;

- 'Quéd fi pellucidi rivuli , & perennes

(fn

HomilA4 ad

gorelum

Vidifi quanta vorago ? menfa extempora-

fluvij à dulcibus exilientes fontibus fuos dul,

;

epud

ueA, ut G accedendi factlitas , U nutrimen-

es etiam advehunt latices, & dum vehun-

« lejkm.

&i fuavitas , & latendi [pes in. juramento.

tür,ad aquas .decurrunt amaras, quia ad mae

eum pre&varicationem 4p[os alliceret.

O

re fluunt, .in.cujus finu fepeliuntur peracto

2

quàm profunda eft hzc vorago! Jatitia fci-

fuo curfu per varios montium , vallium ;

L

licet , que ex menfz delicijs, lautísque.cu.

planitierum , .camporum, pratorümque tra-

pi

pedijs hauritur uberior ; Jonatas melleis de-

us : 'rifüs-tamen duplici amaritie infeétus

linitus letitijs mortem accerfivit , *quam

£j

quam à fua:contrahitorigine , & haurit fine,

t

pugnantes inter hoflium | turmasà fe. lon-

Aberioris eít caufa moeroris.

Qnéd veró

(

giüs abegerat, Seducitur.qui fe duci ab.hac

perinde ac.flumina in amaritiem mundi gau.

gaudij larva finit; «càm fub gaudij fuco

dium:definat, indicat «Richardus de , exter.

luctum non videat , eft enim mundi rifus

'Gap, Y»

[

minatione mali inquiens ; Aifus dolore si-

lachrymis refertus ; rifus quem mundus ex«

feebitur , $ extrema gaudij lu&hus occupat,

l

dp Pfal, 125, hibet , nonnift lachrymas parturit, quapro«

€à quàd «omnis dulcis aqua n mare de[cene

pter Auguftinus nos:monet,ut non finamus

dat, && dulcedinem .amittats aran[it énim

f

fiQ

nos feduci à fucatis mundi gaudijs, 'is.enim

mundus , & concupi[centia .ejus ; ementita

dicitur feduci, qui fe duci ab ijsdem finit,ait

igitur eft risás.dulcedo , cüm ex amatitudi-

tu

el

Auguflinus: ANolite fedues gaudiso verum.s

ne fplenis fuam trahens originem inamaroe

bumanarum -flenda 4n rebus bumani adver.

rem definat : omnis enim carnalis voluptas

W

f

£ite, . Quod humanagaudia concipiunt, hoc

per fictum rifum.ad veras fertur lachrymas,

idem parturiunt , & quia foeta funt lachry.

Quis.neget , rifum doloremifceri ? & gau«

€

mis, nonnii lachrymas pariunt , ut :cecinit

-dium.moerore corrumpi ?

Al

Prudentius:

d rifus Abrahami abundé nos edocet:

€6.

«

'Obviavit.Abrabamo jam feni-Angelus,vica:

i

rias Deivices gerens, eique largiüs fobo-

Gaudiä eah:ipiunt lacbrymae,dant gu;

. dia fletum,

Jem fpopondit: Ceidit Abrabam $n faciem

"GB"Q;]; 1 7?&

fii

et

fuam , & rifit , dicens in corde fuos putsne

$, VII.

«eutenario na[cetur .filius ? &5 Sara nonage-

p

u"waria pariet? fequentiveró capite legimus

Mundani gaudij indoles eff - fub

tresAngelos éfummo cclo in terram miífos

di

larva fucats rifüs lacrymas ab[condere ,

veniffe ad Abrabamum , & cum ipío come«

$,

diffe tanti hofpitis factos convivas ; cüme

4c melleo im. poculo venenum proe

üi

inare , mortémque aceer-

que appofita menfze fercula guftáffent , in»

ls

terrogárunt Abrahamum , ubínam effet ejus

ls

]:"'I'CJ.

uxor Sara? quibus refpondit. illez Ecce in

ti

64.

'X' mundani þgaudij turgído utero alius

tabernaculo eft, — .Et tunc unus fubjunxit ?

f

non potelt foetus expeclari, quàm fle-

Revertens veniam ad te tempore iflo, & ha«

tür

E

bebit filium Sara uxor tua, quo audito Sara

"—* tus, überiores profundens lachrymas,

t

amariores edens fingultus, quibus gravida«

rifit post oflium tabernaculi Genef, 18.: fed

a

ridentem Saram reprehenfione Angelus fta-

tür mundáni gaudij uterus: unde non fo-

f

Iüm fucatà mundi lztitia lachrymas tegit,

tim caftigavit; Abrahamum veró ex fimili

hi

fed eas etiam detegit, cümin lachrymas de.

'haitantia , ut cenfet Chryfoftomus ridene

1

di

finit, lachrymas parturit; eftenim munda«

tem negligit.

tifo

'Tametft i

na letitia matet , G nutrix fletüs, & lu«

nculpatus fuiffet utriusque

67,

' !P;FO «-

fin

€tüs; & (ub rifüs larva amaras effundit la-

conjugis rifus , Sara tamen reprehenditur ,

& imnendazi rifufeveré mulé&tatur, cüm Abras

U

chrymas: fi enim mundano rifui larvam de-

tley

trahas, nonnift fletus vides, & lachrymas

L2

*

hamus ejusdem rifüs reus impuné fuerit di«

du

hzc eft humanz voluptatis indoles fub rifu

miffus; cur igitur fi ex eadem caufa pro«

lachrymas abícondere , fub melle venenum

diens utriüsque conjugis rifus inculpatug

Qu

f ]

punitur in Sara, & Abrahamusimpuné di«.

propinate, Quinimó natura ipfa exipía rj-i

mittis

gnoj

!

/

Perfonataeft mundi latitia, cui fi larvam detrahis lacrymas. 46j

dimittitur ? Non cenfeas rifum Abtahami

raneus zrifus zternum fletum parit ; dolg-

(vo vacuuüm/ marotre , tifus enim dolore

rémque parturientem fletummunquam .mo-

Tituruq.

mifcebitur , & extrema gaudijluctus occu-

at: non reprehenditur tunc ab Angelo A-

6 .

b

Verus non eftrifus a-ille;'quïïfletufs n8n.

rahami tifus , quia uberiori erat amarore

«quam morituri eft parens , nemo adeo (X

puniendus, quia fà rifit Abrahamus de pro-

fui ofor, & hoftis, uthuic fe velit gandio

tniffione líaaci filij, & gavilus eft de «ejus-

mancipare , quo zeterni fletus , ::ternique

dem nativitate ; acerbiuis tamen debuit con.

«ruciatus futurus fitfamulus: -itenim ztet-

triftari in lu&uofa filij immolatione; & de

'ni doloris;mancipium , .qui fe fico:mundi

€ujus nativitate laetitiam :conceperat,, ti-

:gaudio dubjicit. "Nemo adeó defipiat, ut

fümque ediderat profufiorem, de ejusim-

:Satanici hoftis artibusdecipi fe.finat; :nemo

tolatione :débuit acriüs torqueri, & :ama-

ffidat mundi voluptati, qua wultufereno ri«

riüs contriflari, quia exrrema gaudij luctus

det,fimülque arridet,ut.alliciat, ;:Momenta-

occupat, appofité Bafilius Seleucienfishunc

d

Oraf, 7.

meam latitiam , & hanc.etiam larvatam, &

expendens Abrahami rifum, & gaudium in

'vanidam fpondet, ut eeternam :nobis furri-

promiffione Ifaaci filij preeconceptum ait :

piat, imó aternóque mnos «ruciatui .addi»

Locutus eff "DEUS, &5 bares in vicino, fpes

&at. JAbftneamus.ab hoc inani, & :noxio

sp[as res comitabantur. Eum DElS dedst;

'tifu , fi verà velimus lztitiá gaudere , ut e-

t enedit4e.s

qui antequam na[ceretur , erat 4n de[iderio,

enim:monet S, Anfelmus : Mwlti dolebzut,

JAnHbrabamus accepit , gavi[us efl. — In lucem

:qui tmodà miferà vident , && plures qui munc

$nfans (Íeu Ifaac qui rifus interpretatur )

Jlugent , latitiaexulrabunt inenarrabili.Sur.

prodiit fidei exercende materies , & fladium

Paucis in-

ripiamus nosab hoc mundi rifu, qui zetere

€$l apertum Amoris 32 Deum,

nam furripit letitiam , -& illi adhzreamus

teriedlis fubdit : Zemravit Deus Abrabam.

^fletui, qui eternum rifum gignit, werám-

QSuid enim 9. e^n. Aibleta periculum fecir,

que fpondet letitiam nunquam interituram:

quód ejus vitrtutem — ignoraret ?. Ideoue:ut

nolimus fidere : mundi ladtiz, clguæfinïhui-

M

animi propofizum difceret , ejus. fpecimen

jus vitz mari fua blanditur malacia , :ut fuis

peus expetlabat? Tentatione purgat Abra

1ios flu&tibus infepeliat5 :nobis arridet, quà

Bamum patientie fimulacrumt Maac./ irifus

1ios irtideat ; ;G .in .cautes 'Urgeat incautos;

ánterpretatur , & utriusque parentisrifus in

'quia cunc fe fentiunt venerei xílüs ludibri-

somine imprimitur líaaci , quem cum fe-

um faélos , dum inanis 'voluptatis amore

rus pater acceperit , etiam gavifuseft: (ed

ztuant:: abinvidis hifce wundis fe fubág-

etiam innoxiam Abrahami lxtitiam ,:quam

«ant, quifluctibus nolunt-abforberi. 'plg,

in Ifaaci concepit promiffione fibi facta, in

res mehtiti hujus :gaudij :equor abforbuit h

filij immolatione acrior :moeror infecit , &

quàm ubique marium tractus flu&tibus b«

«aftigavit: ridentem enim , '"G gaudentem

ruerint flaxa illa trajicientes itinera:

4Dapis

Abrahamum funefta filijimmolatione Deus

timenda eft in hujus Iatitiz zquore a

dblan.

(6,

cafligatam, & purgatam voluit, sia ex-

diens :malacia , :quàm ii cateris marinis (j

grema gaudyj lutlus occupat , fubrifit Abra-

imibus procelle fluctibus &fluantes .decn.

hamus in 1íaaci promiffione , gavifus :eftin

4nanis,

filij acceptione, fed acriüs etiam triflatus

Rabidi canis lethales morfus fuis-mun-

20.

Wfo"g

eft inejusimmolatione, utea tentatione

di gaudium zmulatur jblandi

fmnentis ; a.

purgaretut fi quid fort£ humanum, patfus

bidus.canis , cum :morde

"

3

re adnititut revo-

fit in rifuy quem inlIfaaci fponfione edi-

lutis oris riclibus, :dum:

ringit,

ósque tor-

derat.

quet , :dentésque oflentat, ride

re videturs

€8,

^. Quod fi innoxij ri

füs,& inculpati ;gau-

Íed falfo fub rifu v

eram occultat rabiem,

dij fequela eft morror ; quales lu&tus, qua.

Quis adeó defipiat

; ütfihgentis, ac rábidi

les lachrymas non eliciet noxius mundi ri-

€anis, fe nudum , -

« exarmatum

'exponat

fus? nimiram ferendus adhuc effec mundi

zabiei, finátque rifüs fpecie fe deci

p Non

rifus fi lachrymas tantüm eliceret , quibus

ridet, nec verus eít rifus canis j

n tàbiem

fi quid eidem ineft noxijeluatur, purge-

a&i , fed luctus fpargit ; cum mor

det, &

tárque; fed quod majoris eft momenti, ac

aecem adfert, «üm dentibus premi

t L

ita

tavioris Ponderis ad zaternum

etiam fert

quamvis fidum fit mundi gaudium ,ac m

E

£ne.

r

etum nunquam moriturum. Speclandus

titum ; verum tamen perinde ac

€anis in

Íferió eft fletus ifte, ne tunc fpecletur, cüm

tabiem a&tus lu&tum infert,

fi enim corpo,

riulla ampliüs affulferit fpes eum declisan-

tisnon lacerat membra,

di. Temporaneus eft ; ac perbrevis hic

:aqi.mï tamen di.

Écerpit ornamenta.

: Canis in rabiem a&l

rifus, citó finit, fed ad lu&tum ducit, qui

fe morfui exponit,

qui mundi eaudia fe.

fine catet : ícité S. Bernardus : Videte ergo,

quitur, que amarulenta funt , &

E

canina. ?

J

se blandiens prafens pro[peritas fii uobis fi

voluptas, quà mundus vel max

imé fuig

sem abjcoudat , ne latitia eemporali u-

blanditur, quamvis zidentem vid

eatur fa.

lum volius. aternum . operiat , & parsat ,

€iem referre ; tunc tamen rnor

äet,' cum

uem operit ; €x toetu 'conii:ciamus,'qu,llis

á

ridet; vulnusinfligit, cum. arrid

et5 ingree

it hujus genitricis indoles ; ex effsélu di-

dirur voluptas blandiendo. &

morder rí«

gnoicamus qualis fit naturze cauía; tempo-

déndo; ticillat alliciendo;

fed jiörihii t com',f

Véráui de Aþäüw Jotn. Il.

S.S

en^

-

$06

Difïcrtatip XXII.

fentiendo; &eó fzviüs ferit, quó blandiüs

gere, quos mundi gatndium faozifa, perinde

h

ilicit; videtur carnem mulcere, & animz

ac canino ridtu momordit : abhoc (iquidem

insendit nocere; non mulcet, fed mordet; fi

cane dilaniati alios videntur canes parere;

Is 4b

non dentibus dilaniat, lenocinijs tamen di-

eósque alere , quó diutius eorundem expe-

mü "

Écerpit; & mundirifus rabidus mordet,cüm

fiantur dentes, fi enim mentem eorum ine

videtur blandé allambere, & fuaviter delini.

grederemar, qui mundano gaudio indulíé-

fe,

Amica facie nobis humanum gaudium

re, nonnifi caninos morfus ibi deprehende.

obviat, rifum ftatim prodir, íed quotutiüs

remüs; mordent enim eos mille folicitudi-

mordeat, minüsque timeamus ejus morfus;

nes, lacerant marores,difcerpunt triítitize,

quos rifu tegits blanditur enim larvato fuo

& cateris acriàs eos . dilaniat. confcientia

gaudio mundi voluptas, fed quó fuo rifu

mordens, & remordens ; tametfi alij deef-

lethaliàs mordeat : nonenim licét rifum fi-

fent canes , unà fufficit lzefa confcientia,que

—— . D

mulet,fuam poris eft fevitiem coércere,cüm

intus latrat domeílici inftar canis, & vul-

primüm incipit. eblandiri fimul etiam &

nera infligit, quia non folüm latrat, fed eti-

am mordet.

7I.

mordere fatagit.

73

Moris tuiffe apud prifcos, quo laetum

lmó peiora canibus humana dixerim

nuntium lancearum cufpidibus , frondibus

gaudia, canes enim in alios fxviunt, & íuis

ohbtectis laüri fignificaretur refert Plutarchus

parcunt heris, quibus non oris dente nocent;

in Fompeio.

Id fymbolum nobis exhibet

Íed caude motu eblandiuntur: mundiveró

gaudia dominos fuos mordeat, & eó acriuss

mundani gaudij; blandum videtur, & ar-

borum vireícentibus comis redimitum; alli-

quà lautiüs ea fovent,jjsque favent. Neque

cit, & placet, fed laureis fub frondibus cu-

qui ab hiíce mordentur rabidis canibus,gaus

fpis latet,& lancea;quá vulnera infligat.fi non

dijs explentur mundanis, quia hec dunr

corpori, graviüs tamen; ac lethaliüsanimz,

mentem explent ; famem eorundem magis

/tiä. L. offic,

eAp, 32. .

Ícité D. Ambrofius : Intuere peccatoris l-

acuunt, ut nunquam fatientur , perinde ac

N

titiam, introfpice uulnera , & vibices ani-

qui ove vefcuntur , cui rabiem quandam

ena ejut , cordisque maflirudinem : vireícens,

moríau fuo lupus affricavit, iugi dicuntur lu-

& triumpbatrix laurus lancez obtegit cue

pina fame laborare referente Joanne Eufe- rj :. 46

fpidem, quo nimirum fub fidiz leuuz lar-

bio, ubi ait ; Ovem dicunt smor[am À lupo, -rte voluze

non

»c

va nocentiora fua. infligat vulnera ;

fi quis edat non fatiari . fed fame laborare ; 94149553e

zaudiafunt, que mundi voluptas fpondet ,

illud certius , quidquid fortuna . mordere po»

fed lethalia vulnera: mundi igitur qui gau-

tefl, non [aturabit cor efuriens,fed potitis a«

dia fequittir, nonnifi vuinera affequitur; &

cuet ejus famem.

"

quidem eó graviora , quó latentius inflicla,

Emorz mentis eft mundi gaudia aucu-

74

1d.Y,

& quó noxicri fraude fub illecebris occul-

pari; ut inde aliquid hauriatur folatij;tamet(t

tatà; huc accerfendus eít S. Gregorius Ma-

latitia dulcoranda vitae przfentis amaritu,

Somil. 18,

gnus inquiens? $ talem adbuc mundum di-

dini apta cenfeatur, X gaudium lenimentum

i» Execbiel,

efle videatur doioris, & moeílitie recrude«

ligimus, non jamgaudia , [ed wulaera ama-

mu 2rdec mundi voluptas, & arridet , fed

Ícentis; quod tamen mundus gaudium ex-

acriüs ut mordeat 5. allicit, & eblanditur, ut

hibet dolorem auget , non minuit; neque

vulnus lethalius infligat : has mundani gau-

moerrorem extinguit, fed accendits moleftias

Ii Proem.in

dij verfutias detegens D. Hieronymus ait

non abigit, fedaccerit, tametfi rideat , no«

3. lib.com-

bisque arrideat , nostamen irridet, cüm non

1DHEIDet,

de mundi gaudio: lwiverfa mendatia fub-

Dhoy,

dolo melle circumlinens , ut qui. audit; ver-

oícula adblandiens figat, fed vulnera fzviens

til, LR

Borum dulcedsimem venena peoris non for-

infligat ; eftque mundi rifus noxia irrifio,

midet , pacem pollicetur, ut graviora bella

ideóque qui cum mundo ridet,fatiüs infanire

exerceat ; ridet, ut. mordeat.

Ridentem

dicitur,quàm gaudere: mundanz fiquidem

letitiz, & mentis infaniz tantus efít nexus,ut

exhibet faciem mundi gaudium , fed ut íze-

viüs noceat; larvatus igitur eít rifus, quem

vix latitia ab infania fecernatur ; ideóque

;;

mundi gaudium fuos difcerpturum,fuis ex-

infaniunt homines à íana mente dejecli,quo«

hibet fpe&tandum ; imó non folüm fucatus

ties cum mundo latantur,ut edixit D. Augu-

eft rifus, fed verus moríus, ac vera lania-

ftinus : Extolluntur bomines , letitia qua-

InP/aln.$6,

tio, & tamen adhuc ita defipimus $. adhuc

dam infaniunts qui fapit, huic mundana gaue

fumus tam deliri, ut ridenu, fimulque &

dia defipiunt , mundi Jatitiam coércet;ejüs-

mordenti velimus mundi gaudio fidere, qui

que rifum compeícit; quia fanz mentis eít

noanifi canis inflar in rabiem a&ti, ringen-

non gaudere mundi bonis, qua fub latva

tis oris dentes oftendit, feu rifum fiagit,

boni delectabilis mala omnia obtegunt, qua

;j

uó feviüs mordeat ; imó rabidus hic ca-

adferunt; nonni(i exfucca effe poffunt ac

nis non folüm fi&é ridet, & veré morder, fed

nuda veri gaudij ea mundi bona , quz non-

alios quoque catulos gignit, à quibus etiam;

nifi anxietates, »rumnas, curas, & miferias

exhibent; & ideo infanit , qui in. mundi

qui mordetur, difcerpitur.

*

72

Ferunt à rabido cane morfum per uri,

bonis verum gaudium adnititur enanciíci

LÀ

& licet cum mundo rideant ; eó tamen

nam interdum catulos edere exiguos quie

dem, íed tamen de canina progenie mor-

plus infaniunt , quó laxioribus cachinnis ri«

dent,

ä

dentes (getus, Hog idem ijs viéetur abtipe

Suntg

Perfonata eftmundilæti;ia,tui filarv.am detrahis lac-rytüas. $07

Sunt, qui dementià laborantes jugiter

res eft ambitio , vana, & ventofa, que nul«

2f*

rident, & ijs haud abludunt, qui cum mun-

lum babet terminum : effunduntur enim

do rident, rifus enim abundé eorum pro.

mundi gaudia, nonpoffidentur , quia dum

u

In Cap.4,

ditamentiam, hinc Tritemius ait; — Szul-

placentstranfeunt; fugitiva eftletitia, diu

)iegul ^

um fe demon(frat ,— qui. vifum. excuffum.s

nequit fuo harere pofleffori, fugitivaomnia

amat, quia viri [apientis est moderare s

mundi gaudia funt, qua& in folo volatu cone

Mundi rifüm qui compeícere ne-

fiftunt, &H.fug-a.

fcit, indiget ipfe coérceti , & qui effufam

nonligat mundi latitiam ; illigari iple de«

2$ VIL

bet, ut verá laborans dementiá ; quia falfis

" agadhzret gaudijs , quibus fe duci finit ad

Nulla funt mundi gaudik, qua ne

"miernum luctum , acfede feduci, ^ Hinc

que babentur in /pe , nec po[fidentur ia

líocrates carpens gaudentes cum mundo ait ;

Y£.

Deflorefcunt cum przmtm putane

. Effu[ior vifus vecordum eff , & infanorume

A4ur florere; avefcunt cum f'avere, &

^ Suam extra íe mentem fundit, qui fe in ri«

v

"h

arridere ereduntur,

furn effundit, féque prodit ratione vacuum,

qui fine ratione riium emittit; fi nolis. in-

Unt, qui mundialiï.gaudij ij/'mbb!üm to«

27

- fanire , neceile eít, velis mundi rifum coér-

L fam producunt ,. non ob celerem | fu

Cere, & te intra te. compeícere, ne totus

gam taniüm, ac brevitatem , quá du

foras unà cum effulo riíu prodeas, nílque ía-

fat , verüm & quia ípinis fepitur4 quia

nz mentus in te iuper(it: eft fane lana mente

mundi latitia tametfi cum rofa florere. &

Vacuus, qui ea latiuia impletur,qua iníana

ridere videatur, diurnüs tamen vix eít ri«

.eft, & delira, qualis eft, que àfluxis mun.

Íus, & nunquam diuturnus; brevi enim

di voluptatibus effluit, (cité D. Augufti*

arefcit & nonnifi fuperílites relinquit fpi-

nus: Phbantasmata rerum temporalium affe-

nas ; quibus conícientia acriüs pungitur, &

æ Pjalr.

vunt fepe deliram , inf[andmque — latittam

mens difcruciatur,

Etiam camporum tra-

imó hamc jugiter ingerunt ; càüm | nonnifi

"AW

€&us, pratorámque planities & arva.verna

&rumnas, curas, moieítias , & cruciatus lï'ef

temperie ridere videntur lafcivientibus or-

4tit ia

cum gerant.

nata viretis, difcoloribus variata floribus;

TLT

y(- m

Excuffetat certé hunc rifum Salomon

fed fucatus eft rifus, nonverus, mecdiu-

cüm dixit; Afwm reputavi errorem , ubi

turnus ; definit enim cüm floresflacceícunt,

alij legunt in/ansam :. infanus igitur cenfen-

G germina arefcunt: perinde ac flores ri-

. dus eft, qui cum mundo ridet, quia ut pul.

dent, & arrident humana gaudia, (edbrevi

h

* (41.149,

chré Caffiodorus ; 4» boc feculo ffultus 4 fe

areicunt, & nonnifi curz , ac folicitudi-

foras egrediens exultat : pimirum egreditur

*

nes; feu vepreta poft : fe relinquunt , flo-

£

íana mence , à le abit, & extraíe divaga-

rere non poteft, qui hilce innititur flori-

tur, qui in rebus illisexultat, qua funt ex-

bus . Non ftant, quze mundus gaudia ex«

"traíe, Letitia, qua ex mundi voluptati-

hibet ; volant femper, & avolant , neque

bus hauritur mentem laetantis, cum mundo

harentia funt, fed volatica ; volant enim

invadit, ver.iit, ut evertat ; eripiátque quid,

quia perniciffimé fugiunt ; imó phantasma-

quid lani in ea latebat, ut vacua, ac pror-

ta potiàs, & umbr& gaudiorum viíze íunt

- dus infirma remaneat ; huc fpeótat. S. Gre-

mundi letitiz Philoni, qui propterea eas

Lil49.me; gorius: Soler latitia arcana mentis aperire,

Lib.ae ,þ-

Íomnijs pariavit inquiens : Profana gaudia -

val, c&p,M g. dtque aperiendo amittere : adver[a . weró

fomnijs funt fimillima , weuiunt, abeunts oc- I^*

cum nos exterids deprimunt ,. interils. cau-

eurrunt , vefugiunt , G priusquam compre-

tiores reddunt : nocet mundi gaudium, ob-

dendantur , avolanut :

cum ijs,. qui cum

eft ejus riius, & magis prodelt fletus; nil

mundo rident, ita ludunt, uteosdem illu-

magis in mundo nobis adverfatur ; quàm

dant ; quia tametfirideant , fimülque arri-

quod rider, & nil nobis eít utilius , quàm

deant, ridentes tamen cum mundo fallunr,

quod nobis videtur adveríum; proípera

quia licit mundi lztitia haberi poffit, non

nobis funt adverfa , & qua nobis arrident.

tamen teneri poteít, quia ut ait D. Augu.

adverfantur, ideóque hacratione defipere

ftinus traót. 7. in Joan. Lerzstsa feculi cum

fe probat, qui ridere cum mundo adniti-

magna expetlatione [peratur y ut ueniat, fed

tur; qui mundigaudio inhiat; cui enim fa-

non potef teneri , cáüm venerit , non poteft

pit mundilatitia, fuam hic infipientiam

mundi lztitia ab homine teneti , qui ejus

prodit, non enim gaudere poteft quis cum

amore tenetut , quia quos lztitia tenet, eos

mundo fine infipientiz nota: relinquenda

ftatim dimittit: hinc voluptuofi illi ex Epi«

funt, qua in mundo lztitiam ingerunt , o-

curao grege fues potiüs, quàm horines,

mittendum ftudium divitiarum , quae vel

cüm nonnifi in cceno gauderent terranarum

periculum funt eas concupifcentium , vel

voluptatum volutati, fcientes mundi gau-

onus poffidentium : relinquenda corporis

dià perinde ac flores cito arefcere, dixerun*t

voluptates, qua molliunt, G enervant ;

ANon pratereas mos — flos temporis,

«oércenda eft ambitio, qua in dignitatis

6070* SFFP .ïze T "A(w

"EH 005 rofis antequam mar:gfmm

culmine gaudere adnititur : tumidg'ggm

« gerani de Afeidibus Jau, l.

| Föl'es;

Sgäg

£o8

Differratio XXIl,

1

78.

Flores, ctim primàüm lætänf foliorum

eorum cæpït appendices experfrï ärumna.

explicant pompam, quà gaudent, ftatim

rum: poftquam patrimonium decoxit ,

. arefcunt , & difcolor foliorum ornatus ve.

Fatla e$t fames oalida in Regtone . illa, &6 1j ss

luti umbratilis difparet, & qui fpectatiffime

sp/e cepitegere, Eget, G fame premitur,

florent, celerrimé etiam marcefcunt; bre-

fi

qui mundi delicijs cupit fatiari,

& gaudiis

ii

ve enim eít, ác volatile rofarum zvum;

indulgere, quia futile eft mundi

, gaudium,

ideóque terrenis hiíce indulgentes volupta.

& inane, allicere poteft ob exti

mam jucun-

tibus, non rofis aperto finu plené luxurian-

ditatis fpeciem , fed fatiare no

ii

n valet; ideo-

K

tibus curonari voluerunt,fed baccis rofarum

que adolefens prodigus,

& egete copit, &

gr&cé enim legitur coronemta nos calicibus

a

fame torqueri poftrquam

mundi indulfit vo-

rofarum, roíz apertzeillicó flaccefcunt: ea-

luptatibus , ac mundana giudia patrimo8 .

gc

rum vero caliculi, feu baccz claufze delicijs

nium abiiguriendo fumptuofiüs emit: de-

"ingerendis videbantur i pfis gptiores 3 quia

coxit proprias facultates ; fed nullam in (to-

fi

í

fi non re, faltem fpe arrideht , antequam

machüm demiffam voluptatis fubftantiam

rideant; cüm enim primüm florent, ftatim

[

concoxit. quà reficeretur, ideóque coepit

u

deflorefcunt, & dum vernare putantur mar.

egere , quia quas fecum tulerat divitias, vi-

cent: fedlicét rofarum baccis coronari cu-

l

tijs indulgendo abligurivit & tunc neceffi-

perent , quó fpe faltem futurz voluptatis a-

GA

tate adaétus , paupertate impulfus uni ad.

lerentur, adhuc fruftrati fuerunt gaudio, quia

hafit civium re

fi

gionis illius, qui mifit il-

iin baccis rofarum claufa detinetur voluptas,

lum in villam fu

am,

el

Breges ut paícerer por-

quz nondum ullum potise(t gaudium inge-

corum: & bené qui

coenofis mundi volu-

rere : caliculi, feu baccz claufz nondum funt

ptaubus adhzfit , qui in. ceeno deleclaba--

eí

toíe, nec rofarum poffunt dare volupta-

tut volutari vitiorum , focietati adíciíci-

&

tem, fed rantüm fpondere : cüm verà pri-

Q

tur porcorum 5 cüm affueviffet coeno foe-

müm & caliculis florida hzc voluptas fe pro-

dari vitiorum , mundi gaudijs ut indulge-

dit , foliaexplicat, .arefcit; & qui earun,

ret,potcis pteeít, quibus volupe coeno im-

E

ü

dem tenebantur de(iderio, fe fpe fru(tratos

mergi

*

Et c

upiebat implere ventrem s lidem,

cognofcunt; diu enim quos fpes tenuit, vo-

fuum de filiquis , quas poreá. mauduca-

"

Blomil. YY-

luptas ftatim dimittit , ,quia ut pulchré S.

Ó6ant.

e€Xameron,

Bafilius: Tranufitoria efü , ac brevis momen-

Cüm,enim- volatiles fint-, ac inanes 99*

li

8 vernorum florum gratia, adbue defideran.

mundi deliciz , fallaces voluptates ,. Jar-

zes deflisuit, aptiffimé voluptas, & mun.

vata gaudia, nil ex ijsdem deglutivit , quo

diale gaudium rofis zquiparatur, ut ejus

efurienti fatisfaceret ftomacho , & laben-

oftendatur fallacia : noluerunt Epicurei ,

tes corporis vires reficeret :

mundi

aus

ä

mundíque voluptatibus, & gaudijs indulgen-

dia, quia itania, & vacua ftomachum itle

tes apertis coronati rofis, fed calicibus ro-

flant , non replent; membra torquent ,

farum , quia rofz, cum plena gaudent fo.

non nutriunt ; premunt, non exhilarant,

(

liotum explicata pompa ftatim arefcunt,

pulchré $. Ambrofius lo

quens de predigo

|!

unde tpaluerunt rofarum caliculis ftipari,

adolefcente ait :

Egere ideo cupit, & Lib.v, d

ac fulciri , (eu fpe duntaxat innutriri rofa-

famem pati $. 'quia nibil prodige fatis es] L*

.

zum , & defiderio florum, quia rofarum

voluptati

.

eft voluptas prodiga ,

quia

florefcentium voluptas vix luxuriat infolijs,

gaudia plura fpondet,

que ]laxa manu

G (tatim arefcit in flore, & rigefcitin du-

profundit ,

fed quia vacua funt, & in.

lä

mis ; ideóque nulla eft florida mundi volu.

ania , nihil eft ipfi fatis , feu nil habet

l

ptas, qua fuos tunc düntaxat alit, cum fpe

folidi , quó valeat reficere, & efürientes

allicit, & defiderio inflammat ; feu tunc

fatiare: ideóÓque cüm indulfiffet .prodi-

tantüm placent, cüm nonfunt , & tunc di-

gus adolefcens mundi gaudijs, fuifféte

J

fplicent, quando incipiunt effe ,' quia tunc

que ejus depaftus voluptates ,

de(íinunt,

€upiebag

LN

c Z9

implere eutrem — fuum de.

filiquis , quas

Adeo florida gaudibrum gratia fugiti.

porcs manducabant.

va eft, fallax, & mentita, ut non folüm pof-

Neque . enim , (ubdit

$. Ambrofius, a/i4

eura esd luxuriofis,.

fidentes fallat , fed etiam defiderantes defi.

nifiut ventrem | fuum impleant , Quorum

derio deflituat, quia quod ante poffeffio.

DEUS venter esl , quis autem. aptior. bu.

nem defideratur, cum poffidetur, quod erát

li

juscemodi bominibus cibus

; quam filiqued

in defiderio arefcit, & difparet, ut defide.

Hic cibus intus inanis ,

rantes defiderio de(tituat: nulla eft ea mun-

& foris mollis ef ,

d

quo corpus non reficitur , fed impletur , t

di latitia, qu& neque inpe habetur, neque

fít magis oneri, quàm ufui, Mundi vo-

Q

in re poffidetur.

Id expertus fuit prodi-

luptatibus , & gaudijs. qui indulgent ,

gus ille adolefcens, qui juvente ardore de.

quia fatiati non poffunt , fame tor

quen-

latus, ac luxuriantis atatis folicitatus ftimu-

tut ,

filiquis inhiant; porcorum fcilicét

lis, mundi gaudis inhiavit ; proprij pa.

Cibo, quo ventrem onerent , qui mentem

ä

timonii portionem fecum detulit , ut ea

m

coenofis , ac fuilibus cogitationibus imple-

fibi íumptuofias emeret: ted vix, quid effent

verant ; inanis eít filiqua cibus, porcistamen

mundi gaudia expertus fuerat , & ítatim

l

pergratus, & voluptuefis aptus non quiderm

;eä-,-

/Pcrfb*nata ::&ndüpdilætitia, cui filarvam detrahis lacrymas. $o9

refïcienäis , fed Tin'üächdïs » »q'uïïä onerat 5

aifi lïn fumum definit , fiátque lucernz lux

l

i

diftendit, non fatiat, 'Cospit prodigus a-

foetida caligo ; huic moritura flamtaze fupe

parem dixeris ; quam mundi voluptaslati-

dolelcens egere in porcorum campis, in re«

gione mundanz voluptatis, & fametorque.

tiam excitat , vix quidpiam ementiti ; ac

fallentis luminis emittit, & ftatim extine

ti, quia wibil prodige fatis eff voluptati ,

inania funt , & vacua, quaprofundit gau*

guitut , & nonnifi triflitiz caligines poft fe

relinquit ad eos rorquendos, qui mundi

dia prodiga latgitate, inflando.ventri , non

-»audio, indulferant ; (cité mellifluus Bet-

implendo idonea ; onera ndo (tomacho , non

zeficiendo apta; totamabligurivit prodigus

nardus de fallacijs prz(entis vitz ait: Lae?£-

adolefcens fubítantiam , quo prodigze indul-

dia lat ves in triltiam commutatur , ficut

geret voluptati,aliquid inde percepturus e«

flamma illius noviffima fumus occupat , &5

4Aligo.

molumenti , acrefectionis, íed quialarvata

funt, & vana , quz voluptas prodiga pro-

Quo

d mundi letitia jticundum prodit,

4

fundit gaudía , infici Ajsdem potuit , non

exiguuin eft lumen, quod ftatim extinguis 9

refici.

tur, fed ingentem poft fe fauium relinquit;

$t.

'Nil habet folidi , oilque validi ad fo»

quolachrymas elicit , doleresauget : hoce

€e, qui lumen circumvolant rondi inhian-

latium inducendum mundi lztitia, quae ta-

metfi extimo cortice ridere videatut ; & ar-

tes gaudijsspyrauftze fuit ; 1bi fnortemoppe.

&unt ,ubi lztitian appetunt; qurenim mune

ridere ; intus tamen nonnifi malis infarta

eft : gaudium oftendit in extima fuperficie,

di lztitiam expetit , poenam fuflinet , X

& nucleus dolor.eft, ac moeror * occidua

quam voluptatem putabat , :mortem experi-

tur. Faílidit Deus fuum populum, inqui-

eft quevis mundi lztiria; perinde ac prz-

£elfae quercus ,

&

:

. preealtae turres fole occi»

ens: Quafi wvas in deferto ánveni Ifradl ,

"OJ&B ,!

quafi prima boua ficulnea in cacumitse ejus

€4uo prolixiores fuas urbras projiciunt , ita

& muvdi occiduuim gaudium longiores pro

vidi patres eorum z. ipfi autem iutraverunt

&rahit Jolores ; & ficutoccumbente íole tri*

&d Beelphegor , & abalienati funt án confu*

lidus,

muji infantis umbra gigantem tunc menti«

feonem ,. .&9 fatti funr abominabiles , ficut

tur: ita vel minima mundi letitia ; quia

€a , qu& dilexerunt , ac fi dicat, peande

femper eft occidua , füümque preeceps ruit

ac obicoenum PriapiIdolum, fetidiffimum

90,

erat , & omni abominattone averfandum , ac

in occafum prolixum dolorem protendit.

Si enim mundi latirias cum fuarum poeni»

perinde abominande erant meretrices Ma-

tudinum , ac dolorum metiamur appendici-

dianitz ;. quasavidiüs concupierunt , Gccum

quibus volupiaofiüs conimifcebantur ; ita

bus , has procul dubio prolixiores depre-

hendemus : qux à mundi voluptatibus

& ifradlitx obfceeni , putidi, ac abomina-

biles faéti funt, quia poftquam coepére car»

jsdem indelgentibus exhibentur l&titie

ifle in tranfitu funt , ac fuum ruunt in oc-

nis delicijs affluere , & mundt inhiare gau«

cafum , fed dolores, qui inde oriuntur ,

dijs »-abalienati (unt à Deo, & fibi faítidio,

non tranfeunt ; fed diu infixi harent prz-

ac abominarioni fa&ti funt ,. adeó u in ipfa

iþu 705

cordiis ; ille momento facefcunt , fed ifti

mundi latitia wcerorem naCti fuerint , in

l

gaudio abominationem , in rifu ludum, &

erannos laceffunt; ille utpote volatiles

fugiunt ; fed ifti , quia cruciant ; infi-

in ipfa voluptate trifte doloris pretium : fcie

té S. Gregorius aite

aMlius a luxuriactare

ftunt ; ille , càm delectant ; difparent ;

ï;bg 83; m-

ifti, cum torquent , manent j areícunt

uem jam refrenat » féd tamen adbur duxu-

rAl. cap. 3-

ile, cum florent , rigefcuntifti, cum tor«

ia phbantasmata tolerat 3 quia qua volens

»

?

evanefcunt ille , cüm ofcula fi-

ffecit , borum invitue meminit $. E$ pümamis

qucn!

gunt , fed diutius hzrentifti, cum vulnera

Jjfflinet , quam voluptatem puravit, niitam

volupe, G expecitum indulgenti mundi de-

infligunt.

$2

.Si cili

genrer mundanz letitim inti-

licijs , quàm effafior procaciter libido, ac

carnis voluptas, qua tamenita fit abemina-

miora introlpiciamus , nil e(t in nucleo,

quàm dolor ;

in cortice rifam exhibet ,

bilis ; ut iilamvoluptuofus abominetur; ob

& intus lu&tumtegit ; gaudet in fuperficie,

ipfa luxuriz phantasmata , quibus obícoeno

& motret intus; arridet infpe , fed irridet

luxurizludibrio deliciabatur , acerbiffimum

in re: riíum fiquidem fpondet , & non-

cruciatum tolerare adigitur ; G poenam fu-

fifi dolores exhibet , quibus torqueat , a-

ftinet, quam volnptatem. putabat : quàm

deb ut ipía humani gaudij poffeffio ; pla-

larvata, ac menuta funt mundigaudia? de-

licias fpondent ; & cruciatus exhibent; fít-

«eat in Ípe , fed diífpliceat in re 5 & ejus

offeffio hiantia vota caftiget, & qui mun-

que luétus , qui rifus putabatur , inflicla

di letitiam expetit , nonnifi inconfulti fui

duriüs peena fit voluptas , & qui deliciari

defiderij fupplicium petit ; quo humana ap,

in voluptate , gaudere in delicijs credebat ,

petentia, & torquetur , & expiatur.

torquetur doloribus., & posnam fuftinet ;

Jucundam prafefert mundi lititia fpee

quam voluptatem putavit.

/

$3

ciem , quà minüs cautos illicit , & mundi

Solet quidem culpa poenam anteverrere,

9 f«

quia aliquid intereft culpam inter & poenam

inhiantes voluptatibus titillat ; fed flam-

Amam imitatur mJox morituram.,:Qua nom.

dilcziminis , fed mundi latitia zquo paffu

$$2$3.

cum

$10

Difíertatio XXII.

cum p.þoe'nïa cutrit, quia nullo fecernitur à-

mafius , quia carnis illecebris ';. ac luxuriane

|t

poena difcrímine, voluptuofus enim , ut ait

tis cencupifcentize inhiabat voluptati , doe

D.Gregotius , 'poenam luftinet, quam volu-

hi

lorem fibi accerfivit; vulaüsque inflixit , &

f

ptatem putabat; & re&te mundi gaudio ad«

ut ait S. Gregorius Papa.

Quas mutabili.

Lib, .6. f0«

hareícit dolor ,: ne unquam fit impunitum ;

rAl, eab, 3.

ge

tatis fug onera , quia volens expetjit , mo»

nimis enim feró puniretur mundi lztitia , fi

lens portat , quali diceret , fenilis Judicum

.

ejus culpze fuccedanea foret poena j providé

[

gravitas ,. veneranda fenum canities , in

fi

feítinat poena , ut fit ipfa fui ultrix, ideó-

mutabilem , fluxámque Veneris voluptatem

hi

que appetens deliciarum meritó poenam

degenerans, impudicum amorem, foedám-

ob

fuftinet , quam voluptarem putabat.

$

fs

que concupifcentiam , quam volens expee«

fi

Torquet mundi voluptas , cum blan-

tjit , quia dolorem fecum adfert ; nolens

ditur; ferit , cum mulcet ; dilaniat, cüm

q

portare , ac fuftinere adigitur ; & ideo

fu

adulatur, . Id teftantur Sufannz fenes , ma«

pulchré ait D. Gregorius, quód uterque

? Jitiosé falaces , & proterve luxuriofi , quo-

f0

fenex venuíte Sufannz amafius gaudium ,

Qu

rum nivea canities eílus diffimulabat atden-

quod in venetea voluptate volens expetjit ;

tis intus concupifcentiee; obfervaverant ve-

i

nolens portat 5 fcilicet quia luótum fecum

nuítifmam Sufannam ingredientem fre-

trahit, & dolorem ; vellet quidem in vo«

tü

quenter , & deambulantem in viri fui po-

luptate gaudium , quod expetit 5 fed nol-

fp

mario , & fperantes fructum , non jam ex

. let vulnus, & dolorem gaudij appendicesz

g

£0

arboribus illis pendulum ,. fed ex depravata

ecce quàm plena funt deloribus mundi de-

propria concupifcéntta carpere ; exarferunt

Hs

licie , quàm oppleta laboribus , anxieta*

ta

ftatim focdo aítu in ejus concupifcentiam ,

tibus, curis, ac perizulis voluptates, quas

& tametfi niveam atatis hyemem attige-

mundus fuis fpondet amatoribus ; larvatus

[

zint,paífu retrogrado autumnum repetiee

eft in ipfis rifus, gaudet exterius, & intus

ii

zunt,fructum aliquem fecda libidinis gufta-

lachrymis madet; ridet in cortice, & lu«

b

£uri, imó motu prorfus inordinato ipfam

get in nucleo:;ergo fanior mens hauriatur ,ut

ff

repetierunt aflatem aftu libidinum difflag-

hac infanize nota à mente abradatur : hanc

IU

zantes ? hanc confufionem una , quz in

verófaniorem mentem is induit , qui mundi

ti

mundo voluptas creditur , foedé invehit ;

t

amorem extiit, ejusque gaudia refpuit , nec

quàd fi fenes, quorum artus frigent , quo-

finit fe ejusillecebris, ac fallacijs decipi 5

zum capita nives canitiei obtegunt ,' adhuc

fa

fpondet quidem mundus gaudia , fed quibus

ze(tu flagrant libidineo ; nulla eft «tas à

adinteritum , luctümque trahat, nunquam

focdo hoc eftu immunis : oculos vigiles li«

interiturum: omnes mundus decipit,fibíque

Ed

[U

bidinis excubias direxerant in mulierem

adharentes ad sternos ducit cruciatus

e€

W

deambulantem per viri fui amoena vireta ,

nemini patcit ; quia omnes torquet ? uno

fed cum Sufannam vident , cognatas luxuriz

venenata voluptatis calice fingulos fuos ine

ícintillas flabellantoculi ; & quia foedas in

Í

ebriat dile&tores , ac enecat ; & tamen ads

[

pellucido fonte , ac frigido (itiebant libidie

huc homo defipit, ut imundo fidat , à

quo

num flammas, aque coeperunt zfíluantes in

femper decipitur.

7

M

frigida lympha voluptatis poenam , & vul-

VDAbitl, eay, nus expeririejusdem: Erant ergo ambo vul-

t

37379 IOQ

nerati Amore ejus , nec indicaverunt fibi vi-

N

$. IX.

o q

eiffm dolorem fuum * Dulcis voluptas amo-

u

ris venerei , quo fenes zftu libidinis infa-

Sufannam

Duia mundi vVoluptas gaudia jþm—-

90,

nientes venuftam — deperibant

vulnus dicitur, & dolor; non enim ait Ícri-

det aullum adferunt lenimentum s. (ed

.*

]

acrius urgent ad lamentum

*

cor Veras -

p

ptura , Zndicaverunt fibi amorem , fed 4o.

letitía uon affciunt , [ed tvistü

lorem , quia non absque magno fenfu dolo-

Ó

snficiunt.

f

zis , ac triftitiz vulnus infligituramoris: im-

puré amantis , & acriter dolentis idem cft

3

Undana gaudia exporrigere ; ac xle.

37,

fenfus ; qui perversé amat , acriüs dolet ;

€reare mentem fpondent , animum

& quia amoris voluptas mundi gaudium a.

M

tamen non levant ,. fed premunt ;

V

lit , luctum etiam parit ; nec poteft quis

gaudij ferenitatem , nonaccerfunt , fed moe.

:gaudere cum mundo , quin v

li

glit dolere in

roris induunt caligines, lztitiá cor non af-

luctu.

ficiunt, Íed triftitijs inficiunt 5 nullum ad«

g

$6.

V

Mundilatitie , & volupta'timoerorkfem-

ferunt lenimentum , fed acriüs urgent ad

| per adharefcit , G luctus, iddue cauíz,

lamentum 5. quia quod ad momentum feni.

i

cur fenes perversé amantesSufannam , vul-

tur. mundi gaudio, mox recrudefcit acer-

neribus dicantur faucij , & doloretorti!,

biüs: neque à frigelcente aqua videtur quo»

erant ambo vulnerati amore ejus , nec indi-

ad hoc abludere mundi lztitia , (ficut enim.

caverunt fibi viciffium dolorem fuum : illicio

!.:

hauttus frigidoe febrili etu laborantes per

concupitz voluptatis deliciantur fenes; fed

modicum tempus recreat , fed mox arden-

I

vel nolentes inflisti vulneris dolorem fufti-

tiüsardet,ac torquet febris, & ipfe humor in

th. 34, l

gent, nimirum gterque Íenex Sufanna a-

pracordia diffufus incrementum fit aftás ,

Perfonataeft mundi latitia , cui filarvam detrahis lacrymas, : ;"w

& fax incendio adjecta ; ita mundi latitia;

entium vanitas g /z'm: partarientis

tametfi aliquid videatur adferre folatij , ad*

eor tuum pbantafias patitur : intelliguncug

huc vulnus infligit , & eó acriüs recrude-

L &, g.

hec deerronea divinatione, qua à cacodose

fcit, quà uberiüs quis mxundi gaudio indul-

mone refponía petuntur' vel à garritu avi»

mz. MPI 30

get.

um eventus quzritur futurus; vel ab incer-

$

Imó ipfa mundi latitia latva eft , quä

tis fomniorum phantasmatibus, qua noéte

internus obtegitur dolor ; hic enim adeo ri-

intempefta dum corporis membra fomng.

fui affociatur , ut fejungi ab illo nequeat 5

fopiuntur mentem impetunt;& venturi fuce,

.

!'roäerb.u. hinc Salomon,

Rifus. dolore mifcebitur ;

ceflüs prodromi habentur

.

& ficut no«

quamvis mundi indulgens delicijs in extima

Curna phantasmata errantes potiüs funt

rideat vultüscute; intus tamen dolore tor-

umbre , ita mundi gaudium phantasma

quetur ; neque (it propterea aliud facier ri-

potiüs eft , & umbra latitiz terrori incue-.

fus, quàmlarva , quá internus tegitur moe-

tiendo aptior , quàm jucunditati ingerene

e

^ tor, & cor dolet ,. & conícientia torque-

da

.

hinc Niffenus mundi gaudium ,. &

tur : exteriüs rident deliciosé ovantes, &

oblectationes , qua ex terrenis voluptati-

intus dolent ; ac angore uruntur j non igi«

bus hauriuntur phantasmata haud abs re

tur credendum eít externz latitig , cujus

vocat: inquieüs ; Non enim ef) fruitionie

" fplendor in facie apparet hilari ,. fed intus

illiue ,. & voluptats , que momento teme

ignis urens cor torquet , G clangulum prze-

porá fit in bominum nature penu ,. ut dele-

cordia uftulat , & viícera confumit : ter«

ationem illam. affervare , &$ recondere

poltnt . quam omni ope comparare conane.

reni gaudij lux prafulget in fronte , qua.

tenus deliciarum voluptas traaslucec in.fae

tur : fed inflar fallacium pbantasmatum.s ,

cie , & fulgor lztitice in ore ridente pra

cum teneri à voluptatum amatorións credi-

nitet hilariter : fed fplendoreít, quiex ig-

tur , repenté evanefcit ,€8 in mibilum recidit..

fie intus urente dimanat ;

nimitum foris

non folüm tranleunt , & evaneicunt , vee

rum etiam in nihilum recidunt , perinde ac

fplendor lucis adblanditur ,^ & intus ignis

torquens vifcerum uftulat medullas ; foris

vana phantasmata ,- que fruílra ab orio

hilaris nitor atridet , & intus flamma vo-

finguntur imaginationis ,& in mente pingune

rans pracordia urit ; foris lux blanda e:

tur,

mentitze laetitiz exhilarat, fed intus accen-

Ridere is veré non poteft , qui phan-

216

tasmata voluptatam , G vitiorum mente

fe prung vifcera exedunt ; depaicuntur ,

& confumunt; foris lztitiz (piendens fe-

concipit ,. vitium cum gaudio haud cohae«

renitas ridet (imul , & arridet ; fed intus

ret , ignis enim promptiüs aqua affociabi-

incendium ardet ,

& pyra animitüs in-

tur, quàm verum gaudium vitio con'cede,

flammatur: ignis eft mundi gaudium foris

retur , hincinclamat D. Augu(tinus, — Qua-

?

5

- foris ar-

';5 erim . .,Aza $e

Íplendens , & intus torquens

le gaudium potefl babere anima » qua 1rae

ridens. & intus lachrymas eliciens ,. quia

cund:a furore [uccenditur , Juperbie amae

mundi gaudijs induigens fumo hujus ignis

riffimo felle impletur ,. invidie veneno per.

intus fuffocatur 5 & nigricans transacti vo:

cutitur ,: 6 luxuria [ordibus enquinatur 2

luptatum incendij caligo meerorem invehit,

ibi leütiz verz flos non germinat , ubive-

triftidiam accerfit ,. & lachrymas excitat ,

preta vitiorum tellurem depafcuntur: inea

Provoerbaa, quia ut ait Sapiens.

Rifia. dolore mifcebi-

mente , in qua vitiorum germina adole»

tur , €$ exirema gau

dj lu&lus occupat.

Ícunt , ridentis lztitiz fructus , nec gere

Non tamen cenicas verum efle rifum ,

minant, nec maturiunt : edificare fibi gau-

O.

qui in extima facie exultat ridentis 5. non

dium nequit , qui vitia vitijs inzdificat , &

oteít verum effe gaudium , à quo longif-

Ícelera fceleribus coacervat , ut funt ,. qui

fimé abeít vera risüs caufa , nimirum ju-

mundi duntaxat inhiant voluptatibus ,. &

ftitia, & pax , & reliquz virtutes ; ex

gaudijs; acrebus fluxis , terrenísque addi-

&i ceno adharefcunt , coelo exofi ; quia

quarum «uitura duntaxat germinat flos

veti gaudij , ac vera efflorefcit lztitia; va»

coelum, cui nati funt ,oblivifcuntur; & ta-

370

cua eít hisce virtutibus mundi voluptas ;

metfi extima facie rifum videantur prafe-

vacua earunderm cultura; proinde non poteft

ferre , intus tamen mordentis confcientize

án ipfa veri gaudij flos germinare : verum

ftimulos fentiunt , qui cum cordis lztitia

audium non efflorefcit ,. nifi ubi cultura

minimé poffunt cohzrere : fi enim ita lz«

viget vittutum , eít enim virtus, radix verz

tantium praecordia introfpiceremus , non-

nifi vulnera , vibices , cordísque moeftitu-

letitie , qua propterea non germinat ,

LJ

nifi virtus excolatur

.

de juítitia oritur

dines ,. & conícientiz dilaniationes depree

pax, & in pace adolefcit gaudium ; ab

henderemus : unde fallimur , fi judicium

ütráque virtute, qui exu/at , viduus eft ve-

ab eo fumimus , quod foris apparet , nom

fo gaudio , & quamvis gaudere videatur ,

quod intus latet : non judicandum eít ex:

non verum ibi eft gaudïum . ledlarva po

eo , quod oculis fubjicitur , íed ab eo ,

tiüs ,. & phantasma gaudij, ut monet Si.

quod intus eít in corde , ideóq

voluptuoe

aelef; 344 tacides , inquiens: — Drvinatío erroris , &

fus fidé ridet exteriüs , quia veré moeret

ineriüs ; exylátque propterca à vera latis

ic.ugqrtq, meudatia , & [omma malefacie

L

s

& Diffc»rtatiö XXII. j -

tia. , quia nónnifi in extima faciei cute Iati-

ii

merem : quid ex mundi excrementitia vo-

tiam oflentat ; quà intus caret ; non enim

- luptate fperandum? nifi fumüs lachrymas e«

4

poteft verum gaudium illam. inhabitaré

2

liciens ,. & cinis confumptz fubftantiz tc«

mentem , qu& verzlatitie hoflem fovet,

flis fuperftes : fpuria igitur funt gaudia ,

Í

tique favet , veríque propterea gaudij au-

quz ab excrementitia prodeunt voluptate ;

Pl

, diorem rejecit , quatenus fe ab ipfo aver*

cw

íit , ut mundiadhareret illecebris , & vitia

non enim melior eft filia , nec alterius Ípe..

ciei à matre, qua eam peperit: unde fiexe

Serm, 255 joveret ; hinc inclamat Auguftinus, - Qua*

erementitia e(t mundi ivoluptas, non abs re

[

je gaudium confcientia illa poteft babere.» ;

excrementum veri gaudij rifum mundi di- -

ll

z cujus anima multi vitijs occupata,ma-

[

Xeris ,. hinc D. Laurentius Juftinianus de

gis- diabolus

probarur bfzbitqre ; qUAm.s

caíto cofiubio apté defcribens larvatam mun.

CJP: :fo

i

Gbriffus ?

,

-

92,

Exulat ab 1ll

. di voluptatem ait : Voluptas deformis efl 5

4

a mente verum gäudium;

fqualida , puritatis inimica ,; pudicitie ex-

. .à qua exulat Deuüs ,. neque vera letitia illi

g ,. :

terminium ,. efca. diaboli, petcatorum in-

p

infidet cordi , in quo feder latitize exter-

«entiuum , vubigo mentis , confcieutie abot

1

minator , feu alitur vitium ingetende moe-

Éitio , adver[atrix Dei ,. animarutm inter-

L

füitudini ; non fovenda latitiee duntaxat

emptrix , 8 totius confumptrix bouefiatis 2

Gmijupy

-aptum ; cum enim tetreni gaudij mater

€cce quàm horrida fit. intos hümana volu,

,

(

fit terrena. voluptas , nequit verum effe

ptas, qu& tam blanda affolet exteriüs vo«

AU, 18.

- gaudium , cum veranon fit mundi voluptas,

luptuofis arridere : comenim omnium ma-

b

qua propterea neque veram poteít lati-

lorum noxiafit , Stfccunda mater ; de«

f

tiam parere, neque verum alere gaudium:

.lirus eft , qui fperat verum ab ipía poffe

h

falluntur , qui & terrenis voluptatibus ve«-

gaudium prodire: malorum feta mundi vo«

E

yam poffe lztitiam prodire autumant , ac

luptas veram nequit latitiam parturire 5

propterea nil non tentant, quo mundi vo:

neque à putido , ac ceenofo fonte pellucidi

luptates valeant (ibi enancifci , & nulla fit

exiliunt rivuli,

eorundem oculis fpecies pulchrior, nec res

W

Hincexcrementitiam hanc voluptatem ;

94

&t

ulla jucundior ,. quàm ipía voluptas , ad

Circem dixeris vencficiorum peritiffimam ,

cujus vel fimplex , nudümque nomen exi-

ü

hac enim Sarmatatum Rege, cui nupferat;

liunt , nec valent fe intra fe continere , quin

veneno fublato, Regnóque per fcelus pare

d

extrà fe rapiantur , fimülque voluptatem

to, cüm inhumaniüs imperaret , ab incolis

n

rapiant, quá fruantur : nil eft , quod non

pulía in Italiam profugit, & in Circaeo mon«

$

erant , qui in has voluptates ferun:ur :

te ( qui olim Latij terminus erst , & effi-

abftergendus efthicerror; terrena voluptas

caciffimarum ferax herbarüm ) fedem fibi

vana duntaxat eftumbra voluptatis; verum -

delegit , ubi cum Glaucum marinum Na.

non poteíl ab ipfa gaudium prodire; &

men adamaret , Scyllam puellam ,. quàm ille

quamvis carnis delicie fenfum excim? vi-

deperibat infeílis fontibus in. monftrum

deantur afficere ; nunquam tamen intimé

]ij 1.

commutavit marinum : Ulyffem itidem-vi

mj

€or pervadunt , mnec mentem penetrant ,

tempeflatis ad fe delatum hofpitio fafce-

Íintque propterea mundi voluptates meré

pit, ejüsque Socios ; quibus poculum pro.

fuperficiales , quz in fenfus externi fuper-

pinavit ex herbarum Ífuccis oppletum ,. in

fice radunt extimam cutem duntaxat ,

porcos convertit: sftque propterea Circeum .

non intus penetrant , nec intimé delectant:

poculum bibere parcemialiter , perinde , acin

àmó reje&amenta, & excrementa volupta-:

brutum, vel deteriorem hominem degene«

tüm funt ,

que à mundo exhibentur vo-

rate: voluptates igitur , qui mundi fitit ,

l

u

Ép erat106. luptates,ut fcité adnotavit INicetas in panegy.

Circzum poculum exficcare adnititur; non

ri $. Gregorij Nazianzeni , ubi voluptatem,

enim quidquam habent tertenz voluptates ;

t

-*

qua extra Deum , & infra Deum eft , vocat

quo fitim jvaleant noflram extinguere;,

excrementum voluptatis, inquiens: Oi

quin Circeum potiüs poculum nobis pro-

voluptas , que nec ex Deo , meque in Deo

pinant , cujus hauftu brutefcimus,

Non

fufcipitur voluprata ef excrementum.a *

tamen quos voluptas brutefcere adigit fen-

& talis eft , quam mundus otfert. fuis fe«

fibus cenfeas deftitutos : ea enim eft ,volu-

€tatoribus , quibus hoc excrementum pla-

ptatis mundanz indoles , ut vel ipfos bru-

cet , illüdque praferunt veris delicijs, que

torum fenfusacuat , quà promptiüs eidem

in folofruuntur Deo , qui Deo adhzrent ,

adhzrefcant : licét;natura benefica rerum

& in Deum íolum feruntur.

mater muta animantia intelledtu viduavee

23*

Deliri igitur funt , qui vera gaudia

rit; malefica tamenvoluptas brutorum fen.

in mentitis mundi voluptatibus quarunt ,

fibus quandam veliti mentis vifa e(t (peciem

"$ u — . — DO s .gUyU C . — .. - Up€-

& voluptatum depafcuntur excrementa , ve-.

indidiffe , voluptatis pediffequam : & Ter-

lüti Sodomitica poma , qua fpeciofz cutis

tullianus placitum eorum Philofophornm , Z^ 4e awi-

ambitioüe ,

extimi corticis difcolori e-

qui animam rationalem in partes fe&ilem "^ *^P. 4-

legàtitia faejfíaceam intus fuliginem abfcon-

effe cenfuerunt ,. fic interpretatur ,' inqui«

duünt , quaeque vel levi preffu. contala fu-

ens: Non enim memóbra funt fubl antia ani-

gum exlhialant ; fatis;ümque in inanem ci«

mali ( cu *Holminis) fedsngenia , ut pura

pv

2010«

—

Pcrfonata eft mundi fatitia,cuifi larvam detrahis lacrymas. — 613

,fc

£orium , 4orium , cogitatorium » qifÁs ,

'Non me latet , D* Auguftinum affee

rere Numinis benedictionem plan:as ,. &

auditás, guffás , tatiis , odoratás. | Vult

acuté Tertullianus , agreites brutorum fen-

herbas non affecifle , bene tameu piíces 5

& volucres ; quia ifti fenfu in(lruuntur ,

íus ingenio quoddammodo pollere , ídque

quo plante , G'herbe de(tituuntur 5 ait

preftigiatricis voluptatis. Circeo venefi-

De Genef,

€io ; adeó ut voluptas ita animam demen-

D. Augufítinus ; 4uia flirpes .. & planta

44 iitf,

fenfu carent , Numinis etiam caruerumt bes

tet , ut ejus mentem , acingenium in fen-

fus transferat, quà promptiüs voluptatum

neditlione , Íed licét deftituantur. plantze

fenfu adhuc íentire INNuminis benedicene

indulgeant illecebris , acijsd;m tenaciüs

adhareícant,

tis beneficium potuiffent , neque benedi«

h l,

25*

. Vix rerum Conditor ex aqua pifces ',

&io procedens ex Numinis in fuum opifi.

cium affe&tu , caruiffet effeclu ; pratetea

ac volucres effecerat ,. & (latim ijsdem be-

Benedixit Deus, dicens, Cre-

licét fenfu careant plantz , quo bruta a*

Gene.[; I..v. nediXito

22.

feite ,. &9 multiplicamini ,

&6 replete aquas

nimalia pollent , vigéntque , non tamern

à mutis animantibus ratione ; & inrelle«

marü , avésque multiplicentur fuper. ter-

v4m , imó eandem bendictionem imperti.

&u deftitutis fenfu percipitur hxzc. Nus

Cre[cite ,

minis benedictio , qus tantüm mente ,

Genef. cap,

tur pauló interiüs hominibus.

& intellectu fentitur , & percipitur ; pa.

J. 'v. 18.

& multiplicamini , 65 replete terrams i

quód Deus hominibus in horto deliciarum

rum igitur videtur referre feníu poilere ;

ad loquentis Numinis voces petcipien»

benedixerit , & cum ijsdem fermonem mi*

Putárim bruta benedixiffe Deum

fcuerit , bene eft, ac intelle&u facile, cüm

das,

animantia , & noá gramina , herbas ,

homines utpote intelle&tu praditi , ac fa-

aci menre inflructi Dei loquentis benedi»

ftirpes, plantásque terrz , quia com mul«

élionem íntellexerint ; fed quód eandem

tiplicatio , & incrementum individuorum

benedictienem — fuerit

antea impertitus

ex fenfuum oriatur illicio , ac voluptae

.

fquammigeto pilcium gregi

?

aviümque

tis illecebra , quàm plantz non fentiunt ,

»

ideo non iíflas , fed bruta animantia Nu-

aéra trajicientium tormis id captu videtur

difficile , cüm nec mutt piíces , nec gar-

minis benedictio refpexit , Crefcire ,— €$

ruli volucres utpote mente , & intellectu

sultiplicamini , & quamvis deflituantur

adequé pices maris , ac volucres aéris

deítituti percipere potuerint Numinis be*

nedicentis fermonem : quód fi pifces ,. &

ratione , & intelledu , perinde , ac plan«

te , fenfu tamen inftruuntur ; quo plan-

aves voluit benedictione fovere , ijsdém-

t2 deílituuntur : & quamvis rudis fit ani«

que favere , ut multiplicarentur , & reple-

rentaquas maris , cur non etiam benedi-

malium fenfus , & hebes 5 fi tamende ille«

€ebrofa agatur voluptate , déque libidi-

xit terre viretis , pratorum floribus ; ne-*

morum arboribus? Omare , ait Rupertus.

nis negotio , tunc qua(i proprie oblitus

Intap. . — Qu suultiplicationes bonorum du benedi-

Íenfus naturz , fagaxfit ,. & ingeniofus 5

G. —

videánturque : & bruta ipfa ingen:um in»

&ione fieri mandavit , berbam , quóque-»

girentem , €$ afferentem femen , lingním-

duere , quo & Nurninis benedictionem

ftatim percipiant', & voluptatis illecebras

que pomiferum ,. 5$ babens unumquodque»

fentiant , iisque adharefcant, quó ere»

femen. fuum in. femeupfo, eum jujifft pro-

ducs 2 terra , mon benedixit. eüdem dicen-

fcant , multiplicentürque in pofteras pro*

do ; crefcite , €$ multiplicamini , & reple-

agines,

te terram 2 etenim fi fnam. munificus De-

Adeó pteíligiatrix voluptas Circeo

870

fuo veneficio voluptuofos dementat, ,. ut

us benedi&tionem brutis impertivit irta«

tionalibus , cur non etiam terr2 viretis 5

totum ingenium à mente , & fpiritu re-

fie

pratorum floribus , . nemorümque atbo

cipiat ,' quod in fenfus transfundat vene-

ree addictos voluptati , ex qua gaudia

bus, cüm debuerint , & hac vegetabilia

per poíleras propagationes extimam tetrz

percipian: , mundique illecebris fruantur :

fcilicet venefica voluptas . brutis fenfibus ;

faciem luxuriantibus veftire herbis , orna.

re floribus ,. concinnare atboribus , non

mentem , ingeniümque indidit, quo ani«

dixit , perinde, ac pifcibus maris , avi-

mam fpoliat, ut fiant fenfus perfpicacio-

res in voluptatum occultis prafligijs per-

büsque aéris , Crefeite , & multiplicami-

gi, ut,terre forus Numinis benedidio-

cipiendis , licét in reliquis fuis attingendis

obje&tis fint hebetiores ; & huic fortaffis

ne donati uberiüs multiplicarentur , — €o»

iofius crefcerent ,

ac felicius adolefce-

lagaci fenfui allufit Seneca , cum dixit: vo.

rent ? fi zqué bruta animantia , ac olera

luptatem bonum pecoris effé $. quia non eft

hominis terrena capi voluptate ; abità fe

vcgetantia » plantaeque luxuriantes ratio-

ge , ac intelligentia de(licuuntur , cuf

homo , qui extrafe , Ííeu extra ratios

nem , & mentem volüptatem quarit i

IT

WNuminis benedictio , quz pifces maris ,

(in.

fenfu, quarítque à rebus perituris flu-

avésque a&ris affecit , non eriam ad terrz

virera,flores,& plantas,&arbores extenditur,

xam voluptatem, mox perituram ,non eft

homine digna terrena voluptas , fed bru«

ut idem ab eodem qudizorc beneficiam

sali fenfu , qui m

t eits Mp i

entis induit ingenium ,

fentiant?

jaga*

itt

Verani de 42?6?1'61« Tom. Il

$14

'DiHertatio XXII,

fagacior tit fiat in percipiendis voluptatum

lib de 8v

quod bonum effet lignum ad vefcendum ,

;-

illecebris:ídque caufze cur Tertullianus facul-

fciliet , quod folius intelle&us eft pro-

9m&e

tates brutorum fenfuum vocaverit ingenia,

prium ,id occultis fuis praeftigijs ; volu-

& Deus non plantis, fed animalibus fuam

pras fenfui indit , ac i humani corporis

fuerit benedi&tionem impertitus , & dixe-

fenfus non membra forent hominis , fed

rit ; Crefeite ,. 89 multiplicamtni : volu-

ingenia , ut fagaciüs in eas ferantur vo*

pras enim hebetiores brutorum fenfus ,. vel

luptates , qua mortem inferunt , cujuse

perfpicaciores facit, vel fagaciores , occul-

modi fuit pomum, quod Eva voluptatum

tis nimirum fuis praftigijs , quibus inge-

dementata przftigijs concupivit ; & quam-

nium humanz menti ereptum in fentus

vis vetitum, dentibusfregit, quó propriam

transfundit exteriores ; quó poffint ille-

discerperer integritatem : malé enim car-

cebras percipere voluptatis , iísque adhz-

ptum malum Pandorz fuit pyxis , ex qua

IT

relcere , ut citiüs crefcant ,^ multiplicen-

türque bruta animantia

?

[

malorum omnium prodiére profluvia , mor»

quia voluptas

boram agmina , calamitatum exercitus ,

adeó volatica , & brevis e(t , ut nifi dam-

zrumnarum iliades , & mors ipfa proru«

na fuz breviratis refarciret. ii prole pro-

pit ;

unius interdidi pomi morfus in

pagata, tota periret Ípecies brutorum ; quia

omnes miferias fingulos przcipitavit ho«

fi vitam progenitz infert proli, necem ad-

mines; voluptas haec fuit , qua nos pae

101

fert voluptuofam.

radifo exclufit , latata fuit Eva carpto po«

28:

uàm fibi perversé confulit homo !

mo , fed ejus gaudium. nos in hanc vallem

qui dum terrenz voluptatis cupit delicijs

ejccit lachrymarum ; gaudium fuit , quod

diffluere ; effluit & nobiliore fui parte. to-

rifüm fecum attulit Sardonicum , & lu-

ta ingenij vis , .ac mentis acumen in fen.

&um , mortémque nobis intulit, pulchré

fus voluptate inefcatos ?. utinam non fuif.

D. Chryfoftomus ait : Veluptas fava qui«

Ofat. 8.00&

fet hac mentis fsgacitas in fenfum delap-

dem , €5 boflilis , && infidiofa afhetiu , ju*

ía ? fuit ininum lapsós , ruinzque hu-

cundé tamen , atque Sardonicum quiddam.s

mani generis.

Prima in mundo muliet

Eva. magnificis illecta fpebus vetita fibi

fubridens , occurrítque ,. fértque vincula.s

juxta naturam . florida ,. €8 mollia.

Vee

kflnn[. F

atboris fru&tum decerpfit,

Vidit igitur

rüm vincüla funt , quz fortiüstenent , quos

mulier ,. quod bonum effet. lignum ad ve-

ligant , &

fcendum , && pulcbrum oculis , afjettque

quó mqlliora ; quà tenerif)ra ,

có faviora,

delectalile * 65 tulit de fruciu illus ,. &

100.

comedit , Íed quomodo vidit , quód bo-

Mundi gaudium Sardonï&um prafe«

fert valtum , herbámque Sardonicam fuis

num effet ad vefícendum ?

id bonum eít,

exhibet amatoribus ,

non ut delicias

quod gratum palato , cui & fapit , & ar-

ridet , fin autem muliet nondum pomum

inferat , fed mortem adferat: rident ij ,

quibus terrena voluptas fuccum propie

comederat, qui fieri potuíit , ut judicium

per oculos de illius ferret fapore , vidit

nàt herba Sardonice , fed ridentes mile»

ré pereunt , gaudentes intereunt , & lati

igitur mulier, quód effet bonum ad vee

Ícendum , proprium efít oculorum difcri-

ad lethum properant ; non tamen riden-

mina difcernere , ac attingere colorum :

da mors, quam rifus parit , fed eó tri-

non veró ullum de fapore judicium ferre ;

ftiüs lugenda , quóà rifus eam accerfit. .Cie

fi vidit bonum effe ad vefcendum , non

cutam, hetbámque Sardonicam à mundi

colorem duntaxat ;

voluptate prodire adftruit Joannes Tolle:

In CHPQ 70

fed & (aporem vi-

L

! Ecclef.

dit ,

Q quidem ante pomi collyrium

L

narius , inquiens : Po//quam mundi lti-

Hia diun bominem beatitatis cupidum. wm-

nimirum vidit , quod oculis videri mini-

mé potuit ; fed quod concupivit , hoc i-

brà , ac venta , &5 inani fhecie latiavit ,

tandem jejunum ,

6 famelicum , ues

dem oculis vidit concupifcentize , hoc eít

occultis voluptatum praítigijs ,

oculis

dicam cicuta , aut berba Sardonica , c&-

concupifcentie , fenfus ingenio perce-

zerítque moxijs repletum ,. && À beatitatis

meta , quam (ibi prafixerat longiffm? er-

pit» quod viforio oculorum fenfu per-

cipi non poterat ; pulchré S. Bafilius Se-

rantem desiituit : Qui fapit ,. prius defe-

rit futilia mundi gaudia , quàm finat fe ab

QrAtio 3.

leucienfis , prizs quidem videbat , fed afhe.

&um purgaverat affeciibus,

ijsdem affici, & infici, háncque Sardoni-

I

cam herbam mundanz letitiz mortem al«

á9,

.Viderat antea fructus ex arboris ra-

mis pendulos , pulchros oculis , afpectü

laturam rejicit ; & folum Deum fontem

vivum verz vitx fitit :

que dele&tabiles ob coloris fibi infitam e;

?

eique foli an-

helo inhiát defiderio , dicítque cum re.

legantiam , pictümque in extima cute or,

natum , jdque visüs concupifcentiam ex-

gio Vate,

Tibi dixit cor meum 3. ex«

Pfalim. 6; 1

quifivit , Te facies mea , faciem tuam.»

citavit , illexicque 5 * & voluptas venefica

Lj

.

Íuis praeítigijs mentis extinxit lumen ,. e.

Domine Yequiram

quia nil aliud eft in

reptümque ab ipía ingenium afpeéctui in.

mundo, mundanísque delicijs , voluptatibus,

feruit ,. qui de perípicacia , ingenióque

illecebtis , divitijs ; honoribus , quod valeat

mentem aimulatus vidst , 1eu eognovit ,

veram ingerere latitiam ; nifi folus Deus;

nílque :

Perfonata eft mundi latitia, cui ilarvam dctrahislacr:yn'rn—as. Xf

nilque prater .»ipfü'th'eft ab homine expe.

beret , quam propterea A(þ.um ähifh,iti;,s ex*

tibile ; idquz caufze , cur D. Hieronymus

quireret , & reliqua. mundi bona ,. gau-

etiam omiffa illa particula Te, tantüm di-

dia, voluptates , delicias , divitias , fafli-

diret , fubdit : Ae avertas faciem tuam.s

xerit , exquifivit facies mea ? reticuit

Deum ,^ quem luculencer expreffit ; quia

à me , ac fi diceret, ne mihíi :aciem tuam

quod erat veré requirendum ab homine

avidiffimé exquirenti te fubtrahas ; .quia

licét mihi regiam dignitatem , regias di-

lanze mentis, id D. Hieronymus exquifie-

tat , & expetierat; cumque nil fit in mun-

vitias , ac delicias concefferis , hseec omnia

do expetibile preter Deum , abundé qua-

nihili facio ; imó (unt mihi faflidio , &

odio

2

?

tuam duntaxat exopto faciem ,

le fuerit (üze obje&tum appcetitionis exprele

fit : fed interrogat Davidem D. Augulti-

quam enixim rogo , nolis à me avertere ,

s Pfal, 16,

nus , inquiens,

Quid fi te Deus: faciet

ubi enim ait , »e evertas faciem tuam à

se , ingraco textu legitur , 5e e €00

s delicis ifla. ( tuie vegijs) immortalem.. ?

Refhondet Amator : Nolo ; quidquid mibi

rumeliosà. expellas , quod grzcum fcholi-

prater illum efl, dulce non esí. — Quidquid

um expendens , ac elucidans ait , 705 »uea

»mibs vult dare Deus mem , auferat totum ;

ur fcoriam contumelsosó expellas iumptà

& fe mibi det.

metaphoráà fcoria , que tanquam inutile

excremen:um ferri rejicirur : quidquid enim

Zotn

Naufeavit David regiam dignitatem

in mundo ridere videtur , & arridere in

quamvis delicijs equé , ac divitijs refer-

tam 5 faílidivit omnes mundi voluptates ;

voluptatibus , honoribus , dignitatibus 5

commodis , aliísque bonis , quibus avi«

quibus abundé fruebatur ; & folum Deum

enixim concupivit , exqwifivtt Te factes

diüs homines inhiant ,. fcoriae funt. gau«

: Ota 30.

wie4 : quia fucata mundi gaudia , qua in

dij, ac inutilia excrementa voluptatis ;

fola faciei extimze cute tifum diffimulant ;

quia mundi prolperitas braéleata eft , ut

prorfus abegit ; noluitque faciem fuamalio

falat; larvata ut decipiat 5 praeftigiatrix

zidere gaudio, quàm quod ex divinz boni:

ut dementet ; propterea fugienda funt

mundi gaudia, qu& fardonico rify

tatis inexhaufto fcaturit fonte : exquifivit

te non folum cor, & intimacordis mei vi«

pecem inferunt aternis

lachrymis lu*

Écera; verüm & extima facies, quae nullum

vult futilis gaudij rifum admittere , ut fa-

gendam,

«iem fuam converíam jugiter in Deuia hge

100

|

"UEP M

r mERMN .mil

/ —

fL^

1

—

ä

//*'(

SS

u

: ?

N

)

W'"ï

——

TR

Ài

L T. m

j

CO.

197

(

X

7

[AES

MV

D IV

dN

IÀ

.K

^2

(u

BN

N

NS

W

d

[25

j

J

MA

Euf

A

10'!1

YR

Y

-

x'!*þ

f*

AT

ag

r2

y

n

ET

E

i

r r

7

x

AC

EXLS

V

P

L.

Ef

£

P

-

a.,.fv L^

.

f

AYTES

Ev p

V )

i

x

A.

CISS

|

z

S

//A L

9

j*

£

SS

,-/

A.

^

SS

xx- g

4

N7

;"

..,r r Hä?:.f ER

»

d

,

"

a*

DIS-

Ttt2

j

Woinidr JP&W* Ti M

93 (16) 83

Ciotocio ub odb ao ao d d- eodo eo o o cOCD CO CO Cb Co»

CD GD CD ÉD AT C XD C CC CO C CD CD EDCD ODCD C CD GD CO QDOD

f

DISSERTATIO XXIII.-

In folo probz confcientiz folo virtutum

cultura , Numinisquc cultu verum germinat

-gaudium , vera efflorefcit latitia , ac vera

adolefcit jucunditas,

9.1 -

Extra eritatis limites färz?ntur' , Qui intra limites corparedrum

f deliciarum circumfernntur , vera qu&fituri gaudia,

"m

d.

RE

m

f

Allitur , qui extra Deum,

in occato ;f/olo; probz confcientize mediante

"

X

n 7

N

ac virtutum ítudia cen-

exercitio virtutum , quibus in Deum ten*

D L

j

fet , poífe vera gaudia

dimus , qui folus eft fons , ex quo rivuli

S

A

—

,

E

aucupari ,ac [olidé gau-

veti , ac indeficientis gaudij fcaturiunt.

»

ZX

PNSEN;

dere : mundi enim deli-

Quantum à Deo , ac exercitio perfee

2;

ü

ïx

2

h--

EAN

cig, terrenz voluptates

&arum virtutum quis ; diítat , tantumà ve«

ï

-n&

Me)

exiles funt, & inanes ve.

ro gaudio abeít ; . & ficut exercitia virtue

ro gignendo gaudio in.

tum inter mundi voluptates minime flo-

idonez ; non eft vera jucunditas , nec folida

rent ; ita neque in ipfis vera gaudia germie

ac conflans letitia, qua ex corporis pullulat

nant , quinimó funt potiüs mundi volu*

delicijs , in mundi germinat voluptatibus :

prates , & terrena gaudia dolorum foccune

errant , qui aliter fentiunt , & extra veritatis

daradices, & lu&tuum, mororümque pue

limites feruntur , qui intra limitescorporea.

tidi fontes; ideóque folidé qui gaudere pue

rum deliciarum circumferuntur vera quazfi-

tat , fi mundi delicijs diffluat , corporeise

turi gaudia ; imó ulceribus fe produnt fca-

que afficiatur voluptatibus , hie finit fallae

tere quotquot mundi delicijs , corporeisque

cibus oblectamentis fe decipi

?

: eíl mundi

voluptatibus fcalpi cupiunt ; ulcerofa eít

voluptas veluti ebrietas , qua unius horae

eorum anima , neque bene valet, qua hac

hilarem infaniam ,

diuturni temporig

laborat prurigine , cupítque carnis fcalpi

compenfíat toedio.

Verum g,audium norle

illecebris , ídque expertus D. Auguflinus

nifi ex proba confcientia , virtuitum exete

Lib 3 t0n.

ait,

Circumflrepebat me undíque fartago

ctio , & Deo bonorum omnium fonte

flagitiorum amorum.

Nondum amabanm.» ,

jnexhauflo fcaturit : gaudium , quod ex

þlic:n. €Ap.

& amari amabam $.05 fecretsore indigen-

Deo non oritur , fcoria duntaxat eít. gau«

tía , oderam me minüs indigentem,

Que-

dij , ac putidum latitie excrementum ;

vebam , quid amarem amans amari , &

hinc David , cum nullum fuiffet folidum

oderam fecuritatem ,. £ viam fine mufci-

gaudium expertus in. carnis voluptatibus

Puh'c,

Quoniam fames mihi erat. intu ab

cum Bethíabea; in mundi delicijs cum ree

énteriori cibo te ipfo Deus meus ,.€ ideo non

gio faítu, & commodo ; tandem ad Deum

bené valebat anima mea ,

& ulcerofa-»

converfus, in Deo folo , quod non potuit

( proiiciebar fe foras miferaliliter. fcalpi a-

in mundi delicijs gaudium invenire ,. ex-

Indicium non

Cor meum , &6 caro mea P[4l, 85.

vVida contatiu fenfibilium.,

pertus , dixit,

:

eft internz fanitatis , fed corrupta agritu*

exultaverunt in Deum vivuum , nimirum

dinis animz avidé quarentis à corporeis

illá coeleflj lztitià , fincerà , & liquidá , quae

illecebris (cabie confricati; latet enim cor-

mentem gaudentis ita replet , ut totaliter

rupte mentis pus , G fanies fimul , cor.

compleat , ita animam afficit , uteam tota»

. poris titillans membra ; & hanc quarens

liter reficiat; imónon animatantüm , fed &

confricationem in externarum voluptatum

ipfa caro hujus fentit latitie folatium ,cum

ilecebris ,^ non ita infaniret , fi (ana effet

enim cor , & caro Davidis non potuerint

mens Ícalpi cupientis , ac confricari con-

in mundi voluptatibus ; ac delicijs exulta-

L

ta&tu. , .ut inde aliquid aucupetur folatij ,

re; & David nullibi hujus exultantis cor«

ac gaudij , quod tamen non germinat , nifi

dis , & carnis exta Deum , &

in mundi

4

"wvolue

.. Solá v.iftutumr:culturä vera 'aefHOtcfcic lztitia.

Ril

voluptatibus , de'!i'ciïsqüe tmeminerit , ab-

dio exultat, & quidem in Deo folo, qui

undé fübindicat , verum tum mentis, tum

eít fons vite; quia ficut cor eft principium

carnis fgau-diu'm.nön*niü à Deo íolo potfe di-

vitz , ita nonnifi in fonte vitze congrue ex«

manare,

*

ultat ; ac fi reliqua, in quibus gaudere, &

;

$*

Verüm quod cor, feu mens cclefti lze

exultare poflet, & quibus mundus delecta-

titia, divinisque gaudijs dilibuta in DEO

turjfibi fint veluti mortua , & gaudij exfuc-

exultet, & exultim hilarefcat , id mirum

€a; mortuümque propterea fit quodvis gau-

non eít ; bene tamen quód caro divinisju-

dium; quod non efít deDeo vivo, quiacum

non fitàprincipio vite, vivere nequit, nec

«undiüs exultet gaudijs, cüm fit corruptio-

ni obnoxia , domicilium | concupiícentiz ;

exuitare5 proinde mortua funt,faliacia , &

vitiorum fomes, & omnium pravarum ap.

inania cetera, qua ex rebus terrenis hau-

riuntur gaudia ;

«üm enim finr interitui

petionum igniculus : fi caro. contra fpiri-

tum rebellat , quomodo ejusdem gaudij ,

obnoxia, imó & morrtia, fi à Deo fint fe.

quo mens exultat, etiam ipía hilarefcit ?

juncta, noa poffunt vivum,G exultansgau«

quomodo caro de terra terrenis, feu terrz

dium ingenerare; pulchré D Auguttinus

Lib.S0,bo-

voluptatibus addicta , mundique gaudijs

ait; Cor meums, €&$ caro mea exultaverunt

miliar be.

4n Deum vivum,

Non exultavit 1m. boc

inhians coeleftia delibat ?. cur fuperbire po-

mllo $3e

tiüs non dicatur humana caro colefti deli.

anundo, non in divitjs , non in — bonore,

buta gaudio ; quàm exultare ? cüm enim

nonin luxuria, nonm in «ebriemtle,' "on 1n cO-

me[fationtbus, nou in vanitatibus snortuis,G

fit cocleftis lztitia (plendor mentis , decus

animz , lux fpiritüs, anía non deeffet carni

eitó .cum onmni fuo Amore morituris , fed im

fuperbiendi , tanto fe videns nirore perfu-

Deum vivum. — .Quare non dixit n Deum

Íam; etenim ut ait Seneca : Gaudiuim non-

£antüm , fed addidit m Deum vrvum , ut

ajj. 4

uifi fapienti contingit: efl entm animi elatio

offenderet, quia totum, quod non pertinet ad

fVis boms. viribüsgue fidentis, vulc Philo-

Deicultum , deberemus bhabere quafi mor.

»Nltlm.

fophus, gaudium,aifi viro perfecto, & fa-

pienti contingat, animii efle elaüonem , &

Vera latitia nonfcaturit nifi à fonte vi-

I

,

vitium viri fuperbients potiüs, quàm no«

tz,non dimanat nifià Deo vivo, neque ex«

tam exultantis ; eít autem fuperbia quz-

ultat nifi in Deum vivum : quavis alia lae

dam animi elatio ; & — quia mens humana

titia, qua rivulus noneíthujus fontis vitze,

cosleíte in terris gaudium affeclat , praíu

exultare nequit, quia non eft viva latitia; fed

mit arroganter qua( precoquus coli in.

mortua; fruflrra quzritur gaudium extra

quilinus cocleftem — beatitatem in terrenis

Deum, & exercitia virtutum conducentium

ad Deum : veralatitia,qua cor, & caro ex-

gaudijs, ideóque eít gaudium, quod viro

non contingit fapienti , animi quaedam ela.

ultant, vera eft, & viva, quia de Deo vivo

Nec in

tio : & quia animus carni lociatur in ter-

exiliens exultat in Deum vivum,

fis; ficut vita habet carnem coníortem, ità

illiuscorde coalefcere poteítviva lztitia , 3

& gaudij vult participem — effe , fed quia

quo exulat vera juftitia ; hinc quidam olim

mundi gaudium futile eft, & tallax, nullam

interrogatus , quid tutam, firmámque la«

valet véram ingerere exultationem. — Secus

titiam efficeret, brevirer, fed veré, refpon-

l:

fi viro probo virtutum culturz addicto gau-

dit; nil aliud, quàm conícientia jütla, puras

dium contingat , verum , & folidum ; cum

& Deo addiéta: quia vera lztitia non po-

fit hoc quedam animz elatio, & exultatio,

telt nifi in Deum vivum exultate,ac peren-

etiam caro unà cum anima hoc delibuta

niter durare; fine Deo quzvis lztitia ex-

gaudio gaudet, & exultat ob vitz coníor«

crementum eítlatitiz, & ícoria gaudij: ton-

tium; cüm enim nonnifi vita animz vivat

tus eft juítitie , & latitiznexus, ut nomine

vix diícriminentur, hinc ubi dicitur [íaize

€aro, ita nonnifi gaudio fpiritus poteft caro

gaudere , & lxrari, fitque propterea ccele.

61. Indumento juslitie circeumdedit mej,les

E

ítis gaudij parriceps caro , (ifpiritus illo

gunt feptuaginta Interpretes Zunica letitig

perfundatur ; ideóque coelefte gaudium con-

eircumcinxit »ne ? tanta enim eft juftitiz, &

tingens viro probo.virturum ftudijs addicto

latitig in nomine coherentia, ut in re mi-

animi eít elatio , quatenus exundans. ab«

nimeé fejungantur , fed invicem copulentur,

undantiüs in carnem, hanc elevat; ut ejus-

ut inde moneamur, quàm facili tranfitu de

PJg, 5

dem fiat, & ipía particeps gaudij, potia-

juftitia migretur ad lztitiam5 quàm facilé

türque eà lzetitiá, quà nunquam poffet ex

juftitia in ltitiam vertatur; & quàm di-

fe perfundi, nit| ípiritui confociata:; &

ftet à veraletitia, quz juftitiz non affocia-

quia fpiritus , nequit vero frui gaudio, nifi,

tur, fiequeexultatin Deum vivum ; fruftra

cum gaudet de DEO; ia nec caro . poreft

quaritur verum gaudium extra juflitize, vir«

veré gaudere, ni(i cum fpiritu gaudeat eo-

tutümque culturam : flos eft vera. letitia,

K

dem gaudio, que de DEO gaudet, & tale

non germinat, nec adolefcit ; nifi | przevia

.

fuit gaudium, quo deDEO eaudebat David

virtutüm cu

Pfdl"h 83-

Irura, hinc Apoftolus: Non eff 44

Rom, 14«

cüm dixit: Cor meum, &5 caro mea exulta-

Regnum Dei efca, & potus, fed ju[litia, &

verunut in Deum vtvum.

px» gaudium in [piritu [anifo ; neque cen-

LE

leas Apoítoli ordinem myfíterio vacoum 5

Viri probi nonfolümcor , feu mens,

poftremum locum D, Paulus gaudio dedit,

vsfüü'etiam caro ip(s,; clefti delibuta gau«

-

"6t

ut

-^

g

Differtatio XXIII,

*

A

-ut innueret ad verum gandium non perve-

lit, eó quiä ea fit confufionis indoles fine

. firi nifi per juftitiam ,. & pacem , per hos

gula € congruo ordine dejicere , & omnia

. enim gradus duntaxat ad veram pervenitur

fus, deque vertere, G evertere, (ítque pro-

SeTiD. 35

- latitiam ; pulchré D. Bernardus. de verbis

pterea confufio recti ordinis perveríio ; ape

Apoftoli: 4rtendis, E intendas, quia gau-

?

pofité Rubertus Tutien(íis expendens przfa-

dium in fine efl 9. prins esi juffitiam facere,

tum illud Joélis :^ Covfufum eff gaudsum À

& inquirere pacem & per[equi eam, & fic de-

Jilijs bominum ait : Confuderunt, gaudiuma

mum apprebeudere gaudium , imó à gaudio

Jftu non [eruaverunt ordinem gaudj fj bo«

comprehendi , quiigitut hunc D, Pauli or-

2inum.

Primó quia principalirer gaudere

Buv 15

. dinem invertit , gaudium verum evertit, imó

debuerunt de Domino; Secundarió veró non

G feipfum, càm per hos gradus ad verum

in bontsy fed de bonis Domini : [uper [ru-

non afcendat gaudium :. proinde fe perdit;

mento vtno , & oleo , & cateris , quedantur

& gaudium , quod extra Deum, & exercitia

à Domino: bunc ordinem ita confuderunt. ff

$.

virtütum quzrit , non invenit.

!

lj bominum, ut in Domino gaudere neglge-

renut

?

.

Gaudium verum non nifi à proba con.

in bonis Autem bominis gaudere cua

Ícientia prodit, nec laetatur nifi in Deum

perent.

vivum, ut afferit D, Ambrofius inquiens lo-

Lugenda fané non fatis eít hzec gau«

Aihs.deVig' quens de vera latitia: Deber effe bone con-

dij confutio, qua verum pervertit. gaudi-

féientia, veclaque mentás letitia, non incon-

um, verámque inverüt latitiam, gaudes-

ditis come[[Jattonibus , mon nuptialibus exci-

mus de ijs, de quibus lztari non oporteret,

£ata [ympboniis :. quee enim in fympofiis,co-

& de ijs lugemus , de quibus gaudere te-

meílationibus , choreis, muficis inftrumen-

neremur: intolerabilis fané eft hujus gaudij

tis, vanisque cantibus inveniuntur gaudia;

abufus, & poenitenda confufio; de bonis

fincera, & liquida non funt , fed larvata, &

munifica Numinis largitate nobis imperti«

confufa ; quare Joél moerore confectus, ac

tis gaudere , & de bonorum largitore non

mocítitudine, repletus populi (ui mala fle-

letari, fed eum potiüs contemptim negli-

.

LI

*

4p.1.9.12.. vit inquiens

Counfufum efl gaudium à

gere, ejisque cultum toedio dehoneltare

L

filjs bominum , non dixit periit gaudium ,

& quia confufum eít hoc gaudium, liqui«

evanuit latitia, defecit jucunditas, fed con.

dum non eíl, nec fincerum, fed larvatum

fufum eft gaudium à filis hominum ; fed

mocroribus ingerendis, quàm latitijs infee

quznam eít hzc latitiz confufio , quà gra-

rendis aptius.

Vera enim fincera; ac liqui-

vaté Propheta angitur, quà mens funetla-

da lztitia 6 folo dimanat divinz voluntatis

tur Joélis, & cor merore premitut ;, certé

pellucidiffimo fonte, & exultat in Deum

non alia eft hujusmodi confufio , nifi per-

vivum , ut enim fcribit. D, Paulus poft re-

veríus gaudit abufus, & vere laetitie evet.

cen(ita opera carnisait: Fraéfus autem Spi« 4d Galas.g..

fio, ac inverfio; quatenus letantur populi

ritus eff charitas, gauaium, €c,

Opponit

non in Deum vivum , fed in fympofiis,con-

carnis operibus feu concupifcentiz, fruétus;

viviis, fer&ulis, potationibus , ebrietatibus,

feu opera fpiritüs: vocat opera fpiritus, eb

libidinibus, de quibus letari minimé opor-

quia procedant àSpiritu fancto, quia folus

Ó

teret ; fed potiüs lugere; & écontra triílan-

Spiritus fanclus eft, qui per fuam gratiam

tur, de quibus gaudere. deberent : difpli-

opera parit Spiritüs, qua ab Apoftolo fru,

cent ftudia virtutum, quia nonnihil exigunt

&us etiam vocantur, quia non tam' virtue

laboris: arrident. voluptatum lenocinia,

tum habitus, quàm earundem exercitia, &&

quia concupifcentíam fovent, & vitijs. fa-

actus fignificant; ut inde Apoftolus nos do«

vent: ideóque voluptatum , qui- indulgent

ceret, fructum veri gaudij non germinare,

ilecebris, de turpitudine gaudent vitiorum;

nec florere, nec adolefcere, nec maturefcee

& dehoneflate. triftantur virtutum ; cüm

re, nifi tellus cordis noftri imbre gratiofo

potiüs lztari deberent de virtutum cultura,

ä

Spiritus fancti irrigetur ; &nifi verumgau.

& triflari de vitiorum indulgentia: hzc-

diumà cceleíti colono , ac hortulano in no»

. que eftconfufio, cui Joel. illachrymabatur,

Ítri cordis folo implantetur : fructus veri

hoc eítillud confufum gaudium , quod vi.

gaudii nonnifi ex bona radice prodire pof,

*?

dens in populo angebatur , & moerore con-

Íunt, huc accerfendus eft. Caffiodorus ubi

fectus dixit : eonfufum efl gaudium 4 filis

ait: Zrborem , quam fforere vides, quam lib Epif,

bominum , nec aliud fuit hujusmodi confu-

Jumma con[picis viriditate latari fubterras

fum gaudium , quàm perverfus gaudii abu-

neo [ucco viriditatis, & fecunditatis animas-

Íus; gaudebant, de quibus non oportebat

tur , veddu in fuperficie, quod. continet $n

letari; &lugebant, de quibus debuiffent

radice,

Homtinum quoque vultus TAgna.»

gaudere: in virtutum ftudijs moclefte deri-

alacritate florefcit , ft vifceribus fauis gra«

nebantur ; toedio erat ipfis avite religionis

vamen uullius fentiat lefionis : non alio

cultus, divina faftidiebant & carnis volup:a-

fovetur irriguo fücco generofa arbor, quae

tibus inhiabant, quibuspediffequis earun-

liquidi gaudii fert fructus, quàm benefico,

dem vitijs indulgerent : hanc gaudij - per-

& gratiofo divini Spiritus imbre: tunc li«

ver(ionem, letitie inverfionem , jucundi-

quidum eft gaudium, quodincorde conci,

tatis abufum vocat Propheta confufionem

pitur, in vultu florefcit , in manu, feu opere

gaudij; quam nonniíi gravaté admodum tu«

ubertim fruétificat, & inreóla. inrefhione

€opiosé

: Sola virtutüm culturà ve ra efflorefcit latitia,

$I9

copiosé autumnat? fructuum ' nomine vir-

foventürque defideria lubrica funt, ac incer-

tutum intelliguntur opera, quorum latitía

ta, & dulces eorundem fpes infuavi faftidiag

la

ad fingulas fe virtutes alacris transfundit,

triftique coedio ea fperantes miferé tor.

e(tque foecunda parens o^erum omnium à

quent , priusque puniunt , quàm poffideane

le

fingulis eatundem prodeuntium,

tur; & cüm poffidentur minimé teneri pof-

r

?.

Induat igitur fe virtutibus , virtutüm-

funt, quialubrica, volatilia, fugacia,& fal-

que decoreeniteat, vero qui cupit gaudio

lacia, quz propterea fuum perniciffimé fu-

ja

lztari, ac vero fincero hilarefcere rifu : de

"

giunt poffefforem.

muliere enim fummarum cultrice virtutum

Idque (tatim illucefcit difcriminis bona

14

H

Prov. 13,

ait Salomon : Forritudo, 68 decor indumen-

inter terreítria, & cocleítia, quia illa dum

*s

tum ejus, & ridebit in die moviffimo: ritui

fpe alunt, fperanresfaliunt; dum illiciunt,

,

operimentum pramittit virtutum , quibus

torquent; hzc veró fpe finceré nutriunt, &

.

fi deítituta fit mulier, non ad fincerum

vera ingerunt gaudia , quapropter Apoíto«

gaudium iter parat, fed potiüs ad luctum

lus voluit Romanos effe. folicztudine non

4

viam fibi fternit: ridet, qui inconcuffa lo-

pigros, fpiritu. ferventes , Domtno feruten-

ricatus fortitudiie mundi omnes mollitiesà

165, [pe gaudentes : quia quos coeleftinm

"

fe excutit , profani Cupidinis tela retundit;

bonorum ípes alit, letitia non fallit; ccele-

& generoío pectore terrenarum voluptatum

ftium íiquidem bonotum, quaz íuis fideli-

obíiftit illecebris; isliquidéridet,cujus indu-

bus Deus in coelo preparavit, (pes gaudium

mentum decor eít honeflatis,cultura pieta-

parit, G veram lztitiam alit ;; dum empye

tis, quà virtutes germinant efllorefcunt :

rex delicie przcoquo defiderio videntur

hoc virtutum. indumento operiatur, qui

pravenire , G fpe anticipata alere non fal-

PT dii . L.

Operatut , ut veris tandem fruatur gaudiis,

lere fperantes: fpei fiquidem alacritas, qua«

& honeflz vitz iter terat; is nunquam moe-

dam pre(umpti gaudij ambitione , beatz

)

ret, qui honeíté vivit; fructus veri. gaudij

pracurrit delectationi, quam vel in terris

colligit,qui virtutes excolit, huic vero gau-

dulciter pralibant fperantes, mox faturandi

;

dio rerum coaleítium ardens affociatur defi-

in coelis : id caufzfuit, cur. D, Paulus Ro-

derium , & aterna latitia [pes vixe('censf

manos fideles, voluit ut effent fpe gauden.

tes, quia ut re&téexpendi: Philo apud Cor.

$. l.

nelium à Lapide: £5 bec fpes gaudium an.

In mþ.m,'

ad Rom.

te gaudium, quia quàd à virefcente hac fpe

Flores veri gaudii non germinant

gaudium germinat coeleftis gaudij felix eft

énter mund: -i!a!uptates , cáraisque il-

aulpicinm , ac nexus imó prapropera quz-

Jecebras : fed n Dei amore. in confct.

dam ccie(tis gloriz preguftario. & inchoa-

;Ade'aln.p r

entia virtutibus exculta 5 &$ cor-

tic , quia ut ait Salomon: Eruditus $n verbo

Proverb, 16,

de 4 quovis fedo affetlu

veperit bona , Gaui fperat in Domino bea-

defecaro,

tu5 651, ub: iegunt feptuaginta Interpretes;

Eruditus in ve, feu negotijs inmuentor eff bo-

2:

On in mundi voluptatkibus,* camfs-

norum , & qui confidit in. Domino beatiffi-

ä

IN

que illecebris, ac delicijs flos ger-

mu ef : noníiolümis, quem xoeleftium

rh;nat veri gaudij, quia heec terre-

bonorum fpes alit, quandam przgufítat cce-

narum voluptatum illicia; quze deledare pu-

leftis beatitatis [peciem , fed plenam ebibit

tantür re ipía non deleclant, fed corquent ,

E

felicitatem , quia non folüm beatuseft, fed

Izritiam non inferunt , íed moerorem adfe-

beatiffimus, quod Hebraicé expreffis indi«

runt; & mundi bona, que putantur poffe

catur, Iutelligens fuper verbum reperiet bo«

gaudium parere, fimülque alere, flerilia

"um , & confidens in Domino, && beatitudse

proríus funt, nec ullum poffunt verz deli-

nes ejus, ut habettextushebraicus: fed qua

ciz fru&ctumdare; etenim pecunia, digni-

funt hz beatitudines à fpe prodeuntes, fj

tas, honor, libido, gula, potentia, faftus,&

Ípes futuram duntaxat fperat beatitatem,

alia id generisfexcenta, ad quorum intui-

quam nondum fumus affecuti, ea fiquidem

tum luícofa hominum zí(timatio , & ccecu«

fperamus, quanondum poffidemus ; qug...

tiens cupiditas obítupeícit, quamvis de fua

modo igitur ab ipfa fpe dicitur beatitudo:

videantur abíentia dulcefcere, & fpehomi-

orir? quomodofpes, que nondum beatita.

M.MEPIZI :

nes allicere, eorámque fuccendete defideria,

tem eft affecuta , foecunda erit beatitudi.

quibus jucundiüs exambiantur ; cüm pri-

num matrix ? appofité Cajetanus: 23

müm poftea poffidentur oneri potiüs funt,

felicior efl fperans in fummo Deo , guonian

quàm honori ;; inoerorem ingerunt non fo-

spfe beatus bic $n [pesposea in ve erit : fpci

latinm invehant ; lachrymas excitant, non

geminata ne&litur beatitudo,in fpe una, qu&

vera gaudia incitant ; & divitiz onerant po-

fÍperansaliturin terris; in re altera,quá beas

tiüs, X premunt, quàm exornent, & alle,

bitur inccelis; & ideo fperansin. Domino,

vient; plüsque obfunt, quàm pro(int ; quia

ideo beatior , quia duplici donatur beatie

volaptatibus indulgentes non ijsdem utun-

tate una infpe; G e(t. gaudium ante gade

tur, fed abutufrur : & reliqua, qua «mun-

dium,quó fperans gaudet ; perinde ac intel-

- Qusbonaexhibet, quibus humana excitantur,

ligendi vigens acumine, five. interpretando

ver ba.va

£20

| Difïcr;atio XXIII,

verba, five penetrando res , concupita inve«

de homine fcaturiat fons aquz vivze ; acin«

nit bona ex rebus perceptis , & intellectis,

ceffanter fluentis , ut perenniter .gaudeat ,.

& indehilarefcit, & gaudet; & quidem la-

jugitérque latetur in fe. ipfo, non veró. in

titià perfunditur longé nobiliore omni alia,

bonis externis: & hoc eft bibere aquam de

qua exterrena poffit voluptate prodire: in

cifterna fua: Bibe aquam de cifternatuahoc

hac igitur fpe beata cocli gaudia Íperans pra»

eft latare de divina gratia, qua in te eft,

guftat , quzfeliciter in fua fpe anticipat ;

gaude decultura virtutum, quz inte flo-

futurus poílea beatus inre, qui nunc gau-

rent, jucundare defructibus bonorum ope.

det in fpe.

1I.

rum, Bibe aquam de eiferna tua5 i Deo

D

Non ita terrena. bona hac in fpe lati.

adhareícis flumina de ventre tuo. fluent a«

tiam ingerunt, cüm potiüs tamdiu tor-

qua viv2, de quibus bibas,& vivas,folatium

« queant , quamdiu fperantur ; quienim muri-

haurias, fitim extinguas, & verum foveas

*

di inhiat divitiis, ac ftudetbonorum fluxo»

gaudium

*

vero gaudere gaudio non eít

rum acervationi, ingentem fibi materiam

de bonis externis lztari ; neque adícititijs,

perturbationis , meeroris, ac doloris accerfit:

fucatísque mundi voluptatibus deliniri, ed

ftudia enim divitiarum, autpericulum funt

ex proba conícientia, .ex virtutum ornátu,

fperantium, aut onus poffidentium. — Abji-

exercitio bonorum operum , ex fummo

cienda funt hujusmodi fpes, que nonnifi

bono adhzfione lztari; is enim veré gaue

angores excitant, & doloresinferunt, Ve-

det, qui fuam lzetitiam , fuáimque obleétae

rum gaudium pellucida, ac defoecata eft un-

mentum ex proprijs fuis moribusad nore

Qla, quz non ex cifternis diffipatis bonorum,

mam virtutum comipofitis haurit , is enima -

ythy

qua funt interitui obnoxia hauritur , fed ex

aquas bibit de vafis uis, déque - fnorum

fonte perenniaque vivz; ex hoc enimfonte

fonte puteorum ; quia latitia, ex ipfo, &

exilit finceri gaudij rivulus, fiti excinguens

in ipfum exundat ; quod enim à nobis ori»

dz idoneus. Eít autem quilibet fuz lati-

tur,in nobis (uper efiluit; proindecx. Íola

tiz faber, ac felicitatis arbiter: fivelit, ci.

cultura virtutum ,' probísque moribus;pere

; fternas mundi poteft diffipatas declinare,

petua Ícaturigine vera exilit laetitia; qua&

& verum duntaxat fontem aquee vivee fitire,

enim adícititia , & externa mundi obleéta-

à quo veram poteft latitiam haurire ; unde

menta ftillant gaudia, exucca funt , prór«

de propria oritur voluntate, de ingenio pro-

füsquefterilia, & aliena à vera lztitia: quod :

venit virtutis; ut fit quisque proprie lati»

enim in mundanis bonis quis gaudeat , riv

tie faber . mediante Numinis ope; & fuaz

deátque, id non ex fonte profluit aqua vie

- felicitatis arbiter.

In virtutum ítudio in

v& » fedab agritudine ; funtenim quadam

proborum morum officina de rationis arbi-

&grotantium deíideria, quz aliquid viden-

trio verum excuditur gaudium, quod pectus

tur folatij adferre cüm revera morbosauge.

veraciter implet, & íolidé beat; non ad-

ant; cujusmodi eft defiderium frigide in

eunda externa funt ciflerne , fed fufficit, fi

ceftu febrili, que perinde ac injecta incene

uisque de propriacifterna bibat ,. hauriáte

dio illud incrementat , non minuit: & hae

l4

- que aquam in ipfum derivatam éfonte inex-

folatia à vitiato oriuntur calore; ita gaudia;

haufto aquaz vivz mediante virtutum exer-

qua& de propria non oriuntur cifterna , fed

PN'V. M

citio, ut nos monet Salomon inquiens: Bibe

in externis , & adícititijs mundi *voluptati«

Väqzmm de cifferna tua , &5 fluenta puteb tui,

bus quaruntur, fucata funt, & ab animi

Íeu ut expendunt LXX.. Bibe aquas de vafis

proveniunt egritudine, plüsque eidem oba

tuis, E de tuorum puteorum fonte, 1eu ut

funt, quàm profint; non enim mundana

Zn cap. 32.

explicat D, Hieronymus: 4JBióe aquam de

gaudia Jeetos efficiunt, quos afficiunt, ri-

Ezechiel,

tuis aquis, €& deputeorum tuorum foutibus,

Íum diffimulant . in cute extima vultüs, &

non me latet, varieà varijs SS, Patribus hanc

intus cor torquent, vifceza dilacerant, moe-

interpretari fententiam myílicé : fiquidem

rorémque ingerunt, non excutiunt,

Lib.3.ex^- D) Ambrofius cenfet,. debere hominem pié

"

qgtro9,6,12,

. Mala funt ea gaudia, ac pervería; quae

j

prudentem aquam bibere de propriaciíterna,

ab illis profluunt rebus, qua grata quidem

puteo, fonte, & per hunc fontem Dei intele

€íle videntur, fed venena porrigun: biben,

ligit gratiam, internánque letitiam, qua

tibus , & fel propinant in. melle ; e(t hec

zetrigerium adfert, & (itim extinguit, ait

tartarei hoflis fraus , quá fuos decipit; dul-

üpfe: In te £pfo [uavitatis tua gratia est, ex

cia fcilicec mortem inferentibus commifce«

ge pullulat , in te manet. intus , id esi n te

re, ut veneno perimat mellis dulcedine de»

ipío quarenda eff jucunditas tua con[cientie,

ceptos, appofiré S, Eucherius: Dza£olusin-

Homil.5 in

3deo aít bibe aquam de vafis ruis , & de pu-

quit, obfzf/a femel petora molliffmis fedu.

Epiphan,

georum tuorum fontibus, unde Chriffua Joan.

Gionibus decipit ;. fíc Diabolus calliditateas

7. 4it : Si quis fitit,veniat ad me, & bibat,

Veteris artifuwrj condit blandimenta peccans

Qui credit in me ficut dicit feriptura flumi-

di, quomodo folent ,. qui mortiferos tempe.

rant berbarum fuccos $n condito, aut i

na de ventre ejus fluent aque viua. — Hoc

autem dixit de . fpiritu , quem ACCEDEHTÉ 6

aliquo mellito poculo, nefcientibus proptiae

vYAnt credentes in eum.

ve; guftum mentita [uavitate componunt s

1$,

Eit iguur de Spiritus I.an&i' gratia quod

iria amatitudine obfeuraut. fraude dulcao

dinis;

Solá virtutum cu'turà vera efflore(cit latiria.

g

dinis; provocat prius odar poculi , fed pra-

letitiz ingerende magis idoneum 2 hue yo-

o focat, infufus fapor im veniss mel eff , quod

candus Nicetas de $. Gregorio Nazianzeno n Oret,to9,

a[cendit in labia s fed fel eff , quod defcen-

inquiens: Qzznis voluptas, qu& nec ex Deo,

nec in Deo. fufcipitur ,. voluptatis exeree

dit in wifctra $. ita Diabolus per. rerum

carualium concupifcentias ,. &6 illicitas. o*

mentum eft ; cujusmodi eít,; quam mundus

exhibet fibi adhzrentibus ; quibus hoc ex-

duptates extrinfecis blanditur ,. sntrifectis

snfidiatur: quid aliud ab ho« tartareo de-

crementum placet : fed quàm deliri, quàm

.ceptore fpectandum ?. quid aliud in rali

fatui ! qui locó verg voluptatis , excremene

tum , .& quidem corruptum ,. & noxium

hofte rimendum , quàm interitus ?. favior

fui hoftis cft , qui tam favo hofti. credit;

volunt voluptatis deguflare; & cüm in c&-

qui vere

teris feré rebus . excrementa faftidiant, ile

nec ejus artes vitat, ac infidias ;

fapit in melle mundani gaudij venenum (u-

lud in.fola voluptate amant , quia magis

nocet, favilsque ledit ; . hacque eft con-

fpicatur, & illecebras carnalium. volupta-

tum declinat, ne mortis fuccum bibat in

cupilcentia carnis, cui. càm placeant carnalia;

Y

1

externis mundi blandimentris: omnia fiqui.

difplicent fpiritualia,

dem qua à mundanis gaudium putantur

« Concu

ifcentia.. ocu

lorum præfertxm I

h

afferre , mortem ingerunt, funtque tarta-

eft ipfa pulchritudo, & omae quod ab ocu-

rei hoítis dulcorata venena, qus ijs pro-

lis attingitur , & eft concupifcibile , cujus-

pinat, qui mundi firiunt. voluprates : bi

modi funt veftium ornatus, -corporis ve*

muftas,. auri fulgor, gemmarum nitor ,

" bendaeft aqua de ciflerna . propria, vafis-

! Proverbeg,

queíuis: Bibe aquam de ctflerna tua , &

alia id genus, qua oculos alliciunt, & men.

fiuenta putei tui , nimirum ex virtutum cul-

tem per(tringunt : ,& hec oculorum blan-

tura, morum probitate ; & gratie pare

dimenta, verum non poffunt .gaudium

ticipatione ; id enim eít. jucundé vivere ,

.parere;, .. quia fucata funt , nec diu poffi-

dentur

.

e

quamvis - enim hifce . pafcantue

& aquam bibere deciíterna propria: ex-

"terne mundi ciftlerne diffipatz funt, &

oculi-obje&torum elegantijs , & oblectae

mentis; non tamen inde pinguefcunt oculi,

nonnifi putrefcentes , vitiatásque continent

aquas , qua obeffe duntaxat poffunt ; non

nec quidquam ijsdem accrelcit ; quo.mev

liores-fiant.

»

prodeffe, nec ullum . verum adferre gau-

dium, t. Joan.2. Omne quod im mundo eff,

Muliebris venuftas , & pulc

l

yitudp, - 16;

concupi/centia carnis es] , concuptfeentia . »

quz fortiüs oculos allicit verz ingerendze

eculorum , & fuperbia vite, non quód fit

letitiz inidonea eft,. & prorífus inudlis. :

in mundo concupifcentia , fed. in homini-

fiquidem fomentum eft concupifcentiz, ra-

dix iniquitatis , & caufa peccati ; nil. eít ,

bus mundi, qui coelefkia negligentes ; ter-

renis duntaxat inhianr gaudijs, quique mun-

quod caítitati magisadverfetur, quàm cor-

poris pulchritudo ; muliebris venuftas: hinc

di gloriam, faftum, voluptatem, divitias,

& opulentiam concupifcunt,

Ípeciofiffima Joachimi-uxor. referente Eufe- 8./from.e. ,

;:

14e

Eft autem concüpifcentia carnis ipfa

bio confpectum horrebat vitorum, ne ipfi

' voluptas, cui mundi bomines enixim fata-

ex muliebrí venuflate venenum haurirent ,

|

gunt adharere: hac autem voluptas, quia

quo caftitatem corrumperent, ac virtutem

ex Deo non eft, nec in Deo fufcipitur, nul-

interimetent ; idque etiam Sufanna praflie

j

lam poteít veram germinare latitiam ,

tit, qua propterea nonni(i recedente. poft

meridiem populo , confueverat in.hortum

quamvis enim ridentem praefeferat vultum,

frontis oftendat ferenitarem , orísque blan.

fui viri fpatiari , nolebat videri , & cave-

AÉ

dimentis videatur ofcula figere 5 nil tamen

batadhuc fecura pericula ca(titatis;: humae

id eft, quàm vulnera infligere , & fub lar-

nos fugicbat oculos, ut. proprie pudici-

[]

*

và rifüs luctus , & lachrymas obtegere

tie incorruptum fervaret inter vircta flo-

dum terrena voluptas ridet;infidias nectit j

rem : cüm igitur maliebris pulchritudo

& dum arridet, minus cautos, & eidem

fomes fit concupifcentiz ,. & venenum ca-

m

ftitatis, verum non poteít. gaudium inge»

adharentes aucupatur j ficque miferé deci.

piuntur, qui terrenz voluptatis alliciuntur

rere , perit enim pudicitia in foeminea fpe*

blandimentis ?

afficiunt terre voluptates

cie per concupifcentiam. oculorum : fi.e-

extimam duntaxat cutem, & inficiunt. in-

enim admittat in. animo, quod econcupi«

Ícit in oculis , fit venuílas foeminea | gla«

j

tima precordia; extimé radunt , & intimé

feriunt; in extima fenfüs fuperficie oblu.

dius, quo virtus interimitur . caílitatis ,

|

- dunt, & in intima fzviunt medulla; non

quia ut ícit& ait S.Cyprianus apud Gloffam:

: HMH.SJ"

igitur verum gaudium poteft abillis mundi

"Mculeus peccati fatla efh forma faemáinea.s ,

" m.p..!; á

DAnJitk,

giphh

voluptatibus elicí , quz in fenfüs duntaxat

& mortis couditio non Aliunde furrexit, ndfi

|

de muliebri fubflantia , quod. memorat Sa«-

fuperficie (olam obradunt extimam cutem,

geque intimé penetrant, nec in przcordijs

pieas : à muliere fatium eff initium — pec-

cati ; neque ulli parcit etati hec. clande-

delectant ; . füntque propterea potiüs fu.

mus voluptatis lachrymis eliciendis, quàm

ftina pernicies, arridens lues, & blanda-la-

gaudijs ingerendis aptior ; funtque latirie

niatrix, omnem — propterea atatem (ulpee

excrementum

naufem movenda, quàm

€kam facit mulieris forma; nives etiam cae«

Veran: de Aieäilws Tos. 1l.

Uuu

ni;iei

.....

——

£22

Diílertatio Xyx]ll.

nitiei ptavi ignis aecerfit fomentum; tefítes

fene&us oblita DEI aufa fuit fæda meta-

funt Sufannz fenes, quorum oculi impu-

morphofíi canitiei nives in flammas muta

tos ignes à nivea fcemine excitárunt pul-

re libidinis: & fceleíti fenes, nec fperane

chritudine, & foedas flammas fub - canitiei

di , nec timendi gnari infanda in flagitia

foverunt nivibus , € genere filiceo oculum

praecipites rüunt ; fallentem voluptatis

diceres , illifus enim . muliebri venuftati

pem lafcivus amoris ignis exiccavit; & fi.

nonícintillas tantüm elicit, fed & ignes

mul divinz juftitiz contemptum corrupta

parturit ; imó eít pulchra foemina incen-

immifit in przcordia , ut omnia perdité

diaria , cüm nonnifi flammas ubique fuíci-

agerent , Íola aetate fenes, qui cüm flam-

tet concupifcentiz , ignésque accendàt ,

mas nivibus fovent canitiei, venenatum ine

quibus caítitas cinerefcit: cüm primüm

Senes Sufannz viderunt venuftatem in con*

tus alunt ferpentem , cujus aculeo vulnee

rati, venenum ebibunt cüm propinatam

cupifcentiam exarferunt pulchritudinis ,

fibi ab amore venereo volu

ptatis. dulcedis

neque foedis extinguendis flammis pares

nem haurire cenfent,

fuerunt nives canitiei ; neque feneclus ru-

ig: !

. Erant ambo vulnerati amore Sufannz,

gofa arcenda libidini , ejusdémque extin-

venenum intus lenté obrepebat , & mor-

m

guenda flamma apta fuit,

tem pracoquam iétus accelerabat , mor-

i7.

Non igitur veram poteít muliebris

us enim intus recrudefcebat, cüm vulnus

pulchritudo lztitiam — parere, cüm ferales

extra infligeretur

.

e

ubique flammas accendat, noxios ignes fpar.

Íícque — fenibus hifce ,

quia oculos à foeminea pulchritudine non

gat, quibus caítitas cinefit, & perit, Neque

veítium ornatus ullum poteít verum dare

averterünt , cor intus everfum eít , fiquie

l208

dem eft foeminze pulchritudo libid

inIS Incefie

gaudium,ullam hilaritatem, cüm verá fpolie-

H jdh!. 4'

üvum , luxuriz fomentum , concupifcene

ALOSD G X x m i

tur letitià : muliebres veftes, rerümque or^

tiz mantiffa, fimülque infania ; evertit e-

!,

natus tametíi fucato videantur lzetitize vela-

nim mentem Cupido , quia ut ait Stoicus 2

mine operiri , nullam tamen veram prae

Amare; & fapere vix homini conceditur ,

feferunt latitiam; & huic fraudi effet. po-

& cum pracipua amoris inflrumenta oculi

tiüs operculum detegendum : íuis enim

veflibus eít levior , qui à vano veítium

fint , ijs tamen orbatus exhibetur Cupido

cüm potiüs pingi deberet perfpicax, plu-

ornatu verum putat poffe gaudium ori-

ribusque inflructus oculis, quàm. onuftus

ri, non enim poteíl cor per veíles verá

fagittis, ut de fabula Centoculi Argi ri-

tangi letitià, cüm veftibus tangi nequeat ?

deret ; apté tamen cacus fiogitur, & or«

non enim inferre poffunt veítes gaudium,

batus pingitur , quà czecitate corporis ore

ss — nccier nE * a w

& cor exhilarare ;

cüm in cor fe ne-

e.

LÀ

bitatem reprafentet mentis : ejus damna

queant ferre

& oculorum potiüs lu-

dibrium eft hec fucata latitia, qua ex ve-

pet telafatis fignificantur, nilenim ad vul-

nera infligenda fagittis velocius , ac pere

ftium luxu hauritur: non eít vera latitia,

niciofius : dementat igitur muliebris pl«

que cor non tangit , nec fípiritum affi-

.

chritudo per oculorum concupiícentiam ,

cit

LÀ

eft igitur hac concupifcentia ocu-

& certé infanierunt Sufannz fenes, cüm

lorum vero ingerendo gaudio inidonea ,

ejus capti pulchritudine coeperunt eam de«

quia oculis arridens , per oculos phan-

perire , non memores fuz annis jam mare

tafiam , & mentem ad turpia movet, &

celcentis etatis, quam in flagrantia transe

dum oculos pafit ; flores depafcit vir-

E

a&z juventz incendia redivive libidinis

tutum.

foeda revocabat flamma :

infanierunt fe»

18,

. Hinc Job pa&tum cum oculis fuis pe-

nes cüm primüm per concupifcentiam o»

pigit» nein fominarum vultus incurre-

culorum é feeminea pulchritudine flame

rent, & ne ulla cogitatio turpis intus. ex«

mas hauferunt libidinis , quia omnis affe.

citaretur in mente, & fatiüs cenfuit ocu«

los in coelum elevare ,

ut coeleftium mee

étus immoderatus fenfum pervertit ,

Dd* m . — ii s mb i U EE s s b

mor lenocinantia terrze blandimenta cone

& menti offundit tenebras , qui.

*

bus ejus obícurat lu«

U.

temneret

*

qui veró terrenis funt . volu.

men.

ptatibus addicli , ' carnísque adharent ille-

cebris , fosdus ex diametro oppofitum ine

eunt $ Senes enim Sufanne, quia foemi-

nea inefcati venuftate foedus viíi funt pe-

7

N

pigiffe cum oculis , ne coelum viderent, ut

U n

&. ffrom c.6* cenfet Eufebius inquiens :

Declinaverunt

5

oculos fuos ,. ut non viderent celum ,. ne-

E

L

*

que recordarentur. judiciorum juftorum.s

nimirum oculi corporis dum fuos in mue

liebrem pulchritudinem — intuitus jaciunt ;

oculos claudunt mentis , ne cceleftia afpi«

ï

ciant , & cupiditas caduce voluptatis de-

üideria delet eeternz jucunditatis ; ideóque

WMH&.C.U.

$. 1.

E

* Solá virtutum culturá

vera efflorefcit Latítia,

$25

S. III.

Deo , antmarum interemptris , €£ totius con-

N

fumptrix bonesiatts , banc. quisquis . retià

'Ong mundi fvbluptar videtur bo-

fapit , quisquis oult vitam , cupícque dies

apinibus eblandiri, oculorum tantuma

videre bonos fugiat , ejésque amscittam Uee

lut afpidum , & viperarum afpecium abbor.

— 6f ludibrium; vel extimam [olum ra-

diít vultás cutem , non cor sntus

Yé4t ; Ecce quàm horrida , quàm noxia eft

penetrat,

intus, mundi voluptas , qua tam blandé

aliicit, & blanditur, ridet exteriüs, & íz-

1

On poteft mundus verum patere

vit interiüs ; delicias fpondet ,. & plenam

malorum congeriem fpargit ; nonelt. vera

gaudium , càm omne, quod in mun-

hec voluptas, nec par eít homini exhila-

do eít, íit concupifcentia carnis, &

rando.

concüpifcentia oculorum, quatenus oculos

&2,

Vera letitia eü/q.uæ in corde efflorefcit

irritat , & per oculos phantafiam , & men-

!s |

tem adtürpia movet , que ver& |iztitiee

per vircüutum culturam , & vitiornmexclu.

funt venenum : & tametfi aliquid videatur

fionem , ut' Apoftolus erudivit Romanos,

letitiz przíeferre mundi voluptas, nonta-

quos voluit gaudentes , gaudio tamen,quod

men vera eít hzc letixtia, fed. oculorum

intus floreret in corde, non foras mendis

duntaxat ludibrium, vel quze extimam tan,

caretur in mundi voluptatibus; & quia

partceps erat ipfe hoc gaudio ijsdem ad.

tüm radit vultüs cutem ; non veró qua in-

tus cor penetrat ; hinc David mundi gau-

gratulatur, inquiens: Gasdeo ;gitur in vo. 44 Fom,1e,

dia averfatus, ccepit veté. gaudere intus in

bis, fed volo vos [apientes effe in bono.€ [im-

Pfalm, 4.

plices in. malo; acuté prudentes, fubtiliter

corde inquiens : DeZifüs letitiam in. corde

»0. — Non dixit, ut expendit S.Chryíotto

cautos ; & in cultura virtutum fapienter

mus fimpliciter, 65 abfolutà dedisti latttiam,

eruditos; ficut etiam Spiritus fancli. limá

acuminatOos , ut profundiüs virtutis bo-

fed in corde meo , offendens, quód nulla eff

gn rebus externis latitia : b«c enim non efl

num penetrantes, illud ftudiofiüs ampleéta-

rentu

*o»

r* v

eordís , [ed oculorum tantim latitia , recte

oluit Apoftolus Romanos recens

ad DEUM c«onveríos vere Sapientis per-

quód in mundo eít concupiicibile oculo.

&

rum tantüm dicitur letitia ; quia folo a-

fpicaciainfignitos, neimpofterum argutijss

fpectu oculos paícit , — & foris tancüm ob-

mundíque fallacijs perftringerentur ; fed

lecta:, non intus delectat ; leviculum fané

non tantüm eos voluit fapientes effe in bo«

eít gaudium, quod oculorum. duntaxat eit

no. fed etiam fimplices in malo, feu rudes,

lIztitia ; eft fiquidem latitia fidta, & picta,

n

quafi nefcientes aíalum facere , quia ut ex-

quam affectus pulchré colorat ,. & foli at.

pendit D. Anfelmus: fimplicitas ignoraue

£ingunt oculi, qui tamen ad veram letitiam

tiam quandam fgnificat ,. ideo feribit Apa-

€aigant, G cecutiunt, vana eft futilis, &

ffolus, ut fitis in malo [emplicess d est ne[cy,

fuperficialis ea letitia, quz folo duntaxat

feu nefcientes malum per aiiionem : [ed per-

afpectu foris oble&tat cutem faciei, & in.

quam exceilens eft haec fimplicitas , quae

tus nulla cor. afficit

dulcedine : non eft id

cum fubtiliori affociatur prudentia,& ita eft

aquam bibere de cifterna propria . fed' de

in bono oculatiffimé perfpicax , ut in mae

*

e

excernis, turbidis, coenofis, & ^ diffipatis

lum fit proríus rudis, & ad malum tota»

vera lxtitia non debet exterius emendicari,

liter nefcia; quia perperam nmefcit agere

: fed inumis oriri & precordijs, fitque pro-

tota virtutum culturz addicla; commendan-

prerea. qui veré gaudet (ui potüs artifex ,

da eft hac fimplicitas , que de lyncea per«

fibique pincerna, ut (ibi de (inu. fuo largi-

fpicacia in bono, in malo rudem ignoran«

ter propinet , hoc enim eít bibere aquam

tiam oppignerat : nil enim fándlius, quàm

de propria cifterna , feu jucunditatem, &

quod de feraci virtutum cultura efflore«

letitiam intus à fe ipfo haurire.

Ícens, vepretra omnium abigit vitiorum ,

ent

whki.

ZI«

Gaudia, qui ex corde puro non pro.,

nefciens lapi

er malum 5 eít enim hzc

deunt; neque ex virtutum cultura efflore-

fimplicitas veri gaudij foecunda. mater, quia

Ícunt fpuria funt, & fucata, quia qua ab

cor occupat, in quo exculte florent virtu-

externa prodeunt voluptate legitima, &

tes, imbre coeleítium gratiarum rigata, &

vera germinat latitia.

vera gaudia nonfunt , cum mundi voluptas

vera non fit, fed feetidum — voluptatis ex-

Hac fimplicitate infigniri cupiebat

22,

crementum 5 non enim melior eít filiaquam

David, quà vias Domini in lztitia perambu-

. Tater; nec purior rivulus , quàm fons;

laret Pfalm. 8 y. Dedue me Domíne in via

unde que nonà Deo, necà cultura virtu.

tua, GF ingrediar m veritate tua ,. feu ut

in textü graco legitur, & ambulaboin ue-

tum , fed à mundi voluptate oritur latitia,

vera non e(t , neque animo exhilarando

ritate tua , hoceít in cordis fimplicitate,

apta, quia ut fcité S. Laurentius Juftinianus;

molorum neícius, & gaudensex cultura

virvüatum 1

id enim orando obnixiüs fla-

, De eafto

Mundi volupras deformis eff , 88 [2uahida s

connub,c , puritatis inimica . pudicuie extermintum ,

gitat, fibfque in primis neceffarium - cene

AQEI $

f

L

efca Dsaboli peccatorum incentiüum , rubi

nc DEUS deducaripfum per vias fuag .

in vera hmplictate , & lxtitia , ut . viag

g"g mentis , fan/'ciemu" abolitto , *adverfd

Ferani de Affettibus Tom. Li.

Uuua

Domi.

V-Difïcrtatïo XXIII,

$624

Domíni gaudens ambulet; incedítque in»

bus adharefcit , 4Vco!ores in fe fufcipit$ &

tegré, & inoffensé absque ullo . impedi«

hazc eít illalevitas, & mater inconítantiz;

de qua Apoítolus Jacobus . ait:;

Incone

mento pert ipfas, DEO fcilicet Duce, gra-

.

tia comite, veritate praelucente, fimplici-

ffans. eff in omnibus vijs fui

LJ

ficut igi-

tate comitante: quia David anhelus concu-

tur duplicitas , feu homo bianimis, & bi»

cors calliditate eft. varius, & de inconílane

pierat in vias Domini deduci, & per ipías

L

edoceri , ac dirigi enixim poftulavit, ut in

tia futilis, levis, & evanidus, ac interie

-veritate vias DEI ingredétetur, feu ipfas

tui proximus ; ita fimplicitas, & vir can«

in (implicitate perambularet , quia ut fcité

didus, ac fincerus virtutum culture unicé

Rerum

.

Auguftinus lib. de vera Religione.

addictus , ex qua vera efflorefcit latitia

?

fimplicitas vestigium et DEI: & quia

vera enim fimplicitas ait Joannes Clima-

David malé erraverat à femitis , quae ad

chus : Habitus eff anime varietate carens;

Gfdd-;24.

LJ

*

;

DEUM deducunt, ideo reduci ad. viam

totifsque perver[e intentionis ignarus

expetit, & per eandem deduci ; quo fin.

dicitur varietate carere , quia divinz ime

ceré, Grintegrà, feu in veritate, & fim-

mutabilitatis eemula eam moribus expref-

plicitare incedat, quó reélà vià ad Deum ten-

fiüs repraefentat , & intus hilareícit in corde,

dat; arcano quidem veítigioram DEI ductu:

ridet in animo ; quamvisexteriüs videatur

eí(t (iquidem fimplicitas veftigium DEI, feu

fterilefcere,interiüs effloreícit.

impreffa illis virtutibus , qua& nonnifi

Non enim ubi virtutes , que DEUM

2f.

DEUM fapiunt, & ad DEUM. tendunt ;

olent, coluntur, poteft non vera efflorere

perinde enim ac duplicitas , vafricies , &

letitia;ac non abigi moeroris tetricitas,etee

fraudulentá (ubdolé aftutia expreffa cacodoc-

nim cum ]líaac à patre duceretutin mone

Gezef. 225

fnonis fedu&ctoris funt veftigia; ita & con-

tem mactandus in victimam Numini, jáme

2

quein genua procumbens collum flecte-

verfo fimplicitas , in qua fingule florent

virtutes divinam olentes gratiam , vefti-

ret , gladio imminente amputandum: tunc

ium eft Numinis, ideóque enixim petijt

ab Angelo prohibetur D EI nomine pater

David hac inftructus fimplicitate deduci in

ferrum pendens vibrare in filium : Leva-

lbidem,

.vias Domini ?

Deduc me Domine in vias

vit Abrabam oculos. fuos ,. vidítque -post

£ua, 66 ingrediar in veritate tua; nimirum

tergum . arietem in vepres barentem . corni-

in vera fimplicitate , ac innocentia , quia

bus, quem affumens obtulit. bolocaufium.s

Horiil.u. |

LJ

*

j

perinde eft fimpliciter ambulare, ac inno.

pro filio

fed quid? quód : aries immo-

i Gonf,

center, candidé, fiaceré fine fidtione, &

letur pro Ifaaco ? quia Abraham | infignis

dolo incedere; & hoc pacto ambulare fim:

erat virtutum cultor, quibus DEO adhz-

rebat, G cui alacriter , promptéque pa*

?

pliciter perinde eft ,' ac incedere confiden-

ter, fev intrepidé tutó , fecuré, & in vera

rérevolupeei fuit,etiam in prqprij filij imo.

.

*

latione:vir huic virtutum exercitio affuetus à

: leïla. :f.

cordis latitia, hinc pergit Regius Pfaltes

Latetur corv- sueums, ut timeat nomen tutum,

gaudio, & latitia cordis fejüngendus non

quia tunc latatur cor vero gaudio , cüm

erat , & jucunditas , quae

unài cum

l;

vera imbutum fimplicitate, in omnem ef.

virtutum cultura germinat , & florefcit

florefcit virtutüm culturam; adeo ut nec

exarefcere minimé debuit, acceffione moe.

ipfe timor Dei, quifanctuseft, Gvirtuti

roris, quem immolati filij mors intulif-

fet; ideóque prohibuit DEUS per Ange-

excolendz peraptum inítr

ümentum mxini;m&

,

excludatur,

lum , ne interno gaudio privaretur Abrae

" 24.

lfaac e»

Novum fané latitize genus, cui timor

hamus per filij immolationem ;

T. du

incrementa fuppeditat, & gaudium timo-

nim rifum fignificat , qui fi immolata ceci-

ö"üb". a

UA

rem hunc fovet : /etetur cor meum, ut tí-

diffet victima, idem gladius, qui ampue

-»eat nomenu tuum ,quafi. timor DEI cor

tatum caput à reliquo Iíaaci corpore fe-

| j

Davidis non penetráffet , nifi in eo. praevia

junxiffet , filium , ac gaudium feparáffet

letitia germináffet ; mundi latitia timoris

à patre:

pulchré S. Becenardus in nomi-

acceffione corrumpitur:; fed verum cordis

nis Sacramento philofophatur inquiens :

In dalaz,

gaudium timore fovetur , & crelcit, eft

JNon Ifaac , fed aries. morietur.

INon .5

enim timor DEI vera letitia DEO adha-

peribit tibi letitia ,^ fed contumacia » ,

rentibus ;

in his enim abjecla poena tran-

cujus utique cornua vepribus baerent , &5

fit in latitiam , & quidem arcana virtutum

fine punclionibus anxietatis effe non po.

metamorphofi :

mirabili nexu cum lati.

teft.

Vir erat. Abraham plenus DEO ,

DT

tia cordis ejusdem confociatur Gmplicitas,

cui propterea nunquam potuit verum de-

quia ubi fimplicitas, ibi duplicitas excludi-

effe gaudium ; quia ubi DEUS, ibi vera

*

tur, G quia vir duplex , ut ait D, Jacobus:

floret Iztitia, & tri(tis moeror abigitur

»

Infna epiff.

Animo inconflans eff in omnibus vijs . fuis ,

Ifaac rifum fignificat , . & gaudium ,

€4u, vV,8,

fcilicet bianimis , & bicors , quia utrum-

quod cum non effet à patre.fejungen-

que multiplicat, dum fciflam perfectz vir-

dum , nec debuit Ifaac immolari ,

fed

*

tutis fimplicitatem malé dividit: & homo

moror madari, prorfüsque extingui

3

bicorslevis eft, & mutabilis inftar polipi,

proinde non Iíaac , feu lztitia, fed aries,

üm'

ycl chameleontis , qui rerum omnium, qui,

cujus cornua vepribus heerent , feu moeror

-

vepre.

Solá virtutum culturá vera efflore(cit ltitia.

$2$

veþfetïs vifcera lacerans, mentémqve pun-

patur bic mundus , ut. in illo degentes nul-

lum verum uorint inveniri po[fe folatium.-s

gens interimitur ,. quia in Abrahamo non

líaac, feulatitia perire debuit , fed moe-

Instabilis efl , €&) per zmomenta decurrens ca*

- ror omnis abigi , qui folet vepribus hetere :

fíbw plenum ,. periculis feptus , zurbinibus

. non enim moaror finitinter vepreta, quibus

agitatus , flu&uationibus anxius , cladibus

hazret , florem latitiee germinare,

vefertus ,difenfionibus. inquietus , mutatio-

e

Hinc David, cum mcerore angeretur,

sibus deditus , Deo contrarius , calo diffi-

& delictum à fe patratum omnem abegiffet

sls i virtutibus oppofutus , — [anitatt ini-

lztitiam , & nonnifi imbribus lachrymarum

micus , £5 pijs mentibus onerofus , quas

pracordia irrigaret, Deum obnixim rogat,

quantum valet , premit, tribulationibus

ut excuílà triititidà mente, ferenitati , cOr«

infequitur , adverfiatibus attritis , nunc

has

diísque jucunditati velit eum | reftituere ;

diripiendo propria , nunc concupita neganv

càm enim dixiffet ; exitus 2quarum. deda-

do. , Quàm fatui , ac deliri funt , qui e-

xerunt oculi mei, & cüm diu in gemitu la-

mentito, ac perfonato mundi rifui le cre«

boráffet , cum fe vero deítitucum noviffet

dunt ! gaudium perdunt , quod avidiüs

audio , obnixim Deum rogat, inquiens;?

quarunt; verum gaudium mundus non ha«

bet, & cüm (it fincerá latitià vacuus, non

Redde mili latitiam falutaris tui , quia ve-

rum gaudium nonnift à Deo oriri poteft; &

poteít hanc fuis exhibere,

TA

quia David illud quafierat intet mundi vo-

luptates , cum Betfabeani ad £e acceríivit ;

L]

$. IV,

expertus , carnalem voluptatem íub risus

at

perfona, & larva gaudij, mocrorem, &

fletum te

ere , poílquam eam haufit , la-

Gaudium , qui quarit extra De-

chrymas

i

udit ,

& quovis deftitutus gaudio,

z

um, nonnifi merores invebit ; «f la-

non amplius mundi fitivic lzi

tf

L

am, quam

ebrymas , quibus madet , eum perfund: gau»

, per oculos in lachrymas folutam foras ef-

dio «redebat.

Vera latitsa 4 folo

JDeo bauritur.

Bidi/fh

fuderat 3. lachrymis enim madet, qui in

mundi letitiam vultum efformat ,

mundi

enim gaudia luctus funt , trifticie domici-

Avid omnem mundilztitiam à fe ex-

28,

Har;zil. DS

lia , quia mundus , ut ait $. Chryfoftomus.

cuffit , ut verum gaudium à folo Deo

D

$n Gmgf.

Iul babet. flabile ,. neque frmum ,. fed fola

: ;

hauriret, in quo íolo dele£taretur ,

Renutt cenfolars

eft oculorum deceptio 5 que priusquam 4p-

veráque frueretur lztitia.

p^reat ; avolat * cum mundi latitia nil a«

Anima mea, memor fui Dei , €$ deleilatus

liud fit,, quàm pura decepuio ; nil aliud po-

fwm : ut dele&emur , debemusnon deiecta-

teít effe riius , quem ipfa preíeferr, quàm

ri cam mundo; ut lztemur, omnem mun-

gisüs larva , triftitiam obvelans , & lachry

didebemus laetitiam excutere ; anima enim

u

*

ficlitia e(t hzc

Dav:dis tuac dulcedinem fenfit divinze volu-

mas tegens , quas elicit

fucata lztitia, que cor non imbuit , fed te-

ptacis ,-um evanidos flores terrenarum vo»

nui duntaxat colore excimam pingit vultüs

luptatum pedecontrivit: non poffumus ve-

cutem , ut ementita facie fuos decipiat fpe.

ra lztitia letari 5 nifi quamcunque mundi

élatores , necéique deceptos ; quód fi lar-

abjiciamus Lztitiam ; non enim poffunt ho«

vam ei detrahas nil nifi luctas , & lachry.

mines vere gaudere , nifiin Deo, Pfíal. 149.

, zrumnas , & miferias deprehen-

Et fili Sion exultent in Rege fuo * nimirum

fib. de grat-

des, ut enim fcité D. Bernardus.- Nulla.»

in folo Deo exultandum eft , à quo pura ,

( liber, ar*

in mundo verior miferia , quàm falfa lts«

& fana duntaxat voluptas dimanat.

&is,

- tía , mileriam adyjcit miferiz , qui fe mife-

Nolimusgaudium quzrere extra Deum,

29,

rum neíit , qui gaudens cum mundo fe

quia qua tundus gaudia exhibet ;excremen.

letum credit ; cum mifer fit , & infelix :

ta funt gaudiorum , referta luctu, plena la-

in mundi (olo verum non germinat gaudi-

chrymis,

Non dixit David, exultent filij

Sion in muneribus Regis, fed in Rege fuo:

um ,cum íolüm fpinis tribulationum , ac

j l!flld

urticis erumnarum ícateat , sítque difcri»

plures funt , qui letantur nonin Rege ,. fed

minibus refertum; & ubíque femina offerat

in adminifltatione fibi concredita, inofficio

lachrymarum, qua in cordibus gaudenti-

fibi demandato, in dignitate fibi delata, in

um infepelit foecundo foenore naícitura.

opibus cóngeftis , in titulis datis, & ifti

non exultant in Rege, fed de proprio com-

27*

Idque cauíe , cur mundus non izti«

tiz dicatur campus, fed vallis nuncupetur

modo letantur : neque vera eft heclatitia ,

lachrymarum , locásque plorationis; ut in-

quia fluxa , & interitura : perinde ac reli-

de diícamus, verum gaudium in mundo non

qua mundi bona, quz , quia fluxa , funt. in-

pullaülare, necverum germinarerifum: lu-

teritui obnoxia , & quz, f1à nobis non re«

culenter mundi hujus dolos, zrummas , &

linquuntur, ipfa nos deferunt, non absque

Íxvitiem exprimit S, Laurentius Juftinianus

moerore, G lachrymis, quz appendices funr ,

de interiori conflidtu, ubi ait , loquens de

ac pediffequae terrenz felicitatis ; ita neque

l?d?o LP

.mundo , ejüsque gaudijs , ac lenocinijs :

poteft vera effe illa lzetitia,neque permanens,

Plorationi , & lacbrymarum vallis muucu*

qua hisce caducis ; fluxisque innititur bonis,

EC

- cNuuj

026

- Difiertato XXIlt,.

--

$0

9

^.Vetut eauditim 3 folo Deo dimanat ,

guflatas mundi voluptates moerore. confes

& in folum Deum refluit , proinde recté Da-

é&um , ttiftitiá tortum , lachrymis madie

vid monuit filios Sion , ut f vero vellent

dum folari velit. — Ne projécias me 2 facie.s p(al, $6s

gaudio exultáre , in Deo latentur , & fiij

I4 , & Spirirum Santlum tuum me auferas

Pfalis 145.

Hi autem di-

Sion exultent in Rege fuo.

àme ; Reddemibi latitiam falutari tui ,

cu ntur in Rege exultare, qui & Reges ipfi

& [hiritu principali confirma me.

Deo eni,

P[W. ^

funt , quia re&té fuos dirigunt mores, regunt

xim fupplicavit in amaritudine animz fuz,

a&tus, fuásqueoperationes, ad notmam ex*

utà facie fua nollet eum projicere, quianil

ercent rectz rationis, fibíque imperant, ac

tetrius , nílque triftiüs , quàm Dei gratia

L WE Qu EE — W. m M Q . .

fuis affectibus ; coércentes concupiicentiam,

privari 5 fiquidem licét divitijs afflueret ,

t

compefcentesiram , &ad fpeciem verz vir-

delicijs difflueret , mundi voluptates ipfi

tutisfe componentes; hifunt veré Regesex-

non deeffent , populos paratos haberet ad -

Zfal: 62

ultantes, &laztantes in Deo.

Rex veró l&-

obíequia ; quia tamen in hisce nullum verum .

LL

Í

tabitur n Deo , neque nomine Regis ij in-

potuit gaudium invenire; necexperiri ,ideo

telliguntur , qui in terris popblos regünt ,

lztitiam à folo Deo expofcit ; & meritó ,

purpuram induunt , divitijs. affluunt , in

quia cum per carnalem voluptatem vero.

.

throno fedent , delicijs diffluunt , nonenim

manfiffet gaudio fpoliatus , ac divina pri-

hi omnes lztantur in DEO , cum plert-

vatus gratiá , nonnifi triftis , & moerens de-

que hujus mundi voluptatibus addiéli , nec

buit jacere in fqualore omni de(titutus vero

Í

de Deo cogitent terrenis immerfi delicijs.

folatio , quia carnalis voluptas triftitiá tan-

JNomine igitur Regis is intelligitür , qui fe

tüm eít dives, & veri gaudijinops,

Lmd

üpfum reclé regit, legis mandeta euftodit,

Veraigitur lzetitia in folo duntaxat cor-

32.

motes fuosad normam componit virtutis , &

dis virtutum exculto exercitijs , divinzeque

diviná intus pratiá fuffufus , & ornatus re*

gratiz imbribus irriguo radices agit, gere

nuit confolari in mundi vo!üptatibus , fed

minat, Gefflorefcit; gaudium enim , quod

in folo Deolatatur : cum enim Davidaffir-

à Deo non provenit, cor non penetrat; &

*"k À

met Reges , in Deo na&turos latitiam , pro-

nonnifi nominis abufu gaudium dicitur ,

" CVD a . T

€ul dubio teflatur ; necin fumma deliciarum

vera eaim latitia flos eft ; qui interrenis non

affluentia fperandam effe letitiam , — nifi à

germinat voluptatibus , fed in folo corde

Deo hauriatur , hoc eft, nifi omnibus re-

pullulat ; hinc ille Regij Prophetze voces

i EL m

E

--

nunciet mundi gaudijs , ut in folo Deo l-

Deum alloquentis , Píal. 4,

Dedifit leti*

tetur ; ideóque Rex latabitur in Deo, fci-

tiam zn corde 9eo : appofité dicit z cerde,

-

m

licet non deftitutus divitijs, non extorris à

ne quis putet foris àÀcorde, ab exercitio vira

Patria , non profugus per exteras Provin.

tutum, G à Deo querendam effe latitiam ,

.&ias, non captivus ferro onuftus , fed qui

& verum gaudium à mundanis prodire vo-

exul à mundi gaudijs feipfum regit , fuásque

luptatibus ,. terrenísque delicijs, pulchré S,

aife&liones in Deum dirigit , is enim eft

f* G — -

Augultinus, — Dedifis letitiam incorde meo ? Ya Pfal, &

Rex, qui verélaetaturin Deo , G utin Deo

non ergo forà latitia quarenda eff ,. fed iu-

Iztecur inops effe debet terreni gaudij, quod

?45: nonin mundi voluptatibus , non in

|plus ingerit macroris , quàm letitiz , larvata

carnis illecebris , non in lenocinijs terrena-

enim eft mundi lztitia, & fucata , qua in

rum deliciarum , quarenda latitia eft; fed

extima duntaxat fplendet facie , cüm intus

intusin corde, in cultura virtutum , in flu.

triflitie Íqualores , moerorísque contegat

dijs pietatis , in exercitio juftitie , & in-

cruciatus : Levium ?aetallorum frucius ia

Deo inhabitante cor noftrum per fpiritum

zif s

fummo est , ait Seneca: Illa epulentiffma.»

fanctum : fruftra defatigatur , tempus te«

unt , quorum n alto latet vena ,. aff/due

rit, & vites conterit , qui foris in mundi

pleniós refponfura. fodienti.

Terra bona ,

divitijs , carnis illecebris , voluptatum deli^

quibus deletlatur vulgus ,. tenuem babent ,

cijs verum adnititut. gaudium aucufati ;

— u9 OR Ü(Ün4e 4"». Pa - - " — - &5

ac perfuforiam voluptatem : & quodcumque

quod nonnifi intus in exculto cordis folo per

exercitia virtutum radices agit , germinat,

invellitium gaudiums eff. » fundamento (

vet.

&efflorefcit.Caffo defatigantur labore quot-

$1»

Contemnenda , ac conculcanda funt ,:

quot à rebus externis, futilibus, interitui

ux extrinfecüs fplendent gaudia , quz fu«

obnoxijs , verum fatagunt gaudium expri-

mere

*

.

. tilia funt, umbratilia , & absque fundamen-

poffunt quidem terrena omnia , &

to, quatenus nullo firmo innixa fulcro fab-

quidquid in mundo ridere, & arridere vide-

filtere minimé poffunt , & abufu duntaxat

tur, emungere; fed nunquam vel unam ve-

vocabnli gaudia appellantur , cüm potiüs

ri gaudij guttam inde elicient : premi pof-

Mu sumP ERÉ.- D. uam—— . n tlv

excrementa fint gaudiorum : Verum gau-

funt ipfi laffitudine , non veró verum gau«

dium nonnifi fummo bono nulli obnoxio de-

li

dium à mundanis exprimere delicijs , quia.

fe&tui nititur, hinc David, càm extraDe-

verà funt iflo lotitià vacuz2e , & cum vero

um in mundivoluptatibus folatia , G gaudia

non fint gaudio foetz , verum nequeunt ri-

quafiviffet in accerfita Betfabea ad fe, pe-

Íum parere: promptiüs e lateritio , coctó-

diffequam humani gaudij moeftitudinem ex«

que lapide fuccus exprimitur , quàm ex re-

pertus , anxius Numini fupplicat , quó no-

bus fluxis, ac perituris , una duntaxat ve«

0 -^ —— 4149* — - "O — 3 --

re latitioe guttula ; cor eft virtutu

M

m exer:

lit eum à fe projicere ; & vero gaudio poft

citie

f "A*

Sola virtutum culturá vera. efflorefcit latitia,

$27

queufum extinguit , & brutali impetu fere

citio exeultum , diirïnæqu& gratize irriga-

tum pluvijs , in quo germinat flosverz lze

tur , quia ubi crapula , ibi intellectus ob-

tunditur , mens infüfcatur , ratio cefpitat

J s

titiz , nec alio efflorefcit in folo ; quàm fo-

lius cordis, neque veraeít illalatitia, quee

lumen extinguitur rationis , confilia devi-

extta cor queritur ,. ut pulchré aflerit S.

ant, probz cogitationes abiguntur , & jue

dicia fubvertuntür ;; & fortáffis , quia ap»

| P/hlmc E

Chryfoftomus , expendens illud Davidis

Deum alloquentis,

Dedifli letitiam in.,

parandis ferculis exotico conditis fapore e»

lementa ipía confunduatur , & quz (unt in

corde meo , ait ipfe, non dixit (impliciter,

& abíoluté, Zediffi letitiam , 1ed in cordes

uno delicatiora , cum ijs fociantur , qua in

sneo oftendens, quàd nulla eft in rebus ex-

alijs gignuntur , & aluntur; ideó G ipla,

ternis lztitia; hec enim non eítcordis, fed

quam continent rerum confufionem , mix«

oculorum tantüm laticia, -

tionémque ingerunt , ad mentem eorum ee

».Q/

ET

Non verz funt letitie , quas mundi

vertendam , qui ijsdem fe ferculis ingurgi«

tant, à quibus propterea nifi mens averta»

fpendent voluptates , umbrae potiüs funt

gaudij; obíervemus hominem coeli , fuique

tur, judicium evertitur? nequeveram pof-

oblitum mundi oblectatiunculis íteriliffimis

funt lztitiam parere , neque alere epula ;

inhiantem fub opaca platano: hic fuas om-

uz in (tomachum conge(tz corrumpunturs

mescuras , cogitationésque impendit , ut

& plerumque mortem accerfunt pramatu

vanida mulierculae forma fruatur , vel glo-

ram ; neque enim, qua nocent, & aggra-

riam in mundo aucupetur , vel aliam puti-

vant, verum poffunt gaudium dare: neque.

cum deglutiuntur , apta funt vero gaudio

1

dam nancifcatur voluptatem ; & ifle tan-

2

tum abeft, quód verà perfundatur latitiá,

ingerendo , verze implantande jucunditati s

ut potiüs in ijsdem infané pereat, Gtquam-

quia tunc nil in ipfis firmum , nílqueftabi-

vis delicijs diffluens ridere videatur, noneít

le : tranfeunt enim tunc fercula , fluántque

verusrifus, fed xantüm latva gaudij? vapor

in (tomachum , & breviífimum eft eorum

iter , cujus terminus eft gravedo ftomachi ;

enim latitiz ad modicum parens eft , quze

in mundi voluptatibus , divitijs , & com-

humorum cruditas, ex qua omnium malo-

rum effluit foas , totum inficiens corpus ;

modis ltitia queritur: mundi enim bona,

neque hic ciborum gu&us veram poteít l-

quamdiu non poffidentur , defiderio tor-

quent , fpe affligunt , & mox poffeffa one-

titiam alere , cüm eo ipfo, quod fentitut ,

dilabitur , & extinguitur ,- pulchre S. Pe-

Opuft. 49»

Ffant, amata inquinant , Gamiffa cruciant;

CGP. Ze

cumque non pariant nifi dolores, G crucia-

trus Damianus,

Torius nofire voluptatis

iter , cui tanta ambitione fervimus , brevi(.

tus,verum non poffunt gaudium gignere :

fima unjus palmi fumma conciuditur,

!

quid enim profunt divitie, quid gemme,

Breviffimum e(t harum deliciarum iter,

35«

J

quid fulgor auri ? licet enim veftes ornent,

cor tamen onerant , & mentem curis, ac ío«

& duorum digitorum vix latitudinem excee

,

licitudinibus diftorquent : quid profunt e-

dit , licét eidem vix totius orbis videatur

oDf e

latitudo fufficere, cum anguítus effe videa-

2

pule , quid fercula , quid gulz delicie ,

tur mundus exiguo gulz fpatio explendo ?

qua nonnifi per tranfitum , lapsümque ex

ore ad (tomachum fruuntur , & diu in gra.

non ergo quzrendum eft verum gaudium in

vato í(tomacho viícera torquent ; nutrire

hisceferculorum copijs; in delicijs ciborum ,

verum gaudium non poffun: gulz illece-

quorum copiam capitis confequitur grave»

"

do, humorum corruptio , dolorum crucia»

bra: cibus ipfe placere nequit , nifi dente

conteratur , & à íua deficiat. integritate ;

tus, infirmitatum congeries, G mors ipía,

integer enim non placet , ideóque nec intege

qua ventris mancipijs proximior effe affolet ;

quapropter non 'effe ftudiosé quaerendas fer-

,

rum poteít ab o gaudium fluere; quod fi

integer non placet; & nonnifi contritus pa«

culorum lautities, velipía natura nos edo-

cet , iqgue tam fodo fine cibos , quamvis

latum demulcet , integram nequit lztitiam

pretiofiores concludi voluit ; ut appofité

ingerere : aliena igitur à vero gaudio funt

Homil ;

fercula , qu& tunc tantüm mulcere poffunt

obíervat S. Chryfoftomus , inquiens: Efria

epifl.ad —

cum teruntur ,

& pereunt ;

ipfa fine tam aljeclo clamat , ne [imus deli:

gu lam P]

tot ho

& in (tomachum ingeíta nonnifi brutales ex-

ciarum amatores; nam nifi illa boc fime de

citánt motus : ficut enim voluptas ; quzé

fineret ,. neque im perniciem corporis immoe

dicA erteretur,etiam invicem voraremur $

cibo percipitur , cum brutis nobis eít come

munis, verz latitize nequit mater effe, cum

quz igitur ex ferculis percipiuntur volupta*

tes, inidonez funt verz latitie ingerendz,

bruta veri fint gaudij incapacia , quamvis

*

hác cibi afficiantur voluptate,

cum fui copiá corpu

r

s premant , lgdäntque,

cum delectant,

E

34*

Cum igitur, quz à cibis percipitur

voyluptas hominem eidem addictum in bru-

Caterz itidem in mundo voluptates

TA

D

torum referat cenfum , nullum poteft fola.

verum nequeunt gaudium advehere , um-

bratiles funt , ac fugaces mundi deliciz , pla-

tium homini proprium ingerere , cüm hac

voluptate fuffufi in bruta potiüs degenerent

tani umbras , frondésque emulantur , fub

animantia; deficit enim ab homine homo ,

hyemis cafuras initium : verum gaudium

ftabileeft ; & nonnifi à Deo hauriti poteft ;

qui ferculorum copía abutitur , calicésque

avidiüs exiccat , quia ficcat rationem , cjUs»,

qum folus Deus nulli viciffitudini obnoxius,

3

$28

-Differtatio XXIII.

fibi fit fufficientiffimus ; .fempérque ma«

Ld

Hinc D, Aügu&inus. .ngn.ofcen; 2.

neat

L2

hinc patet difcrimen inter volupta-

quàm vanida fint mundi bona , quàm inania, zP (al.66,

dià exarr. 24

tem ; quam quis in rebus hisce fluxis ,. &

que mundi voluptates, & deliciz , gau

4

;

mundanis quzrit inhians carnis delicijs; &

promittunt, in illas prorupit voces: ,Qgtiä4

quam vir juftus Deoadharens, G virtutum

quid mihi preter Deum ef , dulce non eff :

addiclus culturae àfummo bono, probísque

quidquid mibi uult Dominu meu dare.» »

moribus haurit :

tametíi omnibus mundi

auferat totum ,. & fe mibi det : pratulit

delicijs , ac voluptatibus , omnibüsque ex»

enim D. Auguflinus guttulam veri gaudij &

teriorum fenfuum obleélationibus abundet;

divino emanatam fonte omnibus terra de-

difluátque magis, quàm Salomon ipfe ,

licijs ; ex quibus nnlla poteft vera hauriri

crefcántque diebus fingulis acervatze volue

letitia ,. eó quia nullum fit ijsdem verum

piates ; quia tamen fluxze, & plures fecum

adnexum gaudium : quia f1 mundi illecebra

€uras, acíolicitudines trahunt , verum non

vero effent gaudio foetze , vero gaudio eos

poffunt , nec flabile parere gaudium; omne

perfunderent ,. qui ijsdem inhiant , eásque

enim.mundi gaudium , quamvis ingens, &

poffident : nullus autem eít hisce mundi il

cumulatum , femper tamen fordidum eít ,

lecebris addictus ; qui fuis non torqueatur

plurimümque habet moetoris , folicitudinis ,

moleílijs , fua non experiatur incommoda ;

ac turpitudinis inidoneg menti exhilarandz ;

ac &rumnis non Íe fateatur circumfeptum ;

fecus , quz ex Deo fluit latitia , moerores

mordente intus , & torquente confcientià:

Oomnes excutit, & veram adfert menris fe-

cümque nullam cum hisce moleftijs verum

renitatem ,. animi folatium , cordis tran-

gaundium focietatem ineat ,. nullum foedus :

| quillitatem.

feqnitur,nullum in mundi ilïg,ce'b;f'fs » ac dée

Y

3 7,

Terrenarum exitus voluptatum ttiflis

licijs poffe verum gaudium.inveniti ; quod

femper, & infelix obtingit ijsdem addiéto ;

ijsdem indulgenti fit folatio.

adeb ut faffus fit. D. Bernardus lib. de grat.

Fallitur igitur , qui purat extra Deum

32

& liber.arbit, — Nullam falsa latitia effe ms-

in mundi voluptatibus , carnísque illecebris

fériam ueriorem , quia poftquam larvatum

verum poffe gaudium enancifi , & idem

28 . r E. — o P. — aislb E -; B Eu i EE .. a E - E ,

mundigaudium diu hominem beatitatis cu»

ipfi contingit, quod urinatoribus, & unio*

De margaritarum pie

|pientem, umbris , G ventis, inaníque l,

num, pifcatoribus,

titiz fpecie lactavit ; tandem jejunum, ac

fcatu eleganter Plinius ait , defcribens priüs r;5, 9. wa;

64 1.9,

famelicum , quin potiüs cicutà repletum ,

margaritarum ,. feu unionum geniturati : zwr. biffor,

Y

Origo , atque genitura conchz haud mul- «2 35«

ífuccóque ex herba expreffo fardonica eb«

rium relinquit , & à beatitatis meta, quam

tum oftrearum e(t differens ; has ubi genita-

lis anni ftimulaverit hora pandentes fe fe

fibi prafixerat longiffimé aberrantem. . Id-

que expertus fatis fuit Salomon, cui aptari

quadam ofcitatione impleri rofcido conce-

poffent illa Seneca verba de Cajo Cafare ;

piu tradunt , gravidatas pofítea eniti , par-

uimque concharum margaritasjefle , varias

quem natura vifa eftedidiffe , ut oftenderet,

quid fumma vitia in [umma po[Jent fortumas

pro qualitate roris fufcepti ; fi purus influ-

xerit , candorem confpici

2

L]

fiveró turbi-

Confolat, a Ut loquitur Seneca. | Etenim Salomon , poít*

Helvi,

. quam fuperbiffima illa operatempli, & pa-

dus, & foatum fordefcere ; enndem pallere

latij ad miraculum usque exílruxiffet ,. fu-

coclo minante conceptum.

Caterum in a«

qua.mollis unio , exemptus protinus unioe

berbásque zdificiorum . excitáffet molitio-

nes , GL in fumma rerum omnium viveret

Concha ipfa , cum manum videt ; compri-

affluentia , tandem otio , carnísque delicijs

mit fe fe, opésque fuas operit gnara proptes

enervatus , eó turpitudinis prolapíus eft, ut

illasfe peti , manümque , fi preveniat , acie

non contentus feptingentis primarijs , ac tre-

fua abícindit , nulla juftiori peena , & alijs

centis fecundatijs uxoribus ; innumeras pro-

munita fupplicijs ; quippe inter. fcopulos

pemodtum alías adolefcentulas , quas D. Hie-

major pars invenitur.

Dos unionum onm-

ronymus ad Vitalem , pellices vocat , &

nis in candcre, magnitudine, otbe, lavo-

Scorta , explendz fuz libidini fubrogaverit :

re, pondere, haud promptis rebus in tan-

& tandem totus mollis, effoeminatus, & à

tüm , ut nulli duo reperiantur indifcreti ;

mulieribus in transverfum actus , inque

unde nomen unionum Romana fcilicet im-

omnium vitiorum cceno volutatus , ut in

pofuére delicize,

Namid apud Grzcos non

pleno gurgite carnales hauriret voluptates ;

eft, necapudBarbaros quidem invento-

res ejus aliud, quàm margarite, & incan*

& gaudijs, qua ipfz [pondent, frueretur,

.demum poft omnium voluptatum affluen-

dore ipfo magna diffzrentia. — Quidam tra«

dunt ficut apibus ,. ita concharum exami-

tiam ,| hanc protulit cantilenam , qua

mundi delicias voluptates , G gaudia defi -

nibus ; fingulas , magnitudine, & vetuftate

4,

Ectlef.. &4b.. nivit,

&f omniA v4-

Vanitas vauitatum ,

pracipuas effe veluti reliquarum duces , mi-

P.Mm, 4

*

nit4s ?. cognovit enim larvatas effe mundi

ra ad cavendum folertize , has urinantium

voluptates ; mentita gaudia , fucatas de-

cura peti : illis captis facilé cateras palantes

retibusincludi, Haclenus Plinius.

licias , cum nil poft fe relinquant, . ni(i me.

ram fpiritüs affli£tionem , torquens faíli»

Inde infertur , unionum piícatores ple-

are s

dium , & grande nihil,

;umqug proprie temeritatis. poenas

eum

Solà virtututm culturá vera eHlarcf'cit Iætitia.

$29

)

jt.

cum nolentes manum concha ofcitantis pra-

tur , eó quía extra Deum nullum datut

LT

datricem, vel perdant, velledant: & qui-

verum gaudium , quod poffit homo con-

AT, DA

dem , ut ait Plinius »sla;uffiore pena ? con-

fcqui, unde eremiascap. 2.v. 19. — Scéró,

cha fiquidem , in cujus finu unio paritur ;

& vide, quia malum , G amarum est relz-

& alitur infidiatricem fentiens manum ífe

4quiffe te Dominum Deum tuum ; .qui exie

íc contrahit , arma apparat , fuam fcilicet

git à terrenis voluptatibus gaudia , is per«

inde agit , ac is, qui laxatisretibus a&reme

aciem , quà interdum pifcatoris furtifi-

«am manum íi pravenire poffit , abícin-

expifcari adnititar : fruflra laborat , quí

od

dit.

Hoc idem nobis extra Deum in hujus

quod mundus non habet , anhelus cupit à

mundi fluctuante freto , amaróque pela-

mundo exigere : cimque fit mundus vero

T

x

go quazrentbus delicias ,

expiícantibus.

gaudio deftitutus , fruítra ab illo exigie

t&r: vanidaíunt, G fterilia, qua& in mun-

gaudia períepe contingit ? ponas enim,

vel inviti dare cogimur ; cüm in poenam

do creduntuür gaudia effe , nullum poffunt

peccati mal& mulétamur : delicijs, ac vo-

fru&urm producere, quo poffit homo (ere-

luptatibus, mundique illecebris. inhiamus ,

ficere ; ille fapir, qui cum David ait: Re- pj

quo petrinde , ac in conchis , fi non mar-

nnit confolari anima mea , memor fut Dei,

Ef delelatus fum , ut vere delettemur , de.

garitas , & uniones , gaudia faltem expi-

Ícemur : fed pro gaudio , luctum deferi-

bemus non dele&tari, íeu renuere coníolar£

mus, & perinde ac felis, vel canis in fur-

terrennarum voluptatum illecebris , mun*

díque gaudijs ; & veram latiuam haurire

E

to deprehenfi os probé contuíum referi-

LÀ

tnus

»

nos dele&at margaritarum , Íeu

infuo fonte, &inillo deiectari, íeuin(o!o

'Deo : ad hunc fontem fuam extinélurus fi«

mundi illecebrarum piícatus , fed cum

credimus gaudia expilcari , «or inde ex*

tim acceffit David , & verum haufit gau-

trahimus amarum , inquietum , perturba-

dium ; finceram ebibit laetitiam $ — ememar.

)»

tum; conícientize morfibus , ícelerum vul-

fui DEI , & deleciatus : J A

ä

Weribus, moeítitudinum moleftijs. mifere

Vvexatum , ac faucium

e

*

hac enim animt

$, V.

E:

vulnera, hi conícientiz cruciatus, zquiffi-

x5z funt ponz peccati ; id omnes nos edoe

cuit Ecclefiaítes, cum poít recenfitas mune

Solus Deus eff fons pellucidus. a-

Lib, g, t

á

6.'« !I 'V.

. tur bifar,

di delicias , opes , & commoda dixit, . /s

qn«-vive , à que fraturiunt latices frti

. hi

:

7*

Jerreue vuolu^

be quóque labor , & affictio fpiritás ,. ed

nofira extinguenda idouei.

non propierea hec fatis cavemus ,. tametíi

pietes funt. cifferua difipate ,. qua nonnuifi

inde oriatur jactura facultatum , lzfio famz,

cenofat , palusires , ac vitiatas exbés

de:rimentum valetudinis, confcientie mor-

bent «quas.

fus, &remoríus ; afflictio fpiritus, cordis

]

oppreffio : monemur exemplis , fed inde

*

T^3lícator unionum fi ducem, feu Regem — 42

.

nil proficimus

?

" 6ocemur experimento ,

capiat concharum , reliquas faciii ne-

le

fcd ad(aniora non excitamur; cognofcimus

gotio retübus includit : qui fatagit

noxias effe mundi illecebras , fed illas non

Deum poffidere , omnia poffidet , divitijs

je

cavemus 5 ífcimus larvata mundi gaudia lu*

omnibus affluit, delicijs , verisque exultat

gaudijs ; idque expertus S. Francifcus Serag?

n

&tam tegere , & tamen illa non declinamus ;

"

experimur mundi voluptates eas fitientibus

phicus ajebat : Deus sneus , & omnia : ni-

!]

venenum propinare fucatz dulcedini im-

mirum quiacum Deum haberet , omnia fene

mixtum ; & tamen adhuc bibere volumus,

tiebat fe pofbdere , quaprepter D. Augu-

deþaz..ö' $.

;

ac vitiatz noítrz fitifatisfacere : mel iftud

ftinus Deum ipíum alloquens de diligendo

vsedit.

nobis e(t noxium , & tamen lingere non de-

Deo ait : Deomine Deus »aseus da cordi smeo

s

finimus ; relinquimus fontem aque vivz ;

ee defiderare , defiderando quarvere , quaren-

lc

do invenire , inveusendo ammare , amanudo

,l

& quo folo pellucidi , fcaturiunt latices fiti

extinguenda apti , Q cifternas quarimus

snala anea vedimere , vedempta uon zterare,

].

diffipatas , in quibus coenofas, ac paluftres

Da mibi Deus meus te» vedde mibite, en 4

amote: atquefiparum efl , amem validius

L

mundi aquas bibimus , utinde morboscon.

trahamus , crumenam evacuemus s ige«

non po[funa snetiri , ut [ciam , quantum mibi

|»

fominiam incurramus . & per vanas ter-

defit amoris tui , ad id quod fatis ef , ut

renarum voluptatum oblectationes praci-

currat vitameain amplexus tuos, nec AUF«

'l

pites ruamus in baratrum miferie nunqua

tatur ,. donec ab/tonddtu»r in ab[condiro

L]

finiendaz.

quuitics tti.

Hoc tamen fii0 ,. quia mald

(a

4I,

Hinc David increpans hisce inhiantes de-f

subi eff prater te Domine , non folàm extra

t

Pfalm E

licijs ait : P bommum usgue quo gravi

me , fed in me spfo..— Osinia enim copia.»

le

corde ? ut quid diligitis vanitatem , dili-

que Deus smeus non efl 3 egeflas emibi eii2

unt enim vanitatem , qui vanida gaudia

expertus fuerat D. Auguftinus extra Deum

i

in mundi quzrunt delicijs , diligunt va-

omnia vana effe . ac futilia plena amaritue

nitatem , qui fucatis mundanz voluptatis

dine,toedio, & Íolicitudine : extra Deum

L

adharefcunt gaudijs, cum nonnifi excre-

nullam efle venuítatem , nvllam pulchri-

enra , umbrásque gandiorum afle

tudinem , íed omn

.

qu;m-;

ia defor»m,bia , feda,

Verani de Afeciibus Tou. iL

Xx x.

$30

Diffetatio : XXIll,

$i

Non ficut ferutatur carda , & veues , it

& fordida, & tantàm larvhs pulchritudi-

(ti

falvos facit retlas corde , & venibus * quia

il

nis , excremienta voluptatum , umbras de-

liciatum ; cum verz omnes deliciz , volu-

cogitátiones , & mala funt in pravo corde ,

i

& bona i reílo corde.

Deleéiationes au-

prates omnes , & gaudia in uno tantüm

fct

tezm non bone 4d vrenes pertinent , quias

di

fint Deo , quem qui deferit ; bona fimul

omniaàfe projicit , Deum enim deferuifle ,

inferiores [unt , atque terrene, — Boua vt«

e

ró non ad renes , fed ad ipfum car.

Pro*

perinde eft , ac bonis omnibus excidiffe :

du

pterea non ita dici. pof[unt. vetli venibus ,

ft

hinc Jeremias redarguens populi fatuitatem ,

ficut. dicuntur relli corde ; càm jam ubi

eó quia cum fe avertiffet, à Deo gaudia

vo

cogitatio , ibi && delellatio eft..— Quod fiee

quazreret in larvatis mundi voluptatibus ait.

&

$: medereli-

"i non potesi , nificum divina , aique a*

tl

Gnþ-Z.?iIB- Duo mala fectt populus meu

terna cogitantur,

Dedifli , inquit , latie

querunt fontem aqua viva ; & fecerunt fibi

jur

tiam in corde meo , . cim dixijjet , figna-

Ciflernas, Cilernas diffpatas , qua contine-

p

re non valent aquas : Ó quàm infana fuit

tum efl fuper nos lumen vuliás tut Dominte

W

Nam phantasmata rerum temporaliumos

populi fatuitas! qui cum in proximo fons

Lt

fcawriret faluberrimus ;ac praíto eflet , flo»

qua [ibi animu fingit , cum []e vana ,more

[

talíque jablatur ,. quamvis. inasibus imae

lidusad volutabrum immundimmum Cucure

ginationibus ,. afferant [ape deliram ,. 1u*

if

rit terrenarum voluptatum , ut inde aquas

l

biberet coenofas, ac paluftres ?

j/zmz'quæ letitiam , mon tamen cordi bac

delellatio , f[ed renibus wribuendaefl 5 quia

(IU

C ETI

Nil verius,quàm veram latitiam.in fo«

us

ille omnes imaginationes de inferioribus

la cordis tellure virtutum cultura, ac bene-

Loc eff , terrenia , carnalibásque rebus at*

n

m

fico divinz gratiz irrigata imbre radices

tratle funt.

Paucis interjectis fubdit-

agere , germinare , - adolefcere , ac plené

pe«

Ed

Propter boc deleatum efl cor meum ,ut ve*

efflorefcere

*

cetera , qua in mundi vo-

mes eum incrtpare potuerint, non dele-

10l

&

luptatibus quaruntur gaudia , quia cor

&are, — Non itáque in renibus , fed ibi fadla

non tangunt ,

nec ullà virtutum efflore-

efl deleilatio , nbi adver u rerum increpav

W

i

fcunt cultará , lodibria funt ,. & phantas*

tionem provifu eil Deis à dextri effe , id

mata gaudiorum , met ad cor pertinent ,

eil in corde.».

€ui fint folatio , fed ad renes, ut acrius

Veraigitur latitia non in renibus, qui

44*

l

do

ipdem indulgentes torqueant ; quia ficut

pleni funt illufionibus , &ftüque concupi-

€or fons eft latitiz , ita renes radices funt

Ícentiz fervent; efflorefcit , íed potiüs ex-

&

.

triftitig ; in ijs enim calculi generantur ,

areícit

3

que enim vera cíl cx virtutum

f

u

quibus interna dilapidatione concupiícen-

germinat cultura , fuámque in folo cor

tiz aftus hominemimpetit , torquet, cru-

de radices agit, germinat, & floret ; quae

ciat ad internecionem : id igitur intereít

é renibus voluptas percipitur fuis przfíti-

difcriminis inter utrumque gaudium ; quia,

*

LÀ

& tamen licét

gijs , quos pulfat , eludit

quod in: corde radices agit , mentem fe»

nonnifi vana (it hzc ,. qua in renibus fla»

u

bulatur

.

adhuc czca illius

D

renat, & exhilarat quod veró in renibus,

voluptas.

2

feu quod ex carnali percipitur. voluptate ,

anxietas mundi voluptuofos tenet, ut cum

L

torquet , mentem obnubilat , & obtundit ;

vitiorum irritamenta ,

ac blanda fallacia*

rumque autem gaudium fcrutatur Deus ,

rum illicia, qua mundi exhibent illecebrze,

enim David ; fcrataus corda , & re-

deberent exterminare , & à voluptatum de-

aes Deus : cui omnia patent ,. corda fcru-

linimentis prorfus abítinere ,

ijs tamen

tatur , i& fcilicet , qui falvos facit reílos

avidiffimé inhiant ', eáque ardenti hidro:

corde , non tamen dicitur rectos renibus

pe jugiter fitiunt 5 finíntque hac mundi

- falvos facere , ne carnalibus videretur volu-

vincí voluptate , qua bellum indicit ra-

piatibus favere , carnísque delicijs ; reni^

tiont , & con(ilio ; quia ut ait Plutare

bus enim terrena ineít delectatio fignata ex

chus , pugnam , && diffenfionem cum . judis

—C$ 5e— qUue.£ ") o —— —— P

carne vitiata , ex terrenis exfculpta rebus:

ci0 , &5 confilto voluptas , & dolor exci-

& quia à re&itudine deflectunt , qui carnis

tant : renum enim voluptate vigor ex«

irretiuntur voluptatibus ; ideóqne quamvis

hauritur rationis ; & aítu concupiícen-

dicatur falvos facere reftoscorde , non ita

tim flos omnis exareícit virtutis ; & ne

!

dicitur falvare re&tos renibus ;; quamvis fcrus.

haec inferret voluptas damna , abflrahen-

Mati), U.

tatorfitcordium , & renium; ferutans cor-

dus omnino eílet ab ejus delinimentis a«

319

da , renes, Dem : carnalisenim delectatio,

münus ; imó non folüm vigorem exhau.

a — — X :f UP " D

& concupifcentiz voluptas , quà renes affi.

rit rationis , ejüs lumen infufcat , &

ciuntur , veranon eftvoluptas , nec vero in-

mentis. obtündit aciem

*

?

verüm etiam

ferendo gaudio apta ; ideóque folos rectos

dolores ingerit , & anxíetates excitat.

€orde fcrutator Deus falvos facit ; non ve-

4f

Arridet hzc renum voluptas ; fed fub

tb rectosrenibus, quia rectitudo, verümque

latva deleélationis dolorem tegit 5 rifum o*

giudium nequit cum illis coharere ; non

ftentat, & luctumexcitat. Uterinos dixeris

enim renum voluptates cor occupant 5 fed

fratres eodem exortos nixu dolores, &re*

DC — —

fuas in renibus , qui pleni fanc illufionibus

num voluptates , fejungi non poffunt »quia

333

E.

n T fslti. 7« vadiees agunt , pulchr& S. Auguftinus ait:

naturali mifcentur unione: pulchré Seneca,

$5

EP;FO ,fo

5015 Vïttüfum culturä veraefflorefcit ztitia,-

$3*

RY vah)pmi 'æpz-m ; cedendum eft da!rorif, fummis in mundo dignitatibus conftituti, &

cedendum labori , cedendum esi paupertati i

purpufam induentes neutiquam eximi à

idem fibi in 'me juris effe volet ambito , &f

curarum , acfolicitudinum fpinis nequeant ?

jra : inter tot affecius difirabar , 3mà di.

nectuntur fpine purpurz, quia absque tti-

feerpar * fiquidem voluptatibus , qui in-

bulis, capitísque molosftijs,, voluptatibus

dulget , doioreanxio discerpitur; falacitas

non fruuntur homines, quas in purpura ex«

ambiunt

.

.

»

enim renum paupertatera inducit ; & flori-

neque grate purpurz poffunt

dum virtutis patrimonium íuo exiccat a*

Íplendoribus enitefcere. , quin fpinarum

ftu ; & paupertas dolorem adfert : hinc

aculeos fentiant in capite,3 quia voluptas

voluptatibus hísce renum addicti , & con»

five in concupifcentie lenocinijs ; five iü

cupifcentiz adharentes, pluribus fiunt &-

€arnis blandimentis , five in . divitiarum

affluentia, five in deliciarum incitamentis

gritudinibus obnoxij, & prematuram accer-

funt mortem: placet hec voiuptas, fimül.

aut purpurz queratur fplendoribus , fuos

que ledit; perinde ac fucata mulieris cer*

Íemper fecum f£entes attrahit , quibus vul«

vix, que dum fplendentium margaritarum

nera infligit , dolorésque excitat : fed ad-

tremula pulfatione lgtatür , onere:

huc parum effet , fi comites duntaxat do*

tur oblectamenti,

'tor-que-

verüm «ruciatuum

lores fibi adícifceret ;

46.

INullaextra Deum tidet voluptas, quze

etiam poft fe plenam relinquit appendicem

lachrymas noneliciat, luctum non provocet;

Chriftus Dominus mox purpurà exutus du«

«itur ad crucifigendum , feu cruci traditur

qui voluptatem quarunt in ferculis,efculen-

tis , poculentis , lusiique epularum , hi

*transfigend US.

Exuerunt eum cblamyde ,

Matil, 23

non mellis dulcedinem , íed fellis guftant

€5 induerunt veflimentis ejus ,. & duxerunt

amaritudinem ; 'edacitatem enim Ífequitur

eum , ut eructfigerent , xametfi fallacia- dee

pediffequa cruditas; cruditatem oris pallor,

fierint oblectamenta purpurz , quamvis e-

Qui carnis . ille-

membrorümque dolor.

vanuiffent lenocinia , qua alij exambiunt

cebris , & concupifcentiz lenocinijs indul-

in purpura 5 non tamen unà cum purpura

abjére dolores , evanuerunt cruciatus , fed

gent, nonnifi cruciatus aucupantur j 'quia

falacitas doloris , & confuf(ionis foecunda eít

ifti acriüs poft purpurz blandimenta ,fingu-

mater; & citiüs perit, qui venereis eft vo-

la corporis torferunt membra ; & exper-

4

tus fuit/Chriftus evanidurn purpuraz faftum,

luptatibusaddiétus. 'Qui in purpurz fplen-

dore , aulzque delicijs verfantur, hi acriüs

& transfigentes clavorum aculeos , fpina-

€ateris torquentur, quia purpurarofam -

rámque doleriferos morfus; nimirum dup-

mulatur,purpuream , qua vulnerat, dum

lex poena comitata eft blandientis purpurz

manu prehenditur , ac ílringicur ; & infli-

volupratem ; inam dum purpura ruulans

€&o vulnere tanguinem elicit , füfque appen-

in corpore oculos delectabat adítantium ;

dicem accerüt , dolorem ; ídque fuos ma-

rubebanf in capite fpinz effufo fanguine

gifter Chriítus difcipulos , & fideles edo«

epotz , & terebrata dolebant tempora ,

«uit omnes, & clarius, ut hzc veritas elu

cum reliqua membra fuigerent inpurpura,

.

ceret , 'in fpeculo «erfiffimo fui corporis ,

feu ut fcribit D. Hieronynus.

Gotct cüe

.eam nobis reprztentatam exbibuit , ut ob-

lore perfunditur caput ,. dum madet fau-

fervat Drogo de Saeramento Dominica paf-

guine ; & fplendent infera membra , cüm

fioni , inquiens : £eeifli mibi de corporess

purpurá teguntur ; & hac f[poliata ,

euo [heculum anima mea : nimiram utillu-

non dolor dimittitur , íed crux poft pur-

ftriüs , clarnisque ià fpeculo Domimci core

puram manet ; fimülque fpina comitatue

cingens tempora , "ut inde cogno(ícamus

poris intueamur , quz obcacati , in alijs,

quz nobis obviant , objeclis, non videmus,

duplexfupplicium culpam comitari; unum

& mencds lumine deftituti ignoramus : cum

qucd culpe germanum cum «ulpa naíci-

igitur mundi Redemptor Pilato fifteretur,

tur; aliud, quodut ejus proles ab ipfagige

. purpurea amicitur vefte ; fimülque horri-

nitur : appofité Drogo de Sacrament, Do-

dis coronatur fentibus peracutis, redimitür

minice Paffionis: (QuiZ? 2uid poff sliufio-

fpinis , & «um purpura corpus obtegeret,

nem chlamyde exuitur , & futs veftibus ve«

acornaret; fentes, & Ípine cervices lace-

induitur , nifi quód fepe fuperbus addam ,

rarent , vulnera infligerent , caput perfo-

cum per dolorem carnis confinia mortis ins

Mattb. 17« derent , & fanguinem elicerent, — Ch/azzy-

greditur , — depofita elatione ad putredinis

"U. 12'90

dem coccineam circumdederunt ei , && ple-

fu« con[iderationem revertitur , fuerat pur«

Bentes coronam de [Dinis po[uerunt fuper ca-

pura illufione immixta., & pofltea putres

( put ejusi dum Tyrio murice fplenderentcor-

dinis caftigata fupplico ; ut duplici cruciatus

poris membra , madebat fanguine caput ,

mul&etur, quod brevi ; ac volatica hauri-

& Íub eodem tempore torquebatur acutis

tur voluptate,

if

terebratus fentibus , & fulgebat purpureo

Falluntur , qui mundi voluptatibus

47*

nitore , G nexu infueto purpurz fpinz co.,

vera fatagunt gaudia aucupati, veri gaudij

pulabantur: fed cur dum floret in rofas pur-

opifex non mundus, fed mundi eftartifex,

pura in reliquis corporis membris , ftipant

fonsenim verigaudije coelo fcaturit, non&

ad cruciatus capiti: tempora fenres? An quia

terris exilit : quem enim felicitas-altérius

XX

|vit

EF'/L fl

Verani 'de, Affecibus Tom. Ii,

N

*

XXilÍ.

$3À

| Dïiïcxïtatio

vitz non letificat $ hunc , necmundi gaudi*

pio prodire , in quo fiog contineatur; non

enim 6 fonte poffunt fcaturire rivuli , qui &

um potis erit exhilarare ; imófi quid eltin.

mundo jucundi , id ad coclum nos invítat ,

fuo non exiliunt finu : ita necefsé eft ; ut

vocátque , ut ibi vera gaudia nancifcamur,

quidquid pulchri , jucundi, ac lti mundo

ubi nafcuntur verz felicitatis blandimenta

inet , id totum in Deo long? excellentiüs

interitui non obnoxia ; ad cceleftia gaudia

emineat: proinde,quz.in terris florent ree

rum fpeciesaliquid nobis adferentes oble&ta-

nos evocant varie , ac elegantesrerum fpe-

menti , Dei notitiam nobis ingerunt ; quó

cies, qu& noftros demulcent oculos, qua&-

eum amemus, & in eo duntaxat Ietemur ;

f m

que non neceffitate duntaxat , fÍed noflra

quia ut monet D. Auguftinus, — Non divr*

etiam inferviunt oblectationi : mirz enim

varietates plantarum , virtutes herbarum ,

norum librorum tantummodo autbeoritas effe

atborum differentiz , fructuum fapores; flo-

Déum pradicatj fedomnis , quanos circume

rum colores, odorum fuavitates, laporum

flat, ad quam nos etiam pertinemus uniuere

difcrimina, cum nonnifi perbrevem , ac vo-

f ipfa rerum natura proclamat , babere fe.s

prastantiffimum Conditorem. . quem pro-

latilem nobis voluptatem fpondeant ad cce-

pterea toto affectu diligamus; & toto core

leftia nos gaudia invitant , ubi voluptas,quae

& fuo proprio hauritur fonte , nullum fapit

de in ipfo gaudeamus,

occafum.

fOo

Quód fi artefacti elegantia adeó nos

4

$.

Que noflris mundi

artifex conceffit

dele&tat , ut plurimum ex ejus confideratios

in terra ufibus , non ut terra hareamus ,

ne hauriamus latitiz ,. ut cum intuemur

nos invitant ; fed ut foli Deo adhareamus,

fpectaculum omnium lucidiffmum, & au*

in quo uno verum duntaxat poteft gandium

gufliffimum flellantis coeli ambitum incre-

L]

dibili celeritae volubilem , fixis flellarum

inveniri

3

cujus umbram nobis exhibent in

x E LA C x

terris, quz poflunt nobis effe oble&tamen.

nitoribus corufcum , ac veluti vernantibus

to, ut fublimia collium , aprica vallium ,

rofis jugiterfloridum ; errantium fleilarum

umbrofa neinorum , aquarum falubres fca-

Solis ac Lunz accenfas lampades , ac czte»

tebra , fontes pellucidi , circumfufa. terris

rorum planetarum lucidiffimum coeli decuss

matia, amnium , ac fluminum affidui flu«

puriffimos mundi oculos, quorum curfibus,

"h

xus , lacuum maris xmulationes , jacentium

& recurfibus annorum ,menfium, dierum ,

flagnorum malacia; floridi margines,tori ri-

noódtiümque vices , temporümque momenta,

arum, flu&ctuantes maturà fegete campi j

acuratásque periodos metimur, G ex eorun»

jocantia lafcivientibus floribus prata : hac

dem (iderum beneficis influxibus infpicimus

cnim omnia, ut etiam gemmantia vineta ,

gravidari fructibus arbores , turgere baccis

urbium commoda , ruris otia , fecefsüs li-

rami, virefcere arborum folia ; veftiri cam«

bertas , folitadinis nemora , profpectus ex

porum planities , tidere riparum amoena ,

edito monte jucundus in fubjectas planities

florefcere pratorum jucunda , ubijocantur

ea diftinas varietate , ut hic faltus , & fyl-

vireta, rident flores, & gaudent vegetan»

vz frondium comis, & capillitio foliorum ,

tia quaeque : hzc cum plena (int gaudio ; ania

mumexhilarant, fimülque invitant j utin

proceras quercus erigant ibi pafcua ad vi-

zesreficiendas ovesvocent ; alibi admurmu.

eo duntaxat gaudeamus , à quo ut àfuopro»

zantes rivuli ad fitim extinguendam invi-

prio fonte fcaturiunt, tanquam exigui rivuli,

tent 5 illic exculti horti , iftic omnis gene-

quipet varios terrz tra&tus diffluunt depraee

zis fruges vegetent , & glifcant ; hac enim

dicantes inconítantiam , . & viciffitudines 5

omnia voce fatis clara clamant , ut fufpi

quibus terrena quzque funt obnoxia , ut non.

ciamus colum , & mundi Conditorem lau-

in ipfis nofira queramus gaudia, fediníolo

demus , ac in eo duntaxat laetemur , quo ve*

Deo, quifons eft omnis gaudij: Jpfemun-

ragaudia in defoc

cato , puróque fuo ebi,

dur.4 aitSeneca, quoties per nocles ignos fuos

4.de benefic,

*

€2fs 23

bamus fonte

*

.ex mundi enim majoris ,

fudit , & tantüm flellarum innumerabilium

refulfit , quem uon intentum in fetenet ?. ni-

ejísque partium , ac fapelleilis ornatu ,

& con(ideratione ad notitiam opificis Dei

mirum quem in cognitionem , & admira-.

ns

fcandimus , Via enim nobis ( ait Cleme

tionem fui opificis non rapit? ut eum dili«

Romanus B. recogn. ) d intelleciualia , $

gat, & in eo lztetur, Inpromptu cujusvis

invifibilia ab bis , que videmi , & contre-

eít , hanc de Deo enancifci notitiam ; & dee

foecatam in fuo fonte haurire lzetitiam; tae

&amus , datur , ficut continetur in Aritme-

aicis difciplinis, ubi cum de divinis quaritur,

cet enim coclum; fed ejus afpectus fatis nos

ab inferioribus ad. fuperiores. numeros. a-

edocet per oculos,, non per aures in coelis

effe coeli , & terrae fapientifmum Artificem,

[cenditur,

Dati enim m

undi opificem ex liplfo

quem diligamus, G in quotantüm gaudeas-

49«

mundo luculenter evincitur ; cum enim con-

mus.

Verà enim latitia non efítà mundo

fet , effe mundum effentie finirz, proinde

éxpectanda, quia à nullo ejus fonte exit, fedà

fibi minime fufficere ; necefse eft ab aliquo

folo ipfius mundi exilit Conditore; qui lo«

lus veri gaudij eftverusOpifex , qui &

fuperiore artifice ex nihilo traductum fuiffe

ad eam totam rerum fupellectilem , quam

mondi eft artifex ?

poffidet; & quia nequit quidquam à princis

$, VI.

LE

- Solá virtutum culturá vera efflotefcit latitia.

$33

i

$. VI.

gaudio non valent ; nec propterea -vaü:müs

quieícere poteft in rebus perituris,qua vo*

Voluntati bumane explenda qi'm-&-

luntatis capacitatem implere non valent,

1

ares [unt omues creatura ; licót totum

Nullz extra Deum res in mundo, cin. Y

5

fnum in ipfam fmum expandant : 12 Deo

& fibi non fufficiant , & nobis deficiant,vo-

luntatem nofiram implere poffunt, neque

£antum potefl verà gaudere,in quo

fatiare, proinde nec gaudium verum .ine

poteft plenà latari.

vehere , càm finum non expleant voluntae

$u

X 7 Oluntas non pote(t ver? gaudere, ni(i

tis; gaudium enim, plenum non fit,vacu.

-W,de:'v;:,

in eo, in quo valet & plené latari ;

um, feu cavitatem admittit in voluntate,nec

voluntas poteft propterea plené gaudere; &

quia nifi plené letetur , aliena cít à

vero gaudio, neque contenta , quia vacua

Adeo non gaudet, quia plené non gaudert, &

& adhuc anxia aliquid quzrendi , quo ca-

moleítiis angitur , quia non plené expleta z

tet ; & prater. Deum funt. caeteta omnia

quivéré gaudet, contentus dicicur , quia

exigua hominis voluntati explendz ; quam

continet quidquid . continere poteft, & ex-

optare: cümque extra Deum fint res omnes

folus Deus replere poteít : qua enim funt

infra Deum, & exira Deum potlunt qui-

voluntaü exigue, G parva, non valent voe

fo

dem eam itritate, non implere ; quia nec

luntaüs expiere capacitatem , proinde nec

fibi fufficiunt, & nobis deficiunt: hinc [o-

verum invchere gaudium ; quod propterea

lus Deus verus mundi opifex , veri gaudij

in folo Deo quarendum eft ; ad normam

&ítetiam artifex; utícité Philo ex Ifaaci die

fiquidem divinz eft humana voluntas adifi.

vinitüs profmiiffa nativitate id intulit Jibro

€ata, cümque capax fit Dei infiniti, quane

quod dererior. in[idietur potiori inquiens :

dam etiam capacitatem continet infinitam ,

Opifex est. Deus bom vifüs , & gaudijs itd«

€ui explendz paria non fünt fingula, quae

que Ifaac non wulgariter genitus ,. fed opc»

quaruntur extra Deum, quamvisomnia fi-

mul colligantur, & poffideanturs; licét enim.

yante Deo. credendus eff , uam rifus lfaac

sntellüguur : visüs autem factor eít folus

explicent fe, ac inflent, & porrigant; cons

Déll5,

tracta femper funt, & imparia voluntati

Vera igitur lztitia ab eo eft fonte hau-

explendz , cui folus Deus aptari poteít,qui-

rienda, à quo exit ; & faliitur, qui ab alio,

que ob fuam infinitudinem totam poteft vo»

luntatis implere cavitatem 5 & explere cae

quàm à folo Deo , a quo faétus eil rifus,pro.

ductus Ifaac, verum expofcit gaudium; quia

pacitatem :. creaturz enim five feorfim,five

cüm ad divinam fuerit normam | ftructum

collectim fumpta femper egenz (unt,nulle

verum gaudium , & noftra voluntas ad fpe-

fibi fufficiunt , nullz fatis funt fibi ; pro«

ciem fabrícata divine ; eam quotquot in

inde nec fufficiunt alijs : egenusigitur eít

mundo funt cteatürz. explere non.vaient ;

mente , qui resegenas adit;ut fuz occurrat

tametfi totum Ginum fuum expandant : di-

inopiz , cui folus Deus fuccurrere poteíl :

vinis impreffa typis humana volontas mi-

appofità $. Laurentius Ju(tinianus ; .Quod

In fafcit ul,,

nis femper illi eit , quidquid intra Deum

fatis fibi effe non potefl, aljjs quomado fuff-

ATDOT. &i 3. 34

eft , & lolus Deus potis eít eam implere ,

eciet $ Creaturarum inopiam infinuat boc ,

arque uniuería non Ad fruitionem , fed ad

quia folus poteít illam explere ; catera que

funt extta Deum humanz non quadrant vo-

ufum fuifje condita. manifeflat y porró lex

ia lex eff Sapientie J qua naturale erudi-

luntati; quam propterea non poffunt im.

plere, & major íemper eít humanz volun.

Ltur ingenium, ut non Aliunde fua velit capes

tatis capacitas, quàm nt impleri pofüit re-

ve peregrinationis folatium , quam à fuo at-

que ommiutm Conditore.

Creatutarum in-

bus, quz extra Deum quaruntur; idque

cauíz cur defideria noftra neutiquam in bo:

opia impat efít verz lxtitie invehendz , &

A,d! br??lifäo

nis hifce fluxis, ac interitui obnoxijs, quae

| Mfczf-

earum iníufficientia vox eft, quá avocamur

que nec fibi fufficiunt, valeant quieícere;

À terrenis voluptatibus , àlenocinijs creatu-

càm humana voluntas quandam naéla fit di-

rarum , & vocamur ad Creatorem fontem

vinz fimilitudinem , fítque proprerea in-

vivum , é quo dimanant rivuli finguli bo-

finiti Dei capax , & reliqua extra Deum fua

norum omnium , qua à creaturis partici-

coérceantur finitudine , fuísque limitentur

pantur.

terminis, implere nequeunt humanz volun-

Ipfa enim animi noftri immortalitas

14«

tatis capacitatem; fintque propterea deliti;

iter flernitad coelam, viam aperitad Deum,

cüm enim nil fit in mundirebus fluxis,quod

qui extra Deum fperant , poffe in mundi vo-

luptatibus, concupifcentiz lenocinijs, divi.

€a(ui, acinteritui non fit obnoxium , nil

tiarum affluentijs, honorum przeminentijs;

poteft in mundo nobis obviare, quod ani«

dignitatum excellentijs vera aucupari gau-

mi noflri capacitarem expleat: . unde equé

dia , quibus plene quiefcant ; hi enim mo-

animi immortalitas , ac fpes certa refure

gendi , ac.corpus refumendi itidem immor..

lem gaudij fluidis fuper(truunt, femina fte.

rilefcenti jaciunt in eremo, marinos fluctus

tale, agile . lucidum, inviolabile; ac defi«

aratro fecant ; imó zedificant fibiruinam;qui

derium, quo felicitati: inhiamus nunquam

proprie letitig fabricam perituris, ac fluxis

periture, iter nobis ad folum Deum pan-

dunt, in quofolo poffumus aerpa donati

inadificant; cim cafuris innitamug ftare in

beati

-x,x;v

$34

Difrcxtatïo A xxm. |

hi

ipfz noflre cupiditates fibimet 'advexrfek.n*ï

beatitate;quïa cüm mdrimur,ad ipfum trans-

e

ferimur, non extinguimur: Deus eft, in

tur , ac hoftili conflidu fe fe expugnent

*

fy

malz, noxizque adjicitor fervituti, qui vo-

uem folum vota noftra, ut quiefcant diti.

i debent: & per hoc' cateris homo prz«-

luptatibus famulatur, utverum ab ijsdem

Üi

fola

fertur animalibus , ac fpecialior Dei cura eít

mercenarium extorqueat gaudium ;

i,

hominum, quàm ceterorum animalium,

virtus eft, cujus jugum non premit, fed

fe

ha« enim de terraterrena fuam poft mortem

füblevat, hinc Seneca.. Libet itaque defimire

1l

ut beatum dicamus bominem illum, cui nule

fe

repetunt originem ; homo veró de colo

coleftis Numinis opitulantis fulcitur gratijs,

lum bonum , malümque [it ntfibonu , ma-

| if 1 j

lásque animuss bonefli cultor , virtute cone

915

fnunitur auxilio, quo ab hifce terre infe»

/

rioribus elatus furfum erigitur, & ad Deum,

tentus , quem nec. extollunt fortuita , nec

éujus praíefert imaginem, avolat : idque

frangunt adverfa, qui nullum majus bonum

pl

caufz, cur nobis Angelos deftinet cuftodes;

eo , quod fibi ipfi dare potefl noverit , cus

nobísque famulitio velit addictos, ut modis

vera voluptas eft , voluptatis contemptio.

$7«

f

omnibus noftram res inter creatas demon-

Virtutis cultura animum exercet, ac

:

t

ftret excellentiam.

continet , neque divagari permittit extra fe,

b

»D

Exanimalibus quedam | funt homine

cau(3 quarendi umbratiles, fluxásque volu«

b

robuítiora , quaedam velociora, alia fenfi-

ptates; ex quibusaliquid hauriant l&titiz ;

(P

bus vegetiora, fed nullum dignitate pre-

qua cum vera nonfit, fed latvata pedifle-

[2

flantius , nullum cujus par cura fitcreatori;

quas femper fecum trahit erumnas, & ma-

L

dedit ei frontem, & oculos, in quibus ve-

lorum omnium amplam appendicem: virtus

luti in fpeculo animi relucerent fecretiora

enim, tametíi agri laboris acquiratur cenfu

f

fi

confilia ;; dedit éidem lachtymas; dedit, &

animum tamen firmat , & contra labores

munit : ídquecaufze, cur mafcula loricatus

xifum affe&tuum figna , ille dolentium, hic

t

latantium ; fletüstamen homini pracox ;

virtute fupra metum quemlibet, & extra

l

quia vix ortus, flatim lique(cit in lachry-

anhelam pofitus cupiditatem placidé quie

mas; &rifus ferus; cüm ante diem qua-

eícit , ac tranquillé requiefcit; & licét ho«

L

dragefimum non rideat; id autem vel mae

nores fugiat, non tamen poteft ab- ijsdem

xime prudens arguit animal futurorum prz-

fe eximere; honor enim perinde virtutem

fcium, cüm ftatim laboribus, & asrumnis

fequitur, cui famulatur; ac umbra pediffe-

qua eft corporis,cui adharefcit; hinchono-

L

Íe natum prafentiat, nefcilicet in hujus

vitz curfu in hac plorationis valle ullum

ribus; qui inhiat , virtutum; neceffe eft , fit

Ípetet verum gaudium, nifi quod de Deo

culturz addictus, quia ficut nemo corpus

oritur , & in Deum tendit : vacua enim, &

umbra deftitutum affequitur , ita neque vir«

Jarvata funt gaudia, que mundi fpondent

tutem confequitur fine honore , qui umbra

voluptates , bracteata eft lzetitia ; quà mun-

elt virtutis, qua etiam reluclantes, invitos,

;:;

dus ridet, ut nobis arrideat; & licét. gau-

ac refugos comitatur: qui [uis finit fe vo«

luptatibus rapi ; perinde acvitiofus Ixion

deant plures cum mundo, non tamen vereé

gaudent; plurimum fiquidem intereft,unde

rotá circumagitur earundem, & furíum,

Qubtin]

61 Jofit.

quis gaudeat: gaudium enim malorum ftul.

deorfümque jugi volvitur agitatione; quia

titia eft5 & rifus ; quo terrena voluptas ei.

à Deo recedens vitijs circuma&lus exagitae

dem indulgentibus grridet plenus eftlachry-

tür, ac variis votorum aftibus raptus elidie

mis , & dolori duntaxat ingerendo idoneus;

tur, & dum gaudia quarit fe in erumnas

omnis extra Deum voluptas , nonnifi ter-

injiit acriores, quia vera latitia à vitio»

roribus, lachrymis, &,doloribus eft ob-

. rum regione extorris eft, & folius virtutis

noxia,

incola; & quia per vitiorum indulgentias à

$6.

Bonz mentis initium , ac fundamen-

Deo diftamus , à quo avertimur; & per ítu-

'tum eft, non gaudere vanis; fed habere con-

dia virtutum ad Deum accedimus, cui affi-

temptui omnem lztitiam , qua ex Deo non

milamur, ideo quó propiüs quis Deo ap-

ä

eft, nec in Deum dirigitur, per hunc enim

proximat, à luttu , & miferia longius exu-

contemptum vera ltitia aditum fibi in men-

lat, fruitirque deliciarum — medullis, caret

tem parat; vera enim voluptas eft mundi

aerumnarum, ac mole(tiárum ariítis.

Di.

omnes contemnere voluptates, ac gaudia.

vina providentia juflis, ac virtutum addictis

culture lautiorem conftruit menfam, &

"Caligant plures pravorum affectuum nebu«

lis obícurati, ac fallaciarum tenebris im-

fercula apponit falubriora, queque fuaviüs

periti, dum gaudia quarunt , ubi nonnifi

palatum mulcent, & fanas, ac vegetas nu-

lachrymz fparguntur ; funt in mundo, qui

triunt in mente cogitationes,

-

ut mundi gaudia aucupentur , divitias agge«

Moyfes cum ante fluenta Jordanis ter-

$8.

p

xunt quafi verz latitie fint fomentum. Alij

rze tta£&tus divideret, eos long?; latéque dif-

Magiltratibus, primisque inhiant dignita-

fufos defignavit Ruben , & Gad,& dimidize

Manáffe Tribui ; cum Levitis nullas adfcri«

tibus, quó pre czteris fulgentes fereniüs

gaudeant , cümque varia fint noflrae cupi-

beret pofleffiones; fed cur omiffis, ac ve-

ditates, & divería vota,non ad rationis nor-

luti neglectis Levitis terrarum tractus illos

mam vivimus, fed ad quandam : duntaxat

Tribui duntaxat Manaffe voluit di(tributos?

ebliteratam quafi fimilitudinem; quo fit; ut

itáne quifaculo infervit fzcularibus cumu,

/

latur

555

Sola virtutum culturà veta efllorefcit lxtitia,

laturt bonis, acterrenis donatur commodis;

e-tradhicl,/aquos affiit, ídque expertus pro«

ï

&Levite Íervitio altatis , cultui INumuinis

digus adoiefcens in íe tandem reverfus defie

fpecialiter addicli nullis doaantur terra tra-

vit defipere , & digniorafapere, poítquam,

G&ibus? Au non uberiore funt mercede

que mundi voluprates gaudia exhibent gue

digai, qui foli Deo funcemancipati? quid

ilavit; cum enim inopiam tantüm, 4mene

dicitatem, mentis curas, cordis anxietatess

ä

igitur caufz , curLevitis, qui Numinis obe

fequiis, cultuífque altaris erantaddicti-nulla

ftomachi vacuitatem, famem mordentem,

in iis terrarum tradtibus fuerit a(fignata pof«

fitim zftuantem,& plenam zerumnarum cone

geriem fuiffet in ijsdem expertus, redire ad

; Nofus c.

feffio ? quia nimirum Deo mancipatis Deus

!* ipfe eít poffeffio : Tribsi Levi uon dedi pof-

Patrem fibi propofuit: Pazer peccaviin cm«

90350

ï&lg 215

felfionem : quoniam Dominus Deus I[rael eft

dum, & coram te, jam non fum dignus vo,

pole[fo ejus , quia Levite propiüs Deo pro-

.mrif/ïu: £um 5 fac zne ficut unum de mere

pinquabant;altari infervientes ac divina tra-

cenarijs 2442 Suquidem cum fame preme.

retur accelerato patfu.ad patrem ávit; & tune

I^

€lantes in templo; his Deus fuit piena. pof-

feffio, plemimque gaudium : quod f1 Levi-

tantüm fe filium cognovit, cum dulciffimos

)

tas conferámus cum populo czterarum Tri-

intet ejusamplexus coepit quiefcere: PareP

«

buum, liquebit ftatim, Deo mancipatos la,

qeccaui incalum , &5 coraza te, nimirum pa.

bore catuiffe ; non fructu; quia gaudium,

trem vocat, nonHerum , aut Dominumg

w

quia non jam mercenarium., fed filium f&

quod ex Dei percipitur poffeffione omaem

U

excluditlaborem , omnémque anxietatem z

"ovetat, paterni amplexüs dignatus gaudioz

H

Levitis quorum poffeffio Deus erat, decimae

fed fi antea fieri «cupiebat. tanquam unusex

fru&uum folvebantur à populo , & in eos

mercenarijs 5 :cur nter patrisamplexus,quae

j

sundem partem victimz, & facrificia numee

mente cogitaverat, voce non patefecit? prze«

S

rabantur: «etere Tribus fententiam. pro-

fertim cüm humilior fuiffecpoenitentiz.cone

4

toparenti Ada à Deo latam exequebantur in

feffio , ( fe numero addixitfet mercenarios

la

laboriofa terre cultnra; vefcebantur enim

zum , nec filii cupiiffet adornari vocabulo 2

$n fudore vulrüs pane ; terrarum illos tra»

cur igitur famulitii tacet .officium , & filij

€tus aratro pro(cindentes , & tellurem il.

folum profert titulum? :nimirum quia. u«

E

Jamligone, dutisque laboribus everrentes:

trumque deferviebat minifterio ; cüm enim

Levitz veró quibus pofleffio Deus erat, cui

fejunctus à Patte tri(litia torquereretur , ag

n templo inferviebant hujus expertes labo-

fame abfumeretur , huic :exíaturandaz .cue

fis, & anxietatis, .fructuum erant partici-

piit accenferi paternz domüs :mercenariis g

pes, non fudoris; quia latitia, qua ex

,fdc "ue ficut unum .de mercenarijs tuíisz um

Dei oritur poffeffioneomnem excludit mix-

'veró patris inter amplexus 'vero «coepit.pere

turam laboris , puraeit, ac defoecata, à qua-

fundi gaudio omnem expulit famem ., quia

L

vis moleítia , & folicitudine, & frufctuum

vitium omne excuffir, G ;perexercitia vira

[

exundat copiá, :;paícitürque ac poffidetur

tutum, aioris , & ponitenrie Deo apprae

l

fine moleftia :

ALevitis ait Abuleníis: 02

.'u

avit,

pind:

( Quafl. iin fuit data terra, in.qua Agros colerent , 4ut

a&Qui Deo fiunt pr

E-Xïmioreä?fuäore f'lla,

6s

e, 13« TU tyineas plantarent , fed. folüm ibaberent pa[-

flico mercenariorum carent , inec .pane ve«

E ]

€ua pro pecoribus fuis : & bujus caufaerats

fÍcuntur (iligineo; (ed epulisnutriuntur Rea

m

quia Levue recipiebant decimas Afraelit

iis, veróque fuffunduntur gaudio ; qua-

YHiA: ale tribus, quia :ervicio templi ,&

propter ;prodigus .adolefcens ex :zerumnis

7

arz non crant addi&tz »proptio fronts (u-

terrenarum voluptatum ad patrem redux in,

dore eos rigabant telluris tractus, quos ma-

ter brachia paternz charitatis praeconceptae

ä

nu excolebant; eorum tamen fructuum par-

oblivifcitur fervitutis; quia gaudium verumg

quo potiebatur omnem expulitmercenario-

ticipes Levitz letantes epulabantur, quia

gaudentes Deo famulabantur3 non incum-

rum laborem., -& ingreffus domum pater4

| bebant aratro ,j& lucro «cumulabantut ata:

aam famem expulit; -& concentu fuaviffimo

aures demulcente «omnem eexcuffit ;mentig

tti; quia Deo, qui proximiüs appropin-

quant, longiüsàlaborum | molefliis abíce.

&riflitiam, puro, ac defacato ab omni mo-

dunt, & gaudio perfonduntur defoecatio.

leftia;à quovis labore,donatus gaudio; appo-

1e, quod nonnifi in folo Deo, ejüsque pot-

fité D. Auguflinus in catena: — Non zddst,

feffione radices agit, G fructus producit;ni-

quód 4n dlla sneditatione dixerat: Fac me

mirum verum gaudium àfoloDeo elt, ilie

ficut ztmum de mercenarzs 1um 2 cim enim

foluseít vera mentis lztitia , qui mentem

panem non baberet , vel mercenarius €[fe vt«

condidit.

"

^

píebat , quod posi patris ofculum aenevofisa

$2

e

Veralatitia eft fola Dei poffeffio;quid-

fimà jam dedignabatur. . Mercenarii (amn

1]

quid à Deo abscedit, à gaudij veri difcedit

litium tunc fuit dedignatus , cüm polt oícu-

limitibus ; & profnptiis € pumice aqua eli-

lum , amplexümque patris verum przefentiit

€itur., quàm à mundi voluptatibus, rebus-

intusgaudium, quod omnes abegit folici«

que terrenis , aliísque extra Deum pofitis:

tudines, exclufit labores ; mercenarius erat

verum gaudiume(t, quodin folum:tendit

Íejun&tus, acremotus à patre,cum fame la«

Deum &in illo tantàm. reperitur ; qua e-

boraret, fitíqueareíceret; inter tamen pae

nim inmundo éítleutia ; eos inexitium

tri$ amplexus;quia ejus etiam cgccptns oicit,

i9, ;

$36

Diffetatio Xyli,

lo, ccepit verà cordis diffluete lztitia, cui

Sed cur eodem pallïo;;«gïuo puella ope:

65.

nullus eít labor immixtus ; recté mercena«

riebaiur,aggi divitias in meffe r Portat opu-

rius effe noluit, qui mercenarij labores ve.

entiore ad focrum ?. ut inde difce.rent puel-

ro exundans gaudio abegerat,

le, pudoris velamen decoris effe integue

l,

- Plures poffent in Religioforum afcete.

mentum , fimillque receptaculum. divitíae

riis recenferi qui quamdiu terrenis fuerunt

in fzculo laxitatibus addicti, mercenario.

rum ; puelle pudicz plus acquirunt Velata»

quàm libera oculorum procacitate , «X cu*

du ,

rum fenferunt labores , & paria incommo-

riofa divagatione; qua caufafuit, cur D'Ut»

da, quz adolefcens prodigus expertus &

na eum amiferit florem , qui femel deper-

ipfe fuit: qui tamen divino poftea famuli-

ditus nullo fit ampliüs pretio venalis ;

tio mancipati , & arétiffime Deo conjun&ti

cut Ruth terga metentiurn in agto fecutas

mercenariorum dedignantur officia, eó quia

poft plures exantlatos labores , meridianos

eisdem divina providentia perinde ac olim

toleratos aftus, fufos fudores, corporis de-

Elize abundé alimenta fuppeditet nullis ac»

curvationes, paucas duntaxat fuperítites col-

quifita anxietatibus , nullísque cornparata

ligit Ípicas,'quibus tres tantüm modios lu.

fudoribus. InDeo igitur quarenda eft fin-

cratur; cüm ad Booz edes placito fopita

ceta latitia ab omnibus defoecata moleftiis,

fomno quiefcens annonam duplicavit; & in-

quz enim extra Deum funt, parianonfunt

cremento menfurz opulentiorem quiefcens

vere]ztitiz ingerendz ; neque moleftiis

meífem detulit, quàm laborans collegerat in

excutiendis : unde David Deum alloquens

campo? quia Booz acceffit pudice, & cultue

aiebat: Letabor, &f exultabo in te: fignaté

rà virtutiseidem adhaíit; ideóque plus fuit

dixit exwlrabo ia te, quia fi in. rebus extra

annonz prometita quiefcens pudicé aa Booz

Deum lxtitiam. quafiiffet ,^ jugiter extra

pedes, quàm laborans & zítuans meridiano

latitiam fuiffet divagatus , & nonnifilabo-

fub fole acquifierit in campo fervos infe-

f

tes, folicitudines , & moleíliz eidem obe

cuta meffores 5 ut inde intelligamus plus

viáffent: folus Deus fufficiens eft veris gau-

fructus, & gaudii iis ineffe , qui Deo appro»

.diis invehendis per interna lumina , quibus

pinquantes ipfi flricliàs adherent, aréliüse

ä

inocroris caligines difcutit , G verz lo

que colligantur: qui enim mundi volupta-

titi:e tranquillam invehit ferenitatem ; fcite

tes fecuti, gaudia infequuntur, non fructus

tào PfAL. ,

S. Auguítinus expendit: Lerabor, G exulta-

!

bo in te, videlicet in occultis fil) , ubifigna-

letiti:e , fed labores colligunt meeroris 2

fructusveri gaudij fola virtutum parturit

tum eff inuobis lumen vultus tui.

i

€2.

cultura; mundivoluptates nonnifi [entes, GC

Gaudium quod extra Deum enixim

tribulos exhibent ;

non colligunt fruclus

4

quatitur, verum non eft ; fed larvatum,

vere lztitiz ; nifi qui Domino appropins

quod rifum oftendit , & lachrymas clicit,

quant, hi enim fine labore ditefcunt frucli-

bracteata eft latitia, que nonnifi labores

bus, hinc Gloffa interlinearis izgreffa ej£

extorquet, G curas exigit; adeo ut quamdiu

Ruthb.civitatem ditata fcilicet Chrifli dona-

ï

clongatur homo à fuo Conditore, eó plus

tionibus, G virtutum ornata fru&libus : ftu«

t

diftetà vero gaudio, quod tunc enanéiície

&ibus cumulatur fine labore Ruth,qua plu«

tur, cum Deo totius gaudij fonti indefici-

ribus detrita mefforum — exercitijs, nonnift

enti appropinquat,

Ruth Moabitis puella

exiguas ruíticano etiam fudore madidas cola

decantatiffima poft metentium terga fuper

legit fpicas, quz verum gaudium non exhi-

Rutb.a,v,3, ftitescolligebat fpicas: Colligebat [picas pgfl

buerunt, eó quialabores exegerint : ftuctus

terga metentium 5 GC quidem labore anxio,

veri gaudij, adeo dulcefcit, utomnem ex-

zítu exardente, manu (olicita, fronte fu-

cludat laboris angorem , omnésque exficcet

dore madida, horis pomeridianis acriori fo:

;ä

frontis fudores, Neque hos fruétusguflant,

Y

lis radio fervefcentibus; fed illius laboris;

nifi qui verofunt gaudio perfufi, ac Deo

Pl

eeflisque cenfus pauculz fuerunt fuperítites

ftrictius adhzerefcunt, ijs enim absque labore

Q

fpicie, quas fedula mulier collegit, domüm-

Rutb. 2.1

multiplicatut annona, qtiia Numini adha-

ue adduxit : Colligebat ergo in agro usque

rentes rerum omnium copiam experiunture

ad vefperam, & qua collegerat virgácadens;

f

€5 excutiens , invenit bordei quafi epbi men-

6, VII.

furam , id est tres modios.

Socrus verb

V

Ruth puellam monet , ut celeri paffu;greffi-

que folicitato pudicà ad Booz accedat ; pa-

Chriffi, qui vefligia feguuntur bo-

B—3 w

na ompnia affequunturs quibus ve-

ruit puella focro pracipienti Ruth. 3. e-

niésques & difcooperies pallium , quo operi-

rAperfufi letitia,B mentem ecre-

( E

ant,G ventrem reficiunt.

vis à parte pedum, & prorjcies te, & ibi ja-

cebis : ipfe autem dicet tibi , quid. agerez»

s tyQÓ

debear : Booz autem ne vacua reverteretur

Er invia, ac inhofpita deferti fuerant

[f

uella ad focrum fex modios munifica lar-

turbz Chriftum, cui adhaferant, fe»

E n A ]

gitate dedit hordei , inquiens: Extende pal-

cutz, G adeo ílriclé ei, mente, ani-

móque copulabantur, ut fejungi abeo nol«

dlium tuum quo operiris , &5 tgne tttraque ma-

nu, quÀ extendente, & tenente men[ia elt [ex

lent, etiam ad fibi pro victuneceffaria com«

modios bordei,

patanda; adeó ab ejus ore fufpení: penda«

bant;

4 -- ? . 45

Solá virtutium cu'!turá vera :CHïOl'CfCifi*ätïtiä.

6

$37

bant, ut nece.fiäfijs etiam alimentis .carerent

lebant : difcumbentibus, & «qüïefcenübus,-

eblitz fui;scüm enim interná paícerent animá

qua ad corporis refe&tionem | ducuntur ne-

lztitià, corporis.externum neglexerunt ali-

ceffaria, abundé adducuntur,fcit? Bafilius Se-

mentum;j fed piusDominus fe turbis fequene

leucienfis: Fanes pariebant panes , & menfe Oas. ^"

tibus menfíam.ex

plicuit extemporaneam,qua

Aalimento extemporario veferte erant z panes

fimul & animum interno :gaudio palcerent,

absquerufticano [udore parti non de [picis &«

Joan. 6,

V. iI.

. Gcorpus.externo cibo reficerent : Aceepir

vumpebant s. .fe

j

d .;'le l)ominïiämanu efflorefcto.

«rgo JESIIS panes, & cum gratias egiffet, di-

.Bant.

66,

-^

Jiribuit diftumbentibus ,-fimiliter 6&. ex pifcs-

N on'labmant,eguipanemä-;ChrmO accis

4us, quantum volebant : quienim.Chrittum

»piunt, non.torquentur curis infibicomparan..

dequuntur bona.omnia affequuntur ; neque

dis ad victum:neceffariis, qui intus vero gau«

mundi curant fercula , .neque fitiunt corporis

dio reficianturin mente: fudáffent fane,& ex

folatia, queramaníuo fonte verum ebibunt

»prolixoitinere plurimumfübjiffent laboris;fi

gaudium , .quo abundé cor reficiunt? 'hinc

'turbze à Chrifto panem nonaccepiffent : fed

turbis Chriftum fecutis , .qua corpus refice:

reat,nondefuerunt; quia affueverant coelefti

à tetraatatro profciffa illumexegiffent ? per-

;git.enim Bafilius: QuZm »ulta bumanum

gaudio animas paícere; & quiavera latitia

- omnem excludit laborem ; 'excutit folicitu«

pastum auteeunt , velut av atio foli, aratorums

4fatto ,. APris dm mubes converfio. . Agrorum

dinem , ideóque absque ullo labore pravio,

«ultores.antequam favente fole, fovente foio

fine folicitudine, .quz ad refectionem.corpo«

picas metant;& ariftis excuffis in panescon..

tis neceffaria erant ipfisabundé -fuppeditan.

'forment, multiplices debent :labores fübire,

tur , cüm .Deo .adharentes :vero .reficerent

mmentem gaudio,

;à quibus eximuntar, .qui à Chriflo ;pafcun-

6f.

tur, quiaex vvirtutum.cultura -effloreícit in

iPlurahumanum -paftum :antecedunt,

«&orde vera laetitia, qua.nullum patitur Jabo-

;»plura apparantur ruíticane artis inftrumenta,

:xtem, omnem.excludit moerorem, -

1

Jligones ad fodiendum;pále.concavas ad quis-

6 "T.

'"Verum gaudium .ab omni defoecatum

:quilias ejiciendas, herbásque inutiles propel.

Jendas, raftta adcorradendum, rutra ad ron-

:moleítia, & labore in foloDeo reperitur, in

:quo vera eft quies;quam:necmundivolupia-

€andam tellurem;farcula ad farriendam;evel

L.I

lendímqueglebam duriorem;ut etiamaratra,

tes, nec.congefte divitiz , neque.acquifiti

'honores,nec collata dignitates conferre pof-

quibus terra profcinditur,crates fcirpeze;qui-

funt tefte Salomone : — I omnibus veguiem Eccloj.4,

sbus explanatur, & explanata, ac profciffa ex-

quafrui & in bareditate Domini morabor,quia

«epto femiine pluvijs cellusmadet,quz tem-

licét in omnibus,quze in mundo funt requiem

peltarumcexpectatviciffitudines.donec e[tate

quafiiffec.in fola Dorini .fuit hzreditate

Jlave(cant fegetes, maturiat meffis ; & tunc

'€ommoratus, quia ibi.duntaxat quievitjextra

accerfuntur metfores, -qui 'falcibus metforiis

'Deum femper quafivit, fed nullibi fuit im-

frumenta .demetunt, & demeffamanipüla«

moratus, quia tequiem, quam quafierac mi-

im difponuni :manipulos .colligantin mere

'gites, colligántque.tomicibus , -vel vinculis

nimé invenit, ideóque vox eft diligentisani-

mz Glatantisin Deo: :Ego dileclo sieo , & C^* Gs

diramineis ; & colligatos congerunt accerva.

dileclus meus-mibi , quia qui Deum invenit,

tim per denos, vel quindenos , & préhenfos

& in «o quiefcit , ;Deus in ipfo tequiefzit ;

plauftris injiciunt, convehintque in.horrea

Aunc pracepit, & dixit mibi Creatov omnium, Iidem,

fpicilegio reli&o egentibus;& ftipula pafcuis,

& qui ereavit me,vequievit in tabernaculo -

Mox tritores frumentum bacillis;flagellísque

3260 ? Quàm felix commercium? qui vero pet«

ttiturant in area,& excuffa grana fubjactando

ventilabris fegregant, emundántqueà paleis;

funditur gaudio in Deo lztatur, & inejus

'«ommoratur hzreditate, & Deus in ejusre-

pennatóque verriculo expurgantab aceribus;

cüm acerofus.panis minime fapiat, :nec dele-

quiefcit tabernaculo ; unde fponfa , quiahoc

gaudebat fponficommercio ait: Ego Ailezto C«vr. &:

€et, pofttrituramíaccisgrana purgata ime

meo, & delecius meus mibs, quamvis in omni-

'mictunturffr.umentariis, mox molà teruntur

buslztitiam inquifiviffet fponía;nusquam ta«

frumentariá, & infarinamredacta granaaquá

ncn eam invenit, proinde confugit ad fpon-

immiff3 farinz panis conficitur/furnio coqui,

fum, utin eo fo)» lztaretur,

tur: eccequot laboreshumanumantecedunt

Sunt plures, qui requiefcunt "in bonis

REN

paftum, qtiot funt obnoxii :curis, folicitudi.

mibus quiéterra propriamexpofcunt :tefe-

temporalibus, & de corundem gaudent pof-

dfeffione ; fed ifti aon verélztantur,nec ve.

Gionem, laboribus franguntut, curis defati-

'tam cordis queetuntrequiem, fed dignitates,

gantur, fudoribus madent : fecusquiexDei

«opes, honores, delicias, quzecüm quzruntur

adhzfione interno reficiuntur gaudio,ijs abs-

anhelo defiderio torquent, & fpe dilata cru-

queullo laboxe, fine moleftia externuscorpo-

tis paftus incrementatus fuppeditatur;ijenim

'iant; & cüm poffidentur, nullam ingerunt

64-

'veram incorde lztitiam ; fed curas,& foli«

absque retium jactatione,(ine fluétaum peri^

culis fine aratri fudoribus, pane abundant, &

citudines, timores, & anxietates: quiveram

requiem quarunt in fola Domini requie-

pifcibus exfaturaatur,/ Accepi? ergo TESUS

fcunt hzreditate: inomnibus requiem quaee

panes,8 ehm gratias egiffer.difiribuit difctimie

fivit, fed extra Deum non invenit fponfa ,

éeutibus, fimiliter 65 ex p

tfcibus qUAnLAm Va«

Ubi moraretur, ac

D

nde ad

"Ferani d df ellibus

iyy

quigfcgreta pro

i-—

Uum

h "W?]c( LI.

-Differtatio XXIIL

638

in cubiculo nonnifi mytrham dï&ïïfävefat $

faum confugitfponfum; ut ibi moretur, &

aromatibus affluere coepit in deferto; & qui-

3

requieícar, & de illins lztetur commercio.

Et in bareditate Domtni morabor ; fignaté

dem tix myrrhz guttas enumerat. in cubili

cüm in delerto redundantem experiatur gra-

dicic sorabor,non tran[ibo.quia extra Deum

tiarum eluvionem, z/cendit de deferto deliezs.

nullibi morari potuit, qua nullibi valuit

quiefcere , & requiem invenire , ideóque per

affuens : vel coepit deliciisun deferto. abun.

dare,quarum inopia in lecto, & in horto la-

fluxa omnia fluere, & tranfire potuit, fe

boraverat; quia in deferto cocpit aícenfum.

non quiefcere, & morari , fed quia in fola .

hareditate Domini morari potuit , eam'

tentare ad (ponfum, quem inter aromata norm

attentavetat; fciliceteiiam in deferto deliciis

optavit, & tenuit ,- & quam concupierat,

affluimus,fi in deferto ad Deum afcendimusz

non dimifit, Sunt qui requiem querunt pra-

fi abfitafcenfus, defunt velin horto delicizg

ter quam in hereditate Domini, fed i(ti in

ibi incipimus vero fuffundi gaudio, verisque

ea non ;ommoramur,& abilla excluduntur;

7

difluere deliciis, ubi ad enm afcendere inci«

quia tetrenis ; fluxisque bonis inhiantes,unà

, non delicias; ied fene

ä

cum ipfts flux

*

ilibus fluctuant , & ipfi, nun-

pimus; nifi afcendamus

uvi

/i01

tes, & tribulosaucupamur, Sponía in lcctulo

quam gau

tes, lemper moerenres; nun:

quam immorantes , femper traníeuntes.

floribus conf, perfa,quia non aicendiz, vel flov

$" LY A d!

utinam? tranteuntes per viam , pertranfirent

ribus Ítipata;deliciis fe novit deftitutam : fe«

vi A

cus in deferto, quia afcendit, & dile&to inniti-

E

aliquando ad Dominum,vifuri, num ibi fit,

quod alibi anxio. quaerunt defiderio ; non

tur, deliciis affluit, G vero fuffunditur intus

cuperent mundi delicijs difluere, volupta:

gaudio: adeoferax gaudiorum eft afcenius

'tum lenocinijs demulceri , congeltis . opi-

ad Deum, ut velin deferto delicias ferat, la«

titias inferac, & dile&to fruatur: fine aícenfu

bus diteícere, honoribus infigniri, f Deum

vel lectus floridus fponfz dile£to deftituitur,

preguílarent ; in eo enim. flatim inveni-

& (lerilefcunt in horto delicize, evanefcunt in

]

rent , quod extra ipíum nullibi poffunt re«

perire , quos propterea invitat David Pfal.

lloribus gaudia , & anime delicize; folus eft

dile&us, cui fi quis innitatur. deliciis ftatim

3 3. ad Dei praguítendas delicias: Guslate,

i

& videte, quoniam fuavis efi Dominns; hinc

affluit,quia carere deliciis non poteft animag

Düo

fponía aíce

RA R

hs de deferto fpontum quafi-

quz dilectum tenet. — Alcendamus igitur de

deferto, ut (oli Deo innitamur; afcendam:us,

tura, cum ptim

üm ejus dignata fuit alpe&ctus

r

ejísque praguflavit fuavitatem, cospit fta-

fcd non ut hericius fpinis obfiti, fed deliciis

elnf.CASQ

affluentes..

tim deliciisaffluere: Que eff. ifla qua afcen.

7í1e

E deferto a

dD&um afcenfus veris cumu-

dit de deferto delicis affuens innixa . fuper

diletlum [uum? cüm primüm cocpit a(cen

latur gaudiis;affluitque deliciis neque deferti

2

fenticeta, exefa rupes, neglecta teillus,füccres

dere , & ad íponfum conícendere, & fuper

(centes fpinz, & reliqua, qu& horrorem po»

ipfam inniti , ejüsque delibare i"uavi.ac*em,

coepit tota delicijs affluerc.

tiüs incutiunt,obflant,quó minüs aícendens é

deferto deliciis affluat, & vero diffluat gau«

69.

Qauód fi quazras , quomodo fponfa de

deferto afcenderit, furfümque avolaverit ad

dio, quia qu& in mundo rifum fimulant, Itt-

Íponfum,certé non alio munita fubfidio ala-

&um obtegunt,& lachrymas eliciunt;S quae

hotrorem videntur incutere dumetis hifpidas

qum, quàm orationis, ac virtutum exet-

citio; ejus enim ope € deferto , ubi vel fo-

fentibus, & cautibus afpera , intus vel rofas

excolunt, vel melléas diítillant dulcedines £

litudo et, vel hominum | defunt auxilia ,

latvata funt, qua mundus fcenico fuo prodit

furfum afcenditur, & anima ad fuumi avo-

lat fponfum , & tunc exundant dcliciee, cüm

in Ípe&taculo , quibus fi larvam detrahas hie

ípida funt , qualenia, & florida apparentz

"qtentat afcenfum : . & ideo fponfa afcendit

de deferto delicijs affluens , quia fuo . inni-

dulcia veró quzeextimo in cortice przgultata

acerbitatem videntur prefeferre. Appofité

titur fponfo 5 neque in foblime, fed deor-

lh

Seneca:; lliud ante omnia memento demere Epif: 14«

fum fertur , qui non innititur fuper dile.

&um; feu fuis fidens viribus ,. fponfi Dei

rebus tumultum, ac videre quid in quaque re

non petit opem : fponía ideó afcendit de

fit « feies mibil e[fe in iflis zerribile, nifi ipfum

deferto, 'in lublime avolat, falítque ab hifce

timorem, — Quod vides accidere pueris, boc

inferioribus , & veris affluit deliciis, véróe

nobis quoque maju[culis pueris evenit. — Ia

que diffluit gaudio, quia fuper dile&tum in-

quos amanty quibus ajJueverunt , um t io

niitur. Defertum tentatio quaedam eít, &

óus ludunt ,. fí per[onatos vident expZues.

Nonu bominibus tantim, fed €&£ ve.

in deferto nonnifi fpinz prodeunt , fentes

féunt.-

bus perfona demenda eit

crefcunt, dumerta fylvefcunt , ferpentestot.

? 5 reddeüdd fd.

cze5 fua»,

*

;tuofis fpiris itineri infidianturj fed & defertó

49«

fponía fubfilit, càm neque in cella vinaria,

. Afperitaturn fi

gorefn éXe're'ttia vi—denfur

virtutü prafeferre, pralettr, fi abjetionem

"peque in horto, neque in colle thuris fub.

fþeaemus humlhtatis, 'gontinentiæ coörci.

filire didicerit, & deferro aícendit; renta-

tio igitur deferti utilior fane e(t, cüm nof

tionem. poenitentiz Íar,alorem , jejuniorum

»'

maciem,adverfiran

»

m'moleüias, tribulatio,

folüm afcenfam doceat, fed & delicias pa-

Tiat, ac exhibeat : qux eft ita, qua afcendit

num angores, o smurefcentis patientiz tole«

*dc deíerro delicijs affluens?

rantiam ; Vzrüm qua exteriüs duntaxat ità

nt, larvatae

. Qu& i hiorto delicias nefci;rat , qü? 'apþgarem:, períonatee eerumnee fu

. afperis

$39

| Solä virtutum cakurä viera efflorefcit lztitia.

.ca'lami:atibüs , & virtutum fludio .aädiäis

Sfpetitates ac inania puerorum terricula-

menta, quibus fi larvam detrahas; qua Íquae

plenam felicitatem,pauperibus enim pollice-

lore videbantur obfita, ac in luctu jacere, zi*

tut Deus Regnum coclorum: (pondet miti-

dent inflore, florent in rofía, fi ijsdem ani.

busterrz pofieffionem, lugentibus confola-

mi noflri fubtrahamus tumultum, & mente

tionem, quà non foJüm lachrymse (iccantur,

pacata ea toleremus , qua fortuná nover-

fed, & flores verz laetitie irrigantur, Imó

€ante, ad virtutum noftrarum immittuntur

uberior eft,& locupletior,que iuger cibusree

exercitia; exhac virtutum.ulcura, quz femi-

tributio datur , ut Gloffat D. Thomas in-

quiens: JMajereff vetributio lugentà , quàm

Mattb. fa.

&a putabantur luftuum in plenam florum

exurgunt lztitiam: ex hocenim deferto.feu

pauperis , & witis, plus. enim eff gaudere 1n

poitentie Íqualore;jejuniorum macie, pa-

Regno, quàm babere,B po[fiderez snulta enim

tiencdz tolerantia aícendimus ad Deum , de»

eum dolore pofdemus.

74«

licijsintusaffluentes, veróque lztantes gau.

Ínopia laborantibus fpondet Chriftus

dio: nonex mundi voluptatibus; non ex fal.

Regna coclorum , & mitibus terrarom dun-

Jacibus deliciarum meznijs afcendimus ad

taxat poffeffionem; fed lugentibus, GLeerum-

Deum, quiaqua mundus fpondet gaudia ve-

nofis gaudium promitrit in ipfa bearirudinis

ra non funt; fed mentita, & fabulofa Píalm,

poffeffione: fubrilitet & acute poffeffio Re-

Sermos, de

119.V.85. Narraverunt suili duiquifabn-

gni corle(tis à gaudio diftinguitur de. Deo

verb, APo/Z,

lationes , fed non ut lex tua, quod ( quaras

pofleffo: & in paupertatis preemium vifto

. quaznam fint hz fabula; quas iniqui. decan-

Dei intuitiva affignatur,quz £o

fleffio eft ip-.Z

tabant Regio Vati;refpondet Auguftinus,fu-

fius Dei, ut quià poffeffione omnium inun-

dialium bonorum íe abdicárunt pro Deo,

cata effe gaudia, mentitas delectationes , di-

vina legi adverfantes: eleganter Auguftinus

amererentut diteícere pofleffionefummi boni,

Narrauerunt mibi iniqui deleclationes [uas;

Íeu premium accipere beatze «ognitioniss

fed nouut lex iua, & jure merito iniquorum

Deíque poffeffionis; quz per divinz effen-

dele&tationes fabulis accenfentur, quia fictae

tix habetur intuitionem : quamobrem qui

funtad gratiam, compofite ad fallendum; &

zenuerunt confolari, ac affluere terrenis de-

latvatz ; quia fpecie delectationis mentiun-

liciis,in cozlo munerantur fumma voluptates

tur; Ípondentgaudia, & lachrymas eliciunt;

feu excelientiffimo gaudio beatz fruitionis,

zifam fingunt, & iu&tumapparants. dulcedi-

quz illi correfpondet in preemium.

nem oítentant , & veuenum propinant: nec

dpitur per virtutum exercitia in hujusmundé

verz Íunt delectationes, quia fallaces, fuga-

defcrto fqualent poenitentes , contabefeunt.

7l

ces, volaticz, phantallicz,larvata, acememn-

jejunantes, tolerant patiemtes , abítinent

continentes, alcenduntad Deum , & aego-

titz; proinde minimé divinz funt legi con-

fone; nonenim ita eít lex *Deï,' Íeu virtutis

tiantur jejüniorum macie, peenitentiz fqua-

diíciplina, quae in excimo cortice afpera, au»

lore , huinilitatis abje&tione , paupertatis

flera, & tetricaetl, fed intus in nucleo, ac

mendicitate, afperitatum 'rigore, in coelis

in intima meduiia hilaris, pacata, placida, G

divinz fruitionis gaudia nondum interitue

ta: hincaiebar S. Francifcüs: Tawta eff glo-

£efliva; ideoque exercitijs addictus virtutum

aícendit cum íponia & deferto delicijs afflu-

YÍ45q

ug meexpellat ; quód omnis pena me

ens; licet enim defertum incolat refertum du-

deletiaz.

metis, fentibus, afperitatibus, quas exercitia

Ut igitur veris valeamus gaudijs perfrui,

7$.

videntur przfeferre virturum; quiatamen

opuseftab hifce volaticis, fluxis, ac perfona-

afcendunt, deücijs intus affluunt & vero ex-

tis voluptatibus vanum duntaxat , & larva,

undantgaudio,non enim in hífce inferioribus

tum fpondentibus gaudium oculos, zqué ac

veragaudia florent, fed in íolo Deo,

«or amoveamus: omnis quippe voluptas,

73.

Hinc Magi videntes fiellam gavifi funt

omne gaudium, quodé divinofonte non exi-

Maith24 — gagdio magno valde, quia coeperunt é defer-

lit, & extra Deumn quaritur. variis folicitu-

,F;]; t 'H"

dinibus;curis, ac-moleftiis cor occupat, & à

to hujus mundi alcendere ad Deum, quem

anhelo quaüerunt defiderio : gavifi ztnc

vero reratdat gaudio ; qnia à vera retrahit

f'nt gaudio magne valde , quia utexplicat

beatitate: appofité Seneca de vitabeata : f/ul-

Gloffa : G«udio gaudet , gui propter Deum

205 offendam voluptatibus obfeffos , in quos

;/Cd?m! 'äg

gaudet, qui esi verum gaudiums letitia, que

fortuna omnia munera fuaeffudit quos f ateae

vis neceffe estmalos effe, — fpice Nomentae

3 Deo non eft,nec de Deo capitur, triflitia po.

tiüseít: Deus enim folus defoecata letitize

uum,G Apicium terrarum , A4c maris (ut

fons eít limpidiffimus, & inexhauftus,à quo

$[fli vocant) bona acquirentes, && (uper men«

rivuli fluunt veri gaudij, & quzafpera, au-

fam recegnofcentes omnium gentium anima«

fteta, & tetrica apparentin virtutum exerci-

4ia: Nulia fupererant defluentis temporis

/^

tijs, fapiunt, ac dele&tant, adeo ut afcendenti

fugacia momenta Apicio, quà àd co:lum o..

2d Deum, vel ipfa corporis tormenta, mentis

€ulos levatet ; quia inconquirendis exoticis

fint blandimenta, & erumnz in verasfuccre-

animalibus perfingulos , diffitósque tertae

rum traétus erat occupatus, totíísque huic

fcant volaptates, & quidem beatas, & ater-

nüm duraturas, unde Chriftusait: Beatiaggi

deditus folicitüdini , adeó ut denegaretisr ei-

]ugent . quoniasm spfi confolabuntur. lngens

dem etiá de acquifitis gaudere, & de poffeffis

fane proeminin Sancteram hic promittitur

latari; quia nimirum ejus animus implaca«

li

Yyya

Verani de Afeiiibus Tom. ZL.j

$40

Differtatio X XIll,

bili fitiebat hidrope, &inflammará e(luabat

ceamenta ptojicere , folve calceamentum de

ambitione; unde pergit Seneca.

Fide bos

pedibus tuis : fed curjubetur Moyfes INNumi- Exedia,v. -

nis auditurus vocemcalceamenta folvere, &

zib n i

eosdem à letlis fuis [pettantes popinam fuam,

aures vocum fono, fpetlaculis oculos, f[apori-

pedes nudare? cüm calceamenta non fint au«

JMM

bus palatum fuum deletlantes ; mollibus, le-

ribusimpedimento, quó minüs zqué prome«

vibisque fomentis totum lacefftur eorum.»

pté calceatus ,. & excalceatus exteras audiat

n

corpus; &6 ne nares interim ceffent , odoribus

voces? Quid igitur obfuiffet Moyfi fi calcea«

garijs inficitur locus ipfe, in quo duxurie pa«

tus acce(fiflet, rubümque crepitantibus corae

zentatur.

Hoc effe in. voluptatibus di-

natum flammis, ac innoxié ardentem curioe

£es ; nectamen tll bene erit, .gw'a non bono

fus infpexiffec ? Plurimum obfuiffent calcea»

audent.

i

menta , plurimümque inieciffent vifioni illi

26.

- Non énim

i—coeleüia valent meditari ,

obítaculi, ait Theodoretus,quia calceamenta ;

qui nonnifi terrenis, volaticis , vanísque vo»

quibus pedes veftiuntur humanz funt folici-

luptatibus inhiant,& quorum animum rerum

tudinis argumenta, confequenter etiam vi-

futilium obleCtamenta diftringunt; &quo-

fionis, feucontemplationis obflaculum; quia

Moyfes propiüs acceffurus ad vifionem Rubi;

rum fenfus fpeétacula detinent; oculos fuca-

tz mulieris vana occupat fpecies , aures va.

qui cumureretur,non combareretur,debuit

ls jut,

niffima harmoniz concentus demulcet ; cüm

antea calceamenta deponere, & à terrenis.exe

terrena hzc nos totos occupant, animum

pediri folicitudinibus : pulchré Theodoree

procul dubio perturbant, mentem moleftif.

tus. Ouare julfus .eff Moyfes calceamenutum Quéf r uip .

fimis implent cogitationibus , .& anxietati-

folvere? dicunt nounulli, ut folicitudines [a- F**

bus, cor premunt ; confequenter àvero gau-

culares abjiceret, quia folicitudinibus curís-

dio prolixiffimo diflrahunt itinere;; nifi ni-

que fzcularibuspreffi mentem non elevant;

tamüur hifce tricis expediri , uunquam 6 de-

íed in humum defigunt , ubi fua quarunt

ferto aícendimus, ut veris affluamu$ deliciis,

'commoda, animus enim terrenis praepeditus

SEREMEM 21 — ss oX — uDEO

occupationibus, fe furfum erigete nelcit,

^

Veróque perfïu;mur gaudio..

neque Deoappropinquate , e

]

üsque dignari

es

-

^

$. ViIIL

vifione , mnift priüs calceamenta , Íeu terre-

nas folicitudines à feabjiciat: verum igitue

Quamdia imundi ooluptatibus ,

gaudium, quodex Dei vifione, eique ad«

&

hafione veluti € fuo dimanatfonte non dant

H

divitiis,ac commodis inhbiamus j tam-

diu vera defiituimur letitià) que non-

tefr2 commoda, cüm animurm potiüs pro»

rl

fummo Bono efjfa»

hibeant, prapediántque , ne ex hoc defere

: auifi 14 Deo

to cim fponfa afcendat, ac veris affluat de-

re[cit,

22 I$ ,.«.

liciis.

Mv

77*

"* Unc Bethfamitz viderunt Arcam,cóm

78,

Fallimur dum ctedimus, tidente fortu.

fuosà demetendis mefífibus oculos

na, divitiarum exundantiá, deliciarum blan«

dimen

fis

3

g,Reg, 66,

amoverunt': Levantes oculos fuos vi-

V25

voluptatum lenociniis, ac terrena-

derunt Arcam, quia quamdiu oculos ad ter-

rum terum copiá arbitramur , verum poffe

t

tena direxére,Arcam minimé viderunt , -ne-

gaudium enutriri;acflorere ; non efl verum

L

que ejus potuerunt afpe&tu gaudere;Gt quam-

gaudium , quod rerrenis inhiantes deliciis

1o,

diu deftituti referuntur arcee intuituytamdiu

incarnalibus fatagunt volupratibus aucu-

f

veranon dicuntur lztitiafuffufi; & tunctan-

pari, larvatum eft gaudium , & quamvis

foris rideat , intustamen luget, & mentito

tüm coeperunt obleéclari,veráque interna gau-

d

dere latitiá, cüàm primümoculos elevárunt,

nomine fallít,quos allicit; Ícité Seneca: Fulgó Epif, $0.

a

Lib, 1. Reg«

quos in Árcam dirigerent : E? gavifi funt,

fic loquimur , tut dicamus magnum gaudium

eap.6,

cimvidiffent : nonfuntantea gavifiquianon

5105 ex illius confulatu , aut ex nuptis,ant ex

l

viderunt, & tunc tantüm coeperunt gaudere;

partu uxoris percepiffe , .qua adeà non funt

gaudia , ut fepe initia fimt futura triflitia :

cüm oculos levantes Arcam infpexére ,. feu

cum oculosàterrenis meífibus cosperunt a-

gaudio autem juncium efl non definere , uec

3

vertere: ut enimnotat Hügo expendens pra.

ín coniraria vert : Fugax eft mundi lati-

LTH

ta&um textum, qui deprimunt oculos in ter-

tia fuum nequit apud poffefforem manere;

)

venis non po[Junt videre Arcam, nec vero fuf-

volatile eft mundi gaudium, ideóque nomen

fundi gaudio: Arca non conípicitur oculis

duntaxat gaudij prafefert, quo mundi vo-

Juptarios decipat : fugitiva funt omnia hu-

1

ad terrena preffis, fedelevatis; nifi afcenda.

D

mus cum fponfa ex hoc deferto, deliciisnon

jus vitz gaudia in volatu, & fuga confiftunt,

diffluimus, necvero perfundimur gaudio: &

quorum fymbolum rofaeft, non ob brevita-

4

quia plerumque homines humanis demeten-

tem tantüm, quaefflorefcit, fed quia fpinis

gn

$

dis commodis infiftunt, oculósque ab hifce

etiam circumfepitur,quibus carpentes manus

metendis meífibus non amovent ; pauci

feriat5 non enim mundi gaudia fuis funt

V

4dunt, qui vero latentur gaudio; quia rari qui

vacua curis, ac folicitudinibus: non effent

oculosà terrenis commodis avertant , & fure

mundana gaudia , fi diuturna forent;neque-

k

fum elevent Dei Arcam vifaori, Etiam Moy»

unt durare, quiamundi funt gaudia; vix f«

l

fes, quó Dei vocemaudiret, & divina ediíce-

culilatitia efflorefcit, & ftatim languet, &

q1

atuüf,

n

ret my[teria jubetur pedes nudare,imó & cal-

areícit; diu quægitur, diüqu? expect

s

ü

CU

ra zcmörcfcit,lætitïä:

Sclàá vïrtutum culturà ve

$4t

foris frontem tantum remittit , nonantus

£ed diu apud illum ndBfat, qui diuhuma-

nam letitiam expe&laverat,

Letitia fa-

pectus implet; quia extra Jabiorum limites

TraH,v, ip culi , ait S, Auguflinus : ewm magna ex*

penetrat.

NILLM

pectatzone fperatur , ut geniat 5 & non po-

Aliud igitur quzerendum nobis eft gau-

gZE

?

,

zeff £eneri , cum venerst,

-dium , :ut veriüs letemur , & cor noflrum

79

Teneri nequit mundana ïlætïtia*, «cujus

'vera perfundatur letitia , .eít autem hoz

intenfo amore tenentur fzculi cultores; fuos

'gaudium , quaementem exhilarat , non ven-

ftatim fectatores dimittit , & f1 modico eos

trem efculentis implet : ex honeíto nafcitur

amore., & ex virtutüm germinat culturá

detinet tempore , id agit , üt quos tenet ;

puniat; quos demulcet , exterminet : .parum

in folius innocentiz folo , ubiadolefcit, &

erat in adventu latitiz homines torqueri 5

floret. ;Süntque comites hujus gaudij de-

torquentur etiam cum audia difcedunt :

fiderium fanctum , & fpes coclefus gloriz ,

quz.caducis nituntur;ftabile non.habent fun-

neque fuas radices agit in hisceterrae bonis,

damentum, quo innitantur , debili infident

floxis , -ac interitui obnoxijs , qua nos fpe-

arena ; '& flatu venti acriüs adfpirantis, fa-

ciofa ; 'fed fallaci voluptate dele&are potius

cilé corrunnt, vel avolant : .hinc.non abs re

putantut., .quam re ipfa delectent * non

mundi rifum — Petronius ;Lunz pariavit

enim divitize , honores. dignitates, libido,

l& fätjf.

afpe&tui , inquiens:: Delectata illa rifit tm

gula , potentia , & alia fexcenta, qua im

éblaudum, utvideretur smibi plenum os extra

93""1701'47 i

mmundo pluris fiunt ab amatotibus tmundi,

rbem Luua proferre : coheret :fiquidem

patia funt vere latitiz ingenerande: fiqui-

Extd,

um inftabili Lunz afpectu rifus mundano-

«dem de fua duntaxat dulcefcunt abfentia ,

rum, quicüm initabilis fit , Stvarius, ne-

.dum graté fperantur , & jucondé anibiun-

quit fubíüiftere , nifi in fua varietate , & flu.

itur, cüm veró poffidentur -nonnifi curas ;

xibilitate: etenim mundi gaudium , nonnifi

'folicitudines, «& laboresinvehunt , quibus

ex ciíternis diffipatis terrenarum voluptatum

miferé fuos diftorquent poffeffores , plüs-

faliunt : & quiacifternzfunt diffipatz , quz

'que propterea obfunt, quàm profint; cüm-

continere aquas nequeunt , citiüs :arefcunt,

-que lubrica fint ; :ac incerta .5 dulces-earam

& deficiunt , que :voluptuarij ex 'ijsdem

fpes infuavi puniunt faflidio : mneque ud«

£audia ebibunt ; nil in mundo ftabile ; cum

«quam bene :tenentur . cum poffeflores fuos

ejus figura Euro citiüs fugfat , ac przetereat:

/fagaciffime fugiant.

inflabilia fuat , ac fugacia, quze mundus gau.

ANoftra defideria ; nifi inDeum ditiga-

82.

dia exhibet, quia fluxis innixa , 'nequeunt,

ntur, nunquam veramaffequuntur leticiam,

& ipfa non fluere, ac definere: fcité Joannes

neque Ang:li ex alio fonte foum 'hauriunt

'Euíebius lib. 1. de arte voluntatis.

T«

:gaudium : hinc D,PetrusiSpiriru Santlomif.

Cp. 1 $.

d

Setrs x.

mo[irum .exficcatur gaudium ,«quod à noffra

fo de calo . n quem defiderant AAngéli gra-

.

?h

mutrice nolumias , malumus de fcopulis ex-

Jhicere : . quiai nimirum Angeli mire deliectan-

grimere , malumus -allumbere «extrinfesus.

turin Deo , iàquo tantüm &otum foum

Satagimus ex mundi fcopulis naufragio inge:

'hauriunt, quo lxtantur geudium ; eo enim

ipfo , quód Deum profpiciunt , eum pof-

endo idoneis gaudium exprimere ,& non.

Aüfi vanam indehaurimus auram.

fiüint, & deüderium in gaudium vertiturg

$0,

"Verum gaudium à folo Deo-eft., .qui

.«üm nonferatur defiderium in ca , quae

fons eít totius .latitiz ., aguique;nunguam

:poffidentur, fed in tes abfentes , qua pof-

exarefcit; Deumadeamus, 'fi veriscupimus

'fideri qupiuntur: :defiderium enim rei defi*

delicijs áffluere., veráque perfundi latitia ,

-derate abfentiam xefpicit , :quz fi : defit ,

pb

ad veri paudij peremem 'fontem 'propere-

jam defiderium ampliüsnon eft ; fed fi pof-

mus , ad Deumferamur , quieó pleniüs verz

'fideatur , :de illa poffeffor gaudet , fincullo-

latitiz ad ipíum accedentibus impertit dul-

angore "Mirum igirur videri debet ; beae

«edinem , quó ardentiüs amatur à fuis : fi

itam vifionem , qua effentialiter , 'ut lo-

igitur amamus verum gaudium , veri-ame.

quuntur Theologi;eft poífeffio Dei;,nomine

mus authorem gaudij , :ut monet D. Augu-

nuncupati defiderij , 3» «guem defiderang

g'?i Ilo

ftinus de falutaribus documentis , inquiens:

"Angeli profpicere : fed voluit D.Petcusho-

Vi inperpetuo gaudio effe ? .Deumreverere ,

mines erudire , :quàm fit dele&abilis beata

& ama ; nulla.aquari álls gaudia polfunt ,

Dei pofleffio , dum eam defiderijnomens

qua divinorum amor largitur , pura faunt ,

«latione voluit infignitam 5 :ut nimirum

nullóque amerore permixta , timore nullo

ejus excellentiam efle fupra czteras rerum

amas, gaudeha ; quamdiu.amor , tamiu

humanarum deleétationes ; ac gaudia, Eth-.

gaudium inenodabili nexu b&c conjuntla funt,

micos edoceret : 'etenit apud ipfos 'ita vi«

Sinus divini.amoriscentrum eft veri gaudij ,

luit rei optatze poffeffo , "ut faftidium ,

& hortus ille virtutum excultusexercitio;ubi

«curas ,'& mole(tias ingereret , & ejus dele-

vera latitia fuas agit radices , germinat,ado»

€labilitas tota erat in fpe , .ac in folo dul-

lefcit , & floret, & tam blanda efthaec le:

«efcebat defiderio: utigitur D, Petrusíum-

£itia, ut illius comparatione injucunda ffit

gqam beatitatis dele&tationem Ethnicis ex«

quavis alia juconditas ; nec propterea vel

plicaret : eam non poffeffionem , fed defi-

nomen ipfam mereatur jucunditatis, sitque

derium maluit appellate , quia terrenorum

merus moeror , mera trillitia ; cujus tifus

poffeffioni gaudiorum $" ac delectationusg

Xyy 3

Wone

Differtatio. XXill,

£41

nonnifi imoerofes , Eü?ä » AC triftitie adne.

qui non ia labijs fuugfbcollocat domicilium;

&ebantur , cüm earundem defideria gaudio

Íedin corde.

Mille difcriminibus obnoxios

WI Mþ

exundarent, & lztitiá, acjucunditate: fic

viros alloquebatur D. Paulus , cüm eos ad

explicat Galfridus defiderium , quo ccele-

letitiam hortaretur : /emper gaudete ; vo-

fti beatitate donati defiderant, & letantur:

lebat enim primavos illos fideles hoítes ter-

ait ipfe de Beatis in czleíli patria : Semper

renarum voluptatum , non fe&tatores , fed

illüc de[fiderant , && latantur . ubi mulla fit

perfecutores mundanatum illecebrarum ,

anxietas in defiderio prapter affluentiam gau-

ad ;quos propterea fua dirigebat verba , &

quibus mundus bellum indixerat ; & eosà

dj , & propter juge defiderium nullum in de-

lecfatione fafiidium : confiderat füummam

terrena avocat |xtitia, & adcoelefle vocat

delectationem , quaz eft in beata Dei frui-

gaudium , ex cujus defiderio aliquid etiam

tione, & loquens humano more , ut ab ea

inter mundi hujus erumnas experirentur

faftidium omne ableget , defiderium eam

folatij: ficut enim fpinis circumleptas flo-

rent rofz ; ita fi defideria noftra in Deum

vocat , fed absque ulla anxietatis mixtura ,

quó fcilicet gaudij affluentiam, & fummam

dirigantur ,etiam inter tribulos , & arumnas

deleclationis exponat exuberantiam ; eà quia

hujus deferri praefentis vitze poffuihus fola-

anxietas , qua defiderio rerum adnetitur

tia experiri verigaudij, quodàfontebono-

humanarum, ab illo prorfus exulat defide^

rum omnium in nos redundat , non enim

rio , quo beati defiderant ,. & latantur ;

miferiz , quibas hic affligimur , ac premi-

quia beara poffeffio omnem excludit defi-

mur, ita non deprimunt, ut evehi in De-

derij anxietatem ; & ex defiderio gratiam

um non poffimus , & in co gaudere.-

tantüüm participat Dne faítidio placendi :

Verum gaudium non cít flos ita delica«

84»

quàm recondita , ac eminens eít hac defi:

tus, ut inter vepreta germinare detrectet ;

& adolefcere ; imó tutiüs tunc floret Ípina*

derij, G gaudij mixtura absque anxietate,

ac folicitudine ! quia enim defiderium bea-

rum munitus fepimento : femper enim gaus

l

tz ne&itur vifioni, feu Dei poffeffioni,

dere poffumus , five nos procelle fluctus

fummara includit lztitiam, & omnem ex-

exagitent , five ventorum impetus diver«

cludit anxietatem: , sítque propterea gau-

berent , miferiz premant , cerumnz aflligant,

dium , quod à defiderio tnutuat gratiam

dolores torqueant , infirmitates abfumant ,

placendi fine. faftido : licàt defiderium fu-

calamitates opprimant ,

uia cum conílans

4

tura felicitatis homines in terris deleélet , ita

fit , ac firmum hujus gaudij objectum , in

tamen gratiam includit placendi , ut an»

quod fertur , jugi poflumus la'titiá perfundi,

xietatem non excludat defiderij; in ceeleíti

quapropter nos hortatur Apoftolus, ut feme«

autem patria , quía gaudium eft füummum

pér gaudeamus , fepper guadeze , quia hujus-

ex defiderio , nonnifi gratiam mutuat pla-

modi letitia ex mente S. Antonij telum eft

cendi ab omni immunem anxietate : quoty

potentiffimum contra doemonem ; & cffica-

quot veris cupiunt gaudijs perfundi , non

ciffimum ad eum , vel fugandum , vel expug-

interrz commoda , divitias , & voluptates

nandum; cum enim fit latitiz incapax, hanc

velmaximé latitiam odit; & eó acriüs, quà

fua debent defideria dirigere , cum rerum

terrenarum poffeffio moerores ingerat sgac

novit nobis effe ütiliorem , terretur tartae

Íolicitudines ; & gratiam placendi , qug

*

reus hoflis, càm nos latos videt in Dei obs

defiderio inerat., extinguat

L]

fed in folum

fequio ; nequeabludit à Philifthzeis, qui tune

Deum, cujus poffeflio gratiam tantüm pla-

triftari, G terreri coeperunt , cum per He-

cendi retinet ex defiderio , GL omnem ex-

braorum caftrá gaudiorum excurriffe exul-

cludit folicitudinem,& laborem : qui veris

tationem auribus percepére; Hinc Hugo Ca-

ren(is.

Ip Pfat, 1 z.

igiturcupit gaudijs perfundi , non debet in

Letitia fDiritualis efl artnatura.s

hzec mundi ludicra effundi, fed in folum

contra Diabolum , & multum roborat bomi-

Deum diffundi ; decipit enim mundus pi-

nem , E confortat : bane latitiam multira

élis, fucatisque fuis gaudijs: fcité S. Chry-

timent demones ; unde &6 Pbiliffbai ingemuc-

foftomus ad vera gaudia nos invitans,ait de

runt , dicentes , v nobis , non enim fuit ex«-

Serm. 8,

fetto Pafchali. S$ vultis vera folemnitateuti,

ultatio tanta ab beri nudiutertim j vanc.

fiveri gaudjs frui , gaudete ,. ut. Aposto-

bis.

s

lus ait , fed gaudetein Domino femper ,. fi-

Cacodoemones fibi timent , terrentür-

$.

eut enim quadam, ut fcitis ,. funt. turpia

que', cüm nos hac perfufos cognofcunt lxti«

gatudia ,. ita qui in Domino vult gaudere»

tià, exqua conjiciunt pro nobis Deum fiare,

flagitiofa oportet gaudia uon requirat.

ex quo ipfi defperant de victoriz triumpho:

$3*

Qui veris rapitur gaudiis , ab illis fe

fiquidem in Dei obíequio plus valet laborans

furripit, quz turpia funt, G mundi volu»

tis Iztitia , quàm pugaantis peritia; plura

ptates fpondent , non enim (imul poffunt

animo forti agit, qui quamvis viribus im-

hzc gaudia coharere , nec fimul mifceri.

becillis hac afficitur laetitià, quàm qui core

Quaramus igitur verum gaudium ,. quod

poreo eft prepotens robore : imó id quo»

hujus vita pericula non inficiunt , mec in

que boni fecum adfert fpirituale gaudium ,

quod invidia livet , nec gladius fzvit, nec

quod operantis bona grandiora facit., Deó;

furor flammefcit , nec curz torquént, 'nec

que cui fiftuntur chariora ; quia gaudium ;

gravamiria

! morbi corrumpunt. ,A,zï'zenms rifum illum;

quod labpgeä eficit lenipres, &

leviora,

- Sola vïrrurüm culturà vera c&loref&it latitia,

$45

levïofa ; laborum fru&ibüs pondus adjicit :

huius veró arboris , Ieu-honiinis radices vj«

hoc gaudio perfufa Elifabeth fenij gravamen

rent in capite ; aliz arbores rivulis, & flu-

— EU5 €hpy YT.

folatio ei fuit.

Et erit gaudium tibi , &

minibus irrigate adolefcunt vegeiiores, cre-

exultatio , U multi innattvitate ejus gaude-

fcántque altiores; arbor verb , qua in Jo-

Óunt; onus ventris levamen fuit mentis ;

anne Baptifta veri. gaudij fru&us parturic ,

Elifabeth Precurforis fceta , quia hoc affecta

nec vino irrigatur , nec ficera hume&tatur,

gaudio mente folabatur , fructum ex ventre

Cüm virgulta humore potiffimum &dole«

perceptura; & Pracurfor adhuc in ventre ,

Ícant , vir virtutibus exculrus coram Deo ve.

gaudium fuit parenti, & plebi ,. &eriz gau-

getuselt, cüm jejunat ; germinat , cümaree

dium tibi, G exultatio , & multi in nativi-

Ícit; creícítque, quando ell abítemius Quad

tate ejus gaudebunt ?. quia futurus erat Jo-

fi quaras, cur Joannes à mero, & ficera aba

ftinnerit ; non alia hujus fuit cauía abítinens

annes coram Domino Magnus , fumeiarüm-

que in deierto cultor vittutum ; & vox prz-

tiz, nifi quia plenus erat Spiritu f2n&lo : in-

nuntians mundi Redemptorem: nullaà fi-

undante enim fpiritu . nec vino, nec ficerze lo-

lijs expe&tanda eít latitia, nifi quae de eor-

cus fupererat ,4mó non 1deó folüm abhorruit

undem oritur exculta virtute : ait Angelus

àvino , quia divino redundaverit fpiritu ;

matri Joannis: Er erit gaudium txbi ,. G ex-

verüm etiam maximé redundavit in ipfo fpi.

ultatio : hoc eft, nontantüm gaudio per:

ritus Domini ex eo , quia non erat vinum

funditur Elifabeth, eó quia in fenectute fit

potaturus , quia ubiexcoluntur virtutes poe-

filium paritura ;, verüm etiam erit illi gau-

nitentiz , & ab(linentiz, ibiverum germi-

L

dium , Gexultatio ,quia gaudium de inno-

nat, adolefcit , & floret gaudium ,. illud

centia, integritate ,. fummisque virtutibus

nimirum , quod Deum fapit , quódque cul-

filij nafcituri , novam pariet exul

tura virtutum parturit.

,catio.nem :

$7.

uberiorémque isetitiam.

-Qui Deo addictus virtutes .exc—olith,

86.

Quie enim de Gliorum vanitate ; & pom-

gaudeat in Doimino , cui alacriüs , ardentids-

pa fürilis percipitur. iztitia, non exültatio «

que valeat famulari , ut per dilatationem

nem g'gnit , fed luctu, lachrymísque con-

jucundiffimz charitatis promptiüs , & ex-

cluditut,

Vapor eít ad modicum pariens

peditiüs ejus mandatorum viam currat, eíque

gaudia , cüm fcilicet turfum folati radio tra»

facrificium lzudis, frag—rantiämque votorum

hirut ; fed mox in nubem fpiffatus , caligi-

fuorum puriüs valeat offerre,. — David, quia

nes offundit triítitie , imbres etfundit lach-

ád vera gaudia feníerat fe vocari , mencem

fymarüm: vera latitia eft, qua íuas in cor-

fuam à terrenis flatim avocovit gaudijs, &

de radices apgit , & virtutum germinat cul-

Deum alloquens ajebat: Lerfica ammam s

turà, adoleícitexercitio, & floret jucundi-

fervi tui , quoniam ad te Domine animape

tate: ideo Joannes gaudium matri, & po-

mieam levavi, isàterrenisomnibus aniriam

pulo attulit, quia ex cultura virtutum fru-

avocat, que:o Deus ad (e vocat, & elevatams

€lusintulit poenitentiz: Erit gandium tibi ,

fuperá poftulat lzetitid perfundi , quia im

£5 exultatio , 68 multi in nativitate ejus gau-

rebus bisce terrenis il et , quod verz in-

zlebunt , erit enim magnus coram Domino :

gerenda latitiz parfit; folus enim Deus eft

€vinum ,& ficeram non bibet : neque con.

anime verum gaudium, & aliundé quàm al

junéctionem illam &f otiofam cenfeas: cau-

ipfo hauriri vera letitia non poteft : hinc

fam fiquidem reddic gaudij, & future mag-

Auguftintis expendens prafata verba Davi«-

aitudinis , quafi dicat : erit tibi gaudium,

dis, ait: Jucunda auimam , quia ad re le-

&exultatio, & niulti innativitate ejus gau-

UMUÍ CAPB , in teYTA €nim erat, U anterra s

9

iTf

debunt , quia vinum , & ficeram non bibet ,

amaritudinem | fentiebat

v

levaui ean.s

feu quia vino abítinebit, & ficera: quamvis

4d te s jucunda eam apud te ,. folus enimg

fithomo plantz fimilis , eft tamen arbor in-

$ues WcHnditas , amaritudine

plenus

vería, quia ceterarum arborum in extremo

| eff UnRIÁ,

Goot radicss , quasia terrg agunt vilcerai

a

ml -W

"

Lie

&ü

//

N

i.,

Z

U

j

At

AMX

L m

SA

Y

7

N

M.

A

j1^,

NV

2

—

z

E

s

3

æ&**?

,.'Q,æ

4

2.

A

X

Cs

P

QUMITH

£

-

d

r o

:

A

*

9y

Ts

£

PAN

A

lv

d

s

w*

*

DIS»

& (544) E8

ij

at

3f

eg,ä,

L

Es

depuebqetdopee

a

i

:

ld

u

á

:

.—

OU NU

DISSERTATIO XXIV.

Nullum isiodicàTriftitià lethalius ulcus,

hócenim faucium cormorens omnem adíe con-

eriem accerfir malorum : quia moeror cor extorquet , ani.

mam inficit , mentem fluctuanribus tetris cogitatio

nibuswcxagi-

t , virtutum obeft exerciuo ,. & hoftis

4.1

.tat, offa exicca

;gttarci* prodeft infidijs.

- | 5.- I'o

Propriemk: ? 'mujfz » fpeaes ; £ effecius -

- Donantur explicatu

sriflitia , ac mavrari,

z

rA

- Xtremaugaudij lu&tus oc-

ruunt eloquentiz vires , .defïciz:Ora'toris in-

LES

N

xsm

A

sh

N

M

cupat ; ijs expenfis , quae

duílria ,, & vanus eft omnis labor.

Duo

RAT

funtlachrymarum fontes , unus é ccelo fca-

N

N

,

u

:

ad affe&tum gaudij , feu

N

i

Urie j

delectationis vifa funt

turiens , latices habens pellucidos eluendis

N

pertinuiffe ; fupereft di.

Ícelerum maculis aptos; hocce é fonte flu-

d.

26

N

r

5

X

cendum de triftitia ;

untlachrymz , purz , «celeítes, gemmeaz

D5

74 N

quam Oculis fpectan-

five ob peccatorum deteftationem , five ob

UT z

dam exhibet

Muliet

divini Numinisamorem dimanent: süntque

ha lachrymz ceeli margarite , adamantina

fedens , manu & cubito nixa ; quem genu

fulcit, neglecto ; fusóque capillitio ; fron-

füilliidia; roicidus Empyrei imber, pretio-

te rugarum

fulcis exafperata ; oculis fletu

f2 é coelefti thefauto pluviae ; duritiei cordis

madidis ;

emolliendz , ac fterilitatis amovendz perie

turgidis , lachrymarum defluxu

& infufo

donez. Hasqui excitarelachrymas conans

cujus toto ex ore color evanuit ;

tur facri Oratores , ni(i divinis nitantur przee

pallore ;

gelüque. irrepente per corporis

inembra con

fiftit fanguis , rigefcunt artus ,

fidijs, faciliüs aquas & filice, pluviase ficco

angitur pe&tus , deficiunt fenlus , cadunt vi*

pulvere , imbres ab igne exigerent ; nona

alio fonte hi rivnli fcaturiunt ,. quàm & pe-

res, defluit animus prz nimia torquentis

renni divinz gratia.

u

4

doloris acerbitate ; . & ipfa veluti exanimis

Aliz funt lachrymz n

atii:ales : quas

$5

ad(tantes repudiat confolatores , oblata re-

cauía naturalesab hominum eliciunt oculis ,

fp

oitferculas claudit immiffis digitis aures j

neu

llius audiat hortamenta , fed propriam

sántque humores ex calefactione bumidi ,

duntaxat deploret conditionem.

-Hac ett

ac tenelli cerebri diftillantes per oculos ; prae

ludunt hisce lachrymis mala illa imminen-

u

illa angentisanimi triftitia , qu& novercantis

tia, qux mentem turbant, pectus coarctant,

fortuna filia , amiffas opes ; fublatos morte

confanguimeos, abfumpta

sincendijs domos,

cor premunt , cerebrum calefaciunt , ani*

conttitas grandine fegetes ,

disruptas, vel

mümque torquent , & omnes ille ingruen«

ad fcopulos colli(as naufragio naves ; & alia

tium malorum procellz , casüsque quotidia«

enus infortunialluget,; deplorátque.

ni longam meroris telam texentes 3. has

idg

enim ut allevaret natura graves triílitias ,

2s

C

ff«&us veró doloris , quem orator ex

facro fuggefto excitat; & in quo ciendo vi-

lachrymas dedit ; quibusdolor mitefcit, &

Extant , & fi*

detur eloquentiz induftria triumphare , al-

qua(i per oculos evaporat.

terius eft generis.

Elicit enim orator ab

G lachrymz , quas tanquam ex vero affe.

oculis lachrymas , quibus labes eluanturcon*

étu hypocritee nonnunquam ciere confueve-

runt ; cujusmodi fuerunt lachrymz Poly-

|cientie ; cordis deleantur feeditates ,. ani-

dori in Hecubaapud Euripidem; & Galliz

ma purgentur m

acule : hisce abílergendis

cordibus nullus fons

aptior illo lachrymae

lugentis necem patris, cüm aliquis aderat ,

Z;b' ï. :Pil

runi, 'quas elicere grandis eft, ac felicis e-

quam Mattia!is deride;.-

grAI,L3 4«

loquenti&, divinique auxilij j fine quo core

| etmi-

La

. Trftitiz Affectus malorü accerfit congeriem ;tificoerceatur. ;4;'

non ffet » cum f?ïd eff Gellia,

ledentis nos,

Tertió dividitur dolor in

4mz]um ;

Patrenm.s.

eum , qui eft proprius hominis, & proprie

dicitur tríftitia, que& à D. T homa dividitur

1. 2: Quaffa

$i 4uis adesi , juffe profiliunz lachry*

)

?224.

in mifericordiam , invidiam , anxietatem ,

35 «eAp. G.

& acediam,

Poteft enim triftitia effe de

Non dolet bic , quisqu

i

i laudari , (Ge'l»

ia ararit.

/

galo proprio , vel alieno , aut etiam de a-

Alle dolet vere , qui

lieno bono: debono proprio , ut fic, nemo

let.

D tht

triftatur. — Triftitia de alieno malo vocatur

mifericordia , quà quis apprehendit ma*

Eliciuntur nonnunquam lachryme non ex

lum alienum 5 ut proptium :

criflitia de

vi doloris , fed amofis » ut cecinit ille

proprio malo praefenti , fi communis fit ,

retitiet.nomen trillitie : ( affligit animum;

dicitur anxietas , quze fitantafit, ut etiam

Exprefskà tacitum. lachrymá teflam-gr

4707 €71.5 ,

r

corpori injiciat' torporem , impediátque

Giguit amor lachrymas » quis putet *

membrorum ufüm , vocatur acedia; tame

ignu Aquas,

etfi.hoc.nomine preffibs fignficetur pecue

Jiare vitium charitati oppofitum.

.

d.

Caterum dolor proprié eftactus appe-

Quia vere triftitianon eft de bono fub

titüs, tametfi oriatur ex lafione corporis ,

zatione boni , cüm fit actus averfivus., de

ut ex vulnere inflidtos nonenim dolor , feu

cujus ratione e(L, fe avertere ab objecto z

triftitia ,. de qua loquimur , eft in cotpo«

ideo bonum alterius , fi apprehendatur fub

ris partelgía , fed ineít foli appetitui for»

aliquaratione mali proprij adfert triftitiam,

maliter , & (ubje&tivé ; quamvis pro obie-

qu& invidia.dicitur , «quà omnium 'pecto«

€to habeat malum , feu lefionem hujus,

ra torquentur ,

eó quia quisque appetit

cateros antecellete

*

*

'vel illius partis corporis , adeó ut, cüm quis

unde $, Auguflinus s

dicit , doleo dentibus , ftlomacho , capite,

Invidez par pari , quia illi coequatur ?. in«

fit tantàm locutio caufalis , quatenus Izfio

videt fuperier inferiori , . me 1lls non coa-

«apitis , dentium, & aliorum membrorum

quetur : invidet. (uperior inferiori , ue il

eft caufaobjectiva doloris , qui ineft appe-:

€04q WEIM ,

Species triftitiz ceníctur poz-

L

ac iriftitia de

titui in(identi cotdi

?

vulgó tamen ipfa lx«

nitentia ,' quz eft dolor ,

Triítitia de bono tempo.

fio corpotis dicitur dolor fumpto effectu

malo przterito.

ro caüía.

*Progmcffazs autem anima ad

rali alieno , quatenus judicamus alterum

3. Räetafg

dolorem quibusdam veluti gradibus perfi,

effe illo indignum ,' ab -Ariftotele vocatur

m

Citur,

Primó inducitur aliqua lzefio incor-

Nemefis.

Zelus itidem ad fpeciem revo-

€Ap. 9.

pus; háncque lefionem fenfus tactós per-

caturtriflitig, — Eftfiquidem triftitia de bo-

€ipit; à quo per quandam fympathiamexcita-

noalieno , quatenusillo caremus , ut m«

tur internus fenfus renuntians appetitui fen-

nuit D, Thomas ,' adeó ot Nemefis , &

2i2 5923'4]?0

S O. ATT s

fitivoincommodum, quod ipfe perceperat à

zelus fint affe&ctus affines invidiz , à qua

non multo differunt. difcriraine.

feníu exrerno : appetitus veró pro iníitafibi

aveéríione à malo, avertitur à tali lefione, feu

- Cauíz triflitiz plures funt , alig àna-

7^

Iliz iunthu-

incommdo ; & ad hanc averfionem, fi decli-

turain(ite; aliz ad(citicia.

mata non fuerit mali immiffio ; fequitur do:

moresin homine tetri , ac foeculenti.

lor , feu triftitia de malo prefenti. — Prima.

gignitur enim triflitia eciam. ex melancho-

xia igitur radix doloris c(t obje&tum discon-

lici humoris exceflu ; fi enim. quis frigi»

veniens , feu lzfio corporis quam anima ob

da inficiatur qualiiate terrea , denía ; TM

^

ánditam fibi à natura fympaihiam ad ipfum

trior ex illo enafcitur t£iflitia prona ad de«

refugit, ac averíatur, tanguam malum to«

liramenta , rigiditatem , pertinaciam , de-

tius luppofiti ; ad quod pertinet,

Íperationem ; G facilé eiulat , gemit , con-

Pri-

3.

^/. — Solet dolor multipliciter partiti,

quetitur, lamentatur , furore veftes dila-

cerat, implet omnia querelis, ululatibus.

mb ineum , qui fequitur apprehenfionem

ienfitivam , communem etiam brutis ; &

Sin veró humor melancholicus ficcitate./,

eum , qui fequitur apprehenfionem pro-

& calore temperetur, ac defoecatus fuerit,

v& , qui propterea

colorem explicat ad niveum vergentem , &

-priam potentiz cogitàti

roprius eft hominis , & proprio nomine

tranquillus eft confilio , profundae coateme

vocatur triftitia, — Secundó dividitur in in-

plationis eít author ; influítque gravitatem

teriorem ; quia tametíi omnis dolor infit

judicij , propolitum flabile , ac elevatanm

appetitui interiori , & fequatur etiam ap-

ad altiora mentem;fcd,gäergmg; &iluat ; fu-

rehenfionem internz potentig fenfitiva ;

fit, cornfcat,

nihilomints alia quadam ratione dividitur

Caufzafcititiz ex malo appetituzz.dne-

B.

dolor in interiorem , & exteriorem? adeó

X0, ac przcognito oriuntur 5 nonqtiodlibet

ut ille dicatur interior ; qui fequitur ad fo-

malum e(t obje&tum triflitie ; fedillud tan*

lam.apprehenfionem interiorem alicujus

tüm quod cít conjunctum aliqua ratione no-

mali adveríantis appetitui : extetior veràó

bis ; quo pacto appetitum movet ad tri«

j r d

ille dicitur , qui fequitur ad apprehenfio-

ftitiam,

Non tameh eít neceffe , quód

gmmo 1 p

Bem fenfirivam exteriorem alicujus. mali

femper malum , de quo quis dolet , infit

9$

Verani de Affeilióus om, li.

*5

, -

-

as

"Y

^

v

- Difleraüo XXIV,

$46

)

r

| dolenti; fed.fatis eft , fi alicui haereat fub-

Tertió ira ; & defperatio funt triftitize

jecto ,. ad quod dolens dicat habitudinem ,

obftetrices ,. ut cum quísinon valet opere

fil

0(

vel connexionem aliquam , ratione cujus

complere appetitum vindiclz : vel deípe-

ret, fepoffe confequi , quod habetinvoto;

fü

dolens dolet de alieno malo , perinde ac de

proprio ? & amicus dolet de malo amici.

quo pacto ait D, Gregorius Nyffenus , pauli Difhut. de

ante medium : re ineffcacia, itémque de- vejurredt. c

i

Malum veró , quod eft objectum triflitiz ,

non folàm cemplectitur , quod nobis pofi-

fperatio eorum , .qua concupi[cuntur ,. tri- anima,

[i

ti

tivé adverfatur , lzdítque ftatum nobis con-

flem banc , & tetricam affe&lionem ángerunt

gruum ; verüm etiam carentiam boni. Quó

4n mentem,

Excitatum dolorem ex urbis

df

direptione , ac defperatione coércendi li-

fit

tamen aliquid eft majus malum , € effica-

cior eft caufadoloris , & triítitiz.

centiam militum exhibet Ammianus , in«

fiü

pe

94

Ex eo qued malum fit caufa doloris ,

quiens: Tuncerat fpectare cumgemitu fa- Tib, 3Y,

€tam militum predam Urbem ;5 attonitas

€0)

& triftitiz , plures poffunt effe particulares

N

caufsze moeroris,

Primó folet quis triftari ;

forminas metu flagris concrepantibus agi-

tari, $foetibus gravidas adhuc immaturis

fi bonum; quod optárat , non affequitur;

aut quod poffedit., deperdit , tunc malum

antequam prodirent in lucem impia toles

gl[

rantibus. Implicatosaliosmatribus parvus

fitum in carentia boni e(t caufa triítitiz ,

?Xs

in quo fenfu ait Auguftinus //b. 14 de.s

los , '& puberum.audire lamenta: pnella-

bl

rümque nobilium , quarum ftringebat fera

[

civit, cAp. 9.

Amorem bous effe caufam.s

triliie , quia ex privatione illius boni ;

«aptivitas manus. . Póflque.adulia virgini-

)

tas , caflitásque nuptarum ore affzélo fleng

&l

$. JEntidos, guodamamus, moremur, "Virgilius

ultima ducebatur : ;mox : profananduim 'pu«

q

Vadimus baud dubiam 3n mortem ymee

dorem optansmorte ( licét cruciabili ) prge-

'venire : inter quz:cum belluzritu traheretur

i"

dieque tenemus,

lrbs iter j nox atra cara circumute

ingenuus , pauló ante dives, & liber de te

Iu

lat umbra s.

fortuna, ut ínclemente querebatur , G ca«

&

Quis cladem illius no&

'€à ,'quae eum puncto temporisbreviorisex«

ul

Ca at

& , qua funera

tortum, '& dulcedine charitatum ; domóque

f

fndo

p

E

u

E

Explicet ? .aut

'extorrem ,quam conceffiffe vidit in cinerem,

dolores ?

pol lacburgü «Qquare

& ruinas, aut lacerandum: membratim , aut

fervitutum fub verberibus , ac tormentis.,

di

Urbs aniiqua ruit , multos dominata

p Anno$s ?

'crudo deviclis viclori, EHaäenus.fAmmia-.

tit

Plurima pérquevias ffernuntur inevtia

;mnus Poétité magis , quàm oratoric,

u

Quarté dilatio itidem affecutionis ali-

paftm

1le

í4

'cujus boni , quod expeclatur , dolorem., ac

Corpora , pérque domos , '& velligiofa

triftitiam ingerit; adeó ut.eà moeror fit.a-

-

Deorum.s

j

:erior , quó eít dilatio diuturnior, & bonum

fc

Limina , nec foli penas daut fanguiue

Jeucvs.

'expectatum excellentius; hinc hábetur. Spes, Droverb, 13*

LE

'qua difertur , affigit animam , & Regius Va-

di

19,

Secundó oritur triflitia, fc,um'qu'is*ne-

tes. .Hen mibi , quta incolatu meia;pro-

u

Aongatus eft.! babitaui ,«cum babitantibus

quit fuperare obicem aliquem., qui eft illi

f

impedrmento , quominus concupitum bo.

Cedar jmultumincola fuit animamea. -Ubi

Auguftinus, Tzdetenim me domine val-

num aflequatur, in quo fenfu ait.Augu-

Q

ftinus 4;b, de matura bont cap, 20. volun-

de vit& hujus , & iflius erumnofze peregri-

t

mnationis ! Tota quippe vita i(la intelligens

tatem refiftendi majori poteftati fine illucen-

l

te fpe victor

.

'tibus tribulatio eft ; funt enim duo tortores

£l

i& , caufarein animþ;tri&itiam't

animz , 'non fimultorquentes , fed cruciatu

-altiores,

u

'3;(' äneiefa:. "Virgilius

Horum duorum tortorum fo-

mina funt timor, -& dolor,

f

Veuit fumma -üig;r » €5 inelutlabile:s

"Quando tibi

W

tempus

:bene es , times

3 quando malé es , doles,

IZe

Dardanie. Fuimwm Trois , fuit Ilium

Quintó memoria :perpetrati flagitij.;

& ingens

,

velillata Deo injuriz triftitiam'excitat.: fi«

f

Gloría Teucrorum y ferus omnia Jup-

quidem poenitentia , quze ;ex tali memoria

d

7

'exoritur ; quadam eft criflitie fpecies, "Hinc

piter Argos *

homo, quem peccati poenitet., excitans ante

la

dranftulit incenfa Danai dominantur

in urles:

"

actz vitz dolorem ait : Heu me miferum!

t

lu

" rduus armatos

utinam me nunquam , que me genuit, lu.

A'medjj: in menibus

€is hujus dediffet ufure ! utinam me nun--

i

aftans

fu

Eundir equus * vwitlórque fi non inten-

quam dies ulla vidiffet, quia peccavi , mé-

que averti-à fummo Bono lapíurus in mi-

fa

dia msfcet

U

Teriarum -maximam 5

heu me infeliciffi-

Tofulians , portie alij bipatentil

d Ad-

mum; quia peccavi , & peccatum meum fly «

&

[4n£ $

lf

Millia quot m

lo ferreo in ungue adamantino períeverat

4gni nunquam *venärg

Ícriptum. — Mifer ego ! quis me libera.

t

" Mycenm,

2

*

Qu

bit, à miferia 'hujug pudenda fecvitut

;

L

Bu

TriftitieAftectus malorü accerütxc:'ongc'riem,niü cqötCeatulræg'47

6 cu(tos hominum cur pofuifti me contra-

Cum omnis perturbkztib ! mifera fit ,. tumc T"f"-*-h j:

carnificina efl egritudo s. babet. ardorem.s

riumtibi; curnon prohibuifli , cur menon

occidifti, ne peccarem ? ahtu mihi non de,

libido , levitatem letitía gefliens $. humi«

Difu, d

fuifti , ne me averteremà Te , fed ipfemet

litatem moflitia, fed egritudo major eff tris

mihi defui , ut me converterem ad vanita-

ffitia, talem cruciatum ,. & afficlionem.a

flutyo d ö,

AAhitng,

tem , & relinquerem vetitatera.

Secutus

babet ut laceret animum ; plenéaue cónficiat,

fum veftigia iniquitatis , G à via probita-

Triítitia enum non folüm gaudium omne e«

tis erravi ; fontem delerviaquz vive , G

liminat ,. alacritatem adimit , & miferé do-

cifternis diffipatis petij vitiatam extinguere

lentem lacerat : verüm etiam odium eidem

fiim: faftidivi mel, ut felle fatiarer ; &

ac faftidium rerum omnium humanatum im«

di, st

nunc in amaritudine moratur anima mea.

mittit. ' Quoties triítitia eftimmodica, per-

Perveniat calix doloris ad me , conteratue

inde ac nebula animum obducit , omnémque

cor meum in medio mei , tempefítas dolo-

abillo ferenitatis lztitiam excutit.

16,

ris abíorbeat me , deficiant in gemitibus

Secundus effectus eít aniniam , & cor-

oculi mei ; corrumpantur defluencibus ju-

pus aggravare, premere , omnésque opera-

giter lachrymis geng mez , abícinthio ree

tiones plerumque cohibere; eas prefertim ,

pleatur venter meus, & timor configat om-

qua intelligentiz officijs famnlantur,adeó ut

nia membra, mea,

Utinam in màre con-

plerumque homo immodica preffus triftitia

tritionis demergerer , & squarem lachrye

non potis fit quidquam addiicere, ac omnia

falfidiat; & D. Thomas refert D, Grego: Queff. 37«

mis porum ; & cum fletu , ac fingultu pa*

aem miícerem ! Quis dabit capiti meo a-

tium ob irrepentem in andeum triílitiam ^* 1,44 H

quam, & oculis meis fontem lachrymarum,

intermififfe explicationem in . Ezechielem.

& plorabo die ; ac nocte ?. fi totus vertar in

Idque infertur etiam ex bezzlia ultima S.

flerum, nunquam fatis digné flevero, Heu

Gregorij ín eundem Prophetam, ait enim£

;

me , ut quid me mater mea genuit filium

Jam «ogor linguam ab expofitione retinere s.

doloris, filium amaritudinis , indignatio-

Jj«m uullus im me facri eloquü ffudium.s

nis, & plorationis eeternz! Datu, qui

vequirat , quia verfa efh in luctum Cyrbara

palsmáfti me , oculis meis fontem lachry-

mea y (5 orgauum meum ia vocem flen-

£inam.

Tarum , ut przveniíam fletibus fletum , &

Sin veró triflitia modica fuerit ,

flridotem dentium, & manuum , pedimque

mentis operationes non prapedit; (ed po«

duravincula, & pondus catenarum premen-

tiüs ingenium ac

g'it , a€ fludia promo-

tium , (lringenrium, urentium , neccon-

fummentium,

"Tertius effectus teterrimusomnium eft

malorumfere omnium fecum catervam tra.

17«

M.

14

Sextó Eximij Benefa&oris fupplicium

here.

Homo enim immoderatà preffus

expreílum per gravem aliquam figuram ,

quà ad triftandum invitentur, qui ejus fen.

triftitià cenfetur cor fuum exedere , juxta

ferunt collata beneficia , ut f1 in neceSer-

vulgatum illud effatum cor se edizo 5 fci-

UT

vatoris , ita creaturas alloquerer,

Qcci*

]icet noli triftari 3 ünde Clemens Alexan-

ürinus ait,

dit (o] juílitix , lugete fidera, & nox aura

Myfta probibent vefci corde.s, *.ffromas.

::»Pja'lmg'lls-

trilliti mundum funeftet.

Rubrum ef.

decentes nmon oportere ,. animam mordere , MP"ü

fufi cruotis mare fzviente Judaicà procel-

& exedere pracordia , €$ dolere propter ea ,

ululate quot-

qua prater coufilium , 8 opinienem eveniunte

1à Nauclerum dernergit ;

quot hojus flu&uantis vitz pelagura trajici-

Mifer ergo ille eff , quem Homerus quoque

tis.

Occumbit Deus exercituum , cingu-

dicit folum errautem . fuum. animum . exee

lum folvite diffipati milites. Speciofus prz

dere,

Eó etiam eít triflitia. nocentior ,

filiis hominum cruentatur faucius , vulne«

uó dolentem fubinde in rabiem.,

& de-

iperationem agit ; ut nullum fittormentum

gatur exanimis ; fpeciofitarem abjicite ventiy

ftz puellz.

Sponfus in crucis thalamo e-

trifiitiá majus, nec dolor moerore grávior 2

Eü [Ti&ic

moritur ; preficas agite amantes Virgines.

ut ait $, Chryfo(lomus Epzff. 3.

Magiíter in fata concedit, moerentes diíci-

tia veluti tinea non folüm ad offa , fed ad

De-

I

uli pluvijs madéant lachrymarum..

€orda pertingens , & perpetuus quidam car-

ficit defolatorum Patronus , ccelum miferi

nifex, non animam dilanians , fed vires as

clamoribus impleant, Languet Medicus ,

nimz confumens : G jugis nox ; ac tenebrze,

lamentis refonent egrotantium domus, Pa-

& tempeftas , & turbo , febris non appa-

'ter optimus agit animam cruci affixus, cor-

rens, omni igne validiüs incendens , pug«

rumpite fletu. veítros oculos filij orphani.

na requiem non habens ; & languor plus

timos obícurans videntium. - Hinc monet

Princeps decedit , moeítiffima edite fubditi

fufpiria, Hominum imperator vulneribus

iSiracides.

Triffitiam longà e

faucius,depalmatus, cruentatüs vitam exuit,

d te multos enim occidit

xpelle ä;flaþ 30,

triítitiam induite , qui fuperftites vivitis , GC

triffitía,

MiX

acriori dolore corda comprimite.

—

1j.

Effectüs pravz triftirie varij

funt,afque

CéDE$OR

teterrimi . proptetea fugienda eít , omní-

que nifü abjicienda triflitia , prefertim fi im-

modica fuerit , quia ut ícité Tullius,

$ 1l

Verani de äj&ö?ibw Toti, 4

z kz ;

6498

Difieratio XXIII.

4 At

deferant , periclitetur fama ; fi per calume

niam de gradu dejiciatur, privetur officio,

)j

BProducuntur p!erägzze 4/exz)o/yar..

demittatur exul à patria ;; dummodo comi.

tem lecum innocentiam ducat , non triíla-

maca triflitie , vel lenienda ,. wel

(

tut j .quia .mala hac utpote extrinfeca ;

]

proyvs e.tfmtiendæ perapta.

mnec extimam ]aedunt cutem ; .quam non

tangunt; imó zquo , ac lubenti animo ad-

18.

Lexipharmaca ttiftitie pravitati fa-

nanda idonea plura folent fuppedie

vería ample&titur , ut.occafiones exercen»

A

e virtutis; quzfola eít eidem.cordi , quia

!

tari: omnium efficaciffimum eft per-

fola mortali huic vitz dat pretium.

Per*

pendere caufam inducentem triftitiam , .ac

:

pravé obítetricantem ; quia plerumque cau*

jnde .vita noflra curtit , ac Mimorum fa«

bula ? -non quàm diu , .fed quàm bene acta

|

Ía ciens triftitiam;non tam.eft malumipfum,

quodurget , quàm no(tra de ipfo obliquata;

fit, .refert. -

fallénsque opinio; quz.cum fit in noftra po-

.'.Plurimumiitidcm:*juvät :ad coércendam

teflate, poffumus, fi velimus ,.eidem facilé

triflitiam;pravam , ac immoderatam, avoe

214

obftare , ac triltitiam prohibere, Opinio-

«are quantum fieri poteft.cogitationem

nem potiüs mali, quàm malum iplum effe

prafenti moleftia , .quá quis - intus pulfatur ;

do Encbir,

plerumque caufam triftitiz , ad(truit Epicte-

-eámque ad illa bona dirigere , .que quisjam

tus, inquiens: Jomines perturbantur non.,

,poffidet , :vel fpetat ,:fe confecuturum; fic

Mga 104

rehu , fed de ijs , ques de rebus babent , .opi-

minuitur animi &gritudo , lenittirque dolo*

mionibus, . ]Non debemus indagare, .quales

.ris acerbitas ; éftque. documentum Siracidis

resfint , fed penfare potiüs debemus, qualis

n die malorum , : neimmemor fis bonorum.s.

.?E.cclaþ Iri

noftra fit de illis opinio. Quód afficiamur

Perpendendum :itidem.eft , : humana.effe

.

quxcunque acciderint, :proinde tolerabi-

t

dedecore, excipiamur vetberibus , privemur

1

bonis , plerumque in noftra non eft poteffate;

lia à viro :virtutis «culture.addicto., |qui

[

cum externaviolentia nofttas fuperet vires ,

.cum homo fit bumani nihil à fe alienum pu-

quibus non valemus.obfiftere,ut cum fzvien.

:tat ; cum fit homo rerum viciffitudinibus

S'M!' ^*

te in mari procellà , navis. onufta mercibus

-obnoxius ; debet paratus effe cequé adverla;

8j 4

adícopulumalli(a conteritur ; .cum delapfus

ac profpera fereno animo. , mentéque excie

€ nube grando fegetes in agro profternit ;

pere tranquilla., : prafettim .cum : adverfa

fubortum in contermina domo incendium

occafionem exhibeant «excolendz virtutis 5

noftras queque abfumit edes: fed recté de

animi : prodant fortitudinem , .ac patien-

tiam.

ijs fentire , ac judicare ea non effe mala; &

-Non ladtea pelagi/malacia , ; nee

TEU ORE DN A LL

adnoílram obtigiffe eruditionem;ad virtutis

ventus -oblequens. artem : probat Naucleri ;

excolenda ftudia , id noftra eft poteftatis.

fed .excitata procella , «obverfantes! Euri ,

Nunquam nos dolor premeret ; ;nequetor-

Notique , fluctüsque decumanis turbulene

Md

queret triftitia , f1 à prefenti moleftia aver-

tiores virtutem . produnt. gübernatoris ,. &

teremus avulfam cogitationem ;5 .& illuc

navis firmitatem, ^Nullus magis e(t virtue

converteremus , ubivera funt gaudia,

tis ornatu dignus , quàm.qui adverfis.zquo

390

. Viro probo ex unanimi Sapientum fuf-

animo.tolerandis aü"ue.f;it.

fragió nihil accidit mali., non quia-non fen-

Idoneum leniendz triflitie alexiphar«

22

tiat ; fed quia ridet novercantis fortunz

macum : eft, oculos collyrio haud indigentes

minas ,& advería non pluris facit , quàm

in alienas conjiceremiferias. :Plutarchusin

venti pertranfeuntis.flarum 5 .quia-qua vi-

confolatione ad 2dpoll, fub.initium inter c&«

ro probo obtingunt noxia , & advería, non

tera pravi hujus.affe&clus :remedia., .alio«

funt eidem exitio , fed exercitio virtutum ;

rum recenfet calamitates , Guibus. premune

l;

quarum excolit ftudia ; hac , qui utitur ,

tur.; agritudines quibus abtumuntur ,:do-

panacea à nulla tangitur ægritudinq animi ,

lores quibus torquentur ; & mala reliqua ,

nec mifer effe poteft,

quibus divexantur ? .adeó ut., qui triítitià

20,

Proderit etiam ad triftitiam leniendam

premitür-ex-confideratione, quód alij plu-

profpicere tanquam futurum quidquid mali

tes acrioribus vgxentur :miferijs -aliquid

poteft nobis obtingeres hac praeoccupatio-

ànde hauriat leninlenti., :«quó:dolor mite»

ne vir probus omnium malorum impetus

fcit; hinc Conítantinopolitanus Praíul

emollit ; jacula priüs contundit , :quàm

non tam eloquentia , quàm exculta virtute

fentiat ; procellas priüs declinat , quàm

aureusait. dliwe ex uxore .. alius ex filio.,

ä

Hopil. 1. in

exitiali feviant zftu ; fiquidem ut fcité Se-

Aliu ex fervuo , alius ex amico , ex inimico

d ad limer.

Epifi, 775

neca,

Cogitanti malum mollis icfus venit ;

Alius , alius-ex uicino , && aliu ex quovis de-

ideo fapiens affuefcit futuria malis : &5 qua

trimento caufam ducit maroris ,. plurima-

lj diu patiendo levia factunt 3. bic levia

que funt doloris caufe ,— atque differentes ,

f*cit diu cogitando.

Viro , quemratio

prorstsque neminem invenies 4 trillitia » ,

regit ; paffio cedit; nec ejus unquam ani-

€& dolere omninà liberum ,. alius magis ,

mus triflatour *: fi cafus rerum foüazsam au-

minísque alius doleat.

Non itaque fera-

ferat dimidium , fi domus ruat , fi fege-

m graviter 5 neque mos tantummodo tri-

tes combürantur , navis pereat , amici

flia pati dr.äitram.t(r j

neque enim fas eff,

L]

"t

/

Trftitiz Affe&us malorü accerfit congeriem nifi coerceatut, $49

ut bomo, qui mortalis , smortalemque bane . dam concinunt . melodiam , quà Aonmodi«

Agit vitam, doloris, angorisque [it expers.

&& fufceptos leniunt labores, pellintque

Serimn, 39;

53.

Divina itidem in hominem beneficen-

moerorem ? hinc Chryfologus ait : Omues

tia efficax eft moeroris amuletum, f1 enim

.qui ardua opera. [ublevaur . & ferunt. .an.

expenderimus tot beneficia , quae Deusmu-

gu[lias , probaut ad. folatium laboris datam.

Vifica fua largitate nobis contulit , .caufam

mobis naturaliter cantilenam 2 .bine Naute

potiüs ciendz confolationis enancifcimur ;

,cantu fuperant amarina diferimina z. .bine

jucundiffimum fiquidemelt, «mente cracta-

immen[a pondera .adducunt levamine .can*

[

re fummi in:gos opificis munificentiam, ac

.ticorum 5 .binc iantes .colles .arduos facit

. benignitatem ; tam variam., támque amoe-

tranfcendere vox [onora s ;binc . praliatores

nam an fuis operibus fapientiam;.tam locu-

Apfos gracedens.cantus [ubire concitat amas

pletem , &ad agendum potentem virtutem:

.a bellorum ; .ac ne multis ,omne, quod duri

rationem ille inducit .colloquentem , cum

.operis.est, .quod laboris .dulcis -vmett , .A€

hominibus :triftitià gravatis, .ejüsque.acu-

,efficit cantilena.

il

A2j

leos retundentem:: .dictat .quippe recta ra.

Quia-veró.non 'femper.eadem .eft tti«

tio , .decere'hominem fortem advería qua-

ftitize caufa, :& origo; ita.nec eadem feme

que equo animo tolerare.

; Affuetudo iti«

.per. eft adhibenda triítitize.curatio ; .fed ex -

4dem patiendi triftitiz eft lenimentum ; qui

.pendenda funtin eo , .qui triftitià malé affi«

enim aliquam :eft calaminatem expertus ,

.citur , .caufze meeroris. . ; Plerumque .obtin,

ex qua emerfit , faciliàs in /fpem erigitur

.git originem .triftitie .effe melancholicam

fuperandi malum prafens. ;Ea itidem do-

. humorum.complexionem , :ad .ingenerane

lorem leniunt , quz aliquam . ingerunt. de:

.dum.moetorem proclivem ; .& :tunc . adhi-

uif.1q þ'?.Etb:'a.s.u,

le&tationem, . ut afferit Arifloteles, quavis

ibenda funt. jucunda , .quz atrze bilis, atram

-«dele&tatio.ob .contrarietatem ,.quam . fal»

.faciem: difcutiant.

;Juvat.etiam :ad:huae

tem fecundüm :rationem .communem :ha:

ilevandum.moerorem fpatiati per amcena vie

bet:cum quavis triflitia, moerorem minuit;

;fetaj per apricos coiles , .ubi Sol clarior

. gpeliítque angorem ; perinde ac quies defa-

;nitet ; aér lztíüs , latiüsque .diffunditur ;5

&"fl' 39.

tigationem : .eft.delectatio .ex :D., Thoma

STP. 1.

. dulciüs flantes favonii adblandiuntur,; .de-

«quedam.veluti.appetitàs .quies ; -& .trifti-

:feecatiores .currunt ;rivuli , :pellucidiores

: fcaturiunt fontes , fuaviüs.cantant .avieulzes

ia ejüsdem perturbatio., :ac ; inquietudo ;

^hzc ratio.eít, ait.Ariftoteles, .cur . Melan

.vel alia adire loca , ubi tellus:mox.ig :pla«

&holici pre cateris . delectationes appetant ;

.nitiem. extenditur, .mox in - .collem :aflur«

quia prazfentiffima 'funt , alexipharmaca

.;git,-,vel,ctiam:rigidiüs in montem., :übi

:herbis , -ac.arbufüis fponte nanis. :veftitur,g

-«ontra ttiflitiam;, : quá ;melantholiciu;tor-

E

quentur,

*

:vel;floribus pingitur. difcoloribus 5 tunc. a«

24*

E C

antus-eti

am ïþïtirïmum "habet:robo.

:fpe&tus delectat., & jncunda rerum . variee

zis ad leniendum-moerorem , .quia mentem

:tas moerorem diícutit ;

tetramque abigit trie

feducit, .averíítqueà cogitatione obje&ti tri-

ftitiam,

j

ftis, -Hinc natura que triftitiam , . ut . fibi

'Prodeft:

i.tïdem -;cibia, & : potüs yrat-i'o,;

4oxiam averíatur., .adeo dele&tatur.cantu ;

"Vinum enim .diciturz.cor : morentis ]atifi»

& carmine , :ut.vel infantes.ab :uberibus

.Care ; qua ratione.ad -ultimum fupplicium

i

pendentes., 'fi.lugeant , .ac triftentur , «can.

. damnatis apudïHebræos..vinum. exhibebatur

ticis fopiantur.j .ac à meerore .liberentur

-generofiffimum ac conditum ,.quod D. Mar.

fediante fopore per cantam inducto. :Nu-

cus ;Myrthatum :vocavit , :ut fcilicet .illo

'hauftu.eis . admoveretur moeroris -curatios

£rices dum in:ulnis infantes geftant illacry-

mantes , Íape abeuntes., & redeuntes , &

:Hoc idem przeftant alij humores:calidi;qui*

. quidam eis puerilia «carmina ; decantantes

.busatra bilistepefcir, ^Quibus vero triti-

eorundem lacrymulas hac arte :exficcant ;5

:tia obringit ex objecti triftis incurfu , -avo-

pellántque moerorem,

'Viatoresetiam.in.

«candus eft . animus à cogitatione «marenti

:ad jucundiora 3 «quó enim magis.animus in

terdum ducentes jugalia animalia -itineris

snoleítias vario folent.cantu lenire , :&.onu.,

trifti.cogitatione-figitur , -eó altitis meeror

ftis beftiis non : modicum :adferunt levami-

ánfigitar , «cui -veluti pabulum ;fuppedita-

nis.. Quinimó etiam Agricolz terram.ex-

tur, Unde proderit mentem 'avertere à

colentes , vel fegetes colligentes , vel «uvas

:tali-objecto ; & cogitationes .excitare ju«

.eundiores ? :tunc.enim'irrepens -obli-

in torculati prementes Íspius.cantant , -ut

ab illo diflracdi labore moleítiam :minus

risobliterat agritue

iil t f

| 'vig.moero

*dinemo

à ji i.

fentiant. Naute zquora trajicientes mo»

leftias quiefcentis malacize, ac tedium diu-

turnz ftationis expulfuri cantus inftituunt

nauticos? carmina itidem in tranflris remos

impellentes canunt, :Mulieres itidem texen-

;;,go ä;) ä |

tes, & confufa ftamina radio difcernentess

velfila nentes, fzpe per fe fingule , vel

cjj,am fimul concordi concentu Qnam quages

Z-zz;At

$. TII,

Tr

$60

Differtatio XXIV,

Tan

tur zeque primo fieri obccnnexïonem,l quat

Ia5

affectus, feu triltitia appetitus inferioris, &&

£14à

Triflitia immodica ideo excu,timä

fenfitivi, fervat, cam marrore, vel triíti»

del

! dA, quia virtuttum abe/i exercz'tj/s,

tia voluntatis ; uterque enim meeror inha.

bile

rens voluntati fuperiori, & appetitui infe«

& tartarei boflis prodest infi-

quæ

dijs,

riori , fi firtimmodicus, compefcitur à vit«

n

tite temperanrize, cui duntaxat materia-

east

26.

! Xcutie:;dus omni folertia eft. moeror

liter, feu phyficé triflitiz voluntatis funt

proximiores, & viciniores,

Cüm obje-

pfl!]

ex animo, ubi triftitie veluti nubes

]ut

caliginofz Gimul congefte ferenita«

élum formale temperantia fit illa mediocri»

t

tas confona recta rationi, ac prudentiasin

tem furripiunt , flu&tuantes excitant cogi-

ti0i

tationes , & plerumque procellas, quibus

eo collimant hujus virtutis fludia, ut .ad

tat.

eandem mediocritatis honeftatem affeclus

virtus naufraga perit, — Eft autem triflitia,

tof:

triflitig, & deleclationis exorbitantis ree

quz potiffimum ex abfentia provenit. dele-

ducant, |Unde veró fümenda fit. hzc me-

tef

élabilium; qua ratione potelt faciliüs coér-

di

diocritas in affe&tibus temperantiam diíti»

ceri, quàm ipfa dele&tatio , quz fenfum

4

afficit , & animum inficit : fiquidem effica-

nentibus,ac impedientibus ; feu penes quid

re&a ratio dirigi poffitin praefcribenda mee

)

ciüs agit tes per fuam prafentiam , quàm

of

per fuam abfentiam; & quia materia, circa

diocritate affeclibus iítis confentanea , non

videtur effe modica difficultas; universé fos

ab

quam occupatur dele&tatio preíens eft, forti»

let moderanda deleclationis , vel affectio»

ipl

orem efficit impreffionem ; hinc major. eft

p

facultas- virtutis eam moderantis, quàm re-

nis profecutiva regula peti à variis adjunclis

refpicientibus, tum perfonam, tum locum,

bat

fpc&u triftitiz ob abfentiam objecti .delec?taf

tionem ingerentis,

unde Augultinus concludit, Chriftianam de ri2,2e meril,

qu

r

temperantia tra&tationem his verbis.. Habet Ecclef. « 21

eti

7*

Verüm quia triftitia non. excitatur in

VW

anido nifi ex defe&tu delectationis, perípi-

vir temperans n vrebus emortalibus , & flu-

H

cuum eít , delectationem principaliüs inten.

eutibus vite regulam, ut eorum ntbil. dili-

gat, nibil per fe appetendum putet ,. féd ad

Y

di, & virtutem temperantiz co£rcentis in

W

eam ferri quafi primo impetu , & connatu-

vite bujys atque . offciorum neceffitatem.» »

quantum fatis efl ufurpet , utentis madeflias

I!

ralius, proinde principalius,quàm circa trie

fitias, quibusanimus torquetur; adeó ut

non Amantis affetius hinc nonnulli à Cle«

2* Paáag,

g

mente Alexandrino reprehenduntur,eo quia

€Ap, 1.

q

temperantia zque feratur ad coércendas de-

lectationes, acad compefcendas triítitias ex

vivant, ut edant, ut faturentur: «cüm &

tie

converfo commendentur alij, quiut vivant

el

obje&tis guftatilibus, & aGtilibus, & pree-

fertim ex iftis, feu ex plena cibatione, aut

moderaté comedunt & — [ib, 3. cap. 75 hanc

L

[v

commixtione corporum , aut universo ape

moderauonem afferit ufurpandam effe ab

ipfacorporis exigentia, qua eít menfura

1

paratu actionum ad.eas,vel fpectantium,vel

teducibilium,

Licét dele&tationes, & tri*

rerum ufürpandarum , perinde ac pes cal-

u

cei eft menfura.

Clementi haud . abludit

fi

ftiriz alize fint in corpore, feu appetitu fen-

fitivo; alig eis propottionales in animo 5

Bafilius docens corpori tantüm indolgem-

]

dum eífe, quantum ei opus eft, ait enim.

€

temperantia, cüm fit virtus voluntatis im-

,

mediaté immodicas co&rcet delectationes,St

Qui nimiam cerporis gerunt curam , anjs Horilide lo.

u

gend. cttia

triftitias, quce in voluntate generantur,non

mam veró negligunt 5 mibil ab ds differunt,

fernét. libr,

"

qui fenfibus. tantoperà ftndent , & per. ipfos

gentil.

quz in appetitu inferiori ftabulantur; quia

k:

cüm triftitia , & delectatio corporea appe-

agentem [piritum contenmunt,

€t stAqne n

lo

tirum afficientes inferiorem fint in. objecto

totum corpus caffigandum magit , ac fere

tu

diverfo ab co, cui temperantia inefl, neque.

cujusdam inflar cobibeudum , &5 ab ipfo ad«

verfus animam tumultus orientes rAtione y

unt phyficé ei effe adeo immediatae, Ícu

D

continentes, ficut triftitia voluntati , qua&

velut flagello , compefcendi.s ue frenum voe

N

luptats omnino laxando ,4mens. vel auriga.s

ab eodem oritur fubje&to , cui temperantia

ineft, qua propterea nonni(i inconfultéade

ab equis contumacibus , €& minimà bt ethpes

hiberetur ad coércendum affedtum ferocien-

vantibus miferé per devia,ae prarupta ferae

h

tur , 4c rapiatur.

tem in fubje&to externo , non compteffa

l

priüs immoderatione paffionis in fubje&to

Non folüm dele&lationes temperantia

9.

p

compeícit, verhm etiam triílitias immodi«

proprio triftantis, ac morentis, veletiam

exultantis. contra re&ta rationis pracri-

cas coércet , & licét id officii etiam fortitue

Q

dini tribuatur, id tamen praítatfub diver«

ptum.

f

2$,

Q

uó fit,ut coïrcïtio moerdris, G mo«s

fa ratione formali; tota enim laus forti«

u

deratio triftitize fiat per virtutem temperan

tudinis, & probrum timiditatis fuccum.

tiz fervatoordine quodam ; adeó ut priüs

bentis triftitie , ex aliquo deducitur.apoli-

huiusmodi coércitio triftitie in voluntate

cato lzfivo: fortitudo fiquidem vezíatur

circa. triftitias alacriter fuftinendas , quate-

fiat fuperiore; & poflea veluti per quan-

dam redundantiam in inferiore appetitu,

nus honeftum eft in perpeífior,e malorum

uiftitiam inferentium teneze conftantiam,

ä

gu»amvigþmoraliter utraque coércitio videa-

Tem.

L

Tiiftitiz Affe&tus malorü accerfit congetiem nifi coerceatur, sg E -

Temperantia veró non verfatur circa trifli-

prefens nobis-diffonum 5 & quia hanc :non

tias, quas alacriter fuflineat , quia.nullum

valemus abfentiam abjicere, nec.ea .:poffidee

€i admovetur leivum , fed .tantüm abeft

rey qua nobis defunt, acritertriftamur de

deleclatio ; .quia.non .admovetur .delecla-

-damno, «quod nobisfingimus, ideóque«mi-

bile , cujus abfentiam fuftinet.temperantia;

feri .volenies fumus.,' .cüm ncbis . £elicitas

qua propterea :dicitur :circa triftitias :ver-

;potfibilis , :miferia fit ; tot.enimnumeramus

fari, diverío fané modo abeo ,'quo :circa

mala,, .quot .bona :recenfere poffumus , &

easdem .detinetur :fortitndo , .qua per .fe

ideo Íemper intus turbamur , :moleítiifimis

primo fertur in-dolores, .ac triítitias , :ve-

affligimur .cogitationibus.; ;moerore .eninm

lut in materiam.ptopriam; .cüm:temperan-

animi, 'G anxietate repleti exercitia negli-

tia tantüm confecutivé.exoccafione.delecta-

;gimus pietatis , ;/(tudia .contemnimus virtu-

tionum , :quarum .abíentia triftitiam exci«

tum: fienim ;immodicus :dolor .adimum

tàt, quà animum difcruciat , :'& appetitum

invafetit, fm,oe(htudinis.ægmudo menrem

torquet inferiorem ; quód .f1 immodica fit,

infecerit, :triftitis caligines fpirirum .oc.

temperantia ifreenum adhibet , .quo immo-

-«cupaverint , meroris vepreta ingeniumiop«

dlicas coércet triflitias , ne iftalimites trans-

prefletint , :nec .ulla-menti tunc. fecenitatis

grediantur :mediocritatis.

Auppetit.claritas ; ;neque : malaciz tranquil-

30.

'Hinc.ex:eo , .quód triflitia aqx.äbfern.t'i-a

ditas ; proinde .confe&tus imocrore , - qua&

'otiatur delectationum ; :refpicit :hujusmodi

-exanimatus , .capite demiffo . vultque mut-

abfentiam :veluti. ;málum prafens., ;vel.re

tiplici.crifpato -rugá;perinde incedir, .fedet,

ipfa , vel appréhenfione ; & hocmalum fic

:vel ftat , .ac Marfyas in'ftatuis fpeéiatus Ja-

prsefens apprehenfum :«cum quadam. pertur-

;pideis:debilitatvocem :moeror., animum

:batione , :& inquietudine, íolet .execrari,

-opprimictriftitia , & frequentes ju&us ver.

Jb demen,

'quia minime:conveniens — 'IPlerumque .a-

:ba intercludunt ; & (i loquatur., -ejus ; orae

&drf 1

criüs rerum.duntaxat -opinionibus.homines

.tio tardior eft , .veluti.& torcularibus ex-

'torquentur , .quàm rebus ipfis ; :eó-quia plu.

preffa, GC nonni(t intfefta , ;ac infortunaia

ries.resipfas velint indagare., .non quales

-denunciat ; lenté.procedit, :& tanquam &

funt in:fe:5 /(ed eas.confiderant, ;ptout-funt

;profunda ;produéla vefborum . paríimonia

in eorundem.opinione ; :& ij obnoxij funt

plus tacere videtur, . quàm loqui , mifcens

;propterea triflitiae :noxiis.-umbris, 'ac cali-

,producta filentia natrationibus , «oculis -in

" fdsg,

:ginibus., :qua.torumanfufcant , :'obfcuránt.

-humum.dejeétis, fronte.pluribus ru gisflria-

"

'que:virtucis-decorem.

*Quapropter :excu-

'ta, capite perturbationibusattonitos ;adeó

tienda eíttriltitiahzec immodica;abigendus

-ut videatur ipfe. mcerore confectus omnium

'eft & (inu mceeror.ifte infoléfcens , & . pur.

4nembrorum ;nexus., /& .viticula :nonnifi

]

i

'gandus:e(t animusànoxio hoc áffectu, quó

:aegre. futtinere , fe ipfuma etiam ; neg

t

ie

2

€üs,

«&&teri utuntur,-quó rpropilis ,-ac-tutiüs 'fe-

(init:

iEt veré vix ftudijs.vacat virtutum, qui

&iant : :etenim fine:triítitiacomne :damnum

'fe mocítitudine.occupari : .eft.enim .in .ejus

dnfringitür., :& (ine:mucrone quavis acies

animo tantus.dolorum .concurfus , tanta j

;fit hebes, -omne telum retunditur ,^& noxa

moeítitizcopia,, :tamque enorme .omnis

dpía fitinnocens: :elt fiquidem triltitia :no-

'folatii deliquium , .quó(ibi;& virtutumftue —

«umentorum.:energia : :virtutum « titüba-

:dio prorfus videatur.deeffe,

&io , & málorum:emphafis ; '& quia tole.

m n

:Hinc D. Pailus aflerit ; eos conttifta, 32?, |

i, dir,

mus:ut;plurimum non :rebus , fed 'rerum

're Spiritum fan&tum , qui finunt fe 3 trifli. 2425poef. ,

Opinionibus cruciati , :fit, quod.cerifus :do-

s

'tia.occupari , :ait enim : Nolite «eoutvifllare

Aorisà mocíta imaginatione plerumque:oría-

-Spiritum fantium

r quo (feuper quem)

'tur., :quod fi defi

Y

nimus -imaginati ,;,ce&mus

ifignati effís in die redemptionis: Licét:S

»

pi-

'triftari,

ritus anclus.nuil

a poffit triílitià ;pulfari,

3"

(Quamobrem:nulla triftitiz:noftre futfi-

:nulla tangi: paffione, nec.immodico tuibari

«iens poteft excufatio 'adferri , :'nulla :poteft

:affectu., . cüm ejusdem :pror(us fit faturg,

mcetor noíter tergiverfatione paálliari, :nii

'cum patte, & filio, fítque propterea werus

ignominia:dementiz., €ó quia /ita /flocci

;« Deusab omni immunisdolore, & niorore, :

noílram zílimemus /ffelicitatem , :ut eam

"dicitur nihilominus :contriflari à creaturis

nonnifi in ijs collocemus:qua :nobis :deeíffe.

«üm graviüs, & fzpiüs offenditur; utinde

poffunt, & nocere ; :& id noftrz datur de.

dua fubtrahat gratiz influxum : 'unde.quod

9

mentiz, 'quia noftram felicitatem ijs :con-

're ipfa Spiritum fan&tum'non contriflemus,

credimus , :quibus neceffario miferi fumus:

d non oritur ex defeCtu caufz, fed ex perfe.

fi enim bona; quibus caremus, 'penfemus;

&ione ejusdem Spiritus fandli , qui ab ommi

triftes ftatim fumus, :quia quz abfunt, non

ammunis:e(t moleftiajac prorfus: imperture

poffidemus, '& damnum extali abfentia

'babilis fumma :fruitur mentis:tranquillitaa

Computamus , & eó actiüs triftamur, 'quó

te. .Ap'oüolusrautemrnos:monxet,— "ut noli«

talem:nolumus abfentiam; & cüm lati effe

mus Spiritum fan&tumcontriflare, quia.cirm

poffumus «ontenü deijs, quz adíunt;

ipergratiam dicatur n nobis habitare., peta

miferi , ac infelices effe malumus , quare«

Ande.ac in fua propria domo » quam fibi

nüs triftamur de iis, quse abfunt, conci-

obíignavit; ideó nos'voluit folicitos., qua.

tenus in id incumbamus ítudij , quó anima

Pimtfx*rquu;; ipfam abíentiam, ut ebjedum

mofa -

$32

Differtàrio XXIV,

noflra fit Spiritui fan&to grätum » acju-

Quód i horremus carnifices effe. aliorum';

cundum domicilium ; caveamusque , ne

cut non etiam horreamus per triflitiam car-

quidquam ingeratur, quod tam beneficum

nifices effe noflri ? appofité D. Chryfofto- pf & 44

ä

hofpitem poffit contriflare , fi triftitize. ca-

IDUS alt ;

Trüliia amimarum evudele &t Olympiad,

pax effet, & expellere ; expellitut autem,

tormentum ,. dolor quidem imexplicabila, 69

cüm peccatum inducitur, cóm quo divina

judiuium omti judicio, vindicldaue deterins,

l Semh?-ä" h

non coharet gratia.

Non me latet à facris

nam 6 vermi eft fimilis venenato , mon fe-

j mb t

Interpretibus feduló perveftigari, quódnam

làm caruem, fedes animam ipfam perimeniz

C

fit prze cateris vitium illud , quod dicitur

animam dilacerans , — fed €$ vires. anima

!

j, Spiritum fanctum contriflare, D. Bernar.

conftmens

.

L]

Serm, 33.

& jugisnox , ac tenebre . pro-

2nodo bene

dus, cenfet hoc vitium noflram effe rrifli-

funda , & tempeflas , E5 turbos febrie nous

q:

qivendi,

iam inquiens : bomo triflis femper mali-

Apparens omni igue vahdis incendens , €8

Hatur , 65 contrillat Spirium '/knä*um fbi

Üü

C2

7

pugua requiem uon babens :./ quia triftitia

!

4 Deo donatum ; boc enin

docet ezdposto-

non folüm pugnat intus ,. & fus, deque o-

lus dicens : Nolite contriflave Spiritum fanu-

mnia cvertit ,. perinde ac turbo , marisque

;6.

&um , qui babitat in vobis,

Vsde ergo, ne

t

tempeílas, qua naves fluctibus exagitat de-

contrifles Spiritum [antium , qui. babitat

cumanis3 verüm etiam expugnat intus ani«

in te , ne fortà derelinquat te: noftra fiqui-

mam , quam inflicto lethali vulnere peri-

dem triítitia , adeó eít fceleribus foeta, &

mit: fiquidem utait Sapiens A rrzffitia 5

*

[4

vitiorum feecunda ; ut vir moeítus femper

festinat. mors , cooperit virtutems Qiriflis

malitietur, ac contriflet Spiritum fanctum,

cordis fletlit cervicem,

quatenus id agit , ut. ab eo derelinquatur,

&

t

fuámque fobtrahat gratiam ab anima, in

| 50' IV-

qua per femina depravata triftitie, fentes

1

F

—

germinant vitiorum,

3j

Tetra moffitia nubes menti fere-

Ecce quomodo noflra triflitia per

li a2

quandam veluti fympathiam dicatur contri-

nitatem adimentes,nullo validiori

ílare Spiritum fanctum , qui habitat in no.

flatu excutiuntur , quam illo pres

eum, que Deo fundun-

. bis; quia fcilicet, fubtrahit ab anima fuam

gratiam , cb quia in ipfa unà càm iriffitia

IU..

vitia fTabulentur; càm enim fit criftitia pu-

tida illa rsdix, ex qua corrupti germinant

lleft mentis 'fe'renita-tï , cordísque 314.

vitiorum rami, dicitur criflis femper ma-

tranquillitau adeó noxium , ficut

ä

liciari , ac contriftare. Spiritum fanctum ,

triflitia, qua intus fovetur: ficut

11

enim fi vapores, & halitusé terrz humee

quia femper uiftitia prona eft. ad malum,

Íemper a&tuofa in acervandis criminibus,

Ícentibus., comofisque tra&ibus,. bene-

ficio folaris radij farfum avolent, ac fimul

Cavenduin igitur, ne nos Spiritus S, relin-

quat, ne ipium contriffemur, eó quiaim-

in nubem addenfentur fub folarem mox ra«

t!

modicam foveamus intus triflitiam ;5 eíl e.

dium diícurrentes , omnem deorfum fplen-

dorem avertunt, ferenitatem auferunt: ita

nim hzec radix , ex qua pullulant vitia o«

mnia, quibusSpiritus fan&i gratiam à no»

dixerim quandam in nobis nebule fpeciem .

&Kvcclef30,

bis abigunus: undeSiracides lalubriter nos

triftitiam, prafeferre; hac enim mentis abie

monet, utomnem à nobis excutiamus . tri-

git ferenitatem , turbidas nuirit ccgitatios

ftitiam , ne nos Spiritus fanétus deferat, &

nes, & fingula intus perturbat ; imó &

pet indulgentiam vitiorum mortem. incur-

procellas excitat ; quibus exagitata intus

droflitiam loengé expelle

anima naufraga plerumque perit;quapropter

ramus,inquiens :

à te , multos euim occidit ( feu ut habet

S, Jacobus in fua Epiftola nos/ monet: ut C^ps,

textus grecus ) mulios perdidit eriflitia, &

quoties nos fpiritus triflitiz occupat enixim

ä

non efl utilitas in ea, quia tametfi triltetue

Deum togemus, ut nobis fua opituletur

Sem.þ]þ].

quis de malo vel przlente , vel imminente,

opé; G beneficio orationis , huic obfiíta-

li, 4

mus fpiritui nequam inquiens: Zréfatur

nonid circb illud à feabjicit , quin potiüs

1

l

Á

ti

nCí

lJA

icat.,

aliquis vefirum , oret : nimiruni hortatur.

auget, ac mu

34*

1mó non íolüm triflitiatorquet ; & in»

nos, utcum fpiritu premimur triflitiz , &

meerore confecti deficimus, non folatia àu«

'tus,ut ait Salomon:. Spiritus teifdis exficcat

eff^.

Verüm etiam cordis iuvadens intima,

cupemur inter mundi delicias ; non amicos

hominem poft plures cruciatus tandem in-

adeamus animi relaxandi causá ,. non ab es

terimit,tum quoad corpus, càüm quoad ani-

pulis fuppetias petamus, non in fympofiis

mam, feu uno vulaere inflito. duplicem

lenunenta quaramus moeeroris, mnop, po«

adfert necem corporis, & animz , tempo-

tationibus indulgeamus ; quibus v4no 4nae

tatiam , & ateraam, fitque. propterea tri-

didi cor exultet , G mens exhilacetgr : fed

ftitia, in bomine eam fovente, carnificina

ut preces fundamus ad Deur,, quem enixim

non tantiim corporis -fundens fanguinem,

rogemus, ut velit nobis oreftoefle, fuóque

fed & animz. profundens vitam , abigens

auxilio noscontra Ípizitum triítirig muni«

divini Spiritüs grariam , quze perinde eft

re,ne luccumbam'ss

Triflatur aliquis vt«

Áiri'n , eret,alà. oratione igitur eft folatium,

dM — - SROR "P amo a QE« av oemdE. CR —LD

Lab

vità anm;faïe , acanima vita c£ corporis,

petels

Triftitiz Affe&tus malorü accerfit &Origeriem nifi coerceatur, ;gz

petendum ; ex coiklbquïo cum Deo, eft le.

quiffimus , fiquidem Spiritus avernalis ad

vamen captandum.

Eftenim triflitiain ho.

unum pra(ertim vitij genus potenter mo«

Ef od

mine moerente voluntarius quidam Doemon:

vet ; cüm feculatis triftitia fi' radices im

Olyggngg,

hocautem genus doemoniorum non. eji-

mente egerit ad omnia generatim vitia ine

citur., nifi in oratione :

pulchré. Chryfo-

citét,quorum moeror eít fomes

*

LA

ad quz

Serrü.e.ö ^

ftomus id edifferit inquiens : — Dum ergo

enim interna triftitia non impellit flagitias

de provid,

triflaris noli captare. folatia ab amicis , 4b

non inftigat ad vitia ? impellit enim ad

epulis , À muficis , à fabulie.fed ab oratione,

animofiratem , mox invitat ad voluptatum

&5 collaqk.äzio cum DEO.

Porró omni Dia-

ilicia, moeroris levandi causá , nunc ad

illicitas mundi delicias viam ílernit , ali-

bolica aclione — poteutior ad nocendum eit.

4

poaroris fparitus

*.

Daemón enim, quoscuns

quid inde haufura lenimenti , & modóà

.

que were fuperat , per marorem. vincit

3

precipitat ad defperationem , ex faftidio

teedióque vitz toleranda

.

.

eum [i auferas ,

nemo 4 Daeinone. ledi po-

& quia Spiti-

zerit.

tus fanétus triftitiam non fuftinet carna-

36.

. Quamvi

s avernales Megere ommes,

lem , qu& vitia fovet ; ideo hac qui tri(ti-

tiá angitur,maligno , ac avernali ob(idetur,

totiüsque orci infernales potenriz per ex-

ertam vim;five per aftum fraudulentum ar-

fpititu, à quo miferé diftorquetur;

37*

mentur in hominem , í1 tamen is nulla

Qui igitur triftitiam. alunt fzcula-

fuerit triftitia preffus , - nullo moerore oc-

rem, quam non fuccutiuat $. fpiritum in

cupatus avernales ipfos hoíles facil& pro-

finu fovent avernalem , à quo diítorquen-

flernet , ut etiam (i triítitiam precibus ex-

tur, ac interimuntur , quia ut ait Salo-

cufferit : perinde ac maligni Spiritus ora-

mon ;

In morore animi dejicitur — Spirs-

Proverb, xxy, .

U. 13.

tione prefertim abiguntur , & fugantur ;

t , feu ut alij vertunt t langueíci: Spi.

ita etiam Spiritus trititiz; eít enim moe-

ritas,infringitur, obícuratur; perinde ac

for, feu triífitia ia homine moerente. unus

à tetra caligine aér. vefpertinus: imó perits

ex illis fpiritibus , quorum genus non ejicie

& abíolefcit; -& fpiritum (anctum moe(ti-

' 2?64.*3.

tur, niíiin Oratione, — Erat in Synagoga.»

tia ab animo excludit marentis , ' ejüsque

bamo babens demouium. immundum | (vifo

extinguit gratiam , à qua vitam anima

JESHI) exclamavit voce magna, ubi textus

haurit ;

qua propterea per internam tri«

grzcus legit: Erar bomo babeus fpiritum

[tidiam frangi dicitur, interimi , ac perire,

dernontj immundi. Cood & quaratur, quis-

hinc appofité Bearus Antiochus — de triíli-

^

tia ait ;

natn fuerit Spiritus iíte deemonij ,. qui mi«

edverte à te trifitiam, & ues

ferabile hujus infeliciffiini hominis corpus

contrifles Spiritum [antclum , qui in te ba-

ita obíedit, inquinavit , depravavítque ?

óitat , ne fortà vecedat 4 re.

Nulla in

cenlent/plutes , alium non fuiffe Doemoni-

avernali armagaentacio bellica machina re-

um hunc immundum, quàm internum moe-

peritur validior hac carnali triftitià ad ho-

rorem , acrodentem & prenmentem intus

mifes expugnandos :

& licét ad id variig

triítitiam,vel cacodamonem foventem triíti.

utatur infidiis , & armis, fi tamen ijsdem

tiam; adeó ut homo,qui ab Evangeliíta de-

nil proficiat, mocrorem inducit; quo certiüs

j

fÍcribitur, habens Doemonium immundum,

triumphet.

non fuerit folaüm. doemoniacus ,. fed etiiam

Teinerlanus orbis tertot referente Ge,

38

profandé melancolichus, tetrioríque mce-

nebrardo in. íua Chronologia ad annum

rore pre(fus, quafi hoc qui tetro occupa-

1407. in urbibus pugnandis & expugnan-

tur affectu , ac meerore. premitur 'quadam

dis hunc con(ueverat ordinem fervare

?

e

zemularione energumenum | exprimat ab a-

primo die obídionis, loco ob eminentiam

vernali fpiritu feraliter obfeffum; neque fpi-

civibus , vel maximé conlpicuo, candidum

O9ds

ritus triltiriz à fpiritu abindit. gehennali ;

tentorium eculis urbis objiciebat obíeffzs

quapropter D, Bernardus de modo bene vi-

quz f1 deditionem detreclaret ,. die poítero

5?1'0). l '.

vendi ailudens ad citat, text, ait :

4Aufer 4

?

.

Luieé. 4.

tentorium figebat purpureum

quod fi

&e triflitiam ,. quia ipfa efl foror dubieta-

nec dum urbs fe fe dederet , tertia demum

kir, 8 animofitanis.

Gertó trislitia fecu-

die vexillum. nigrum exponebat :

primo

laris omuium malorum fpirituum . efl - peff-

fiquidem die obíeffis fignificari jubebat ,

um receptaculumsGnocet feruis Dei .Trifii.

in fidem ac deditionem fe, (uáque fibi tra

derent , indemnes omninó fore, ac omnem

tia [acularis ladit,&$ couterit, atque — allidit

fevvos DEI,

Spiritus enim f[antius non..

grariam experturos, Sin veró per(iflerent,

(uflinet. triflitiam carnalem , quia «carnali

hoítiliter repugnare, fundendum tunc effe

qui intus occupatur triftitia, humoribüs-.

fanguinem , ac capita demetenda , quam

que melancholicis per vifcera irrepentibus;

cruentam cladem tentorium prafignabat

rnororem in anuno fover, dosmonium di-

purpureum.

Quód fi minas fpernerent

cixur immundum habere, adeó ut qui carnali

nigrum, atrümque tentorium prznuncia«

tri(titia agitur, humoribüsque melancholicis

bat.omnia non tantüm fanguine miícendag

angitur , divexari dicatur à fpiritu immun-

fed & flammis vaflanda, ac in cineres re-

do: quinimo rriftitize fpiritus omnium ma-

digenda :

itá dixerim à Doemone homi«

L

li

; primo tentorio albo ; fcu

guantium fpirituuz eft pelfimus , ae lg

nes equgnari

. ferani de Afetlibus Tome 41

Àaaa

per

$54

unt ïfïcüa&i() XXIV. TE

per i&noeinïa vo!uptatkum per blandimen-

etiam Matthzus Levi 'Telonarius He'bfi?.u's:

ta. deliciarum eos invitat ad. deditionem ;

qui Jerofolymis hoc nunquam dixiffet, niíi

certiffimum tunc omnibus fuiffet.

Mar.»

quód fi plures detrectent, fíe illi dedere ;

adhibet tunc fecundum tentorium purpu-

cus, qui Romz fcripfit , Lucas qui Antio«

reum concupifcentize flammas fuccendens ;

chig ; in Gracia hanc eandem vidit eclyps

fin Dionyfius Areopagita, qui ad infuetam

quibus acriüs intus pracordia expugnet ;

inentémque ad deditionem flectat. Quod

folis eclypfin ob diametralem oppofitio-

nem lunz à fole, cüm fuerit illa tunc plee

fi nullam -inde vicoriam reportet ; ter:

tium, ac ultimum mox exponit tentorium

no orbe coruíca, confequenter per diame-

H

atratum, ac nigrum , nmirum excitat

trum foli oppofita extaticus erupitin verba

illa z aut * Deus nature patut i aut mune

fpiritum triflitie, quo intimas cordis pe-

netrat medullas , animíque miferé pervadit

di.machina difJolvetur : ut etiam fe oculas

Pv $ — inmiores feceffus ; quia ut ait Salomon :

tos fatentur tefles Apollophanes , & Phle-

du merore cordis languefcit Spiritusy & vi.

gon Adriani Imperatoris Chronographus:

ribus deftitutus promptiüs pro(lernitur,non

aitenim.quarto anno 122, Olympiadis,dies

hora fexta ita in tenebrofam verfus eft no-

enim diu ftare poteít, qui languefcit , eft

enim maror , perinde ac tinea in veftibus,

&em , :ut ftella in caelo fint vifz : & fan,

cor enim abfumit, & mentem con(umit ;

us Martyr Lucianus ait : .Perquirite 22

Aannalibus .moffrris ,. -5 invenietis tempeo-

quatenus per cordis moerorem , viribus.de-

Lib.o.cap.3« fituitur , appofité Caffianus: Veffimentum

ribus Pilati

diem,

fyga:q fole. fntermgpmm Lenebrss

:

!

l"(h"'""'""r tinearum efu attatlum nullius. pretzj u[u po«

terit ulterius babere commercum, - Itid£me-

'Confueverunt "H

ebrai in duodecim 403

que lignum vermibus exaratum non jam.»

hotas.diem partiri, adeó üt hora fexta, qua

d ornatum , vel mediocris «dificij , fed.ad

'Chrifhus fuit cruci.affixus , meridies fuerit;

combusiionem ignis merebitur adaptari: ita

Íub initium .autem ; horz fextz 'Chriflus

&f anima , qua edaciffmia trifiitie morfibus

jam in cruce pendens, «ex feptennis priora

devoratur , inutilis erit, vel veflimento illi

ttiaprotulit'verba : :his veniam fuis ;ho»

Pontificali , quod unguentum Spiritus fanéls

flibus, latroni paradifum , & matri fiiium .

de celo defcendens prius in barbam Aaron,

dedit., :hiíce prolatis:tetra . :caligines coev

deinde in-oram fuam folere fufcipere fantls

peruntlucem aéri , G terrz adimere. :Mox

David vaticinio. perbibetur ,

difpulfis tenebris , exclamavit 'Chriftus :

| fmt unguen-

! tuyz in Mpitc*.

DEllS-mens DEIUS meus , ut qui dereliquis Matib.e,

39*

Jdi-me? hoc autem .nigrum aris, terra d:e

-- Etíam Chriflus hac eadem arte "vlifus

tentorium horis tribus eft. vifum , :quibus

eft mortem — expvgnáffe vitam hominibus

"Chriftus .iluit , & filens cravit.

"Triftata

Filivs enim DEI noflra indutus

alatutus.

fuit .natutà univerfa, quia fenferat Autbo-

humanitate , orbis terror licét non fuetit;

rem fuum morti addiclum :: fed fi nigrum

fed amor , ac humani generis folatium , .

hocce explicuit tentorium — mortem -non

PA

deliciz,orbem à Satanz fervitute vindica»

*

hominibuserat allaturus ,. fed morti ip(i

turus , j

ugóque fubjeclurus fuavi, fuüb ne-

peccati, utex vicla, & profirata morte ,

.«is (ue tempus triplici itidem pofuit co-

furgerent homines, qui fuerant antea more

lore tabernaculum

*

*

album fcilicet in. fu-

tui morte peccati : migrum -explicuit án

prema coena cum linteo fe precinxit, fu-

toto orbe tentorium infernum expugnatue

fmque corpus , ac fanguinem — panis can-

rus victor Chriftus, & homines redemptu-

dore tectum munifica porrexit largitate.

,;'452' Epbef.

EIP'SD ?j

rus. Eram:uut ait Apoftolus: 4liquando

cab *

Purpureum fixit in Pilati pretorio ad «co-

tenebre , munc autem lux in Domino , vi-

lumnam cafus, vepribus redimitus, fam

mirum in tenebris olim paupertas, Gtvir-

guine proprio madens,

Nigrum tandem

ginitas, nec fpeciem , nec nomen habuére

*

Lucrap2: tuncexpofuit cüm — tetras, — horrendásque

virtutis

*

nunc autem in pretio eft vir-

otbi tenebras immifit. — Tenebre facfe funt

tus.

"Cooperuerunt effufz tenebre fin-

n univer[am terram usque in boram wo-

gulos aéris , terreque traclus, quó ubi-

nam , &f obfcuratus esi Sol, | Vacta prius

que locorum cacitatem redarguerent ]u*

tamen fuerat eclypfis in. geminis. lucidiffi-

daorum , qui tenebras non. valuerunt in*

ZLse.223,

mis ftellis, feu oculis CHRISTI JESU :

credulitatis , ac perfidize excutere ; pul«

Et velaverunt eum ,. & percutiebant. fa-

chré D, Leo excandefcens. in Hebreorum

d

ciem ejus , & iuterrogabant eum dicentes :

perfidiam ait

*

*

1n vos 0 judsi celum»5 eopm s. d

Vg 6d

Prophetiza quis est , qui te pereufie ?. E-

G. terra fententiam tulir , vobis Sol vir- paffen De

; quam paffe fuerunt micantes in

Mfim,

elyptn

tutem [uam , diémque fubtrazit ,| vobis .

Dun,

fereno CHRISTI vultu ftelle, fub.

fecuta die poftero fuit eclypfis folis|, ac

famulatum [uum elementa. denegaverunt ,

& recedente À. legibus fuis minifleria erea-

lunz in celis , nimirum deficiente lucis au«

tur£ , UVeflra obcecatio ,. vestra efh. [igni«

thore defectio fecuta eft folis, & lunz,

.

L

qualem orbis nunquam vidit , & cujus de-

ficata

confuio

quia lux veritatis

fe&dionis oculati tefles: prae cateris fuére

& doclrine r;ce[ïergt à perfidis Judæis,

. eorum,

Tif Affe&tus malorü accerfit congeriem nifi coer ccattr. $

eorum obtufz mentes tenebrae /Egyptiacis

ceffum rebus creàtis non fuerit unà eum

craffiores , ac — horribiliores: obruerufit. ,

earundem Conditore mori, ei tamen pae

& obcacárunt.

Quàm miíeri, quàm cazci!

rentare voluerunt , ejísque mortem lae

cüim poít tot patrata miracula fole clariora

mentari , funerísque proíequi exequias s

ac triflitig interne per externa prodere

meridiano , quó iliu'tribs Chrifti proderent,

adventum ,. etiamnum Meffiam expeclent?

figna tetra.

Quàm exitialis eft me(titize tti-

nimirum obtu(i fant. feníus eorum , omnt

(títia ! quz non folàm rerum turbavit ore

lumine mens deítituta,& craffiflima circum-

dinem , fed & ipíum Dei filium ad. mor-

:

»

fufus caligine animus.

tem usque contotíit: 772//z eff anima mea.a

,Mattla.g:, :

NNata, & educata -in tenebris Synägov

"

AT

24que ad mortem , adeó acerba fuit tritli.

£4,nunquam cecutire deíuevit; & huic

tia, ut vitam ipíam obrueret , premeret,

cacitati deteftande , ac. Judzorum Íceleri

acfuffocaret : quemadmodum intenfiori

execrando Sol , & Luna defecerunt , ac fi

correptus dolore , vel pertinaci preffus fa«

:

cceli fydera conteftata fuerint toti mundo,

me in has folet gemebundus voces eruim«

rj

L

fe parricidio huic execrando , . fummóque:

pere : emorior dolere, pereo fame: fic ime

facrilego fceleri minimé confentire , eíque

modicá intus excruciatus triftitiá , meritó

h

propterea contradicentia , renuerunt tan- — dicit moriot prz triftitia , fitque propte*

j

tum nefas fpectare ; — ac horrendi fceleris

rea hzc venenata affeclio , que humores

i'»

teíles effe, Cámque per incrementa ceci-

corrumpit , mentem tetris implet cogi-

tationibus,& vitam ipfam. interimit ; appo«

2

tatis creviffet eorum pervicacia, G cüm di«

Homil.4qals

vinitati hominis crucifixi afferende — a(pe»

ütä 8—- B&GHUS aitv

Alj in mortem . prorfus

grattor,

i

& miraculorum | mnltitudo

40

élus crucis ,

collapfi [umt , ac fü. fulcimento. quopram de

UI

jam ipíisexplorata effet ; adhuc . Chrifto.

bili nitereutur ,. fubtritis eovum virabus, & —

faaferunt, ut de ctüce delcenderet ,. & ita-

diffratiis immodico pondere triflitie, — . Name«

3

fe filium proderet DEI , íedtunc coeperunt

que quod cernere po[fes in flamma, que in-

fydera omnia. expaliefcere , quati terra ; in.

zroclufione - fuffocatur proprij fumi , qui cüm

*

gemitcere elementa, diírumpi faxa, totüm-

liberà egredi- nequeat , implexam fiamman

. que coelam triltari,

nod fi Éxodi cap.

"z oyprikzit atibitu,

10. Moyfes divino joffu extendens manum

in coelum tenebras evocavit horribiles, qua

$ V.

univeríam terram /Egypti tribus. infufcá»

Mattbud

runt diebus . fa&lz (un: tenebrze tribus ho

tis, non in /JEgypio iolóm, aut Palaítina;

Niltriflitid ex iminenti orta ma-

- fed toto terrarum orbe ,. cüm enim extin-

lo ip bhomine deterius : vires copterity

bumnores exhaurit , offa exfiecat ,. cor

— 29 -— ——

guenda eflet mundi lux 5. & juftitiz Sol in

mortis occafum cadetet , non potuerunt in

Qpremit , & fangutuem tp[um à

Chrifls Domias corporc

mundo tenebre non propegari; quod.e-

L]

etiam predixerat. Ezechiel, inquiens

.

Et

1 e[iCit-

Cap. 3

operiam., càm extintlus fueris calos, & ni--

ä

*

L

folem nube.s

N quàim grave eft malum pfofundus

433

grefcere faciam ' flellas. ejua

tegam , & iuna mon. dabit lumen fuum.»,

moror; qui vires conterit; humo.

res exhaurit , offa ex[iccat , cor pre»

Qimnia luminaria celi merere faciam — fu-

er te : & Propheta Amos vaticinatus

mit, inentem perturbat , animurr tOf«

9

quet, & demum vitz ipíi infidiatur, quam

etiam fuit hanc Redemptoris necem hora

"

Íexta diei, feu in meridie inquiens : Er e-

eiiam plerumque interimit ; . hinc Chritlus

4 Ef

€ap.8, v,5,

AMattb, 24,. oraturus Patrem . Gethíemani&

vit àn die illa dicit Dominus ,. occidet. Sol

(b *

ingrefius hortum , & ex imminente fibi ob.

in meridie, cümque Sol. ju(litiz , & lux

z

mundi, vel in ipfo meridie occafum inves-

jecta morte, tri(titià preffus dixit 27552/5. ef£

anima vuea . usque ad mortem , quafi dice.

niffet, non potuerunt reliqua fydera ,. ac

elementa füo non parenrare Conditori ,

fet, adeó cor meum premit , mentémque

hoc caliginofo , mnigróque obduéta peplo

opprimit , quiin me itrepit moeror , ut

ropriam non teftari criílitiam : hoc enim

ipía triftitia mortem — milu. adferre videae

tur, um enim e cenaculo. pridie mor-

'atrum coeli veftimentum dxivini Íolis dgcep

»

N

tis fuze ad horrum prodiiffet ; non ibi col-

bat funus.

Ó

4q2»

Amo. voluiffent c

feature omnes non

les oliviferi, non telluris vireta, non plan-

tarum virefcentes comz animum relaxá.

l

:tantüm Chrifto : parentare ; fed & pro

Serm.ó,de

runt Redemptoris , fed moeroris anguftize

) m v J

Chrifto mori, quod obfervans 3, Leo Papa

paffon,

ait : Debebat boc teflimonium | fuo. mun-

oppteíferunt , maeftitudinis tetrg caligines

, pf

Doin,

infeflàrunt , & intimi . doloris aculei faue

[

tll

dus . Autbori ,-ut n occafu -conditoris . fus

gellen: untvería | fimiri.

Sed . patientia.s

ciàrunt.

Nimirum ingreíffus mundi Ser«

]

vator Gethíemani hortum non delicias fuit

-DEI fervat rebue ,. arque temporibus ords.

4

ibi aucupatus, fed anguílijs preffus, & oc«

dinem fuum , nósque in dum porims wocat

ut eorum (alutem.petamus , quoe

cupatus; Anon animo laxatus jocantia intef

;)ïe&umt k

Pti mQe.

quam crimen borremus s. Cüm igitgr eon»

yireta , fed corde opprefus ex conce

ÀAa842

roris

*

[

s qeam ;(: Afeäim Ton. 1b

$$6

Diifeftatio

XXIv.

ris anguftijs, ibi pavor, & dolor fuerunt

phee verfatilis aditum intetcludentis pafae

ipfi pro voluptate ,^ pro floribus carenz;

difi extinguenda erat, quo homines diu

& vincula; pro rofisfpinz , & animi affli.

extorres eum tandem ingrederentur ; - tri«

Giones, pro in fublime ere&lis . arboribus

flatus fuit in horto, Triffis eff animamea.a

totmenta cordis profundo penetrantia cru-

usque ad mortem, quia jam flagra, fpinzs

ciatu; pro plantis fufles, lancez, faces ;

clavi, crux, vulnera, dolorümque agmis

pto favoniis fufpiria , pro fontibus exilien.

na moerorem accerferant ingentem , quo

tibus fudoresétoto corpore dimanantes fan-

mens occupata , & preffa, [piracula pef

guiuei: fiquidem in hoc horto Magifler

fingula corporis membra fanguineos foluta

humilitatis triftatur, orat, & cum morte

in imbres quareret : fed quia adhuc tri-

ftitiam minimé excufferat, eam oratione

jamiam imminente luctatur , totus lique-

.

Ícens in fanguineum imbrem, quem fola

fategit abigere , ac expellere

?

«àm nil

elicuit triftitia ; & cogitatio triftis ex fa»

triftitiz excutiende oratione aptius; pro«

crilego fcelere , quod Judas erat mox pa-

inde càm in horto non collegifíet Chriftus

h

traturus? adeó animo profundé . infederat

flores expertus fpinas;. fundere preces vo-

moeror, Gadeó ingens incrementum fübie-

luit, ut fimul nobis prototypon, atque

rat, ut per ampliatos totius corporis po*

ideam daret vera oration

rori idonez,

is ;zbigendo 4noss

rós, veluti per' fpiracula exitum fibi quz.

retet, fanguincos fecum trahens fudores;

Locum enim felegit fundendis

lprecï. AT*

& quadam nova ratione non corpus per in»

bus opportunum, hortum fcilicet inter cli«

flicta fibi vulnera animum diftorqueret, fed

voía oliveta ab urbe, omníque tumultu, ac

animi meror corpus vulneraret , adige-

Ítrepitu fejunctum : hunc ingreffas fecretio-

rétque ad fanguinem effundendum : folet

rem in €o fibi locum quafivit, fuam nimie

humor ifte, cüm pericula imminent, ve-

rum ipfe fervans legem de cubili claudendo

lati prifidiarius miles ad cordis accurrere

ad preces fundendas. — Cxteras itidem ora«

atcem , neab hofte occupetur: fed nunc

tioni vacandi fervans circumílantias , teme

ex immodica triílitia adigitur ex . cordis

pus nocturnum ab omni precum impedi-

direpta arce toto corpore per hiantes mea-

mento liberum orationi deílinavit,

Cor«

tusforas erumpere, & membra fingula

poris etiam fitum in fundendis precibus fer-

cruentare,

Nimirum tetre timoris, ac

vavit. Pefitis genibu procidit 4n faciem Luc.esp.oTo

triflitiz nubes, qua diving frontis fereni-

fWam : mnon enim perfunctorié oraturus

tatem turbaverant , mentémque funeltis op»

genua flexit, fed fuam terrze allifit faciem.

pleverant cogitationum caliginibus, & ani-

NNeque femel, fed etiam iterum, & tertió

48»

mi ademeranttranquillitatem, hactenus : af-

otavit: Pater mi, fi poffibile est , tranjeat & Matibae,i6.

fuet& in lachrymarum . pluvias folvi ; im-

me calix ifle ,| verumtaien . mon ficut ego

pendentis mox mortis gelu altiüs, ac ri-

yolo , fed ficut tu, & fatius in agonia.s

gidiüs concrete fanguineum imbrem exe

prolixius orabat , neque ad unam duntaxat

disrupto corpore perfundunt. — Velquia &

horam, fed ad tres orationem protraxit, ut

coeno aquísque paluftribus noftrorum fce-

difceremus, & nosdiu infilere , ac per-

lerum furfum elate in cceleftem Redempto-

feverare in. precum fufione absque mentis

zis mentem evaporationes, G in triflitig

confu(ione, cordísqueturbatione. Etquie

nubes coacte , mororísque undis excitatze,

dem oravit Chriftus eo tempore, quo ttie

nonnifi prodigiofam hanc fundere potue-

ftitià premebatur , moerore affligebatur, coe-

runt pluviam : infueto námque repente

perat quidem

pavere, taffiere, contriflari, &

correptus metu non folüm membra interni

ametus effe.

moeroris preffa anguíliis in fudorum im-

46.

Hilce affluens angoribus, preffus an-

bres liquefcunt , verüm & in fanguineas pro«

gufliis, tortus triítitià ex fola oratione fo-

digiosé folvuntur lachrymas,

latium quafivit, & quidem eá in Patrem

M

Vel quia coclefti hoc rote cordis no*

reverentià oravit, eóque intenfo affe&u,

ftri perfufa tellus pri(ting oblita fterilitatis

quo totus arderet amore, dixeritque: Pz-

non ampliüs daret vitiorum fanticeta; fed

ter ti, Abba Pater,quo inde - difceremus &

flores tandem inciperet producere virtus

nos , non corde frigido , non mente ad alia

tum deciduo hoc irrigataimbre ? & meri-

diftracta preces fundere, fed ea majore,qua

4

tó pro fentibus & dumis rofas nobis, &

polï'umus attentione, & inteníione -

3

quà

lilia germinare debuerat àccelefti mox excul-

enim preces funt ferventiores " ac ignitio-

ta hortulano, & divino hoc imbre imbu-

res promptiüs furfütà — avolant.

Neque

fine obedientia, ac omnimoda conforma-

ta: non enim filij Dei fanguis potuit , nifi

inflores adolefcere , qui cclo bené ole.

tione ad Patris voluntatem oravit, cüm

*

rent, cum terrz futurus effet folatio, imó

Marc.inter orandum dixerit

*

Non quod Mare.e. tv

& pretium , quo redimendus erat. totum

ego volo , fed quod tu,

Non mea , f[ed

humanum genus; non potuerunt non con,

tu4 voluntas fíat.

Chrifli in fundendis

$5

crefcere in gemmas Deo dignas guttulz illze

precibus vigilantia noftram excutiat . fome

finguínez, quas triflitia e fíngulis mem-

nolentiam , ejus fervor noítrum tepo-

bris Chrifti corporis in inamoeno horto e«-

rem , ejusattentio noflris animi: diva-

us, s^fltram

licuic. Verüm hoc imibre flamma r?m-

gationes » fudgr ejus fanguine

L

defidiam.

TüftiieAffe£tas m aloriiaccerficóngerieni,nlficoérceatur egg.

delidiam, Difcamus exemplo Chrïf*ci;tüm*

luitundisablüi, &in pifeinam merg?., non

inos rnoetoresspremunt , triítitiz affligunt,

aqua , fed proprij íanguinis : cum enim a-

& earum tetree nubes mentem perturbant

quam neque corclum fuppeteret ; neque ter*

qiofttátii , ex oratione fuppetias pofcete , ex

12 fontes dare poffent ,. quz purgare , &

yprecibus Deo fundendisaliquid enancifci fo-

confecráre vi&timam hancvaleret , ideo fuo

latij: diícamusexemplo Chrifti rem nullam

debuit ablui latice 5 non quo aliquid pu*

rioris, acmitidioris ei accederet; fed ut fae

aggredi , nifi przevia oratio nobis viam fter-

nat ad id, quod quxrimus , ut illad inve?

crificium eó effet redundantius ; quó appà-

ratusfierer folemnior ; quinimó íudorem

nire poffimus : & quia nofire plerámque

orationes deitituuntur fuis circumftantijs ,

hunc fanguineum internus moeror elicuit ,

infelicem etiam fortiuntür exitum , & plu-

quó acriüs de noítris triftarerur. iniquitati-

ries telam ordimur absque ullo fru

bus , quàm de propria doleret imminente

!

&u, &

inani labore fatigamur.

hJ

morte,

Y

47

Chriftus non oravittantu

av lod sdeo

Primïgenïalabe po

ïlutus à protoparen.«

5 Q

ptolixe , adeó fervide, ut in imbrem foive-

te hortus , ac malediclo. (ubjectus , nonni(i

Ípinas, & tribulos ,. vultásque fudorem ,

zetüríanguineum : hzcenim oratio, Glu-

&tatio ad noctem medíam creditur duráfle.

quó fuo vefceretur pane eidem ,. & pofleris

r

LE

Jacuit toto eo tempore mundi Conditor,,

prodoxit 5 fed mox íecundus A dam , vir fae

«clí Dominus in humum pronus ; nofiro-

&us dolorum, noftris ut mederetur infirmi«

zum fcilicet peccatoram pondere gravatus ;

tatibus, imbres effundicfangvineos , quibus

cordisno(tri hortus irrigaretur, G non am-

preftus , & depreffus ;; moeroribusitidem,

& afigoribus tantis intus oppletus , ut ex-

pliàs fentes , & (pinas vitiorum , fed lata

virtutum vireta ,. ac fru&ctus daret operum

&tuans fangais, non jam ad cor deflueret ;

fed pet fingulos corporis arcus foras efilue-

meliorum.

Sed moeror rerüm invexit cone

fufionem; fiquidem verno fub fydere, flo-

ret, -Proh quàm miramutatio! in Taboris

falligio ,' cüm ejus vultus folis inftat 1tra-

rido anni tempore in Gerhíemani horto non

roícido imbre , non uberi pluvia & fummo

diarec ; & inflar nivis ejus albefcerent vefti-

3nentaà, quzpercandorem blandimenta ex-

colo, . fed ex Redemptoris membris fingu-

hibetent voluptatis ; nuncin horti inamce:

lis fanguine pluit : nimirum in dolorum

Dy.enots

misdelicijs, & pallor vultum afficit , &

ubertater pluvium eft ver, quo à confueta

veltescruor inficic G morror animum pre-

fua degeneraret amoenitate, : Voluit imbre

à

hoc fanguineo vernas dedicare delicias , ut

mt', & pavor cot comprimit.

49.

"Fuit moror ifte , qui cor

dis præïuhi ;

frigidasnofttrarum hyemes iniquitatum abi«

Atl

& torcular compreffit, quó botrum divini

gerec . rofas daturus, qui fanguinis purpu*

fucci plenum exprimeret , & licét vinum non

ra ver ipfum in(ignitet. . NNecmirum ft plu*

viz viíz fuerunt fanguinez ?. fereniffimam

elicuerit ? imbres tamen expreffit fangui-

meos , quibus noftra irrigarentur pectora ,

Redemptoris mentem pavor, & unftitia

quae & cum antea fteriefcerent - tandem

conturbaverant , feu tenebra factz fuerant

fuper faciem abyffi ipfius divinitatis , nu»

gérmina aliqua inciperent bonorum operum

producere.

Vel horti arenam fuo refperít

bes moetoris .caput illad coelo (ublimius oc«

cupaverant , & extriftitiz frigote , accha-

fanguine , quo deleret protoparentis fcelus,

quod hortum infecerat deliciarum : hoc e:

ritatis fervore fa&ta intus antiperiftafi plue

amim in horto catenis voluit vinciri , quibus

vias exteriüs effüderunt : & licét nox in«

malé uiurpatam ab hominibus libertatem

grueret ,. exilla tamen maroris no&le pri«

ma fuit lux nobis exorta, & noftra coepit

probé ijsdem tribueret : hic preguítata

morte affsctatamà protoparentibus immor-

aurora purpurafcere , 2on folis quidem ra«

M

& cum in horto

talitatem luere volu:t :

dio, fed fanguinis rubore ; tametfi liquor

Adam mortem incurriffet immortalitate ex-

ille purpu

.

;

effet.

reus folari quovis radio illuftrior

utus; in hoc horto moriem , quam non-

Exitialis igitur eft immodica triüitia ,

$15

dum corpore complecti potüit , auimo , &

cogitatione delibavit ; ut vitam , ac im-

qui dum animum occupat , etiam corpus

Ízvé discruciat , ex cujus membris fangui-

niortalitatem in coelefti percipiendam patria

ab hominibus deperdiram hominibus refti-

nem elicit, & dolores acuit , virámque ip-

Íam obtuit.

tueret : neque aliud fuit inhorto ille toedere,

ci(;umdederuni me dolores Pfal; 143 ,

pavere, moe(tus effe, in terram profterni ,

morti , & pericula inferni invenerunt me,

& cum fpiritu exitum quzrente luctari , nifi

Tribulationem , €5 dolorem inveni y feu ut

velle miferum effe ante miferiam 5 nifi fa.

explicat D. Hieronymus; tribulationem, &

turas erumnas rrifítibus antevertere cogi.

murorems affhidionem, G9 anxietatem.s ?

|

profundus mecror dolor dicitur mortis, quia

| W:J.Mo

tationibus , nifi mortem ipíam cunctantem

incitare, accerfere.

fzvé exafperat , diré discruciat , crudeliter

Vel cum ut victima effet in ata crucis

dilaniat animum; debacchantibus fzvz moe«

45:

Chriftus mactandus ,. facrificium . ut ritu

ftitudinis furijs.quz ferales ubique umbras ,

- adminiftraretur folemni , quamvis fole effet

ac terrores fpargentes , mortem videntue

-mundior , nive candidior , ferenitate pu.

inferre.

Quinimó moror , qui intus ar«

&em.cordis premit , . G mentem occupat,

xgi?'þr ; in colle tamen Gethlemani ï'vivis VO«

Aa a3 3.

non

N

X

$68

Diflertatio XXIV.

sion foliim doloré$ thortis ; fed & pericula

íratus es, Ef cur concidit fm'ei tua? deini

fecum trahit inferni , Circtmdederunt me»

de verba addens empha(i plena , pluribüse

delores mortis , & pericula inferni invene-

que involuta difficultatibus fubdit.

ANone

yunt me, leu ut expendit Lorinus; angu/iie

ne fiben? egeris , recipies ?. [in autem mal?;

inferni , vel fovea fepulebri : fed (ve in-

flatim £n foribus peccatum aderit ,. fed fub

J

fernus fumatur profepulchro ; five proipfa

te appetitus ejus , & tu dominaberis iliuse

gehenna : fempqr fenfus luculentur.rei ad-

O quàm exafperatus fuit Caini animus du«

aptatur przfenti ; fiquidem adeó grave , ac

plici infeftus tortore , flammante fcilicet ira«

peracerbum malum eft vefanus moeror , ut

cundia, & infanaactetra moeflitudine;pros

ipfi meerenti mortem adícifcat ob doloris a-

pterea ut imminentia crimina pramatute

Cerbitatem , cruciatüsque favitiem.

Sin

coérceret, Deus ei apparuit , & ulcus ine

veró infernus pro géhenna ufurpetur , ut

ternum aperuit , quó ei mederetur ,atrásque

plures facri Codicis Interpretes , ac Com-

triftitiz nubes é mente difpelleret , animüme

fnentatorum proceres intelligunt ; jam tri*

.que priftinz reftitueret ferenitati : appofité

flitia ferali damnatorum moeítitudini ; ac

Carthufianus ait : Cur concidit facies tua?

Inesb, áe

infernáli cruciamento , quàmvis hyperbo-

quafi dicat : mon babes vationabilem cau-

Genef..

licécomparatur , quo nil tetrius , nil exag-

fam barum deteflabilium paffonum,videlicee

geratius ad malorum extremum explican-

impatientia , indignationts , ac maroru pere

dum. Dicitur autem triflitia pericula fe-

qerft, ..

i

Circumdederunt me

$4«

f

cum vehere inferni,

Quàm opportune animi exacerbatio,

dolores morta , &f pericula inferni invene-

nem, & triítitiam vocat perveríum moero-

runt me : quatenus ipfa triftitia viam vitijs

rem, & deteítabilem paffionem , .quia ni-

ommibus emollit , per quam maerentes. in

mirum hujusmodi exafperatio , quà animué

gehennam trahit: nonenim alijs triftitiaaf-

ferocit; & triflitia, quà exulceratur , eiüse

ä

Íociatur comicibus ; quàm noxijs vitiorum

que offufa tetriffima nube infufcatur , fuós

turbis ? fiquidem exafperatus animus ita-

que deítituitur Jumine, fenfum omnem per«

cundiam patit; iracundia triftitia comesae

vertit ; & infurgentibus paffionibus ,. pra-

fcifcicar ; & utridsque foboles, turba eft ca-

vísque alfe&tibus fomenta fuppeditat , &

H

terorum vitiorum,

utrümque appetitum concupifcibilem , &

$?.

Prz cateris incommodis animum exa-

irafcibilem ad delinquendum ítimulat , ut

fperatum triftis occupat caligo , ac turbu-

nullo coérciti froeno in omne proruant fce«

lentus furor ; sítque propterea moeror non

lus; quapropter ftatim Moyles mentionem

folàüm quzdam errandi quafi neceffitas , fed

ingerit appetitüs , ac fiira, & moeror no«

amot érroris , ac libido infanie ; eft enim.

vum intus in moerente appetitum ingererent

l—— N- RI o EEE N

exalperata triftitia tacitus fcelerum fomes ,

ad delinquendum proniorem . & ad fcelus

& ad' peccandum iter declive: / fiquidem

omne paratiorem , ut explicat Rupertus ,

ul5b

mens triftis , & exacerbata ferarum inftar

ubi expendens prefatum textum Genef, 4, Lib. 4- in

30477 [

l

'data quavis exigua occafione infole(cit furi.

Sub te erit. appetitus ejus , ait $ ddn nefcis ,

Gezef.cAp.4e

bunda, furit turculenta , & in omne ir-

quia fi benà egeris ,. recipies * fin autem.s

rumpit flagiium: necefse enim eft , multos

malà fubauditur ,. & illud recipies * nam.,

exaípetet ; qui ab aliquo exafperatur infti-

flatim in faribus peccatum aderit , ut quos

cante triítitià ad infolefcentia crimina ,. &

cunque te verteris , quidquid agere voluea

T^

ad fa:da fcelera , qua procul dubio proxcli:

rás , tecum fit comes in stinere , Princeps in.s

epere : &5 tuuc quidem fuper te erit. ( nimi-

'gpm" ad gel?ennam viam flernunt.

rum appetitus ) & dominabitur tui , quia

Jtth, a j

in Cajno erimen infanientis moeítitudinis ,

*

b v

& exafperatz itacundie , alter veluti inipfa

fuit vividior , G truculentior appetitus .

Maeror immodicus quam i mene

quo Cainus incitabatur ad funeftum , & e-

tem occtipet , cor premat , f* que te-

xecrabile. perpetrandum fratricidij flagiti«

ericitate antmi ferenitatem perturbet , 'nun-

um; ad quod geminà invectz moeftitiz , &

DW r.

quam tamen voluntati evertit (ibere

exafperate iracundig furid , ac gehennali

tatem j quin coereeri

Megerá fic vividiüs incitabatur , ut nequa

redarguentis Numinis admonitione ; nequa

pojitf

interminatis graviffimé minis potuerit co«

LEDD

— Gre tul.it Cainfüorum repulfäm mu.

érceri; acfinovus hic truculentus moeftitue

/

nerum; maorore propterea confe-

dinis, & iracundiz appetitus non infraeffet,

TEU &US, &

atra triftitie nube mente

Caini arbitrium ; cui fubjiceretur, fed fups

infufcatus , fimülque exafperatus in omne

ra , ac Caino dominaretur; & neid perpe«

pronus fuit facinus ;; à quo Deus,ut eum

ram , fibi Cainus perfuaderet , putarétque

avertetet ferena facie , quà ejus discuteret

impuné pofle in fratrem fzevire ,eó quia non

nubes triftitiz ; apparuit , praemature vo»

ex arbitrij fpontaneitate , fed ex predomi-

lens imminentia crimina cohibere.

Iratás-

nantis , ac veluti neceífitantis appetitüs

Genef, ,. , que eff Caso vebementer , & concidit vul-

impetu in fraternam prorueret cedem

hn Vrl

$*

Injg.

'--na ejue , dixítque Dominus ad euM y quare

dixit ci Deus 1 f/éd/&b re erít «Wmfm HH5

Vr

m

[ N'

ä

Triftitiz Affectus .maior;ü accerfit congeriem,nifi coérceátur. $o

& tu dominaberi illius , quianeque invecta

eundüm illud, — Alnxit te Deus tuys oleo exi Pfalá, $

moítitudo., neque exafperata iracundia li-

ultationá.

Prudentes autem. acceperunt

bertatem aufert arbitrij , quamvis vividiüs

oleum cum lampadibus , 4d eft , latitiam.

inftiget ad furores , G ad flagitia perpe-

Quód fi virginesoleo delibutze interni

$94

tranda, -

gaudij prudentes dicuntur ; confequeng eft,

d

ZsP

PO

Fertur enim homo przeceps in infanias

ut eatenus oleo 'vacuz fatuitatem incurte«

rint , quia lztitià deftitutz interno inficiee

deli&torum., ruítque veluti czcutientibus

oculis in omne ícelus , triftitiz aculeis fti*

bantur marore , quó ad vitia pronz accef-

mulatus , & aracundiz ;flammis accenfus ;

füm neglexére fponfi, & vitijscoinquinate

fed quamvis proniot fit , .utráque occapa-

fatuitatem contraxerunt : prudentes igitur

tus paffione moeítitudinis , iracundiem , .a

virgines olco illinitz letítiz , nec pra(tigijs

quódvis patrandum flagitium , -non propte«

falluntur voluptatis ; neque toediofi moero»

'tea libertate deftituitur arbitcij ; liberaenim

tisincitamento extimulantur ad vitia ? fecus

adhuc perfeverat:;voluntas., qua ficut in

imprudentes , quia oleo deftitutz lztitize

tadiique dementia occupatze ,. faftidio infi»

Dun, j

fcelus proruit,, ita in géhennam proniorem

fibi viam:fternit , ut moerore confectus re.

«iuntur:moeroris , S& ad virtutum infatuane

: Gj

Circumde-

petere.cum :regio Vate poffir.

tur culturam., illecebrisque falluntur volue

derunt me dolores mortis , & pericula snfer-

pratum , & libidine agitantur delictorum

,

Wi dnuenerunt 3ne.

oleivacuitate , feu tetrz moeítitie umbrá

u

16.

"Nemo fe £allat , .nec (ibi perversé pete

fomitem exhibenre ad delinquendum , quia

'fuadeat ex . immodico.moerore , vel-etiam

triftitia malorum omnium eít putidusfons,

'exacerbata iracundia pofle in fcatrem «citra

:ac ad .omne .iicelqs ïpericuldihm.;incizamen.

itufne

piaculum delinquere , .ac impune fzvire ,

.üm.dixerit Deus Caino moerore confecto .

Non me latet à »þ'lu-r'ibus quaftionem

& iracundia:exacerbato , cum fratris pra-

anflitui , an'Chriftus in ultima ccena morti

$* :

qmeditaretur necem., ub te erit appetitus

proximus:corpus fuum Judz ad manducan-

ejus . (5 u dominaberis illius , mmirum

dum dederit. — Plutes énim ex Interpreti-

moror , quamvis immodicus , . ira.exa-

bus fibi perfuadent incóngruum fuiffe pro«

fperáta ,:nonita intusmentem occupant ;ac

ditorijam molienti , .ac maturanti nefae

ä

Tium facinus , .amicé Eucharifticum 'Chri.

dominium agunt., :ut voluntatis evertant

Aibertatem , :quamvis enimurgeant , ftimu-

flicorpus portigere. 'Cümenim Chriftum

Jléntque moerentem , fimülque iratum ad íce-

'non lateret facrilegum ; quod intus fudas

]Jüs patrandum , :non tarnen adigunt, 'Unde

Ácelus;meditabatuc , ac ipfum omninó in-

'fe ipfum potiüs fallit , -cura moerens teedio

dignum , ac imparatum «ognofceret , ad

w NONIES - "

-affe&us.in aliquod fcelus proruit ; huc ac«

facram 'Synaxim :cum «czteris fumendam ,,

ideó ne facrilegus communicaret , deftituen-

"Trad..in ceríendus D. Auguftinus, inquiens : ANemo

, üþl /,' l'n

JoAn.

.ergó vos fallat , -quando fortà tedium pati-

'dus.videbatur tacro hoc.epulo : & quamvis

, Gd

mini., quia ícicet , homo:.moeflitize teedio

lhisce nitantur fundamentis , qui cenfent,

j

'€xalperatus (e ipfum fallit, «cum effronis

Judam :;proditorem «minimée in ultima coena

fertur.ad .vitia fomite incitatus:terrica ., :ac

'communicáfle : nihilomtinus communis eft

maligaantis triftitize.

Anterpretum fententia afferens ; etiam Ju-

— -

$7

AMatib.:25.. R

egnum eclorum decem

'dam proditorem unà cum ceeteris Apoftolis

'pariatur virginibus , que accipientes lampae

«ommunicáffe , quia tametfi Judzee commu-

:das fuas-exjerunt.obviam fponfo, & (pon-

nio incongrua videretur , [i'tamen illi uni

Mattb. $s [., fedex illis. . Quinque-eraut fatue , &

megatum fuiffet , quod reliquis omnibus

RP

uinque prudentes : fed .quinque fatue ac.

adftantibus ubertim concedebatur , id pro-

eeptii dampadibus non fump[erunt oleum fe-

ul dubio fcandalo czteris fuiffet , quapro-

eum , pradeutes veró acceperunt oleum in.s

pter D. Leo Papa palam fatetur , Chriftum

ais fui -cum lampadábus. non parüm de-

nulli Apoftolorum Eucharifticam fui corpo»

W

| fudant facri Interpretesdisquirentes, quid.

ris denegáffe communionem : & reddens

nam fitevangelicum hocoleum , :quo :quin*

rationem , :cur nec Judz proditori , quem

que prudentes virgines ad. virrutum 'pralu-

indigniffimum noverat, voluerit eam «de-

lí

cent ítudia : & quanam fit hzc olei vacui*

negare ;5 .ait, Neque ab .boc quidem myffe- 'Serm.v. de

tas, qua virgines fatue , ac imprudentes

rio proditore ubmoto , ut offenderetur Judas ilfiom

d

adventum neg ligentes Íponfi à vitio fuerunt

nulla injuria exa[peratus ,. qui impietate s

;-

voluntaria prafcitus erat.

Nimirum no»

ja

dementatz, A quónam virgines oleo vacuz

fuerunt ad indulgentiam inítigat vitiorum,

luit Chri(tus negare Judz beneficium czte-

cum prudentes lucernis ardentibus przvijs

ris Apoftolis commune, ne difcipulus proe

)a

facibus. itinera feliciter decutrebant virtu-

7

ditor injuriá exafperatus, & ob denega:am

tum ? cur oleo deítitutz florem amiferunt

fibi cum reliquis communionem , tetra , ac

n

virginitatis , cumreliquae non minus lampa-

malignante occüpatus triftitia vividiüs in-

des oleo ,, quàm animum omnigena exor-

ftigaretur ad facrilegum , quod intus mente

De verb,

nárunt virture ? explicat : quid hocoleum

moliebatur,flagitium 5 & ne ad nefarium

Domin,

fuerit D. Auguflinus , inquiens : | per. ole-

facinus ; quod maturabat , praceps flatim

*

rueret

*

ita pronus eít ad flagitia quzqua

;:

Sem. a. m ip[am letiriam figuifiari arbitrer [e«

p*

$60

l

Difïcrtatïo XXIV,

patranda homo tetra. oceupatus triftitia, &

cocleflis epuli , qtió faltem facrilegam ob«

truculenta exacerbatus iracundia , ut mo-

tegeret Judz proditionem : eft (iquidem

luerit tunc. Chriftus Judam quamvis pror.

immodica triftitia: inteflinus doemon infti-

fus indignum , folatio deítituere commu-

gans ,. ac folicitans ad omne fcelus ,^ ut

Wjeo M

nionis cum czteris, ne ipíi invecte triítitize

PT

meritó Euripides eam dixerit Deam aver«

ob denegatum fibi facrum epulum tribue-

nalem , eó quia multiplex fit ipfa , ac va«

retur facrilegum proditionis ícelus.

rium malum , imó non folum multiplex

60.

Adeó profunda triflitia , furórque ex-

malum , « quia ad omne fcelus iter ape«

P

afperationis moerentem dementat , ut vel

riat , fed etiam smultipes , ut loquitur Po«

Deus ipfe precavere voluerit , ne triítitiz

filippus & AMyrínice , quia multis, ac die

tribueretur tetricitati fcelus, quod exvitia-

verfiffimis vijs ,. modisque varijs ad nos

zil]c 30 Jl

tz voluntatis arbitrio oriebatur ; pronae-

venit , & per plura itinera ad fceleta om»

nim eft triftitia etiam ad horrendum quod.

"Widc

nia nos perdücit , binc dicitur varium ma«

cunque fcelus , ac facrilegum quodvis fa-

lum , quia plura, ac innumera mala fe«

cinus, . Voluit igitur Chriftus Juda quam-

cüm adfert immodicus meror , unde Ba-

Ora? f2,

vis indigniffimo facrum impertiri epulum

filius ait : Nzia autem triflitia autbor pe-

qu«f?. . de

Unà cum caeteris ,. ut pateret ; nullà exa-

cati effe folet , càm maror mentem fv

mercor.

Íperatum injurià , nullo occupatum moero«

mergat confilj inopía , "vertiginem adferat

ïr!;üzt,

re , nec inítigatum triflitiá in fceleratiffi-

peuurta cogitationte ,. ingratum animum.a

mum prorupifle proditionis flagitium, Re*

generet ; eo ipfo , quód uriítitia mentem

fectis tamen aterno pane difcipulis , — &

fubmergit , rationem obruit , animum pre-

etiam Judá ; Chriítus nondum fatur , quia

mit , pravásque ejus paffiones excitat ad

nondum felleis lautitijs meridiatus ad men-

peccandum fomitem [uppeditat : & licét

fam crucis 3 «divertit in hortum Gethfe-

ábsque arbitrij libertate non delinquat vo-

mani, oraturus zternum Patrem , & im-

luntas , nec homo in malum proruat; at-

peraturus terra ,

quia licét novi Adami

tamen ; fi moc(litudine intus prematur , &

innocentiam reverita ,fpinas ibi germinare

atra ejus caligine mens deje£cta à (ua fereni-

recusáffet , dolorum tamen Domino ípi-

tate infufcetur , incipit ratio re&lis deftitu-

mas preparavit, ibíque ferociffimis animis

tua confiliis , prava nutare vertigine ; GE

tortoribus accerfitis pavore , toedio , moe»

fuppeditante morore tacitum ad peccara

rore,, ac triflitia ad mortem Usque cor

6

igniculum , ac inteftinum fomitem ad fce-

illis ultró tradidit. discerpendum

)

ut ex

lerum patrationem , — voluntas liberé in

6

interna pectoris carnificina (anguis ad pe«

hujusmodi fertur Ícelera , quamvis ab in-

rotandum erumperet , qui ideo fine vul.

L]

L

licet enim ime

terno mcrore inftigata

nere toto diffluit corpore , quia fanguis

modica triftitia lumen infufcet rationis

vulnerum loquaciffimus eít ad ultionem

[ua caliginofa tetricitate, ac libertatem ex«

vulnerantis ;; & (anguis Chrifti non ul-

tenuet arbitrij ,^ quatenus vividiüs ad fla-

tionem , (ed veniam , & panem mundo

gitia inftigat atrociora , non tamen libere

fpopondit.

Vel cum totus effet. plenus

tatem obliterat ;; neque ad delinquendum

oculis ,, divinus Argus , imó totus effet

compellit , fed ad fcelera viam fternit , &

oculus , non aliter flere decuit, nec fane

ad eadem voluntatem infligat, sítque pro-

guineas emittere lachrymas ,. quàm ex (in-

pterea triflitia fcaturigo omnium fcelerum ,

Nimirum

Mb.þ 1

gulis divini corporis membris,

ad qua finit voluntas per mororem liberé fe

avatus müror hoc ab omni membro tti-

4

rapi,

butum exegerat , quo opulentior factus , ac.

Imó non ad fcelera 't'antüm' »fedad moi.'

62.

riüs diftorqueret.

Mmb:z*

61.

tem perducit immodica triflitia , ex qua

Hinc pauló poft 'Judas/.e'x difcipulo ,

mors feflinat , exficcar enim intus offa, cor

boftium nefarius Coriphaeus cum laternis

premit, mentem perturbat^, animum tur-

Chriftum , cujus fuerat corporepaftus , ad

bulentioribus exagitat cogitationibus, &

necem quarit, quem inventum ofculo pro*

totum hominem fus, déqueevertit , donec

didit, quó caput Redemptoris preuum fie-

*

perdat,ac in infernum pertrahat, In fepten-

ret proditoris

$

armis abufus amoris o-

-Gmef. 4v

nali communi illa flerilitate, licet plurimum

Ículo facrilegum perficit fcelus ,. fictis e-

fuiflec detrimenti paffa familia Jacobi ; hic

nim fubdolz falutationis officijs , ofculum

tamen cunclantiós renuit Beniaminum f«

in perniciem authoris vitz temperavit ,

lium cum reliquis fratribus mittere in E«

l

& fceleratiffimus proditor fidei fymbo-

gyptum; amor enim non finebat patrem à

lum ia teíferam convertens perfidiz om-

filio fejungi , nec hunc à patre feparati ,

nia perturbavit ,. & mundi Conditorem

inquiens : Nvem defcendit flius mem vobis-

manibüs tradidit nocentium farellitum

?

.

folus

qui ad proditoris ofculum , veluti ad fe-

remanfit. ;

rale clafficum fe effuderunt in furias. — Ad

f quid ei 4dwr[i acciderit iy .

perra , 4d quam pergitis ,. deducetia canos

hujus facrilegi Íceleris patrationem citiüs

meos cum dolore ad snferos s. hoc eft, fi

tetra triflitia, fi judam occupaviffet , ob

permifero vobis Benjaminum comitem in

denegatum facrum epulum in(ligáffet ?. i-

/Egyptum , & aliquid adver(i eidem initi«

Ev

dcóque voluic , &ipmm participem— fieri

W obtigerit , efficietis , ut ego dupligi

*

$0s

Tüfütie APfe&usmalorü accerfir Ccingcrïcm,nïüïcocrccatuz, $61

confe&us morbo fene&tutis , & mororis

intereunt herbz , fqualent campi , lugent

nioriat prz triflitia ?. erit enim fuperve-

horti , concre(cunt alta glacie flumina, ni*

pmiens moe(titudo , que mortem accelera»

vibus obrauntur montes , valles, planities,

$f 147- bit meam

, unde Auguílinus ait ?^ Ez de«

Íylvz , tellisquetota, in qua nulla fe oculis

é» Gen'jq

ducétüs fenetlam meam cum triffitia Ad in«

Íegetum;,aut fperatae meífis produntindicia j

I

féraum , & ideb ad in[ernum 5 quia ciüm.s

quin prafocatz quafi infemine fruges , gelá

eriflitia ? Ecce quàm perniciotus eft tri-

que exanimatz fpem videntur futuri pro-

ftitia morbus, cum non folàm ad ícelera

ventüis elidere , & iter non permittere.

64«

viam flernat, G mortemacceleret; verüm

Monuit igitur Chriftus ,ne fuga in bye«

etiam , quod deteriüs ad infernum perdu-

me prottahatur fufcipienda, quia tunc venti,

tempeflatésque graflantur ; coelifacies iem-

Li.3,.d, €8t» appofité D. Chryíoftomus ait : :Diz-

P,'U'vido à

Dolita cperatione perniciofior efl immodi-

per turbida , minax, & irata , fugientibus mie

nus favet, quibus propterea ob frigus , ni-

CA wmroris magnitudo. Nam quos damon

juperat 4 per wmuerorem vincit,

ud fi

ves , pluvias ,lutum , ventos , & alia tum a.

f Ótst 15,

snarorem fufiuieris , mbil omnino. bzai!i-, &

ris;/tum viarum incommodafuga eft perdif.

'.qug4 d

ancommod: tibi ab eo continget.

Recteét:-

ficilis , & prafertim «gris, fenióque confe-

" mea à

anet àb immodico morore infernum , . qui

&is per(zpeimpo(fibilis, vel etiam lechalis,

* qrifit,

Pramonuit, mefuga etiam infabbatho fie-

]

nofcit triflitiam omni diabolica operatione

fet, quia eo tempore ] udzis nonlicebat ul-

|

: gdb mccn?iorcm.- 4

tra mille , imó ultra feptingeritos paffus

ambulare. Hoic tamen litterali expofitio-

s Vil

ni aliam (ubdit myfticam , D, Auguftinus in

Uib i, quafp.

CU amRng

quiens: Quód ai : Orate ,uefiat fuga Uto

LNærariä teira fcalz;gine.r,, iftex-

Sira byeme , wel fabbatbo , 3d efl , veampedi, 4"4ff. 37-

«ntiantur , lumeniufufcant mentis ,er

zuento aliquo derineamini : quia & byeme

ambribus , wel frigores & fabbatbo ,4dn quo

ammodica pre[fos triflitiA vveluti cacunen-

proficifes non licebat , dmpeliebatur quis ab

d&es per devia trabunt,ne viat peram.

dulent falutis. — -Hilaris pae

itinere, & poftea ad rem noftram appofité

dJientia beatitatem

fubjungit: vel 4Iiud ne in triffitia , aut le-

grafagit.

ditia rerum temporalium quis $mveniatur À

4lie illa.: noluit Chriftus, ut fuga fieret in

&3.

w- Xcutiende funt triflitie caliginofz

hyeme ; quia hec anni tempe(tas nubila, te*

E

T^5, nubes, quz noftram infufcant men.

tra, lurida fymbolum e(ttriflite ob inopiam

tem , animo ferenitatem furripiunt ;

rerum temporalium ,. & (icur hyeme ob fri-

«ordi traaquillitatemeripiunt , lumen infu*

us, nives , pluvias ,lutum, ventos ; & alia

CI

fcantrationis , ut preceps in:omne pro-

tum aéris , tum itineris incommodafoga, vel

ruat homo ícelus : & quidem abigenda

eft impoffibilis ; vel lethalis; ita quiinit fe

funt , hujasmodi tetrze nubeculz prius-

immodica vexari criilitia, vix que imminent

quam plus-dammi inferant , antequam per

mala ,. & animi excidia fugz beneficio erit

patrata fcelera nos pracipites agant in tar*

declinaturus: immodicus enim moeror ome

,;1

€:Mattb. $4. tata.

(Chriftus Deus in przloquio de fu-

nes evafionis , acfalutis occindit vias.& ba«»

|

nefto , ac ferali Jerofoiymzeexcidio fugam

ratrum duntaxat oppandit perdicionis,

-premonet imminentis calamitatis decli-

€Maeror immodicus omnia occluditad — $7*

fandz causà. Qwi im agro e$i, mon ve*

falutem itinera, omnésque impedit femitas 3

Matth»14.

ít

vertatur zollere tunicam fuam ,| U& autem

ded viasaperit , emollitque ad eternam per-

;

niciem : imó acíi glacie concretz , ffimül-

gregnantibus , E5 nutrientibus $n illis die-

f

bus.

Orare autem , wut non fiat fuga ve-

que declives effent viz ,quasmeeror pandit

"«

firabyeme , vel fabbatbo , «erit enim zunc

huic qui habenas laxat , per declivia haec

:glaciata itinera praceps agitur deor(um ,

aribulatio magna , qualis non fuit ab ini.

"

io mundi ,neque fiet : pramontit Chriftus,

vel quafi in curru absque aurigatore ad vir-

imminentem calamitatem fugz beneficio

tutisruinam , funeflümque vitz exitum fe-

ctj ib

declinandam effe, mon tamen effe fugam

Íftinus ruit ; unde Augufítinus re&lé explicat:

K

protrahendam , ne calamitas priüs ingruat,

Orate ,ne 1n triflitia ,aut letitia verum teme

poralium , quis inveniatur à die illa , quia

|'

nósque feriat , quàm fuga ab ejus nos abri*

!

piatflagellis : ideóque hortatur, ut perpre-

moeroris terricitasnifi ope divina excutiaturs

ces ad Deum fufas Numinis expo(camus

4

quem occupat ; perdit ? excutienda itaque eft

opem ; quà poífimus flatim fugere,ne fuga

hazc prava tetricitas , ne mentisferenitatem

Is

J

uof(tra fiat inhyeme , vel fabbatho, quia neu*

abripiat , & in profundum rapiat malos

tro temporeopportuna cenfetur; monhye-

rum , 1dque declinaturus Regius Vates; aitz

u

&ne , quia hec anni tempeftas triftis eft, rigi-

Meditatus f[um noite cumcorde meo , 65 exe Pfalk

»|

7ó, v

Jf

da ,immitis, lurida, pigra ; afpera , deformis,

ercitabar , € fcopebam [hiritum meum.» $

£4

inqua arbores fuis deftituuntur foliorum co»

nimirum , ut explicat S. Athanafius apud

Í

snis , vitefcente fuo viduantur prata honore;

Lorinum , quia David moerebat , Íeu affi-

n

' exficcantur enim vireta , areícunt planta ,

ciebatur triftitià , hanc ut excuteret , (uum

(e

Bb bb

€Q«

d

Verani de dlk&ün Jon. d.

$62

Differtatio XXIV,

fcopebat fpiritum : feuope divina, & gau--

trinfecum pulvetemi excütere qits Téms pof«

dio fpirituali, veluti fcopá Propheta verree

funt é cute extima corporis , non intus meuges

tem pulfare , cui potiüs funt folatio , quia

bat, ac purgabat fpiritum fuum; ne quid-

ert

quam fordefcentismoeroris fopereffet : quia

inde anfam fumit , magis gaudendi.

ubi moeror ftabulatur, ibi domicilium non

Hinc S. Zeno vocat &eatas calamita-

eft Spiritus fancli , hic enim utpote mun,

L2

Afferit calamitates ,

& corporis

67«

diffimusnonni(i purgatum , ac mundum in-

cruciamenta beatitudinis participes , beas

habitat domicilium noftricordis, hinc Her»

tas calamitates ,. quia ha funt , que viris

Lib, 2- $4- | as Pauli Difcipulus ait :

«quanimts effo ,

probis virtutum ftudio addictis viam ad -

GBemn . 7 L — a d p r E -- [ — 3

floral. man-

ternam flernunt beatitatem, funt binz ala

& patiens , 65 omnium operum nequiffimos

!läf. 3.

'rum dominaberis ,. 8 operaberis omnem.

quibus vir pius excuffo quovis moerore

juflitiam. — Quàd fl patiens fueris ( feu ur-

munitus furíum avolat , quia non finit

mentis ferenitatem à tetris moe(titiz foeda-

gentibus tribulationibus , & ingruentibus

calamitatibts triflitie atras excufferis nu-

ri nubibus , hinc Tertulliano quarentt,

bes ) Spiritus fantlus , qui babitat in te» ,

Que igitur negotiatio patientie $n corpo-

.Lz'B. Y,d»

re ?. premature refpondet , D. Paulus.

euundus erit , & non abfcurabitur ab aliquo

patient c.2tà

nequiffmo [piritu , fed gaudens dilatabitur ,

Gloriamur in tribulationibua : quia vito.

"d Ron. 5o

65 epulabitur in vafe , in quo babitat , &

forti , ac pio calamitatum , ac tribulatioe

num procelle mentis jucundam ferenitatem.

apparebit Domino bilar(': in pace mag-

2249

non abripiunt per inveclam maeítitudinis

E«

66.

tetricitatem ; non enim fzviens calamitas 5

Sicut igïtür cordis mundities ,« fpiQ

gitüsnitor à gaudio oritur fpirituali , acin,

anxia tribulatio , dolor zrümnofus, infame

terna cordis hilaritate , qua allicit Spiri-

dedecus , probrofus labor in ijs, qui chri*

tum fan&tum ad domicilium cordis noítri

ftianasexcolunt virtutes, folicitant moetoré ,

6»

inhabitandum : ita fi ab immodica munda:

nec lachrymas cient;quin potiüs feftivum pa*

riunt gaudium;gloriásq; negotiantur beatas;

na triítitia domicilium :noftrum inquine:

tur , fpiritus [gbaleat , mens obfcuretut ,

quapropter Tertullianus lermonem inflizu-

Fot. m

& cor noftrum fordefcat , à nobis longiüs

ens de primavis Chriftianis Martyribus, qui

|

?

L

. & quia David

fuo fanguine fibi purpuram tinxére , pluribus

recedit divinus Spiritus

agré hujus divini hoípitis ablentiam tule-

eos laudibus commendat, cum fuisrapti do^

mibusin carcerem traherentur , ac in ejus de-

£at, ideó per fpirituale gaudium , fcope-

bat nocte intempefla ,^ feu. purgabat fpi-

trüderentur ceca, & humeícente tetricitae

ritum fuum , hoc eíL, excutiebat omnes

te ; móxque é carcere ad patibulum educeren-

sinoeroris tetricitates ,. luridásque tri(titie

rur pedore fqualidi, inedia emaciati , fame

8ibup,42,

caligines , animümque in Deo exhilarabat ;

abfumpti , macie titubantes , barbá, & capile

" ll'

lis intonfi , pallore deflorati , diuturno care

qui

a Spiritus [antius , at Hermas, qui ba-

bitatinte, mundus erit ;

& non obfcurabi -

cere flaccidi , execrationibusturpes , & ad

omnia fzvitiz cruciamenta deftinati

*

ait

zur ,. fed gaudens dilatabitur. / Non enim

P

ipfe.

Producitur Martyr ad experimentum

letitia, quà animus intus in Deo exhilare-

Ícit, tes eft vitij; fedvirtutis jugis haredi-

felicitatis ad ipfum. divine (edi afcenfum

tas, hec autem mundane voluptati indul.

quia pet czcas carceris tetricitates ád gloe

rie martyres vehebantur fplendorem 5 vine

gentibus interfcinditur ; quia in voluptuo-

fis delicijs , minimé eft inquilina ; fecus in

culis ferreis , quibus detrufi detinebantu£

carceribus , veram (ibi libertatem negotia-

vitis fapientibus , culturz addictis virtu-

tum , agnata contexitur latitia, quznullo

bantur ; inedid , qua abfumebantur corpo*

interrumpitor cafü , nullá fugatur fortuná,

ris membra , vegetior nütriebatur fpiritus ;

pedore, quo vultu fqualebant, intusani-

quia animus perfectus virtutum ftudio ex-

mum reficiebant; infliclis (ibi vulneribus ia

cultus femper tranquillus eft ,' ac hilaris ;

perpenfione Martyrii viam fpiritgi per cor-

nonenim latiítia , quz virtutis eft fostus , ex

alieno pendet arbitrio,nec favorem hominum

poris patentia Ípiramenta aperiebant ad cce*

quarit ,

nec minas expeóclat novercantis

leftem gloriam, qua fuit negotiatio patiene

tiz incorpore , pluribus torto cruciamentis?

fortung : incrinfeca eft nobis , perinde ac

virtus , quà animus exornatur j Q licét

Gloriamur àn tribulationibus , quia femper

mentehilates , fpiritu jucundi , animo lzti ,

nobis non fit innata ; eft tamen nobis ag-

nata; hanc enim parturit, qua in nobis re-

nullam admiferunt moeroris tetricitatem,nec

fidet virtusobítetricis gratie beneficio , &

auz triftiriz caliginofam nubeculam , quà

animi inficeretur arridens ferenitas , & ideà

quia in nobis efllorefcit , mentem pacaté

tranquillat, necfinit etiam in calamitatibus,

corporis cruciamenta aterna felicitatis fuee

runt experimenta :

producitur Martyr ad

animum turbari , nec triftari 2rumnis ,

experimentum felicitatis ,| ad ipfum divine

nequededecore dehoneftari moeroris , quin

otiüs ex calamitatibus exteriüs ingruenti-

Sedis afcenfum-s . -

Mundi deliciz, carnis voluptates

; coti«

PTR

bus fomenta inde fumit , quo intus ube-

U d

riüs exhilarefcit ; imó beator cerumnis , ac

cupifcentize lenocinia , ac reliqua , qu& in

mundo funt blandimenta , quia fugitiva ,

'l""i-l D

calamitatibus animus hac affectus latitia ;

M —À———ÀÀ i € -

p-o:-iüs in«

quia verbera, G calamitates utpote quid ex«

nuggto;ia , &íallacia metoris

ducunt -

Triftiiz Affe&tus malorü aGceriic.Cohgqrïem ,nïü coérceatur., £63, |

"n

ducunt tetricitatem , quàm ullius gaudij

in illo-die veddi fibi tantum gaudij. - Su-

adducant jucunditatem 5 ideóque mundiaf«

ff'inuit banc voluntariam orbitatem , ne fime

m

fueti delicijs dolent , moerent , triftantur ,

Aliqua patientia viveret ? recuperavit igi^

tur jobus aucto numero bona , quz ía-

'quia umbratiles , .ac fugitivae mundi deli«

«iz nonnifi interni moeroris adferunt cru-

viente procellà perjerant ? nonitaei, quam

6

€iamenta, Cüm éconverfo , quicrudelio-

fuceperat , proles duplicatur , quinimo

ribus fupplicijs pro Chrifto libenter defti-

ultrorecufat redivivá dile&tze fobolis reftau-

nantur ; in ipfis corporiscruciamentis, inci-

rationem, malens voluntariam fuftinere or-

piant animo experimentum «celeftis gloriz

bitatem , ne fcilicet absque aliqua. parien-

tia deinceps dies protraheret fuos : quapro-

in tertis przguitare ; fibíque ad fublimem

empyream felicitatem aufpicari afcenfum ,

pter recufata duplicate fobolis reftaurario-

E

ne , maluit in. die alla veddi fibs aant

adeó ut jucundi, acleti martyrio purpurandi

adcruciatus , lanienas , cruces, eculeos ,fe-

gaudj.

N

79*

«cures, gladios, ignésque voraces, patibula, &

eque quid aliud fuit hoc gaudium ;

iquàm lugubris filiorum orbitas , qua per

"r

qnortem irent 5 nec unquam ftarent ita in-

trepidi , & fecuri , quàm cum fub fecuri cere

patientia exercitia , ac fanctioris fortitudie

utint catà

vices flecterent , quafi in martyrio non cor.

nis culturam , fructus duplicavit detitie z

, Ailn, 5,

non enim ex fola priftinz felicicatis reftau.

. *« gustorqueretur Martyris , fed fides punire-

I

tur exultantis martyrio: cüm enim Ghriftia-

ratione excrevitJobi lztitia; verüm etiam

)

ma fides tyrannorum periclitatur períecutio-

ex lugubtri filiorum orbitate , quiaviro pio

]

virtutum culcori , etiàm arumnz, tribue

fiibus, Martyres cruciatuum gloriantur fe-

Bicitate, qui propterea non tam producun.

lationes , & orbitates, fomenta fuppedi-

tur ad mattyrij cruciamentum , quàmad fe-

tant gaudij 5 imó inter primas lzetitix caue

fas funefla recenfentur filiorum funera , cum

Aicitatis experimentum,

$9.

Non enimirremuneratos dimittit Deus

noluerit fibi filios reftitui, we finealiqua

viveret potentía, fed , ut ait Tertullianuss

labores, quiin virtutam cultura , dpiritu

lut, dl

exultanre , cordehilari , lato animo , men-

analuit in die illo reddi fibi tantum gaudj *

téque ferena toleranrur*

Job Poft fzvien-

nimirum luctuofam dilecte fobolis orbi-

:

tatem«

j

:

tes procellas , diverberantes tempeítátes ,

affligentes calamitates , opprimentes arume

fÉrumnz igitur, & cálamitates , qui»

7

mas, «quas inviGtà patientiá , loricato pe-

bus viri pij premuntur, facrafuntenigmae

ta, quzin extimo cortice alind videntug

*ore , lzto animo , inturbatà mente pete

L

tulit , tandem non folüm priftinz fuit for-

indicare ; quàm quod intus magis fignifi-

Wob cap42,

tung, Íed pinguiori etiam reflitutus. . .E

d

cant : externis fenfibus angores intimant;

dolores inducunt , contumelias invehunt ,

"D. IZ

Addiulit Dommusomnia ,quacunque fuerant

job dupiscia * quia calamitatibus obrutus ,

«ruciatus adferunt , fed iatus fpirant in ani,

alceribus ícatens , zezumnis obfeffus nuilam

mo blandimenta ]ztitizee , profperitatis de-

admihit moeititadinis tetricitatem ,. fed Iae-

licias , ac gloriam beatitudinis ,hzc eft a-

ä

tojugiter animo, mente jucunda , fpiritu

nigmatica humanz «calamitatis felicitas ex«

hilari (ingulos jugiter retudit ictushoftis in»

trinfecüs gaudio deftituta ,. fed intus deli-

íultantis;, di(trictósque :elufit mucrones ,

«ijs afluens , ac folidiori diffluens lzetitia ,

árritósque effecit affultus , ideo multipli-

ideóque recté ajebat Apoüölus. —^ Gloria-

4dd Remaa,

amur 4n tribulationibus , quia ha licet vitis

$.

«avit Agonotheta Deus Jobo armenta, gre-

improbis, mundíque affuetis voluptati te«

ges, cenfum , pradia , statem , domos,

loriam ; fed non iita filios duplicavit, fed

tras moeroris adferant caligines , quibüs

mens obnubilata triftatur , viris tamen pijs

tantüm tot accepit , quot in calamitatibus

domás tuinz opprefsére , ac vivos fepelie-

yirtutum exercitio illuftribus, lztitiam du«

zunt. "Quid? quéd cum catera duplicen-

plicant , ac fnentis promovent ferenita-

tem.

E

tur, armenta in campis , greges inagris,

72X»

Éegetes in montibus , vallibus , ac plani-

Oftenfurus Chriftus arcanz fuz beati-

tiebus ; cenfus, divitiz , pecunie , gemma

tudinis gloriam praaltum Thaboris verti-

rumnitores, auri pondera, ztatisdies: Er

cem conícendit , ubi coeperunt ejus vefli-

addidit Dominus omnia ,* quacunque fue-

menta nivali candore albicare , facies fulgu.

:;

ribuscorufcám fcintillare, & fingula corpo-

zant ob duplicia , filios tamen non dupli-

ris membra dotibus prznitere beatitudinis,

€at2 quid H quód cüm «atera bona duplici

auctafenore , ac numero acceperit, fobo-

Oculati tettes adfuerunt Difcipuli , ac Judai-

::

« gentis Proceres. — Quidni dum intenfif-

les non etiam' in ampliorem excreverit nu-

merum ? non melatet , plutimum im-

fimi fplendoris jubare circumfufum Chrift

endiffe laboris SS, Interpretes, inhacfol-

corpus emicat, fufpicitur in coelo nubeslue

cidiffima opaca, quz novo Regi nóvum ad,

"venda quzítiuncula , fed unus cateris mihi

2

videtur praferendus T. tuliianus , inqui.

aptat folium, noviimque intra blandimenta

candoris thronum felicitatis , verüm nefcio

«t

Lib. de $4*

ens: fobus , qua amiferat , reduplicata s

djertin e.14- pa]ælzt

E: fi ilios quoque veflttut voluf-

quis fragor, veluti ex imminentis nubis

fed maluit

disrupto finu auditur; fukque vox Dei

(?t , p4te* 1t0Y4IA. "UOCATELUT v

Bb 2

a

d

Feraui de gïjäöhöw Toma. If

164

Difetàto XXIV.

— — t

Mattb. 17. Datrisdicentis, — Hie e9

e ràt

*

[

fl meus dilelus ,

licitatem, — Hacqu

id, cürJudais pex -

in quo mibi benà complacui.

tentibus à Chriíto in cruce pehdente , ut

7j«

Sed cur Patris vox audita in 'Thabo-

ex cruce gloriosé deícenderet , fponfione

ris vertice fuit & an quia Deus Pater cog-

facta eum pro vero Deo fufcipiendi , no«

natum filium in gloria agnofcere voluit ;

luerit importunis eorum fatisfacere petíe

uem in dedecore ,

in opprobrijs vifus

tionibus

L

[]

u

quarebant nimirum defcenfum

4

erat quafi ignoráfle ? fed f1 vertex Tha-

é cruce teftimonium divinitatis , cujus a*

boris, veítinm candor , frontis fplendor ,

Ícenfuüum eum declaráffe filium Dei tefta-

760

& totius corporis fumma claritas divinam

ta lunt elementa ipfa , terra motibus quafe

Chrifti filiationem illuftri oftenderunt te(ti-

fata , lapides fciffuris disrupti, aér infueR

monio ? cur cum filiuseflet , Deus Pa-

ta caligine obductus,, fol fuo viduatus ju«

ter in. Chrifti calamitatibus , quafi mutus

bare , luna eclypfin paffa ,

Íydera , fuo

tacet , nec filium fatetur in ignominia ,

Conditori parentantia : & cum Chrifti in

quem dilectum unigenitum agnofcit in glo-

crucem aícenfus ejus proderet divinitae

ria ? etenim naícitur Chriítus rigente

tem , quam creature etiam fenfibus deftis

hyeme , exclufus à :diverfório , reclinaa

tutz fensére , íoli Judzei petentes & cruce

tus in caula , qui ab Angelis coeleíti ados

defcenfum agnofcere noluerunt , pulchré

1ib. de g

Bub

ratur in aula ; medius jacet inter bruta a-

Tertullianus.

Hinc vel maximé o FPha-

3 H

nimalia , cui cunz funt palez ; integu-

rife Dominum agno[cere. debuifla * pa-

fieht, €ap, A,

menta linteola detrita 5 mox fufceptá fugà

Hentiam cejusmodi nemo bominum perpe»

adit &gyptum ferociam declinaturus He*

traret,

755

rodis ad internecionem perfequentis , im-

Cüm igitur ex ipfo in crutem afceti«

petitur maledictis , conviciatur contume-

fu , fe perípicué Deum probáffet , foper-

lijs ,. alapis dehoneftatur , fputis contami,

Vacaneus erat e cruce descenfus ,

quem

matut ; verberibus czditur , injurijs la-

anhelo defiderio petjére Judzi ; fupervae

£effitur , columnz alligatur , cruci affigi-.

canea etiam erat Dei Patris vox , qua op»

ä

tur ; & tamen tot inter xrumnas, ac pre»

portunior audita fuit in Thaboris verti»

mentes calamitates praclara Patrís vox aue

ce , in moncis feceffu,

Calamitates , &&

*,

dita non fuit , & tunc tantàm magnifica

&rumnz , ubi merores non invehunt ;

voce divini filij gloriam buccinat os Pa«

nec moeílitie tetricitates , eternze beatita-

tis , chm in Thaboris feceffu , in mon-

tis , veríque gaudij funt externa indicia 5

tis vertice gloriofus apparet, Quid hoc?

hinc de Dei ecclefia dicitur.

NorA»

Cant, $.942

nifi quia poít exantlatos labores , X hilari

fum , [ed formofa filie Terufalem ,. ficut

j*

amimo , mentéque lzta po(t perpenías z«

tabernacula Cedar 5 fiut pelles Salomonis $

— --- —— 4FQ —— g UP -

rumnas , tolerata opprobria , ac füperatas

Nimirum ecclefia exercitijs addicta fum*

procellas , tandem ferenitas fuccedit arri-

marum virtutum extrinfecus apparet quie

dens, & ccoleftia gaudia hujus vitz au-

dem denigrata, íqualida , & emaciata ob

Ípicantut xrumnae

?

*

tormenta corporis

exercitia patientiz , G poenitentiz in to»

Íem:na funt deliciarum , quibus exultat

lerandis zquo animo , mentéque hilari

Ípiritus; labores enim, & calamitates bea-

calamitatibus , tribulationibus , laboris

titudini preludunt.

Nimirum dum Chri-

bus, perfecutionibus , ac zrumnis 5 intus

ftus atrociter torquetur , contumeliosé de.

tamen leta , & jucunda nitet , ac ridet

hone(tatur., fatis profpicué commendaba.

fic fatur $. Zeno Veronenfis de tribus pue«

ris in aíluante fornace fecuris à tutela

tur à lenta patiendi gloria , quia ipía vir*

tutum exercitia fatis depradicabant patien-

periculi , ait enim de Daniele..-

Ubi ja-

Ser. 19. .f.:

Md Rom. 5.

tis Chrifti divinitatem ; quapropter ait

atl funt in fornacem ignis ardentis , bos

Apoftolus.

Gloriamur in tribulationibus ,

devotà cupidus ignis excipit,

Lambunt

quia tribulatio in homine intrepido , lz

rofcidos flamme blandientes,

Mira ves *

ugdi i o -- $ —— ER - AMEM a 0 o o M — u U a m —

'to, & jucundo , velgloriam fupponit in-

Opacitas intus ,— incendium fória eft.

In«

[7.

ternam , veleam ponit ; nec indiguit Chri«

tus bymnus canitur , foris ullulatus. auw

flus, cum pateretur alio fuz divinitatis ,

ditur : quia tota triflitia extrinfecus ob-

& glorig teftimonio , quàm ipía incon-

ftrepebat in flamma , cüm intus gaudium

&uffa patientia ;; cum primüm veró tantis-

mentem exhilararet ; fi enim moeror mene

4!4022. I

per patiendi intermittitur exercitium in

tem occupáffet ,

vel ipfe folus tortor

Thaboris feceffu , tunc adeft eterni Patris

fuiffet, quia nullum tormentum acer«

l

vox , quafi fubítituta glorie patiendi ,

. bius triflitiá , qusz intus

quz divinam; Chrifti manifeflaret filiatio-

fovetur.

"—

^ nem,

74

Calamitates igitut , & ærümnæ,,

/

ubi morroris non invehunt tetricitates ,

(

"

-

ibi produnt zterni gaudij quandam veluti

preguílatam felicitatem ; & in Chrifto

&

V

abundé divinitatem manifeflárunt , quae

fccum confociatam trahit aterni gaudij fe.

k

^ — $ vilt

&

Vüfiiz Mfectasmaloaccerfi congedem hi coerceatut, gdg

À

- $. VIl.

hon Jetetur in fcelere,- gandium tamen fí4

$

mlat,fed fuz (imulationis peenas luit, cüam

a

Jnternus maovor vermis ej "vifce-

meerorem intus alit, quem Ícelera ipfa gie

[e

qà corrodens , tinea cor exedens , fer-

gnunt; fatis enim torque:ur, quiantusmos«

gqeus animum fuo exitiali veneno interi,

ret , ideóque gaudia, qui quarir inter mum-

d

mens, — Qus faptrámprobam otne

danas voluptates , ac Ícelera, meeroresinve-

]s

mem à fe vmflitiam abigit, |

nit , quibusacriter intus punitur, ut proprii

"

Z.ää.m. "32

?6.

fceleris poenas luat , ait enim D. Gregorius:

»

K,St' internus mceror, qui mentem obtun-

Dignum eff ut in fe femper bowo marores 4n.

8 , dit, & cor distorquet , vermis, qui

fAL cln) .'.— 13

la

ventat , qui derelitio ereatere in fe gaudium

vifcera rodit,. tinea.quzcor exedit,

quarebat,

a

. & animi gchenna, . Quilibet depravati ap-

Eit igitur impius proprij fai cruciatàs

78.

petitüs interior motus vulnus eíl animae,

author , & ab(inthium amaritudinis intra

qua propterea ex inflidio vulnere íaucia

pectus nutrit, cujus corro(ione , moríüque

-

languefcit :: verüm inter affectus pravos nul.

»

affiduo jugiter dilaceratur.

Nonenim im.

lus eff, qui feediüs animum turbet , quàm

munis eít à vulnere, qui triílitiam intus fo«

;:

ET

Präberü-:s

interna triflitia ,. cor enim corrodit, & vi-

vet; ellenim hzc acutiffimus gladius, quo

: iw; cj,, *. [

3. S1.

" Ícera exedits vtaitSalomon: Sicut tinea.

Deus vindex fcelera punit, & pracordia

veflimento , & veruis ligno , ita triflitia.

transfigit improborum , & prafertim fuper-

Viri nocei cordis eltenim.animi triftitia ver-

bientium ;..qui fi aliquid contra. fpem fibi

3mis edax , qui pectus corrodit ; fellea ama-

accidiffe fenferint, affliguntur, & - mosrore

Is

ritudo , qua animum inficit ; fi tinea. eft

contabefcunt, — Etenim ingenti militum co«

morors viícera corrodit , & confumit 5 fi

pia fretus Rex Antiochus , ac numerofo mu.

tett3, & opacata nebula,mentem obícurat,

nitus exercitu animo moliebatur, Hebraos

- — — A d

ejüsque abigit ferenitatem ; fi truculenta

fuo proptio fanguine extinguere, ac ultima

tempeílas.fpiritum turbat, & tetrarum co-

internecione delere : cámque fuperbo f£aítu

girauonum fluctibus exagitar ; (i eladius ,

tumidus nuntium expeclaret, qui delatamà

)

vulpera infligit, viícera transfigit , & pacem

fuis militibus vi&toriam narraret $. fuorum

cordis deilruit; fi animi fpina effe dicatur,

cruentam audivit flragem , & non (anguine

pungit, cruciat, & vulnerat ; fi teterrimus

Judeorum Hebrzos delevit, fed Judai An.

fumus ex flamma iracuadiz evaporans, la-

tiochi milites , ac exercitum fregerunt , ac

C t. N

€hrymaselcit, & luclus fpargit; íi ignis,

profirárunt, & eó gloriofiorem de vidoe

T

peétus fuccendit, cor inflammat , animüm«

Antiocho celebrárun: Hebrzi triumphum,

.Sue ftimulat ad. omne flagitium ; fi peftis

quo Íperabat Antiochus fore , ut uno con-

;:

ferpensin animum , hunc coinquinat , infi«

flidu gens cunéla Hebrza periret ; cümque

€it , corrumpit, ac tandem interimit ; fi ve-

per nuntium audiviffet Rex cruentam fira-

menum, vitz teedium ingenerat, & intima

gem íuorum militum fufam ab Hebrzis,qu&

viícera inficit; fi fel, a cibis ablegat fapo-

non ut homiues fed ut ferocientes leones it«

9

£em 5 Íi tetra caligo, lucem averíacur, &à

ruerunt, pugpárunt, fimülque hofles pro-

El

tebus afpe&tu jucundis gratiam eliminat; fi

ftrárunt triftatuset Antiochus, quifpemin

confuía mentis tempellas , naufragia mina.

mctorem mütavit, quo pcnas daret pro-

tur , & apparat 5 f fluCtus,mentem perversé

priz fuperbiz : Fa(lum eff, ut audiuit Rex 1.

;

«commovet,G turbat; (i feralis umbra,fplen-

fermones iffos,e

M

pavit, G commotus eff val. 6.

—

dorem abigit virtutis; fiob(trepens nubes,

de, 6 cecidit tinlectum ,

& in languorem pr4

qentis adimit ferenitatem

?

.

& tandem (i

$tth $

trifiitia , quia non fattum eft

£riftitia no&tis filia dicitur, diem abigit , &

folas quzrit tenebras ,

tabat ; G duplici propterea expugnatus

qu-ibusk fua contegat

conflictu , externo in proftrato exercitu, &

flagitia.

[77.

interno in inveQainanimum triílitia; fi nonm

Quis —ïgïtur triflitiam non dixerit, ctu-

cecidit in caftris gladio, ceffit tamenintusin

ciatuum gehennam , quà Deus impios,etiam

animo morori; fuit enim hic pugio , quo

dum adhuc vivunt , miré torquet;ac difcra-

intus vulneratus, miferé periit ; cüm enint

ciat : etenim de impio cujus animum fua

fibi ex voto conflidtus non contigiffet im

moaror occupat tetricitate , ait Job; Aninia

campo , & bellum non fperatas fibi attulifz

,;GaAp. 14,22,

sllius fuper femetipfo lugebit , quia nimirum

fet palmas, fed ferales intuliffet cupreffus, à

intra fe ipfum habet peccator moerore con-

trillitia dilaceratus , fuccubuit , ac miferà

fectus , undecrucietur; quia intra fe habet,

perüt; G quem non pro(lravit ferrum in

unde moereat: quia terrenis voluptatibus,

campo , vulneravit meror in animo : &

gaudiísque indulgens mundanis non à Deo,

quia non ftetit ejus exercitus , ut vincerec g

íed à creaturis letitiam venatur, qua vera

cecidit ipfe moerore confeclus ,. ac debella-

non eft, fed perfonata ,. cui fi larvam detra-

tus, cecrdit in luttum , 6 in languorempra

has triftitia, & lnctus eft; ideo chm non

£riflitia: eft fiquidem internus moeror gla,

$-

vero gaudio lztetur, fed fub larva letitiz

dius, qui vifcera transfigit , animum Ífaue

mocrorem foveat;ac proprium nutriat intus

ciat, & hominem interimit.

tortorem , ejus anima in fe habet, quo lu-

Non eítà procellis, ac' tempeflatibus

72

Vus

geat, — Vir pra

.....

liber tetrá , qui intà

d

$ exagitatur triflitiá,

liberiüs 5 delinquat, fi

Bb i

2

/

Muare

k

e66

.Differtatio XXIV, -

-.üare men' bam:'h;i ef; at D, Gfägoriuä

qüovïs alio ext&iio tbrto?ä ; apfe Ehlm te-

lib; t 2.moral. cap. 2« & 292f flutlus. maris

trz, acflagitiofz cogitationes cruciatus funtp

quibus animus torquetur ; ídque cauíz ;

cogitationes mentis : perinde ac pelagus fuis

obnoxius eít. animus tempeltatibus, & ficut

«ur plerumque , quimundi gaudüs, acvo-

luptatibus indulsére., alio, dum hic vivont,

naves zquora trajicientes tempeftatum fu-

rote, flu&uümque decumanis tumidiorum

Amnon puniantur fupplicio, quàm interno mos-

rote, qui femper appendix e(t mundanz vo-

agitatione ad naufragia trahuntur 5 ' ita ho-

mo triflitiae exagitatus procellà inter. flu-

luptatis * faciliàs.enim moerent ; promptie.

&us, flatüsque turbulentiffimarum cogita-

üisque triftantur , qui ceteris proniores fue-

TT

runtin mundi gaudia : «üm enim deliciis

!i lh

tionum periclitatur - & ficut obortain ma«

ri tempeltas coeli adimit ferenitatem , nu-

diffluant , mundi illecebris: vacent 4 & hu«

mano gaudio lzti, omniaà fe nitantur mo-

bium tetricitatem advcehit , . diem futripit,

& fingula tetra; ^ ac confufa caligine op«

leftize Íenticeta abigere ; mon tamen inter«

Eul p

-plens [us, déqse omniaevertit ; itaquiflu-

num poffunt moerorem .excutere -

-«€onfiguntut; ac languefcunt,

-élibus exagitantur triflitiz , ventorümque,

.feu pravorum affe&tuum moeroris. aguntur

Idque experti fuére in.aula

"PPhafaotis -92,

Eunuchi, qui càm fibi pollicerentür .cons

flatibus, omnem abigunt ex aüifno, ac mene

te ferenitatem , omnémque veri gaudii lu«

ferri Regis beneficia, nonnifi'hilares , :ac ju«

;€em , quia nullo acerbiori quaffantur tUf*

eundi inter poculenta ; & efculenta Regi fuo

L

bine, quàm triftitiá, quà folà Deus fatis

miniftrabant, - Sedipfa jucunditas triftitiam

;poenas ab impijs exigit, propterea fpondet

ijsdem propinavit , G moerorem ex 'latitía

hauferunt , feliciores fortaffis futuri, fi non

G^)u1Iser Ofzam ;. Ceffare faciam omne gaudium

Lt tm[

ab eit : Mate cernimus procellis commo-

fuiffent ita jucundé latati ; cüm'enim gau«

derat, od

dere,&ridere affueverint ad menfaniRegiam,

tum ab imis usque gurgitibus , undique re-

dAupuum,

vulfum , navis- diffolutas partes, nautarum

& treceffiflent ab illo obíequio, quod tene-

cadaverá fummis undis flu&tuantia , ex nau»

bantuür Regi praftare ; € meníze miniflerio

projecti in tetrnm fuére detrufi carcerem,

is fuperftitibus alios peffum euntes , viri-

büsque jam deftitutos fluctibus cedere , ac

& fpe deftituu inde evadendi mifertimos in-

ter triflitie , & carceris tetricas tenebtás

Obrui , alios arreptis diffolutas fractee navis

tabulis, cüm marinis flnctibus luctari, ac

diés.ducebant quavis no&le tetriores intus

excruciati, quia morore confecli; hinc Joel

futfum , deorfum api; cernimus innatan.

tia aquis tabulata, prerupta dilacerata ve-

Fletes Gullulate omnes , qui bibitis uinum.. Joel cap, t2

4n' dulcedine , quoniam perjjt ab ore. ueftro

la, confciffa arborum carbafa, effra&tosmas

. Jos, remósque & nautatum manibus dilap.

latitia, 8 gaudium , qua verba expendens

LM

Íos, naucléros non. ampliüs ad clavum fe-

Cytillus Alexandrinusait: Cor(uetos vivere

dentes , fed tabulatis infidentes ; & cüm ome

4n jucunditatibus , lacbrymas fundere opore

"". 1

nia fus , déque everfa fint , non audiuntu£

£tbit, quia perfonata funt humana gaudia

& fidzlztütiz; quibus fi látvam detrahas,

nifi gemitus, & ejulatus.

86,

Idem, contingit homini meeroris pto.

ronnifi luctus, mocrores , & lachrymas dee

cella , ae triflitiz fluCtibus incus exagitato

prehendis; fub mundi falfa lztitia vera lae

tet miferia, & fi perfonam, quam fingit,

éjus enim mens acerbo quaffatur turbiney

fla&ibüs agitatur decumanis ; feu tetriffi-

deponat, nonnifiluctus, & mocroresífpeétas

toribus imponit , quia utfcité D. Bernardus zi/,4e g'4a

' fnis cogitàtionibus trahentibus ad fcelera;

' quibus feedum patitur naufragium , quia

ANulla verior miferia , quàm falfa latitia ,tia, codiber, -

& quó magis falfa eft mundi latitia , eóma- 4'^/

tecedentes à Deo refugiunt ab omni hilari-

tate, in procellas incidunt triflitie, &flu-

jor; & verior eft miferia; & mileriz adji«

citmiferiam , qui fe miferüm nefcit, cüm

Quantibus tetris cogitationibus exagitati ad

veré miferrimus fit: quiaper acceffum ad

naufragiuti volentes pertrahantur ; & hac

anterha animi fluctuantis tetra. tempeftas,.

mundanas latitiasà Deo receffit;qui re

[

cglïus

funima eít miferiarum,

quam meerof inducit gæna**eü ; quà Deus

improbos torquet.

j

Quamvis omni ex parte

deliciis obfe-

$3.

ortor, qui intus

piantur, mundíque lenociniis ad rifum mun.

$t

- Eft fiquidem moetor t

poetias exigit (celerum ; hinc Deus improbi

dani provocentur; cüm tamen ridere vi.

Caini tortorem triftitiam pofuit, à qua fola

dentur, non veré gaudent, fed rifum fimu-

lantàveta lztitia prorfus alienum, fimiles

torqueretur acriüs, quàm à quovis alio ex-

terno carnifice interfectore.

Pofuítque Do.

falicibus dixeris mündilztitias, adolefcunt,

€reícüntque falices fluentis irrigata; fed fru»

shinus Cain [ignum , utnon interficeret eum

omnis, qui imvenif[;t eum , necaliud fuit

Cibus fteriles, pomis viduatee, & amaritue

dinis duntaxat foecunde ; mundi fiquidem

hoc (ignum , quàm triftitia, quz ejus fron-

tem occupabat exteriüs, & animam torque»

gaudia fluxis delectantur voluptatibus, fed

bat inreriüs: cümque tortorem internum

ut falices proríus fterilefcunt, cüm nullum

dent virtutis frudum, & mororem inge«

pateretur moerorem , fcilicet diré torquen-

tem ; alio non indiguit externo carnifice j

rant, cujus arnaritudine inficiuntur , & tor«

quentur; mifcet enim Deus felle mundana

mens enim , quam moeror occupat,fatis in-

tüstorquetür, X quidf:m ácriüs , quam à

gaudia, ut defucícant homines ter

renis ins

hiare

"Tüftitie Affectus malorü '*acäelfït Conperiem nifi coerceatur. 56?

hiate deliciis, quarum pediffequie triftitioe

fontanas infeciffet , corpora düntaxat,pmue,

funt, qu& animam affligunt , enervant , ac

rünt fiti torquere denegatá frigidá , quá cjus

diftorquent : ubi enim triftitia mentem oc«

ardor extingüeretur.

8$

*

cupat, ibi malorum omhnium genera fuasexe

H« igitur prima plaga corpori potiüs

etunt vires, quibus acriüs fzviunt, non igne,

torquendo, quàm menti affligendze fuit ac«

nec ferro;nec veneno,fed malorum omnium

commodata. | Ut etiam fecunda , quaefüit

inveélà criftitid ; cujus ope plagz omnes /E

ránarum immanis producta multitudo, quac

gyptie cor Pharaonis dicuntur ingreffz :

coaxatione, lue, fordibus ; faltüque invenue

Exodi o, «, Mittam onmes plagas fuper cor iuum: punit

fto, quidquid in JEgypto publicum fuit, &

LE TT

Deus peccatores, quandóque acriüs interno:

penetralereplevit , infecítque- — Idem prae

moerore, quàm extetao tortore.

Parére

ftitit tertia plaga, quà ciniphes, feu culices &

Numqinis juífui deirectaverat Pharao , cujus

telluris. edu&i pulvere turmatim nubium

cor induratum flexile ampliàs non fuit, ad.

itíftar furfum per a£ra avolárunt , foletn ab«

| Exodi 9s

pareadum Deo iniperanti: Induravit Domi.

ripuerunt , diem imminuerunt , quatenus

eórum eXamina, perinde ac extenfa: nubes

)

?us cor Pharaonis , quia nimirum fuz fuit

voluatati obítinate reliétus,induratur enim,

totam obumbrárunt /Egyptum ,aculeatis fti.

qui à Deo fuz voluntati permittitur, & gra»

mulis corporaterebrantes : & quamvis na«

tia ab eo fubtrahitur, quà cor emoilire-

res, aurésque pervaderent, & in oculos mo-

tür: peri&de ac Sol dicitur lutum indurare

leíté involarent, non tamen mentis receffus

fubtrahendo, & attrahendo humorem, quï

penetrárunt, Ciniphibus mufce fucceflére,

duritiem luti temperabat, ac emolliebat ;

& quidem omnis ípeciei , qoarum copiz vo-

| £5.e conf- hinc cer induratumeft, utait D. Bernardus

latu, propoícide, morfu, fodóque linctur

derat, ad

quod nec compuntlione [cindirur, nec pietaie

corpora quidem mordebant, & menías, fer«

Bugenimm, fmnüllitur , nec movetur precibue , nec cedit

cüla, dolia, vina pervagantes omnia inquie

nabant, & moleítiz /Egyptiis erant... of

32iníi ; quin etiam flagella duratur magis.

Cor durum ejh ingratum ad beneficia, ad con:

muícas pecorum, ac hominum peftis fingue

filta infidum , ad judicia [etum , inverecun-

los /Egypti traétus eneclis opplevit cadavee

dum ad. turpia , impavidum ad pericula, in-

ribus. Ulcera itidem turgentia, corpora

Dumanum ad bumana , remeravium ad. di-

corruperunt , hominum membra torferunt,

Vina , prateritorum oblivifcens , prefentium

& necem plerisqueintuléte. «Aliz etiam ad

pegligens ; futurorum improvidum, & ut vre.

denarium numerum complendum fucceflére

hd aC

i cunPla compleilar , cor durum e5t , quod

plage, cecidére fiquidem & celo . infuetz s

nec DEUM timet , nec bomines revereiur.

ac inauditze magnitudinis grandines fulmie

4e

. Ubi cor íeriel in vitiis , & | pravitate

num mixrz decuríu, quibus fuccefferunt lo«

induruit, conlilia'fana non audit, imó ut ait

cuítarum in campis moleíliffimi exercituss

gret, 2,

Salomon: Letatur cüts malà fecerit, Gb ex.

& poft locuftas , fecutz funt denfiffimae tri«

,

wltat iu rebus pejfmits , & Proverb. 18. Con-

duanz tenebr, qua totam funeilárunt /-

zemnit , cum uenerit in malitie profundum:

cyptum, & tandem ultíma .plagarum cades

fiquidem proizribitpudorem , neícit (anum

fuit primogenitorum ; hec enim plaga di-

confiliam , emeadati recufar; mala,que im-

itri&is divini [mperiiromphais quidquid i

|

iinent non videt,conicientiz ftimulos non

tota Zgypto natum ptimé fuerat five jus

]

fentit,vitiorum catenam ex confuetudine ne»

mentorum, five hominum interemit; & hae

La

€&it ; turpia hominem delectant,& mala ipfi

poftrema plaga Pharaonis eriam . cecidic fi«

ii gl |

placent , & arrident ; & ideo mali putredini

lius in fpem deftinatusimperii, & infql—ci-

tmentum familise,

| At

non profunt alexipharmaca, & quae priüs

witia fuerant, ex inólita prava confuetudi-

Scio hifce decem plagis poniri à Deo

ne tr:nfeuntin mores : talis fuit Pharao,cum

etiatn alíos peccatotes f1 [ymbolicé fuman«

| | 8g$

tur: períanguinem enim diffidiaintelligun.

nec Dei mandatis obfequi voluit , nequead

flageila fledti, que non folàm exteriüs cor-

tur, qux humoanum femper fanguinem fi-

pora, verüm; & acriüs inrus animum, &cor

üuntj aquz enim potabiles /Egyptiis in fan-

Pharaonis torferunt , smiteam osmnes plagas

guinem convería difcordiam fignabant re-

ih

qu&as fuper cor tuum, hoc eftmentemtuam

pentem in intima Reipublice vifcera, — Per

Sed

ranas rixas, & tumultus , qui ex . óiffidiis

. meis obrnam plagis, cadam flagellis;

quoniodo plagz mentemi potuerunt Pha.

manant fignificari,perfpicuum eft. Ut etiam

raonis torquere,fi vix ejus corporis mem.

per culices , folicitudines, qua peccatores

bra pulsárunt? fcimus enim has plagas ut-

mundi inhiantes commodis, ac divitiis puni-

j

pote corporeas fpiritum minime per' fe af.

gunt, G torquent,

Mufce caning pravos

feciffe, decem fiquidem fuerunt hujusmo.

itidem produnt affe&tus irz, & odij, Sunt

di plage , quatum prima Nili undas infecit:

enim hz pravz paffiones, qu& mufcarum

inflar mordent, & laniant. ; Per animalium

Percuffit enim Mofea virga Nil: fluenta,quae

Ípiffum iliicó convería funt in cruorem, cu.

peíiem obleclamenta : produntur . in rebus

Ii

jus infe&a qualitate pifcibus , & crocodillis

terrenis, quz dolores potiüs, & tormenta, ac

tandem necem infetunt , quàm ullum ingew

extinclis putreicens aqua ad potum inhabilis

effedla fuit /Egyptiis ,. cámque hac plagaca.

rant gaudium.

Ulcerà vifcerum | íti«

REO

mulos produntcon(cientie ; folent enim

^

.&eras queque aquas lacuítres , pluvials , &

quafi

sl

-- Difletàtio: XXIV, —

d

b

—

quafi ulcera dolorem. fimul, pudorem , ac -

nis nobiliorem invadit , &torquht,f & faci : !

horrorem adferre.

" Grandine obflinata

liüs quos inficit interimit , quiaut ait. Sira-

durities indicaturin fcelere: üt etiam locu-

cides ; Multos occidit triflitia s. 3mó adeó TE".I'/'MP J

ftis inquietudo, & tyrannis concupifcentize;

noxia eft, ut. velipía infaufta. nuntia plus

tenebris mentiscacitas, & morte primó ge,

adferant doloris intus in mente, quàm exte-

nitorum animz interitus, & damnatio,

riüs inflidla vulnera in corpote, 1dáue cau.

97

/ Supereít tamen difficultas,, quomodo

fz cur fratres Jofephi noluerintejus necem

dénz ha plage intelligantur immiffx fuper

patri nuntiare, fed famulos conduxerint,qui

Kxed,9,

cor,feu animum Pharaonis : Mittam om-

tunicam Jofephi recenti fanguine madidam

nes plagas voeas. — faper cor tuum fi corpori

Jacobo deferrent: Mértentes, qui ferrent ad Gems sar»

excruciando fuerunt adaptatz , quomodo

patrem , €8 dicerent, banc ámvenimus, Vide

dicuntur fpiritum , & mentem fubjiffe; cor

Quid ?

Hs

urrum tunica fit filj 1ui, an mon.

enim animam in homine prodit ; quomodo

quód non aliquisex tot. fratribus Jofephi

igitur rang, mufce, locuftz, fanguinei Nili

tunicam.ad Patrem Jacobum detulerit, íed

fluctus, ulcera , grandines, ciniphes , cor,

potiüs per[ervos.eam «miferint recenti fane

feu fpiritum dicuntur penetráffe Pharaonis?

guine madentem? Quid ? quód in dubium

appofité refpondet Cajetanus , fuiffe decem

revocent , an Jofephi fit tunica, «cüm certà

prerecenfita$ plagas miffas fuper cor Pha-

Iciant, .ad ipfum :duntaxat fpectáffe ? .Vide

)5

faonis, quatenus fingulz, triflitiá, & moe-

uirum ettnica fit filj tui , n non? . nimie

rore cor ejus affecerunt , acinfecerunt, ait

rum aufinon fuerunt per fe ipíos hoc .de

Cajetanus ; fingula affecerunt cor ejus triffi-

nece filij trifte nuntium «deferre patri , ng

Fuit enim una. in. animo- Pharaonis

Áummum eidem dclorem ingererent ; cüm

triítitiaomnium plagarum compendium; &

Ícirent nonni(i.moleltiffimam potuiffe con*

quia de fingulis plagis triftitiam Deus im-

tingere inopinam hanc Jofephi. £ilij:necem

miferat in cor Regis, reclé intelligimus ,

& pet ingeflum intus meerorem, 1eu animi

plagas omnes fuper cor. Pharaonis mififfe,

faviorem tortorem , acriores fuiffe expere

Mittam omnues plagas queas fuper eor tuum.

tum cruciatus j ne igitur per inveétum moce

JEque triftitia intus Pharaonem deterrebat,

rorem vulnerahac doloriferapaternis inflie

ac exteribs czteros /Egyptios tonitrua, &

gerent viíceribus , maluerunt per famul

o$

*

b

fulgura; perinde corrodebat Regis precora

Joíephi -necem inopinam patri nunciare ,-u£

dia immiffus moeror , ac rodetet locufta fie-

de lervis potiüs anfam fumeret dolendi trie

getes; perinde tertebat Pharzonis mentem

Ítia gerentibus, & moerorem intus ingeren,

exortus moetor, ac offu(z divinius tene-

tibus , quàm de reliquisfilijsoccafionem ca«

brae JEgyptiospopulosomnes; perinde tri-

peret finiftré fufpicandi, «qui proptereane

flitize curze viícera torquebant Pharaonis, ac

LP

ab ipfis crederet ;parer immiffos. fervos,eos

grandines mefles , & arborum palmites com.

etiam inflruxerunt, quó à Jacobo patrequae

tererent; perinde importuné mcaroris in-

rercnt, num.tunica effet illa Jofephi ; Z;e

ternus tortor animum divexabat, ficut ranze,

uirum tuutca fit filg tui, n non? Ícilicet ine

& mufcee manui , acvultuierant exteriüs

gefla dubitauone fategerunt,omnem émene

moleftie ; ideóque unus moror plagas o-

te patris dubitationem delete , quód fratres

gmnes in animum introduxit , quibus acriüs

Jofephi aliquid mali ffuerint. in ;ejus per*

,

torqueretur,

Mittam ommes plagas meas

niciem moliti.

fper cor 1::051, nimirum ut ait Cajetanus 2

Tametfi lethali odio Jo

fephum 'fc;mn'iaï

$9.

quia [ingule affecerunt cor ejus trifiitid « ea-

torem fuiffent reliqui fratres averfati, non

tenus plagz (ngula ingreffz fuerunt cor

tamen anfam moaroris Jacobo patri dareso»

Pharaonis, & animum torferunt,quia moe-

luerunt, fcientes inveclam triftitiam favis-

ror deomnibus ejus infecit mentetm, crucia-

fimum effe animi tortorem : hinc etiam

vitque fpiritum.

LP

Samíon fortiffimus hominum, cüm luctatug

in campo fuiffet cumdeone,quem etiam comis

z

$. IX.

preffo jugulo flrangulavit; ne ullam paren.

tibus triftitiam adferret ob periculum, in

Immodic4 Iriflilia morborum om-

quod fe injecerat luctando cum leone;noluig

aium im uuum efl collecfa COngeries ,

ijsdem egregium facinus,delatámque vidlo,

riam nuntiare, 1 enim conflictum cum leone

omnique esi egritudine noxior, partém.

que bominis nobiliorem invadir

parentibus retuliffet , utique recurrente ig

& nifiexcutiatur necem in.-

eorum przcordia filij periculo moeftitudine

fert.

excruciati fuiílent :

ideóque ne tormentg

ijsdem effet , & dolori , maluit de victoria

lafbl'il,.'g

$8.

St immodica triftitia cruciatuum ome

infigniter delata filere; quàm levem occa.

nium ferale compendium, & morbo-

fionem praberetriflitie j fiquidem non fo-

rum omnium in unum collecta con-

làm triflitia ipfa mentem torquet , fed &

geries; nullaenim zgritudipum adeó no«

ipla triltia nuntia animum feriunt ; fítque

Xia eft, ficut ttiftitia; czterz enim zegritu-.

propterea vel folüm triftitiz nomen crucia-

dines, vel corpus torquent , vel humores

tus, ac doloris omen , imó & plerumque

corrumpunt.; triílitia veró partem homies lipü,us. mortis, ut Lepido viclerüs infigni

. €Of.

S

!

Ttï;&ïtïæxA'ffe&ti's malorü accerfit congeriem nifi coercearur. $6p

cmi*tigit, de quo refert Plutarchiis in vita

nuntiare; maluerunt reticere demandarum

fibi munus obitum, & officium adie pletum,

ditayd

z

u

P

Pompei : Timore Pompei fugit Lepidus, qui

—

.:

j

worbo correptus eff Sardinie.nonzautàm ad-

quàm triftia nuntiare: fatisipfisfuit, divino

A

Ver[a fortima atius, quàm quia ad litterulas

fuiffe mandato obíecutos,&triftia reticuiffes

énciderat, ex quibus tmiellexerat uxorem [uam

rati id angelicam dedecere dignitacem, fi à

«dulterium commifffe.

Deo non quaíiti hominum cruentas. flrages

po.

lädio' le.

nuntiáffent: id énim cacodaemonis | poriüs

Feriunt enim quocunque g

thaliüs triftia nuntia , quorum ictus eos

cenfetur officium,cüm tartarez umbrae incoe

ii $i,

duntaxat retundunt ; qui ope divina,Defque

la nonnifi triftia moliatur, & nuntiet per ma«

-

los, ac impudenteshomines,qui funeti ad id

Ípeciali patrocinio incedunt loricati : de

folo homine fiquidem, quem Deus prote-

duntaxat nati videntur;ut veloti garrulz cot-

nices nonnifi infaufta crocitent.

!/Idnf .

gere pollicetur ait David : — 45 asditione

91

smala non timebit , ubi D. Bafilius appofité

'Tales fuerunt ,. quos hoftis tartareus

fübdit ; ANom dicit; malum muntium , non

nuntios adhibuit , legavitque ad jobum.

audiet ; [ed non tíimebit , ^ etiamfi audiat. ,

Primus cum ad ipfura acceffiffet feftinato

quafi neceffarium ducat David , fidejuffo-

greflu impatiens morz dixit Job. s. Beves

tem Deum , & proiectorem , ut quis au-

arabant , € afine pafcebantur juxtaees; &

dito trifti nuntio moerore confectus non

irruerunt Sabat , tulerinrque omnia, &f pue-

fuccumbat. - Hinc Angeliin cocle(ti edocti

vos percufferunt , & evafi ego folus, ut nune

fchola nonnifi lzta | contuevére hominibus

darem tib; : nimirum ut Jobi afflictionie

nuntiare omiffis triftibus , que moerorem

bus triftitiam ingereret, quà acriüs intus

cruciaretur,

ángetunt, & vulnera intus infligunt , Ar-

Primo nuntio fucceffit fecun-

changelus Gabrielé fummo cclo. nuntius

dus incrementa additurus moeroris inquiens:

fnittitur ad Virginem MARIAM ii domo

Ignis Dei cecidit de emlo, & rattas oves. pue-

—

INazarea,Chriftüm Redemptorem nuntiatu-

rósque confumpfit , && efjug: ego folus.tit mum..

rus, & ejushumanitatem ope diviniSpiritus

tiarem tíbi : huncíecutus fuit. tertius m«

ex puriori ejus formandam fanguine, pue-

quiens; Chaldei fecerunt tres turmas. & in-

rum magnumfore, ac regnaturum in domo

vaferunt Camelos , & tulerunt. eoss G ego

m- !.'0,32.

Jocobi : Hic erit magnus& filius Altiffimivo-

f'gs folus,ut nuntiarem tibi, GL equé trifbia,

cabitur. & dabir sls Dominu Deu fedem Da-

ac infauíta nuntiárunt ceter; impüdentes ,

vid patris fus, & vegnalbit in dome Jacob in

quiad id folum viíi (unt veniffe, ut finiftra,

sternum.

suneon veró íenex in templo

triftia, & infaufla nuntiarenr; fi enim lzeta

contigiffent, non ita celeres ad Jobum accef-

puerum gatum inter ulnas complectens, ac

E CI-MID

virgini matri futura vaticinans dixit ; Ecce

fiflent: ex Doemonis fuafu cucurrerunt im-

PO

fitus efl bic in ruinam.G in fignum , cui

pudentes homines funefta nuntiaturi,quó per

eontradicetur : G tuam dpfiue animam per-

incrementa triítitie acriüs intus difcruciares

LJ

e

tranfibit gladius

Quid ? quàd hocvati-

tur Jobus.

Hs

«inum non przdixerit. Gabriel Archange-

. Infaufta qui nuntiat ,' vel cettam , livi-

35*

lus, fed Simeon ? quia Simeon homo erat,

dam naturam prodit, vel cacodeemonis ob-

& Gabriel Angelus; Angeli autem . triítia

fequitur juffüi ; hinc Lycurguslege cavit, ne

nunüare dedignantur, nifi forté à Deo ju-

quis alteri triftia, infaufla , ac finiftra nun.

taret, ni vellet fux etiam — triftitie nune

]

beantur; fecus homines ; utpote novercanti

fortunse obnoxii triftia,, quibus affuefcunt;

tius effe: Doemon autem in. triítibus re-

)v

facilé nuntiant ; Angelorum veró indoles

cenfendis ordinem fervavit , ut feries cla«

&[t criflia reticere ; G — tantàm leta. nun»

dium trifitie augeret cruciatus : licét

tlare,

clades illz funeftae in familia fobi authore

[2

Septcm'rhifcrat Deus Jerifolymam An-

cacodemone contigerint, ejüsque duclu

impudentes homines feítinato greffu ad Jo-

!]

gelos, quorum íex juffi fuerant , pueros,

& Íenes cruenta clade trucidare, & fepti-

bum accederent nuntiaturi funeftas ftrages

le

bovum, ovium, armentorum, ac tandem

ls

mus duntaxat, jaffus fuit ctucis figno , feu

typo Th«« eorum ftontes fignare, qui pet-

puerorum ; Primus tamen nuntius de folis'

1]

cutiendi non erant ; neque eorum fanguis

bobus pradatis; fecundus de bobus con«

ff

fundendus: & tametíi omnes feptem obíe.

fumptis; tertius de camelis à latronibus

]

cutí Numinis mandato munus adimpleve«

captis mentionem fecére; cüm quartus cze-

Y

rint fuum : feptimus ex illis duntaxat . ad

teris tetrior collapfam domum, ac fepultos

if

Deum revertitur nuntians fuo fe Cunctum

in ejusdem delabentis ruinis filios, ac mor-

ne

Iz,?(lpi:l,.g

efficio fuiffe : Feci ficur pracepifi * quid ?

tuos non ficcis oculis, nec fine voce fingultu

(

quéd non etiam fex alij reverfi, perindeac

repetito fractá nuntiaverit,utTobus ex prace«

14

feptimus, ad Deum fuerunt; càm & ipfi

dentibusinfauftis nuntiis meerore przoccus

2,

L]

officium adimpleverint (ibi demandatum ?

patus acriüs difcruciaretur ad poftremum

(

feptimus nonnift lata erat nuntiatutus , feu

duriffimum nuntium , quo de interitu fi-

áncolumitatem fuperftitum, quoscrucis fi«

lorum, domóque collapfa certior fieret z

[

num fervaverat incolumes; reliqui quia

enedti enim filij vehementiüs non poterant

nonnif ftrages ,cruentas clades,violentas ne.

paterna vifcera non torquere per fummum '

t

ges, & prematurz mortis. funera potuiffst

0 m

inveétum triftitizz incremensum : quà plug

;m

irami de Afedlibus Teu. Ib

2077 M

| 4

mesrog |

—— ——

3

$9

la Dïfïc&ïatïo' '*XXIV.*

moeror fubit "ïnEï'em-e'htï," €à acerbiüs intus.

animi fatis proderént matorem ? fiquidem

l;þd 70 Ms«

torquet , appofitéS, Gregorius Papa ; e^f

ut ait Bafilius homil, in divites : Re; trisles

piinimis incipiens : graviorem in. ultimum

,Jl, cüP. J,'

animum, [icut ignis aurum arguunt, — Inter,

|

t d

nuntiat, ut dum gradatim. deteriora co«-

rogati fuéreà Jofepho quanam | caufa eflec

gnofceret , n ejue corde doleris locum omne

stl

^

"

tetricitatis, ac moeltitiae, Cur eri/fHior eff bodie.

qvuínus inveniret.

Genef, £.49o

H

Verebatur fortaffis cacodæmoh, ne fi

folito factes vefira ?. An ratio triftandi ac«

cufatorum extiterat memoria ? plerume

priüs necem Jobus filiorum audiviffet , prae

que fiquidem contingit, quó pluresnon tam

&doloris vehementialethargo quodam fopi-

dc commiffo fcelere iraícantur, quàm de

tus rigefceret, & fequentes non audiret le-

miílo Íceleris delatore, , Caufa vero trifti-

ationes; proinde ordinem fíervavit , quo

?

,

tix vifcera torquentis pincernz, & pifloris

eviora pramitteret nuntia ,' quz per in-

recordatio erat delicli ; e-4ecidiz, ur pecca«

vectam triflitiam intus vifcera roderent, &

Ài idlm. '

tetriora. poftrema effe voluit ,

ut doloris

rent , illud idem crimen , quod Pharaonem-

in iras compulit , Eunuchosin torquentis

excreíceret acerbitas ad augmenta nuntio-

uriftitiae dejecit preffuras: | femel quód . pec.

zum triltiora femper narrantium ; & ne

caverint , omneà fe gaudium abjecére.' De,

Jobus de interitu filiorum dubitaret, ac do-

li&tum latitiam eliminat é corde, quod tor«

lorem intus remitteret , omnes recenfuit

GW] d

quet, pallebant Eunuchorum ota, fquaiee

circumflantias loci, prandij, diei, horz;

bant vultus, luridz erant frontes, obnubila.

quó ex prolixiore narratione acerbius fubi-

t& genz, pavidi oculi, quia meeror intustore

ret cruciatüs incrementum Job. z. Fi//s ud,

quebat viícera,

€f filabus vefcentibus , && bibentibus vinum

rA

. Expravis affe&libus nullus eft, qui zqu&

96,

én domo fratris [ui primogeniti repentà vene

animum turbet intus, & exteriüs facitim

£ur. Vebenens irruit à Regione deferti , .&

contürbet ficut triflitia , quam mala coníci«

concu[fit quatuor angulos domás ,. que cor-

guit , & opprejft. liberos tuos ,. & emortui

entia fovet 5 & patrata. ingeffére delictaz

hinc quoties ad carcerem adveniens. nun-

funt ? (cd cur. diem convivij felegerat. ca-

tius à Pharaone miffus pulfabat fores, toties

codesmon ad inopinam pramaturam , ac

Eunuchorum pectus. tundebat, putantium

funeftam filiorum necem? & per nuntium

jamiam fententiam de nece fübeunda fibi

patrem monitum voluit de die convivij? uc

fi audiviffet Job, filios unanimes , & con-

imminere, Triíles repererat Jofeph detru

fos. incarcere. Eunuchos. Pharaonis , cüm

«ordes, eósque fimul latantes,. fraternüm-

antea reliquis in aula viderentur effe térrori;

que foventes amorem, & poítea repentina

quiaca eftculpe conditio, ut vcl Princi-

morte € vivisdeletos, fepultos priüs rui-

pum pragrandes animos infringat, vires

nis collapfz domüs, quàm mortuos, acriüs

enervet , triftitias ingerat, & pavidbm enu.

diíctuciaretur , ut notat Titelmanus expen.

*

triat timorem , | qui. patrati fceleris folet

dens precitatum Jobi textum , ait enim

*

partus effe; neque alia debebatur taim de-

"Diabolus idee videri. poteft. banc . elegiffe

formi filio mater; timorsqué, ac mcror

diem ,. ut. tanib fieret. dolor [antli Tob. au-

fratres funtex eadem enixi

genitrice . culpa

dita marte grauior , quantó ttnc erat de.s

Ícilicet:

[uo congruit ftipiti proles, fimilitu»

filjs fecurior , & nibil fufpicans mali,

lsf

dinem induunt filii parentum,

Verüm quia Jobus virtutis erat clypeo

Transgreditur Numinis praceptum pro«

munitus , omnes illufit Doemonis conatus,

LÀ

toparens Adam, & (latim timore correptus,

i&üsque retundens proprie voluntatis

marore confedlus, triflitiá difcruciatus Jate-

«um divina conformatione, dejici non po-

brasfolicitus quarit, ne delidium ejus pate«

tnit ab illo interno gaudio, quo de divina

ret,& eum fugeret,quem meritó timeret; //e.

letabat.r voluntate ; eft enim letitia vir-

cem tuam audjoi in paradsfo , &f rimui, licec G t9tfeto

tutis excultz jucundus partus, Íítque pro-

L

antequam vetitum guftáffet pomum impavi-

pterea naturale virtutisgaudere;ac latari: an«

dus ftetiffet leonibus,ti gridibus, univeriisque

gi enim non ex dignitate oritur virtutis,fed

belliis circumfeptus, acijsdem imperáflet j

€xlzfaconfcientia ob patrata fcélera ; coníci.

entiaenim morfibus dilacerata, ita animum

mox poft pomi efum , ac violatum divinum

praceptum timore corréptus pavet, moerorg

flagellat,ut omne veítigium deleat gaudii, o-

x

tortus difcxg&ciatur, & interna pretfus formi-

InP/alm.par-

mnisque letitiz ableget blandimenta , ait e-

dine in latebras fe recondit, quia ingreífía unà

nim D.Gregorius: Jgrter multiplices bumane

Bitent,

cum deglutito pomo pectus Adz culpa,gees

anime tribulationes nulla eff major afflithio,

quam con[cientia delillorum : eitenim con-

minos ftatim peperit filios, timorem,& moes

rorem, Eosdemetiam fcetusin Adee primo-

ácientia lzefa vermis, qui non moritur, &

LJ

genito Caino culpapeperit ;

Qui invenerit. Genef, 4,

€tus jugiter rodit,animum corrodit,& totam

7e,occidet me, neminem met

uiffet, fi peccae

viram reprehendit, mosrorémque fo

vet; qui

tum non admifiílet

C W.

tortor crudelis intern

? fed quia peccavit, pae

3S de reo poenas exi-

vit, ac maruit:

, git: ideóque pincerna , & piítor Pharaonis

fit;

confcientiaquam culpa l«

dolorem celate nefcia , exteriüs etiam

tetro detrufi in carcere moeroreconficieban-

L

tur, acritisque inveclá. triítitiá intus difcrue

dio

prodit, quod intus torquet: de fratrici-

quafitus Cain: Re/pendir mefejo, Num.

; G(æ'lïïll

eiabantur, utvultüs macies, von'sque pgllor,

fratris Ub eufios [* . ego ; ignorare

i ,dilïxmuq

-

Träfïitiæ Affe&tus malorü accerfit congeriem nifi coerceatur. e7 r

difimulabat fratticidium intus conícien-

linquitur ,. quafi intra fe ipfum clauditur,

tiamtorquens , quod extetiüs pallor vultás;

Tetricus igitur eít conícientia carcer, nbi

tetricitas frontís prodebant, appofité D.Am-

anima delinquentis vincta noxis, torquetur

994

Tiba.de po -

T

i eHn-

bro(ius Cainum alloquens ait; JNon babes

moerore, dilcruciatur pavore; in hunc car«

zeflimonium con[cientig , Aut te apfum potes

l

cerem tamdiu Deus juílns judex peccantes

effugere, && confcientiam declinare $. con[ei-

condemnat ,. quamdiu inculpa perfeverantz

entiam inquam, apud quam non moritur 0«

& perleverantes ex tetrico hoc carcere ad

enne, quod gerimius z qua no$ in fatla noffris

&ternum füpplicium Doemonum ftipati fa-

205 accufat, C judicat, qua cum non babeat

tellitio trahuatur 5 - hinc torturam conífci,

loquendi ufum ,. neguit tamen zenere. [ilen-

entiz, G mocroris fequuntor mentis per-

tium, quiícelus patavit , admiffi delicti

turbauo, & animi furor: Sewitu terrorie

L

femper in auribus illius j & £m

mor(us non amittit,nec declinat ; & quam-

pox fits in- 3,b, eap.tg;

vis é memoria ejiciatur , quod fuit patratum,

fidias fufpicatur , ficutinn

Ocentis proemium

mentis eít lerenitas ,

reveriitur tamen ftatim , ad cordis pulfans

anifique fecuriias ;

fores, confcientiam ingreditur, quam morfi«

ita impij poena trepidatio eíi cordis, & con-

bus dilaniat, mentémque fubit, quam acriüs

Ícienuz laceratió : I! firplici corvde f'*lieius

ait. D.Gregorius in job. 47 coz;r;

Genef. 44

torquet; hinc Deus ad Cainum : Nozve

ens p

bene egeris , recipies ?. fi autem maló flatim

va femper eil in. laboribus , quia aut smoli. Iideg

én foribus peccatum aderit , quia. Ícilicet

tur mala, que inferat , aut metuit, ne bac

quód femel eft patratum delictum, non fe.

fiöi Ab aljs inferanarur.

eus eft

» qui per

1ne! clamat,. fed jugiter pulfat confcientiam,

Ícelera injuriam. Deo | intulit ,

dignum íe

1

&ad ejus oftium haret — ingreffura : funt

fupplicio novit4 proinde omnes

Íuz cau«

enim patrata flagitia , qua ad noítri cordis

Ífz Íuipicatur Judices ,

"fimul, & ultores,

Íores excubant, pulíántque ad oftium, feu

Deo zquiffime id permittente ,

ut qui cone

cordis cogitationes , & tamdiu pullant, clae

ditorem fuum offendere no

n verentur,creas

mántque , quamdiu delinquens vivit ; di-

turas fingulas, ut Dei vindices , & [celerig

ícruciatürque proptefea perpetua tortura

ultrices vereantur: & quamvis rifum fima-

quisquis peccaro implicitus vivit. Quin gra-

lent, nontaren veré rident , cüm intus tfi-

yiüs lzfa confcientia animam flagellat; quàm

ftentur; períonata eft eorum latitia, lare

flagelia corpus tundant : hucaccerfendus eít

vata felicitas, cui f1 larvam detrahas nonni(ü

Ambrolius de vita beata 1nquiens: Pitajufis

mocrores, & cruciatus, lustüsque ferales in-

quieta efl , injuflus autem snquietudenis , &

tus depreheaduntur,

perturbationis , plenus esi ; staque amplius

Quamvis potentem in fzculo videamus

fuss cogitationibus affigitur impus $, quam

eriminibus involutum absque tupplicio, fine

190s

alienis plerique werberibuss majorésque vibi-

carceris metu, non tamen liber eít, cum in

€e5 in ejus animo [unt. quàm in eorum cor«

ergaílulo detineatur. izíz conicientiz, &

pore, qui ab alijs uerberantur.

tortorem experiatur internum marorem,

quo velutié patibulopendet , ficut de Ab.

$ X.

lolone fcriperat D, Cliryfoftomus , quód

longo tempore pependerità confcientiá fla«

Maflitia lefz confcientia filia de-

gellatus ; & quidem per diuturniora tem,

ormis , €9 luvida , veluti avernalis

pora € patibulo. confcientize , quàm é ramo

$h

AMegera feuit ,. ac tnultiplict evuciatu

quercüs ; í1quidem crinibus implicatus Ab.

antmum. terquet , quem occu-

folon per pauculas horas a

ppeníus é quetcu

pependit , cüm é conícien

-

p^t-

ti2. patibulo fu«

Ípenfus per plures

annos tortorem fuerit ibi

jf

t moeftitia, Izfze confcientiz filia,ve-

,.

expertus ingeítum moerorem.

Quamvis

luti avernalis Megeta, veltriftis Erin-

ridean:, qui peccant ;

ES

gaudeant, qui de-

nys quze flagello armata, torquec ,

linquunt; fecuritatem

deprzedicent ; jucun«

fiagellat, vulncrátque, quos occupat,& (ive

ditatem oítentent ,

hzec tamen omnia lat«

dormiant, five vigilent inflicta fibi experi-

vàta funt , & ip

untur vulnera , fentiántque dolores , quia

fi mentiuntur , cüm flagel«

lati, & fufpenü

pendeant é patibulo. con«

tame:fi potis fit quisque hoítés fugere,

Íc

ientiz , quia, ut

pulghre | S, Chryfologus?

non iíta lzíam fubterfugere " confcientiam ,

Ruit, deflruitur, flave non potest , quem con.

non enim liberi funt, qui femel viétiequé,

feientia diruit , reatus impelliz,

Ipfa enim $

ac vin&i ceffére peccatis : delinquentesenim

iniquitas reprehenfio eft. confcie

ntiae ]ere.

m-»"!

in catcerem Deus detrudit conicientiz , ut

mize 2. V.I19. 4frguet te snalz

44 fuA , ($

nullis humanis viribus extrahantur ; hinc

averfio tua increpabit te , neque in

hac tan«

Cap, 1À.

Guj i

Job. Si incluferit bominem , mullus e , qui

tüm vita, vcrüm & infutura , przfertim an,

aperiat : qug verba expendens D, Gregorius

te Dei tribunal iniquum ipía iniquitas accua

Lib,it. -

ait: Quia omnis bemo per id, quod mal?

fabit ,. ac tedarguet, imó & fententiam ro»

á "l.,

agit, quid. fibi aliud umifi confctentia. fu« car-

feret ipfa confcientia, ac impiusperibit; ine

gerem facit? ut tunc animt YCALMS premat ,

tuetut proditor Judas fuum in conícientia

eriam fi nemo exterius accufet.

Qui enim

facrilegum fcelus, & ab ip(a convi&tus con-

Gm[h

refente DEO 10 maluia [u&. C&6ltAIG. Ts

[cientia veluti patibulo fufpentus affligitury

—

erani de Afeitibus dom. d.

Ccec a

-

^

$72

- Diffetatio

XXIV,

4

& officiim fungens Judicis in fe ipfum dam«

ä&fua 35

domo Nahab, dicitur , iþ])z Autem fecit. a0

nationis fert fententiam : pulchré S. Am-

ftendere viros in [olarium domás fue , ope-

Sn' WQ 800

brofius; Su4 ergo fententia Judas proditor

ruírque eos — flipula ligni , íedin. codicibus

condemuatur , omnium enim fupergreditur

Hebrzis habetur, Cepiz duos. viros , & ab-

fententias , qui À fua con[cientia condemna-

fcondit virum , fed fi duo fuerunt explora*

pur, — Hoc f[acvilegio folet judieium effe, ut fui

tores ,' & quidem viri procera flatura, cur

eonfcius fatií ipfe fe damnet, quam enim a-

unus rantüm dicitur abíconditus? quia adeo

NT

d

- lius Judex de patibulo (ubeundo fententiam

timor viros duos illos opprefferat, itaattee

tuliffet, hanc Judas contra fe ipfum protulit,

nuaverat, ut inunumvifi fint quafi coaluis»

& fui carnifex fuit per fe ipfum executus.

Íe ; quia enim timuerunt potuit locus unus

IOI,

Eftitidem,quae animum intus difcruciat

ambos capere , qui fi non. timuiffent. bina

triflitia, pavida mater timoris,quem generat,

exegiffent leca laxiora. ^ Imó ea eft moero-

fibique afcifcitad acriüstorquendum, quem

ris, & pavoris vis , ut mentem ipfam de-

ipía occupat, nec Cainus fratricida. hunc e-

mentet, ut'dementati credantur, qui moe.

vafit animi tortorem poft ex patrato delicto

rore corripiuntur, & pavore,

Confugerat

^M vt

Gentf 4

inve&lam triftitiam; dixitenim ; Qui inve.,

Sifara moerore confectus, & pavore confufus

nerit se, occidet me, ed fi in toto terráarum

in tabernacula Jahelis , cüm enimSifara pu-

orbe nuilus tunc homo extiterat , nifi uni-

gnam contra Hebrzos iniviffet, victüsque,

cus Adamus Caini parens , àquo filius for.

plures ex fuis cecidiffent , alij pracipiti fe

midare non debuerat , cur ab aliis timet,

fugse dediffent , ' & ipfe fruftra turbatam

qui nondum extiterant ? (Qui invenerit me

aciem conatus fuiffet reftituere ; fiquidem

eccidet me , linullus aderat, à quo occiden-

10j

furdas przfertim in bello femper confuevit

dus effet? cur infolenti correptus tímore ex«-

timidus pavor aureshabere: hinc defperatis.

pavet, ne à quovis fibi obvio occidatur ?

omnibus, fugs confilium & ipfe cospit, & ne

& quamvis multi effent poftea nafcituri, ne-

infequentibus innotefceret vicloribus, aureo

mo ex poíleris aufus fuitin eum infurgere,

ftatim defilit curru, & abje&to paludamento

non enim nepotes fuiffent ejus moliti inter-

Regio, aliísque regiis infignibus, pedeftrem,

necionem: undeigitur metus ifte? certénon

G incomitatam init fugam, in qua defertur

aliundé quàmà culpa; hec enim;& ex ea pra-

ad tentorium cujusdam Haberi natione Ci-

conceptus moaeror, ita animumtorquent , üt

nai, cujus uxor Jahel, cümque maritus cum

etiam fine timendi occafione, timorem in-

fervis abeffet , & ipía currentium pedum

r[alm. 13.

gerantt hinc David loquens de iniquis ait :

excita fonitu, Si(aram confpexiffet , ac fu-

Jllic trepidawerunt timore , ubi non erat ti»

fpicata eum é malé pugnato pralio illue

*

spor, qu& verba expendens D. Bafilius ait

*

fugifle, juffit metum omnem deponere, ine

Anfiar leonum audentes fuerunt , €8 more le-

vitavítque blandiffimis verbis in tentorium

pnrum tumuerant.

Cám enim Deum nón.a

pellibus compaétum ad folis zftus arcendos,

zimuerint .bomsnem tumuerunt; Odium quod

' aérisque pluvias excludendas.

Demuilfus

ob Íufceptam injuriam quis in fuum proxi-

Sifara blandimento verborum , feemineíque

mum intusanimo fovet, plura audet perni-

fermonis urbanitate, tabernaculum intravit,

«iofa moliri, uté viviseumdeleat, ignefcit

in quo tutius ut lateret , in abflrufiorem

audacia, & pericula contemnit, donec diítri-

fuitlocum dedüclus, & ftragulo etiam coo-

lo gladio in ipfum irruat; & inflictis vulne-

pertus fpondente Jahele, excubias ipfammet

zibusinterimat. Sedqui ante patratum de-

ante fores tentorii effeaéturam, | Priüs ta-

L

li&um audax ferociebar, mox admitfo fcele-

men, quàm Siíara fein fomnum componeret

ze,G amiffà audacià timore correptus fugit,

produdcli itineris cxhauftus viribus, fitíque

& non homines tantüm, fed eorundem expa-

per fuga obitos labores exiccatus, potios

L

vet umbras; lepore timidior datterga fuge,

nem petiit frigidz , qua & fitis temperaret

r

qui ut impavidus leo immoto pede, quem

ardorem,G oris refrigeraret ficcitatem : Da

3'udia, 4

occideret, expeélavit : meritó tamen ' fugit

mibi obfecro paululum aqua , que aperuit u-

trem latiis, €$ dedit ei bibere.

pavidus, qui antea audiaciá ferociens omnem

Quid? quoód

à (e timorem abegerat, quia innocens nón

petenti aquam Sifarz la&lis Jahel propinavit

habet, quemtimeat; culpà veró gravatus ,

pinguedinem ?. Non vacuum id. myíterio

quem fugiat, femper videt , quia adventan-

fuir, ut obfervat A bulenfis inguienst 4jdi-

tem formidat Judicem:

eunt, quód fecit. boc Jabel ad experiendum.,

g. 19; i5 þdf.

44]udis,.

40?,

Quinimo timor individuus triftitiz

de Sifara, an effet extra mentem z. &4 quia.»

comes, colorem immutat vultüs , pallorem

dedit ei lac, cüm petirffet agquam , Gfille noz

ümmittit ori, tetricitatem inducit fronti,

confideravit , au effet lac ,. vel 4qua , fed

oculos corrumpit pavore, vires adimit,fan.

bibit, putaus elfe aquam, propterea aparuit

guinemfrigefacit, cor premit , mentem op-

effe extra mentem, — ldeo tunc acctpit Jabel

primit, fpiritus fopit , totímque hominem

fecuram opinionem de occidendo illum: vri-

LU

adeo viribus, & humore deflituit, ut qui

ftitiá correptus ob fufceptas in conflictu (tra-

untea pingueíceret, viribisque polleret ,

ges, fugatümque exercitum, & timore per-

znox macilentus jaceat , viribüs deftitutus,

culfus , ob infequentes viétrices Hebrzo.

Cüm olim Jerichontinus Rex juffiffet. in-

rum phalanges, adeó fani confilii factus eft

quiri de exploratoribus populi Hfraelitici in

il"OPS; utà mente. alienus non viderit ; nec

fenfqg

Triftitiz Affectus malorü accerfit cöngïe-xicn*i, nifi cqärceätüi !

1]

£enferit,hauftum f'xBiJä foemina pr—opinai:um,

fterilitatis autes Ánnz fa.uciav-it ,Iita &la«

on

aum aqua effet , ficut petierat , velaliusn

chrymas €x oculis elicuit ; & ade& maro£

excreverat, ut efculenta advitam fuften-

TEU du

petitus humor; imó & pre mcrore , &

timore adeà viribus fuit deftitutus, ac im-

tandam neceffatia prohiberet , dixit enim

ei Elcanaviríuus , 4uma . curfles? G'quare

becillis £actus , ut fummus totius exercitus

^ Praefectus , vel ab imbelli foemina deceptus

non comedu $. &6 quam ob vem affigitur cor

$44i. sv 9. mileré perjerit , hac enim 4quam petenti

tuum , Ícu ut plures vertunt ex Hebrzo ,

2 dp

quam ob rem malignatur cor tuum , quafi,

lac dedit , ladtis fcilicet florem ; & pingues

[

dinem p*opinavit.

O quàm incauté , ac

perinde fit, cor atiligi, feutriftari , accor

*

L

ftolidé virilis lalus mulieri concreditur im-

ma

»

lignari ,.sítque propterea meroris tetrie

tas , cordis malt

gnitas , & tynonima(int

probz! quim noxia funt feeminarum bian-

&

Quod fi maror ,

dimenta ! fitienti , ac frigidam petenti; lac ,

iftitia , & malignitas.

qui intus fovetur , cordis ett malignitas , nil

. & mollitiem butyri porrigere videntur , fed

l

lactea fub dulcedine excogitatz mortis.a-

certéfceleratius, mil nocentius triftitiá mene

tem occupante , G in corde intus ma'ignan-

maritiem obregunt.

Molliti funt. fermones

[ T Ax?þlf 24

ula , lacbi-

te ; quid enim tetra moeflitudine nequius ?

ejus ficut oleum , & ipfi funt jac

biífe idem fuit , ac perjiffe.

Non folóm

quid cordis malgpitate nocentius ?. cüm fit

maliguitas, qua fuas in corde radices agits

trilitia immodica vires adimit , wirtutem

hebetat , viriafufflammat , verum & ipfam

fons putidiffimus , ex quo fcelera fcaturiunt

mentem à mente dejicit , cogitque extor-

omnia; quid enim ex iriftitiz corrupto fuc-

co non ebibitur nequitix ? quid non hauri»

rem abire.

103.

Eíft immodica

triflitia , quz intus ani«

tur fceleris? füum malignitas noxium 1uce

cum propinat meerorem foventibus per

mum (ubit malorum omnium putida fcatu-

accerfitam triftitiam , veluti pincernam.

rigo , eít criftitia pravitatum omnium fce-

Eft criftitia tetra illa radix , ex qua

IOf«

cunda mater, & vitiorum foetidum conces

omnia pullulant fcelera, eít infelix illa tel -

ptaculum , quid nonaudet Cein mocftitudi-

ne obrutus? nefanda ejus fcelera foetus fue-

lus, quz ope excultz malignitatis nonnifi

fentes producit , & tribulos.

Cüm tocus.

runt moerotis , nequeabignobili & fünefta

poteft, quàmin.

cenfus malitize in una coarctetur cordis ma»

matre quidaliud expectari

fauíta Ícelerum proles.

Triftitiae caftz

lign:tate . immodicam qui triftitiam nom

cohibet , jam cordis exambit maligaitatem ,

Sufannz repulía falaciter concepta infanien-

tes juveniliter fenes , — ad qu& non adegit

ex qua perinde ac lernza ex hidra fepcena (ur«

Excutienda & cot*

Ícelera , non compulit flagicia ? perverfi

gunt fcelerum capita,

de e(i mosftitudo , nein nos íaviat , neíuo

enim Judices Sufannz nitebantur innocen-

veneno nos inficiat,

Hinc David Deum

tiam damnare , ut propria impudica ícelera

non rogavit , ut ab a&remnis ; ac tribulae

abfoiverent ; lapidibus obruendam judicà»

vunt Sufannam , qui de illius erant conícij

tionibus liberaretur ; Íed à íola tri(tiría 5

*

innocentia

LÀ

fcilicet haec fcelera profundi

quae fuas in corde radices agens , malignae

maroris , quem repulía Suíanng in falaci-

tvr; &exaüditus , cüm Deum per fuías

n Pal

bus excitaverat , ftipendia fuére.

Quàm

preces in fua flexiffet vota , dixit.

tribslauone dilatásli mibi : laborant SS. ,

noxius eft mceror , quàm feralis triftitia?

Interpretes , üt explicent , quanam fuerit

quz nonnift vel cades , vel fcelera molitut,

hzc dilaratio , quá Deus in tribulatione

Eicana duas doxit uxores Annam illibe-

ü. Reg..c. Ie

Davidem ampliavit , ejüsque cor tribula.

rem , quam taritali deperjerat amore , &

D. Thomas

Phenennam liberis auctam , e&imque dies ac-

tionis inter anguftias laxavit,

cenfet , hanc Davidis dilazationem arsplios

celfiffec , quá Elcana immolavit ; dedit Phe.

nenax uxori fux , & cun&is filijsejus, &&

rem fuiffe poteftatem , perinde ac fi Regni

dilatatio anxiam cordis temperáflet tribu-

fiiabus partes.

Annze veró unam dedit

lationem,

Lyranus magis ad litteram ,

! u-

partem triftis ,

quia Annam diligebat , feu

ut feptuaginta Int

erpretes explicant zrij/ie

hanc dilatationern putat futífe refpe&'a loci

j

eó quia tunc David , cum antea fuiffet ho.

fecundàm faciem , & Rabbi Joleph vertit ,

artem irarum , 65 triflitie , acivri(titia,

ftili circumfeptus exercitu , & hofles fue-

rint alibi caftra metati , potuic David per

uz in facie finitur apparere , perinde fit ,

ampliorem locum fibi relidum , huc ; il-

: clg' i" "/'

ac intus furer , quó moeítus in(ané fui im*

potens ferocit, quia vultüs triftitia index

lácque discorrere , perinde ac diffipatis ,

J 4,Illdl'h

fugatísque hoítibus , folent victotes , qui-

eít animi intus vitiati, vel furore exagitatiz

una enim triftitia omnium malorum fecum

bus adveríarij campum . cefsére per loca di*

n

trahitcatervam ,& ubi hac ftabulatur, cxe

Ícurrere ampliora ovantes , & epinicià ca«

tera infolefcunt vitia,

nentes.

D. Chry/oftemus in catena ,

if

ud

Pergit facer hiítoricus ,

& Phenennäm

hanc Davidis dilatationem afferit, Donum

fuiffe magnanimitatis, cujus beneficio zquo

J

feliciter fcecundam , & inde accipientem

animo , mentéque ferena adverfitates , a

ll

plures partes infultanrem inducit Anng im-

"

roli , eó quia unam duntaxat partem acce-

tribulationes potuit fuftinere ; cüm enim

magnanimitas patiens fit , &rumnas lenit,

)s

pir, G lücut infultatio probrum redarguens

Cs c€ j

t

"

574

u Diffcrtatïo' XXIV.

& tribulattones exatmat , i perinde fit

;;

dilatariin tribulatione , ac ictus retundere

Ab s

adverfitàtum , & mente ferena , cordéque

:ranquillo novercantis fortunz flu&ctus, ac

Nullum | .trfq/h'tz'aï letbalius ulay á

procellas eludere,

Gracus commentatius

- scnfec ,. hahc dilatationem excultz virtutis

quo faucium cor omnium ad fe comge-

»

riem trabit malorum.

Ideóque excutienda

lnle/

£uiffe incremenctum

LJ

virtus fiquidem ita

efl quavis. marori nubes , ne lucem divi-

anunum dilatat , ut de rebus afperis , ac

"a gratia nobis furripiat , retrabdt-

adverfantibus non triftetur , fed gaudeat :

que im vittorum terras

äl

tünc enim anguítie tribulationum dilatan.*

"

"m/igine:.

tur , cüm per exercitia patientiz retundurfs

tur, & zquo animo advería tolerantur,

Rofundus in corde mcror omnium mä-

106

Putarem igitur hanc dilatationem indul-

P

lorum eft fcaturigo , utenim ait Sira-

tam Davidi tribulationum anguftijs pref-

cides ; Omnis plaga triffitia e& cor-

Ectlef 2$,

fo , aliud non fuiffe , quàm ipfum gaudium,

di« , Ícilicet onine malum ab una tetta rri*

*Uo 17.

Qquo lzto animo arumnas , & adverfitates

ftitiz radice pullulat , hinc Biblia Tiguri.

toleravit ,. & quia ubi gaudium exultat ,

na habent , fumma plaga eft maror animi ,

ibi lurida excluditur mosítitudo , & tetrz

quia nullum eft vulnus lethalius , quódque

fugantur moellitize , nubes moeroris distum-

intimiüs penetret , quàm triftitia, qua pro*

puntur, anguítiz laxantur, quibus cor co-

pterea antonomaftlicé ,. ut habet textus Sy*

- Eul

arélatur , ideó perinde eft cor dilatari , ac

rus, Plaga dicitur vulnus, feu animi vul*

anguítias abigere moeroris : non petjit Da-

"4 : adeo noxium eft hoc vulnus , ut cz-

vid , ut à tribulatione liberaretur ; bené

tera omnia includat vulnera , sitquö pro«

tamen ut omhis triítitia ab ejus corde dis-

pterea omnis plaga cordis triftitia,

uteretur : G ita cenfent graci Patres in

Videtur tamen explicatu difficile, quo-

107,

Paraphrafi apud Corderium , ita explican:

modo triítitia fit ulcus adeó horrendum ,

F 'fv'-"' vm $4

tes prafatum texrum,

In iribulatione.s

quó fumma , & omnis plaga effe dicatur,

dilat4fls mibi, - Non dixit , tranflulisitri-

Verüm omnis plaga triftitia effe dicitur ,

bulationes ,. fed s manentibus dilatatio-

quia homines , qui in cceno volutantut vie

xem mibz prabuifs. — Iribulatio enim ani-

tiorum, ac mundi diffluunt delicijs ; non

mam contrabit , gaudium veró dif undit ,

tamre ipfa , quàm rei triflantur opinione

I"cretum cui confonat D. Chryfoftomus , inquiens.z

perturbantur , anguntürque non rebus, ve-

Non dixit , uon adduxtffi afffitlionem , ue-

rüm etiam de ijs opinionibus , quas de re«

que fufiulifii teutationes 5 . fed ffare permi-

bus habent ; hinc triftitia aculeus e(t plaga*

fffi, & dilat4fli mibi , quia tametfi ad-

rum omnium ; nec vifcera morderet , ác

ver(iratum anguítiz Davidem premerent ,

dilaceraret , fi hoc deítitueretur. aculeo ,

hoítes coarélarent ; calamitates vexarent ,

quo per ingeílas opiniones, tetricásque co*

arumrma cingerent , tentationes urgerent ;

gitationes animum pervadit , quem intimiüs

tribulationes pungerent , ab hisce serumna-

vulnetat , fauciátque ; & quia tri(litia ani-

,Ium, actribulationum non petjit anguflijs

mum , feu hominis nobiliorem partem im-

liberari , fed à fola triflitia , quae affolet

pedit , ferit , discerpítque , recté omnis

cor invadere , & anguítiüs contrahere, &

plaga ttiítitia dicitur effe cordis, quia vul«

ideó dixit David, — /q zribulatiore dilatáfli

nus animi fumuma plaga eft , quz partem

Hamil,uq

mibi, quia tamet(i tribulatio animam con.

ivf

trahat, gaudium tamen diffundit , ac dila-

rationalem duré fauciat , & diré cruentat ,

Epiff . ad Pa

appofité $. Paulinus ait.

Deus. trifiitiam

tat , f1 enim ab anguílijs xrumnatum moe.-

Inacbiume

Juti], h

pracidit , quàd immoderato , && irrationali

L]

roresabigantur , f1à tribulationum coarcta-

tionibus triftitia abfit ,. dilatatur angu(tia,

eratiatu mentem nbpíiram confgit , quodque

diutiis fragilitas uoffra mon valet fuffinere.

quia cor jucundatur ; tametíi David rribu-

Qua corporis dilacerant membra , dolores

lationibus anguítaretur , zerumnis premere-

quidem invehunt , fed quia mentem , ae

tur, tentationibus urgeretur, íi tamen di-

partem in homine rátionalem non fauciant;

latatio triftitie excuflerit anguílias , tunc

dilatatur cor, quiaadeftalacritas , & abeít

diritatis non redarguuntur : triftitia veró ,

quia irrationali cruciatu partem in homine

triflitia : adeó nozia eft animz triílitia ,

rationalem , fed nobilioreminficit, & cru-

adeó perniciofus profundus moeror , ut Da-

entat ; recté fumma , & omnis dicitur eífe

i,

vid per fufas enixim preces non petjerit à

triftitia cordis plaga , càóm fummam in ho-

preffuris eximi tribulationum , fed à fola

mine partem inficiat , cruentétque, & qui«.

triftitia , quà cor coar&tatur , premitur,

dem Irrationali eruciatu , ut loquitur S.

& torquetur : maluit triftitiam exe

Paulinus, quia triftitia ab homine fponté

eutere ,quàm ab anguftijs libg,

accerfitur , quoties mcerendi causá ultrà a£-

rati cribulationum,

fectat , aut confideratione non minuit , quó

! erb.l,;

anías excutiat fncerendi , ideóque immodica,

qui triílitià premitur', à rationalitate vide-

tur defcifcere,& cüm brutisanimantibus ob-

rutelcere , ac riflitize irrationali-cruciatg

angi;

X

Tüftiie Affe&usmalorü accerfit cohg"erïem,nïü ceärcegrür. $75

':angi : cüm enim tri&andi anlas poffet homo

fpiritus, feu ut in textn hebraico legitur ;

àfe abigere , ne vulnus fubiretin mente mae*

obfcuratur fpiritut , nervota fane antithefis;

toris; non ratione duclus , fed brutali ape

gaudium clarificat , & moeror obfcurat; lz.

Mi

petitu condu&tus ,moeroris , ac vri(litiae intus

titia faciem decorat ; quam triftitia coinqui«

pat, &foedat; juconditasdecorem invehi:,

fovet tetricitates , quibus irrationali crucia»

tu diftorquetur, ac moleftiffimé angitur :

& tetricitas turpitudinem adfert ; gaudium

elef. 30

ferenam , jucundam , acartidentem, íecum

quapropter Siracides monet , ut omnem à

.

nobis moeroris retricitatem excutiamus

.

diem trahit, triflitia veró nubilam , turbi-

Triflitiam ne des anima tue, & non affiígas

dam , & luridam noctem fecum ducit ; moe»

rot diítorte eft fosditatis lenocinium , tuf«

eemetipfum in confilio tuo 5 monet » ne fi»

namus animam noftram triítitià occupari ,

pitudinis magnes , & dedecoris fautor , quo

10f

fpiritus deturpatus deprimitur, ac dejicituts

nec cordi noftro dominari , idque fit ; fi

omnes triflandi anfas à nobis abigamus , &

in maerore animi dejicitur firitus , eft enim

a( d

per tetras cogitationes , non permittamus ,

maror pondus animi , quo & premitur ; &

ut mentem triftitia noftram pervadat , fuís-

opprimitur ;; quia ut explicat Vatablus ;

V. W

que penettetaculeis: & quia triftitia , quae

In murore. animi frangitur , períique []iri»

intus animum vulnerat , ex omnibus coale*

£us , Írangitur quidem , quia viribus frae

Ícit tetris cogitationibus, qua ex anfis tti-

étusà fuo dejicitur vigore, & per preffuram

ftandiin ment:em inducuntur , recté omná

mororis anguítatur , & perit, — Etttriflitia

O Eclef.33,. plaga trillitiacorda eff , quia omneum come

internus vermis , qui intima todit praecor«

prehendit moleftam cogitationem ,. quà a-

dia, & non folüm offium pervadit medul*

nima discrociatur.

Infelices igitur funt ;

las , verüm etiam mentis penetrat receffus

qui marorem intüs in animo fovent , G iri-

intimiores ; ubique veftigia imprimens lu-

ftitiz veluti laxantes habenas eó deveniunt,

Guum;, animíque vires labefaQtans ; pulchtré

m

nteidem libentiüs incumbant , videantüre

S. Chryfoftomus ait: 7*i/fzitía iinea efl non

—mésw

e[ium tantüm ,. verim etiam raentu $.. & Olympiadé,

que fuos adamare maerores , ac in ijs EXI

tari,

Non de immodica ,

& mundana

perpetuus carnifcx nonlatu fodiens. fed a«

Hiujustinez more

mundi triftitia debet Chriftianus deliciari 5

»imi vires labefattaus.

fed gaudete de lachrymis, quibus culpze de-

Íus, qui timet ; prementis moaroris tetri»

lentur, ut appofité ait S. Macharius, ine

citates excutiat , animo invicto, [trenuóque

quiens : Habent Chrifisani con/olationems

vigore violentas impreffiones , aflultisque

fhiritus lacbrymas , lutium , & planctum i

devitet triftitiz , ne piritus frangaiur , &

pereat per torquentis triflítiz violentiarmn.

sintque illa , & lachryma deliciarum loco

ncc ulla eít jucunditas , qua huic pariari

Heu ! maoerorem , qui fovet , perpetuum alit

poffit: gaudium, quod ab hoc emergit lu-

carnificem, & fuo peremptori favet, quia

i , veramiinducit mentis ferenitatem , cor»

ut vertit Vatablus, exponens illud Provere

TE

dí;jue invehit malaciam , totümque ani-

biorum t5.

In wiarore animi dejcitur fhi-

mv exhilatat.

Flos eftiztitia, & latiüs

ritus : aitipfe; priüs enim obfolefcit, íeu

vernat , fi in exculta cordis noftri tellure vir-

inveterafcit ,. G deficit , & tandem perit,

quia ut fcité S, Bafilius Magnus. — Nimía.»

, tutum exercitijs germinet , qu&d fi pluviis

madea: flos ifte lachrymarum , adolefcit ad

eriflitia . autbor. peccati. effe folet ,. eu

L

. de marer,

omnem jucynditatem , quia ut fcité D.

ameror mentem fubmergat ,. confili) inop

Chryíoftomus ad Ephef.

Nullaves eff equé

vertiginem adferat , &f penuria cogitationie

|

Momil. 84,

utesi ex Deo, &

i

$p epift.

jecunda , atque ltlus ,

animiunm ingratum generet,

1

id cít, quód promifera: Chri(tus. - Beatí,

Nulium igitur malum forore dete

109.

Egï[&.ud?»

ii

Matib, 3. qui lugent ,. quoniam spfi confolabuntur ,

rius , nulla peftis trifüitiá lethalior , cüm

!

genetrix fichecculpe , & illeauthor pecca-

qua verba expendens 5. Chryíoftomus ho-

!

mil.i€.ait: Hbi veró , dic mibi , confola-

tij; an non moror mentem , quam occupats

buntur ?. && bic profectó , & quod eff am-

fus déque evertit, ac fübvertit ? fluctuant

pliss in futuro.

Itáque , fi vis confolari lu-

triítes cogitationes in animo triflitià exagi-

i

ges» neque pures enigma effe ,. quod. dixi.

tato, procella exoritur ob cujus violentiam

—

Quando enim confolatur Deus, etiam (imil-

divitize probarum cogitationum dejiciuntur,

lia marorum irruant , euncta. fuperior ex-

quia meeror penuria cogitationls animum.»

'

sngratum generat ?. & tetricaruin cogitatio .

1368«

ifa.

It

Sed fi moror, quem refipifcentia , &

num aíius vertiginem inferunt , qua fano

conver(íio iu Deum excitat in deteflationem

confilio mens deflituitut , eum maror con»

H

L

. aver(ionis à fummo bono per blandimenta

fl inopid vertiginem afféerat , & confufa

nauclero mens manum removet à clávo, feu

U

terrenarum voluptatüm , femen eít, ex quo

germinant , & adolefcunt flores virtutum?

navis gubernaculo , & tandem fubmergitur z

»

triftitia immodica , & mundana & converfo

nimia trifluia autbor peccati effe folet , càm

maror mentem fubmergat.

O quàm perni»

*

» Vitia fovet , & animam deprimit: hinc Sa-

l'pægrb.x;

lomon nos erudiens ait : Cor gaudens ex-

ciofa eft hominibus triftitia ; eft hzec una

bilarat facierm : ( feu ut explicat Pagninus ,

totum armamentarium, quofolet tartareus

decorat,íeu u: habet textus Syrus,pulchbrum

hoítis homines impetere , & expugnate.

j*

Nqui quos daion [uperat , ait $, Chryfo-

réddit corpia ) in marere aniti g(eäviwg

Vomuä

-

N

ag

$

£

ó

- .Diffetatio XXIV,

p

(lb

Ssb. s. de

flomus , per marovem fapevar.

Quid fi

tatis genus, quod dicitur à D'ibolo Ea!g'itï

gnvid.

eparorem [ufluleris , nibil omninü mals , &

fuo excitari , per fufflarionem in igne , non

incommodi tíbà ab eo continget : ita tetras

conveniunr Interpretes ; placet tamen exe.

Domonum phalanges moeíliriz tetricitates

plicatio Theodoreti in catena Gracorum

obarmat in hominum perniciem, in anima-

Patrum , ubi expendensillud Davidis; Daum

rum exitium , utablato moerore impotenter

Juperbit impius , incenditur pauper , appos

exermes fiant ad ledendum..

fité ad rem noftram ait : 4dmodum concin-

( 19

Qaed fi unà excuffá triflitiá fingula ar»

né boc verbum incenditur marentibus accotn-

morum genera doeemoni fubtrahuntur, quis

modavit, — Nam ardentibue fimiles fuut , qui

neget , totum tartarei hoftisarmamentarium

dalore affciuntur ,. & veluti quendam fu-

triititiam effe , & (ingulaarmorum genera ab

pum per os gemitum , & fingultus eputtunt 5

vno domonis fuppeditari merore? — ergo

& per oculos lachrymas.

ü.gll,l

- hocunico funeftiffimo ,. tragicóque affectu

Eit maeror in corde veluti ignis gehen-

1124

moeroris omnis infligitur ab Orcinis hoíti-

nalis, é quoquafi de vaporario fumidi hali-

busplaga, inquo fenfu recté Siracides ait :

tus ubertim exiliunt, 1ursümquc volvunturs

.;Enhf. 25« '

Qmnis plaga trisiitia efl cordis , quia cum

mentem tetra caligine obruentes , omnem

excuífo moerore inermis fit doemon ad vul-

[ubvertentes ferenitatem animi , & pluvias

nera inflipenda , fequitur, omnem plagam

excitantes lachrymarum

.

*

moarentes enim

per unam infligi triftitiam , qua propterea

ardentibus pares funt fumum emittentes in

efficienter eft omnis plaga, qu& à doemone

propriam perniciem: Dum fuperbit impius,

infligitur; etenim avaritia, quz vulnus eít

sncenditur pauper , Ícilicet peccator moeco»

animi de inopiz nafcitur triftitia: de fervan-

ris zftuintusexcruciatuss eít veró pauper,

dz caftitartis moerore libido ad voluptates

quia cocleflium bonorum inops , virtutum

fcoede armata ferocit: de moe(ticudine illatze

delicijs deflitutus, cenfu bonorum operum

fibi iniurize tolerandz zíluat intus iracun-

vacuus 5 i$ igitur pauper marore incendi«

dia, & furitardor vindidlz : de vitz inglo-

|

tur , nimirum aftuat flammá , quá urítur,

.

tiz, acprivatz triftiimpatientia, & moeíta

& inarefcit. — Qui igitur triftitiz igne intüs

cogitatione , fomes acceaditur glorig , &

ardet , precoquam gehennam in corde fovet,

tumide ambitionis excitatur aura vanida ,

& dum per impatiens os gemitum funefté

quà turget imens , G animus disrumpitur in.

emittit ; incendij fumum'exhalat perverse

hians digeitatibus: ecce quomodo ab unica

evaporante moerore; adeó gravis, & durts

T

trillitia omnis in animo plaga ; ecce quo-

eft crittitie angor , ut flammas , cruciaciís-

gOrinth,

hi

modo unicus in homine moeror totum eít

que gehennales emuletur , imó & mo:tem

doemonis armamentariü ad hom'nes expug:

acceríat , hinc Siracides ot excutiar moe:o-

nandos.

Eft igitüf triiicia immodica doe-

ris tetricitatesait; 4 rriffiria feffinat mórs ,

Ecclef. 38,

monis tetra officina , tentationum fomes ,

€ cooperit virtutem, G irifitia egráts flectit

vitiorumfeminarium , flagitiorum fcaturi-

CeYUICEem.,

Quia triítitia , qua 1ntus pr&.

go , fcelerum putida radix , malitiz opi-

cordia corrodit , humores cortumpit ,

li d 7s

fex, peccati patens , virtutis carnifex , fa-

Sini r

ofla exficcat , & mortem accerfit pramatue

cinorum ülecebra , & vivum ad omnem

hinc fi moerorem

ram, unde Salomon , Spiritus triflis exfic.

Proverb.17. :

nequitiam lenocinium:

cat offa, eft enim moeror gehennalis ignis ,

(uüuleris,nihil omnino mali à doemone con-

quo intus flores exarefcunt virtutum ; &

tinget, quia quosdoemon fuperat ; per mce-

medullz exfíiccantur offium.

rorem vincit.

Quéd fi ignis eft tri(titia , noncredas

111,

yeym

Eft triftitia, qua zftus, & flammas

alio innutriri fomite , quàm fenticetis, fpi-

intus accendit in perniciem virtutum , qua»

nísque, quz intus pungunt , & vulnerant,

rüm flores arefcunt , exiccantur, & decis

€ít enim triftitia veluti [pina intus pangens ,

Pj« dunt; unde David ait : Dum fuperbit im.

& torquens , neque id diffitetur Hipocrates,

Lib. 2 , de

23,

pi*s » incenditur pauper ? non me latet , in-

inquien$: Cmwra ( eu trilitia )in vifceribus

107U0.

cendium pauperis à pluribus Interpretibus

veluti [pina effe videtur , atque murentem.»

tribulationem moerentis intelligi ? funt e-

acritev purgere ? hucetiam videtur fpe&táffe

nim incendij hujus flamma ille calamitates ,

David ; cüm dixit. — Conver[us ia erumna

Iïfalm, 3?, ;

zrumne, tribulationes , oppreffiones, an-

meA , dum configitur [pina , id eff triflitia,

guítiz , quas pauperes, feu invalidi à fuper-

ut exponit Salazar ; imó adeó diré triilitia

bis pariuntur divitibus , hücque poffet ac-

-cordi infixa pungit , fauciat, cruentat, ut

cerfiri illud Ifaiz £4.

Ecce ego ereavi fab-

tormentorum videatur gehennam ingereres

rum [uffantem in igne prunas ,. 08 proferen.

haret enim fixa cordi (pina , & vulnus ,

£em vas em opus [uuus * cenient e:«.zin?,, Inter-

quó acriüs discrucietur,

Imó non defunt,

pretes ; fabrum hunc demonem effe , qui fce.

qui marorem fpiritum vocent perverfum ,

tido halitu fuo gehennales prunas fuccendit,

quo infeliciter divexarur moerens , sítque

facítque ardere , & vafa fingit , feu homi-

propterea, fpiritus triflis exficcans offa dog«

nes potentes fuperbos inftigat , quibus ve-

z

mon ipfe, qui intus malignatur in homine,

luti fuz invidie , ac improbitatis utitur in-

hinc Hermasin paflorali ait, — 7»;/firiz om-.

.

ftrumentis , adincendium , & excidium

Mand, 16

nium [birituum nequiffmus ,. €5 pelfima fer«

vis Dei, 68 omnium

aüvalidorum. — Quale verà fit hoq calami-

[pritus exterminat , &

eruciat Spiritum knö?m.

à

TriftitizAffe&us malorü accerfit xcongcrieni,niü cöCrccvätur. t72

&14.

Imóhominem pro'funda 'dccupatum fnoes

propter triflitiam :ita Paulinus commendans

in nos Dei bonitatem , quá' noítras coércet

ftitudine , altóque preffum moerore fimilem

dixerim energumeno fpiritu perverío ,ac ne«

amaritudines, «t gaudia laxet, Sufpicione

quiffimo exagitato, in quo fenfutriftitia fpi*

non eít vacua triftitia , quamvis non per-

vería , i immodica fuerit , quiafacilé , quod

?

gitus eft perver(us, & omnium fpiritnum

nequiffimus , & fpiritustriftis ; feu homo

eít remedium hominis peccantis ; trophzum

P

profundo preflus morore . fpiritus eft pet-

ipoteftfieri diaboli triuraphanas. Quoed fi

;

triffitia pervería , feu mundana füerit , ac

veríus , qui merentem mifeté intus divexat ,

& exagitat, flectítque ejuscervices , quate-

immodica gehennalis eft officina , in qua

nus mareriscurvus, ac triftisincedit, tetris

mala :omnia cuduntur in hominis perni-

(

femper excruciatus cogitationibus , ut expli-

«iem./

Excutiendaeftigitur immodica triftitia,

P !7«

Aj«9.13. at Janfenius illud Ecclefia(tici, — 24 eriffitiat

[[z;

quz nonnifi perniciem ingerit., ac ipiritum

fefinat mors V, &f «ooperit virtutem , &

ariffitia corda fletlit cervicem , aix iple :

nequiffimum íecum trahit , quo moerens

diriüs torqueatur , cavendum eft ab immo«

IMpsáque triflitia vires bominis tegit ,. ita

«t fe nou prodant , fed obfcurentur , & [up*

dica triftitia perinde ; ac à gehennali fpi.

primantur , ffetlírque cervicem bominis , ita

ritu 1, Reg, 46. poftquam Samuel Dei in-

ftin&u in Regem Ifraél clanculum inaugu-

t CUI'UME , AC triTIa incedat ,. £ique omnem

fiduciam eripiat ? quia triltitia, & offa, &

ráffecDavidem , dicitur, quód direius eff

virtutes in homine exficcat , omnémque e«

Spiritus Domini à dieilla in David, € de-

tipit fiduciam , hominémque ipfum in bara-

dnceps, Spiritus autem Domini receffit à Saul,

trum omnium malorum pertrahit.

Quis

&f exagitabar eum fpiritus nequam 4 Domi-

$0 , ex quo textu infignis oriur guzítio,

igitur neget immodicam triftitiam putidam

eíle malorum omnium fcaturiginem ? càm

quisnam £uerit hic fpiritus nequam a Domi-

no, qui Saulem exagitabat : cüm enim di-

aon folàm hominem intus disctuciet, fed

catur à Domino autumant plutes , |fpiri«

premarura etiam motte interimat, 4/77//i

tum fuiffe bonum miffum à Deo, ut Saue

ia feflinar mors ecclef. 38.hinctrifticia tri*

Jem excrutiaret , poenásque ab eo exigeret

umphus eít Doemonis , quatenus hac fola

Verüm communis Pa*

armatus bellum moerentibus , & profundo

violati pracepti,

-arum , Doctorüámque fententia docet : E-

3ncerore correptis indicit , GC expugnat.

Unde Apoítolus : Cum acri reprehen-

mergtimenum tunc Saulem fuiffe à Doemo-

114.

. S$.Corintb, fione quendam coniri

ftáflet delinquentem ,

neobfeffum , & intus à nequiffimo fpiritu

.

exagitatum.

Alij cenfent , hunc fpititum

& poftca triftitiz alexipbarmacum adhibuif.

fet ,ait: Suffcit illi vbjurgatiolbec : itaut

morbum quendam fuiffe ex atra bile in cor-

dj g,

«ontrario voapis donetu , &$ con falemini ,me

pore Saufis exortum , qui & in furorem

ferià abundantiori trifftia abforbeatur , qui

eum ageret , G à mente dejiceret , turbi»

jumodi eff , quz verba expendens D. Am-

«lósque cieret affectus , & ita cenfet Cajeta-

1ib.dep*. dro(usait: debemta cavere , neremedium

mus., inquiens ; — Quemadmodum fpyritus abid;

-itent.c,17.

mosivum fia: fatana triumpbw. — Circumvt.

donus in DDavide non fignifieat ddugelum.»

sumur enim ab eo , fi permimtam trifiutiam

fantium , 4ta fpiritus tmalus in Saule mona

W"ä»l,l

dfgnificat damonem , . fed f[piritum melanco-

pereat , qui potefl liberari per indulgentiam.

Atcum * adeó noxia eít xriftitia in homine ,

Caute igitur adhibenda eíft triítitia, ne re*

quem perinde divexat , ac fpiritusnequam

medium hominis peccantis, trophaum fiat

diaboli triumphantis: eft enim moeror ar-

energomenum ; eít igitur internus moeror

ith

inteftinus , ac familiaris ille doemon , qui

tifex ille , qui latanze triumphum conftruit j

hinc triílitia, quamvis non mundana , nec

mentem occupans , humanum etiam obfidet

perverfa exiguo clauditur tempore: pulchré

corpus, quó totum hominem torqueat ,

ícribit D. Paulinusad Pamachium , inquiens:

exagitet, & divexet : erenim foeda fugge-

6- ,lü

Sctiptura divina, que producere noslachry-

rit , & ad turpiffima infligat , & homo de

"1

mentis fafligio eje&tus in doemoniacum agit

mas , quafi evaporando dolori permittit, ter-

mino quóque defignato defcribit tempora ,

. furorem domeftici doemonis inflinclu,

116,

cum dicit,

Amaritudinem luctüs uno fe-

Qui igitur immodica occupatur trifti*

'falzïh 3?'

rendam die , ó divitize bomitatis Dei! quàm

tia energumeno haud diffimilis &ft , cüm à

piaid ipfum folicitudine noflri caveat;. non

Ípiritu nequam interna femper divexetur

agitatione : hinc Saul hoc agitatus fpiritu

pietatis propenfee invidus ; fed infirmitatis

noftrz conícius , Gcomnis immodici tempe-

audaciffimé coepit ^'prophetare., ut notat

rator lachrymas in mortuo prodaci jübet,

Cajetanus, inquiens : Invafit fpiritus Do - x. Reg. eapd

amaritudinem veró lugendi unó tantüm die

snini malus Saul , & propbezabat, — Hocefl, 18. 9,9.

claudit. lllnd porrigi finens ; quorelaxa-

invafit ad fimilitudinem propbetantium a*

liena à communi vatione agentium , . & di-

tur dolor, & anima reípitet: iftud verà.prze-

cidens , quod immoderato , & irrationali

CeEntium.

Et boc erat primum nocumentum,

«ruciatu mentem no(tram conficit, quódque

confequens commotionem [pirirüs melanco"

lici , quiahoc fpiritu trifti , qui agitaturg.

diutiüs fragilitas noftra non valet fuítiaere,

*

- Sed hoc plenius ipfa fuo verbo pietas Dei ex-

energumenos amulatut.

P

plura effutit ,

Wdo il

plicac, fubjicir enim, & coníolare mature

Íícd nonnifi umbras fpargit fulpicionum, &

Verani de Aifetdibus 1om.4t.

Dd dd

"m

—

x&»»

£78

| Dïfïeit*atio' :XXIV,

inducit infetnt

a2

in tet*4s tántüm , ac vanasprophetias evapo-

Quvàm igitur pericilofa

eft immodica ttiflitia ,

rat, ümnibil.tam fit à prophetia alienum ,

qua & :pios viyen-

quàm tetricitas moeroris,

Audienduüs eít

tes ad infernum deducit.

N

L Y -* WX d. V

Sam'el, qui loquens cum Saule , quem in

L]

-Hinc Jacob percharum fuum Jófe-

II9,

Regcm unxit , ait

Ll

Cum ingreffua fuerás

phum à dilectiffima fufceptum Rachaéle ,

arbem , obvium babebi greg

emm Propbet/i

quem à truculenta putaverat beítlia diiae

vum de[cendentsum de. excelfa , &f ante.eos

niatum tragice lugebat marens,ac ttifti-

Pfä/termm , «$. ty?»panum , & ubiam , 6

tia preffus lachrymis doloris duritiemi li

*

citharam , ipsósque prophetantes , lais

niens , ac emoliiens , ajebat

*

Defcendam.»

*

.

.Gepef, $28 |

dunraxat ; & jucundis datur Ípiritus pro-

ad filium meum lugens in snfernum

quia

phetiz, non triftibus, ac profundo merore

nimirum immodico correptus moerore ie

Occupatis.

jam putabat inferni cruciatibus damnacum

h18.

ob immodica triílitia dolores

Ínterim

.Non igitur Saul pro,plïetat moeítus ,

qui Iztus non prophetaverat,

Cüm igi-

tamen Joíephus /Egyptijs praeficitnr , &

tur arcana fit cognatio triíliciam inter , ac

cum honoris , & gioris faftigium ceneret,

Ípiritum. immundum de infernalibus. dun-

Íe tandem fratribus perhumaniffimé cogno*

taxat furijs prophetat maeftus , .& inferno

fcendum exhibuit , quibus etiam currus ;

proximus dicitur triftis, Gesef^ 42.

Filij

& animalia premifit, ut patrem fenem cum

jacob enixim à patre jam vltima fenectute

tota familia ia /Egyptum ducerent, Cum-

confecto experunt , ut fuum Benjaminum

quc Jacob Joíiepho. obviáffet filio , irruit

in &gyptum mittere velit , quo impuné

ftatim fuper collum ejus, & inter ample-*

proficifeentur frumenti emendi causá ; ve-

xus , & oícula flevit.

Dixíque pater ad

züm rogantibus illis refpondit Jacob , Nos

Jofepb , jam letus moriar , quia vid: fa*

Genef, 4Q

dejcendet filyus meus vobiscum . frater ejus

ciem tuam , 65 fuperfhitem te relinque.

li

emortuus eff , G ipfe folus remanfit: fi quid

hü E Rb!l

Càm Jacob mortuum patáffet Jofephum ;

€i adver[i contigerit interra , ad quam per-

dixit, defcendam ad filium meum , lugens

J fa. "

gifi:

,

H

deducetis canos maeos cum dolore ad

H

in infernum , quia triflitia ejus occupavee

ä;;

& quaft, fu.

mferos , ubi D. Auguftinus explicat

L

Et

rat Ípiritum : cüm primum veró Jofephum

€enef,

2

deduceti fenetiam meam cum triflitia ad

vidit, non dixit ampiüs , lugens deícene

duferos , Quia immodica Occuparetur tri-

dam in infernum , fed duntaxat szeriar ex

:

fticia ,. fi quid 6niffri obringeret Beniamino

uunc ( Ícilicet prae gaudio ) qwia vidi fa*

.

.

in /Ej;yptum proficifcenti 5 ad inferos pu-

(160n uam

adeó triílitia dirüs eít

L w,di þ

táffet (tatim fe deduci, quia immodica trí-

tortor , ut quos occupat in

0. 64). $ (

(iitia fo.xc; aperit gchc-;nnæ PEI-4 tormenta

infernum trahat; ;

d

QY »

—

4j

i

3

/ h

x

5

f

T ' n

l

Y

X*k

fi'ü

«f.;

Y

a

ZA

ETE

"

Y

;fft:h [

UN

(

a "

Q Y

NSNN

Y^ n( ïfs

C

as s

M

?

LA

N de

o

HJ

33X E

GN

;:

;x-!

?

,

d

;-

M

N

R

v

"

c" v

"ff

z

a.tä

i

—

r Y

5

.

ï ^

z

E

3

pE p

e

da

/&

RA E

/rqi:

ä»ä

2U

--

LU

Ls

&

P^

MPa r r o r um 91

SSS

tF/

R—

,

UR À

4*

EX

E

A ONS

2v

436

£

"E

Qk

-

LX

SS

S d

AA

A

-

-

U

.

A s

:

o g

r

i

A

s

QP

DI5*

&ä(cv)ä"

^f«

)

$

s

ms

E

ubbb

. ,r

" a

-

?

J

&*************0& p od d o od de o

- ZUAU

d

d

n

:»Vc

æmi

AF ER d

DISSERTATIO AXV

f PT

Lac hrymæ quas xnlf'crcntls ac refi px-—

fícentis animi dolor elicit ;

rnide nts,

ac arniden-

tis Empyrei rofcidi funr 1mbr(-s fordibus eluendis "s

nottra fterleícenu ficcizati rigandæ pares,

— $.L

Expmdzmtzzr ajfä&'zy Mi þmfzam: & ampgz fonz , zlananmrqzm

Ua 4Q

ex])lzcatu eorundem natura , canfa ,

e propraetases,

^

-

Ti

N

.

Xv ^ iftoteles defïmr affe

que à mille annis ante fueyunt ,. vel futura

t-iö 2 Rb'-

x

N

X

[

-:Lï*

&om mifericordiz : 4o.

funt .

vel omnutnó non maferantur , vel nom

|

$oric cap. g.

^ RM

)')

V

*

lorem quendam ex ap

[mdzter, (Cilicer ordinar:é , nosi tam iniene

&:-

parenre mnalo. corrupit

$e, nequetam vehemen:er ficut Íolent prae

entes, -

a

P

V6, 4c dolorem zn[ereute

/ 5

in indiguumpati, quod

D. Thomas ex utraq; preexpen(a defini-

24

hu3

z upfe putabit fepati. vel

tipne tradita ab Aruto:ele , & D. Augufli-

— fuorum aliquem , ídque

no ita mifericordiam definit; Ef dolor . fj-

Lib. 19. de f € ut prapmqum videatur. $

A"g aitin us,

ve triffiria de malo alieno involuntario exie

€rvit.c4p. $, omittens aliquod ab Aruitoiele indicacum ;

fiimato ur proprio : & 4liquo moda contra »

& alinuid addens ab ecdem omiffum deícri

, perfona miferabulu digsttatem , eu£ [ubue.

bir ffc&vum mitericordiz ; Effe aliena mi-

nire velit mijerans , quantum inwp[o fit . &

]erur tn nofíra corde compajfionem ,. quà z urrí.

commodáe pofft. El hiquidem miferauo ipe»

qut f pnjumw t /uöwwre wmprüm*ar.

cies quedam doloris , íeu trifitig , à qna

anc zffcétum eife taiem

Adlerit Angailinus,h

duntaxat discriminarur , quia rriltiria eft de

compaffiouem , ex qua , f facultas tuppetat ,

malo proprio ;

mileratio autem de alieao

«ompe;,amür Ííuccurrere al:eaz- mileriz ,

exiftimato , ut proprio 3. quia cum dolor

quod ab Ariftoreie omiffum füerat. — Rurfus

proprié fit erga !e ipium , debet miferans

Aagultinus

Ariítotelica definitione omif

putare veluti proprium malum illud aiienze

fit verba ia de malo inferente dolerem in

perlong , cui mileretur,

Dupliciter po-

dndigeum , ut euam iliud;Ze walo , quod

teít malóm períonz miferabilis fieri pro-

Videatur proptnquum ?. ux eciam illud aliad

prium mifereniis.

Primoó. per iolam unio-

PO-uJ i. ab AH(tUïClC

- debere miferentem

e

nem affectivam; quia cum amor habeat vim

ptare fe ipfum pati

*

fecilicet mifericor-

unitivam , perfona amarta fit quid unum af-

diam debere efle de malo, ut proprio.que

fe&tivé cum amante ; quo paéto ficut amans

Omnia przeterivit Avuguí(tinus

Cterum

réfpicit. tanquam proprium bouum iljud ,

cum Arií(toteles dixit , mifericordiam effe

quod poffidet perfona amata,ita viciffim ma-

de malo , quod videatur propinquum.,

L

LÀ

lum períonze amarae fis quodammodo pro-

non ita intelligitur , quai1 mifericordia t

prium amantis: unde Ariítoreles ait * amici

de malo , quod hic , & nunc urgeat , ut

officium inter cztera effe condolere de malo

praíens, acimminens ; íed quia ordinarié

amici , permdc ac de proprio.

Secundé per

non folet miíericordia excitati , niíi ma-

communicationem realem ejusdern mali (ive

lum prafens fit , ac propinquum.'

Perípi.

a&u , five potentiá; fi miferan: eidem (it ma-

cuum enim eíl ,

mifericordiam plerumque

lo ohn xuus,quoafïïc'tur & :ffligitur per-

excitari etiam circa mala , qua pluribusab

Íóna miferabilis ; vel (altempomt illud in-

. hincíaculis obtigerunt ; ut cum meditantes

currere,

Chrifti palhonem compatimur eius dolori-

Gum vero in*ercedit commwvnicatio rea-

35

bus , quos pro nobis ipfe rulir, honc fuiffe

lis a&u, velpOfenua ejusdem affz&às , tunc

fentum Ariílotelis coniicitur ex ejusdem ver.

mifericordia magxs conciiatut j quapropter

bis , ait enim,

" hlüiliones tunc mifera-

Deus , ut magis fuam erga nos charitarem

- dales . funt. ; quszlo qprafentes cemunmr

oftenderet , ac mifericordiam commendaret,

, Verani de Affecibns Jom. Id

Ddddz

Bhes

o

Diferatio XkV.

no(tam affompfit humanam naturam, ut per

per honeftum eft in miferenté ;. cui proptés

ipfam potlet re ipfa fieri particeps noftrorum

reavitio minimé vertendum , quia iili proe

dete&tuum , magisque noflri mifereretur :

deft, Imó ficut Luctatores olim oleo per-

2.23 Hél. — liioc D, Palus loquensde Chrifto , ait: De-

ungebantur, ne ab Antagoniftis caperen*

Táüfe

buit per omnia fratribus affmilari , ut mi-

tur, ac proflernerentur : ita Chriítianus

fericors freret ,. 68 fidelis Poutifex ad Deum ,

mifericordiz oleo debet illiniri, neà diabo«

gt vepropitiaret delicla populi,

In eo enim ;

lo capiatur , captüsque dejiciatur , ut fcité

»

in quo pa[jns eff , &teutatus pbfem eff , & jis,

monet S, Chryíoftomus , inquieus : ANon.s

| gui tentantur auxiliari,

Illt enim procli-

Horm'l. 6;-

]

2.

ffc oleum corpus bominis roborat , ut animam

In Mhï.ho

l

viores funtad miferendum , qui in ftatu, &

emifericordia flabslit , adeóque coufirmat, nt

condicione vitz funt fimiliores perfonz mi-

fuperari 4 díabolo nequeat,

Si militia eft

"ferabili ,. quatenus exiftimant poífe etiam

hac mortalis vita, & pugiles , feu Athlethae

ipíosin idemincurrere malum ; qua ratione

homines; ne in hac iucta devicli cadant 5

fapientiá infigniti.fenióque confecti,quia hu-

néve ab Antagoniflis profternantur , oleo

manz vitze pericula imminentia perfpectio-

mifericordiz perüngantur ; olenm hoc aquis

é

ra habent', facilius folent mifereri , opém.

innatat nec finit viros mifericordes fluélibus

que alienz miferiz fuppeditare , ac miferis

adverfitatum obrui: flammas hoc oleum nua

.opitulari : éconverfo , qui fe felices putant,

trit charitatis; ignémque extinguit infanze

neque hujus delabentis vite verentur difcri-

voluptatis : oleum enim cumcattitate quans

mina , difficiliàs ad miferationem excitan-

dam dicitur cognationem fortiri , flammás-

tur,

ljeriam, qui animo íunt elatiori , vel

que extiaguere libidinis, caftóque igni pabu-

occupantur aliqua paffione tendente in ar-

lum fuppeditare;ut olim apud Ve(talésVirgie

düa , cujusmodi funt irà. correpti , vix mi-

nes, quarum pracipua lex erat , ignem per«

ferationi dant locum , ut alienz opitulen-

petuum oleo enutrires G fi forté caftusig-

tur miferiz ; in quo fenfu D. Thomas inter-

nis extingueretur , cadi à Pontifice Maximo

2, Rbeseric,

pretatur Ariftorelem dicentem.

Ecs , qui

juberentur,

€Ap, 8,

fait in coutumeliandi difpofitione , five affe-

lmó tantus apud Ethnicos mifericordize

6,

& non effe folitos mifereri.

Idque defumi*

in egenos exercendae cultus fuit, ut eidem

tárex illo Proverb. 27.

lra non babet mi-

Athenis ara fplendidé conftruéta fuerit , cuà

féricordiam.s,

Prafecti populi litarent , ut mifericordize exe

(eticordïam eífe animi

EL

Liquet igitut , mi

ercendzeatfüefceret, Neque obílat , Plato«

affectum , quo inclinamur ad álienam mile-

nem z/, de jegíb. lcveré lanxiffe , ne pauperes

riam benevolé fublevandam , ac efle virtu-

mendici ia urbe permitterentur , fed eosexe

tem ; tametfi exEthnicis aliqui id inficias ive-

torres dimitterentur , quia hujusmodi Platoe

rint , inter quos Plautus , cujus eft vulgare

nis edictum in id tantüm collimavit, ut (celes

illud effasum : De mendico malà meretur ,

ra ab urbe arcerentur ; in qua fole: plerím»

qui ei dat ,quod edat , aut quod bihar

Nam

que ignava mendicitas proruere , ut liquet,

&6 ilud , quod dat , perdits & allud producit

Non igtur vetuit Plato , mifericordiam ege-

vitam ad mi[eriam : quam fententiam me-

Lib, 9. de

nis impendendam ;. fed ne fcelera in civitate

Repub,

ritó Lactantius 4b 6, Inffit, cap. 17, vocat

graffarentur,

Etiam Lycurgus apud Zeno-

deteítandam ;

monétque proiatam fuiffe

phontem in Republica Laconum vetuit fupe

ab homine comico,jocos & fcena ad popu-

peditari pauperibus coníuetam ftipem , non

lum effatiente ,

& inconfulto blaterante

ad mifeticordiz abigenda officia , fed ad cge-

quzttüs causà;

Manichaos pro eodem ha*

norum induílriam augendam ; excutiendüm.

buifle , ftipem mendico porrigere , & ho*

que torporem ; quà ratione colluvies illa ZE-

micidium perpetrare teftatur S. Athanafius

gyptiorum,feu Cingaroruin,qua vagari cou«

f])t]l(—[d 4d folitariam vitam agentes : pu-*

fictis praetextibus finitur per plures Europse

tabant , ilipem pauperi errogatam in fub.

provincias , é Germaniz finibus juffa jam

fidium , incremesium efle illius miferiee ,

$

pridem fuit exulare, — Ceterum mifericors

quám execrabantur , ut profectam à malo

dia officia nunquam Ethnici vetuerunt ; imó

principio.

Czterum fi Plautum excipia-

eftobíervatu dignum; quod de Lacedemoni-

mus hominem comicum, jocofum, nullius

bus perhibetur ; confueviffe iítos hoípitibus,

probitatis, & Manichzos , quos S. Bafilius

& peregrinis ad umbram in fpeclaculis fedes

E-clefiz Marecorem vocavit ; nullus fuit , cui

locare , causà mifericordig exercendz in ex»

inhoneftum videri potuerit miferis opitulari;

teros, Etcum non lateret Julianum Apofto.

cum fit opus honeitum rendundans in bene-

tam quantum hofpitalitas Chriftianam com «

ficium proximi in miferijs conílituti.

mendaret religionem,fummum impendit (tu«

$*

Neque obítat, plerósque de plebeinfi-

dium ,quo eam abolitam inflauraret : priícog

manon excutere torporem , ac malle mendi-

imitatus Ethnicos, qui Nofocomia , & Xe«

cató vivere; quàm proprio labore , ac indu-

nodochia con(lruxerunt reci

piendis ; alen,

Ílria fibi ad vitam fuítentandam . neceffaría

disque exteris peridonea.

comparare.

Quia tametfi hi feligant otio

Quod autem ad noftrum attinet inflitu-

7*

potiüs marcefcere ; quàm labores in Reipub-

tum, fumitur miferatio pro illo miferentis a*

lice commodum fubire , (ibíque confulere ;

nimi affectu , quo dolemus de malo alieno

nihilominus alieng opitulari miferiz fem.

exiftimato ut proprio,3 aliquo pacto contra,

per-

Lacryma tefipifcentisanimi ridentis Empjrei rofcidi fant Gtcsr

candore ïxifign'ïs-; nobilitate caeteris clariorg

petfonz miferabilfs dignitatem , & cui opi-

tulari volumus ,. quantum in nobis eft; ple«

virtutum decore ornatior; alfabilitate fere

rumque excitatus de aliena miferia dolor

monis mitior ; nulli dubium, quin plus has

eít cantus, ut lacrymas eliciat; eó quia di»

beat efficaciae ad miferationis affectum &i«

D E d

endum,

gnitas perfonz non mereatur has miferias j

L

ut cum meditantes Servatoris Chriíti cru«

Hinc fi orator Chriftum Servatorerá

ciatus, gequimus ex cornpaffione lacrymas

zepraíentet diris caefum flagellis, ut affe«

ï!.ös.

coércere, Hunc miferationis affectumciere

étum commiferationis excitet , lacrymásque

ilh,

l

non modice eft induílrie , nec mediocris

eliciat; omnes, ac fingulas debet circume

ftantias percurrere, ac per hypothipofes res

ingenij — Pleresque audivi ex facro fugge-

fto omnem moventes lapidem , ut lacrymas

cenfere fimili modo.

Quis ita filiceuss

ac corde faxeus , ut non . liquefcat in lacria

elicerent; cum fe potius ridendos flebili

illa monodia exhiberent, quàm fletus. ex«

mas ? cum ípeciofus pra filiis hominum

«itarent, lacrymas elicerent,

multiplici vulnere faucius fanguineas folva«

F

Miferationis affeélus non importunis

tur in pluvias,probrum noftrz fterilitatis dee

«ietur clamoribus, neque frequenti movetut

leturus ? Ducitur ad columnam, qui mun-

ejulatu, prafertim fi Auditores jam lacry-

di eít fulcimentum ; ligatur faxo, qui vin«

fnis maduerint ; fed ad id opitulantis Dei

cula folvit omnia; vincitur ut reus, quiine

requiritur auxilium ; quo leniter tangatur

nocens tartata vincit; nudantur cyclopum

€or hominis , & in Oratore efficax ratio mo-

Jacerti, innocens, ac delicatiffimum Chrifti

vens, & rei per hypothipofim repreefenta-

corpus vibicibus , ac vulneribus fauciaturi,

tio. Nequeopus eft monere auditores, ut

Heu fpeétaculum non ficcis fpectandum o«

fleant; quia lacryma injuffz exiliunt, fen-

culis ! flagellorum grarndine conteritur fua«

fimque íine fenfu turgent in oculis, fuopte

viffimus flos , quem Virga Jeffe à caducea-

&ngenio in genas defluunt, — Si moveatur in»

tore Gabriele falutata concepit in vere, &

troríus auditor leniter eliquatur affestus, ad

peperit in hyeme; lilium convallium ían«

f

guineis obruitur pluviis, non ut purpuream

quem ciendum nonnunquam plus habet cf-

ficacize una, vel altera [ententia cum affedtu

efflorefcat in rofam ; íed ut noíter cordis

ronunciata, quàm diuturni clamores fle

ager dedi(cat fentes, ac vepres producere; &

b

^

iles, & ejulatus inconditi,

2

Ut aliàs innui-

foccundo imbutus imbre flores incipiat dare

fnus, exci

tet priüs Orator affe&um in fe,

virtutam. | Ferantur totoimpetu | flagello«

quem movere in aliis cupit, fleat fincere,

rum procelle in tenella Servatoris mem«

fi alíos vult lacrymis madere. — Licét uilla.

bra, in quibus ínflicta tument vulnera, &

«ryma videatur effe tenuius, cum fit humo-

madefcunt fanguine, neque oleo liniunturs

zis guttula, facilé exarefícens; vim — tamen

Íed alijs ,. atque aliis coníciffa cute priora

haber plurimam, utintimos fenfus, men-

recrudefcunt. — Tonfum crudeliter doríum

tésque permeet; ut etiam pradura corda

impendente fcuticá contremiícit; nec pavet

ETO

emolliat frangátque, qua priüs flecti haud

tortor; fed acrius invalefcit in plagas, recru«

pub.

poterant,

defcit in vulneta; quorum numerusad nul-

lius legis revocantur prefcriptum ; fed fu-

$, II.

rorexiualis , & rabies exaíperata jus . fibi

faciunt ex inaudita barbarie,

Tantümae

Chr iffi patientis eruciatus uberem

licuit projeótz fzvientium hoftium andaciz?

Hoccine ratum erat oraculis, ut loris etiam

f'uppeditant. materiam parem affeifibus

comi[erationis,O compafftonis ciendis,

ac fufluariisDeus fubjiceretur ?. ac prapos

fteris confilijs. Princeps à (übditis, Herus à

laerymisque elicieudis,

mancipiis (cuticá ad plenam cruoris cxde»

9,

retur effufionem?

3

Olent huhc miferationis affe&tum ex-

citare illa omnia, quze perimendi vim

Natabant pavimenta czíi Servateris

a

habent , vel hominem in ftatum deji-

divino fanguine ; invalefcebant tortores abs.

ciendi íua conditione deteriorem ; & gene.

que intermiffione, fineinterjecta mora ulla;

ratim omnia illa mala , quz hominem tor-

& flagellorum procellà feviebant acriüs in

quent, corrumpunt, perdunt; cujusmodi

Deifilium, mediis in i&tibus, crepitüque

Íunt zgritudines , morborum colluvies, fa-

plagarum , ne minimam quidem , prz nimio

mes, fitis extrema, paupertas fumma , de-

dolore edentem querelam ; nullum emitten«

folatio, fupplicia, cruciatus , tabes, inflicta

temgemitum, | Ofcelusexecrabile/ nuda,

vulneras mentis alienatio, infania; & alia

ac multiplici vulnere faucia, fulóque madida

malorum agmina in animum , corpus, &

cruore confpiciuntur membra virginea la-.

bona fortung perversé irruentia.

Huic

pidezilligata columnz, . Dirüant, deleánt«

malorum fegeti plurimum adferunt fabfdij

queScythz columnam ex Pyladis, & Ore-

ftis Hiftroria; veri Magiíter amoris Deus

adjuncta perfonarum , locorum, temporum,

h

aliarümque circumflantiarum; qua rem fo-

nobiliora fuz charitatis emblemata ad eru«

ditionem omnium gentium in columna al«

lent concomitari: etenim fi qui multiplici

torquetur cruciatu , fit perfenainnocens, ac

tera ftatuit.

Amorem naótus Euriftheum

&nfumma dignitate conílitutag morum

cacleftis Alcides, nullam fibi indulgens labq«

Dd 44 ;

i

92

.Dïiïcr'tät.ïc; XXV,

gum mefam,ïbidem plus uftra iibïap&ru*.it;

qui & inflictás refrïöär& þ!agaä; qmbuspa

Mundus

ubi alius non plus ultra. claufit,

ludibria lufit furor fevientium virga' orum

Adami lapfu corruerat; erigi, ac inffaurari

3

--

in fpeciofum formá pre filiis hominum

fine columnis vix poterat, Firmiüs ut fta-

malo la rymis, quàm voce facrilegum pro-

ret noftra falus, hác nititur columná ; que

fequi facinus,

Tu interim miuffime Do«

meliorem Dei populum, é durioriereptura

mine columnam comple&eris ,' quam pute

Pharaone, indicem fe prebuit. itineris no-

pareis facratiffimi tui fanguinis ícribis no«

flri, quó tutiüis. ad promiffam nobis coele-

tis , amorem in ea tuum iin nos deícriptüe

ftem parriam duceremur.

füs, quem tota.

pofteritas legeret , ii.tgtil-

ID

Sed qua vox, qua lacryma; qui

fenfus

que lugeret,

" exprimere poffunt tolerantiam; facri cruoris

Milerationis affe&tum pulcherrimé ex-

I $s

effu&onem; patientis Chriffi equanimita-

citat Theagenes lugens Charicleam, ut mor.,

tem , manfueti dinem, clementiam , filen.

tuam, qua tamen nondum mortalitatem ex*

tium, plagarum num:rum, cruciatuum a-

uerat; quia veró lamentatio plena eít. come

cerbitatem ; ubiquelanguis in facrofanclis

miferatione ,ac eloquentiz nitoribus; placet

"Chritli membris, ubique vulnus, & cum

eam hicattexere ; poterit fiquideg Oratae

" non fit ulteriori vulneri locus, vulnera ipfa

illam imitari in graviori argumento ; coi fa«

iterum recenti vulnere vulnerantur ; licét

€ilé potefi accommodári: ait pr&taétus Au«

deüt vulnetibus locus ; non tamen ipfa

thor incipiens per exclamationem. O do«

" deficiunt vulnera ; licét deficiant lictoribus

lorem intolerabiiem 5' ó calamitatem divie

'vires, non tamen deficit rabies, nec ceffat

nitüs immiíífam ! quxnam adeo inlanabilig

crudelitas: eh quis ficcis. fpectare oculis

futia in noftris baechabatur funeribus? quas

: poteít fpeciofiffimum Chrifti corpus deho»

exilium nobis à patria impofuit , fexcentis

neítarum impreffis altiüs virgarum - fulcis,

maris, przdonümque periculis objecit, 9«

vibicibüsque inuftis cefum ?^ quisnon lu-

muibus fortunis fpoliatos. — Unum erat pro

geat oculos injiciens in facratiffimos Chritti

omaibus relictum folatium, fed & hoc e«

humeros innumeris coníciífos vulneribus

reptum eít. — Jacet Chariclea,& hofüili mae

«cleflium orbium oneri pares? lrane. glo-

nu dilecta perempta eit : haud dubie pudi-

tiz Dominus vapulat? Rex beatarum men.

citiam propugnans, & mihi fe afiervans,

tiom, perinde,ac vile mancipium virgis ex-

Nihilominus tamen jacet infelix, neque ipía

€ipirur, firque cruencum ferulis carnificine

quemquam ex forma fruétum capit , neque

Ípedaculum ?. Ah fi(tite immanes tortores;

mihi ulh ufui fuit.

Caterum Ó dilecta al«

fiftite, fi quis pietatis vobis ineft fenfus ,

loquere me; jam ultimo folito more: man-

(

parcite innocentiffimo veftro conditori : fa.

da quidpiam; [i quid adhuc fpiras.

Heu

tis fevitum; fi quid humani vobis fupereft,

me miterum/ taces? faudiculumillud , &

id ve?ras co&rceat manus,;he tam innocenti

divino lepore przditum os fiientium | pre«

fanguine ulterius , ac ícelere violentur fa.

mit? caligo igniferam, & ex lacrario Deo-

crilego.

rum miniftram , chaos occupavit? oculi

2j

Sed non fatiatur facro fanguine licto-

veró lucis expertes ,. qui nuper. gratiffima

rum rabies; i1mó quafi civicam coronam

pulchritudine fuigurabant2 hos non vidit

eilet relaturus, qui primus , aut' valentiüs

interfector , certoIcio; csterum quo te no«

feriret , aut immaniüs verberaret , certatim

mine quispiam appellet? fponízne ! at de«

toto impetu plagas infligunt, teneros artus

Íponíata non es: an pronuptz? enim verà

Íauciant , pectus perfodiunt , membra la-

expers es conjugii, Quam igitur appellabo?

O

€erant, totümque corpus profcindunt,

quam noviffimis verbis alloquar ? An. om«

fpectaculum à tota pofleritate lugendum !

nium fuaviffimo nomine Chariclea ? . o

€zditur virginale corpus, folvitur templum

Chariclea; adefto animo , fidum habes amae

non manufadtum , diripitur regia divinita-

torem: haud ita multo poít me acceptura

ts; G fl:xgellationum procella obrutus de-

es; am enim tibi inferias peragam mea

ficit, virésque exuit, qui roborat univerla,

ipfius cede, amico tibi fanguine faciam, . &

Ubi eltis ccelorum virtutes, quz ex ara di-

ambos capiet noshzc fpelunca; rude, &tu-

vinitatis coelefti Numini odores indefinen-

multuarium monumentum.

ter inceaditis: ubi eftis Angelici chori, qui

Augetur etiam miferatio fi perfona,cu-

exultanti carmine tet fanctam perpetuo cone

jus miferemur ab indigniffimis hominibus

cinitis: ubi eftis armatz coeli legiones, quz

injuriis afficiatur, ac ab illis, quos beneficiis

Coeleftis Regis Throno adíttitis ;

toras

devinxerat, damna patiatur; & praefertim.

rumpite, huc accurtite, Regem veítrum de.

fi innocens fit, nobilis, clementiá, patien«

fendite eum fubtrahire à fzvientibus licto,

tiá,comitate, aliisque virtutibus infignis ; (

gibus, qui in Dominum Majeftatis infiliunt,

perfona fpeciofa corpore, fi morum can-

manüsque impuras injiciunt , eümque cz-.

dore przclara, fi eloquij gratia commenda-

Qunt, lacerant , cruentant innocentem , &

bilis, fi a(fueverit omnibus benefacere, (i

nocuerit nemini.

benefactorem : ego citiüs hic mihi velim,

5Si eos habeat fpectato-

in oculis lachrymarum fontem erumpere;

res miferiz proprie, quos bencficiis cumue

& copiam omnem dicendi in ore exareícere,

laverat , & ab iisdem contumeliis, convi«

quàm linguàá tantüm facinus ulteriüs profe.

ciis impetatur, hac omnia affectum augent

U

com(-."'

L

: Läcrymæ refipifcentis animi ridentis Empy:ei rofcidi fun:&c. :$3

tommiferationi-s. Ab hifc'& adjua&lis, & cire

acie pugïxamfos, fagittas in diaderaaris fpe-

cie ca

cumítantiis orator e acro fuggelto ciere fa-

i circumponere, & inde prompuios

ra in

l

cilé poteít affe&dtum commuierationis in

ottes jacula contorquere; . etiam cae-

Chrillum Dominum fpineo redimitum fer.

leítis pugil tartateas expugnaturus legu-nes

to, coroná dona:um fpinis obarmata .O bar-

hoc teiorum voluit ferto coronari , lecturus

in fpinis palmas,

bariem execrabilem ! ó fupplicium ab Erebi

Bsllator fortis, radiata

furiis inventum ! itáne vallatur , obüidetur,

hocce aculeis capite, in calvariz colle Prine

vulneratur, cruentatur fpinárum diriffimo

cipi obviaturus tenebrarum , viéloriz prae,

exercitu placidiffimum iliud caput, quod io-

lufit in Iuce fagictarum , ac fplendore ul«

lem coronavit radiis, fidera illuttravit fplen-

gurantis haitz,

Decuit Dominum v'rtu«

ldi

doribus, gemmas pretiolis ornavit. nitori.

tum , Regémque gloriz ferto circumciegi

bus? l:ane fpinis transfigitur. facratitfimus

dumorum; quippe in ftadio virtutis, & in

vertex , qui floribus ridentia prata vellivit;

regno patientiz , nil feliciüs coropat, quam

ro(is, lilüs,alisque difcoloribus Florz faeute

quod cruciat ; nil illu(triüs ornat , quam

bus hortos locupietavit2 liáne pro florum

quod onerat: (cio fpinarum Deum effiuxiíTe

deliciis, fpinarum rependuntur fupplicta ;

Echnicos , ne detrecarent homines. (pinas

prorideate, acarridentein floribus volue

amplect: etiam. cruentantes , cüm & ipíae

pratejinfuetze dolorum acerbitates ?, Non

divinum quid redoleant; (ei Judai £i&om

tcverentur infani lictores in pa:ientis Serva.

dederunt , quod fictum alij duniaxat e

:ghi-

toris vertice divinie Sapieniie facrarium j

buerunt,.

fed fpinis divinum caput obruunt , veprie

Non horreamus fpinas , neque ab ea-

I$

básque de(sviunt in frontem , quz fontem

rundem abhorreamus aculeis, cum in radios

appetuit, à quo omnia boaa in nos deri-

mutentur divini INuminis, fplendenies in

várunt. Regium caputnon auro redimitur,

fanguinis purpura,

Serceum ex acutiffimis

non gemmis illuminatur, non floribus co-

compactum fpinis per vim in facrofanztum

V

ronátur , fed horrendis obruitur. dumetis;

Redemptoris caput infigitur, utíanguis in«

acuti(fimis transfigitur fpinis, vepribusque

de flueret, & ex eodem íucco, quo tincta

fepelitur acerbifficis. | Dedicite fpinis flo-

putpura eràt , purpura'cerent flores, ac a3-

rem crueniare horti paradifiaci. — Nolice

tive roiz divinam- induerent (hirrem ; &

vepribus fzevire in caputillud, quod üdera

fpinzrum fupplicia, preria fierent humang

coronant. Parcite inno:entj vertici , qui

redemptionis

O divinum caput, candor

gloria eit regnorum.

lucis zternz , G nunc flagrantiffimum incer

46,

Sed faciliuselt cribró aquam haurite;

fpinas lilium , à quo ípinz fanguinem eli-

quäm fperare , ut genus humanum Deo,cui

cientes, nos docent, etiam é fummz puri-

nunquam pepercit in culpis, parcere nunc

tatis lilio fumms charitatis prodire roías;

velitin poenis:. in id ftadii rabie correpti

non tamen fpinz rofas cingunt , fed roize

li&ores facrileg? incumbont; ut Rex. An-

defluentis fanguinis fpinas muniunt , quas

elorum fpineo donatus - diadema:e adiecta

coronant,

5

humeris purpurá, infertágue dexrerze arun-

Haclenus fpinz humi repentes homi.

390

dine fi&tis;imaginibus regni, per ludibrium

num tantum affueverant pedibus inlidiari $

traducacur in Icenam ; ferales (iquidem la-

fed nunc Angelorum capiti rofarum con-

ni(le ex protrasta verberatione defeffi,quafi

texerunt diadema ; nimirum nobilitatem

requiem aliqvam interje£turi , à virgis

naQz cx divin: conta&a verticis triumphae

traüseunt ad fpinas, quibus lilium pulcher-

les flectuncur in corenas, qu& antea in- ve-

rimum circumíepiunt : & quia audierant

pre'a obriguerant, O quanta virtus in pa-

mitiffimum Chriftum , femivivum Domi-

uientis Chrif*i vertice! cum vel. ipig fpinae

num aff:étati regai effe reum , regiis ilium

eidem infixx purpurà velliantur , abeánt-

infgnibus per ludibrium , jocámque non

que per guttas fanguineas in roías; ut affae-

ficcis [pectandum oculis ornant, falutántque

Ícamu:, & nos inrer dolorum . fpins flo,

Regem; & acciro lictorum fatellitio Regem

res colligere meritorum; vel de fpinis dare

fuum ambiunt, fupplices in genua pro-

uvas fincecioris dilestionis; cum vepres in«

cumbunt, timidi venerantur; mox mutata

oculentur in vite,cujus nos palmites fumus,

veluti ícena perfonante atrio conviciis, ve-

Solum Chri(ti Regnum labile noneít, nec

Ih

Juti ambitiofum fcarram exfibilant, explo-

ulli obnoxium viciffitudinis illíus unius co«

dunt. Ofacrilegam fcenam! itane dignum

rona tot agit radices, quotin facro illovere

illud fideribus caput, manus illz divinitae

tice figuntur fpina.

Quàm meritó dicune

tis fceptro pares; ille Rexglorie, ante cu-

tur arbores olim in Regem Rhamnum elee

jus Thronum curvantur , qui portant or-

giffe,: cüm in divini capitis flectendum erat

bem, fit militaris licentize. ludibrium; &

coronamentum,.

contumeliis impetitur, per quem Reges o*

Sed f1 divinum caput defiaentis fan-

&9,

mnes terrz honore afficiuntur ? Ah fpineo

guini$ madet imbre, liquefcant oculi noitri

ferto cruentatur Chrifti vertex, ut difcerent

in lacrymarum pluvias; non aípiciamus fice

Principum capita Ípinas tolerare in pur-

cis oculis ccele(lem verticem, non roream.

pura.

pliüs confper(um, fed fa:

.

1gninq:s Ptiil-Cldil'Sl

AT.

Haud me lat:t;cbnfueviiïe populos in

Ácatentems

Nonimpleamus mentem vo«

!

lupta.

X&.

Diüertatio XXV,

$84.

luptatum | eogitationibus; poftquam fidere,

micos quidem Sext. Nafvïj, quorum fzpe;

am caput fentibus ad extremum dolorem

& diu ad pedesjacuit flratus, obíecraus pet

obruitur: ernamenta omnia capitis abjicia.

Deos immortales, ut aut fecom in. re cone

mus, ex quo divinus Chriíli vertex folis ob-

tenderent, aut injuriam , fine ignomina

tegitur fpinis : finephaleris videri voluit Ve.

fibi imponerent,

Denique ipíius inimici

ritas, ac fentes potiüs tolerare, quàm fron.

vultum fuperbiffimum fubiit: ipfius Sex,

dibus exornarí: Magiíter dolorum;hos acu,

Navij laerymans manum appréhendit in

leatis fpinis proprio infixit capiti, quibus

propinquorum bonis perícribendis exerci-

firmiüs adharerent,nósque faciliüs eos edoe

tatam ; obfecravit pet fratris fui mortui ci»

In

ceret , éxemplo fortiüs, quàm voce,

neres$, per nomenpropinquitatis, ut zetatis

horto voluptatis flores omnes : tollegerant

fuz, &i non hominis, aut humanitatis,ratio»

homines , & filio Dei nonnifi fpinz lupere

nem haberet ; ut fecum aliquid integra íua

fuerunt , quibus frontem, & oculos ob.

fama, qualibet , dummodo tolerabili, con-

duxit , ne humanarum fieret fpe&tator um

ditione tranfigeret 5 ab ipio repudiatus, ab

puritatum: maluítque flos campi malé cul-

amicis ejus non fublevatus, ab omni magi«

tus ab hominibus progerminare in vepres,

Ólratu vexatus, atque perterritus; quem

Malue-

quàm in flore voluptatis vernare.

pr&ter te appellet, habet neminem ; tibi fe;

runt divina Chrifütempora non flellis, fed

tibi fuas omnes opes, fortunásque come

Ípinis radiare5 ut ijsdem nos pungeremur,

mendat: tibi committit exiftimationem, a€

ac compungeremuf , ne amplíüs delicata

fpem reliquz vitz , multis vexatus contue

membra fub fpinofo capite voluptati adhae-

meliis , plurimis jactatusinjuriis, non tur-

teremus,

pis ad te,fed mifer contugit.Hactenus Cice»

ro: Vides quà energià ,. & expreffione pet

6 MP

hypothipofim, & eradationem fuam oftendit

«alamitatem , adexcitandam commiferatios

- Exbibentur pleraque illuffriorum

nem;res ipía per fe luctuofa eft.cum obíecra-

u

Oratorum exempla, quibus affecfus com-

verit etiam per fratris mortui cineres,

peffonis , & commsferationis excitane

Plurimum habet roboris ad commifera«

236

sur J acrymeque eliciuntur per lu-

tionem ciendam , dolorémque excitandum

gubres monodias,

illa hypothipofis, quá Julius Baffus reum ex-

hibet in convivio à Flaminio occifum. — in»

41,

Xpeditior miferationis, lacrymarüm«

ter temulentas reliquias fumptuofiffimz ca-

E

que concitatio habetur, fi cumipfi

nz, ac faftidiofos fub ebrietate cibos; modó

miferi nobis obviant, in ipfos oculcs

excifum caput humanum fertur$ inrer pur.

injiciamus ; nobis fuas produnt miferias ;

gamenta, & ja&tus coenantium , & fparíam

calamitates oftendunt ; vulnera detegunt,&

in convivio Ícobem,humanus fanguis evertie

€a doloris edunt figna, quz folet natura ta-

tur, Siquis autem e(t, Judices, qui defide.

libus preífa anguítus egerere; fed quia mi-

tet, ut Pratotis referam crudelitatem , quot

Áferi haudfemper, & ubique locorum ad.

Prztorhic jugulaverit , quot innoxios dam.

funt, quos valeamus populo exhibere, ac

navetit;quot carcere incluferit; huic me fatis,

in eosdem affzctum ciere commiferationis,

fa&tum polliceor, uno convivio, cum fua prae-

in id debet Orator incumbere ftudij ; ut per

tura reum evolvam : inftituunturabipío in

luculentam faltem Hypothipo(im miferi de-

provincia epulz, & magnifico apparatu ex«

n

Ícribat ftatum, eumque oculis fubjiciat ad.

truitur convivium.Quid multa? écarcere in

ftantium, ac fi przfens adeffer $ quód fi Hy.

convivium Pratoris; ctui flupenti mifero

pothipofi adneétatur Gradatio, vim obtinet

meretrix arridet, interim virge promuntur,

oratig msajorem ad facilius ciendum affe.

&vi&tima crudelitatis ante menfam,ac Deos

é&um, ut in illa Ciceronis narratione pro

trucidatur. Me miferum, imperii Romani

Quintio s4m. ?5. Miferum jeft. exturbari

terrore lufifti! ó qui crudelitate. fuperáfti

fortunisomnibus ? miferius eftinjurià, A-

omnes Tyrannos, foli tibi inter epulasvolus

cerbum eít ab aliquo . circumveniri? acer.

ptas fuit morientium gemitus? Hic ultimus

Calamitofum eít bonis

bius à propinquo.

apparatus ccenz fuit,

Ineodem triclinio vi«

everti ? calamitofius cum dedecore. Fune-

deo Pratorem,amatorem,fcorta,czdes; Me.

ftum eítàforti, atque honeíto viro jugulari?

retrix Pratori, prator Provinciz imperat,

funeftius eft ab eo, cujus vox praconis qua-

Inconvivio conítituitur catenatus, Quicun-

flum proftitit,

Indignum eít à pari vinci;

que ineodé triclimo accumbebat, alius uber-

aut fuperiore? indignius, ab inferiore , at«

tim demiffo capite flebat5 alius avertebat ab

que humiliore:

Luctuofum ett tradi alteri

illa crudelitate oculos: alius ridebat : quà

cum bonis ? £ oC4uofius inimico.

Horri-

Hic iíte inter va-

gratior effet meretrici,

*

bile eít caufam capitis dicere ? horribilius

rios convivarum vultus fubmoveri jubet

*

priori loco dicete.

Omnia circum(ípexit

miíerum ftare ad przebendas cervices immo.

Quintius, omnia periclitatus e(t, C, Aquilij,

tum.

Interim di(tinguitur mora poculis $

non praetorem modó, à quo jus impetraret,

nec fobrii quidem carnificis manu, civis Ro»

invenire non potuit, atque adeo, ne undeare

manus occifuse(t.Non peto quo minus fecuri

LÀ

bitratu quidem íuo poltularec ; íed ne ini-

percutiatur; illud rogo, legi potiüs, quàm

Ícortg

T

Lacrymz rcfipifccnci's*animï ridcmis Empyrei rofcidi funt &c, (8e

fcorto cadat. Mem'eht'o, t"err-orein imperio

tis,gloria imperij, P'rincïpumydeliciæ,

popu«

quari, non oblediamenta mulierculis.

uid

lorum amor, hoftium terror.

Q tortunz te«

ego nuncreferam. — Judicesludoram gene-

meritatem? itáne ludit in Ducum capica? quis

ra, faltationes, & illud dedecoris certamen,

pofthac tibi fidat ? i quoserigis, iia depri«

Pratórne (e molliàs moveret, an Meretrix?

mis?: cum felicitatis apicem videretur Beili«

exfurgite nunc Broti, Horatij, Decij, & ca«

farius attigifle, in imum protruditur-mifec

l

tera decor2 imperij, . Ve(tri falces, veílrae

riarum;altiuseum extulifti; uc lapfu rueret

fecures, in quantum pró boné jupiter ,. de-

graviore, Extempore àterum omnium pine

decus reciderent ; iítis obícoenz pueilg jo«

gui affluentiaad egeftatis anguftias adigiftiz

cantur, | Quid (i per Deos immortalesnulio

folemni die,populo infpectante in foro con-

à triumphis ad funera; à palmis ad. ferales

cupreffus, à fplendote ad caliginem ab aecla-

vivium habaiffes, non minuifes majeftatem

mationibusad opprobria, ab honeribus ad

imperij no(tri? At quid intere(t convivium

ignominiam Bellifárium traduxifti. Qnuó fe

inforum, an forum in convivium attrahas?

mifer vertet? ibitneextorris adeos popu-

( mox defcribit,"quombdo/in foro decolle-

tur) Alcendit Prztor. tribunal infpectante

los,à quibus fuerat antea cum plautu exce-

ptus, ac publicis graculacionibus acclamatuss

Provinca; noxiz. poít terga liganrur ma-

ut quem viderant, laureatum ;recipiant nunc

nus, ftacim intento , ac criftiomnium vultu,

fordidatum, lugentem, acignominia detur-

fità przcone fileatium. / Adhibentur dein-

parum? Ibit milerin exilium ?. fed quo? ad

de,legitima verba, canitur ex altera patte

otientis partes, in quibus anrea victtices de«

clafficum,

Nunquid vobis videor deicri«

mefíluit paimas, exercitus duxit, & res maxie

bere convivales jocos?. Heu/ quàm diffimi.

mas geffit? atibi recrudeicer doloris acer-

lis exitus initijs et.. Acculavit te; quis? judi-

bitas, & memoria pratericorum, przfentes

cárunt te, qui? te Pretor damnatum pronun-

augebitcalamitates ; habet enim : acerbiffi-

€iavit, occidit meretrix.

23.

mum dolorem, uhde cum honore quis difcef-

— Frequens etiam, & efficax eft. mifera-

ferit,eodem cum ignominia reverti,

tio, quz ex rerum humanaram excitatur vi-

Gravis, ac vehemens eft Hegefippi mo«

24v

"

ciffitudinibus, ut càm quisex Íplendida;pin-

nodialamentabilis ; & quia plures continet

guíque fortuna. dejectus mifer jacet in pau-

antitheíes, pluráque eloquentiz ornamenta,

peratis fqualore. cum maximum fit. infor-

non abs refore duxieam hic fubjicere; deflee

tunij genus, fuiffe aliquando felicem, .. Ubi

Hegefippus dirutam Hierufalem

inquiense

quis ab excitata florentifortuna in non mo«

Ubi ubi es maxima civitas Hierufa

lem ? ubi

dicas delabitur miferias ; optimam tuncra.

decoraSion ? ubi remplum admirabile? ub

tionem. efficáxque argumentum fuppeditat

fanctitatis illud facrarium, quod femel in

af«

hac (ta:s variatio. excitandi affectum com-

no íummus P

ontifex rem divinam fadurusg

milerauonis ; pralertém fi utraque fortuna

ingrediebatur? Proh.dolor, nunc id ipfum

E2

per in'ignem antithefim confera:ur ,. ut in

in cineres converíum

Beilifaru mi(erabili caíc.

» Iceleratis vefligiis ho«

O qualesrerum

ftes polluerant, U

h

vices! Bellifarius pauló antehac divitiis af-

lis? venerabilis Re

i es éivitas referta popue

gibus ; Dei domiciliums

fluens, armis prepotens, vicloriis clarus;

gratiarum omnium fedes? Parietum tuorum

nunc fqualore fordidus, : veite luridus,pecue

fpiendori pavitnentorum refpondebat nitorg

nià deititutus, morbo-confectus , lacrymis

incruftata marmoribus tecla fulgebant, páre

madidus, acmoerore perditus hominum im.

tim aüro, partim argento radiabanr porta

plorat miíericordiam, fupplex rogat,obolum

übi uni omnes ornamentorum delicizecfflo-

petit.. Hi: qui mendicus jacet, luridus,(qua.

lidus,hifpidus, fame preflus , fiti ex(uccus,

reícebant : nunc nudata, à culminibus jaces

evería , cremata ab ipüs diruta fundamene

ille e(t toto orbe celeberrimus: Bellifarius ,

ti$, X qui ex omni terrarum plaga ad te con-

tegnorum everíor, urbium expugnator, po»

fluxerant, tecum occubuerunt: mortui cum

puloram domitor :.qui profuüs thefauris

civibus inquilini, ut non dubium fit , totum

&xercitus aluit. atmatorum ; nunc fufis la«

in unà urbe mundum . periiffe,

€rymis, querit, ne fame pereat , quo defi-

Cui nos

[cenz fata fervatis? quo diutius pe

rtinacem

ciens corpus reficiat , fitimque extinguat :

ftipem petit is, cujus armis vitam Princie

animam trahitis ? Duri oculi! qui hzc vi«

dere poffunt; immitesanimi!

qui velle 'pos

pes precariam debent; rogat à miferiis fub.

levati is, cujus virtute Martiá in bello inau-

Ícunt vitam tot funeribus fupe

rftitem, ni(i

forté eó videntur fi

bifelices , quàd jam mie

meri ceciderunt ; jacet, per quem fortunaim.

feriores effe non poffunt. Quocunque OCU«

perij (tetit. O rerum vices/qui regnum pure

los circumferimus, ubique occurfant funera,

puras fuperbo quondam pede calcavit, femi-

Urbs tota vacua civibus , plena cadaveribus,

nudus, quo tegatur, caret. Speétatur folus,ac

mortuorum fepulchrum e(t, & ferale quod-

mendicus, quafl) an:ea militum innumera

dam buftum , € quo excitate favilla [olem

multitudo cingebat,undique affufa lateribus;

ipíum moeftitia confundunt,

Hunc patriz

jacet turpis; fqualore obfitus, exhauftus fiti,

communem tumulum foli nunc incolunt ma«

conlamptus fame. oppreffus dedecore, fine

cilentifenes, inítarlarvarum cinerulenta cae

re, (ine lare, extortis, penéqueab hominum

nitie, fcifca vefle, (qualore, & lácrymis ob«

&oníorrio exclufus,. qui.fp

lendor £uit Otieng

ruti, nudis prope filiorum mortorum offi«

Verani de Affeilibus Tom, II.

Be ee

bus

Di(fertatio XXV.

$986

1

bus incubant : fi fort& avium . rapacitatem

vellet.Ha&tenus Sophocles apud Cauffinurn,

cohibere poffint: mulieres paucz , incolu-

Certéhzc Apoftrophe,quá regià pue!ia cinee

mes é patrio foloabducuntur;,quas miles non

resalloquitur mortui fratris O:etlisaffectum

ad vitam; fed ad libidinem fervavit: utlacry-

excitat commiferationis; imó & lacrymas elie

mis parcam,catera reticeo,quz fine fletu, nec

cit, intueri nobiliffimam , lectiffimámque il*

lam virginem extremo confeciam marore

recenferi poffunt, nec audiri; hoc'unum repe-

tam jacere nuncumbram , & cinerem, qua

vafculum, quo fratris cineres includi exifti-

fplendor erat urbium , mundique ornameu-

mabat, toties ofculantem , fufisque lacrymis

tum,

perfundentem.

26«

af.

Pulcherrima extat apud Sophoclem lu-

In ciendacommiferatione pracipuaOra-

toris cura in id debet collimare, ut totum af-*

gubris monodia, quà Electra tenens, ut arbis

trabatur in vaículo, fratris Oreftis cineres;

tificium occultetur , ne videatur Orator €x

ubf

lugens conqueritur excitans affectum mifera-

arteloqui,fed ex quodam duci narure 1mpe«

tu. Oportet, ait Ariftotelesl;ió 2.Rber.artem

tionis.Fingitor Electra vaículum, quo cineres

includuntur Oreftis intueri, flénsque in hac

itaobícurare, ut non exullo apparatu. fedo*

mnino naturaliter dicere videamur, Etenim

lamentationis erumpere verba. O dulciffimae

fraterog ànima reliquiz ! fi tamen reliquiz

fi quedam inferantur figurae ni

mis molies,

$M

ed

funt.ubi ex Orefle nil fupereft, quàm feralis

quaque non videantur naturaliter fluere, !

umbra,cinisque inanis.

Non enim ullum

affedtaté poni, ftatimars deprehenditur , &

mihi veltigium-apparet dilectiffimi. fratris,

affc&tus languecit;hinc[cité morei Dior yi us

in Hocrate, orationem nimis eleganteni, a€

quemaex paternis aedibus florentem dimife-

ram, Eccequem Gratie venufliffimum ef.

feitivam inciendis affeé&libus inrempeltivam

effe,& miferationi adverfantem. Alia efl rauo

fecerant, iplaintelix tuperítes iftis porto ma-

nibus nunc cinerem,fabulam,nihil. Utrinam

Poétarum, qui omniaad aures demulcendas

potiüste in patris. zdibus vita deteciffet ,

conítlruunt, ac dele&tatione m eriuniur : & a.

lia ratio Oratorum praíertim | in affsctibus

quàm iffa re infelici pierate; me, G te his fu-

peribus relerváffem. Occidiffes nondum tot

ciendis, in quibus plus habecroboris naturas

miferiarum confcius, G teinnocentiffimam

quàm totius eloquentiz apparatus.-

animam paterni manes, ac cinerescomirem

accepilfent: nunc jaces in aliena. tetra poft

5* Itr

mortem etiam extorris , acfugitivus , cam

longéé tua forore, qug mifera, nec morientis

Refepifcentium laczyme funt ltum

vita au[picium,Flammas extinguunt gev

fpiritum excepit , nec mortui cadaver lavit,

nec dilectis manibus inferias tulit ; fed te pe-

benna vittorum delent fordes lugentes agülue

segrini tumultuario fepulchro, & perfunéto-

tinant Deo, quem emollunt, flcéikntque

ria humanitate condiderunt, O fpesinanes?

in vom,plomntium.

6 infelicem educationem meani ! quid mihi

^ Tcut rifusimpiorum nonnifi luctüs &la-

23.

protuit infantiz tuz, & matris, & gerula

vices reddidiffe,tibi cibos mco ore manfosin

j chrymarum eft faecundus; ita refipitcen-

os ingeffiffe, tecum lufife ,^ & tibi teuellis

tium lachrymz gravidz funt veri gaudijs

quo ferenitasanimi accerfitur, . meniis trans

lu(ibus farigato amanter accubuiffe? |Heu

uot delicias una mibi dies, intlar infefti

quillitas adducitur,& cord:s jucunditas indu-

citur.

turbinis abítulit ; tecum enim omnia vita

Neque luctus, quem lachryma inve-

5

hunt refipifceutium ulloà veralztitia differt

mez Íolatia perierunt;tecum in eodem fepul-

chro jacent tumula:a, — Quid aliud fperem ?

difcrimine,à nomen gemitus, & latitia idem

fit, ac utrique commune: effe autem. idem

ego cruentis doloribus confecla , lacrymis

amariffimis madida, tu quali fomnium eva-

aftruunt Hebraicam, qui linguam ca'lent; no-

nuifti, & tot fpes irritzececiderunt; nuncin

men fiquidem acb zequé de gemitu dicitur, a€

no(tris funeribus tripudiant inimici, gaudent

de lzcitia, non folüm quia lachrymis referta

kmnbtl

de nottris flecibus, lzetanturin noftris lacry.

mundi gaudia funt;verüm etiam quia lachry«

mz, quas dolor de injurijs Deo irrogatis ex

mis. Spondebas te paternarum, & mearum

inj'riarum ultorem affuturum.

Hiccine

corde elicit refipifcentium ; & in deteftatio-

nem anteacli (celerisad Deum fundit gravidae

eít Oreítes, quem pollicebaris ? umbra; &

rcinis,. Heute

funt verz lztitize,quam parturiunt;alüntquej

is; qui tribus digitis defertu

mtuium:! neumeinfelicem! à corpus mife.

lachrymis,perinde aclacte nutritur,que intus

in corde vera adolefcit latitia; hinc David,

P(alm. 9«

rabile! ó frater! quàm infauíto hinc itinere

Memer fui Dei,&$ dele&atus um ,cu utaliqui

ablegatus es!à frater amantiffime ? ut te per-

diditti? amantiffime frater, ut me perdidi(ti?

vertunt ex Hebrzo Mermor fui Dei , & inge-

mui, quia nimirum David deliquerat contra

Actum eft, fufcipe meunà tecum in idem va.

fculum : quid enim aliud fum,quàm umbra,

Deum,à quo fe averterat

patrata flagitia

adulterij,& homicidij, revertens mox ad De-

& cinis? Noli fororem in mortefpernere,

um per refipifcentiam in lachrymas liquefcit,

quam tam pi& invitacoluifti; — Tecum mihi

una fors, unusanimus, una omnia femper ex«

utabluatfimülque deleat flagitiorum fordess

fed quia lachrymz erant à corde refipi(cente

tirerunt ;; & nuncunà amborum cineres mi«

fcebuntur; nec ulla nos temporum injutia die

ectatio,

& conuito cflufe, gaudium, & del

RBenD

/

Lacrymz re fipifcentis animi ridcntisïï:',mpyrci rofcidi funt &6 87

tatis; idque caufz , cut lachtymz à D Pe*

pem pepererunt,dixeritque propterea semor

tro Damiano; diczwtur pietatía adeps , qui. soyu,, a,

fui Dei,& deleBatus f[um, Íeu cüm me aver-.

tiffem à Deo, meique fuiífem conditoris ob.

intus latitat , & foras per oculos emanat ;

ficut enim eaormiora ícelera, ac foediora

- litus, cüm primüm Deus memoriam iterum

fubiit, & dexterá fux gradim pulfavit cor

peccata ex adipe dicuntur fluere. iniquita-

meumy,fítatim lachrymis madens , fimülque

tis: Zrodgjt quafi ex adipe iniquitas eorum, Bfalm. 73s

audioexultans delectabar : smemor fut Des,

ita ex pinguiori probitare ftilliant, eliciune

& dele&latus [um ,. fimülque ingemui; funt

türque piz lachrymz, & per pluvios ocu-

los evaporatur latentis confcientiz adeps

fiquidem lachrymz reipifcentis felicia [e-

TA

huc accerfendus $. Chryfologus inquiens

:

mina, quz in coníciffa, ac contrita dolotis

vomere reícipifcentis cordis tellure germi-

Penttentia medicina fuccurrat, ferrum com-

TU !ü?y

punéctionis accedat , apponatur adufiso tume

nant in veri gaudii vireta , & adolefcunt in

excultarum flores virtutü; hinc Chriftus, ait

dolorís , adbibeantur [u[piriorum tunc fo-

u&" i b. $«

suenta , tumenti con[cientia fervor evapos-

Beati qui lugent, quoniam ipfi confolabuntur,

eb quia fpe beatitudinem antevertunt,& lze-

t£ur.

ret , tunc. reatís ulcera lacbrymis 4b/uin-

titià gloriofz. beatitatis emulà intus per-

Sunt lachryma falubertima alexirhar.

39«

28.

fruuntur.

.. Sed fi lachrymaz vel inflantis zrtumnz

maca, quibus opportune ammi fuccurritur

funt indicia; vel futurae, ac imminentis ca«

inorbis, & quod vitiatum , corruptümque

eít, ferro exícinditur compunctionis, & do-

lamitatis prznuntiae pracfagiunt,indicántque

dolorem intus jam torquentem , vel calami«

loris aduítione apertum uícus exíiccatar , f1.

gillóque cicatricis clauditur,ne pus, íaniém-

tatem mox imminentem ; quomodó gau-

dij dicuntur foecunda genitrices ? fi enim la-

que ampliüs effundat : fomenta fuípiriorum

chrymz animum ferenant, & cor beant,quo-

cordis languoribus opitnlantur, & quid-

modo calamitatum funt prodromz, ac in-

quid noxij per vitiorum indulgentiam fue-

fortuniorum infaufta prefagia? malé felici-

rat intusinductum , mox per tume:'s con-

Ícientiz fervorem . liquefcens in lachrymas;

tat, quod felicem torquet. . Verüm tametfi

temporalibus muliebriter illachrymati cala-

foras evaporat , ut nil fuperfit noxij,. q:ó

lachrymas effundens compunéionis intus

mitatibus res prorfus indigna fit , eó quia

snundi lachrymze omnem extinguant lzti-

inficiatur: quía tunc fingula reatüs ulcera bal-

£iam , & in ijsdem velati procellofis influ-

famo redintegrantur ; fanantürque lachry- — —

A3,6,

marum ; qua de caufa Bafilius Seleucicitts -

&libus gaudium demergatur ; attamen quas

& corde refipifcente eliciuntur lachrym2 fe-

nos opportuné horratur, ut vitiorum fce-

ditates lachrymis abluamus , ac purgemus;

lices funtjpluviz, quibus confciffa . cordis

pravósque concupifcentise zítus iachryma-

tellus irrigata efflorefcit in gaudium: mun-

di cultores rident in vultu, & plorant in

rum pluvijs extinguamus, & vitiaomnia be-

*

neficio deleamus lachrymarum , ait rpfe

e

corde; Íecus qui aratro doloris fterile-

u

fcentem cordis tellurem, & fentibus vitio-

vitia lachrymis extinguamus , ut nimirum

t

rum preffam excolunt , exteriüs lachrymis

nil fuperfit noxij, cüm nontantüm peccata,

madent , fed (imul intus ltitià perfundune

íed &ipía vitia, quz radices (unt peccato-

tur, (intque propterea in iftis lachrymz in-

rum, ex oculis exilientes fontes. jacryina-

rum extinguant; nonenim mirum eft, foe-

ternz letitig teftes; & in illis extimus ri-

fus internz triftitiae indicium.

das ícelerum flammas lachrymis exringui,

29

cüm tanta fit harum efficacia; ut . non ío-

Rudent. intus refipifcentes, qui lachry-

mas foras emittunt, quia beneficio lachry-

làüm flammas extinguant vitiorum , fed &

marum Deo conglutinantur , & profciffa

incendia obruant , ac fopiant gehennalia.

l

Sunt lachryma efficax, & potens illa

$f.

cordis tellus feliciter irrigatur, ut non ame

pliüs fentes, & vepreta vitiorum, fed vi-

aqua, de qua aiebat. S. Maximus ?

nam eil illa aqua, qua non [umit flammae,

eleegaso [y2.5..

Ip Matib, s. tetà, G flores in ipfa germinent virtutum,

nec ipfa confumitur à peccatoribus , fed ge-

appofité S, Chryfoftomus ; Nsbil sta con-

glutinat , atque unit Deo ,. ut ille lachry-

benna cou[umit incendia ? quàm efficax, GC

potens eft vis lachrymarum , que etiam

ma, quas, & peccati dolor , €9 amor virtu-

tum effundit, qui autem hoc lachrymarum

ipfum inextinguibilé gehenne incendium

glutino De

o nectitur à vera nequit. letitia

potis eft' inter(linguere , ejüsque urendt

deuecti,

Quód fi fufus & materno utero

vim acrem retundere. 1mó noníolüm ge'.

fecéns infans , & hujus lucis ufurz — partis

hennales extinguunt lachryma — refipifcen-

p/dæ. p

tium flammas, fed & mortem ipíam ar-

ceps praviis lachrymis , anticipatóque do-

*

loris fenfu futuras prafagit calamitates

*

cent, coércéntque , utait Tertullianus, & Li2.4e zagt,

licét ipfe de lu(ltrali loquatur lavacro, quo c2P«2,

qui per cóntriti cordis refipifcentiam , Deo

renaícuntur , lachrymis quidem — madent ,

homo fidei, & Deo generatar ; adaptari

fed vero ut perfruantur gaudio : fufis enim

tamen poteft lavacro Jachrymarum , quo

homo vitiorum immeríus coeno, emergit

lachrymis jucundioris vitz aufpicantur lz-

titiam ; fíntque propterea lachrymz vite

beneficio hujus lavacri € mortis naufragio,

.. aufpicium,(imülque fauftum jucundz omen

quo vitiorum fluctibus obrutusperierat, &

Deo regeneratur : ait Tertullianus : Nozne

felicitatis , ac indicium fublimioris fancti»

Pmirdls

Verani de Afeilibus dom. IH,

Ee e€ 2

638

Difïettätïo XXV,

vt

mirdr;dum ; & lavacro dilui mertem? fqua-

dem compefcunt licentiam: imó fletus,querti

lida, lurida, ac fordida mors eil peccato»

delor extorquet non íolàm oc.los bapizat

rum , &labe pracfentis vitze - & futurze ge.

corporis, verüum « illos mentis , ut ait

Iff Cdþ.f'.

hennz fqualore; hzc autem fordidiffima

Hugo Cardinalis inquiens: Luéfus eff meniu

Mattbe

mors extergitur, emaculatur, ac undis di-

bumana baptislerium,

luitur lachrymarum : quinimo ubi re(ipi-

Neque enim aliud eft lavacrum — lae

34*

fcens cordis fui doloris vomere profcindit

chrymarum nifi fecundus baptísmus , quo.

non (olüm corpus , verüm & anima revi«

tellurem, quam lachrymis irrigat;gemman.

te ítatim venuflate, viretisque veltita tel.

vifcit: hinc prafatus Hugo allegat illud S,

lus amcenis, vere velutiredivivo germinat,;

Gregorii : zzens lacbrymis baptizata videt

',g;gkb enp.

& effloreícit , unde exclamat Tertullianus

1

limpidiis : quia deteríis vitiorum caligini-

loquens dehoc lavacto, & aqua : Quan-

bus, & ublatá peccatorum lippitudine mens

t4 Uis £jus, ( gratia, & 1ngenia , quot

,

ferenata perfpicaciüs femoto obice videt,

üjït 14...90

Neque mentis tantüm caligines lachrymae

28«

Sin veró quzras, quz fint hac lachry-

excutiunt , G ulcera fanant ; verüm etiam

marum ingenia, certé arbitrium emenda-

Dcemonem ipfum acerrimum humam ge-

tionis, arti&cium reconciliationis , inge-

neris hoftem vulnerant , ac profligant: &

nium gratiz , & animz refurrectio : hac

ficut, utait Tertullianus : Vspere. & a[pides, Lib, de lapt,

funt lachrymarumingenia, vitiorum delere

ipfique reguli ferpentes arida , & inaquo[a-s t^*

foditatem oppofitá exculte virtutis pul.

feclautur , adeó ut in aquis torqueaptur., &

chritudine ; quàm ingeniofz funt lachryme

pereant juxta illud Píalm. Coszribulasit ca-

cum peccata ipfa venuflent , foeditates or-

pita draconum in 4quis ?

quia vénenata

nent, & per ponitentig metempfycofin,

vitiorum capitá aquis ebruuntur lachryma-

umbras transforment in lucem , fordes in

rum,& evettuntur,ac occiduntur, atque dev

gsmmas, Gíenticeta vitiorum , n flores

lentur peccata; funt lachrymarum pluviz

virtutum ?

imó, & mortem diluunt, quam

veluti telorum imbres, quibus vitia vel fue

planétus emaculat lacrymarum lixivio , &

ganrur, vel inflictis vulneribus fauciantur

ratize decorat orhamentis, Quàm ingenio:

f; peccans refipifcas ,. & lachrymis fordes

a ífunt lachrymez ; quarum lavacro mors

diluas fcelerum , eoutribulafii capita dra-

ipfa tetra lethalibus exuta umbris auram

CORUIB $n AQUIS :

Dracones vitiorum hisce

Ípirat vitalem , & & fo:do, putidóque emer-

obrauntur ,. & fuffocantur aquis ; contribu-

ía cadavere ovans refurgit! noverat hocce

lantur hifce in aquis draconum capita, quia

lachrymarum ingenium D. Ambrofius in-

veluti procellofis exagitantur fluctibus, & ad

',

Lib. 6. in

quieus : Bona lacbryme , 1m quiöw efí ve-

naufragium impelluntur,

Lacata

demptio peccatorum : quafi finc lachryma

Nil eft; quod magis tartareushoftis ti:

3j.

"Pa

u-

tei ho-

fluxi argenti pretium 5 quo e ta

meat, quàm lachrymas refipifcentis, funt

)»»

flis famulitio mjancipia redimuntut peccan-

enim ha blanda quidem , & mollia jacu.

tium; X quafi vicariz paffionis Daminice,

la, quiaaquea , fed duré feriunt, cruen-

cüm & ipíe perd

-

itarum fm; redemptrices

tántque tartareas legiones , & obarmratas -

animarum.

viiorum turbas vulnerant, profligántqve;

HD

À

d

da

ptare poffumus beneficis hifce la

quapropter nos monet $. Clemens Alexin-

chrymis, quod de (aliva Chrifti argute , &

drinus, ut hifce armis lachrymarum vitia

Sfio, 176,

L

acuré dixit S, Chryfologus in illud . Joan, 9-

omnia ptoflernamus: ait ipfe in exhort. ad

gentes

.

.

Expuit in terram ,. 68 linvit [uper oculos

Configamus infirula acie. ad-

ejus ingento:e ait : Dévino ore. luctferam.s

verfus smalum ,. ignita mali jacula. extin.

dat [alsuam , ut fancli roris gutta baptszaret

guamta Agueis muniti cufpidibus : funt laz-

oculos peccatoris : quia nimirum lachtyma:

chryma, quas refipifcentis dolor effundit

rum gutta oculos baptizant, & frontis, &

peracuta tela ,

qua licét aqueis inftrucla -

mentis: folent oculi. ut depravatz concu-

cufpidibus , nonnift ad. certum triumphum -

pifcentie. geminze.tzdz ardere in animz exi-

in hoftes avolant ; licét mollefcant aqueo

uum ; imó (untoculi patulz ill feneftrz,

telo, duritiem tamen evertunt tartaream;

per quas vitia omnia in animam ingrediun-

& vitia vel fugant, vel profternunt ; dicee

tur, quam foeedant, deturpántque; fínt.

res, tela lachrymis illita,quafi veneno me.

que propterea feré omnium peccatorum

dicata, quà fzviüs malignos Tartari fpi-

prodromi: oculi fiquidem fzvé irafcuntur,

ritus feriant :

4queis igitur . cufpidibus ,

furiosé minitantür, lafcivé fcortantur, con-

ut loquitur Clemens Alexandrinus, cozfrin.

cupifcentiam accendunt , virtuti. infidian-

gamus capita infernalium Draconum in. 4e

tur, caítitatern infequuntur ; cümque vi-

quis : fünt enim lachryma veluti. femina ,

tiorum o»nium fint puridi(fimi fontes, piis

quaein palmas germinant, Gin victorias

lachrymis baptizari indigebant , quibus &

adolefcunt : hinc D, Ambrofiusfcribensad ..

Íomes concupilcentize extingueretur ,

juvenem, qui vite prioris pertosfus ad me-

Ílamma itacundiz — co&rceretor: lachrymze

liorem anhelus fufpirabat frugem perduci,

enim, quas dolor elicit refipiícentis, zílus

ait: Daelle füi dilige lachrymas , neli Epifl, s.

tempetant fingulorum vitiorum, G eorun,

diferre eas * tantum. promptus. esio ad, "^*

t

dumenta

Lacrymæreüpifcämïs* animi x*gdcntïs Empyrei rofcidi funt&c, $89

lameita , guantumfuifli ad-culpams nimi«

nem praivit Moyfes , ('qUem Aminadzbus

rum timuit Ambrofius,ne Florianum refipi-

Princeps Judzz tribus , & reli

qgi.cuqx ipfo

bt

fcentem ,. & ad querb fuam direxerat epifto-

certatim fpäre fubfecuti.

Cümqage omnis populus incolumis ma*

381

z

Matti

lam; infequeretur communis animarum ho-

ftis, & perderet: unde fuadet illi, ut la-

tinum tractum illum pertranfiiffet, & Pha-

jh

chrymas fündat , quibus labes immergarn-

rao cum íno exetcitu per eadem itinera líra&

tur culpaturn vite anteactze; & dehofte fi-

litasinfequeretur , ccepit conglobatis ípiffif-

mul triumphet tartareo , cui nil nocentius,

fimis nubibus mugire coelum repetito tonie

tru , & inferiüs fremere mare, fluctüisque

nil funeflius , quàm hic lachrymarum bene-

ficus 1mber,

fuos , qui antea fleterant, iterum ad natu»

36.

Naufragium lachrymarum flu&tus z-

ralem fuam vocare fedc.m,ac totum bUharaos

qué vitijs , ac tattareis hoftibus apparant,

nis obruere exercitum , qui vel in ipfo ma»

Exibant lztantes ex /Egyptiaco famulatu

tutino folis ortu ; fuum in aquisinvenit oc»

cafum , conjunClisque enim iterum flu&tibus

líraélitice gentis multiplicate tribus;à Deo

vocatz ad promiffionis incolendam tellu-

omnes Arabici finus vorago degiutivit , Íe-

r

peliít que ZEgyptios cum omnibus bellici fue

zerÁ: iter inftitüerunt fumma perfu(i lztitiay

quiaà tergo nonaginta trium annorum du»

1roris intteumentis,né uno quidem nuntio &

l üþ; dl þd;f.

ram, & acerbam relinquerent fervitutem 3

tanto naufragio emergente fuperílite.

h

& àfronte diu concupita libertatis janua ijs-

Si rem velimus intimiüs introípicere

3?

dem pateret.

Proficifcentium oculos illu«

lfraélita;? fervitute ZEgyptiaca ad promiffio.

-

cens denfa nubes in columnzg przcelí(z fpe-

nis vocati terramr peccatores praignant

2

ciem erecla illiciebat , animósque interno

JEgyptus fymbolum eft fzeculi, nbi vitia

omnia flabulantur.

Pharao cum £oto fuo

perfufos gaudio recreabat ; prefertim cum

ftatim ab initio profedtionis juffa divinitüs

exercitu líraglitas proficifcentes infequens

Luciferum cum tartareis fuis legionibus ad«

fuerit I(raelitas /Egypto exeuntes praire , &

veluti przambula fax itinera prefignare , ne

umbrat, Previa Populo líraéis columna

à recta deflecterent via : & fi die lucis ; ac

nubis divinam indicat gratiam ; qua Q re-

fpiffitudinis temperamento dux itineris nu-

fipifcentiü inter hujus, vit& ac viz tenebras

bes przibat 5 no&te flammante fulgore con-

mentes illuminat , iter falutis , ac libertatis

monftrat , fimülque dirigit, neerremus, ac

fpicua tenebras vincebat , . ut gens I(raélis

omnem excuteret umbram moeroris: mnon

ne per devia euntes à recto deflectamus iti-

nere: aquarum vero fluclus , ac marini gur»

tamen recta , via Paleftinam populus pete-

bat, fed Angelus nube inüdens Iíraélitas pet

gites lachrymas prefignant , . quas reduces

ambages, ac loca deferta retror[um expe-

ex /Egypto, feu àviujsfaculi per veram re«

ditione flexa circumduxit,

fipiícentiam fundunt: íunt enim hz lachrye

ib

37

Cámque Pharao fuum contra fugien-

m2 , quz falutis portum tefipiícentibus a«

tes Iíraeiitas exercitam eduxiffet , in quo

periunt, & naufragium deemoni , ac vitijs

Pulchté S. Bernardus :

erant fexcenti falcati cutrus tertore quadri-

viam apparant.

Serm,39. 4

comparaáns Pharaonem «utn doemone ,. &

garum , ac rotarum flrepitu timorem ubí-

Ctzrgt ^

que fpargentes , & referente Jofepho fcuta-

JEgyptum cum f£xculo ait: Pepalus edu-

ti JEgyptiorum pedites ducenta numera-

&ha efl de AEgypto, bic bomo defaculo 2 108

Lj

rentur millia , & equitum quinquaginta

proffernitur Pbarao 3. bíie Diabolus

.

ibi

fubvertuntur currus Pbaraonis 5 hi carna-

millia; Angelus in columna nubismedium

Íe locavit Hebreorum fugientium inter ter-

lia , €6 facularia defideria 5 que. militant

2 Írontémque infequentium /Egyptiorum,

adverfiu animam fubruuntur :

illi in flu-

sllos longé , latéque diffuffos antroríum

éhibus , sfii n fletibus: marimi illi, amari

corufco jubare illutrans, quocerto grade:

ifü. — Puto & nunc elamare demonia , fi

rentur veftigio: in Egyptios veró tenebras;

fortó contingat incidere in talem ani.

accacutientes umbrase columnz dorío fpar.

24715

40«

gens » ac interpofitu fpiffe caliginis , ful-

Pharao igitut cum exercitu fuotergo

gurümque terroribus viam prapediens,

urgens Iíra£litas ex ZEgypto egredientes , &

Cümque duce, & propugnatore Angelo ad

adterram proficifcentes promiffionis doe»

littora appuliffet Ifraéliticus populus Eri-

monem cum íuis tartareis nebulonibus ade

threi maris ; hortatus eft Moyles fugien-

umbrat, qui fugientes & fzeculo varijs infe-

tes tribus , utomnem conceptum pavorem

quuntur tenrationibus: fed fi perjit Phara-

excuterent, timorem deponeret , totámque

onis potentia inter marifios Erithrei flu&tus ,

in folo Numine fiduciam ponerent: & con-

per quosficco pede liberi Ifraélitze omnes e*

fuetam fibi virgam maris extendens fuper

vaferunt ; perjit itidem Lucifer , ejísque

fludus ; 2quor ftatim fa&to medijs in flu.

exercitus lachrymarum inter undas , per quas

&tibus divortio in geminum difceffit latus,

refipifcentes , & ex JEgypto vitiorum ad

séque utrinque in formam , ac altitudinem

Deum reduces, faly efficiuntür.

Juffus

erexit murorum , fuípenfis exutróque latere

etiam fuit Moyfíes virgá fluctus percutere

flu&tuum vorticibus, ut per ficca veftigia in

marinos , ut ingredienti populo Dei invecto

of f

Érithrei finu transeuntibus líra&litis: tuta

[

divortio ficca aperirent itinera, ac cederent

uïsif

?

tranfeuntibus , & fltatim voluntai diving

p;tgtgnt itinera

.. Frcpidantem multitudi«

Eec ee 3

liquida

(00

Diffettatio XXV. -

liquida' elementa '?uöre obfecuta : & aqua-

tes emant , qtiis eat inficíaé gratiffimas Nu«

ruüm vortices immodico fciffu fejuncti mus

mini lachrymas effe , cüm primitiz fuerint ,

nimen exhibuerunt viam aperientess cogun-

quas coelum de terra collegit ?. Abel inter»

tur enim in cumulum fludus, & marinz

pretatuciuctus, & primus caeterorum mor-

unda in femetip(as preffz curvantur ; foli-

talium jus ad coleftem patriam habuit , ut

ditatemi recipit liquor ; & maris finus are-

effent lachryma primitie , quas de mundo

Ícit;in pulveres , quos ficco pede populus

ccelum colligeret 5 & quia quanti fint la-

Dei pertran(iret :: quia refipi(centibus , ;ac

chrymz pretii Davidem non lateret in gym-

obfequentibus divinà voluntati, ejüsque le-

nafio luctus apprime edoclus fuas fatapebat

gem fequentibus , ipfa elementa etiam pro-

le&iones frequentare, proinde ajebat: La.,

prie oblivifeuntur naturz, quó promptiüs

yfalm. 6d -

vabo per fingulas noiles lefium meum ?. di-

fetviant.

Quàm berefica , & efficax eít

dicerat pretio lachrymarum , non folàóm .

lachrymarum vis, quà non folüm de (zculi ,

peccata redimi ,. verüm & codli Regnum

aec vitiorum ZEgypto ad Deum reduces per

emi, & cum fciret fepeccatorem, tribucum

tuta incedunt falutis itinera , veràüm & pe»

non neglexit lachrymarum folvere , ut &

diffeque vitiorum , ac pravorum affectuum

veniam impetraret , & coclefte Regnum fibi

ï

turbz ineluctabili-obruuntur naufragio, &

compararet : meminetat David patrati ad-

ulterij, ideóque le&tum , quem diepollue-

gorum delentur fordes.

i

rat, nodle lachrymis abluebat ; memine-

rat effufi cruoris in patrato homicidio , &

$, V,

ad fluxus recurrit lachrymarum , quibus &

fanguinis fifleret vindictam , & ejus ablue-

deo ingens. efl lachrymarum pre-

ret fuperftites maculas, quibus coinquinata

P

eium , ut vefipifcentes fluxum bocce fol-

confcientia fordeicebat Deo: lavareper fin-

ventes argeutums , regnum ipfum ca-

gulas noctes le&tum fuum confueverat Da-

leffe fibi ta'e'mant:

vid , ut locus, inquo fordcs ceatraxerat

adulterij , fluctibus purgaretur lachryma.

& Xe

Oh' folàm plurtimum habent lachry:

rum ; & quem peccator adulterio foedavit ,

dpul, 20

m efficaciz ad vitia obruenda , &

refipifcens fletibus repurgaret.

eorum fceeditates abluendas ;; verüm

Davidem amuiata celebris. peccatrix

4j

id continent pretij , quo lugentibus venale

Magdaieni, càm fe noviffec fcelerum for«

fiat ceelum ipfunm , & folventes fluxum la.

didatam immunditie, ad fontem & ipía cu

chrymarum argentum Regnum fibi coelefte

currit lachrymarum ,, & ut de ipfa ait D,

coémant Jartb. .

Beatitatis participes

Bernardus: Magvirudinem fcelerum lachry-

dicantur , qui proprijs fuis illachrymantur

marum ultitudo «oudemuat *

nimirum

fccleribusz Beati, quilugent. | Eandem íci-

contra (celera peccatricis oculi flentes (enten-

licet beatitudem zqué peccatoribus refipi*

tiam proferunt , & lachryma etiam pecca-

. áceutibus , ac lugentibus fpondent , ac ju«

tricem depradicant innocentem : quia licét

Ítis. vittutum fplendore.ornatis: adeó pre-

inforduerit anteadtz vitze fceleribus , lach-

tiolg , & gratz funt Deo lachrymg , ut

rymis mox madida, & falubri irrigata ime

depiorata vitia inter choros virtucum admit-

bre in novum refflorefcit germen virtutis ,

Ini 23

fi quodammodo videantur.

^ Paupertas

quia lachryma non folüm fordes abluunt ,

Matth. £. beatitudine donatur : Beat pau*

& maculas omnes abftergunt vitiorum, fed

poréss utetiam Maníuetudo, Bea/£ mires ,

& veniam impetrant, ac fi nunquam fcelera

fcd ne minoris eflent lachrymz conditionis

fuiffent quoad poenas luendas, eó quia anne-

beati etiam dicuntur , qui lugent,

xam fibi veniamlachrymze habeant, ut ob-

&

Imó adee beatuseít, quiluget, utcz-

fervat D. Ambroüus , inquiens : Lachbry-

teris prior ccelum ingrediatur , ac coele(ti

"& tacite quedapmodo preces funt veniam,

Ad färiaä .

donetur beacitudine : etenim Abel é mundo

3. major.

non pofiulant , & merentur : caufam nom.s

Hebdom,

cjectus cummacquifito jure coelum ingredien-

dicunt , & mufericordiam. con[eguuutur

e

*

di poft re(eratas à Chrifto empyrei fores ; ac

fluxe funt lachrymz , & aquez , fed De-

D

delatum de deviéla morte ttiumphum, pri.

um ipfum emolliunt , fleétüntque in vota

mus mortalium jus adgloriam mediante ío-

lugentis , qui beneficio lachrymarum non

luto à Chrifto redemptionis nofirz pretio

folüm fordes , quas contraxerar , abluit ;

habuit : fed Abel interpretaturluctus: pul-

verüm & à Deo ipfo veniam confequitur:

chré Rupertus Abbas.

Zbbel interpretatur

tametfi lachrymz, quia tacita , caufam non

J5 Matib. 5,

Iu£ius , quia primus sllorum efl , dequibus

dicant , milericordiam tamen confícquune

. dicitur: Beati , quilugent ; quafi non fo.

tur.

lüm quia innocens ; verüm quia & lachry-

Neque D. Petrus po(*c—trinam negatio-

marum typus fuerit Abel, primus omnium

44

nem ad meliorem redux frugem ullum effie

mortalium velati ccelipignus fuo tempore

cacius protulit verbum , quo veniam expos

aícenfurus in coele(tem patriam eligitur, &

Íceret ipfis tacentibuslachrymis , non enim

in tuto collocatur.

Quis neget refipifcen-

legimus locutum fuiffe ; fed amaré fleviffe ;

tiüm lachrymas pretiofas effe ,. cüm earum

offiium lingua nervofiüs fuppleverunt o.

foiutione Reguum ip[um coelefte fibi lugen-

euji ; & efficaciam verborum , taciturnitas -

vicit

Lacrymz refipifcentis animi ridentis Empytei rofcidi fünt &c. $o

arenam , manümque conferit manui , pee

vicit lachrymarum ; nervoübri eloqueutía

Deum flexerunt in vota lugentis oculi la«

dem pedi , utluctatores (olent & quidem

ea virium contentione , ut coeleftis collue

chrymis madentes, quàm pratiuffent cen«

€lator videretur Jacobo palmas concedere

ten& lingue difertà diffluentes eloquentiá :

non enim tacent oculi , cum lachrymas fun»

verüm oítlenfurus Antagoni(lz fuo , quis

effet is, cum quo certamen Jacobus injiffets

dunt ; efficaciüs tunc loquuntur , quia ner»

vofius movent, & quod expoícunt , coníes

os ei femoris luxavit , nervümque diítor»

quuntur, cauíam non dicunt , ait Ambro-

fit: non tamen huic doloris acerbitati vire

tus fuccubuit.Jacobi , quin magis , magis«

fius , &f mifericordiam confequuntur. ; mol-

leícun:lachrymae , luántque ; ut promptiüs

que fe. colligens , virésque excitàns injectis

brachijs adverfarium implicat ,. arctóque

?tiwf, ü

quos rogant , emolliant , fle&tántque.in fua

vota, ut quz petunt, obtineant :hinc Tbre-

ftringit complexu, & tamdiu eum detinet

donec illuceícens dies aperuerit , luctatio«

s67,2. V.24. monemur 5 nedefiftamus à fle-

tu , fi exaudiri cupimus.

Neque taceat

nem illam non cum homine, fed cum Coli-

te commiffam fuiffe, & tunc colluctator Jae

pupilla oculi tui ,' quia ut appofite exponit

cobum rogavit , ut eum dimitteret, — -D

D. Hieronymus , quando lachrymas ad De.

Gmef $9e

um fundimus , eo tempore pupilla oculi. na-

mitteme, qua verba explicans , D. Ambtro-

fius ait : Defme flere,quafi idem proríus fit il-

ffrs clamat ad Dominum.s.

Veniarn à Chriito Magiftro poft trinam

lachrymari , ac Deum obttringere ; ut id

4j*

impertiat, quod quis rogat,

negationem petjerant Petri lachryma , cum

Verüm ut lachryma vim habeant flev

47»

lingua taceret ; imó adeó immodico intu-

muit fleu, ut amplius Mag:ftrum , quem

Gendi Deum ín vota lugentis, non proamif-

fione filiorum , bonorümque temporalium

negaverat, non videret ; verum qui pra la-

chrymis videre Chrittum non valuit ad 1o-

fundenda funt lachrymz , fed pro peccato-

rum remiffione , quia ut ait D. Gregorius

latium , à Chriíto videri meruit ad indul-

Erutlum non babent la-

genuiam ;; & quem Deus tacitis lachrymis

lib. mcral, cap. $.

menta , qua fiudent cum. gemitu defiderare

audit precantem ; exficcatis mox oculis ex»

audit exultantem,

Abslerget Deus omnem

peritura , petenda eít cum Jacobo benedi-

44poral, 30.

élio : cum enim noviffet , coliuctatorem

lachrymam ab oculis earum : prima quidem

Deicura citca reüpifcentes eft,eorum ab(ter*

hominem non fuiffe, íed fupra hominem ,

J

fubeunte moxanimum metu, ne parum re»

gerelachrymas , ut inde conílet, priüs la-

verenter dimicatio fufcepta fuiffet ; peticab

chrymis maduiffe, & fletu intiumuiffe ocu *

losillos, qui Deum non vifuri erant , OCU-

Angelo in fignum benevolentie illatee , ut

fibi bené precetur ,. velitque adeffe praíidio,

li enim , quos lachryma abluunt , veluti

LÀ

L

. & in hoe

deíccatiores , paratiores fiunt ad Deum vi-

& ei benedictionem impcertiri

imitari debemus Jacobum lugentem , non

dendum.

Adeo (unt lachrymz Deo grata ;

ut earundem (acrificio vcl maxime delecte-

veró in difpertiendis lachrymis pro Jofepho

tur ; süocque lachrymz triburum illud ;

mortuo; parum fiquidem laudabiles Jacobi

lathryme fuiffent, fi profola filij jactura fue

quod à peccatoribus exigit Deus ; & dum

pramittuntur à nobis lachrymarum foiutio-

Íze fuiffent ; non enim omnes lachryma fe«

mina funt interni gaudij , & quiertis.

! 3303: 22«

nes , delictorum nobis debita remittuntur ,

& exuünguunrur , quia ubi legimus.

DL.'.

Bis fcimus luxifle Davidem , lachrye

48

másque fudiffe: fcilicer cum de fcelere an-

cimas tuas , &f primitias tuas non tardabis

reddere , tex:us hebraus habet, Jacbrymas

geretur, & cum morituro filiocordis dolo»

re premereiur , fed difpari exitu, " primae

tuas non tardabis veddere : & ficut piaculo

non eít vacuum decimas non folvere , ita

enim quietem attulére,

Lavabo per fin-

P

1

Dfalm, 6,

€rimen noan exiguum eít, lachrymas non

gulas notles leflum meum : neque enim fier

fundere; & in:us admiffas per fcelera labes

potuit , ut non quiefcerer in le&tulo, qui la«

l ]'efid!.l

ma;or.

fonte non abluere , & abitergere lachry-

chrymas funderet , quibus adulterij ,. &

homicidij fordes abítergeret : tempeftas

Ieädwzh

snarum,

Af

Imó ea eft vis lachrymarum , ut non

hac lachrymarum, quá felici naufragio de-

liéta pereunt ,. & eorum fordes abflergune

folim fuperítites delictorum labes expurget ;

verüm & ipfum Deum quafi compellat ,co-

tür , pacata eft tranquüllitas; & pluviala-

m

gátque ad indulgentiam largiendam, - C

chrymarum arridens ferenitas $. quia nus«

quam tutior mentis flatiocft, quàm in ipfis

Jacobus per Provincias Mefopotamiz , &

Chananitidis profectus cis torrentem folus

vorticibus peenitentize ; fiquidem lugenti

man(iffet occiduo jam fole , totámque no*

portum in hiatu charybdis exhibet , dume

.

ubi

élem precibus ad Deum fufis infumpfiffet! ,

modo in luctu hiat : quiaibi quies

?

luctus fordes, quas lugens contraxit in Ba»

fpectabilem habuit fub diluculum virum (pe-

cie decorum, viribus validum , ftaturá pre»

bylone , (eu, mundi confufione , abítergit

lh

cum Petro Hierofolyme : ducunthzc flu»

altum; à quo ultrà ad luctam provocatur ;

& quamvis fub initium luctam det

rectaret,

mina lachrymarum ad cotdis tranquillitae

*

OCa «

Jacobus,videns tamenob repetitas pi

tem , G quietem.

Super. flumina Baby.

Pfalm.Ysd; -

tiones adveríarij, neceffitatem fibi impofi-

lonis illic fedimus , C5 flevimus , flebant enim

sam um eodem congrediendi ; deícendit in

quia exules adhuc , & in terra aliena; fed

]

E

$92

; Difïertatio XXV.

'Gmul fedebant , quia lachryme ; qüa'ä pro- matus?. & contra adeb ap';;,etens qvietis

fordibusemundandis effunduntur,veram ine-

nocturne ; fomníque fuit Nchemias , u£

untanimi quietem,&ideo David in lectulo

nunquam gemeretcpernox ? Putárim utrume

quievit , dum flevit , Lavabo per fingulas

que fleviffe-die ; ac no£te Ícaturiginum tae

wodles leBtum meum , non cnim jacuillec in

men ob diverfiratem , dixit David : L4e

le&to , nifi quieviflet- Non ita tafnenin le-

vabo per fingulas no&es leüum meum j la« ho

€to fedit , fed fuper terram jacuit , cüm la-

vymu meu sSiratum meum rigabo , quia Daes

€hrymas fudit ob przmaturam filij mortem.

vidis plorantis adeó incumuére oculi prae ni»

&. Rufette ^ Incre/fus feorfurm fuper terram ,' quia vera

miofletu', ut caligine opprimerentur , quà

. qu'es illis caatüm irrigatur lachrymis , quas

vel lüx ipfa meridiana tetra aclurida ei nox

:Dei timor , & horror ctiminis eliciunt

L

*

videretur, eum enim , & patratum adultee

&aterum ubicaro , & anguis lu&Clum indu-

rium ;. & juffum homícidium elugeret 5

cunt, fletu poriüsobruimur , G nec in ipía

triflis, & contritus, non potuit, vel de

pluma quietem invenimus , qua& tamen e-

die , non opprimi caligine: fecus Nehee

n

tiam inter leones reperitur.

füiias cüm alienis duntaxar indoleret , ac il«

49.

Non potuit Affuerus in plumeo fuo le-

lachrymaretur zrumnis luce perfundi , vel

€&ulo quieícere ,. cüii David. inter leones

no&te ipíaintempefta potuit : lugebat David

quali molliffimo in gramine decubuerit.

propria delicta , quorum contagium etiam

Waniel 34. V'enit ergo Rex , & introfpexit : & ecce Da-

ipfum lugentem infufcat ,. ut tempus omne

zicl fedens : non igicur omnes lachryme

"noQurnum efíle videatur : fed Nehemias ,

quietem nobis advehunt , nec feffionem pa«

cumnon propria (celera , fed zrumnas lue

.rant 5 fed illae duntaxat , quas Dei timor,

geret aliorum ,. & charitate exaeftuans. in

& «criminis horror eliciunt 5 hisce folis de -

proximum liquefceret in lachrymas ; haec

lectatur Deus ,. cui adeo obtingunt gratz,

fplendida charitatis aurora noclurnas lach-

ä

^ ut quamvisexulent àcaele(li patria, earum

rymarum pluvias in rofcidos matutinos im-

tamen aliquam faltem imaginem voluit ibi

bres converterat : hinc Nehemias laetus , &

G«sf. 1.

relidere.

Dixit mundi Conditor , Fiar f*

jucundus , quia diurna luce perfufus , &

mamentum 14 medio aquarum , €5 devidat

chariratis (plendore illuflris ait , fedi , 69

'aiquas 4b aquis , mirum (ane videri potelt ,

ffevi , € luxiwultis diebus — Sed i (emel

uód Deus coelum condiderit non propter

dixit , ffevi , curaddit, & /uxi, andubium

fydera, fed ut aqua eidem incubarent: fed

efle poterat luxiffe, cüm iam flevitfet ?. fi

miranda magis eft aquarum foecunditas , cum

fleat quis, procul dubio luget, càm lachry-

ljsrigata tellus , flores pariat virtutum , &

mas fundat , an non videcur hic inlece jota

ijsdem irrigatum coelum fydera germinet ,

unum redundare ?

verüm non ceníeas ,

"quie velua micantes rofe ibi jugiter vere

quidquam hic fuperfluere , non absque arca-

;mant.

N

*

on igitur otiofas dixeris aquas ;

no my 'erio dixit INchemias , ffeui , & Iu*

qua fupra coelos funt.

xt diebus multis , quia poftquam ploravi's

fe

Qd fiaqua lachrymarum funt imago,

ita fibi vifz funt lachrymaz fapere, utexin-

' non poterat firmamentum diu fyderibus ca-

de ftatuerit lugere per plures dies.

tere, cum fupra ipfum imminerent, & ex.

Qui ridet cum mundo , citó vappam

$Ts

tarent aquæ.

Quid »i? etiam ipfo caelo al-

pertefus in falerno ; ait cum Salomone.

tior eítimagolachrymarum , & eidem Dei,

Yoni], qy,

E: gaudio dixi , quid frufira deciperia ; quia

z'"h!.. *

^ E'an.

& aquarom fedes eit, coelum fcilicet ; cui

larvata (unt ntundi gaudia, quz cor nonim-

incubant aquz.

Nimirum Deus adeoó la.

buunt; fed tenui duntaxat colore frontem

chrymis oblectarur , ut cüm tciret intra bea.

pingunt , ut ementita facie fuos decipiant

torumconfinia eas non futuras , earundem

fpectatores,' & deceptos interimant: fecus

)

imagines recipi voluerit incoelis; cum enim

exumus lachrymarum . color ,

quamvis .

Íuapté natura infra aérem deberent aquz ja-

luridus , tri(tis, & minimé gratus , ade& ta«

cere , terrzeque hzrere ; fupra coclum eas

men lapidus eft earumguf(tus , ut qui femel

Deus colloca:as. voluit fuz (tudiotior volu-

eas praeguítet , labia ab eorum calice remow

puats , quàm aquarum na'urz folicitior

vere vix ampliüs velit , quapropter merità

confervator : & cüm urbis fue januas ex

Nehemias dixit.

Sedi , & flevi ,. & luxá

margaritis extruxiffet; in ipfis etiam gem-

tnj;,

multis diebus s; praguílaverat lapidiffunum.

mis non tam pretiofitatem , quàm effigiem

lachrymarum

necdar Magdalena , &

voluit interi lachrymarum ,. cum formá ,

ideo inter fuorum criminum angues torta

cra(fitie ,. fpharicitate, vix margarite , &

gemuit in domo Pharifzi , & non contenta

uniones à lachrymis abludant,

Sed fi la-

lachrymas fudiffe ,. & fordes fuas abfter(iffe, -

«hrymz (unt ita pretiofa , ut margaritas

quia tamen neclar pragufítaverat lachrymae

adequent, cur David tantüm nocle eas fu-

rum, eas fitire non de(litit , quas uc ebi.

'dit 5 cum inrerdiu potuiffet iisdem ornari $

beret uberiüs, fuditetiam inter Angelosde

h CIP* 'n

Lavabo per fingulas noctes letlum meum.s ,

Chrifti refurreGtione certior fadla, & ne à

raíerim cum INNehemias interdiu fleverit,

lachrymis ceffaret juxta fepulchrum anima

G:nijjc[ ,

Efb. lib.a. Sedt , 65 flevi , &f luxi diebus »multis : anita-

Íuze

ortuo fponfo parentatura in pluvias,

CGP, fs

gemiruum parcum Davidem credimus , ut

eciam lachrymarum collicuit; nimirum tam

nunquarm perdius fuis fuerit deliélis illachry--

e(t conilans in amando charitas ; ut nunquam,

g*

]

x

I.acrymæ re Glpï'fccntis animi xidcntis Em«pyrweïl rofcndx fu nt f&c. . £93

definat , & àmoris fovere flammas 4 .

v

fletus ifle verum non in&cit fgaüdium ; nec

UUREUPRENUPIUIL

pluvias fundere «!achgymasum; k

mentis :türbat ferenitatem , quin potiüs

invehit, ac hilariratem promovet ; tutbi;

:

dus non eít, nec fcculenrtis lachrymarum

torrens , quin ab omni impuritate men-

tem purgat , à quavis foeditare conícientiam

chbæyniæ :'re 'zpïfæntium donä'

lwvat, & ab omnibus 'iäv'fpurvc'iti js cor abíter»

imbuta celeflibus , lugentes martyri-

git.

;

bus , caterisque beatis paves eficiunt , qui-

Hoc'futanturuba"lneo » quorum animz

4

óts in amore non funt. difpares, — Le-

vitijs pollute forde(cunt , cürrant ad hune

gram mundant uitio-

lachrymarum fontem ,. fi avari , ac mun-

»"fllm.;j-

daricupiunt; fluenta lachrymarum paria

funt Jordanis undis , expurgant à lepra

E XX LC

15

— Ulces lachrymz funt , eóque dulcio-

res, quó majori peccatorum amarie

peccatorum.

Laborabat Naaman toto

D

tudini junctz mentem vero gaudio

corpore diuturna infectus lepra , cümque

mundari cuperet ,

juffit eum Elileus ,. ut

rigant , dum effluunt ; & quamvis ex cul.

parum orta dolore , de fonte tamen íuo

fepties fe in Jordane ablueret , «üm enim

ä

nil referunt , cüm dolere careant , & vo.

iviffet ad Elifeum recepturus ieprz phat-

macum , audivic, aliud non effe oppor-

luptatem fecum vehant : finxére Poétarum

commenta Venerem ex aquis natam 3 Íed

tunius alexipharmacum leprze curandz fee

fanam , verámque voluptatem ab aquis la.

prena in. Jordane ablutione.

Ventt Naa- 4, Rope s;

/

tnan cum equis . 66 curribus, € fletit ad ofüi»

chry:arum fuam originem trahere veritas

eít incluctabilis, imó dixerim , volupta-

um domás Ehfet ,

misitgue ad eum Eh.

jfens nuntzum , dicens , oade ,. & davarem

tem élach ymis emeríam etiam Mar:yrum

fepises im Jordane , — E5 vecipiet fauttatem.s

c€horos bea:e , neque diffentitur D. Ber-

pardus, cóm zn ferm, de S. Andrea dicát:

€4rü tua j atque mundaberis : fed cur fe.

pues jufferit INaamanum ablui in Jorda.

Fratres , f Martyrium fanguina mon babe-

youus , Qquaramus . "vel tefiimonium aqua ,

ne ? quia nimirum fluenta Jordanis Ia;

€6 neminem quidem delhiciet Deus.

Hinc

chrymas prachignant, & Naamanilepra pecs

cata indicat , quibus anima feedatuc , &

vei ex ipfo Chriili iacere unà cum aqua ;

etiam languis exivit, quafi ex eodem fon

languefcit : ad hanc emundandam peccae

te languis fluat , & aqua , ut &qua fit con-

torum lepram nullum eft lávacrum aptiu$

L

fluenus lächrymarum

?

& quiá humana

dirio ,. & lachrymas fundentium ,. & fan:

guinem profundenuum , & ficut beàntur

fragilitas pott emundatam lepram beneficio

Marryres fanguine purpurati ; ita beati-

lachrymarum ,^ iterum eandem contrahit ,

quia iiberé peccat , ideóque ad feptena-

tate dopantur lugentes iafhrymis irrigati ?

lachrymz videntur quafi mentem perfora-

rium numerum voluit Elifeus , reperendam

re dolore compunéctionis., w£ 4b eorum.s

effe ablutionem , hoc efl pluries , & plue

fll

eculis quafi quidam fanguis anuma. decur-

ries ; ut quoties homo peccat , pharma-

Homil. z6,

rant lacbryma ,. ut ait D. Gregorius ; 1.

cum inveniat ;

potuit enim Elifeus cerà

ip Evang.

tum numerbm pro incerto , in facris enim

UE

deóque meritó beati dicuntur, qui lugent ;

quia fanguinem animz per oculos ftiliantes

litteris numerus feptenarius pro multis ad-

Mártcyribus pares fiunt , quibus in amore

hibetur , ubi legimus ,

Et q&(ä m*uftü! E, Reg.s; k

habebat filsos infrmata eff : ahi legunt ;

non iunt difpares.

$1.

- Quamvis quandam videantur lachry-

qua feptem babebat filios,

Eft tamen |

mza amaritudinem ingerere , earum tarmen

tota hac lotio , quá à peccatorum leprá

beueficio lachrymarum emondantur pecca-

amarorem amáfleSpiritua: Domini ex eo co-

tores rei

s

njicitur , quia in mundi primordijs iuper

ipilcentes , opus Dei : 1dque cau-

íc , cur E/üfeus obviam Naamano Svro

aquasferebatur , quas & cubabat ; adeó ut

non terram , non aérem, non ignem , fed

non iverit per fe ipfum ,

fed tantüm per

5 —'B'fv l4

folas aquas foverit.

Spiritus Domitni f*

nuntium jJuflerit ei uuntiati ; ut fepties in

rebatur [uper aquas, aceó delectibatur

Jordane fe ablueret; ne fcilicet hanc Naaman

à lepra purgationem ipfi tribueret Elifeo ,

lachrymis ; ut ijsdem flatim voluerit in-

harere , & fanclitatem ijsdem impertiri ,

& non Deo , ut notat Lyzánus , inquiens

ne: de fan&itate dubitaremus lachryma-

ad rem noftram ,. misf/que ad eum Elifeus:

rum ,

cüum ipiritus Domini eas ftatim à

nuntium , dicens . vade , &$ lavare feptzes '

mundi primordirs fanclificaverit , ut ap-

in jordaue,

Hoc autem ei mand.wit pe*

nuniium .

ur Dei porentie attribuerertur

pofite notat Gulihelmus Pepinus , inqui;

d» up.t Y

ens.

Super . aquas Idglärymaræm fereur

miraculum , e0 quüd Propheta locutus non

Gez

€

.fda:«ï!-

Spiritus Dommi . id efl ,. Sprritus [anctus

fuerit cum eo , nec eum tetigit ,. ficut cu-

3

fertur faper aquam . per gratiam ,. ecces

pierat Naamany . eredens ,| quüd. £m ipfo

quantuta placent. tales aqua Spiritui Domi-

Proybeta €ffet aliqua wirtus curan

[/7// M

"i,

Fovet beneficas has aquas Spiritus Do-

mml 5

ne viduze fíint coeleítibus donis

e

.

Ff ff

Mos

Verargi de Affeclibus To m.-ll.

Ll

$94

Diffetatio XXV.

AL

. Mox eft ifte juftotum ,. qui virtutum

nis, & lachrymarum; illo per baþtifmum'

ftudijs incumbunt ,. ut tam gloriam , ho.

fanctiicantur abluti ,^ & ifto à lepra pec*

norémque fugiant ab hominibus oblatum,

catorum madidi liberantur à Deo adjuti.

quàm injufli fectantur , fibique tifurpant s

Hanc autem laudem , quam lachrymis de*

totum quem homines deferre poífunt ho-

Serm 4 in

dit ; rifui minimé impertivit , proinde le-

Ad'ventsu,

norem à folo dimanat Deo , & ipfi fo.

gimus, fleviffe Chriftum, non veró rififfe;

li cribuendum eft , quidquid gratie , fa-

quod etiam adnotabat S.Bernardus , in*

nitatis ; & honoris nobis obtingit : unde

quiens : Chrifum, U fuper Lazarum , &

enim exeunt gratiarum flumina , illuc re-

fMper ciottatem fleviffe ,. & in orationibus

)b

flexo carfu , opus e(t, reveriantur : fed

poruotfe legimus ,. rififfe verà ,^ aut jo*

cur ad Jordanem potiàs , quàm ad aliud

cáffe nuquam ,uia ad lachrymas nos vocatos

flumen Elifeus Naaman miferit ? non me

voiuit, cüm fleverit ipfe : à rifu veróavo-

latet ,vatias à facris Interpretibus. adferri

catos , dum auc non rifit ,. aut ri(iffe non

57

Quaf, p,

rationes ; Abuleníis taven hic quzftionem

Iegatur.

Íolvit , dicens

*

L]

Refpondendum , . quàüd

Idque caufe , cur. Chrifti exemplum

noluit. Elifeus mittere Naaman ad aliquam

derivari in omnes velit Salvianus,ut difcane

4quam terra Ifraél $. Ne fi mitteret eum

homines fletum praeferre rifui , eo quia

«d aliquam 4quam terrarum longinqua-

fit fletus animz punctio, & cordis com-

ryu" , nolet we illue Naaman ,. & non.»

pun&io , & contra motbos omnes fpiritüs

fenaretur ,

quod autem miferit eum.s

prafentiffimum alexipharmacum; ficut ri-

inrra terram |fraBl ad fiwvium Jordanis

fus Difciplinz eft corruptio, ita fletus fani, Lip, e;

pouts , quàm ad aliam aquam, , fortà fe.

tatis introductio, ait ipfe de gubernatione

cit boc , quia minus verifinile erat. de.s

Dei: Chrisius , «t Ait feriptura, pro nobis

«4qua Jordanis , quód [anare pofet , quám

p4lfa ef ,. nobá relinquens. exemplum.» ,

de alia 4quA , €0 quüd forvtà erat. turbi-

ut fequamur vefligia eju » ergóne veltita

da, & lurulenta propter ablutionem , nam

Salvatora fequimur in Circi. $ vefhigta.s

quolibet amno £m princtpio me[fis. bordea-

Salvatora [equimur in -tbeatria ?. 1ales

cea , Jetlicet cirea. printipium Aprilis . Tor-

nobu Chriflus reliquit exemplum $. cim eum

dantu intumefcit liquefatlis nsvibus Libani,

flevifje Iegamxzuy ; non ita rife ?* && boc

De.s

ed cujus radsces eff caput Tordanis.

utrümque pro nobis , quia fleius puntlio eff. —

boc Ecclefiaft. 24. 65 Jofue 3. 1bi declara.

anim& , rijus corruptio difciplina : legi-

(um , O fortà in illo tempore ivit Naaman

L]

mus igitur fleviffe Chriftum , & rififfe non

ad Eh[eum

9

aliam etiam adfert rationem ,

legimus , ut nimirum fletum eligeremus ,

cur ad Jordanem non ad pellucidum fon-

non rifum amaremus , & faciliüs lachry-

tem , vel ad flumen aliud Naamanum mi-

mas effunderemus , quàm in rifum diffun-

ferit Elifeus , ut nimirum ejus probarer ob-

deremur ; hanc Chrifti men:em induit D, ,

edientiam,

Wmp, vt

Putárim tamen fuiffe Naa.

Paulus , cüm fe ejus mancipáffet obíequijss

manum ad fluenta miffum Jordanis ,. quia

fcripfit quidem fefleviffe , non vero me-

Homil 6.

hac perinde ac lachrymz facranda à Chri-

minit, fe riiffe , rem urget S. Chryfofto

*

*

InMattb, -

flo erant , refpiciebat Elifeus mente tem-

mus , inquiens

Quód & Paulia. fleverit

pora ea futura, in quibus Dei filius huma-

quidem;,68$ per trienmnium wollibus id fecerit ,

$a carne indutus erat in Jordanem defcen-

4« diebus,&f aljj de illo, ? sp[e de fe spfo teffa-

furus, ut ejus potis aquas ablueret , quàm

tur: quàd verb rifevit neaue ipfe usquam,uec

ab ijsdem abiueretur, fuerunt enim fluenta

de eo quisquam alius offendit : fed nee ullus

Jordanis per Chrifti contactum, non folüm

flanclorumyvel de fe tpfo , vel de alo quepiam

abluta , verüm & (anclificata,

Ad Jorda-

tale. quid aliquando . fignificálfe narratur.

nem Chriftus delcendit , & Jordanis aquis

De fola f(anà Sara legimus boc difium, fed

baptizari voluit.

illió Dei voce correpta efl ; &5 Je filio No£;

;6.

Verüm quamvis aquis foleant corpora

fed propter illum rifum ferous fatus ef ex

ablui: hic é contra corpore fuo Chriftus

L

libero , G quamvisrififfe etiam Abrahamum

aquas abluit , quas & f(anGtificavit

E]

huc

*

legamus citra reprehenfionem : ridens tamen

Serza. 1, 22

accerfendus S, Bernardus inquiens

*

4*

in faciem fuam cecidit,, ac fi occultare rifum

Epiphan,

quievit Joaunes , & obedwoit , — baptiza-

vellet; & ob rifum verecundià premeretur,

v:t agwum Dei, G aquas lavit , nos abluti

Ad lachrymas igitur duntaxat nos vo»

f9.

[nmis . non ille: quia nobu lavandis aque

L]

cant exempla Sanctorum , & à rifa avocant

cogno[cuntur abluta

,

ficut igitur. Chriftus

l, o

eorundem monita,quia per lachrymas excul«

per conta&tum fluenta abluit Jordanis ; ita

tam cordis no(tri tellurem, glebásque con-

& lachrymas purgatas voluit , & fan&li-

tritas , doloris vomere, & compunclionis

ficatas pef contactum , quatenus flens eas

rallro , irrigamus , ut vireta, ac flores

.

fundere voluit , & ijsdem perinde made-

ibi germinent virtutum

L4

per rifum verà

re , ac fluentis Jordanis /achrymas fudit ,

arefeunt , quz bona in nobis germina a-

Orat, 36.

ait.S. Gregorius Nazianzenus,

Ut a.

dolefeunt : lavacro lachrymarum , quas

ebrymas. laudabiles effciat , 1eu facratas

per immodicum fifum , pérque patrata

conüitue:;t 3 ideó par eít lavacrum Jorda-

Ícelera labes contraximus , abluimus, &

emaf

| LäCrymæ reüpifcentis animiridentis Empyrei rofcidi funt &c.£o

emaculamus : funt lachryme ..obobal»fami

fordes , fi quz fuperítites effent ,

pafe&iüs

pretiofe guitze, quibus , qu& per peccata

abítergerentur.

^

»

4

]

fueruat nobis vulnera inflicta, felici fanan-

Infiftendum igit

ur eít facro haic lavae

óéo.

cro lachrymarum , ut perfe&ta donemut

tur earundem oblinitu , dummodo ijsdem

, Serm.4 h

infiftamus , quia fi in lachrymis perfifta-

puritate , G plené abluti Deo adhzrea-

Alvny,

mus , non folüm vulnera curantur , qu&

mus , eique vitam noftram , perindeac vi«

Contraximus peccando,, fed & cicatrices vul-

&imam emaculatam offeramus cum Ree

nerum

gio Propheta fic medulaté Deum alloquene

tando.

proríus Jabolemus in fäetg períeve.

o

]

te

*

*

ä

Vitam meam annutiavi Hb$ , po«

Joan. 21. p

oft Chrifti p&aüïonem-Pet"rus

j?:

fuifli. lachrymas. meas «n. confpetla 1u0..,

'vnà cum reliquis Difcipulisofficium refum.

íeu ut Patres Graeci in Paraphra(i expo-

p pifcationis , cámque totam laboráf-

nunt: .Eece emim ommem . vitam yheam.»

fent noctem , nihilque prendidiffent, mané

m

Hbiconfecravi , quia pofuerat in conípe-

fteit JESUS in littore, tamerfi Diícipuli

&u fuo Deus lugentis Davidis lachryras

eum minime cognoverint ,. juffit Magifter

quamvis enim eius vita feediffimo fuiffet

Chriftus piífcacores naviculas in airum du.

adulterio conftuprata , & Uriaz cede ob-

,

cere , Q in dextram navigij retia jacere ,

Ícoeniüs cruentata , quia tamen fachryaís

cümque paruiffent , velléntque retia tra-

abluta , idonea facta fuit , quó Deo con-

here, vix poterant prz pifcium multitu-

fecraretur , ac dedicaretur.

Quàm effi-

dine

L

.

tunc dixit Difcipulus ille , quem

cax virtus eft lachrymarum ! cum viram

etiam pluribus foedatam fceleribus ad tan-

m

. diligebat JESUS Petro ,. Dominus eff , Pe-

trus aütem , cum audiviffet , adeffe Domi.

tum evehat puritatis inerementum , quó

pum , /snicá precimxit fe ( erar enim nu-

digne Deo facrari , & dedicari pofft ;

due ) & immifit fe in mare , quid ?. quod

quia fcilicet lachrymas Davidis in conípe-

cüm nudus in nmavieílet, in mare indutus

&u fuo pofuerac Deust . Pofuiféi lacbrymae

fe demeríit ; ao quia ficut olim Adam , ita

meas s. confpeclu tuo, lachrynus , qui ita

punc Petrus poft culpam fuam tegere nu-

madent, tamei? priüs forduerint , plurie

diratem fategit , cüm uterque fuerit ante

mo inquinati fcelere ,' adeb emacolantur ,

'«ulpam tansta infignitus nuditate ? innocene

ut facrari poffint Numini ; quia David fce-

tia enim nuditate gaudet ,

quia reatibus

lera fua imbre abílerferat lach:ymarum

Caret , quos velamine tegat ; & quia Pe-

certus veniz impetrande vitam,fuam íta-

um Deo dicavit ,. vitam meam . annun-

trus jam per trinam negationem triplici fe

'featu notatum noverat , tunicà pracinxit

Havi tibi , non eum latuit tantz effe lach«

Íe, misítque fe in mare , tit marini flu-

rymas efficacie , ut vel Deum ipfum fle*

€tus reaius diluerent , quos trina negatio

étant in.vota lugentis , ideóque praecoqua

induxerat, ut ingeniosé notat $. Chry(o-

predictione , . prophetat vitg íuz facrifi«

Ssrm, 78.,

*

*

logus , inquiens

M'fit fe in mare ,. ut

cium Deo acceptum iri: pofuisha lachrys

mare dilueret , quoa négatio taliter. for-

mas meas 1n coufpeciu tuo , ieuut profundé

Homil .

— didaverat.

Petrus igitur (uccedaneis de:

interpretatur Symachus: pofuifli lacbrymas

JpMatth -

liéto lachr*ymis , & incefílante amaro fle-

meas intra te ,. quia adeo lachrymis hisce

tu, quem dolor per oculos animitüs ex-

delectatur Deus , urnon finat iiias perite,

* preflerat contrastas in trina negatione ma-

fed intra fe eas velit habere , ut nimirum eas

culas , ac fuperiiites culpz turpitudines

exaudiat ; Deus enim plorantium lachrymas

ulchré diluerat/?* & quia etiamnum quafi

in confpectu fuo, G intrafe ponere dicitur ,

culpz maculis adhuc forde(ceret , uberiori

cüm invotafe flectit lugentium, & eorum

experit lavacro dilui , quó mundiorem

explet defideria : hoc paclo dicitur Dcus la-

hauriret puritatem ,. ideóque mefit. fe s.

chrymas accipere ; quas fuo foveat in finu ,

mare, ut mare dilueret , quod negatio tali-

ac intra fe eas ponere dicatur,

ter [ordidaverat , u ioquitür Ch:yíologus,

Hincconiicimus , quàm fint apud Deum

6!( 3

quaíi enim parum fuiffet trinam negatio-

hominum lachryme accepte , quafienim pa«

nem rivulis ftatim diluiffe lachrymarum ;

rum foret easin confpe&lu ponere , etiam it»

adhuc uberiora quafivit lavacra , ut fiqua

tra fe,quafi fuo in finu eascomple&titur, ac

fuperftites adhuc effent labes marinis ab-

fovet , ut inde vegetiores factae uberiores di-

ftergerentur fludtibus: zmulatus fuit Pe-

vinz munifikentiz fru&tus nobis pariante.

trus Davidice poenitentiz. períeverantiam

Nemo madidis oculis aliquando ad Deums

igo

P/alm. 50 dixit enim David. — " Mmplis lava me ab

acceffi: , qui quod poftulavit , non acceperit;

iniquitate mea , &f à peccato meo munda.s

nullus in luctu jacens, & fqualore veniam pe»

35 Íeu ut in tex:u graco legitur ;; /avas

tiit peccatorum , quineá impetraverit vocae

me plus quàm ,. batlenus laviffi ,. uX habe-

li xlach-rymarumïülentio; &latus nemo pece

tur apud Corderium 7 P/alm. $0,imó &

cando cecidit,quin moerens lugendo furrexe-

^

in textu Hebraico. habetur

*

Multiplica.»

rit vegetior ; nullus peccatorum pondere

lavare me, nimirum ut delicti füi proderet

pretlus gemensalleviari à Deo petjit, quin ab

magnitudinem ; & licet intellexetit ex Na.

omni fuerit preffara liberatus; quia Deus eff,

thàno peccatum fuitfe (ibi condonatum , ad-

qui confolatur flentes , exhilarat lugentes,ine

hüc tamen uheriorem expetjit lotionem, quà

format pornitentes; curátque dolentes ; funt

F

E

enim

Verani de Afefïliöm Jom. l£,

)r

C

6

Differtaio XXV.

$

enim lachtymz ?ïe&usanïmarüm cibus, cof-

tium erumnatum prophetie, fed profeffe

roborauo fenfuum, mentis jucunditas , fpiri-

jam funt felicitatem ; non praíagiunt pro-

ts refrigerium , charitatis fomes, fanctitatis

cellas , fed malaciam invehunt, & cranquil-

fulcrum , vitiorum exterminium, lavacrum

litatem, — Magdalena ad pedes procumbens

fordium, culparum neufragium , acícelerum

Chrifti nubes erat prope folem, lachrymas

rum fudit pluvias f&cundatura cordis ío-

ommur-n o.blitergtio.

lum, datura virtutum flores ; neque enim

$. Vil.

nififlores, & fructus virtutum dare potuit ,

tam bené exculta tellus doloris vomere $

:E 4€ "ii lacb:ymdrum , qu4s do-

& etiam falubri rigata lach:ymarum imbre.

Sagax mercatrix emptura ingenti fcenore coe

lor elicit refipifcentus , ut Magdalenam in

li gaudia,fluxum folvit lachrymarum argen-

eivitate peccarricem , $n domo Pbari(ai piam

tum. Sed fi nubes prope iolem pluit , in

effecerit. pi[catricem diuine gratia, — dquas

iridem etiam venuflatur discolorem , non

jfudit lacbrymarum ,. capillos in retia expan-

ficlis, fed veris ornatam nitoribus , cüm in

dit , & weniam fuit criminum . expá-

€ea, & colorem rubeum charitatis , & vi-

f(ata,

lit &6 Efan Ifaaci bene-.

ridem fpei , & candorem (inceritatis , & pal-

dichionem,'

lorem penitentiz divinus amor pinxerit,

62,

Iscumbente JESU in convivio Phari-

Non enim tales poft pluvias aliud expectari

poterat , quàm (ubfecutura nova vicz tran-

D

Ízi, ingreditur domum mulier , quz

erat in civitate peccatrix , non jam

quillitas , ac defoecata ferenitas,

Sunt , guíá

créedunt ZEchnam . unicum jocantis naturz

ventrem , fed mentem refectura , attuiirque

4 N A

prodigium; €ó quia videantur in ipfo (imul

alabalrum unguenti:. Er ffaus retro fecus pe-

colludere flammz , & nives : fed Magdas

des ejus lacbrymis capit rigare pedes ejus ,

lenz oculi liquefcunt in lachrymarum aquass

eaptllw capitis [ui tergebat : xametfi Magdale-

qua ex flammis fcaturiunt amoris.

Quod

na in civitate peccatrix importuna vifa fuerit

fi in precel(is/Ethnzejugis, fattigifsque edi-

€onvivio , opportunatamen veniz ad pedes

tioribus impunita cum nivibus mifcentur in,

acceffir Chri(ti, quos unguento fimul , & la-

N

cendia , majus exhibent prodigium Magdale.

chrymis ablutos terfit ; fed Jachrymis, qui-

nz& oculi, in quibusignisaquam , aqua ignem

bus Chri(ti madebant pedes ; quas ipfa in ci-

parturit; nimirum aqua, & flamma discordes

vitate libidinum labes contraxerat , abíler-

olim rivales ; focordes modó contubernales

P Cors'mb.

fit; capiílos fudit, & fimul vanas omnes co-

LR

in oculis Magdalenz, vinculo confoederantue

gitationes, ac peccandi defideria & mente ef-

maritali. Grandis erat amoris llan:ma ,qua

fudit , exchf-ítqueé capite: pulchtéS Gre-

€ Magdalenz corde furfum avolans per plu«

Xomil, 35 :

gorius in Evangel, de Magdalena ad pedes

vias lachrymarum ex oculis evaporavit ; Ma»

Chri(ti procumbente ait : Oculi enim rer-

gillri pedes forfan merfiffent juges Magdale«-

rena concupierat j. fed ees jam per paniten-

nz lachrymz, nifi flarna pluviasexficcáffent 5

tiam conterens flebat , capillos ad compofr.

aduffiffe: flamma , nifi unda temperátiet im

dionem wultás exbibuerat 5 fed jam capilla

cendium

*

e

nimirum Magdalena facla fibi

lacbrymas tergebat z isdem lachrymis Mag.

piaculum , & expiaurix, profanum cordis fa-

daiena pedes Chrifti terfit , 6imulque é fuo

num igne purgat ; & aqua ; flumine luftratae

capite lugens vanas omnes exterfit cogitatio-

flamine, Tametíi una non eflet deVirginibus,

nes ; lachrymas ad pedes Chrifti fundebat ,

fumpfit tamen oleum fecüm , neà nuptijs ex»

quas aucto foenore recuperaret , fuásque con-

cluderetur , imó arcliüs fponfo adhaíura ,

tractas per foedas concupifcentias abítergeret

(ponfi pedibus crinium vinculis fe ipfam al-

labes : fluxum ad pedes Chriíti lachrymarum

ligavit; quia tamen confcia proprij foetorís.,

folvit argentum, quoregnum fibi co&meret

fpiritüsque olentis peccatorum turpitudines,

«celorum : capillos perinde ac retia expandit,

non fuit aufa fine antidoto odorofiffimi bal.

lachrymarum effudit flu&us , aquásque, ut

fami ad Chrifti pedes accedere ,. ubi Para-

hml !s 3"

non ampliüs peccatrix , fed pilcatrix facta

nymphus amor geminas exagitavit lampades

2717

veniam peccarorum felici pifcatu in aquis la*

oculorum, in quibus amorislychnum aqu&

juit s

chrymarum fibi expifcaretur : abluit Mag-

Dd

fovent , nutriüntque lachrymarum : Ludum

dalena lachrymis pedes Chrifti , fed abfterfi

diceres hunc effe amoris , mifcentur cum un«

Deusomnia ejus delicta : Remittuntur ei pec-

dis flammz, quafi ad antiquum chaos Mag-

eata multa , quia dilexit multum , quia flam.

dalene amor mundum revocet muliebrem ,

ma exzítuabat amoris, colliquefcere illicà

& iterum discretis naturz primordijs ex

wifae(t inlachrymas, — Hoc prodigium cha.

igne , & aqua defecatiorem , ac mun»

gixas exhiber, uté flammis amoris fontes fca-

dierem hunc fnum inítaurat mundum. In-

turiant lachrymarum , quibus fordes omnes

faniCupidinis verfata diu interflammas, la.

abftergantur.

Non mirum , fj Magdalena

chrymarum effundit aquas, venereas omnes

lachrymas fudit ; cüm mortua hactenus fuif-

extin&tura (cintillas , ut que habuit in aquis

fet peceato , jure lachrymas dare coepit , re-

natale Venüs , haberet & tumulum ; turgenr,

náíci inceperat vitae grariz ; nontamen ha

cum lachrymis madent Magdalenz oculi, &&

lachryma íunt , ut ille caterorum naícen-

- fletu

| Lacrymx refipifbemïs animi ridentis Emþj?rci rofcidi fnt &cþ ;9? :

fum afcendit,

fletu obruti , nil ampliüs vident in mundo,

five id contingat in corpore,

cui adhzrefcant, & quafi lachrymis extinéla

five extra corpus; quiahomo eft, qui fufe

lumina effent, non ampliüs fplendent mundi

git ; & totus homo, utà cateris dift

inguitue

vanitatibus; nimirum prope divinum folem

animantibus ,

rationalis eít, proinde ípiri-

erat Magdalena, debuerant gemina füz fron«

tus, in quo folüm viget ratio: & quia mens

.

tis fydera eclypfin pati , nec ampliüs fuos e.

virtute lachrymarum furfum in Deum ele-

gnittere in terras nitotes 5 fed quia luget,

vatur; totushomo five in. corpore five ex-

nonampliüs carnisconcupifcentiz lucet il-

tra corpus furfum aícendit, penetrátque us«

)

Jecebris; & lachrymas; quas fundit uniones

que ad tertium ceelum cum Apoftolo ; imà

"

potiüs diceres , quibus pretiofiori vinculo

extra corpus in celum evehitur homo re-

)d

fuo unitur Numini , ac lumini.

Sunt lacry-

fipiícens, ex cujus oculis cordis dolor la«

.

miz gluten, quo arétiüs refipifcens Deo uni-

chrymas elicit , veluti enim praeproperé cor-

tur, eique adhzrefcit; has Deus ipfe propria

poris expers, & corporeatum paffionum $

abítergit manu , quia per contactum Condi-

veluti virtute lachrymarum fpiritualizata-

toris fan£titatem enacte ad falutis evehunt

carne furfum avolat, nobilis

ut fiat homo

la

portumthincB.Bernardus in declamationibus

refipifcens coeli inquilinus,

.

ait:Felices lacbryme,qua peccatorum maculas

Qui é Babylone revertitur humane 64

abffergunt, ac delent, & quas Dei manus ab-

confulionis, & à carnis illecebris, volupta-

*

[

füergit : && beati oculi qui in talibus lique.

tümque terrenarum blandimentis fe avertit,

fieri fletibus elegerunt, Parum fcilicet vide.

& veré refipifcens per lachrymas Deo agglu.

batur Magdalenz , quód ejus cor zítuans

tinatur, is extra fzculum univerfum rotus

. amore liqueíceret in lachrymas, & per ocu.

efe dicitur , necampliüs ejus converíatio

los evaporaret; nifi aliqua etiam pia, five

videtur in terris effe, neque enim terris im«

i

ambitione, fiveavaritia lachrymatum, illas

moratur, quiDeo per verz. refipifcentize

fuo exhiberet amori,& Conditori abltergen.

lachrymas annectitur ; Paulinze igitur ecta-

das: quàm beatze funt lachrymz, qua íola

fes in officina cuduatur lachrymarum , quae

Dei manuattacte abflerguntur; ideó deco.

licét deícendànt ex oculis in terram, elevant

rantur, quia Omnipotentis manu tanguntur,

tamen iugentes cum D. Paulo in ccelum, ubi

LL

Non folüm lachrymz, quas dolor eli-

fola eit lugentium converfatio : Bezr;

ui.

cit re(ipifcentis, labes abitergunr, deléntque

lugent , quialacryma fi non re , faltem í

Mat:5. g,

deliétorum, fed ad Deum veluti totidem alze

pe

v;

beatitudinem antevertunt ;

quia lugentes in«

2. Corint,. flentem elevant. D.Paulusait: Sigloriari o«

terma cordis latitia glori

ofe beatitatis z«

i.

porietnon expedit quidem, veniam autem 4d

mula perfruuntur,

Vim patitur beatitudo,

vifiones, & vevelationes Domini.. Scio bomi-

& tantüm violenti ea

m occupant, hinc Chri.

wen in Chriflo ante annos quatuordecim [ive

ftus hanc querendx

beatitudin

is daturus re-

gulam ait: R egnaum celo

THPL Ui0i

$n corpore neício , five extra corpus ne[cio ,

patitur ,

. Deus fcit , raptum bujusmodi usque ad

violenti rapiunt illud ,(cuut habetu

rin

5yto

Mattb, ts

| ]

gertium calum , & fcio bujusmodi bominem

textu, Regnum . calorum cum . viole

"ti4 AC«

( ffuein eorpore,five extra corpus nefcio; DEUS

cipitur , Íeu. ut vertit Vatablus vi imyadizur;

non tamen creda; ,

ffit 5 quoniam. raptus efl in paradifum

hancvim, & violentiam;

ä

excellens quidem fuit Pauli przrogativa, de

quà Regnum coelor

um invaditur, & occu-

qua i gloriari oportet, de re utique fingu:

patur aíiam efle, quàm lachrymarum effi-

dari, & ultra hominum faftum füblimiffima

caciam ? nonenim tormenris bellicis ,

lo- -

poffet quis gloriari, «hm (ive in. corpore,

bísque excuffis invaditur coelum ,

fed corde

refipiicente, & lachr

five extra corpus neíciens mira extafi in cce-

ymis effufis , appofité

lum rapiatur, Quód fi quaras, quibus Pau.

S. Ambrofius in. Lu

cam ait :

Vim facinus

' ]us fuffultus alisfurfum conícendens tertium

Domino non compe(!enda

,fädjlenda:nm ]7"0-

etiam colum penetraverit? non ab alio de-

vocando injurijs ,

féd lacbrymis exorando ;

prehendes fuiffe Apoftolo alas fuppeditatas,

non blaspbemando

?

er fuperbiam , fed per

bumilitatem merendo

.

Tom, t. Óra

, quàm ab ipfis lachrymis , ut pulchré afferic

O £eata. violentia,

de extrem,

$. Ephrem, qui lachrymas huic ecítafi, quá

que non idignatione pe

"CHEELMY ,

ftd mife

judic.drcom. Paulus raptus fuit usque ad tertium ccelum

*

ricordia condonatur , beata Inqua

m violewn.

pescien, ^ diffimulanter videtur pariare inquiens

La

lía, qus vim patienti bonitatem elicit , &

Certà. [citote fratres non fore im. terra quid

utilitatem tribuit inferenti. — Mala ves 4d-

F

dulcius gratia lacbrymarum.

$i quis ve-

mititur , C de injuria

*

L.j

nemo «anfatur

firum expertus. lachrymarum | dulcedinem.,

Vis admittitur ,

Urfligiü Prgkdgalgr.

mediante oratione defideraverit / elevari à

— Quàm valid

a

» & eficax eft vislachry — 65«

terris 5 totus bic extra corpus in calum fer-

marum , quá Reg

num colorum, fi invadi-

l:

ur. Et quid dico extra corpus, imóextra

tur occupatur! grata tamen eft hzc lachrva

feculum univer[um totus effnec amplius cone

marut violentia ; quá à nobis ra

.

pitur Chri«

veríatio ejus imueuitur in terrá, — Nil certé

ítus, nobísque caleílis thefaur

i donantur

Apoftoli ecíta(i aptius poteft accommoda.

divitie: quia mundi vitia,

& contraclas

ri; qui enim refipifcens lachrymis: madet,

noxas contriti cordis lachr

ymis abflerfimus,

quas internus dolor elicit ex oculis, is ex

ac delevimus :

funt lachrymz ' quas dolor

terrae coenofis foedicatibusgievatur ; &fur.

clicit globi ferreis valentiores, non & tor.

j

füentis

£98

Diiïcrtatïo : XXV. (

KF

tormentis excuffi bellicis, fed E corde con-

manipuli indubitanter affurgunt, — Colligit

bot

trito per oculos emiffi , ac dimiffi : . fuos

uberem meífem ; qui jada. doloris femina

lici

habent oculi globos bellicos , quos ejacu-

imbreirrigat lachrymarum : quia ubi la-

Íai

lantur in perniciem quidem vitiorum , fed

chryma femina non irrigant , fpes.| areícit

mo

in commodum lugentis feriunt 5 quatiünt-

meíhs; Exiur, qui feminat feminare femen

Lut $U $«

[

que globi lachrymarum cocleítis Regni pro.

fum ,.€8 dum . feminat altud. cecidit. fecus

tlo!

pugnacula, &veluti per. murorum ruinas,

viám , €5 conculcatum efl , & volucres cali

POS

ac hiatum viam fibiaperiunt, per quam lu-

comederunt illud , quia ubi lachryra irri.

k

gentes lachrymarum violentià Regnum oc-

gantes non penetrant , rapacium volucrum

cupant coelorum, quia ut pulchré ait Idio-

procax audacia grana depredatur, ac devo-

i

iDe ocío bea .

qui

ta: Reg»um calorum Dominus rapi vult no-

rat:. fecus fi lachrymis fint femina irrorata

LÍ

| ib EApras.

fue

Jfiris: flezibus , quod noflris meritis non. de-

in uberrimzs mefhis germinant, crelcunt,ac

t

berur ; nibil enim Domine conglutinat tan»

flavelcunt manipulos : uberem in . fegetem

visl

gopere tibi ,. ut ille lacbryma. quas peccati

tunc lemina adoleícunt , fi (uas in exculta

ttis

doler , & amor virtutis effundit , tanta eft

tellure radices agant, crebrisque madeant

p

vis lachrymarum , tanta flecuum virtus, ut

imbribus: ariditas enim . noxia feminibus;

657?0'1/0"0

peccatores flagitiorum enormitate ícelero-

nonfinit ea ad optatam excrefcere meíffem

yit :

íos non folüm Deo reconciliet, verüm. &

S

& ficut camporum femina , que excalta, &

arctiffimé Deo conglutinet.

occata tellus fovet pluviis indigent, quarum

gar:

66.

tiri

Non folüm lachryma excuffis é

b,el'li.

beneficiis germinant, ita, quae exculta core

.€is tormentis pariantur- globis , quorum

gui

dis refipifcentis telluri concreduntur probo-

viclentia propugnacula aperiuntur Regni

rum defideriorum femina, nifi imbre la-

fuil

fl

colorum , per qua ovantes ingrediuntut ,

&entur lachrymarum , non adoleícunt. nec

qui refipifcenres lugent; verüm etiam ferni-

In Ltüt. $.

a

maturtunt in trudtus , quia ut ait Euchymius

nibus zequiparantur, qua in exculta vome-

Quemadmodum frumenti femen indiget plue

L

€05

re doloris tellure cordis germinant in vireta;

vijs. , ita & buyusmodi [pei. femen ad feren- |

& maturiunt in flavefcentes manipulos, u

dos fruéius indiget lacbrymis : copiola iae

quel

berem gaudiorü meflé adferentes:ait David:

chiymarum pluvia femina fovet, germina

lii C|

A

PP?& 133 Enntes ibant, & flebant. mittentes femina.»

la&at , flores incrementat ,- & fructus pro-

fH4» venientes autem venient cum exulta:

movet,

L

Ui

dione portantes manipulos . [uos , lemina in

-Imó non fpirituales tantüm fruclus,

68,

[/|7g

ld

exculta, & occata tellure cum foenore ja.

fed & temporales;lacrya:z tuppeditant: Àxa

ciuntur, priüs enim tellus, gremio vomeris,

agrum à pacrein dotem acceperat ,. fed íte«

patr

& aratrí vi emollito , ac fubacto fulcis fpare

rilitate lacorantem , neque ptoventibus re-

tuei

WR

fum excipit lemen, non (ine ufura. reílitu.

Ípondentem labori, & culture; ut autem

endum, idque occatum cohibet, tabefactum

flerileicere dediíceret , & viretis inciperet

D

benigno fovetin finu , ex.quo herbefcen-

uberioribus fe veítire, ac fruétus dignos

ff

tem mox elicit viriditatem ; que fibris in-

Viilnn,

eiul

faltem labore fponderet , fuppetias ex. fu-

nixa flirpium fen(im incipit adole(cere. De-

fpiriis, lachrymísque exegit; & lach:ymz

£

inde fublimior erecta , quafi pubefcens vagi

ftatim probrum abilerferunt flerilitatis, &

[

nis veluti cunabulis includitur, é quibus

£0f

feecunditatem invexére;Jofue; Sufpiravit,ur CT5

quaít é carcere nititur in. libertatem ; tru-

fedebat in.afinos cui Caleb, quid babes in.

um

:gémque vireícentis fpice fpondet, ejisque

quit , at illa refpondit , da mywi benedidtia-

lur

. fpem alit, quam incolumen ut fervet;tuea-

nem: terram auflralem ,. €$ arentem dediffé

d

türque,à minutarum avium moríu exaípe-

mibi,junge & irriguam : dedir itaque e1 CA«

Vet

- rata cingitur ac munitur Ípica à fagaci natu.

]eb irriguum fuperius , G'inferius : ergo lae

&t

ra vallo ariftarum ,

donec falx ruílicella

chryma eam impetrárunt foecunditatem ,

Vir

camporum obtundeat comas , & inhorrea

qua jure filiationis minimé potuit obtinere:

fum

fervanda afportetur coillecta inde annona.

terram aullralem;arentein, ac flerilefcentem

fu;

Verüm Íemina antequam maturiant : beni-

jure dotis filia acceperat ; fed fufpirans, ac

N

g»is aluntur fyderum afpectibus, coeli im-

flens foecunditatem agro indidit, à quo ven-

à

bribus lactantur, nutriuntur, creícunt;ado-

tus fufpiriorum prcbrum abegit flerilitatis,

fui

le(cunt , ventorum flatibus & folis eftu af-

& pluvie lachrymarum benedidionem in-

fra

furgunt in cumulum.

Ita lachrymas, quas

gefferunt foecunditatis; adeo efficax eft la-

dolor refipi(centis elicit ex oculis, femina

p

chrymarum vis,ut etiam temporales fruclus

LT

. dixeris, qua profciffa, & exculta, vomere

promoveat: ita cceleftis pater dolenti, & il-

Q

doloris contriti cordis tellus excipit ; & di.

lachrymanti nil fcit denegare ; auxilia fup-

dii

. vinz gratiz influxibus ibi foventur,germi-

pedirat gratiz, quibus fructus bonorum o-

lii

nántque, adoleícunt, donec efflorefcant in

perum producuntur,foventur & maturiunt,

virtutes, & tandem maturiant in fructus,

E.

& conducibilius nobis à !achrymis praftatur

datt

Hac (emina, qui jaciunt, aucto foenore

auxilium , quàm ab impenfo quovis alio la-

€7.

lm

fructus colligunt; ne tamen cafus fpem elu.

bore.

Petamus igitur opem à Deo Patre,

"j

dat leminantis , lachry nz — fepius cordis

ut cor noftrum fenticetis hifpidum, & pro.

trit

tellurem rigent plorantis; quia ubi lachry-

bro fterilitatis inculrum lach'ymis irriges

fer

ma affluenter cum Áeminibus cadunt ; ibi

tur , fufpiriis foveatur , ac feminibus prQs j

Qu

borum -

Em

Lacrymaz *rcïipifcen;is*anïlmi tidcntïs Empyei rofcidi funt &c, «o9

boram defideriorum locupletetur , quz fe,

paterna benedictione munitos; anxium pa«

liciter germinent , & cum foenore . (uccres

tris (ludium non potuit benediclionem im.

Ícant in fructus ; lachryma enim Deum e«

lf.m(;.

pertiri , quam tamen filius flecu, & lamentis

molliunt , fle&tüntque in vota illachryman,

fibi laxiorem procuravit , & lachrymarum

tis, G ea obtinent, quajura denegant filiae

pluviis terre impetravit pinguedincm.quam

tionis, Perrexerat venatum Eíau per cam-

à patre iteratis non potuit precibus obtine«

pos, fylvásque, benedictionemà patre . (u-

re ; ergo lachrymis vel ipía fluxa mundi bo-

Ícepturus , &i aliquid venatienis detuliffec,

na debentur, huc acceríendus eft D. Chry-

quo patrem in lecto decumbentem reficeret,

foftomus apud Lippomanum : Zdzr patrem,

»Giüïf A v

quiavero morofiüs , quam par etat, feras

confilio deflitutum, && non poffe , negue velle

fuerat infecutus, fratri tempus conceffit;pa-

revuocare , que fatta funt, && clamorietiam

ternam prarioiendi benedictionem ; quam-

adjecit ploratum ad majorem compaffonemz

vis lerus acceffit & Efau , qui cogaitis fra-

mimirum à lachrymis mutuatur | auxilium;

trisartibus, quas etiam pater ei indicavit ?

( GB???LZ'.

Venuit germanus tuus. fraudulenter , 69 acce.

quodà paterno amore pteces filij non va-

Juerunt extorquere; terra pinguedinem (os

pit beneditlionem. ttam 5 cocpit tunc fufpi-

lz dederunt lachrymz , quibus terra figaw

xiis efficaciüs inítare , enixitisque patrem ro-

tur, viretis veítitur, & uberrima ditarur

4

gare, u: vellet, & fibi benedictionem imper-

meffe; hiiic Lippomanusait: n &onis tem -

Loto clfa

*

tiri inquiens : nunquid non refervafhi , &6

poralibus non eris inferior fratri tuo. obve-

snili Denediflionem , cáómque pater. repo:

niet po[fidenda tibs gleba pinguit , 5 fertilie

fuitlec, non eíie iuz poteítacis ulteriori be-

terra pro pafcendis animalibus pafiuoíay euw,

tiediclione ditare filium; alia paternus Ifaaci

It

amor exhibebat roganti filio; tibs poff bac fili

lum , & terra offcium [uum ti6i/ non ntga-

bunt ? Jure negaverat pater habere fe bene«

smi ultra quid faciam , led eracze filij pre.

dicionem impertiendam; fed quam non

ces decumbentis patris diré pracordia tor-

*

quebanï

*

&on tamen hic Elau deititit; fed

habebat amoris ftudium, fletüs fibi compas

ravit lamentum ; bona omnia Jacobo dede-

in clamores uberiores cffufus iterum, atque

iterum toto nifu, totísque latetibus rogabat

rat, quem primim benedixerat ; nil. fupes

rerat de fruclibus terrz;, ejüsque pinguedi-

ut eum concupita locupletaret benediclio-

1

ne, additis etiam clamoribos, ejulatibus, ac

ne dandum ; íed quia lachrym;z fuis non

deflituuntur etiam terrenis fru&tibus, cüm

lachrymis; Gtunc. ad lachrymas filij cepit

& ipfz terre promoveant pinguedinem ,

patris duriues emollefcere, & qua non po-

tuerunt repeutz inítantiz , neque elequen-

ideà cüm primüm hz acceffére, quia. fvos

detulerunt fruéctus, hos ítatim líaac unà

tie vires, fuiz tlatim praititerunc. lachry,

ciüm benediclione filio dilargitus cít illa«

ma , quaduritiem patris denegantis in vota

flectere valuerunt filij iliachry mantis ;; Cunz

'chrymgnti.

ejulatu tmagno fleret , motus Ifaac dixit. ad

€um n pmgutdie terr& , 65 an rore celi de.

$. VIIT.

fiper erit beneds£lto tua,

O quantum nobis

IP.UI

conducibiiius à lachrymis praítatur auxili-

ZA Deum nulli pcfämt é terra ab

um, quavis dierta eioquentia. efficaciores

hominibus legati gratiores lacrymis mit-

funt tacitz. lachry:az ad greduractiam cor-

"n Hedicét tácita quaUis Lamen eloguentia

da flectenda ; non potuit Efau parrem mo-

efficacsores Deum. emollsuut , ffehuntaue im

vere ad benedictionem fibi impertiendam,li«

vota lugenttum, G pertta feliciter obti-

€&t omnes adhibuiifet naturalis. eloquentize

nent, — Sunrque bumani generás

vires; led cüm primum cepit. lachrymas

redämptrz'; £f,

fundere, tunc patrem emollivit, eámque in

fua vota flexit ; fed cur diltalit líaac bene-

E&oris lamenta, cordis fufpirïa; ocülo.

69

dictionem petenti Eíau impertiri,donec la-

rom lachryme, nullius apud fzculum

chrymas funderec? cur affl.cum non antea

videntur pretij effe , precipué fi la-

fuit iolatus, fie defperatus lugeret, velin

chrymas fundant. egenorum oculi ; fufpi-

frattem :liquid auderet noxium ?. quia im-

ria, & lamenta edant pauperes: fecus apud

perüta femel Jacobo benedictione omnia bo.

Deum ad benedictionem obtinendam, labése

na cum ipía fuerat ei elargitus, cámquenon

que diluendas plurimum habent efficaciz ,

haberet, quod ulieriüs daret petenti Efau,

cüm ei vim gratam inferant , eíimque ad

diitulit benedictionem , donec accederent

gementis trabant abritrium, patronum

tur hi habent folerciffi

igla

lachrymz, que deferrent fructus,quos filio

mbm , qui lachrymag

Eíau munifica novz benediclionis largitate

habent (ibi obfequentes, non patiuntur t&e

daret aucto foenore multiplicatos, Czm ejg-

pulfam lachrymz, duritiem emolliunt elar,

dlatu magno fleret , motus I/aac dixit ad eum

giri detrectaniis ; apud Deum nulli poffunt

in piuguedine terra. &5 in vore céli defuper

éterra ab hominibus legati gratiores, ac

erit benedithio tua , quialachryma fuos ptoe

efficaciores lachrymis mivti: proprie ve-

ferunt fructos eiam temporales, & de pin»

cordi,G oltitationi tribuat , qui petitaà

guedine terrz; fimü!que de rore cocliirto-

Deonon impertiunt, eó quia lachrymas

fatos , quos líaae benedixit , dedítque Efau

non mägtänt ; qu& oäïcxg dcfungantut leg

gatorum

600

;;gätoru-m : quvï decem miliibüs' ;)Vbarmacus

fidem amorís delufam fuiffet"expertä, tan«

venienti cum. viginti. millibus. occurrere fe

dem erupit in lamenta, & lachrymas, quie

U EW

non poffe providé cognofcit ,. legationem

bus tandem ceffit Samfon, & qui. fortiffie

quavis difruptá morá mittit , & ea rogat,

h

mus fteterat agminibus cinctus Philitthino»

qu& ad pacem ,. foedüsque ineundum de(ide-

rum, foedé cecidit , cüm — primüm lachry-

Lut. 14.

rantur ; adbuc :llo longé agente legationem

m coeperunt, & ipfz ab oculis procacis mue

mittens rogat ea , qua pacis funt , nimirum

lieris cadere: quem vincere non valuerunt

legationem.mittit ; qui: hoíles fortiores fe

Philifthinorum phalanges ; vincere , ac vine

tmet, fed plerumque fortior , rogatam

cire potuerunt. modice lachrymz , quas

non.admittit pacem , eó quia- armatorum

mulier fudit; cüm enim importunis virnm

Ítipatus agminibus, opimis- ardenter ípoliis

querelis mulier lugens urfiflet, animi , ac

inhiat; Deus veró rogatamà refipifcente pa-

fortitudinis manifeftavit fecrecum , dixit ad

cem , quia non fpoliis, fed nofiris: inhiat

eam: Ferrum nunquam a[cendit [uper caput 3,dic Y6s

animabus, nunquam denegat ; fi legati ei

meum , quia ANazareus id efl.| confeeratus

premittantur lachrymarum ; quidquid enim

Deo fum de utero matris mee ,. fi rajum

:

lachryma petierint , non dubium, quin fint

f'uerit caput meum .

ümpetraturz: amaras ad Deum legare la-

nmxea».

ecedet & me fortuudo

7!5

chrymas perinde e(t, ac perita: flatim. im-

— Mirumtamen , Samfonem,licét dolo-

Blomil. $5 .in

peirare: hinc D;Gregorius ait : Cuse adbue

fas fuitlec mulieris artes expertus , referáffe

longà efi Rex legatiouem mittat. lachbryma-

tandem procaci, ac infidioize mulieri cor,

Evangel.

As

rum , eleemo[ynarum ,' besisarum | munera

dis arcanum , & radicem fuz aperuiffe for-

efferat.

Vult. enim placari precibus ,. qui

titudinis? Mirum fane , quód cum ' toties

feít, qui portari non po[fit iratus j quod ad

fuerit fraudulenter ligatus, aliíísque dolis

buc moram facit ,. venire legationem pacis

irretitus, ut lue arcanum forritud.nis mu-

?h

fuffimet.

Legande [funt igitur lachrymz;

lieri ediceret , & omnes dolofas iemper

ut petita imperréntur; idem eft amarasle

evaliffet infidias, ac mulieris blandimenta

gare-lachrymas , ac dulcedinem praguftare

fruftráflet,lenocinia infregiffet , tandem fuc-

ettorum ; & prafertim pacis cum Deo

cubuerit, ac proprie fortitudinis mulieri

ineunde , ubi enim lachryma pramittun-

fecretum referaverit! faüus fuiffet fi leno-

tur, peótoris extinguuntur itz , ne reve-

cinantem fominam impenfiüs adamatam

rendis quidquam denegetur lamenctis.

Samíon hoftibus. tradidiflet , quàm ei ar«

79

Non modicam igitur adílruamus .la-

canum aperuiflet fui roboris,

Quid? quod

chrymis efficaciam ineffe, cüm vel tacité. ea

cüm toües mulieris obftiuiffet affultur, ac

oinnia confequantur , qua petunt, & licet

femper intrepidus ftetiffet , mox roganti

molles, acaquez ; fortiffimostamen etiam

annuerit mulierí, quam depcrierat ? Quid

virorum vincunt, prolternüntque:::neque à

cauiz? quodejus conítantia tandem | ceííe-

$.

vero medivertere finit Samíon, hicmulier-

rit, & ipie licét inconcuffa loricatus. for-

culam feedé deperierat " quàm utpote alie-

ütudine foedé ceciderit ? INon Philifthai

nigenam cavere debuiffet ; impeníus tamen

ad pr&lia, pugnásque infjrucli Samíonem

amor infidg' mulieri virorum fortiffimum

proftrárunt ; non muliercula lenocinia j

illigavit non ferreo, fed igneo amoris ime

non voluptatum blandimenta, non concus

pudici vinculo , cümque Philifthei Samfo.

pifcentiz irritamenta, non fenfuum illicia

yiem prolternere baud potuiflent , polliciti

Samíoném vicerunt ; fed paucula, qua ex

fünt, (e mulieri parum fid& pecuniam da«

oculis lugentis mulieris fluxére lachrymae

turos mille, & centum denarios ,. fi illece-

conílantiam adamantiná foruorem emol-

bris delinitum Samfonem proderet , vel fal-

lierunt ; & inconcuffam Samfonis fortitue

:tem roboris cauíam íciret , quam Phili-

dinem , quam lenocinantis Dalile non po-

flhzis aperitet ; cómque mulier oblate fe

tuerunt blandimenta inflectere, plorantis las

pro(tituiffet pecunize, affuta fagacitare coe-

ehrymae infregerunt,

pit fummis laudibus ejus commendate , ac

Cüm mulier procax nil profeciffet do-

72

extollere fortitudinem $ ut faciliüs caufam

lofis fuis artibus; neque fuarum retibus

tanti roboris éi proderet : fed vir mulietis

blanditiarum fecretum valuerit fortitudinis

experturus fidem diffimulavit afferens vim

áucupari; ad lachrymarum auxilium cone

totam roboris in ligaminibus fitam , tunc

fugit arcanum venatura fecretum ; molles,

mulier illecebris , ac blandimentis Samío.

aqueásque effudit lachrymas , quibus in-

nem demulcens fua inter genua fomno fo-

flexilem Samfonis conftantiam , & incone

L]

pivit, & fopitum yinxit ; fed expergefa-

cuffam peétoris fortitudinem | emolliret

LÀ

!b

étus Samfon, viribüsque integer funes,quis

Samíon fiquidem dolofas expertus mulieris

büs fe vinctum fenfit , brachia, ac reliqua

artes, ne quid denegaret lachrymis, ma-

corporis ditendens membra perinde fregit,

luit fe periculis fubjicere ; quàm lachry«

ac tenui(fima fila.

Sed non deílitit procax

mis non cedere,

Quàm efficax igitur vis.

mulier arétiüs auri cupiditate viéla fimul &

eft lachrymarum , quibus hominum., ceffit,

. vincla, alialenocinii , ac illecebrarum retia

fortiffimus* quem czdere, ac vincere non,

tendere, quibüs arcanum fortitudinis tan-

valuerunt Philiflheorum obarmati exercie.

dem aucuparetur; Gtcüm plurics [c contra

tus; inconcufía fortitudini proftrandae pae,

[ex

N

d

Lacrymz refipifcentis animl ridentis Empytei rofcidi funt &c.óot.

tes (unt paruculæ lachrymz , cui profli-

mutabilitati non fuht obtioxia , nec 3iyinæ-

[

k

gando impares fuerunt armatorum phalane .

veracitatis excellentia poteft ullo modo cri-

|

M Epiþ"

LI

*

Cum il

:

l

24

ges

pulchré S. Ambrofius :

minari , cur DEUS promulgatum Nini«

l

f4m fibi tories procax mu

lier . deploraviffet

vitarum excidium, non exequitur ? — Scie

indignam fe babitam ,dolens , cui commite

unt Theologi in hifce DEI decretis condi-

teret arcanum. Ailetta , &6 id , quod pro re-

tionem latere, decreverat DEUS Ninivi-

sued;o quareret. Ad. proditionem. [ujpetdari

tarum excidium ,. ac civitatis everfionem s

qideret, lacbrymis fidem coégit , cüm tO«

adjeclà tamen conditione , nifi cineres

ties Í£rnftratam fe dolo(is fuis attibus mu-

penitentiz , & lachrymarum fluxus accef-

lier noviffet, erubuiff£tque fe tot poít ad-

fiffent ;

quia adeo efficaces, lachryma

hibita blandimenta , inítructas infidias fem-

funt , adeo potentes ,. ut DEUM emol«-

per retufam ; ex lachrymis fuppetias , au-

lint. fle&antque ad veniam 3 |gaudet

'Fldl.h Iá,

xiliümque petiit, & lachrymarum aqueis

DEUS latam retractlare fententiam, ut

globulis Samfonis .fortitudinem expugna-

lachrymarum nobis innotefceret energia,

vit , vicítque, quam expugnare armati, &

Huc vocandus Bafilius Seleucien(isinquiensz:

Dwina fententia vetrocedere nom — erubes Orat. 13

ad pugnas inftrudi Philifthei non . potue-

O

runt; Samíon defuit , quia fletus adfuit

feéit .. & foloit decrerum. DEUS ,. &6 abos

mulieris , lachryrmis obfiflere non potuit,

Jet periculum , DEI námque in. bomines

qui de proftraris pluries hoftibus. excellen.

procltuior afpetlus accedentem [ufpicit pae

tiores retulit triumphos; & maluit notam

mitenttam 5.— fupplicantà paret , cedit. la«

imprudentis fübire, quàm lachrymis refra-

ebrymauti , lamentanti condolet , deni-

gari plorantis mulieris, quee Jachrymis f-

que villoriam reportare jubet : Nimie

dem coggit.

fum lachryine . quas refipifcens. fundit;

7

Non folüm virilem hominis fortitu.

totum Acheronteum Regnum confune

dinem emolliont ,. vincüntque lachryme ,

Cunt, quia & delicta abítergunt , &

*

fed & ipfum DEUM in fua flectunt

vota

DEUM ad veniam flectunt

&

bomines

Dele-

lachrymantur , addit Bailius , Er DEUS

emoilitum imbre lachrymarum,

gaverat. DEUS ad Ninivitas Jonam, ut ci»

immutatur s lugent mortales , & dec(etum

folvit immortalis,

vitatis praediceret everfionem , — ac populi

illius excidium ; & quamvisPropheta va-

Ad belia in

ftru&z lachryms obar- |

n

imantur etiam contra divina decreta, &

1ijs excufationibus ftuduiífet fe ab illa fub.

tahere legatione , ac€. DEI minax ime

vi&toriis affuetz , triumphis coronantur; -

cum DEUM in vota flectunt lugentium

LA

L

perium declimare , ac irati. Numinis mi-

nas didrahere, adactus tamen fuit DEO

homines lachrymantur , & DEUS immue

parére pracipienti ,

& imminens denun-

tatur ; lugent mortales, & decretum

tiare Ninivitis excidium : e/Zdbuc — qua-

Íolvit immortalis , lachrymis pugnat ho«

,& go». $.

draginta dies , 8 Ninive

fubvertetur , ad

mo, & DEI fententiam expungit, eijüse

uas voces timore fimul, G terrore per-

que decreta expugnat j quatenus DEO

cul(i Ninivitz, initis collatisque coníilijs

ade& grate obungunt refpifcentium lae

decreverunt & lachrymis petere ,

chryme , ut ipís veniam non. deneget.

fuppetias

Lj

&

quas auxil

ia:rices. contra Numinis — juítas

O quam efficaces fünt vires lachrymarum

iras accerf)véte.

Jutfit: Rex faccis veftiri

quando & ipfum DEUM emolliunt ; fle«

populos ;

cinere fpargi , — & lachrymis ma.

étántque ad veniam ; & Jacobum col-

.

luctantem effugiunt

.

Invaluit ad 4Anges

dere, quarum. fluxu Nauminis, vei tempee

of

rarenc , vel extinguerent indignationem, j

lum , €5 confortatus ei : — flevit, &6 roga-

vit eum z

Nimirum colettis colluéctator,

ait Rex : Operiantur faccis bommes , &

jument

4, & clament ad Dominum, . Et

cüm & Jacobi manibus elabi non polfet ad

quamv

is poít decretam à Numine tuinam

lachtyasas confugit : ffevirt, & rogavit

Íera cen

feri potuiffet cineris afperfio , &

eum ; Ícilicet u. ceffaret. ludla, eó quia

roíeo fuo nitore jam inciperet aurora ho«

Th

lachrymarum profufio ; tantz adhuc fue.

*

runt lachrymz eíficacim , . ut fledere

tizontem pingere

LJ

fed cur lachrymas fu.

D&UM potuerint ad mifericordiam , zsi-

dit ceele(tis collucator , ut dimiiteretur,

ceffarétque lüucta ? an quia plus lachrymis

fertus es£ DEUS feper malitiam ,. quam.s

locutus. fuerat o t faceret. eis ,. 8 non;.»

fidit , quàm propriis viribus ? videtur

ait Oleaíler ; quód Jdugelus flevevit, ro*

fecit.

Sed i civitas erat evertenda, & ex-

gans jacob , ut eum, dimitterer. O quàim.

74

valida funtjuftorum lachrymse , qua ee

cidij fententiaà DEO Judice jam lata ;

& divina veracitas , nec falli poteít ,. nec

tiam ipíis coclitibus vim gratam inferunt,

imó & colites ipfi fuppetias é lachrymis

falere, cur miferetur DEUS fuper ma-

litiam Ninivitarum , nec fuam , quam

exigunt , quibus homines emolliant , fle-

$i

Gántque in. propria defideria : facilibs ut

tulerat fententiam fuit executus ?

. DEUS (erió excidium ftatuit civitatis; cür

codiftis colluctator Jacobum in fua vota

de

cretam retra&havit ?. Si decreta divina

fle&eret lachrymas fudit ; — Pidetur , quiá

dingelus

Gg 88

Vemn! de AAffectibus Tona, 11,

602

Differtatio XXV.

angelus fleverit , fogaus chob ut e;um di,

quo audito Rex tutbatur,; & timore per-

$PitfEret.

culfus ; mentéque confufus, humanique

76.

Nullum purgandis , abítergendísque

confilii inops ceepit preces, & lachrymas

animi fordibus aptius eft lavacrum illo. la«

accire adjutrices , preces enim ad DEUM

l

fudit , lachrymas in terram effudit , fups

chrymarum, hz fiquidem fordes , omnes

.abítergunt , confcientiam emundant , cor

plicationes , rogation&sque gemitibus , ae

fingultibus vivificans , -ut fortiores fierent

diluunt , mentem ferenant , totümque ho-

minem purgant , & quod Tertullianus dixit

ad DEUM flectendum ad indulgendam

:

de Baptismo ,

id lavacro poteft commo-

veniam, /evit itaque Ezechies fletu mae 4Reg. c 20

;

dé aptati lachrymarum,ait ipfe ; — Felsx Sa«

gno:ied lachrymz ex oculis lugenus. Eze-

ZLib, de bapt,

eramentum aqua nostra , qu4 ablutis deli-

chiz, cüm in terram dilaberentur, furfum

2544

ceelum jam penetraverant , Dcíque fenten-

& prifline cecitatis , in vitam aternam,

liberamur. . Nam fere , vipera, & afpides,

tiam deleverant, vix enim egreffus llaias,

ipfíque Reguli [erpentes arida , & inaquofa

ad mediam cum perveniflet atrij. partem,

fellantur , fed nos pifcieulà. fecundum J E-

vocem audit Numinis dicentis fibi :

Re-

Iiidenie |

SUM CHRISTUIM 12 aqua nASCIPMHY ,. "e-

vertere, & dic Ezechie, audivi orationem

tuam , G vidi lacbrymas tuas,. & ecce fana-

Pþlm 3.

que aliter , quáam in aqua permanendo [al-

vi fumus ?

& revera míii DEI gratia

Vi te , fuerunt lachryma lugentis Ezechie ;

duritiem. emolliret noftram , petrámque

qui vitam Regi morituro impetrárunt ;

€um Moyfis virgà percuteret cordis noftri,

non fuit aufa mors corpus ingredi Ezechice,

& fluenta eliceret lach'rymarfum , non ef.

é quo falutares lachryme exierant, — — Mor«

fent, qui poít lapfum à gehennz — libera-

tem ipfam valuerunt coétcere fluxz lachry-

*9uee m hA —— u í AA — X — d-— — a — DP Qu

rentur incendiis : fiquidem avaritiz fe-

ma&, vitz produclrices , & refe&lrices,

bris, vindicte furor , concupiícentiz ze-

Gemino revivifcit homo lavacro, aque , &

flus, libidinis fervor , iracundiz flammz,

lachrymarum, illo à morte originalis crimi

ni(i lachrymarum fluentis extinguerentur;

*

nis iurgimus ad uberrimam vite Ífupernae

ad

ehenaalem nos mortem traherent

.

turalis , feu gratie ufüuram: — fed fecundo

lachrymz funt, qua gchenne ignes ex-

lachrymarum lavacro é fepulchro — actua*

tinguunt , & januas coeleítis

atriz nobis

lium delicdtorum refurgimus vividiores ;

Lib.de Bapt,

rfelerant : hinc de Chrifto fe fe pro mun,

pulchré Tertullianus :

Primis aqua pra.

cap, 3* a

de' H

jr.,, di redemptione in ara crucis offerente cce.

*

eeprum efh auimas proferre ,. primus ltquor

!

,

lefti patri fcribit. Apoftolus

*

Cum cla-

quod viveret , edidit ,. ne mirum fit ,. fi

more valido , &f lacbrymis offerens. exau-

béaptifmo aque animare noverunt j . CAf

HUR RP LR A 7 RRP MT UR

ditus ef pro fua reverentia,

Quid, quód

boc idem, 65 fufe praflent lacbryma. Nam

Chriítus fleverit ? An non ad mundi re.

spfius quoque bominu figurandi opus focta«

demptionem fufficiebat, proprium fangui-

libus aquis ab[folutum eft de 1grra. geniri-

nem in cruce effudiffe ? — Quid, quéd effa-

ee , non tamen balili, wifi bumetla: quàm

Íum cruorem fufis mifcet lachrymis ? An

ingeniofz funt lachryme ! quae luto im-

quia lachryma funt pellucidus cordis fan-

mixtz animam impertiunt ,. fuo vivifican-

imó &

lutum in ccoelum

guis, quo amor viget , ideóque effufo re.

tes humore :

liqui corporis cruori , lachrymas, feu cor-

transvehunt ,

ut de terra terrenus homo

dis, & amoris fanguinem adnectit, ut non

coeieflis fiat ;

quia lachrymis madidus ,

minus Chriíti fanguinem , quàm ejus la

fletique , ac fuípiriis animarus : fluunt

chrymas noítras cognofceremus redemptri-

in terram lachryma refipifcentium , .gra-

Sevm, 9. Ad ces ?

tiam e cclo ip cerram adducunt, En quan,

quia ut fcité ait Auguílinus : — Lz-

frarves im.

cbryma. pa[fonis Domini est uicaria : ita

ta in Ezechia Rege fuit lachrymarum vis ;

crem, :

elt: Ghníti iachryma fanguini mifcentur ,

quot ejus fuére officia, quot ingeniis prz-

vt nos doceant ,. qualis noftris lachrymis

dita fuere in prematura morte compeícen.

Dryrfat,

virtus infit , càüm vicarias dominicz paffio-

da, premente egritudine abigenda, Deó«

nis obeant vices :

fuis Chriftus lacrymis

que ipfo in vota flectendo lachrymas fun-

TOHIT, gpy

. 13-542.13.

noílram voluit redemptionem exundare

dentis ;

in lutea materia imbuenda, ae

[

jn coclum transvehenda

3

meliorie

duplici auctam gurgite fanguinis, &lacry.

marum, promptiüs, ut non folüm felix

que vita lugenti impes.

tranda ?

operaretur delictorum naufragium j ve-

rüm & portus nobis &terna lalutis ape-

/

/

v

riretut.

77*

Noftram fuerun

t ifte lachrymaz, per-

inde ac Chrifti fanguis , redemptionem o.

ääg)ää'

peratz, ut virtute corroborarentur , non

folàm conícientias abítergendi , & delicta;

De-

)

fed etiam vitam ipfam impertiendi,

cumbenti , gravique morbo laboranti Eze»

«hie Regi imminentis mortis infauftum

nuntium detulit Ifaias Propheta juffu DEI,

51

Lacrymz refipifcentis zänimï ridentis Empyrþiï rofcidi funt&c. 603

lachrymge dum pio fuþplicant Judici, mi«

$. IX.

fericordiam tanquam rem proptij juris fibi

vendicant; quód fi non rei cujuslibet , ve-

Lacryme vocales fint, & flexani-

nie tamen dominium pretio femper acquia

me, rem mifericordia jure fibi vendi-

ricur lachrymatum ; hinc flerus de venia,

cant; (f veniam, quam de patratis de«

p:o qua rogat , ac fi eam jam poffideret ,

liddis expo[cunt. pta, ac grata uion

confidenter exultat ; fibíque exui

leutia à Deo extorquent,

latur,

N

—Vtxx'm gratu«

]

ng; P.l..

Veniam petierat mulief pecc

atrix, 8;"' Saä

78.

condonationem fluxu obtinuit lachryma- £». 7«

Ocalis eft lachryma, quamvis tacitas

rem mifericordig jure fuo fibi ven-

rum; lautiora Pharifus Chrifto fercula ap.

dicat , coeleítem accerfit vitam , &

paraverat ; íed Magdalena iuis pocula la.

ehenaz incendia lugentibus extinguit; vo-

chrymis adornaverat ; & in lachrymas li«

calis e(t , cüm vel tacens é fummo coelo au-

queícens ; & ad pedes usque exundans, cor«

lt

diatur, fimálque exaudiatur : hinc. David

dis particalas per oculorum vaporaria, in

serumnis pretfus, ac calamitatibus fuftinen.

lachrymas folutas, pedésque Chrifti rigan:

tes roícidos veluti imbres efluderat , &$

dis defeffus madentibus oculisfuasad Deum

| ,Pklm 35«

flans retró fecus pedes ejus. lachbrymu capit

preces dirigit inquiens : Exaudi orationem

meam , &5 deyrecatianem meam , Auribus

rigare pedes ejus , ied cur dum muliet iua

plangit peccata, retro 3ccedit , & adítane

percine lacbrymas meas , ea fuit in Davide

confuía dolorisvehementia, qua velfen-

tium oculos fugit? Er ffans retró fecus. pt«

des ejus , i veniam fitiebat, cur meníz non

fus ipíos perverteret , ac immutaret; qua-

ropter- enixim Deum rogat, ut auribus

fedet cum czteris;

fi famelica divinze ine

fuas velit lachrymas percipere: fivifu funt

hiabat gtatie, cur dapes potiüs menfz ape

aures deílitutz , & perinde cacutiunt, ac

pofitas à Chrifto non expofcit ? exardens

manus, velpedes ad videndas lachrymas ,

amore, aftuans pio affectu, fitim quà an«

gitur, non lachrymis extinguit , fed reficit,

eásque- percipiendas, cur enixim Numen

rogat, quó auribus fuas percipiat lachrymas?

& incrementat.

Reclé tamen ftat retró fe,

Si cecz funt. aures ad. lachrymas videndas ;

cus pedes, quia mulier qua pluries ceciderat,

Lb aj

cur nonpotiüs oculis vult lachrymas 1uas

firmiüs ut ftaretlachrymis pedesrigat: quae

?' » E

à Deo percipi? an quia non gurtatim : ex

pluries feedis cogicationibus fuam - faedave-

oculis Davidis modico fluxu lachryme per

rat mentem;é pedibus Chrilti munditiem fui

l

genas caderent, fed pleno gurgite exilientes

capitis fperans , lachrymis pedes rigat, qui

fui capitis labes omnes abítergerent, & con».

aquarum ruentium murmura ederent,ut au-

fibus percipi etiam lachrymz poflent ?. Ita

cupitum venizfructum darent: timuit mue

eít,vo.alem fonum lachryma edunt, aurés.

lier , nefiejus (celera cateris adllantibus

que divinas pulfant exaudiri fatagentes: Ex-

paterent , ijsdem fcandalo effent ; noverat

audi ovatsonem. meam. Domine , & depree

enim lachrymas ; perinde ac pellucida fpee

cationem mea»n ?

auribus percipe lachry-

cula ícelera , acdelifta prodere lugentis,

mas ieas , vocales (unt lachzymae, quasora»

ideóque retro flans fecus pedes ejus. lachrye

tio lucium in . coelum evehit ; preces Deo

mis coepit rigare pedes ejus, pulchré Cafa-

Hamü. 1 7&

fufe, &lachrymz à re(ipitcente effula au-

rius ad rem noftram ait ; Sigr autem effica-

res fimul, & oculos percellunt, & quid-

ces gemitus , qui peccata in offbus [erutem.

quid expoícunt dulci extorquent violeuti

a5

tur , qui an medullis perfequantur , nil in-

talium fletus, nil incuratuwm medicabilis pa-

audiuntur lachrymz , quamvis tacitz , G

flexanimz exaudiuntur in. coeío , quamvis

nitentie dolor velinquat , quodcontranos in

.in cerram delapfz ; non oculis. vult David

die difeuffionis affurgat,

lachrymas fuas percipi , fed auribus audiri,

Venaticos aemulantur canes, fetas tum

15

-,D? perfet-. fimálque exaudiri, auribus percipe lachr y-

per camporum planities , tum per [ylvas

sponast.opt[. 45 megs , qua verba expendens Petrus Da-

rum feceffus perveíligantes venatrices lae

cApuz. ]

mianus de lachrymisait ; —Qui entm non,

chrymz, delicta in intimioribus cordis re-

ceffibus, ac vifcerum abditis , offiümque

oculis attendi, [ed auribus. percips. lacbry-

mas poslulat , voces ine[fe lacbrymis , ma-

medullis, hoftiliter fcrutantes , & ad ne-

sifeFo defgnat: Lacbryma nempe cüm in.,

cem perfequentes : diffluunt ex oculis la

chryma, fed peccatorum inquifitrices feras

confpelu pij Judicis fupplicant , mibil bafi-

tant ; fed fic mifericordiam , 1anquam rem

períequuntur vitiorum , non eas capturz

fed interempturz : fiquidem fcrutantur lae

quamlibet proprij juris [ibimet vendicant, &5

impetra[fe fe, quo

chrymz peccata, nonut ea prodant, fed

ultant.

;

d petiemnf confden:e( ex.

deleant ; non ut ea capiant , fed perdant;

non ut telo ea'pungant compunétionis tan-

79

Lachrymarum defluxus vocalis eft,imà

& clamor adeó potens ad impetrandum , ut

tüm, fed ut, penitus expungant :

peccata

lachryme cüm fluunt, infequuntur, non

rem mifericordiz jure fuo fibi vendicet; &

veniam, quam de patratis delictis expofcit

ut confequantur, fed ut ea interimant, ac

pia, ac grata extorqueat à Deo violentia ;

proríus deleant, & ut quafi non facta repue

BER

tentus -

Verani de Affetisbua Ti arf;;ä.

A

A

604

Difetatio XXV,

Pf

reüingbebdis ge'h'ennvæ* flammis ejus . effi»

L

tentur, ut ait Cæfar'iusl fubdens : | Nos igitur,

Lot, 6if.

Caciam. j

ideóque guttulà contentus eam

u

qmims adbuc conceditur curare maculas,lae

lennz flammas.

vare. culpas , fubvenire prateritis , confulee

petijt, quá torquentes ge

Á

ablueret ,.& extingueret. — Quzrit ». Mae

14.

re futuris , && facere infella de faiu ; ni-

mirum benéfició lachrymarum nobis con-

ximus quznam. fuerit hac Divitis gütta-

pl

ceffum eít, maculas abltergere deliétorum;.

aquea , quam ad attemperandos faltem) ,

fuos cruciatus. enixim

labes emundare criminum , & cordi im-

vel extinguendos

f

petierat ;

ait ipfe : ^ Ouanam esf slla-s Ho.

preffa vitia fluentis delere lachrymatum, at

de fa&tisinfecta facere,

Quamvis Magda-

4qUuA ,

-quá confumit flammas ,

mec spfa» eleem,

€

lena fuerit antea obícoene peccatrix ; GC an

con[umitur à . peccatoribus $. fed. gebeunt.

a

confumit incendia ? certé non aliam cen.

tequam lachrymis inciperet pedes rigare

K

Chrifti, retró accefferit ftans retro fecus

fuic fuiffs nifi guttam. lachrymarum , cüm

p[

pedesejus; poftquam tamen decurfu la-

lachrymz in officina charitatis , & ex

Ó

torculari dolóris expteffz gehennz conlum-

chrymarum foa in offibus. fcrutata. e(t de-

h

mentincendia , & refrigerent bonorum.

[

licta, eáque etiam in medullis intimioribus

lorando infecuta, & períecuta; mox vi-

ceeleftium fitim ;

hanc lachrymárunigut*

t

tam , fi damnatorum aliquis fitiret pro*

tiorum feras. divini amoris jaculo interimit,

lt

prios, quibus torquetur , ardores refri-

monítra abigit peccatorum ; & oculorum

fluentis , lachrymarümque pluvijs pedes ir.

geraret , & fi eadem maderet , flammas

P1

rigat Chrifti, & propriamabluit conícien-

ipías extingueret gchennales , & damnata:

coníicientia híice refpería lachrymis perennt.

tiam, delétque flendo, quas peccando,& fi*

dendo labescontraxerat, & dum lacrym& ca.

donaretur beatitate,quam fluxo lacrymarum

f

dunt, furgit ipla ad gratiam,

argento (ibi refipifcens co&mit.

8B2.

Adeo excellet preuum — lacrymarum ,

83.

Imó eaeft vis lachrymarum , ut non

folàüm labes deleat criminum , fed & 1pfas

ut videatur lilium excedere inaocentiz:

Cliri(ius mulierem defendens peccatricem L»e, 7«

extinguat Gehenng. flammas. Luc. :4. pur*

in ejus Apologia illam. adiecit claufulam :

puratus ille, qui divitijs affluens, vitijs in-

cui aHLem münás dimittitur , minus diie

dulíerat, lautísque convivijs ; quibus de-

liciosé faginatus Lazarum exulceratum con-

git: Magdalena (iquidem quia exardens

*

amore toia vifa eít collicuiffe in. lachry-

temptui habuit

2

cum jam eílet tormen»

fs . à—Q D. Ua a 2 25

mas ;

& quia plus dilexit ;

plura euam

tis , flammísque gehennalibus addictus, vi-

hinc D. Am-

dit à longé Abraham , & in ejus finu La-

fuerunt ei dimiffa peccata ;

brofius inducens eos 'alloquentes DEUM ;

f ——

zarum , & voce quà potuitahiore incla-

*

*

Pater Abrabam — miferere»

qui fluentis lachrymarum proprias fata-

—

mans dixit

J d

wpei, G mitte Lazarum ,. ut mtiíngat ex-

gunt abílergere iordes, & delicta pur-

eremum digiti fui in. aquam , ut refrige-

gare , totámque confcientiam lavare ait :

Plus aquifrotmus ,. qui plus. peccavimus j

yet linguam meam , quia crücior m bac

quia Üeatwres facit tua. graria , - quama

fiamma : (ed quanam fuit hzc tam

noílra tunocentia ,

tantam enjm gratia

potens aqua , qua& potis effer , vel unicá

abundantiam profufa | lacbryma

compa-

duntaxat guttulà lingnam — refrigerare, fi-

tim arcere, & flammas ipfas gehennales

rant , ut excedant aliquaudo flentes . pece

extinguere ?. Certé non petijt dives ad cx«

cata fua , e05, qui nunquam peccaverant ,

wec gratiam amiferunt , lunt enim la-

Hom;l. ET d'

tinguendos cruciatus guttam aqua fon-

Htroy,

talis, nec fluvialis, aut marinz, cum &

ciryme pretioia monilia , que im hac

fontes , & flumina omnia incrementandze

officina cuduntur charitatis , & quó lat-

€o ex ue

pouiàs, quàm minvende gehennali flammae

giores lacryma profunduntur ;

Id

beriori prodeunt charitatis incendio.

aptiora forent; perinde ac modica, qu&

LUR

injicitur ih grande incendium, aqua illud

inditum.à natura igni

elementari aqua-

.

eásque depaíci

L

non minuit ; fed auget; gutta igitür. ,

rum guttas exliccare ,

Íed incendia charitatis pluvias lachrymae

quam Dives in cormeatis petierat alia rion

rum pariunt j

füntque propterea aqua&

fuic , quàm vel una lachryma olim ulcerofi

Lazati , & mox deliciofi in finu Abrahzs;

lachrymarum , & flamma . charitatis con-

tubernales , mutuísque complexibus fe fe.

ratus vel unà lachrymarum guttulà poffe

fovent , juvántque citra omnem lzfio.

gehennz flammas reftinguere , fitimque

nem ;

lachrymarum — flam.

H

propriam reficere ,. féque à tormentis ge«

cüm aque

fas foveant charitatis ,

& ii2 flucnta

hennalibus unius lachrymze — foluto pretio

eli-

redimere ?

novit in tormentis pretium

promoveant

fleenum. ,^ imbrésque

lachrymarum , quarum beneficium in. con^

ciant lachrymarum , quibus refipiícens

irroratus in vernantes amoris rofas feli-

viviis neglexit ; expofcit unicam faltem

Güs floreat ,

ac

Ccaterarum — virtutum

lachcymarum guttulam ad gehennales ex-

tinguendas flammas, cruciatüsque fopien-

flores promoveat , quibus & venuftius

ornetur, & ornatiüs floreat; fíntque pro-

dos, quibus acriüs divexabatur ;

neque

avaritia laboravit Dives unicam duntaxat

pterea pluviz lachrymarum , que probrum

flerilicatis abítergentes & confcientia fentibus

ä

expoícens Lazari lachrymam 3 noverat in

pecca-

7

Lacryhääe reü*pifccntï's ariïmiaxid"cmï*sEmpyrcïrofciïdi'fünt;&cæ 6og

peccatorum obfità , Qi;tutum flores fovent;.

rigari ; ita anima Davidis exareíens divinae

ut excedant. aliquando: flentes peccata. fua .

gratiz imbres fitiebat, quibus teficeretur 2;

i

Y

£05 qiit nm'fq

uaim peccauerunt , nec gmug(n

neque alij funt hi imbres , quos:refipilcene

amiferunt , ut a. D. Ambrolius,

tes anxié litiunt , ac hiante appetentia cons

u4.

. "T alis fuit Magdalena, qua cum pro-

cupifcunt , quam Numinis gratiz , quibus

priz conícientig maculas vidiflet , has ut

irrorata cordis tellus , qua iteriletcebat ,

!

lo

Chriítus lavaret, aquas nom etoute hauitas;

aliqua incipiat virtutum depromere vireta

Lib, : w

íed ab oculis elicitas minillravit: volens ni-

'lfmh'

ut modulaté cecinit Cflae.xdaus,Marius Viclor.

Genef,.

mirum fÍponiuim , quem diligebat , ad iut

culturam allicere, lachrymis eum in radie

Tum fe dä co&ha tellus pingmyima gle».

u.

&ibus.pedum coepit rigare , quó te ottendee

ret hortum. irrigaum , quem hortulanum

'I"'n L.

GIMS YHOUIL "UAYIOS , QUOS imöru;

pranoverat , & candem flores, & fructus

ma rita,

Non me

dare:, quos enixim expetierat.

latet iniano olim igne percuifas pueilas Ery-

AÁnima uni/d'*m EOnïs de&ï'tuzä operibus: ,

cino íe cemplo devovilfe , Cupidinem roga-

ac virtutum fpoeliara vireus , quafi terra (ine

turas , quo. genita aqua flammarum xitus

ajua, fiitlachrymarum imbrem ; quo ma-

temperaret ; fed. Magaalena licét antea a

ritata in feetus prorumpit varios, quos pir

mens, qüia profane amans ad verum nunc

guisgleba auz

to feenore , ptovgntxïque tepes

tito g:gnit.

properavit amorein , non folum. moleitos

exanctura ignes j verüum & fores rigatura

Sunt lacrymz veluti pietatis adeps pet

86.

virtutum, r: sásque excultura amoris, Quod

oculos eliquatus 5 cordis pardcule , quz

di fiaxerint Poéce Veserem in aquis natam ;

Aamoris Vi

lachrymas foluce per oculos ux

d

non quid fi&tum , fedtadum dixeris , (1iean-

terram

Mabenres ploramem,in cee'um &e

dem in aquis edixeris denacam lachryma-

vehunt ; fun: benefici imbres flerilefcenrem.

cordis tellurem reficientes ,. ac feecundan-

VTA

rum, quas rcfhui'cens ;Magdalena ubercim

fudit ;; quibus imuras quá: que pracfocaret ,

tes ; peccacorum diluvium , chariatis evae

ac exüngueret profani amoris flammas.

porationes , aufpicium poenitenriom , erüe

Ucoam debiles juvenum pitauíte ad hac

diuo proficieniium , & coníummatio pere

vaporatia oculorum Leucadio tonte longe

fectorum : unde non funt I:ch . yma pro ree

falubriora accederent , ubi. balneator amor

bus caducis fundenda ; ied pro Deoad pece

Chriítuseít; non ita. certé noxijs eituarent

catà extinguenda uberiüs profundenda : qui

flammis , quibus non ut phoeaices redivivi ,

enim pro terrenorum amiffione logent, GE

hi infeliciter pre-

fed infelices. papiliones uruntur ad excidi*

lachrymas Ípargunt | ,

um: qainhisce , qui madent lachrymis, fa-

tiofas margaritas prodigunt , perdunt , pro-

niores alunt hisce aquis flunmas , équibus

culcant : & hi procul dubio errant , & la-

redivivi phoenices ad vitam refurgunt. au-

vacro aburuntur lachrymarum ; cum enim

fordes deberent abflergere , novas poiiüs

! fpicatiorem ; nec minus profuerunt lachry-

N

m vPetro , quàm Magdalenz ; poít patra-

contrahunt fordes ex immodico affectu ad

tum delictum tring negationis , purior &

res interitui obnoxias; & hi funt , de qui-

Erraverunt 4b

iple é lav:cro emeríit lachrymarum , ut eles

bus dixit Regius Vates,

Pf 'lmf '7 ;d

ganrer afleric D. Maximus , inquiens: Pi-

utero , homo enim vix materna egrefïus ex

Homil. 3,de dete , quantum flcius profuit Perro j AHf

alvo ad hujus lucis ufuram , (uam à lachrye

latron,

uam fleret , lapfus efl . pofHquam flevit , e-

mis infantiam aufpicatur , G futuras erume

vetlus efl :.U qui ante lachrymas pravaris

nas przveniens lachrymis przcoqui - dolo-

cator exiitit , pofi lach*rymk; p4lor afum-

ris przfagit , quas erit miferias fubiturus ,

Lib , deaa

us eff.

pulchre Terrullianus. ZMenzior , ait , fi

nu4 €, wg

3.

Felices , qui poft coenofas vitiorum vo-

non flatim infans vitam vagiuu [alutavit ,

boc 1pfum fe teflatur fenfiffe , atque intellexif-

lpptatcs, luteásque delictorum paludes, in

quibus fe volutárant , has fitiunt aquas, qua-

fe» quàd natus efl . omnes fimul ibidem de-

rum lavacro fordes expurgant ; quibus for-

. dicans fenfus.

lta prima illa vox de primís

duerunt , fimülque areícenrem cordis tellu.

fenfuum vocibus , & de primis mtelletiuum.s

rem omnibus deftitutam virtutum viretis fe-

pulfibus cogitur.

Plus efl , quód de profpe-

liciter irrigant cum Regro Vate, qui Deum

Gu lachrymabilis vite quidam. augurem.a

Pa': 14^,

L

L

alloquens ait : Expandi manus meas ad te

incommodorum . vocem . illam flebilem ia

anima mea ficut terra. [ime agua tibi j Íeu

terprerantur . quod etiam prafciens baben-

ut explicat D, Hieronymus : 2ínzma mea

da [it ab ingre[/u vi& j ne dum intelli-

"

qu«fi terra firiens ad te, perinde feabluit ,

gen$.

87«

rigavítque arefacta anima Davidis , poft

Videmus infantulum'vix natum flebili

pavratum cum Betfabaa adulterium , (icut

vagitu , iteratis lachrymulis prafentis vicae

terra arefcens omni fpoliata ornatu floris ;

arumnas, qua$prafentitlugere; & lachry.

& vireti, acenixim fitiens coeli , feu diving

mas emittere füturartum prodromas calamie

tatum.

gratiz beneficos imbres : ficut enim terra

Prodiguntur tamen praema:uré hae

E

lachrymarum divitia , cüm nec ad crimina

.a:refccns cxge&at ä:vbaju.lis nubibus imbre ir-

Gg gg 3

fe^

Coó6

Differtatio *XXV('.

redimenda folvantur , nec ad codlum co&«

$ X.

mendum perfundantur ; cüm non lachrymis ;

fed lavacro: emundentur baptismi à culpa ,

qui nafcuntur pueri,

Satiüs ac utiliüs di«

debfr)mae refibifcentium paudium

xitJob. 44 Deum flillat oculus meus , e

excitant in celis , quia 1n terris fuptr-

Ca. 16

quia lachrymas funderet , non pro gregum

flites. abflergunt noxarum fordes ; deléntque

&

amiffione,domus delapíz ruinis, fobolisex-

vitiorum fadas reliquias , & animae

tindtione , corporis afflictione, valetudinum

lugentium floribus exornant

"defectione ,. dolorum acerbitate , calamita-

'uirtumm.g-.

tum acervatis cumulis, amicorum increpa-

tione , uxoris exprobratione , quia hac

Achryma refipifcentium 'gaudium ex-

$9,

excitant in coelo , quo lztántur An«

omnia Jobus ficcis oculis fpectavit ,. neque

pro hisce ullam potuit ex oculis lachrymulam

geli Dei , imó gaudet Deus ipfe , qui

Homs'l. D

fundere , íciens , quàm exiguum fit, hoc

elt animarum amator , quarum fitit falue

muliebre lachrymarum levamentum , quod

tem , & lachrymas expetit , quibus fitim

E Dd st f

| g,

nonlaxatcuras , nec imminuit tormenta ;

refrigeret , non enim Deus in refipifcente

uid aliud fitit , quàm eius lachrymas ;

fed potiüs animum arétiüs premit, & cru»

ciatus auget : unde flevit fobus , ut per

quibus labes abíterguntur deli&torum ; &

areícens noftri córdis tellus , incipit virtue

ftliicidia lachrymarum cor fuum Deo ar-

&iüs agglutinaret ,. 422 Desm fHllant. oculi

tum ornata germinibus virefcere : funt e-

smei? quaíi diceret , cüm nubes calamita-

nim lachrymarum pluvie , qua fordes oms

tum, procellz erumnarum circum me fze-

nium abluunt , & abílergunt, ac ad profe-

virent. méque exagitarent, pluvia

nife-

renda virtutum vireta, areícentia: no(tri cor-

runt

dis foecundant . arva

LJ

.

fug& eft viciffitudini

lachrymarum oculi mei ,. fed qua

Íuríum avolarent ,. & arctius me Deo agg!u»

obnoxius noítri cordis hortulus , ut mox

LT

tinarent , ad Deu'mx/h[lzmt oculi mei , ta-

pruinali glacie concretus , ac nivali frigore

metíi in finum defcendere, &.n terram ca-.

obíius , comas foliorum , ac virentium

de:e imbres videantur lachrymarum , qu&e

herbarum, (euvirtutum glifcentium orna«

menta deponat : & recedente Numinis gra»

finu nubis roridz fan&li Jobi exiliére ; non

tamen in humum cecídére, ut pulvert mari-

tia fibimet relictus , totus arefcat ,. & de»

cidentium florum nudetur decore,

Ve-

tatz lachryma lutum adgenerarent ; fed mo.

tu oppofito , cüm ex oculis deícenderefit ,

rüm ut mox verno veluti redeunte tepore

furíum lachrymz afcendebant , cum oculi

calide lachrymarum pluviz delabuntur $*

Jobi ad Deum füllarent ; . lachrymarum

qua fterile(cebat tellus novo animata virore,

laetantibus iterum revivifcit induta germi-

enim (tiliicidia.coelos ipfos emolliunt , ex-

nibus ; ,& petinde , ac arbor vernt auftri

cavant, penetrant , & refipifcentibus viam

Oþu-[t';ll-v: 13,

aperiunt , flernüntque ad ccleftem pa-

fomite recalefeens ,^ ut loquitur. S. Petrus

triam.

;

Damianus , redsurvo virtutum fuarum ftore

tAp. A2.

88.

Ea eft folis indoles , fuis in rerram de,

veflitur : Oxulorum luctus gaudium eft

miffis radijs vapores indito fuo calore tepe-

coli ; & mador lachrymarum viror eftani-

fa&tos furíum evehere: lu(trat fol ccenofas;

mi , acirriguus fomes , quo flores virtue

luteásque paludes , quas & illuftrat , & fur-

tum adolefcunt , & focundi fuccrefcunt

fumin ceelum attrahit , ut qua in fqualore

éarundem proventus ; & quam lachrymee

jacuerant negle&z , ac putida evaparatio-

cordis refipifcentis floridam promovent vire

nes , furfum evecte , & aéris füblimioris

tutum amonitatem , gaudium etiam mo*»

incolz acceríitze;ac concretz in nubes pluvias

vént , excitántque in ccelis ,. quia ut ait D.

Bernardus.

rum bajulas beneficos imbres , hücque , illüce

Delicia Angelorum lachryma Strm 68 d

nÉ,

que afportent (itientes rigaturz telluris

funt refipifcentium ,has Angelorum delicias, "^

tractus :, perinde , ac fol palu(tres halitus;

quas oculis poenitens peccator propinat s

,etiam Deus refipifcentium ferventesà chari-

Deus fitit ad nobile incrementum Angelice

«

-tate lachrymasexcitat, elevátque furfum ad

in coelis laetitia.

Nil eft, quod magis Angelosin cceli

99.

Íe ; sírque propterea in refipilcentibus la-

chrymarum ex oculis defceníus felix in coe»

delectet ,. quàm cordis in homine mundi-

Nonne la-

Ecclef. 5 ;'.N

lum afcenfus , hinc Siracides.

ties poft patrata delicta : & hanc mundi-

V. 18.

cbryme vidue ad maxillam defendunt !

tiem lachryma adferunt , qu& confcientiam

f

maxilla enim aftendunt usque 4d catums

lavant ; & concupifcentiz rebellantis fcedas

extinguunt flammas , quarum fumum ca-

hzc miracula refipiícentium perpetrant la.

cirymz , qua in terram cadentes in caelos

lites exhorrefcunt: hinc David ingemifcens

9t

nil avidiüs expetebat , quàm lachrymis ite-

:

relabuntur ? 44 Dewm ffillant oculi mei , quia

nimirum furíum afcendebant ,cum deorfum

ratóablui, inquiens. — 4mplius lava me ab Pfal; $o

viderentur defcendere,

Aícendunt autem,

iniquitate mea ,. & À peccato meo mundas

quia fletus re(ipifcentis gaudium eft Angelo-

me: & fÍubdens caufam , cur enixim cupe-

Luti1 f.'

rum ,

ait Chriftus,

Dico vobis gaudium

ret lachrymis lavari fubdit,

Quoniam ini-

&rit coram dngelis Des fuper uno pecéa-

quitatem meam ego cognofco , && peccatums

meum eontra me eib femper s. kameti flee

tore penuentiam agente.

viíleta.

I.'acrimæ refipifcentis ahimi r-id&nïs, Empyrei rofcidr iunt. &c. 607*

viffer, G imbre lachrymarum, quas peccae

ti unguenti , licet fponfi divin: amore »

totum fordes contraxetat , abilerfiffet , ad-

quo intus z(tuabat , pravam omnem dele*

huc cupit iterum lachrymis adere , quibus

ret feetoris. fufpicionem,

Ingrefla mulief

veíligia quaque abílergeret iniquitatum ,

domum convivij pedes quarfivit, non caput

ta-

ampígs laua me ab iniguitate s0A ,

Chrifli 4 ut tandem dilceret per recta am-

mietfi lachrymis conícientiam fuam purgáf-

bulare veftigia , utait D, Auguitinus.

de.

fet, qnia tamen adhuc peccatorum memoria

ceffit non ad caput Domtni , /ed ad pedes ,

$Q

mentem refricabat ; aliud non petebat ulce«

qua di« maló ambulaverat , vefhgie retla

rum lenimentum , quàm quod refipiícentis

uarebat.

Lachr'ymas fudit, ut non íg«

lachryma exhibent: quamvis fciret , pecca-

lüm delica pofiet lavare, fed & Verbi di.

tum fibi à benefica Dei munificentia condo-

vini rigare veltigia ;

íÍcité D. Ambrofius,

$j

natum , , quia tamen oblivione illud non de-

Quám bona [unt lacbryos , que non folim.s

leveratà lachrymis fuppetias expofcit , quie

nofirum po[fJunt lavare delttdum , fed ettam ,

« Xomil, 15

bus plen& deleatur , pulchré $, Chryfotto-

Verbi cmiesta. vigare vefligitem , ut greffua

85 nobau ejus exuberent,

E: fortaffis, cum

PfAl, so. pofs

mus , inducens Prophetam Deum alloquen-

anedium,

tem , acveluti in pictura mulierem , quam

laviffet Magitter Chriftus fuorum pedes Di«

P

adulterio corruperat, refpicientem ait : Et

Ícipulorum , à fuis tamen lavandis forfan

peccatum meum contra. me eff femper : Ego

ftudió abítinuit expedtaus , ut & nos cum

sllud video , tu Domine illud ne videas: Ego

*

Magdalena eos lachrymis lavemus , frenim

Iuteris mando , tu illud oblitera

e

vide.s

Chrifti pedes. noítris abluimus lachrymis ,

enim , quid fiat ,fi tu illud memoria teneas ,

recta nobis vefligia pandimus, per quz in

Sí te illius oblivio

coelum conícendimus , fed non lolas debe-

Deus à memoria abjecit.

capiat , Dew illius meminit.

Ego enim..»

mus lachrymas fundere, íed & capillos dif-

fum , ait ipfe per Propbetam , qui deleo tui*

fundere; feu omnes excutere vanas cogitae

QUitates tIuAs , &5 earum nou vecordabor,

tiones, acmente pura pedes Chriftiabflere

24

Non excidat peccatum à memoria pece

gere, ut eocdem & nos mundemur fonte ,

cantis , ut à mente excidat Dei miferentis;

ut puichré S, Petrus Chryíologus expendens

MPID, 94

fi quz lemelpeccata patravimus , mente tri-

verbailla. — E£ capsllts capstta fui tergebar ,

fli eadem revoivamus ad poenitentiam , ilio»

ait; In peccatrica caput purganda crimini.

tum Deus oblivifcitur, & plené lavacro de-

bus refluebat unda, ut [uo fonte mulier in

lentur lachrymarum : — expenens enim D,

novum baptifma fuorum diiueret alluviem.a

L

Chrvfoítomus , quomodo obliterentur ,

pecmmrüm

.

prodiga erát hac mulier in

qua commifimus peccata , & quo fint in-

profundendis largiüs lachryatis 5. plenis fi-

ftrumento delenda , fubdit : Peecata tuain

quidem lachrymarum rivulis ex oculis pro-

libro [cvipta [unt , [pongie autem inflar funt

fufiüs profluentibus Chrifli pedes largiter

Lachrymas mitte, €5 obli-

lacbryma tua.

irtigabat : fed inipía lachrymarum cffufio.

opu[cul ly,

ferantur ; lacbrymas mitte ,. 65 puria tllic

ne tam pretiofas ieffe lachrymas experta eít,

liber invenitur.

n "

Magna peccatorum [pon-

utillas, cum tunderet, ac maculas exterge-

gia funt lacbryma.

Madeat hac ipongia,

ret , fimul refümeret ,. Capills capitis fus

& doloris coniritu abítergantur labes , quas

tergebar , in peccatricis caput purgands cri-

«or noítrum contraxit iniquitatum 5 ficut

minibus refluebat aqua.

fpongia humoris bibula illum ad (e attrahit ,

Quam laudabilis fuit in muliere furax

933«

fensímque abfumit 5 ita & lachrymz ad fe

hzc lachrymarum avatitia! lach: ymas , qui-

fe flenda attrahunt peccata , qu& ediam ab.

bus Chritli pedes ablueret , largiter profu.

fnmunt, & obliterant, perinde ac fpongia

dit, [ed ne unam quidem perderet omnes

telam delet ; in noílra fiquidem conícien.

in füum fatagebat caput refluere; quatenus

sem tb i

tia , veluti in membrana lachrymz , quas

cum Chrifti pedes ablueret , proprias ab-«-

dolor elicit , peccata diluunt ; peccatorem

fterit (ordes , quas peccaido in civitate con-

Cin,

lavant, ac puré emaculant.

O quàm falu-

traxerat ; aucto foenore lachrymas folvit ad

taris eftlachrymarum fpongia , quàm ido-

pedes , munditiem fuíceptura capitis ; hoc

nea delendis criminibus , abítergendis lor-

amoris ingenio effuffas ad Chri(ti pedes la«

dibus, munditiei invehende; eftenim hac

9*

chrymas in fuum caput refluere aucto. pro

Ípongia malitiz expundtio , & conlcientiz

ventu ftuduerat , ne fortaífis unquam capiti

nuper fqualide nitor puriffimus : . flenda

fuo fons deeffet lachrymarum ; quas & or-

peccata hec fpongia ad fe attrahit , combi-

matüi , Íordibüsque abílergendis idoneas

bit, non urfoveat , fed diluat , & expun-

noverat : in caput (uum refluere lahrymas

& Chrifli pedibus fategit , quibus non am«

gate

9!.

Hac fpongia ufa mulier, qua füerat

pliüs ad vanitatem ,. frontem concinnaret s

in civitate peccatrix , omnes feliciter fuas

fed ad pietatem caput exornaret; pretiofigs

emaculavit, expunxit fordes , exterfit ma-

ra margarita virtute , elegantia , &pretia

-

p f

culas,lavítque labes,cüm ad Chriftum accef-

excedebant lachrymae , quarum pretio Regq

fir importuna convivio, fed veniz oppor-

num ipfum coclorum refipifcentes fibi co&«

tuna, & pudicainverecunde , pié impu-

»

munt : mulier ad pedes Chrifti procumbens

dens,

& ne fuarum libidinum feetor convi,

lachrymis eos lavit , & capillis capitis fu&

gbücrütg quo in (üum ipfius caput, fluentq

vas inficeret al:(baitxumru attulit odoraiffi:

POUTS

*

D d

«

T

T d

5

[

608

Differtatió XXV.*

f

réfluerent lachrymarum ; ne fortäflïs fons

verámque inferunt gaudäum ? quis non di.

&t

: .hic in capite exarefceret, in quod , ut pe*

cat jucundos fletus , hilares lachrymas , l-

lo

rennaret , lachrymarum rivulos retorfit ,

tantes lu&tus, cüm gaudium fibi emantim-

K

réconduxit : exinde lachrymas capillis fuis

mortalitatis , & quidem non alio pretio ,.

tU

quàm fui exhibitione.

Non poffunt non: -

terfit, ut in fuum ip(ius caput unda reflueret

ry'

lachrymarum , ne unquam cum Propheta

effe dulces lachryma , que omnis amaritu-

Ka

gerim, g.

dicere adigeretur.

Quis dabit capiti! meo

dinis radicem , peccatdm fcilicet abftergunt $

It

aquam , € oculis mei foutem. lachryma-

non poffunt non inferre lztitiam , quz tri-

qj

rum , &5 plorabo die, ac nocte s.

flitize , ac moeroris caufam , fcilicet culpam

0l«

24

-Fudit quidem lachrymas Magdalena

auferunt; non poffunt non effe in fummo

up, 1.

L

pedes Chrifti ablutura ; fed amantis mulie-

pretio, cumearum folutione venale fiat ce«

hi

li Regrium , & per earundem ondas ad beae

ris avaritia, quas fparfit lachrymas capillis

4

abftergens Salvatoris pedes , recollegit, ut

ta cceleftis patria litora trajiciant refipifcene

14

unde venerant , refluerent ; & [fordes ,

tes,

Pluviz coeli deorfum ruunt terrarum

gU

E

quasin pedibus non invenerant abftergendas,

tractus rigaturz 5 fed terre imbres, quos

di

in fuo delerent capite , & qu& denata gra-

oculi effundunt refipifcentium furfum avo«

be

tize erat , quia incivitate peccatrix,nata ite-

lant in coelum , ut femina zterni gaudij ;

: Matih, s

L

rum gratie novo baptizaretur lavacro la.

ficut atguté obfervar. $. Chryfologus, ubi

e

æd& de 05.

*

*

Ufa

int. ped,

chrymarum

pulchré S. Cyprianus.

loquens de lachrymis Magdalenz, ait ; Em Sermon. 934

t

efh capillis pro linteo , oculis pro catino, la-

miutatür órdo rerum, pluviam terre celum.s

tur

cbrymis pro bapti[mo * cor contritum erupit

dat : ecce nunc rigat terrácelum : imó ftie

(

3n lacbrymas , fides lavit , cbaritas unxist ?

per ««los ,& isque ad ipfum Dominum imber

f

eaput pro fuppedaneo flravit ,. crinibus cir.

bumanarum profilit lacbrymarum : ut juxt

füi

eumfufis pedes facros involuit. , & rerfit.

Pfalmiflam , €$ de aquis fletuum cantetur

in

ANibil fibi de fe retinens , totam [e tibi de-

jiud Pfal.148. Et aque, qua fuper celos

funt , laudent nomen Domini.

Dd V.

fit

vóvit; fed quomodo hac muliet nihi] (ibi

9) quanta

h

de fe retinuit, fed fe totam Chrifto impen-

vuis inlacbrymis peccatorum! vigant calum ,

q

dit lachrymis , tametfi lachrymas fuderit ,

terram diluunt , extinguunt gebennam , dé-

ü

quibus Chrifli pedes rigaverit , effufas ta»

lent in omne facinus latam . divine promsul"

En

men ex oculis lachrymas capillisiterum col-

gationis fententiam.s,

Adeó potentes funt lachryms , quas

?6.

dd

; legit; avata fcilicet lachrymarum , quas ex

h

oculis undas fparferat ; feduló capillitio bi-

oculi refipifcentium fundunt, ut gehennalia

bulo refumit ,

& ad fe attrahit.

?

o

quo

ipfa extinguant- incendia , rigent coelum ,

Wj

fons in fe perennaret lachrymarum.

In

terram diluant, deleant gehennam, & ome

qu

o

peccatricis caput. purgandis. criminibus ve-

nia retundant nequiffimi hoftis tela. Innoxia

Tgäid 80

fiuebat unda, ut[uofonte mulier in nowum

Sara Ízvé divexatur à Cacodcemone , qui

D

la

pàptifma fuorum dilueret illuviem. petcato-

feptem ex ordine maritos luxurià incenfos

rum, lametfi,quas fparferat pia avaritia,

interemerat,eámq; foedo hoc incendio involes

U

M

iterum lachrymas collegerit , nil tamen fibi

vere fruftra moliebatur ; potuit quidem Ca-

D*

de íe retinuit ,. quia fe totam , qua antea

codoemon contra Saram pugnare , nuriquant -

fuerat peccatrix , à fe prorfus abegit nil in

tamen eam expugnare ; premere potuit;

f

fe retinens de priftina labe , quod effufz

nunquam opprimere ; telain ipfam ejaculari,

lachrymae non abítergerent , ac delerent :

fed vulnus haud infligere: fed quo munita

r

cüm igitur nil de feipfa peccatrice manferit

clypeo credas retudiffe tartarei hoflis tela ?

non alio fuit duro calybe loricata feemina;

ü

pof! Chrifti ablutos pedes , nihil de fe reti-

nens,

totam fe Deo devovit,

quàm mollibus lachrymis , quibus maduit;

N

Quis non lubens lachrymas fundat , ut

Et introduxit illuc Saram filiam fuam , &

f

3j*

per has aquas feliciter valeat celeítem ap-

lacbrymata efl : inofficina excult& pietatis;

pellere porcum ? O quàm felix hac naviga-

lachrymarüm udore fibi fcuturn. conflave*

tio , quà animz navigium ad litus coeleftis

rat ; quó faciliüs potuit ignea tela nequiffiz

atrize perundas fertur lachrymarum , quas

mi hoítis extinguere ; funt enim lachryma;

nulli infeftant pyratz, cui nulla nocent pro-

qua non folüm telà retundunt nequiffimi ho«

celle , nulli eas turbant fluctus , fed fletus

ftis , verüm & penitus extinguunt; nec a«

liudeftfcutum , quo nos munitosvult Apo; -

fcrenant,acperpetuam progignunt latitiam ?

&on enim luctus ifte verum gaudium tantüm

ftolus , quó poffimus , ut ipfe fcribit.

Om»

44d Epbef. a.

parat , verüm & fibi comparat ; fpargendae

nià tela nequiffimi iguea extitüptiere , quànt

hic funt lachrymae cum refipifcente Magda-

lachrymaz ,. ad qua verba alludens Clemens 1» 24772,

lena tanquam femina aternz latitie ; fiu-

Alexandrinus fubtiliterait: Jgnita sali ja- d gehtss,

berem gaudiorum meffem velimus collige-

eula extinguami aqueis à verbo tintiis cu«

?

re , lachrymas feminemus, ait D, Chryfo-

fpidibus , qu& hisce lachrymis madent pe-

Somil, 66. ftomus.

Multam feminantes voluptatem.s,

€tora , non folüm peccati fomitem extins

ed pepulum, Cyuàm felix efthac lztitia, quae fuosbeare

guunt, íed & ignita hoftis tartareijacula réa

hicincipit feminatores zterna donandos

tundunt:; fi aquea fuerit noftri pe&ctorisloe

beatitate : jucundi fünt loctus, & latz la-

rica , feulachrymarum udore conflata ; noi

ehryma , qua veram advehunt latitiam ,

erit, cur nequiffimi hoftis tela debeamus ig«

nea expavelcere,

fogtgs

M

M

Lacrymz reüpiftentis animi ridentis Empyrei rofcidi funt &c.60g -

97«

Fortes funt lachrymz , hz non folàüm

Muniri lolent urbium propugnacula

98»

Saram , fed & Juditham munjére , ut de Ho-

profundis foffis , aquísque ijsdem incubanti-

lopherne triumphos poffet €ó gloriofiores

busad hoftes, & adverfarios arcendos, Mu-

referre , quó imbellis mulier Prfectum to«

niamus , & nos propugnaculum cordis notlri

:;;.f:ï

tius exercitüs profterneret : dederunt lach-

hisce lachrymarum aquis; nileft, quodtate

rymz vim foeminz , ut in tam magno di«

tareos hoítes magis exterteat , quàm hacuns

Ícrimine caftitatem fervaret ; ac pudicitiam

da; quáíi cor noftrum madeat , non rident

intaminatam tueretur , qua in Principum

tàrtarez legiones, fed procul neinfidias ne-

Opufcul. 15.

cubiculis fzpe naufraga perit : Lacbryma ;

&ant, abiguntur; imó non folüm doemoe

ait $, Petrus Damianus , contulére Tuditb;

nes fugat , fed & eorum arma ,. flammáse

cnp. 1!2.

Cüàm in Perfi*

ut caput abfciderit Holophernis , €&9 intra cu-

que gehennales extinguit,

biculum. luxuriantis illecebra florem non.,

fidem Dei populus capitivus duceretur, fa-

amttteret pudicifme caflitatis , & cashifft.

cerdotes acceptum de altari ignem conturati

304 pudicitie,

iNNon folum incendia extin*

funt in puteo alto , & ficco,

Redux veró

guuat lachryoz gehennalia, & tela retun-

poft aliquot annos Nehemias cum Nepotí-

dont nequitfimi hoftis, verüm & coeleftem

busfacerdotum ignem inibi querunt , & 205 2, Macbab f

beititatem eisfpondent, quilugent. Bea-

invenerunt ignem ,fedaquam eraffam , cüm-

Mattb, s.

que juffiffet eos haurire aquam illam, fibí-

£. quilugent , quoniamipft confolabuntur,

UMT

e(t enim lu&tus itle non in mundo infipien-

que adferri facrificia , quze jam parata e-

tium , fed ;n Deo refipifcentium : opponi«

rant ; juffit Nehemiss afpergi ipsáaquá, Id-

tur enim lu&us iíte futili mundi gaudio, fi^

quefa&tum cumfuiffet, & tempus 4ffuit ,

cut & lugentesridentibus, ac mundanadif-

quo fo! refulfit , accen[us eff magnus sgnis ,

2. Macbab.liy

fluentibus profperitate ; quibus ut beatis

it4 ut omnes mirarentur.

Res fane mira?

mundus quidem applaudit , fed Chri(tus eis

quód ex aqua craffa ignis accendatur? quae.

minatur zternum excidium , unde Augufti-

nam fuithzcaqua, qua tam ignem magnum

-. 2b P fal, 85,

nusait: Lugentes. & beatos dicie ? videlicet

accendit, G quínam hic ignis , quiex aqua

beatos in fe , [ed lugentes inve , quafi dicat :

redivivus renafcitur? Putárim in hacaquas

qui luget, exit exira le, & à fe peregrina-

qua ignem accendit, aquam fymboliceé ad«

tur, G íui profugus , aut exul in re, qua

umbrari lachrymarum , ut fcité obfervat S.

angitur , luget; infe autem jucundé beatur,

Macharius , qui fuos in afceterio fratres ad

fundendas lachrymas hortatus , ait , ut in

6,

dum fletu flebilia declinat , coelum oppigno-

rat, acbeatum redimit gaudium , pulchré

ejus vita legitur: Ploremuw fratres , t pro«

Serm. 97,

Chrytb!ogus.

jueunde funt lachryma ,

ducant oculinoffri lacbrymas , antequam eae

que gaudium emerunt immortalitats, Eant

mus binc , ubi lachryme nofira corpora cosm*

nunc mundi, qui gaudijs inhiant, fibíque

burunt; & hoceft lachrymarum totumqmys

liuti

de (uo rifu eblandiantur; in re&té fentientis

fterium; fi enim oculi refipifcentium eas e£-

lance unicum unius refipi(centis fufpirium ,

fundant , gehennam extinguunt ; & quó ube«

una unius amantsanimz lachrymula cunétis

riüs et hecaqua effufa , eó vi etiam arcanio*

cunctorum mundanorumrifibus , & exulta-

re tartareos adutit , torquétque fpiritus ,

tionibus longé przponderat , plus enim ve.

imó & damnatorum comburit, cruciátque

ti gaudij ingerit una refipifcentis cordis e-

corpora: acriüs enim infelicia damnatoe

miífa lachrymula , quàm fucatz letitig ef-

rum corpora uftulantur , chàm noverint s

faüffimi theatrorum clamores , quibus mun-

potuiffe , & ipfos hác undá gehennales fuoa

di indulgentes voluptatibus deleétantur : tane

igues extinguere ; & foccordi fegnitit

!

ti ponderis eft vel una lachrymula, quàm o«

fibi confulere negle«

culi emittunt refipifcentis , ut longe omnia

iXerunte

fuperet deliciarum fluenta , & mundanorum

aaudiptwn plenum eccanum,

N

EON

e

:

E

: d- -&

jl

- s

at

j h

L

DJIS

Hh hh

s Feuni i Afitibut Tom. h

85 (600) Z

ä—'ä

--

äïæäæ

3

äïäää?ää t

:

5

lsls

RRR

W?

ääwwäääääääää&ä

DISSERTATIO XXVI.

Invidia præcoqua fupplmorum cchen-

na dealieno bono tabefcit fe 1pfamt0rquct

eftque fui poena , öc culpa.

-

S. I.

Afgzæ Imvidia t"yz';ztur de bono al!erzwyac læte!ur de z!lzw' m;zlo ; éff.

Mue AE noxius odij fetus, qui neminem tolerat fibi parem ,

vel þlperzorem.

5 ;

1.

Ed Ley

e

M

: Nvidia ut putidus rivu-

&uszeli potiüs effet affetus, & zmulationis

£

lus é fonte exitiali fca.

effeclus : neque dolet, eó quia quidquam ei-

ä

A

turit odij , cujus eft foe«

dem acciderit adverfi fcd quiais; cui invidet,

tus noxius ;

cui pro«

& potitur bono aliquo invidum zquat , vel

;

z

£

»

A

prium efttriflari de bo-

fuperat.

z

noalieno , ut & gau-

Cüm invidia triflitia fit quædam animum

3.

dere de malo alterius ;

i

ETE

torquensinvidentis, neceffeeft, fit de malo

habet fiquidem mens

aliquo , ut invidusagnofcat in bono alieno

humana füblime quidquam , & ita erectum ,

rationem aliquam fibi diffonam, ac derogan«

h

ut aliü fe faperiorem non patiatur ; quafi qui

tem ; quzque proptereainduat rationem mae

1e fupramodum extollit , credatur alterum,

li; quapropter quidam confundentes amula«

qui inferior eft,premere;ac difpicere. . Idque

tionem cum invidia , aflerunt , hanc veríari

caufz, cur in dignitate conftituti ,vel divitijs

circabonum alienum prout à nobxs minimeé

affluentes , vel honoribus fupra reliquos affe-

participatur ; nec nobis videtur bonum,quód

&i fcopus fint invidie, quamad fe trahunt:

abalioparticipetur, cui bonumtale invide»

nam hoc vitiumeos torquet , qui egré ferunt

mus ; idque non alia de cauía , nifi quia per

alios fibi ; vel pares , velfuperiores; quia ab

ejus po[ïemonem melius fc habeat;quàm nos;

illis équentur, Gab iftis fuperentur: mens

vel faltem zqué bené , & quia fatagimus eis

fiquidem hominis praeffe reliquis vellet , &

dem przeminere , ejus bonum apprehendi»

nulli fubefle; hinc invidet par pari, quia ei

mus, ut quid noftre dignitati derogans, pro«

gquatur , invidetinferior fuperiori , quia illi

indeut quid induensrefpectu noftri rationem

noncosquatur ,imb & invidet fuperior infe-

mali , qua fub ratione,invidia, &æmulauo

dicuntur in illud ferri,

d

riori , nelibi cogquetur ; & ia quemcunque

fuum invidia livorem evomat , fe xpfam fem»

Caterum (i prefüus velimusinvidiam de-

4.

per torquet , & invidentem excruciat : sítque

finire , ac intimiüs ejus naturam introfpicere,

propterea invidia fui vindex , eó quia priüsin

verfatur circa malum, quatenus bonum illud

propria fzviat vifcera , quàm in ptoxxmn

alienum , quo alia potitur períona , malum

Gdl " a L. s. EU E a

bona.

apparet invido , e» quia fit aliena perfona ei

$2«

Quéd fi reliqua vitia poenam fecum pe-

exofa, cenfeátque propterea,talem períonam

diffequam trahunt ; invidia folet poena praie

indignam tali bono , velquia intulit invido

re , quia invidus alienam felicitatem fuum

damnum allqucd, vel fit eidem illatura ; íd.

con(htult fupplicium , de alienis divitijs ipfe

que caufze, cur eam fibi exofam habeat,déque

paupetie affligitur ; & de vicini pinguedine

ilius bono triletur , veluti de aliquo fibi

gacrefcit, adeó ut fit invidía fimul noxa, &

malo ; vel quia putet, poffe bonum alterius

fupplicium , quia invidus dum alteri invidet,

proprium mintiere bonum; vel derogare pro*

plectitur , & dirétorquetur ; quód fiultrix

prie excellentiz ; quo pacto obje&tum invi-

poenanonnifi à tergo alia fequitut vitia ,fup-

dia eft femper aliquod malum, feu alienum

plicium invidiz;vel affociatur,vel eam prait,

bonumnon fimpliciter , fed prout connexam

2. Rbetor,

quapropter Ariítoteles definit invidiam effe

prafefert rationem mali proprij 5 quapro-

dolorem ex eo , quód fimiles aliquid boni ade-

pter Angelicus Do&tor definit , invidiam effe ,.

tJP 19,

2. Qu«ft,

ptivideantur , non ut quidquam (ibi , fed pro*

triftitiam de alieno beno , prout bono obeft

36,4T£F,1

pter illos : quia invidus dolet , non qula bono

invidi , .cujus excellenuam vel æquat, vel

«areat;, .quod in alio cognoícit; quia hig a-

minuit, adeb'ut alienum bonum , in quod.

fertur

N

Invidia de alieno bono tabefcit, fe ipfam torquet,

61

Aettur invidia , apprehendatur ab invido , ut

&antibus,lingua expedita';ad illits detrahen«

dum honori , cui invidet,

Hinc virus,

l!

fibi noxium, non quidem directe, quafi quid-

quam ei auferat , fed quia aliena perfona

quod invidia intus cor rodens foras evemit,

cui invidet , nimis fplendeat , ac videatur

defcribens Ovidikus, ait,

9. MotAsi

obícurare perfonam invidi , qui propterea

syorpheéfo

ex tali invidia intus torquetur, ac multie

— dMonfiri swnc audi , que f

plici dilaceratur eruciatu ; ait D. Hiero-

imaga ,

nymus. Zavidum fecretis quibusdam con-

Pallor in ore fedet , macies in corpo-

L

re tote,

fiientia ungulis ab ipfo lvore discerpi

?

Nusquam retla acies , ljvent vubig

eó quia invidia ex aliena felicitate , pati*

z:ne

bulum fibi coufiruit , quo torqueatur , &

dentes ,

alienam profperitatem propriam faciat mi«

Petlora felle virent , linguaefl fuffufa-n

feriam , & tormentum : idquecaufz , cuf

qeneno ?

Philofophus velit , invidum dolere de a-

Rifus abefl , nifi quem vifi ))za*uäru

dolores ;

lienis bonis, non ut quidquam fibi proípe-

rum accidat ;quia tunc invidianon effet , fed

Nec fruitur fomno ,. vigilantibus exe

CA curi,

s&mulatio : fed quia funt bona eorum, quos

invidus habet fibi invifos , & exofos: fiqui-

Sed videt ingratos , in

rabefeirque vis

dem ex eo , quód invidus odio habeat perfo-

dendo ,

Succeffus bominum , carpítque , Gf carai

nam aliquam,uiftatur, ex eo; quód eidem bo-

-

num accidat ; sítque propterea invidia odij

piiur uná,

frutex , &i rem phyficé fpectemus ; dimanat

Suppliciámque fuum eft,

enim invidia ex odio , perinde , ac frutexà

:

planta ,effsctusex caufa ; quamvis fi invidia

Antiquum eít invidia in. mundo mae

lum cum fuos natales ab ipfo traxerit muns

moraliter fpectetur in ordine ad rectam ra-

tionem , & honeftatem , vel inhoneftatem ;

di exordio.

Vix condiderat Deus Spiritus

ejusdemn fintrationis odium , & invidia , per-

Angelicos , feu mentes à quavis matgriei

)

tincántquead idem vitium : & id cauíz, cut

deforcatas ctaffitie, ab omni corporis con»

putent pleríque ,ad invidiam fpectare etiam

cretione feparatas , G in tresHierarcffäs *

feu principatus diviferat , ac in novem or«

gaudium de aliena calamitate & preflura,

[

Verüm quia invidia triítitia elt qu&e

dines , eu choros partitus fuerat : & in fu-

dam, perfpicuüm eft, hocce gaudium phyfie

prema Hierarchia Seraphbinos collocaverat

cé fpectatum longe diverfum effe ab invi-

divinitatis amore ferventiffimo flagrantes 5

Cherubinos icientiá

dia.

Quia tamen ejusdem inhoneltatis eft

DEI profundiffima

Íplendentes ; — Tbronos rebus pacate conti«

triltari de bono alieno , ac gaudere de ma-

lo alieno, recte in genere moris , G vitij

nendis , G utfolium , fedémque quodam«

In media

ejusdem dicuntur efle rationis , fepofita

modo quiefcenti Deo praebentes.

phyfica diverfitate. — Phyüce igitur dicitur

Hierarchia Dopiaationes , adjuvantes cate-

odium invidiz radix ,

iametfíi affectus fit

ros Spiritus cceleftesad gloriam Dei promo«

vendam: Pirtutes ordinatas ad corpora tu«

fpecie diftinétus : affe&tus (iquidem odij ;

& invidie fe habent , ficut premiffe , &

enda, promptásque, G expeditas ad openy

largiendamAngelis inferioribus circa divinü

conclufio ; & ficut illa fundant affenfum

conclufionis , à qua tamen fpecificé differunt;

obtequium occupatis :- Porefiazes ad diabo*

eb quia difparem fortiantur rationem forma-

licas irruptiones retundendas: & in infima

lem affensós: pari pacto invidia cum triftitia,

Principatue deftinatos ad naturam univer-

ad quam appetitus per odium terminatur ,

fam humanam juvandam , veluti primos

0

duces in hujus rei executione.

eít in divería fpecie phylica ab odio: quia in-

4Arcbange-

vidía triftatur de bono alterius , quatenus

los cel(ioribus nuntiandis , ac Provincijs

eft bonum petíonz , quz odio habetur :

miniftrandis praefectos: G 44ugelos mitten-

odium veró avertit unam perfonam ab alia

dos Nuntios ad homines particulares , eos«

Éub alia ratione 3 fcilicet , vel quia nocuit

démque privatim dirigendos : & itahos con-

ftituerat Angelorum ordines , ut íuperiores,

vel quia creditur nocitura; velquiacogno-

fcitur turpis, focda, ac indigna, ut ametur,

mentes illuminarent inferiorum, cum ijsdem

Licit invidum pudeat fuam prodere agri.

cogitationes communicarent , & affe&tionesz

tudinem , & dolorem , quo torquetur; vul.

eíséntque omnes arerrima vi inítru&i intel-

tus trarhen , qui index eft animi , internum

ligendi; & inflammata in amorem divinz bo«

nitatis voluntate , quibus accefséte egregia

detegit livorem ? etenim oculi arefcentes ta-

bidasintra palpebras, G extenuatas , rece*

natur& ornamenta X prafidia , potentia ,

dentes; fupercilium contractum , ac demif-

Ícilicet , &robur admirandum: agilitas,ac

celeritasigcredibilis:ime & dona longé majg«

(um , a(petus aridus, & obícurus , gena fub-

triítis , manuum explofto , angór cogitatio-

ra virtutum ; & gratiz , quibus conflituebane

tur filij Dei , regnique coeleftis legitimii

num , crebra fufpiria , tetricitas oris fatis

s Qu

exteriüs produnt , quo intüs livore intima

hzredes ; cüm efient divinz mentis velut&

;6.4":1'

excrucientur przcordia- — Invido acetba eft

puriffime quedam fcintille de fempitern£

- menía , focus fubtriftis , aures parata obtre«

Luminis acceníz facibus ; quibus unicum

Verani de Afelibie Qoni, Ib

Hh hh à

)nüs

Difiertatio XXVi.

duntaxat defuit ad confummandam felicita-

que inter fratres fecura fuerit innocentia ; nec,

tem , fcilicet perfeverantia , quam invidia

inter facrificia tuta pietas ; neque inter obla

interrupit; plures enimex ijsdem fola invi-

tiones indemne obíequium : invidia fecundi

dia é fummo coelo in imum detrufit Tartari,

hominis atas profanavit, facrificia fcedavit,&

Lucifer fiquidem invidiá ftimulatus , ac in-

ipíum immolantem victimam conftituit im-

j

terno tortus livore iniquiffimé tulit hominis

molatam non Deo, fed invidiz ; quz religios

dignitatem in zequalem gloriz cum Angelis

"

nis, & naturz violatz rea in fraternum íane

poffeffionem venturam , ac propterea fti-

guinem audax , in uno Abele tertiam homi-

mulante invidià fuit Lucifer unà cum fuis

num partem trucidavit ; adeó malignantis eft

affeclis & coelo depulfus,

invidia nature , ut mundus totus alioquin

"C

Scindebatur tunc coelum in factiones,

bominibus vacuus , duosnon valuerit (ineli*

feu mentes angelicz in duos exercitus , fed

vore fratres capere , invidiam alteto fo»

pars melior, ac fincerior peracriter in Lucife-

vente,

A

rianos irruit Duce preelij Michaéle , uno

Erat Abeli jam à teneris indoles comis ,

9.

ex Seraphinis.

Duravitque cohflictus ar«

placida,placabilis,& manfueta,obfezvantiam

bitro Deo , quoad ei vifum eít; nontamen

in fratrem fervavit, in patrem, & matrem re«

jaculis vel haftis , aut gladijs ,. fed mutuis

verentiam , ut & in Deum religionem, cut

odijs pugnárunt perduelles , donec fulmi-

quoties per victimas fupplicavit , quidquid

nante (pectantis Numinis decreto , fulguris

optimum , maximimque in gregibus , ac fru,

more przceps actus fuerit é ccelo Lucifer in -

gibus poffideret , in facrif&icium Numini of-

Orcum unà cum fuis commilitonibus ; ade&

ferret ; cum Cainus nonnifi perfunctorius

ut cum incentore corruerint ejus affeclae »

in cultu Dei deteriora dedicaret, & quia ob.

Íeu pars tertia mentium Angelicarum, Ecce

discretos utriüsque divinitatis cultus , . di-

quales invexit, vel inter Angelos ipfos invidia

Ícreta fuerunt proemia confecuti , ideo fuper

calamitates; quotvelinipío mundi exordio

Abelis victimas divin? ex alto favor perpluity

. apetuit przecipitia,

Invidia Luciferum ob-

& ejus immolatis,priisquam humana menu

Ícuravit,& é venuftatis miraculo,ex elegantie

fubderetur ignis, cceleftis flamma fubmiffa

prodigio in teterrimum deformavit cacodce-

victimas concremavit ; hícque cocleftis favor

—— -Aim! — u - ABENM u 4 ER BÓ umb "h — — — um o O — o . d — ubl , um -

motWi , ex coeli fplendore in gehennz con-

cum Caino non obtingeret , fraterna felicitas

-

vertit titionem : unica invidia tot milliones

invidiam accendit , livorem excitavit, odium

Angelorum , nobiliffimorümque fpirituum

peperit , quo Cainus clandeftina deteftatione

auiz cceleftis principum in zftuantes ignibus

Abelis coepit internecionem moliri, omnésq;

precipitavit voragines,

. Nec ullus poeni-

poíthac victimas contumaciter ejurare ; &

ä

tentig , nec miíericordiz , nec gratiz re-

quam in peétore fovebat invidiam , moerore

cuperandz relictus eítlocus.

Quis non in-

|

vultüs, triftitià frontis, & capitis dejeCtio-

gemilfceret obítupefcens ,. fiplures Regum,

ne innuebat : & cum coeleftis - favor -

uo

acImperatorum filios ob unicam invidieno-

Deus facrificia Abelis profequebatur , anfa

Xam fÍecuri videret fubjici , & capite dam-

debuiflet Caino efle tefipifcendi , ac patibüs

nari? & nullz effent preces ,. que Reges,

officijs Numinis gratiam fibi demerendi ,te*

vel Imperatores ad clementiam fle&tetent ;

triori mcrore, odio , ac invidiain fratrem

nulle lachryme , quz duritiem emollirent?

Quia ceciderunt

contabuit ; cujus cedem peracturus pra»

c&þ 1f

Quid ni ait Zacharias.

textu amicitiz Abclem nil finiftri fufpicana

Gedri, non ululet Abies ?

tem in agrum pertraxit , ubi fceleris aggre»

$^

Quia invidia fui vindex priüs propria

diendi ena&tus occa(ionem , fuftecaput priüg

Üweus GU Pa a un — . — p v

Íevitinvifcera, & eít precoqua fupplicio-

innocentis fregit , mox pectus percuffit ge-

zum gehenna de alieno bono tabefcens , eft

minatis plagis ,. donec animam efflaret,

Íni culpa ; & poena; fecum trahit fuppligium;

Uffit Cainum ignis & ccelo delapfus , &

à quo , quia non fejungitur, eft eadem fibi

IQ94

unde concipere debuiffet icintillas pietatis ,

fupplicium , & fcelus ; ídque caufz ,cur lach-

flammas arripuitlivoris , odij , & invidiz ;

rymz ,necpreces avertere, acíejungere ab

torquetur corde, & excruciatur animo ob

|

invidia fupplicium poffint: alia vitia ultrix

fratris felicitatem , fufpirat, fremit, & cx-

pona àtergo fequitur , fed huicpraire etiam

dem anhelat ; : primósque mortiin mundum

P^ !h

folet;ait Chriftus. . Videbam Satbanam ficut

aditus per vulnus facit fraternum.

I

Infelix

- fwlgur de calo cadentem. |. Ecce quàm noxia

fuit Cain non proprijs malis , fed alieno bo-

fuit Lucifero invidia; quem repente éfummo

q

nó, ex morrore , odio , ac invidia in Abelem

coelo fulguris inftar inimum detrufit tartari,

L:

fratrem contabefcens, internos cruciatus pros

1

lapfus Luciferi fulguri paríatur;tum propter

debat externi vultás dejectione,

* .Dixz'tque

Genef, 4 9

volocitatem defcensüs , eó quia momento

L

Dominus ad eum : quare iratus es ? Uf cur cog-

6.

ruat; tum propter brevitatem lucis , càm vel

eidit facies tta ? nimirum priusquàm frater.

&

inipfoortu extinguatur, G unàcum cafu in

no fanguine ptoprias fcedaret manus , jam

*« fenebras convertatur,

Inter homines fi fu-

undabat felle pectus ; pallor fedebat in ore,

ä

perbia primum;feu Adamum ejecit extor-

tremor in labijs , ftridor in dentibus , macies

rem é paradifo: invidia fecundum , feu Cai.

&i

incorpore,moeror in frónte,tri(litia in oculis,

numinfecit, torfit ; adeó ut vel in fua prie

& tabificum venenum in totis vifceribus z

L

li

-

quia qucd eft vermis ligno,tubi goferro,tinea

n&va munydi infantia invidig adolevetit ; nes

à

"wefti-

Invidia de alienlo,*bonö tab&fcit, fe ipfam torquet, - 613

'"ve('gïmento hoc eü-in,viciia animo; quato-

mnia bonas que poffidémus etiam alijs exe

tius orbis latitudinem primis fratribus ane

optare : & ficut ophthalmià , feu vitio o-

guítam effecit ; nonenim quidaliud tantas

culorum laborantes, torquentür , fi aliena

in Caino invidiz faces accendit, quàm exi-

videant, ( eft fiquidem ophtbalmia vitiums

quo rubet oculi pars candida, ac cilia extol«

mia fratris virtus , divino comprobata te.

flimonio.

luntur, quo fit ne poffint fine dolore con«

LE

Id improbis propriom , lucem odiffe

jungi palpebrae) ita invidus non fine dolo«

virtutis, quà aiijj fplendent; quemadmo-

re, & cruciatu alinam videt felicitatem

dum vefpertiliones, & nocturna animalia

quam adnititur venenofo fuo dente corroe

folem formidant, diémque averfantur fe.

dere, ac corrumpere ;

& ficut hoc vitium

renum , & fplendidum , & ad primum ejus

reliquis omnibus eft deterius , ' ita reliqua

ortum flupent, & timore alienz lucis ab.

omnia praceffit ; & non folüm primos ho«

duntur in lylvis : ita &invidi alienz virtu-

mines ejecit & paradifo ; verüm & mala o«

g

tis non patiuntur nitores , quibus feriuntur,

mnia accerfivit in mundo , & morti ipfi adi-

cruentantur, & quos propterea averían-

tum ftravit, januámque adaperuit,

13.

tur; & virtutis lucem , quam non capiunt;

Produxerat rerum Conditor Deus pri-

carpunt; inidenim incumbit ftudij invidias

mum hominem, quem Adamum vocavit,

ut virtutis candorem denigret ; fplendorem

ex cujus fopiti cofta etiam Evam vitz, thori-

infüícet , nitorem extinguat illuflrium vi-

que confortem effinxit? 'inalimenta men-

rorum nominibus vitiorum ; temerarium

Íam apparavit ampliffimam , totum fciliceg.

terratum orbem, fru&tibus dite(centem, &

enim vocat, quem fortitudo commendat;

degenerem à nobilifpiritu, quem modeítia

ad culmen felicitatis impreffit. ijsdem imaa

componit ; fuperbia inflatum , quem . ma.

ginem fui;impertijtque animum morti mini.

gnanimiras ad przclara agenda. ftimulat ;

mé obnoxium, quem ornavit virtutibus cum

verfipellem , quem prudentia cautum con-

naturalibus,tum qua limites excederent nae

fütuit : neque à lividis hifce dentibus ulla

turz 3 fcientiarámque notitià erudivit , G

€ít in orbe tuta virtus; neque ullum eft pro-

gratiam addidit, quà vel abipfo ortu Deo

grati, juíti, amici,familiares, imó & filij con-

pograculum, quo quis potis fit fe ab hoc

holte tueri; nulius c'ypeus, quo ejus tela

Ítituerentur , dedítque corpus vividum, ro«

buftum, nullo morborum vitio infectum ,

retundat ; nullum alexipharmacum , quo

ejus venenum excutiat ; imó nullus eft. fe-

nullo corrupto humore tabeícens; fed fa-

ceffus , ubi virtutum ornatus delitefcat ,

nufn, fucco vitali vegetum , membrorum

quem invidia non ingrediatur; nullum mon-

omnium compage, fenfutimque perfectione

tis jugum , quod non «onfcendat ; nulla

ablolutiffimum , :eximia itidem .venuftate

fylvarum latebrz,quas non penetret.

praditum , nulli vulneri,nullíque zegritudie

12,

Lividis , ac venenatis invidie denti.

ni,ac dolori obnoxium, imó nec mortis

bus obnoxij funt omnes homines , five in

Adjecit innocentiz primigeniz beneficium,

Republica virtute , ac dignitate cateris an.

Ífeu fpiritum liberum , fuique arbitrij, cu

tecellant ; five in Academiis ingenij glorià

affeclus omnes utriüisque appetitus concue

Íupra alios fplendeant; five inaíceteriis vir.

pifcentis, & irafcentis obfequerentur , & u£

tutum culturá fupra cateros emineant ; (ive

tamdiu effent hac felicitate donandi, quam«

ineremo, G folitudine mores | inftituant,

diu fuiffent unico duntaxat Dei- pracepto

«omponántque Angelis íimiliores , quàm

obfecuti ; ea fiquidem munera,ác primae

va ornamenta tali obtinuerunt. Protoplafta

hc:mknibus, quia ut cecinit Po&ta

pacto ; ut fi in Deiobfequioperfeverarent ea

poíleris fuis veluti hareditate transfunde.

Summa petit livor. perftant .kltäïmg

à

fent, Íin veró divinum effent mandatum

ggntj.

10

transgreffuri ,quidquid bonorum, & dotium

Reliqua vitia (cerltc.u :aïicuïlïbonoadv.erfantug

erat ijsdem impertitum ex Numinis munifi-

fed hoc ommum bonorum eít inimicum ;

centia amitterent , tam fibi, quàm füuis po.

toiámque terum omnium pervertit . fnatu-

fteris; léque cum omnibus à fe genitis, vel

ram, quia in optinium quemque, ac pra-

gig

n

^

ftanuiffimum fuos exacuit. invidia-dentes, GC

tudinem.

iendis in moriendi deturbarent pe;qïä. |

quidquid ia omni genere laudis , ac virtutis

Verüm ficut invidia cclum in factio.

14

eminet,corrodere fatagit ; G que teris

nes Ícidit, mentésque angelicas infecit, quze

Íunt fublimiora deprimere adnititur, Hinc

Lücifero coriphzo przcipitesé fummo coelo

invidia ferale e(t monítrum, quod . divinz

in imum fuére Tartati detrn(e? ita & pri-

TTAA

etiam adverlaturbonitati , cui cum propri-

mos homines é primigenia deturbavit felici.

6

um 'flt ania bona. lua »COmmUnicafB 5 id

tate , & extorres € paradifo exclufit: cüm

invidia sgré patitur: contrariatur ftatui

enim jam dudum invidia fuolivore «cacodos..

beatorum , qui aliofum felicitate, perinde

monem torqueret ,«ffqui'bominem p.ati non

ac fua potiurtur * ftemit. contra Chriftia-

poterat tanta felicitate, tantísque donis, ac

nam charitatem , eó.quia de bonis. etiam

prarogativis in terris donatum ,. ferpentem

inimicorum lztetur :.. & leges totius naturze

animal omnium fagaciffimum ingreflus eum

attibus fibi notis vocalem eflecit 5 quiarboa

gifl.iti,ti&r delere , sà quia nos, edosránt o»

H

h 3

tifcie

LU

i^

614.

Differtatio- XXVI.

ri fcientize boni , & mali genitrici circum«

cidit, ut Numen irritaret;

Primus ex A2

volutus Evam illac perambulantem |expe-

damo natus,mortem primus mundum edo»

élavit, quam & mirá fermonis illecebrá : il-

cuit,

Primus filius, primus & malus frater

lexit, & in fua vota inflexit ; fuafítque, ut

fuit, primus homicida , imó & quod fcele-

vetiti pomi dulcedinem guílaret ; & cum

flius, primus parricida, fratrem' enim per

mulier Doemoni annuiffet ad maritum cu.

invidiam occidit, ut fi fuerit fuperbia mot«

currit ; cui vim pomis illis infitam , ac dul.

il

tis genitrix , foret invidia obítetrix , Cain

cedinem , promiffámque fcientiam laudavit,

intus invidiá tortus,ne fraternz victimz Nue

eümque pellexit; donec & ipfeavido dente

mini forent gratiores, victimam effecit fra«

ü&,"'n"h 1

pomum morderet prohibitee arboris, & quia

trem , féque primum fcelerum inftitorem

maluit Adam Deo, quàm uxori dil plicere ;

fecit: & quamvis horreret mors expiandis

momordit oblatum pomum , & cum ipfo

Íceleribus natà , primos tamen aditus per

mortem deglutivit: & tunc cüm antea non

c&efi fratris vulnera,cruentósque hiatus invis

vidiffent propriam nuditatem , oculos coe.

dia apetuít, quz tertiam in hominibus or«-

perunt aperire; féque fpoliatos noverunt pri-

bis partem orbavit uno i&lu, quo fratris jue

17,

migenia innocentia , ac eseteris ornamentis,

gulum fregit, Quauidinvido miferius? quid

qua fupra naturam in Proto

parentibus fplen.

iceleftius? quid injuftius, ac funeftius? mifee

duerant,

Guif, 637

d $.

-

eft invidus, quem non folüm mala propria,

)u

- Ecce quot damna invexit invidia ; non

verüm & alienabona miferum effe adigunt s

Íolàm mentes angelicas & coelo exclufit , &

fceleftus eft invidus , cüm non minus fuis .

in orcum detrufit; verüm etiam hominesà

doleat malis, quim alienisbonis; injuftus

paradifo ejecit, & in baratrum omnium ca-

eft invidus cum mala appetat. aliena, nec

lamitatum , zerumnarum, ac cedium detru-

propriis gaudeat bonis; & propterea ulcus

fi. Fuit heccacodemonis invidia, quz

invidie difficilis eft curationis , cüm (uam;

omnia fcelerum portenta , fupplicia, cala-

ex alieno bono originem trahat , quam nec.-

mitates , erumnas,morbos, dolores, cru-

impedire, nec delerevalet; quó fit, ut hec

ciatus, G mortem ipfam in terram vocavit:

animi egritudo Medicum nonadmittat, &

hac invidia caufafuit, cur incoclo nunc cu«

medicinam fpernat. — Cui enim caput dolet;

dantur fulmina, accendantur fulgetra, ob-

vel morbo aliquo divexatur fuam Medico

Ítrepent tonitrua, ruant grandines, exciten.

aperit egritudinem , pharmacum eidem de-

tur procellae, & turbines.

Eft igiturinvi«

pellende opportunum fufcepturus,

Quí

dia malum vetuftum , mialorum omnium o«

veró invidiá &grotat inverecundo quodam

rigo, fons calamitatum , radix diffidiorum,

pudore erubefcit, Medico propriam aperire

occafio cedium , fzculorum venenum ; a1.

&gritudinem, & peffimi morbi qualitas na-

tiquum virus, caufa primi funeris, felicita-

turz ipfi repugant, Nemo eít, qui dicat z

tis deturbatrix : hec enim Angelos coclo

angunt me proximi bona; aliena felicitas

ejecit , primos homines paradifo exclufit ,

me diré torquet, fortuna alteriarridens me

G prima cede fraternam manum cruenta-

crudeliter divexat; & liceét hzc vera . fint,

€p 'vii.Mo)J.

vit, Scité D. Gregorius Nyffenus : Ipvi.

erubeícunt tamen invidi hacfateti, quos

dia eff malorum princeps,mortis mater.prí-

montam proprium malum , quàm bonum

t?ma peccati janua, vitiorum radix , doloris

alienum affligit , ideóque fir malum pro-

initium, calamitatis parens ,. inobedientie

prium incurabile , quia alienum bonum ne-

eatu[a , ignominie principium , mucro recon-

quit coércere , nec impedire ; non enim

ditus, telum. letbale, flamma cordis , jenis

quia invidus malus eft, ceffat alius. bonus

snteflinorum ,

ánvidentis,

petoris tortor , & [upplieium

effe, nec poteft fibi falutem parare, cum de

falutis materia faciat fibi

perniciem. — Hinc

D. Chryfoftomus ait :

Invidia pefiiferum i2 Homlfi

s. II.

ef malum occultum curari detrefans,bomi.

nem in diaboli conditionem , ac in Demo-

Mifer efl imiidus, quem "on fo-

mem immitilmum convertit. Peream mors.

lum mala propria , verum c& aliena bo-

venit in mundum , propter. ipfam Abel eff

1g,

a miferum effe adigunt 3. &f eà mife-

interemptus , David cedis periculum fubist ,

€' Judei Chrifium interfecerunt. — Imvidi

rioremy quà alienafelicitas erefcát

nuberior.

adverfa aliorum fortuna , &6 fcarabai alieno

/

flercore wutviuntur ?. àit enim S, Cyprianus

"Ulla funeftior in orbe peftis invidiàá,

Judei inde perierunt , quà4 Cbriflo snalue-. Sermin, d

i16, N

. quzrudem adhuc,ac virginem mor.

runt invidere, quàm credere , & poftea ad, /vere.

tem erudit.

Quód fi Adam mor-

dit : Mala cetera babent terminum : ÍnUf-

tem induxit fuperbiens, Cain invidens ei-

dia autem eff malum Jugiter permanens , €8

dem primusomnium januam aperuit; flam-

fine fme peccatum. — Quantóaue ille , cuj ine

ma fiquidem coelitüs depafcens Abelis vicli-

Videtur fucceffu meliore profecit, tanzo £hnUie

inas livorem excitavit in Cainipectore, &

dus in majus incendium livoris igntbus is«

obíletricante invidià exarfit furor , foras

ardefcit,

Hinco vultus minax,

t0r Ut alpfe

erumpens in exitium innocentie à Deo ho,

us pallor n facie , in labs

t' epyor , firín

-

) efranatane

noraue, G invidià ftimulante homingm Qc-

der ia demibur, virba valida

fenui»

€

PA

: Invidia de alieno bo,liötab&fcif, fe ïpfämföräuäf. 6!5'

E0WUICIA , -mandi 4Ad cedis Qialmtiäm prom-

annorum adolefcens , - cü:h m odium incis

pra. etiam [ià gladio interim vacua , odio

dit, & invidiam fuorum fratrum ; nonnifi

Non folüm

£amen futura c&dis avmata.

innocentis fanguine extinguendam. Odium

invidia in homines, quos nulla fanguinis

excitavit incufatio criminis nefc

io cujus ,

neceffitudo nectit, diréfurit 5 verüm etiam

peffimi tamen, ut facrzl

oquuntür paginz,

inter ipfos germanos ; fiquidem ut folus

cujus ipfi ad patrem à Jof

epho erant delati;

LL

Regno potiretur fraterno fanguine nafcentis

exulceravit enim hac acc

ufatio fraternos a»

urbis moenia foedavitcRRomulus tefte Floro

nimos, qui lethali odio cosperunt in eum

Libz.Tbeb.

lib.i, eap. 1. Et fi Statio credimus, folium

contàbefcere :

Genef $$2«

-

Accufavit . autem Jofeph

unicum anguítum fuiffe Thebauis fratribus

fratres apud patrem de crivisue pefmo, iea

Ethocli , & Folynici, eorum teflantur rogi

ut nonnulli interpretantur , cóquia affiduis

in funere diícordes.

Quin & totius orbis

diem litibus, acrixis prodigerent? velut

latitudinem primis i& orbe fratribus adeó

alijs placet, quia Numinis inmemores ve.

coarctavit invidia , ut unus ggti alterum

recundiam non haberent, ut pene in beílias

non valuerit,

degenerárint,

17. .

Neque alius ignis odij faces accen.

Invidiz veró fomes triplex fuit, veftis

19

dit in Jolephi fratribus,quàminvidia : 7-

polymita, & du

plex imago ei períomnium

Genef, €.37. dentes autem fratres ejus quód a patre plus

obje&la, feu dup

lex fomnium

agrefte unums

* .

eunclis filjs amaretur , oderant eum , nec

& coleíte aliud ; cáimque ipl

e de íua inno.

gpoierant eiquidquam pactficiàloqui. — Fecft-

centia alios metiens puetili c

andore aperuüea

que ei tuntcam polinitam , íeuut legunt

rit fratribus fe per quietem

vidifle, íe &

feptuaginta Interpe:es varfegatam , vel ut

fratres fuos ri

ri colligate fmanipulos , &

legit Aquila ezicam talarem , vel ut vertit

Íuum duntaxa

t mani

pulum ex illis. fletiffe

ereCtum, ac vidifle

Symmachus tunicam tnanicatam,quaque ad

eundem à fraternis ma-

talos usque deícenderet , & manibus arti-

nipulis -cirt;umüantibus- adorari

lomnium

ficis mira effet varietate diftincta, atque in

hocce invidiam excitavit fraterna

m;, quam

pignus amoris Jacobus filio fuo donavit tu-

auxit fecundum fomnium, quod

ituidem a«

nicam hanc difcolorem íeu diverfis variegatá

periens dixit, vii 4 fole,

€ Inna,ac venes

coloribus , que non leviscaufainvidia erga

rabunda undecim fyderibus

me coli, Quas

Ératres fuit; segré enim tulerunt,quód ele-

narrationes reliqui fratres intolerabil

em are'

gantiore vefte Jofephusornaretur, proinde

togantiam inter

pretantes indignabant

ür , €(*);

quia

videntes quód à Patre plus cateris amaretur,

puer inter vizos auderet domi

natum

oderant eum, nec poterant ei quidquam pa.

affect

are, Quamobrem invidorum

oculos

«ificé loqui. — Nequivit Jacobus fui flam-

uffit cum veftis polymita,

feu togula mul-

$has abícondere amoris3 1íplendor enim

ticolore filo eleganter cont

exXtaà, quam Joe

flamme íe ipfum prodit.

Ex fumo, qui

fepho fieri parens curauer

at, ac ferendam

zectior in ccelumex facrificio ab Abele Nu

dedergr in tefferam fpeciali

$ amoris: tum du-

anini oblato dirigebatur, conjecit Cain Dei

plex iomaium agrelle unu

15 cce

lefle aliud

Épecialem in Abele amorem , ac favorem,

*

à Jofepho fratribus narratum :

Hac ergo Tridem,

ur nonnulli opinantur

*

& ficut ex füumo

cauía fomntorum ,

4tque fermonum InVidie,

«onjecit Cainus amoris flammam ; ita. ex

€6 odj fomitem mi

"nfrauit ;

Eít invidia

felicitatis pediffzqua, & vel

vélle polymita, feu " variegata, G cateris

uti ümbra, quze.

elegantiore conjecerunt cateri filij Jacobi

obícurare iliá adni titüur;

lincza

licét fplendoribus fe.-

ípecialem amorem in Jofephum ;

licitatis alatur invidia,v

eluti viperinus foerus

fole: invidia effe, affe&tus introfpicit alio-

matrem dilacerat : reí

ponderunt fratres Jo-

rum: videntes quód à patre plus cunciis

fepho lomnia fua enar

ranti :

]js amaretur, oderant eum , doluerunt e.

ANuuonid Rey

J

nofter eris , aut fubjciemur

ditionitue : in

nim prafetri (ibi ftatrem natu minorem, &

enatratis fomniis Jofephi

felicitatem * a

quem przdiledum vident odio 'perfequugg

praeminentiam agnovére

» ideóque adnixi

f£üf, —

V.

funt eandem evertere, ac

mendacij frattem

18,

Neque Jofephus quidquam intulerat

redarguere , quafi

dixiffent

E

L

damni fratribus, necin minimo eosdem

tia fomnij

ex arl:()— EH ES

mendax convinceris à

uf DOtat Á«

Jaferat, ut ineum favirent fratrum tum o,

bulenfis: dizentes auaf eups spe

ntiri/, Ejfn-

dium, tum invidia. ^ Sed impeníus Jacobi

gere fomnia :

nimirum que

m indignum

fceptro oftendere (ata

patris in unum Jofephum filium amor . fti.

gunt, mendacé dicunt:

mulos ad odium fuppeditavit reliquis filijs,

mendax ením'à glori

a de

ggmläM ö

& à throno excluditur R

jicitur. nobilitatis,

fl

qui tunicam polymitam , c&terisque ele-

egni, acin mile-

gantiorem videntes in fratre minore natu,

ram detruditur fervorq

m conditionem,quia

caperupt invidie corrumpilivore, ejüsque

ut ait Salomon ;

venenato dente corrodi,

Nec poterant ei

Óium mentiens,

JNon decet Principe

h lA- Proveyb, 15,

L

«p,7.

quidquam pacificà loqui, quialingua,quam

Itaque probaturi

livor invidiz inficit , etiam à communibus

fratres , Jofephum

Q 49

Somniatorem neque in

Regem , neque in

deíuefcit falutationibus, Fuit JofephusPa-

Principem poffe unqua

m eli

gi,mendacii re-

tris fui Jacobi ocellus , acdelicium, eà quia

darguunt , dicentes ut. ait

Abulenfíis

44

in fgne&,utc eum gexxuegit. Sexdecim erat

eum mentiris utin coetum €eum detrud

ant

z

Íervo-

6[6..

Diiïerfätï& XXVI,

fervotum mendacij labe infe&um , ac yco-

mendacij redarguitur anime yEönffituïmF

phantam depradicant,

Ecce fraterna invi-

occifor : Os, quod mentitur occidit animam , 4hient. L,

dia, quàm livido dente Jofephi mordet, ac

hoc eít fui efficitur carnifex , & in Xfe'ip'fum' * Es

$ul

corrodit felicitatem, quàm funditus ever-

Íízvit, qui mentitur; quapropter occiío-

tere fatagit? aurcos Jofephi mores denigra.

rem anima produnt fratres Jofephum , dum

mendacem afferunt :

re adnituntur fratres, dum mendacem pro-

non potuit invidia

dunt : fiquidem mendacii reus virtutum o-

peitilentius, ac nocentius evomere venenum -

mníum deftituitur fupelledili, ait Salo:

ad corrumpendam fomniatam Jofephi feli-

Prov,Y 31«

mon: Qui mentitur teiiis est fraudulen-

citatem, ejüsque deprimendam eminentiamez

m l Omde. . didbb - .' auscd ais - n s

", 0170

£u5, feu ut legunt Septuaginta. Interpretes

ait enim D. Ephre

m. Ver/z;nux, & verfipellie

- effis eff dolofus , ub dolofi autem nomine

eff bomo mendax,

tota feries comprehenditur iniquitatis, quia

Nullum eft mendacio maiüs in anima 23:

ut fcité ait D. Chryfoítomus, 4olofi dicun-

vulnus, nullímque dedecus gravius, Sifra-

tur, quia nibil vetli, aut fani zn peclore ge.

terna invidia Jotephum cruenta ceede interee

rHuts adeó efficax eft. mendacij peltilens

miffet, corpus duntaxat occidiffet, & invidos

contagium , ut cotiüs honeflatis corrum-

Íceleris parricidos effeciffet; ífed dum mene-

pat decora, obliquet redtitudinem morum,

dacem depradicavit , in ejus animam detz-

totümque hominem veneno inficiat iniqui-

viit,feu in nobiliorem hominis partem: quos

tatis, ac veneno afpergat protervi . quo

fanguinis neceffitudo arcliüs jungit,eos invi«

virtutum omnium delet ornatum.

Neque

diz moríus crudeliüs dilaniat ; & plerume

-« — L. —— sb - -- T — « "UT -

virtutum omnium fupellectile putes men-

que invidierabidis dentibus magis obnoxij

T

daces folüm dettitutos, fed vitiorum etiam

ij íunt, quos fraterna charitas deberet june

l

^

omnium labe afperíos.

£ere, quàm quos nullum amicitig vincu-

Hinc de impijs graviter conqueftus

lum neétit.

Eisdem uberibus plerumque

A.

David eorum depravatos moresad unguem

lactantur cognatio, & invidia , qua intef

Non efh in ore

deícripturus ait Pfalm, 1.

Cainum, & Abelem nata, inter fratres enu-

eorum veritas , cor eorum vanum eft ; hoc

trita fuit; inter quos & adolevit, E/ invi-

eítviri mendaces, omnem à fe veritatem

dia , ait D. Petrus Chryfologus ,que pugnat .

excuffére ,^ & quidfperandum, nifi ut vitijs

adverfus domeslicos , quia Jo(ephus ea, qua

omnibus fit cor eorum illitum? efl fiqui-

erat. innocentia infignitus fratribus fuis (om.,

dem mendacium veluti magnetica imbutum

nia enarravit, eorum in fe livorem acuit, &

Jisd

vi, qua catera ad fe attrahit vitia, quapro-

invidiam excitavit.. Ful marriz mez pugna- Cant.yev.s,

pter ait Euthimius : Menziuntur affiduó ut

verunt contra me. . Sedquafuit hac ditfidij

Brit,

fallaces ,. & inutilia femper , & vana cogi-

caufa, quódnam crimen patravit fpon(a, ut

tant , ut maligni : G revera malignantur,

in fe unam fraternas moverit iras, & manus

qui mendacijs affüuefcunt ; imó nullum eít

in íuam armaverit perniciem? non ulliusfuit

da-

Ícelus, quod in officina mendacij no

rea criminis; fed quia fuitcateris pralata ,

tur, quia mentientes inutilia femper,

&

ana

aliorum invidiam , & livorem in íe acuit :

cogitant, ut maligni.

Á

pofuerunt me cuflodem in vineis , & ideo filij

*2

endax inuritur »

4

Hinc infamiz nota m

matris mez pugnaverunt contra me:quia ad

quin & inter fcelera , quz infamiá depravan-

regimen vocata fuit, ipfaprzlatio in crimen

tur primatum fibi mendacium comparat:un-

vocatur, quia przlaturam,quam vident fra«

declef.20.

de Syracides: Porzor fur ,. quam affiduitas

tres in fororeodio profequuntur. "Perízpe

»,27,

qiri mendacis.

Quod fi leges civiles infa.

quos experimur extraneos , fentimus benee

mia notà fures inurunt, adhuc longe gra-

volos; fratres veró habemus infen(iffimosg

i Gme/,;g.

.01 4,

vius eít mendacij dedecus; furtum enim fi

fi invidia eos pungat, utfratres pupugit Jo-

mendacio comparetur decus potiüs effe vi-

fephi, cüm ijsdem fomnia enarravit fua;

detur; Porior e$i fur, quam affiduitas viri

Hec. ergo caufa fomniorum, atque fermonum

Gezef, :.3*,

snendacis , quia ut fcite expendit Eutimius;

invidie, & odij fomitem miniflravit , ftater-

Furi preter opes catera fidere poffumus, men-

nam non incurriffet Jofephus invidiam, ni(i

Jï

daci nibil ; hoc eft, fi furi preteropes, re-

fclicitatem,St przeminentiam fomniáffet;ubi

liqua committas, eum deprehendes tibi fide-

Íe fortunatiorem fore przedixit; odij pariter,

lem; mendacijs veró effutiendis affuetum ,

& livoris fe (copum conflituit , ait enim D,

non tantüm circaopes, verüm G circa reli-

Cyprianus : 4críis divitibus , quám pauperi -

qua omnia invenies fallacem ; fitque propte-

bus fratribus, quam exteris invidetur, 9nom

r

rea eó infamic proximior, quoàfidee(tre-

inopes, fed locupletes inquietat infeflatio [a«

|

motior.

Ecce quo rabido, & canino dente

v4 bonorum, Fraternum exuerunt amorem,

momorderit fraterna invidia Jofephi prae-

dumJofephum íe ipfis majorem intellexe-

minentiá fomniatá, quam ur funditüs fratres

runt futurum, quia utfcité ait D. Hierony-

everterent,mendacij notà eum . inufferunt ;

mus: Difjcile eff faila glorie virtute fupera,

crudeliores fe exhibuére in Jofephum dum

ve, G ab bis dilsgi, quos precedas.

fomnia confingere, & mendacia conílruere

Odio, & invidià Joíephum fratres prov

24,

edicunt, quàm dum límaelitis poftea vendi«

fequebantur , quia futurum (ibi. przcellen,

deruntin lervum : fiquidem venditus etum-

tem audierant ; fed dum livore innocentem

nis duntaxat corporis fubjiditur, fed dum

carpunt , ipfi Íemetipfos livore difcerpunt,

;

InQr«

Ínvidia de alieno þonö tabefcit, fe ipfam torquef.

617

at

tnotfüque viperino propria priüs corrodunt

ma fua in invidum acuit , qu'em vulneret,

"Oxh

viícera, quàm aliena tangant, fciteD, Gre-

O quàm lethaleeft invidi venenum , quod

Orat, »y,

gorius Nazianzenus : Solus ex omnibus affe-

viícera etiam corrodit invidentis! apud Ge-

l

&ibus iniquiffmus fimul , & equiffmus invi.

rare fines favente Numine, auípice coclo

dia ef : iniquiffmus quia bonis omnibus ad-

oppulentior factus fuerat lfaac : purásne

ver(us efl 5 equiffmus quia . dominos fuos

plaufus, anfibilos deberet inde fperare ?

vexat, Gconficit,

Nullum ex vitijs eít,

putásne à finitimis populis effet' encomijs

quod arétiüs legibus inhzrear juftitiz, quàm

excipiendus ? Cum antequam tot. divitijs

ipíe livor , quem - ititus invidia evomit ad

afflueret effet' amicitià devinclus Abimele-

vifcera cotrodenda, promeritas enim illicó

cho, mox invidia vinculum difrupit chari-

4^

peenas exigit proprij fceleris , quod juftum

tatis, juffítque Rex Abimelechus -lfaacum

&quümque eft, pulchré D. Profper : Invi-

procul abireé fuis ditionibus: Recede 4 mo- Gemef.28,

diá wibiljuflius, quia-protinus . autborem

bis, quoniam potentior nobis fatlus efl val.

'0016.

perimit. & exeruciat , & at ait Seneca. de

de, cüm primüm pinguior forruna líaaco

reliquis vitijs , Maliría smaximam partem.s

arrifit , invidia in Abimelecho nata amici-

veneni fui bibit, led invidia integrum fum(xm

uam abegit, &livorem effudit, quo Abi-

haurit venenum: totum, quem invidia livo-

melechi vifcera torqueri ceeperunt ; cüm

rem effundit, in proptium affumit fuppli-

primüm ccpit Ifaacus divitijs affloere in di«

cium; quo eó diriüs intus torquetur, quà fe

Ícrimen fe injecit , grave aliquod damnum

exteriüs non effundit.

&f.

ab invidia incurrendi Abimelechi ; quia fi

Qui hoítium viícera transfoffa cupit ,

€ó tutior, quó pauperior; mox periculo

livore hoc infecta de(ideret ; fiquidem in-

magis obnoxius, quia potentior; ícité Chry-

vidiz mucrone fe ipfam invidus interimit ;

Homíil, 1.5f

foftomus : Negue Rex, qui $n tanta peoteflate

Genes,

dum invidiam concipit , gladium in fe a«

erat , invidiam contineve poterat , fed duitz

N

cuit 5 G dum ejus effundit intus livorem fe

abi 4 nobis, quia potenttor nolis faElus ess

ipfum cruentat.

Hinc David fuosgladium

nullum eit pectus adeo illuftre , quéd fuo

in hoftes noluit flringere, fed petijt ut pro-

invidia livore non corrumpar, nulla digni«

prio fe ipfos gladio jugularent , G/adiws

tas adeó cJara, cujus Íplendorem invidia non

eorum intret i5 corda. ipforum : nimirum

denigret.

invidiam impijs imprecatur , quia quos in-

Quinimo invidi veluti vefpertiliones

27

Lib.3. de

vidos fupponit , gladio putat transfixos ; ait

alieno czcutiunt fplendore , & libentiüs

"hW

l

. eor'it.

ldiota: Invidia eff gladius Golie , qui pro-

ferunt res proprias minui, quàm famam

prium Magifirum occiditj quia. snvidi an-

augeri aliorum ; propriz faciliüs fubeunt

tequam altos anterficiant. invidie &ladio tor-

detrimenta felicitatis , quàm alienz patiane

Mb

quentur , ut meritó dicatur gladius eorum

tur incrementa profperitatis: acceníus zelo

aniret in corda ipforum

Vozat invidiam

Chriftus, eó quia videret templum empo-

Goliz gladium; quia quo Gigas gladio pa«

rium factum, & domum orationis verfam

raverat. Davidem occidere, esdem ipíe ju-

in forum negotiationis, manus funiculis ar«

gulatus fu't; invidia enim invidum torquet,

mavit, ut opprobrium illud excuteret, ac

ferit, excruciat, & enecat,

foras abigeret: Ejiciebat omnes vendentes

» Mattb,2 Y

26,

Viperinus eít invidiz livor, cümin pro,

Q'ementes $n templo , U men[as nummula

*

priam ixviat genitricem ; quz dum livo-

riorum , 69 catbedras vendentium colum-

rem parit , ipia perit.

Divitijs noverant

bas evertit , ubi Abulenfis ait :

]

Sciendum

Gt70/,56,

Palaitini Híaacum affluere : Ob boc inviden-

quid iflá nummularjj evant pofiti à facerdo.

Quaff 07 |

9.,14.

tes ei Paleflins omnes puteos , quos foderant

LHÓus , E5 defamilia fua , ut Ipfi tfla lutra:s

fervi. Patris Ifaac Adbrabam, illo tempore ob-

exercerent , quia avari uimis erant.

Sed cur cüm

- Sed

ffruxerunt smplentes bumo,

interim pueri Hebrzorum Chriftum 1

audi-

UR

Palzítini ex jisdem puteis aquas. haurirent

bus profequuntur ,' & publicis acclamatio

ad (itim extinguendam, mox eos exficcant,

nibus excipiunt, canentes Hofanna filio Da«

& (bi fübtrahunt fiti refrigeranda [ola.

Vid, Íed expendendum eít, quod facer tex.

tium ? Invidía tunc torquebantur , eb quia

tus fübdit num. 1$,. PzZenres 4utem. — Prin,

líaaco pinguior arrideret fortuna, ideóque

invidi effecli, quo I(aaco fub(idia auferant,

cipes facerdotes , — & Scribe mirabilia , que

faciebat, & pueros in templo clamantes , &

fibi nocent , ac damna inferunt,quiaalienze

dicentes . Hofanna filio David

L

.

4 indignati

invident felicitati, pulchr& " Lippomanus

funt , & di

xerunt , 4udis quid ifli dicunt ?

Puteolos obffruunt. utiles. tam fibi , quàm

De lucro amiffo non conqueruntur Sacerdoa

líjs; non curant, cui noceant , tantüm ut

tes, qui tamen de laudibus Chrifto ab in«

énvidie zelo fatisfaciant , ecce folatia fiti

nocentibus attributis excruciantur. Quid?

extinguendz in puteis parata, fibi Palzftini

'quód de negotujs proprijs deftru&lis , &

fubtrahunt; &fiti e(tuare malunt , & fe

nundinationibus fublatis non doleant ?

us

ipfos torquere, quàm ut Ifaacus & ejus fa-

tamen pati nequeunt Chriftum debitis ex.

ih

milia;, ac pecora inveniant, quó fatisfa.

cipi laüdibus? invidia eos poffederat ; ideó-

ciant fitiejsque extinyuant zeftus: etce pro-

que zegrius tolerárunt Chrifti plaufus, quàma

prio fe gladio cruentat invidus, Glivorar,

lucri amiffionem , ac negotiorum de(true

Feraui de Afeiitbus Yon. IL,

li ii

élionem,

618

Difiertàuo XXVI.

('&ione;m; maluerunt (ibi imminui lucrum,

quàm Chri(ti famam adaugeri ; & proprij

$. III.

amiffi lucri immemores in laudes invehun-

tur à pueris Chriilo tributas, arguté D.Pe-

]Invidia fibi culpa , €9 fägop/i?iz:m;*

&rm, 171,

trus Chry(ologus : Quis tibi malorum fina?

qua alijs mala in odij cudit. officina, ia

ubi alterius bonum pena est , ubi. erucia-

fe retorquet $ gebenndmque accerfit , quà eà

£us efh aliena felicitas 9. malum. multiplex ;

ACTELLS torquetur, quó alius , eué. dn-

Pþlm.m [

quot funt. profperitates bomiuum , tot. fuut

videt uberiori donatur feitci-

96

tormenta invidorsm.

tdtc.;o

29.

Quid miferius, quàm aliena falute a

39;

grotare ? quidinfelicius, quàm alieno fola»

$t fibi invidia culpa , & fuppläcïum;

uo torqueri? quid indignius , quàm alieno

]3 Pf*?)- T.

, Qquia cum quis alteri invidet, in proxie

fplendorc, acluce czecutire? . quid inlanius,

mum peccat,. & promeritas dat.fi«

quàm aliena felicitate infelicem effe ? Adeo

mul peenas fe ipfum excruciando ; livoris

torquentur invidiz alumni, cüm alios vident

fupplicium in fe ipfum priüs fzevire incipit,

ad fublimiora evehi , ut fe ipíos deprimant

ut alios difcerpat;

-Intuebantur Pharifzis

inimum zrumnarum , patiantürque liben-

laureaterum coripheum Stephanum fplene

tiüs proprij honoris jacturam, quàmalienz

doribus circumfufum , ejüsque audiebant

ä MGT.'.

incrementum felicitatis,(cité D. Gregorius ;

verba divinam redolentia Sapientiam : 44u-

A&af. 7.

Invidus nibil letum de proprüs libat , quia

dieutes autem bac difecabantur cordibus fuiss

P

tabe[centem mentem [ua pena [auciat,quam

ut fevirent in Stephanum íe ipfos priüs

LJ

.*

*

felicitastorquet aliena z. & quanió. eperís $u

torquent , G propria vifcera corrodunt

alium fabrica ducitur, tantó fundamentum

quia hec e(t natura. invidiz in íe ipfam

smentis livore profundids fuffoduur ,. ut quà

ízvire , & invidum acriüs torquere , &

alá ad meliera properant , eó spfo. deterius

in hoc tantàm juftitiz legibus ftudet, quia

fuAcnt,

Crudele efTtinvidia vitium,cum nec

propriz noxe poenas à fe exigit , & tela,

3

fibi ipfi patcat , & (upplicium ; quo fe in-

quz in alios jacit; in fe prius vibrat, ut

tüs torquet, exteriüs prodat ; hincin in.

pulchré notavit Valerianus inquiens de i«

Pun, 10

*

*

m

vido vultus minax , afpectus torvus , in fa-

vidis

Bene iilos tela. puniunt , ut vi-

Serrm. de

£n'eid,

cie pallor, in Jabijs tremor , flridor in den-

deatur mibi invidia aliquid diftreiionis ba.

tibus, ex ore erumpunt verba rabida,effrze

bere , dum authori fuo cor repercutit , &&

natà convicia; manus expedita funt ad cz-

t4l? confcium | pe&tus. erefcente jugiter — li

dis violentiam 5 tametfi gladio fitinvidia va-

vore eonfumit.

Paremia eff , quà invi-

€ua, odiotamen futurze necis armatur.

dia in aulis nafci dicitur, enutriri ac adole«

Non tamen credas, ab animo prodire

Ícere ; fed nunquam mori; fed veriüs di.

29

invidiam magno; quin potiüs imbecillem

xerim , hanc furiarum. Megaxram ab Erebo

gb-! S':

prodit, & inertiam fequitur , & Livius cau-

originem trahere, cüm ipfius emuletur

fam etiam affignat, quia nulla ingenia tam

Í2viiam aiente Salomone

LJ

e

Dura [icut

Cant. $,

,

prona fant ad invidiam , quáàm eorum, qui

infernus. amulatio , non folüm inflexilem

!'jklm,

genta , G fortunam (uam animis non aquant:

Libitinz duritiem &emulatur invidia, quze

quia hi virtutem , & bonum alienum. ode-

perinde ac mors nemini parcit ,. fieque

.

runc hoc ad fplendorem fuum pertinere ar-

fibi ipfi , quam diré torquet

?

verum

bitrantes, fi aliorum laudibus nebulas cffu-

etam inferni fopplicia imitatur

?

.

adeó

*

derint; & in parte felicitatis fug ponentes

diré fe diícruciat

*

parum ei fuit mor»

Quemad-

.tis emulari inexorabile fatum niíi acrioe

fi quid alijs adverfi contigerit.

modum Medici, avaritiz ftudentes id unum

ra gehennze in.fe fupplicia excitaret. Ta-

habent in votis, ut quamplurimi per ur-

metíi ut cecinit. Venufinus Po&ta :

Pal.

Li&b l a 64.4'. :

bem morbi graffentur, de quibus propte-

lida mers «quo pulfet. pede J pauperum.s

rea fert paroemia,rem malam eíle Medicum,

tabernas , Regümque turres. - .. Motiatüt-

cui nunquam bene eft, nificum alteri ett ma-

que eodem modo Suter, ac Rex,& fru.

Lib.detran-

léaait Seneca : Afit livorem snfelix inertta,

ftra ceelum ullulatibus impleant , qui ejus

gnilsap.2-

& omnes defirui cupiunt , quia fe non potue-

faleem declinare fatagant ; — ita tamen

mors hominem perfequitur , ut licét cor-

yunt provebere : & ex, bac deinde averfa-

zione alienorum procef[uum , & fuorum deffe-

pus corrümpat ; & abíumat, non tamen

ratione obirafceus fortune animus, &5 de fa-

animam extinguit, quia amputato core

eulo querens , & in angulo fe retrabens , &&

pore ex Libitine unguibus fugit anima:

para mecubans fua,

Odio, & invidiàJofe-

infernus veró non. folüm

corpus , . fed

& ipíam animam pradatur , ac difcru-

phum ftatres infequebantur, quia fibi con-

jiciebant pracelleniem , (ed cum de livore

ciat, && ignis tartareus in fpiritus fae

vit.

1

innocentem carpunt propriam prodünt in-

grtiam, ac imbecillitatem, & fe ipfos livore

Quis non dixerit , invidiam effe unath

31*

difcerpunt; moríüque viperino propria

ex furijs in Erebo natis? cum ejus flam*

corrodunt viícera,

mantes tzde non íÍolüm corpora tor-

» ejus

qqu-earnt( , Íed & animam excrucient

otes

Invidia de alieno bono tabefcit, fe ipfam torquet.

619

-ü*ofes denïgrent*'*', 'Qinfent'ionem' -äam*nen't, &

que ef , qui occiditur. imvidià » quia vif

in ipíos Spiritus (zevientes eosdem, rodant,

spfe inferior exifleret

zlg benore alterius nom

incendant, torqueántque ? fed dum invidia

dolerer.

gehennam fuppliciorum inalios fe prodit,

Imó zon folüm propriz ?derbgat in»

33»

inferni fupplicia etiam in fe retorquet , &

vidus authoritati ; fed fui ipfius tortor plus

poenmas dat, quas invidig livor exigit, id-

fibi nocet, quàm cui invidet : dum alte.

Pfiey,; quecaule, curRegius P(altesdixeric: Do«

rius felicitatem ,. & — fortunze incremene

"U.6»

lores iuferni circumdederunt me 3. quód f

tum, nollet videre, fe ipfum torquer; &

quaras quinam fint hujusmodi dolores adeo

quo telo ferire alium cupit, fe ipfum inte»

atroces, ur gehennz amulentur fupplicia

rimit ; hinc homo non tantüm eít homini

)

reípondet D, Auguíilinus in enarratione in

lupus , fed & Dormon, cum gehennecrus

In :Pfal. 17

* Pfalm.-wQ In bisqui circumdederunt. me ,

Ciatus excitet, nec propterea ullus eft Dia.

wt perderent mme,erant dolores amvidis, ln»

bolorum ita metuendus ficut homo infidia.

vidi (iquidem tartareis cruciatibus oppreffi

tor,G invidus, .Daniele inlacum. dejecto

Davidem períequebantur, ideóque «dolo-

leonum, Rex proprio fuo annulo oftium ob,

res invidorum, dolores ijsdem fuére infer-

fignavit cavez , ne ullus effet Danieli opem

ni, quiaut Íciténotat Alanus ; — Invidia eft

prattiturus.Daniel.c.6.Kex annglo fuo;&Op.

CAP d .U. ET.

i

umanz mentis infernus,& id fortaffis caue

eimatum [uorum-os [pelunce fignavtt, nex

A&". fn

iz, corDeus nullaalia graviori poena — in-

quid fieret contra Danielem.

Qui càm tue

hu

vidos. plerumque punjat, quia inrernus in-

tus effet famelicos inter leones; [ecuritae

vidi cruciatus officio fuagitur fzvioris tore

tem nonanvenit apud bomines, à quibus

teris ; adeó acre eft invidorum fuppli-

fuiffet per invidiam lapidibus obrutus, vel.

€ium, quo intus excruciantur, ut gravio-

telis confixus,vel gladijs confoffus ; & quem

rem poenar ab ijsdem iubinde non videatut

'dentes, ac ungues leonum lervárunt indems

32

Deus exigete,

nem;rabies invidiz canino dente dilaceráffet,

Invidebant ZEgyptij Hebrzis, eó qua

Qued fi reliqua vitia plurimumíecum dam«

per multiplicatas proles uberiora femper in.

mi adferunt, & mbitío juxta Bafilium in

Pjalm. YO4. crernenta fubirent , quapropter ait David:

.v. 4 ,D

Epiftolis, SSit demon pefftmus imó calamis

, de

Covertit cor eorum , ut odirent. populum.s

tatum foecunditlima parens , fivé aulasPrin,

ni,

ejus, C dolum facerent. in — fervos ejus.

«ipum ígbeat , five curias Judicum igré-

Qua igitur poena. erunt. /Egyptij mulctan-

diatür, five ad caftra militum egrediatur ;

di, eó quia invidentes Hebraeorum incre.

humilitate tamencuratur hzc zgrirudo, &

fnentis dolosé in eosdem Ífe gerant? Deus

ejus tumor deprimitur ; imó ett humilitas,

vindex non reliquit ZEgypuiorum invidiam

quz promovet ad eminentiores dignitates;

fuum impuné venenum effundere in He.

cum ambitio inimum detrudat miferiarum F

- brzorum perniciem 5 fed livorem puni-

Saul enim dum parentis fui afinas quaerit,

vit ; non ZEgyptios mulétando, fed He:

regnum invenit Iíraelis,

Jofephas nun-

Cuth b

brzis benefaciendo ?. fcité Auguftinus Ns.

Y5 eund,

quam in ZEgypto ad faitigium fuiffet Prores

P/h lm,

quid iflorum gravium peccatorum. autbor

gis evectus, nifi priüs. deje&tus in puteum

fuifler à fratribus.

eff DEIIS? 1n eo quüd populum fuum mul-

Sed invidia egritudo

tiplicavit: boc beneficio malos ad inviden-

eft, cui medendze nullum eft pharmacum

dlum convertit : non itague cor eorum ma-

aptums morbus eít infanabilis, adeó ut (o»

lum factenda ,. fed populo fuo benefactendo

lius fit:divinze Omni potentiz, eidem curane

jfponié malum convertit ad odrum.

Quos

do remedium adhibere ; imóeft adeó aus

Deus vuit acriüs punire, eos permittic in-

dax invidia, ut fuis mor(ibus nec ipfi vie

idiz torqueri livore, ac odio excruciari,

-52;;' ^

w

deatur Numini parcere, & folus Deus fit,

jj o^

quia invidus in le ipium Íxvit,

tma cue

quiinvidiá non pulíatur, & mullus eum

dit, gladios acuit, patibula erigit ; incen-

tangat livor : ait D. Nazianzenus : Jgvjdja

dia excitat , & ferales accendit flammas in

won jfolim multos . fed oprimos tangtts ita

proprium fupplicium , & fui ipfius tortor

at folius Dei fit, ab ea inexpugnabilem ejfe » s

Íe ipfum excruciat, ac punit; quapropter

licét.quis fe invido fubmitrat , non propte.

ait. Job. c. 3.

Parvulum occtidit 3nvidia?

non tamen credas folos infantes ab invidia

rea eum fibi conciliat, & invidiam extinguit,

miritatem dedifcit omnem invidia, in 0«

enecari; in heroes hzc furia etiam fzvit ,

mnes ferocit, &Gvix uni, vel alteri parcit: &

quos & interimit ; fed «atenus parvuli

quamvis ferz omnes fylvis imatz, ac innu«

nuncupantur , quiaalijs invidentes pro-

tritz affuetudine ,

ac beneficiis. manfue-

prie derogantauthoritati , dumlivoris fe-

Ícant; invidus tamen nullis delinitut arti«

rulz fe fübdunt, ac inflar puerorum'(inunt

bus, nullísque cicuratur beneficijs.

Hinc -

fe ab invidia virgis excipi: appofité D.Gre-

Deus Ifraelitis przvaricantibus. irafcens ait

gorius :

Invidere mon poj]umu wifi eis ,

per Jeremiam: 2ittam vobis ferpentes ve

los, quibus non efl incantatio.

S9-

CAb v

h

quos nobis in aliquo meliores putamu, Pue-

Quéd fi

rilis ergo efl , qui livore oceiditur ,. quia.s

qu&ras, quínam fint huju

smodi reguli fere

spfe teflimonium perbibet , quód eo . minor

pentes , refpondet Caffianus : Ipviis ejz

Jfér» cujus imoidia torqueruv... Paroulus sita-

Iuess de qua. dicitur per Propbetam « mir. Collat 18,

Vérani de Affecibus Torn. H.

111 3

$av

€4P, 17,

L

*

Differtatto. X X VI,

520

eMtirado bac

gam vobis ferpentes venulos ,. quibus mon eit

in folitudine , in inaguofo,

iscantatio — Quod (1 invidus ferpenseft re.

fuperborum eff , quia folos fe fe aftimant ,

lls concentibus cicuratur , nullis

ft folos appetunt reputari.

Litteratus es1?

gulus nu

tecibus flectitur,

nullis verbis mitefcit, nec

odit focium,

e"fhutus efl in negotijs f4-

cularibus ? — Neminem weller . fibi. fimilem

ulla mollitur arte; cüm fint fcrpentes reguli,

ntatio.

inveniri. Pecumiofuüs efb ? — fi ditefcere vi-

quibus non eít inca

34

Invidie natur

4 e(t fzvire in invidum,

derit alterum , crucsatur.

Fortis, aut for-

mofuseff ? Daei parem ,& contabefcit,

eümque torquere, & priüs debet proprice

oblivifci nature , quàm à ponis infligendis

Solitarius efl , fed erroneus , errat in. foli-

Cor ei elatum , durum, expers

defueícere.

H:nc apud Pelafcos paroemia

tudine fu&.

Plurimi babent 1n

borto fio: arbo-

compuntlionis , ficcum.

fuit :

pietans, iguarum

vemTbtimonis ,

fait is Athenienfis, vixitque

4b omni rore gratia caleffa.

Quis facilé

temporibus

Peloponenfiaci belli ( ut ex A.

poteff , quale [it boc malum ,. verbis exprís

& Platonis liquet poématibus)

ri(tophanis;

mere , que invidus odio bominis profes

Tanios

invidus, ac pror

fus inhumanus, qui pro-

quitur dryimum muntus in bomine.

6$ s

Dterea cüm omnibus invideret, omniüm ar«

porrà invidus pená juflá babet tortor

todebat a&tiones , & nullorum erat bomi-

62*

quantos invidiofus babet laudatores.

num homo, di&tus propterea, Mifantbropos

quidem invidiofum facit

excellentia meritt;

Nec ei 4b bomine

feu ofor hominum, eó quia mifanthropiá la-

inyidum pena peccatt.

boraret feu veftigia , ac confortia effugeret

porest vemedium adbiberi ,. cujus e$l occul-

hominum, uni duntaxat adolefcenti Alci-

um vulnus, — Confiderate, obfecro, qualiter

biadi familiaris, quód cum fuiffet id vifum

znvidos punitura fint mala (ua , quos etzam

iniuetum & mitum;placuit aliquibus caufam

bona puniunt aliena.

Ubi ifli fieri. potue-

fciicitari , cur cum folo Alcibiade amicitiam

runt boni, qui funt in. bono mali ?. aut

foveret ; & ferunt refpondiffe: quia hic a.

quando malis bene u[uri funt , qui male 50«

dolefcens fuo tempore ingens erit: malum

Ideoamicitiam

pi: uti non definunt.

36«

Athenienfibus conflaturus.

Invidia ambitionem fibi contuberna*

um Alcibiade inivit, quia invidiam ejus

lem adíciícit ,. & utroque qui vitio inficituF

fovit, dum malogauderet alieno; idque

alios non patitur, necfibi pares, nec fupe*

caufz, cur demottuo Thimone Athenieníes

riores, fed adnititur fupra cateros emine-

hoc curaverint ad matis litus Epitaphium

re, ac reliquis praeeffe,

Invidia torqueba*

inflabatur: erat i$

infcolpi : E/c fum post witam , miferám-

tur Core, & ambitione

que , inopémque fepultus.

Nomen non qua-

Semel

ex Leviticapropagine , & accerfitis Data-

vit

ä:

v4: , Dj letior, te malà perdant.

ne, & Abirone con(lia cum ijsdem ini

dunraxat, càm viveret in concionem aícen-

de Aarone füpremo facrorum Ponctifice , &

diffe fertur, ac dixiffe cunclis admirantibus

£38i novitatem : eft mihi à viri Athenien.

Moyíe Judice cauíarum civilium, ac divina

voluntatis internuntio , ac Interprete de

.

fes poft zedes hortulus, i

n quo ficus coaluit

?

lti nofiri cives fe

fupremis hifce . deturbandis dignitatibus

quedam , in

qua permu

In eodem nuncegoloco adi-

quodperverfum confilium, ut exequerene

fufpenderunt.

tur, homines potentes, ac fa&tiofos ex po»

ficare volo, quamo

brem opere pretium

u

pulo fibi adjunxerunt , qui plures ad fe vra»

duxi vos publice admonere , fi quis ex vo-

d dejiciendos validio-

bis forté fit, qui fe priüs velitineadem fu-

herent populi partes a

ribus viribus € fupremo

gradu, Aaronem,

fpendere arbore , antequam ficus excida-

Simul convenerunt conjuratoe«

Moyfíem.

tur :

Cüm enim bona quaeque reliquis

rum ducenti , & quinquaginta Patritij. ge-

invideret , nonnifi malum ijsdem imprecaf

nerís omnes , publicíque confilij Senatores;

batur.

8,.

Non folàm Athenz fuum habuerunt

quorum vota eó redibant, ut Aaton fuptes

aec

mam deponeret pontificiam dignitatem ;

Thimonem, fed nulla eft civitas ; nullus pa-

facrorum renuntiaret kïpræeminentiæ; &

gus,imó nu

lla domus,que (uo careat T hi-

$ Thimonibus, quia

Moyfes & gradu depelleretur. fupremi Judi-

mone : plenus e(ít orbi

cis, cui Core fubrogaretur , & Aaroni qui-

invidig ubique livent , & invidorum innu-

cunqu

e alius ex conjuratis, prout confultiüs

merus eít numerus,

Quin beneficij fu-

vifum effet ;

& reliqui fortibus intet fe ja-

KOU NU c t DP Ya u P E v

que fzvit , &

fcepti oblitus invidusin quos

&is minora acciperent facerdotia quotquot

in id incumbit ftudij , ut vel

& culmine fpe«

Leviticz effent ftirpis ; aliarum veró ftire

rati honoris, & dignitatis alios. deturbet;

pium tribules populi, praturas, prazfectus

vel id agat, ut eorundem morte proprium

ras, ac tribunatus inter fe Íe dividerent,

extinguat odium , vel e

orum fanguine fi-

&

Cümque fpes novas enancifcendi di.

37.

tim ; ringit, indignatur, omnésque odij;

irz flammas oculis,ore, animo concipit, &

gnitates conjuratos ad rebellandum allice*

ret;intra tentoria fibi omnes clanculum acer*

eru&tat, — Nileítintegrum,; quod non fran-

ras, ac thuribula praparari curárunt; ut cüm

gere, nil tam fanctum, quod non violare,

amüee d& D UER A 3A o EM GÀ

Lib.de nimia nil tam municum quod non expugnare in-

primüm tempus exigeret progrederentur ad

adolendum., Rebusea majori celeritate, ac fi-

b

f?lacia pr2- yidia conetur. Eleganter D.Bernardus car-

lentio, quo fieri poruit, compofitis

coeperunt

fe»iis vwite, pens invidos ait fub iniuum : Erraverant

ingentà

Invidia dealienobono tabefcit ;feipfam toique*f.:

62t

fngenti cum tumultu fimul convenire , ac mi-

ipfe potiretur dignitare, — Mox tutbide fe«

fceri Corita , & thuribuiis inftructi eneis ad

cut fünt cogitationes ; quaefita clandeílina

fores accedunt tabernaculi , ubi aderat Aa-

conciliabula , & accer(íiti non diíparis pta-

zon vefte indutus Poniificali cum thuribulo

vitatis nefarij homines ,. cüm quibus fuére

aureo , ut etiam Moyfes virgá fupremi Judi-

confilia inita de deturbando 4 principaru Aa«

cis munitus , qui coram populi frequentía

rone ; hisce acceffit feralis £ax linguz calums

expofuit omniaà fedicta, & facta Numinis

niatricis, aclibido críminandi geminos Íra«

pracepto dixiffe , ac feciffe, & non ambitio»

ttes Aaronem , & Moyfem , quos perduel-

mis íuz commento , & tunc facro accenfus

les fatyricé perfequebantur ;acdemum iupete

zelo dehiscentis terrz fepulchrum , ignitim-

C

venit extremum malorum ; feu cóncors tot

que inferorum fupplicia ccepit rebellibus

millium adver(us legitimos Principes hotti«

interminari, nifià conjuratione defiíterent.

lis conjuratio

3

*

qu& tamen congregatio re«-

eósque etiam cravit, & obfecravit , ne in

bellanrium nil

aliud fuit , quàm univerfitag

«cptis nefarijs progtederentur, mi vellent

iaiquitatis , quzterrz hia fupplicium fibi

Dei vindicis experirifupplicium: fed Cori-

aperuit , quo aternüm perduelles cruciae

t acriüsin Moylem , & Aaronem frenden-

rentur in gehenna,

Ecce quot malorum

tes in pervicaci feditione perfeverárunt ,. ac

incentiva-una accerfivit

invidia, quot fera-

proteítari (unt, fe non deítituros , donec

les flammas aecendit ! incendium c

oncepit

Moyfes officio fe abdicet fapremi Judicis, &

ambitio; peperit invidia,

fovit iivor , enus

Aaron dignitati renuntiet fupremi Pontificis,

trivit odium ; circumtulit lingua calumnia«

- Horrendum lane vifo , & dictu formidan-

trix ; proflavit conípiratio , difperfit (e-

dum! poftquamjuflu Dei, & Moyfis pars

ditio, dilatavit pertiracia, do

nec gehenna

populi proxime ab impiorum rece(fit taber-

fuo illud igne extingueret,

naculis ; tunc illic ubi Datan, & Abiron,

tum alibi ubi Core cum fuis conítiterant dis«

rupto terrz gremio vafta , & horribilis di-

6

ductaeít vorago, ac ampliffimus terrzhia-

tus, inquem przcipites eodem temporece.

Imvoidus mec p4res patitur ,. nec

€iderunt, quocquot cum Core, Datane, &

þ'tperiare: Folerat

» errátque propterea

Abirone aderant , ac ijsdem adhazferant re-

in folitudsne ,/— n iInaqueofo s

quta nonnifi

bellantibus : & disciffz teliuris verago im.

itur , 6 r

mani cum fragore abforbuit non folüm ho;

fentes , & uepreta, quibw, pung

quetur » fua experitur n folitu-

mines rebellances , fed tentoria, -3c eorum

dine.s,

uxores, liberos, familias , pecora, totám-

que rei domefticz fupeliectilem, Core dune

Erniciofiffima eíft invidiz -arbär

» que

4 ,

£axat tres filios parentis impietatem deteíta-

P

nifi (uccidatur ,

ac radicitüs evellatur

tos vis divina in a&re vacuo pendulos tantis«

fuis fub initijs fru&tus parit exitiales.

per fuftentavit, donec disciffa terra fe ite.

Pluri

mi intereft, íi vel ab incuna

bulis quis

rüm recomponeret , fuámque clauderet hia-

affuefcat huic vitio à (e |

ongius abigendo ;

tum,

David fuam inchoans Pía

Imodiam ait,

Et

Pjalm, E

g

Exterruit hoc Dei vindicis fupþlïcium

erit£ tanquam lignum , quod plantatum est

reliquos fuperftites. — Temporeautem, quo

feéeus decur(us aquarum.

Exordi

tur. Regius

térra inopino hiatu contumaces ab(orbuit ;

Vates praeconia à Satione plante

ducenci illi, & quinquaginra viri, qui cam

fele&lioris,

€ó quia fciret maturitatem fru

gum à pofi:io.

acerris ad tabernaculum accefferant ; dum

ne dependere radicis :

qua cum laude ge(ta à

* forcipibus ab altari rapta prüna incendere

nobis (unt ininfantia,

thus. & adolere parant , incenduntur ipíi ,

feverant in adoleícent

hac ut plutimum per-

la, juventute , & íe-

& abínmuntur flammà , vel de ccclo lapfa,

necta,

qua enim (uas fixerunt in mente ine

vel ab ara profiliente , vel ut fortaffis pro.

fantis radices difficiliüs dive

luntur, & ab.

babilius ex ipfis (ingulorum thuribulis in ora

fcedunt, Quamvisabeode

m parentisutero

pervolante fuccendentium ; cüm enim vim

in lucem edantur infantes, p

ro mortüm varie-

ignis reftinguere non poffent, nec coeleíti pu..

tate , ac ítudijs , quibus pofte: affuefcunt.in-

nitioni obftítlere, ceciderunt ipíi extinéti ad

dolem , & ftudia fortiuntur divería. Ab

atam , in qua ignem accendere, & thus ado-

eodem quafi fonte (caturiunt in Atcadia Al-

lere cogitaverant; & dum facerdotiofungi

pheus, & Arethufa , & tamen excrefcen«

cupiebant ftantes, infeliciter ceciderunt fa.

tes in amnes ,eo viarum, -curfur':mque divore

&i victimz; imóé & zs thuribulorum incen-*

tio fejanguntur inter fe

fe, utex Árcadia in

dio coliiquefactum productum in laminas

duos didu&i alveos proruant unus in

um , alter Siracuías,

Joni*

TM

fuit, & arz fuffixum in perenne monumen.

Duos Rebecca ex La«

tum prodigiofi fupplicij rebellium.

Ecce

-

aco pemellos concepit feetus Efavum , &

quale exitiale incendium flatus ambitionis

&

Jacobum ;'quos uno etiam

&odémque partu

& flzmm:e invidiz acceaderunt.

in lucem edidit ; habiiu t

amen corporis,&

$»

Corém omnium primum invidiatorfit,

indole animi perdiífimiles.

: fuit Efan naturá

ferocior, in

ebquia Aaron pontificata infignitus ei pra-

genio agreíti, venatui addiétus,

eflec; G ambitio eum ftimulavit , ut eadem

& fratri. infen(us

& Jacobus veró moribus

li ii 3

*

€le-

622

Difeatio XXVI,

IT

elegants , ingenio Facil-is, ; fnitioribus affue-

rem ut abigat, pares, & fuperiores fibi de*

tus (tudijs , & animo virtutum exercitijs ex-

lere adnititur , quin & fibiinferiores, quia.

s

colendo aptior , quàm telluri aratro profcin»

fi invidet pari, quia is ei equatur; fifupees

dendz,

Sed qua& tanti difcriminis caufa ?

a!

riori , quia illi nen cozquatur ; invidet e«

fi

cum eodem tempore , eodémque ex patre,

tiam inferiori , ne illi cogquetur ; hinc

& matregeniti fuerint, & etiam fimul lucis

Job invehens in invidos ait : Ergo vos effás

Cap:!:.ï.&-

ufurzedidi? quia nimirum Efau, velinipío

foli bomines : && vobiscum morietur [apien-

matris utero invidie affueverat , qua fratri

ti4 ? lolieffe vellent invidi , ideóque ut ait

fimul eum ipfo genito fuit oblué&tatus ftu.

Regius Vates.

Erraverunt in [olitudine in

Pfalm. 106.

(

"U. ho

pentenatura,, quód in illa teneritudine fta-

inaquofó , G certé in utróqueerravit Ale*

dium , & palxítram in matris utero fuerint

[

xander Macedo, qui cum in Oceano poít

priüs enacti, quàmnati ; ac coeperint fimul

innumeras propemodum victorias ultracon«

€

f

pugnas inire, ac frater fratriadverfari, Quid

fuetudinem proveheretur , & ad Infulam

ni? quaininfante vagiverat invidia , eadem

ventorum impetu navis plenis velis appulif-

cepit in-adulto rugire; & quemin matris

fet, hoc unum Neptuno votum fecit , ac

alvo Efau pugnis Jacobum tutuderat , in pa.

expetijt : ne quis mortalium ultrà progre-

tris poítea tentorio eundem non ampliüs

deretur; invidum fané votum, & fimul in«

E

pugnis , fed impugnato gladio , cruentáque

fanum fuit ; cum hominibus nondum na»

Genef. 17.

czde delere moliebatur.

Venient dies lu-

tis maris inviderit trajectum,

Hc eít ine

*. 4l,

&us patris meis & occidam J acob fratrem.»

vidie rabies , qua non folüm vivis , fed

[//12 74 ETO

& nondum natis invideat : & cüm Ariílo«

ä

41.

Adeó protervum eft invidia vitium , ut

teles Alexandri Magifter mundum docuerit

A

nectemporum diuturnitas,nec munerum vas

seternum , credibile eft, ejus. Diícipulum

rietas , neque fqualor fepulchri valuerint

Alexandrum id fenfiffe , quód à Magiftro di-

Copit Efau vel in matris u-

compeftere.

dicerat , hinc invidia, quápulfabatur, ine

tero fratri invidere , quem parem noverat

finita erat , cum innumeros fzculis futüris

fibi afcifci , ideóque!erravit adhuc in ute-

homines adnixus eít ab ulteriore progreffu

ro velut in folitudine , in inaquofo : eít

in Oceanoarcere, neubi appulit ipfe , alius

enim folitudo hec invidorum ; qui pares

veniret;& propterea parem non haberetinilla

non patiuntur , nec fuperiores , cupiüntque

maris trajectione; i4eóque erraviz in folitu-

reliquis omnibus praeffe , ac praeminere.

dine , ininaquofo,

Da invido parem, G contabefcit ; quia foli-

Nontamen invidia , quzinvidum tor-

45,

tarius vulteffe, acerratein fua folitudine :

quet , ullum infert damnum , .cui invidet ,

Invidia ,ait D. Bernardus de nimia fallacia.

.

quin potiüs, quó acriüs invidum torquet ,

meminem vellet fibi parem. inveniri

.

quia

eóoilluftrius, eum commendat, cui invidet :

invidia Efavum priüs torfit , quàm nafcere-

fcité D, Chryfoítomus.

Invidia clariorem

"Tom. t J:o-y

tur ,. pati fibi parem in matris utero non

facit ewn ,. cui invidetur; nec ad principi-

valuit, & in maternorum vifcerum latebris,

um eorum , quibus invidetur , fed ad fiuem

Genef.

quia Jacobo invidere coepit , pugnis eum

vefpice, & attende: quia malitia invidene

impetere incepit , & quz nata fuit cum

tium e0s , quibus invidet , clariores efficir.

Efauinvidia, cum eodem adolevit , crevit,

Nonigitur invidiam pati eft malum aliquod

& infenuit,

Venient dies luctus patris mei ,

pati; neque eft quispiam. malus ex eo ,

€& occidam 34cob fratrem meum , invidis

quód alter ei bonum invideat ,. quod poffi-

enim nil magis volupe , quàm errare in foli-

det: imó magna eít illi gloria dignum etfe

tudine, in inaquofo ; defiderant foli prze-

invidiá alterius , cüm nemo fit , qui miferoy

46,

minere, dominati , divitijs affluere, hono-

erumnoflo , & pannofo invideat ; nifi isfor-

ribus infigniri.

taffis, cui eft minor, quàm invidentis mife«

42«

Hinc cüm primüm coepit invidia Alee

ria; ídque caufze, cur doctus doélo, figulus

xandrum Macedonem pulfare;coepit & pares

fipulo , felix felici invideat , quia ipía

fibi Reges averíari , & (e folum Regem de*

felicitatis equalitas fomes eft invidie , quae

fiderare; cum enim ei Darius in amiciffi-

nonnifi in alienum bonum fertur.

.Hine

murm fcedus notabilem regni fui partem , ac

Bion Pelafcas fapiens, càm homini obviáf-

talentorum auri triginta millia obtuliffet ,

fet invidiá intustorto , euümque fuiffet con-

fertur refpondiffe Dario, «oelum duos non

fpicatus vultu trifli , ac deje&to ,. dixit :

pati foles , nec unam Afiam Reges duos:

nefcto , an tibi quidquam mali , anquid bo«

erravit certe Alexander in folitudine prae-

ni alicui alteri obtigerit : . quia invidus de.

unte invidia, quà Reges alios fibi pares , nec

alieno bono proprium fumit fup

licium, &

pati voluit , nec amico foedere fibi devin-

;

[

m rlbl Cus

in officina alienz felicitatis glad

cire : invidi enim in fua folitudine foli vo-

dit, quo feipfum transfigit,

lunt régio coronari diademate , nec pares

Si noveris teinvidos habere,inde conjice

4

in throno patiuntur, quia invido perinde

aliquid boni te jam fuiffe affecutum 5 non

eft parem habere , ac tortorem fibi afcifce-

conqueraris , quód alij tibi invideant ; fed

re , à quo discrucietur , ait fanctus Pro-

letare , quód virtutem enactus fis, cui alij

prafena. voii* fper.

Invidus certà alienum bonum fuum

invident, Quéd (i neminem tibi compere-.

nb it,

facit invidendo fupplieium z. itáque tortos

ris invidere , dic cum Themiftocle adhue

ado-

Invidia de alieno bono tabefcit , fe ipfam torquet, - 62

&dolefcente : preclari uibil battenu feci ,

vidia caruiffer, Quä tamen noluiflet Carere,

Invidus

fi rerum fe (e contequentium feriem pre-

smibi quippe nondum invidetur.

illius bono contabefcit, quem fe fuperiorem

noviffet: invidia vel nolens, & invita, tunc

agnoícit, vel parem , vel à quo timet zqua-

aperuit ad primam in /Egypto dignitarem

januam, càm in exficcata cifterna eumi clau«

N

ri, vel etiam fuperati, —Qui infons invidi-

Cd,*"c"ch

am patitar , Deum habet fibi faventem , &

fit.

s

pro fe ftantem: & invidus Deo exofus à fuis-

Apologuseft, quo fortuna , G invidia

met miferé corroditur vermibus, G proprio

manicis ligneis finguntur fimul colligate ,

pfalm. l, ]

contabelcit livore confumptus 5, nec quid-

perinde ac geminz vulgati corporis foemel»

L h

lz.

Invidia oculata eít , imó & lincza,

quamaliud ipfum manet , quàm avernale

cüm fortuna czecutíat oculis deflituta, aut

fapplicium t fe ipfam invidia deprimit, cüm

eum,cuiinvidet, attollit. INunquam fo-

velata: mirabile fané par noxiarum muliee

feph ad fublimiffimam Proregis dignitatem

rum , fed ideó fimul vinciuntur , quia cxca

aícenditfet ; nifi eum fraterna invidia ad cul.

fine oculata minime poffet incedere : czca

men illud honoris ac dignitatis extuliffet :

eft ipfa fortuna , fed ei adharefcit oculata;

tuncad fublimiorem poft Regem invidi fra-

& lincza invidia: nemini fortuna favet,quin

tres Jofephum evexerunt, quando in pute-

eundem íua invidia livido dente corrodat.

um deprefferunt ; tunc purpurá eumindue.

Invidorum fermones , obtrectationes , ac

runt , quando polymita veíte exuerunt ; di-

technz magis profunt , quàm obfint ; invie

vitias ei congefferuat ; quando venalem Ma.

dia aliena elt nobis decori ; cautioni , profe«

dianitis concefferünt.

&ui , commendationi , & emolumento.

Qui invidorum petitur linguis, fibi attendit,

aL

Invidet homo homint , fed Deus in-

fontes promovet : illa arbor foecunda eít ,

cautus eft, ne nudum hofti preebeat latus

cujus fruétus vermes vellicant , corrodünt«

qui plures habet invidos,, & emulos, is

que; (i enim probro laboraret flerilitatis ;

plures etiam aperit oculos , quibus & fibi

vermium non experiretur corrofiones , quo-

cautiüis vigilat.

Ceterum fi mente percure

rum dentes fructibus infidiantur. delicatio-

ras omnium terrarum tractus , regnorum

gibus ; invidia teftis eft virtutis , argumen-

fpatia, fievolvas omnes omnium ztatum hi«

tum laudis , & fignum innocentiz: quis in-

ftorias, vix quempiam invenies, quem vir«

videat vitiorum coeno immerío , & naufra-

tus commendaverit , veldignitas in fublime

go ?- quis invideat mifero , exulcerato , &

evexerit , vel eidem fortuna plurimum ar-

i

pure Icatenti ? quis invideat pannofo mife-

riferit ,. qui invidiam declinaverit ; ab hac

fo. & zrumnispreffo? Vermise(t invidia,

enim pefíte inficiuntur ,

quotquot virtus

fructus corrodit delicatiores , non fterile.

commendat ;. vel natura fuis exornat doti«

bus.

fcentes vellicat arenulas : parcemia fuit ,

Ideóque fatiüs eft , & optabiliüs ,

Achilem effe cum invidia, quàm fine illa

Ton, bt

quà miferà dicebatur fortuna, quz inimico

«areret ; ita& mifer e(t, qui nullumhabet

"'Ther(item,

G.

invidum : /virtus victrix eft veluti palma ,

» . Vixex fexcentis unum teperies, qui bi-

4l

qua fi pondere prematur invidie , felicior

nahac mala invidiam , & contemptum e-

*

€refcit , & altior evehitur : (1 ho(tibus de.

vaferit

*

fiquidem invidiam non declinat

ftituatur , & invidis , neceffeeít, deficiat,

.

quispiam nifi vei defidia torpefcat, velmifes

G marcefcat

?

invidorum enim dentibus

rià angatur , cüm nullus fit , qui mifero in«

limatur ; ac per

videat : fed dum fic invidiam declinat , in

deat,

polli:ur , ut illuftrior iplen-

aliud incidit malum, fítque contemptibilis ,

46,

Non eft, cur malevolorum nos debeat

quia miferia , & ignavia contemptui eft;;

invidentiaturbare, dolent invidi aliena lau*

sitque propterea fuga invidig , miferiz affe-

de, non alterius dedecore ; moerent aiie»

cutio ; & perinde invidiam declinare , ac

nis bonis , non veró alterius tri(tantur mi-

in miferiam prolabi. Cum igitur alterutri

ferijs : qua invidiam excitant , fovéntque ,

ex his malisfitquis obnoxius, confultius eft

funt honores ; quibus alij nos profequuntur;

invidiam pati , quàm contemptum; fienim

dignitates, ad quas promovemur , virtu-

comperimus non deeffe, qui nobis invide-

tum ornamenta , quibus fulgemus ; opes

ant , jam quod nobis gratulemur , habemus;

quibus affluimuss fortuna , quz nobis ar«

aliena inyidia aperta eít noftre felicitatis

iridet: hecautem, qua malevoloruminvi-

confeffio , ubi enimincipit, quis prz czte-

dentiam fovent , eámque acuunt , nobis

ris eminere ; pericula utrinque neceffe eft,

.mon debent quidquam adferre moleftie ,

eidem immineant invidiz ; neque extra teli

. cüm plurimum inferant boni , a« decoris ;

jactum fe conftitutum noverit: nontamen

non enim in invidiam rapiuntur , niíi qui

invidorum tela vulnus ullum infligunt $

meliores creduntur,

Quód fi cultor virtu-

neque plus cui invident , ledunt ;

neorum tela.

quàm gxfa-

:

tis flores duntaxat cupiat legere omni fpina

D

. vacuos, fe ipfum fallit ; in rebus cateris ,

Quoód fi velis invidià catere , neceffe eft,

43*

ubi mel, ibi & fel ; ubiuber , ibi& tuber ;

omni te bono fpolies , quia quamdiu in

cüm & ipía dulcia faciliàs vertantur in.bi-

te aliquid aderit boni , alienam in te invi.

. lem.

Si Joleph minus [acobo parenti cha-

dentiam trahes. . Is etiam invidiz à fe ex-

rgdi,

þx.us fuiffet ; mindsqfe caftus , fratrum in«

cu:ic)lïivorcm ;f fentiat ejus fe dente cor

eQ

624

- "Differatio XXVI,

eb quia alter ezm fuerit dignitatem affecu-

ximus invidiz '!ivoreä in eum evomojt ;

, tus, vel honorem , ad quem ipfe afpirave-

inquiens : Quare venifls , & quare dereli-

rat, quia neceffe eít, fpernat hujus mundi

quisii pauculas oves in de[erto ?. ego nová

fluxa bona , & fola diligat eterna , ac fta-

füperbiam ,& nequitiam cordis tui ; quia ut

bilia,

Solus coleftis beatitudinis amor

Eum illico

videres pralium , defce ndifit,

mors eít invidiz ,non enim , qui fola dunta.

reprehendit , eó quia cüm ibi nihil haberet

xàt eterna concupifcit ; bona temporalia alijs

negotij , causá folius curiofitatis oves rea

invidet: necullus eft Princeps, qui futori,

liquerit , & illac defcenderit, ut caítra vi«

aut farcinatori artium fuarum vilia fervitia

deret,

Exclamat hic D. Chryíoftomus,

invideat : nec ullus Crefus tibi obviabit , fi

O zehau ! 0 invidia! omni malitia cumte

fingulos terrarum tractus perambularés , qui

leta Y eft invidia exitialis ignis nullo extine

ä

pannofo invideat Codro,

Felix non eít ,

guenduslatice ; & dracopervigil, nuilofo»

quem felicior cruciat ,. nec fupra cateros

piendus beneficio, — Verüm ficut teredo lige

eminet , qui nulli fubeft invidiz.

Scité

num eít, & tinea veftem corrodit, ita ho«

Seneca: 2frs prima regni efl , po[fe te invi-

minem invidia exedit ,. quem occopat

e

LÀ

&

diam pati,

e

in hoc tantüm virtuti. adharefcit juftitiz g

Neque viri Principesimmunes funt ab

J

quia ipfa à fuo cxigit authore pcenas, qui

invido dente hujus vermis, Cato Cenforinus

eó elt miferior , quó non folüm malo pro»

licét Phoenix Romanorum , prudentiá infig.

prio , fed & bono etíam alieno torquetur,

nis, moribus , & vita optimus non eva-

.

Quid infeliciüs, ac miferiüs , quàm punici

fit invidiam

.

que nullum acriüs exa-

propter aliorum merita, excruciari ab alie«

gitavit, necfrequentiüs divexavit , ac ipfum

nafelicitate ,. torqueri in alieno Íolatio 2

Catonem ; quadragies fexies accufatus , &

quid íceleftius, quàm minus dolere fuis m«

in jus vocatus abfolutus femper fuit , & eó

lis. & alienis bonis acriüs exeruciari ?

uid

ejus gloria uberiori (emper crevit incremen-

funeíftiàs , quàm odiffe omnes fe meliores ?

to, quóà invidia multiplex fuit.

. Nulla

quid perverfiüs , quàm abominari , quos

e(t virtus, nulla felicitas, qua invidize mor-

virtus ornat ; dignitas munit , & fortuna

fus poffit declinare : e(tinvidia livor tinea ,

evehit? quod fi alij proprijs duntaxat calae

quz purpurz prafertim nitosem corrodit ,

mitatibus dolent; invidus, &à proprijs mi«

& fi quid eft praecellentis in ipfum dentes

ferijs , & ab alienis profperitatibus gemie

&cuit , quo fit, ut quibus lenocinatur for-

nato torquetur cruciatu , adeó ut verus fues

tuna, ij adhuc infortunio fint obnoxij , eà

rit, qui dixit.

Invidum invidia comburi

quia invidia tortunatos infe&tetur , quibus

intüt , & extra, — Hincfioptio daretur elis

a "m dl " MaanSRAE n

fe comitem adneclit; neque profperas inter

gendi confultiusforet eam oprare (orrem s

Íortes poteft quis malignorurá dentes e-

quà inimici nobis inviderent , quàm nos il«

*

vadere: fiquidem nullum eft propugnacu-

lis

*

nulla funt ingenia ad invidiam tam

lum , quo contra invidiam poffit quis fe

prona, quàm eorum , qui geünus fuum, &

tueri; nec ullusleceflus , in quo deliteíc

ilà

fortunam animi dotibus non aquant ; hi

nulla alpium juga , in qu& afcendat, nu

enim virtutem , & bonum oderunt aliee

fylva , in cujus latebrislateat, nullanavis,

num. WNon tamen ftudio declinandz invi«

in qua eqvora trajciat , neque qgidquam

di& , ab exercitio eft dilcedendum virtutiss

I^

aliad, quod tueripoffit ab invidiaeum , cui

qua invidie alieno. in.

pelore flabulantà

fortuna proípera arridet : adeó eíl invidia

fnaligna : adeó fortuna omnibus noxia , ut

fomitem ftfppeditat.

nullus fuerit , aut futurus fit, quem fuis

$, V,

non mordeat dentibus, ungvibus dilaniat ;

;pedibus proterat, veneno inficiat.

Neque

äj

contrà iavidiam ullum invenitur pharma.

Nieff. quod grwiä: mrvidum

cum; elt peílis adeo noxia , ut eidem ex*

L

porqueat , quàm aliena felicitas , Q

tinguendz impar fit quodvis humanum re-

l

virus. — dstantim invidia carez, qui

medium , sítque propterea malum infana-

nulla virtute claret,

bilé, ut in Saule pertinaciffimé invido li«

.quet.

Tametíi impius Rex non folüm fta-

Efert Homerus fuo zvo duos in Gre-

$*«

tuerit: verüm etiam promiíerit , ac jurave,

R,

cia homines vixiffe, quorum quili«

rit fe fe ampliüs non. nociturum Davidi $

bet tuo fuit inftituto infignis; unus

P^ &

adhuc tamen Savlis invidia ia ipfum dentes

improbitate famofus Ther(ites , cui nemo

.acvit, ac fua evibravit tela poítquam puel-

unquam invidit: alter Achiles ob res in bel«

&. Reg. cs5, larumchori epinicioncecinére Davidi, Per-

lo praíertim praclaré geítas illuftris, fed

83, v. 7*

cuffit Saul mille , & David decem smillia.s,

invidie ceterorum obnoxius.

"Quéd fi

tunc nonni(i lividis oculis Davidem Saul a-

optio daretur conditionem eligendi alterius-

Ípexit.

a 0 d t —— l

$"

utriüs , quis non potiüs fortem cligerer

Non

folàm exteros fibi invidos fuit

Achilis invidiz obnoxij , quàm Therfitis à

R—

David expertus , fed etiam proprios germa-

quovis invidiz livore immunis ? Non eft,

-t

nos fratres : venerat in caftra. David juffü

—

quod vir probus trifletur, fi reliqui illi in«

parentis j & ftarim Eliab frater natu ma« — videant, imo indé plurimum debet zaudij

". —

4W.

F.—

Invidia de alieno bono tabefcit , fe ipfam torquet, 626 d-

haurite, quod tantüm in fe boni habeat;

eft po[fofforum . irus , ac rubigo eorum »,

quod alienam excitet - nutriátque invidiam.

qui eá agitantur i fola equiffima fooul . &$

Filij fumus invidie, cum qua X nafcimur,

aniqutfma.,

Invidere , & non doiere ra-

riffimum eit,

Et Ana«carfis invidentiam fere

vivimus acmorimur: nalcitur divitijs afflu.

enti filius , cui hareditario jure debetur ,

ram anima effe dixit, eó quia animum miíe

quidquid pater poffidet ; illicà fit (copus odij;

Íerrimé non tantüm in multas partes divie

Socrati autem

& in ipfum invidia fuum effundit livorem ,

dat , fed etiam dilaceret,

Qui enim ex fanguinis agnatione , ac necef-

invidia eft ulcusanimi, qiod nunquam Íup-

fitudine ijsdem inhiabant divitijs , zegré

purat; & eó eít invidus miferior , quo a*

ferunt , fpem fibi przcidi , eas enanciícen-

lius, cui invidet felicior. , quia & malis

di : vivit , & eó uberiora fuppeditat invi-

proprijs , & bonis excruciatur alienis ; & Proverbt s

diz fomenta , quó ipfe pinguioribus dite-

Salomon multa paucis complexusait, — Z7.

9. 30.

ícit bonorum incrementis: & quó amplio*

ta carnium [anitas corda : putredo offum

res divitias moriens relinquit , eo major ile

4nvidia , adeó noxius eítlivor, u: noncar«

lum invidia fequitur, & perfequitur; etiam

nes tantüm corrumpat, fed & offium me-

d

dullas inficiat

L

»

jnter Manes,

eleganter D. Auguítinus Tom. 1e:

53-

Quamvis fatagant invidi nos ledere fuo

carpens invidiam ait 2 fíeut erugo ferrum , 5erm. $3.

livore, multó tamen magis nobis nocet a-

itainvidia illam ipfam animam , n qua eft , ^* mteres

micus invidus , quàm inimicus apertus : ta-

ánterimit , & con[umit z. & ficut aiunt,vi-

cite (iquidem , & occultz inimicitis magis

peras dlacerato , ac disvupeo illo spfo mater-

timendz funt,quàm indictz,& aperta.Si ho-

"o urero, in quo contepta funt , nafcis itA

ftes nobis infultent ; amicos poffumus accer-

& invidia natura illam ipfam ammam , À

fere,u0s ijsdem opponamus,fed contra ami-

ua concepta efl , & confumit , && perdit.

Nullibi

enumincidum nullumeftauxilium.

Qualia bec animi tineaeft ? Qu cogttatio-

frequentiiis fpatiatur invidia(non tamen nu.

num tabes ?. petloris quanta rubipo 2 «ela-

da , & sperto pectore , fed larvato vultu per«

ve in bomine donum DEI , €&$ in mala p -

fonatz amicitiz ) quàm in aula Principum,in

.prabrjzz bona aliena convertere , altorum.»

qua fi invidiz motchum olerent , nemore-

gloriam. facere penam fuam $. velut quos-

"vera reperiretur, qui tam gratiffimi odoris

dam peclori fuo admowere carnifees , ca-

affiduam poffec afflatum ferre tota fuffitu

gitationibu, fenfibus fuu adbibere tortores,

hocoleret aula : nuliusin eo angulus,qui mo-

qui feintefiints eruciatibus lacerent ,& tamen

fcho non redoleret , & is *elix ; qui veré pof:

licec livor fittam noxius; nil incivitatibus,

fet dicere, nil hujus mofchi mecum fero;quia

lecisque ómnibus hac pefte magis frequens,

is eifet , cui reliqui omnes inviderent, & ipíe

Quemadmodum iter facientes per fo-

"I

mulli. Quód (iinvidi aoníolüm exrerna bo-

lem neceffarió umbra aliqua comitatur , ita

na , quibusalij ditefcunt , verüm etiam inter-

per gloriz fplendores incedentibus comes

ma gaudia , & folatia viderent, utíque de

H

;

femper eftinvidias & (icut rubigo ferrum;

omni

uf torquerentur felicitatibus , & quot

ita invidía eos inficit ; ac corrodit, qui eà

felicium effent gaudia , totidem eorundem

afficiuntur ; & in hoc funt invidi brutisa

effent gemitus.

i

f4

nimantibus deteriores 5 ,»quia canes nutfie

Nilett, quod graviüsinvidumtorqueat

«atiose cicurantur , & leones cultu manífuee

quàm aiiena felicitas , & virtus, quáclare-

—

Ícunt ; fed invidi ad obfequia , qux ijsdem

fcit.

ls tantüm invidiá caret ,. qui nulla

praftantur , magis efferantur.

Invidu ,

virtute , & bonoclaret ; unifoliinvidia par-

ut [cribit D; Auguftinus ad Julianum ; fimi-

cit miferie , inquam nec dentes fuos acuit,

EP!/!, nrf

li eff navi flutlibus jatlata , femper euim 5

nec fuum effundit venenum 5 hinc Socrates

perturbatur , &5 ut lupus "4bax in[anit inae

ropatus , quid bonis viris moleftum effet ,

niter z invidus enim n miferia femper detís

repoluit ; Malorum felicitas : quid malis

metur , O tabe/cens ad-mibilum red,

intolerabile? nifibonorü profperitas.Fumus

femper furore plenus.

'gi"f' ?

gloriz invidia eft , & cum quis incipit

Quód fi invidos apibus pariaveris , à

flamma gloriz fplendefcere ,plurimum:ad fe

16.

vero nonertabis, apes quidem intigere acu-

trahit hujus fumi invidiz : non accenditur

leum manui poflunt ; íed eodem relicto',

f

flamma, nec fplendefcit , nifi multus eam

etiam ipfz pereunt ; & invidi dum alios

fumus comitetur 5 ubi nullus fumus , ibi

linguá dolosá feriunt , ledüntque,

propria

nullus flammze fplendor ;

& ubi nullum

ipfi malignitate contabefcunt ;

lumea , ibi nec ulla umbra eft : fiquidem

& feipfos in.

)

terficiunt, — Nileft, quod magis fuo noceat

lux eft, qua ex corporibus opacis umbras

authori , quàm invidia ,

5

& tamen ubique

projicit ; perinde gloriz fplendor umbras

hoc venenum diffunditur ,

plüsque damni

livoris excitat in invidis ? ut enim mufcz

:

infert , quàm venenum ipfu

m quodque

vulneribus . & (carabzi (tercoribus infident :

ubíque locorum non femperp

raító ha*betur,

fic invidi alienam virtutem íuo infequun..

Cretaenim , ut feruntnullum habet venes

4

tur livore.

Hinc invidus eít (ui ipfiustor.

num prater phalangium

» éftque araneiges

tor ,& carnifex , & varia commentando fe

nus j fed,gwllus eft locu

ipfum evifcerat , & haurit, confumit, ut veré

s adeó facer ; nufz

ï

lum aíceterium adeó fanctum , in quofuum

dixerit!D. Gregor,Nazianzem.. Invídia tabes

!

invidia venenum plerumque non Ípargat ;

)

Verani d:d?&äib:f: Tom. H.

quia

7

L

ó

Difletatio. XXVI,.

6

quia ficut &nà dottus duos difficulter canes

honores mores tmutare , fed femper virtu,

alit; ita necpares eadem domus, nec duos

tum ftudioefíe incumbendum :funtením,qui

Regesidem regnum ,' nec Principes ipfi, &

blandioris fórtunz aurá afflati priftind exuüt

mititatem, & qui virtutum culturá didicerant

Reges immunes funt ab hac animi eegritu»

3!.

dine : Alexander Macedo , quamvis viribus

florere , acbenéolere, mox dignitate in(ig«

przpotens , virtute bellica fortiffimus, de-

nitos arrogantia cogit feetere.

Eredtus Jo«

latis victorijs feliciffimus ; adhuc Perdi«

fephi manipalus , & (lans fymbolum eftviri,

: gj ab

I^

ceam oderat., eb quia virtute bellica clare:

qui idem eftin principatu, ac fuerat, ante»

fceret ; Lyfimacho invidebat, eóquia confi.

quàm dignitate infigniretur : & revera tex«

lijs bellicis multum valeret ; ut & Seleuco;

tus hebreus maximi fecit ; quód Jofephi ma-

quia magni effet animi ;; Attalo quod im-

nipulus furrexerit ; & cüm furrexiffet , ftete

rit ; rari enim funt , qui erecti ad dignitatem

Aib. 12. de

peratoria dignitate pollerev ;; Ptholemao ,

preeminentem cateris ftent in eadem animi

«ar biffor;

6 quia omnia ei ptofperé i'uccedergnt , 8t

^

refert Elianus.

moderatione ; quá principatum fibi prome-

uinimó invidi non folüm

odio funt

ruére,

$7*

virtute illuftres profecuti , .fed etiam ad in»

Tametfi Jofephi manipulds erectus fu«

$2*

ternecionem infecuti , ut cefte Plutarcho zz.,

pra cateros flaret, parem tamen fe dixit fca-

praceptis politie,

Simmias Periclem , Alc-

tribus, non enim fe myrrhze fasciculum dixit,

nec liliorum fafcem , fed eodem nomine , &

mxzon Themiftoclem , Clodius Pompejum,

proprium , & manipulos fratrum appellavit :

Meneclides Epaminundam ; quia ut vulgata

fert paroemia,

Edentulus vefzentium denti-

audi , quid purpurá indutus, qui fuerat poly

mita vefte exutus ; dicat fedensinfíolio. Ego

bus invidet , & ijs congruit, qui alijs in«

vident , quod ipfis non contingit.

Cali-

f Tofepb , nomen reticet dignitas , ne

Genef. Cape -

UK n TP a ET WTM

37.

gula Imperator pulchros , & comatos , fi

fraternze. oblitus videretur charitatis , ideó*

furrexit Jofephi manipulus, Gfletit, — Pw-

quos haberet in plateis ,. vcl foro obvios ,

occipitio rafo eos prz invidia deturpabat ,

tabamnos ligare wanipulos in agro , & quafs

referente Suetonio ; Agatocles Syracufio-

confurgere manipulum meum , & [lave , Giffie

culter in aula hzc duo confeederantur , fut«

rum ryrannus Gelonis fRegis fepulchrum ,

quod ei ob tes

praclare geílas populus ex:

gere, Q (tare: qui ad dignitatem furrexit ;

trüxerat , ex invidia diruit tefte Diodoro //5,

noncogitat , quomodo debeat in eadem ftare,

i. Majora beneficia major femper corrodit

fed quibus medijs poífit ad fublimiora eve-

&if tnp,

5

livor.

Rem Romanam fuftinuit Publicula,

hi: vix ullam invenies in aula dignitatem ;

)

quae femen non (it amplioris honoris, Jofephi

ejus hoítes proftravit, Hetruriam bellator

fortiffimus fubegerat , & cum Romani ob

veró manipulus fimul furrexit , & ftetit,

Neque credas , manipulum hunc fine

[T.^

tot beneficia Reipublicee praítita fue liber.

tátis affertorem , ac vindicem debuiflent ap.

labore furrexiffe , non enim flos campi fuit ,

pellare, ac epinicio profequi , invidia occu»

qui furtexit , fed manipulus; quia fi ille

fponté germinat , fine labore coloni ado*

pati eum obj

urgárunt , eó quia familia fug

confueto altiorem domum conílruxerit ; &

lefcit ; hic nonnifi labore feritur ,. & im-

'& licét collabentis patriz fortunam fulferit,

bre fudoris rigatur : non confurgit manie

ne rueret, imó & erexerat bellica fua virtute ;

pulus , nifi priüs impenfo labore tellus exe

potis tamen non fuit impetum coércere invi.

colatur ; adolefcit quidem , fed foli clemen*

tia, & folis benefico radio; neque flavefcens

dia : non fuftinuére Romani videre altiorein

zide commoraatem , qui omnium domusfu»

metitur , nifi frons , & manus mefforis (udo»

flinuerat , omnium vitam defenderat ,. &

re madeant : hinc difcimus , dignitatem no-

communem patriam tutatus fuerat,

Ubi

bis fymbolicé 'oftenfam per Jofephi manipu-

incipit quis ahiüsemingre , invidiz tela ad

lum-furgentem , & ftantem non defidiofis ,

fed laboriofiseffe deferendam: non corona-

Íe trahit.

Jacobi fitij dentes non acuerunt invidiz

tur florum reginarofa , eó quiafuam expli-

T5

contta Jofephum fratrern , quando hi de cri-

cet foliorum pompam, cum & plutes alij

d parentem accufavit ,

flores uberiori cenfu id praítent ; fed quia

mine peíffimo eos apu

necexarsere in eum iracundi3; fedtunc cum

dumetis cingitur,

Sed fi dignitas przefiguratur in manipu-

6t.

fomniatam à fe pteeeminentiam eis indicavit.

Accidit autem., ut vifum fomuium narraret

lo, cur non potiüs frumento pariatur? An

Genef.cab,

fratribus füis. — Putabam nos ligare mani-

quia dignitate in aula infignitus invidorum

87«

triturz fit obnoxius? manipulus, & virgis;

pulo: in

agro ,& quaf[i con[urgere manipulum

meum ,& [l ave, veftrásque manipulos circume

& ventilabro vapulat,. conteritur ; & agita-

tur, Notandum,Jofephum non dixiffe fim-

flantes adorave mavipulum meum : in textu

hebraico habetur: Ét ecce furrexit mantpu-

pliciter manipulum fuum furrexiffe 5 fed

lus geus , & etiam flabat : nimirum ferrexit

quafi furrexiffe : Pueabam uos ligare mae

zipulos im agro ,. & quafi confurgere mani«

quo indicaret proprijs metitis , non alieno fa.

voread dignitates , & preeeminentias effe ho-

pelum meum , &f lare ,. quia cum quis

minem promovendum, — Quód autem Jofe-

ad dignitatem evehitur ; non coníurgit ,

quain ex fe nulla externa

led quafi confurgit, Placet, quàd non fefe

phi manipulus , pott

s fuerits

gbere

ope adjutus fteterit , nos edocet ,non d

cfexerit manipulus, fed quàd erectu

quia

. Invidia de aliendböno tabefcit, fe ipfam torquet, 627

quia nemo (ibi fumit honorem , fed expe-

Tametfi dum (omniát Joiephus bene-

53:

canda eft cum Aarone aqua motio , flo-

ficus fitin fratres; hi tamen, dum vigiiant,

L

i

invidi funt i& Joíephum

.

fiquidem ram

tísque eruptio.

3!.

Sed fi furrexit Jofephi manipulus unà

&gré pauuntur ítelle ab eo nuncupari s

cum ipfo etiam confurrexit invidia , qua&

quàm dolerent , (1 carbones ab eodem vo-

carentur : invidus enim dentes acuit in euims

Ge"*f, cap,

fratres. fuo livore coepit intus torquere.

L

47

Refpouderunt fratres. eju

*

Nunquid Rex

cui invidet , & quidquid agat , quidquid

moliatur, ac cogitet , mordet ; quin &

t0ffer eris ?. (ed cur in fratrem invehunt ?

velenim cenfent , eum Regem futurum ; vel

beneficium fibi praítitum injuriam reputaé

non putant evehendum ad folium? fi cenfent

fibi irrogatam , quód fi beneficia gratum

animum obítringunt , invidum pungunt $

effe promovendum, cur potiüs non ftudent

regnaturi benevolentiam (ibt captivaret non

non miteícit invidia exhibitis muneribus ;

fed acriüs exafperatur , & beneficio fibi

enim quid fauftius audiri à famulis potelt,

quàm proprio Domino principatum porten

impertito in ruinam abutitur benefactoris,

D

di, cüm iade [perent , fore, ut & ipíi unà

Saul in fpelzo à Davide in eodem latente

*

repertus non interimitur

?

fed regiz chia«

cum Hero fint ad pinguiorem provehendi

fortunam: fin veró non ceníent evehendum

mydis fruftum David abícidit in iolum im-

effe ad principatum , cur tanto inipfum fre.

pertiti benefici] , acfervata vitz teftimoe

munt livore ? quia nil acerbius nuntiari

nium, Egreffcé fpelunca Saule David quo«

potuit Jofephi fratribus,. quàm eidem fub-

que in apertum progreflus Regem inclamat,

qui cum ad agnitam vocem íe convertiífet &

efle , qui eratnatu minor : fed cur de(tina-

nf anp,

tum Imperio oderunt ? quia fratres erant na-

fategit David fubmiffa veneratione infen(i

fibi Principis exacerbatum animum mellitis.

Y

tu majores.

Quàm truculentum igitur eft

invidia monítrum , «um fuo livore diffo-

delinire verbis ; deimde modef(té conqueri ,

Ciet , quos natura "fanguinis neceffitudine

quód adveríarium habeat Saulem , càm

iple in fpelunca noluerit ejus fanguine ma«

arctiüs colligaverat ? — maluiffent imperij

omen audire in Heimor , quàm in [ofe-

nus foedare , nec juítz indulgere uluoni ,

pho fratre ,. qui fomentum invidiz addie

cüm non majori negotio poruiflet caput

dit , cüm fecundum ijsdem fomnium ape-

Regisamputare ; quàm veflis regia laciniamt

Genef. tap,

ruit. id; per fomntum quaf[i folem ,&5 lu-

preícindere ; poíltea Deum imploravit ju-

ftiffimum Judicem , ut palam faceret, uter

37

"m s Cj fiellas undecim adorare me,

624

Tametfi audirent Joiephi . fratres fe fy*

&quiore caufa nitatur , fimülque ora.abfciffag

deribus adícitos , & inter lücentes (tellas

chlamydis exhibuit,

recenferi ; nihili tamen pendunt hunc ni-

Hisce auditis, & oculoluftratis, Saul

60

"

torem fyderum , cüm ífratrem audiant fu-

vehementer obítupuit , & dixit,

je«fior , g

*

L]

e$

m

pra iplos eminere

led f patrem folem ;

£u 65 , quim ego.

Et verum dixit, , quia

853

matrem lunam , fratres (lellas vocat , G

Saul Davidem quarebat , quem perderet ,

planetas hosce ,. ac. ftellas fua eidem prz-

David verà repertum Saulem non intere-

ftare obfequia , quis futurus erit Jofephus;

mit ,. fed fervavit.

Verüm , qui Davidem

fiíol, & luna , & toli pares ítelle iuum

fe juftiorem dicit , credis non effe ulteriüs

ante folium provoivuntur in oblequium ? An

Davidem períecuturum ? certé poít tanm

fole major, qui uno minor erit in /Egypto

infigne beneficium przítitum ,. poft delini-

Pharaone ? fi nec Pharao fydus elt in uni-

tum Saulis animum , non debuiffet David

vería /Egypto , quomodo Jofeph Pharaone

?

e

& tamen timorem nogn

ampliàs timere

minor,àíole , luna, & ftellis exiget obfe-

excuffit : euro enim citiüs à Saule fe furri.

quia? an quia erit ceeteris in. /Egypto im-

puit , ac fubduxit.

David , & viri ejut. gos. . ca),

peraturus poft Pharaonem , íoli , & lunze ,

a[cenderunt ad interiora. defertà * fuga fe

25

aliísque ftellis nitore autecellet ? íedin coelo

dedit David poít przítitum beneficium ,

non effulget , qui imperat , fed qui incur-

quia Íciebat Saulis pe&us invidiá atdere ,

vatur ; unde ex quo pronuntiat fe regnatu-

& livore intus corrodi , ideóque cenfuit

rüm , potiüs definicinter aftralucere. Non

David , plus timendum Saulem poll tuíce-

fe, fratribes przetulit Jofeph in folio; fed &

tum ab emulo beneficium : quia invidug

ét,

Joieph , & frater manfit ,. ficut antea ; &

gratitudinis immemor , acriüs do-

fuos duntaxat fratres fplendidiores edixit ,

let de alterius vit-

cum ftellis pariavit 5 non enim paftores funt

tute.

Íratres ante Jofephi pedes, fed aftra , V;4$

per omnium fiellas undecim adorare me» »

dignitas à priftinzg moderationis ftatu Jofe*

phum non dimovit , cum honores non va«

sotsoe

luetint ejus mores immutare ; fed fratres

beneficiis cumulaturus fyderibus afcivit ; fed

licet recenfiti inter fydera , flocci faciunt

Íyderum nitores , quibus fplenderent ftellis

pariati, audienres fratrem lupra fe eminet,

|OKk kk 2

SVI

Veraui de djkäiöm To:. l£,

623

: Dïfïcrtatio XXVI.

$. VL

temporá m::gz"; exulmn& : qrm')n cum Goliatb

dejeciffet , ac barbari caput amputaffet. — i«

uidem bac illaa preflantior erat vitloria ,

dnvidie , qui intus Irvore infia .

ï.l

bac munificentiora [olia ,. bac. prada iilu-

gur , propriam non curat vitam tueri j

ffrior , bac gloriofiue tropheum , pottea fub-

dummodo. , cui invidet , exitium.s

dit. — Itdque redijt non barbariilus caput

ánferat,

geflans j [ed animi commotionem [uperatam,

ed iram enervatam ; neque bec jboliarepo-

Ddeó fzvum eft invido ingenium, ut

fuit erofolyma , féd in celo , fnque fuperna-s

minus curet de propria vita tuenda,

illa ctvitate : nunc baudquaquam in choris

6;. A

dumodo zmulus pereat, Micholem

obviam veniebant femine excipientes illum

' fibi pro

miffam in uxorem àSaule petit Da-

cum laudibus : fed Angelicus populus 2 fubii-

, Ivg,6.18. vid , ubi refpondet Saul Davidi petenti in u-

mi applaudebar, admirans ejus pbilofapbiam ,

xorem Micholem. — Ner babet Rex fponfalia

i

& bumanitatem ? quia maníuetudini ftuduit

neceffe , nifi tantum centum prapstia Pbili-

David, omne ultionis , quamvisjuftz ,defi-

69-

fibinorum,ut fiat ultio de inimics Regis. Pro-

derium àfe excufferat : fiquidem ulcifcendi,

.Amiferat Saul filiam fuam Mticholem Davidi

^& nocendi cupido procellofos in humanis

in uxorem , eó quia Goliathum interfecerir,

pectoribus fluétus, decumanis perniciofio"

& opprobrium abftulerit ex Ifraél: fed mox

res excitat : eft enim affectus vindi&tz ple-

non contentus de proftrato Goliatho , adhuc

nus perturbationis ; & nun

«xdem petit Philifthinorum

centenam,

$uam fine fui

fupplicio violentus.

Quid quéd Saul fuo non fleterit promiffo ?

Nobilius vindiétz genus eft parcere e-

67.

quid quód adhuc cruentam exigat Philifthi-

tiam nocentibus , ac infidiantibus vite ; quod

norum cladem? An ut bellica virtute fplen-

licét negotium videatur difficile, eft tamen ;

deret David clarior; fierétque Philifthino-

fi faseít dicere, divinitati fimilius,

Siquze

ä:

rum cade illuftrior Micholis fponfus? Non

ras, cur David Sauli pepercerit perfequenti,

glorize laudem quarebat Saul; fed necem mo.

& Saul Davidi benefacienti fuerit infidiatus ;

liebatur Davidis , cui invidebat epinicion à

non putes aliam hujus difcriminis caufam

choris eidem compofitum puellarum , fuit

effe , nifi quia David manfuetudini affueve-

'/0 R': "PO

hac Davidisgloria, qu& exitiale invidiz ac-

rat , &Saul invidiam intus fovebat ; cujus

-

18,

cendit incendium in peóctore Saulis.

Saul

livor nemini patcit ; omnes inficire

Eft in-

:

cogitabat tradere David in manu Fhilifibi-

vidiainternus tortor, quo invidus excrucia-

Gs |

norum , wimirum cupjit, ut David cum Phi,

tur ; proinde ultionem cupit , & eum , cui in-

l

li(thinis confligeret , non ut ex conflictu glo-

videt delere ; & ideo invidus , quia ultor ab-

rix hauriret fplendorem , fed violentz necis

jecti eft femper animi, perindeacis, quem

ferales inveniret umbras : fed fi David ite-

irrogata injuria , vel intortum convicium ad

rato citharz pulfu Saulis levavit infirmita-

ultionem ftimulat , fcité Seneca.

liltto do-

Aib 3 de ira.

tem , & mzerore fepultum latitia refti-

loris confeffo effl. — Nom esimagnus animua ,

tuit, ac fanitati; quomodo nuncaudet me.

quem incurvat injuria,

Aut potentior te,

dicum fnum yitz diícrimini exponere ? fi

aut imbecillior lefit 5 fiémbecillier parce illi ;

David Saulem iteratis beneficijs cumulavit ;

f potentior.tibi : quia ait Juvenalis.

AMMinuti

$4 8.

€ur Saul tam maligné ferocitin Davidem be-

femper , & infirmi efl animi , exiguique volu-

factorem ? quia nimirum invidià magis ex-

ptes ultio.

David à Saulis cade abítinuit ,

eruciabatut Saul , quàm ulla alia inficeretur

eó quia religionis injuriam duceret Regem

ægritudine.

5

à Deo conflitutum , & un&tum occidere z

Non curat i

€6.

nvidus proprïam falutem ,

quó nos edoceret Principes etiam impro-

dummodocui invidet , damnum inferat ; ab-

bos, nobísque adverfantes effe reverentià

ftinuit ab u!'tione tametfiju(ta David , in fpe-

profequendos: fiquidem impietate non va«

lunca Engadea , & capiti pepercit Saulis,con.

cat , in Principem quamvis impium infurre-

T

tentus fruftum chlamydisab(cidiffe, quó te-

xifle.

ftem omni exceptione majorem propriz mi-

De C. ]dlij Caflaris percufforibus ait

68.

titatis in Saulem exercitz haberet.

T&-

Suetonius : Percew/forum autem ferre nee

metíi commilitones fuafifífent Davidi necem

triennio quiaquam ampliis [fupervixit , neque

Saulis , prateritorum memotiam , futu-

nemo fua morte defunilus eff5 damnati omnes,

rorum formidinem , & patrandi jufti homi-

Alius alio cafu pergt : pars uaufragio , pars

cidij facilitatem propofuiffent ; noluit tamen

pralio ,nonnulli [emet eodem pugione , quo

David ad veniam pronior , quàm vindictam,

Cefarem violaveraut , interemerunt.

Da-

Saulis fanguinem funcere , malutt ei parcere,

vid igitur, quem nulla invidia pulfaverat;

& pro gloriofiffimo trophzo haftam erigere

nullus corruperat livor , manfuetudinem ,

hoítilem , eique laciniam chlamydis Regiz

cui ab adolefcentia aflueverat , etiam in

*

abíciffam pro vexillo appendere ; eleganter

perfequentem exercuit

9

Secus Saul , quia

S. Chryfoftomus commendans virtutem , &

invidia inflammatus nil moliebatur , pofttot

Homil,2, de maníuetudinem Davidis ait.

$aul egreffus

Davide,e

fufcepta beneficia,quàm Davidis necem; adeó

efl à fþg]gnca, egre[u; e/i autem po/l illum €$

eít invidusgratitudinis immemor, ut fangui*

Saule,

David, liberis ocula calum intuens j ^ctune

nem (juat benefactroris, Raró (uas invidia in

pecte-

Invidia de alïeno,-bono tabefcit, fe ipfamtorquet, |.629-

&n pe&lore invidi radices agit, quin frutex

venerunt, Fruftra igi,tuf rigando pafcua;

ediorum erumpat in labijs ; centum . pr&-

oves deducendo, ad culmen enititur quis

putia Philifthinorum exegit à Davide.| invi-

principatüs , quem Deus manipu:is deítinat;

dus Saul, non ut ultio fieret de inimicis Re-

Putabam nos ligare manipulos in agro ,. non

gisifed ut David ipfe, quem ex invidia ode-

humana confilia ad dignitatum . culmina ho-

rat ferro occümberet Philiftinorum. Vide-

mines evehunt, fed foía Numinis providen-

tur invidus praefertim aulicus mella eó ube-

tía, eos erigit,. Gedeon non diftricto gladig

riora ex ore diftillare , quó nocentius in

pugnando, fed contritos manipulos cri«

corde venenum recondit; & quó plus habet

brando cohortibus praficitur.

David non

in ore dulcedinis, eó plus fellis in corde fo-

fuo muneri incumbendo oves paícendi, íed

vet, (zvit invidia, fed in morem fulminis 5

-

àgrege digrediendo gradus ad Thronum

ljucet& graffatur , & tunc obftrepit, cüm

líraelis fibi conttruxit, viámque ad Regnum

ftravit.

Éuam explet fevitiem , fyrenem dixeris ine

Moyíes, quamvis omni effet eru,

vidiam vitiorum, eó enim canorior, quó ra»

dirionis genere in(lructus , & Sapientize íu.

pacior; eó nocentior, quó blandior.

pellectile ornatus principatum enaclus eít,

69.

Ea etiam eít invidi indoles, ut minus

non quianatus inaula ex regia [lirpe ; non

/doleat de injuria fibi illata ab eo, cui invi-

quia populum edocuit ut Magiíler, (ed ru-

det, quàm de aliena felicirate: Jofeph fuos

fticando, & ad pafcua ducendo armenta, &

de crimine peffimo fratres accufaverat apud

pecora; clin enim duxiflet gregem ad . in.

Jacobum parentem : deinde fomnia fratri-

teriora deferti, tunc Deus eum conítituit

bus íuis aperuit, à quibus fub ftellarum em-

fuum Vicarium, ac in Deum Pharaonis. Eli«

67,

blemate íe adotari fomniaverat: quid pa-

fzus cüm teilurem aratro profcinderet,cam-

tas, magis eostor(iffe ," accufationis memo-

pósque excoleret, prophetiam fibi porten-

tosé infufam adgraculatur,

. Matthazus &

ziam,an fomnijrecordationem ? Certe fom.

mij recordatio eos diriüs fdhciavit; ac torfit :

telonio defertur ad Evangelium. Saul fpirans

ex eo, quód Jofeph ad patrem detulerit cri.

minarum dum ad cruentas anhelat czedes in

3nen peffimum fuorumfratrum,hi nihil con-

perniciem fidelium, impetu quodam calefti

tra Jofephum fuerunt perniciofi moliti , fed

equo deturbatur, cui infidebat & eo lapfu

càm primüm fomnia audierunt , noverünt-

furgit ad Apoftolatum : unde non humanz

que fore , ut ei fubjiciantur , tunc ad necem

datur induitriz beneficio, fed divinz provis

*

fuére innocentem | fratrem perfecuti; Ecce

dentig arcano, hos nonalios quamvis me.

T Genesit.7.

fomanator venit , venite octidamus eum , &

rentes ad Íceptra traclanda vocari,ad purpt.

zunc apparebit, quid ills pre[int. fomnuta fua.s.

ram induendam: putabam nos ligare manie

iNan dixerunt, u: Ízefi in honore, ecce ac«

pulos in agro , non folus Jofeph manipulo

J

€uíator venit; fed ut invidi,ecce fomntator,;

fuo illigando occupatus erat , fed & czeteri

nimitum minüs €os tor(it accufatio de cri-

Íratres eodem detinebantur labore, nullus

otiabatur, omnes operabantur ,. & tamen

PITTI

anine peffimo, quam fomnium de Jofephi*

matu minoris praeminentia ; qua adeo fra

olius Jofephi manipulus erigitar & flat,

tres excruciavit , üt. de injuria. accufationi

cüm manipuli fuorum fratrum proni incur»

immemores, folüm doluerint , quód fratet

ventur adoraturi manipulum flantem,

W]'O $h

fomniaverit íe ab illis adorandum : & ta-:

Omnes fuére Diícipuli à Magiflro

7f,

"etíi tratresnon. ut paftores procumberent

Chrifto intertogati, fed unus loquitur Pe«

ente pedes fomniantis Jofephi, fed ut aítra

wus Matth, 6, v.(6.-& refpondet ,. T es

Íplenderent nitidiora , Zié per fomnium

Chrifius filius Dei vivi , & propterea ex e-

quafi folem , && lunam, & flellas undecim.,

tro fit petra fundamentum Ecclefiz; & ex

Adorare st , adhuc tamen ex 1nvidià. czcu-

pifcatore fit princeps Apoftolorum , & coeli

tierunt, nec curárunt fyderibus acceníeri;

claviger. Filij omnes Jeffe natu grandiores

dummodo fratri natu minori non fubeffent,

deícenderant cum cateris lfraelitis pugnaturi

0.

Oritur tamen difficultas, quód cum ge-

contra Philifthiin : | fed ex Jeffe filiis. unus

mina fuerint Jofephi fomnia agrefte unum,

duntaxat Darid. natu . minor gigantem non

é

& coeleíte aliud; cur fi filij Jacob non mef-

expavit, ad fingulare certamen cum eo de-

Íores , fed paítores erant , in fomnio rurali

fcendit, non ferro cataphra&tus , nec gladio

fratris principatus, & generis decus, non in

armatus, fed fundá, & lapide munitus, quo

vellere ovíium , fed in manipulo adumbretur

Goliathum media vulnetavit in fronte , im-

Ípicarum ? Genef. cap. 37. Putabam nos lj

petu tam vehementi ut excuffus & funda ]Ja-

gare manipulos in agro : tondendis ovibus,

pis fracto hzreret cerebro, & molem pro-

flraverit giganteam , & ideo vidtor David

non fpicis colligendis affueverant paftores,

«ur igitur non in vellere indicatur principa-

Micholem duxit in uxorem,& Sauli in Regno

tus ijs. qui Rectores erant ovium ?. Recté

fucceffit. Non igitur propofita fuitJofepho

non in vellere, fed in manipulo adumbratur

corona, eó quia fuum alligaret manipulum,

principatus, quo inde doceremut honorum

cum & reliqui fratresin id. incumberent la..

culmina à Dei nutu pendere, non humano

boris, & quisque fuum devinciret fafcem; &

C

pcffideri confilio; fiquidem per ea, que non

ne fufpiceris ob frumenti copiam , aut pra-

egcrunt; gd €a, qu& optare vix poterantpere

fantiam fuiffe Jofephi manipulum delectum

Kk

j

ad

- Diülcrtatïo XXVL

630

o

ad impetandum; non eligïtur, cüm deme-

. adcruentas cades prorumpit , . enteguam

fl

titur,fed cümilligatur manipulus, quócon.

«ccederet cogitaverunt illum occtdere : te-

u

jiceres in fola manipuli ligatura , quae necà

liqua vitia ua preemittunt preambula, an«

Qu

foli ubertate, nec à ceeli clementia, fed à

tequam pleniüs graffentur.

Luxuria im

i

ftudio dependebat laborantium , & à cura

Davide Uriam priüs accetfivic ad aulam,de,

Pl"i

iiligantium colleétas fpicas aleam fuiffe prz.

mulfit convivio, eique fuafit , ut é caítris

ext

fecturz repofitam ; non igitur fi nobiliora

redux propriam repeteret domum, &

fed livo£

gUl

aggrediaris, ac fuperatu difficiliora Regno

fua conquiefceret cum uxore :

rh

potiris; fed fi accuratiüs pre cateris tuum

flatim Principis affabilitatem — dehonettat,

Luxuria tri«

pxel

adimpleas officium , muniüsque tibi injun-

. perimit, fanguinem fundit.

PICS

&um exequaris,

umpho militem obruit; fed invidia in cae

pl']l

2*.

Idque fortaffis caufe , cut Regnum

daver fzevit fratris , nec fonere expletur in»

nocentis, nifi dedecore faturetur,

Leo

p

cclorum modó virginibus conferatur pru-

«l

dentibus, & modó negotiatoribus; quz

violati jejunij reum Prophetam occidit in

obl

invidia autem

affinitas lilij cum metallo; virginitas lilij cul-

via, fed illeío cadavere «

iní

turz eít unicé addi&ta, cüm negotiator con-

leone quovis ferocior etiam in jacentes ene»

LÀ

b

gerendis pecunijs, fit totaliter intentus ;

&os furit, favitque

.

Dicemisque fera-»

Gme[&,;ya,]

tri

puella fi virgo e(t , latet; mercator pecu«

Mendacium cogi«

peízma devoravit eum.

bu

nijs inhians divagatur: illa preces fundit in

tantes veritatem proferünt ; quia vix ulium

liv

domás receffu ,

hic in foro nundinatur :

invenies fcelus , quod non . obítetricante

fra

ilia refpuit auri acervos ; quos ifte quarit;

mendacio in lucern prodeat.

Quia parri«

L

illa abdicat margaritas , quas hic explo»

cidium invidi fratres moliebantur , fuppe«

mo

rat, & tamen non virginibus tantüm , fed

tiasexigunt é mendacio , cujus ope fuum

Ev

& negotiatétibus Regnum confertur coe.

obtegant fcelus, — Etiam Abíolon Amnoni

a

lornm, quóà inde difcamus,five nundinemur

*

necem , & Davidi fugam paravit , modà

gr

five Píallamus , five mercaturam exercea-

voti, ac religionis, modo epuli fimulatios

gfh

mus, fivé lilium excolamus poffe nos co-

ne; & Amnon fimulando agritudinem 1ge

bt

leíti donari gloríia dummodo probé qui-

rorem conftupravit Thamarem.

75*

Ípiam eam agat "perfonam , quam induit,

Prolufit femper mendacium cuilibet

dummodo in fuo quisque ftatu Deo adha-

[celeri etiam primo , quod fuit in mundo

reícat, à quo nunquam fe per noxam le.

perpetratam mentiente invido cacodoemos

thalem avertac, & virtutum culturz im-

ne? Nequaquam moriemini, quid €rgO Geref 3. w .

penfam navet operam, proximo profit, ne-

mirum , fi tot ex una mendacij fcaturigi-

mini obfit ; fuam qui taliter perfonam a-

ne profluant fcelera, cüm fit mendacium

git, non eft cur czteris, vel in eremo fo-

criminum pater ? — Adeó exaríeratfratrum

litudini addidis, velin afceterijs virtutes

invidia in Jofephum ob fomniatam prae-

excolentibus faccum , aut cidarim invideat;

minentiam , ut internum livorem non pu«

& licét vitz? aufteritate eos non antecedat

taverint poffe à fe excutere , nifi fraterno

preftantià tamen fanclitatis poteft ijsdem " fanguine illum abítergerent , féque foeda«

praefie.

rent ; hinc licét plura cojerint contra Jo«

VED

Hi&c Regnum coelorum mox fagenz,

— fephum ícelera, invidia tamen fupergreffa

mox Íynapi pariatur , quamvis illa pifces

.eft omnia; licét detuliffet Jofeph apud pa-

maris predetur ; hac veró volucres cceli

L

rentem fratres fuos de crimine peffimo; non

Íuis foveat ramis , . ulnisque amplexetur

?

tamen, ullo auditi funt odio tabuifle;

licét faiffet Jofephus fuo intentus manipu-

quos tamen acriüs fomniata praeminentia

lo iliigando : quia tamen ejus duntaxat ma-

impulit in parricidium.

Invidia ex fom-

nipulusfurrexit, & fletit, cüm cateti pro.

niata celíitudine nata cades flatim fuit ee

ni in humum procubuerint ftantem ado-

nada, & fratris internecionem illicó exco-

ratufi ;

fomes hzc erectio, & flatio fuit

gitavit j

cüm tamen reliqua fcelera non

invidie, quá csteri fratres ad. internecio-

Verüm ficut

eruentas proruant in clades,

Benes.csr,

nem inceperunt Jofephum petfequi: Qui

nitente fole reliqua hebefcunt, cecutiünt-

cim vidiffent eum procul, antequam accede.

que fydera , ita dixerim invidiam reliqua

ret ad eos, cogitaverunt. illum. occideress.

omnia obruere vitiorum monfílra.

Ubi Jofephus patris . obfecuturus mandato

Non efferantur fratres maculis, qui.

76.

fratres convenit in Dothain ,

non fratres

bus eos infperfit ; fed fulgoribus conta.

invenit ; fed agnus ad rabidas tigrides ve-

beícunt, quibus Jofephus, fe cateris prae»

nit.

Licét innocens , nec inter fratres tu-

Accufati fratres de

minere praedixerat.

tus fuit: virtus enim alienam habet invi-

crimine peffimo apud Patrem, filent, non

diam fibi pediffequam , cujus viruscüm pri-

loquuntur, qui tamen uni pofthabiti fra«

müm eminus Jofephum vidit . venientem

tri minori necem minantur, & cruentas

cfferbuit, ac ebulliit, mec vulnera tantüm

clades moliuntur :

tutus fuit Jofeph inter

meditatur, fed funera architeclatur, -

fratres , licét eorum probra parenti. detu,

744

Non tamen flragis tyrocinium ponit

lerit, fed cüàm primüm illis fe pratulit. ,

entes,

invidia, nec foo praludit furori , fedillico

invidia fuos in ejus necem exacuit d

on

Tnvidia de alieno bonotabefcit, fc ipfam torquet.

63

fNon virgis ; quibus conciduntur ; fed a-

heret , feu lanio ägnum ad macellum pere

ftris, quibus pariantur ,^ & fimul fratri

duceret, Filij itidem prodigi frater natü

fubjiciuntur ,

laqueos (omniatori inne.

major fratri reduci non iraícitur quamvis

Quód frater

€unt , & caveam fodiunt,

abligurierit bona, (ed cum primüm videt

natu minor debeat dignitate majoribus

vitulum faginari, ac epulas apparari laue

przcellere invidiam accendit , non alio

tiores , qua fibi nunquam fuerant inítru-

L

.

extinguendam latice, quàm . fràterno fan-

&zx ; tunccoepit ipfe ut taurus mugire

guine.

fi prodigus filius fub(lantiam fuam dune

77*

Nunquam -Caino invifa fuit Abelis

taxat diffipaffet , & eum pater lautiori

pietas , nec natu majori fratris prodigi im-

illo non excepiffet convivio , odio non ex-

pietas, qua bona obligurierat ; ni(i cüm

atfiffet frater natu major; & Íi Abel pre-

primüm fenüt Cain fibi fratris pietatem

ces jugiter fudiffet , & opima.quxque in

prelatam , tunc agnos intuens Cain fratris

facrificium obtuliffet , -"Cain nullo in eum

colefti igne abfumptos , & à (e. Numini

livore.contabuiffet ; fed cüm primàm | vi-

oblata omni deftituta favore, cospit efferari — dit Cain ignem de celo demiffum victimas

in fratrem ,. & flamma colitàs depafcens

depaícere Abelis, non füas; & novit pie-

hn

Abelis victimas invidiam íu«cendit in. frá-

tate ; & Religione (e Abeli potthaberi in

tricide pectore; unde enim concipere de-

invidiam exitialem , & clandeltinam de,

buiffet fcinuillas pietatis ,. flammas arripuit

teftationem fuit prolaplus, ut.nihil. jam

livoris, & odij exitialis : torquetur Cain

Rif cruentam cedem, fraternam . cladem

fratris felicitate, fremit , quia coeleíti fas

animo volveret.

E(t cor hominis velutá

vore ei praferatur, cxdem anhelat, ptri-

mare in modum flagni refufum , quod 1n-

mósque morti aditus per inflicta fratri vul-

ter turbines íua non deflituitur. malacia ,

nera apetit,

Egrediamur foras ait Cain

fed cüm primüm zmulatio exoritur , íz«-

ad Abelem , quafi diceret laxandi animi

vit & ipfum in procellas , fuósque

gratiá , ac ftudio folatij egrediamur in a-

rum : nimirum hac verborum fallacia A-

Ad aílra flq& us imm.iz-

&it,

belem demulfit ; quem in campum pertra-

||

[

n

Emhsïfo

N

t

Z

V

d

:

"1

N

N

A

TA

AA

P

M

-

u

;

M

l

j À

N

AA

»

*

N

s

QUA.

st MO

x

g

IG

If;

r

ELAT *

hs

"

1]

x

/

*

d

O

?

2

t

^

Z

-*

HO

.

zi

s

N

-

NOAPS

TL

o d

p D

"fs

DIS«

d*

$5 (é3) Ad

totooscoco btb od ia od CC CTROb

£. Ut

daboora

CECGDCOIGCO CC

pb t ;

Q5 Go 0909 O do co Go d Go

urde

desbsqpapae qododestosiedo

( G GE

VET EE STESTE TTE

——

3:Go G9

C CDEDCO GD GDCB CO CIDCB O m eDebeD Ob enenco n en a

;

DISSERTATIO XXVII.

Invidia eft fons putidus, ex quo corrupti

eui] 37

'I," 3! '

Jatices omnium vitiorum,ac fcelerum fcaturiunt,

& cjusaqua in fluctus rumefcunt decumanis

procclloüo-f

Ics , quibus innocentia perit immería,

P. L

gudi «2 t

'o 12.

!

- dnvidia letbali [uo livore etiam proprium [anguinem i

f

75/5'62'!,— quo fra.

£res fratris extingunt (Mendorem.

T«

m eto Pa P.

? Ot invidia flu&tus exci.

de cruenta illi'us czede deliberárunt dicentes

-

r:(/

[2

tat incordeinvidi,quot

n

a

Genef. cap. 37. Eece fomntator venit , ecci«

'U '-x*

feiut

[

R

funt fcelera, qu& catere

damus illum , & tunc apparebit, qqud. illi

)

,æ

)

'l,

vatim poft fe trahit ;

profint fomnia fua, & ut patri conquerenti

i

LA

CT

t E

eít enim invidia bafis ,

&j

.x,A

N

os clauderent , dectevérunt Jofephum affe-

«t

7

W

g

tgk

qï

cui catera Bituntur vi«

rereàfera infeliciter. diícerptum,

Ecce

-u

z

—

tia; fons putidus,é quo

quot fcelera una peperit invidia ? lethale

plura fcaturiunt fcele.

Ícilicet - odium fraterni fanguinis fitiens ;

fa: Invidiam concitáruntin Jacobi filijs fin.

Omnis qui odit fratrem fuum bomictda eft,

gularis Patris amorin Jofephum, veftis po-

licét non ftatim gladium nudet , ficcam ex- 249* 1-42

3. 9.13,

. - — UM 99 — M u — .. —— ( -

lymita , & narrata (omnia: ex hac invidia

pediat, vulnera infligat, mortem inferat ,

pullulárunt fuperbia , odium, homicidium

hzc tamen omniaexitiale odium mente mo«

mentale, mendacium, fimulatio, impietas,

litur, & animo volvit, fitqueodium homi-

i,

injuftitia, ait Auguflinus Tom. ro, de ver-

cidij prodromus , cui prz!udit, perinde ac

1

Strz.53.0.9. bis Domini: Jnvidia filia eff [uperbia , fed

animi libido adulterio. Homicidium etiam

,

zfla mater fuperbia , nefcit effe flerilis ; ubi

peperit invidia: Fenite occidamus eum , &

fueru » continuó parit.

Audierant fratres

Auittamus eum in ciflernam veterem. — Ecce Gz?'f' ^37,

"v

.

Jofephi narrata fibi fomnia, quibus fuam

confeníus expreffus in fratricidium, quod

pradixerat fupra reliquos . fratres eminen-

fuiffent executi , nifi Rubengter fratresna-

tiam, ac digaitatem , & quia fratrum fu-

tu ;maior pro vita faltem interceffiffet Jofe-

perbia has narrationes egre tulit,ut fibi de-

phi, quamvis hon multum vi(us fuerit acera

rogantes invidiam peperit , qua prolixam

bitatem poenz deliniviffe , cum eum demi-

fcelerum fecum traxit cacervam.

ferint in cifternam veterem fame, fibi, &

Gene[, à

Vitia enim catenata fünt, facilé fi

4mul

frigore interimendum, Invidia enim etiam

'v.l?.

neCuntur, & unum alteri viam. emollit ;

in puteis alio non delectatur balneo , quàm

non enim Jofephi fratres. unum duntaxat

fanguinis , nec alios fitit latices , quàm

cruoris.

perpetrárunt flagitium , fed facili compen-

Pldmo fQ,

dio plura invidiz vitia nexuerunt ; nimirunt

Mendacium etiam lethale, & multi«

tí,

hzc eít vitiorum indoles , ut vitium vitio

plex genuit hzc vitiorum focta parens invi«

agglutinet; perinde ac in catena annulus an.

dia, quot enim non fuerunt mendacia £rchi-

nulo coharet.

Amandaverat Jacob filium

tectati ? polymitam Jofephi veftlem hzdino

fuum Jofephum, quem fingulari profeque.

fanguine tinxerunt, quam & Jacobo pa-

batur amore ad fratres. gregibus pafcendis

renti mifére per hominem fceleris. minime

oceupatos, cui injunxit , ut obfervaret,quid

conícium , cui & injunxerunt dicere: Hage

Genef 0,37.

agerent , & num greges pingues effent,ac

invenimus, G qualénam mendacium aper.

'v. 52.

probé vegeti; Jofephus paterno obtempe.

tius ? non eam invenerunt , fed eam vi fta«

raturus juffai illic montes pervagatur,non

tri detraxére,

Prodiit etiam ex invidia fi-

h

tamen fratres, Ííed carnifices infcius inven-

mulatio;ad patrem enim acceflerunt, cui ut

turus.

Vix eminus venientem fuére ejus

dolorem linirent, coeperunt & ipfi valde

fratres intuiti, & illicó collatis confilijs

L

dolere diícerpti 'ä fera fratris interitum

o

ecce

Ex invidiz fon'tä putidi fcaturiunt vitiorum latices.

633

Áiece fimulatores proptium mituntur fcelus

fius: Primum ebrietatis malum pudicitie Li. de virgs

09.4..

doloris larva obtegere, & lachrymis quafi

efl periculum.

Quis unquam adulterium

li&. de Elía,

abílergere, quia ut ait Auguílinus: Simw-

audivit absque multiplici fcelere, illud plu»

^ jejrimio

lata equitas non eff aquitae , [ed duplex ini»

r3 comitantur vitia, quorum princeps eíl;

£Ap. 12,

injuria tam in proprium,quàm alienum tho«

quita, — Prodiit etiam impietas in patrem,

cui jam fenio cónfecto luctum creárunt Vie

rum; cui anneCtuntur injuftitia horribiless

Graviffimum ei ob»

gimi trium annorum.

fuppofititij haeredes, mendacia, & jura-

menta falía, Numinis contemptus, clande«

tigerat filliorum amififfe chariffimum , &

quidem taliter ut ferino dente fuerit difcer-

ftina homicidia, & multiplex malorum fe«

ries.

ptus, & in ventre ferino fepultus. — Veftis

Uni igitur invidiz multiplex femper

€ruenta dolorem acuebat, & acerbiífimo

Ícelus afcifcitur; cüm primüm praexcellen,

.

.

dolore animum excruciabat , ut dixerit

tiz Jofephi coeperunt ejus fratres invidere

EZUAMYA

odium lethale in ipfum conceperunt , mene

9. 355

Vadam 4d filium meum | lugens in infer-

sum. lm prodiit & injuftitia , quia Ja

dacia plura invenerunt ,' homicidium deli,

cobi filij Jofepho invidentes preeminentiam,

berárunt; fimulationem ,. hypocrifin;impie-

turpiffimum commiíére plagium : — fiqui-

tatem , ac injuítitiam perpetrárunt :

y/

an'hgi;

dem quem furati fuerant hominem fravrem

vidifjent eum procul, amtequam — accederet

exteris vendidére mercatoribus vero plagia-

Ad eos cogitauerunt sllum occidere , &5 mutuó

rij nomine contra divinam legem prohiben-

loquebantur,ecce fomniator wenit, venite oc«

Eyodi c, 21,

cidamus eum,

tem hominis furtum, ac venditionem: Qui

e^iudiens autem boc Kuben

9176

€ veudiderit eum

nitebatur liberare eum.

(uratus fuerit bominem ,

Btlex Fa.

Ej

convitlus noxe morte moriatur.

Mitior cateris fratribus fuit ARuben "

$.

bia apud Romanos capitis plagiarios dam.

qui fategit ,. ne fraterno fanguine manus

fiavit,

fratrum fosdarentur : ne fratrem inquit

n

Ecce quanta facilitate vitia vitijs ne»

jugulemus ; fed potiüs eum ciíterna deglu-

€&tuntur, & unum alteri viam emollit: ne«

tiat , fuit Ruben inter fratres natu. major,

que quid novi eftvitio, quod cüm primüm

cui propterea prz cateris invifa debuerat

mundo comparuit, non unicum apparuit ;

effe íomniata Jofephi felicitas; càm fratere

fed aliorum comitatu primos hominesage

nà preeminentiá primogeniturz celfitudo

reffum eít, quos & extorres exclufit é pa-

deprimeretur ; & nihilominus primogeni-

radifo , Eva fiquidem íerpentem allocuta

tus & Princeps totius familie obícurari

triplex mendacium ftruxit, primum quia de

non timuit à Íplendore dignitatis, quá erat

fru&u lignidixit , 4404 esf in/ medio para-

Jofeph infigniendus ; imó & ei patrocina4

L ,U!e

difi, cüm tamen non arbor vetita Ícieniig

tus fuit: tametfi fufpicio futurz magnitu-

.'V.U.

boni, & mali,fed arbor vite in mccütulli'o

dinis, & praexcellentia Joiephi natu. mi-

fuerit paradifilocata, Secundum quia dixit:

noris Rubeni debuiffet invidiam pra cates

&enif enp.3.

Precepit nobis Deus, ne comederemu , $

risaugere; adhuc tamen princeps fami-

ne tangeremus illud, quod & mendacium

liz , & jure infignitus primogeniti ftuduit

fuit, quialicét prohibuerit Deus, ne come-

fervare, quem cateri fratres occifum cus

derent. de ftu&u arboris fcientize boni , &

piebant; | Quid hoc? nifi quia invidiz ru-

27" F 50370

inali, non tamen inhibuit, quin poffent ar.

bigo ferrum corrodit,non aurum? quó quis

4410

[

boremillam tangere. ^lertium, quia quafi

vilior eft, eó ad invidendum eft paratior ,

hze(itans dixit Genef. cap. 3.

ANe fort.ä "mo-

Ruben ut familiz Princeps auri fplendorem, *

riamur, cüm tamen certum fit, quod Deus

& pretium emulabatur , quia ficut aurum

non dubie, fed certé , & feveriffimé id pro

metallorum princeps reliquis przett metal-

hibuerit fub poena mortis incurrendz.. J5

lis, ita & Rubenus czteris fratribus ; hinc

: .60"8-[. 2e

quacunque die comederis ex eo morte mo-

rubigo livoris non Rubennm ; fed reliquos

?03701

rieris. Ecce quot vitia in uno delicto,quot

fratres filios ancillarum , quos nulla fpes

fcelerain uno violato precepto ? idquecau.

affulgendi erigebat , infecit: non enim au-

fz, cur David enixim cupierit ab occafione

ro , Íed ferro rubigo innafcitur, — Judasiti-

Pfalm, t0.

liberati fceleris perpetrandi ; Lzbera me de

dem & Ruben , quia familiz principes non

'v.l CQ

fenguinibia. Deus (alutis mee.

Memoriam

infurrexerunt invidi contra manipulum Jo-

h

tefricabant plura, qus ex uno vitio Íce-

fephi cteris altiorem , quin ómni conatu,

lera prodiére , fuit illad otium pomeridia-

fategerunt, utincolumis ad patrem remite

num noxarum feminarium , libidinum fo.

teretur ; ideo Ruben curavit in cifternam

mentum ; ab otio enim effluxit curiofitas ,

dimittendum , quó inde extracdtum immu-

ab hac libido , & cupiditas , à cupiditate

nem fervaret ; cüm enim ciflerna ficcaeffets

adulterium ,. & ab adulterio hornicidium ,

deglutito fratri grave. non attuliffet dam.

p 6

à quoetiam & plura alia promanárunt,

num.

Judas etiam é lacu eum eduxit, ne in

,320

4»

Ex una temulentia , quot non proflue

pulvere periret,

unt fcelera, hinc enim dimanant jurgia, pe.

Sed cur Ruben & Judas qui Jofepho

tulantia, immodefltia , inverecundia; pro-

fuére patrocinati non fategerunt fratrem o-

cacitas ; libido, imó vulnera plerumque, &

mnino impunitum ad patrem remittere 2

«zdes cruente, ut enim ait D, Ambro.

licát uterque folicitus fuerit, ne íratrig

Verani d: Affectibus Tom. 1L.

Ll ll—

ïan-

634.

- Diflertatio XXVII.)-

fanguis fundereiu-r , neuter tamen ab omni

tem texerunt faptorum; fed Jofephi poly«

€e/,57. poena liberum fecit, dixerunt enim : Ma-

mita non fceleítium verecundiam ; íed íce«

nus vefiras fervate innoxias.

j&zgid nobis

leris obtexit erormitatem.

Quin & ho

prodefl , fi occiderimus fratrem: nofirum ?

dino fanguine polymitam fratres tinxére ,

frater euim & caro nofira eff. . Neuterfra-

ut non ipfi coram patre erubefcerent 5 fed

trem fervavit, quia uterque meticulose in-

veflis, in quam propriam refuderunt erue

9

nocentiam propugnavit; neuter livori au-

beícentiam , fimülque fuum eádem texerung

Ícelus.

fus eft palam obluctati , neque innocentiz

Quód fi in,regia Divinitatis afle«

ita patrocinari, ut immunis dimitteretur

tuntur Martyres; fuas in fanguine agni fto«

iquavis poena ;

tametfi nollent fratrem

las dealbárunt invidi fratres; & in orcheítra

jugulatum, eum tamen voluére ciílerná de-

invidiz,ne Rei.apparerent apud Jacobum,vee

glutitum.

Cur igitur fratres natu. majo.

ftem polymitam Jofephi tinxére ; quó ejus

res, Q principes familie reliquis adaman-

rubore ítolas proprias portentosé "dealbae

tina fortitudine non fe oppofuére, cüm cla.

rent; non tamen in fanguine agni;fed in hze

márunt fzvientes, veniteoccidamus eumz»,

dino cruore ; quo fratris polymitam ime

an'quia fevé clamantibus , blandé acclama-

buerant,

8.

bant ? certe uterque peccavit, quia neuter

. Quamvis Rubeni fuafu , & precibus.

innocentem ab omni pcena liberavit

.

LÀ

ali«

jugulatus non fuerit Jofeph à fraterno li-

quid invidie eriam in ipfis pullulavit, &

vore, demiífias tamen in cifternam fuit vefte

10

quia perniciofum germen radicitüs evellere

exutus polyrnita : »uferüntque eum inxi- Genti.egp. —

iniiio neglexerunt; ideó etiam in ipfos ali-

fiernam vetizrem , que non babebat aquam,

quid effudit foi veneni invidia, quz erum-

G. fedentes « omederunt panem.

Ecce quo*

pens fovetur,& non flatim abigitur : fruftra

modo de allieno fupplicio invidia gaudeat ;

reprimitur adulta ,

quz fota adoleícens

epulatur poit dejectum in cifternam fratrem,

fuit: nifi vultures. fuo illaqueentur in. ni-

Id vifa fuit invidia praítitiffe , poft depere

dulo, infitz fibi feritatis non oblivifcuntur,

ditum fratrem, demerfum Jofephum, quod

neque rapacitatem ampliüs dedi(cunt, fi fe.

amor paternus recuperato filio praítitite

meirapinz affueverint, cruor fi femel przgu-

Cüm enim reducem in paternam. domum

ftetur, fitim acuit , non extinguit,

prodigum filium perhumaniter pater exce-

Livor fi femel funus przconcipiat , ta«

piflet convivium infruxit, quod caufa fuit,

metíiabortíat, catenas tamen cudir, &

cur filius nacu major minori invideret: con*

parit, quibus fi-is non perit , cui invidet j

vivium hic etiam inflruunt Jofephi fratres

non tamen viclor, fed vinctus, feu livori

non ob recuperatum, íed perditum — ado -

detinetur obnoxius, cujus immanitas ali-

leícentem, quem proturbázunt ac detruíe»

quid femper truculenti ferit, dum fzvit

.

.

runt igycifternam ; ficut exultat. redivivo

Itidem,

Confeflim $gitur ut pervenit ad fratres fuos,

filio charitas; ita oppreffo fratre livor ttis

nudaverunt tunicá talari , & polymitaymi-

umphat, qui poft lanienam deliciatur. Imó

ferüntque eum in ctflernam veterem ,. qua

non tantüm fedent, &comedunt, verüm &

non babebat aquam.

Ecce quam expedi-

oculorum illecebris ftudentes , hac, illäcque

té & quávis difruptá morá irruat in fratrem

libero vagantur afpectu,non enim in caverna;

- fraternus livor ? coelum antequam — fulmi-

vel fpecu , fed aprico epulabantur in loco,

net, fulgurat; tormentum bellicum ante.

e

quó viatorum- ultro; citroque comeantiutn

quam ferreum globum excutiat, flammam

recrearentur fpeclaculo. Viderunt límaeli. 7"idev.

emittit ; & leo rugit ore, priusquam un-

tas viatores venire de Galaad, & Camelos

gue fzviat & difcerpat ; fed invidia ftatim

eorum portantes aromata , & refinam, &

in Jo(ephum infilijgt ; quem & tunica fpo-

ftactem in /Egyptum.

Tunc Judas Jofev

liavit polymita ; ut eádem preconceptum

phum é ciflernaliberaturus, ne fame,& fiti

involverent fratres parricidium ; detrahunt

periret, dixit, quid nobis prodefl , fi. occide-

fratri tunicam , quà proprium fcelus te-

rimus fratrem nofirum ?. melius esd. t ve«

gant; erubuiffet fortaffis livor coram Ja-

numdetur Ifmaelitis , & manus nofire non

cobo patre , nifi polymita filij tegeretur

polluantur; quàm delicatula, ac religionis

veíte : nudatur Jofephus tunicá , ut invi-

amans eífe videtur invidia ; veretur dexte«

nimi.

dorum fratrum pallietur fcelus ;

ram inquinare fuam, quz deílinata Jofee

l,

rum adeó fagax eít invidia, ut fua etiam

phi cedi cor polluerat,

Ques necem mo.

arma defumat ab eo ; cui invidet ; qui-

litur cruentam ,. & animum funefto parri-

bus fe ipfam tueatur ; ideo invidi fratres

cidij fcelere corrupit, mox veretur manus

fratrem nudant innocentem, ut nocentes fra-

polluere: melius of ut venumdetur Ifmaeli-

Certé

terna vefte integant. fratricidium.

Hs, G manus uofire non polluantur : etiam

miferior fponsà , & deterior viatore fuit

cutem timent iaquinare invidi fratres, qui

Joieph, cüm illa à militibus nudata fue-

in pectore praconcepto fratricidio, omnem

rit ;

& hic cüm peregreé defcenderet in

fpurcitiarum ; ac flagitiorum cumulaverant

Jericho fpoliatus à latronibus ; — Jofeph e-

colluviem,

nim non ab exteris, led à proprijs fratri»

9.

Àn non dextere ipfz polluebantur ,

qu& venum innocentem fratrem Ifmaelitig

bus. SPOM?: & viatoris veíles nudita-

dabant?

Ex invidiz font&ipütidi (caturiunt vitiorum latices, 63$

dabant? tam pingui eft livor religione im-

dere, lugubríque clamore, G ploratu,urbem

totam implere, Thamaris, querele ad aue

^f

butus, ut quidquid citra cadem fteterit

blanditias effe putec ; impollutas teítan

res pervenerunt fratris Ablolonis, qui cüm

tur velle manus , quitamen mentem ftimu«

Amnoni invideret principatum, ejtisque odo,

lante invidia enormiffimo fcedant fcelere,

ratus libidinem, ftatuit rem tacité quidem

9.

Sed ciin verentur manus polluere eas

pati; donec opportunior ei daretur ultig*

nisoccafio : fororeminterea in domum recee

fodé coinquinant, dum innocentem fra.

trem venalem exhibeut exteris mercatori«

pit Ínam longo quidem luctu tabetcentems

bus, ac pretium inftituunt viginti argen»

fed de fratris injuria non conquerentem. Abe

folon ficut invidiáin Amnonem intus &crue

teos; minori vendiderunt pretio fratrem ,

quàm invidi Judai Chriftum: & revera de-

ciabatur , vindictz defiderium toto . biennio

cuit , ut famulus minori pretio venum da-

fovit, donec opportunitatem enactus Am«

retur ; quàm Dominus; Jofeph famulus vi.

nonem extra urbem Solymaanm traheret, &

ginti, & Chriítus triginta argenteis vendi-

quidem in locum tanto iníidijs aptiorem,

quantó à confpectu Davidis, & aulicorum íae

tus eft,quiaut ait D. Hieronymus, ANvz de-

Ó

cuit tanto [eruum , quanto Dominum vendi

gacitate remoriorem,

13,

pretio. — Argenteus idem fuit acficlus, cue

Tempus accefferat ovium tondenda-

rum, quem diem lolemni confueverant He-

jus valor quatuor zquabat Romanorum ju-

lios, & Hilpanorum reales, -

brai convivio habere genialem , & larva a,

Gmi n

1O0.

Adeo truculenta eit invidia, ut invidus

morisfraterni livorem tegens, & odium,

nec proprio parcat fanguini, quem im fras

quodintus fovebat , Amnonem ad paratum

tre nititur vel fundere, vel radicitüs dele.

invitavit convivium ; inier epulas injungit

Ie.

Invidit Onan nomini Her, cui propte-

Abíoion hofpitibus, ut Amnonem tanquam

rea noluit filiosexcitare , ecenim. Genef. c.

convivii Regem largioribus poícerent pocu«

lis, imülque fuis praecepit, ut eum temulene

37. occifo Her fratris fupplicio minimé de-

territus Onan à crimine peffimo, cüm in-

tum, multóque vino jam madidum figno à fe

conílituto interficerent.

greffus ad Thamarem effec,. maluit perire ,

Propinant igitur,

Primum etiam filiorum

quotquot aderant, laxioribus calicibus Ame

quàm generare.

Davidis flagitium inceftus fuit Amnonis

noni,qui propinantibus fibi cüm reiponderets

krat

multo- ftaum vino gravatus, ceepit, & cae

cum Thamare forore 2 Reg.4p.13.

Amnon maximus natu filiorum Davidis, qui

pite; & pedibus vaclare; & cüm ni] cogie

cüm primüm conjeciffet oculos in Thamarem

taret de imminente fibi morte, nilque de ad«

fororem eam coepit non folüm amare , fed &

miffo à fe fl;gitio viclima cadit multiplici

deperire, Nefaria libidinis fomes venuftas

vulnere faucia invidi Abíolonis; cujuspros

erat puellz regiz , quam auíus fuit. frater

pterea livor nifi fufione fraterni fanguinis eX

tentare, cum nec cogitare quidem licuiffet,

tingui potuit,

Onam noluit fratri filios excitare,ne in

eam impudicé tangere:. íed vicit pudorem

13,

fuccefloribus ejus fuperviveret nomen; ex

libido, cimorem audacia, & fanguinis ne-

ceffitudinem improbitas.

Morbum fimu-

quo conjicimus, quanta fit invidentia feti«

tas, qua non folüm in fratrem (zvit & viven-

lavit, quo minime laborabat , cüm non fe-

bri ,. fed libidine ureretur ; lororem accerfi.

tem infequitur; fed ne defuncto profit,obeít

etiam naícituro,

vit, à quaforbitiunculam, vel jufculum fibi

Quód fi pudor plerum-

ülldm:

que abortit, ac efficit, ut przmaturé mori

parari rogavit ; flagitium licét relu&tanti ob-

tulic, quod & patravit; fed peracto fcelere,

diícat, qui nafci nondum didicerat; livor ne

dum naícivurum prafocat, verüm & ipfum

quz amorisexaríerant tedz in faces accen-

duntur exitialis odij, vertüntur in feritatem

pravertens infantis conceptum; non (olàüm

blanditiz , & expellitur. fraternis ex zedibus

elidit in gecmine florem, ed etiam evertit in

Íemine ípem. — Oquàm exitialis e(t invidia!

conftuprata regia puella , tantó milerior,

quantó ob amiffum pudorem verecundiá cu-

qua homines perfequitür ; antequam mater-

mulauor: nimirum ut ira, ita etiam amor

no concipianturin utero , G antea occidit,

brevis eftfuror; amara dulcedo, & blanda

quàm naícantut :

Dixitque ergo Tudas ad Genef 38o

'vo:' P 4

niors,

Quan filium [uum : lngredere ad uxorem fra-

11,

Inconftans eft , qui ex libidine amor

tris tui, € fociare ils, ut fufcttes femen fras-

exoritur, licet Amnon fororem deperierit,SC

trituo, ille fciens mon na[ci fibi filios in-

maciem contraxerit ? patrato Ícelere odiífe

troiens ad uxorem fratris [ui, [emen funde-.

illic& incepit, quam amaverat, & à fe etiam

bat in terram: ne liberi fratris nomine na-

procul abegit; nimirum ubi dux eft luxuria,

fcerentur. — Et idcirco pereufft eum Dominus,

ibi comes eít triftitia; & ubi vernat rofa; ibi

eà quod rem deteilabilem faceret, Sedunde

& ipinz pungunt : initia illicitee voluptatis

tàm noxiuslivor in Onan? certénon abalia

mel, &íaccarum guítandum exhibent , càm

radice, quàm à Juda patte ejus; facilé virus à

ejus extrema in ablynthium definant. Ex-

ftirpe in furculos proferpit. Invidit Juda Jo-

clufa igitur conftuprata puella à fratris Am-

fepho fratri, ne quam fomniaverat feli-

citatem , afíequeretur.

nonis domo copit fortem fuam lamentari ,

$)

amiffz pudiciuz illachrymari,capiti cinerem

in(pergere, & veftes lugentium more di(cin-

Verani de Afciiibus Tosa. IL,

Llllä

$. H,

636

Diflenatio XXVII,

" * M

David, fed (imul invidetür , cüm debuif.

E

Íet à Saule fummis affici honoribus ; fiquis

dem Goliatho in terraín. lapío , acíi cer-

?.sz' fnum inidialivorem fundit,

vix Gigantis caput effet totius exercicüs

ibi cuncta confundit ;; nec fufcepti be7

Philifihai , cecidit ifte unà cum Goliatho ,

ntficij recordatur invidus , qui ceco

quia ita fuit pavore coníternatus, ac f1 om-

iMpetu iu eum irruit, C

nes, & finguli Philifthzi unum ac idem ha-

f:

snvidet,

[;

buiffent Goliathi, jugulum ; quod populo

Romano exoptavit poftea Caligula, utuno

14

"Bi invidia ferpit, ibi omnïai-äüciun-

i&u omnium amputaret capita; &t revera

ï

tur, & corrumpuntur, neque fu-

cafo in capite Goliatho cervix totius. Phi-

^ — fcepti beneficij recordatur invidus ;

liftheorum exercitus videbatur pracifajquia

€

qui ceco impetu in eum irruit, cui invidet,

z,Reg; €. I7,

Proftraverat Goliathum David, . qui & op.

ut legitur; Pédentes Philifibiin, quüd mor.

tuus effer fortiffimus eorum, omnes fugerunt;

'vo.ffa

probrium abftulit ex Iírael ; fed victoris

[

*

Davidis triumphus invidiam excitavit, qua

in effufam fe fugam dederunt attonidi, in.

Íequentibus tamen Hebrais terga tanta ftra-

Saul füum affertorem , gentísque Hebraicze

gecadentibus , ut tefte Jofepho Hebrao

propugnatorem perfequi ccepit ad necem ;

concifi feré omnes fuerint, vel capti; pul-

ä

cüm enim puelle Hebrez feílivis cantibus,

chré D. Ambrofius ait : Unius fortitudo

letisque choreis viélores falutarent ,

epie

f4tla eii uniuerforum vitloria,

nicion illud occinerent: Percufit Saul mille ;

&6 David decem millia ; (icut felicitatis co-

De Lacedosiponijs. refert IElianuä in

16,

bello eos fagulis ufos fuiffe puniceis, ne

mes femper eít invidia, eo minus tempe-

Qq

fanguis ex inflidtis. fluens vulneribus , pa-

!

rato puellarum ftudio laudandi;in aliud per.

vorem incuteret,

Eadem de cauía Romani

£

trahitur David bellum , priorelongé mo-

olim Imperatores confueverunt non alias

p

leftius, quia diuturnius; fuit hoc . bellum

non armis, fed affeclibus odij , averfionis,

in acie veftes induere , quàm purpureas , ut

de Lucullo memorat Plutarchus,

ldque

i

timoris, & irz prxeunte invidia cum Saule

ineundum; agrétulit Sau]l, quéd puelle

ut, qui przeít exercitui, nunquam ob fibi

v

inflicta vulneraanimo cadat ; dependet e«

1j

Hebrez decem millia David tribuerint, &

Sauli non nifi mille: quem parem fibi no-

nim totius exercitus falus ab erecto , ac vi-

p

rili animo Ducis.

Alaéle jugulato abad«

il

luiffet invidus Saul perfequitur majori in-

fignitum honore, & o&to ipfis annis in va-

verfario Abnere , unà cum. Duce fingu- 2.Ref, c,2«

l:

lorum militum animi cecidére.

Et uno

t

tia vite difcerimina per omnes Chananitidis

regiones Saul Davidem traxit.

Vox illa

profirato Holopherne ab invicla Juditha

Y. Reg. $.18,

totus Affyriorum exercitus pariter core

puellarum adgratulantium : Pereuffz Saul

ruit

9

LÀ

i

snille, €8 David decem millia , lcintiilla fuit,

dntolerabilis / tjmor ,

& " tremor guditb.e.14s

«

cecidit fuper eos ,. €8 turbati funt animi eo-

quz exitiale excitavit odiorum incendium ;

W

adeó verum eít, nullum (ine fale facrifi-

rum valde, & fattus eff clamor incomparas

cium effe , nullümque fine umbra fplendo-

bilis in medio caffrrorum eorum , Cmaque omia

nis exercitus decollatum Ho

/

á

opbernem audi-

li

rem , & nullam fine invidia. felicitatem ;

. licét melleam effudiffet dulcedinem , & ro-

viler , fusit mens , & confisum ab eis , &

Q

Jolo tremore, ac metu agitati fuga prafidium

fas fparfiffet triumphus . Davidis, fauftas

2l

tamen inter acclamationes , letásque gra-

Jumunt j dta ut nullus loqueretur cum pro«

b

ximo [uo, fed inclinato capite veliéiis omni-

tulationes , quibus. omnia reíonabant ;

U

effudit livor felleos imbres , quibus come

&us evadere fefiinabant Hebreos , QU0S Af«

&

matos [uper fe venire audierant.

Nimirum

munem. corrupit hilaritatem ,

animüm-.

Q

que Saulis excitavit contra Davidem, A quo

Bethulienfes, qui obíeffi ab Holophernele-

pores erant, proftrato Aflyrio leones fiunt;

Qu

cum fuitfet David preemio donandus,;invidi

kg

& perfecutione divexatur.

*

?a

pati pacto proitrato à Davide Goliatho to-

tus Philifthzorum exercitus pracipiti fefu-

Q

Progreffus fuerat contra Goliathum

VO

1j,

B& dedit, ac terga cedentibus Hebrzis ine

David, pugnavit , & hoítem expugnavit,

fequentibus; refert

3

& nonarma duntaxat, fed & caput ade-

Jolephus in illa fuga oc. £/^9«aztis.

di

cifos fuiffe Philiflhzorum — triginta miliia, "^^* * !*

mit adverfario ; quod cum ingenti plau-

& vulneratos fexaginta millia, cüm He-

do

fu, omniümque gratulatione ad Saulem

brai fugientes infecud fuerint usque in Geth,

Tien

detulit: fed quia viétorem reducem fata-

& . Acharon & inde reveríi relicta 3-

ton

fugi'en-

gebant omnes amplexari, & exofculari,

tibus caflra fpoliaverint,

fpe

omnésque ei obviarent feftivis cantibus; Re-

Mirum tamen dictu ,

Ut

quéd Saul poft

I7.

gnum Saulis videbatur melle diffluere , cui

proftratum à Davide Goliat

humac extuf-

(

tamen adfuit, & fel invidiz,

Crus egrum,

fum terrorem Hebrzorum , quafi David

p

cim non fine voluptate fricáffet Socrates, &

excidiffet memoriá , petierit ex Abnere

Qu

mox dolorem fenfiffet, dixit: son mirum,

Duce , quisnam effet. adolefcens ille ,

us

Clpz

quia natura vil admittit gaudj absque ma-

Goliathum proftravit :

bi

*ore , nec ullus eít fortunz rifus fine la«

De qua /iirþgjr[ -äbg. &,17,

19,

defcendst. bic «dolefcens ?

interraga, CHJus

LARTM

L

chrymis : proílrato Goliatho tiumphat — fj/us fit ifle puer,

Vix annus effluxerat ,

QUi

qUin

Ex Invidiæ, fonte putidi fcätüriunt vitiorum latices. 557'

äum David Saulis armigerum agens Golia«

migerum incaftris » fuámque expertus fucrit

thum vicit , & fidium etiam fono, & cantu

in aula muficum,

Latet procul dubio in

àDomonis infultu Saulem ipfum fzpius li-

hac Saulis oblivione monitum nobiliffimum;

beravit ; timuit Saul ne Davidis victoria

quo nemo fperet , gratiam coníequi fingue

fuz derogaret glorie , quodexpertusetiam

larem ob impenfahominibusbeneficia, A*

fuit,'cüm à puellarum choris epinicion illud

deó tenuis eít , ac labilis praeftiti beneficij

audivit, Percu[fit Saul mille, & David de-

memoria , uteuro citiüs fugiat , velingrae

€em millia : tametfi multa Saul in caftrisjam

titudinis fpongià deleatur.

$i qua tamemn

preclaré praftitiffec , adhuc majora geffit

affulgeat fpes gratize confequendae , hanc le-

David, licét adhucadolefcens , adeó ut Saul

vis quzque.offenfiuncula obliterat ; quia

inanu, & confilijs mille tantàm jugulaverit ,

ubiinvidiafuum fpargit virus ; fingula infi«

cüm David decem millia proftraverit 5 in

cit , ac corrumpit.

Quin & alienam feli»

Mp

l,

uno enim jugulato Gigante tot millia perjé-

citatem in proprium fupplicium fuo livore

transmutat

?

.

runt Philifthinorum , quot in turpi fugà ce-

& alienum gaudium propri-

cideruntab hebrzis infequentibus czfi ;. ne-

um facit. moerorem ,. ut & profperitatem

que obítat , unum duntaxat Goliathum fuifíe

miferiam ; quapropter fupra omnem nequi«

à Davide proftratum 5 etiam qui unam ar-

tiam livor infoleicit , & invidiz virus ef»

boris exícindit ftirpem , plurimos eodem

funditur ,quia ut appofitél ait D, Ambro-

iclu ramos abícindit,

Verüm ho«ce puellae

fius.

Improbus (uo deleftatur bono. suvi-

PJ :gü lm

rum epinicion invidentiz fuitícaturigo , ac

dus torquetur alieno z. ille diligst mala , bic

ff,

Lerna plurium malorum ; . Ícintilla fuit ,

bona odit ; ut propé tolerabilior fit , qué

qua odiorum excitavit incendium. | Feliciüs

fa. vult benà . ,

faluti confuluiffent , .ac fortune Davidis, fi

bus.

q"lua*m qui malé omni-

cantatrices puelle Davidis vicloriam , cum

, Invidus , ut afferit Socrates apud Xe-

20«

prottratis à Saule noncontuliflent: & ab e-

nophontem deejus dictis, & factis, eorum

pinicio illo abttinuiflent, omnis quippe com-

plerümque bono tabeícit,de quorum calami«

paratio etiam inter pares odiofa eft , & in-

tate letatur , quód maximé tribuit ftolidi*

vidiz fomes, & longéodiofiffima , quando

tati , cum nonexcludat íummam nequitiam

inferiores luperioribus vel.ae

in eo fitam , quód ex.alieno bono averfio

untütr.

guancur s V-€1

æræfer

prodeat ,. & ex aliena profperitate fumma

18.

uantum iavidie nonexcitárunt vocu«

emergat miferia, ex aliena hilaritate lurida

Reg, C&l

lz ille ; Conflantinus condidit , Cyrus infl au*

tetricitasoriatur; exgaudio triflitia & ex

zAavir: collapía ruerantex terrz motu Con-

bono odium eliciat , & alium fibi invifum ,

ftantinopoli zdificia quamplura , qua re«

G noxium ílatuat non alia ex caufa , . nifi

ftaurationem . expofcebant.

Cyrus Prin-

quia à Deo bonorum omnium Largitore u-

TU

«eps Architectorum vir pace , & bello infig-

beriori cumulatur favore ; & plus altero

misaulz lrafectus, belli dux, Patritius, &

ametur per collationem illius boni , quod

Coníularis , referente Baronio ad annum

invidum torquet , G miferum facit,. quod

Chrifti 44 1. quidquid intra urbem ex quaf-

perinde eft, ac Thermachiam giganteam in-

Áfatacerra conciderat , non ram inflaurayit ,

Íftaurare , ac de Dei iudicijs judicium fera

quam in formam exatavitelegantiorem ,. &

re , ut notant D. Chryfoftomus , & D.

auguíliorem ; & hoc ob praititum patriz

Profper,

Hinc Palladas apud Stobeum ?':ZW-ML

bencficium 5 ficut gratiam ; ac benevolen-

ferm, 3o. exclamat,

9] "maximam invidia rj '3,. de

tiam fibi concivium conciliavit , ita initium

improbitatem ! énvidus cedit. fortunatum , -vit. con-

excitavit invidie in Theodoíiojuniore , qui

quem Deu amat ,. adeó flolidi p

ex 2nvid

£

-

|. Tempainp 9-

cum ludis prafideret equeftribus , pugnis-

am erramit ,. Adeó facià fervimus flulti.

que umbratilibus , & populus nova, & e*

,

No« graci bomines fumus j nibili mor-

leganti urbis delectatus fpecie acclamaret.

tuorum | fepultas [hes babentes , ves omnes

Conflantinus condidit ,. Cyru inflauraum :

peroerfa jam funt.

$i quis.odit bominem ,

fs

voces iftz fuerunt , qu& noníolum invidi-

quem Deus amat maximam flulttsam fbg

amexcitárunt in Theodofio , verüm &gia-

induett $, manifesià enim. contra Deum sp-

[j tf

dium acuerunt contra Cyrum, quem Theo-

fUm pugnat , maximam éram ex invidia.s

dofíius non folàm publicatis bonis in ordi-

ree:pien.f.

MP: i ['

nem redegit , verüm etiam in Clericum at-

"Talis

fuitin aula Affueri Amanus-i:n&r

21

tonfum Smyrnam mifit eo animo, ut per:

Proceres , & purpuratos nemini fecundus

Ípeciem Epiicopum ibi ageret , fed revera

nifi foli Regi ; vir tamen tumidus , ac in-

ut ab improbo populo mactaretur , qui praes

vidus , imó & fzvus ineos, qui auderent

cedentes praefules occiderat.

Laus quam

ejus adverfari arrogantiz.

Hic origine A «

I

populus Cyro dedit, gladium cudit , acuit.

malecita fuit , quamvis maternum genus à

Períis traheret , .ac propterea in con(uetu-

que invido Imperatori, . JEgré ferunt Prin-

bipes fibiinferiores zquari, vel etiam in re-

dinem , ac familiaritatem Períarum irre«

bus claré gettis praferri.

pít ,. & in regiam aulam fibi aditum ape-

19.

Quahivit Saul , quisnam effet David ,

ruit, usque ad fancliora confilia, adeo ut

;Regl :.17'

apud Affuerum omnia poffet , patrísque no«

wf*

quamvis ,gntc annum , & fuum viderit ar-

L11l3

fmine

- Diffetatio XXVI.

638

mine à Rege appellaretur ; ex quo tam ve-

Rex percupefet inEgnïtc/"r decoratam.. Pu-g

cors libido, tam infolefcens füperbia ho»

tans Amanus idjad fuz incrementum dig«

minem occupavit, ut àquocunque non ado-

nitatis pettinere ; con(ilium fuggeffit tai

raretur cultu, qui foli Deo debetur, poenas

fuo plenam dedecore , quàm Mardo:hei re.

lueret; perinde ac fi reus enormis ellet fla«

fertum gloria :- dixitque hunc tegio effe or-

gitij. Id temporis inter excubitores pre

U

natu veftiendum , & equo itidem regio

torianos cuílos regij palatij Mardocheus a-

vectum per urbis plateas circumducendüm ,

derat ; cujus fores cum cateris excubitori.

froenos tenente fatraparum Principe , qui

bus fervabat,vir infigni in Deum pietate, &

praeconis in(lar praclamaret : fic bonoras

in Regem fide ; hic recufavit honorem, ac

bitur , quemcunque voluerit. Rex bonorae.

cultum foli Deo debitum Amano praflare,

re&. Placuit Regi confilium , juísitque exe«

Afr

qui indignatus , nil aliud mente molieba-

cutioni demandari , & Mardocheum regio

*.-*-

tur , nifi extremum Judaica flirpis excidi-

palludamento indutum , torque aureo ful-

^.

um: dectetum impetravità Rege de univer-

gentem , diademate ornatum , & equo

45

fa ttirpe Judaica per omnes Perfici juris ter-

.

generofiffü«:no ve&tum . praeunte Amano

ras extirpanda

.

.& deleta fuiffet univerfa

Procerum primo , ac preconem agente

!

ftirps Judaica, niíi E(theris reginz lachry-

circumvehi per fingulas urbis plateas , &

ma cor Regis emolliviffent , G impium de«

fora. Cümque jufíu Regis fuiffet Mardo-

1. 15, d 1::

D D "

leviffent dectetum ; quod nonfolüm Sufis

cheus citcumdu&tus in modum triumphi

pendebat toti Judzorum genti fatale : ve-

praeunte fuz felicitatis precone Amano ,

76

rüm etiam per totam Perfidem , per quam

hic confufione plenus, & verecundia fuffu-

]i

fus, & praefertim invidià excruciatus rever-

t

fe(tinabant Curfores , Regijs litteris decre-

tam Jud&orum internecionem: Magiftrati-

titur in domum fuam,

Aman feflinavir

l

t

bus locorum denuntiaturi,

jre in domum [uaus lugens , $ operto ca-

Ejllac,r.ö,

3*

Inhacluctuofiffima rerum con

Gitutio-

Z

ne E(ther poít triduanas preces Deo fufas ,

Qu

id? quód fuþerbu.s hadtenus ex hi«

L

variásque corporis afflictationes plena in

lari , ac ferena fronte ;modó fubmiffo ca«

4,

Deum fiducia , naturalem orisrefumpfit ve-

pitein imbres folvitur lachrymarum ? quid

nuítatem , mundo muliebri feornavit ; &

L/

quód defpectus à Mardocheo ; non flevit ;

eleganter induta petjit ad Regem . ingredi ,

nec operto capire érubuit ; fed mox eru-

Y

quem blandá fermonis fuadá in fua flexit vo-

befceritia vultum tingic 5 & faciem tegit ;

fu

ta.

Non folüm ad abolitionem crudelis

quaf(i f« indignum humano fateatur confpe-

Ls

edicli Afferum induxit , verüm etiam ad e-

étu? invidia bas rerum viciffitudines dedit;

l

pulum ab ea apparandum invitavit , cui

i'nvicjia caput cooperuit ÀAmani , verecun»

Li de Zl

el

Voore

adfuit etiam Amanus à Rege ipío accerfitus:

diam excitavit , cor torfit; cüm primàüm à -

Rege audivit Mardocheum tanto afficien-

LLUEN

fed quantum haufit lztitiz ex regia ínvita-

4l

tione , tantum concepit indignationis in

dum effe honore : zgriüs toleravit, quàd

tl

Mardocheum ad fores aulz excubantis , cum

eemulo fuo plauderetut , quàm quéd fibi

enim ingredienti palatium Amano genu non

injuria irrogaretur ;

quia invidus magis.

0i

flexiffet, necin humum fe demififfet , fel-

dolet alterius plaufum , quàm proprium

Ü

Je mifcuit Amanus quidquid dulcedinis ex

damnum , plus ipfi diíplicet aliena gloria,

f

Ettheris convivio guílare poterat: adeo ho-

quàm injuria fibi irrogata : Invidia , ait in ferm. de

H

noris cupiens fe ipfum torquet , ut etiam

Cyptianus , radix eff malorum ommnium.s, vvere,

in fumma felicitate , vitze fentiat acerbita.

Sors cladium , — feminarium. deliorum.s s

Pü

L

tem, quam ut àfe excuteret , initis cum

materia culparum , & nonnullis interjeäii :

Ld

ft

Zate uxore confilijs deliberavit ; patibulum

deícribers invidum fubdit

.

Hinc vultus

d

erigere ad contumaciam plectendam Mar-

minax , torvus afhecius , pallor in. facit

dochei. Surrexit crux in fublime quinqua-

in labijs tremor , flridor in dentibus , verba ,

t

n

ginta cubitorum altitudine , ut fupplicium

rabida , effrenata convicia ,. manus ad

neg

£antó effet ad terrorem atrocius , quanté ad

cédà violentiam prompta , etiam fi À glae

ignominiam apertius , ac patentius.

Sed

dio interim vacua odio tamen. futura necis

l

r

ex Numinis providentia obtigit ; ut Affue-

armata, ^ Invidiz color pallore inficitur ,

rus eam no&tem infomnem ducurreret, quz

oculi deprimuntur , mens accenditur , mem-

fw

inter (ufpendium intercedebat , cümque

bra frigefcunt , & ipfa dentibus ftridet ,

pü! |

Rex infomnis fuorum fibi geftorum hifto-

livore tabefcit , & ex alieno gaudio pro.

p

4l

riam perlegi juffifet , didicit ex . ea capiti

prium hauriens moerorem, mifíeta cffj-

li

Íuo per Eunuchos infidias fuiffe (truClas, &

Q

- eiturex aliena profpe«

indice Mardocheo detectas , nulla relata

ritate.

f

in benemerentem , vel gratia ; vel prz

[/7

miac

B

j

PID

Circa id temporis mane horis antelu-

n

canis confueto maturiüs aole adfuit Ama-

4l)

nus , quem Affuerus interrogans , quó-

LUT

lioy

mam afficiendus eflet honoris genete queml

SQII IQ

D

V0

i

Ex Invidixfonte þmidi&fcaturï*unt vidorumlatices. — 633

Ícelera omnia ffeCum--trahii , àc fovet, non

S. IIL

alia ex «aufa , nifi

alteri favet.

quia rerum profperitas

i

: fjfl&.ä exitiale fþ.in;via'z'ae maligni-

Pati non poteft invidia P

rincipis fävoq.-

46,

445 , ut velipfius Bonitatis waturam f[uo

rem alteriimpettitum ; quàm fibi, | Subfi-

autatur livore corrumpere : - fibíque tantüm

ftente Cyro Babylone, Darius ejusSocer in

Adfaifeere ,. quod pluribus Bonitas fuá.

Mediam profecturus , ac curaturus , me

diffufrua fecit effe come

quid pet Regis abfentiam turbaretur,Danie-

RHTLC .

lem voluit (ibi itinetis comitem afciícere ,

quem centum viginti Medie Satrapis, to-

, Deo ,apert)av eft invidi malignitas, ut

2

tidémque Principibus prafecit. "Tres dun.

ipfius bonitatis naturam fuo nitatur

daxat erant conítituti ,. fummi Principes ,

livore.corrumpere & bonum , quod

quibus à fuübjectis Dinaflis reddenda ratio e-

ad plures naturali propen(ione diffunditur ,

rat, & hos inter triumyiros Daniel eriam

adnitatur ad unum duntaxat ,. feu ad fe ip-

eminebat Regi proximior ; cüm ab eo veluti

fum coar&lare, quod eft naturam totius bo-

ab Oracnlo penderet Darius , .cui regimen

mitatis invertere , & naturz dotes evertere,

injunxerat provinciarum , quas fideillibata 5

Lib. Ys, de

6 UA DeXS

-Appofltä.;.D. .Augufïinus ait , loquens de in-

fapientia fingulari , & fumma integritate ad«

vido: Awllo zodo fit minor accedente ,. feu

miniflravit ; quod materiem , ac fomen-

|gpermanenie conforte., — poffeffto .bonttatia.

tum fuppeditavit invidie, Splendor, quo

Jmó .tantó fit latior , quantó concordior.eam

apud Regem fulgebat Danicl, clarior virtu,

individua fociorum poffidet cbaritas, — .Nom

tummnitore, quàm dignitatis preeminentiá ,

babebit denique tftam po[[elfhonem , qui eam

malignos oculos perítrinxit., in quorum

MM

noluerit babere communem , & tantó eam

pectore invidiam accendit innocenti exitiae

reperiet ampliorem , .quantó ampliis ibi po-

lem Danieli , quem -odijs ceeperunt invidi ad

zuerit amare .confortem.

Imo licet.magis

internecionem perfequi; aneque tanrüm exe

obitringamur Deo per beneficia communia,

arferunt invidià in hominem externm , &

& omnibus impenfa , ut nervoseé probat Sal.

alienigenam, Judaeum genere, & conditio-

vianus /i5. a. .4d ecelef. mon Jongà .ab fnit.

ne captivum, G mox dominantem regnos

YInvidus tamen nititur hauc (uo 'ivore cor-

verüm«etiam venenatum livorem in ejus exie

xumpere communionem., & vinculum tol«

:tiummoliebantur effundere varijs machina-

vere , quo Deo arétius obflringimur , quod

tionibus , & modisid efficientes ,ut Regem

Tib.de Ze

fl fcelus fceleri agglutinare. ; HincS, Cy-

.à Daniele.abaljenarent: G quia id erat factu

prianus.ait ; Non «f , .quód aliquie exifis,

( Ivvore ,

perdifficile cum;ea integritate , .ac innocen.

Gnet , :malum ifiud na fpecie contineri ,

tia, regia ageret Daniel negotia , :ut nul»

Aut brevibus serminia , &f anguflo fine con*

Jam noxe fufpicionem ingereret ; invidia

^eludi. — Laté patet Zelistf Invidie multiplex,

'tamen non deílitit:materiam calumniaz QU&«

€ fecunda pernicies. . .:Radix efl malerum.s

rere, quam tandem ítuduit invenire accerfi.

emnium., fons cladium , feminaritum deli-

to à religione discrimine, 6 quia Dam'e;l

&orum , materia culparum. | Inde odium.s

hebraico ritu Deum .coleret.

227 qfungit , ammofitas snde procedit.

4Avarie

'Quia tamen inventum invidize pot:uïiffet

27«

) /m[li it

tiam Invidia inflammat . dum quiefuo on

t

Regi innotefcere , fategerunt ambagibus

potef effe contenrus ,. videns alterum ditio-

obtegere, ac politicum nequitiz palliolum

Tem.

adImbitionem Zelus excstat ,. dum.s

eidem injicere ; imó & larvam regia venee

cernit quis alsum in donoribus auécliorem.s.

zationis preeconcepto fceleriimponere, Tne«

Zelo excaecante þn]m* dA0firos , AIque din di-

untigitur Proceresconfilia, confpirationem

4ionem (uam menta arcana xvedigente ».

deliberant, &impium à Rege decretum ex«

Des simor fpernttur ,. .Magiflersum Chrifig

torquent, quo omnesRegem colerent, niíl-

vegligitur

3

2

judici dies mon .providetur.

que ab alio peterent , quàm à folo Rege,

Inflat fuperbia , exacerbat favttia ,. perfi-

Omnis , qui petjerit aliquam petitionem à

Daniel. c.0,

dia prauaricatur , ampatieutia concutit. ,

uocunque Deo , & bomineusque adzrigin-

fvrit duscordia , ira fervefest ,. mec fe jam

ta dies , nifi à 1e Rex mittatur in lacumleos

poiefl cobibere ,. uel regere ,^ qui fattus ef

3u.

Hoc fuit decretum nequiffimum ,

poreffatis aliena, .. Hinc domsnice pacis vin-

quod invidi extorsére à Rege, ut Danielem

eulum vumpitur $. binc charitas fraterua s

Judeum perderent ; «ui favorem invi-

violatur , binc adulteratur veritas , unitas

debant,& gratiam Regis; cümenim Darius

totum . Chaldeorum

feinditur , ad berefes . atque fcbismata pro-

Babylone captá

filitur $ dum obtretlatur facerdotibus , dum

regnum Perfis fuübjeciffet , infteterunt Sae«

Epifcopu invideiur, dum quis aut querirur,

trapz affentatores , qu&d cüm Perfz non

won fe potius ordinatum » aut dedignatur

tam pié , quàm prudenter Reges fuos Nu-

alterum ferre Prapofum. — Henc recalcitrat,

minibus accenferi vellent, acinter Deosco*

binc vebellat de Zelo fuperbus , de emula.

lerent ,. €ó quia Rex inter homines Deum

tione perveríus , animofitate ,. €5 livore s,

agat ; non minorem vellet Darius à fuis

20n bominu , fed benoríe inimicus.

Sub

cultum exigere , quàm Nabuchodonofor ,

homine Z«li invidiam comprehendi: ; qu&

ac Balthafar victi Reges exegerint : eó quia

poli-

N

640

"Diffetatio: XXVII,

politicumi teyimen éxpofcat , ut Majeflas

excidia, cedes , & przcipitia intentantur;

tota regia Íe fubditis prodat , ejásque divini-

oculus livore fuffufus alienum nonintüetur

tas íplendeat iliuftrior ; ídque futurum , fi

fplendorem , nifi ut eum vel obfcuret ,ved -

. decretum edatur, ne quispiam intotoregno

extinguat ? & de alieno folatio dum tris

intra triginta dies quidquam nifi à folo Rege

ftatur invidus, fe ipfum etiam torquet ,

petat ; & decreto non parentes, regique

& de aliena felicitate eft ipfe infelix , sít»

non obíequentes, leonibus objiciantur,

quepropterea mifer € parvulus: tuncenim

28.

i

Quamvis impietas decreti Dario Regi

incipit alter invidere!, cum majorem fe il-

P

I 4

innotefceret

?

cüm per ejus fan&tionem.

lum judicat , ideóque quia illi non equatur;

n

inhiberetur filioà patre, inopià locuplete,

fed infra detinetur propriam dolens exigui»

egro à Medico , lapfo ab ere&to opem pos

tatem , alterius invidet magnitudini , pul-

Ácere, contra naturz leges dictantes fui con-

chré $. Gregorius, — Znvidere nonpo[fumut, CA». 254 !

fervationem , & expulfionem miferiatum,

9Hu4 .

nifieis , quos nobis ín aliquo meliores putá-

quas non poterat Rex abigere, necomnibus

Parvulus ergoeft ,. qui livore occi-

ä

Opitülari, cum ubique prafíens effe non

ditur , quia ipfe fibi teflimanium perbibet,

LU

,poffet , nec omnibus occurrere neceffitati-

quodeo minor fit , cujus invidia terqueture

Vi

bus 5 nihilominus ad arcendum feditionis

Hinc est , quod bofla callidus primo bo-

li

me*tum aflenfum preftitit decreto , quod

mini invidendo beatitudinem furripust : quia

U

per tumultum poítulabatur : Daniel tamen

ami/sà beatitudine minorem fe immortali-

P

moris , & religionis fue tenaciffimus íta-

tate illius 4gnovit.

Hiuc efl , quód Caim

f

tas precandi vices minimé neglexit, ter per

ad perpetrandum fratricidmum corruit , quia

dies fingulos in fublime zdium - concla.

defpetlo fuo fazrifco , prefatum fibi in*

Q

ve alcendit , Deum ex genibus adoraturus :

fremuit , cujus Deus bofltam acceptt ,. 65

Q

& ea conílantia ,. ac libertate , ut per pa-

quem meliorem fe effe exborruit 5 me ut-

tentes feneílras potuerit à vicinis obfervari

cunque effet , amputavit,

Hinc Efau 4d

Pl

i

regij decreti transgreffor,

perfecuttonem fratris exarfit , quia primoe

EU

29.

Coperunt tunc invidi proceres Danie-

genitorum. benediclione perdita ,. quam.a

al

lem incusáre reum lafz Majeltatis,

Tunc

tamen pro efu lenticula ipfe vendiderat, s

L

cognovit Darius , quas technas invidia Da.

minorem [e eo ,. quem nafcendo praibat »

?i

nieli confttuxerit , & quàm temerarium e-

ingemuit. — Hinc Tofephum , fratres. fui Ifs

diderit ipfe decretum , per quod tam fe ,

maélita transeuntibus vendiderunt , 4quia

qvam Danielem fidiffimum admini(trum in

cognito revelationi myfferie , ne fe fieret

«

difcrimen injecerat ; de cujus innocentia

melior , ejus profeciibus oboiare conatà

non minus certus , quàm de viri'jactura tri-

fünt... Hinc Saul David fubdirum lanceam

i

- Dt tioin,

ftis toto ftudio incubuit , quo valeret à fu.

intorquendo , perfequitur , quia quem mage

premo eum discrimine eruere ; fed id per-

LUPT

nis quotidi? augers virtutum fucce[fbus feuw

34-

inde erat , ac contratorrentem niti; Dina-

fit » ultra fe excreftere expavit.

*Par-

fte fiquidem invidi cam Regis animum, ejis.

l

vulus itaque eft , qui invidià. occiditur ,

quem conatus animadvertiffent , feditione

quia nifi spfe inferior exifferet , de beno al«

t

facta Regemadjérunt, cui inculcárunt legum

terius non doleret.

Per(carum vim haberi factrofan&tam , & nul-

D

Nititur invidus inzqualitatem everte. £ $2

laimmutatione, velmitigatione efle infrin-

re, de qua trifletur , quàd eft mundum

. gendam , & una erat omnium vox , Danicl

«

velle fubvertere ,' ac penitus delere ; non

degum transarejfor ad leones.

enim ulla major poteft mundo , & homi-

Ih

36

. Tunccetfit Rex , velinvitusalienzinvi-

PT

nibus perverfitas accidere; quàm ingqua.

diz , ac ferocizee , & Daniel in lacum demit-

litatem ftatuum , ac conditionem in huma*

Ti

titur leonum.

lf

Nonaginta tunc erat anno-

no genereabolere, Etenim fi urbes, quas

rum fenex Daniel ; cüm leonibus fuit obje.

f.

homines incolunt , hac deflituerentur inz-

&us, ^ Ecce in quot fcelera invidia . Darij

qualitate , omnésque pari effent conditione

tur

proceres traxit , idololatriam invidi accerfi-

U

infigniti , gradíque zquali, & forte vive-

verunt , innocentiam opprefferunt ; homici-

rent; vel omnes eflent ex ordine equeftri in.

p

dium decreverunt , Deo derogárunt , cüm

n

diguitatibus conflituti , & divitijs affluentes,

homo Deus fuerit conítitutus , ac juffus dare,

& tunc exularent omnes famuli , exclude-

Qu

quod nonhaber ; quid enim fi à Rege omnia

rentur Opifices , nullus effet agricola, qui-

r

peterentur , ergóne ab uno homine omnia

m

«ampós excoleret , plantas ferezet , fru&us

Íperanda ? Mille fuerunt tunc inregno mi-

colligeret ; meffem in horreisreponeret, Vi«

T

feriz , mille & indigentiz , nec poterat Rex

tes apricisnon florerent in collibus , nec rue

miíeris omnibus opitulari , nec potuit quis-

ftica falce putarentur in vere ; nec auitumno

f&

piam Darium fingere Herculem Alexicacon

defpumantem exhiberent vindemiam , nec

tqc

malorum omnium depulforem ; nequecum

Uf

ullis veftirentur pam pinis , nec fertiscorona*

propemodum etfent innumerz fubditorum

renturuvarum: nullus in fylvis feras vena»

do

neceffitates Ícire poterat, quid negare , quid

concedere deberet,

tü perfequeretur ; nullus auceps in campo

n

volucribus infidias tenderer , nullus in mari ,

al

n

In invidiz officina omnia cuduntur

& aquis retia jaceret , nec hamum in pilcium

ite

[celera , confinguntur e:ratg. Et nonnifi

vapturam. — Jugatius boves non duceret ad -

fit

apIros

[

Ex invidiz fonte putidi fcaturiunt vitiorum latices,

64X

ágros excolendos ; nullus fütor calceos effi«

przproperé eft affiduus fui carnifex.

Quid

ceret ;& nullus batbitoníor tonítrinam ape

enim tam praepotterum , quàm homines non-

riret ;; nullus farcinator vefles con(ueret ,

1uas flere miferias, (ed de aliena rorqueri pro»

nullus coquus cibos ; & fercula appararet j

fperitate ; & mileriam propriam ex aliena

haurire felicitate , odit enim invidus bonum

nullus Eífedarius equos dirigerec ; nulla

pediffequa herz inferviret ; & artes omnes

quodvis , quod alteri impertitur,

Condu-

ceffarent, & officia, quibus inferiores fu-

xerat paterfamilias operarios in vineá fuam ,

perioribus inferviunt ,. & utrínque ingene

& quidem alios ífummo mane, alios fub me-

tia exorirentur incommoda,

ridiem , & lub vefperamalios. Jre , & vos ia Mattb. aQ

vineam meam , & inclinata mox dieomnes 4«

?5*

Nil enim infeliciüs , nilque miferiüs;

quàm omnibus propé vitz commoditatibus

denario diurno donatos dimifit , ac aequé de«

Ml

deítitui; artium, & famulorum defectu.

dit ijs, quos fummo mane conduxerat , quí,

Quid&rumnofius effet , quàm ad excolen-

que portavetant pondus diei , & zítüs , ac a«

doscampos, & ad reliquas peragendas fun.

lijs, qui utà duntaxat hora in vineze cultura .

£tiones , quemque per ícipfum adigi , fi

laborárunt ; fed qui diutius in agricolatione

omnes in dignitate eflent conflituti ; di-

deíudárünt,nonnifi]lcum invido murmure, &

vitijs zqué affluerent ; & aquali nobilitate

queruli pactam fibi metcedem acceperunt di-

centes : Hi noviffopt una bora fuerunt , &&

infignirentur, utíque nobilis per feipíum,

ut viveret munus adigeretur ru(ticelli obie

& pares illos nobu fecifli ; qui portavimue

ze , per fe ipfum terram excolere , femina

pondus diei , & affu. — Sed Paterfamiliaseo-

jacere , plantas ferere , fructus colligere ,

rum uni probé retorfit , .retfpondítque,

& fibi coníulere vitz neceffaria , sicque effet

dmice non f acio tibi injuriam ,, nonne ex de-

Mlnibq 39'

quilibet agricola , fartor ; futor, piícator,

nario convenifii mecum ? tolle, quod tumm

coquus , quo nil erumnofius excogitari

&5l , &6 vade,

n non licét mibi , quod

poteft. Non igitur utilis tantüàm , jed &

volo facere , an oculus tuus nequam . eit,

neceffaria elt hec conditionum , acftatuum

quia ego bonus fum.s ?

inzqualitas, quam invidus fuo livorc delere

aduiutur.: ficut contrarietates elemenco-

Oculus nequam eft oculus lividus , ac

$.

invidus, qui livore fuffufus alienam lucem

tum , diíparitas ferarum, varietas planta-

zum harmonicum inducunt in mundo con«

intuetur, fed ut obícuret alterius felicita»

tem ; infpicit , íed ut inficiat ; & cum bonita-

centum :ita-& in humauo genere ingquali-

te alterius uratur, invidiá depravatur , tabe«

tasitatuum , varietas conditionum , miram

coníiruit ad rectum mundi regimen harmo

Ícit , & nequam fit.

Quàm improba eít in»

vidie nequitia, quaex aliena felicitare pro«

niam , & eft id , de quo difputat Scipio apud

priam haurit miíeriam! quàm ferale eít in«

De civit.

Tuliium in opere de Repub. referente D.

vidia monftrum ; quàm pernicioía , & virue

eap. 2i,

Auguítino.

lenta. eft planta, quam vix uno die exculta

34*

Sicut enim in fi

dibus, ac tibijs , cantüque

-

ipfo , & vocibus concentus eít quidam te-

vinea protulit; qua ut pampinos egerat,u-

vas ad vindemiam delpumantes exhibeac , &t

nendus ex di(tin&is fonis , quem immuta-

meffem flavefcentem falci fubjiciat , plures -

tum , ac discrepantem aures erudita ferre

debet meníesexcoli , profcindi aratro , le«

non poffunt: G ex diffimillimarum vocum

minibus ditari, occari, & (i degeneres de«

Ü

moderatione , ac ex concordi discordia cone

promat herbas,hz evelli debent,ne prcbis fe-

centus exíurgit harmonicus , qui aures de-

minibus fuccum furripiant , & nutrimene

rhulcet , & animo folatium ingerit : pari pa»

tum fubtrahant: invidia illicó germinavir

€lo ex varijs in humano genere flatibus ho-

in vinea , nec poft multum impenlum la»

minum , & conditionibuslummis, medijs, &

borem fruc&

infimis interjectis ordinibus, veluti fonis di,

fparfit.

us deprompfit IQOS, & livorem

Íparibus , fed concordibus harmonicum ori-

tur in Republica regimen: quz enim à mufi-

Sed non miror;fi tam procax invidig pat«

€is in cantu harmonia dicitur ; hac in Re-

tus in vinea germinavit ,cum vel in ipfo ccelo

37

publica eft concordia , quainfimi medijs ; &

vix Angelicis fpiritibus creatis eà infurrexit

impetu, ut unà cum Luciferotet'iam Ange«

medij lapremis cohzrent : Invidus igitur,

lorum partem in imum detruferitTartari ; &

quia hanc vellet inzqualitatem ftatuum , &

conditionem delere;Reipublice adnititur har.

in terris vix orbe condito fuccreverit etiam in

paradifo confita agricolante cacadoemone *

moniam obliterare , quó nil infeliciüs , nil ze-

rumnofius poffet humano generi obtingere :

quem cum protoplaftorum felicitaris invi,

hac enim fublata. inzequalitate omnia ceffa-

dia torqueret, ferpentis halitu in hominumg

infufflavit felicitarem, quam extra paradifum

rent commoda , & quisque inops in fuis divie

tijs, & mifer in fua felicirate effet.

abegit : plenus enim infidiarum occafionem

9j*

enactus perdendi hominis Evam de

Cepit s

Sed quam miferiam vellet invidus mun-

do invehere ; eandem ad (e trahit, nil enim

quà ejus virum proftraret

» qui quam meruit

posnam , inomnes diffudit pofteros,

tam infeliciter miferabile effe poteft , quàm

aliena felicitate miferum effe,

Etid tantum

Non folàm in paradifo fuccrevit invi-

38

ineít invidize boni, quiade (uo fcelere prome-

dia, verüm & extra ejus limites exitiali

ritas exigit poenas , quas & librmaturat, dum

propagine fe illicà diffudit ; ope fiquidem

Verani de Affectibus 1om. I£,

n mm

"-—99 — od

. Caini

642

: Differtaio XXVIE, 1

Caini etiam intérignes ; & vi&imás fo*

téfle, & hanc Prophetz felicitatem invidia

um effadit vírus : ignis de fummo coelo de-

proftravit: vermis , qui dente famelico me«

lapfus ; & vi&timias depafcens Abelis , noh

dullam planta corrofit, livor fuit , & vermis

fuas ; invidiam fuccendit in Caini pe&ore ,

invidentiz ; qui intranoctem umbratiles illas

ut nihil jam nifi cedem fratris animo volve-

delicias , Dei agriculturam ; & Jonz hedera-

ret , omnésque pofthac vi&timas contumaci-

ceam diffipavit hzreditatem. — Quid eremo

ter ejuraret, Nullus eft locusab hac peíte

illa facratius, ubi Deus ipfe factus homo ádee

tutus , curà nulla &tas quamvis tenella ,

rat , & quam fua praíentia facraverat ?. &

nullus. felicitatis flos inceperit five in coe*

tamen ibi ignens invidig ferpens populum

lo ; five in terris germinare , cujus venu-

?ro&ravit Ifraélis,

ftatem livor invidie non corruperit.

39.

Quatuor poffumus in invidia perpen-

$. IY

dere ; nimirum quód ubique locorum na-

Écatur ; cità fuccrefcat ; raró emoriatut j

Invidia "veluti Ebaenicis. emula ,

& jugiter noceat, faümque effundat ii ho-

Ubique na-

J9é carnifex: fe ipfam interimit , licit

fninum perniciem venenum.

non ioriarur ; quia [e parít , cám fuo livore.

Ícitur invidia, quia nec loci reveretur fan-

p*e/ri: j torquet

fe» non ut pereat , fed

&itatem, nec vigilantium tirüet excubias ;

QIUAL,

neque facies jejunio emaáciatás , néc corpo-

ra cilicijs ,

faccisque poeuiténtize. induta

" 7rBiquena(citur invidia, & citó'adole* — 4r.

exhorrec , ubijue fuum effundit livorem :

Ícit etiam in agro Domini, in quo

& quia ut vulgara fert paroemia , fíra pe*

piixta ftünieüto fuccrevere zizania

ticlivor , perflast altiffma venti , primas

inimicorum;]udaic& invidig feges equecitó

:3

fuas in ceelo radices invidia Lucifero ger-

pullulavit , ac ele&torum frumentum chris

màna egit , übi & pullulavit; in terreftri

ianorum: fed frin ágro zequé cico cum frus

paradifo Ade cozva non recufavit ferpen.

Ipento creveruüntzizanias in vinea támen tata

tis ali ubere , oregigni , mendacijs enu-

diüus effloruit vitis , quam iuvidia vindenias

triri ,. verfutijs , ac fallaciis fucereícere,

rét.

Cüm primüm excoli ceepit Chritti vi*

Yn ára jufti Abel monítrosé prodijt , ubi ne

nea, matutuit in ipfa botrus fellis ; invidiad

livor venenatos fuos dedit fructus. — Hiso-

minor videretur . Salamandrà , flammis uía

Mattb. 10.

pro pulvinari, ibi quievit , non ut facrifi

vilimi una borá fecerunt ,. & pares illos mo-

^. 12,

cia Íplenderegt Abelis , fed facrificantem

b fecifló , qui portavimus pondus diei.t a-

ut maélaret , & viclimam con(ílituerer li-

fi».

Vix ceeperant Operarij per paucasLo-

ä

4h

voris ; ex flammisé coclo delapíis , queque

rulas fuurn in vínez cultura laborem irtiperi«

in ara Abelis oblatas depafcebant. victi.

dere , & illico invidia germifiavit , effloruit ,

snas, ferales umbras invidia haufit praema-

adolevit, & frn&tum dedit livoris : adeà pa-

Gcm[. uP, |

türze mortis, fraternique excidij,

rata eft ad aüocenduim , ut illitó forás érume

;

25

Imoó non folüm ararn contaminavit in-

pat. & moras quásque disrumpat.

Imo &

vidiz livor ;

led & mannz meditullium

nondum natos adoritür, & fternic; teítis eft

;]

corrupit in deferto,, ut cenfet D. Augu-

Rebeccz uterus , in quo priüs natà fuit iüVi«

*

L

Invidia naufeam movit , & ccele-

fünus

dia intér fratres , quàm i(ti nati; lucisefleüt

fle corrupit

edulium.

Quid manná

ufuram ena&li,

Adfingulare defcenderant

fan&ies ? quod Angelorum fuit manibus

certamen filij Ifaac , arénam niaterao naéli

confectum , ac fyderum rore veluti. fer-

inutero , & priüsquam nati ariem edodti

;

mento fubactum ?. quid manna facratius ?

luctandi cceperunt inter fe fe pugrias inire,

&

non alijsarmati gladijs , quàm invidia.,

U^

cüm faerit Angelorum opificium , facer-

l

dotum pabulum , Chrifti imago , & deli.

num fratribus hoípitium erat, una & fanguis

L

ciarum omnium compendium ? & tamen

nis neceffitudo , qua fimul ambos materno in

in manna vermis ebullijt invidie 3 etiam

uterocolligavit; fed invidia mentemi unjus

l

hanc écoelo demiffam in folatium hebrzo.

à mente Íejunxit'alterius'; . tanietfi eódem

:um ferculorum abundantiam , livor invi-

alerentur cibo , diverío tarrien furebant ar.

L

diz infecit , ejüsque faporem corrupit : quia

dore , nitebantürque Rebecce matris ute-

invidia tunc creícit robuftior, càm felicitas

rum in mortis fepulchrum vertere;, pugná«

3ugetur pingoior. Quid innocentius , &

runt invidià armati , qu$ eorum alter priüs

fan&ius Jofephi manipulo? quem ftantem ,

moreretur , quàm nàafceretur; rixantur enim

reliqui orpnes in terram procumbentes ado»

pueri, anteqiüám iri cámpum prodeant, séque

ä;(

taverunt , & tamen hujus ftantis manipuli

munde prodant: gladiatoria palaéftra uterus

"gloriam invidix flatus dejécit in puteum ,

fuit 4 rixarum excitatrix invidia , ne alter

4

|!

& livor vili pretio vendidit mercatoribus.

alteri praeffet,

uid facratius Jonze haederá ?. quam Deus

43

n

Non folàm maternoin utero gemelles

ip'ead Propheta lolatinm excoluerat , quo

fratres invidia diffociavit , fed G primos

E[

«itiüs proteuderetur , ramos dilataret, fo«

urbis Roma fundatores fratres jugulavit,,

lia emitrerec , ac umbriferum Jona cone

quáfi nimis angu(ta fuiffet Roma duobus ,

P

£l

ftroerer dornicilium , quo Propheta uren-

que vix uni videbatur poffe fufficere, & ni«

lii

tis (olis non fentitet z(tus : ed Augufline

f invidia slterum ex fratribus fuftuliffet ,

non

x ínvidizfonté putidifcaturiunt vitiorum latices. 64j .

fion potuiffet urbs fuperítitem capere ; quee

cur non vocavit Deum fortifïïimum , etiam

totius orbis terrarum communis deítinabas

quando Labani cohibuit futorem , & iraams

'ür patria.

Quéd fi Romanos fratres lac

repreffit ? quia nimirum longe difficiiüs eft

& lupinis hauftum uberibus minus ab invi-

invidiam in fratre ; quàm itam in focero co*

dia tutos effecit ; lac Rebecce unà cum fra-

ércere , tametfi ferocior Laban fuerit , focer

tribus invidiam enutrivit, quecum ijsdem

tamen erat; Efau licetblandior, quia tamemn

adolevit, Etubi non eít invidia timenda ,

frater invidiam alebat nocentiorem,

Gli4

cum fraternis étiam in pectoribus ftabule-

fcit enim exitiale odium , fi eodem nutria«

tur, fuámque fundat livorem ? . Quinimà

tur fanguine , & nunquam debacchaturim-

invidia non folàm Romulo , & Remo ure

manius , quàmn cum in proprium furit genus,

bem angu(tam , ut duos non caperet , ef-

Licet Labanusrabidiüus irrueretin Jacobum ,

nxit ,. ut alterum ex fratribus interfice«

quàm Eíau , quia tamen hic frater erat, feu

ret $ verüm & primis in mundo fratribus

fanguine proximior , & illefocer ; longe va-

Orbem totum mimijs arcatum anguítijs

lentior erat in fratre invidia , ac fuperatu dif-

Caino reprzfentavit, qui ut viveret ; A-

ficilior, quàm in Labano focero furor; quo ad

belem fratrem fuítulit

Il

.

adeó dilatatur ia

internecionem Jacobum períequebatüt,ideó-

mundo invidia , ut totius orbis latitudo

que Jacob tunc tantum Deum Ifraél fortiffi-

angulíta vifa fuerit invido fratri.

Utinam

mumdixit, cüm Efavum fratrem occurren.

invidia ficut citó nafcitur , & flatim dif-

tem fibiin patriam reduci mitigavit. Rarà

4l

funditur ;. ita etiam citó moreretur , ne di-

audimus diffutam femel fratrum concordians

utiüs noceret 5 fed lues hac , quamvis ci«

iterum coaluiffe; & extinétam fratéernam cha«

16 naícatur , difficulter, imó nunquam ex-

ritatem fuoé cinere redivivam furrexiffe; íi«

Xinguitur ; éflque vitz appetens , quó vi-

cut nulla truculentior eft rabies, quàtn quae

"*x iníidias ne&tat, videtürque pactum cum

inter fratres adolevit ; ideo invidentiam, ac

snorte iniviffe , quam in mundum intro-

odium fraterno innutritüm fanguine compee

duxit, ne unquam à mundo excluderetur ;

Ícuiffe,non fortis cujusquam eft opus,fed fora

hinc non defuére ,' qui invidiam phoenici

tiffimi. Socer iram depenit , oditim excutit

patriaverint ; quia perinde ac phoenix , eft

& genero placatur , feu Laban Jacobo recon-.

fui carnifex , vitámque fupplicijs emit ,

ciliatur : fed ubi neceffitudo eft potior,& (an«

séqueà morte moriendo redimit,séque patit,

guis proximiori vinculo arctius fratres illis

Mth, 10v

dum in rogo perit ; invidia torquet fe , non

gat5 nonnifi folo fanguine ferales fuas ira, &c

V, 14

ut pereat , fed vivat , quó ejus vita eó (it no-

invidia extinguunt flammas 5 neque folum fi-

Xior, quà diuturnior,

tiunt fanguinem, | nifi & vitam i

43«

píam nokye;-

.

Hinc arduum eft invidiam fupcrate- :

rint cum fanguine fuxifle, .

.&um fuppetias exigat à fupplicijs.

quuc

-Neronon contentus inflictis vulneribus

4j«

fortaffis ,. cur. Jacob füccumbentem in lu-

matrem trucidáffe ,ejisque uterum feccuitfe

tSenef. cap,

€ta Deum fortiffimum nuncupavetit.

In-

poft fufum ejus cruorem etiam intreremit ;

| /|$3:

vocavit (uper illud fortifimum Deum Ifraél ;

nec propria fatisfeciffet (zvitiei , & odio,

Aon quia osei foemoris luxaverit , nervume

nifi vulnerata inater unà cum fanguine eciam

que in lucta diftorferit , fed quia occurrene

vitam evomuiffet.

Abfolon non Amno*

xem fibi Efavum mitigavetit , ejüsque in-

nem fratrem tantüm confodit , fed & ju-

vidiam coércuerit: adeo arduum eft,mon-

gulavit.

Cain Abelem fratrem ,. cui fa.

Áftrum profligare invidiz , & virus decli-

crificia invidebat Numinigratiora , non per«

marelivoris. — Recluferat Deus Patriarchz

duxit in campum, ut torqueret , (ed macla-

cclum, Jordanem coércuerat ; ut baculo

ret. Et Davidfortaffisvibratam in fe Saulis

&rajici poffet , ovium conduplicaverat fcetu*

haftam non declináffet , fi non ejus genet ,

fas, nec tamen fortem Jacob Deum adhuc

fed frater fuiffet: quia odium , & invidia ,

dixit ; fed tunc cüm primüm Elau inhibnit

fi fraterno alantur fanguine , furunt magis

livorem , invidiam compefcuit , fortifimum

exitiales ; ac valentius irtuunt in cades ;

vocavit, Znvocavit fuper illud forrifimum

sitque opus Fortiffimi ihvidiam fraterno

JDeum Ifraél, hoc eft iuper odium ex invi-

»

fanguine paftam coércere,

ldque igitur

dia emerfum Efau ; quia invidiam compe-

caufz , cur Jacob Deum 1fracl tunc fortifli-

Ícuiffe opus eftfortiffimi , etenirn difficiliüs

mum vocavetit , cum non Labanum focerum

ei itafcentem , fed cüm fratrem Efavum illi

eít froenuminvidiz injicere , quàm flumina

cohibere , ccelum perrumpere,clementis ob«

invidentem compe(cuit. ^ Nec mirum quia

flare, & ventorum impetus compefcere,

ad Generum perfequendum fola avaritiaLa-

Sed cur Dominas à Jacobo non fuit for-

44*

banum impulerat ; fed ad Jacobum in pat-

tiffimus appellatus , cüm furentem Laba-

riam reducem occidendum invidia Efavum

num focerum àcruenta czde deterruit ; fed

utferat; G licéttam avaritia , quàm invidia

tunc tantüm cum Eíau invidià excruciatum ,

nocentiffimz (int , fuásque ferales toedas ab

i

ac livorem evornentem cohibuit , ac miti«

orco videantur mutuare ; faciliüs tamen fax

avit occurrentem fratri in patriam redu-

extinguitur cupiditatis , quàm noxia fopia-

ci ? fi Labani ira imbecillior non fuit E(au

turinvidize flamma,

Licét Matthzeus federet in telonio di.

invidiá; cum tamira in Labano, quàm livor

46.

in Éíau «ruentam moliretur Jacobi necem ,

vitijs inhians ad unam tamen vocantis Do.

Ferani de Afeilibus Zom. ii.

mini

Mm mm 2

644

Difetátio XXVIL.

mini vocem furrexit ,. pecuniarum cupidi*

queri , liorum gloriam facere fuam p

P

tatem à fe abegit , G menfas omnes dimifit :

nam » Welut quosdam pettori ]uo admo-

non ita Jofephi fratres &qué citó. livorem

vere carnifices ,. cogitationibus , && fenfibus

nb Oj""

depofuére , & invidiam à fíe abegerunt ;

Jutia adhibere tortores , qui fe inteftinis cvu»

um

€ruentam fuere ejus cedem moliti , in ficcam

eiatibus. lacerent , G torgueant.

cifternam eum dimiferunt, fame, & fiti ene-

48.

Quid calamitofius, quàm fe ipfum per-

eandum; ner ullis lashrymis potuit fratetna

petuum habere tortorem ? quid miferius,

invidia emolliti, nec livor deleri 5 fed extra-

quàm ex alieno folatio moerorem haurire :

&um & puteo & vinculis compeditum exte«

quid deteflabilius , quàm ex aliena felicita-

ä

ris dederunt mercatoribus venum.

Non

t

te proprium accerfere infortuniuni ?. & a*

absque admiratione perpendunt SS, Patres

-

P

inhibitumà Jofué Íolem fletiffe , ne ftaret.

liena pinguedine proprium enutrire livorem,

finil, 13

quóeóaeriüs torqueatur , quó alterius for»

L

Amorrhzus ; occafuro námque foli incla-

Sol contra4 Gabaon

tuna pinguefcit uberiüs? appofité S, Chry-

S'"'?-V l?i,

mat invicliffimus Jofué,

fologus. Imvidia fuorum carnifex femper

ue mpovearis , paruit planetarum Princeps ca-

extitit , extendit fenfus , torquet animos ,

Ítrorum duci , ut peritet Amorrhzus; ex-

hibuit fe lationarium militem , quó ftativam

diseruciat mentes , corda corrumpit, qui4

plura ? banc qui receperir , fua fufiinet fine

in caítris Amorrheorum fortunam profter-

netet , metámque diítulit. diei artingere ;

fine fupplicia ; quiain fe domeflficum femper

diligit babere tortorem, Quis ibi malorum

quó dux fidelis inimicorum palmasad poftre-

L. QEE— MA C w II W WE "w

ium usque demeteret.

fmi , ubi alterius bonum pana ef ?. ubi

Mirantur inquam

erutiatus eff aliena felicitas. . 1motam ime

[4

.SS. Patres ,. quod cum fol fletiffet à Jofue

Anhibitus. , non tamen fleterit . coétcita à

manuiter invidum livor torquet, quàm opu-

lentius eft alteriusbonum ; & faciliüs dam-

Deo avaritia. Quód fi Jofué non folis cure

num tolerat proprium, quàm alterius , cui

Íum ,. (ed cupiditatis impetum debuiffet

invidet profperitatem.

€o&rcere , non ei fuiffet cupiditas obfecu-

Cellegerugt ergó

goan. T.

Pharifei , & Principes coucilium , &f dice-

ta, ut princeps planetarum ; nec Dei mili-

ä

bant : Quid facimus , quia bic bomo smul-

fe

tes fcelus inito conflictu proftráffent , fed

a figna facit ? f«d juvat memiriffe , Chri-

ilud in dies ex.

aggerando defpcrgüüs cu-

um Dominum mendaces appellavifíc Pha-

muláffent.

rilzos , & Diaboli filios Joan. 8.

Vos ex

/

47*

O quanta eft invidiz perverfitas ,.quam

Patre Diabolo effa , & — Si dixero , quia

nonnifi forcifmus omnium potis eft. pro-

Nu/ïncr.' f ,u

fternere ! nec mirum fi fuperatu fit invidia

non feio eum , ero fimiln volis mendax.

ä

Nulli dubium, quin utrumquecffatum Phae

H

difficilior, qua foecundior efl fcelerum ma-

: 9.*9-!'.

Ub

rilzi pro gravi injuria fibi irrogata reputave-

i

ter , quia tefle Jacobo Apoftolo,

rint; utexire fiammis, in quas erupére

zelu $. & contentio ; ibi inconslantía.s ,

claré conjicitur: fed fi congregantur incon-

& omne opu prauum : eít hic zclus livor

cilio deliberaturi de Servatoris fa&tis , &

invidie , & hzc malorum omnium matrix

Q

diclis , cur non potiüs injuriarum , quas ab

effe perhibetur : fiquidem ex una invidia ;

ipfo fuére perpeffi reminifcuntur ?. cur fola

veluti & putido fonte vitiorum omnium

€i miracula, ac prodigia, quz tunc opera.

fcaturiunt rivuli , profluunt rixe , ema-

E

batur , ei objiciunt ad nocendum Joan. 11.

nant contumelizg , erumpunt odia , exe-

Quid facimu , quia bic bomo multa fguaza

unt pugnz , cedes , rapinz , Íchismata ,

l

f4«it ? Quód Chriftus czecis vifum , clau

hzreles , facrilegia , . & fcelera omnia ,

dis greffum , mutis loquelam, malé valen-

Ü

quz unica invidia fuo fovet livore , qua-

tibus fanitatem ; imó & mortuis vitam re«

p

propter ait Cyprianus de zelo & livore :

li

JMala «atera babent zerminum ,. & quod-

ftitueret, non erat quidquarh , quod Phari-

fi

Ízis noceret ; cüm omnibus id prodeffet ;

eunque: delinquitur , delitli coufummatios

*

Lj

invidia terminum nou babet

cur non potiüs conqueruntut , quód men-

ue fimitur

dacis notà. inufli fuerint ? quia nimirum

u

permanens jugiter malum , & fine. fme.s

W

defpumantes felleo livore Pharifzi minus

peccatum.-

Quia fcilicet una invidia om-

cruciabantur de proprijs contumelijs ; ac

nià fcelera fuo liwvore . fovet..

In hoc ta.

injurijs ; quàm de Chrifti Domini gloria ;

men juflitiz patrocinatur, quód prome*

fitas poenas à fe ipía exigat , G invidum

& plaufu , qui ex patratis míraculis ei ace

creverat: injuriarum, quzipfis fuére illatz,

t

€ó diriüs torqueat , quo alteri invidet fe

&1

non meminerunt , & eas vindicare neglexe-

feliciori ; hinc eleganter Cyprianus eod.

runt ; dummodo gloriam , aurámque po*

lb à

tratl. de zel. & livor, zquiparat. invidiam

MLA

pularem , quam füerat fibi Chriftus enactus

D

tinez , ac rübigini ferrum , cui inhzret ,

L]

ll!/npm.

corrodenti , inquiens

.

Qualis verà eff a-

ob patrata miracula , vel extinguerent , ve]

ligge M 7

minuerent ; guia invidus magis dolet glo-

nim& tineat que cogitationum tabes ? pe-

l

&oris quanta rubigo ? celare im altero vel

riam illius , cui invidet , quàmlinjuriam

proptiam ; in quo fimiles dixeris diabolo,

[

virturem ejus ,. vel felicitatem ,. id eff o-

quod Chriftus edixit,

Vos &» paire liabolo. 3,up, g,

dife:m ea. weimerita propria , vel bene-

effi.

Jfícia divinas in malumproprium bona aliena

eonverzere , — illufirium profperitare . zor«

Non

Ex invidiz fonte puridi fcaturiunt vïtïorqm latices. . 64$.-

|49.

'Non- curat invidus proprio mederi ul-

A deo eft parvulusk, qui alteri invidet, ut-

aliena lemper appareant grandiora. ' Et hxe

€eti, dummodo alteri vulnus infligat, Scité

Lib 5. O0ffe D. Ambrofius ait: 4pprobus [uo delectatur

etiam caufa , cur tam facilé fe prodat invi-

$4p*39,

^ Lbeno, invidus torquetur alieno.

Ille dili

dia in fupplicium invidentis; quia fi quid

4li

'

git mala , bic bona odit 5 ut prepe tolerabie

boni, vel przclari in alio videt; inde fomen-

lior fit , qui fibi vult bene, quàm qui. malà

tum fumit, quó eó acriüs urit , quó grane

onnibus.

dius fibi bonum illud alienum imaginatur 2

Et ex eo , quód invidia adnita-

tur alienam proíperitatem vel minuere, vel

& occafiones criminandi nititur enanci:ci ,

— abigere, & denies acuat in alterius virtu-

ubi nulla adet ; quia ficut invidia fomitem

fibifingit, quo fe torquet; itain alio, cui

tem, vel felicitatem , Valerianus' felicem

conjcit effe, in quem invidia fuum effaudit

invidet fatagit anfam aucupari fcelus alie

] Homi.135.

ivorem, ait ipfe: Felicem plane illum ju-

quod redarguendi , quo ejus obfcuret glo«-

It In,

dico , cujus gloriofam vitam torui oculis

riam.

x

Alter afpexir,

Nam fatis bonoloco eff illaus

$. V.

eau[a , qui aliena laborat invidia * quia.»

non ltyet bomo nifi melioribuss nec invidie

Invidia Vefpertilionir uaturan»

fubjacet , nifi quem ad. celfiora melior vite

Illos veró plus ; quam

febi ufurpatis , aliena. glorie fplendores

profecius evexerit.

smi[eros puto, quos lucra — aliena felicitatis

non patitur 5 6 eà cacutit rurpibs; quó

exagitant ,. . aracundia tmpta emularione

alius, CH j

avidet,

fplendet il(u-

cencepta occultis cordis jaculis. mquietat.

firias.

Bene tfios fua tela. puniunt.

lt videatur

f

Ceeffit äd- Chriftum cacus a nativitate

wibi tpía invidia. Aliquid babere difcretio-

sis, cum autbovis [«i cor repercutit, & malé

Iumen à Divinio Sole recepturus; ex-

jutt ,

puit Chrittus in humum , & ex (ali-

«onfcium pelius cruento [emper lyuore con-

funmic,

va immixta pulveri lutum confecit, quo o«

$6s

Dum promeritas invidia à fe poenas

culos linivit cci, fimülque vifum, lumén-

que impertivit: fed cüm primüm invidi hoc

expofcit malum eít juftiffimum, adeó uc in

adjuncla fimulationis pràvitate , nonnihil

à Chrifto audierunt patratum miraculum.

tragedias excitárunt , & Servatorem accu-

virtutis foveat , quapropter Nazianzenus

Orat. 27. ex eo juítam etle invidiam dixit ,

fant de violatofefto : Dicebant ergo ex Pba- 99^". 9.

""s

4

m" hh

quia in artificem,fuümque parentem fzviats

rifeis quidam; nen efl bic bomo à Deo, qui

Sabbatbum non cuffodit,

Non mtiraculi

nimirum, viperinum vitium propriam di-

lacerat genicricem, & mortem infert, à qua

commendárunt magnitudinem, íed Sabba.

Vitam mutuat,

thi accufarunt transgreffionem: adeo czcu-

Hc veré exercita in pro-

prium aurhorem favities ex eo oritur, quia

tiebant ipfi , ut (ingularitatem patrati' mi«

cüm pudeat invidum fui livoris; non audet,

raculi, non videntes , quia caligine invo-

luti invidentiz ; fcelus tantüm quod redare

quod intus fentic ulcus pucridum , ac livi-

dum viícera dilaniare, foras exprodere , ac

guerent viderunt ; nimirum cecutiebant;

ubi nonnifi virtutis emicabat fplendor: Pha.

fateri fe alteri invidere ; & quia affectum

Jhunc non audet invidus rezegere, eundem

riízi Chriftum odio perfequebantur, non

intus fovet in corde ; ubi

neceífe eít fiat

quolibet, fed invidentig ; hinc non mirum

fi fategerunt gloriam obfcurare miraculo-

compreffio fpirituum , ex qua plura cor-

poriemergunt incommoda, pallor in vultu,

rum, omnémque extinguere virtutis nitge

rem accerfità,& accufatà Sabbarhi. violatio-

lividitas in ore , maciesin corpore, pro-

funditas in oculis, obliquitas m afpectu j

'e; fcite Zeno Veronenfis de livore, & invi-

* &claufis, cohibitisque in animo turbulen-

dia: Judeorum odium adver[us Salvatorem.

ex invidia defcendit s & que erat. invidie

h

tiffimis affectibus invidie, GL odij. eó torque-

tur inrus acriüs, quó forasalius, cui 1n-

caufa ? mirabilia fignorum : cujusmodi ve,

videt,bonis cumulatur uberioribus: & quia

ró erant tüirabilia ? falus anima , & corpo-.

hoc tormentum inde diriüs invidum tor.

rum [auitas.

Paftebantur efurientes , &$

quet,quod resalienz ei femper grandefcant,

quia pa[cebatimpugnabatur , vita mortuis

veddebatur , & is, qui vitam tribuebat, in-

turgeantque fupra verum , ideo lepidé A.

&ius apud ] ovinianum Pontanum coram Fe-

fidias vira per invidiam fuflinebar : Dema-

Lib.6.4« derico Rege Neapolitano propofuit , quid.

nes fugabantur , &5 smperanti demonibus,

doli ab bominibus tendebantur : leprofi mun-

ferm cag. 2. nam magis oculorum | vim in perfpiciendo

im difrepta- iuvaret ; alijs alia. proferentibus refpondit

dabantur, claudi ambulabant , furdi audie,

bant , caci videbant, & qui bujumodi gra-

tiene Medit. Ser iocumjinvidiam effe, eó quiagrandiora

femper, ac pleniora videri faciat. bona al-

zíam largiebatur , ab bominibus fugabatur,

terius, cui invidet, juxta illwud Poötge

'Torquebatlivor Pharifsorum pectora, &

in invidie officina malevoli caufas . cudee

Fertilior feges e[f] alienis femper in ar-

bant , quibus vel ipfa criminarentur miracue

ith l

la, &in fcelus detorquerent prodigia.

Utf »

Viciniimque pecus grandiu

Pravus invidiz affectus, oppanfaeft in - f2

*

$ uber þd-

éet,

mente nebula, & in oculis caligo; quz noa

Mm mm 3

Init

646

Difíertatio: XXVIl,

finit-clara lace alinas virtutes confpici ; fed

/

"

ex tempeílate Emaüus Eontenderuntg qui«

-

meentem falfis plerumque eludit imaginibus,

busfe focium itineris. Chriítus adjunxit , -

& commenta fingit, quibus alienos nitores

quem Gurbané receperuat , & comiter in-

- vel extinguat ,. vel obfcuret.

Adeo caco

vitárunt ad exiguum obfonium,cümque unà '

!

dmpeto, & praematura pronitate in vitia ten-

federent , quem in itinere non noverant in

l

dimus; ut ratio, & intellectus ambitiofa

, profufione verborum, fedentes agnoverune

,

perver(itate officia antevertat voluntatis, &

redivivum in fractione panis: fed cur fedenti-

Jj

quz in nobis laude profequimur , alijs. da.

; bus tantàm innoteícit ? an quia veritas non

;fus vitios & veritas fuam patitur. fortu-

per tranfitum,X perfunéctorié delibanda elt,

L'

.nam, G non femel ab ore inficitur. profe-

,fed per quietem, & flationem . feduló per-

. fentis.

Pallium, quod in fuis. extulerant

pendenda, quó altiüs fuas menti radices

n

« Carthaginentes laudibus, in alijs incufabant

figat * agnito redivivo Magiltrro ad fuos

j

improbitatis , ac damnabaut novitatis ; &

feltinato gretfu revertuntur, condifcipulos ,

L

idem amictus , qui ut tegens Carthaginen-

quibus quz ipfis contigére in. itjnere, & in

£

fes, honeftatem induebat , ac . probitatem,

refectiuncula ad viresreílaurandas detritas

ITTY

referunt ; quibus plenam reliqui Apolftoli

potis non fuit eorundem tegere invidiam j

D

[;

"qu& in euidém amictum fuum effudit livo«

fidem praflitére; Et ipff narrabant, qua ge. 16 24-

.rem , qui exteris materiam . fuppeditabat

$ia erant, & quomodo c

probri, cüm in ijsdem multiplici laude co»

Jractione panis.

ognawrunt eum m...,

(

honeílaretur ; quapropter Tertullianus pal-

, Qnid? quód cüm mulieres Dominum

54v

!

£ib. de pal.

liatam Carthaginenüum redargu"ens invi«

nuntiaverint redivivum, eis Apoítoli fidem

diam ait: Palliwm generaliter vefrum im-

.non przilitére, quin & deliramenta putá,

Bo s. T.

L

-sHemores etiam denotatis,

Idem paliium,

runt fceta mendacijs, quae verba erant veri,

tatis ? quid, quód idem pronuntiatum in

fs

quod ornatui , & decori erat Cathaginenfi«

iv

bus, exteris fuit probro de novitate függil-

ore mulierum putetur effe delirium , cüim

Jatum; quia nimirum cum fine livore pal-

in Apoftolorum ore cenfeatur effe mylíte.

H

lium quo tegebantur Carthaginenfes a(pi,

rium ? fuerunt mulieres teftatae vriumpháls

cerent, nil improbi in. ipfo deprchende-

íe Magiltrum de morte proftrata, & fur-

M.'ä.lle [

LT

ruüt; fed quia invidize nebula mens infece-

rexiile teftantur; & nihilominus nullam fce«

L

rat, & caligo ocülis erat obex ; ne honef(ta-

minis adhibent Apo(loli fidem, qui tamer

d

tem pallij in alijs viderent , ideo. eundem

illicó eredunt Condifcipulis idem — teftantie

amiclum fuggillant ; damnántque in alijs,

bus, putantes veriffimum condilcipalorum

K

üi

quem in feipfis commendant ; &. quia nil

nuntium , quod falfiffimum in foeminis cre«

Íceleris fecum trahebat pallium illud , ta-

diderant.

Quanam-fuit hujus difcriminis

U

.3nen qui oculo afpiciebant invido de novi-

caufa ? idem effatum ut prolatumà mulie.

i

ribus delirium créditut, & mendacium; &

tate fuggillárunt, quod de nulla valuerunt

fceleris enormitate damnare.

ut pronuntiatum à condifícipulis veritas pue

n

di

"EL

Quod in nobis approbamus; — invidi

tatur irrefragabilis,

Gaulam difcriminis

in alijs reprobamus ,. & technas. fingimus,

audi à Petro Chryfologo : 4poffoli refur-

Sérim. 72;

quibus aliena redarguamus.

Sepulto Chri-

rexiffe Dominum mulieribus nuntiantibus ,

fi

(

íto poít peradtum redemptionis noftre o-

4ut non credidiffe , aut. deliramentum judi-

pus, mulieres fragilitate, ac conditione

caffe referuntur. — Ex paucis interje&tis fub-

|r

forminea exutz, & maícula virtute corro-

Git: Ubj duo ex Di[cipuli , qui poff refur-

Pl

borarg viriliter audent etiam inter milites

redionem Chriflum merueruut. itineris . ba-

If

-Dominum quzrere , pericula adeunt. impa.

bere collegam reverfi nuntiabant fe Domi-

Yi

vidé, nec ab erumnis , injuriisque fubeun-

num vidife, Apoffoli, quod audtunt , nom

dis fe fuübtrahunt, quó Magifiri refurre-

delirium judicant , fed virile , dant aures ,

V

€tionem Apoftolis nuntiarent. Non viti ,

ora figunt , aperiunt oculos,corda panduut,

fed mulieres cucurrerunt primae ad . fepul-

HMJ. 37. ,

& qua. dicuntur , fic commendant fenfibus ut

chrum , quia cüm primo homini porrexe-

post cunitationis aflus fitienter bibant , au-

ib Maitj |

rit fcemina in terreílri paradiío pomum gue

ditum fidei de flumine , quod cellegarum lsn-

flandum , ut unà cum fructu mortem de-

4ua fundebat,

Lingua collegarum verax

giutiret , &quum erat, ut pet mulierem

ftatim judicata fuit à reliquis Apoftolis,quia

noftrz vitz , ac falutis audiretur refurre,

lingua fuit collegarum,hoc eft pertinentium

.&io; & compenfaret mulier fidei nuntio,

.ad idemcollegium , eundem coetum, & or-

ä

quod perfidie ademerat verbo ; effétque mi.

dinem; feu ad. idem corpus , cujus erant

W

millravitz refurgentis , qua interpres fue-

Ccoiege membra : quia veró fosmina ad

C

rat mortis interimentis,

Sed mulieris nun-

idem minimé pertinerent corpus , & ordi-

k

tium Apoítoli deliramentum — arbitraatur

nem, ideo iple vifz funt Apoftolis deli.

effe, neque fidem preftant Magdalenz ,

rifle , quamvis idem referren

9.

]

t, accollegz:

quam Magifter verbis fuis , antequam mor-

alienam gloriam nonnifi in caligine invidi

[

L kaq. v.

tem fubiret, ratam habuit: 77f funt ante

afpicimus & nebula; qui propria, & quze

illos tanquam . deliramenta verba ifla, &

ad nos pertinent attentiüs , clariüsqué in-

!

non crediderant illis , reye&a mulierum af-

(v(

tuemur, quapropter reliqui Apoftoli ut ait

ti:

Íertione duo ex Difcipulis adhuc fluctuantes

Chryfologus fitienter bibunt auditum, quod

L

r

eelle«

-

Ex inv,idiæxfonte putidi fcäturïunt viriorum Iatices. 647 .

colos confcenderet , ficut Deus in terras

solleg avum lingua fusdebit,cüm tamen idem

pronuntiatum effufom non & lingua colle.

defcenderat ? Noloit Baptitta Diícipulos fuos

garum, fed ex ore fceminarum in delirium

edocere , quos noverat invidia in Chriftum

degeneret; ait enim idem Chryfologus ssa-

turgete , & livore aduri: fed maluiteos ad

Bieribus uuntiantibur aut non credidiffe, aut

Chri(tum delegare , at oculis mira captan-

Ecce

tibus difcerent & mente livorem abigere, & .

deliramentum judicaffe. referuntur.

idem effatum ut prolatum à collegis fidei et

& corde invidiam excutere; appofite Balilius

Seleucienfis: Cim videret domeflicos Difci- 0199«34«

myllerium , quod pronuntiatum à mulieri-

bus delirium eíI mentientis , cui a

pulos ad Cbriflà documenta non. emendari,

ffentif:i

piaculum effe videatur.

3mó ex cupidine . glorig js obuiam sre , qua

"Dominus aununtiabat , 69 nonnunquam ex

"P

Ita dixerim de invidentibus, qui quz

in fuisapprobant , in alijs reprobant , &in

Chrifii invidia ad criminationem procedere;

ipía veritate probrum expifcantur menda-

*

legationem inflituit , ac fi diceret: ite, G

cij , feite D, Ambrofius ad rem noflram

4

dilcite, Cbriflum cogno[cite ," € cognito fer^

Invidiofi cim vident aliquas , aut dignitati-

vite.

Omiffo famulo Do»minum cognofcire.

Ht M

2 Is

bus f[aculi, aus. Sapientia, aut aliquibus arti

Non jam Difttpuli mei , fed condiftspuls mei

bus prepollere, eos defpicere , & fubfannare

eflis conslituts.

Quiosinvidiam, noverat

32 eeffant, féque ipfos illss praferre , ut ipfi

Baptiita;aduffifle, eos ad excutiendum livo. -

xem Chriíti conítituit Diícipulos ; utin tanti

h

clariores apud eos, qus eorum meuda«cijs ere,

dunt, videantur. Et poft nonnulla tubdit:

Magiftri Schola,invidie toram ab(tergerent

Derident fepe , [emper snvidi facta. melio-

tubiginem , & puriore imbuerentur virtute,-

yum , &5 quibus coequari non po[Junt.

Studuit Joannes quoslivore infectos cognoe

;5

Detrufus deanebatur tenebricofo in

verat, Chriíti adícilcere Ditcipulis, ut o-

mnem à fe abigere invidiam ditcerent: fÍcie-

carcere Bapriíla procaci, ac faltanti puellee

premium deítinandum, & ad Chriftum ane

bat enim , quód fi aliam fuiflent Scholam

tequam capite minueretur legationem intti-

*

profeffi JESU do&strinam fuggilláffent ex cue

L4

pidinegloriz , ut faniorem viderentur ipfi

. Maitb,XY.

tuit. fcifcitacurus, num veré Meffias effet

Tu es, qui venturus es , an. aluum expecla-

doéctrinam & Magiftro Baptifta hauüiffe ; ne

?'äï

mus? Qauid?

uód Baptiitaanceps hareac

igitur invidi JESU calumniarentur doctri-

de nato Redemptore? Quid?quéd in carce-

nam ad ipfum eos delegavit, ut praenuffa

re protruíus, & Herodis compede praepe-

interrogatione: T £5, qWi UEBIM'US €5. 4B

ditus noncognofcat, quem materni adhuc

alium expetlamus ? Inciperent íe.difcipulos

nreri claulus incarcere, & prafentem fen-

profiteri Chriíti, à quo doctrinà imbui ex*

optabant, ut non ampliüs Baptiftz,fed Chri.

ferat, & faltu faflus fuerat fibi faventem ?

An quem tenellus agnoverat, adultus igno.

fti fierent Difcipuli; & quem Baptiftam ha-

tat? An quem nondum natus faffus fuerat,

buerunt Magittrum condifcipulum — aguo-

diffitetur provectam enactus eiatem? Non

Ícerent.,

)

.

Ubi (uum invidia livorem effundit, ibi

$*

hxiit Baptiíta anceps, Dominum fuiffe ve-

TUYPT

rum Meffiam; cüm ejus doctrina, GC mira-

omnia inficit , ac corrumpit.

Pharifzi di-

tula divinitatem , humanitatis fub cortice

riffimo in Chriftum adurgebantur odio , ac

latentem prodierint; fed dubios Difcipulos

corrupto livore furebant , ac ínvidià rabi.

ad Scholam miíit Magillri veritatis , ut per

diffimàá;ut ex quavis exigua occafionisumbra

ejus niterentüur criminati miracula, deni-

interrogationis fpeciem ad Chrifti Scholam

viderentur , & ipíi quodammodo pertinere,

grare fplendorem , infamare doclrinam.ab-

& invidiam omnem ibi deponerent , ac li-

rodere fanctitatem ; G cüm per id temporis

vorem excuterent , ubi nonnifi vera pote-

ex plebe quidam fi'ium faum à cacodoemione

rant dotrina in(krui ; fcité D. Chrytofto

vexatum Chrifti Di(cipulis obtuliffet;à qui.

äomil. 37*

mus loquensde Difcipulis à Baptifta ad Chri-

bus filius priftinz reftitueretur incolumitati,

& daemon abigerewr ; quia Difcipuüli Doe-

i» MPS a delegatis alt : N poterant &quo aní-

su0 ferre crefcere yn dies TESUM videntes ,

monem non fugárunt , nec prerum; ab ejus

liberárunt. divexatione , cceperunt acrius

oanuém verü quotidie . minorts aflimarit,

Baptitte Difcipuli fui amantes Magiftri tore-

Pharifzi Chrifti doéctrinam criminari;& ca-

quebantur; €ó quia ejus gloria Chrili do.

nino denteejus virtutem abrodere: (efjon. Marr 9.

élrinà, & miraculis minueretur ; nectan-

dens unus de turba dixie. Magisler ^ attuli

"V, 16.

tum fibi laudis acquireretapud populum, fí.

filium meum ad te babentem . fpiritum mu.

cut Chriftus,quem propterea quafi dubitan-

tum, qui ubicunque. eum apprebeuderit, alli.

'tes intetrogant : T& e5,qMi UEHIATHS €3 , AT

dit illum , & fpumat, & firidet dentibus, &$

alium expettamus ?

"

are[cit , E& dixi Difespulis tus, ut ejicerent

ipites harentesDi-

illum , & non potuerunt,

: Aütumat Chry-

$7-

.Sed cur Joannes anc

fcipulosad Chriftum mi(it, quos poruiffet

íÍologus his verbis; patrem filijà doeemone ,

vexati Chrifti fuggilláffe virtutem , ac Scri-

ipfe in carcere, perinde ac in Schola edocere

"veritatem, & aperire myfterium divinita-

barum invidiz, & Pharifzeorum livori fuife

adulatum: cüm enim fuum duxetit ad Di-

tishoítre divino connubio junctz huma-

cipu»

mitati, ut tertenus homo coeleftisfietet, G

Ícipulos fQixl-ium, & audierit Chri(u Difi

os

643

Differtatio 'X"XVH;./ |

los virtute potiräï Demones abigendi; mor.

$. VI.

bósque à corporibus infitmis excutiendi , &

nil horum,qua audierat, fueric in filio ex-

Adeo mdlz;gmmti: eff inidia nae

pertus , coepit & ipfe cum Pbarifzis doétri-

nam Chri(ti, & virtutem Difcipulorum

tura , ut vel in fufcepra beneficia dene

pNLUS

LA

criminari , ac invido oculo obíervare, quze

I65 Acuat , fusimque effundat lsuorem ,

in alijs agerent , qui inproptio filio nil effe.

quà letbalits benefalloregy mor.

inü. $1.

ceruntiappofite Chryfologus: — Dixi Difci-

4:*4: 34€ tnfieiat, -

,ï;

pulis tuis , ut ejicerent eum , &6 nom potue«

aunty bec esi dicere , effe Diabolum , qui

Efta lautioribus epulis inftituerat Ka;

69,

(i,

F

lendarum Saul, ut laxioribus poculis,

Ciriflo non . cederety eff)/ demonem , qui

parvi po[fit Cbrisió nominis babere. virtu.

letioribus indulgerent conviva hila-

£em.

Difcipuli non fuo ,. fed Chriffé nomi-

rijs.

Noverat David à multiplici experi-

ä

H

ue demones de obfeffrs corporibus effugabant.

mento edoctus Saulis Regis inpgenium, &

preconceptam invidiam

» Cujus propterea

Q

«Quàd ergo demon difcipulis | imperantibus

h

non ctdebat j ifle ad. infirmitatem Cbrifli

latentem dolum, & par

atas in(idias declina»

tominis , non difcipulerum trabebat ad eul-

turus hone(tam quafivit caufam, quáà luxu

pam....

illo abeflet epularum. — JEgré id tulit Saul,

$2«

e

. Sed cur pater divexati filij petiturus à

cüm foas technas noverit fruflratas; (ed

Chrifto medelam injuriam — infert? — po-

Saulis invidia abfentiam criminatur Davidis,

&quia Jonatas. affervit, cau(am abfentiae

1

tiüs ejus debuiffet opem implorare, & vir-

tutem commendare; injaria laceffere eum,

Davidis fuiffe folemue facrificium :

quod

id temporis in Bethlehem

e

à quo beneficium expofcimus , perinde eít,

civitate Davidis

ac nolle ejus beneficia experiri ;

fupremo Numini offerebat

urs; hacexcufa.

f

cur igi»

tione magis exafperatus,

tur injurius eft. pater. Ghritto , ad quem

mortis reum pro-

accefferat ,. fili] incolumitatem petiturus ?

tulit ,. & capite damnavi

g

wme, quia filius mortis

t: e"fdduc eum 4d

Íciié Chrytologus : Jmpoffibilitatem Difcipu.

£f , feu ut interpre.

f

tatur Lyra diguus eff

n(morte , led (i mortem

lorum Magifiri imperiute affgnanss judai-

fuit promieritus, nece

eo livori , invidia fevibarum. talem fatise

fle eft crimen aliquod

Ecce ubi invidia

pracefferit; cüm poena fceleris

l

faciens per clamorem,

fit pediffe-

fanitazem invenit tantifper dilatam; ubi

qua: fi Jonatas caufam abfentiz

refundit in

te

folemne facrificium Deo in(titue

ndum, non

d:

non vidit. deemonem ab Apoltolis. ftatim

potuit id Davidi verti cul

repre(lum ; ubi non novit filium - optata

P& » cum nil fan.

pl

ftatim reititutum incolumitati ,. exertis cla.

cius, nilque juftius,

quàm Dceo facrificia

$

moribus, non Difcipulorum publicavit im-

ofierre, eique immolari: quód fi Saul non

r

aliam cenfuit Deo victimam mà

ecillitatem, fed Magittri deprzedicavit in.

quàm Davidem

&audam ,

?

firmitatem, cum Dilcipuli ejus nomine non

, jam ipfe non Deo , (ed

proprio livori victimam immolabat innge

qk

valuetint cacodoemonem à. filio abigere,

h

Quàm perverfum eít invidia moníltrum ,

cuam cüm foret ipfe nocentiffimus,

!

Cur igitur fi

cüm ad difcerpendam . Magiflri . virtutem,

abfuiffe äluxuvepularum,

6!-

41

& docdlrinam occaionem enancifcatur ex

quó Numini facrifi

caret,

non potuit culpee

ulli dati Davidi , Saul e

qb

non praftito à Diícipulis beneficio ? Ut

um mortis reum

M

Chrifti nomen rabido dente morderet ocu-

afferit ? cur ob juftam ,

& legitimam ab-

fentiam uno i&u nititur $

los in ejus Difcipulos direxit ;

Impo[fibi-

aul tot praclara

f€4

litatem ) Difcipulorum

gelta amputare, que Dav

idem eximié €otmne

Magtfiri imperiria

mendabant ? tot fplendo

Qu

ajfiamanss judatco divori , invidie |feriba-

res indigna more

Ut

rum talem fattisfacsens per clamorem.

In

te extinguere , tot virtu

tes tumulare , to£

facinora fepelite? fj Da

Q

id incumbit invidia ftudij, ut' occafionem

vid gigantem fundà

proftravit; fi opprobri

um abítulit ex Ifrael,

e

enancifcatur in defectu Difcipalorum Ma.

fi daemonem cantu

(5

eitri criminandi virtutem , f1 huyus. ne-.

K

& lyra abegit: curnune

morti addicit , à quo tot. fuerat

sl

queat (plendorem obfcurare ; . oculuslivo-

beneficijs

Í

ze futfufus , quem in uno defe&um videt,

cumulatus ? Mortis fententiam n

On protu.

lit, nifi invidia, quà Saul ferre n

du qe,

alteri tribuit ,. cui invidet; quamvisg

on potuit,

nullam noverit in eo noxam ,

otà puellis Hebrzorum plus lau

dis daretue

uy f

Davidi, quamvis nil derogatum

fuerit Rec

ff,

- quam reprehendat, !

gise Saulis dignitati; cüm nemo

Davidem à

lr

cede Golie reducem falutav

Vi

erit. Regem ,

nec dignum dixerit,

quo regnaret in Iírae],

NJ[

ut indemnis Sauli tu

E

ææææ

honos fervaretur :

m regius titulus .tum

fed quia puellarum fiftra

liv.

moe

paulé hilariüs , lax

lo

iüsque Davidi accinuére-

recens de proftrato

Goliatho , de füblato à

[

populo lIíraelis opp

robrio , de fugatis, e«

eff

pectísque Philiftha

&n

is victori , ac triumphae

tOri,

Yi

&.

Ex invidiz fonte putidi fcaturiunt vitiorum latices.

649

- *ori, dentes Saul acu'icrlivörïls,- quibus ad in-

ipfe diriüs ; dum äolorem à demone iæx-

ternecionem Davidem à puellis largiüs lau-

€itum confert cum tormento ab invidentia

datum morderet: nec ejus livorem potuit

inflito ; mavultà deemone divexari, quàm

David przftitis obfequiis , wel delatis victo-

ab interno invidentie torqueri vulnere: ne

Y Reg.e 18 tijs ampliüs delere, Dixit Saul: JDéderunt

Davidem audiret acclamatum , doemonem

?U ,8»

David decem millia , & mibi mille dederunt,

maluit habere tortorem, & ejus. fupplicia

| quid ei fuperefl nifi folim regnum ?. non re-

fu(tinere: opportuné Bafilius Seleucienfis :

1 ergo oculis Saul afpiciebat David à die

Saul ipfe victoriam baud fecus ac belli offen- '*O"'"j"ï'-'

3lla, & deinceps.

;

fíonem dolet , & tropbaum luget , & commu«

60

42,

Tametíi (uum Sauli integrum fervare.

nem letitiam deplorat , & inflitutam vitlo-

tur regnum ; quamvisnil fuo detraheretur

Tie cAtsA celebritatem per. imvidentiam re-

honori, nec quidquam demeretur de gloria?

putat calamitatem.

S$ic prudentiam livor

quia tamen puellarum «armina pauló fue

impedit, & rationis lumen ita infufcat invie

runt in Davidem fufiora, & letiora; id.

dia,utde mentis acie hominem deturbet, tna.

quaáfi gloriam obfcuráffet Saulis, ejásque

litque fupplicijs torqueri tartarei hoftis, ac

honorem depreffiffet mutuatá ab Erebo face

gehennalibus accerfirifurijs , :

quàm "livor.em

Slammas in (uo peétore accendit feralis in-

excutere, invidiam abi gere.

vidize , quà ad necem fuit Davidem perfe-

1mó invidentia- hominem ab homine

64

cutrus : dentes livore Saulacuit,ut lethaliüs

dejicit ,quem ingregem detrudit brutorum,

. morderet rabido dente Davidem ; caufam

quia belluz ficut rationis expertesfunt, &

non habuit irafcendi., cüm ferrum Saul non

prudentiz incapaces: ita livore infecti,& in«

flrinxerit in gipantem, necipfe opprobrium

vidiz laborantes phrenefi , lugenda mera-

ex Ifrael abitulerit; & tamen quia inertiz

morphofitransmutantur in feras;& ferale in.

fux laurus non fubdebatur triumphantis, ita

duunt ingenium 'humani fanguinis.| fitiens,

excanduit, :ut reliclum (bi à Tribubus Re-

cuius documentum haud cbfcurum dedit in

gnum refpueret , 'folüquc fitiret Davidis

AEgypto Herodes, Ubi enim ftella przvia in,

fanguinem, quo ptoptio fatisfaceret livori;

fueto fitu, & nitore Magos duxit ad Natum

& licét caufa defuerit mortis indicendz,

in terris cceleftem Regem;vocibii«que, ac tot

quia tamen non defuit in Saule livor,abfen-

plaudentibus epinicijs, quot emittebat ipfa

tiam pratexuit , ut (celus fingeret, & mor

fplendores nacum. promulgaret Iíraelis Re-

teminfligeret: eleganter S. Zeno Veronenfis

gem; turbatur il/icó Herodes , & tota vi-

de livore, & invidiaait: Pieras quidem, &5

Ícerura concuffione percellitur, timens ne,

antfericordia. Davidis magis elarefcit , &8

cui [ydera , : propria exhibebant obfequia,

Saul malitia , el crudelttas manifeflins de.

fuísque radijs promulgabant in mundo cla-

elaraturi nil ergo /bis inimicits diffeilius,

riorem; tamet(i adhuc vagiret tenellus in fa-

qua ex amotdie amari[fimo fonte defcendunt,

Ícijs,ne propriam minueret gloriam, eimque

quoniam quidem bis, quiex aljs occafioni,

deturbaret é regno;invidià armatus,& livore

bus inimici funt ,. f alter fortà) aggredia-

turgidus, quafruna ex Megaris ex Erebo e-

Eu* alterum ibeneficijs vsncereycontinuó fero

metía geminam furoris, & livoris quatitfa.

O

PIT77: mz'tigatur.

ANimirum aliz inimicitia,

'€em;quà adnititur pueros omnes extinguerez

qua vel ex irrogata injuria, vel illato con.

Occidtt omnes queros , qui erant in Bethle. Maztb. $

Vicio , aut eriam infli&cto vulnere oriuntur,

bbem, £5 3n omnibus finibus ejus,

Sed cur V. 16.4

& incenduntur ; przítitis defervefcunt ob.

livor fnum effundit in propriam perniciem

fequiis, & humillimis extinguuntur officijs:

venenum? cur invidia dentes,St arma n pro-

| qua veró ex invidid?emergit malevolentia

prium.acuit damnum ? -f1 enim Herodes o.

utpote livore innutrita, non mitefcit obfe

amnes interfecit pueros in fuis dirionibus na-

quijs, ed recrudefcit acerbior. & inardeícit

tos, utique in. proprium populum f[azvit,

€tiam ex cauíisexiguis perniciofior.

quem minuit cruenta clade,

Sed non mi.

6;.

, Quamvis David lyrze fono, & cantu à

rum fi Herodes propriam intentat perni«

Saule impurum abegiíler Doemonem , fuif.

ciem, & qua in livoris officina arma eudit,

fétque cantus prafentiffimum alexipharma-

in proprium acuitdamnum : invidet Hero- ,

-'.Regö 16.

cum curandaz infirmitati petidoaeum ; Re.

des cceleítis Regis in terrisnati magnitudini,

v.23.

focillabatur Saul & levius fe babebat ,. ve.

quam & fydera ipía mundo depredicant,

eedebat enim ab vo [piritus malus ,. quia

ideóque infidias & necem ei molitur,quam-

tamen acriüs interno vulnerabatur David ; i-

vis recénsnato: patimavult dimimutionem

vidiz telo, eó quia puellz cecinerint; p«*

proprij populi, quàm acclamati Regis tole-

eujft Saul mille, & . David decem millia ;

rare fplendorem. — Huc. accerfendus Chry-

acuecunt he voces Saulis. lanceam , quam

fologus, invehens in invidiam eleganter ait:

livor in Davidem evibravit :

Jenebat Saul

Sic agit Mimifer mali, winiher doli, Sermn 1595

- Janceam, G mifit eam putans ,. quód. confi,

z artfex , iuvenutor fceleris , "impietatis

gere po[fet David cum pariete,

Quamvis

autbor, pittatis prado, inimicus . innocen-

effet cantus Davidis medela 5aulis, cüm fine

t4, boslis nature , malus omnibus, fuis

cantüs medicamine acriüs doemon eum di.

peior , peftmus fibi,

Fuit ínvidus He-

vexaret ; quia tamen livore torquebatur

rodes fib: peffimus ,

dum (Íanguinem

hnhnü

fudit

Ferani (le Afetlibue Tom. l..

m

égo

Differaro XXVII,

(

fudit fui populi , quo fplendores extingue-

tractus fupplicij2 . Verüm 'q"'uia invidia tate

!

ret nati Regis, cujus nitore timuit potuiffe

quebatur , eó quia afpiceret Lazarum,qaem

obfcurari.

Maluit proprium perire popu-

ulcerofum , & pure fcatentem: à fe dirni-

lum, ne coeleftis Rex fulgeret in terris illu-

ferat impaltum in (inu

Abiahae praemines

690

H

firior,

Tale eít livorisingenium , ut pro»

re, felicitate donatum ,

hó

norum culmini,

priam contemnat felicitatem , ne is; cuiin-

bus infignitum , omnique perfufur foiauio;

videt praemineat,

quo Lazarum detutbaret à propria beatita.

l

Quia in mundi primordijs viderat dce-

te petijt eum ad fe mitti ; quia livor plus

$f.

[!

monéíummo colo in imum detrufus ge-

folatij percepiffet de deturbato Lazaro à

propria telicitate, quàm ab extracto divite

h

hennz,hominem , licàt ex luto plasmatum

us;

à gehennz fupplicijs , acuté Chryfolog

ex pulvere effctum ad Dei imaginem , GC

Non fe ad Lazarum . duci poftulat , fed

P Serza. m;f.

fimilitudinem elevatum , implacabili coepit

fe Lazarum wult deduci. Invidia, quà di-

ä

invidie zíluexardere, G ne fuz innotefce-

ves excruciabatür fic dolosá malitià ratio-

rent techna ferpentinam induit faciem non

T

cinata fuit ; fi.ad Lazarum ducar , quam-

absque rationabilis naturz injuria, — Serpens

vis €loco extrahar fupplicij ; adhuc Laza«

L

.Meooss.

erat callidior. eunélas animantibus — terra,

que feerat Dominus DEUS.

Qui dixtt ad

rum videbo Abrahami in finu pralatums

ac nitore redimitum fplendidiffimo, plená.

mulierem nequaquam moriemini,

Quo

enim hominem faciliüs ad terram | dejice-

que donatum felicitate; fin veró ipfe ve-

/

tet, didicit ipfe terram verrere, necerubuit

nerit ,' quamvis ego flammis torquear, fup.

jll

plicijs urgear, poenis excrucier , adhuc id

1

in beftiarum accenferi cenium , dummodo

mihi fupererit folauij; quia Lazatus fuam

hominem,coi invidebat à propria deturbae

mihi é (inu Abrahz ampliüs. non objiciet

ret felicitate , & & fublimi | deprimeret e-

D

felicitatem,quá acriüs torqueor, quàm crue

l

minentia , ait S. Cyprianus : . Diabolsa bo-

LJ

.

Ei5. de pa-

minem ad imagimera DEI fatlum | impati-

cier flammis , pergit Chryfologus

Mit^

q

Wentib,

te Lazarum : ut video , quod agit divess

enter tulit , inde & perit primus, & per

non eff novelli doloris , [ed antique . lsvo-

Ó

didit, Scilicec ut perderet hominem , pee

risc $ zelo magis ancenditur, qua'm gelaezt-

ri ipfe ; imó & perire cupijt , ut poffet

?4.

Maiuit Lazarum cui invidebat c finu

hominem à fua deturbare felicitate.

Abrahz;é fua deturbari felicitate, quàm &

5

66,

Quarit Tertullianus, an Lucifer priüs

gehennalibus ipfe erui fupplicijs , & éloco

Àl

Eib. de pa-. füerit invidus, vel alio malitiz genere in-

abícedere tormentorum.

dieut.cAplyefeClus 9 & ceniet, fuiffe impatientiam unà

V

Niutur. invidia totis viribus flantem

68.

f

cum invidia in eodem pectore foram, &

fubruere , & faragit dignitate infignitum ;

[

infelicitatem cum invidia etiam fimul enu-

ac felicitate donatum contemptim procul-

tritam, inquiens ; Decepit ewm , quia tn-

care , quia fentit íe ab alieno infufcari

iderat : inviderat autem , quia doluerat;

íplendore , ab aliena fauciari felicitate , ac

ä

doluerat quia patienter urique mon tulerat,

perítringi à laxata alterius latitia :

dum

W

"Quid primim. fuerit ille Augelus. perditio-

putidum inde concipic livorem, ardentiífi-

(

ni malus, 4n impatiens , contemno qua-

mum parturit odium , quo in alienam de«

€

yere,

palam cüm f impatientiam. cum ma-

bacchatur felicitatem.

Chriftus, ejísque

ditia.

aut malitiam ab impatientia aufpt-

Diícipuli magni à cunclis populis fiebant

atam : deinde inter

fe confpiraffe & indi-

adeó ut ubique locorum faufta , ac repecitae

giduas in uno patris fimu adolevife. — Cau«

refonarent acclamationes,

Pharifzi veró

fam livoris. refandit (Tertullianus in. eo ,

l

Chriíto invidentes eà, acrilis intus . cruciae

quia patienter non tulera

t hominem prz

bantur, quó uberiores exteriüs ejus laudes re.

E

^

mgativa

imaginis przeminemem j cüm ta-

fonabant, fategerunt propterea pallio, reli«

4men patie

nter tulerit tellurem abjecté ver-

gionis contectam invidiam in campum pro-

Ut,iit

rere, ací

erpentem non fine probro agere;

ducere,& Baptitte aliquot ^Difcipufos Chri«

t

ac bruti condicionem. non fime dedecore

fti itidem Di(cipulis invidentes fibi aífo*

affumere ; non fuit veritus proprium fubi-

ciare, & in aufteritatis officina arma pro-

re dedecus , dummodo à fuo decorehomi-

cudere , quibus przmuniti accefferunt ad

. nem de

jiceret; in id fuum invidia ingenium

Chri(lum, & fine fupercilio ejus redarguunt

acuit ,

quo inveniat unde, cuiinvidet ali-

Diícipulos, quód ventri indulgeant, quód

quid obtingat noxij.

cum Publicanis, & peccatoribus menfas mi*

E

i

$

"

Nuon fine acumine perpendit Chryfo.

Íceant , acijsdem propinent; carnem jeju.

2*

nijs non emacient; & per abítinentiam cor-

lOgus 5

cur Evangelicus dives aterne ino-

& flammis excru-

porisnon fatagant virrutum exercitiis fpiri-

iz ingehenna addictus,

ciatus, preetextu pietatis petierit Lazarum

tum innutrire : Pbarifeí dicebant Difcipu. Mattb, ».

'U,1J.

&

.

Mitte La»

lis ejus : quare cum Publicanis , & pecea-

dois.16,.27* & (inp Abrahz ad fe delegari

tunc

garum ut intingat extremum digiti [ui in

toribus manducat. Magifler. vefter ?

4qu4m , ut YE

frigeret. hnguam meam; quia

accefferunt. ad eum. Difcipuli Joannis di-

centes : quare n5 &5 Pharifas jejunamus

crucior im bac flamma : (ed. cur. potiüs

non petijt fe aà Lazarum duci, cüm inde

frequenter ,. Difcipuli autem tus non jeju«

sant, Quos vitz initirutum, & morum

gliquid ipfe Íolatij percepillet & loco ex-

divet^

6j

Exinvidiz fonte puridi fcaturiunt vitiorum latices,

dliver(itas difcordeseffecerat , invidia copü-i

$. VII.

lavit, ut eó potior videretur eorum caufa,

quó multiplici erat fulta (uffragio,

1n'vidi 4 Regulis ferpentibus baud

69,

Jn officina aufleritatis invid

ia mafo-

Abludunt , fti venenolrvoris alios qués-

zum omnium artifex arma procuderat; qui-

que, vel virtutum gloriá preeminentes,

bus zqué Pharifzos , ac Baptifte Diícipue

qel dignitatum fplendore clarie-

los invidos armaret in Chritti Difcipulos;

ves polluunt , ut éxtin-

ventris objicientes indulgentiam , non men-

guant,

tis interpretantescharitatem , :quaminvidia

?9

4 Ominatus Deus genti ï;peccatr'ki pro-

negligit , utviiium querat: .non igitur je-

?ffü,N?.

junij promotores ; fed vitij accufatores ad

«neritas poenas . ait per Jeremiam 8.

Ecce ego mittam vobis ferpentes ve-

Chrittum accedunt , cujus Difcipulos incu-

fant lzí(z aufteritatis: fuco religionis tUf«

qulos , quibas mon eff 4ncantatto, & wsorde.

bunt vos.

pitudinem obtegentes livoris , & larva.au-

Regulus interprete Cornelio à

fteritatis : malitiam palliantes invidize; huc

Lapide latine idem eft , ac gracé Bafilifcus, /*idems

vocandus 'Chrylologus /ezsm. 41. anquiens z

qui ferpens eft femipedalis, alba veluti co«

tona caput deferens lineatum, quafi mithrue

E cim Difcipulis foannis,que focietas Pba-

vifes? mf quia junxerat $nvidia, quos dif-

Ja redimitum : »nec. . hominibus tantüm eít

'regulus ferpens noxius , fed & cateris ani«

junxerat Difciplina : bic jam fua. perdidit

jura zelusz junxit difjungerecon[fuetus : ]u*

mantibus «exitialis ; imó.G ipíiterrz;quam

dei pofiponi Moyfen -Domino non ferebantz

fuo polluit veneno ; inficit fpumá,G exuric

'herbulas, planrásque;ubi fuum conítituit ho«

JDifcipuli Joannis Chbriflum molebant Toauns

wullateuus anteferra, — fie àn Chriflum freme-

dpitium:iuo enim halitu 'herbas enecat,;plana

tas devenultat, flores corrumpit , & ipfum

bant utrique livore communi : lcilicetdum

quisque partes fatagit fui propugnare Ma-

«etiam inficit aérem ; quem ( alites circums

volantes ebibants peítilenti inficiuntur fpi-

giitri, & imprudenti ardet (tudio , :czco

dehacchatur an: Chriftum odio , quem cüm

ritu; imo-eít.adeo noxiüs , :ut folo afflatu

£zrerisarbitentur celfiorem 5 invidia mo-

'etiam homines interimat, folo Ípiritu ad-

xibus difcordantes , & vitz inítituto diffo-

ftantia queque inficiat , & folo fibilo reli-

zantes unà neclit, ot auCtis viribus validius

'quos omnes ffuget ferpentes , quapropter re»

:gulus, feu Rex ferpentum appellatur: cüm

ániurgat, & fuum in Chriftum effundat li-

worem , cujus faltem infuícet nitorem :

movetur media corporis parte ferpit, & al-

n

'tera media erectusincedit : & fiquidmor(u

ficüc charitas feecunda eít. virtutum geni-

trix, ita malitia putidus vitiorum fons; &

ffuo venecavit,nulla e(t fera., qua illud .des

perinde ac virtutum eít glocia cormes, ita

pafcatur., & corvi ápfi :cadavera averfantur

viuorumeeítconfuüo 4ocat quapropter

anorfu interempta reguli.

71e

Chri(lus utpote fummarum :cultor virtu-

Exitiales reguli invidi funt, Adu'i 'dens

tuin fancteagebat, finceréloquebarur, puré

ttes fuosacuunt, utalios mordeant, livoris

Copitabat, omnes beneficijs cumulabat; do-

'veneno inficiant, G nemini parcant , non

Principibus diademate redimitis , non Dy.

€cbat ut ;Magilfter, arguebat ut Judex , fa-

nabat ut Medicus, opitulabatur miferis ut

maftis pürpuràá fplendentibus, non Coníuli-

bus dignitate infignitis , non viris do&lis

Dominus; fecus Phari[zi, quia :germen

viperinum; Teceptaculum invidiz ; ftabu-

varia eruditione ornatis, 'non Philofophis

multiplici ditatis (cientia,non divitibusauro

lum livoris, adulabantur linguá ; infidias

Te&ebant, dolos cudebant, venena funde-

affluentibus, fed in omnes faum effundit li-

bant, quibus vel Chrifti gloriam. :corrum-

vorem: appofité '"Caffianus, quafi invidia ,,, T

morbus fit curatu impolfibilis ait zequipa- cay, 17.

perent, vel infafcarent, quem propterea ut

Ler, £ify

ait Chryfologus ; perfequebantur anfidjs ;

rans invidos regulis, quibus nulla eft incane

tatio.

Seiendum fané efl , 3nvidie morbum

zentabant dolis , interregatione pul/abant ,

impetebant contumelis , & teta cupidi finu-

diffcilis ad medelam , quám cetera vitia

latione wallabant , objyictebant curandos Sab-

pervenire.

Nam eu, quem femel weneni

barbo , urt fi non curáffet ,. fieret de impo[fi

ftuí pesle corruperit, penó dixerim cavere.,

bilitare contepiprus , de lege manaretcalum-

vemedio,

lpfa namque eft lues, de qua fi-

nia, fi curáfft. — 'O quam perniciofus eft

guraliter dicitur per Prophetam : Ecce ego

invidie livor! qui gloriz infidiatur excultae

anittam "vobis ferpentes veyulos , quibus non

eji 3ncantatio , €9 mordebunz wos , accinit

virtutis.ac fanCtitatiscujus nitoremex-

tinguere adniutur, X virtutem

Caffi;no Cyprianus, ubi vocat invidiam a. z;j.Jezelo;

obliterare,

lamitatem omni deílitutam remedio , ait & /rvere,

ftth h

ipfe: Calamitas fine vemedio est odiffe feli-

qh

cem :.reguluseitigitur invidus, qui inalios

dentes acuit , ut moríu immedicabili mor«

deat, & invidi funt reguli, quibus non eft in-

cantatio j lues eft invidia adeo exitialis, ut

difficulter alexipharmacum fuftincat.

Nn nna

Hinc

Vsrani de Afetlibus Tom. H.

652

Diiïcrtaïiio- XXVIL -

$4.

Hinc percuffurus Deus fceleftos vulne-

inalios feviunt, ut fibi videantur ebJan*

fé.

re infanabili, minatus eíl, ferpentes mittere

diri cum vitia vitiofos obleclent :

invidia

regulos, quibus non eít incantatio, ut ve-

verp non folüm in alios , fed acriüs in 1e

nenato dente reos fcelerum mordeant; &

ipfam dentes acuit , & cor exedit inviden-

S:rm.an.

ideo reguli ferpentis moríus medicinam non

tis : eleganter Chryíologus : .Jnvidia fuo-

fu(tinet, quia venenum fundit, quod flatim

rum carmfex femper extirit ,— extendat [en*

gl

é vulnere infli&to ferpit, & fingula corpo-

füus, torquet./ auimios, diferuciat mentes »

LEUD

ris penetrat vifcera, qua inficit; & inhoc

corda corrumpit.

Recte nequit invidus

] Alltgörq

eneno Galfridus Abbas afferit , peítem fi-

ambulare, nec in ullam fe vircutem eriges

dhilman.

gurari invidentiz, qug ficut facilé gliícit,

re, idque edocuit Deemon bominis invi-

-

ita difficulter medelam |fuflinet, fitque in

dens felicitati; quia invidus ferpentem tan-

vidia Circe illa non' à Poztis fidta , fed à

tüm affumpfit, Ípeciem induit , eó quia

vitio genita; que homines in bruta cogit

fit. pedibus deflitutus,

Super peüw 2777

transmigrare, & invidos in fcrpentes re.

£radieris,

gulos.

Regulus folo vifu enecat , folo fi-

74:

Invidus enim , dum fuo livore alium

f wasibe (UmS — eqe

bilo attaminat ; folo dente valnerat, folo

aggreditur, fe ipfum deprimit ; humi re«

moríu enecat: & invidus vifu alienum fplen-

pens, & in ferpentem obbrutefcens,fe ipfum

dorem carpit, voce alienam dignitatem

perdit; quia fe P homine dejicit ; ficut dce-

-* ag m Pt

contaminat, dentibus alienumrhonorem di-

mon invidus;qui fe in ferpentem transmigra-

: acerat.

-

Mutuatur igitur invidas à regulo

vit,íéque proprio perdidit livore ; hucaccer-

oculos necem fpirantes, linguam venenum

fendusS, Cyprianus ubiait : Diabolus bomi. L^ de pa-

deípumantem , dentes vulnera infligentes.

uem 4d. imaginem Dei fatlum impatienter ""«

RcGe igitur mortifero Bafilifci veneno mor.

tulit , inde, & perjt primus, &f perdudit , ni-

bus invidize comparatur; quiaprimus ille

mirum invidia fua priüs in invidum arma

omnium venenorum artifex , & princeps

retorfit , quem petimeret 3. ideo enim An-

hoc invidiz veneno perijt, & alios peremit,

gelus perijt, quia invidit ; ideo cacodoemon

Invidus alienam fafcinat felicitatem, mor-

in ferpentem abivit, quia hominibus . invi-

det honorem, venenat dignitatem , den-

dit : fcité Tertullianus: Decepit eum ( feu

Lib. de a«

tient, eAp. ,

EE —KX wwS T.

tibus enim lacerat , linguá venenum fpuit;

primum hominem ) 4uza smviderat 5 invi-

& per prolataverba jacula intorquet in alio.

T

derat autem, quia doluerat. .. Quàm vetu»

rum perniciem , unde ait Deus: zzordebunt

itum, & antiquam eft invidize venenum ?

(

vof, ó quàm venefica eft invidia Circe ,

cüm & in coelis Angelos infecerit, & in ter-

quse fuo livore homines in venenatos cogit

reílri paradifo primos homines deceperit ;

li

transmigrare bafilifcos ^ Invidus enim fer-

ac interemertit,

f

7$5

pens eít truculentiffunus humana facie per.

Serpentibus aícifcuntur invidi , qui

Íonatus; ut humanitatis larva fuz

»

fuum in alios livorem evomunt , quos per-

crudelitatis infaniam,

Obtegac

dant, & eorum furor , illi pariatur ferpen-

f

L]

Idque cauíz, cur cacodaemon primis

P/alm, £7.

tum hinc David : Furor illis fecundim [imi-

in paradifo terreftri hominibus felicitatem

litudinem ferpentis , ficut. afpidis furde, && . V Y«

invidens,ferpentem induit, hominis larvà

oóturantis aures [uat , qua nom exaudiet

Cenef cap.3. perfonawom 1. Dixit ferpens ad. mulierem.s

Vorem tncantantium , C wenefci incantane

;?0 4'.

neguaquam orte moriemit.

Ailoqueba«

Hs [apienter,

Ceníet Euthimius , Saulem

tüur, ut locius fociam j

ut homo mulie-

-

ob invidiam , quam in pectore fovebat in

rem ; fed fi extima fpecie hominem induit

Davidem, eó quia plus laudis puellz ei de-

facie larvarushumana , cur non etiam toto

derint in brutum tranfiiffe; cüm à Doemoe

f;

corpore fe hominem finxit ? cur ferpentis

ne liberatus de ipfa falute invidiam inge-

pouüus, quàm hominis membra affumpfit ,

minabat, & ipfam Deomonis malitiam in.

li, n

:

U

fpeciem induit ? quia nimirum cüm invi-

videntiz livoribus fupergreffus in medicum

li

deret tunc felicitati hominis perfonam age-

Maith

excutientem egritudinem haftam intorque«

LE

J

bat invidi in belluam ac ferpentem degene-

bat; adeo ut non potuerit officijs deliniri,

rati

.

Lj

ob invidiam , [quà hoftis tartareus

obíequijs emolliri, beneficijs cicurari; cüm

torquebatur à nobilitate rationis dejeclus

vel ipfa medela in egritudinis tranfiret au-

fnit, & in. repentem humi ferpentem ,

gmentum ;

& invidiz fieret fomentum ,

quem invidia & coelo excluferat. in terre(tri

quod zgritudini depellendze peraptum erat

17

paradifo transmutavit, ut fcité notat D. Ba.

wfäï. 3.

medicamentum. Appofité Galfridus i» 4/e»

Ü

filius Seleucienfis inquiens de cacodoemone

gor. lsque adeo incurabilis esi ifta pernicies,

Ti

Íuadeate primz fceminz efum pomi vetiti :

ub b]andimentis exa[peretur , infflerur. obfe-

totus invidia ferpenrem efferatus | induit :

quis, irritetur y2uneribus : quiautidem Sa-

quein Nam:inis gratia ,. & favor felicitate

lo;mon ait ; Nibil fuflinebit zelus ; quantó e-

Wogi]

44

cumulaverat cceiefti, livor in^ gehennam

um amplius aut bumilitatis fubjetiione, aut

d

detrufit fuppliciorüm; G'invidia euiam in

E»

UVirtute potentia, aut mnuntficentie laude pro

fe

bru:a transmigrare co&git,

Reliqua vitia,

feceris 5 tanto ille majoribus flimulis inci-

vl

quamvis truculentiffima vuinera infligunt,

tAtur, qui nonnifi ruinamy Aut mortem. ejus

t

fcd propriam non exuun-t nafuram » Gita

eui invidet eoneupi[ciis

l

Adeo - .'

u

' — EKx Invidiz fonte putidi fcaturiunt vitioram latices.

653

Adeó exitiale eft invidiz venenum , ut

teant imp7acatum ,ca);fartiäw t49en gene»

76.

[]

medicinam non fuftineat, alexipharmacum

ris [ui non 1nfidiantur

,

unde Judeis Cbri»

fius oy occlufir

P

L

cum eum-in Beizebub esj*

refpuat ; quia vel ipfis remedijs acriüs exa-

cere demonia calumniarentur.

Invidi ue-

mdh.

fperatur , blandimentis ferocit , obfequijs

irriratur , & beneficiis infolefcit : hincSa-

rü neque nature communianem reverimi fünt,

lomon ait.

Vita carnium, [anitas cordd,pu-

neque fibi pepercerunt.,

78.

'Zäz'nvefb.u.'

eredo offum invidia,

Inauit , quàm noxia s

Reliqua vitia contubernalem non res

",390,

& peitifera fitinvidia,non folüm alteti , cui

nuunt habere virtutem aliquam , & cauíam

etiam prarendere propriz pravitatis , fed

invidet , fed etiam fibi ipfi , torquet enim

invidum, & quidem acriüs, ac perniciofiüs,

foli invidi afylum fiunt Doemonum , & vi-

quàm hoítis lethali odio correptus: inimi-

tiorum omnium perniciofiffima fcaturigo.

cum enim licét infeftum poteít quisque ha-

Accefferat ad Chriftum ex invidorum grege

bere ablentem , eiümque fugere , fed invi-

quispiam tanti Magiftri inhians difcipulatui.

Mattb. LA

dus fecum íemper tortorem vehit, quem im

Magiffer fequarte, quocunque jeris ?. qua-

"U $«

]h

finu fovet , & inpectore nutrit ; eft enim

fi ambitione tumidus , déque proprijs virie

invidus ipfe (ibi hoftiliter inimicus, & nun-

bus fe jactans diceret, te fequar , & quz*

quam abeft, nunquam inimicitiz inducias.

cunque feceris , imitabor; acfiopera Chri-

- femper ad nocendum paratus , unde

fli virtutem non excederent humanam , &

ponit j

S. Cyprianus de zelo,

& livore ait ; . .Qui-

fupta viresnon effent naturz , & poflet pro.

eunque- es invidus , videris , quàm fis eis,

pterea Scriba miracula perpetrare , & ea ef-

IT

ficere , quz Chriftus pratlitit ; fed quid

quos odisis infidiofiu .. perniciofis , infeflus :

K

mulluus magis, quámtue falutzs inimicus es,

tum Chriítus repofaerit ? audi ; Pulpes fo-

veas babent , & volucres cli nidos * filius

Quisquis slle est , quem lyvore per[equeris

| fubterfugere , & ustarete poterit* tu tenon

autem bominis non babetubi caput veclinet,

potes fugere * ubicunque fuerit adver[ariuas

quafidicat, Egoin vobis non'invenio , ubi

puus , tecum efl , bostis femper in pectorezs

caput reclinem , nullum reperio in vobislo»

tuo efl , pernicies intus snclu[a efl , inelucta.

cum , ubi conquiefcere valeam, quia corda

T

bile catenarum uexu ligatus , &f vinclus es ,

veftra funt nidi doemonum, inquibus fuos

lyvore dominante captiuus es.

pariunt , & fovent feetus : Vulpes veflris in

li, Hb

— Nullus e(t invido

hoítis pernïcïoïïor "

pe&oribus adeó abítrufas fibi foveas conítru.

77

quia ipfe fibi propriam molitur perniciem ,

xére, ut malitia tuté ibi degat , & fecure la«

cum livorem admitrit; hottem nutrit , cüm

teat : invidus erat Scriba, fatagebat fe Di-

invidiam alit; & in fe ipfum ízvit , cüàm

fipulis Chrifti afcifcere , ut eorum fieret o«

perum imitator , ideóque nil in fe habuic,

furere invidia incipit, hacenim non lolüm

exumam invidi faciem devenuílat ;; verüm

quod Deum alliceret, eíque fedem aliquam

T

& medullas corrumpit offium : putredo of

appararet, quia ubi invidia fuum fpargit li-

vorem ; ibi malitia totam tuam eifundit ne-

fium invidia , quàd fi in medulla ftabulacur

offium , quiscam non vocet hoftem femper

quitiam; nec quidquam relinquit vacuum t

l, 37

h

intimum , càm femper ad(it, ac praftó fit

Ícité Chryfologus expendeas prafara Chrifti

adnocendum illi , cui invidet.

Imó invi-

verba ait : 4ves bic quoque appellat demo-

Serm, Y9,

dos dixeris feris perores , & doemonibus pa»

nes in a&ra volitantes , qui & ipfi in pello

ribus Scribarum malitie fua nidos feceranfü

res feceris, ni fortaffis deteriores; Doemon

enim olro percitas invidizein alterum ho*

ubi tota nequitie fue germina procrearent,

ftiliter infurrexit , & veluti fuperior inferio-

Invidiaitaà quovis abhorret virtutis confor.

rem aggreflus, aut inferior fuperiorem

tio , ur omnia invidi vifcera . Íuo repleat

diffidia (imul fovent , & inter fe fe altercan.

livore , & totum cor aífylum conftruat doe;

LuCO J !e

tur, tunc enim Chriftus dixit: SíSarbanas

monum , ubi plures nidificent , faetiisque

v i1$. (

fuos procreent nequiffimos, quia ut ait Chry-

Müil'/?. À 2

in fe ip[um divifus eft : quotaodo flabit reg-

uum Dei? Quosmalitia fuperbize (imul jun-

fologus , widos fecerant , ubi tota uequitia

"U. 16s

xerat , invidie livor feparavit; G quos a.

fWa germina procrearent,

micitia confaderavit , livor hoftes effecit ,

Invidus folium eft iniquitatis , doemo»

73*

& obarmavit 5 quia ubi invidia ftabulatur ,

niorum afylum , nequitie promptuarium ,

ibi diffidia , rixz , inimicitiz , Gtcedesfo-

malitiz fedes , dolofiratis gymna(ium , &

yentur ; necpoteft charitas flare, ubi invi-

vitiorum omnium fpinofus campus ; ubiío-

dia fuum effundit livorem , quo homines

la malitia floret , & ratiolanguet; ideóque,

cüm nullam admittat virtutem contuberna-

non folüm feris deteriores , fed & doemo-

lem , omni caret venia : cztera vitia ficue

nibus pares , vel etiam. inferiores efficit ,

dum.eos inficit , ut pulchré edifferit D.

aliquam folent caufam pretendere 5 ita à

-

confortio non abhorrent alicujus virtutis |

e

Homil. 4e, Chryfoftomus , inquiens : . Invidi þfi"ff

ad popul.

demonibus autem pares , & for-

fornicator licét concupifcentiam prerendat ,

funt feris -

tó deteriores,

Nam fere e[ca. indigentes ,

fur paupertatem, homíicida furorem ; non

qel à nobis irritata aduerfus nos. arman-

tamen ab omni abhorrent virtute ,

qui

—

qur ; imvidi werü etiam benefiecijs alletti ,

hisce coinquinantur vitijs, fed invidus nul-

Dae-

Jam poteft caufam prztendere, nií1 quia al-

benemeritos maleficijs [unt. perfecuti.

ter, cui invidet in pinguiori fit fortuna

quones quoque licàt contra ts bcllum. exer-

Nnna;

cons

654

Diffetato XXVL-

conítitutus , clariori fplendeat dignitate ,

tatem , universámqüe provinciami, & reg.

in gradu emineat altiore ; sitque propterea

num transfigat, nectres duntaxat unico vul«

aliena felicitas invidiz fomentum , & invido

netat i&tu , fed & trecentos,imó plerumque

exitiale tormentum,

li

tot millia, quot capit integrum Impertjum ;

$0.

Plurimüm infert invidus damni , non

quia eodem livore, acjaculo invidus plures

tantóm fibi inteftino livore , quo propria

configit,quos proprium ingenium fublimiüs

corrodit vifcera , fed etiam alteri , cui ins

evehit; quos in. maritima claífe imperium

videt, linguá prefertim, dente, & oculo,

etiam à NNeptuno timendos conítituit; & in

LÀ

quo veluti bafilifceus folo intuitu alienam

terrà conflidtus campeílris commendat

*

nititur gloriam , vel perimere , vel obfcu-

nullus eft five in imperio potens , five in

rare, Nocet lingua , ad cujus damna de-

caítris fortis, five in pelago ftrenuus, five

ploranda fontem exoptabat lachrymarum Je-

in Ícholis eruditus , in aula eminens , in

jus. 16

? ,O

Serttin 9. v.

remias , quia invidi,

Extenderunt linguas

quem invidia fuum non ejaculetur livoris

fuas , quafi arcum.

Experimur iridem in

5«

&clum,

$

aére curvatam , varióque depictam colore;

1

j. VIIL

& quafi ridentem , ac intuentibus arriden-

tem brevi interjecla mora nimbos fequi

Nulla eff virtus,neccita integriä

Jachrymarum : fed invidus linguz , orísque

Pdsy nec zorum innocentia , quapotis

arcueciam nullá interpofità morá, non tela

fit invidiatela retundere ,. ejus livorem

tantüm , fed & fulmina ejaculatur, procel-

6

jas excitat , grandines demittit , fulgura, &&

declinare ,. quü. prids iurerficis

quám vulnera £nffi-

tonicrua cudic ; minásque fpargit ; & vclo-

|gat.

"

ciüs, quam abarcu emiffa fagitta vulnus in-

fligit ; ac interimit : tametfi velox fit fagitta

Mo neque innocentie vitz patcit , nec

morum integritati ; adeó ut nemofit ;

8j.

nw

ab arcu emiffa , adhuc velocior eít livor &

liugua invidi evibratus : | hic enim fugien-

qui ab invidz linguz fe tueatur veneno.

Qui

s Chrifto Domino ; Detque filio inno-

tem fequitur , & fimul affequitur , feritque;

)

fi fe abdat in reconditiffimos terrz fpecus,

centior ? quis purior ? quis fanctior ?. &

- illuc penetrat ,. fi maria trajiciat ,ilivor fe«

tamen tela , & jacula fuit & ipfe expertus

linguarum invidentium ; imó & ab ijsdem

quitur ; &i fcribaslibros , carpit ; fi doceas,

Lj deoio,

in cathedram conífcendit, ut te ignorantize

vulneratus , crucique affixus : fi Evangeli-

éiruids,

ftas (imul conferamus, deprehendimus no-

g

redarguat ; & ubicunque emineas;te invidus

V

Íuo inficit livore.

ftrze falutis Aflertorem in cruce fuiffe exaita-

tüm , eique affixum horatertia, Era; agzess

X

$1«

Scio quempiam fuam in jaculando com-

Marci €, 15,

mendáffe dexteritarem , eó quia unico dun-

boratertia , & crucifixerunt eum, alij veró

Q

nonnifi horà fextà adftruunt fuiffe cruci affi«

I

taxat jaculo duas infixerit aves, duósque le-

xum ; fed fi horá fextá duntaxat fuit cruci

pores 5 fed adhuccelebrior efl ja&tus ille ex

d

arcu , qui fimul pifcem fortuità ex fluvio

appenfus , quomodo horá tertiá crucifixus 2

refilientem , ac liberiorem ad auram faiti-

huic quaftioni occurrit D. Petrus Damia-

-

fu

tantem , ac prope circumvolantem hirundi-

nus, qui & discrepantias componit Evangee

[

liftarum , inquiens : QQuoniam bor terriá

L

nem transfixit , G6 codem impetu ad ripas

&iiam leporem , in quem ictus dirigebator ,

iumultuati f[unt , tf clamárunt invidi 3udai,

erucifige, cructfiae eum , mimirum borá ter«

i

percuffit , utjcecinit ille,

ttá Dominum erucifixerunt invida udcorum

Trans amnem vifus lepus eff ; conten-

lingu& , quem borá fextá corporaliter elavi

Jl

ditur arcus.

cenfixére gentiltum,

Nimirum livor lin-

Il

Ocyus celeri snif[a [agitta manu.

gua priüs Dominum crucifixit , quàm facri-

Mib s,

«

lega barbaries eum clavis Cruci affigeret :

Fort? falit pifcis , progne pratervolat;

baerent.

priüs invidia gladio lingug eum transfixit ;

Tres wno in telo pifeis , birundo ,

quàm clavi & lancea ejus corpus perforave-

lepus.

rint? priüs occidit invidia, quàm ferrum ,

ut innuit Auguftinus, inquiens : E ve; À

Vetüm id prater fper obtigit, imó &

Judei occidifla.

Unde occidiflis ? gladio

Intrac, (5«

J

$1.

per Pfoi, *

fortaffis prter vulgarem fidem ; fiquidem

lingue : acuiflis enim linguas vefiras.

Et

fee—— — o £49 €53 UX* w3 c3

videtur difficile creditu , quód eodem jaculo

quando percu[ffha , nifi quando clamaflis ,

[ o ]

pifcis ad elementum pertinensaquz ; hirun.

erucifige , erucifige ? O quanta visine(tlin-

»»

do a&ris circumvolans campes , & lepus tere

guz invide ad nocendum , cüm nec 'ipfi par-

)

rg incolensreceffus contigi uno, eodémque

cat innocentize, odio enim obarmata , non

H

otuetint ictu : fed quod vix videtur fide

folàüm in homines , fed inipfum Dei filium

k

dignum , ac poffe credi de fagitta ab arcu

debacchatur , quem contumelijs onerat ,

h

vibrata, id quotidie efficit , fidémque aítruit

injutijs afficit, vulneribus fauciat , ac ple-

E

*

na fuppliciorum congerie opprimit,

jaculum emiffumab arcu. invide linguae

d

invidus tam dexteré fuum evibrat livo»

Necfuis minorem infert dentibus dam-

84.

rem , ut unico fermone imo ,

& verbo

h

num invidia , hosenim acuit , ut diriüs mor.

tu

integram familiam ,imà totam comrmunie

dcat, ac favius djlgccrct * vulgata eft pa«

n

--

rom

lai

P

Ex ïnvïdiaä fonte putidí ícaturiunt vitiorum latïCcs.

655

fcmia: aljs dentes , 4lijs lingua, dentibus

noBibus pefiea efurüjt , && accedens tenra or

fuis armantur piíces , fed ut plurimum lin-

dixitei : fi filiua Deies , dic , ut lapides «5f

panes fiant ; quia doemon voce de ceeio de-

guà deítituuntur ; linguam prafeferunt vo»

*

lucres , fed dentibus carent

LÀ

homo veró

lapía audivit Chriftum palam filium DET

invidus utrísque favior, & linguam exerit,

proclamari, anceps heíit, & credere non

potuit,eum hominem fimul ,& Deum effe;

quá fauciet, & dentes acuit, quibus mor«

:

deat: armamentarium dixeris in ore cone

deinde adeó e(t doemon. jejunij refuga . ut

ftrui invidentis , & officinam apetiri Vul-

quem vidit totis quadraginta diebus jeiu»

nantem , aggredi non fuerit aufus ; eó quia

cani ; in qua atma queque ad nocendum cu*

duntur , quibus eminüs , & cominüs , pun-

eum nondum obfervaverat efurientem ; (ed

Pfalm. $48

€tim, & cam (auciet , ac vulnera infligat :

cum quadragintadiali jeiunio efurire obfcr

4f, f.

Fj hominis

váffet ; tunchominem efle conjecit efurien*

quapropter ajebat David.

dentes eorum arma , &5 fagttta ; lingua eo;

tem , quem Deum agnofcere nóluit jejunaüs

tem, & non efurientem : adeó perípicax eft

pyum gladtm' ACUEUS.

Ecce quot armis mu-

titur invidus , quot ex ejus ore prodeunt

doemon in obfervandis humanz neceffiratis

inflrumenta nocendi ; exitialis eít gladius

rimulis, ut efuriem fpedter , & deficientis na-

turz indigentiam , quà filium Det non cog-

invidi lingua, exutraque parte acutus ; Sit.

que deteriüs in linguam incidere invidi ob.

nofcat, nec fateatur in homineefuriente: ni»

jurgatoris , quàm inconvicia maligni detra-

mirum malevolainvidentia,defeCtum obfer-

Or1S.

vat , & exaggerat elurientis humanitatis;

-Oculis etiam perniciem infert il'ius ,

cum virtutem aolit afpicece jeiunantis divi-

$4

nitatis ; acuté exclamat D, Chry/oftomus,

qui invidet , in eo enim virturum nitores

Hornil, s, ,ip

O cecitas Diaboli manifesta? quomodo [ufpi

Mat.

nonu videt; fed fi qua ünt defe&tuum caligi-

.

L

nes, in has fuas dirigitacies , ut reticendo

eatus efl eum uon e[je filium Dei . quem pof

r

virtutes; vitia exaggeret

3

morbo laborant

quadraginta dies efurientem [enfit , && per

malevolze invidiz oculi , cecutiunt ad vir«

quadraginta dyes. efurientem non int ellexit ?

tutum claríitatem , & adcaliginem defectu:

zam [icut. efurire bominis efl , £t per qua-

um perípicaces funt , & lincei; fcité Plu-

draginta dies non efurme , / bominis non.s

tarchus ait : Invidia quidem indeterminata

£ft.

Lib. de odio ,

8

L

eff , perinde atque egritudo oculorum , qua

)jubd (i non efurire per quadraginta*

€» invidia,

ad omnem [plendorem turbatur, . An non

diale jejunium hominis noneít, procul du-

veipertiliones , & noctuas effe invidos di-

bioeftDeitatis,quam tamen invidus cacodce-

xeris, quos fplendor excacat , & fola ino*

monis oculüs non vult videre ; ne Deum

lst & 1

eífe fateatur , quem efuries hominem effe

^.

culat caligo? &i quid illuftre in emulo fplen-

deat , íi quid virtutis emineat , id invidus

confitebatur : nimirum invidiz oculus cx-

non videt ; fin veró aliquid obtenebrefcat in

cutit , ne fublimia videat ; & perípicax eít,

aclinceus, ut defectus videat , & exagge-

defectu , caligei: inerrore, in/id linceos

fuos dirigit oculos ; vidétque invidus etiam

ret ; sitque propterea invidus perípicacifim&

in caligine, & obfcuritate ; quia per male-

czcus ; etenim qui poít quadraginta jejunij

vole invidiz diopiràm videt , non oculo

dies Chriítam eíurientem [enfit ; & per

mentis , fed affe&tuum cecitate ; videt , quod

quadraginta jejunantem efutire non intelles

xit; efurientem poíl jejunium videt, quem

fubeit, non quod fupereminet. Infima&

caliginoía exaggerat , & mulriplicat ; quia

in quadraginta dierum jejunio non vidit non

elurientem.

invidis, & lippientibus multiplex eft lucer-

Videt invidia , quodà naturz

provenit imbecillitate ; G cecutit , ne vi«

na; & czcus ille evangelicus , dum lucem

[

leli 3.

coepitoculishaurire, Dixit , video bomines

deàt , quod fupra naturam virtutem fapit

veluti arbores ambulantes , qua verba ex-

Deitatis ; velnon debuiffet eum videre poft

jejunium efurientem , vel in jejunio non e-

pendens & hryíologus. ferm. 175.acut& ait z

Video bomines quaft arbores , quia imperfe-

furientem videre,

Verüm cacodeemon in-

&s oculie grandefcunt. forme , proximus

vidiz naturam graphicé voluit exhibere , eft

eniminvidialincea, ut alienos videat defee

cacitaci plura videt in paucis & quidem im-

perfectiüs , ac deteriüs; & cacutienti fimi*

&us; e(tveró vefpertilio , & noctua ad alie-

pl f :

nz virtutis fplendorem, quem , nevideat,

I

lis eftinvidus, cui alieni defectus grandefcunt,

uos uberiüs exaggeret.

cacutit ; tametfi natura & gratia omnes in

hrifto Doniïno ob

9)*

« Invidebat Doemon C

Chrifti humanitate dotes cumulaverint ,

non tamen has videt invidia , fed ad earun-

pattata miracula , ob communem populo.

rum plaufum ; cámque obferváffet eum in

dem caligatíplendorem ; cüm primüm verà

Jordane baptizari à Joanne ; & ccelos. dis-

in efurie poft quadragintadiale jejunium na«

turz manife(tavit imbecillitatem , tunc lin«

rumpi, accoeleítis curiz. procetes tantifpe-

&aculiadeffe admiratores , & differté ab ijs ;

ceos in deficientem naturam injecit intuitus z

dem filium Dei àPatre Deo genitum procla-

nimirum invido invifa funt & exoía, quae

magis eminent ; qua verà defcctus pra-

mari; ductus pofítea fuit a Spirituin defer-

^

tum , uttentáretur à Diabolo ; Ef ezm je-

dunt , h« accuraté videt..

jenélfee quadraginta dicbua , & quadraginta

je

6$6

Differtatio XXVII. '

]acüera*t/per annos triginta & octo lan-

fuícat , invido legis apparet transgreffio, &

*

^

N

87-

e-

guidus ille ex morbi diuturnitate clarior ,

fabbathi violatio ; qua exccilentioris virtutis

——

quàm de generis conditione , & nomine no*

eít exercitatio : & transgreffionem tan:üm

'tus : perannos inquam octo, & triginta folu-

€commemorant fabbathi , quia excellentia

'tis paralyfi membrisin grabato jacebat ; quia

miraculi , & virtus divinitatís exoía ijsdem

nemo efllet, qui à paralyfi eum liberaret ; per-

' etat, qui Chrifto invidebant : ideo linceos fe

fij.1, 1

"-a EE u —— — J

tranfiit illac JESUS; qui mifertus paralytici

"produnt in fabbathi disquifitione , qui no-

eum fanitati reíticuit.

Dicit ei JESUS. furge

goan,3.0.8,

Ctuas fe fatebantur in miraculi afpicienda ex-

— "x

tolle grabatum tuum , G ambula , & illicó ex-

cellentia,

Luíca eít invidia , que nonnift

€uffa paralyfi fuum futtuluit grabatum, ac

dimidiato videt afpectu , caca ad bonum,

Cémemis

pri&inæ*xrcihfutüs» (anitati ambulavir : con-

. perfpicaxad malum, non d'xerunt .. ait Hu*

tigit id die fabbatho , propterea dixerunt

.go Carenfis , qui eff , qui te [zuum fecic?

"- —^*

ei Judzi , cüm primüm viderunt ambulan-

fed boc bonum tacuerunt , quod eos torque-

ameees

b

tem , Sabbarhum eft , non licet tibi tollere

bat , & eam, quam asiumabant transgrejfao

[ um

grabatum tuum,refpondit eis, gur me fanum

mem , in medium ducunt. — . Quàm lividi

n

fecit . sllemibi dixit , tolle gtabatum tuum ,

invidentize oculi ? qui nonnifi ad defectus

l

65 ambula.

Interrogaverunt ergo eum.s :

detegendos , imó & fingendos perfpicaces

q

qua. eft ille bomo , qui dixit vibi tolle graba-

funt, & advirtutum nitoresproríus czecue

;ium tuum, & ambula.

Non íciícitor , an

'tiunt : hoc inerat Pherifzorum oculis viti«

L

para y:icus ncxam violati fabbathi in bene.

um non alio abítergendum collirio ,, quàm

ficum fuum refüderit medicum, quem pro-

CM

'extremo fupplicio : adeó fuas alté invidia in

2

pria accufavetat excufatione , & fufceptum

ijsdem radicesegerat, utnonnifi cüm ijsdem

]nvidus oculus alio«

b

beneficium ingrata compenfaverat acculatio,

erradicari potuerit.

i

ne ; led perpendo verba Paralytici reípons

rum femper famam infuífcat : opportuné

dentis, fcitcitantibus Judais , quis effet homo

"

Ennodius in libello, invidos alloquens ,ait :

AÀ banc vos dementiam malorum atiuum.s

ille; qui præceperit ei grabatum tollere , &

ambulare. quime fanum fecit , ille mibi dixit,

per gradu fuos incrementa traxére , ut boc

Folle grabatum tuum , & ambula.

eredatiüs e[fe laceffere , quád convincere nec

Duo fatetur , fibifuiffeà Chrifto benefi-

apud vos babeant À weritate differentiam 0-

8.

ff

cia praettita , quatenus priftinz reítitutus fuit

dia , qua plerumque contra meritum smpeti-

E

fanitari ; & ab eodem juflus grabatum tolle-

B. Sudjs, non rai

P

re & ambulates fed Judzi invido oculo Je-

100i objequentta 'gam..-

;aminmnt.

u

99$

f

fum afpicientes , vefpertiliones foére , nein

Satagiti

nvidus alienum extingüere , vel

fingularitate miraculi virtutem afpicerent Di,

obfcurare íplendorem , ut ex alterius cali«

f

vinitatis ; & ne defpetatz egricudinis ex ino.

gine clarefca: ipfe illuftrior ; & alienam ni-

pina fanitate coele(tis Medici excellentiam in»

titur eminentiam deprimere , quóoab exigui*

ferrent , nil de fanitate impertita paralytico;

tate alteríius (ublimitatem foéneret ; & ex di«

c/lþd $, ï "

[

nil de virtute patrandi miracula dicunt ; fed

minutione alterius crefcat ipíe, ac incremientà

violati duntaxat fabbathi meminerunt: lin-

fubeat magnitudinis , floreat ex alieno fqua«

ceos dirigunt oculos in fabbathi violationem,

lore , letetur ex alieno luctu , & augmentum

fubeat ex aliorum decrementis. Tamertfi fit

ä

qui ne excellentiam videant miraculi , itudió

c£$.utiunt taleeitinvidiz in'genium;reticere,

quis dignitate infignitus , conditione, & gra»

quz in aliis eminent virtutis excellentià; &

du caeteris eminentior ;5 fi tamen invidiá in-

ea ampliare , qua defectum , qu& errorem

tuspulfetur, nullum patiturexteriüs fplende-

aliquem produnt, fciré Hugo Carenfis ex-

fcere , tametíi exiguo clarefcat nitore , sítque

d

Etiam fol fuos cateris

pendensJudzorá interrogationem,guis e/f rl]e

fe longé inferior,

:

bomo , qui dixit tibi , tolle grabatum tuum, &

planetis ac ftellis impertitur nitores , cüm fit

k

^ ambula * ait: Nondixerunt , quu efl , aui te

ipfe mundi totius lampas , femper ardens ,

0i

fanum fecit , fed boc bouum tacuerunt 5 quad

nunquam deficiens ; femper lucida , nun-

u

eos torqucbat.; & eatn , quam aiimabaut

quam nitoribus de(tituta;sirque fons luminis,

R

transgre[fonem 1n medium ducunt,

OQui:

à quoreliqua in celisaftra fuos hauriunt nito»

H

res 5 & nihilominus licét ab ipfo totius claris

e& , tnquiunt , qui dixit tibi : tolle graba.

tum tuum, €8 ambula.

tatis cenfus dimanet , & nullum fitin coelis

3

$9.

Tametfi inigne miraculum coram ipfis

altrum , quod de fplendore certet cum fole,

Í

patraverit Chriftus , & hominemex diutur-

à quo fenus prodit totius lacis ;adhuctamen

Te

nitate egritudinis inutilem ad perfetam o-

videtur fol licetfolus, & reliquis fyderibus

T

mnipotenri verbo revocaverit fanitatem , &

longé eminentior, & clàrior invidere reli«

de

Jaxata diu membraíolutione paralyfiscorro-

quis ftellis fuos fplendores, quibus irifidias

[

boraverit , viribüsque munierit ; Judai ni«

nectit, & bellum indicit; ut cüm primüm fol

h

hilominus fupprefsá miraculi excellentià , G

oritur, fuósque emittit fplendores,veluti tot

i

divinitatis virtuteinvido oculo folam violati

evibret tela, quotab ipfo prodeunt radij, re-

v

fabbaihi noxam vident, quam proferunt, ex-

liquorum phalanges aítrorum profternat,dif-

H)

aggerant ; f1tamen noxaeft , quz exercitium

fipet , fuget; aitenim Philo : /ole exorro tot

elt charitaris, & beneficium proximo imper:

q

flelle,que apparebant,non obfcurantur folim

W

Qr

utum;: fed quia tnvifliæ perípicilialivor ob-

[(d evane[cunt etiam pro fple::;dore dtfïgä

«

Lj

Ex Invidiz fonte putidi fcaturiunt vitiorum latices. 3;7

Y

Xmó etiam ipfa luna folis zemula, &

»-Fs

nimgfïbus » a€ obtenebrefcere : unde imn

lïmo&is lampas, quó foli fit proximior , eó fit

mirum , f1 coram uberiori luce, & majori

obícurior , & luce pauperior ; non enim

Íplendorum incremento propria fubeant lu«

j cpadtur fol ulium ex aftris fplendoribus cla-.

cis decrementa , & obtenebrentur , quia fol

rum fibiaflociari Job. Ecce /una. etíar non

quafi invidus , vei anvidi faltem fymbolum,

fplendet , & fiellg non funt munda in confbetiu

non fplendet , nifi cum alieno derrimento,

ejiá : Ícilicet folis,

Edam luna fuo à íole

fiquidem invidus propriam magnitudinem

ípoliatur aureo jubare;fi eidem affociari velit,

ex aliena metitur diminutione.

nudatur enim luce, & quz diffita àfonte hoc

s

Quia veró nulla Deum invidia pulfat ,

24«

Juminis fuos haurit nitores; eidem confociata

nec ullustangit livor , magnus eft absque al-

ealigities contrahit, St umbgas :fed fi fol (uos

terius diminutione, ideóque fol in confpe-

zeliquisaftris impertitur fuigores,cur lunam

&u ejus non obtenebrelcit, necfuz lucisul»

luce deftituit, quam munifica liberalitate im-

lum fentit decrementum; hzc enimpraro-

pertitue? mimirum quia non patitur ulium

gativa licét à Plinio adulatore , quia lauda-

coram fe aliud íplendere aftrum , quó de a*

tore fuerit Trajano tributa , quem dixit ,

liena caligine effulgeat ipfe illuftrior ; fimul-

jfine ullius diminutione emajorem ,hominibus

que fymbolum ponat fuperioris invidentis

noneítpropria, £Ftenim cüm primüm Nae

ánferioribus felicitatem , quà (plendent.

Ea

buchodonofor devicto,ac prottrato Arpha-

€ít indoles fuperioris invidi , & praeclarioris;

xado , potentia , viribus., & dignitate cre-

utfualuce minüs claros obtenebret,

vit Zunc exaltatum eff Regnum Nabucbo - 3uditb.eap,

32.

Hinc jure meritó Plinius Panegirifta fuo

donofor , & cor ejus elevatum efl ; & mifit 3. 7-

: :blanditur Trajano , €ó quia citra decremen-

Ad omnes , qui babitabant 4n. Ciligia , &&

, *a caterorum creverit ipfe , & potentiz

JDamafco , & Libano.

iNimirum mifit

viribus, && dignitatis nitoribus , ait Pli-

nuntios adalios Reges,, ut deponerent rega-

ais £0 fuo Paneg. allequens Trajanum. T&

lia infignia , G ipi fubjicerentur, dnvide«

&amen major omnibus quidem eras , fed fine

bat Nabuchodonofor diademata , & fceptra

sullius dsninutione ymajor: & ha« fuit maxi-

.alijs Regibus , quamvis potentia, viribus 4

ma Trajani gloría ,. quà vel ipía fuperavit

:ac ditionibus effencinferiores, quo fcilicet ex

aftra, nimirum ita fplenduiffe in folio , ut

€orum diminutione , & decrementis fieret

nemo ex ad(tantibus proprium fenferit im-

minucim nitorem , nec proprie fortunz

ipfe grandior , ac fplenderet illu(trior ; quia

invidia etiam de alterius diminutione cteícea

i

fuerit decrementum expertus ; & hzc eltilla

te latagit., & exalterius exiguitate magaitu.

laus Deo propria ; 'càm ipíe (o.us magnus

dinem coníuevit affe&tare. O quàm fubdola.

fit, absqueullius diminutione : eetenim (

eeft invidi calliditas , nititut alios devenuftare,

expendamus juxta nobiliorum Interpretum

quà illuftrior appareat; ftudet alios deprimea

Cap.25.9.5* fententiam verbaJobi, Ecce Luna ettamnon

e, quà crefcat major; alienas intentat ruinass

;Iþlendet , €6 flelle non funt munda in conjpe-

'quibus firmiüs fulciatur , & ex alieno lapfa

éiu qjus , per conípectum ejus non intellí-

ftet tutior. |Cumulatinvidus ex alienis.de-

gunt Interpretes confpedum folis, fed Dei.

meritisappatatum meritorum , acíi alienze

Sed f ita eft , curluna , & ftelle dicuntur ob-

caligines nitores ei fuppeditent , quibus

tenebreícere , fuisq; deftituiniroribus à Deo,

«larefcat illuflrior , & ex alieno vitio pro«

& lol non dicitur obícurari in ejus conípeéctu?

priam hauriat virtutem,ut & m

Anquianon audeat Deuscum fole decertare

agnui Eud inem

N

«ex aliorum exiguitate,

de lumine , cüm fit fol fons ,à quo reliqua

Quid probrofiusinvido ? qui alieni lue

altra fuos hauriunt nitores, «quibus noécte

minis extin&tione:

35*

proprium adnititur fplen«

Íplendent , coelümque ornant tot monilibus

dorem accendere? "Taboris fummum vertie

ornatum ,quot fteliiscorufcum ? (ed cüm fol

'cem infcenderat Chriflus,& teftes fecum du-

fuam à Deo lucem deriver , eít & ipfe veluti

cit tres Difcipulos;in quorumprafentiafum.

fcintillulaà Dei fulgoredilapfa, quz propte -.

anos explicat gloriae fuzefulgores,

Refplen- Mattb, 37,

rea Íqualereu& ipía, perinde ac luna&

dutt facies ejus ficut fol.,

a

fed illiceoppanditur

lz reliqua in conípectuDei,

nubes lucida , que vel fuosà divino folenito-

33*

Cur igitur filuna in confpectuejus non

res haufit,vel é corpore Chtifti fplendoribus.

fplendet, necítelle munda funt, folem Job

circumfufo , vel à lucida Chrifti facie folari

reticuit, & 1llius non memmit ?. Scité D,

luceclariore, & à quanonnifilucis potuit in«

"Thomas in commentario &wjur loc. expen-

crementum hauriri : bene eft, quód nubes lu.

densverba Jobi difficuitatem tolvit;inquiens:

cidacircum Chriíti corpus folis inftar fplen-

* Confiderandum , quod de fole mentionem mon

deret : fed fi (plendet nubes divinisirradiata

facit , quianon apparet fenfibiliter , quod ad

fulgoribus , cur umbras

projicit , & caligines

pra/entiam majori iuminis . 'umen ejus obte»

effundit? ait Evangelifta

.O €ccenubes luc.

Ia Mattb. f75 |

ptebretur.

Sedluna & flella etiam adprafens

übumbravir eos , 1 fol no&turnas fuo acc

effu

tiam corporalis felis obteneórantur , ac fj di-

difpellit umbras , caligines excutit, & teneb.

«at Angelicus Doctor , lunam , & flellas,

rasomnes fugat, quomodo hzc nubes lucida

ac reliqua in ccelis exiliora aílra deficere ex-

umbris extinguendismnata,ca

ligines fpargit,&

oriente fole , eó quia ad uberioris luminis

umbras diffeminat ?

etenim umbras projicere

acceffum apparent deficere , fuísque deftitui

Oopaco corpori datur probro , non veró laudi

Veraui de Affeihibus Iom. I£,

o 09

nubi

"

*j

6;8

Differtatio X.XV-!I;

nobilücide, Nimirum quia foli Deo pro-

ges paícenti ignis celirüs immiffus apparuit

prium eít absque alterius diminutione gran.

in rubo , in quolicét eximié Íplenderet , non

delcere , & fine alterius obicuritate [plende-

tamen rubum abfumebat: ita non defüerune

,c '-1090

fcere: nubeslucida five é Chrifti corpore pro-

in ecclefia viri länäï;tqte iluftres, qui ita fule

fecla , live aliunde ex terra halitibus compae

:].

ferunt, ut neminem obícuraverint , nemini

& € Chri(ti faciefuos hauriret fplendores,

fuerint detrimento , fed itti omnem à fe liv&e

Qq'ia tamen creatura erat fplendore coruíca;

rem excufferant , nulla tangebantur intusine

l

qu6 clarior [plenderet alios obumbravit;quia

vidia. Qui vero culturam negl;gunt virtue

ubi invidia Principes, & fuperiores tangit,

tum, G intus invidiam fovent,in corde mi«

J

[

neíciunt hi clare(cere, nifi inferiores obíicd

feram fortiuntur conditionem , quia nonnifi

rentur , quó eorum decrementis crelcant ip(i

de alterius exiguitate incrementa fumunt ,

iliuttriores, Sedinvidia quia toburex aliena

f

eó:que non propria celfitudo , fedaliena exi-

ambit imbecillitate, fibi ipfi perniciem moli-

guitas magnos facit : hinceft , quód humana

f

tur; non enim in alterius diminutione bene

Ícientia de aliorum fapit infipientia , & lux

fundatut magnitudinis moles, neque aliena

D]

noftra ex alienis fplendet tenebris; ac ilie fit

tenuitas alium poteft fublimare , ait Nazian-

ftaturá procerus, quem pufilli muniunt , fti»

b!lt;. g.

zcnus de pace*

Extrema quippe msferie eff

pántqué: idque caula , cur invidia aliorum

nou proprijs viribus, fed alvorum ymbe: lu ate

exambiat decrementa, cupiat diminutiones ,

2i,

EÉc revera nounifi infirmus effe poiett,

E

& oblcuritates, & eclipfesanhelet ; quó nie

qui fulcrü, quo flerab alterius mutuatur im.

mirum invidus de aliena caligine iplendeat

li

í

becillitate, & eó ett infirmior, quó majori

illuftrior, de alterius diminutione fiav major,

fuicitur aliena infirmitate : non ppteü non

& alienis decrementis ere cat uberiüs,-

t

imbecillis etffe , cui aliena infirmitas vires

.Joannes tametfi eximius tum eremi ,tum

)

28.

fuppeditàt, G robur communicat,

virtutum effet cultor , Chrifti praecurtor , a

96.

Exigua eft, imó & malignaea lux , qug

inter natos mulierum illo non effer. major ,

ut [plendeat , ac nitereappareat , opuselt , re-

adhuc tamen minor dicitur ,. collarus cum

qi

liqua lumina excingoantur , necullum patitur

Chrifto,qui procul dubie major erat Joanne;

[

alterius luminis incremen:um : quapropter

[uos Baptifta alloquens ac inftruens Difcipu

i

Creaturz , quiaminime (ibi tufficientes, exi-

3047 3. 9

los , ait . loquens de Chrifto: — //um oportet

39e

gunt deficientes alienos nitores : Chriftus

evefcerej me autem minui, de(udant Interpre-

|

veró , qui» ut verus Deus fbi erat fuffi.iens,

HO

tes, quo feníu veré dixerit joannes Íe impoe

deficiens non qozrit in alio lumen , ut ipfe

fterum minorem futurum, cüm certum fit ,

Serm ?. de

J:'bl. äs. ub Q

fplendeat, pulchré D. Zeno Veronenfis ait:

nunquam meritorum incremento caruiffe,(ed

[

Natry Ml-

LT

Cbriflus fua luce /plmdem,corpu; fine umbra

virtutum augmento uberiüs lemper claruiffe,

t

£e/!4bat ,ita proprijs pranitebat fulgoribus,

fiigitur maior fempervirtutum culturá , &

ut absque alterius diminurione (plenderet ,

meritorum acervarione fiebar ; quomodo mi.

f

quia feilicet nulla eum invidia pulfabat ; nec

nor dici potuit ? Appo(it&**refpon,det Cyril.

li

L!bo i. l.,

ullus tangebat livor ;ideó jue folus Chriftus

lus,. /lum oportet erefcere , me autem minui ?

u

fine alterius diminutione magnus erat , & ci

ereftet entm quo tdià , orlémque /þ/mdai [uns

Jjoan. €Afpo

63.

tra ullius detrimentum major ; & absque ul.

allufir abit ; ego Verü minuar ,nec datam mibi

e

lius infu(catione lucidus : quia ejus nobilitas

men(uram excedam . fed in eudem terminis

Íh

non nitebatur dedecore , nec ejus gloria alie.

permanens , tantó minus videbor , quantó ad

nï

na falciebatur infamia, quia fza lute fplen-

majora ille pracurrez,

dens , corpus fine um&m &eflabat,

, Chrittus gitur propagatione doctrinze, &t

995

ü

miraculorum oítentatione grandior-in dies

LU

MgoxX.

apparebat fama incremento , & glorie aug.

«

fnento apud homine: , qui divinam ejus aus

n

Non pulfat imoidia , quos fumma

dientes doclrinam , & iniracula videntes ubes

It

virtutes organt, quarum culturam ,

riori íemper laude eum corn2ndabant : ex hoc

u

qui neglipunt , & mvidiam intus fovent , de

autem incremento decrevit Joannes,non quia

à ltadio de(itterecvirtutum , & à meritiscefe

q

aliena tantüm caligine t/dre/cun(,' G

nonni[fi m aliena decrementu p72-

faret; fed quia in ordine ad uberrimam Chrie

n

pria quarunt ancrementa.,

fti gloriam, & laudem videbatur apud ho,

li

97*

mines Joannes decrefcere , qui propterea di»

" Uï fummarum cuhdræ virtutum ad.

Xit. — lum opotet crefcere,me autem mmui 2

h

dicti nullam (entiuntinvidiam , nec

W

D!

cre(cebat Chrittus,& ejus incrementis decres

u

. ullo inficiuntur livore, hi Dei emu-

Ícebat Joannes, qui Chrifti fublimitate exie

Jantur fplendorem ; clareicunt enim absque

Ü

guuserat, Grinejus augmentis videbatur ipfe

alorum diminutione , & fatagunt propria

apud homines minui ; hoc eít, non crevit

f

fplcnde('cere virtute, non vitio aliena obícu,

li

Chriftus apud homines, nifi Joannes minue-

rTitatis ; neque defuerunt in ecclefia , qui ita

e

retur , qua(i incrementa fumeret Chrifti

fine umbra efflul:ére , & absque aliorum de-

Majeftasà Joannis exilitate, & quod Joanni

N

trimento creverunt 1pfi in claritate excultze

Le

detrahitur , Chri(li incrcmentaret gloriam.,

9 fcovb

Virruüutis,

Hinc Tertullianus ait; — &celefía

LT

Aflneti homines propriam magnitudinem ex

Gnoft capi. €Xurttur de frgura rubi , quiaiicut Moyli gre-

d

aliena meuriexiguitate ; Chrilü incrementa

V1X

à

— Éx invidizfonté putidifeatoriunt viorumlatces. ép

vix noviffent , nifi Joannes menfuram eis

erexitftatuam , in qua ejus dignitas & emi-

neret [ublimior , & íplenderet illuftrior ; íed

exhibuiffet propria tenuitatis.

Non modicz datut laudi , fi quispiam

nefcivit ftare , fine aliorum lapíuy íurgere

-109.

itaemineat ; utaliorum non intendat di*

non valuit,nifi ex aliorum ruinis; fplendere

minutionem ; itafplendeat , utnullam pro-

non didicit;nifi alios obicuraret Judith: Pra- Judibt c&pe

jiciat umbram, qua alij infufcentur, ac obícu»

ceperat illà Nabuchodono[or Rex , ut omnes 3- e5»

rentür. Scio infanas piramidum , & obeli-

Deos terra exterminaret , videlicet ut ipfe fa-

fcorum in JEgypto przfertim fubítructiones

lus diceretur Deut,. Eminuit Nabuchodono-

inrer orbis miracula fuiffe recenfitas , non

for, fed alienis diminttionibus ; furrexit, fed

folüm ob molis magnitudinem , fcd etiam

ex aliorum ruinis; [plenduit,fed aliorum ob

Ícuritate. ANa É ciuirates eorum deflruxit,

?üdiïlzf i.

propter artis excellentiam& opificij fingula»

*.18$,

ritàtem : nonenim tantum nominis,& gloriae

Ej lucos eorum excidit. Adeó rarum ettíplen» *

]i-

dere intetris (ine obfcuritatealiorum,& emi-

fuiffentaffecute ob folam molis magnituc

nem, nifi eidem acceffiffet artis excellentia; «

nere fine aliorutn detrimentis ; ut id non hu-

in ijsdem refplenduiffet ingenij perfpicacitas,

manz conditioni , fed divinz detur potentiz,

P

& argumentum habeatur divinitatis,

& opificij (ingularitas, INon enim folum.;

19j»

dificium , quamvis in (ublime protenfum, &

Premebatur ZEgyptiace fervitutis jugo

ad nubes usque faftigiatum tantüm metuiffet

enshebrzaduro adacta laterum miniflerio?

ab hominibus plaufum ; nifi opus magisa fub-

& laboris impauens libercati inhiabat, & pet

fufasfortaffis preces Deum in fua vota flexit:

limitate artis, quàm ab ipía materiz mole

fuiffet de excellenti fingularitate commenda-

Moyíes tunc 'ibi, Deóque vacaturus , vita

Íe fe paltoritize addixit in regione , ubi ne-

tum : materia ia immenfum coacervara , &

in [ublime protenía glori& nó füiffet inextin-

mini effet notus , cámque cuftodem pecoris

[

ageret ad radices Orebi montis, qui pars eft

guibilem enacta , uifi fubftructio fuiffet in-

geniosé, ac (ingulariter architectata , & ali

jugi Sinai, vidit eminus rübum flagrantem

icaci*

quidem , nontamen conflagrantem , qui li*

quid contineret, in quo Gt ingenij perfp

tas, & artis excellentia reíplenduiffet,

iINon

cét igne ureretur,non tamen combureretur ,

j , 9

folàm in J£gypto, verüm etiam Rome hujus*

nec ullum ex flamma in ipfo crepitante , & fi-

modi (ubítructiones 'mgeniosä fabrefacle

mulcorufcante detrimentumfubiret, — exzt Exodi g, vv

D

1e

furrexerunt.

«d montem Dei Oreb , apparuitque illi Domi-

YO.

/ Plinius pluribus commendat Obeliscum,

us in flfamma ignis de medio rubi , & videbat,

qui fuerat olim Romze in campo Martio ex-

quód rubus arderet,& non combureretur.Dixit

. 40.

tru&tus, aitipfe ; Digna cognitu res, & in»

ergo Moyfes , ibo ,. &9 videbo wifionem banc

geniofacundo. .Manlius JMatematicus apics

mnagnamyquare non comburatur rubus, Quid2

quód Deus fe Ipectabilem exhibiturus Moy^

accuratam pilam addiditcujus verrice umbra

collsgeretur in fe metipfam. Eminebat Obe.

( deferti (enticetum felegerit pro throno? an

liícus in füblime miro protenfus artificio va-

quia ceeleftis philofophia feceffum exigit ; &

D. 1

rijs infculptuseleganriffimis figuris, Hicta-

quantó quis remotior eftà mundi turbis,tan-

j0np. h,

tó propinquior fit Deo, ac divinorum capá-

DT

snen ex praalta fublimitate confpicuus non

erat :fed quia ejusapex e füit ingenio con-

cior ? quid? quód voluerit Deus naturam in-

ftructus, ut collecta in femetipfum umbra

duere flammz, & in rubofplendere? anquia

nullam vicini fitus parrem obumbraret, to-

ignis in tübo fymbolum exhibeat Principis,in

quo conjangi debent fapientiaad regendum ,

támque umbram ebiberet , ne quidquam ex

circumítantibus obícutaret, Erhoc videtut

ut alios perinde acflamma illuminec, & fpi.

D

orbis miraculum, dignümque ftupore , alté

n feveritatis , ac juítiti ad delinquentes

eminere citra ullius dusinutionem , acdecre-

€oércendos, reósque puniendos?

mentumin elaritate ; ita in fubiime [plende-

Tametíi alianon defuiffet auguftior fpe.

104

ze , ut nullus inferiorum projecta obícure»

ties , in qua Deus Moy(i appareret , & ex.

tur umbrá ; ita czteris altiüs lucere, ut nullus,

qua Moyfes etiam clariüs divinam conjice-

qui fubett, ob(curetur 5 ita Obelifcus pro*

tet Majeftatem ;adhucvoluit Deus thronum

priam ebibebat umbram ; ut càm ipfe emi-

fuz Majeítatis pre cateris deligere rubum ;

neret , ac fplenderet , id absque difpendio a-

dumis horridum , finiülque flammis coru.

lienz lucisobtingeret: & hocopusdefingu.

Íicum 5 ut rubus eó clariüs , ac evidentiàs

fuppeditatet Moy(i argumentum divinitatis,

latitate commendatum inter orbis rec/enfe'-

tut miracula.

qué ipfe flammis coronatus fplenderet illu

162.

invidia tametíi fplendeat in. eminenti

flrior ;non enim'elementaris lux effe potett,

throno, non tamen absque alienez lucis di-

qua citra alterius noxam Íplendeat, quia ter-

renus fplendor , diminutione crefcit aliena ;

fpendio nitet; neícit invidia eminere nifi alie«

nis dectementis crefcat fublimior ; neque lu-

& flamma non nutritur , nifi alienam depa:

Ícatur fubítantiam ; necvivit, nec palcitut,

cere didicit , nifi inferiores obumbret : pro*

inde miraculorum cathalogo ad(criptus fue-

nifi aliena morte ; & quia vidit Moyfes

rat Romanus Obelifcus, quiain campo Mar«

flammam intubo fplendentem , & nihil de

tiofurgetet (ine alienadiminutione, & fplen-

fpineto abfumentem conjectavit effe id a.

Nabu-

deret abque aliorum obícuritate.

liquid fupra humanam conditionem , ae

ehodonoíor non obelifcum , fed. giganteam

naturz vires , quod nec livor inficeret ,. nee

Ooao;

ig-

: f':rdni de Afeäibfus TJom. li.

6Co

- Differtatio XXVIL.

invidiä tangeret , - cum hzc non !pïendeac

ex fiftalis emiffa balfama , & ex caknte cinez

interri$, nifialios obícurer 5 non crefcat ,

nec emineat nif1 aliena diminutione, & de-

re evaporantes luffirus grauffimos effuude-

bant odores.

Ad aurium oblectationem

cremento j cüm igitur ignis rubum ofcula-

fymphoniaci fuére pueri accerfiti , qui (taris

retürlabijs, & nonmorderet dentibus; co.

jun, 1

ronaret fplendore, non lzderet flammis ;

legibus mellitiffimos temperabant cantus,

illuftraret fulgore , non abfumeret voracita-

Sug ctiam tatui fuerunt voluptates, qua ta-

men fupra. czteros íenfus guftui ébíandie:

te5 indeconjecit rerrenum non effe , fed di-

vinum Íplendorem iilum , ut acuté notavit

bantur ; quippe ad unum parandum convivi -

äi. x;

Phiio de vita Moy(is , inquiens.

Rubus fru*

um bellum coelo, terris , maríque usquead

internecionem indictum fuerat , ut ex omni-

tex debilis Q/ZA, G fenticofus , nec abfumitur

veractnaturaiguu s imóconfervatur eitam,

bus elementorum fpolis una confurgeret

menía, & elementa tributaria fierent volue

quaits antea fuit permanens : adeü ut nibil

pratis ; móxque ad nomerum licét non fine

amittens nttefcat etiam ?. re&té igitur intu-

lit Moytes, ignemillum caele(tem ,non ter-

palzftra , & canquam in triumpho fercula de-

ferebantur ; dapésque in menfam, perinde

reftrem fuiffe, & lucem illam divinam , qua

ac in orcheftram prodeuntes, abibant , uti

rubi depaítione non viveret, fpineii dimi-

nutione non emineret, nec plantze deíiru-

venerant, poftquam oculis diu infervierant ,

quafi fabula non tantüm palato daretur , fed

€hone , acruina fplenderet ; quia folus

& oculis :

ne

3

Deus utpote fibi fufficientiffimus alienanon

ptaus illicium,

quidquam deeffet. ad vplu-

' indiget ope , nec alienis deleclatur ruinis ,

Io7.,

quo fuam ma

X

nife(tet homïi»m"bus Majetta-

Cum generofo jam maderent [ d

ïi

N

cem.

mero, luxüque epularum (a:is (lomacho in-

|/

10 f

Quod fi invidia propria mutuatur in-

duififfent : puella Herodias venut!é compta ,

.ctementa ab aliorum diminutione, & pro-

toföquc muliebri ornata mundo in med:um

prium nitorem à caligine , & obícuritate,

prodijt ludos datura faltarionum , (imu! ue

quà nititur alios denigrare : propriis etiam

caputJoannis Baptiftze petitura iliüdque pree

ä;

Ítudet probris minuere alienam virtutem.

tiumfaltationum fa&tura; nimirum caput pe«

Antipas Philippi fratris uxorem incefto tha-

tjit, quia mente vacua, capire veré indigebat z

lamo polluerat , & quia Joannes Baptiíta in

cum torum ingenium in pedes fluxiiíet , vae

4

eremo fostorem fceleris pati non potuit , in

cuum fenferat caput , cui implendáz vacuia

tati capat fuffeciflet Joannis , nilj cum antea

aulan: venit Herodis inceftuofum Principem

I

increpaturus ,. quia non licerer ei habere ue

fuiflet vox clamantis non (olum in deíerto 5

fedetiam in urbe,huic voci filentium indixif-

xorem fratris fui , fed Joannis Baptiftze mo-

is

nitio exulceratum aninium acriüs exafpera-

fet, ne ampliüs in aula icelus redargueret

vit. refricante vulrere foemina inceítuofa ,

[cd haecvox quamvis in ilentio pofita epice«

dium Herodiadi , epinicion Chriflo , Euchae

.z Herodi fuafit , ut Joannem Baptiitam in

V

vincula conjiceret , eó quia aufusfuerit nefa-

rifticum fibi, & pareneticum cecinit aulz,

riam confuetudinem liberiüs arguere ,. nec

fi tamen aula fuit , & non potiüs caula

ceffavit invido livore, & odio innocentem

tune 1lla Herodis , cum tales enutriret fe«

d

períequi ; donec ejus caput abfciffum Hero.

ras, & in qua monftra ftabularentur vitios

rum,.,

b

diadi filize in. proemium cederet faltationis,

Nec mirum fi Chritti prodromus

eï

Refert D. Hieronymus Herodiadem iníul.

hac in aula, vel veriüs; caula inierimitur

táfle recifo Joannis capiti ,. & acu difcrimi-

lupa non potuit nifi agnum perdere;. & qui

[

nali lanctiffimam illam pertoráffe linguam ,

materno in utero falijt , cecidic puella fal-

peninde ac Fulvia quondam Antonij trium-

tu ; an non initijs fuis affines dixeri: eíle fis

f

f

viri uxor in diflertifümam Ciceronis lin-

nes? vitam € chorais aufpicatus, inchoreis

perdidit : luperum'erat coena , fuerat ag-

guam ízvijt: ceererum ipfa faltatricula pro-

meti:as dedit illicó poenas; cüm adftrictas ge-

nus interimendus , quo iníatiata epulis £e-

Ü

ritas vefceretur.

W

lu aquas pertranfiens rupta fub impijs pedi-

Cum dies opportunus. ac-

Marei 6;

eidiffet , — Herodes natala fui cmnam fecit

21

bus glacie;caput dedit abfcindendum gelidis

cruítis ;; & portentofum in modum íubfi-

Principibus ,. 6 Tribunis ,. 6 prima Ga»

liens ,. choreas, quibus vivaaflueverat ,

hilee , ut tot haberet enormiffimi flagitij

tefles., quot proceres in convivio discume

mortua continuavit é glacie pendula,

3e6,

Funus autem Bapiiftz contigit occafio-

berent.

fh

ne convivij, quod Herodes apparaverat na-

Sed inquirendum fupereft, . quid con-

108,

&

talis fui. celebraturus hilarem feftivitatem,

viva cenfuerint de patrato. auda&ter fceles

Erat cenatio ad oculi lafcivientis delicias

te , de capite Baptiftz. dato in pretium

compolita; quidquid auri; argenti, & u-

faltatrici ,. de amputatione facrz cervi-is;

niouum , gemmarümque usquam fuit par-

de morte Prophete , que preemi:m fui: He«

I19,

tim in vafis, partim in fimulacris , imó &

rodiadis , cui cüm optio data fuerit eligendi :

patretum ornamentis., mira (plendebat ir.

quid vellet etiam dimidium regui ; huic

non ut lucrare«

radiàtione 5 cui & refpondebat pavimenti

caput pratulit Joannis ,

ni'or , ne quidquamperfufis hac delectatio-

tur,.ac poflideret ;. fed perderet enormi

af

ne oculis deefiet ; v,imö & ne vacarent mates

qculos

&l

amputaüone , .quää fpectatorum

iü*

Ex in*vidïæfonte pur'xdi fcaturiunt vitïorüm latices., 661

ïnceüe;vit. . Acuté, & 'flmkul eleganker D.

ut fedentis Maie(ïatem Thronus promul-

Pettus Chryfologus de ferali hoc fpectacu-

garet , & fulgor tcinrillans acies . perítrin-

lo, in quo oculi clauduntur Prophetze

geret ; ac moraretur oculorum: fed líaias.

Ld

*

non tam mortis neceffitate , quàm horrore

prophetico vídit obtutu. quod humano oc.

Swm; —174.

luxürig, ait: Herodes cenam fectt Princtps.

cultabarur afpectui ; — P2 Dowsmtim fuper 1/2ia c, 6,

Óus , Tribunis , & Primis Galilea , ut tot ba-

folium excel(um ,. & elevatum, 6 6&2, qua v. ts

f*b ipfo erant , veplebaut templum

Et hoc

beret facinoris fui avbitros , quot babuit pra-

fides difcsplina.

Dicebantur viri pranobiles

erat argeumentum diviitatis,alios non dnipo..

regnique PrafeCti, Prafides difcipline , led

liáffe, ut ipfe ditefceret ; non obfcuráffe, ut

€ur Herodes càm nobiliores, acillaítriores

fulgeret; non diminuiffe, ut emineret ; fed

fui regni truculentz , ac immaniffimz ca-

ita Íplendvifle , ut aditantia replerete &ez

dis teítes effe voluerit, & fpeclatores; non

qua f[ub spfo erant , replebant templum,quia

tamen eos tefles appellat , fed facinoris fui

in humanis non. finit invidia quempiam e-

arbicros ? fi diícumbebant , & ipfi convi-

minere fine aliorum — depreffione ; neque

furgere fine alieno lapfu ; neque fplendere,

vio , erántque atrociffimz cadis fpectatores

funeíti , ac proinde teftes oculati , cur arbi«

quin alij cbícurentur : ibi veró characlet

dignofcitur adefle — divinitatis , ubi nitor,

tri facinoris nuncupantur ? Ii dicuntur Ju-

dices arbitri, qui de re fibi commifla non

quo qu:s fplendet alios non . obfcurat, fed '

fecundüm juris apices , neque fpectato le-

illuftrat, & divitiz, quibus ditefcit , — alios

non evacuat, fed replet; 66 ea que fub ipfo

E

gum rigore, fed prout ex quadam aquie

tate, & pro fuo arbitrio expeníis circum.

erant replebant templum.

Verum quvat in-

10f

flantjs confultiüs vifum — fuerit , fenten-

quirere, quidSeraphini tunc egerint, fife.

tiam ferunt ; adeé ut Judicis arbitri. fene

nis in(iructi alis./ duabus velabant faciem

tentia teftium ' depofitioni non femper . re-

ejus, lcilicer. Dei, & duabu velabant pedes

ejus, & duabus volabant.

Quid ? quód

ipondeat, & plerumque à juris . exorbitet

rigore, lgitur qui fpe&tatores adfunt fu-

non omnes alas explicent , que facilius in,

neiti, qui teftes . funt oculati. atrociffimi

volent , & feliciüs in fublimeavolent? íed

Íceleris, non teítes vocat Chryfologus, fed

ex fenis alis duz tantüm librentur in aére,

Íceleris arbitros, qui non urgentur oculo-

& quatuor complicate claudantur , faciem

obnubilantes, & pedes ?. cenfet meilifluus

rum teilimonio , nechorroris fuffragio,

nec humanitatis lege , nec compaffionis ju-

Bernardus , Seraphinos binis alis faciem ce» serm,s de

re, nec dudlu rationis ,.

- fed atbitrij pri-

láffe , & alis binis pedes occultáffe , eo quia verbis Jfts

vilegio.

alis volitarent proprijs: & dum expanfis

169,

"- No

luit Hefodes tefles effe , fed arbi-

alis fplendere cupiunt ,, Deum obnubilant ;

quó fymboium promant humanz invidiz,

tros enormioris flagitij, tametfi teftes effent

oculati , quia invidia affueta aliena virtuti;

qua erigi in fublime nefcia, nifi alios de-

vel minuendz , vel obfcuranda;,non folüm

primat ; non íplendet , ni(i alios obfcuret;

Baptítam diminuit. capitis amputatione ,

appofitie D. Bernardus de verbis l(aize ait z

verüm etiam quó proprium (celus ; qua-

Quibus putamus alis boc caput Serapbin ve-

lant ? duabus ni fallor . alis. fua / videlicet

dam excufaret, ac tegetet diminutione ar.

bitros conftituit; qui parrati. fceleris teftes

zpforum glorie , €8 felicitatis.

Nimirum

erant oculati.

Exigua fané fuit Herodis

alas expandentes propriz gloriz nitorecone

gloria in natalis . fui celebrata | feftivitate ,

fpicuas , ac proprim felicitatis: fplendore

cüm non tam propria luee , quàm aliena

coruícas , alterius obícurant claritatem ,

Quód ( Traianus

& felicitatem occultant ,' quafi nefciat in»

Íplenduerit obícuritate,

fine uliius diminutione tefte . Plinio in eius

vidus fplendete, nifi alienam lucem immie

nuat.

Panegirico major omnibus fuit: Herodes,

que grandior videretur diminutum capite

Homo invidus homini lupus effe dacx-

Ilf.

voluit Joannem Baptiftam,

tur, & quia invidia fua ubique retia exten-

dit, ideo multiformes . ubique infidias ap-

M 6;

2l

51 Xo

parat; & quidem majori in aulis apparatu;

ubi vitia graflantur felicits, & mores dee

Noa frnit in'vidia quempiam erni..

pravantur iniquiüs ? ibi videmus — caftita-

auere fene aliorum depreffoue ,- nec fur7

tem ab impudentia triumphatam ; fidem à

gere absque alterius. lapfu , nec [plendere ,

perfidia exclufam ; mnilericordiam à fzevi-

tie devicdtlam ; fimplicitatem à dolo circum»

]

quim alij obfcurentur: fitque argumen,

tuta Divinitatis eminere . [ine al«

ventam 3 jura naturz ab ambitione turbatag

terius diminutione.

à verfutia veritatem expundilam ; & ab in-

vidia famam alteriüs dilaceratam. ,. hona-

£IO.

rem conítupratum , fplendorem obícura-

& T On eft magnitudo , quz aliena niti-

tur diminutione. Plures alij majo-

tum: & diceres aulice . huic Oeconomiz

1

res effe fatagunt, cüm tamen pau-

congruere, quod de pavone eleganter pro-

Deus Ifaiz objicitur ex-

tulic Tertullianus inquiens.

Pavo pluma.s» Lib, de Pal-

ciffimi fint magni.

)!

veflis, & quidem de cataclitis ?. i

mo

ommng (^b* 3«

«elío, & conípicuo infidens Thro.,np » adeo

408« ,

Oo 99 3

662

! DifTextäiQ XXVIL

Per fluxa fnarini tra&ás icinera arri-

114,

cónchilio depreftor ,. .qua colla floreut., &

omnui patagio inaMratior , qua . terga ful.

dente malacia proficifcebatur Jonas Pro-

gent , & omui [yrmate folutior, quá cauda

pheta,fed ingruens feva tempeftas eum & navie

]h.t Mp

jacet , multicolor , &$ difcolor , &$ werfico-

ioligoeo ad navigium aliud tranftulit vi-

- h tó

dor, qua uunquam ipfa femper alia, & fi

tale: Dominus mifit ventum magnum in., JoW4 1.v

femper ipfa quanda alia , totieus denique.o

mart , G fatla eff tempeflas magna in a«

amutanda, quotiens tmovenda,

-À plumis

ri. SevijtinJonam excitata procella, qu&

flu&ibus obarmata navem quaffavit, & Pro.

.pavonis aulica non abludit policia ; nil ibi

flabile, quia aura adfpirante ambitione

phetam pro(travit, quatenus violento com-

üüm:

mox livente

plexu eum abforbuit; fed inoffenfus vorae

mox turget, & cclla erigit ;

invidia deprimitur , & colores mutat, &

ginem ingreditur marinz belluz , in cujus

alios induit affectus , qui non femper arri-

alvo portum enactus, malacia gaudet, qui

dent, licét exteriüs in extima videantu£

procellà in-navi exagitabatur; portuc ena*

florere . diu in aula ' ratiffie

cute ridere :

élus in naufragio incolumis litori. reftitui-

mum e(t ex effato fenis cujusdam aulici ,

tur: Ef dixit Dominus pifci , &f euomuit ]0-

Jona 2.'9.1&

g

&AMm in Aridam.

qui referente Seneca cüm (cifcitaretur ,

Sed fi Dei Propheta po-

Lib.2. dei'^ , ,6rodo rarifimpam rem in aula. confecu-

tis fuic marinz belluz feritatem coércere,

€8p.3) -

us effet fenectutem , fervur refpondiffe , id

cur ventos non compefcuit , & infanos temm«

ei contigiffe intet flu&tantes jugiter fortu-

peítatis non repreffic fluctus? fi non minor

nz vices, quibus fus, déque agebatur, mox

eít virtus, qua leges infringit fepulchri »

!

in fublime evectus, nunc in imjum iterum

quàm quz violentos infultus cohibet proe

depreffus.

celle , cur ventis non imperavit, ut quie-

Ti2

Ícerent , receptuíque canerent ; & infole-

Imó nulla fanguinis neceffitudo . ani-

mos ne&tit, licét corpora confoederet; nul-

(centibus marinis fluétibus froenum non in-

lum amicitie vincolum plures ligat ; quia

jecit , quó coércerentur ? nimirum navis

elluntur parentes à filijs, excluduntur à

fluétibus agitata typus erat aulz, cuijus nau,

parentibus - filij, deprimuntur ab amicis;

t2 aulicorum imagines exhibebant ; venti;

qui vinculo feederis credebantur ijs illigati;

& fluctus multiplices fignabant affedtu

$ 5

& nullus ibi fplendec, quin nitatur. invi-

quibus varijs exagitatur aula procellis; &

dia ejus obícurare nitores ; & nullus eft,

qui in navi tutus [onas non erat , in ventre

€ui fortuna arrideat , quem invidia fuo li»

ceti fecurus marinos tractus trajecit; feu

vore non inficiat ;

adeó ut rariffimum fit,

qui inter feras fequrus procedit , inter au*

Iicos tutus non incedit:

fcite Zeno Vero«

& mirum, in aula perfequentium invidiam

nenfis: Qwantum darur intelligi uavis ty- 3".'"44:'11!;!,"

non füftinere; quod de Importunij Patri-

tij Majoribus miraculo adfcripfit Caffiodo-

pus e& Synagoga ejus. proretam [acerdetale

LiP.$. Afid, ras in

£orpus accepumus 3. mutas, fcribas, & Pha-

quiens : - Jpfi decus Senatus. prefhité-

f9, $.

ye modernis. faculis. amoribus oruabantur ,

rifsos ?. venti fevientes drverfi funt. Regete

antiquis bonitate praditi conflantiá gla-

Aule percitus procellà inter procerum fu-

riofi , in amicitiam proni , in odia fumenda

rores, palatinorum infanias, invidentium.

diffciles. — 1taquod maximum (elieitatis ge»

lividos flu&ctus naufragium incurrit ,. qui

anus 6f , eim multe probarenrur . effe potea-

in ipfo naufragio fecuritatem invenit j ait

síe, invidiam illos perfequentium coutigit

enim Zeno deJona. — Felix magis fepulchro,

l

v2on babere,

quam navi, quitutus fuit inter ferinos ceti

LPEL

Rarum fané in aula verfari , & invi-

dentes,in navi ira:s procella fluétus non de.

clinat; fed naufra

j

:

diznon corrumpi veneno ; «eblandientem

gus Huaibus cedit, quibus

æ*

experiri fortunam , & amarorem non fen»

G opprimitur.

tire alieni livoris ; fplendere dignitatis ai«

Sed quid?quó

d procella inviditProphe» . 11f.

:

n d! C;WI

tore, & nulli effe eclypfi obnoxium : flu-

t2 , in quem voluit acriter defevire? Noa

credas, donum invidiffe Prophetize ipfi Pro-

2

Guat anlz pelagus , ubi & flatus ambitio-

nis, &invidie procella tranquillitatem tur,

phetz, fed przeminentiam , quà. Ninivitis

bant, & procellas excitant , parandis naue

debuit praeffe : nullus in aula invidet donis

Íragijs flu&tu. quovis decumano aptiores ;

cocleftibus precellenti, bene tamen huma-

quod cüm exploratum effet Sidonio, cui-

nis fplendoribus enitenti ; id intereft difcri.

-dam fibi amicitiá deviné£to confuluit , ut

minis inter virtutes, & dignitates; quia di«

fe ab aulze fluctuante fubduceret procella

gnitas frequenter plurium patitur ambien-

ä

gir.!'?M-i-

Ícribens: Igitwr fi quid noflratium. | preci-

uum invidiam ; cüm virtus nonnifi pauco*

i

bus acquie[cis , ac te tutum eupis 5 ia pa«

rum emulantium fuítineat querelam. — Se-

curus degit , qui miris fe virtutibus expol«

l

ariam receptui canere feflina , & Affdusta-

y

sem tuam — periculofe familiariti celer exi-

livit, fed pavidus hzret , quem dignitas

e

zee , quorum cenfuetudinem — fpeBlatiffrmus

expetitis honoribus folcit. Rarus eft, qui

b

quisque flammarum naiure bene comparat,

mgré ferat virtutum culturá ab alio vinci

t

qua [ficut paulum 4 fe remota | illuminant ;

Íed rarior, qui non invideat alteri uberio"

r

st [atis admota fibi comburunt.

'Tutiores

ribus cumulato honoribus. David non pur*

in fylvis belluarum inter greges degimus ;

purá indutus, non coroná viclrici redimi-

um;)' Ó aL

quàm aulicis adíciti,

-

s

tus, fed cantu in doemonem pravaluit , a&

l

cerfis

Ex invidiz fdnte putidi fcaturfunt viriorum latices, — 663

'Cïer-ültus enim fuit, ut afflicto Sauli effet fo-c":

proftrato gigante viciffe? noverat Jonatas,

Liöb " Reg'

latio, tetrámque ab eo fpiritum excüteret;

dosmonem vincere opus effe virtutis, ideó-

Cap, 41Ó6. —

Recedebat ab eo fpiritus malus : íed cüm

que virtute munitus David armis non in,

À lb

Goliatlium David proftráffet , G Jonatas

diguit, quia noverat invidiam non infidiari

-Gï&fg!d?

victorem purpurá exornáffet , arcu , ac la«

virtutibus; fed infidias praetendere digni-.

dio obarmáffet , voluit ut norinifi atmatus

tatibus: huc accerfendus BafiliusSeleuciene

gladio, & areu aulam " ingrederetur , qui

fis qui loquens de Davide cantu Saulem de-

folá fundá munitus ad (ingulare certamen

mulcente , & doemonem abigente ait: Ly,

lbidem,

defcenderat pugnaturus cam Goliatho: Ex.

ve melos veluti telum jaciebatur in./ demo-

goliavit fe Tonatas tunicá, quá erat indu»

uem , triumphus Davidis in dcemone à li.

tus , €9 dedit exm David , & reliqua vefir-

vore erat invidiz exemptus ; Í[ed purpurz

menta fua usque ad gladium , & arcum

fplendor periculo fuiffet expofitus : purpu.

futm , (ed cur Jonatas Davidei in doemo-

rá igitut'indutus , ac dignitate fuffültus ar«

AA IN

nem prevalentem armis non fnunivit ; G

mis indiguit David, qui gladio & lagittis

mox regia tunicá indutum gladio atmavit;

deítitutus , & fola virtute praemünitus tu-

& arcu ? àn non gloriofior erat triumphus

tiüs criumphavit , Q de fugato doemone

de excgiïg ,'-' fugatóque dæfþf)ne, quàm de

palmas Hc.ollegit.

gg:wwæææwwwwwwwwüawæææäiäææ *€

db dqeppepeqobrppqdepqebdepdedepdodesqo

DISSERTATIO XXVIII.

Affe&tus mifericordiz, fcu compasfionis,

dum alien$ opitulatur miferiz prafertim

per elargitionem eleemofynz, Dei miferentis divi.

t wo

'tifa,s' auget,

,5* I.

vum dolares lem't,lacr)rm'/u exiccat , moe-

Ls omgapïam'r ajea?m miféro

rores excutit.,

3.

5

A

^ Fíectus mï(ericurdia; eft,

dam fuam. . 0pitu!þari alieng miferiz ob

)

d

*

i

qui' voluncatem incitat

vanam gloriolam virtus non eít, fed vitium

]

Z

l

wO 7

N

4'9

ad opiculandum alienz

xenodoxiz.

A

)

)

miíeriz, eámque depel.

Poteít itidem quis alienz opitulari mie

Zs

—

)

v

lendam

*

*

(ufl'*':ä

quapropter

ferie ob finem etiam inhoneíitum, & tunc

Hff

" B. de civit,

d

/ FO0

| Auguftinus ait : Quid

ad illam pertinet fpeciem vitij , cujusaffectu

B

20 UL E ETE

eff mifericordia nifi. a-

depulfio alienze miferiae imperatur, ut fi

liene miferia quadam.,

quis eleemofynam elargiatur ut inducat

in nofiro corde compli[o , quá utique fi pof-

puellam ad libidinem ; pertrahat ad hzre-

fomus fabuenre , comipellimar.

Hac autem

fin , tunc enim contrahit turpitudinem illius

milericordia, quá inclinamur ad alienam

peccati , & ad vitium pertinet, quod eie

miferiam benevolé fublevandam vere , &

dem refpondet.

Poteít etiam quis alienze

proprié eft virtutis, fi in fnum dirigatur fi-

opitulari miferie ob finem honeítum , &

nem honeítum; quia poteft voluntas vario

tunc opusimperatum ad eam pertinet vir-

intuitu, &fine incitart ad opitulandum a-

tutis fpeciem, quz illius hone(tatem tefpía

liene miferiz , eámque depellendam, ut ob

cit; quo pacto plerumqué eft actus religio-

vanam gloriam , perinde ac Phari(ei , qui

nis, latisfactionis, charitatis, quatenusex

eleemofynam daturi in plateis canebant tu-

earundem virtutum affectu procedit,

bà, fpecie quidem inopum congregando-

Quamobrem nulli poteft dubio effe ,

$*

rum; fed revera ut urbi toti fuum oflen-

quin mifericordia , fi finem intendat hone-

tarent opus, & inde laudem, ac gloriam

Íítum , & prafertim opitulari proximi indie

aucuparentur popularem , ac in tnajori ha

pentiz , ejüisque depellere miferiam, eó quia

Füftho .

berentur exiftimatione, de quibus ait Chri-

Chritiana charitas id perfuadeat, & lex na-

flus: 44men dico vobis veceperunt merce-

turz precipiat,veram induat rationem vir«

tutis;

— ^Difiertado- XXVIII,

664

/

tutis; de quo cum Chriüianïs dubitare fas

vationem ; & ratum fit, hanc Eompäüïöheui;

non (it; E:thnicis tamen — quibusdam fecus

& teneritudinem abjicientes non . fieri im-

vifum fuit.

Vulgare fiquidem ,eft illud.

mites,acfzevos: hinc Auguftinus ait?. Mife- 9:4ccvit.

Plautiin Trinummo, ubi ait; De mendico

ricordiam Stoicorum efh [olemue eulpare. Sed ^ «?»

analé meretur , qui ei dat , quod edat, aut

quanto boneflius . ille Stoicus: mifericordiá

"te

quod bibat ; nam & illud, quod. dat, perdit,

periurbaretur bominis liberaudi , quàm ti-

& illi producit vitam ad miferiam, quod ta»

more naufragij , G paucis interjectis fubdits

&ib. 6 inflit men effatum Lactantius vocat deteílandum,

Quid eff autem mifericordia nifi aliene mi -

«Aap.11e

prolatum à viro comico, períonam agente

feria quedam in noflro corde compaffo, quá

Ízvientis tyranni,

Foit Plautus comicus;

utique,fi pojimus — fubuenire , compellimurs

qui vatias agebat perlonas , proinde multa

fervit autem motus ifle ratiovi, quando ita

le&u , ac relatuindigna ei exciderunt. Ma-

prabetur. mifericordia, ut jusiitia conferves

nichei itidem pro eodem habuerunt ftipem

tur , five cum indigenti trióuitur , frve cum

mendico porrigere , ac homicidium perpe-

ignofcitur puntentt.,

Pr&terea quia tene£

Xpif ad[o- trare,ut refert 5. Athanafius. Putabant ero-

ilte , mollísque compaffionis aff-étus pluri-

litar vitam gatam inopià laborantibus mifericordiam

müm folet afflictum relevare, ac. folari; qui

Jg enits,.

in fubfidium cedere, ac adjumentum mi-

enim malo premuntur , plurimi faciunt con-

feriz, quam ipfi execrabantur, cenfentesà

dolentiam, & ex aliena compaffione, plu,

malo prodijffe principio. Plato itidem feve-

rimum hauriunt ipfi folatij. Si igitur Plau.

Eb de lg..

ré prohibuit, nequiseffet inurbe mendicus,

tum excipias hominem ícenicum varias a«

Verüm legem hancfancivit, non quia cre-

gentem períonas, ac nullius probitatis, &

L.m w.92 Q U 17 . — COU NU

detet, piaculum effe alieng miferiae opitu.

Manichzeos; quos D. Bafillius Marcorem vo«

lari, fed ut fcelera ab urbe arceret, ac per

i

cat Ecclefiz ; difficulter pote(t quispiam a.

l

exclufionem mendicorum anlam pracideret

lius adferri, cui inhoneftum vifum fuerit

li

delictis , ut ipfe explicat /ib. $.. Ze Republ,

alienz opitulari miferiz , lugentis lachrye

ubi afferit ab ignavi mendicitate viam Íceie-

mas ficcare , moerentis triftitiam. excutere,

n

ribus aperiri: hauc Platonis legem fuiffe in

indigenti opem przítare, naufrago manum

ufu apud A*henienfes, & Maffilienfes refert

dare, exuli hofpitium exhibere.

« 9,9. fatre

Villaricus ex Xenophente in Laconum Re.-

—.. .. Qaéd dlij mendicos exclufos voluerint

Oeconomi4

6, -

ä

publica ubi etiam fateturLycurgum exclufiffe

à Republica, non ifli malé fenferunt de mi-

'JP 5 ke

à Republica mendicos;ac vetuiffe ijsdem fti-

fericordia , fed bene de reipubiice emolu-

f

ü

pem íuppeditari , ut defidiam excuterent,

fnento ; etenim ad induftriam promoven-

acotio marcefcere deítíterent, & fierent

dam civium , & ad excutiendum torporem,

L

Keipublicz utiles , vel in artibus exercendis,

abigendámque defidiam aliquorum,qui cum

vel proprio labore, ac fudore eidem inler-

potlent, vel laltem putarentur poffe necef.

virent,

faria fibi proprio comparare labore; malleat

— An veró Stoici malé & ipfi fenferint de

inertes quaeítu vivere , & otio marcef:ere.

-

4

mifericordia , quà quis alieiiz. milerig opi-

Hinc D. Chryfoftomüs expendéns verba illa s»p.ip -

tulatut , Cicero pro Murana eos ob aboli,

Apoítoli, eD/ecramus autem vos, ut opere- spift-adzbe[-

tam mifericordiá dillerte (üb(anat, addi:que

mini,ait, Ethnicos confueviffe (candalizari,

Verüm

malé audijffe apud viros probos.

ac offendi , (i Chriftianos corpore fanos,

ab alijs excufantur, & à nota purgantur im-

membris integros, viribus munitos, & qui

mifericordiz. eó quia mifericordia etiam ipíi

fibi ipfis poffent fufficeread vitz comparan,

claruerint, ut opitulante alienz — miíeriz,

da fublidia mendicatà viderent eaquarere;

fed ut non. habente adnexam doloris paf.

imó & refusá in omnes Chriftianos pauco- — -

2

79

rum labe, afferit, ab Ethnicis fuifle Chri-

fionem , quam negabant poffe. in fapientem

cadere , ex eó quia inficias iverint ; poffe

ftianos à quzítu Chbriffemporos vocatos ;- id-

-- m

in virum (apientem paffiones cadere ; , non

ue caufze, car D. Chryfoftomus explicans Tw. s.

h

enim exiccare lachrymas lugentis, excutere

verba illa Apo(toli /algzare Prifcillam men-

u

mororem afflidi , depellere miferiam - in«

dicitatem ex defidia

feclam, & ex otio.

firate ortam fevere corripiat; & tales funt

opis, dare manum naufrago, exhibere ho-

fpitium exuli, porrigere ftipem inopi, pro-

etiam noftris temporibusille mendicorum

bro dari poteít mi(erenti; neque Stoici hoc

colluvies, qua varijs conficlis pratrexcibus

cenfuére à viro fapiente alienum , fed tan-

totam videntur Europam pervagari, & quos

f

tüm voluerunt hec fieri mente tranquilla,

Germani JEgyptios, Ga!li Bohemos, Itali,

f

vultüquefereno , ut nulla (apiens pulí(are-

ingaros vocant.

Hinc pij Imperatores

tur triítirià, fedletus alienz. miferiz opi-

pralertim Gratianus ,. Valentinianus, Theo-

l

$,

tülaretur, ac indigentize fuccurreret ; adeó

dofius, inertem quzítuofitarem non quidem

ut nec obnixa baculo fene&tus , nec pannofi

ex Evangelico fpiritu, quzinertize noneffet

)

inopis arida facies animum turbaret. fapi-

redarguenda , fed ex ignavia ottam repre. /,cusZis C

L

entis,

hendunt, arcéntqueà Republica, « Quame 4emezái.

L

1

.*

Czterum Vives Stoicos redarguit, eà

obrem mifericordia prout eft affc&tus ani« ca»ti^us a*

f

Lib. deanima quia tener ille, ac mollis fenfus , quem er-

mi incitans voluntatem ad opitulandum a« ?

f

eap demifé- radicatum ab animo volucre fapientis plu-

lienz miferiz, ac eam depellendam . ob fi-

ht

vicerdia, æmüm promoveat aliene calamitatis (uble-

nem honeitum, vera cít vir;us,

Án

— —

P

Affectus Mïfcricordiæþäf eleemofynas divitias auget. - 665'

Anvetó (it mifericordia virtusà reli.

fe fpectata honeftam excitat in alio. com«

"

quis diítin&ta, & prafertim à charitate,non

miíerationem,

Rurfus quia charitas re-

I

(h

videtur carere difficultate. Siquidem in ope»

fpicit alium , ut bonum , & fua intendit

re mifericordize non conípicitur ulla ratio

cum eodem bona communicare : |id au«

honeíti propria, quz ad aliam non pertineat

tem non preftat mifericordia, que homi.

virtutem : etenim vel opitulatur quis alie-

nem refpicit miferum, & veluti benevolen.

nz miferiz, utíe ab importunitate petentis

tia indignum, quod ingerit fpecialem diffi-

liberet, ficutamicus ille in parabola Chrifti,

cultatem, in qua fuperanda relucet hone«

qui nocte furgens panes amico petenti com-

flàs non proptia charitatis , fed mifericor-

diz,

:nodavit , non quia amicus erat , & ejus in-

Praterea ex eo cenfent , mifericor«

diam à charitate diflingui , quia hzc. alie;

digentiz fuccurretet , fedutimprobam ejus

amportunitatem à fe excuteret, & runc mi.

nam-fublevat miferiam ex . complacentia

fericordia virtutum non accenfetur cathalo-

illa . ex

proximi indigentis fublevatione ;

go, Íed ab eo potiüs expungitut , eó quia

complacentia ipfius operantis , etenim per

znagis redoleat amorem proprium, quàm

mifericordiam ideo opitulamur alienze mi,

honeítatem virtutis; non enim intenditur

feriz , quia judicamus, id nobis honeftum,

expulíio alienz mifetize, fed depulfio in-

& ob eandem honeftatem , quam nobis vo.

&ommodi proprij, quz per fe indifferens

Jumus,; alienam abigimus miferiam : fecus

e(t, omníquelaudecaret virtutis; & ple-

per charitatem opitulamur proximo indie

zunmque vitiumcontrahit , ut inPetro The-

genti, eó quia non nobis , fed illi bonum

fit 1tà. füblevari,

lonatio, qui utlegitur in vita Joannis elee-

mofynarij, ob importunam pauperis quiri.

. Putàárim tamen mifericotdiam virtus

foi

tationem excandeícens arreptum panem ve-

tem eífe charitatis fumptz non in tota fua

luti lapidem in pauperem | ftipem petentem

latitudine, fed fecundüm fui partem , feu

iracundé contorfit,

]

vt loquuntur Theologi inadzquate , quia

2.

objeétum fotmale mifericordie , feu — fübe

Quéd fialiene quispiam opituletur

fmiferig, eó fine ut mifero illi melius fit :

levatio alienz indigenti: eít ipfum chae

*

*

velle enim ífublevare

hoc pacto alienam abigere indigentiam ,

fitatis objectum

actuseft charitatis, feu dile&lionis in pro-

alterius indigentiam , perinde eít ac veile

l

Xximum: proprium enim eft charitatis per

amovere ab co malum aliquod: hacautem

fe, ac immediaié inclinare diligentem in bo.

volitio eft alicujus alieni boni volitio, quia

zium alterius, non fui commodi causá, fed

bonum proximo indigenti optandum eít ,

*

Ed

& malo carere,

alterius levaminis gratiá , ut. illi bene fit

Praterea quia nomine

x confequenti veré inclinat in depullionem

mifericordie nonnunquam defignatur affe-

mali, quia ejusdem Ííunt rationis velle al-

éus triflitie ex aliena. miferia, feu qua-

teri bonum, ac de ejus malo dolere; íi e-

dam compafíio de miferia , quá proximus

mim quispiam procuret mifero bonum ali-

nofler premitur, & interdum defignatur

m ht

quod ut ei bene fit; ob eundem finem ejus

voluntas fublevandi miferiam illam: & ex

malum averíatur, quod depellit.

Affe.

hifce duobus actibus certó certius eft , po-

Ti[tndïbq[.

€tus fiquidem fuge in affe&tibus fundantut

firemum ad mifericordiam intimiüs perti.

nere: & ratio id evincit, quam producit

proíecutionis, Gad eandem pertinent vit-

tzutem.

Vel opitulatur quispiam alterius

D. Auguítinus , qui diruens fundamentum

milerie non eo affe&u, ut illi bene fit ,

Steicorum afferentium non effe . fapientis

Íed ne ilii t mali ; quia nimirum |in-

dolere , ac intus pulfari ex alienz miferiae

congruum , ac inordinatum illi videtut , ut

perpenfione ait.

Quis ignoret ex eo. ap« Lib. de Mez

s qui miferijs premitut , cüm fit. ejusdem

pellatam vffe mifericordtam , quod miferum 9. Eclef,

humanz naturze individuum, non bene fe

cor faciat condolemtis alieno malo 9. t (« *7e

. habeat, ficut reliqui homines,& in exerci-

quis non concedat ab omni miferia liberum

r0m- 5

vio mifericordiz id tantüm fpe&tetur,ut no-

effe debere fapientem cum fubvenit iuopis.

tabili moleítia careat, non veró ut ei bene

cim efurienti cibum — prefiar ; pottmaue ,.

fit; tunc videtur mifericordia virtus à cha:

fitients , eum veflit nudum , cim peregrie

ritate, & reliquis diflindla, ob propriam,

num tello vecipit , cüm oppreffum | liberat,

& particularem rationem honeíti, quzà

cim deuique. bumanitatem fuam usque. ad

fola videtur mifericordia intendi: & in hoc

fepulturam:. porrigit mortuorum? — etiam. 8

fenfu non pauci fensére mifericordiam er.

id faciat mente tranquilla , nullis. aculeis

ga alterum differre fpecie à virtute benevo-

doloris tnflintius, fed adduttus 4b officto bo-

lentie, G charitatis nacuralis,

5nitans , "heferitors tamen - vocandus eg,

9.

Idque ex multiplici fundamento , &

Hinc enim nibil obes? nomen , cüm abfit

prefertim, quia ratio , quá charitas confti.

miferia. Stoici verü , enm mifericordiava

tuitur, eft ipfaamicitia, quà feclusà fubve-

quafi vitium devitant , quia offcio fatis

!,JWI&

uG

"

nire naturz rationali egenti adhuc eft per

*

moveri nequeunt , fic uec perturbationa

"]1!7-7-4"

fe honeítum , ae rationi confentaneum

*

commoventur , congelafeunt. potiis YIg0r€ m

;zm"

hii

iiquidren.ï przecifa omni amoris confideratio-

inbumanitatis , quam vationía trangauillis

jj

ne, miferia, quz hominem premit; per

tate fecernantur. — Iraque mulió prudentiis,

Pppp

Dens

Veram de A,//?ä(btls Tem. Hs

666

Diílertatio X X Vill,

gb

Deus etiam mi/eric?r: dicitur, — Vult Aü-

eft difcriminis inter iram Deo tributam, &

guítinus in Deo, & Beatis ob illam volune

mifericordiam , quia cüm ira proprié fignie

tatem alienz miferiz fublevandz effe pro-

ficet animi motum bilem concitantem , &

prié mifericordiam , quia hzc — five fpecte»

mifericordia fimplicem compaffionis affe«

ä

tur, ut ex affeQdu benevolenti2 miferiam

&um ; tametíi à miferia cordis fuam hau-

tollit ; five ut ex odio , & difplicentia in-

riat nomenclationem ; ideo ira nonnifi mes

ordinationis ín natura rationali , eít per.

taphoricé DEO tribuitur, miíericordiaaue

fectiffime in Deo , qui càm fit totius . bo.

tem proprié , & feclusá quavis metaphorá;

ni, ac perfeClionis ac felicitatis in nos de-

qua propterea luculentiffimé commenda.

L

Ex0d,34.,

rivatz fons, & author; eít etiam omnis

tur in fcripturis

.

Dominator Dominus

iiferiae depulfor, omnísque noftrae indi-

DEUS mifericors , €$. clemens, patiens &

gentiz exterminator; inqua tollenda, qua-

multe miferationis: & verax,

Píalm. 85f.

,,f'd RW»,:-

tenus movetur affectu benevolentig , ut

Et tu Domine DElUS wiferator , &6 miferi-

«reaturz bene fit , . efl actus charitatis

LÀ

*

cors patiens ,. 6 multa mifericordia Pfalm.

& quia Deus in tollendo malo iütendit ut

j2

Mifericordia Domini plena est. terra

P]dm. 24;

:

creature bene fit ,

ideo mifericordia in

-

€& univer[a vie Domini mi[ericordia, & ve-

DEO ett ipfa charitas inadequaté fumpta;

rit4s: per has emim vias mifericordiz ,

Tif a.a.

quatenus tollit malum alterius ex affe.

& veritatis veluti perambulat DEUS hac

eu,

omnia inferiora, quz noflris fubjiciuntur

fit,

quo vult illi bonum, &' ut bene illi

oculis, & omnia circumluftrat creata ,

ab hoc DEI motu , & progreffu ad. nos

$. II.

pes mifericordiz eít, qui primus attolli-

Aflclio animi, €9 miferia. cordis

tur, ut ab illo tanquam dextro omnis in-

fhoamm. 4 — mAEm a Éb um i

zon [unt de ratione mifericordia , qua

choetur motio,, cüm Philofophus 4e i"-

ce[fa animalis edoceat,fontem,& principium

Cap, 4»

M

propterea Deo ineff,tametfinullá anga-

tur iriflitia , nullà prematur

motionis effe à dextra parte , contendát-

que propterea dextrum ibi in coclo effe;ubi

compa[fioue,

»

flelle oriuntur , eó quia initium motionis

£l,

Ametfi nulla Deus angatur.. triflitia ;

à dextra fit; ex quo luculenter liquet, di«

nulla prematur compaffione , nulla

vinz motionis principium effe ipfam miíe-

í1

fit in ipfo animi afflidio; & mife.

ricordiam , ex qua veluti à dextera parte

ricordia quandam videatur cordis mife-

bencfica oriuntur infignium gratiarum fy«

dera.

riam infinuare ex fympathia alienz miferize

I5

«onceptam ; adhuc in Deo eíI vera, ac pro-

Prxferc David mifericordiam veritati;

pria mifericordia ; quia hac afflictio animi,

Univer[e vie Domini mifericordia , &$ ve-

"Ü ^ a O A UM m — —— . ^

& miferia cordis non eít de ratione milfe-

ril4;, quia prima motio fit à mifericor«

ricordie, que fimplicem dicit voluntatis

dia, à qua benefidiorum influxus in nos

—— — -

affe&um ad opitulandum alienz miferiz

.

L

derivantuür.

Érgo in divina policia pris

fed eft tantüm quid confequens , vel conco»

mam fedem mifericordia occupat ; quam

mitans affe&tum mifericordia in nobis, qui

juftitia, & reliquz virtutes reverentur, Eít-

cüm fimus triílitie capaces, ea compaffio,

que in DEO juxta noftrum captum duplex

ac triftitia pullulat ex anteriore aCtu: ficut

mifericordia, generalis una, altera fpeciae

enim gaudium , & delectatio, quz affectus

lis, illaprior, hec poflterior, non ratio-

ne affectüs interni , fed effectüs externi ,

eftanimi; ex anteriore pullulat actu. profe.

.

cutivo ; perinde ac germen e íua radice

.

& operis creati ,. quia in DEO utraque

[lemper extitit.

Generalis igitur eft, quà

ita triflitia ex voluntate progerminat fub.

levandi alienam — miferiam , ideóque fpe.

ab initio tota rationalis creatura, angelica,

€tatà miferiá proximi ei compatimur , &

& humana ad flatum fuit fupernaturalem

;;

condolemus , quia propenfi fumus ad ei o-

deítinata,& evecla.

Cüm enim natura ra«

pitulandum , ideóque five . impotentes fi-

tionalis fibi relita , proprijsque duntaxat

mus, vel impediti ; five potentes, & ex-

viribus fulta , pluribus fit defe&tibus ob-

pediti, femper dolemus de aliena miferia;

noxia , imperfeclionibus fubjeCta , ac mi«

& ab hoc dolore , utpote nobis notiore vir-

ferijs preffa, non folüm Dei bonitas flatuit,

tus mifericqrdiæ fuam traxit nomenclatu«

eam ex nihilo condere , donisque omnibus

]

rtam.

naturz perfe&tioni debitis exornare; verüm

82,

Quamobrem licét in Deo nulla fit af-

etiam ad ordinem evehere fupernaturalem;

fuorümque bonorum &ternorum commu.

flictio, eít tamen proprié mifericordis vir-

tus, cüm hzc omnem excludat imperfedtio-

nionem , cujus beneficio omnes in eadem

3

Lj

L.À

defectus delerentur: adhucenim fuiffet plu-

lf

nem, & fummam includat. perfectionem

ficut Deo tribuiturira , nonut hzc turbi.

ribus obnoxia defectibus;ac plurimo ab intui

tione divinz effentie intervallo disjun-

dum animi includit motum , qui humo-

£um concitatione rationem obnubilat, fed

Oa , nifi divina mifericordia eam fuprali*

ut fimplicem denotat voluntatis affe&tum

mites, virésque natura fublimáffet, Hac-

que eft müericordia illa, deq

va cecini&

ad u;tioncm accenfum, — Verüm id inter»

Regivs

ä

*

Affe&tus Mifericordiz per eleemofynas divitias auget. — 667

Pfal. 114.

Regius Vates: $gavis Dominus univer[is , .

mifit in terram, ut Deus viat.or»fleret? ac eo

& miferationes ejus [Uuper omnia opera ejuss

pr&eunte noitra dirigeremus itinera; & ita

quód fi fuper omnia opera , utique etiam

humanitati affuevit aflumptz, ejüisque acti.

fuper Angelos éffuía , & tunc conugit , cümi

bus frequentandis etiam in utero Virginis

matris,ut habitn inventus fuerit ac depres

eosdem ad ílatum evexit i'up,emacuraæcm,

1mó noníolüm Dei mifericordia effufa. eft

heníus uthomos & vel inipío Deo coniue-

tudo altera fierec natuta.

Humani:ate in»

fupercreaturam omnem Angelicam, & hu-

dutus patrem milfericordiarum imitatus fuit

manam, verüm & fupraomnem corpoream

quia cüm hzcfit propter hominem;eó ipfo

filius , cui vifcera alia non íunt, quàm mite-

ss

CA2Af. tg

quàd hicad ftatum elevatur. fupernatura-

ricordiz , quapropter Salomon ejus ocu.

W.ISQ

los illis zquiparat columbarum, |Ocali £uí

lem, trahit fecum ad quandam fubiimita-

temcreaturam totam corpoream , Ut 1i»

columbarumi &eít perípicua mifericordiae

commiendatio.

f?d Rom,8.

nuit Apoltolusinquiensz amtatt ereatura

Eft enim proprium miíerta.

tionis animos in. alium

transformare , ac

febjecta eff non * voleus , fed propter eum,

Mæd 240

perfonam induere alienam.

Idque cauíz,

qui fubjecit eam in Jpe « quia & ipfa creatu.

ra liberabitur à. [ervitute corrupitouts in li-

cur cüm anitmi benefici affeu in. aliorum

Cuiconíonat

bertatem gloria filsorum Dei.

commovemur mileris, illas ipfas mifer:as

ïPiF-Z.C.z,

Novos celos ,

Ef nüe

videamur animo concipere, ac ijsdem affligi

D. Petrus inquiens :

VAm terram fecundum: promi(ja ipfius expe-

zrumnis; quàdecauía Ícripfit Apo(iolus;

Uni-

4. Corintb,

Bamus ,in quibus juflitia babitat.

Quis infirmatur, & ego noninfirmor? Hunc

commilerationis affectum. oculi exprimunt

6 114 7,29«

veríam enim creaturam imnovandam; & pro

columbarum , quarum eft proprium, ut re«

fuo captu ad (tatum incorruptibilem;ac glo«

riofüm (ubvehendam effe fatentur unanimes

rum ípecies viva juadam , G agente ratione

SS. Patres-

;

concipiant, ponáncquein coníipectu: ex quo

ha

14.

Prima terum

preduólio quatenus res

oritur, quód le 1e frequenter oículentnr co«

cun&z ex nihilo in fuas (pecies, & naturas

lumbz, quia cüm viciffim fe in oculis, perin-

cum pcrfe&ionibus naturalibus fuerunt con-

de ac in pellucidis fpeculis conípiciant,fingus

lari quodam afficiuntur amore ; fiquidem in

ditz non tantüm à divina profluit miferi-

cordia, cujus ope rmiferia omnuis depellitur;

earum oculisadeó conípicua fit reprz(entae

verüm à divina proüciiciwr bonitáte, qua

tio, ut fe ipfam videre putet columba, Hos

igitur columbarum oeculos Chrifto miferenti

£ons eít iaexhauftus totius bonitaiiscreatae.

*"Tametíi creatura antequain ex nihilo tradu-

attribuitSalomon , cüm dixit; Ocu/s ;zuico» CA?f34 ,

lje

ceretur nuljs proprié premeretur miterijs 5

lumbarumz:quia noftras infirmitates per com .

!f

God nondum eit ,

nulli eit ob-

milerauonem, itaanimofuoimpreífit , uc

fxquidem

$

noxium malo, cüm ma

lum fit privatio boni;

omnes in fe continere videretur, & in eculis

quod. fupponi

t fubjettum exiftens, & cui

.

ferre, quapropter dixit per Zachariam Pro-

um inefle poffit

L]

.

nihiio-

bonuni contrart

phetam, quz tetzgerst. vos, tanget pupillam

oculi mei, quia noscüm nofiris mileris luis

minus (i miferia laxiüs famatur etiam pfo

rivativo, & negativo , à quo natura. ab-

geritin oculis, imó nonin oculis utcunque,

horret, nonexiftere miferia e(t non modicaj

Íed in pupilla,quz delicatior, ac pretiofioreft

eflenim fumma | imperfectio , ac fummus

totius capitis pars, & flos velutiamoris.

defedus, à quo natura rerum vehements-

Nulli igitur dubium, quin proprié fit

16,

fiméabhorrec: non enim natura, quid-

Deotribuenda mifericordia, qua à chari-

tate minimé diflinguitur, fi fümatur cha-

quam m

'

agis exhorreícit , ac refugit, quàm

fui inter

irum ; hinc inexhauttus divine mi«

ritas inadzquat&, Fundamenta enim, qui-

fericordiz fons in ttes veluti rivos partitur,

bus contrarium cenfentes nituntur. haud

quo res omnées prae-

difficulter eliduntur.

quorum primus eít ,

Non me latet, ple-

iertim rauione prad

itz ex nihilo, in quo

rosque in ea verlari opinione ut cenfeant ra-

delituerant fepult« in fuas fuerunt. naturas

-

tionem charitatis effe etiam rationem ami.

ditz ,»ac diftincdtg , cüm enim fumma

&on

ternum in

ciie: verüm non diffitecr &qué-mifericor-

fuiffet imperfe&tio, & miferia z

diam , ac charitatem ad rationem Ípe&lare

abyílo nih

ili delituiffe, Deus milericordià

amicitia, — Ecenim charitas nonaliteratten.

decrevit , hanc tollere

dit rationem amicitiz,nifi quatenus vult bo-

quadam commotus

num alterius, ut eft bonum illius pracise à

imperfectionem, & creaturas ex tenebris (ui

nihili in lucem vitz educere, ac in fuaspro-

noftro; mifericordia itidem bonum appctit

pri

as diftinguere fpecies,& fuis facultatibus,

alienum , ut bonum eft illius, cui miferetur,

viribüsque inftruere.

nil inde fperando proprij commodi,nullim-

potentijs;

Ij

Secundus, quototam retum naturam

que optando proprium emolumentum , cüm

ad flatum decrevit (upernaturalem evehere,

totum mifericordiz munus fit malum depel-

'Tertius quo naturam humanam ex ftatu pros

lere alienum, & alterius fublevare indigen-

lapfam fupernaturali, ream fa&tam mortis

tiam ; quod non abftrahit à ratione amicitize,

zierne , omniümque miferiarum decrevit

Quinimó licet charitas refpiciat alternm ut

us fupernaturalibus

bonum, & quatenus communicat cum eo bo«

repatare, ac uberiorib

P

raidijs eam fulcire : & ad hoc infigne o-

na, quod non videtur przílari à mifericor«

us mifericordize explendum filium fuum

diaj adhuc fateor , charitatem refpicere als

Verani de Affelibus Tem. H.

GEPPRAC

terum,

)j

Difïertaüo

XXVIII.

663

mifericordie recbrdatur in ira; imó vult i

terum, quï antecedenter ad volitionem in-

di&tam à charitate miferiá aliqnà premitur;-

irà mifericordias continere fuas, hoc eftplu.

ac füblevationis indiguse(ít, & poftea ex-

res mifericordias in una tantüm ira5quia prae«

cuffàindigentià, & depulsà miferià non am.

valet femper mifericordia etiam cüm irafci»

tur Deus: Nunquid oblivifcetur mifereri Deus

pliüs fit mifer faturus ; in hac enim volitio-

ne propria mifericordie nulla fpecialis cer-

aut continebit tn ira [ua milericordias fuas?

nitur difficultas, nec honeflas, nifiea quz in-

ait a«t continebit, quz vox emphatica efl; ac

adaquaté relucet in charitate fpectatà prout

fi impotens effet Deus etiam càm irafeitur

' ad perfonas reflringitur indigentes , quarum

cohibere, aut continere mifericordiam , quin

indigentiam depellere adnititur.

profiliat , & fraenum veluti injiciat juftitia :

17.

Rurfus quamvis charitas fublevet alie-

ac fiexneceffitite propendeatin miferatio-

pam miferiam ex amore proximi ine

nes, à quibus coactus rigorem coercet ju.

digentis füblevatione, & mifericordia ex

fririz, nein ultionem erumpat.

complacentia ipfius operantis; adhuc conílat,

charitatem , quamvis avulfam à ftudio pro-

gl II I.

prij commodi ipfius operantis; &alterius

IJta Mifericordia in. Deo trium-

duntaxat bone addiétam, profequi neceffarió

bonum operantis,quatenus protundit opera.

phat,ut vel ipfa ]ujiz'tz'a'ei famuletur $

tionem honeítam, cujus exercitium non poe

. fitque Dez iva complementum miifericordies

telt non cedere in operantis decus,& bonum;

qua eà clarefctt illuffrior, quà ira

& dummodo aliud fibi commodum non

( flammefcit uberior.

quatat, à gradu non Cejicitur purze benevo-

TaDeus irafcitur, & iu(titiam exercet, ut

£0,

lentiz erga alium: nampropriz honeltatis

mifericordiam in ipfo juftitize rigore ne*

affecutio impedit totam honefte a&ionis

tenderriam in alterüm; tametfi ob intrinfe-

queat non continere. 2f cortinebit in iA P,Aifh.oG,

Wllo.

cum ordinem, quem aclio dicitad operan-

fua mifericordias fuas ?. "Tametfi - irafcatur

Deus flagitiofo, ac reo,ac rigorem exerceat

tem, ut ad fuum principium ; à quo prodit,

juftitize, non tamen fuam ita coércet miferie

LA

nequeat nonredundare in bonum ejus, tan.

cotdiam , ut eam contineat, neforaserume

quam gernien, & fructus bona arboris alic-

^pat , & dulcedinis lacte flammas extinguat

no tamen ufui procreatus.

"a

Imo ita triumphat in Deo mifericordia,ut

juftitiz.Hinc D. Hieronymus expendens vere

ba Davidisait: z4uzcomplebit m furore mi-

vel ipfe rigor juftitiee eidem famuletur; fit-

Matih, 38 |

i

fericordias fuas, quia Dei mifer

icordiaita exe

que ejus veluti complementum, — Si videas

:

airorisfui,feu

hominem injurijs laceffitum,hunc habes na-

überát, utetiamin magno die

in tremendo judicio feveriffimas inter iras

turaliter ad ultionem pronum, & omnes ad-

vocantem vires , tüm animi, türm corporis ad

fit triumphatura deipfo rigorejuflitiz , qui

fzvitiem, quin & ipfam clementiam ; ac mi.

complementum fiet mifericordia: tunc enim

ait Hieronymus Complebit iufurore miferi-

fericordiam folicitarefatagit , ut fuo ferant

furori auxilia ad cedes fpargendas, flrages

cordias fuas: ipfa enim fupremi judicij fe«

diffeminandas.

Refert Caffiodorus fcelus à

veritas , ipfe rigor juflitiz complementum

fiet mifericordiz, & decus clementiz.

quopiam patratum fuiffe, & cüm author fa.

cinoris lateret , 'Theodoricus Rex ingentem

"Tametfi diesilla finalis judicij irafcen,

I.

auri copiam rei fceleftiffimi fpopondit pro.

tis divini Judicis: implacabiles explicet ri-

gores, &ad fonitum tub& ab Archangelo

Lib.2 var,

ditori, dixit enim Theodoricus apud Caffio-

dorum: Deleflat nos munificos ejfe in amore

inflatze refumptis corporibus fint mortui fur-

EP']i'äöo

rééturi,ac acceffuri ad Chrifti tribunal, cujus

vinditie. Juta fuit hzcfeveritas, quoe fibi

finitram (tipabunt reprobi, & dexteram pre-

vel ipfam munificentiam voluit ad ultionem

aícifcere aüxiliatricem, Piusfuit Theodori-

deftinati,quos Judex hilari vultu,ferena fton-

te; placido oculo,verbisque mellitis ad ater-

cus ut fzviret ; liberalis, ut puniret; munifi-

j E RI SATETUMMECE ts UP QU a p ol

hamevocabit felicitatem , Tenz dicet Rex Mb a

cus, ut caftigaret; nimirum ex clementia ul-

tionem conflavit.

bir, qui À dextris ejus erunt, — Venite bene

"U. 34.

didli Patris mei , poffidete paratum vobis

19.

Verüm ficut homo compellit munificen-

Regnum à consiitutione muudi. .. Ad hasvo-

tiam famulari rigorí juftitiae ; ita Deus adi-

ces invidia reprobos totis vifceribus commo-

git rigores juftitize thefauris fervire miferi-

vebit, ac diriffimo torquebit cruciatu , erít.

j

cordie, ac munifice famulari liberalitati.

ls

3

Arcum faum curvat in nube , qui tamen ita

queinvidia tortor ipfo gehennali incendio

UT

L]

tertétfülmineo telo, " ut pompà etiam arri-

dirior, Poflea Dicet bis , qui à fimiflris e- Mattb.is,

runtz Difcedite à me maleditli in sgnem ater .

deat di(colore; ita minatur fagittas,ut fimul

folatium adferast, animümque in fpem erigat

num , quiparatus eft

tabolo (2 ezfngelis

veniz: fiquidem fignum belli prefagium fit

ejus. " Efurivi , €f non dedislis mibi man-

ducáre. Et prolatá hac. fententia ope Or-

pacis, & irze fymbolum mifericordia contti.

tuitur documientum : bincDavid àit : N«z-

cinoram fpirituum detrudentur illicó im-

Pfalm, 76.

*y, 10,

quul oblivi[cetur mifereri Deus,aut continebit

pij n sternum inferorum erga(tulum in-

ä

cendijs torquendi gchennalibus , omnibüs.

in ira fua mi[ericordias [uas ?. ite meminit

ancipati,

Deus luz cüm Íevere iralcitur , fed pluries

que tormentorum machinis m

Nun-

K n

Affectus Mifericordiæ pcf eleemofynas divitias auget, 669

Nunquid hos inter juftiti rigores fuze vide.

pud'bmm dij?ü tam bonum y quàm juitu

tur Deus mifericordiz oblitus? nunquid i«

de fuo optimum ( Íeu mifericordem ,. & -

munificum ) : Ze &osiro juflum.

JAUTC

gor juftitiz froenum injiit mifericordia ,

ne fotas profiliat ? ultimum , qtod Deus

boc ipfo optimum quod jufium,

Tum igie

tur Deus fe juftum , ac feverum oftendit ,

verbum mundo proferet , opus erit feve-

rioris juítitize , & rigores eructabit ultionis?

quando optimum munificum , ac miferi-

Anin verbo hochorrore pleno , acerbitati»

cordem fe prodit 5 hoc eft , vocando juw

bus referto ; Jee maledicii in ignem ater-

flitiam auxiliatricem in ultionem violatae

uum,deliciabitur mifericors Deus ?fed fi ne-

mifericordiz,

Adeó fuz adharefcit. Des

us mifericordie , ut vel in ipfa ira ,. &

quitia érat reproborum punienda , curpo-

tiüs reprobos, priüs non detrudit in gehen^

indignatione velit. mifericordiam relucere ,

nalem catcerem , & pofítea praelectos non

& hác ire impetus coércere, & indignatioe

nis rigorem icompefcere ; quó ex ira G mi-

pertrahit ad coeleftem patriam aeterná cumu-

landos felicitate , ac diving munificentiz

fericordia alexipharmacum confletur animi

ditandos thefauris , perfundendos delicijs ?

curandis zegritudinibus peraptum , quapro-

cur non priüs fententiam aternze damnatio"

pter Regius Vates ajebat, — Jra zm éndigna- Vfalm. vs,

T. 6,

nis protulit in reprobos, utillicó promeri-

tioue ejus , 4 vita tn voluntate ejus. — Ecce

tas darent fuorum poenas flagitiorum ; &

quàm magna , quàm ingens eft multitudo

poílea przdeftinatos fecum . ducit ad zter*

divinz dulcedinis; quà ira ita temperatur ,

nam gloriam ? nimirum ut feveritas jufti«

ut non ílragem pariat cruentam , non ful-

tiz complementum fieret mifericordiz, poe»

mina jaciat lethifera , non ceedes edat fune«

nas diítulit inlocum ultimum , ut miferi-

reas, fed irze tantüm imaginem imprimat ,

10,

ut mifeticordia emicet ex ira, & ira inine

cordiam , ea qua poffet, majori extenfione

dilàtaret : acerba feveritas laudesincremen-

dignatione Dei mortem non intendat in uL

Pjal!bgg,

WIIOI

tat divinz mifericordie , & eó largiorem

tione , fed vitam in volontate protendat z

Oftentat munificentiam , quó pena infli

Jra in indignatione ejut , G vita in volun-

genda differtur in tempus fubfequens.

zate eju,

?2,

Quod fiin divinavoluntate ira eft víta ;

245

Praterea juvat caufam perpendere divi-

nifuroris ; in qua exaggeratior elucet Dei

jam irafine vita effe nequit : exardefcere ne-

maíericordia ,

ait enim divinus Judex,

quit irà , quin vivificum emittat calorem ,

Ite maleditié in zguem «eternum.

Efurwi ,

quia fevire nequit ira fine voluntate Dei,

Matib, 25.

non dediftis mibi manducares fitivi , & non

in qua eft vita,

Dei nianus voluntas Dei -

Ecce iraícentis Judi«

dedifiis mibi bibere.

eft, qua fi irá moveatur, nonnifi vitz be-

cis futor defectum redarguit humanz mi-

neficium impertit ;; quemadmodum fi ho-

fericordie , & zelus iphius mifericordize

minis irafcentis dextera floribus effet refer-

ta, G alapam is infligeret , cui irafcitur,

rigorem punit , quem reprobi in paupetes

exercuére ; Efurivi , & non dedifts mibi

non poflet maxillam percutere , quin genas

floribus oppleret, ac fulciret.

Tame:íi ira

sanducare, motus amore mifericordiz in

pauperes irafcitur Deus reprobis , quos &

Dei fit in indignatiotie ejus, vita tamen eít

3

L]

adeó ut fine vita nes

acriter punit; quia opus neglexére in pau-

in ejus voluntate

queat iràfevire, cum absque voluntate no

D

peres exercere mifericordie , feverior igi-

N

"

tur hec ültio , & rigida hzc juftitia in die

vulneret.

Idque cum no

viffet David ,. dixit.

26.

finalis judicii opus eft divinz mitericordi« ;

quá pauperibus miferetur; unde elt juftitia

Conver[us fum in erumna mea , dum confi.

P/dlo zli "P.

complementum mifericerdie ; G , ut ait

girur fina , ne&it Regius Vates vitam di-

3e

vinz voluntatis cum . Ípina indignationis ,

D. Hieronymus;, zternus Judex , comple-

éit in'furore mifericordias fuas , quia cat*

quia nequit ira divina absque vitze beneficio

pens immifericordes , & reprobos, qui

ievire , quapropter etiam Joannes in Apo-

neglexerunt efurientibus panem exhibere ,

calipfi gladium vidit ex ore Dei prodeun.

Math, 05

& potum fitientibus dare, caufam agit mi.

tem , unde vitz fpiritüs fuit Adz inditus ;

fericordie in ipío rigore juftitie , ut fe-

quia gladius irz fine vitali fpiritu , absque

'Ura*'

veritas ultionis , complementum fit. mife-

beneficio vitz non infligit vulnera ; & ea-

tationis,

tenus Dei ira exardet , ut clarior in ea fplen-

23à

Hinc David ait ?

Deu ultibnum Do-

deat mifericordia :. & licét ira minas fpar.

Licet

Pfalm. 92

minu , Deus ultionum liberà egit,

gat» & fagittas jaciat , id veluti perfun-

*w, F.

videatur Deus nounifi rigores fpirare , &

&orie agit , & inítar fulguris, quod cum

yatboo

acerbitates fpargere

; adhuc ibi effufior la-

oritur , motitur; vixíplendet, & extin«

*

*

ubi enim David ait ;

tet mifericordia

guitur , quod cum animadvertiffet , David

liberé egit , Hugo legit , liberaliter egit ,

ait : Pox tonttvus ts $n vota,

Tamet(i Pfalm.76,

, 19,

quamvis Deus in. die illa finalis judicij fit

ira Dei minas ípargat , & tela jaciat ,. eft

tamen VoX tonitrui in rota, quia nimirum

Deus ultionum , liberaliter tamens ac mi-

fericorditer agit, eó quia ob defectum mi-

hzc velociüs tranfit , & citiüs currir, &

Hac accer-

fericordiz reprobis iraicitur,

ocyus ad ptiftinam redit tranquillitatem ,

Lib.de re[ure

7€&. cavn,

fendus eft Tgrtulhanus , ubiait. Qui a-

& quietem: Dei ira rotis utitur, noncute

rus

€ap. 34

Pppp35

4

670

. Diflertatio

XXVIlL

tüs triumphäntïs'; fed fugientis , quapro-

tuiffet femita in via, & non in femita via

fterni

pter. dejaculis divinz indignationis, acirz

divine irz,

Sed prodigia funt

6

(, .Pjaln':. 76.

ait David.

-Etenim fagitta tue. tranfeunt ,

hzc.diving milericordie ,. & proprium

hoc eft j ut velociüs tranfeant tela ire ,

milerentis , ac benefici Dei à minóribus

Ml

& indignationis, rotas agit ; acfi fagittarum

6xordi;;i ; quó à majoribus caveamus. Si

ferrearüm tarditatem vereretur , compen*

per femitam Dei ira inceffiffet , vix potuif-

fat mifericordia rotarum pernici volubilita -

Íet quispiam eam declinare ; quia ob an«

teífz , ac indignationis moras , quia Dei

guítias vix apparuiffet, fed anguítijs femi-

mifericordia lacte clementie flammas extin-

t dilatatisin viz amplitudinem non laten«

guit irze.

.

ter , fed palam ita properat ira , ut & prze

26.

videri poffit, G precaveri : idque caufe

M.

Expeti

mentol id edo&tus dixit David,

Vox tonitrui tui in rota , quia irg fagittas

cur jumenta priüs interemerit , quàm prie

veluti in rota vidit illice pertranfire, quari*

mogenitorum fanguine terram foedaret ; ut

do abülerfurus Deus geminam adulterij ;

[Egyptijs tempüs concederet refipifcendi ;

& homicidij labem , quam David contraxe-

non enim prudenter fperare poterant Dei

/

rat, tres duntaxat. dies ftragi , & cladi in-

iram haminibus parcituram , cüm absque

ixit, & eorum ne quidem ípatio comple-

ullo discrimine

jumenta omnia inee,rüceren.

to; fiquidem quafi adhibitis rotis totam in-

tur in campis,

"d

tra biduum expiationem abfolvit. . Ad mi-

Íericordiam enim pronior , 2gré movetur

irà, &indignatione, & (i moveatur , qua-

gX

fi violentiam paffus mifericordiam accerfit ,

ut illuftrior emicet in ipía accenfzire flam-

Magifler Chriflus. nos edocet. smi-

r WE CO A. WR C ,

ma,

Adhuc efce eorum erant in ore ipfo-

Pfalm x77*,

féricordia exercitia , ut mifericordiam

9. $9.

yum , & ira Dei afcendit [uper eos? Quid?

confequamur : . & mavulr [ub[ellia flivpars

quód cüm Dei fedes in coclo locata fit , ejus

viduis proteti ; quam altaria fumare

ira perhibeatur afcendere fuper eos, & non

— defcendere ad reos puniendos ,

& delin-

boflis interfe&lis.

quendos delendos ? & ira Dei afzendi fuper

Xemplo fuo lnos-edocet Deus exercitia

28.

€os , nimirum indicaturus Deus propriam

milericordie , fi velimus , & nos di«

ad (upplicia infligenda repugnantiam;often.

vinamexperiri mifericordiam, — Vult

dit, nonni(i coadtum poenas itrogare, pro-

Deus nos mifericordes , ut miíericordiam

pterea maluit dicere iram fuam afcendiffe

& nos confequamur , quapropter ait. per

e,","o!.ä

fuper impios; quàm defcendiffe : etenim ,

Prophetam (uum Ifaiam.

Difcite benefa- Cap. 1.

qui aícendit, vel per gradus, vel ad mon-

184

cere , quarite judieium , [ubvenite oppre[fo ,

tis cacumen , vel per collis faítigium plu.

jdicate pupillo , defendite viduam ; &f ve-

zimum laborat, tardé incedit , fudore ma-

nte , E6 arguite me ,dictt Dominus z f fue-

det , quia corporis mole reluctante pro-

rint peccata vefira , ut coccinum quafi uix

greditur. — Deus igitur noftro fe accommo-

dealbabuntur.

Non pracipit. Judais hic

-

. éanscaptui, quà mores componat noftros ;

templi reflaurationem, victimarum immo-»

nósque edoceat etiam cüm irafcitur, mi-

lationem , idolorum dejectionem ,

quia

Íericordiam in nos exercere , non folüm

hac non omittuntur à, refipifcentibus ; fed

€oácé irafcitur impijs , quos punit , fed

tranfituris ad meliorem frugem imperat fub..

euam cunctabundus . & r2 Dei afcendit

felliorum equitatem , levamen oppreffo-

feper eos , idett, aícendit non fine labore,

du — u lo i

rum , pupilliorum tutelam , & viduarum

*

"& mora, cümnosplus difficultatis, ac tar-

patrocinium

]

que omnia mifericordize

Id

b—3j

. ditatis experiamur afcendentes , quàm de.

funt exercitia in beneficium proximi, & u*

ícendentes ; & inde intelligimus non fetti.

tilitatem Reipublice vergentia; potiüsido-

e» 0

nare Deum ad poenas , neciram fuam é fum-

lorum obliviícitur abigendorum , quàm

mo cclo ruifle preecipitem fuüper peccato-

pupillorum non. recordetur' fuccurrendo-

Yes , fed aícendiffe remorante u;tionem mi-

rum, maluitque fubfellia füpari viduis pro-

fericordia.

T

teclis , quàm fumare altaria hoftijs interfe-

499 ame um P

27.

Quoeties irafc

itur Deus püniturus d&-

€is; nobis fuadet mifericordiz exercitia ,

-

-

La

linquentes non femitam in via , fedviam in

ut valeamus , & nos mifericordiam confe.

E]

I*

femita irs fuz conftruit , quódifcamüs mi-

10. v. 12.

qui, ait D. Chrylologus. — Mi/fereatur , qui

fericordiam uberiüs femper la&e fuz dul.

mifericordiam [perat * pietatem , qui que«

[7

cedinis delinire , quàm iram amarore íui

vity faciat : qui preflari fibi vult , praster,

PJal; 77. vv. tigoris ferire , ac punire.

Viam fecit fe-

Vult

Et D, Paulus ad Roman. 12. v, 15.

49

mita ire [ue , €9 non pepercit animabus eo-

nos , ffere cum flentibus ,' quod miferatio.

t

rum. G jumenta eorum in morte conclufit ,

niseítgenus, pignüsque animi ad miferen.

£ percu[fit omne primogenitum in terra 4E-

dum proni; quin effatum Apoftoli clamor

li

gypti. : Quid (bi vult ; viam facere femitz,

eft ipfius naturz nos adhortantis ad lachry-

P

fi anguftior femita eft , quàm via ? cur non

mas miferationis : ita enim in matris utero

pe

potiüs fit femitain via ? utíque parari po-

compofitus eft infa,ns, ut curvus genua ge,

d

ni$ ;

Affectus Mifcricorcfiæ pereleemofynás divitias auget, 671

nis ; chlisque adherefcant complicata ,

de voluptate captanda, divitias þrofund'änt E

adeb ut à genis genua fuam trabant nomen-

exigente enim humano faílu ,. fi domum

clationem , ut obfervat Rupertus, & quia

noftram ingrediatur amicus hofpes , bene-

Lib. G. i»

&AU.

confenfu omnium nationum genua hominis

»

volé eum excipimus , lautiori convivio ree

mifericordias indicant , Gtinipfo vita exor*

ficimus , quia de honore agitur, & pon

dio oculi, & gene ijsdem cohzrent, eftpro-

eít fumptui parcendum,

Stimulatur quis

cul dubio naturae muruum praconium, quo

zílu concupifcentiz , quó fuz poffit libidi*

nos edocer, lachrymas miferationis calami-

ni fatisfacere , ac feníui indulgere, prodi«

tati deberi ; & zrnmnarum pondere pref.

gus eft ; imó & pecunias abligurit cum

fis,

meretricibus: finveró ad eum accedat men-

29.

Id ut nos efficacius exemplo , quàm

dicus eleemofynam petiturns , ut propriae

verbis edoceret Chriftus , volnicin hoc hu-

fubveniat miferiz ,

jam qui cum hofpite

snanitatis , & miferationis officio preire ;

amico , cum meretrice lenocinante dives

«um enim vidiffet Martham , & Mariam

erat ,. & pecunias profuderat; smox ino.

acerrimo confeétas dolore , lachrymisque

piàlaborat, pecunijs caret , ne pauperi Iti»

. perfutas, flevit &]ipfeinhumanitatis exem-

pem petenti opituletur, —Non fic agit De»

us , qui fuas omnibus impertitur divitias,

plum, & miíerationis documentum, Id«

que etiam przftitére Prophetz, viríque fan-

& folem fuum oriri facit Íuper bonos , &

&i , ac cultura virtutum addicti, quifontes

malos,

miíericordie uberrimos in omnium gen-

Hominis imtifericordis vitium eft ino«

j

tium beneficia aperu£re: cüm enim Dei af-

piàlaborare, quoties de eleemofyna eto-

flatu. calamitates previderent infanientium

ganda agitur ; & divitijs affluere , quoties

populorum , qui veri Numiais fpreto cui-

libido ftimulat ad profundendas pecunias ,

tu fe in Ícelera omnia ingurgitarent 5 &

ut fenfui indulgeatur , & depravata fatis*

haberent prz oculis Numinis iracundiam ,

fiat concupifcentize,

Impleturus Chriftus

£uipl

Éulmen, exitium , & horribilem peenarum

Ácriptnras jumento infedit , & Jerofotymam

appatatum in facinerofos invehendum , moe-

ingreffus fuit. —Ecce ; qui divinitate dives

rebant ipfi: fic Jeremias perpetuis vifus fuit

erat; jumento caruit ,fiquidem pafcha ce-

lachrymis maduiffe , & in genis innocenti-

lebraturus , mifit duos ex Difcipulis fuis , di-

?

bus rivi effluxire lachrvmarum , quoties in.

cens, rezncafiellum , in quod introeuntes,

«lades fu2 gentis , mentis oculos dirigeret,

anuenietis. pullum afine alligatum folvite ,

ait Jeremias, Qw« Zabir capis meo aquam,

dllum , & adducite. . Et fi quis uos interra*

$.

ef?- ,Q 9.

l* &5 oculia me foniem lachrymarum , &5 plo

414

Aaverit , quare folvtis ?. fic dicetie ei:.

sabo die ,. ac notte anterfettos filia populi

Dominus operam ejus defiderat,

Abeunt

4?- Itlwf

155

enei; cupiebat Propheta totum verti caput

Ditcipuh , qui miffi fuerunt ,. & invene-

in aquas , novámque venam exoriri peren-

zunt 4 ficut dixit illis ; flantem pullum.

nium fluviorum ad mi—[c:andæ Íuz genris pia-

ASolventibus autem . slla prllum ,.— dixerune

gqnentim.

Domini cjus adillos , quid folvitis pullum.. ?

3*

Sed non folüm lazehrymas commifeta.

iirum fane, quod càm Chriftus verus De-

tio fundit ad aliorum plceralenienda ; fed

us; verüsque homo dives in omnes fit , in-

& opes profundit , ut alienas excutiat mi-

digeat vili jumento in terris , & pauperem

lerias,

E(t mifericordia , quà per eroga-

agat , qui omnibus divitijs affluit , & cüm

tas opes , alienz quis opitulatur indigentiz,

jumentum illud pet fnos Difcipulos humas

virtus Principe homine digna , ac infignis

nifhimé peteret , ac diceret, fe afini illius

nobilitatis characler 5 eíl enim laudabilis

operá indigere , ftatim reclamaverint jus

liberalitas, & commendabilis munificentia ,

menti Domini, Notandumeft, jumentum

quá clareícit vir Princeps illuftrior, — Qoid

illud plures habuifle Dominos ; Dixeruns

enim illuflius, quid laudabilius , quam

JDomini £jus ad 4llos : adeóne pauperes e-

rant Domini illius pulli, &t nemo eorum

pofle calamitatem levaremiferorum, — .Ob-

fervat Apoítolus , Deum fpeciali przroga.

valuerit totam illius enancifci poffeffionem 2

tiva voluiffe hanc munificam liberalitatem

adeà erant inopes , ut pullus afini ad plu-

oftendere hominibus , qui vitijs indulgen-

zes pettinnerit? putárimad noftram id con«

tes hujus negligunt exercitia virtütis , ait

tigiffe inflructionem ; quod enim Chriftüs

41 Riman, Apoftolus , loquens de jmunifica Dei largi*

pauper petjít plures ftatim habuit Dominos ,

10.7,12.

tate inhomines: drvesin omues , qui inyo-

à quibus faciliiis negaretur , quod enim fa.

eaut illum.

iNon quód aon fit. etiam di-

€ilé abuno rantüàm impetratur, difficulter à

ves in eos, qui illum non invocant ; cüm

pluribusobtinetur. Quoties mendicus fli-

Deus fit omnibus beneficus , & fnos imper-

pem petità divite, pronummo rogat , plu-

tiatur favores omnibus, hoc tamen discri-

res flatim confurgunt Domini in folidum

mine , quia Deum invocantibus divitias do-

illius pecuniz , non enim ab eo duntaxat ,

norum fupernaturalium impertitur z fed D.

À quo petitur , poffidetur, fed pluresalios

Paulus voluit homines immifericordes car-

etiam fortitur Dominos; nempe avatitiam,

Tales funt homines 5 ut fi agatur

qua non facilé manum aperit ad eleemofy.

pere.

dc hongre fervando , de dignitate tutanda ,

nam erogandam 5 ambitionem , quee hono.

fi$

— Differtario XXVIII,

672

quiy paupertate laborantes fola frigida Hffmr :

ris, dïgnïtatfsque fumo czcutiens pannofum

aon libenter videt mendicum , cui opitule-

extinguunt, & panem quzrunt , quófamem

tur; libidinem, quz mavult pecunias cum

depellant, & quibüs proptereatenentur o*

Ícortis , & metetricibus abligurire . ecce

pitulari , qui divitijs congeftis abundant.

Falluntur divites, fi arbitrentur, cau-

$4

quomodo petiti nummuli in eleemofynam ,

plures confurgant Domini ; & tamen non

tum fibi abundé, fi manus à facinore abfti-

nuetint, & à fcelere fint immunes; & nihil

. poffidet quispiam tutibs , quàm quàd pau-

peribus elargitur ; eft enim artificium pof*

penfi habentes , an opibus fuis ad luxum ;

an ad mifericordiam utantür: hi tametfi lo.

fidendi ipfa largitio.

- Id enimtuté poffidemus , quod pau*

cupletes, pauperes funt , G divitie , quas

32

peribus erogamus ; demus igitur egenis ,

poffident , nonnifi paupertate funt referte ,

quia nec poffidentibus , nec alijs profunt :

J

quod poffidemus , ut non habentes id pof-

ladJha-— EM L .-—5R . 8 W .0 120 0 AO

fideamus , quod habemus ; nullibi divitiz

& hos divites D, Gregorius Papa part. 1.

nofira tutiüs cuftodiuntur ; quàm in ma-

paftor. admon, 22. cidem fubjicit male-

nibus pauperum , à quibus propterea nos

didlo , quó infru&tuofa ficus olim à Chri»

Chriftus hortatur, neeas repetamus. |Qui

fto' percuffa fuit , ait ipfe : Frewinea fines

Bu 6 v£3: aufert , que tua funt , me vepetas.

Sed

fruciu terram occupat ,. quando locum-s »

-

cur jubemur non repetere noftra , & que&

quem exercere alius per folem boui operis va-

fuerunt nobis fublata? An quia noftra non

luit , flultus per. defidia. umbram premit.

nitit d

fünt, quz à nobis poffidentur : . cum eo-

Non fonerant fuo pofleffori divitie , nec

dril,

zundem dilpoticum ' dominium foli Deo

ullum producunt vitz fru&um, nifi manus

conveniat , & nobis divitie tantüm com-

pauperum eas in proptio finu ferahy T w

Hf

mendentur, non dentur ? fed fi u(us eft

foveant.

nofter , curnon repetendus. Huc acceríen-

Tutos fe credunt diyites, fi ab homis

3

dus D. Chryfoftomus , qui expendens verba

cidijs , adulterijs , & furtis abítineant, die

2^

t

ilaait, 44 Deo percipimu: omnia, quod au

centes, conceffis utimur, aliena non qu&rie

du i,

h

tem dicimus meum , tuum, nuda tantim

mus , & fi digna mifericordiz recributione

fnt verba , fi namque domum tuam afferia ,

non agimus , nulla tamen perverfa perpe-

emisii verbum carens fubflantia rei, anima

tramus ; Gtita loquuntur , qui aures petie

&ua non po[fidetur à te , & quo patlo tu« re:

tionibus , ac precibus lugentium , ac ino-

pl

putabuntur opes ? Vult autem Deus tua fore,

pum claudunt, Setamen ipfos decipiunta -

qua tibi pro fratribus tuis credita funt , fient

etenim neque purpuratus ille Evangelicus 5

Í

autemtua , fi pro 4ljs difpenfaveris.

qui divitijs afflucbat ,-& byffo induebatur »

LEL

Vera ars coacervandi, & poffidendi

& epulabatur quotidie fplendidé , aliena

V

divitias eft earundem in pauperes erogatio.

rapuit ; fed tantüm infrucluosé proprijs

Si hac alienatione pecunias deperdas , eas

perhibetur nfus fuiffe divitijs , & pannofum;

3

acquiris 5 fi eas dones , accipis ; f1 eas a-

ac ulcerofum Lazarum defpexiffe , & tamen

lieni juris facias , illas poffides ; fi igitur

divitem ultrix gehenna fufcepit , non quia

&

divitias poffideas , & eas non eroges pau-

quid aliud gefferit illicitum , fed quia im-

peribus, pauper es, nec divitijs affluis ;. fin

moderato ufu totum fe luxui, ac delicijs

vetó exdem à te concredantur paupcribus

tradidit : qui veró püre fcatebat Lazatus ,

V

[

cuftodiende eas habes , quia non poffides:

ulceribus toto corpore fractus in finu Ab-

f

£utiüs non cuftodiuntur divitie , quàm in

rahe recipitur ; zterna fupplicia dives in-

pauperum manibus ; ubi non fterilefcunt ,

currit ,. dum mifero , cüm poffit , non

fed aucto fenore germinant ; fructümque

fuccurrit 5 perinde ac mifericordía coelum

|'

N

producunt centuplum : pauperes funt , &

aperit , ita immifericordia claudit t appo*

exucce ; ac probro flerilitatis laborantes ,

fité D. Auguflinus.

AInte. fores gebenue

V

Homil, 3.

m

qua à te poffidentur divitie ; flunt vero

flat. mifericordia ) Ó neminem permittit

Cap.57w,7, f

locupletes , & excufsà fterilitate foecundz,

in caAYCcEVCHI sHILELE,

Verüm fi mifericor-

:

fi;pauperibus concredantur excolende ,

.

dia impedit , ne foi cultores gehennz pa-

ü

gavzt, 35« Ícité Auguftinus de verbis Domini

L

Isl

tiantur detrimentom ; immilericordia flat

£ni

4

Autem | 4b

iquitate. appellantur divitia. ,

ante cceli fores , prohibétque, ne ullus

uiavera nonu funt : paupertate enim ple-

illic admittatur , qui fuit immifericors.

n« funt : nimirum divitiz , quia pauperta»

Jerofolymis porta fuit adeó exigua, &

6,

,

£e duntaxat refertz , poffefforem fuum de-

anguíla , ait Gloffa , ut ab exiguitate fo-

?j

paupe

rant, & difpenfatorem divitijs cumu-

ramen acüs diceretur ?. hanc pertranfire non-

u

lant ;

& is eft ditior , qui plures pauperi-

poterat camelus nifi depofita farcina , &

bus divitias elargitur ; pauperes eas non

fubmiffo poplite,

Quid ni ? gibber ca*

erdunt fuo largitori , fed fervant , cuftodi-

melus homo eft oppulentus , variísque for-

ä

üntque fideliter, quapropter Syracides allo:

tunarum onufíltus farcinis : & quia coeli

q

quens locupletem ait: Mitte pauem . tum»

janua anguíta eft , G depreffa ; fallitur ,

;

fuper tranfeuntes aquas , quia post tempora

fihanc ingredi putet , non depofita far.

Á

gulta invenies eum j

tranfeuntes aqua

cina in levamen alieng miferig , in folae

V

funt, quiarumnis, ac mifcrijs premuntur ,

x|

tium pauperpm : quotquot divitijs gffluun:,

as

h

| 'Afïe&us Mi(e*rxicordiæwpcr eleemofynas divitiasauget. 673

non finamus ad fores domus iteraris clamo«

&é pinguiori gau-dent fortuná, onufli funt

cameli , difcant farcinas.deponere , & ge-

ribus ftipem expo(cere, fed benigné ad ho*

nua fubmittere ; fi angu(tam cceli januam

fpitium eos invitemus,imitatores factiAbra«

hami, qui veluti in excubijs , & & fublimi

(

ingredi cupiunt : non defunt parati bajuli ,

fpecula eminüs adventantes fuit confpica-

qui gravitantes. farcinas humeris (uis im-

tus, ut nltró hofpitibus occurceret , lous-

ponant deferendas , & quidem non per*

3

-

que pedibus feffos epulis recrearet.

dendas , íed fervandas

funt autem hi

Przterea nobis precipit, utfinudum

38,

bijuli, pauperes , qui übíque parati inveni«

videamus.,, eum operiamus , ejtsque nndi»

untar ad farcinas divitum fufcipiendas: di-

tatem noítris obtegamus indumentis , ne

vitias, quibus quisqueaffluit, ne perdat,

carnem noftram videamus defpexiffe : adeó

pauperibus «oncredat ; adid enim non

ar&um elt humanitatis vinculum ,uthomi.

tam utilitas propria invitat ; quàm neceffi-

nes inter fe naturg fimilitudine colligatos;

tas alienaadigit : eleemoíynas erogare non

ten;iüm poffunt locupletes , fed & debent,

humanitatis neceffitudine in unam cogat cat»

quia ut ait D. Jacobus Apo!tolus 2.

ju-

nem; sí'que propterea eadem caro divitis ,

ac pauperis,

Cum wvideris nudum operi -

elicium fme mifericordia erit 4llj ,. qui non

Adeó

:Ejäïe $3.

fecerit omifericordiam.

Huc acceriendus

um ,. carnem tuam me defpexerá.

arétum eft humanitatis vinculum , «t qui

D. Bafilius in iocupletes non tam peroran-

per denegatum pauperibus fubfidium illud

Ovatioad tém , quàm detonantem , aitiple. — ANo»

dvvit,-

es mi[ertus , «on an'uenies mifericordiam. ,

disruperit ,. parricida ; ut ait Lactantius 5

extifiimandus fit.

Nam fi ab uno homine ;

»on aperuifió domum pauperi.repudiabera À

quem Deus plasmavir, omnes , unam , ean»

végno , non dediflá panem , non.acciptes ui-

TAU «Lernam.

démque trah:mus originem , procul dubio

hi

fumus omnes confanguinei , sitque proptes

37

Idéó Deus divitias 1mpertitur locuple.

rea piaculum homisem odiffe , cíjue indi-

ti , ut peripfum paupet non indigeat , &

(!/ per pauperis miniterium non noceant di*

genti (lipem denegáffe, pulchré D. Ambro-

Ziä IJB Ia.

fius hoc idemexaggerans, ait allognensdie

tuthrocap-se

vitiz locupleti , & ne earum pondere pre:

matür , ac deorfum in gehennam truda*

:divicijs afflaentes,

dQuousque extendiris

ivities anfanas cupiditates 2 mumquid. foli

t£ur. Mutuaefít pauperis , & divitis «om.

Ababitabitis fuper terram ?. cur ejicztis cono

peníatio , dives eleemofynarum largitione

sniferias excutit pauperum $ & pauperes à

fortem nature ?. & cium dn commumi divitis

&us omnibus , atque pauperibus terra f'une

fupplicijs gehennze immunes coníticuunt di-

data [it , eur voba jus proprium foli divi-

vites , quos à peccatis avertunt , dum fti-

pemaccipiunt, quá & proprijs miferijs con-

&es erogati $ mefcit natura divites , qu&

qauperes omnes generavuit 2 nudos effudit n

fulunt, & divitum occurrunt periculis,

ducem , egentes cibo ,- amitiu ,. poculo ,

Mira fané providentia eft, & bonitas Crea-

£oris, ut uno facto duobus vellet tubve-

nudos vecipit terrA , quos genuit ,. nefcit

fínes poffefionum fepulebris $ncludere, . Quis

miri, idquecauíz , cur &terna fapientia s

difcernat [pecies mortuorum ?. redaperi ter-

quos natura pares condidic ; 1mpares efle

voluerit bonorum poffeffione , divitijs,

ram , €5 fi potes divitem deprebende : eru.

derato tumulum ,. &5 fi cognofcis egentem,

fortunis , ac conditione nafcendi , ut fcili:

cet neceffitate quadam devinctos divitem

Argue,

Qued fi nullum eít in cinere difctia

men , nulla in conditione nafcendi differen-

beneficentia ornaret , & pauperem . patien-

tia muniret , & refedtio pauperis diviri fie-

tia, nulla in fceditate fepulchri, in carnis

rzet anla falutis ; & munifica largitio, di:

corruptione , in vermium ebullitione diftin:

€io; cur dives fupercilium attollit fupere

'vitis folatium effet pauperi, 'quapropter

per lfaiam.

Ut pauperibus

biens , ut pauperum deprimat indigentem ?

Homi[s 59'

Cap.57:.7. ftOnet Deus

opitulemur : £range efurientt panem tuum,

fi natura nos pares fecit , cur inopes defpi«

A -

«imus ?' cur non noflra eisdem communia

£$ egenos , vagüsque 1nduc in domum t

am , cum videra nudum opert €eum £5

facimus ?. cur non proni fumus ad proximi

Yunc erum-

f

arnem tuam ne dejpexera.

opitulandum miferiz ? cur tam morofi, ac

difficiles fumus in beneficijs ferendis, ut u-

et qua[fi mane lumen tuum , — && fanitas

berem colligamus meritorum fegetem ? cur

zua ( feu ut alij legont falus tua ) eirias a-

aípetis verbis pauperes excipimus flipem à

h

vietur ,. & anteibit faciem tuam. jufitia.s

Indi-

nobis pofcentes , fi noftra & ipfi funt cáro?

zua , 66 gloria Demini colliget te.

€at, quantá fint. pauperesihumanitate tra-

Fabius Verugiofus beneficium ab homine

duro aíperé datum , panem vocate confueve«

fndi , «üm nos moneat , ut panem no.

tat lapidofum , quem efurienti acci-

ftrum frangamus elurienti , hoc e(tpanem ;

quo vefcimur , & non deteriorem filigine»

' pete necefsé fit 'acerkbum

efle.

um , aut furfuraceum ; quem avaritia co»

quit, & cum defpe&u mendico proiicit :

vult ut menía noftra communis fit pauperi*

—

bus,

Ruríus nobis injungit ; ut egenos ,

] .«k

& vagos in domum noftram inducamus; &

Veraui de AAfetiibus Lom, Id

Qq4 qg

$.V.

674

Difieraió XXVIII,

ftribuendam pauperibus; quia chm forta

ffis.

$. V,

bona non fuppeterent ad tam liberalem ; & -

copiofam reftitutionem in quadruplum ;are

'.ngölkk-miferimrdia plus dat , &

tificium enactus cumulandarum divitiarum ,

4»

diteícit uberior ; €a tantum lucratur ,

has quà uberiori augeret incremento paupe-

que donat ; && illa perdit , que fibi fervat.

ribus priüs diftribuit , ut pecunie in finu

pauperum , perinde ac in exculto feraci

Fecundus ager efl finuapauperum ,. que ve*

eipit , fover , & aucto fanore vefiitutt dan-

agro fata femina progerminarent ; & in u-

;:

berrimam multiplicatam exctefcerent. mefe

ít,

Cui propterea bonorum tempora-

lium ufus commodatur ,

fíem , quá poffet quadruplum reddere ij

S5

h N Mþ

15

!noxn dattr.

quos defraudaverat : quàm ingeniosà , &

pié cogitavit Zachzus priüs de eleemofyna

32

Uæ hic congeruntur diviti;e , nofire

" difpenfanda effusé paupetibus , à quibus

non funt , nifi alterius juris eas facia-

certiffimé fperaverat fanéto foenore cumue

landas effe divitias , ut valeret non fimplum,

mus, nifi pauperes eas poffideant j

ä

tunc ditiores fumus, cüm plura pauperibus

íed quadruplum reftituere ? utinam ab hoc

erogamus : eftenimhac elargitio veraauri*

fceneratore difcerent divitijs affluentes ; a€

1

fodina , quà ditefcimus , eft vera Chryfo»

ijsdem inhiantes artificium eas multiplican-

.

LJ

peia, quà nofttzaugentur divitize , quarum

di , ac cenfum ampliandi

elargitio elee«

multiplicandarum artificium eft eleemofy-

mofynze eít dives aurifodina , qua veros

Zacheus Publicanus erat;

nz elargitio.

fuppeditat thefauros;: (quapropter NNazianz, r* prom.

& ab illicito foenore dives, ab avaro com.

opportuné. Opus eleemofjne vocat pietatis Bafilio,

mercio opulentus , à negotijs inftituendis

promptuarium , G commune latugletunu

in pinguiori conftitutus fortuna.

Hic à

&YAYTIHUL.» .

Chrifto ad meliorem vocatus vitz frugem

Non eleemofyna ,

| quas pauperibu.s dat

4ts

illico cogitavit de opibus reflituendis , fe

opes ; perdit ; fedferit; ut aucto fcenore eas

noverat camelum onuftum , & non poffean-

demetat 5 non alienat , fed fervat; non mie

guítam codli portam , & foramen acüs in-

nuit, fed auget; fiquidem eleerolyna &ra-

gredi , nifi depofità farciná , nifi accitis baju-

rium eft locupletiffimum , thefaurus opulen-

tiffimus.

lis, feu pauperibus, quibus fuas concrede-

Hinc Syracides ait : Da partes

Ecclef. V.

retopes,

Stans autem Zachaus dixit ad Do-

feptem , necnon& offo: quia ignoras , qui

*uo ' 9*0

suinum $ ecce dimidium bonorum meorum

futurum fit malum fuper terram : quali di-

Domine do pauperibus , & fi quid aliquem.,

"cat , non fit manus tua avara in eleemofy-

| Y 14

Sed fi ex

defraudavi , redde quadruplum,

nz clargitione , fit laxa , aperta , & liberalis;

fonore illicito, ex avato commercio factus

ut partes feptem, imó & partesocto totius

fuerat Zachaus dives, curnon priüs cogi-

fubftantig tuz elargiaris:. G caufam addens

tat de rebus alienis reftituendis, cur non dicit,

fubdit : Quis ignoras , quid futurum fit

reftituo creditoribus , & pofteaaddit, & do

malum fuper terram, | Nidetur ex haccaufa

pauperibus , cüm obligatio ex juftitia magis

potiüs contrarium inferri , quia fi ignorat;

;;

1

urgeat , quàm liberalitas ex mifericordia ;

quis quid futurum fit malum ; ergé potiüs

Reque ex pecunijs alienis poffit quis eleemo*

congeítas divitias fervare debet, ne urgente

4j

it,

fynam clargiri pauperibus ? Id juftitiaexig

neceffitate quidquam defit ; i enim partesfe-

tem ; & octo difltibuat pauperibus ex uni-

ut priüs quis creditoribus fatisfaciat fuis, &

3

poítea pauperibus e

leemofynas eroget ; fa-

vetía fua fubítantia; exiguum eít , quod illt

tiüs enim eft integre reftituere, & poftea fi

fupereft , & minime fufficiens , fi quid ei con«

quid fuperfit pauperibuselargiri. — Curigi-

tingat adverfi : abílrufa itáque, & arcana

videtur in cortice Syracidis fententia; GLta»

tur opus confilij , opus antevertit pracepti ?

[6 J

cur Zachzus priüs deliberat de media fu

men fi intus aperto nucleo medullam perpen-

rum bonorum parte pauperibus danda , &

damus , re&é fequitur debere partes feptem,

oftea de re aliena reftituenda ?. Ecce dirzi-

&t o&o dare ex eo, quiaignoret, quid futu -

dium bonorum meorum do pauperibus , & fi

rum (it malum fuper terram: qui enim daz

g

quid aliquem defraudavi , reddo quadrup-

pauperibus , id non perdit , fed auéto fce-

3

.

dum : ut Ícilicet liberalior fieret reftitutio,

nore recipit

qué igitur liberaliàs dat

quadruplum exhiber,quó & lafíis fatisfaciat ,

quis pauperibus ,. eb recipit abundantiüs,

& contractam à fe noxam expiet.

ut urgente neceffitate , imminente calami-

Quid ? quód dimidium bonorum det

.tate fibi confulat.

Appofité Lyranus ex-

49

auperibus reddirurus poítea quadruplum

pendens verba prafata Syracidis ait: Quizs

:j

dgnores, quid fsturum fit malum , id e,

lu, l t,

ijs , quos illicito foenore , avaróque commer-

cio defraudaverat ? fi congefta ex ufura di-

$n vita prafenti , ab illo liberari poteris per

i?

vitiz dimidiam bonorum excedebant par-

opera pietatis impen[a indigentibus ; quia

tem , quomodo poft mediam partem paupe-

fieut pradittum efl, pietas, uon (olàm babet

ribus di(tributam , ex alia media, quz fu-

promi[fonem vita futura , fed etiam pra-

ereít reddere quadruplum potuit ? provi-

fentis : re&bà igitur nos monet Syracides ,

mnia,

ut partes feptem , ima & oito, fcu o

dä sleemofynam Zachaeus præmif;;gt di-

ve

.

E

!

Affe&us Mifericordiz perclccmofynas äivitias auget. 676

vel fer?: omnia diftribuamus pauperibus , ut

ut recipere plura femper poffimus , quàm

imminente neceffitate indigentijs nofítris

in fubfidium pauperum elarpimur , — ffacsre

«onfulamus.

vobis faeeulos , qui non vetera[cunt ,. icité

bfibus vit

Chryfologus. . Hoc znonito , ait , te Chrifins Howil. ag

42*

Non minuunt eleemofynz , q

milericors pauperibus opitulatur , divitias ,

- ditare voluit,non nudare;manere tibi tua vo*

quas poffidet ; fed aucto foenore incremen-

. duit, non perire $ perpetuari jnon vacuari fate

tant , prafertim fi hilari animo , prompta

. «ulos smperavit; ju[fit t trasferrenà perdere,

voluntate impertiantur , ut prafliterunt ge-

Eleemolyne remunerandz «upidiffi-

Ed

minae vidux , quarum prima fuit Sarepta-

mus Deus non folàm in coclefti patria, ve.

g, Reg.eap.

'7:

na, que modicum faring fibi , ac filio ne-

rüm & in exilio hujus vitz , eam uberiori-

bus adauget incrementis , dat íemper inan-

ceffarim in alimentum Elie expoíuit ; qua

largitione , fi Chrylottomo credimus , ho.

teceffum, & plusreddit, quàm expenfum

fpitaliffimum fuperavit Abrahamum , quia

fuerat, ut contigit viduz Sareptanz , &

fi nonad gregem , ut ille ;ad modicum tamen

dietim contingit , ac plura paffim hifloriz

farinz cucurrit, & unicum , quem habuit,

exhibent documenta. — Ànno à reparata fa*

lute humani genéris quingenteimo fexa.

faring pugillum volunzate expedita , mente

hiiari in alimentum exhibuit 5 dedicque E.

gefimo quarto ; cum Coíroes Rex Pería«

liz ; & fibi neceffarium fubtraxit alimen«

rum Sebaíten ; ac Mellirenem occupáffet

tum , quó vires reficeret Prophetz, — INon

& *Chxri&ianqs ibidem degentes varijs afflige-

ret zrumnis 4 torqueret moleflijs, eorum

p

tamen pugillum dedit farinulz , nec modi.

i,

cum obíonij , cüm ob modum largiendi;ho-

plurimi ,. quó fe à fzvitie Principis fubtra«

fpitaliffimum , utcenfer Chryfoftomus, fu-

herent, Amafeam petjetunt , non tam in

peraverit Abrahamum, qui licéc effz&u plus

urbis prefidium , quàm ut beati Eutychij

h

dederit ; affectu tamen plus in modico fuit

precibus , & ope juvarentur * in quam ur«

bem (d cauífz piebs propemodum innumera

vidua Sareptana elargita Elie. — Altera fuit,

quz duo zta minuta rem domefíticam, to.

-«onfluxit, hinc annonz charitas, & fames.

incivibus ; & càm horrea , tum granaria ,

tümquecenfum , acvictum obtulit gazophi-

laceo, de qua Chriftus Zrxse , plus omnibus

tum farinaria vacua eflent , & piflrina o«

snifit , nimirum tanto áffectu duo illa mi-

tiarentür , Beatus Eutychius Epifcopus Con«

n

notazra dedit, ut reliquorum oblata,licét

ftantinopolitanus , qui aderat inter Mona-

.

e

Imoó

chos, fidens Deo, & adeandem fiduciá Chri-

effe&tu longe majora fuperaverit

P[a: 126,

£anium . dedit, ait Auguiinus in Pfal. guan*

ftianos hortatus in preces feeffudic , cámque

sum Zachaus.

- Minores enim, facultates

per aliquid temporis oráffet ad Mona:hos

converfus , bono;ait, eítote animo , licét

ferebas ,. fed parem woluntatem babebat ;

snifit duo minuta. de tanta voluntates de.s

femodiolus duntaxat (uperfit farinz , egen-

* tes ex &o palcite; fpero, hanc farinz arcam

quanta Zacbaus dumidum. patrimonij fui.

$s attendas ,— quid dederimt , — divera in-

non defecturam,

Monachi in fpem erecti

- eleemofynas continuárunt quotidianas ; &&

venies , fi attendas , unde dedersnt 5 pares

*

inuenses.

neminem ex petentibus ftipem miferunt fine

4j

1mó hocgemino minuto zre , tantum

íportula 5 wvulaplicavit fiquidem beneficus

dedit pretij , ut regnum fibi coé&merit coe

Deus modicum illud, quod (uperfuit fari«

lorum : & vidua Sareprana horrea , & hi.

nz, utfufficeret , & Monachis, & paupee

tibus,

drias repleverit : nimirum cüm modicum

duntaxat Íupereffet in domo farinule , . &

Hoc idem incrementum divitiarum 4f:

olei , ut domü: confuleret neceffitati , to-

fuerunt experti quotquot in fubfidium paue

tum in éleemofynam dedit Blie , " nec ar-

perum fuas profuderunt pecunias. | Illuítre

dedit hujus incremenri documentum D.

ca fatinz defecit vacua , fed repleta fuit;

& olei lecychus non imminutus , fed au-

Birgitta Sueca , quam ut refert Surius,

&us : quia artem didicerat ha« vidua bene-

Pater Regi divendere cog

itaverat ; non alia Tom, 1. p

ficio eleemofynz divitias augendi, quod in

de caula, nifi quia prodiga effet , & perniciem eyw visa.

arca fupererat farine , totum dedit ,j ne

adferret toti familie , cüm quidquid rerum ,

arca deficeret vacua ,

fed abundaret op-

vel pretij poffet domi conquirere, totum in

pleta. Hic eft Dei mos tacitis incremen-

pauperes effunderet , & cum Rex eamífcis

tis rem domeílicam augere ,' & qua in

Ícitaretur, cur etiam gladium parentis abítus

fubfidium pauperum elargimut au&o foc-

lerit, ejüsque pretiüm in vilem , ac mendie

nore reíliruere , quapropter Chri(tus ait

cam turbam projecerit ?. repofuit Birgitta

Lut, 124 7.

Facite vobi faceulos , qui non vetera[cunt ,

eum fuiffe Chrifto elargitam , & (ubjanxitz

33:

feu qui pertundi nequeunt ; nec exhauri-

Et certé fi te Dominum Regem, & meum

fi.

Divitijs inhiantes , quia pleni diffi«

parentem Deusà me peteret , modó poffem ,

dentià , res,Ííuas putant imminui , fi

urrumque cum omnibus facultatibus non

invita dárem : ad quz verba fubrifit Rex ;

pauperibus dentur , fed falluntur , quia

quo plura dant , qui divitijs affluunt. ,

& patrem Birgittz alloqueas dixit : Major

maiora femper recipiunr ; proprerea Chri-

, e(t hzc filia tua , quàm quz vel abs . te

flus vult , ut facculos habeamus paratos ;

vendi , velà me emi poffit : licét nil ha-

beret,

Verani de Affetiibus dom. M.

Qq4 q4 a

"

676

^Difetato XXVIIL.

b.eret*(, : quod 'paüperii:u*s non erdgaret ;

Regnum coelorum expläcatiüs inevan- 45

!

plus tamen pofledit ,, quàm Rex poffet e-

mere : divitie enim , qua pauperibus di-

gelio pasperibus tribuitur , eb quia veluti-

fi

janitores coeli aperiunt ijs , à quibus per

)

ftribuuntur facultates , non minuunt, fed

ditributas eleemofynas aliquid- accepe- .

t

augent, multiplicat enim munificus Deus,

runt folatij,

Si queras , cur pauperes

f

quod fuis datur pau

ribus , ut contigic

$. Francifcee Roman:

$.

mortem non formident , quz horrori eít .

pl

nnoà partu virgí-

divitibus, refpondet Chriftus, Quoniam | Mattb, $«

nco millefimo , quadringentefimo. vigeli-

f

zpforum ff regaum celorum , non paupe- 3

mo , cum diuturna Catites Romam pre-

rum dicitur effe terra, fedquid longé maj-

meret . & fames populum extenuaret ,

ph

us , feu ipfum regnum coeelotum , quapro-

ac interimeret,

In id ipfa tunc incubuit

p

pter de D, Marüno Turonenfi. Epifcopo

If

íftudij , ut nullus pauperum 6 fuis &di-

occinit ecclefia: 7Martinu bic pauper , ce-

bus dimitteretut folatio deftitutus ; non

L:

lum dives ingreditur. . Non enim pauperes

. dolàüm in pauperes munifica fuit ,. fed &

in altera tantüm vita, fed etiam in pre-

gew

comis , ac perhumana ,

ut quos pecunià

lu

fenti. funt divitibus beatiores , & non fibi

ft

non poffet confolari , " vel pane reficere ,

Íaltem mellitis demulceret vetbis ,

adeó

tantüm ; fed alijs funt utiles, quibus viam

fi

fiernunt ad celettem patriam,

ut pecunijs deflituta , adhuc effet paupe-

-

E

ad

tibu$ liberalis , quibus bona femper dabat

verba : dare autem vultu hilari , & verbis

$. VI.

7

mellitis , eft bis dare 5 & cüm ei deeffet ,

(]ü

^* quid daret

mendicare non erubüit ipfa ,

Ti

Cum-

Pauperum eff celorum regnum ,

me deeffet , " quod mendicis daret.

fü

que Francifca. Socer pracepiffet domi .in

quod ijs impertiuntur , 4 quibus per.

a

exercitia mifericordie aliquod veciptunt [e«

sellarijs dolium affervari vini generof(ioris ,

p

Francifra pauperum miferta totum illud

vaminis i. faciíntque vegni pretum ,

etiam minuta 4YA.».

:

| bt aW

exhaufit dolium , vinum paupetibus lar.

, giendo.

Dilapfo aliquo tempore Socer

H

uni cum Laurentio Francifee marito in

Ametfi. Chriftus Regnum cbelo;'um*

7

fpoponderit mifericordibus , miti«

cellam defcendit, dolium aperiturus : quod

Qu

càm vacuum inveniflet , — fufpicio fubjit,

bus , lugentibus , mundis corde ,.

Mütfþo A,r

&

[

non tamen fub expreffo nomine regni cce»

Francifeam . vinum totum turbis diítri.

ful

buiffe mendicis ,

idque caufa fuit , cur

lorum 5 etenim mitibus fub nomine zerre

fer

promittitur coeleftis beatitudo ;; mifericore

uterque excanduerit in Francifram , quz

q

tametfi fatageret mellitis verbis afperita-

dibus fub titulo mzfericordie ; mundis core

V

tem utriusque delinire , nil profecit.: mox

de füb claro illicio v;fíenis DEI ,. lugen-

n

tibus fub nomine eonfelationis ; . pauperes

cim non pollet ipfa iram fopire utritisque,

adi

& extinguere excandefcentiam in cellam

veró exprefsé beati vocantur , G ad ipfíos

dicitur regnum coelorum pertinere, — Bea«

g

delcendit ipfa vinariam , & lachrymis ma.

Mdfth-;' "W.

[4

. dens , in genu procumbens , enixim De-

H pauperes ,' quoniam tpforum eff regnum.

j

eelorum , eminent enim praz cateris velu-

W

Bm rogat, ut velit ipfi in tanta domáüs

K

afflidione opem fuam praftare,

Qaid

ti Regia donati dignitate, quapropter non.

t

ni ?. poít fufas preces dolium explorat ,

ait Chritus , quoniam ipfi funt de regno

lu

quod plenum reperit generofilfimo vino ,

coclorum , f[icut reliqui virtutum ornatu

ac fi nulla inde fuiffet detracta guttula , &

infigniti , fed ipforum efl regnum. culo».

"&" , quia quod Reges inter , & fubditos

d

Deus aucto fcenore reftituit ,^ quod fue-

rat

auperibus diftlributum : optima ars

adeít difcrimen ; id quodammodo relucet.

'uk(') ti , CO

diteícendi eít, divitias non coacervare in ci-

Á

pauperes inter , & divites beatos ,. cüm.

lst w H

tll

hi

ftis , fed pauperibus difttibuere: opportu-

dicat Chtiftus pauperum effe regnum cce«

lorum ; adeó eos extollit , ut pro Regibus

fo

. 15 P[al,4e, n6 D. Auguftinus ait : 5j vir effe merca*

&or optimus ,. . fanevator egregius , das,

velit haberi , sítque proptetea poteftas pau-

perum regia etiam in hac vita : hinc D.

quod non potes retinere, ut accipias , quod

L

P

P

L

Bernardus expendens verba Chriili ait

*

f

son poteris amttere

prebe tetlum , &6

recipe paradifum; da modicum , ut accipias

Regnum calorum pauperibus non tam pro-. vanb, s,

4) /

mittitur , quàm datur , non entm . dicit

eentuplum : da po[fe[fionem temporalem.s ,

yt con[equaris bareditatem aternam.

At

ipforum erit , fedeft regnum celorum.

d

q

gende , quid faciat fanerator , minus vult

Sed quomodo pauperum dicitur effe

48.

dare, vult certà , & plus aceipere. — Hoc fac

in hac vita regnum coelorum ; fi Deum vi-

tt

fe

Ef ru. da modica , accipe magna i. datem-

dere in hac vita nemo poteít ; fed tanthm

in altera zterna donatus beatitudine, &

gr

goralia , accipe aterna s da uummum , ut

eccipet rTegnum $. da micam » Ht ACCIDIAS

regnum coclorum ,. perinde e(t , ac Deum

de

Qi

penem totum i. da terrgm , ut izccipiw tæ-;

mtueri, 'ac beatitate fulciri , quomodo

pauperum eftregnum coelorum in hac vitay

D

lum 5 da pauperi , u des tibj,

erie-

fi DEUM non intgentut ? Nen por

Exod!; 22. '9,

do

vVi-

"

Qu

29,

R

1

: A&"e&us Mi(&ric&rdiæ pf:'r cieem-ofynaïs,diirit?as *augct.' 677

K

proterva voluntatis pervicaciá , quàm tue

bidére faciem meam: non enim videbit me

bomo, &$ vivet.

Verüm.licét non fit paupes

enda veritatis causà; tandem gravi morba

correptus ,. & morti proximus accerticis

ruin Regnum coelerum , ut in hàc vita Deum

intueantur; honoris tamen gratiá, G certi-

duobusex facro oidine D, Francilci relis

tee

tudinis causá pauperum effe dicitur, qua

giolis eis aperuit , quéd tam«ifi vixerit

ionem,

&

Calviniana harefi infectus , velle nihilomie

nus quandam acquirunt jurisdicti

poteítatem caelum aperiendi , viánque ad 1p-

nus etrores omnes abjurare, deteítari perfie

h, r

dam hare(im, & Catholicam profiteri ree

i

Íum alijs fternendi, qui mifericordes eleee

lieionem ,. & in eadem emori :

quod non

mofynas ijsdem diftribuunt: quà de caufa

plus adferunt utilitatis (ui

s benefactoribus

folàüm dixit , fed & praiítitit ex ope. mifee

rentis Dei, voluitque facra, & generali ex«

auperes, quàm divites :

fiquidem divites

ijs à quibus beneficijs cumulantur.

, nouniíi

hoinologefi conícientiam purgare , Eucha-

rifico epulo animam reficere , & Sacra-

veftes, pecunias, argentum , au

rum, vel.

non veró ca.

mento extremz unclionis ad . luctam cum

gemmas extradere poffunt ,

lum, cujus Regnum foli pauper

es dare pof-

morte , & dcmone fe przmunire. Hue

jus inopinz mutauonis infene capulari, qui

fuat: nec poffent alijs dare , nifi illud eo-

rundetn effet; & ut nos Chriítus alliceret

à teneris unguicuüs erroribus epotus, Cal«

vinianz hatefis fuerat propugnator, fieret

- ad eieemolynas. profundendas paüperibus,

ad eorundem miferias levandas duit ,. qwo-

nunc expugnator , duz affignan*ut cauíz,

niam ip[orum. e[l Regnum calorum,non verà

quatum prima ea eft , quia Simienzus af

Íueverat lacrz lectioni piorum. librorum :

qpàd iplorum erit, Quóà f1 quaras, quo-

modo pauperes poífint alijs Regnum | coelo«

etenim poíl ejus obitum inventus fuit in &«

jus crumena libellus, cui Gitulüs erat ,' pra.

rum dare? refpondet Chritus, per benefi.

xis fpiritualis, ieu introduélio ad vitam de-

cia, & profu(aseleemolynas , quibus nobis

. pauperes devincimur , nobis ab ijsdem dari

votam à S, Francifco de Sales Epifcopo Ge«

fevenfi gallice (criptus, deinde latinitate

Lüt. 16,0, D. Regnum colorum ; Facite qobis. amicos de

mammona iiquitatis , ut cum . defeceritis,

donatus.

Hunc libellum Simienzus varijs

fua propria manu diíhnxerat gloffulis,SC

recz'pz'cnt vos in aterna taberuacula.

Ita eftjad coeleftem evehunturgloriam

involucro libri hzc legebantur inícripta

AL

verba ;

W/o f

quotquot mifericordes in pauperes profufis

Letía., & relecla factat Deus, ut id

in mi[era anima mee con(olationem, &f pros

&lceraolynis eorum lachrymas exiccant , z.

rumnas abigunt, moerores excutiunt,& mi«

ximt met adificarionem . cedat.

Secunda

ferias expellunt.Non ait Chriftus,quód poft.

caufa, cur Simienzus refipuerit in vita ex«

tremo ea fuit , quia affuetus eleemofynis di-

quam pauperes mortui fuerint , recipient

vos ibi: fed ut cüm vos defeceritis ; feu

ftribuendis pauperibus , virísque religio(is,

paupetes ipfi viam coeli flravére, imó &

mortui fueritis , recipiant vos paupetes

adhuc ín hac vita degentes, in. coelette Re-

januam aperverunt, HincaitDavid : f& P -

cundus bomo qui miferetur , ( commodat, — .

. gnum , quia rametíi exira Regnum fuum

. veríentur ; alios tamen in Regnum poffunt

difponet [ermones [uos in judicio , quiain &«

tht

zernum non commovebitur,

)

intromittete,

Quamvis igitur paupe-

Plurimum obtinent efficaci& preces

fo.

res nondum cobleíti doüentur — beatitate in

terris degentes , alios tamenpoffunt ad coe-

pauperum ad Deum flectendum in fua vota,

& id impetrandum , quod petunt,

Idque

lum promovere, non folim impetrando,

. yerüm etiam eorundem vifcera commovene

oítendit D. Petrus in. muliere Tabitha. in

do, ut fiant mifericordes, & tilericordiam

]oppe ejus Difcipula, quz Dorcas dicitur diBis: p

interpretata

Plena erat bec. vidua bonis

üb. 6(, CEP'

conleqnantur , appofié Laétantius ait ;

v.36,

1*.'de "Uero

Hac eft illa perfetta — juffitta , que - cuitodit

operibus ,— 86 eleemofynis , quas — factebat,

Fatium eff autem in — diebus sllis ,. t anfire

eultiu,

bumanam, deua Fbilofopbs loquuntur

Octet Atem,

Hic divitiarum maximus , 4c

mAtA moreretur a pro qua Petrum vecarudt

eri[fius fruélus eft. non uti opybus Ad p:o-

&6 circumleterunt omnes vidue - ffeutes, &&

offendentes eà tunicas , €$ veller, quas faciee -

priam unius voluptatem , fed. ad multorum

- falutems non ad. prejeatem, Juum frucum ,

bat iliis Dorcas , G Petrus lachrymas exice

caturus viduarum , earümque diícuffurus

ftd d julittam , qua fola non snterst,

A&&*. 9«

49.

Proprium igitur pauperum e(t Regnum

moerores ad vitam revocavit mortuam : Pé«

M:hc h

"W. -tu :

dare coclorum , quia per fufas ad Deum pre-

irus pouens genua oravit, & converíus ad

eorpus dixit; Tabitba [urge,

4dt tlla aperuit

»

E

ces poffunt id impetrare & pluries impe-

£rà

d

e edocent munumenta hiftoriarüum, Re-

oculos fuos , & vifo Perro refedie, — Dans

481

autem illi manum erextt eam,

Et cum.

fert Jacobus. Gualterius in tabulis. cono-

i

raphicis Ànno millefimo fexcentefime duo-

vocá[fet [antios , & viduas affgnavit eam»

qivam,.

decimo,fato conceffiffe,uámque poftremam

Quéd fi preces pauperum Pe«

diem claufiffe Joannem Antonium Simie«

trum flexére in fua vota, cur non. Deum

nzum Cabaneníem Dominum:qui cum ab a-

infinite mifericordem , 4 /emper, ut ai

David : re[pexit in orationem bomiliumy, &

doleícentia errores combibiffet Calvini,eós-

'P;l?ilg;,xotg

ue ad annum zetatis o&togelimum nonum

won fprevit preces eorum.

An non Deus &^

TU

leemolynas refpiciens dantis, àe preces in»

Mi

w-.rl.äi.cüï Pr.opugnäflc;s , potiüs ex quadam

w3 33 3

. Wuens

68

Di(iertàtió

- XXVIII,

e

tuens accipientis, non erit peccatorem , qui

ferventur, - Imó nec tunctuté à nobis ere-

Q

péccata fua eleemofynis redemit ad gratiam;

vantur, quia tandem amittuntur : ficut e«.

i^

quz eft vitafpiritualis, revocaturus? An

nim fontes , tametfi pleno gurgite fcaturi«

f

non defun&tos mifericordes ob fufas à pau-

entes, ac redundante alveofluentes, aquis$

In

peribus precesad atetnam in coelis vitam de--

tandem exhauriuntur, & ficcantur; ita ci»

T

gendam erit admiffurus? Ad hunc finem o-

ftz, &arce argento, auróque cumulatz tans

j

lim, & etiamnum mendici ad fores. confue-

dem propriam deplorant vacuitatem, Opu.

mw

verunt templorum federe, non ut obítrepene

lentiffimum fuit Crefi Lydorum Regis gazo«

Pi(

tes, ac importuné preces ingeminantes fa-

phylacium argento, auro, gemmisque re-

fà

cta intemplo agentibus, ac inibi precantibus

fertum,fed tandem direptum fuit ; & con«

ij

moleítias ingererent; fed ut — ingredientes

gefla evanuerunt divitiz. ^Ditiffimum fuit

"

Ecclefiam ipfos exorarett, quó eorum pre-

dc

&tarium DarijPerfarum Regis, fedtandem

ces efficaciores fierent;& ad id impetrandum

Ípoliatum, ac expilatum. — Aulzisacu pic-

Ti

quod orantes expoícebant , eleemofynas

tis, picturis naturam zmulantibus, ftacuis

XHNM? p r ai[

pauperibus erogabant, antequam templum

aureis , & argenteis fplendidum fuit Sarda-

ipulim

[

: Antitthtth

ingrederentur, ut eleemofyna, & oratio pau-

napali palatium, fed preciofa fupellex pabu.

perum impetrarent , quod mifericordes ex-

lum fuit excitati incetidij: arferunt. cum

d

poícebant: fiquidem fortior ; altiisque in

, Rege ex Budzi calculo prater veftes ex Pfe'

[7

coclum afcendit oratio illius , cüm quo o-

tiofa fupelleclili centies centena millia auri

i

rant cleemofyne pauperibus diftributz ,

talenta. Locupletiffimum fuitSalomonis

li

i€Maitb. 15, quod etiam indicat Chriftlus. cümait : Dico

&rarium,ex quotémplum Jerofolymis auro

"j

q.ip,

Vobis, quia fi duoex vobis confenferint fuper

illitum , & ad omnem conítructum muni,

(

terram de omni re, quamcunque petierint.fiet

ficentiam prodijt, fed & hoc tandem exhau-

illis 4 Patre meo, qui in celis cff.

ftum fuit, copitque & ipfe Salomon egeres

j

$1.

fi

Morem hunc mendicos conítituendi ad

ac cives tributis premere, eornü

fores Ecclefiz viguiffe tempore' Apoftolo-

u

mque etiam

(

fanguinem exugere.

r

rum, difcimus ex claudo illo, quiàfuis ex-

Nil profunt divitize hanc . exuentibus

EL

pofitus fuerat ad portam fpeciofam templi,

mortalitatem ; hi enim prater vilem pan*

Blonias. CUjus caufam indicat. D. Chry(oftomus. ad

num, veflésque exiguas à putredine etiam

Cä

popul, Antioch: inquiens : . Propzerea &2n.

& vermibus corrodendas , & abíumendas;

£e Ecclefias,8 Martyrum monumenta pro fo-

nihil hinc- fecum adferre finuntur 5 & licét

u

t

yibus pauperes fedent , ut nosex ejusmodi [je-

plura deferrent;adhuc nihil prodeffent, Une

ti

&aculo multum capiamus utilitatis ; conft.

de füpereft: ünicus- modus quo nobis pro«

u

deranamque quàód nobis terrenas. ingredien-

defle poffunt , fi nimirum per manus pau«

zbus regtas nibil bujusmodi | cernere licet ,

perum ad coeléftes cransmittantur "Theíaus

X

N

ftd viri bonefli, & [endidi,& drvites,& pru..

rOS, quia ut fcité ait S. Cyprianus ; parri

lu

Tra&t.de ojs.

Rui

: dentes pafftm difcurrunt : ad veras autems

monium Deo creditum , mec . fifeus imvadit. s

re,cveleeino«

regias ad Ecclefiam dico, & oratorias ades;

nec calumnia 4liqua forenfis evertit,in tuto

N

[p9^s

f

& Martyrum templa , demonibus preffi, trun-

bareditas ponttur , que Deocuflode fervatur.

c4ti, pauperes, [enes, caci, membra ferentes

fic

Id duntaxat tüté poffidemus, quod paupee

obtorta, Quid boc tandem? ut tu docearis,

ribus elargimur, — Sumus hic viatores exu-

t

«l

Quid? audtre, illos foris , ut te audiat Deus

les à patriá coelefti, ad quam peregrinamur,

intus , fuccurrereillorum egesiati, ut tua vi-

quód fi amplum viaticum iter reddit jucun-

fe

Vél

eiffm nece[fetati [uccurrat Deus,. Hocpaéto

dum, G eo latiores iter inflituimus, viáie

dicitur Regnum «oclorum effe pauperum ;

que ingredimur, quó plenior eftauro cru-

Lf

quatenus poffunt orantes illud nobis impe-

mena; quóalacriores hinc difcedamus , &

LT

tirare , fi finamus nos ab ijsdem ad miferi«

u

mortalitatem . exuentes iter ad coeleftem pa«

cordiam moveri, & flecti, finoftras divitias

triam fufcipiamus, neceffe eft , ut per libe -

de

per ipfos in ceelum afportari permittamus ,

rales eleemofynas viaticum ad coelum tutiffi

ti

fi mutiifici fimus in. profundendis eleemo.

mum conftituamus; quantó enim largiorem

Ó

Íynis , quibus alienz opitulemur miferize: fi-

dederimus ftipem , tant& nos oppulentiüs

P

gz. '- :.

quidem mifericordia Tobiz r12.Ej7,4ue pur-

viaticum comitabitur , & fecuriores erimus

P

gat peccata, Gfacit invenire mifericordiam,

coclum penetraturi, quia utapté ait D.Am«

Y

€$ yiram eternam.

brofius : Sela mifericordia comes eff defun-

T

jalm. 40.

Hinc Regius Vates ait: Beatm qui in-

Gorum: quod confirmans Auguftinus /erzz.

t

$8.1,

telligit fuper egenum, & pauperem , in. die

44. ad fratres in erem, ait:: Mifericordia 44

Q

mala liberabit eum | Dominu.

'Tametfi

Deutm deducit bominem , & ad bominem de-

H

Deus fit Judex aquiffimus , & nullà fe finàt

ducit Deum, uunquam vidi bominem pium

p

pecuniácorrumpi; hác tamen placatur. Imó

maála morte finire : Qui enim eleemofynas

tu

fi per manus paupérum ad eum «ranfmitta-

accipiunt preces fundunt, ut qui pecuniar

tur ex Judice fit patronus,

Nobisnon pro.

U

dederunt auctiorem recipiant gratiam ; non

funt divitie , nec nobis foenerantur, nifi

enim quidquam perdimus cüm eleemofy-

pauperibus concredantur; tuncmultüm tio-

nám pauperibus elargimur : imó quz damus

" bis adferunt ucilitatis, fi in. finupauperüm

noftra facimus; fiquidem pecunia,quam da-

ferantur4 ferileicunt autem, (i à nobis af»

at coma

imus,uon noügs eít, [ed nobisduntax

et G

AffeQus Mifericordiz per eleemofynas divitias aupet, 679

nant, itä; vult Deus, ut homines fint miferi«

ctedita, & tunc tantüm noítram fagimqs,

cüm eam pauperibus er

OgamUSc

L

cordes, perinde ac coclites, qui donant, u

Affüeverunt fateor homines

disieAE

$4

Reges non indigentes ijs , quzedonant, nec

fluentes dicere, hzc noftra funt palatia

donativis quantumvis magnificis minuitur

in modum 'provinciæ conftructa; hi noítri

eorum thefaurus.

Quamobrem cum orame

funt horti ad omnes delicias con(iti; hzecno-».

tes dicimus fiat voluntas-tua [icut in calo, & ^

f

ugum

ftra funt pradia ad copiofiffimam £

in terra,docemur erga pauperes effe libera-

meffem exculta; hzcno(tra funt caftra, GC op-

les,qui nil. deperdunt ex ijs, quae donant.

t6

pida ; verümludibria hz

cfunt vocum,X pu-

Sunt enim que causáalienz miferiz le«

enta :

fiquidem hzc omnia

ra nominum figm

vandaz pauperibus erogantur , veluti femina

ijsdem eripiuntur,

& ipfi nudi,& pauperes in

non terrz data,fed indigentibus commodata,

tumulurm dejiciuntur,

ex quo conjicimus,non

que in uberrimam excreícunt meritorum -

dominos nos effe d

ivitiarum ,

fed Oeconos

Íegetem , quà opulentiores ditefcimus i.

mos, ac difpenlator

es: hinc Chtyfoftomus

cotlo , eujus januam nobis pauperes aperi-

Homil.2, TT

vifi teflamenta legeus di-

unt, quibus opitulamur.

Quamvis Deus

populum

ait: Ideirco fapius

"Aptiocbttne

centia ; ille quidem

babeat agrorum, vel do-

fit, qui nos in colum recipit ; funt. tamen

: 0mnues enim

más dominium,u[um veró alius

pauperes adeo illi chari, ut hanc jurisdictio-

ufum babemus,dominium autem nemo ,

& f

nem fuam velit cum ijsdem habere commu-

ncm,.

enim nübis per omnem vitam permaneants

Satagamus igitur pijslargitionibus

tationem divitia; ve-

hos cceli janitores nobis devincire; ftudea-

aullam facientes permu

limus, nolimus infine al

js e4$ cedemus, ip[a»

mus pet impertita eleemofynarum beneficia

Ex pauló infra fubdit:

eos nobis amicos reddere, quó ab ijsdem in.

um ufu [olo decerpto.

. Cogitemus naturam nofiram ;

dif[camus, qui

cocleftem patriam introducamut,

: Deus

Refert Theodoretus Placillàm Theo-

$7*

, femussdivitia nostra non fant, fed Dei

enim difpen[atores nos dguitiarum vo

luit effe

dofii Imperatorisuxorem pauperibus , ac in«

uarum non Dominos,

firmis proprijs miniftrásfe manibus, illos

p5

Perperàm igitu

rf ho

fira jactamus prz.

largitiene eleemofynarum iuviffe; hos phar«

n

& alia bona,quee nofica

dia, pecunias,dor

a1us

5

maci exhibitione priftinz fanitati reftiruiffe

non funt ; ea tantüm pe-

omnésque benefica manu recreáffe, cimque

dicimus; & noítra

cunia noftraeít, quam

pià li'beralitas in fola-

Anonnullis ex fuis Dometticis ab hoc pio

m $ quia quod da.

opere avocaretur, fronteíerena, vultüque

tium dilargitur pauperu

fcenere nobis refti-

mus pauperibus id aucto

hilari repofuitz. 4urtm difiribuere decet Ime

cur Chriftus ora-

tuitur. Etid cauíe fuit ;

peratorem : ego autem pro- ipfo imperio, e&

tionem illam nos docue

rit »

utin terra Dei

qui id spfum dedit, opervam bauc offerre dev

fiat,

acincodo: Fiatvo-

beo,

voluntas, perinde

Sed

Quotquot virtutum fuére addicli cule

luntas tua. ficut. in

cele , &6 im terra.

turz , profufi , ac liberales fuerunt in paupe-

"

Tf t d

nuaquid homines

jurea vafa portantes, in-

res, D. Auguítinus referente Poffidonio ;5

n,äliläfll'

morti obnoxij, pot*

ejus vit c. 24. Vala argentea, G aurea fran«

firmitatibus compa&i,

[j^

ífunt divinam exequi vo

Juntatem in. tertís,

R

gi juffit ob captivos redimendos, ac paupee

tur in cceleíti pa-

resreficiendos; quàd fi Ecclefiz pecunia de-

ficu: Coclites eam exequun

zíumere,

ttia?. nimisvideretur hac

oratio px

eífet, denuntiare confueverat populo, non

& Sacramentis re-

habere fe, quod in pauperes erogaret ad eo-

uifi plena

effet emphafi,

ferta.

Hugo

Cardinalis eXp

endens praefata

rum levandas miferias, exficcandas lacrymas.

verba ait : 4

t voluntas tua ficut in calo,

A«catius Amidaz Epiícopus apudSocratem, ut .I.iä.ä.:f,&i:

s amifericordes [icut

pauperes Perfas captivos numero fepties.

N in terra , id eff. ut [imu

mille redimeret, vafa itidem facra divendi-

Celites funt mi[eri

cordes,

(ed quomodo pol-

degentes ità iniíericor.

dit, dixitque fuis clericis id egré ferentibus:

funt homines interra

des efíe, ut beati caeleft

ibus affluentes divi«

Deus nofler neque lancibus , meque poculis

beati Reges

dicuncur effe coe-

eget ; quare convenitbac in milites afffifos -

tijs ? Qued fi

dere Re-

lorum ,.A ac opu

lentiffimum poffi

difpertiri. Aureum fuit etiam effatum illud

donando exhauriri non

"T heophili in pauperes profufi apud Sozome.

»nutn , cuius opes

quia beatitudo 2

ternafit, Grejus

num: Preffat egrotorum corpora , qua ve« PibS.Yip,

pomnt, eó

qu.omodo ho«

::

opulcmia im

minui non poffit;

rius Dei rempla funt reflaurare , quam . la-

& corruptioni

obnoxij, pet-

pidea adificare. "Templa viventia Spiritus.-

mines motti ,

erunt mi

(ericordes?

inde, ac coelites eífe pot

fancti praeferenda funt faxeis ; & quanto

(ericordia coeleftem

magis amplis, laxisque palatijs ; profanis

uia nimnirum terrena mi

munifid funt re-

imitatur; & ficut coelites

^ theatris, munificis balneis, fumptuoïig

fticuti. ccelo-

fpharifterijs, marmoreis equq«

gali munifi

centià, utpote con

& (unt munifici ac

liberales ficut

zur Reges ;

tu:p ï&a*bul.is-?

DO É

ij qui minims in

digent his re

bus? quas do»

E

* R« us

s.

d ia s RC ^ MR

&t* (680) Zi&

G5 05055

æ»mmwwæwææ&æw&æ&awwwmmæ

ET r Tu, eerr m um

æemmææwm mæmmäwæ Cüææ

äæw::*ä

wwwwæwww

:ww—æwæwwww

ï?äcmCfbææææææææææææææææææmæmcæ

DISSERTATIO XXDE

Benefica commiferatio plus dantibus

. prodeft,quàmaccipientibus ; quia Deus au.

éto foenorc reftituir; qua pauperibus diftribuun.

tur,

$. L

Junc expedztzorer prapemmuf Ad caele jz"em p;ztrmm » Cf 07267"4 Aura

( argenti , qua nos 4ggrzwant,alyzczmw in folamen miferorum, ad levan-

i

* das pauperum erumuas.

Àe

(1

Vv

,uxa

(GEAD

Ropenfiores in pau perum

que aggravant, impediüntque, nein fublime.

k

x'

»

1 24/]

A

P

levandis miferijs, quàm

adcoleítem enitamur patriam ; cum veró

E:

L

"

in ftabulis equorum con-.

pauperibus diftribuuntur , nos furfum eves

K d

a

t&ä

ftruendis effent . divites,

f5)

i

0*

hunt; ac in fpem erigunt regni cocleftis.

NS

] 47

À

fi paupertas eos preffif-

Alexander Macedo in eam fertur cOgitàtiOA

2

Íet; fi aliquando fuiffent

nem deveniffe, ut totum . terrarum orbem

X

AE

. & ipfi erumnas, angu-

longé, latéque difufum fui moliretur juris

ftias,ac miferias paupe-

facere. . Hac fpe fretus antequam militares

rum experti; Non enim fatis miferetur, qui

copias Macedoniá educeret, erarium evácuae

vit, & quidquid fupererat cufe pecuniz

nunquam mifer fuit; neque. multa tangitur

compafïïone, qui nunquam preffurà, & in-

Satrapis, ac Ducibus munific diftribaitlare

opià angitur : fcité dixit Publius Mim.Hozo

guate

Fuit qui ceteris audentior Regem

qui in bomine calamitofo eff mifericors, me-

accufaverit prodigalitatis, imb & reprehen-

minit fui : Benefica commiferatio non tam

derit, eó quia nihil ex tot opibus fibi fer-

accipientibus prodeft; quàm dantibus; quia

varet;. tum Alexander ore ridente repofuitz

ficut nos erga pauperes gerimus , itafe erga

imó plura mihi rc(ervo,quam dedenm,fpem

nos geritDeus; nec ulla nos folicitudo , ac

Ícilicet ampliffimam ad principatum totius -

timor incurrende paupertatis impediat à li-

orbis, quem Ducum meorum bellica virtute

beralitate in pauperes exercenda: quid? qued

meeff. confequuturum mon diffido ; mei

pufillo animo paupertatem timemus, quá nil

confilij fuit hac munifica pecuniarum largi-

tutius, tranqmllms nihil? quid veremur be:

tione animos ijsdem addere, ad ftrenué. pu-

ne collocare, acin tuto recondere quod ad-

gnandum » àc fortiter vincendum, Quid ni

4

verfa fortuna poteft nobis eripere, vel hofti-

Íua omnia, qui pauperibus dilargitur , fpem

lis incurfio dmperc ? quid timemus fluxum,

fibi retinet multo majora enamncifcendi ,

fragile, ac intutum bonum per manus pau-

quàm dederit: & hac fpes longé certior eít,

perum Deo concredere cuftodiendum in coe-

ac opulentior illà Macedoms, quz bello, ine

leftibus thefauns, ubi nec furem, nec pre-

nixa, & armis, ancepseft, cum varius fem-

donem timemus ; nec rubiginem ,. nec ty-

per fit belli eventus, ac infelix perfape ferri

rannum veremur ? fi nofiras pauperibus di-

procurfus; fecus fpes, quze fupereft fua clar.

vitias dx&rlbuxmus, ditefcimus apud Deum

gienti pauperibus , nulli eft cafui obnoxia ;

opulentiores? & qui dives eft apud Deum,

quia divinis erigitur. promiffionibus , quas

pauper effe nunquam poteft.

Deus non finit in irritum abire: Celgmm; & p a.

Prouy)

pI

terra tmnf übunt , » Verba autem mea non pra, v. 3.

11

ncp

Quód fi ceeleíles nos. gazz dele&ant,

fi cocleftis nos beatitudinis ipes' demulcet,

teribunt G Marci c. 9. v. 41,

Amen diíco

Sf?rm 6 d

cur non fatagimus illuc celeri curfu prope-

vobis nón perdet mercedem fuüam , quicune

!j

H dm

que potum . dederit uni ex minimis istis cali-

mlnmzf:

rare? cur ut expeditiores ad Deum curra»

mus, onera non abjicimus auri, & argenn,

cem aqua fr:g:dæ. Da pauperibus & babes Mattb.c,19.

quibusgravamur, & premimur ? cur nos à

bis tbefaurum in celis.

9 21Ie

1

compedibus, ac catenisnon liberamur? Di.

Praclarum eít quod de Evagtio philo.

e

vitia (i coacerventur laqueos injiciunt, nós-

Íopho refertur. — Cum illum Synefius Epi-

Copus

!

1. Beneücä;Oiïïmïfcrätïo plus dantibus prodeft , &c. &

catenas folvit, mancipia libettati reftituit,

ïäopus ad Chrifti filem, & cultum pettra-

I——À

xiffetjac docuiffet, eum qui eleemofynarum

periclitantibus opem offert, cadaveri fepul«

elargitionibus opitulatur pauperibus.Deo fa-

taram fodit ; compatienti huic commife,

ratio Regnum aperit coclorum; & dum alie -

gerari; eáque omnia, quz in hac vita egentie

bus erogantur ín áltera vita prater centu-

nze miíerie compatitur , proprize przludit

plum,coslo remuneranda, Audivit id libenter

fcelicitati , bonámque fibi fortunam auguras

tur, cum alieno infortunio adnititur opemt

. Evagrius, accredidit; & bona fide dedit Epi.

Ícopo ter centum auri pondo in pauperum

praítare, & alienas miferias fuas facere, qui«

ftipem dicens. Areipe boc,& disiribue paupe-

bus promptiüsopituletur,

$«

Qui affuefcit ita alienis compati erum-

vibus; 6 da mibicautionemmanu tua, quo

|Chriflus mibi ipfum reddet in. futuro faculo,

nis extra fortunze aleam fe collocat; quia

commiferatio dum alienam miferiam accer,

Accepit Antiltes aurum, (imul & adjectam

fit;unà cum aliena proptíam arcet. Hzec caue

ab Evagrio conditionem,& fyngrapham pro-

pria fcriptam manu dedit Philofopho; quam

fa,cur tanto ftudio fuerit commiferatio à vi-

ris pijsexculta, & à viris doctis laudibus ex-

fervavit quamdiu vixit; mox gravi morbo

decumbens, acbrevi acturus animam; filios

cepta, non qua de aliena miferia tantüm do«

accerfivit, quibus injunxit , ut parentalia

let; fed qua benefica etiam eft; & adnititut

impertitis beneficijs alienas excutere mife-

illi exutá mortalitate perfolverent & chiro-

graphum à Synefio Antiftite. confcriptum

rias, lacryme ft folae (int citó arefcunt, prz.

ejus illigarent manibus, & cum eodem fe-

fertim in alienismalis; " tunc plutimum ha«

bent ponderis, cum alienum moerorem ab-

pelirent , ut apud fudicem poffet ex fyngra-

phaagere, fuámque tueri cauíam , ac. re-

ftergunt: hacqui tangitur commiferationes

petere fibi promiffa.

Parverunt filij,paren--

non (init pauperes angi, nec premi anguflijss

Huffzus Princeps cum fuam in miferos be.

tem cum fcriptacautione tumulárunt. Ter.

tius à fepultura dies effluxerat , cum nocte

neficam exercuiffet comiferationem; caufam

' intempeíta Evagrius Synefio Agtiftiti fe vi-

multimodam reddens ait Job : Quia 4b in-

Cag, 3X«

fendum ítitit, eámque rogavit, ut fuum

f^ntiamea crevit mecum miferatio : 68 4b

aditet fepulchrum , ac fyngrapham fidei

utero imatris mee egreffaefl mecumz "Vextus

Hebreusapud Cajetanum legit ; Quiz 2 pue-

teítem reciperet ; abundé enim . fibifatisfa-

étum effe teftatus eft pro pecunia in paupe-

rit/js mess grandiuit me tanquam pater&exe

fum erogata/ fubüdium ; in'cujus fidem,

potitio Tigurinahabet: IN2 4 pripis annis

edacavit me vclut parens.. & quamprimum

chyrographum effet reperturus manu pro«

pria fubícriptum.

Mane Epifcopus unà

editus fum in lucem,eam mibi vita magtffram

cum clero fepulchrum adijt , referatóque

conflitui.

Quafi Jobo non fuffeciffer , bee

tumulo fyngrapham invenit à fe fcriptam,&

neficam miferorum compaffionem appelláffe

defuncti manu hoc pa&o fubfcriptam: Ego

forórem uterinam , dicens ab utero smaris

Evagrius Pbilofophbus: accepi. debitum in. bis

mee egrve[Ja esi mecums eam vocat Patrems

litteris manu meacon[criptum, fatisfatclim-

imó & parentem ; utetiam Zucem, & magi-

que mibi eff , & nullum babeo contra te jus,

firam,quafi natura eam dictaverit, ac docue-

propter aurum , quod dedi tibi, Q' per te

rit; fimülque officio funéta fuerit magiílrze,

Chrislo Deo , €&! Salvatori noflro.

Ita eít ,

G obftetricis, quàó cum lacte eam fugeret ; &

qu& pauperibus diítribuuntur divitie non

cumeadem creíceret , ac aequé veluti coale-

amittuntur, led foenori concreduntur; & ve.

Íceret fpiritu, corpore, & benefica commife«

luti (emina non

terrz data , fed miíeris

ratione, quà expromptiüs miferis beneficé

commodata in uberrimam progerminant

compatereturjappofite D.Gregorius loquens

meílem meritorum.

de hac Jobi benefica commiferatione ait

*

*

LENETS

4

Id cum innotuiffet Raberto Regi Gallia.

HancáDeo , & quod idem efl 4 natura dici

Jeti,

rum pauperibusita fuit opitulatus, ut regijs

conce[Jam Jobo, quafiboc opus à praclava na.

fuis manibus (tipem diftribueret, eorum mi.

zure indole provenerit, non ab ipfius acquifita

- ferias excutetet, moerores abigeret ; lacry-

Qi'tute.

Miferatio & fi ejus fuerit arbitrg,

1pas exficcaret, G quocunque iret. plauftra

ut cum . ip[o proficeret , liquet tamen, quód

ejus arbitrij non fuit , ut cum ipfo de ute-

pauperibus onufta fecum — circumveheret ,

YO exiYet,

dicerétque hoc effe illud hominum genus,

Coufiat ergo ». quia fua virtu-

quibus Deus fores dedit Regni coeleítis ape-

t nibil- tribuit ,| qui profectó teslatur ,

riendas ijs, qui in ipfos mifericordiz viíce-

uia bauc ex conditoris »sunere Accepit.

ta priüs aperviffent; binc Salomon : Feze-

Fuit Jobus eximius virtutum cultor ;

óa

futth t

Proverbt.5. y p Domiuo , qui tmiferetur pauperis , &

"U.I

e

probitatis tenaciffimus, fanétitatis ftudio-

vicifftudinem fuam veddet ei.

Deus enim

fus; ideóque crevit cum ztate commifera«

^ 350

Serm.6.de

Jejun- deci. àit D. Leo Papa:

Fidei juffor est pauperum,

tio benefica, quà alienos delinivit dolores ,

excuffit moerores, & mi(erias abegit : ere-

mimenfs, €9 largiffmus redditor ufararum y adeout be.

nefica commiferatio non tam accipientibus ,

vit mecum commiferatio ait Jobus: Nounullis

TA

quàm dantibus profit, quod fi quispiam nau.

fubdit D. Gregorius, qwozd «tatem «re«

feunts quoad innocentiam decrefcunt.. Ele.

fpzh

frago manum porrigit , exuli hofpitium ape-

rit, nudos veftibus operit , egenti flipem e-

&lis veró cum foris . etas corporis , intus f

h

largitur, zegro pharmacum apparat; | vinctis

dici liceat , crefcit atd0 Wirtutis : adeà

Rr rr

arcle

Zarani de Afeütibus Tom. L.

—— n

682

Diílertatio XXIX,

ar&téreliquis. eft commiferatio confibulata

fcepturi; qui enim beneficia ferit , merité

virtutibus , ut incrementum cum ijsdem

colligit ; ac uberiorem

meflem.

prgüiti beneficij

fubeat; fitque ad commiferationem procli-

vior, qui reliquis eft virtutibus ornatior.

Verüm quàd benefica commiferatione

(:;

$.

D]

Hiecque ratio cur Jobo veluti connaturalis

miferis, ac periclitantibus . opem ferre fic

viía fuerit commiferatio , à qua ad levan.

gnome Evangelice di(ciplinz , ac falubris

das miferorum erumnas intrinfecus impcl-

eruditio fata beneficia auéto foenore multi«

lebatur ; quia ab adolefcentia culturz affue-

plicandi , idnon melatet; fed difficultatem

verat virtutum,

Hinc Eliphazi fordidam

ingerit, quomodo benefica commiferatio

(:;

immifericordiam malé obje&tanti refpondit:

lex fit Moy(is,& Prophetarum ? Hancdiffi.

!j

Cap. 20,

Auris audiens leatificabat me, &8 oculus vi-

VI

q,12.

cultatem foluturus S. Gregorius Nazianzee

— dens teflimonium reddebat mibi ; eà. quàd

nus pulchréait ; Cosdolenziam.uelut latálege Orat. de

É

liberaffea pauperem vociferantem , && . pu-

fanxit ex eadem nimirum infirmitate ad pie- Pauperte

pillam , cui non . effet adjutor.

Beneditizo

tatem, € bumanitatem . erudita s aflerit

R n

4

perituri fuperveniebat . Íeu ut legant LXX.

, Gregorius, beneficam commiferationem,quá

Intetpretes Benediilio pereumtis [uper me

perimpertitam opem alienas miferias excue

Seuiat : nimirum deprecanter rogat , ut

timus, & lacrymas exficcamus, legem effeà

t

benedictio pauperis pereuntis veniat fuper

nobis fancitam;quá alij ad vices rependendas,

eum; quatenus poffit ipfe mifero pereunti

.ac confimilem commiferationem | exetcen-

|/

lr

commifereri, ac opitulari, ne pereat, quà

dàm adiguntur; (icut duré immifericors ade

andeob beneficam commiferationem pluri-

verfusalios, immifericordiz lepemimponit;

r

mum hauriat meriti

.

Lj

fiquidem juxta tex-

unde fibi invidet , qui alijs non miferetur;

Q«

tum vulgatum Benediclio perituri fignificat

h

propriámque accet(it calamitatem , quialie-

interitum miferi verfantis in extremó vitae,

nam nonabigit; & lacrymis; quas inalio non

f

rerimque diícrimine ; qui propterea periif-

fi

abftergit; ipíe madet.

Hinc Apocalypf. 3«

fet nifi Jobus ,

benefica commiferatione

Épifcopus Laodicenfis quamvis divitjs af-

4

fuiffet eidem opitulatus, appofité . Lactan-

flueret, delicijs difflueret acerbé reprehendi-

D

zib.' 6 di'iin,

tius Symmum , inquit, zeter fe bominum vin-

tur; ut miferijs preffus ,. cxcitate laborans,

Anffit. c.10,

eulum eff bumanitas , quod qui furripit,ne-

paupertate nudus, eó quia benefica commife-

farius G parricida exifimandus eff:. ediflerit

Vi

ratione miferisnon opitularetur: Q i2 dicfts

LacCtantius,beneficam commiferationem ne.

quod dives [um & locupletatus mnulltus egeos

t

xum eífle, quohomines fimul colligantur ,

& nefcis quia tu es mifer.G mtfer abilis, G paue

p

ac mutuis vinciuntur beneficijs , quibus di-

per, & cacus, G nudus; cum divitijs cumulae

!

vites pauperibus , fanitate gaudentes agris,

retur in arcacongeftis, nullius opefe indige«

?1

valentes imbecillibus ;; extra periculum con-

rearbitrabatur , ideóque omnem à íe com«

ftituti, in vitz diícrimine verfantibusopem

miferationem inalios beneficam abegerat; &

L

ferunt; fibique nexu bencfice humanita-

ideoalienas ad fe miferias trahebat 5 quia

tu

tis devinciunt : hunc nexum qui difrumpit

nuliain alios commiferatione pulfabatur ;

perituro. per beneficam | commiferationem

opportuné Lactantiusáit: NwÜiws ope indi- rib.o.de di.

Ü

opem non fuppeditans; sefarius , G parri-

gere fe putat , qui alteri fuam denegat. Epi-

vin, Inflit,

Vi

[

€.10.,

&jda exiflimandus ef/jquia fe, & alium pe-

ícopus Laodicee Ecclefize immifericordide

B

riturum fimul perdit , qui benefice com-

redarguitur, ut benefice compatfionis ex«

"pocal.ge

N

paffionis exlex periclitanti non fuccurrit ,

pers; dixit enim »ullius ndigere quafi quia

Q

& indigenti non opitulatur : quia ut fcite

non indigus, non curaret miferis opitulari:

L

yobus Benediflio perituri luper condolen-

fiquidem nullius ope indigere fe putat ,. qui

t

tem,& compatientem.

alreri fuam negat , ideóque redarguitur ut

te

7*

Quz alijs beneficia impendimus, hzc

imnmifericors, defPicitur ut pauper; irridee

gi

' eadem nobis reítituuntur auctiora, ut bene-

tur ut ccecus , quia. nefcius commiferatio.

l«

aMatien. — dictione repleamur: hinc Chriftus ait: O-

nis non videt damna , quz fibi infert ; &

(9i7,

tü

sunia quacumque vultis , ut. faciant nobis

lic&t congeítis affluat divitijs , paupertate

L

Womines , € vos facite illis.

Hec eít enim

adluc laborat, quia meritis beneficze comes

[v

dex , & Prophete ?. benefica commiferatio

miferationis de(titutus,

Vera diviti2 ex aurifodina eruuntur

t

lex eft, quáalij, quibus condolemus, ac

9.

P

per beneficam compaífionem opitulamur

virtutis , acbenefice compaffionis,quá mife.

di

obligantur ad confimilem exercendam com.

ris opitulamur: hinc Siracides ait: F $m

li

miíerationem 5 faluberrima eft eruditio be,

moftuum produc lacrymas,t8 quafí dira paf-

t

nefica commiferatio , quà aiij edocentur

yus incipe plorare.

Amaré fer lutium "o

D

eamdem compaffionem, ac eadem repen-

dius: uno die , & confolare propter triflitiamz

dere, qua acceperunt beneficia; qui enim

fed (i- benefica in miferos compaffio origo eft

p

li

cogitat ea alteri preítare, qua fibi ab alte-

felicitatis , cut honefta compaffio limitibus

l

.£o fieri expeClat, in id incumbit ftudij , ut

coarétatur unius diei, paucísque dumtaxat

i

malis bona, & bonis meliora reddat; quod

clauditur horís ? an non quó diuturnior eít

& Magitter Chriftus in. Schola Evangelij

1

benefica commiferatio , eà locupletior fit

gr

-fuos edocuit Difcipulos, quos alijs voluit

compatiens? filacrymas exíiccare pauperum

[4

eí

«beneficos effe 9 ut & ip(i effent beneficia fu.

perinde efljac germipa ixrigare virtutum

»

€ut

Benefica commiferatio plus dantibus ptodeft, &C. 683

Ébr non producitut exficcatio lacrymarum,

que aperuiffet vapientem in ipfa pnerum fors

ut ubertor fiat irtigatio virtutum? ac lztior

má venultum invenit, quem ex feda pelli-

earumdem germinatio? D. Paulinus expens

m

cula Hebrzum etle deprchendit, & à parene

dens verba Siracidis exclamat: oivitie 6o-

tibus fluvio concreditum , neà fatellitibus

nitatit Dei?' qudm piá id ipfum follcitudine

crudeli ferro perimeretur. Stimulante binc

nofiri cavet , uon pietaris propenfa invidus,

compaffione,milerta eftRegis filia pueri va-

Jed tmfirmitatis noflre confzius : Quid? quod

gientis,cujus venuflate capta,cüm carerer ipfa

Deusnon fit invidus pietatis noftrrz propen-

prole, cogitavit probrum flerilitanis fi ij hus

fze in pauperes, quibus fumus folatio, cum

jus adoprione abitergere, przfertim cüm ejus

ijsdem opitulamur ? fi nullà poteft Deus in-

lachrymulz ejus emoilirent ad compaffionem

t d

vidià tangi; & nulla in homines . derivatur

pectus; quapropter tolli parvulum juffit à pe,

follicitas , que ab inexhaufto non dimanet

hmpm.

diflequis , & enutriri: Cernénsque in &a pare Exodi 94

o

divinz bonitatis fonte; cur tantopere " Dei

vulum vagientem miferta ejus at . de infane

", 66

commendanrur divitiz , eó quia propeníz

tióus Hebraorum eft bic;/ cámque nutticem

noftra pictarisnon ficinvidus? quó nimirum

Thermutis quzreret. ex Numinis providene

difcamus, Deum non invidere commifera»

tia obtigit, ut eadem Hebrza mulier, qua

tioni erga miferos, fummze dari commifera.

puerum pepererat ,. felecla fuerit in ejus nu.

tioni laudi: ita auguflé excellit commifera-

tricem, quaà lacdte depulfum Thermuridi

tio in pauperes benefica, ut fi Deus capax effet

reftituit, à qua Moy(is nomen inditum fuit,

invidie , ei in homine invideret mi(erente,

eó quod € Nili vado eum extraxerit,& in pro-

&e.

Breviffimum ad. virtuteseft benefica

prium fibi etiam filium adoptavit: & hic be-

commiferatio compendium ; cum alimenta

nefice commilerationis fru&tus fuit, ut ime

largitur mifero ad vitam ; illiusfibi premia

proles foemina infantem adinvenerit, À quo

foffuratur adgratiam ; & dealiena miferia

defectus fuppleretur fleriliratis. Mfrabilis(ait

fuam cumulat felicitatem , valet compaífio,

Lyranus)- Moyjfis educatio à filia Pbaraonis,

quz alienos excutit maerores ad vitia expu-

qui Hebraos infaates jubebat interfics,

gnanda, G preduraetiam barbarorum pe-

Compaffio non folum pretatem à parriz

12,

€tora emollienda; adeout nullum (it homi-

cida extorlit, & probrum exter(it. fterilita-

num genus,(ive inter feras innuttitum;fivein

tis5 verüm etiam Moyfíem educavit, omni-

urbibus excultum , quod mi(eratione non

que propemodum ícientiá erodivit, Hunc

tangatur, quapropteraiebat Anconinus Im-

ieptimum &ratis annum ingre(fum fuperin,

perator apád Herodianum: Homo animal

duétis Inftruétoribus, ac Maeillrisomni cu.

: efb natura mifericors.

Sitiebat in /Egypto

ravit filia Pharaonis litreratura imbui , & li«

Pharao puerorum innocuum fanguinem,noa

beralibus in au!a difciplinis expoliri. Com-

quóà propriam fitim , fed natorum vitam ex-

paffio Tyranni barbarice ízvientis furorem

tingueret; ne Judaicus populus maltiplicare-

mitigavit; adeó ut exclamaverit Augu(tinus

tur. Satellites JEgyptij tertio quoque menfe

in catena, — Novum miraculi geuus fecir u-

Hebreorum domus ingredientes intimia

fericordiam filia pavricide , quafi prodigij

Á

TTE F

quzque fcrutabantur penetralia, ut fi quem

initar fit,quod efferati hominis legitima pro«

ir, Iifit,

viderent, vel audirent natum puerum va.

les fola compaffione in puerum amni . cone

£0

gientem violentá manu arriperent, ac ' ene-

creditum duritiem emolliret , & feritatem

p

carent, idque Moyíis parentibus eam inje-

excuteret : ita e(t vis compaffionis tantà eít,

€erat curam, ut infantem tuncadhuc nomi-

ut innata proclivitate fentiat humana natura

nis expertem , ob oris venu(tatem , habi-

fe in eam abripi, quia ut aiebat Antoninus

tüsque corporis elegantiam fagaci obrege-

Imperator, Homo animal eff naturá miferi-

rent cuftodiá , ne rumor nati pueri; vel va-

£0rí , adeb ut propeníio ad commiferario-

gitus flentis ad aures cujuspiam pervenirent:

nem fit à natura homini indita : & id fux e--

ded cüm neceffitas parentes adegiffet ad pue:

tiam eum miferiz docuerunt : cüm fithomo

rum prodeundum , ne totam familiam ty-

plenus miferijs, dignüsque fit ipfe commife-

ranuico objicerent furori ,. maluerunt : in»:

ratione , pronus effe debuit ad commiferan«

certz morri puerum committere, quàm fa-

dum:; fi enim quid(it homo, quaras, certé

tellitibus interficiendum extradere; ideóque

non aliud, quàm morborum fomes, dólo;'

in fiícella fcirpis contexta à matre puer ciau.

rum officina, erumnarum fcopus , miferia-

9

ditur, rimis corbule bitumine, & pice . ob;

rum receptaculum , mutationisimago,tems

licis, Nili fluminis tenuiffimis cunc tempo-

porisipelium , invidiz trutina;cujus corpus:

ris concreditur undis, quaripam adlambe;

imbecillum , fuapte natura inerme, nudum,

bant, datis filis mandatis, ut quid fifcellze,&

fragile ; alienz opis indigum, .ad omnent

puero flumini | extradito obtigiffet, quafia-

fortung contumeliam proje&tum , morté .

liud agens diligenter exploraret.

obnoxium.

Bonorum enim carentia, maz

i,

Sed coeleílte confilium tulit, ut eodem

lorum ingruentium procelle , cafus quotis

illo die, quopuer expofitus erat Nili vade

diani , fortunz mox ridentis, mox adver-

"Thermutis Armenopthe Regis filia juxta

fantis viciffitudines, corporis humores, vi-

amnmnem defcenderet fpatiatum;ac meridianos:

tia,qua contrahuntur;paffiones, quz accen-

eftus luviilaticibus temperaturasquz cüm in

duntur fatis prolixam meetorum telàm te.

barenrem virgultis fifcellam incidiffet; gáme

xunt; hinc natura prov

4

gda '.'a;hï-ymas dedit,

Verani de Affeitibus Tom., L.

2

Rt ff A

quibus

Diflertatio

XXIX.

684

quibus moerö'res; fi non abflergerentur, fal«

meet; & predura corda emolliat , quamvis

temlinirentur: dum enim natura lachrymas

nullis viribus flecti poffe viderentur. Quam-

profundit, evaporat affectus, & infiti do-

obrem non eít neceffe multum laboremus ad

commiferationem appofité excitandam. Non

loris parcicula in alienum pectus derivatur,

defunt, qui omnem dimoveant lapidem, om,

$, II.

némque impendantlaborem , quó affectum

moveant commiferationis inalienam mifetis

c/ffeiius compa[fanis fons eþ*, 4

am, & lachrymas cieant, qui tamen in fua fle«

quo f[caturiunt rivuli lacrymarum, qui-

bili monodia fe exhibent potiüs deridendes,

bus contratie noxarum fordes purgantur, G

Delicatiffimus eft affe&tus commiferationis,

fivi fPerilefcens zellus irrigatur

j

cqrdi: D

qui tramen nec violentià, & imperio, reprimi

135.

in flores virtutum.

poffit, nec importunis clamoribus, ac ejulati-

Uo funt genera lachrymarum , quas

bus excitari. Nonomnesfunt zequéproni ad

D.Gregorius in facris litteris ait, effe

' hunc commiferationis affectum : quibus pin»

Yib.3.Dia-

bog n pia 4

indicatas,ut iple loquitur per zrrigu-

guior fortuna arridet , & felicitas ipfa vide-

um fuperius, Gf inferius , & vultex irriguo

tur famulari, hi cümnihil in rebus humanis

fuperiori lachrymas fluere defoecatasà ter-

fuerint acerbitatis experti, difficiliores funt

reítri affe&tu , proinde puras , ccelefles, li-

ad hunc commiferationis affectum:;cüm enim

quidas, quarum fons pellucidus & inexhau-

fecundiffimos femper tenuerint curfus; ac ri-

Ítus fitDei amor; five ob noxarum detet(ta.

dentem fuerint fortunam jugiter experti, ni-

tionem, verámque refipifcentiam 3. five ob

hil ad fe lachrymas pertinere putaut: fe

Chrifti defiderium , ac dilectionis ardorem,

perpetue cujusdam fecuritatis fpe fulti alio-

| five obcommiferationem patientis in cruce

rum negligunt miferias , & nil duriüseorum

Chrifti profluant ; & hz illze funt lachrymze;

pulíat aures, quàm fi audiant abílergendos

z dÉ — Ra VE us LE ^ lal a o dR

quas D. Bafilius in fermone de Magdalene

eflealienos moerores, & indigenubus opitue

lachrymis, vocat eelz margaritas,S nonim«

- landum,

,

Qui etiam ade

xtremum de—vle.nöre ;älamï-

aA — i.

meritó pretiofi dicuntur uniones, cüm homi,

16,

nem fuis noxis illachrymantem Deo uniant;

tatum, difficilioresfunt ad commiíerandum;

ha lachrymz funt, quas D. Bernardus vocat

quia neque timendi , neque fperandi ullam

do Cant,

vinum 4ngelorum, quo qui madent, divino

ampliüs enancifcuntur occafionem, ac ptoin-

inebriantur amore : fine quo has lachrymas

de miferiarum diuturnitate preffi ,. ac veluti

exigere perinde foret, ac latices é pumice po.

hebetati ad flebiles motusobftupefcunt, Viri

ftulare,

etiam faceti,veteratores,derifores, convicia«

34.

Alie enim funt lachrymz prorfus natu-

tores, rariüs flectuntur in commiferationemi,

rales, qua ex caufis duntaxat humanis , ijs-

eó quia affueverint alienas miferias convicijs

que naturalibus profluunt, eft fiquidem la-

potiüs pungere, quàm beneficijs expangere,

chryma humor ex calefactione. humidi, ac

Secus viri probi culturg virtutum; & prafer.

tenelli cerebri diftillans per oculos, qua ta-

tim pietatis addicli ad hunc commiferationis

men calefactio fi vehementior fuerit, ita ce.

affectum habentur procliviores , quafi cereae

rebrum exficcat, ut ciendis lachrymis fit im-

fint jisdem animz,ad quosque miterationum

.pedimento, idque cauíze, cur ad iracundiam

motus flexiles Qui zrumnis fuére obnoxij;

proniores, difficiliores (int ad lachrymas fun-

& gravia paffi,czterorum miferijs promptiüs

]1mo alios e-

dendas, fletusque edendos.

commovenrur ; excitatur enim prioris mae»

tiam ingens animi moaror, ac flupor ita con-

roris; ac infortunij imago, quaintimis im»

"Üb annzas ao Awha (£DUO. zie 3 — MM o uza — . dih& dile - B ocunn

fundit, vínque comprimit caloris, ut vel ra-

plicita fenfibus affe&um miferationis inalio«

l?

rus, vel nullus fit lachrymis locus: cüm é

rum cafibusex fortunz fimilitudine promp,

converfo ubi cerebrum modice duntaxat ca-

tiüs exfufcitat. Imbecilles itidem,& csteris

lefit, facilias humidum colliquefcat in la-

timidiores,ut etiam fenes; pueti;foeminze, 2e«

chrymas, quz interdum etiam eliciuntur ex

rumnofi, metientes alios ex proprio ftatu fa«

!ä

fumo, vel adverífa valetudine, imó & ex rilu

€iliores funt ad alios benefica miferatione

t

intemperato , quo humiditas cerebri inca-

fublevandos, eó quia timeant,ne quid fibi ob.

leícit, & per oculos defluit in lachrymulas,

tingat miferiarum,

qua à varijjs etiam excutiuntur affectibus

Caterum plura funt, quze ad hunc miferac

U

2

prafertim ab amore zítuante, defiderio are

tionis affetum concitandum plurimum ha«

dente, irá inflammante, invidià corrodente,

bentroboris, ut paupertas alimenti indiga,

t

pudore comprimente, letitia effufa , &

fenectus viribus deflituta, morbi curatu dif-

prae cateris affectibus ab ipfa commifera-

ficiliores, fupplicia confuetis atrociora, cor«

?

tione, que alienas miferias proprias fibi

poris deformitas, membrorum debilitatio,

efficit, nititürque benefica compaffione mi-

mentis abalienatio, & pleraque alia id genus,

H

feris opitulari,

9

qua& in animos, G corpora cadere confueve-

Sed ficut nil lachrymá tenuius, cüm ex

runt; quz fuaetiam fubeunt . incrementa ab

l

aquea coale(cat guttula, ex humore concre.

ipfa perfona,fi innocens fitjac mifera, (i no,

f

to; ita nil citiusexarefcit , nil faciliüs exe

bilis, veloptimarumartium exculta difcis

L

ficcacur: verüm quandóque eft eriam ita vio-

plinis, fi affabilitate fermonis , oris venu-

|t

lenta; ut in intimos feníus, meatésque pere-

flate; morum candore , corporis fPeCie ;;'

Benefica commiíeratio þlus dantibusprodeft,&c, 682

& cateris fit inflru&a ornamentis , ;qüibus

(Occidiflesnondum tot miferiarum confcius,

folent homines commendari, . Echi prom

& te innocentiffimam animam paterni Ma-

ptiüsad commiferationem movent , fiab in-

mes, ac cineres comites accepiffent , nunc

digniffimis hominibus ; & ijs prafertim ,

jaces in aliena terra poft mortem etiam exul,

quos beneficijs fibi devinxerant,pratercom-

& fugitivus, :tam longé à tnaforore, qua

mifera, mec morientis fpiritum accepit

munem expe&tationem , illata. fit injuria ,

tunc enim ficut indignatio excitatur in con-

mec mortui cadaver lavit, inec dileclis ma-

tumeliam inferentes ; ita GC miferatio in pae

mibus inferiastulit; fed te peregrini tumul-

tientes injursam,

&

tuario fepulchro, & translatitia humanita-

18.

Plurimumitidem adfe

(c idminiulidóci

ite condiderunt, :O [pes inanes, 4 infeli-

«cem educationem meam ! quid profuit mi-

€ircumftantia,(i mifer eos fortiatur (aarü mi-

deriarü fpe&tatores,quos nollet:veletiam fi in

hiinfantie tuz , & matris, & gerrule vi-

«es reddidiffe , «tibi.cibos meo .ore maníos

loco,qui minimé eum deceat cruciatuum pa«

tiatur acerbitatem.

AEtas «etiam non . mo:

inos ingeffiffe , tecum lufiffe , & tibi te«

dicas vites obtinet :ad affe&tum :ciendum

nellis lufibus fatigato amanter accübuifle 2

commiferationis , ut fi puer unica familize

heu! quot delicias uná mihi dies inftar in-

fpes veluti tenerrimus flofculus in ipío xtatis

ffeíti turbinis abílulit ; itecum enim omnia

limine decoctusfuerit à gelide moris prui»

vitz folatia perierunt, tecum in eodem 1e-

fa. '"Quod fiad majoresinceperit [pes ado-

ipulchro jacent .conclufa , atque compofita,

lefcere , ad majorem movet commiteratio «

'Quid enim aliud fperem , .quàm fceleratze

ifmatris «cultro victimatio anterfici z

mem. JSuntetiam pieraque alia adminicula

ego

miferationi excitandae perapta , ut f1 perpen-

««ruentis doloribus :confecta fum ; tu qua(

datur finis , ob quem quis miferias patitur ,

fomnium evanuiíti ; & «ot fpes irrita cecie

vel.modus , quo cruciatibus torquetur.

'derunt; :nuncin noflrisfuneribus tripudiant

Caterüm expeditius excitatur miferatie ,

Animici,

Deinde ;promittebas in .dies te

«um :miferi noítros obverfantur .:ob oculos,

li

ppaternarum , (& mearum injuriarum ulto-

& ea doloris figna edunt , quz in hisce an-

;rem affaturum : hiccine eft Orefles , quem

guítijs elicere natura confuevit. ^Quód fi

ipollicebaris! ;umbra , & is , qui tribus di«

mifer non adfit , qui inflicta fibi vulnera ,

gitis portatur cinis. "Heu te miferum! heu

velmiferias, quibus premitur , per fe iptum

me infelicem! à corpus miferabile! & fra-

)ftendat , per hypothipofin exhibenda funt

iter 4 «quam infaufto hinc itinere ablegatus

s&rumnz fingule oculis adftantium: :quó e-

«es! à frater amantiffimé, t te perdidi(Li 3

nim mifer fuas etiam deflet zerumnas , qui-

amantiffime ifrater ! :ut:me perdidiíti ? 3.

bus premitur; & depromit dolores, quibus

um elt ; fufcipe:me tecuman idemvafcu «

torquetur , alienam ffaciliüs commiferatio-

Jum. :Quid enimaliud fum,quàm umbra,

mem excitat ; quàm qui vel fua jactat , vel

& cinis ? ;noli fororem in morte fpernere ,

mifer non vult habeci 5 :uc ille , qui cum

'quàm tam pié in vita colui(li, "Tecum.mi-

€ederetur virgis in medio Meffana foro ;

Ihi unafors , unus animus, :unà omnia fem.

€üm nullus gemitus, nulla vox bujus mi-

iper extiterunt , -& nuncunàamborumcine;

feri inter dolorem , & crepitum plagarum

'res mifceantur , :nec ulla nos temporum in«

auditetür, ni haec:eivis Romanus fum ,

juria divellat. 'Ha&tenusElectra apud Cauf-

jactabat patriam , Jlicét patrata delidta.eum

finü Oreftis illachrymans prematurz:neci,fi.

fuftibus fubjecerint,

muülque ;affe£tum .ciens commiferationis :

fficaciffima movendz commi(eratios

fiquidem miferabile eftintueri regiamillam

19

misratio habetur per reprzfentationetn ima-

virginem , wvafculüm , :quo fratris cinereg

ginisrerum abfentium ; fitamen opportune,

exiftimabat contineri;frequenter exofculan-

& prudenter, & non frigide , ac effe&taté

tem , ifuisquelachrymis

;petfundene:em;, quie

ádfiat. "Teftes funt Drufi imago, '& Cafa.

ibus & ipfa madebat.

tislacera toga ; qua& plurimas excitavit Ro.

1d compaffionis proprium, quz cum

20,

3na tragoedias.

AApud Sophoclem £lectra

tenens 5 ut arbitrabatur in vafculo fratris

in cordé nafcatur;foras illicó fe prodit spt£e-

lucet.in oculis , & alienis illachrymatur mi-

Oreítis cineres flebiliter lamentatur ;

&

I!

ferijs, quasdetergat, & tot paticur fuppli.

affectum excitat commiferationis, prafer-

iià , quot proximus , cujus mifererur',

tim quia vafculum intuens in iachrymas li»

'damnaexperitur. Regulusilleevangelicüs,

queftit , exclamat ipfa apud Sophoclem.

«ümcexegiffet à fuis famulis rationes ;À fervo

O monumentum hominis omnium longé

decem milliam talentorum debitore roga-

mihi chariffimi ! O dulces fraternz animz

tus patientiam per aliquid temporis exer

reliquie ! qualemte mihi Oreftes accipio?

«ere; benefica commotus compaffione, quia

quantum ab illo mutatum , quemex pater-

videret famulum zrte alieno pergravatüm ,

nis edibusflorentem dimiferam; nuüctein-

totum ei remifit debitum. ^ Egreffus mox

felix iftis porto manibuscinetem, fabulam,

fervus ille alium invenit de fuis con(ervis , à

nihil.

Utinam potiüs in patrijs zdibus vi-

quo centum denarios fibi debitos expofce.

ta fuiffes defun&tus, quàm iítateinfelici pie-

bat , & quia paratam illicó non exhibuit pe.

jate, ms, öue his füneribus ferváffem.

«uniam, injcctis ad

—

collum manibus fuffoca«

r

Rr rj

bat;

626

^

Diflettauo XXIX. -

——

dindt feelerti óxdsctops vidusiet . M ines

bat , emh äïcenä : Redde, quod debes , &5

vitabilem additionem pracedenti - accumus

procidens conferuus ejus , vogabat , eum di-

cens , patientiam babe inme, tomniared-

lat debito ,, non quód Deus à remiflo , GE

dam tibi , fed patientiz nefcius in tencbri*

condonato femel peccato etiam quoad rea-

coíum eum detrufit carcerem ,. donec debi-

tum poenz fupplicia iterum exigat ; fed quia

L ÉM u

tum redderet, ídque cum delatum fuillet ,

immifericordia adeó grave eft delictum ;

L

ac renuntiatum Domino , accerfitum ad fe

utacerbiffimos fecum cruciatus trahat ; prze«

famulum ,

cui debitum remiferat decem

fertim fi qui commiferationem eft expertus;

millium talentorum ,gravi(fimé coarguit ,

omnem feníum à fe excutit condolentiz de

aliena calamitate. — Vera enim compaffio eít

1h

eb quia miferationem non exercuiffet in

confervum , à quo centum denarios tam

alieni doloris lenimentum , & grande in af-

Matib.v7, rigidé exigerer.

Serve nequam , omue de-

flidtis folatium ; amico enim in a&rumnis

9.

compati , ac collachrymari exiguum non eít

bitum dimifi ribi , quoniam rogasli me : non

ne ergo oporiuit, G re mifereri. confervi

doloris folatium , & afflictionis levamen*

:

tui , ficut G ego tui mifertus fum? & iratu

tum : fiquidem à natura id nobis inditum ;

ut velimus amari , & quia compaffio amo*

f

Dominus ejus tradidit eum tortoribus quoad

usque redderet univerfum debitum , — fic &5

ris eft teftimonium , ac pietatis indicium,

f

pater meus cleffis facret vobis,

lenit procul dubio doloris afperitatem , &

p

2Ie

veluti folaris radius moeroris discutit cali-

Rex coeleftis noftra dimittit debita pec.

catorum , quz debuiffemus , finon in zre,

gines ; ac animi ferenat perturbationem pra.

M

faltem in pelle luerere , & tamen cüm ipfe

fertim fi injufté afflidtus, ac invidentiz ja»

uü

Clatus malignitate, non folàümà compafho-

Íolvere pro nobis voluerit ,. & pretio fui

T

fanguinis divinze fatisfacere juítitie , GC no-

ne folamen mutuetur injuriz , verüm G in»

hi

ftra extinguere debita propemodum innu-

innocentiz argumentum.

Q

mera, adhuc tamen immifericordes fumus;

Hinc Socrates ad turpem. damnatus

234

p

nec tninimam volumus injuriam nobis illa-

necem ob foditfima crimina ,. que ab invi

(

tam condonare , necullum debitum; ideó-

dentia putabantur. conficta in tetro deten»

^que graviffimé punimur, quia commifera-

tus carcere,plurimum haufit folatij à.non«

d

tionis obliti , & incarcerem detrudimur ge-

.nullis ex fuis clientibus , & amicis , quíi

commiletatione commoti ,

acerbz ejus

POR

hennalem : quó inde difcamus , quàm fit

Afl £2 (4), p

Deo exofushomo compaffionis expers: ap-

illachrymabantur forti, eorum enim lach-

TA

4 p

Bomnil,3.4À . Sofité D. Chryfoftemus.

Peccata nofiva

rymis acerbitas liniebatur doloris, & affli-

Qrinth,

1

popsi. u-

&io detumefcebat patientis,

Ob eandem

$8106b

fic graviora faciemus omni nos excu[atione

privanutes ; acerbà enim aliena exquirens in

caufam Jonatas cüm primüm vidit Davidem

D

d

ffuis exceffibus nullam veniam nancifcitur.

ex invidorum malignitate expulfum ,& pa*

Non enimtantüm quale fuit peccatum , tale

tria, & extorrem pervagantem , imó G ine

[]

ü

illic futurum apparebit , [ed quandam.,

juria 'ad mortem damnatum,commiferatio-

ne tactus laxé flevit , & amico folatium

L

magndm p

E& iseuitabilem — additionem.s

Sz-

attulit.

Fleviffe enim Jonatam , quo folae

p

À judicio in con[eruum facto accipiet.

d

eut enim bumanu , 69 mitis ,. 68 clemens

tium adferret Davidi exulanti , teltatur A«

L

majorem pevcatorum gravitatem | fuccidet ;

bulenfis , inquiens: F/ebat amici rece[fumn :

Qu«ft. 3 sl-tla

ita acerbus ,crudelis , 68 implacabilis , mag -

Jonatas debuit / babere - locum conjolantis.*

T

Lib, 1e Iïg-.d

num propris pondue peccatts apponet,

As

Íuppetias à commiferatione expoftulavit To»

natas , cüm nonignoráffet ,amicorum com*

lienam , qui fuit miferationem expertus ,

ni(i eandem ipfe exerceat in miferos; propria

miferationem magnum aflli&tis adferre folae

M,

m

incrementatÍcelera; &graviffime punitur ,

tium; quapropter ajebat Apoftolus, benee

fica commiferatione alienas miferias fuas

qui alienz'nonopitulatur indigentie , nec

bi

aliorum condolet calamitatibus,

faciens. — Quis infirmatur , & ego uoninfir-

0- gd CO'

$À.

Servus , cui Dominus totum dimife-

mor? qu& verba expendens Hugo de S. Vi-

*

vinib. capo,

Qu

tat debitum duré immifericors ,. dum fuum

&ore ait

*

Ex in[ito fibi pietats. affeciu

I1, v, 29.

P

debitum f(ibi reddi , tam diftricte exigit.íce-

animtus alienís. arumnis | condolet ,

€m.»

p

lus auget fuum , ac fupplicijs propterea

fcilicet ,. vel juffitiam premi ,| wel innocene

meretur atrocioribus torqueri, utliquet ex

tiam affigi videmus.

Quid ni cüm videres

Ó

evangelica parabola : cüm enim fervus ex

Apoftolus Chriftianorum premi innocenti-

CU

Domini benefica commiferatione , inopi-

am, & juflos aflligi; compaffionis affectu

al

natam totitus debiti remií(honem etiam non

in eos movebatur ; quo alienam infirmita-

ltà

peritam fufceperit , quía poftea immileri-

tem proprio doloreexcuteret , guisinfrma*

ny

tur ,. 6 ego non infirmor ?. affe&tus enim

cors ipfe conlervo füit, necullo condolen-

V

tiz fenfu permotus totum voluit debitum

compaffionis alexipharmacum erat praefens

i

6]

exigere, nec ullam exercere patientiam j

tiffimum alienz zgritudini curande ; qua*

propter Jonatas cum Davidis deploraret af*

$

quaíi inde creverit furti fcelus , debitum

V

jam folutum iterum contrahit : quia ean«

flitionem, non folüm excitata commifera":

ü

-dem commiferationem , quam in ipfum

tione ejus tuebatur innocentiam, Vé*

&t

Dominus exercuerat , noluit in confervum

rüm & dolorem leniebat

N

pauengs.

ipíe exercere , quia cpmpamone vacuus (ui

lpf

&ILC

Bcnefica cömmiferatio plus dantibus Pxodcü à &c.' N 607

voluntatié crucifigentem : vel ut placet A-

S. iII.

Homil, 7e

nonymo, Zec erux virtus efl compa[fionis ,

Cüþo L

qua erucis prafefert figuram.

Huic affixus

Suemadmodum commiferatio , ff

"Apostoluserat , cüm diceret:. Ouis infirmaes

à vera eua[catur charitate , virtutis

tur, & ego non in[irmor ? quis fcandalizae

inducit boneflamenta 5 ita "vitij contrahit

tur , O ego nonuror? acerbae(tcruxcome

deliramenta ,. [i ab boneflatis exorbi.

paíffio5, quz tot clavis compatientem , &

-&et decora.s.

commiferantem transfigit , & fauciat , quot

miferijs proximus angitur;alienas miferias,

244

Ommendabilis eftiproximorum com*

fuas compaffio facit , & alienodolore tor-

miferatio , fi à charitate exoriatut,

quetur : |compatiens Apoftolus ideó Chrie

alioquin f1à virtute exorbitet ,vitium

fto confixus fuerat cruci, quia patienti Do-

& ipía contrahit; ficut enim honeftum eít

mino ipfe compatiebatur , imó dum come

miíeris opitulari ; & alienze fuccurrere ca:

miferans alienz infirmitatis infirmatur,pto -

lamitati ,. proximique lachrymas ficcare ;

priz confulit fanitati , ac faluti,

morores abigere, anxietates levare , mife-

Sicut cruce mortem Chriítus devicit ,

2 6e

rias excutere ; itanon caret vitiojfi proprijs

& hoftes profligavit tartareos , itacompaf-

piaculis alieno medeatur quis dolori: àvir-

fio, quz figura eítcruris , cui affixus erat

tutis enim recto tramite deviare; ut alienz

Paulus, falutem promovet compatientis ;

quisopituletur miferie , fuccurrat indigen-

& de proftratis vitijs triumphos «udit.

tiez, fubveniat neceffitati , non commife-

Quotquot hac pulfantur «ommiferatione

zatio hac eít, fed fucata compaffio, cui fi

«um D, Paulo cruces, fupplicia, flammas ;

larvam detrahas , vitium effe deprehendes,

letantes adeunt ; teftes funt laureatze Marty-

qu& enim extimo cortice commiferationis

Jl

rum caterve , quibus fubftrati carbones ,

prafeferebat fpeciem , inargumentum tran-

vernantes videbantur tofe 3 ignes accenfi

fit imprudentiz,

Plerumque virtutis fuco

aure blandé fpirantes : barbaries eorum la*

vitium tegitur , ne ejus turpitudo exter-

teracedebat , & profundos in is fulcose«

1eat ; & proprio fcelere plerumque alienze

xarabat ,

fed in exculta proprij corporis

Ts afleg Til luccurritur miferiz, — Zriplex enim esi com-

tellure germinaferebant inconcuffz fortitue

anan. in cap, paffionis :10dus. ( aitHugo de S, Victore, )

4dinis , que fanguineo rigata imbre in triüphaa

a epiff. v.ad Ef

quippe compa[fro alia ex vvitio , alia ex

afl'" b "

les excreicebant lauros , palmásque victri-

LÀ

watura, alia ex virtute, compajfo ex vitio

€es

LÀ

cum przcipites e przcelfis rupibus

eff , quando affeciu sllicito ex veprebenfibili

deorfum agerentur , veluti in coelum aícen-

delore quis tangitur , ubi illicito prius amore

dentesin ipfo defcenfu lztitià afficiebanturg

genebatur. . 'Compa[fio ex virtute eft , quan*

ac fi purpuratam vitam in morte fanguine

dlo propter Deum alieuis doloribus compati-

afperíam invenirent 5 fi in mare demerge-

suur, Miíerorum indigentijsopitulari pros

rentur , veluti in facra pompa, quafi cho-

pter Deum ,. & alienis compati doloribus

'reas ducerentinterno gaudio affecli exilien-

chriftianz charitaris eft argtimentum ?. vi»

tes , G exultantes lztabantur , & ita crue

tio autem coinquinari ad alienas levandas z-

«iatus arripiebant, perinde ac fi vernos flo-

!2/;033';3

zumnas idelirantis imentis eft indicium : ita

res amplecterentur', -quibus coronas fibi

9. h M'

«ontexerent,

«ondolendum eümiferii, utàvirtutisfemi-

ta nullatenus declinemus.

TNonenim commiferatio patitur in cor-

27.

&

*

Sunt, qui juramento falía teftantur ;

dis coarclari anguítijs , fed per oculos, &

nendacia mendacijs ne&Ctunt , ut alienos a-

vultum jetiam fejprodit, & in alienas mife.

bigant moerores , G miferias excutiant , fed.

rias diffunditur: oculus enim miferentis fo«

hi fe ipfos coinquinant , «um alios nituntur

latium eít dolentis,

Nabuchodonofor tru-

air |

purgare , &infe diré [zviunt, càm in alios

€i ingenio turbulentus ad cruentas clades ,

jb eh

adnituntur commiferationem exercere ,

favásque flrages Holophernem militiz Af-

[l 7039.

roprio dolore alienis mederi miferijs,

Tyrie Strategum obarmavit , eique injun-

N

on eft id compaffione promereri;fed com-

xit , utegrederetur adverfus omne Regnurn

miferatione delinquere: fordefcunt ipfi ma-

Occidentis , & eos precipué , qui Nabu-

culis piaculorum infecti , ne contriftentur

chodonoforem contemptui habuere. — Noz

alij afflictione preífi,

Vera commiferatio

Juditb. 9,

parcet. oculus zuts ulli egno ,| omnémque.s

T. 6,

ita alienis fuccurrit neceffitatibus , & mife-

urbem munitam fubjugabis mibi. Sedíifa-

rijs opitulatur , ut à fludio nunquam vacet

viens Princeps omnem inhibet cordis com-

virtutis , & itaalienas infirmitates contra»

miíerationem , quomodo eam etiam potee

hit, ut fan&litatem non lzdat , quapropter

rit oculorum cohibere compaffionem ? cüm

Galat 2,v, D. Paulus ait : Chriffo confixus fum cruci.

19.

viía aliorum calamitas compaffionem cieat ,

Vivo autem jam non ego , vivit ero im ve

foveátque in pectore: Biblia Gothica ha«

Chriflus.

Quódíiquaras, quenam fit hzc

bent: JNen parcet oculus ?neus , nimirum

CfUX ,

cui Apoftolus (e affixum fatetur.

ego abfens non parcam , quamvistu fpecta-

iNon credas,hanc crucem aliam fuiffe , quàm

tze oculis calamitati prze compaífione peper«

ipfam charitatem placidé peracerbam , &

&eris. Pulchré Raymundus Abbas Celenfis

De vceul,

feptem

M]po 65 120

-

688

"Differtatio " XXIX, .

Íeptem recenfens oculorum proprietates

paffiones traheret.; ut alios ab egtitudine ,

ait : Oculus $n eminentiori leco corporis lo-

& paffione liberaret.

9.

Quéd fi amor ragnes effe dicitur amo-

catur , pro toto corpore fpeculator ; ea qua

foimt ab eo diflantia non fibi adbarentia,co

n.-

ris compaffio alienz paffionis eít magnes;

templatur ; feucfcente. corpore deficit , &

ut & condolentia alieni doloris ; ttahit enim

debilitatur

P]

L

cateris membris dolentibus

compaffio ad fe alienas miferias, quasfuas

zauquam compatiens illacbrymatur ,^ pilos

facit, ne alij miferi (int, gaudétque premi ;

imó dixerim', & ditefcere alienis miferijs:

babet in palpebris , quorum quantitas non.

compaffio fiquidem cujusvis proximi indo«

angett , & magna 1n eo reputatur mactila,

"qua in cateris membris modita. cenferetur.

lentiam mercator , & alienis miferijs divis

tias congerit , quibus regnum ipíum ccele.

In eminentiori corporis parte locatus fplen-

det oculus , veluti praeclarior ejus pertio ;

fte fibi coémit , eft fiquidem compaffio a-

& cum membrum aliquod lzfum patitur ;

lienz miferiz bibula, fpecies quedam mar-

tytij, quo miferentes alienz infirmitatis,

oculus condolet , & veluti compatiens; alie.

no dolori illachrymatur ; & Ócut nobiliot

& condolentes aliorum miferijs coronam

ib

Scité D. Bernardus ait : 77z-

eít in corpore pars oculuscateris membris,

fibi cudunt,

; In, ftut,

plex eft. geuus martyrg , unum in fanguinis

ad commiferetionem pronior ; ita inter ho-

Tnines ij cateris virrutum culturá funt emi«

effufFone , alterum in carnis maceratione ,

nentiores, qui proniores funt ad opitulan-

tertium in. proximi compa[frone.

O quim

ingeniofa eít compaffio , qua in charitatis

dum alienis miferijs ; hi illuftriores , qui

in exficcandis alienis lachrymis , in excu-

officina martyrij cudit diademata ; quod

tiendis afflidóorum meroribus , ac fubve-

enim in patiente eft miferia ; tribulario,

dolor, id.in compatiente martyrium efle

niendis pauperum indigentijs funt propen-

*

fiores.

dixeris

*

fibi purpura texit compaffio ;

28. -

E(t commiferatio veluti fpongia, qu&

cüm pauperis nuditatem ooperit ; gem»

alienas ebibit lachrymas , quas in lugenti-

mulas própriz addit coronz, cüm ab ocu-

bus abílergit 5 alienas ad fe trahit infirmie

lis lugentium lachrymas fuffuratur ; & pro»

tates, utalij ferventar incolumes; unde A-

prias incrementat divitias , cüm egenis;

proprias,quas poffider, diftribuit,

2. ad Corin, poflolus (cribit. — Quis imfirmatur , & ego

CüP. l.

gon. infirinor ? quis. fcandalizatur , & ego

Verüm ad limam Stoicorum expolien-

30.

aon uror ?. quali diceret Apoftolus , quis

daeít compaffio , quó germanz commife*

miferijs, & anguftijs premitur, & ego non

rationis decorem induat , & notam exuat

angor ? quis dolet , & ego non affligor ?

ingenerofz compaffionis , quia ut ait Sene*

VIqe, JRPRS UR Eu r a PT

€a.

Efl vitium pufillà animi ad []eciem alie-

De clement.

quis meerore configitur , G ego dolore non

Lib.a. capió;

norum malorum (uccidentis 5 itdque pe[fmo

transfigor ? quis ícandalum patitur , & ego

non incendor ; quis zgritudine abfumitur;

etique familiarilf!hma efl 5 anus , & mulier-

& cgo non deftruor ?. quia nimirum alie-

eula funt ,. qua lacbrymis nocentiflmarum.s

nam infirmitatem fibi arrogat , iluö mife-

moventur , qua, fi liceret , Garcerem effrine

ris uberiüs opituletur ; ignefcit , - firdue

gerent,

Siquidem hac inconfulta commife:

)h

ratio non virtutis cít filia ,. fed fortunz pe*

flammeus , fi quis fcandalum patitur, ut

L

diffequa

?

plerumque alienis compatimur

quantocyüsillud tollat ; infirmatur , (i quis

malé fe habeat , quo alienam &gritudinem

miferijs , non utjniferis opitulemur ; &

difpellat ; appofité D. Chryfoftomus expen-

tunc alieng aerumne in moftrum vergunt

: ficfatur: Quis infir-

detrimentum,

Talis fuit commiferatio Se-

Ho

pilao. dens verba Apoftoli

matur. nimirum,. Hoec erat , quod tribue

deciz flentis proptios filios à fatellitibus co*

ram fe trucidatos,

Intérempto Joakimo à

$ePF-— 53 — -- 1

labat ipfum , &f angebat , & fauciabat ejus

!

à

à

gmenten: , quodin fingul

144

nfirmus bac pate-

Chaldais, ejísquefilio Jechonia ; Sedecías

le 2 ]

vetur, quicunque ils effeut, — Non enim de

ejus frater à Nabuchodonofore regnum pa«

trium accepit ; adactus tamen priüs in clien-

enajoribus quidem dicebat , minores Autem

de[hiciebat ; fed etiam abjetium inter HE-

telare facramentum , tributümque quot

annis folvendum , vocato etiam in teítem -

ce[farios ponebat. -

Idem dicebat , quis in

f.

Hox« eít,

Numine , fe Babyloniorum flipendiarium

firmatur ?. quisquis ille fueri

effecit,

quisquis fuer

it five pauper , & pannofus;

Isannum agebat ztatis vigefimum

five dives , & nobilis ; five ab omnibus

primum , cüm coepit fceptrum Regni tra-

-a* - BÉ — lu- E N RE EE -

Glare , fed fimul etiam luxuriare potentiá ,

D

contemptus; five dignitate infignitus ; A-

oftolus enim , cujuscunque infirmitate

& res facras,

Deique ceultum contemnere-

N

non erubefcens Jeremiz Propheta faluberri-

per condolentiam infirmabatur , cujuscun-

o

«

[]

quis infirmatur ,

meé monentis faciem ; & plurcs alios Dei

que miferijs angebatur

)

ajebat , &6 ego mon infirmor , in fe enim ,a*

nuntios extrema minitantes flocci fecit. In-

lienz infirmitatis damna trahebat , & alie-

tegro feptennio Nabuchodoncforis cliens;ac

li

no veluti lachrymarum udore madebat ,

vectigalís fuit, cüm premunita jam urbe

ü

quó exucos redderet ,. & ficcos lugeniium

jugum Babylonium excutere coepir , ac ad lie.

bertatem afpirare , G ex clandeftinis fimul-

oculos : & erat Apoftoli compaffio veluti

k

tatibus tandem in apertam íe rebellionem -

magnes , cüm alienas ad Íe infirmitates , à€

€On«

fü

Bencfica Cömmiïcrgzia" plus dantiïbüs prodeft,&c, $89

ïZonjecit ; federe fe obílrinxit Egyptijs

terraneo. loco abícondére Jeremiz poriffi»

contra Babylonios jam communes hoítes ,

49,

mumhortatu, — In expilatione ,acvaflatione

aliósque finitimos acceríivit populos, quos

urbis menfem infumpfíerunt Chaldei integ-

contra Babyloniosobarrnavit , ac militiz fa-

rüm, cüm diripientium manus Ccopiz ,- ac

cramento fibiaddixit. Sed cüm primüm de-

multitudini non fufficerent pradarum.

fectio Sedeciz. Nabuchodonofori innotuit ,

Sedecias interim cum filiis adductus fuit

E

inftructis;eà , quá potuit majori celeritate

ad Nabuchodonoforem tunc Rabbáthe: urbis.

copijs, in J&daam armatás duxit phalanges ,

peramong , G quatuor dierum itinere Jcro-

& Jeroíolymam acerrima . obfidione valla-

folyma diflantis , degentem : fletit vintug

vit, clausítque , ne quidquam intus obfo-

Sedecias coram irato viclore, qui exardens

Accendit. obfefforum

nij ingrederetur.

libidine vindicandi violatam 3 Sedecia fidem

animos falutis defperatio, implacabilis Re.

non contentus ufitata feritate , tetra €opit ;

gis (evitia, & /Egyptiaci fübfidij fpes, quee

vana non fuit , nec exaruit,

& horrenda animo vclvere, Mox Íremens,

ac minaci , & crazi vultuvinctum

,Q v:&um

Pharao enim ZEgyptiorum Rex fuocum

contuens dixit ,

$1.

hücne reciderunt promiffa

exercitu in auxilium veniens Sedeciz , ade.

ln /!5 '

tua o feedifrage, & perduellis? hacne juris-

git; Nabuchodonoforem obfidionem urbis

jurandifides tua fuit ? hzc pa&ctoram tuo-

laxare , fed fraétus Pharao , cesüsque in

rum cuítodia ? hzc clientis in dominum

campeítri confliétu à Babylonijs , ac Chal

fuum obíequiía : iráne poteflatem regiam ,

dzis arctiore hiJerofo!ymam clauferunt ob.

quamà me accepifti in fufcepti à te beneficij

fidione , & quamvis Jeremias etiam lachry:

auctorem armáíti , Deo perjure , & homini.

mis madidus à Deo monitus urbis deditio-

bus perfide ? eris brevi daturus tuae perfidige

nem fuaderet , ea conditione ne quidquam

promeritas poenas , Deus , quem perjurio

detrimenti inferretur rebus facris , & civi-

lefifti; tradidit te meo furori

Ut injuriam

bus ; adhue Sedecias monitionem reípuit

fibi illatam , ac fidem mihi violatam vin-

Prophetze , quem & conjecit in vincula.

dicarem , quia veró quó poena eft produ-

Ciimnque feré biennio fleriffet obfidio , &

&ior , eócruciatue efl dirior , volo fentias te

duriffima jam fames urbem premeret , po-

mori , & per moras funera difpenfare,

pulum urgeret , & ex fame pettis graffare-

Tunc juffit milites , Sedeciz priüs filios

34*

[^

tur, & é pefte cadaverüm copia paffim pla.

interficere, ne ex impuro fanguine guttula

teas occuparet , G ex cadaverum multitu*

fupereflet, quz poflet repuliulate: obfe-

dine fepulturz haberetur neglectus ; omnia

quentes mandato regio fatellites catenatos

in luctu ; & (qualore jacebant , & famelicze

filios in confpectum adducunt vincti

patris

Dedantn.

belluz , rabidíque canes equé funeratos, ac

fub ej

us oculis lachrymabili forte enecandosg

Ia. upés

Íemivivos dilacerabant , nec quidquam aliud

ac in tenelia adhuc aiate veluti flores mané&

in obíeffa civitateaderat , nifi pavor , & pal.

vernantes radicitüs extirpandos; videns in»

lor; nec nifi lamenta, clamores , & que-

felix pater innocentes filios cruenta clade in»

tela audiebantur,

terfici in hascommif

erationis voces erupiffe

35

Sedecias ad extrema adactus miferiarum

creditur,

Valete mea vifcera , abite mea

utbem deferuit, quam ultra tenere non po-

folatia,occumbite mez delicissmetque liberi

tuit , & beneficio noGtis per regios hortos

quondam florentes , nunc calamitofi ; qUOfls

moenibus urbis attiguos dilabitur cum ali-

|

dam Regis filij, nunc exulis, & capti parentis

quot armatis militibus , fed ciüm fugientes

natiinfelices, — Vos miferos cffecit fortuna :

fenfiffent vigiles excubize Chaldeos monué.

vos in hanc detrufit fors miferiam, ut fa

ngüle

re, qui infecuti fuerunt Sedeciam : ibat Rex,

nem effundatis,

fed non ideo ignobiles vog

fugiens unà cum agmine miferabili totius re*

efficiet,

Digni procul dubio fuerunt com«

giz familie, paucísque militibus cinctus per

I?

miíeratione Sedeciz filij, cüm ob folam Par.

avias folitudines , fed infilientes Chaldzi cz

ris pervicaciam aca&ti fuére prematuram, ac

fis militibus; Sedeciam cam íuis capiunt , &

crudelem (ubire necem ; & pater commiíee

»

]ero['ol'ymïn; cuälpoü decimum nonüm op«

ratione motusin filios ,non tamen ulli ijsdem

[

pugnauonis meníem lacuo(iffimus illuxit

folatio fuit , neque hzc £ompaffio lachry-

dies, quofe obfidiencibus deditione tradidit ;

mas exficcavit fuz familize necullam pratti-

|

qui victorià infolefceates nulla fervata lege,

tit afflictis opem : & quia caufam compaffio«

l

faclà in urbem irruptione, domus , officinas

nis Ícelus fecerat Sedeciee, parum induit vir-

expilárunt ; miícentes facra profanis ; ceffe-

tutis honeftamenti,

v

Laudabil

35«

runt enim omnia victoris furori , rapinis ,

ior foit commiferatio 7Egypti

S

contumelijs, ac libidini , ubique cedes, &

neci illschrymantis Jacobi Patriarchz.

Fles

prada ; ubique luctus, & fufio lachrymarum,

virque eum JEgyptus feptuaginta diebus. o«

Gezef. 3Q g

& languinis: expopulo enim nongenta mil-

tis fuit fletus /Ezypti lachrymas exficcare

lia fuerunt trucidata,& captivorum innume-

Jacobzez gentis, cui plurimum intulit fola.

ra propemodum multitudo duéta fuit in

tij plan&tus totius JEgypti ; lenimentam enim

?

Chaldzam,& inter hos etiam Jofedecustunc

fuit doloris, qui minus torfit jawbiiuper.

Pontifex ; Arcam veró, & tabernaculum,ut

ftites filios , qui expleto planctus tempore

& altare incenfi cum igne perpetuo, cum fe-

atris cadaver in palzftinam detulerunt adj

cum aíportare non pocuiífet, Chaldai in fgb-

avitum fepulchrume Veneréntque ad areq,m Ctntf. ve,

L TS

Verani de Aj&&iöm Joit, 44

95 5$

stiad ^s

690

- Differtatio XXIX.

At4d , qua fita eff trans Jordanem , ubi ce-

perat eorum , qui mortuos ftrxosï ludtu

debrantes exequiasplantiu magno , atque ve-

profequebantur immodico , & triítiuiá limi-

tes excedente temperantiz.

Nolumus *vos 1. ad The[-

bementiimpleverunt dies, Nontamen tam

ut non., f&l (* ^

diuturnz lachryma laudi dantur , cüm po-

ignorare fraires de dormientibus ,

'vo 11')

Ame

tiüs decus abítergant compaffionis.

coutriflemini /ficut €& cateri, quifhem non ba-.

bittofus , ac tumidus potiüs fuit ZEgyptio-

6éent. — Vocat Apoítolus defunctos, ac more

rum planctus , hujus immodice compaífio-

talitate exutos dormientes , €ó quia à re-

nis faftus ad lachrymas fundendas per feptem

rum fluxarum fejuncti tumultu quielcant

dies fuperítites filios adegit , G veluti con-

in pace.

Apoftolus autem non omnem in-

hibet Theffalonicenfibus triftitiam , íed

tinuato lu&lu caftigavit : ut Ícité notat Ru-

pertus expendens fletum /Egyptiorum , in-

eam ; qua à regulis deficit temperantiz ;

TT o "upeto COR 1 aPEESME, EW d oA 09 I 0U RUE UEL ETRMEAI RC- ee- - Rde n

ne Chrifti fideles Ethnicis fimiles effe vi-

quiens : Porró quód flevir eum 4Egyptus fe-

derentur : Obfervat D. Auguítinus , D. serm. 32 4e

yuliafs

ptuaginta diebia , non imitandum exemplum

35 916j

eileis , qui fe peregrinos , &5 bofpites [uper

Paulum non prohibere omnem riftitiam 'veré. 49f«

i

in morte amicorum , quia cüm hac naturae

zervaimn e[fe profitenzur , qui bic manentem.s

202 babent civitatem , fed futuram inqui-

lis &it , cohiberi totaliter nequit , fed eam

runt.. Namquüd filjj quóque Ifrael Moyfem ,

.duntaxat , quam Ethnici , qui fpem non

& Aaron treceni diebus fleviffe dicuntur in

habent , fovent : aitAuguflinus : Contri-

fétipturis ,. boc ex AEgyptiaca confuetudine

Slamur nos in noflrrorum mortibus , neceffi-

tate amittendi! j fed cum [pe vecipiendi *

populo nondum erudiro fupererat 5 deinceps

quippe melioribus paulatim a[fuefastus ab illa

inde triflamur ,. binc con[olamur jj snde-»

LU. um ERATE. HIPDEPNET

infirmitas afficit , binc. fides refiit 5 inde»

fuperflitione defcrvit ,. [criprura dicente ec*

dolet humana conditso , binc [anat divi-

elef. 22. v. 11. madicum plora fuper morruum

feiens , quöd requievitt.

na promifio.: quia Theffalonicentes eà in

Non igitur commendabilis eft tam diu-

fuos mortuos angebantur triftitíá , ut la»

26,

turnus luétus , quo mortuis parentamus ;

xiori compaffionis pompá funeftiüs plo-

rantes paganam viderentur emulari isfie

Bf ada.

JEgyptiaca igitur fuper mortuis compaffio

tiibi, [

lugobris totos feptuaginta dies períeverans

delitatem , ideó Apoítolus eos repreben-

dit, có quia ex nimia compaffione , &

fuperftitionis potius redarguitur, quam come

miferationis laude excipiatur : & licét He-

uiflitia viderentur fidem excuffifle. , &

|

brzorum populus trecenis diebus Moyfis, &

infidelitati E:hnicorum — quafi adhafif

£

Aaronis exequias celebraverit , id rudirati

fe.

38»

hujus populi datum fuit. — Jofeph enim in

Lachty&»æ, quas tri(titia elicit ob demot«

— m " eme — U u

tuum nobis vel fanguine , vel amicitià de»

JEgypto nonnifi feptem dies parentem fibi

m

chariffimum luxit : diuturna enim lachry-

vinctum, teíles funt. propenfi in eunde

moris , ideóque eas proríus cohibere ]

FW

m compaffionem non irrigant ; fed mer-

i

di non datur, cüm & Chriftus ipfe poft

gunt , & [pem funcítant fuperftitum, — Area

iriduum funeris Lazari , cüm vidiffet Ma»

veró, in quafuit Jacobo Patriarchae parenta»

riam plorantem , & ]udzos etiam , qui

tum hebraice, 444 dicitur , defumpta noe

menclaturaà veprium , ac Ípinarum multitu.

cufn ea venerant, illachrymantes defuncto ;

dine.

infremuerit & ipfe ípirita , ac fe ipfum

;:

Refert Procopius apud Cornelium ,

hunc locum non multum à Jerichunto diíta.

turbaverit , adeó ut triílitia Jachrymas ex o*

culis elicuerit.

ze, & nuncaliud fortiri nomen , ac dici Beza-

Et lacbrymatus,est J ESUS,

35*

dixerunt ergo Tudai , ecce quomodo amabat

q0

$la, eu domum circuli , quia cüm ibi Jacobi

fuperftites eum luxiffent, defunctum in mo-

eum. quafi compaffio;G ex compaffione tri*

ftitia fuerit nubes illa , qua imbres fudit

dum coronz circumíleterunt cadaver , ut

notat D, Hieronymus ; mos enim (tandi cir-

lachrymarum: quapropter non compaffios

quà triltamur de nece, velcalamitate ami-

3

cum cadaver ufitatus fuit apud Ethnicos , ut

liquet ex Homero , & Virgilio , & tunc de-

ciredarguitur. , fed ejus dunïxac excef*

fun&to pacem , & quietem apprecabantur , &

fus damnatur ; ploravit & Chriftus ,. fed

in modum cotona circumítabant cadaver ,

ejus commilerationem intra limites claufit

quafi futuram defunéto preíagirent coro-

moderationis , ne cüm pietati indulgeret

per immoderantiam à mediocritate exor«

nam, Vel quia defunctorum exequijs affi-

flentes de mortis memoria faufte fibi diadee

bitatet ; apté Theophylactus expendens

inata augurarentur,

verba]oannis, — Ez lacbrymatus eff 3ESUS,

1

ait; Hae autem omnia Dominus naturam.s

$. 1V.

patí permittit , ut confirmet 5 quüd & verà

fit bomo , & ut doceat nos, U terpminos , &

Lut&ius ex compa[frone prqf?äw ff

limites excedat temperantia , siique ime

modum triflitis ponere $ ejisque. contrario.

Nam absque compa[fone ,' & lacbrymis

modicus ,nifi co&rceatur [ub larva come

miferationis vitium fovet , quod

effe , brutorum efl i multum autem lacbry-

lacbrymis lactaz,

marés plorare ,. & contriflari mnlierum,

Ett commiferatio affedtus , quem hu«

3»

Iluctusex compaffione profectusimmo.

dicusfuerit, quiain vitium degenerat;

mana natura obíletricante dilectione ingene-

" df t OP — r UPE UT EPPT — DO WCkue COP

»j7 S

ideo Apoítolus compaífionem teng»

Iat , & fovet : & hunc penitus eradicare

g asdi

ó

Bencefica r,conimiferado plusdantibus prpde& Go .69f

Chriftus ; j quis vult venire. pof! me» ,

Luti 9« LO

affetum , perinde foret , ac naturam ip-

35-

fam culpare ; non igitur redarguenda eít

abneget femertpfum , & tollat crucem [uam ,

Al Tke[.

—

commiferatio , fed ejus immoderatio abi-

& fequatur me.

Neque credas , aliam effe

[

hanccrucem , quam hortamur tollere , ac

y "-;

genda : fovenda eft commiferatio , fed in-

tra moderatam quandam temperiem , cer-

deferre ex Chriíti imitatione , quàm ip-

tósque limites ; qui enim nulla tangitur com

fam compaffionem , ut ícité expendit ver.

.

miferatione , non humanam prodir , fed fe-

ba Lucz S. Gregorius inquiens

L

Compaf*

rinam naturam : compaffio veró immodi-

fionem animi plerumque latenter obfider pie-

ca , & diuturna muliebtem fapit imbecilli-

£s falfa ;

ut bant moununquam uigue.g.

tatem, quà finit ,. fe in nimium abripi lu-

ad conde[cendendum vitijs pertrabat, cum»s

&um , cui propterea eft froenum injicien-

ad culpas. quisque non debeat compa[fionem

dum : dedecet enim virum diuturna querula

exercere ,. fed zelum.

Gompaffo quidem

"p $, d

compaffio , hinc Syracides probà monet : El

bomiui, €$ retlitudo vitüs debetur ,. quod

Ecclefiaft.

in uno , eodémque . bowine , &5 diligamus

i, d

38, *. 16j

in mortuum produc lacbrymas , & quafi dira

palfus , incipe plorare , & paucis interje&tis

6onum , quod facium efl ; && perfequamur

fubdit : 4marà fer luum illius qna. die ,

mala, qua fecit , me dum eulpas inaudité

& confolare propter triflstiam , & fac u-

remittimus , non jam per charitatem come

um (tcundàm. meritum. ejus. uno. dies ,

pati , féd per negligeutiam conce[flffe. vis

gel duobus,

deammur.

Hac Syracidis verba intelli-

git Lyranus de compaffionis luétu ; & Sy-

Compaffio igitur eft crux illa , quam

415

racides hortatur , ne ejusmodi luctus ex

cum Simone Cyrenaeo portamus , & Chris

ftum fequimur : Simon ctucem bajulavit ,

€ommiferatione profectus ultra biduum

protrahatur ; adeà ut non tam plandum

fed inea mortuus non fuit; & per compaf-

profequi , quàm inchoare lüctum permit-

fionem onus , quo proximus premitur, ad

-

tat , quó difcamus luctui freena injicere ,

nos trahimus , & alienas eerumnas noftras

ejüsque immoderantiam coércere,eleganter

facimus , & crucem poft Chriftum bajula-

D. Paulinus ait :

Scriptura divina ,. que

mus cum Simone Cyrenzo,

Bona igitur

[ zþii.ddpüa

producere nos. lachrymas quafi. evaporando

crux eft compaffio , fi hec , ut ait D, Gre-

macbium, |

dolori permittit , termino quoque defig-

gorius , vitia non foveat , imó & corundcm

nato prefcribit tempora , eim dicit , 4-

pervicaciam poenis retundat , & feveriori

6

snaritudinem lutlás uno ferendam die.

renixu prorfus. abigat.

Alienze miferiae

divitie bonitatis DEI ! quàm pta ,. id sp-

opitulari , qui fatagit per commiferationems

fum folicitudine noftri cavet , non pieta-

in id neceísé e(t , incumbat ftudij , ut

j

/

1nk0'n

t impenià invidus 5 fed. infirmitatia noffre

finat fe ullo;inficiari vitio,

425

con[cius , $ omui immodics temperator

Jonathas ea animi firmitate, G in-

lachrymas im mortuo produci jubet , ama-

«oncu(fa cordis conítantia fuos dilexit , ut

non pateretur eos ulla folicitudine angi;

vitudinem veró [ugendi uno tantàüm. die»

elaudit,:

Subtiliter philofophatur Pauli-

proepulíatis periculis eorum confuluit íe«

curitati,

nus, dum aíferic , Deum commiferatio-

Eà tamen enituit prudentiá , ut

nislachrymas temperare , eásque modico

priüs propriam domum voluerit in liberta-

unius díeculz fpatio claudere ; & id non

tam afferere , quàm pro aliorum dimicare

utilitate-

In urbe Gabaa prefidium Phi-

agere, nonquiafit péeratie impenfa invidur,

ff infirmitatie noflra con[cius.

liftheus pofuerat , ut tributa ex finiti»

p MU

« O.

Ea etenim eft temperatee commifera-

mis Ifraélitarum urbibus, ac pagis extor-

h

tionis nobilitas , ea mediocris compaffio-

queret , & Ifíraélitas fervitutis premeret

nis preftantia , ut zequum cenfuerit , nos

infamià,

Hanc igitur premunitam Phi-

monere , Deum illius invidia non tangi ,

lifthinorum . ftationem aggreflus" Jonathas

nec impen(íz noftre pietatis invidum efle ;

in primis voluit demoliri , hoflésque à

Íed quia infirmitatis noflre conícius nos

fuis finibus propulíare , ne ei objiceretur ,

edocet moderationem ,. & modum impo-

quódin perniciem líraélitarum pateretur

Y« Regs 6db

nendum triítitie ex commiferatione pro-

in propria civitate adverfarios.

Percu[ft

fecte

.

L

13,

amaré fer luctum illius. uno dies,

Jonatbas Siationem. Philsslinorum ».— qua

& confolare propter. tristitiam.

Prafcri-

erat in Gabaa , & contta Saul INaas pug»

ti

bit enim terminum , quo luétus fit clau-

naverat ; & Jabeíenos ab obfidione de*

dendus, & modum, quo veluti froeno fit

fenderat , cüm in propria civitate hoftile

ls

cohibendus ,

hac enim cornmiferatio ita

pateretur prefidium , & non fine dedeco-

b

concinné temperata e(t ; cui Deus invide.

te fuitineret adver(arium : ^ Jonathas veró

ret, fi capax effet invidià tangi , & ideo

toto nixu fategit à Gabaa civitate fua pra-

son pietatis impen[a invidus;fed infirmitatie

fidiarios Philifthinorum copias depellere ,

:

ratus prudenter debere priüs fibi providereg

L

nofira con(cius terminos nos edocet , qui«

bus & triftitiam claudamus , & moderan-

& hoítes fua occupantes priüs expugnare ,

/

tiam eidem injiciamus,

Si enim compaf-

quàm fuos propugnare : non enim pati po»

fio concinnà temperata fuerit , crux eft

tuit, ut populus fibi concreditus tributarig

Chrifti fuam bajulantis pediffequa , monet

jugo premeretur ab extero pra(idiario mi,

u

p

.

l Verani de Affelibus Tom. H

-'Ssssfz

li;e ;

692

Differtato XXIX,

lite , quem propterea expulfum voltit priüs

àcivitate Gabaa , quz & ipfa hoftili prafi.

commiferationis , cüm primüm panem fibi

fieri pracepit : verumzamen mihi primim.s

dio ingemifcebat fubjugata , ac tributis ob-

fac de. ipfa. farinula. fubcinericium panem.s

noxia: prima enim compaffio eft, qua in

parvulum, & affer. licét eadem farina mul-

fe ipfum exercetur , & in fuos; non enim

[

tiplicata alexipharmacum effet curandze vie

datur laudi fe ipfum negligere , & vitio

duzg , & Eliz agritudini prafentiffimum ,

coinquinari dedecoris ; ut alienz fuccurra-

voluit tamen Elias priüs fibi provideri , ne

tur indigentiz , ut igitur Jonathas hoc abo*

ordinem everteret commiferationis ; ícité

leret dedecus , fortis ; & audax aggreffus eít

—

—— —

"Theodoretus hic ait : Magnos ille pollicitus

Quef, 5 1.

yuttb. 1

prafidiariam illam Philifthzorum ftatio.

quidem eff fontes farine , &5 olei, eam am.

74l

nem, quaz fibi, G fuis infefta erat, quam

eem ju[fit , 65 primum G8 facere ; 65 afferre pa.

ita feliciter percuffit , & fortiter profligavit,

sem : eadem multiplicata farinula viduze

ut plurimis czfis , aliisque fugatis offen(io-

confuluit indigenti , & Eliz fubvenit fame-

nem illam, & ignominiam & patria depu:

z

lerit civitate.

Ícenti , ac remedium fuit*utriusque.

Ita alienis confulamus commodis , ut

£. $ - 4 Bw

4

Mox cüm fibi, & fais confuluiffet de-

4f*

-

"

proprijs non exponamur periculis, charitas

pulfo & fua civitate hoíte , mifertus alio-

enim , (i re&é ordinaa (it, à fe ipfa incipit,

Á

rum ab armis non abftinuit , fed alias ag-

precfertim in ijs, qua ad fpiritum attinent:

greffus Philifthinorum ftationes , aliorum

: dementiz fiquidem daretur ei, qui in ftu-

Tto—— —

etiam miferias excuffit ,. cüm Philifthinos

[.--

-

dio virtutis pati vellet detrimentum,, ut alie-

in alijs urbibus ftationarios percuffit. — No-

na promoveret commoda.,

Elifeus fupra

luit jonathas fuis, & alienis compaffus mi-

defun&li corpus incubuit quidem, fed illicó

feriis ordinem invertere commilferationis ;

ad deambulandum f(urrexit.

Deambula-

fibi enim, & fuis voluit priüs confulere, &

4« Reg. enp,

vit in domo femel buc , 4tque illuc, . Quód

30 'vo 3;.

P .—J35—

poítea alienis fuccurrere miferijs ; funt enim,

fi quzras , cur Propheta illicó deambulave.

qui propria negle&a falute alienz ftudent ,

Pl

rit , G opus inchoatum non fucrit profecu-

& alios ab hofte defendere, quem à fe pro-

tus , refpondet Abulenfis.

Ex extinécli ca«

pulfare non fatagunt ,. fcité Seneca de vita

.(;'Lüä/f;- j

daveris mortuali frigore vitalem Propheta

€». 27.

beata ait : Vebu altena ferutari mala, &&

fuitle calorem quodammodo tepefa&lum ,

li

fententias ferre decoquam , quare bdc Pbilo-

idcóque furrexit illicó ; ut beneficio motus

fophus laxins babitat ? quare bic lautits ca-

)

proprium foveret nativum calorem ; nedum

f

"at , papulas obferuatis alienas ,. ipfi obfiti

defun&li corpus adnititur calefacere propri.

[

luribus ulceribus.

Hoc tale eft ,. quale fi

us vitalis calor, aliquid in Elifeo pateretur

quis pulcberrimorum cerporum nevos ,. vel

detrimenti : commileratio , ut proba fit , ita

verrucas derideat ,. quem feda fcabies de-

alienis confulit commodis , ut propria,non

ä

pafcitur.

fubeat pericula , ait Abulenfis ;. De[cendit de

Plures vitia carpunt aliena, qui tamen

H

fi

44«

leciulo, & ambulavit per domum fcils

cet per

&

propria vel non videntes , vel negligentes

eenaculum femel buc , 68

illuc , id ef , alz.,

non excutiunt , & qua in alijs reprehendunt,

quando declinabat ad unam partiem , && ajj-

(

infenonemendant, felices effent , fi fui mi-

quando redibat a4 aliameundo , & redeundo

l

ferentes, dum aliena carpunt vitia, propria

ficut illi, qui deambulant per domum ad fa-

. detergerent: fed alienz egritudinis medici

eiendum exercitium.

Siquidem motus ca.

li

aliorum irafcuntur erratis , cüm laborent ip-

lorem excitat, quem fovet , & ne Elifeus ul-

fi multiplici egritudine.

Commiferatio ,

Í

um pateretur detrimentum ex frigefcente

[4

merectum evertat ordinem , fibi priüs mede:

cadavere, cui adnitebatur vitalem impertiri

tur, quàm alienz confulat egritudini , quód

Q

calorem , fürrexit illico , & deambulavit in

:

fi itaafflictis quis fubveniat , ut feipfum non

negligat, fed vitia , qua in fe deprehendit ,

domo, |

i

fimul corrigat, tunc ijsdem fubfidijs , qui-

(0

bus affl.ctis fubvenit, fibi confulit.

Elias

$, V,

D

dum afflicta, ac inopi vidue exiguam multi.

E

K

plicavit farinulam propriz fimul, & alienze

Commæ;;)tio ;ammz;ävrälianem

confuluit indigentiz , cüm ex eadem farinu-

Ó

euvvet in commiferantem s f bic commoa-

la fibi confici placentam imperavit : Nolr

4a miferis folicitaturus fe ipfum Vitijs cofn»

u

B. Reg. cap.

timere, fedvade, & fae , ficut dixisii, ve-

]7,'0.! "

quinzzt.

Vera commi/eratio ita alienis

0Pi"

g

rumtamen mibi primim fac de sp[a farinu-

Iulamr mu[erijs ,

ü

la fübcinericium pauem parvulum , & affer

ut proprias noxas priug

exeutiat , G aliene virtutis , ac meri«

ad me , nimirum de eadem farinula , qua in-

4 fiat particeps,

p

digenti viduz abundé fubvenit , propriz e-

Vij

tiam fami confuluit; eodem fubíidio , quo

Lures funt , qui ut temporalia miferis

46,

pl

egeftatem depulit afflicte viduz , propriz

commoda folicitent , non verentut fe

u

etiam fatisfecit indigentiz : non enim potuit

lt

Elias fibi non elucrarialimentum,dum viduz

- ipfos vitijs coiaquinare , .& hi gta»

viori fui difpendio aliorum íludent fub.

te

indigenti fubfidium exhibuit farinulz incre-

fidio , qua commiferatio commiferatio-

Qu

$nento ; neque tamen Elias ordinem invertit

?

quia

lio

nem movet in& commiferantem

vitijs

U:

À

Benefica commiferatio plus.dantibus prodeft, &c. | 693

fed nafcuntur ex virtute exculta, juflirize

vitijs coninquinatum, ut alteri profit, cui

commoda folicitantur,

Vera commilera-

exercitio, morum integritate, àc vitz niro».

tio ita alienis didicit compati miferijs , ut

re; qui ergofieri poteíl, utqui panis exhi-

bitione alienamfamem fedat , velaqua por.

proprias noxasexcutiat, &itaalieni doloris

eít delinimentum, ut proprijs etiam medea-

re&tione fitim extinguit mercedem juttiacci-

tur ulceribus; ita eftbeneficain mileros, ut

piat? cüm hicnon íolüm mifericordiam ex-

ercuerit, verüm etiam ad propugaandam,

eotundem virtutes contrahat, & pramt:ate-

neat; (uos. enim Diicipulos edocens Mag;-

tuendámque Chriftianam Religionem caput

æM/ZOSZA

Mattb. 10,

fter Chriítus lucra commiterationis benefi.

fubjeceric fecuri, machinas everterit, ac plu.

ra terra, marique fupplicia toleraverit?

". 41,

€2, quà alienas excutimus mierias,ait: Qu

rectyst. Propbetam in nomine Propbeta mer-

Plara non diffi:eor benefica in miferos

47*

cedem Propbete acciptet s & qui recipit j

compaflio praclara egit, fed plurima adhuc

féum in nowine jufli mercedem jufls aceipiet:

& quidem illuftriora in juftis amor, quo

Ubi notac D. Gregorius,non dici, mercedem

Deum fuére profecuti, Annon fuit amor

4f

de Prophera,& mercedem de juíto; (ed mer

in viris juttis, & de religione benemericis ,

qui plura Martyrum milliaedocuit morz im.

cedem Prophetz, & mercedem juítiaccipiet,

fiquidem aliud eit mercedem de Propheta ac-

patieutes evolare in diftrictos gladios, ac.

€ipere; &aliud mercedem Propheri pro-

ceníos ignes, candentes laminas , forcipes,

mereri

clavos, ferras, uncos, fecures,perindeac in

Sed quomodo improbus merce-

dem erit Prophetz accepturus , eóquia be-

flores, roías, lilia, tulipas, violas? Ad quid

neficam exercuit nifericordiam? cum Pro.

non ítimulavit juftes amor; «üm ad forna-

ces ardentes , cr»ticulas candenies, accenfas

pherarum alij (ecti fuerint , alij lapidibus

, Mrn,

obruti, alij telis coüfoffi, alij fufte percuffi,

lampades, lentos ignes;picatas veftes eos im-

;0'04 yl

G iij circuierint in melotis, ia pellibus ca.

pulit properare, perinde ac ad melleas deli,

cias, floreásque voiuptates: quomodo ergo,

prinis, anguttiati, afilicti,in folitudinibus et.

tantes , in (peiuncis, G cavernisterrae deli-

qui recipit juftiim in nomine jufti, feu bene«

teícentes, quibus dignus non erat muadus?

ficam commiíerationem in virum juftum ex.

t st

beneficus, & mi(ericors fortaffis nonnifi pa.

ercet, mercedem jufíli accipiet ?

nem porrigit cibarium famelico, cum Pro-

Non ine Latet plerumque homi-

42-

pheta vitam ipfam profundat; & quomodo

nes divitijs afflaentes dignis, ac merentibus

fi panis nequit. vitze pariari, mifericors dice-

pretipere przmia furripere prezeminentiam;

tur Prophetz accipere mercedem , feu a

eó quia apud Principum adminiilros exhibis

ta pecunia id obtinet virium , ut virtutes

quale premium,cüm inzquale (it mericum?

quoimmodo mercedem juí(ti accipiet, (1ex u

cudat, quibus meritis vacuus ornetur,obid

Ítis noníolü:n plures ut miferis effent folatio

quia plurimum profuderit auri, & argentis

nonraró qui plus elargitur, plusetiam im-

fuas pauperibus diftribueran: divitias, fed

etiam pro Chrifto fanguinem ipfum. pro-

petrat ; & promunerismodo menfuta accet«

z

fuderunt inter fnpplicia atrociora, cüm irent

firor merirorum : cümenim verales exhibe-

catenis vincli, à virgisad baccilios, à baccil.

antur dignitates, qui plus exhibet pretij,plu-

lis ad rotas, à rousadbe(tias, & hincad pe-

ribus & inügnitur dignitatibus: íed inDei

&ines ferreos, móxque ad plumbeas glandes,

officina, nec ex argento , nec ex auro cudun-

tur virtutes , ut necex adamante rutilant

imó & íaxispercuffi , & lampadibus adulti,

fcorpionibus corro; fartagine frixi , nova-

digritates pretio comparatz; quia Dei equi-

-

cuià fecti? Quale non dedernntjufti (pecta-

tas nec muneribus fubornatur, nec ejus jutli-

cula in nece inter cruciatus pro Chritto fub-

tia delis corrompitur, nec dignitas fi* abs.

eunda? viviscffadiebatu: cerramox dimidiá

que merito folo pretio venalis,

Quód fi

Íui parte morituris, manus ardebat, pellis

ita eit, cur cibarius panis exhibitus fameli«

corrugabatur, adeps liquefcebat, venae cone

€o diuturnz virtutis premium exaequar, &

trahebantur, fanguis fluebat & toto corpore;

qui juftum recipit ia nomine juíli mercedem

adeó ut contremiícecent adltantes , & hare.

jufti accipit ? quia nimirum ex'nde . divina

rent coníternati fupplicia cüm Ípeztarent ju-

commendatur juftitia , qui enim Prophetam

ftorum. quivarijs fupplicijs. & initrumentis

fufcipit, &alit, virtutem Propherz ad fe

unà cum íanguine vitam effudére; ut Paulus

quodammodo transfert, & merita Prophetz

gladio, Jacobus fuite, Simon ferra, Mat.

exugit, non quód Prophetam denudert,iillato

thias fecuri, Thomas hfta, Andreas cruce,

ei damao; fed quia multiplicato commodo

& alij millenis, ac diverfisalijs inftrumentis;

Prophetz , &jufti; donatur. przmijs jufti,

ac Prophetz , quatenus fplendet utriusque

pluresenim fueruntin aculeo. fufpenfi , alij

virgis czfi, vel aquis fuffocati, vel liquato

virtutibus, ut pulchré edifferit D.Gregorius

plumbo epoti, vel candente ferro aduftiadeo

inquiens: l; qui Propbetam largitate fua Homil.1o,in

ut Diabolus omnem artem ; 'Tyrannus om.

fuftentat , quamuis zpfe dono. careat. Pro- Evangel,

460

nem authoritatem , populus omnem. furo-

phetis apua omnipotentem tamen Dominum

Prophbetia premia babebit. — Ifle enim for-

rem exercerent , quó juftosatrocioribus tot.

taffis qwfluseft, & quantüsn boc nibil po[tdet,

querent fupplicijs: non enim Martyres una

nocle,ut vulgó dicitur,nalcebantur,tanquam

tantó loqueudi pro. justitia fiduciam | majo-

vem babet. — Hune dumille (uffentat , qui im

ex putredine fungi, aut ex fimo vermiculi ;

0€

Säss;

*

694.

Diflertaüo XXIX,-

L

boc mundo nh'äïn'd poffdet, &fortaffe adbue

vitis odore gtatius, quin de ejus flore fuc-

pro juslitia loqui liberó nou prafumit , jusii-

cus expreffüs voluptati fimul,& faluti iníer-

£ia illius libertatem fibi participem facit, ut

vit; & ulmusfuo amplexu itavitem fulcit,

H re.*)f.

eum eo pariter pramia vectptat juflitie. Be-

ut foveat; gaudet enim vitis hujus arbo-

q/i"-

neficé mifericors particeps fir alienz juftitiz,

ris ramis illieari, quos circumdat lacertis,

ut przemia recipiat alienz virtutis ; alimen-

veítit pampinis , & fertis coronat uvarum,

tis mifero & famelico fuppeditatis non fo-

Vites igitur ulmis fuffulte ,. illisque

f1.

làm propriam fovet virtutem , fed exhibite

maritate lztioribus luxuriant pampinis, G

mi(ericordiz pretio alienum (ibi coémit me-

uberioribus ditefcunt fructibus ; & ulmus,

ritum;quo pari praemio donetur fcité:D.Gre-

quia fuis ramis veluti brachijs plantam ele-

gorius /ibertatem fibi participem facit , ut

vat, fulcitque cxteris imbecilliorem, quam«

cum eo pariter pramia juflitie recipiat,

vis proprio deftituatur ipfa fru&tu , foeribus

49.

Tametfi Propheta divino íi refertus

tamen ditefcit alienis , ac vitis fibi lucratur

Spiritu, divinóque loquatur afflatu, quia

honores, pulchré D. Gregorius ait: Er fi

Hoinil.20.ip

tamen materiei immeríus craffitie, & corpo-

frucium proprium ulmus non babet , portare

Evangtl,

rea gravatus mole, corporeo indiget alimen-

tamen vitem cum frutiu folet $ G paucisin.

to, adeó ut nifi corpus reficiatur vox Prophe-

terjectis fubdit. — 44 boc ulzsus. ponitur , ut

tica lubtrahatur? qui vitze opitulatur Pro-

quisque eum intuetur , qui babere virtutum

phetz propheticam veluti vocem fovet , &

fructum [psritualium non. valet, fed ramen

Propheta ornatur przmio; quatenus bene-

£05, qui [piritualibus donis pleni funt , fufen.

uml

fice commilerationis induflrià alieno pro-

tat 5 ipfe quoque [antlorum vita quanta va-

Müll;?;,

phetavit fpiritu, & alienz virtutis particeps

let largitate inferviat-,-€8 colefiium: dono-

effectus elt.

Ea enim eít benefice mifeti-

rum borros, quos gignendo non valet, fusli.

cordiz virtus, ut veluti fpongiabibula me-

nendo ferat,

Vitem alienz indigam opis,

ritum ebibat , cujus miferetur , idqueedif-

quia beneficá veluti commiferatione ulmus

ferens Deus, fe editioribus in montium ju-

fuicipit, tametfi proprijs deftituatur ulmus

*

gis flumina evocaturum, & in finu (terile-

fructibusalienis tamen ditefcit uberior,pams

[centis telluris, fe topiarium. exculpturum

pinis redimita luxuriantibus , & racemis die

fpondet per fuum Prophetam líaiam in-

tefcens ad vindemiam defpumantibus; be-

3Cap-41. V.

quiens: Zperiam im [upinis collibus flumina

nefica enim in indigos alienz opis commi-

..ä* 29,

& in medio camporum fontes: ponam, defer-

feratio , alienapotitur virtute, ditefcit fru-

h

tum in [lagna aquarum , U terram imviam

&u, & pramia exugit: nimirum quos na-

n rivos aquarum , nec benefica Dei largif

tura avaritia ulmo fructusdenegaverat , hos

tas hoc duntaxat aquarum irriguo contenta

benefica commiferatio uberiàs impertivit,

Inwr, $

eít; fubditenim : Dabo in folitudinem ce-

Et inde edocemur,alienz indigentiz commi«

.W: lä' b"

drum , &5 fpinam, & myrtbum, & lignum.»

ferentes de aliena fplendeícere virtute, &

elive: pouam in deferto abjetemy,G ulmum,

pramia fugere, cujus indigeriz opitulatur,

& buxum [imul , ied que folitudoeitifta? in

& quos gignendo , ut loquitur D.Gregorius:

qua cedrus efflorefcit, & lignum germinat

non valet botros caleflium

:

donarqm ; fsl

olivz, & abies virefcentibus luxuriatur fo-

nendo ferat.

liorum comis, & ulmus gigantelcit ? fi tot

. Neque mifericordia finit fuos perire

$2«

plantarum genera ibi luxuriant, quomodo

cultores, ait enim . D. Auguítinus: 4sure

folitado deferta erit que probro notatur

fores gebenue lat mifericordia ; & neminem

"fterilitatis? nimirum folitudo ett ad fpeciem

permittit ia carcerem mitti , quia ficut mi,

horrida, ac omni voluptate vacua ; fed re«

fericordia, qua alienz opitulamur indigen.

vera perenni manans voluptatum fcaturi-

tiz, coelum aperit; ita immifericordia clau-

ine.

dit:; imó etiam ipla immifericordia ftat ante

39

Non credas, ulmum quamvis infrucli-

fores cceli, nec ullum , qui faerit immife«

feram fruftratellurem occupare.

-Quam-

ricors finit eó admitti.

Ne igitur divitijs

vis ulmus fuperbé grandeícat nullo fuffufa

affluentes fe przbeant inoperibus mifericor.

erato odore, nec ullis ditefcens fru&tibus ,

diz lentos, non tantüm invitat urilitas, fed

vitem tamen fuftentat indigam alienz opis,

& compellit. neceffitas, alioquin ut ait D.

vitem fulcit uvarum exundantem racemis ,

Jacobus: w«dieium fiae mifericordia erit

CGPQ PT

idcóque licét proprijs fit ulmus viduata po-

illi, qui nou fecerit mifericordiam, & D.Ba.

mis , quia tamen alienz imbecillitati benefi-

filius detonans in locupletes', quos nulla

co complexu fert opem, alienis etiam di-

tangit commiferatio, ait * orat/ad Divites,

tefcit fructibus, & premia fugit virtutisà

Non es mifertus , mon. invenies mifericor.

vite, quam fulcit; eft iquidem vitis imbe-

diam , non aperuiiii dumum; vépitdiaberis

cillis, & caduca, & nififulciatur in. fublime

4 Reguo; mon dedili panem non Accipies

non erigitur, fedin terram ferpit, quapro-

Vitam aternam; & plaribus interjeBtis * Se,

pter ut fe erigat claviculis fuis, quafi mani-

hináfli amaritudinem ,^ amarorom qmetes,

bus quidquid eft nacta complectitur, & fi

fugifli mifericordiam , mifericordia fugiet à

ulmo adhzrefcit, nullo excrefcit fine, donec

te — deteffatus es. pauperem — deteflabitur

Smu, IN

fublimiora procerz arboris attigerit fafti-

€

vicl:;yim—. (6, qui propter. bomines. fatius

giwa : fi floret verno tempore nl florentis

$

Divitijs

Bencfica commiferatio plus dantibus prodeft, &c. 697

EL

Divitijs affluentes, & quos '-n,u'lla in

paupgrï , cui quà plus dat, plus dives pom-"x |

pauperes commiferatio tangit, unde timeant

det, quia quod dat in dantisntilitatem nbe-

proprium exitium eis oftendit Evangelicus

tiorecum fcenore refilit.

Ej

D* conf,

purpuratus Epulo, hinc D. Auguf(tinus ait

e

Quinimo licét modicum adet,diadhuc

jf

*yirÉ.

JMemente quid purpuravo diviti contígerit ,

multum recipit; dat enim coenum, & coelum

qui nonideo damnatus efl, quüd aliena tule.

fufcipit, dat nummum, ut Regnum accipiat,

f

vit , fed quód egenti pauperi fua mon difri-

ut innuit D, Chryfologus inquiens: 2Manus 57 9^

buerit , t$in inferno pofitus ad petenda mi-

pauperis AAbraba . fimus esl : ubi quidquid

nima peruenit , quibic parva negavit, Non

peuper accepit , mox reponit $. Tbe[aurus

profant divitize, fed obfunt, & divitiarum

emli efl manus pauperis , quod fufcipit , me

aqua nifi moveantur, & in manus deriven-

in trYA pereat , veponit incelum, Thefau-

tur pauperum , vitium contrahunt, ac pu-

rizate inquit uobis tbefauros n cmlo. Manus

treícunt ; noxig aquz funt, 6 flagnantes

pauperis eff. gezopbylacium | Cbrifliz quia

1. at«

aflerventur , & fuos plerunque mergunt

24

quidquid pauper accipit , Chriftus acceptat,

pofleffores , dum in alios fluere non (inun-

Da ergo homo pauperi terram , ut acctptas

tur: id aquis proprium eft, fluere, opémque

4qlum , da nummum , ut accipyas Reguum,

ferre areícentibus plantis, quas irrigant, ac

Da micam,ut accipias totum. . Da peuperi

reficiunt; divitiz aquas zemulantur, fluere

Ht des tibi aquia quidquid pauperi dederis;

debent in manus pauperum; ne ftagnantes

tu babebis , quod pauperi non dederis babes

vitium contrahanr,fed alijs prodeffe valeant,

&it. alter.

$6.

Hopil.,5,5 Icité D. Chryfoftomus rem hanc edifferit

*

Foecundus eft ager. pauperum finus,

Mül[/&)

inquiens

*

Quenadmodum fons i. aqua-

qua accipit cum foenore reddit; & benefica

ram fiumina in fe ipfo quafi flagnum quod-

commileratio , quá pauperibus opitnlamur,

dam reiinet , facile putrefcit 5 eodem certéà

toícida eít ceeli pluvia,quá bona, qua feri«

sau0do divites , cim 1n fe ipfis opes fuas de-

mus in agro pauperis multiplicantur, & coe-

zincant , marcefcunt. — Id circo trizo prouer.

leftia etiamadaugentur munera. — Hinc fkul-

bio fertur : Nulla divitiarum putredo apud

uitiz redarguitur , qui in Evangelio divitijs

£alem bominem esl; nec dtcitur magna co-

diffluens, eas non finebat in manus paupe-

pie.ingens Tbefaurus , putredo enim — pro.

Li&-llz.,'.v.r'.

rum diffluere: Habes multa bona, qua ta-

[e49 in ore poffidentium, fed opus ipfarum.s.

men cum fordidé avarus pauperibus dene-

xam recondita veffes corrumpuntur.

garet, fibi fructum fubtraxit : fuiífet enim

$4.

Illis divitiz proient . qui eas benefica

lucrofum fenus exigua ferere in exculto a-

manu pauperibuscommunicant; divitijsca-

gro finüs pauperum , quó inde uberiorem

ret, & inopiálaborat, qui opes non finir in

Proverb, 5,

colligere: meflem. — Eutdenter apparuit, ait

indigentes diffluere , quapropter Salomon

Chrylologus : 2ui lezzbaz , 4Mia 4 defíru-

Se?/2, 104

w: 16, o

ait; derivenrur fontes tui foras $a. plateis

£lione incipit femper inimicus.

h git, Agit,

4quas ruas divide , babeto eas [olua , nec fint

ut quae babes, deffruas; ubi enim tartareusg

Alieni participes tui. — Patadoxon videtur

hottis in(tigavit laxioribus horteis omnia a-

nobis Salomon proponere ; nullo enim ve-

varé includere, fluduit omnia labefaclare;

ritatis vinculo videntur extima facie poíle

& ipía fordefcens avaritia erat tinea divitiae

fimul ejus verba connecti : quomodo enim

rum, vermis corrofor fubílantiz ; quz col.

L

folus poffidere aquas poteft ; qui easdem ju-

legerat, reponebat in horreis, üt aflervaret

, betur in alios derivare ?. quomodo aqua-

Íed fervabat, ut perderet, & dum latens

rum fluenta folus is dicitur poffidere, qui

inimicus eum avara inefcabat cupiditate ,

quas poffidet opes in alios effundit 2 fed

ipfo defiderio cumulandi de(truebat; cumu-

reclé cohzrent verba Salomonis ; & probé

lata; qua indigentibus diftributa uberrima

refpondent ulrima-primis: loquitur enim

fuiffent , & honefíta opumincrementa; ea»

Salomon de aquis divitiarum, qua finuntur

dem denega:a pauperibus, ruina extitére di-

in finum pauperis diffluerc ad alienam ficci,

vitiarum , & exitio diviti,

tatem reficiendam , íeu alienz indigentie

Chriílus refecturus in. deferto fanieli-'

)7

Íubveniendum ; quia opes, quas pauperibus

cas turbas, qua fuerant eum fecutz, eíque

quis elargitur fibi aucto foenore accrefcit,

obfecutz , obfonium à Diícipulis petijt, &

ac retinet in fe, quod dat aliis; . poffidet e-

quos Apoftoli ad reficiendas proprias vires

VL

nim quod alijs impertiturj & fub proprio

fecum tulerant panes, accepit ; Ef puer Joan. &,

duntaxat dominio conílituit , quod muni-

unus bic , qui babet quinque paues. bordea- — "3

ficá largitate vult eífe alieni juris: jubemur

€c05 , &$ duos pzfces..— Hos panes penu Apo-

aquas divitiagum diffundere in pauperes,

ftolorum fuifle edifferit D, Chryfoftomus in

quó tutiüs eas poffideamus , quia dum fic

catena inquiens? Dzfcamus autem bíic quí

effunduntur, fecuriüs retinentur; & ex eo

voluptati atteudimus , que comedebant

quód foras prodeant , & in manustraníeant

wirabiles viri ifli, 6 magni. . Sed i Chrifto

pauperum uberiore cum fcenore confervan-

difficilius non fuiffet omnia obfoniorum ge-

tur; tunc veré noítre íunt divitiz, cüm

nera illicó creare, . & lautiüs di(cumbentes

ampliüs noftrz non funt, fed pauperum:

turbas recreare, quàm panes hordeaceos ijs.

—

pulchre S. Petros Chryfologus ait: Da pau«

dem diílribuere , &incrementare; cur non

-

peri, ut des tibi, — Dat fibi dives, qua dat

potiüs manna 6 ecclo pluvio, utquondam in

- deferto

—

696

L.*ifïertatïox XXIä(. |

deferto Hebrzos, &unc in eremo turbas pe-

fitientibus pauperibus: vitium contrahont

diffequas reficit? cur mavult panes muiti^

aque fluxi auri, & argenti , ni moveantur»

plicare hordeaceos? ex quinque. enim pani-

finantürque diffluere, ni fpargantur in pau-

bus exlaturatà multitudine, adhuctot fuper-

peres, in quorum manus cüm primum dee

fuerunt reliquiz , utduodecim cophini im.

veniunt maculas abítergunt divitis dantis,

pleti fuerint, & ab Apoftolis affervati, Sed

Moriseft , ut manu: frequenter aquá lavene

eur fierat panis multiplicatus turbis di-

tur; fed anima manus aptiüsnon aoiter-

ftribuendus , Apoflolis traditur aflervandus?

guntur, neque citiüs diluuntür, quam aquis

quó nimirum conftaret , Apoítolos fibi ac-

eleemolfynz ; abítergunt fordesaque divi-

quiivifle, ac multiplicáffe divitias,quas mox

uarüm , (i hz in pauperes deriventur, Sor-

erant diftributuri. quia dandq famelicis fibi

des confervant, (1 ipfae (erventur; appofiré

Homil,4, de

confulebant, fibique dabant aucto fcenore,

D. Chryfoftomus : Lavacra cum 2qua fiat,

ponuent,

quz famelicis difttibuebant : 444ifcimus ait

ut manulaves s fic &f eleemofyna lavaerum

Theophylaétus in catenà ex ziraculo perpe-

efl, ut anima manus diluas,

£raro non fieri pufillanimes in. coar& ationi«

$2*

Non folüm quz pauperibus erogantur

Óus paupertatis , nifi panes famelicis, & in-

j 370

divitiz fordes abítergunt , verbm & opes

digentibus di(tribuiffent duodecim cophinos

incrementant ; e(t enim benefica commife-

non impleviffent , fed quinque duntaxat pof-

ratio , quà divesopitulatur pauperi compen.

fedifent panes ; quia veró. affenz fuerant

diofum facultatum augmentüm ; non enim

indigentiz opitulati fuam incrementátuat

h&c benefica commiferatio egentis tantum

annonam, & quinque panes in agro famceli-

miferiam levat , fed bonorum etiam fibi

corum fati, au&to feenore germinárunt, &

adauget copiam.

Ubi fponía in canticis

uberiori ceeperontApoftoli penu ditefcere,ut

conliciamus quantis incrementis redeat ad

fons fignatus dicitur , hoc eft clau(us, fuos

alijs minime latices. impertiens , uberrimi

dilargientem indigenti przftitum, ac mife-

rivuli de Libano non dicuntur ad ipfam con.

ricordier dilargitum: quód enim fuperfue.

fluere; fed tantüm de ipfa: Fons fignatus Cant. 47

rir canta reliquiarum copia, non tamevi-

Íed ubi fuas alijs communicat aquas,plantás.

W:lz.

dens fuit dominice potentiz teftimonium,

que irrigat hortorum , alienis luccurrit. in«

LIV z 2,

quàm efficax argumentum ad . reddendum

digentijs, tunc é fummo Libani vertice tor-

eleemofynz debitum: ett (iquidem eleemo»

rentes pleno alveo defluentes (ibithefaurizat:

Íyna ingeniofum , & mirabile artificium in-

Fons bortorum , puteus - aquavum — viuen

crementandi divicias.

um , qua fluunt imperu de Libano z tunc ad

ipfam puriffimi confluunt undarum tmpe-

5- VI.

tus, dum areícentibu: hortorum plantisfuos.

" asb du zms AÉl

dilargitur latices; & tunc ut innuit D. Gre«

Sinus pauperii ager eff Adeo ferax,

gorius, Spow[a fons bortorum, CY puteus.

u ff aqu dz'/lrzþmïze el—eemcyjnæ irrige-

aquarum viventium deferibitur : non. eit

éi,

Qur , in uberrimam bac ilicó exerefcat vae-

puteus dum aquas fervat , led fons fignatus;

ritorum [ogerem , & qua fuerant terra.

ditecit veró in puteum dum fuas alijs aquas

conereditay autlo fenorevecipian.

impertit , quo inde diicamus. honeítum ar»

tur in calo,

tificium opum adaugendarum beneficam

$8.

effe in pauperes commiferationem ; quibus

Erivanda in paupetes eft aqua divitia-

quó piura damus, eó majora recipimus,

D

rum, irriganda eft aliena ariditas; ut

Jum, $,

Ficus, quz famefcenti Domino nullum

60,

*ilo,

nobis uberiora utilitatis adferat. in-

*

*

exhibuit tolamen , illicó à radicibus aruit

— N J [ EM " M peommt

cremenra; pecunia, que pauperibus difítri-

e7frefatla esl continuó fictilneas non tamen

Mattb 22.'

buta eí(l, fit pretium , quo Regnum . ipfum

exaruit arbor, eà quia vectigal Domino nou

wlx90

nobis cee'orum co&mimus : quando eam

folveret; fed quia indigenci alimeüntum ne,

pauperibus . elargimur, tametfi vilis fit, &

gavit: quam ariditatem providé declinavit

terra, vel in auro rubra. vel in qrgento alba,

hydria, quz in domo viduz Elize indigen-

pretium tamen enancifcitur in finu

paupe-

ti fubvenit, 3. Reg.cap.17. V. 14. Hydria .

rum; X eó fit pretiofior per benefica

m com-.

farina non defícier : quin aucto faenore re.-

muiferationem diltributa , quó erat vilior pet

pletur uberius ; huc accerfendus Drogo de

Íordeícentem avaritiam affervata.

FAilis ef

Sacramento Dominicz paffionis. Ubi expen-

Yb Ffol. 27. pecuniasait D, Ambrofius:

fed fit pretiofz s

dens hanc refectionem famefcenti E/iz ex.

per fidem, vilis efl, cim conditur, pretiofa

hibitam ait: Qui modicum in fe babet in-

eum difpergicur.

Vult Mediolaneníis An.

telligit , quibus armis debet cullpdire , ne &

" I- Et()ejï à

tiltes, fieri pecuniam pretiofam per fidem,

boc ipfum amittat.

Ur

- p9 CRMO £UHSO emaea am u 2$ £ n .W

Ergo Dominecoruus. &5 .

T

fi pauperibus ditlribuatur , quia beneficé

vidua pafcunt te in Sarepta Sydoniorum,cui

—

miíericorsin pauperes, dum pecunias 1jS*

fícuis malediéla. avuit in terra Judaorum s.

K

dem diftribuit fuz fidei charadterem prodit,

Indiga in Sarepta vidua, quà modicum fa«

nifi enim crederer Deum . redditurum: cum

ring incrementaret , & toti confuleret ah«

fonnore, quod ille pauperibus elargitur,non

unde familiz, pugilium quod fuperfuit £a«

ll«

r

ita pronus effet in opes diílrribuendas. In(a.

rinz Prophetz pafcendo adhibuit, & auctis

«

H

ni [unt divites, fl aquas divitiarum dcnegexg

incrementis vacuam implevit hydriam: ferás

ciffi«

4

h

? Benefica commiferatio plus dantibus prod&ü GC 697

'eiffimus enim eft indigentium ager, quae fu«

alieng fuccurreret ipfe indigen'iz ; neque

credas flerilitate laboráffe , quas ipfe atbo-

fcipit, illicóin meffem incrementat ad cen-

tuplum moultiplicatam , fatua veró fuit ficus

res irrigavit, quas enim benefica miferatio

in terra Judzorum, qua ex denegato fame-

plantas irrigat, flerilitas non inficit , quippe

ut notat Gillibertus : In borto quippe Sapien-

fcenti Domino obfonio exitium ad fe traxit;

cüm exaruit.

£s nibil flerile, nibil nou germinans.

Sermf 37;,-

Hone(tum artificium opum augenda-

Lucrolus eft labor ille; quo frugiferze

62«

arbores irrigantur , & alienz indigentiz

um eft eas pauperibus erogare , funt enim

veluti femina, que in occata foventur tel-

impertitis fub(dijs occurritur.

Eieemo-

Tunc

lure, mox incrementum fubitura.

Ífyna enim qua pauperibus impenditur Deo

iil LA 4;

confecratur, qui aucto foenore reddit , qua

Íponía excrefcere in puteum coepit copiofis

jtit,

undarum é Libano proventibus ditata, quan-

ànobis munera accipit: munera enim qui

do fuos incepit arefcentibus in horto plan-

accipit, fe debitorem dilargienti conítituit,

tis, ac fitientibus germinibus diftribuere

tenetüirque vel gratiam faltem reddere , vel

A

divitiarum latices, ut notavit Gillibertus

munera refpuere fibi oblata; indecorum fi-

Serps. 37.

inquiens: Pide, quo in loco ejus aque fluunt,

quidem éft ,. ipem eludére largientis, qua-

uli,uifi in bartis ? atelcentia germina refi-

propter aiebat Ca(hodorus: Quid enim ac-

Libit, -v;n:,*

cAp, 7«

cere, fitientia olera reílaurare, micantem

quiri putatur, ubi bona con[cteutia perdi-

fu.

Tuncbona conífcientia deperditur, vel

rofarum pompam alere, fragrantem lilio-

rum candorem fovere, G toti vegetantium

fama denigratur, íi acceptentur muncta

foboli latices ad fitim extinguendam fuppe-

non benefaciendi intentione, fed acquirendi

tantüm cupiditate.

ditare , erat propriasaquas adaugere , & glo-

tiam elucrari uberiorem.

Felix erat fpon-

Ad officia hamaniora, & clementiz

$2,

(a, & dives non copiofa ubertare , fed hone,

pronitarem Deus Eliam, ut fle&teret, mini.

Íterium ei fubtraxit corvi

annonam defe.

fta difpenfatione.

bigail & ipfa, munera

MP

Davidi exhibitura obnixé rogat , ut etiam

rentis diurnam, & famelicumad viduam de.

v.lt'

pueris famelicis, quz fecum tulerat obífo:

legavit Sareptanam,à qua cum obfonium ex-

1,Reg, e,25,

poíceret, clementiam fpondet; HyZria fa-

8* Reg' 6176

nia impertirentur 1. Da pueris , qui fequun.

V. 14,

tur ie Dominum meum.

Non folüm pru-

rine non deficiet, nec lecythus olei minuetur

dens fdmina munerumi oblatione iram ex.

mquew ad diem, in qua Dominus daturtus

est pluviam [uper factem terra:. hanc machi-

tinguit Davidis, fed proprio etiam confulit

honori, dum munera illa non recondi mo-

nam excogitáfle Deum ad emolliendam pro-

net, nec avare retineri; fed famelicis imper-

phete duritiem, eümque ad clementiam

tiri ; noverat enim tünc diftributa munera in

fle&tendum, afferic Bafilius Seleucien(is;nimi,

utilitatem refilire diftribuentis, cümalienz

rum ad eam pertraxit Eliam | indigentiam ,

indigentig levandz de(tinantur.

ut alienz opisindigus, nequiret ncn accipere

ó1,

Cuüm laboráffent nocle tota

Apoü.:ali

aliena, quibus proprie fuccurreret neceffi.

& nihil cepiffent in mari ; & pofiera die

taci, pulchre ait Bafilius:. Tertiam macbin av

Propbeta admovet, quà dejetius Elias, vel in,

juffi rete é dextra navigij jacete ; eam tran.

xerint pifcium copiam , utrete plenum fue:

vitus ad bumanitatem flect atur : accipere a.

fit, non tamen fciffum 5 tunc eorum Ma-

liena quibuspropriz confulatur indigenrix

perinde eft, ac ad humanitatis officia fe tle«

giíter Chriftus juffit ex captis pifcibus fibi

goan. 1.

aliquos adferri : — 4fferre de pifcibus , quos

&ere; alioquin nifi impertita fibi beneficia,

«41lo,

ft

prendidiflis nunc , nonexpecvit Chriitus pi-

humanitatis compen(affet officio; injuriam

Íces, ut captos minueret ; fed augeret; non

fibi irrogáflet, & juftamviduz querelam

ut donum circumcideret; fed incrementaret;

contra fe concicáflet,

ib 22

Habet benefica commiferatio fuum

nimirum ut Difcipuli lucrarentur benefici-

64«

1):190

um, eis pracepit. pifcium diftributionem:

unde folvat ararium 5 ut quidquid charitas

nonenim cumulata eis arrififfet fortuna, nifi

fubminiitrat egentibus , largiüs compenífe:

tur,

Neque putes, aliud efle hocxrarium,

indigentibus fuifIet exhibita : tunc enim pin

guefcit felicior fortuna, dum uberiüs alitut

quàm inexhauftum Dei; eít fiquidem Deus

paupertas, fi famelicum nutrias tua pingue-

qui pauperibus erogata compenfíat;quidquid

enim indigentibus in fubfidiü datur miferize

Ícit annona,tua implentur horrea: congeítae

divitiz ni) deferviant virtuti commiferatio:

levandz, id Deo praflatur, à quo & uberri-

nis,non poffidenti, fed vanitati famulantur,

mé coimpenfatur.

Abigail, ut vulneri,quod

Nabalis acerba, ac inurbana. avaritia Davidi

quapropter Syracides de fc ipfoaiebat, — Ex-

Etclef.2.

£ruxi mibi pi[cinas aquarum , ut irrigarem

inflixerat in dimiffis inurbané, ac (ine petito

7U, 65

fyivam lignorum germinautium , & hocfue-

fub(idio ejusnuncijs,fua lettitate, ac benefica

munificentia mederetur, xeniolum afferens

rat artificium ingeniofum opum multipli-

candarum: extruxerat fibi pifcinasaquarum;

venienti Davidi cruentas cxdes , ac . ferales

non ut aquasemortuas fervaret & pifces in

neces fpiranti. obviat, cui à fe delata offert

obíonia , priüsà Nabaleejus marito homine

ijsdem in proprium duntaxat, commodum

confervaret, fed ut fitientem fylvam ligno-

bardo, vecorde, honeíti experte , & avaritiá

rum germinantium irrigaret, potümque ex-

fordido Davidis denegata nuntijs, ut David

ejüsque milites famem propulfarent, vires

hiberet arefcentibus prae fiti arboribus , ac

Verani de Afettibus Tom. l.

'ttt

;

4 CHCCQ

e

699

Difiertatio xyIx,

teficetent ; ac ptopriz confulerent indigen.

tus; exegit cotvus prz ceteris volucribus

q.Rrg« 6257 tix: alloquens Abigail Davidem ait : fufcipe

alimenta veluti fibi debita; cüm enim cor»

benediclionem banc, quam attulit ancilla.

vus pra czteris volucribus famefcenti Pro-

tuaA tibi Domino meo.

Si Abigail xenium

phete alimenta . fuppeditaverii ; corvorum

attulit non in refe&tionem | folius Davidis,

pulli merito repenías exigunt vices ab ipfo

fed in reliquos etiam rnilites diftribuendum,

Deo, qui ad folvendum fe obítrinxit,. qua

cur uni dumtaxat Davidi teflatur obfonij

ejus (ervis, ac miniítrís impertiuntur: pul«

xenium oblatum ? | 4rzuli tibi domino meo

chré Euthimius explicans, cur David corvos

(íeu utexplicat Hugo ) 7ibi quem dominum

rum duntaxat [pecialiter meminetir, àit z

reputo ; quali diceret : omnibus quod me.

Dicunt aliqui quód cümille , qui. [fumma bo-

cum deculi xenium offero fuccurrenda in.

nttatis efl fons , juflam Elie Propbeta in ju-

digentiz causá; fed beneficentiz gratiá foli

deos indignationem mollire cuperet, f amen

Davidi totumadícribo: itaque folus David

snduxit , ut fatietatis fruclus cafligaret, &

tenebatur exoluere , cuiífoli totum obío-

Cüm

illum preparavit nutriri à coruo,

nium adícribebatur,

65.

igitur Elias fame tortus à corvis miniftrane

. Hinc David de munifica Dei liberali-

tibus enutritus fuerit, & neceffaria vitze a&

" gfalm 146.

tate agens aiebat: Qwi dat jumentis efcas

"090

ceperitfubíidia , ideo corvus prze eateris

ipforum , & pulla. corvorum invocantibus

volucribus repenfas víces exegit, quia Pro-

€u»t.

Sed cur David pra reliquis volu-

phetz prz reliquis alitibus impertierat ali-

cribus corvos dixerit invocare Deum ,cüm

menta, Quodenim Dei famulo;ac pauperi

corvi tantüm crocitent ,. & nullum edant

indigenti datur, hoc idem Deo indulgenti

hirmonicum cantum , quUo aures demul.

comrmodatur, propterea merito pulli cor-

ceant , & adítantibus folatium adferant ?

vorumà Deo eícas exigunt , quas corvi

cur noa potiüs dicuntur lufciniz coclette in.

Prophetz famelico fuppeditáruni: & haec

vocare Numen , cum diebus, & noctibus

eft ars illaquafluaria , qua& alis impertta

continuis ine ullo intermiffu cantum produs

impertientibus incrementat ; & dum paupe-

cant, fiantque totz vocales, ut fe totas in

ribus opitulatur, diteicit,qui paupeti tubye-,

laudes Conditoris effundant ?. fi lufciniam

nit, locupleuor.

audias occinentem ,. ejuscantus ad perfectze

$. VII.

suficz leges tibi,videtur productus, nunc

enim continuo fpirítu in longum trahitur,

Que pid commiferatione bauperi-

nunc inflexo variatur elegantior , nunc con-

bus dazus,Deo commodamus,a quo mul-

cifo diftinguitur argutior , mnunc iniorto

tiplicatis incrementis nobis reflisuute

copulatur* fuavior, nunc revocato produ-

[1:1 n

7

citur prolixior , & nunc ex inopinato in-

fufcatur elegantior ; Quid lufcinis cantu

[ Avidaiebat: Beatus qui intelligit fu-

€

.;-90

nunc pleno , nunc gravi, nunc acuto, nunc

per egenum , G pauperem , 1ed quae- pjajy,,

crebro aures poteít blandiüs demulcete; cur

nam efle poteít hzc . inrelligentia ;

fVvl

L]

1

irar non poti

üs lufciniz accerfuntur Nu-

quz beatitatem ingerit , & felicem confli-

, & non corvi crocitantes ?

tuiteum, quiinreliigit. fuper egenum ,

meua nvocantes

Vel (i lufcinia non placet , cur (alterm corvo

pauperem? fi paupertas pannofa eít, & femi,

nuda non exigit vim iutelleclüs, fed folüm

non prafertur alauda, cui proprium eft, re,

intuituin oculorüm; ea enim dicuntut intel.

pertà in campis eícà furfum avolare, & in

fublimi elata laudes hatmonico cantu occi«

ligi, qua abfltrufa (unt, & captu difficillia,

& minime externis fenfibus obnoxia, qua

nere & gratias rependere Deo eícam fuppe-

ditanzi volatilibus coeli ? &i alauda beneficium

enim oculis funt fubjecta,hac videri,non in-

Numinis fentiens in reperto obfonio , bene-

telligi dicuntur; qua veró à fenfibus funt

Íejuncta , & deprehendunturà nobis, vel in

fi:o fuo largitori gratias rependit in fublimi

ereda, & eo altiüsevolans, quó proximius

tertze vifceribus abdita , vel in rerum pro:

prietatibus occulta , vel in naturz fcrinio

ad Deum in coelis accedat, laudatura eurn à

uo refecta in terris fuerat, — Cur igitur Da.

claufa, quaque nulli patent. fenfui, hac

vid pullos corvorum .accerfit ad invocan:

intelle&u percipiuntur ; fed qua nobis pau,

peres, & egeni oftendunt , hzc ipfispatent

dum Deum, & ad efcam ab iplo recipiendam,

! V, n

oculis: fienim fingula in pauperibus luftre.

& non potiüs lufcinias , & alaudas? anquia

invocare perinde (it ac fame premi, ac fiti

mus, fingula fenfibus potius patent , quàm

intelle&tu. indigeant ; ftips à prarereunti-

urgeri? led reliqua etiam voiucres , & íame

torquentur , & fiti divexantur ? Cur igitur

bus petitur , cibus eft pauperibus aridus pa.

de folis corvis fpecialem David facit men-

nis, vel pecuniola volam eludens ; potus la.

tionem.

Cur non lufiniatum , & aliarum

tex ex obvio fluvio hauítus; veftis detrita

avium ad harmonicos edendos cantus e.

lacerna defricando corperi , quàm fovendo

ruditaram non potiüs meminerit ? quia ni-

aptior ; pedum vacillantium fulcrum | ip(a

mirum illa invocatio ; qu3 puili corvorum

nuditas; calcei ipfz plantz duratz, & callo.

eícas petunc, non tam videtur eflefupplex

fz, niíi fortaffis eas timidé mifericors ]u-

tum emolliat, vel geluédiffectisvenis pur.

etirio, quam debita exigentia; cüa enim

fuiffe; Eliasà corvis muniltrantibus enutri-

domus plerumque tellug

purà vefliat .;

ipía

N

B&ncüca cdwmmiferatio plus dantibus prodeft , ö&:. 699

]z',z'sx illi manducare : þad efurivi ego, €f de.

ipfa fub dio frigido,Stratum projecti funt

afferes; (ive.igitur firpaüper nuditate algidus,

diflis manducare mibi , fibi datum clamat s

vel fametabidus, aut fiti aridus, aut lafci-

quod pauper acceperit , fe manducare dicit;

tudine tremens , aut detrita penula luridus,

quod comederit pauper : quod. bibit. pauper,

opus non habet intelledtás , fed foli. fuff

[ibà teflatur infufum.

O quid agit. .amor

pauperis! gloriatur in celo Deus unde pauper

ciunt oculi,ut qualis fit illicà deprehendatur;

cur igitur, fi.ea intelliguntur, quzà fenfi-

erubefcit in terra.: £5 boc veputat in bonüe

bus íejuncta in rerum abduntur,vel natufis;

rem fibi, quod pauperi computatur injurias

dixiffe fuffecerat , dediflis mibi potum , fed

vel propietatibus , Regius Pfaltesait: Bea-

tuc qui intelligu — fuper egenum , & paupe-

pramittit efurivi , fitiui : quia parvus fuif-

rem ? quz enim fubjiciuntur oculis; expo:

fét amor pauperis , .quod pauperem — fufce-

nunturin publico , & omnibusillicó patent,

pilfer , if & paffiones. pauperis [ufcepzfjet s

nontam intelligi, quàm videri, ac afpici

&f certà werus amor monunifi paffionzbus pro-

dicuntur. Ut intellectu, quz abftruía funt,

atur,

,

& à fenübus fejuncta, percipiantur , pluri-

"Chriftus quodammo

do fe in paupe.k $8.

rem transfudit, ait Chryfologus, fed.quo.

mum requiritur laboris; fecus quze .oculis

patent, non indigent, nifi ut obvia nobis

modo poteft immeníus transfundi in paupe-

fiaat — Quàd (i intelligere perinde eft , ac

rem miferijs arctatum ? quomodo quiomni-

.bus divitijs affluit poteft in egeno inopia la*

videre quz nobis obviantr,jam nullus eít in-

telligentiz labor , proinde nullus intel igen-

borare? quomodo qui animalia quzeque ve-.

tix fruclus, qui nonnifi przvio maturefcit

flit, algere poteftipfe in paupere nudo? qua

labore excultus; cur igitur beatum dicit

eft hac transfuíio , qualis hec arcana meta-

David eum, qui intelligit fuper egenum,

morphofíis? non dixit Chriftus. quàd ipfe

adfit pauperi, fed quód ipfefit pauper, nec

& pauperem ?. quia nimirum non, pauper

eft tunc, qui intelligitur , cüm quis pauperi

ait, quód pauper «efurierit, fed .quod- ipfe

opitulatur; fed Chrittus ipfe, quife in-

elurivit, quónimirum intelligamus;non fo»

telligi in paupere oftendit: id intelligimus,

làmpauperem fufcepiffe;ted & paffiones pau.

quod fenlu non percipimus, & quando be-

peris induiffe; ut glorietur in.coclo Deus,un«

nefica :commiferatione pauperi fubveni-

de pauper in terris.erubuiffe cenfetur; hac eft.

snus, qui videtur, & oculis percipitur pau-

álla intelligentia, quaebeatitudinem invehit,

E

«üm.enim Deus nen folàm pauperem in fe

er efl ; qui veró inrelligitur, & non vide-

tur Deus efl in ipfo paupere deliteífceas,

transfuderit, féque totum in pauperem fude-

unde quz pauperibus damus , Deo ipíicom-

rit; verümetiam ita pauperem fufceperit, 'ut

modamus.

1

paffiones pauperis etiam induerit, ideo qua&

67.

Sed quomodo quem coelum tegit , eft

pauperi damus , IDeo commodamus: cüm

«enim bona noíftraomniafint Dei,quorum u-

(6,

sudusin paupere ? quomodo quem coeli

mon capiunt , pannofo ardatur in paupere?

fum nobis indulít in terris, a pauperibus

P/nlm,-m

W,

at hoc intelligere beatitudo eft, ac proinde

cum damus,in ipfos ufum noftrum transfun-

beatus;qui intelligit (uper egenum, X pau-

dimus, íed nonjus,quia hoc folius eft Dei di-

perem : intelligeze enim quomodo in efuri-

Ípoticum habentis dominium in res .omnes;

nec ullum poffumus :novum jus inipfum

ente efuriat Deus, qui rerumomnium fatu-

ritas e(15 intelligere, quomodo fitiat in pau«

transfundere; hinc gloriatur Deus in coelo

pere, qui omnibus porum exhibet ; fit nu.

de fibi commodatis in datis pauperi, de qui-

dus, qui omnes abundé veflit 5 inops, qui di-

bus putatur isinterris.erubefcere, aitenim

vitijs omnibus affluit 5 egenus, qui nullius

Chrylologus .gloriatur in cvlo Deus , unde

opis externz eftindigus; pannofus, & la-

gqauper erubefeit interra , S&noníolüm glo-

cerus , qui perfeliffima gaudet integritate;

fiaur iple , verüm ut & mnos cüm ipío

mendicus qui ditat mundom, id inquam in-

$

loriemur praflat, fi pauperibus fuerimps

telligere beatitudo eft efficienter, quatenus

pitnláti.

z

quz pauperibus damns Deo commodamus,

Idque caufz;cur Tobias fenior juniori

69,

qui vices nobis rependens beatitudinem im.

injunxetit bona fua pauperibus communica.

pertitur : eleganter D. Petrus Chryfologus

re,eorümque miferias levare Tobiz 4. Ex.p,;, 4

i Serm, 1/4;

expendens verbaDavidisait; Qwomode nou

jfubftantia tua fac eleemofynam, & noli auer.,

beatum , inteliigere , quàd ei fit ampla pau-

tere faciemtuam Ab ullo paupere, Seuuvha-

peso u angutlum efl calum ? qui ditat

bent Biblia Regia: Defaeultatibus tusface.

suundum , quàd egeat n egente ? quód fru-

Jeemofynam, & ne invideat tuus oculus in. fa-

fium panis , aqua calicem daror omuium.s

«iendo eleemo[ynam, Etenimneceflaria ero-

quarat ? quüd fe Deus amorepauperis fic de-

gans pauperi vita fubfidia, ejusdem mifere-

tur egeftatis,vicémque gerit calamitofi,quem.

ponat » st non ad[it pauperi , fed. ipfe fit pau-

er? Hoc cui videre dederit Deusstpfe videt,

pia nititur ope fublevare, ejüsque moerores

excutere, ac miferias abigere; milericordia

fed quomodo aut in fe transfuderst pauperem,

E

aut fe in pauperem fuderit 5 dicat ipfe jam

enim miferiam (pe&ar fublevandam, qua fi

yobis: efurivi inquit. 65 dediflis mibi man

non adfit, & ipfa abeft miíericordia: nifiadíic

ducare , non dixit. efurivit pauper , Q dedi«

miferia accipientis, vacare dicitur mifericore

Veraui de -Affeitibus Tom. 1l,

Tt tt a

dia

700

Diffetaiio XXIX,

dia donantis; quiahzc tota impenditur per

& immifericordem divitem egit in gehen-

*

exhibica fubfíidia in alienis miferijs levandis,

nam pracipitem

L

spauperem deportáruat

& miferis fublevandis ; fed quid? quóod

Angeli in Abrahe finüm, & divitem byífo,

T'obiz feniori exciderit ( cüm juniori elee-

& purpurá indutum degluuvit infernus,

mofynas laxé pauperibus erogandas prace-

& quem menía fatoravit delicijs diffluen-

perit ) Ecneinvideat tuus oculus zo faciendo

tem , fepultura condemnavit fupplicijs ad-

dicendum ; decepit fepultura oculos ; &

eleemofynam , cuinam invidere poteít cüm

quis eleemolynas dilargitur indigentibus ?

exequiarum pompa divitijs afflóentem men-

an (ibi dandi, . vel potiüs pauperi accipienti?

tita, defunctum divitem paupetis confli.

tuit forti invidentem , eleganter S.Petrus

Quis fibi invideat? quis fibi nollet. bene

efle , cüàm id unum fatagant omnes homi-

Chryfologus ait : 7Mors pauperis totam vi-

Serm, 15f.

de divvite, (

nes , ut bené, ac beaté ijsdem fit ; fi non

tam divitis vicut , & elatio fola pauperis

Lazaro,

invidet fibi danti, nec minüs paupeti acci-

totam diuitis poripam . tran[cendit , && glo.

pienti , cüm nemo aiteri. miferias invideat,

YiAU.

Funus diviis antecedit Iuguäri:

quibus premitur ; nec famem, quá tor-

turba fervorum ,. fed fererrum | pauperis

l

quetur , nec fium , quá aftuat.

Cui igi-

pracedit Angelorum pfallentium. multitudo,

Quis igitur pauperis non íÍuícipiat

7^

;b

tur invideat oculus dantisin eroganda elee-

moíyna ?. invidere calamitofo calamitatem

paffiones, & impertitis eum cumulans be-

iNon tamen

iníolens e(t invidentiz genus.

neficijs , perfonam non libentiüs induat

hanc invidentiam credamus inconfulté fe-

ejusdem, cunclas pauperibus , quaspoffidet

niori lobize excidiffe-:

verfatiffimus enim

profundendo divitias, ut patticeps ipfe fiat

Íenex in gymnafio mifericordie hanc edo»

divinz hzreditatis , ac coeleíti cum Lazaro

Decimum

élurus filium, profundam di&lavit le&io-

paupere donetur . beatitate ?

nem, cui dies, noCtésque ftuderet, ait ; JVe

quintum annum maritalis thori confortem

invideat tuus oculus in. faciendo. eleemofy

jam toleraverat Sara probro notata flerilita-

$4 invidia non alienà. excitatur. miferiá,

ts , & fenectutis gravata atate5 fed Deus

Í-d alterius foveturfelicitate: fenior igitur

licét annis provecle , mairis impertiturus

Tobias injungit Juniori laxaserogare pau.

honores, ei foeunditatem contulit, ge-

peribus eleemofynas, & de (uis facultati-

nuitque filium atatisanno nonagefimo, cum

bus alienam fublevare egeítatem 5 ita ta-

Abrahamus centefimum ageret.

iNomen

men ut ejus oculus non invideret , quia adeo

puero ab inopina Ixtitia inditum fuit Ifaacus

Mox

Íublimis eft paupertas, & talem fecum ad-

ri(um fignificans.,

lolerter. pracae

vens Sara, ne promiffiones à Deo Abrsha«

fert felicitatem , animique tranquillitatem,

G quietem , ut citius poffet invidiam mo-

mo factz jure primogeniu in lima&lem de-

vere, cum de ipfa euam glorictur Deus.in

rivarentur ; occafionem enacla puerilis lu-

coelo , ait enim Chryíologus? gloriatur. ín

füs, lfmaelem cum Agare maire domo exe

"PL

iU. 140

celo Deus,unde pauper erubefctt 1m zerra o v

pellit: pramonuerat enim Angelus Abra-

hac eít illa paupertas , quae invidiam mo»

hamum,. ne egre ferret é€ domio límaclem

excludi, ac finere cum matre abire. ex-

vere potuiflet, nifi premonitus Tobias ju-

nior fuiffet,

torrem ; & Sarze eius uxori obi"equeretur :

"O.

Non igitur contemnendi funt paupe-

ejüsque voces audiret, & exequeretur : No»

Genef. 21.

res , quibus potiüs debemus invidere ,. &

uiós videatur afperum fuper puero , & fuper

'V» 12«

aucila tua: omnia que . dixerit tibi Sara.»,

paupertatis gloriam expetere, cum Deus

ipíe in fe transfundat pauperem ,. aut fe in

audi Vocem cjus: quia in. l/aac vocabitur

pauperem fundat, & glorietur in. coelo,

tibi femeny [ed & filium ancilla , faciam in

unde pauper erubefcit in terraz. & hac cit

gentem magnam, quia fementuum eff: fur-

vera , & benefica commiferatio, non folüm

rexit staque. Abrabam maue , 65 tollens pa-

pauperem fufcepiffe , fed & pauperis patfio.

nem, G urrem aqua impofust [capula ejus ia

nes induiffe ; an non invidiofz funt homi-

diditque puerum,& dimifit eam,

nibus pauperis paffiones ,' quas Deus ipfe

Quid? quod Abrahamus divitijs. af-

7*

induit, ac proprias facit ?. Invidiam mo.

fluens paupertatem affectet , cüm proptiam

vent pauperis paffiones cüm Deus eas non

uxorem , filiimque legitimum parco via-

Íolüm in fe fuícipit in terris, verüm etiam

tico , avaróque obíonio é propria . dimife.

de ijsdem fibi gloriatur in codlis ; ubi cum

rit domo? 11 divitijs atluebac , fi jumenta

paffionibus etiam pauperem ad fe trahit ;

ei non deerant , cür locupletiori obfonio,

commodioríque commeatu: eos non . dita.

cüm divitem terrz hiatus deglutiat, & te-

nebricofus gehenne carcer in Íe fecipiat

vit ? Huc acceríendus Rupertus Abbas, qui

M"fb. 250

quando exuic. mortalitatem , qui in Evan-

prafatum Genelis. textum expendens ait :

Sic avarus futt. dives ille/ Regum . vilor ,

gelio divitijs affluens mendico Lazaro panis

reliquias , micas obfonij denegaverat: AMor.

trecentorum octodecim vernaculorum domi-

iuus esí dives ,'€8 fepultus of im inferno,

nus , ut pra&ter pauem , &5 utrem ague

Fafum efl , ut moreretur mendicus, & por-

nil filie donaret ,. quem triflis ejiciebat ,

zaretur ab Angelis in finum. Abraba ,. quia

nec faltem 1l unum. afellum commoda-

quas pauperis paffiones luíceperat Deus ;

ret ,. fed £a fcapule matris Ifmaehs im-

unà cüm paupere in iinum Abrahz cranítulit

pontrei,

Redarguend? videretür íevera

nsc

efica commiferauo plus dantibusProdeft,&c, ^70ot1

i-r

rem horremus pannofum , & æïrumnofum','

A & V

opriam uxorem Agaräm , & fufce-

:x ea filium Ismalem parcitas , nifi

inipfo Deus ipfe latet , qui; perfonam af*

d.

oaham divitijs &qué; ac amore Numinis

fumens pauperis easdem fufcipit pauperis

paffiones , Deóque negamus, quod.paupe-

opulentus Dei inftin&tu pranoviffet futurum

Isma£lem in gentem magnam , & opulen-

ri denegamus.

Scité exclamat. Damaíce-

DEI

Lil. 3, gn.

tam; ac propterea m

undi penuria premue

nus, quanta paupera dignitas eff..

YAb, (2 375

Quo

velut larva effcitur.

Delitefcit. enim fub

njiflet , ac dimififfet immuneratum.

£elicits fuum Ismaelem Numinis oppigne-

paupertate Deus.

4t pauper quidem effqui

raret providentiæ , bonis omnibus exh&re-

fupplicem manum protendit , Deus autem.s

davit terrz ,. non tamen fordidé avarus ,

eit , qui 4cqipit,

Vocat pauperem Dei lat-

V, n

fed effus? munificus; uttota ejus pofleffio ,

vam , quia fubperfona pauperis latet Deus ,

lt divtte d

Ls AfO,

totásque cenfas Deus effet quicüm paupe

& qua pauperi indigen:i damus, Deo fuam

am

gratiam indulgenti commodamus,

risin fe füfcipiat paffiones , pauperem eti

Íuz vult participem

effe hareditatis ,. ele-

Solet quandoque larvatus Princeps fui

74«

hotroremincutere , cui , filarvam detraxe-

Lb

1e

ganter S. Profper. « Quem poffidendi dele-

2«

at ambitio , Deum , qui po[fHdet omnuia ,

ris , gratiam fpirat , & clementiam imper-

/h

e6c

; 16,

qua creavit , expedita meute po[fdeat 4 &

titur ; & principem , ac patrem fe prodit,

quem larvatum perhorreícimus.

Latva eft

in eo babebit , quecunque habere. [ancià de-

fed quaniam nemo po[fidet Deum ,

paupertas, fub qua Deus delitefcit ; detra:

fderat ,

nifi qui poffidet

ur àDeo , fit spfe primitis

hamus hanc larvam profufis in fubfidium

pauperum divitijs ; finamus ex noftra fub-

Dei po[fejfor ,

& efficietur ei Deus poffeffor ,

Et quid, poteff eb effe felicius ,

ftantia , noftrísque bonis pauperes ditefcee

& portto.

eui effcitur fuus. con

ditor. cenfus , & baredi-

re , ut detracla ijsdem larva Deum experia-

mur in nobis beneficum pgt'*rem, dicamiüss

25 cjus dignatur e[fe ipja dyvinitas , ut nibil

zerrenum cum Deo po[fideat ?. quia omuium

que aufpicaturi dominicam orationem, 4*

conditor , cus nibil eorum , qus facit , va-

t£er nofler , qui es in cela , & Deum invo«

non dignatur cum bis , que

cemus patrem ,. quem fub larva pauperis

let aquari ,

condidit poffideri.

Abrahamus licét divitij

Dominum non cognovimus ; eleganter S,

Petrus Chryfologus.

affluerec , & amore paterno Ismaclem pro-

Servus Dominum.» Serg, 70.

Íequereiur, eum tamen immuneratum di-

Patrem vocare audet ,. Judicem fuum Reus

müt, utnihil terreni poffidens efficiaturei

nuncupat geuitorem , conditio terrena fua

Deus & poffeffor , & portio, & ejus condi-

fe voce adoptat in filium : qui terrena per-

tor ceníus , & hareditas ; putans promil-

didit , aflimat fe droinitati beredem *. ni-

fiones à Deo Isma£li factas i'elic;üs implete

mirum , qui benefica commiferatione z.

rumnofis opitulatur pauperibus, & divi-

das,

/ i*

Quis igitur pannofo non invideat ege-

tias fuas egenis impertitür, terrena quidem

no , cui Deus & cenfus eft, & hzreditas?

amittit , fed ceeleftia acquirit ; temporalia

àíe abigit , fed lucratur. 2rerna ; mündi

quis non invideat erumnofo pauperi, cujus

paffiones Deus fibi aflumit , quó pauperem

fluxa contemuit , fed celiopes nulli obpo-

Xias viciffitudini enanciicitur , G nt ait

fuz glorie , fnzque hareditatis participem

conítituat ?. Quis benefica commiferatione

Chryfologus ; effimat.fe diviuitatis bere«

€ni-s,

sewj.le

non ftudeat pauperi opitulari calamitofo ;

Divinitatis igi

U 129

4

ub erogatistubfíidijs , impertitis eleemofys

tur heres efficitur pau-

71*

nis Deum ipfum fibi dex

Hinciat , ejásque

per; Gqui terrena perdidit , eftimat fe di»

£

loriam fibi coémat? cüm Deus non folüm

vinitatis hzredem ; idque caufze Abrahamo

fuit , cut Ismaelem dimiferit cam matre dia

patfiones ; verüm ,

& ipfam affümat perfo-

mam pauperis , efuriátque , fitiat ; indi-

vitijs deftitutum , & fole panis fubfidio , &

gï&ï »

ac nudus fit in paupere? quz pauperi

utre aque pramunitum : dixit Sara Abra-

mur fubíidia , hec Deo elargimur;

hamo adverfus Agarem concitatior.

Ejce

impetti

Genef. 16a

& quód pauperibus ftipem rog

antibus ne«

ancillam banc , & filium ejus.

Quid ad hac

T

amus ,

hoc Deo in paupere fubfidium po-

Abrahamus? licét mitiffimus, adhuc tamen

Neque aliam in uni-

ut refertíacra hiftroria, dure accepit bac dbe.

Ícenti. denegamus,

verfali judicio cau

(am aternz damnationis

rabam pro filio fuo 3. tecogitabat (fiquidem

repro

bis eternus Judex exponet , nifi quia

promiffiones de Ismaéle factas, G ejus hu

fcenti fubfidium

manitati, ac naturz videbatur repugnare,

fuic eidem in paupere po

denegatum.

Amen dico vob ,. quamdiu

filium ex fe genitum cum matre exturbare

domo , càüm non deeffent modi infolentiam,

Matfh. 255

»on feciflis uni de minoribus bis , nec nibi

E[urivi enim , &5 nou dediffa mibi

& ferociam coércendi adolefcentis : non ta-

feczftü.

zanducare.

Suiui, &5 non dedifla mibi

men Abraham uxorem Saram objurgavir ,

e5

nec nimie eam feveritatis redarguit , . fed

$?

tum. — Hojles eram , & mon collegiffis m

nudas ,

&f uon operuiflis mme s infirmus , &

tacuit , altiüs fecum rem perpendens,.| Me-

jn carcere , 6f mon vifitáffis me. . Non ait ;

ruitque eá patientid uberiüs, ut edoceretur

à Deo de uxeris voluntate executioni man-

elurivit pauper , & non dediftis ei mandu-

danda : cui proptereg Íe libens , ac voleng

4

cáre, Íed efurivi ego » 'quia quem paupe-

attenma

Tt;t;

—

C

702

Differtao XXIX. -;

attemperavit, nimirum idägcbat Deus, ut

enirm poteft ditior effe , quàm cui efficitur

tl

exclufis é domo Abrahami Agare , & Ismaé.

f

Deus cenfus , & ipfa divinitas dignatur cffe

[

le, in pace & concordia domeítica , ac fub

hareditas ? fcité Caffiodorus aiebat : In., 4.veris

optima parentum difciplina Ifaacus educare-

lucrum: cedunt , que benemeritis concedun-

MP. z.-f.

uü

|!

tur, cui potuiffet Ismaélis confuetudo fa-

e.

tur ; 6 de ipfo munere magis acquiritur. ,

miliaris. macolam affricare

.

& Abraham

cum optimis digna praflantur,

Hoc eft ,

[4

Agarem , & Ismaelem dimifit pingui defti-

qua benefica commiferatione pauperi ag«

tutos penu, divitijs vacuos ; & fola paupete

rumnofo honefte przftantur , laudabili

tate divites, quo ijsdem cenfus fieret Deus ,

lucro adaugentur,

b andt-!

& locupletior hareditas ipfa divinitas; quis

Wetotettututetototottutoteretutototetotottotu

ORAU R RR ARA OROR

A Vs ( —TAM pA j

—

E

-

DISSERTATIO XXX..

— x d

Quz levandis pauperum miferijs pecu-

h, at

niz impenduntur , non depcrduntur ; ícd

£&oa $5

ad uberiora ncgotiantur incrementa

f

W

divitxa:umf

$. I.

h

E

miferatio prudens eff propria faluts

Hs

( Pa in ærumnafa.r C0

*

t

p

n:gati At 0.

X

ts

OX

Ecunias pauperum levan.

nifi Abiathar ad Davidem cüm Ephod accef-

u //

,

dis miferijs impendere ,

fiffet

*

;David per Ephod , que praícivit, non

ü

.

bt

E

L

E

?

noneít eas perdere , fed

agnoviffet, & ni(i prenoviflet ; captus lu.

&l

d.

Y

a( 7 6

AU

negotiari ad uberiora in-

xillet ,. vel inceremptus diíperjiffet: quia fa.

(

(l

D

crementa, Abjatharan.

tü

:

r

9)

;j

cerdos fecum attulit Ephod . periculum a*

€0

q*ï i

':

Ya*

S

xius adDavidem acceffe-

vertit à Davide, quod imminebat , & hu-

A

3

b

rat , eó quia à Saule ad

manitatis hofpitium ultro compenfavit im«

Ut

U m

——

t

internecionem quafíitus

minentis periculievafio. Ait Lyranus, Fg.

effet: David eum benigné excepit, & quam-

giens ad David ,. fecum. afportaverat Ee

li

d

vis & ipfe anguflijs tunc premeretur, quó

phed, qua efi ueftia fummt [acerdoru , in..

tamen indigenri fuccurreret munifica libera-

qua erat rauonale judisj , dn quo apparebat

(0

litate, eum pavit , & benefica commifera-

réfponfio Domtas : quia David fugientem

f

W. Reg. cap

tione fovit,

Mane mecum , me timeds , fi

facerdotem non folàm benigno excepit ho-

Ípitio , fed etiam liberali refecit obfonio ,

22.. 'U. 23'

guis quæ/ieiit animam »eam ,. quaret &

u

animam tuam , mecimque feruaberu.. Hxec

pavítque generoía munificentia , ejüsque

benefica Davrdis commiferatio, & liberali

indigenua füit uberum opiculatus 5 coniul*

&

tum Oracalum hofpitij compenfaturum hu-

6

tas in Abiatharem, uberrimus fuit fons , é

é quorivuli fcaturierunt bonorumomnium,

manitatem , lucem impertivit, quà David,

D

que in Davidem derivárunt, que nec fcri.

quz imminerent pericula pracaveret , &

&

piura reticuit : fiquidem Abiathar facerdo-

dolofas eluderet Saulis infidias : dedit Da-

e

tüm fuiuscum Ephod venerat ad Davidem:

vid facerdoti fugienti hofpitium , & obío-

te

nium, quo vires reficeret, & Oraculum re-

Epbo feeum babens defcenderat , . ex quo

N

conjicere potuit David, quanameffentSau-

compeníationis ftudiofum , quo mortem

lis (tudia, & qua Celaianorum infidiofiffi-

declinaret , & vitam incolumem fervaret,

Davidem edocuit,

s

ma obíequia.

Negotiatio fuit ea commi-

| N l,

MP m

feratio ,. quà David fugienti facerdoti ne-

Plerumque ob paupere

rrïxlbei'lïgn& ex.

z.

:Zu 1[. 3

Qiln

ceptum , folatiümque zrumnofo exhibitum

ceflaría (uppeditavit vite lubfidia, quando-

t

quidem David infidiarum praícius à Saule

vir mifericors tantüm à patre luminum in«

maturá fe fugá praripuit , - dolósque elufit

ternz lucis accipit , quó non folàüm doemo-

/

hoftiles, & infidias evafit fibi paratas: 4i-

num , verüm etiam & hominum eludat in-

[!]

fidias, Beneficia , que pauperibus imper-

ait ad dbiarbar [acerdotem: Applisa Ephod,

t'UDtur,

t

d

Pecuniz , quz pauperibus erogantur , divitias augent. 703

tiuntur , funt femina, quz in finu paupe-

tate ex*ier;os fufcepithofpitio? cur ram mu-

»

rum , veluti in occate tellurisfata , & fo-

nifica liberalitate amplexus eft extorres , &

4 "ris

WP. i,

tagremio,germinant ad uberiora incremen-

benefica commiíeratione aluit peregrinos ?

ta; merira etim colligit , qui benficia ferit.

quia ex Davidis bellica fortitudine , & exe

Ubi Sareptana vidua Eliam excepit, modi-

xulta virture conjecerat eum Regem futu-

cum , quod in arca fuperfuit faring incre-

rum; & fore inde íperaverat , ut cb exi-

gua illa fuis parentibus , & propinguis

mentum fubjit, & mortem depulit & filio,

quem fuo gelu veluti florem in tenella zetate

praítita obíonia; fibi reddenda effet divitia-

.

.

Libithina decoxerat

ibi primüm impe-

rum copia, ut notavit Abulenfis , inquiens: Queft, s.

Rex Moab libenter Davidua confanguimzos

rio fuo mors difpoliatur , ubi Dei famulo

Eliz indigenti vite fubfidium prafiatur,

fufcepit bofpitio , quia putavit David futu-

Etiam in Canticis fponfa dilecti fui venuftif-

L]

rum efe Regem , tel magnum virum . us

fimam pingens pulchritudinem ajebat

.

ei po[Jet vependere vices pro bis.

Noverat

Coma ejus ficut elate palmarum, ntgra qua-

Moabita , eum colligere merita , qui- be-

neficia ferit; & quó fibi gratiam mereretur

fí corvu : oculi ejus. ficut. columba fuper vi-

vulas aquarum , qua latie funt lota , & ve-

Davidis , ejus confanguineos uberioribus

fident juxta fluenta. pleniffma. — Quia cor-

eft beneficijs profecutus . & illis fumpti*

vus Eliam pavit efurientem , eidem adne-

bus;futuri Regis voluit fibi favcrem compa-

élitur paícenti viétrix palma , qua ad pro-

rare ; & veluti grana aliquot ferere , quz

lixiorem excreícit vitz ufuram , & dum cur-

in uberrrimam milericorditer excreícerent

vefcentibus , accrifpantibus ramorum comis

fegetem ? colonifunt, quiaulas Principum

diffonditur pracelía, columba patrocinatur

excolunt , & velut iemina pecunias profune

ad infidiantis accipitris impetus przecaven*

dunt , fed quía uberiora inde fperant incre-

dos: Palmarum Rami praduüz'pre.nait'Caf-

menta; aurum offerunt ; quia fortunam-

fiodorus expendens prafata verba Canti,

prafumunt meliorem,

cor. € excelfiores,interdum aureofi. coloris

Didicit Moab commiferationis exerci-

$«

erifpantes , & femper ad excelja tendentes ,

tio, & hofpitalitanis fludio negotiationem

exercere, & fibi Regiscomparare gratiam ,

& nunquam virorens fuum amtutentes,

Palmis elatis adfociatur corvus, quia

& pinguiorem fibi providere fortunam ; &

Eliam pavit , quafi ob beneficam in paupe.

dum confuluit perhumano hofpitio indigen-

rem Prophetam commiferationem exerci-

tiz nobilium , quales fuerunt Davidis pa-

tam,à palma etatem mutuaturus longzvam;

rentes ; crevit ipfemeritis, — David paren-

tes fuos utpote fenio preegravatos,nec fecum ^

& ut corvus , qui praítito obfonio vitam

Elie fervavit , prolixiorem fibi à palma ze-

poterat ducere, nec abíens ijsdem confule-

tatein compararet ; produclior fiquidem

te : quapropter Moab «os benigné excepit

caterís eft ad plura fzcula palmz , « corvi

hofpitio , & liberaliter enutrivit: reliauit

&tas ; palma igitur pafcenti corvo adjungie

€os ante faciem Regis Moab , manferintque

apud eum , quos ut nobiles licétextorres in

tur; firquevita fubüidium Eliz przíftitum,

corvi prx(idium ad productiorem ztarem ;

Íuam Rex Moab fufcepittutelam. — Prudens

ut benefica commiferatio in vita compeníe:

Rex maluit opes fuas in nobilibus indigenti-

busimpendere , quàm in alendis feris , ac

tur produGtiore in corvo ; & zterna in cce-

Pru-

lis, in homine miferente in rerris,

pataüus pecunias profundere : non enim

dens negetiatio eít foecundz telluri grana

eum latebat beneficia indigentibus praftita

concredere , ex quibus valeat colonus fpi-

in uberrimam excreícere fegetem merito«

«s legere: eft finus pauperis ferax ager , qui

rum: voluit Davidem fibi devincire , ejüs«

fi vomere excolatur beneficie miferationis ,

que gtatiam promereri munifica illa libe-

& profufis eleemofynis velutifeminibus di*

falitate ,*-,qu'ä ejus parentes ; & Proxi-mos

teícat ; uberrimam aucto fcenore multipli-

fufcepit hofpitio.

cant in meffern, qua fibi fuerant femina con*

Hoc idem pre

ftitit Rahab,, qua Jo-

é.

credita.

fn£ Exploratores , fame preffos , fiti tortos ,

periculis cinctos recepit , & ipfa officiofa

do

Is avare imprudentie redarguendus

effet colonus , qui grana in horreis tetinetet ,

hofpitio, & abícondit in intimioribus do-

ex quibus uberritmam poffet fegetum deme:

máüs fus receffibus , ne ulli innotefcerent,

tere meffem, — Vir prudens non folüm at-

ob vite difcrimen ; quod imminebat.,

Jo-

tendit , quod expendat , fed quantum ex-

fué (ucceffor Moyfis in magiflratu in ipfo fui

pendendo valeat lucri acquirere honefti.

muneris adjitu ; omnes probi Imperatoris

Moabita Davidis parentes , & confangui*

partes obiturus , non prilis expeditionem

1. Reg. cap, neos enutrivit, Er profetiu efl David inde

Dei juffu fiatutam in Chananzam fufcipiene

dam cogitavit ; quàm per Exploratores e-

32. T. ,,

in Mafspha , queeft Moab, & dixit ad Re-

gem Moab , maneat , oro, pater meus , &

miffos hoftium vites exploraret , & przfer-

?

znater mea vobucum ,. donec fciam ,. quid

tim moenia , civésque armatos urbis Hieri.

chonting , qua inter primas erat obfidio-

faciat mibi Deus ,. && veliquit eos aute fa-

ciem Rega Moab : manferntque apud eum

ne cingenda , armatóque vallanda milite,

Tametfi exploratores fcirent ; quanto fua

euntla diebus ,. quibus David fuit $n prafi-

atameü

dio, Cur Moabita tam propenfa humani.

eapitg objicerent difcrimini , fiduci

freti

704

s Datonedos dEXX -

freti d ivini praefidij itet fufcepére, & fu-

ro per modum prateriti propter certitudinem

n

perato Jordane fub. folis occaíum ad urbis

fua fidei ,. quia tenebat ita certum ,. ac ff

Hierichonus appellunt portas, quas emen-

jam effet. facium , hinc etiam Apoflcius

tito habitü, acnomine ingrediuntur, séque

Rhaaba fidem-commendans ait ad Hebrzos:

Mo-

Epift. 11,

in zdes moenibus vicinas conjiciunt.

Fide Rabab meretrix non perge cüm incre.

raba:urin domo illa Rahab foemina ob infa-

áulis y excipiens Exploratores cum pace,

jj

miam pro(titutí cerporis famofa , cüm fa-

. Si quaras , quaenam fuerit illa fides :

9.

^

cer textus eam meretricem aflerat ; transa-

non cenfeas aliam fuiffe , nifi quia credidit ,

DT

populum Isra

enr

icumin poffe(honem indu-

cta ibi nocle poftridie urbem Hierichunti-

nam diffimulanter circumeunt , muros lu-

cendum Chananitidis ; ideóque peregrinos

firant ; quibus cingebatur feduló exploran-

illos exploratores excepit hoípitio , non ut

proditores, fed ut Dei nuntios , quos in-

tes omnia , G ubi prafertim elffec urbs ex*

L]

pugnatu expeditior; qui, & quales eflent

genti hofpitalitatis cumulavit beneficio

,

intus milites , accivesarmis tractandis ido-

quod tamen non perdidit ; quiaincremen-

tavit , qua in beneficium ipfa impendit Ex-

nei itidem obfervárunt , ad fuum íub vepe.

L

ram fe hofpitium recipientes,

pleratorum

2

etenim , qua hefpitalitatis

d*

Verüm non potuerunt munus hocceita

exercuit officia , multiplicato foenore rece-

diffimulanter. obire ,. quin fufpicio aliqua

pit : abítería fiquidem turpitudinis , & ido«

animos pulfaret civium ,. qui re ad Regem

lolatrize labe ob exericitam hofpitalitatem ,

delata perlidores , & emiffarios fategerunt

ob ftudium mifericordie impen(z in Jofué

explotatores meruit. ipfa Salomonis cone

exploratotes comprehendere , ac in vincula

*

conjicere.

Cümque id prafenfiffet callida

nubium

.

& ut ex ejus flirpe nalceretur

mulier peregrinos abfcondit in folario, feu

Meffas , ut notat D, Chry(oftomus , in«

parte domicilij fuperiore , quos & lini fti-

quiens. — Erar Rabab in fornice, ac lupanati yy,iri] i de

pulis, quas ad folem expanías ficcabat pro-

velut iu valutabro confufa margarita. Au* peniteut,

;;

vidé coopetuit : fed mox fuperveniunt Re-

rum in lutum abjetlum j flos [hinis confo[-

fus 5 per fidem verü vivam margarita à

gis Emiffari , & li&ores jadvenas perquiren.

tes, quos ut mulier pio obtegeret men:

volutaóro , aurum à luto ,. flos

/

à fpini g:.

dacio refpondit , : viros quosdam ignotos

merjt-

pauló ante apud fe ccenatos difceffiffe, qui

Quód fi calicem frigidz fitienti ex«

10,

:

. fi proditionis alicuius habeantur [ufpecti

porreclus Deus remunerator in fontem cce-

poffe , facile eos de. via ab infequentibus re.

lefüs ambrofiz commutat , quantó magis

trahi , dummodo quzvis disrumpatur mo-

officiofz charitatis obfequia , & propriz

Circumventi

ra, & celeritas adhibeatur,

falutis discrimen , ut periculum caveat a«

Bomil,s,

i;

lienz , compen(abit ?. fcité fecum ratioci-

exploratores fceminz verbis, omifsà domüs

) per[crumcione , ne cunctando tempus da«

nabatur mulier: nonvereor , quin fingula j '

rent fugientibus , cucurrerunt illicó felti-

quz poffideo ,' fint à me citiffime receflura ,

!

nanter per viam , qu£ ad Jordaaem fluvi-

ac in alterius perventura poteílatem : quid

um ducebat , rati fluminis obítaculo fugam

ni opportuna (e fe mihi occafio exhiber , ut

[

Mox mu.

infidiatoribus interciufum iri.

in alendis Joíué exploratoribus non, fo-

?

Jier adit hofpites. , quibus indicat , in

]üm indigentibus, & fame preíffis, verüm

1

quanto verlentur mortis discrimine , quos

& in vite discrimine veríantibus aliquid ex

W' H

tamen ipfa(vel.capit'is Íui periculifervatos cu»

meis expendam facultatibus , ut faltem fi

beneticia feram,(im merita aliquot colleétus

pit,

l

8.

Caur tanta in Rahaba mifericordia , qua

ra ; quód fi futurum mihi obílriaxero Re-

.non folüm Exploratores recepit hofpitio ,

gem collatis bencficijs in fuos famulos , non

verüm etiam cum Íui capitis periculo abícon.

dubito , quin aucto fonore fim expenfum

p

Ü

di. . Refpondent facri Interpretes Rahabam

receptura,

D

pravidiffe , Jofué ad totius illius Regionis

dominium perventurum , proinde fategiffe

T

E

ámpensá ejus Exploratoribus mifericordià

f. 1.

Prze-

futuram fibi coémete incolumitatem.

videbat fcemina , quamvis ex fui corporis

liena , qui confulit calamitati ,

I!

pc

lx

viveret quzeílu , omnia fua brevi peritura ,

propriam À [e longius abigit quia pro.

prie excutituda miferia nullum. amuletum.s

P/ z 11:1,' dh

ideóque ut catera redimeret , aliquid ex fuis

facultatibus voluit impendere in beneficium

aptius commiferatione ,. 68 bencficeu.

lT

]it

exploratorum Jofué tunc indigentium , &

Ha4;, quá arumnofis Opi-

tulamur,

lu

in vitz difcrimine verfantium ; quó non fo.

làm reliquam. fuam fervaret fupellectilem ;

^ "Y Ullum contra infortunia tutius amus

114

du

w

Ti

verüm etiam impenfíum beneficium ingenti

lecum beneficeatiá: alienz , qui fub-

ANovt,

at

fcenore reciperet auctum: ait ipfa.

venit calamitàu , propriam avettit 5:

quia beneficijfruclus, aut colligitur ftatim;

rug

15 Reg 6.26. quod Dominiu tradiderit vobia terram : ii-

tib

]ud verbum zradiderit , per modum pra-

vel uberius tranfit in foenus ,. fi ab accipien«

tot

teriti more hebrzorum cequivalet prafenti ,

te fpectetur : eftenim beneficiu

enevola,

ucnorat Lyra , inquiens; Loquitur de futtt:

. honeíta actio tribuens gaudium ; reci»

la

giefnsq.ue'r

—

W

l

Pecuniz quæ þaupexibuä erogantur,,! divitiasaugent, 7og

piénsque tribuendo , quéd benefaciendo re-

pus divinitatis illitum balíamo corrumpere,

& devenu(tare non audet, cür mors non ex-

Cipit , jam ab accipiente non pendet , & eo

pavet íuo gelu florem campi pulcherrimum

ipfo , quo vir mifericors alijs benefacit , fibi

4

EF?,G, lt

confulit, Hujus veritatis teftis fuit Rahab,

excoquere ? aut fj mors audet in ipfum fzvi»

quz exploratores & feneítra dimifit per fu-

te , cur mottis timent appendices ipfum tan-

nem, & funiculus ille , quo eos liberavit,

gere, ac Iedere ? f mors vitam profligavit s

fibi libertatis teffera fuit.

Demitténsque ,

cur corrüptio corpus non proftravit ? cur igie

] : yofä cab,

-

tür , cum fuerit corpus morti obnoxium ,à

eos ut pergerent , appeudit. funiculum coccie

neumin fenefira, cum Rahabà Regiiäiemif'

-corruptione fepulchrali fit immune ? quía

faris, & iictoribus liberáffet exploratores,

quo rempore jacuit Chrifti corpus in fepula

chro ejus anima viros pientiffimos ab inferni

eos enixim rogavit , quatenus. memores

vellent effe , quanto (uo discrimine eorum

vinculis, contagióque corruptionis liberae

faiuti confuluiffet, Gcurbe per vim occupa-

vit , quapropter Jztb. 27. v.. $5. dicitur.

desuta, delkecA ch Mp ROR gt

Multa corpora [antlorum furrexeruut. cum

tà fibi , fuzque familiz parcerent ;. quod

—

igitur corrüuptionis ignominiam tunc Chri-

exploratores ultró promisére , ac (aramcato

firmáruns, eique in tefleram íponfionis fu-

ftus ab aliorum abegerit corporibus , has pu-

tredinis fordes à proprio etiam excuffit core

niculum dedére- coccineum fuípendendum

3n urbis expugnatione ad feneítram , per

pore : (cité Eufebius Emiffenusait. Meccor» Homil, de

quam demiífi fuge fe dederunt , ne quid.

pus tenere potuit fepultura squa per illud tri«. latrone ben-

dunun nequaquam cargem mortaís corruprio- *

quam damni ei inferretur , aghito illo tu«

telarifymbolo, ^ Alienz igitur libertatisine

ne violaldt : quiaininferno fub eadem mora

- ftrumentum ftüz fuit incolumitatis pignus ,

omne reguum mortie anima defiruebar. Quia

in triduano illo fpatio Chrifti anima mor-

& codem funiculo, quo exploratores ab in-

Horil. g, d

fidijs liberaverat, & domo (uaomnia exclu.

temexpugnabat, & fanctorum corporaà cor-

jeuitath,

Yerat discrimina : ait Lyra : petzverat Ra

ruptionis feetoribus abfolvebat , debuit ean-

dem corruptionem à fe abigere ,^ quam ab

bab ab exploratoribus , ut darent ei certum

]

fgnum . falvationis [ue , & fuorum , & ipfi

alijs avertebat,

N

- dederunt pro figno , quód funiculus , per quem

Cur immune fuerit Chri(ti corpus à

3«

dimiff fuerant , ligaretur in fenefira. — Ecce

fepulchrali corruptione multiplex potuit

Iüy

falvarionis fuz fignum aliud'non fuit,quàm

caufa affignari , ut virginitatis privilegium ,

fanctitatis antidotum , divinitatis unclio

»

L

auxilium exploratoribus mifeticorditer prz*

ftiturn ; eodem. funiculo , quo discrimini

maluit tamen Eufebius producere alienam

coníuluit alieno , perícula antevertit propria

liberationem à corruptione : quia in infer- ;

no fub eadem mora reguum mortis anima.s

quil. $.

D,. Auguítinus in Jofué ; .per. funzculum.s

coccineum Chrifli anguinem intelligit , — im

defiruebat, - Siquidem triduana illa mora

Per

uo una [alus &il omnuium bomimum.

corruptioni veétigalis futura videbatur ; fed

quia tunc , càüm alienz mederetur corrue

. domum Rabab ecclefiam ortodoxam ,. Cujus

i Ro

oflium , qui egreffus fuerit fenguis ipfius

ptioni,corpus vermes pati nequibat, Chri-

erit. (uper caput -eju.f , Wipote «rernum pe-

ftus igitur in ipfa collatione beneficij , dum

Filurt,

corpora fanctorum à foetoribus abfolvit cor-

12

Rupertus in Jofu&. — Per funiculum ex«

rupticnis , fru&tum percipit collati benefie

cij , & alienz corruptionis remedio fui

2I.

plicat Crucis fignaculum jugiter in fronte

corporisobviat violationi , quia ut fcité Eue

. pingendum, & in fene(tra tanquam ante ocu-

los habendum in memoriá Chrifti patientis ,

febius. — Im inferno fub eadem mora vegnum

& vires ejus ab exemplo hauriendas. Sed

moriis aníma debellabat. ,. fepultura uee

quaquam carnts mortalis. corruptione core

pulchriüs funiculus coccineus pro teffera (u-

mitur auxilij fufcipiendi ob beneficium ex*

p violabat.

Beneficium , quod benefica commifera-

piöfator

ibusimpenfum ? nonenim , quod in

14

& in periculis conftitutos impendi-

tioalijsimpertitur, auctum in commiferan-

egenos ,

tur miferatio

nis officium, & charitatis exhi-

tem refunditur : idq; ritus apud Arabes elee-

betur beneficium, finit datum corrumpi, ac

molynam extorquendi videtut exprimere :

perdi, David edifferens Chrifti corpus à ta-

retfert Áugerius Busquer.

Moris effe a-

EPiff. ts

;

be corruptionis fore immunececinit. — Noz

pud Arabes, ut eleemofynampetituri munu-

fculum aliquod offerant ,vel florem , vel po-

'P/il. 15 V. dabis f[antlum tuum videre corruptionem , fed

"

20,

fi tocum Chrifti corpus cruci defixum fuflol.

mum ,vel quid aliud , ut aliquid plus inde ac«.

litur , à Libani cedrus immortalis iu patibu»

cipiant ab ijs, quibus munufculum offerunt,

Quafi piicatoriam exetcentes , ekam proji-

lum dira necis convertitur ; fi botrus Cypri

dulciffimus in poculum aceto ; ac felle per-

ciunt, pifcem capturi : vel colonos zemulantes

mixcum amareícit; fi manus olim tornatiles

exigua jaciunt femina manu,multiplicatam

Il

fegetem demeffuri , ait ille.

drabes n0n.3

aureznur crucis affix, plenz funt , non fe-

rügine

is, fed ferreis hyacintis;ft tempora fen-

p^lf»n , nec ab| omnibus mendicant , fed ve-

fperi. pratereuntibus febaceam candelam.s ,

tibus,

(i pe&us vulneribus , fi pedes clavis ; fi

malum citrinum , vel panicum obtrudunt , ur

totum corpus vibicibus faucium fanguine

PA

made: , cur immune effe diciturà corruptios

numum , qui dupló ,. eriplóque . pluris fir ,

recipiant i ut gendere

"—— RIEEM

*

ie ? vel fi corruptio tepulchralis Chrifti cor-

potiüs , quam rurpiter

Vu uü

rogare

d Vergni

de Aj&äiäm lom. IL

i

706

Differtaio XXX.

erigatis ad illam fupernorum civium manfo*

rogare videantur, — Beneficium , qui imper.

titur , non perdit ; quod dat , led ferit;. tru-

nem , tn qua cfl pax aterua , quies ampermu-

)

&um fufcepturus uberiorem.

Quod (1 ab

£&abilis.

&gro, & malé valente manus medico exten-

'Térque, quatérque felix eft , qui in pro-

17*

ditur , ut venam exploret , & «gritudine la*

fufis eleemo:ynarum elargitionibus hanc fibi

borantem priftinz reflituat fanitati ; etiam

ftcuit (calam, quia viam fibi flernit ad coeleí(te

dives pauperi manumi porrigit , non tam ,ut

regnum,G& quidem meliori nixu,quàm Jacob

pecuniam largiatur, quàm ut vel abipfo men-

Patriarcha.

Siigitur pauperes noftrz erunt

dico, quafi medico fanitatem recipiat, ani.

fubftanuz coníortes ; erimus & nos Regni

j

maque lalutem,

pauperum, feu caeleítis, participes , id nos e-

t f.

Beneficium, quod commiferatio pauperi

docuit Deus , cum luperam nobis fuam gra-

i:

impertitur , impertrienti augetur ad [alutem :

tiam communicavit, quó inde difceremus. GC

&L is detreétat fanari,qui renuit manum men-

nos lubítantiam noftram cum pauperibu: ha:

dico porrigere: hucflectitur, quod dicitur.

berecommunem: fi enim voluit Deus facra:

Awuc. 6. "W.

Extendit 69 reflituta esi mantis ejus , feu (ana

menta divitibus zque, & pauperibus commue

AQ.

facta eit,

Quis non videat in hac manüs ex-

niaefle, e&quum eft , ut terrena bona fint iti*

tenfione expreffum fymbolum beneficz com-

dem divitibus, & pauperibus ; nobilibus, &

"miferarionis , quà impertitis eleemolynis

ignobilibus ; illuttribus, & obícuriscommu-

paeperibus opitulamur : id tamen interett

nia, ut reclé urfic D. Maximus , inquie

ns , Hemil i

,ae Q(cgü DPTTL À

diicriminis , quód in eleemoíyna' largitione

Sunus imitatores Domint nofiri , fi enim

TM

non manus fanatur; fed mens, que morbo

pauperes im. calefl. gratia voluit. nobis e[fe-

!;

laborabatavaritige , convalefcic, & (alvatur.

con[artes , cur nobis non fint in [ubttantta.o

'dn cap. 6,

Appofité $. Ambrolius , in hac manusexten-

terrena conjortes ? nec exiranti (unt. alim0-

Oriit 13,

Lttc,

fione exporrectum aegrotanti pharmacum

nijs, quifratres [unt [acramentis

!

vidit, & eleemofynam ab impertiente velua

Beneficia, qua alijsimperrimur, nobis

18*

medicinam d medico impertitam mendico,

ipfis incrementamus , eít enim beneficentia ,

ait iple: Extende manumtuam. | ( Communis

quze colonum imitatur , qui grana ferit ube-

i//a , generalís,ue mediina eft , extende fa.

riorem demeffurus fegetem : tutus efl por-

pius eam ad illum pauperem , qui te obfe-

tus , qui à fluclibus eos tuetur , qui in eju$

exat . ac fi per ipfum adeprurus fis [anuatem,

fe (inum recipiunt ; imó & ad portum ducit

Med:olanenfi Aniuitizi tuccinic $.. Petrus

ceeleite cultores fuos, quos non finit in flue

20,

Serm, 32.

Chrylologus, ubi cum dixiflet.

Manun-s

€libus periclitari divitiarum , idque cauíae

/

dives in opere pietatis extendat ,velaxet eam

fuit Davidi , cur Saulis iram , & imminens

ericulum declinaturus , poítquam demiflus

in mifericordia ,| in. eleemofynus porrigat. ,

er feveltram fuerat, Achimelechum adje*

potlea [ubiicit. — fanari nefeit .. qui nefeit

pauperi fanevari $ rcfpicit mediinam , qui

rit , & diffimulatá inopini advenitüs causá pa*

t

X

Y

eleemo[ynam non prabet.

*

nes petierit , quibus viresreficeret , & glae

Non toiümwtemporariam , verü

m e-

dium , quo ab injuflo fe defenderet ag

!

16.

tiam z:ernam rependit eleemo.yna falutem:

greflore ; exhibuit utruioque Anrittes , &

pl

eft enim paupertas , cui per impertitas elee-

panes ad vires reficiendas , & gladium ad -

viram. tuendam , Ííed non alium ,. quàm

mo 'yaas fuccurrimus Ícala ,. per quam us

aierüam in coelis falutem fcandimus.. Acuté

quo ipfe Goliathi caput amputaverar.

Dt:

]. Reg. cag.

Hebrzorum Doctores expendentes (calam ,

xit [acerdos , ecce bic aladius Goliatbi Pbi

109090

f

q»am Jacob Patriarcha. nocte intempella ;

hflbe: , quem percu[fifl in valle 1herebin-

& (omno fopitus vidit ; ab imo terrz pro.

t, 6fb involurus pallo poff Ephod , fi

ti

tendi ad coelurh usque : obtervant Expofi-

iflum vis tellere , tolle, neque exim bie

H

cmej; 2$8.

efl alius absque eoc & ait David . fi non.a

tores hebraicé nomen Sullam , quod lainé

H

Ícalam adfignificat, eundem numerum pro.

efl buic alter (imslis , — da wubs eum..

]a-

ií

ducere , ac Ngbani , quod latiné pauper di*

quirunt laeri [nterpretes ;

num glad:um

i

€itur,

Inde conjicitur nexus paupertatis ,

iam Deo dicatum in anathema profirau Go-

& ícale , & faciliüs ad coelum eum alcen.

lhachi, & delarz victorix licuerit Davidi

dere , velut per gradus , qui expeditus à re-

accipere , ac in ufus convertere profanos;

:

rumterrenarum pondereeí!; G&is eó fitle-

fed i id datur neceffitati , ut. fi hzcc urgeat ,

qtth4],

e

fas fit panes comedere propofitionis , &

vior, & expeditior, quó plura pecuniarum

D

onera pauperibus erogat.

Quis eatinficias,

Ípicas die fabbatho evellere ; cur jure de-

[

cum paupertate coharere fcalam , quz

fentionis non fuerit etiam Davidi licitum.

p

pauperem , & divitem pauperi opitulantem

gladio obarmari Numini confecrato ?. di«

p

ad caelum evehit? dumenim dives eleemo-

icutithanc que(tionem D. Ambrofius, qui Lib de effe,

Ü

fynam ad pauperum miferias levandas pro -

docet, urgente gravi neceffirate , qualis (;5, ,,,

.

fuit illa Davidis licitum effe , vafa etiam

Qq

fundit , in fublime erigitur

3

& veluti per

d

enefi-

altari infervientia, & Deo facra confringe-

Ícalz gradus ad coelum conícendit.

ü

centiá, & eleemo:ynädwims afflaentes fca-

re, ac vendere, ut eorum pretio fame

fi

lam ad coeium usque fibi. ftruere affirmat

fracli reficiantur , & non pereant pauperes ;

unde non dubitárim licuifle etiam-Davidi

U

Jo cape 8lt. Derrus Bleffenfis , inquens.

Eleem o(yni;

99, ,

propria manus vobis [calam ,& a[cen[oriumza

ad propriam tuendam vitam , ad !e des

Himil q, €i

fendendum -

& hl

Q

e

!

Pecuniz,que Paupcribus erogant'lur, divitasaugént, 707

fendendum ab injufto aggteffore gladio uti

extendes manum » tpfum cmli verticenta

Numini jam dudum dedicato.

zetigeris ,. qui enim illie fedit .. eleemofy-

Sedcur David gladium , quo caput am«

19

nam fufcipit , & bomil. g. de penit. vocat

T

putaverat Goliathi eeteris praetuleric ,. &

eleemolynam virtutum reginam , quz ce»

nullum adaequé utilem ad propriam tutan-

lerrimé in calorum axes adducir ,. & p

dam vitamcenfuerit? dixeritque propterea,

ftea fubdit : Da pauem , € accipe para-

i

fí non eff. buic alter fimila , da mibi eum s

difem.

cüm enim appenfus hafiffet jam diu pa-

.In diarijs coeleftibus benefice. commi*

& Yo

zieti, potuiffet rubiginem otiofus contraxif-

lerationis in pauperes , & profufze largita-

fe : imó & ejus acies jugulo gigantis ampu-

tis, habetur ratio ,, & in coelorum tribunali

tato retufa minüs apta proprie defenfioni

primus , ac przcipuus locus negotijs datur

videri potuerat, curigitur, cüm alij non

pauperum , quibus per etogatas elemofynas

defuerint gladij, & arte praítantiores, &

fuimus opitulati , pulchré S, Petrus Chry-

materia aptiores,illüm voluerit czteris prae-

fologus ferm. 14.

Quàód. 4bel. paffus fit ,

ferre , quógigantem proftraverit , ejisque

quód fervavit mundu

m Noà, quód Abra-

caput abíciderit? quia nimirum eo gladio

bam fidem fufzepit , quàód Moyfes legem tu-

ingens Iíraélitice genti praítiterat. benefi-

lit , quüd Petrus crucem . vefupinue — afzene

cium , càm eamà graviffimo metu, ab im-

dit , Deus tacet , $ bocelamat folum , quàd

TE

sninenti periculo liberaverit: eodem igitur

comedit pauper. — In celo prima eft efuriene

u(gü' nai

gladio , quo periculum avertit alienum , fe-

i5 annona , prima Siipendia pauperis trae

Joftil,

curiüs cenfuit , potuiffe fuum depellere , &

élantur in calo , erogartio pauperis prima di«

beneficio alijs praeftito fibi tutiüs confulere;

vinis feribitur in. diuruis.

Primus igitue

pulchré Bafilius Seleucienfis. « Inermis pug«

in cclefti tribunali locus. datur. beneficio

Oratio 1 EA^

mator fublato Goliatb gladio Dominum di-

pauperibus impertito ; & hi alijs prae

t

vidit , armis inufus debitos verfis : & pau-

feruntut incelis , qui primum in rerris lo*

cis interje&tis fubdit ; fpirirus boffium unà

cum dedére beneficentie , ac commiferatio-

eum cadente Geliatb ceciderunt ,. fletítque

ni: net credas perire in terris, quod benefi-

tropbeum , $ $n fugam atiua bofiis , terga

cacommiferatio dat pauperibus: hocidem

selia prabuit , fuga tefles uulnerum loca-»

manus pauperum fufcipiunt , non nt terris

veporiaus , G 4 fervitij metu — liberatus

infepeliant , fed ceelis inferant :tantam enim

Ifrael.

habet cognationem cum ccelo benefica com-

20,

G

ladium , qui ab Ifra£le timorem om-

miferatio, quá pauperum profufiseleemofy-

nis levamus mifíerias , ut folimifericordes ibi

nem excuíferat ,. inflrumentum aflumpfit

Davidpropris fecuritatis , Íciens imperti-

recipi videantur: Coclites enim , qui zeterna

ta alijs beneficia in uberius redundare imper-

funt gleriá infigniti ob mifericordiz opera ,

tientis beneficium , & quia Goliathi gladio

qua velin re, vel in affe&u exercuére ,cce-

imminentia abegerat à timido Ifra£le discri-

leftem pracipué fuére beatitatem confecuti,

mina; veritus non fuit proprium declinare

ut mirum non fit , fiin facrislitteris fub uno,

periculum eodem obarmarus. Probro non

eodémque nomine lateant fancli , & miferi-

laborat beneficentia fterilitatis ,

fructus

cordes, Exwltabunt fantli in gloria , ubi

profert fuos , & eà uberiores , quà largior

Pagninus in lexic, legit , Exulzabunr mifc- P/2lto. 145.

in alios derivatur.

Fluere aquarum inítar

ritordes im glori, acfiquiincoelo regnant,

I-R,! (IIF.

divitias Deus volnit, nein earum amore fiíte-

dum vifcera induerunt in terris mifericordia,

TE O

remus , & tuncfecuré poffidentur , fi paupe-

fanClitatem veítierint in coelis :

?

& apud

ribus diftribuantur. —Quód fi fuis exagita-

Deum fancli , qui in coelo regnant , & miíe-

tur fluctibus divitiarum mare, quarendus

ricordes , qui in terravivunt , vix discrimie

in hisce undis portus eít : eft autem portus

nentur : idque caufz , cur qualitates cocleftis

ifte ipfa beneficentia ; quae à naufragio nos

beatitudinis etiam in terris corpora contra-

& ad sternam nos pertrahit

fubttahit. ,

Xerint eorum , qui beneficam in pauperes

tranquillitatem ; idéóque in divitiarum pe-

exercuére commilerationem : fcimus enim

lago beneficentize portum quarere fatagat

aliquorum manus incorruptas poft mortem

qui mergi flu&tibus divitiarum pertimefcit :

in lepulchro remanfiffe ob folam in paupee

gerim 4-!)

eleganter S, Petrus. Chryfologus,

Qui

rem beneficentiam ; & munus quod exere

intrat carní pelague ,. feindit. vitiorum.s

cuére commiferationis : Scimus Uegis Ho-

fíucius ,. anter. fcopules. eriminum . tranfit ,

moaldi manus poft mortem in fepulchro à

Ld

Ld

praterit litora pa[fronum

| nifi citó portum

putredine fervatas fuiffe immunesob folam

pierat intraverit. exercere VIYIUICS nol.s

mifericordiam in pauperes erogatam , ut

potefl , lucrum non potefl baberevirtutum:

refertur $n /þemla* exempl. tit, mifericordia

quiigitur divitijs affluunt , ne cum earun-

»n. $.

le '/H&Gu

M/'".

dem flu&tibus flu&tuent , portum adnitan-

Beneficium , quod alteri impendimus ,

tur beneficentiz appellere; eít enim bene-

in emolumentum femper redundar benefa-

ficentia ; qu& in pauperes exercetur pore

cientis. — Ceefaris Exaclores Chrifti Difcipu-

tus , in quo non merguntur , quotquot in

.

los adjerunt quos, & eorum Magiftrum,

ia ia u

ejus fe finum recipiunt

?

quia ut ait D.

Czfari non pependiffe tributum minaci vul:

Homil, €7,

tb. I7.

Chryfoftomus.

Si ad paupertm manus

tU ; criminantur.

| d popule

Vuuu2z

Quare Magifter veiier E

e 24

970n

Verani de Affectibus To. LII.*

Q»)

[3

7/O

3

DiHCItäflO ! XXX. [

non [olvit didracbha?. erat didrachmi tri-

nem , cum nulli Deus fubjicfatüf: fed quia

butum , quod olim Cafíari tefte D, Hie-

Cafarem noverat tributi. univeríalis indi-

gum juffit,Petrum dare pro íe , & Domino ,

ronymo foivebatur ; & quia hzc exactorum

eriminatio Chriítum non latuit, licét immu-

quo inde diíceremus ; quód ubi de indigentia

nisà quovis effet tributo, maluit tamen tri*

proximi fubvenienda agitur, tranfit in tribu-

buto íubjacere , quàm effe exactoribus fcan*

tum ex debito folvendum , quod eít munus

dalo,& à pifce vectigal mutuatur Ca(ari dan.

ex liberalitate donandum. — Eft proximi in«

u

digentia , quz non (olàüm ad commifera»

dum, juísítque, Petrum marinos adire flu-

&us , hamümdque dimittere, & eum pifcem

tionis fludia erudit , & exercitia pietaris;

verüm etiam lat lege obligat ; ad opitulane

adducere , quem primum extraxiffer, allo-

MattbaT,

quens Chriltus Petrum ait: P'ade adtaare,

dum miieris , ac indigentibus,

D a w E u X

X

, 26.

& mitte bamum , &6 eum pifcem , qui primus

a[cenderit , tolle , & apertoore ejus invenies,

ff aterem , daeis pro me , G te.

NNon pauperi,

$ UL -

16,

fed diviti pifci marinos inter fluctus infidiz

'tenduntur ; licét piicis reliquis opulentior

Propria cujusozs. indigentia lex

fuerit, deglutito flatere ditioz , adhuc pri»

€ff ab ipfa natura nobis indita,intimans

Tüþ, 014,0'70

mus omnium hami inhiavit vermiculo , & a-

exercitia pietatis , fludia mifericordia , ut

vidiüs in medio mari aurum fervavit , quod

de noffra condolent$a eruditi , alienam

E

in undis ardentiüs fitiverat; & hamo captus

[

difcamus excutere.

i

fanguinem priüs , quàm aurum expuit ; il«

/

lüm effudit, & ho: fervavit: adeó auri fa-

Um ad redundantiam chriftianzg pie*

24.

cra fames etiam piíces urget , uthi fanguini

tatis plura edocuiffet Chriftus de be-

& vitze illud preterant,

nefica in pauperes,& indigos benevo-

23.

Sed cur. (iàfolo Chriftodidrachmum

lentia , & aliquot de fundendis precibus mi-

::

exigitur , aliud etiam pro Petro folvitar ?

Ícuiffet precepta, eó tandem redjit , unde

exjerat , & ait.

Omnia quacunque vultis,

quod fr pro Chrifto Magiltro , & Petro di-

Matthb,7,v.

Ícipulololvendum erat , curnon duplex di*

ut faciant vobis bomines , & vos facite sls

12

Hac enim eft lex , &6 Propbeta. Pcrpende,

drachmum offertur, fed' unus duntaxat fla-

[

ter exhiberur in vectigal : erat flater duo-

quaío diligenter ; quid tecam velles fieri»

rum didrachmmorum pondus, & moris crat,

fi nadus frigore algeres , (i famelicus viri*

!

ut unüsquisque pro fe didrachma unum red-

bus deficeres , fi fitibundus aftu torqueree

(

deret: malu:t unicum pro ucriusque tributo

ris, fi egrotus jaceres inlecto , fi delapíus

are ftaterem , & non duplex, ac divifuri

in foveam , non poffes inde furgere: cer-

didrachmum, quo smo ,eodémque pretio ait

té, Íi opis alienz indigus effes , a'iquem

cuperes, qui tuz fuübveniret indigenuiz; fi

D.Hieronymus , Dominus & fervus libera-

jl

verur, qua(i dicat , Petrus famulus pro Chri-

fame perires, velles panem tibifuppeditari5

fi fi &ftuares , aliquem defiderares , qui

Prnh al

fto Domino folvit , fed codem pretio tributi

E^

[

exa&toribus etiam pro íe fatistecit, à Petro

hauftum faltem frigide porrigeret; fi lace«

licét nondum exigeretur cributum, voluit ta»

ris , ac detritis veftibus tua alijs pateret nu*

meneodem pretio Dominum,& fe,à minis li-

ditas, & dedecore tu erubeíceres, vel aiia

berare Exictorum , acimportunis querelis

calamitate premereris , amictum velles ; quó

propriam tegeres erubelcentiam , & tuum

ä

quibus divexebatur : flaterem obrulit, neà fe

l

gributumexigererur , & eodem pretio Do-

abítergeres dedecus : quód fi hac tibi velles

fieri ab alijs , fà praerecenfitis effes miferijs

Í

minus & (ervus à querelis exactorum libera-

ferur. dem (tater dnplex concinebat didra-

preffus; hec eadem necefsé eft, pra(tes.G&

tu alijs: hzc enim beneficentiz cofficia ecíam

4

chmá . proinde licét unus tantüm effet (later,

extra limites extrema indigentiz exhibenda

duplex tamen didrachmü . quod pifcis ferva-

funt,

vit pro Petrounum , pro Domino alterum,

Tua neceffitas hanc tibi legem injune

git, ut qua tunctibi vellesfieri abalijs; ea

quó urerqüeà querelis liberaretur, & ab utro.

que tributum folveretur. Sed idemindivi-

dem & tu alijs facias. Appofité Nazianzes

nusin orat. de pauperum amore expendens.

um pretium non eflet pro utroque folutio ,

u o arhce ml MM

MR

nifi nobis innoteícerec;beneficium alteri prz-

praefata verba.

Omnia duecunque vultis ,

Mattb'2,

Erclemþ' n

4

Vi,

ftitum, etiam benefacienti prodefle : dedit

ut faciant "vobis bomines , & vosfacite sllis.

L

Hac efl enim lex && Propbete , ait ipfe: Com,

Petrus pro Domino tributum ex pifce exen-

terato erutum , & pro fe etiam fatisfecit

dolentiam velut lata lege [anxit ex eadem.,

vimirum infirmitate ad pietatem , & buma-

uno , eodémque pretio ; (cilicet eodem non

divifo, nec diverfo pretio Dominus , &

nitatem erudita.s,

Bes5o pb — SDU T ^-—X — —

EW

fervus liberantur ab exaéctorum querelis ,

Noltra propria indigentia, & mifería

2f.

nobis lex e(t mifericordiz , & nonfolüm nos

quia beneficium , quod przítitit. Petrus

iolvendo pro Domino, profuit etiam fibi,

erudit ad (ludia pietatis , verüm etiam obiie

vt inde difcamus , quàm benefica fit , que

gatad exercitia mifericordiz , ut de nofl«

in pauperes exercetur commiferatio ; quae

ra condolentia eruditi alienam excutiamus,

in beneficium dantis etiam refunditur.

Ad

& ex miferijs , quibus premimur, diíca-

nullam tenebatur Chrittus tributi folutio-

mus alienas abigere ; .jubetlex ila ,. ita

hos

4 — . 3Dbeg w 0. — -- — DES

Pecuniz qui þäüþeribus erogantur, divitias a'ugänt; 705

ftos malis ali&niä affci , utalios erga mos

cgedicori, quàm donare. alteritantü ^ re«

titori,

affici;concupifcimus; quód fi de inhumanie

Creditores. noflri funt pauperes

tate erga nos meritó conquereremur , de

hifce potiüs reddere, quàm alijs addere te-

noílra itidem inhumanitate conqueritur

nemur ; jus ineft pauperibus eaà nobisexi-

gendi , quz ijsdem neceffaria funt * & inis

proximus, cuinon opitulamur indigo, non

fubvenimus tnifero , non fuccurrimus cala«

quum eítaliena jura defraudare, impium

mitofo : mifericordize exlex eít, qui alienas

e(t creditorem re fua deftituere,& eam alijs

non fatagit miferias levare, moerores excu«

nondonare; quapropter fcité monuit Eccle-

tere, lachrymas abítergere, qui enim in alie.

fialticus: £nc/ima pauperi. fine triflitia au

na calamitate non condolet, condolenue

vem tuamy G redde debttum tuum,

Idque

$

legem erga fe abrogat; quia ut Ícité Nazi-

iterum inculcat Siracides inquiens: Ersn-

caþ . 110

anzenus: coudolentiam velut lata lege [anxit

davtt illis unicuique de proximo fuo, — Ne

71!2,-

ex eadem nimirum infirmitate Ad pieratem,

quis forté diceret, egorem mearn gero,meis

& bumanitatem erudita.

"

ego loculis attendo, quid alius agat,non cu-

26,

ro,

Hanc legem cüm noviffet 'Tobias fee

Non fufficitfibi attendere , quia Deus

nior nil impenfiüs juniori commendavit,

mandavit , ut quisque fibi , & proximo fuo

quàm exercitia mifericordig in pauperes:

attendat; & injuriam alteri irrogat, qui fo-

T061 014-,0'7.

làm fe ipfum curat, &alteri indigenti;cum

Cave ne aliquando pr'atermittaæ pracepta

Domini Des nojirs,

Ex [ubslantia tua fac

poteít,non prodeft.

eleemofynam, — Quomodo potueris. esfo ras.

Fatuz virgines non . fuerunt à äuþtiis

af«

fericors , fi multum tibi fuerit , abundanter

exclufz eó quiaaliena non rapuerint , fed

Ms

gribue s fi exiguum tibi fuerst , eriam exign-

quia propria non dederunt , & non curá-

um libeuter impertiri fiude , vametli mife.

runt propriaslampades oleo adornare mife-

ricordia cum Tobia nata tuerit, & cum eo

Ser«

ricordiz, quam exercerent in alios.

adoleverit; nihilominus poftquam declina.

vus deíes, qui fufceptum à Domino talen-

turus Regis iram fuit bonis fpoliatus, pecu-

tum humo defodit, graviter punitus eít,

ltht

nià deftitutus , facultaobus privatus, quia

lh

non quia aras fpoliáffet , templa expiláffet ,

miíericordiam , quam in aliosexercuerat, &

ex rapto vixiflet, alienum fanguinemm fu-

fibi cunc cupiebat, invenit, ab Achiacharo

diffet; fed quia concreditam fibi pecuniam

protectus , & enutritus; tunc. mifericor-

non auxiflet , & debitum fuo proximo non

diam in egenos exercendam inter Dei pra-

reddidiffet.

Sunt qui fibi duntaxat atten«

«epta recenfuit: qua(i praeceptorum appen-.

dentes fe ipfos tantüm curantes dicunt cum

dicem, ac fi qua ex mifericordia erogantut

Evangelico divite: 4mimamea babes multa

mox ex juítiia. deberentur ,. & milericor.

bona pofita in annos plurimos , requiefte s,

dia vocabulum gratiz à fe excuteret, iilud

«omede, bibe epulare , contra quos zelo

juftiiz , & obligationis fuíceptura ; & ad

fuccenfus exclamat Bafilius. bomsilia in illud

proverb,z:, 1 fortaffis allufit Salomon cumait; Facere

mifericordiam , & judicium. magis. placet

deffruam borrea iquiens: O abfurditatem!

ET

ff [uilem baberes animam , quid alsud dicere

Domino, quam vitlima : ubi tamen ante

potuifes? deffrue omnem domum. avaritia

Clementis correctionem pro ssifericordia le.

cuflodem , [ubverte fornices , demolire mu-

gebatur 7u$/iria, & confentiunt aliz hujus

vos,oflende foli frumentum cariofum , educ

loci (criptiones; hebraicéenim, G chaldaice

ex carcere viniiam opulentiamyduc intrium-

legitur facere. juflitiam , & judicium. — Et

phum tenebrofa mammone tabernacula. Ha-

Íeptuaginta Interpretes ab abftracto ad con-

bes borrea, fi voles, domum pauperum , ve-

€retum tranfeuntes legunt facere , & vera,

E

8

Qua igitur mifericordiz nomine figui-

conde dbi ipfitbe[auros in calum. . Quideff,

N

quod impedst largitionem ?. non adesl indi-

ficatur, ju(titia e(t; G ipfa eleemolyna, quae

dicitur ex mifericordia profeda, ex juítitia

gus? non funt plena borrea ?. nom. parate

merces ? mon pracepium. clarum ?. efuriens

eft debita; adeb ut eleemefyna non tam fit

con[umitur, nudus viget,unam no[li vocem.ae

donum ex miíericordia, quàm debitum ex

Non babeo, neque dabo.

Sum enim pauper.

juftitia, quod Ecclefiaíticus cunctis feclufis

Reverapauper es, &$ omnisboni inops; pau-

Ecclef,cap.4 ambagibus claré edifferit inquiens : Declina

4,8,

per bumanitate , pauper fide in Deum, pau-

Matth t

pauperi [ime triflitia aurem tuam , 6 redde

per «terna fpe. — Cui inquis. snjuriam facios

* debitum tuum : vocat eleemofynam , qua

fí mea retineo, atque conferuo ?. qualia dic

ex commiferatione in pauperem proficifci-

tur, debitum, non donum , quia qui dat

mibi tua?. unde accepta in vitam intulifli ?

fí 4 cafu [pontaueo dicis ,. impius es..— Cur

indigenti non fua dat , fed accepta reddit.

ergo tu dives es, 1lle veró egenus? profetio

Rogatus Phocion Athenien(is, ut aliquid

ompnino quó & eu bonitatis , ac fiaelis difpen-

conferret ad folemne facrifizium, quod jam

lj

fationis mercedem accipias dans eleemofynas,

alij non gravaté praeftiuiffent repofuit: Me

& ille ob magna patientie certamina , pr&«

verb puderet donare vobis ,. & huic non

ia referat.

Vide igitur quidfacias ,. qui

zeddere, cui jure debeo ; - &tunc cüm hzc

non folum detines , que tua funty fedetiam

verba ore.proferrer, Íuum digito oftende-

que funt proximi,

Efurientis esi panis ,

bat creditorem ; cenfuit enim gratibs Nu-

.

quem t derines : nudi eft pallium , quod tu

*

gini fore;fi folveret ; quod. ipíe deberet guo

Uuus j

85

710

| Diiïertatio* XXX

Í

án velliario confergas . difcalceati: eff aal.

pauperes pafcantur , nudi "veü:ïäntur, mife'ri;

li

ceut , qui apud te computrefcit s. indigen-

fuccurrantur, fed ut luxus triumphet in epue

tn

&i5 eiE argentum ,. quod apud te. defoffum.,

lis, ornatus fulgeat in veftibus , gemmz

l,

eft. Vidésne divitias e[fe animarum redem-

niteant in fupellectili ;

& quod pauperibus

priones, & qui feruat. eas, perderes qui veró

fubtrahitur, in famulis, equis, imó X canie

j

[

perdit propter Deum, confervare,

bus impenditur: tametfíi aureum fit hoc cins

9.

m

Quis igitur ram inju(tus , G iniquus eft,

gulum non tamen pe&us ambit, quia proe

e"

quàm immifericors , qui alienz indigentize

priam exambit vanitatem: & nil inde acce-

éí

opïtu'lari detrectat ; qui proximi miferias

dit pauperibus emolumenti , de quo gra-

!

levare negligit ; qui . multorum alimenta

viffimé conqueítus D. Chryfoftomus aiebat

u

proptriasfacit delicias , & qua paícendis

é fugge(to ad populum; JDzéimus , rodat Homil.37,

(

pauperibus deílinantur ad folam propriam

Hinea, Ó non comedat pauper 4 | ab[(umas

"m

abundantiam detinentur: neque minus eft

qermis , C& nudus noninduaturs omniateme

crimen habenti tollere, quàm indigenti non

pore confummantur ,. & Gbriffus non pafca-

N

dare ; famelico panem non fuppeditare ; fi-

£ur 5 licét efuriat.,

Hoc efl valde malumy

[

tienti hauftum non porrigere; nudo. ami-

quid fi prafata non verbis dieuutur ,

(Tert'-

f

. €&tum non extradere: (iquidem efurientium

óus tamen effictuntar.

H

eft panis; quem immifericors apud fe deti.

Hanc à nobis contractam obligatio-

31

fti

pet , nudorum eft indumentum , quod re.

nem alienz miferie levandz nos edocturus

clufum in arca fervat: miferorum redem-

P

Magifler Chriftus, pactà mercede . afcendit

lt

ptioeft, & abfíolutio pecunia, quam vel in

in naviculam veluti in cathedram defpuman.

al

terram defodit, vel in ciftis recondit; alie.

tes fluctus trajecturus, & in fuam appultu-

nà igitur rapit, qui indigenti, cüm : poffit,

rus civitatem : J/cendens 7 ESUS in. navi- Mattb, ;

p

non opitulatur. — Liberalitatem, quam ex-

culam transfretavit ,. 6 geuit smncivitatem — V.t,

N

ercuit cacodeemon ,' ut hominem perderet,

fvam, quó nimirum divina nos edoceret

,

-non exercet homo , ut Deumlucretur; ob-

mylteria, noftreque intentius ftuderet eru-

p

tulit unicum Diabolus pomum homini &

diuoni, & in rebus vifibilibus invifibilia

^.

totum paradifum eidem rapuit ; Deus . pa-

Matc 9.

4

exerceret negotia, — Licét. Erythrai fluétus.

LA

radifum nobisoffert, & pomum à nobis pe»

viclento diíciderit divortio, fugáritque &

Á

i^l

tit; imoetiam quid pomo vilius,nempe ya-

proprijs fedibus, ut profunda maris nudae

nis buccellam, areum numulum, frigidae

ret , & lífraelitico populo inter ftupentes, ac

Q

ft

hauftulum, & tamen adhuc deliberamus,;

pendulas utrinque undas ficca aperiret iti«.

num Chriítofidere , & obolum cur para.

nera,

Licét marinos fluctus folidaverit, &

diío velimus permuiare, an non luculenta

fluctuum capita induruerit, ne calcata Petri

Lr

eít, acinfana hacfatuitas? quz eítifta ani-

pedibus indignata recederent, fed ftantia in,

marum infania ait D. Augultinus de verbis

ter liquidum folidum przberent humanis

4

Sermn. ls-

Domini.

JAcquirere aurum , aut retinere ,

greffibus obfequium,Licet cüm ventisimpes

E

raverit, & mari, flatim tam marini fluctus,

Wt

& perdere celum ! — [ed quia nemo cogitat

Deum; 1deo manet in morte judicium.

quàm ventorum impetus fuo pracipienti

[

30.

Ea perfepe laboramus fatuitate , ut

Domino przílierint obíequia; nunc tamen

d

pomum rapturi,pictam cucurbitam enacturi,

maris fibi denegat famulitium. Ait Chryfolo.

M

Serm, 5Q.

umbratilem voluptatulam acquifituri, mun.

gus: Er quid efl, quàd fibi maris fic denegar

ij

. di gaudium guflaturi, non curemus € para-

feruitutem, ut óreviffrmi lacus tranfitum [ub

diío excludi.

Joannes beneficam Chrifti

mercede nautica tranifretaret 2.— Afcendiat

[

"Mpocal. c,1. liberalitatem delineans ait:. 7244 feptem can-

inquit in naviculam , G transfretavit. Mae

[

$y1je

delabra aurea , & inmedio feptetn candela-

gna (ane Chriíti dignatio, cum non nifi pa-

1

i^

brorum aureorum fimilem filwo bomini.r, vefli-

&lo pretio voluerit navim confcendere, &

f

"aum podere, & pracintcium | Ad mammnillas

marinos fluctus trajicere ! Mira dignatio ,

f

«0n4 AHrTeA,

Exotica videtur hzc veftiendi

quod omnium largitor divitiarum, rerziítri«

Rovaratio, quà cingulum non lumbos ftrin.

que omnium conditarum difpoticus Domi-

P

.nus breviffimum lacum voluerit fub nautica

| git;fed fupremum pectus ambit; fed fi. cau-

h

fam disquiramus;reclé zona aurea pracingi-

transfretare mercede ? Quid nobis imper-

fi

tur ad mammillas: cor enim Chrifti cum.

L

tit hec transfretatio eruditionis.

Pergit .

&

totum amore flagret recté auro cingitur

$

Chryíolegus, & ad mores noftros informari-

*

aureum fiquidem cingulum veram in paupe.

dos refpondet dubioà fe propofito, inquiens:

fe

res mifericordiam exercendam adumbrat :

Et quid mirum fratres : Chriflus venit. fu.

M

ficut amor commiferationis eft pater ; ita &

Jfespere znfirmitates noffras, — [uas nobis con-

üt

eleemoíynz origo in flipe indigenti ero-

ferre virtutes ,. bumana quarere , praflare.s

li

ganda cingulum fubinde aureum eít;, (ed

divina, acctpere injurias, reddere dignita-

«

non pectori appofitum, quiaex corde non

tes, ferre tedia, referre [auttates,

Mox

ut

profilit; liberalitas fe prodit, fed non ori-

caufam adferens , cur fub nautica transfree

üt

tur abamore, nec Chriíliana miferatione,

taverit mercede fubdit. — Quia Medicut, qus

7

Plerumque divitijs affluences fumptibusnon -

non fert infirmitates,curare nefeit , tf qui

ü«

parcunt ab ipfis expenfíz fiunt maximz; pe-

non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo

L/

eunig profunduntur acervatim , fed non ut

non poteft eonferre [auitatem Chrisfius ergo

J

f m

A

*

Pecuniz quz pauperibus erogazntilr diviuasaugent, — 71l

Fv jn fuis manfilfet virtutibus , commune cum

bat » & cor vidue confolatus fum. — Tuflitie

bominibus nil baberet , & nifi imple[fet car-

indutus fum, — Oculus fui caco, pes claudo,

p4wer eram pauperum,

Licét inconcuflà

wis ordiem , carnis in ilo. effec "atiofa fa-

Üe

animi firmitate omnes fultinuerit cacodoes

fcepti

32.

Mirum fané quód compaffio in medico

monis impetus , qui impetrata à Deo facul-

tate in eum faviendi, maximà, quà potuit

fatagente infirmum curare tam exacle re.

quiratur; ut nifi cum infirmo infirmetut,

vi adnixus fuit, eum expugnare: horrendo

eum fanitati priftinz non reftituat ; fi ita

ulcere totum ejuscorpus afflixit, & cum

illo morborum omnium cohortem induxit,

e(t, perperam medica artis (tudiofi Gymna-

fia Hyppocratis , & Galeni Scholas frequen-

ut nulla effet membrorum pars à calce ad

tant, inutiliter impallefcunt libris volvendis

verticem incolumis: ebullierunt per fingu.

cum tota ratio curandi. ab ipfa dependeat

lacorporis exulcerata. membra vermes in

3nedici compaffione: ait enim Chryfologus

purullenta tabe natantes, fuítque fpectrum

Medicus , qui non . fert infirmitates , eurare

potiüs quàm homo , cujus feetor naribus

pefcite tametfiartem medicam calleat; licét

intolerabilis mephitim exhalabat; hinc o*

peritiffimus fit in atte , & plurimi abhomi:

mnium domeíticorum veluti à putrefcente

nibus fiat; nihilominus ait Chryfologus: 495

cadavere fuga, prafertim cüm integro fe-

j

son fuerit cum infirmo infirmatus , non petefi

ptennio ealues Jobum torfiffet.

Et non fo-

conferre [anitatem : Àta eLars medica pau.

lüm Acheronticus hoítis Jobum inva(it. in

perum ægritudinibus curandis , ac mifetijs

proprio corpores verüm & infamilia, bo»

levandisin Schola duntaxat . compaffionis

nisque proprijsad omnes noeendi vias feme

addifcitur, in qua alia. non. praefcribuntur

pet intentus,

Sabzos Huflzze regioni con-

terminos armavit, excitavit,ut in Jobi di-

m h

pharmaca, quàm quz levandis pauperum

V,

miferijs funt apta; cujusmodi funt eleemo-

tionem irruptione factà mille quingenta ma«

Íynz, & (ubfidia charitatis.

Idque fortas- -

joris pecoris, feu boum , & alinorum ca-

fis caufze, cur Chriftus zgré tulerit, quem-

pita abigerent, cuftodibus gladio perems

piam é curbis, &lij expofcentem fanitatem

ptis; uno duntaxat excepto, qui nuntium

Marc, 9.

Mox alter fu.

appellàffa eum Magillrum : Magiffer attuli

calamitatis Jobo perferret.

v,16,

filtum meum ad te, cut potiüseum non vo-

perveniens dixit,voracem ignem feptem mil-

cavit filium Dei , vel coeleftem medicum ,

lia ovium unà cum opilionibus fzvo incen-

cüm ab ipfo fore fperaret, ut ejus filiuspri.

dio deleviffe, ne una quidem fuperftite vi»

ftine reítitueretur fanitati

?

*

Quid eff ait

&ima, quà Deum placaret,

Huic teriius

Chryfologus Serm, «1. quód iffe uon ad

adjungitur famulus,qui lachrymis madens re.

Deum venerat , fed ad Magiflrum pervene-

cenfuit, Chaldaos affuetos rapto vivere pare

rat ? curam non à virtute exigens , fed ab

titos intres turmas,tria millia in przda ab-

arte, acfi conqueítusfuiffet Chriftus, quód

ftraxiffe camelorü caíis famulis prater unü,

qui triitiffima flragis teítis eflet.

Adfuit

ad fe veniffet ; ut ad peritum in arte curandi,

ut in artificem fanitatis inducendz;non veró

& quartus, qui nuntiavit, feptem filios , &

utadeum, qui benefica compatfione affe-

tres filias eadem convivantes in domo, ve-

é&us alienas fibi affumeret infirmitates ; &

hementi turbine concuffa,& quaffatà domo

cum itfirmis infirmaretur, quóà fanitatem

à fuadamento,collapfis fuiffe priüs fepultos

Probabile eft,has

ith

ijsdem impertiretur,quia ut ait Chryfologus:

ruinis, quàm mortuos.

calamitates Jobo retuliffs doemonem , qui

Medicus qui non fert infirmitates,curare ne-

féits & qui non fuerit cum infirmo infirmatus,

Íciffis vetibus, vultu, manibüsque cruentis

non pote& conferre [anitatem, -

filens, & mox zgro anhelitu fingultiens to-

Imó adeo íalubris eít , qui ex compaf*

tus in lamenta compofitus animum Jobi ex«-

3»

fione eruitur aphorismus, ut utrique pro«

celfum dejicere adnitebatur; qui tamen nul.

fit,& opem ferat compaffio, Medico danti,,

la potuit clade perturbari, adeo ut nec pre-

& mifero recipienti; utriquefanitatem im-

dones, nec fortunam , nec doemones . ipfos

pertit; Medico , quia cüm infirmetur cum

malorum omnium authoresaccufaverit; fed

fatis habuerit veftium dilaceratione intimum

in(irmo,plurimum adfert auxilij ad zeternam

fibi comparandam falutem ; & mifero, quia

fuum teftari dolorem,; & caput pro more lu-

ejus abigit zrumnas , excutit miferias, &

gentium obradere, imó coram luctuofis nun.

tijs intenta renentibus ora proftratus in ge-

zgritudines expellit: quinimó plus commi-

feratio benefico commiferanti prodeft ;

nua Deo flagellanti fe demiffiffimé fubjecit

quàm alteri, cui commiferatur: idque didi-

inquiens; NNudum me nafcentem & ad lucis

cit; Job in mifericordiz, & patientiz Schola;

hujus ufüram venientem terra mater protue

licét enim miferatio cüm eo nata fuetit,cum

lit: & nudum me illuc revertentem eadem

eo adoleverit, & creverit , adhuc tamen

me iterum fuum recipiet in gremium , fpo-

liatus fortunis omnibus, Manium conce-

utriusque virtutis exercitio adeó profecit ,

ut diceret Job: 4uris audientium beatifica-

dam in umbras.

Nihii fortuna, nihil cafus

bat me, 66 oculus videns testimanium red-

contra me egit: Deus quod dedit, abítulit;

.

qua commodató accepi, libens reflituo

L

debat mibi , eó quód liberaffóont pauperem.s

vociferantem , && pupillum; cus non erat ad-

fcut Domino placuit. ita fatium efP.fit fem-

per ejus uomen beuedicium.

juior. — Beuedittio perituri fu;ïer "e venie-

Sed

U

--

F

712

Differtatio XXX,

.. Sed quia Jobus mifericott femper fuerat

tuvftone illa tante . tribslationis tafus. foo

j

LLO

in pauperes , & miferatio cüm eo nata,cum

nujt: Dominus dedit , Dominus abfiulit ,

fit. nomen. Domini beacdiflum, ied haectuba

ipio itidem adoleverat, ac femper creveratj

non permifit miferatio Jobum diu miferijs

non fibi tantüm infonuit, íed aures etiam

premi , prillinz enim imó & pinguiori fore

pulfavit aliorum , quos excitavit ad commie

tunz , ut & meliori valetudini rellicutus, a«

ferationis exereitia , ad que etiam naturze

v

H

micos recepit, àquibus intef congratulatioe

juri

bus adílringuntur ; ut & lege divina ob.

Cll;": s.

nes reductus eílin Regiam , certauim omni-

/ ftringuntur ad opem ferendam indigentibus,

gl

bus inopiam ejus munerum largitione levan-

tibus, &tanto incremento, ut temporalia

bona fuerint duplicatofenore reítituta, ex-

$. 1V,

«epto filiorum, & filiarum cenfu , quos eo-

Benefica commiferatio, qud erume

dem, quo antea habuerat numero, | fufcepit

ex uxore; ea felicitate, utfanitate, & pul-

eofis opitulamur noffrum eft - debitum-s

Deo folvendum : & is. are alteno gra-

chritudine, ac indole pofleriores prioribus

Vatur,qui folutis pecunzjs alienae

praítarent ad coeli etiam hareditatem geni-

guiferias non levat,nec a.

ti; íed pinguiori fortuna reltituto Jobo

dsgit.

nullum deinceps fit verbum de illius in pau-

4»b. 42,

*.115

peres beneficentia : Er addidit. Dominus o«

| Lamat lex divina : Red)e ;leütüw

mnía quacunque fuerant Job duplicsa. Do?

f.

4 m s eleemo[ynam pauperi non de«

Ecclefiaft,

minus autem benedixit novi[frmis Tob magis,

quám principio ejus,

Recetfic calamicas,

: fraudes,

Frange efurienti. panem.s cap.ae

tuum. — Vocat Syracides beneficam commi-

Íed cum ea abíceffic colerantie materia.opu«

lentior accetfit fortuna, — & cum ea uberior

Íerationem , quá proximo indigenti opitue

etiam benefaciendi facultas , & tamen nulla

lamur debitum noftrum, eó quia divinalex

ä]

ad alienas miferias levandas nos obliget H

deinzeps benefaciendi fic mentio, Num Jobus

& legi divinz confonat naturalis , cüm nil

pinguiori fortunà cumulatus pott calamico.

principijs naturz magis accommodatum, &

fam inopiam factus eíl avarior? Imo à ca-

conveniens fit, quàm alienis miferijs auxi-

Jamitatibus, & miferijs, quas fuit perpeffus

erudicé edoctus in Schola mifericordie di

liari, quapropter Chriflus aitz O»nia que- M aoip €7.

eunque uulis, ut faciant vobis . bomines,

"7Voize.

dicit adeó copiofiüs benefacere, & alienas

m ferias levate, lachrymasabítergere,zerum,

G vos facue illis: Hec eff emim lex, && Pro.

phete. |. Si eftlexutique pr&ceprum, & qu'-

nas excutere , ut id referre fupervacaneum

dem-non leve, fed capitale cüm — violatores

I;B de pd-

puraretur ; fcité Tertullianus ait : Paesen.

tia in detrimentis exercitatio efl largiendi ,

hujus legis à divino Judice in zternos able-

Sitpb, CAp.7A

gantur ignes, — Ii igitur funt meritó repre-

& communimndi.

Didicerat. Jobus in

hendendi, qui ut fe |e ex omni fubducant

Schola patientie , & miferiarum , perfe--

moleítia, fucatis amandationibus pauperes

Giora commilerationis pracepta , adeó ut

ftipem. depoícentes circummittunt dicentes;

fi in profpera quondam opulenua mileri-

cors in egenos fuerit; ejus tamen milerie

ito ad hunc alium, qui te juvabit; & iíte

ito adalium,qui;eít me ditior, in quem mo.

cordia quafi adhuc inerudita extiait, & ex-.

las , cci i. C UMER . ub a xoce. db d Ea WE QUESIUMMM ul

rem dimittendi pauperes invehit D. Augue

Jex; cüm experimento nondum didiciffer,

flinus, cujus zvo folemnis erat formula ile

1h

quantum iactura bonorum aflligat, egeitas

la abigendi à fe pauperes expofcentes elee-

gravet, infirmitas premat, dolor excruci-

et, contumelia urat, & detrimenta bono-

motynam: Vade in ante, €8 dabit ribi Deus,

in quem morem-acriter infurgens ipfe ait :

rum torqueant; poílquam id experien'iá

didicerat ad beneficentiam uberiorem eru-

O infelicitas generia bumani.

Quáàm multi Serm, s27,

ditus profufior fuit in alienis miferijs .le.

inveniuntur , qui. ebriofos, €$ luxuriofos 4* sempor.

i4

ampliàs, quám oportet ,. cogamt bibere, 65

vandis, quia ut ait Tertullianus P atient

in detrimentis exercitatio e$i. largiendi, &

ante ofhium. pauperibue petentibus , vel u«

num calicem difimulant dareg mec. atten«

communicandt.

Quinimo ex propria fui

dunt , quiasllud, quod luxuriofis videntur

dolentia legem fibi condolentiz in alios fan-

[

xit, non ampliüs largitate exlege & rudi ,

ingerere , Chriflus in pauperibus deberet ac«

espere , qui dixit..—. Quod feciflis uni ex mi-

fed experimentoerudita: quienim infe pati

Fl

non didicit, nec miferijs premi, difficulter

nimu meis , mibifecffis , fed quitales [unts

'ïv',g '

aliorum miferetur: exacerbata enim in pro-

.quando alios innimio potu fepeliunt.paupers

elcemofjynam petenti dicunt ,. vade , vade.a

';

priis derrimentis tolerantia exercitatio elt

corámiferationis: mifericordiaenim inalios

nte 6 dabit ribs Deus, &5 utique dum.s

amóulaverit bomo ei daturus eff,

uid

benefica luculentiüs in Schola eruditur pro-

riz mileria : ellenim haec legislatrix, que

eit ergo, quod dicis ? Vade in ante , &6 da.

bit tibi DEUS, vade ad. illum bominem.»,

€ondolenriam velut lata lege fancit, ut qui

qui babet DELM, quia daturus eff DEUS ?

milerijs premitur ex eadem infirmitate ad

exercitia uberiora humanitaus, ac pietatis

ac fi ore fuo ipfe confiteretur , apud fe Deum -

non ejje ,

i

Ip P[^], 97. erudiatur.

Tuba erat Job. ait Auguítinus:

quo sn[piraute pajäf ffagare [

peribsne

:

quande répente pereujus pantus datmnis ,

. Hinc

| Pecuniæ,quæ paupetibus erogantur divitias augent.

715

le

56.

Hinc quotquot Chriftianz virtutis fué,

in paupäres exercens liberalitatem , totam,

re ftudio addicli beneficam in pauperes ex«

qua in horreisei fapertuit, annonam diftri,

ercüére commiferationem , ne divinum

buit pauperibus,plebémque famelicam pavit;

ä

transgrederentur praeceptum 5 quin potiüs

quavis hebdomada die veneris tredecim pau«

exercitio hujus virtutis Chrifto dantes,quod

peres rheníz adhibuit, & fingulis indufium,

pauperibus erogabant,plus effent accepturi.

tunicam, & calceos dedit , cüm ipíe eandem

n

In facris epitalamijs fponfa fponfum lauda-

diem inediam pane, & aqua toleráffet,G cia

,

licio membra tegeret, cüm indufio paupetes

Q.i4.

tura ait ; JManus illius tornatiles , plene

byacintbis , hoc eft ornatz gemmis, & an-

veltiret.

$9,

nulis; ideo plenz hyacinthis, & gemmis

ld pra-ftitit alius Comes Elcearius, qui

beneficé mifericos in egenos, ac leprofos

ornatz, quia profufz in pauperes; priüs

enim manus pleng,evacuantur, quàm quid

hÓ$ adeffe voluit fuz menfz , & fibi. inti-

mos, ac familiares.

aliud accipiant, qui enim — dexteram nu-

Diebus fingulis ad

duodecim leproforum pedes procumbens,

E

mis aureis impleverat , non ante fores re.

cipit, quàm numos aureos deponat , vel

eos aquá abílergebat, G ofculabatur;poftea

Chrifti manus

in menía collocabat , & ijsdem , veluti fuis

permiferit manu excidere.

Dominis officiose miniflrabat.

Non tamen

pleniffinz funt, & cümànobis in Íuis pau-

peribus ílipem accipit, quas inmanu gem-

(e vinci paífus eft Deusà comitis . benefica

mas tenet à fe excutit , G nobis imperti-

miferatione in pauperes;geminum enim ei

l

tur: [funtenim manus coeleítis fponti ple.

premium rependit, granarium enim va«

Secundum

Kelejafi

ne gemmis, oppletz hyacinthis: & exi:

cuum bis occulta vi opplevit.:

F "PA.

R

gens À nobis exercitium benefice commife-

fuit, quia cüm iret venatum, juffifétque o«

mnem comitatum cum infítrumentis venatos

d

fationis in pauperes, occafionem fibi quz-

tit, quá plenas fuas manus in nos prius e-

riis przecedere, ipfe cum Chyrurgo ad les

vacuet ; qui pauperibus damus, hac Chri-

prolorum domicilium non valdé difitum di-

,

flus accipit, & accipiendo , quas habet

vertit, ubi chm in primo veftibulo vidiffet

l

gemmas fuas evacuando manus, nobis dilar.

fex miferrimorum hominum feré fpirantia

veluti cadaverapriftinze reftituit fanitati,cüm

gítur: idque cüm innotuiffet viris pientiffi-

mis, ac virtutum culturae addictis, in id vel

enim preces ad Deum pro ijsdem fudiffet,coe»

'» le/l f. ):

maximé incubuére (tudij; ur quidquid pof.

perunt illico convalefcere, & abfterfa omni

lN

Íent, Chrifto darent, pro ijsdem millecu-

lue, excufía omni egritudine, deleta macie;

plo plura recepturi, hoc eít pro plumbo au-

eorum corpora viribus munita, vividóque co*

rum, provitro gemmamy;pro (ilice unionem,

lore fuffufa mirificé refloruerunt.

39.

pro íru(tulo panis adamanté, pro quisquilijs

Hanceandem in pauperes beneficant.

Tnargaritas , & procrepundijs latifundia pof.

commiíerationem exercuit Camillus Gone

feffuri.,

Ob id decertárunt.quomodo aiter

zaga PÉlnceps Novellarz anno. 1588. cüm

elterum largiendo vinceret; fnásque recuias;

enim id temporis in plebem fzviret fames;

velut viles herbulas propenfa mileratione

quotidie ducentos é turba pauperum paícen.

dos fuícepit ordinealternato , & prandenti.

pauperibus diftribuerunt, fimüique . Deo

:;

dederunt, & cujus mauibus decidentes hya-

bus miniftravit Camillus, & cüm centum ple«

cinthos collegerunt.

no reficeret prandio,alij centeni binos finguli

"'Tametfi varia fuerint fanctorum ftu.

accipiebant panes, accubituri & ipfi poftridie

37«

dia, quorum alij magis folitudini, & filen.

ad meníam cum interim Chriítiana erudiren.

tio3 & alij corporis cafligationi , acjeju-

tur catechefi, Quinimó adeó crevit Camilli

in egenos benefica commiferatio, ut quoti»

nijs; alij fundendis precibus, & pijs libris

legendis; alij laboribus manuarijs ; & alij

die per non modicum temporis quadringen«

G 14f

cceleftibus impenfiüs vacaverint contempla

tis pauperibus prandium parari volueritau-

dg "mf"-

tionibus; omnes tamen in id propenfiffimée

licis ad menfam miniltrantibus , cum ipfe

fua direxerunt vota, ur beneficam in pau-

convivator in eadem cum pauperibus menfa

& in

peres exercerent commiferationem :

federet , quos humanitate exhilaravit, libe-

hoc omnes convenerunt , & eorum ftudia

ralitate refecit , confolatione permulfit :

fuére uniformia; quia omnes difperferunt,

& zgrotis, quos infirmitas in proprijs deti«

nebar domunculis fercula, pecunias, G vee

& dederunt pauperibus :

de quovis enim

Ffalm.1ir,

fan&lo ait David : Di/perfit , dedit pauperi-

ftes (ubmifit,

De iplo memoratu dignum

77,9,.

bus,juflitia ejus manet in. [aculum [aculi ;

e(t, quód càm rei divinz vacaret, & men-

dicum vidiffet detrita vefte femiínudum , pe-

& ut ex propemodüm inuumeris paucos re.

cenfeam id pra(titit anno. :123. Carolus

dibus excalceatum, indufio deftitutum, &

ComesFlandrie ; qui ut refert Chriftianus

frigore tigentem, juffit domum adduci, &

indufio ac nova vefte coopertum voluit a*

Maffeus cum lurida, ac infolenter frigidior,

ac diuturnior hyems praceffiffet, utvix ad

pud fe in prandio affidere, poit

4

E

aureis donatum dimifit.

ea pecunii;

auram maialem arbores nonnihil coepiffent

revirefcere, & tellus virefcere ,

id caufz

Idem egit Ferdinandus Hetruriz Ma-

49,

fuit,ut omnis fatio agrorum perierit; hinc

gnus Dux, qui cüm anno 1610. epidemie

annonz caritas toto biennio Regionem il.

ca lues Florentiz graffaretur toto contagij

lam afflixit, tunc enim Carolus beneficam

tempore triginta quatuor millia pauperum

f

Verani de Affecibus Tom, H,

Jxæ' Xx

homis

714

Diffetatio XXX,

hominum incluforum aluit ; & (ingulis die-

celebrare, eqiio ad annulum decurrere ,

bus octo carnis uncias , & duas panis libras;

Troianos lufus agitare, ac primum prz-

item oleum, falem, ligna , legumina &

mium cateris praripere : vana hzc omnia

alia id genus ad commodam vitz fuftenta-

funt, quz oblivione illicó fepeliuntur.

tionem fuppeditavit, adeo utab initio peíti-

Que famam Principi «onciliant , gloriam

litatisad menfem Martium feptingenta mil.

comparant, verum íolatium inferunt, non

lia expenderit coronatorum in fubfidium

funt laboriofz venationes , nec ludicra at«

pauperum; quinimó ipfemet absque ullo au-

morum exercitia , fed eleemofynz , quas

licoapparatu, fine procerum comitatu, fine

benefica commiferatío pauperibus elargi-

Epheborum, famulorümque turbis cum uno

tur; fiquidem ut cecinit Regius Pfíaltes ;

P fal. 111.v.

duntaxat, velaltero ex fuis . familiaribus ad

jucundus bomo , qui miferetur ,. &5 commo.

3. fequent.,

domum paupetum acce(fit, quos perhumagi-

dat difponet [ermones fuos in judicio, quia

ter fuit allocutus, & peramanter confolatus,

in &ternum non commovebitur.

In memó-

& hujus ducis in egenos beneficam commi-

"ia eterna erit juflus Ab auditione mala non

timebit,

ferationem Deum approbáfe ex eo conjicie

Quarit Auguítinus, quenam fit

tur, quia premium non diítulit dare. Idibus

hacauditio mala, & refpondet, nil aliud

enim Februarij in palatio , dum quid aliud

efle; quàm fententiam aterni Judicis in re*

quaretetur reperta fuit ciítaferrea ligno vili

probos latam : Jre ig ignem eternum: hzec

operta, fed argento oppleta, inventz enim

non mala tantüm, fed & peffima eít audi-

4h

funt in eadem occlufz teffelle argentez,cum

tio; quia &terna, & hac auditio aures eo,

effigie Cofmae primi Hetruriz Ducis,

4Te

rum pulfabit, & animos terrebit , qui im»

Hoc idem praf(titi: Maximusille Ame.

mifericordes fuerunt in pauperes, quibus

deus Sabaudie Dux, qui Regias etiam ve-

petentibus ftipem, vite denegárunt fubíidia,

Ífles in pauperes divifit , poít totius auri,

Neque credas, levem effe noxam pauperi-

argentique largitionem : fed fi regiis detli-

bus nonopitulari , quia ut ait. Lactantius :

tutus vellibus , (olem fuit zemulatus fine

LiL. 6. inffit.

Qui fuccurrere perituro poteftü , fi non . fuc-

nubium integumento nitidiorem; nec mi.

currerit ,. occidit,

CHP' [I:

Si homicidium, grave

rum fi Chrilti A:hbleta nobilis Regias exuit

eít flagitium morte ple&tendum , non im-

9- . . Cb €ee- ee9 "b - LÉ

vcítes; cum trino luctaturus ho(le ve(tium

par eit fcelus, neceffaria vitze fubfidia pau-

ponderaabjecit , ne fuccumberet ; imó &

peribus denegare; quinimó D. Zeno Vero.

pauperibus erogavit, quó expeditiüs ad vi-

nenfis Ántifles , calamum acuens in inimie

étoriam curreret ; quód fi Saul Regio de-

fericordes egregi& eos pungit , quó immie

La OM D

nudatus palludumento coepit Prophetam a-

fericordiam à Íe expungant ,

ait ipfe Serm,

gere; fi Achabus laceráà indutus lacerná di.

de juftit.

Non eff Tyranno diffimilis,qui fo«

vino fuit fpiritu animatus ; Amedeus fine

lus babet , quod potefl prodeffe commodis

te Or-

regijs fuis veftibus nobiliore fuit vi

plurimorum. — Quid, quíd paupere quotidie

natus: neque veíles poterant ei R

egig de-

Lj

moriente , opprejfrone , fame,frioore, njuria,

effe ; quem charitas veítiebat, & benefica

amticum tibi excola aurum,

custodis argem.

,

in pauperes commiferatio tegebat ; acfove-

tum,ve[iem pretzofamy orna

menta

que fuper,

bat, quia pauperes protegebat uberioribus

idolum z

ba, ac fuperfiua pro faerofantia b

abes, ficut

affluebat divitijs. Scifcitatus à Magni Prin,

t€ per momenta componis, dives in

cipis Legatis , undénam fuos venaticos deti-

Math 4

publico , ditior. in fecreto,

JNen intelligis,

FENMQUMOTUP M — I TR LR a a C P EREl

neret canes , iple é latereedium — ingentem

quia bomii imopia morienti t

antis opibus,qui

pauperum mulutudinem indigitans refpon-

eum poffit fubvenire , non fub

Ventt, ipfe eum

dit, hi mei venatici funt canes, quos alo

videtur occidere? O quantar

um neces augma-

quotidie, & quibus fore fpero, ut fím non

rum in phalerís pendent ormate matrona !

fyivaram feras, fed coclum ipíum venatu-

ornamentum,

eujus unum fi folyas in pretium,

rus: fciebat pienuiffimus Princeps hujus tel-

& difribuas

nect[fitatibus fingulorum, ex eo-

luris delicias veluti flores, vel inopinz, ac

rum refhiratione

cognofces quantorum malo«

pramature mortisgelu ac pruina decoqui,

rum ille conflat o

g " s o - MM EE " aL

"HALUS,

vel brevi emarcefcere ; proinde coeleítibus

. Nileft,in

UD

duntaxat inhiabat amoenitatibus aternüm

quo magis poffint viti ptíne — 47.

Cipes, & quo

tquot hic divitijs affluunt,

dutaturis.

Quéd ( Varro rei latinz inda-

gloriarij; quàm in pauperum refeclione, G

gatorteflatur , hoc verbum venari dici

in captivorum redemptione, Benefica com.

4 venis agri , quafi per agrorum venas pe-

miferatio in pauperes eft , quze divites ad coee

netrent venatici canes, ut feras capiant: À-

letem gloriam manuducit, qu

& Principibus

medeus idem verbum fumpfit pro coele(tis

ad aternam beatitatem, ac Reg

numcolorum

r

Regni indagatione.

viam flernit,

& per quam invitantur 3 Chri-

41.

Hsec beneficz commiferationis exerci-

fto : Fenite beneditli Patris mei ; po[fidere Matthaus,

li,

tia in pauperes digniora funt, cateris, quae

mecum Regnum caelorum promiffem vobis à

à vitis Principibus laxandi animi causá in(ti-

con[litutione mundi.

Efurirvi , & dediflis

tuuntur in haltiludijs, ludicris pugnischo-

mibi manducare 5

fitivi & dedifla mibi

reis, comedijs: utiliüs eít Principi nudum

bibere ,

nudus eram ,

& vefiflis mes.

veitire, famelicum alere, miferos protege-

Quid Regibus ,

& Principibus gloriofius,

Ic; quam equum gyris eXercere , equaria

ia EU ii a EL N EEMEEK. - R m o .. Ms r EE — E EM r

quid commendatius , quàm gloriari in be»

neficae

Pecuniz,qu£ payuperilbus erogantur divitiasaugent. — 71$

-

E

peficz cqmmiferationis' exercitio , quo fe

tur,nobis emoriuntur, nec nobis ampliüs.

paíci, ac veftiri, Chritus pracipit; & fa.

prodeffe poffunt ; proinde utilius fempet:

mem fuam fruftulo fracti panis exfaturari

eft pauperibus commodare , quàm detoffz.

expofcit? inanis non eít illa gloriatio, qua

terrz caveis fepelire,& dare; utilius foero-

ri credere , quam terrz concredere,

DC';

per exercitia mifericordie in pauperes fum«

mi Regis redimitur amicitia.

Quis non e.

je&ti à (ana mente eft fepultum ,. ac claufum

tubefceret , fi inter mendicos eum videret

tenere, quod multiplici poteí(t incremento

efurire, fitire, & nudumeffe, qui ubique

proficere ;& probrum non abftergere fterili-:

dze..

terrarum animantia quzque pafcit , eísque

tatis à divitijs , qua — pauperibus «olen

extraditze fru&us poffunt uberrimos, &

Pl tti.,

abundé ad fitim extinguendam hauftum fup-

!G fiquen,

quidem vitze zternze nobis parere,imó & nos

peditat, ac indumenta fubminiflrat, qui-

bus veftiuntur: lachrymas;quas in pauperi-

alere coelefti beatitate ; noítros igitur the»

LéT

fauros in defoffis non fepeliamus terrz vie«-

bus per vitz fubíidia ijsdem impertita exe

ficcamus, Chriíto abílergimus; famem ,

fceribus , fed in — cocleílibus congeramus .

Ícriniis.

quam in paupere per diftributa obíonia ex-

46,

iNon finamus divitias nofílras

':»'ä tinea

cutimus à Chriftoabigimus; & hauttu, quo

fitientis eftus. extinguimus, Chriftum refi-

corrompi, feuà vanitate mundi furtipi ,

illius enim thefauros tinea corrumpit, quos

cimus.

44«

Non finamus ergo eum;qui totufn or-

vanitas ablumit; neque fola vanitas tinea

bem paícit, ac veftit ad noftram confufio-

eít, quz divitijs infidiatur, quas perdat ,

pem inter mendicos efurire , & (itire ; non

Íed eít etiam vermis invidie && avariti$ ,

etrandum eít nobis oculo ; ut cum nobis

qui cordis intima penetrat, viícera poffi»

pauperes obviant , dubitemus , circa quem

der, & quz in abditis congefta funt , con

ffi»um opus impendamus miferandze

füumic: hz funt tinee , qua noflros cor-

poti

erogationis: intelligam

us ipfumeffe Chri-

rumpunt theíaurcs:? fin veró quzras, qui

Li.&. infit,

fint fures, qui eos furripiunt , hos «redas

Ul

ftum , quem afpicimus czcum , offendimus

claudicantem , videmus nudum, audimus

cacodoemones effe, qui ut bonis noftris in-

famelicum, & fitientem, pauperem, egen-

fidientur operibus, per objectam nobis fa-

tem, & feminudum: in paupere tuguriolo

culi pompam eblandiuntur, & ut nosà con-

voluit Chriítus invemiri, cüm quareretar à

fortio Regni cocleftis excludant,aurum ma-

nibus ingerunt, argentum oculis exhibent,

Magis; fub hoc enim habito apertis theía

ris oblata-(bi muncra fufcepit; in hocha-

gemmas colio inferunt, feu fomenta fup.-

bitu poni voluit inprafepio, jacere ii caula

peditant, quibus fuperbiam nutriant; & de-

terreítri, cum ih auia regnaret cel«tti fri-

(ideria catnis ftimulo cupiditatis accendantz

gore cüm pauperibus voluit algere, cum ijs«

quibus malis obnoxij non fiunt, qui the(au-

dem fitire in ara crucis; & convicijs, cae

tos fuos pramittunt ad ceejum per manus

lumnijs, flagellis obnoxium effe, ne dubi.

pauperum, quibus benefica commiferatione

tareinus Chrifto nos erogare, qu& paupe-

opitulantur.

& quas ijsdem pecunias

ribus elargimur j

damus nobis affervatiin coelo : . & hoc eft

$. V.

Mattb. 6.

veras in ccelis divitias congerere: Thefau-

rizate vobis tbelauros in calo , ubi neque-»

-Quos "vera miferatio tangit, pra-

ptnea corrumpit , neque fures effodiunt,

fwfa in pauperes beneficentia com-

Sunt enirn 'Thefauri,qui menfis;ac icrinijs

mendat dllusiriores, fi&ántque Deo

deputantur cceleitibus ; funt thefauri , quos

gratsores,

nulla ho&ium incurfio diripit; nulla mili-

tum iníoleatia furatur ;

nulia adverfantis

Iri fanäitatis f*udio clariores non du. 4;.7;

bitantes Deo dari , qua pauperibus

fortunz invidia corrumpit, ac nulla rerum

viciffitudines contaminant,

erogantur, fe ipfos in fubfidium pau.

4

Si divitijsaffluis, & tineam timescor-

perum dedére, ut totos íe Deo darent: id

rodentem, vel furem metuis furripientem,

præüizit Paulinus Noiz Antiítes, qui licet

L

vel fortunam expaveícis evertentem ; quas

profapiá nobilis , fanguine illuftris,vir con-

fularis, facundià in(ügnis, divirijs affluens,

poffides divitias, ne perdas, dapauperibus,

LÀ

LJ

Philofophià , ac Theologià profunde imbu-

per quorum manus in ccelo reconduntur

funt tguarum divitiarum fidi, & tuti cuíto-

tus, oratione tara folaüca, quàm ligata pol.

Q«

lens, omníique eruditione ornatus, hifce o-

des pauperes , quibus f1 opes tuas concr

dideris tibi. zternüm erunt profuture, &

mnibus unam prztulic beneficam in paupe-

.

e

ut ita nobis proánt, nos monet Chriftus

res commiferationem , quibus cum . totas

lbidem,

fuas jam erogáffet divitias, fe ipfum etiam

at

Nolite.vobis tbefaurizare tbe[auros in terrA;

nos monet, ne thefauros noltros terra com-

dedit, cüm non fupereffet quid ampliüs

ex facultatibus fuis daret,

Depofitis fzcu.

mendemus, fed ut pauperibus concreda-

li pompis, ac faftu Chrifti amore pauper &

mus, quia plerumque, quz in terris con-

getuntur,periclitantur, & opesque velin

multis affluente divitijs, & ex viro confulari

coenobita afceterium ingreffus, Monachum

excavatis Foífis, ve! in claufis arcis fepeliun—

Verani de Afeciibus Tom. 1.

Xx xX &

egit,

?

716

Differtatio X)&X.

-

!

egit. Mox écueulload mitram vocatus men-

fed hac eít pracipue expectanda mifericor-

EAUIERIENENUN UP TE "m

fa frugaliffima contentus , quidquid de an.

dia j efurientem pafcere , nudum vellire 5

nuis redditibus habuit, laudabili in egenos

captivum redimere, ad tempus non habenti

erogavit liberalitate: & quia non fuperfuit,

neceffaria commodare: non paicunt efurien.

quod diítribueret tunc, cüm vidua. quedam

tem blanda colloquia, neque aiienam nudi«

filium ab hoíle captum pretio redimi eni-

tatem veítiunt exhibita confilia : neque pro»

xim pottulavit; commiferatione commotus

deít calamitofo fuas zrumnas receníere, fi

Paulinus cüm ei non effet , quod in redem-

fub(idium ei non porrigatur ;

quo ab ijse

puionem filij matri. porrigeret, fe ipfum ei

dem fubrrahatur:nil prodeft ve

tbis aures de-

tradidit vendendum, ut ex pretio accipe-

mulfiffe pauperis, nifi vel frutto panis, vel

zet unde filium à famulitio liberaret barba-

cuío zre ejus manum impleveris; non ju-

rorum, X unà cum muliere profectus inAfri.

vat fomentis mollibus palpáte mendicum; fi

cam, quó Vandali Companiam valtantes fi-

eundem non reficias fame moriturum: non

lium vidusabduxerant. Illuc appulía vidua

eít opus mifericordiz , . fi velis hominem

Gun:harij Regisad generum veniens lachry.

vivere, & nolis eidem in neceffitate fubve-

mis madens filium (ibi reddi enixim. expo-

nire: imó ctudelis eit. potiüs ea mileratio,

ftulavit: fed vir barbarus erecto fupercilio

qua fcit miteris condolere,

& neícit peritu,

jh

detrectavit fine litro filium reítituere, juffit-

ris fubfidium prabere,

que matrem abire, qua tunc iterum: en;in-

Quos vera mileratio tangit,profufa: in

quit, hunchominem mecum duxi ,. quem lo.

49.

pauperes beneficentia commendat, talis fuit:

co licri fufficieatis tibi fifto eum fufcipe, &

Eberhardus avito Majorum languine . illu»

filiun. matri dolenti rellitue,

Guntharij

ftris, de quo refert Radderus in Bavaria fane

Gener oculos in Paulinum dirigens, . & viri

&a volum. 1. pag. 13 3. quodcum fein fa-

vultu;, gravitate, & venuflate delectatus,

cro D, Benedicli afceterio Deo devoviffet 5

quam calleret arrem petijt, cui Paulinus re-

& Abbas Biburgi creatus, adeó . munificus

po(uit horti colendi , cámque id ei gratis-

in peregrinos, G pauperes extitit , ut mul-

ä

fimum obtigiffet filium viduz in libertatem

n. W

afleruit, & Paulinumin ejus . litrum laetus

lum facilé fine beneficio dimiferit ; Cümque

Epif. £,

Biburgenfe Monaílerium miles ex itinere

fulcepit: & commiferatio,quam in paupe-

feffuscum (uo hero ad vires reficiendas adis

res Paulinus exercuit , nomen ei peperit ze-

iflet , precarium popofct vinum ;

fed quame

!

terna gloriá illuftre , ac coeleftem ei beati-

vistei vinarize Prafeetus herum o

fficiose exe

tatem comparavit , quia quod pauperibus

cepiflet in coenobium , famulum tamen exe

erogavit, hoc, feu fe ipfum Chritto: dona-

tta ccehobium forfan ex oblivio

ne permifit

T

vit, qui inter eos recenfuit, quibus ait :

diu expe&lare,

'Jdattb.zä-

qui tandem morze impatiens,

Venite beneditli Patris mei poffdete mecum

quaü fibi viderecur.. inhumaniter exclufus

Regnum promifjum vobis à conftututione mun-

|

Racusbonam proficifcitur, ad vires reficien-

3

di , efurivi & dedisiis mibi manducare : fi

das übi. necetfaria comparaturus.

Cl,lm-

tivi 656 dedifiis mibs bibere ?. n

T

d(u eram, &

que id Éberhardo innotuiflet , juffit

Mona-

vefizüi me.

chum penüs procuratorem licet fen

|

48.

lo jam

f

Qais Paulino ex benefica: commifera-

confed'um, imó & viribus deílitu

tum ob

tione :n pauperes illu(trior? hic in Gallia

J

fanguinis emiffionem e fedha vena,

pedibus

adfelicitatem Ita'ie, & gloriam Campaniz

Ratisbonam militem infe

natus, luüfulas naclus & coactus unà cum o-

vinum deferre.

qui, efjue petitum

Miles ad Monachi aeceílum

pibus operam fuam Nolanis impendere, ita

t

& fua cauía plürimum defatipati fortem fai«

falutem. curavit animorum, ut illam non

leratus obítupuit, & fingulari hac benignita.

Q

negligeret corporum ; aliorum nunquam

Q

te contentus oblatum fibi vinum accepit, &

obli:us, licé: fui perízpe immemor, nilque

cum alio obtonio (ibi comparato labentes -

&

-

fibi ufutpare appetens, nifi omnium cala-

vires refecit, & fitimextinxit.

mitates, quas ut à miferis abigeret , ad (e

l

Mox idem Eberhardus ex Abbate Bj.

jo.

trahebat; & tamen. nunquam íe miferum

burgenfi Archiepifcopus Salisburgen(is mo«

do!uit,nifi cüm focios fe habere zerumnarum

res fuos oinnes ad normam v

irtutis pre-

vidit, quosutàmiferijs erueret, &etiam

Íertím commiferationis

l[

in pauperes , &

propriam libertatem vendidit, ut filium

(anctitatis.| compo(uit ,

miferos non fo-

di

viduz redimeret: fed favente Numine ex

làm confilio , & verbis,

fed etiam — pro-

Africa inItaliam redux,ex Italia in coelum

fulis pecunijs juvit :

pauperum ulceroío.

L

rum tu

evehitur , eos fufcepturus inexhauftos glo.

guria adire , miferos. invifere, af.-

e

rie theíauros, quos pauperibus erogaveratj

hu

L]

*

flictos coníolari , &. indigentibus fub.

Mdt,ä. ,Q

quia ait Chriítus

Beati mifericordes ,

fidia ad vitam neceffaria

DI

fuit :

nec moleítum

prabere volupe ei

quoniam ipfi vifericordiam. confequentur.

ipfi Obtigit paupe«

M 1 M

Piures funt mifericordie gradus, ut lapfo

rum fordes,

leproforum faniem, ulcerato.

.5

Ui

manum porrigere, erranti viam falutis o-

rum vomicas, & tabo fluentes artus cone

[7]

Ítendere, morenribus tritlitiam. excutere,

treclare.

Quinimó cum in

quodam tugu.

b

plorantibus lachrymas exficcare, erumno-

riolo hominem deprehendi(

et leprofum ,

h

fis folatium adterre, infirmis pharmacum

& inea. miferia. decumbent

em , eum in-

Ia

exhibere ,. in carcerem detrufos vilitare $

terrogavit ; qu:düb: vellet, . Cui mifer ille

1

leprä

* Pecuhiæ, quæ pauperibüs erogantur ,!dWïtias ausent 717

leprà infe&tus , & multiplici ulcere fra&us,

Oculusyeffe dicitur3 nonctedas, aliam effe,

Euchariftiam excupio , quam Eberhardus

quàm avaritiam , quae avaros inficit , & à

virtute humanitatis , ac mifericordiz in

illicé attulit ,. ac in leprofiosimmifit , quam

tamen :ger quafi naufeans cum vomitu reje-

pauperes facit deficere: hinc D. Ch: yfofto-

cit : ad id Eberhardus manum illicó fup-

mus ad verba alludens Salomonis,hominem

pofuit vomitum leprofi excepit , & in ho-

avaritiá fordefcentem , & immilericordia

norem facramenti feedam ipfe deglutijt ex-

ab humanitate deficientem cum belluis com.

puirionem ; cumque die poftero miferum

ponit, inquiens : Hominum oculi uon tan-

Homil. g.

revilurusad idem redjiffec cuguriolum, ho*

quam propria vident aliena ,. fed etram.s

: ad Cerintb,

min

m ampliüs non invenit , && vicinos fci-

propria tanquam aliena ; & non deiderant ,

fcitatus, quid de homine illo leprá infecto

^

qu& data funt aljjss [éd in alios quoque [ua

eífec, nullus fuit , qui fciverit , hominem

effundunt : zf?z autem non ferunt , nifi ves

leprofum in eafuiffs commoratum domun-

0imuium accoperint.

Nou enim bumanum ,

cula : ex quo conjicere licuit , Chriftum

fed belluinum babenz ufsm , & homil. 64,

ipfum leprofi formam induiffe ad Eberhardi

in Joan, ait ? Gravi morbus eff avariria,

explorandam fidem , & conítantriam.

aculos excacat , & aures obftruit , 6f

qua-

$1.

Ita eft , nafcitur homo, conceptus ex

vis bellua f[auiores rcddi;.

fnifericordia ad opera exercenda mifericot-

9

die , quà qui deftituuntur, petversé dege-

nerant feris pociüs affociandi , quàm homi-

$. VE

nibus,

Munificentiam exercere in divites

mifericordiam non redolet , . fed liberalita-

Homo , ideoex bumo, 65' H0n ex

tem fapit, vel prodigalitatem , fundit enim,

alijs elementts dicitur efffius , &9 ex

& inutiliter fpargit, qui in vas plenum re-

bumanitate compatius ,. quà inde difcat. ,

fundit : illud bené reconditur , quod vafis

aHu bumanitatis benefica, €$ miferi-

La

*

fcité

ZLib. kx DA

vacuis infunditur , & congregatur

cordie EXEYCETE ifis

Ciffiodorus,

Sí nullum poniüs indigere

miferos,

Epiff. 18,

contingeret ,. locum proinde largitas aon.s

: Urhahitatis ; & mifericordiz oblivie

$3*

baberet , data efl Provincis in Regis noffri

laude penuria , fleriles facts funt Agri » Wt

íci , perindee(t , ac ab humanitate.

Niít inoa

ubertas Domini po[ft agnofcs.

degenerare , & belluinos induere

pum indigentia abuadaret ; divitum mife.

mores, quiaut pulchré loquitur Petrus Da-

mianus.

ricordia vacaret ; nifi mileria pauperum ur-

Mifericordia eft fpeciofum bumae

Sermen, b—f

"& ndtura ornamenaum ; cuju expers malà

geret , charitas in divitibus frigeret ; & fru-

ftra humanitatis iguiculus hominibus ingee

degenerat ,

G bominem eff difftetur.

neratus foret, nifi flammam foras emitte-

Quamobrem finobilis erga. pauperes be-

rfet, quáin pauperum beneficentia fplende-

neficentia humanitatem probat ,' & ho.

Íceret : neque adeflet virtus beneficentia ,

minem afferit; fordícens avaritid, & im-

fi proximi indigentia deeffet,

mifericordia gregibus afcifcit ferarum : quia

$2«

Homo 1ideo ex humanitate eft compa-

nefciens miferezi , quafi humanitate deltie

tutus hominem dedifcit , & mores ebibit

€tus, ut pronus ex natuta fit ad. aclus hu*

manitatis , & commi&erationis in indigen.

belluinos,

Ideo voluit Conditor Deus ho«

tes : & nifi avaritia , & vitium coérceat ,

minem humanitate effse compactum , ut

quod natura , & virtus laxat , in officia ne«

non ab alio, fedà fe ipío humanitatem ad-

cefse eft , íe profundat humanitatis: nil

difceret ,. & commilferationem , quam in

enim tam cognatum homini , quàm ipfahu-

paupetes exerceret : fiquidem Mifericordia

Genef. 2 -v.

manitas, & mifíericotdia , quà fibi & alijs

eff [peciofum bumana natura ornamentum ,

7.«

benefacit ; ideó homo à Deo conditus hu-

eujus expers malé- degenerat , 68 bominem..

manitate donatus fuit , ut humanitatem

difftetur. quia proprig oblitus humanitatis

f

exerceret , & fruilra humanitate gloriatur ,

inimores degenerat ferinos: idque fortaffis

qui egenis non prodeft ; caufa enim viven-

caufe , cur etiam ex limo terre voluerit

di inhomine effe debet illecebra miferendi,

Deus hominem effingere.

Formavit $gt«

& is implet caufam nafcendi , qui occafio-

tur Dominia Deus bominem de limo terra ,

nes enancifcitur miferendi

*

*

qui officia non

& infpiravit ia f'aciem ejus [iraculum vita ,

exercet mifericordie , propriz oblivifcitur

6 fatlus efl bomo in animam viventem.

humanitatis , & propriz invidet felicitati,

Sed füboritur illicó difficultas , cur fa-

De homine immifericorditer avaro , ait

f

cer hiftoricus folius limi terre meminerit ,

£yeverb.sg, Salomon. — Qui feffinat ditari , & alijsin-

cüm compactus homo fuerit nonex folo limo

^m -m

videt , ignorat , quód egeflas fuperveniet

terrz, fed ex quatuor elementis, exquibus

ei, ubi textus Chaldaus pro 4/7s iznvidet ,

miíta omnia corpora conflant , cur igitur

exponit,

Vir eft oculi nequam , & textus

delimo , feu humoforma:us dicitur homo,

hebraeus. Vire8 mali oculs.

Quéàd fi quz-

qui ex quatuor adzqué conílar elementis ?

Ias, quenam fit hec oculotum malitia , ac

Quid in hominis hac formatione ex limo

mentis dcfe&io : fiquidem mens anime

terrz latet Mylterij ? quid obtegitur facra.

X XX 4

menti ?

-9

Dïficrtatiokf XXX,

menti? anquia *humanïtäs ab homine fuam

exhiberet brutis animalibus —; necfru&ibus,

necpane , nec carnibus vefceretur homo

trahit nomenclationem , non fecus ac ho-

moabhumo? Verümfolius terrz voluit fa*

ad vires reficiendas , & vitam confervane

cer hiítoricus meminiffe, ut ex terra matre,

dam: & quia zqué fami , ac fiti funt vo-

& Magifítra addifceret homo munificam

lucres , & animantia queque obnoxia ,

beneficentiam in alios: ex quatuor fiquidem

frigidos ijsdem fuppeditat fontium latices ;

elementis nullum efít , quod tam profufam

quibus fitis extinguitur , & vires recre-

in alios exerceat beneficentiam, ficut terra,

antur, Zerra igitur, ait S- Ambrofius ,

qua in media mundi fede locata;ponderibüs-

nibil cuiquam eripit ,. fed omnia elargitur

que fuis in fe undique librata , & conglo-

omnibus ,inde appellatur bumanittas,

C5

bata, licét in aliquibus fuis tra&tibus fit la«

Hinc terra quidquid ab homine geci«

16.

tafegetibus , in alijs dumetis , & rupibus

.

pit in feminibus ; aucto foenore reflituit, ut

hifpida , vel falebris ; & arenis arida

L]

in

hominum inferviatindigentijs: etenimgre-

aliis fylvis obducta, fontibus uliginofa, in

mioemollito, ac fubaéto femen excipit fibi

alijs florum , herbarum , frugum , arbo«

concreditum , quod benigno complectitut

rumiinfinita prope multitudine, atqueinfa-

in finu , & tepefactum vapore fovet, fuó-

tiabili varietate conveílita ; ubique tamen

que comprimit coniplexu,donec ex eo herbe-

getil. 3.

locorum tam volucribus cceli , quàm feris

Ícentem eliciat viriditatem , qua fibris nixa

fylvarum , omnibus quadrupedibus, ac ho-

ftirpium fenfim fine fenfu crefcit , adoleícit

minibus omnibus neceffaria fuppeditat vitz

é culmoetecta geniculato, & vaginis fpica

fubfidia: ideo fontium perennitates ; liquo*

pubeícens in ordine conítructa ,vallo pre-

res amnium pellucidos exhibet , ut fitien-

munirur ariffarum contra minorum avium

morfüs ; & fummo,cum fcnore multupli-

tibus animantibus hauftum fuppeditet ,

quó fitim extinguant : ideo flaveícente fe-

catum reílituit; quod concreditum fibi,ac des

ete falcem tellus expofcit , " quó uberiori

pofitum fuerat : & quia omnia largitur om*

meife (ibi confulant homines , fua opple-

nibus , inde appellatur bumus, 4 qua oritur

ant horrea , & ad vitze neceffaria fibi pro

bumanitas , nec quidquam excogitari poe

videant: ideo in collibus frugiferis diteícit

teít hominibus neceffarium, & utile,quod-

arboribus , & vitibuscoronatur, qua pam-

€ terra eis non fuppeditetur : quidquid ee

n

pinis vellitz , & racemis ditefcentes fpu-

nim habet terra fruduum in arboribus, fe-

mant ad vindemiam , ut ad delicias usque

Prrri, ,

getum in campis , lanuginis inovibus, auri

u

potum exhibeat fitientibus : ideo in pratis,

& argenti in proprijs vifceribus ; hec om*

nia liberalitate benefica hominibus fubmi-

& montibus ridet- viretis,ut be(tiarum tum

cicurum , tum fylveftrium ; &ferarum in-

niftrat , ut eorum abundé confulat indigen*

numerabilia genera fuo inter fe paftu fegre-

tiJS,

Idque cau(z , cur homo dicatur à Deo .

1

?

.

conditus de limo terrae.

Formavit igitur

ata , fua focietate convenientia pafcat

Genef. 3.v

pulchré D. Ambrofius : Confideraó homo,

Dominus: Deus bominem delimo terre, licet

7*

unde nomen fumpferia a, bumo ,. que nibil

ex alijs etiam coaleícat elementis, quó ab

humo marre , & Magiítra, diícat homo

cuíquam eripit , fed omnia largiuur ommbus,

inde appellatur bumanitas.

humanitatem ; & beneticam munificentiam

li&, l, 4d

j-

Eatenus igitur homo ex humo duntaxat,

in luccurrendis aliorum indigentijs , &for*

. & non ex reliquis dicitur conditus elemen.

deícentem à fe avaritiam excutiat , quia ut

| dul

tis, & (uam homo ab humo nomenclatio-

eleganter ait Valerianus Cemelien(is , & Ni-

pemtrahit , ut addiícat homoab humo , &

cienfis Epifcopus,

Quidquid avaritia.s

Homtil. $,

terra munificam in egentes beneficentiam ,

fervaverit ,. aut eslas nimia decipit , aut

ac liberalitatem : etenim terra ideo fylva-

vetuflas ingrata confumit ,. aut tinea dam-

rum receffibus

opacatur , herbarum viridi-

no[a corrumpit.

Hoc folim fibi bomo repo.

tate vellitur ,

fP

ontium perennitate hume-

mt , quidquid causaá miferationu expendit,

Nam ita dicit Dominu Mattb, 6. tbefauri-

&atur, florum infinitis coloribus pingitue ,

fluminum frigidos latices terrenis circum-

zate vobis tbe[auros in calo , ubi nec tincA

vehit erroribus ;

& montium altitudine;

con[umit , nec fures effodiunt , & furantur.

Premittamus illuc opes nofirae , ubi nullue

- vallium profunditate, camporum laritudi-

fie , nemorum opacitate variatur , ut alijs

fur irruat. ,

nullus infidiator incendat.

profit , & alienas indigentias commodiüs

Quüquis enim facultates fues im. opere Dei

fuppleat: brutis enim ad vires reficiendas,

fideliter erogaverit ,. id parte cali recondi-

& famemabigendam paícua fuppeditat her-

tai , Érepofitas fub juflo fidejuffore cuftodit.

barum , & volucribus cceli vermiculos ,

;Nullibi divitijs affluens tutiüs fuas fervat

quos fuo fovet in finu, vel fructus ex plan-

opes , quàm in manibus pauperum , qui«

tis , & arboribus prodeuntes : hominibus

bus qui facultates fuas erogat , «eas in

fructus fubminiflrat é frugiferis pendulos

intuto reponit , quia manus pauperum in

ubi

arboribus, & flave(centem fegetem , &

cceleftibus . eas thefauris recondunt ,

fures non effodiunt, necfurantur,

quadrupedia omnia , quórum carnibus nu-

triturhomo; nifíi enim cellus fuccos fuppee

Sed quia terra , ex qua dicitur homo

$7-

ditaret arboribus , & fegetibus; nifi paicua

:

conditus non ex alieno , íed ex proprio ;

quod

Pecuniz, quz pauperibus erogantur, divitias augent.

719

quod poffidet , alienis fuccurrit .inbdi;geyntï.is;

bus,;qüibus , cum damus , noftra facimus

ita homo fuam ex proprijs debet in alios be-

data , quia noflra fun: meriia , inde robis

neficentiam exercere , qui enim aliena fur.

enata, ait Salvianust Nof/«um effe dicit , ut

ripit , qus det pauperibus , ion pietati

demus , & ne fortaffis , /1 quoa pie darur,-

non effet donanüus , inde

ftudet , nec eleemolynam elargitur , fed

graua chcnul.;s-*

tur beneficee largitaus, -

iniquitatem foeneratur, quaproprer Deus

i

modum nos edocens ftipem pauperibus e-

Idque przftiterunt, quotquot veré mi»

$2»

rogandi , & ex quibus debeamus ijsdem o*

fericordes fuerunt , ut Arelatenfis Antifles

Cafarius , qui etiamnum fepteanis puer

pitulari , ait per fuum Prophetam Iiaiam.

ff

Cdpu ,' 8-

Frange e[urienti pauem ruum ; notanter di

non íolàm palliolum , & thoraculam , ac

xitzzum , & non alieuum , quia indigenti

reliqua dedit feminudo pauperi vettimenta 2

fed etiam quidquid auri habuit , & argenti,

propria funt diftribuenda , non aliena trt-

buenda , de quibus non valemus diípone-

ld praititit /Egydius Abbas , qui propriam

re ; eleemofyna enim ex furto erogata fub

exuir tunicat , quà pauperem obtegeret

.ægmtamcm.

Id praftirit Oswinus Rex s

larva pietatis fcelus fovet , & impietati fa-

vet , quia nt appofité D. Chryíoftomus.

qut Aidano Lyndisfarnenfi nobiliffimum fu-

Homnil, 36.

Nibil illa eleemofyna pejus , qua «nm ex

um dedit equum unà cum phaleris ; totóque

ornatu, atetiam ipiemet Aidanus eandem

rapina na[catur , eleemo[yna non eff : fed

quadam [avitia ,. & crudelitas , & in Deum

beneficam exercuit munificentiam in paupe-

contumelia,

Is in virtutem fzvit mileri.

remindigentem. Nam«üm pauló poft Ai«

danus eedem «equo veheretur , «ei paupet

cordiz , qui larvata pietate ex alienis furto

fublatis indigentiz adnititur pauperum fuc.

obviavit ,'ftipem rogaturus ,rünc Aidanus in

€utrere , is pietatem perimit, quam fpecie

pedes defiliens ,equum., ut erat phaleratus,

mendico dedit abducendum : quód cum irii-

pietatis fovet , quia in aureo beneficentia

poculo fcelus propinat , & fuco mifericor.

quiüs tuliffe: Osw:nus accertum ad mens

diz crudelitatem fovet , quin & Deum ip.

fam Aidanum 5 quid mente volvis , iniquit 5

Íum contumeiiá afficic ; cui fcenica , &lar-

quod viliffizào pannofo ; ac feminndo men«

yata pietate ittidet,

dico equum dedifti regium cum fingvlis fuis

$8.

HincSalomon humanam pietatem nos

ornamentis ; & phaleris? An xnon alij tibi

Proverb, 3,

edoczens ait.

Honora Dominum de tua-»

fupererant modi hunchominem mendicum

Wg?o

fubflantia , íeu ut Tigurina vertio habet :

juvandi? «ui Aidanus répofuit , nunquid

Glorifica Deum de opibus tus, — Hunc enim

tibi miOswine charioreftfiliusequi , quàm

textum comrnuaiter Íncerpretes antelligant

filius Dei ? ad hec Oswinus indicto fibi fi-

de ítipe indigentbus erogata , quam in

lentio didicit veram in pauperes beneficen-

Deihonoremcedere , nulliett dabium: ait

tiam nullo coarctati modo , nulla limitará

Gj i

igitur Salamon,

iDe tua fubflantia bono-

älege.

Idem praeftitit Richardus Ciceftrene

^

a Dominum , hoc eft de propriis tuis opi-

fis in Anglia Epifcopus , qui cüm ob laxas

elargitiones eeleemofynarum pecunijs effet

bus 1ndigentijs fuccurre pauperum , & non

de alienis : appofité Salvianus Epitcopus

exhauftus, equam, quo vehebatur vendi juf-

Maffilienfis ait: ZHonora Dominum detua

Kzibü I.

Ad

fit , :ne illi deeffet , quod ex proprio pof- -

» Ecclef.

fulflautia , eim utique , totum fuum fit ,

fet pauperibus diütribuere.

Id przftitit D,

quod ab o accipimus , mofirum effe dictt ,

Carolus Borromzus Mediolanenfis Anti-

ut demus z. ideo [cilicet noffrum appellaus

ftes , qui Uritano principatu divendito pre«

HMIIZ l,

tium univerfum ad quadraginta aureorum

proprietate poffeffonis ,. t major [it merces

oper antá 5 4uia plus frucluum nece e eff dar-

millia, & quz fibifuerantlegatain miferos,

diftribuit.

Id przttitit D. "Thomas Cau-

gitor babeat 5 ubi de fuo videtur e[fe largie

110.

Tempeflivam nobis proponit in itu*

tuarienfis Archiepifcopus, qui propria bo»

dio pietatis cautelam : non enim bonorum

ma ca liberalitate erogavit pauperibus , ut

largitio titulo eleemofynz miferis «ndigen-

ipfe aunquam defuerit petentibus 5 fed pes

tibuserogata rantüm effe debet aliena à fur-

tentes potius defuerint ipfi,

t0, &propria duntaxatlargitoris; fed me«

1d przftitére pluresalij j qui non fo.

60,

riti etiam debet ad fe przrogauvam trahere,

lüm proprias facultates pauperibus eroga-

& incrementüm mercedis : quod enim à

runt, fcdetiam veftibus, quasfuo Corpori

Deo ad largiendum ver&accipimus , noftrum

detraxerant , frigentes egenorum artus co»

eífe dicitur , ut ex noflzo dare poffimus alijs ;

opermerunt. sweréellmifericors, quiad

& inde uberiora meritorum fegetem colliga-

pauperum levandas miferias , non alienas,

mus. Vult igiturSalomon, ut quz ftips

fed proprias erogat fubilantias ; & quó

hanc beneficam exerceremus commiferatio-

erogatur pauperibus, íolius fit largitoris.

Hiac tamet( quidquid homo poffidet , fit

nem precati jubemur in dominica oratione

Dei, cui diíporicum eit dominium in res

ex Chrifti prafcripto.

Panem nofrums

Mattb. 6,

E

omnes : hzc tamen propria Deo poffeffio

feperfubflantialem da nobis : & quia ater«

. 1L,

fubticetur, & bona, quz poffidemus , no-

nus pater libenter orationem exaudit, quam

j

ftra effe dicustur , ut nimiroum ex noftro ,

fuus filius homínibus dictavit ; ideó non fo:

nonex alieno mileris opitulemur indigentie

lüm oramus , ut detur hodie nobis panis ,

quó

720

Difletato XXX..—

quà habeamus , unde manducemus, vires

ràm i5 demum ; qui ut Deo dt;ghum es? fa*

reficiamus , & vitam Íuflentemus ; verüm

erificium ( Íeu eleemoyínam ) acquifivit ,

etiam , ut manducemus panem , hunc de

& promifit, Zachzus licét in: p-rimq relïpi-

manu Dei accipimus , à quo illum expoltci-

Ícentie fuz tyrocinio , veteranus tamen in

mus : fiquidem à DeoPatre; quieft in coe:

exercitio beneficentiz , fciebat , quéd zoz..

lis , panem petimus , quo nutriamur : fed

quitquis vult , benignó facit : (ed qui quam

fi panisà Deo Patre nobis datur , cur noft-

Ipepondit beneficam in pauperes commife-

rum eum dicimus , & non potiüs fuum ?

rationem eleemofynarum laxis largitionibus

non enim ulla poteft avaritia Deum tange-

exercet ; & qua fua funt bona , pauperum

re , üt panis noílri retentor fit , & ad

effe juris miíericorditer fancit

e

*

rei veró

illum repetendum adigamur ab eo petere, &

rnalé acquifitz reftitutioni parem non facit

ïä

dicere: Panem noffrum da nobi bodie» :

benignitas in miferos ; quia malé parta rea

fi igitur quiquid poffidemus , Deo eít pro-

ftituuntur ex juflitia , non erogantur ex

prium ; & panis ,quem à Deo petimus, fu-

mifericordia ; & adulterina funtdona, quz

us eít, non noíler, cur no(ítrum dicimus,

il

larvata in pauperes pietate diftribuuntur ;

cüm fuus fit panis , quoreficimur, & à quo

quibus exigente juftitia debentur,

nobis donatur ? appofité D. Chryfottomus

*expcndens verba orationis Dominicaz ait t

lo Matib,6,

$. ViI.

Dicit autem noflrum , quia omnta , qu&

L

nobis Deus dat , per nos aljs dat , ut de eo ,

quod accipimus ,. partem impotentibus fa-

Ornia poffidet ,. qui fua omnia

ciamus , qui ergo de laboribus [uis indigen-

dat pauperibus , quia Deum lucratur ,

£ibus mon preflat , monu tantüm panem.,

i quo tbe[auri omnes continem,

i

füum mauducat ,. [ed etiam alienum : ideó

[4 LP

igitur panem dari petimus ncflrum ,. quia

non tantüm ad noftras , verüm & ad paupe-

Ó2.

-S eft veré in pauperes mifericors , qui

rum reficiendas vires , panem petimus: ideó-

non aliena illis tribuit;fed ptopria ,quae

noítrum , ut de proprio poffimus pauperi-

poffidet ipfe bona, diftribuit , fítque

bus opitulari;quia benefice commiferationis

cum pauperibus pauper, quo locupletior

gratia devenuílaretur , fi pane alieno , &

habeatur , ut de (e ipfo fcripfit Apoftolus,

2. 44 Co-

non no(lro pauperes reficeremus , cüm.

ficut egentes , multos autem locupletantes -

rinib. cap,

eífet panis , quo vefcimur , pauperibus par-

tanquam nibi babentes , & omnia poffden-

tiendus, ut inde difceremus de noftro, &

6. "V. 10

(65 : omnia poffidet , qui fua omnia dat

.. ncn de alieno alienis fuccurrere indigentijs :

pauperibus, Deum enim lucratur , in quo

voluit Chriftus , ut ab &terno ejus patre

divitiz omnes continentur , & à quo bona

! panem peteremus nofílrum, Zeimus autem

omnia in nos profluunt 5 qui plura , quae

nofirum , ait Chryfoftomus , quia omnia ,

habet, pauperibus elargitur , fit locuple-

4,

qua nobis Deus dat , per nos alijs dat , ut de

tior , quia nil habens terrenz fubflantiz ;

eo . quod accipimus partem impotentibus

&

regnum enancifcitur coclefte ; diveseft, qui

f^ciamus.

/

ut habens ; non habeat , qua habet paupes

[4c

Hinc ; cüm

ultró fe on invitatus Chri-

tribus erogat : & ut nihil fibi habeat , om-

ftus invitaverit in domum Zachai, hic eum

nia [ua alijs donat 5 & opes fuas non fibi ,

gaudens excepit , & hofpitij mercedem elee-

fed non habentibus habet: omnia poffidet ,

Stans

I.ne,1 9.'8,

, mofynis laxé erogandis redemir.

quia de fuo dat ; nihil tamen habet , quin

autem Zacbeus dixit ad Dominum ,. ecce»

pauperibus donet,

Locuples eft, quia de

dimidium bonorum meorum do pauperibus ,

proprio habet ad largiendum ; non habet,

& fi quid aliquem defraudavi , reddo qua-

quod de fuo non largiatur , nec habet , quod

druplum : cüm artem lucrandi polleret Za-

de alieno elargiatur ; appofité D. Paulinus

chaus, re&té dum laxiores pauperibus elee-

Ícribens ad Severum Sulpitium , qui. pro*

mofynas fpondet, bonorum illicó pollice-

prium opulentiffimum cenfum pauperibus

tur reftitutionem , ne fcilicet alienorum

erogaverat; ait : Eslecuples , ut babens,

furacitas promiffam erga egenos videretut

non babeas 5 quia nontibi , fed non babene

commiferationem foedare , & pietatem con-

tibus babes, domus tue bofpes es , ut fis bo-

ftuprare, - Ad id fortaffis allufit D, 1fido-

fpitum domus * patrie tue peregrinus es , €9

tus Pelufiota , fcribens ad Herminum Coe

exul iffius mundi , ut [is incola paradifi,

Lib YebÍ. qitem, — Petifls per litteras, ut tibi decla-

Ea habemus , qua pauperibus damuss

5;.

239?

varem quam ob cauj[am, cum quidam ea.s

& ea

perdimus, quaut poffideamus, pau.

zente veniffet ,. ut de pauperibus ben? me.

petibus denegamus; idobtigiffe Coenobitis

reretur , grave discrimen [ubijt , nec eum.s

mona(terij Scopuli , refert Joannes Mofchus

animi inflitutum ex adver[is cafibus eripuit.

iA '"Prato [pirit.cap. $ 5. ait , moris fuiffe in

Ad quz relpondet I(idorus, quoniam Deus

Aíceterio illo , ut fub finem vetni Jejunij.

vitluma iniqua ratione partas minimé dele-.

prima die Paraíceves ingenti propemodum.

Gatur , nec adulterina dona admittit.

Ie-

pauperum multitudini ex locis pluribus tum

finitimis , tum diffitis cenfluentinm , laxio»

que enim quirquixrwltaöemgmï- facit ; veg

res

- Pecuniz, quz pauperibus czogahtur,'dilvitias augent, - 72 1

*

ges quot annis erogarentur. eleemofynz

2

bona ;' fed dona fimus duplicia recepm,-

adeo ut eorum finguli tam mellis , quàm tri-

ti : nobis enim preflamus , quotiescun-

tici dimidium acciperent fextarium ; cüm,

a

[.J

lucrum no.«

que miferis fubvenimus

que annonz charites ob aéris intemperiem;

ftrum eít noítrarum erogatio facultatum ,

lolíque vitium fteriitatis. annuos minuiffet

quas fi in finu pauperum , veluti in feraci

proventus ; Cenobiceein Afceterio feniotes,

& occata tullere femina ferimus, multipli-

Abbatem monuerunt , ne coníuetas eo anno

catas recipimus :

fonori enim traditur ,

pauperibus dilargiretur frumenti portiones ,

quicquid efurientibus fuppeditatur ; hisce

cum triticum parce pro victu frugali mona-

omnibus fidejuffor eft Chriftus ; qui dixit ;

Íterio proveniffer, ac mendicis juxta morem

ego vobis centuplum reddam , imó & vita

accedentibus patientiam fuaderet.

Quibus

?

.

sterna nobis promittitur

quapropter (i

Abbas vir pienciffimus , G in pauperes pro-

fordida vetat avaritia opes proprias paue

Ll

e

nior , reípondit , nequazfo , abigamas e nofl-

peribus erogare

pia tanti lucri ambitio

ro «cnobio benedictionem Vatris noftri

ad beneficam nos flimulet in pauperes

"Theodofij: praceptum fenis eft ; nobis non

commiferationem : fi enim refpicimus ad

licet illud transgredi ; curam filiorum non

noflra, quae miíeris damus , & fimul ad

'abjiciet pius Pater, qu& pauperibus damus,

coeleftis pietatis indulgentiam multo plus

nobis non fubtrahuntur , fed uberiüs cumue

.

recipimus ,. quàm erogamus

3

. fiquidem

lantur; Chrifto commodatur , quod paupe-*

pro paftu pauperis regnum coelorum nobis

ribus datur ; reítituit Chriftus aucto foenore,

Ífpondetur ; pro erogatione fracti panis ,

quod pauperibus donatur : fed Monachi pro.

& hofpitij receptaculo , vel nudati corpoe

prio infitentes confilio ; dixerunt ; non fup-

ris veftimento , opem fuam nobis invocan-

petit nobis, quod demusalijs: omni tritico

tibus per Prophetas Dominus pollicetur ,

Monafterium fpoliare, & horreaevacuare,

damus in terris petitura , G recipimusin

f

nemo fuaíerit: ad heec moerore dejectus Ab-

coelis perennatura,

Quis ergoó non certa.

bas: lte, inquit, quod vultis , facite ,

tim opes íuas laxiori per indigos paupercu-

mihi culpz non dabitur , (1 quid nobisad-

los largitate non fatagat difpenfare,cum pro

' vetfi conugerit , ftipemneg»re indigentibus

fluxis permanfura , pro labentibus flatura ;

nuaquam confü!tumerzit; tdque Deo difpli-

& pro temporalibus eterna intelligat re-

5

cet, — Quid ni poft dies aliquot Praefectus

cepturum ?. quid prodeít, congeflas in ter-

Aitih, C

annonz horrea invifit , mirum dictu! fru:

ris opes recondere ; Íi nullum nobis fru-

K

3nentum totum , trizicum omne in germen ,

&um producunt in calis ;

f1i nulli nobis

herbámque reperit cffufum , nulli ampliüs

L

funt emolumento ? tunc nobis profunt , ac

apium uíni

?

- imó & abjiciendum fuit, ne

uberrimam fructuum fuppeditant meffem ,

horrea vitium contraherent ex vitiaco- tl:'i-

/

fi in agro pauperum fatz miferorum :finu

tico.

foventaur , quibus cum benefacimus expenfae

64.

Id Abbatianfam obtalit opportune Co.

pecuniz auctum fcenus reportamus,

mobitas redarguendi immifericordie , in-

quiens : jure meritó hanc totius tritici ja«

Lucrum noftrum eít noflrarum eroga-

DÀ

éj.

&o facultatum :

foemnori enim traditur

*

éturam fecimus, quia monita Patris noltri

Quingentis mo-

quidquid efurientibus datur : hinc Apoftolus

- ."'Theodofij negleximus,

Paulus commendans incrementum hoc ex

& Qorintb.

. dijs turbis pauperum fatisfacere potuiffe-

eleemoiynis in fubfidium pauperum ero-

mp a [ æolg.

mus , nunc Íordidé avari , fatué providi

ferà quinque modiorum millia perdidimus.

gatis, ait : Hoc autem dico ; qui parcé fe-

minat , parcé, & neter s. G aui feminat de

. Quid ftatres lucrati fumus ex confueta pau-

benediciionibus , de beneditlionsbus €& mme-

peribus denegata ftipe ? plurimum nobis

tet.

Ec poílea agit. de hilari donatione,

intulit damni neglecta in pauperes mileri-

& comparat eleemofypam femini , quod

cordia; &t dum fpem no(ítram non in Deo,

fed in horreo pofuimus , horreum , &

fatum in terra exculta inde fovetur , ger-

minat , adoleícit , & aucto foenore ,. ac

meritum in Deum perdidimus.

Diíca--

mus hinc fratres ,à Deo rerum omnium

multiplicato cenfu excrefcit ? ad quod allu-

moderatore univería providentiffime difpo.

dens; D. Ambrofius ait : Beneficium lar:

gienti prabenti magu permanet , quagi»

sïem;. $,

.mi 5 & confuetas largitiones numquam pau-

L

)

& ea nobis aucto foe-

fuícipienti : nam mifericordia quidem ad

*

peribus denegare

indulgentiam pervenit

L

f'4tiA AUtCHLs

nore re(litoi , que pauperibus erogamus ;

& ea à nobis fubtrahi, quaijsdem denega-

multiplicate mercedis permanez tribuenti.,

-T

mus.

Quid. profuit triticum in horreis

E/urienti dedifii panem , . ille quidem paftus

efl , fed ad te vedit , quod dediflà cum.,

congeffiffe, quod unà cum pravijs omni«

.

*

froctibus ,

6 ufuri

quod fi. difficile.s

bus perdidimus curis, ac laboribus, cum

putas , confidera frumentum ,. quod femi-.

potuiffemus pauperibus opitulari , — & e-

natur n terra ,. fi non ad feminantis pe-

rogate annona Ícenus reportare ? diíca-

mus eX evacuato penu opes impofterum

tiàs , quam ad fufeipientis (ucra cedit,

Ecce quomodo eleemo!yna femen occatae

noíiras larga per miferos erogatione di-

telluri concreditum in bencficium erogan-

Ípenfare , ne quz poffidemus , perdamus

l

tisf

, I'Z"rdm'ï de Affeidibus 1om. K

Xy yy

L

72

Diferatio XXX,

tis imitatur , redit enim ad fuum largito-

multiplicatio furtivo notatur incremento ?

rem multiplicata ; adeó ut , quod datur ;

fi Chrifti manus nonnifi beneficia fpargunt

non deperdatur , fed in beneficium dantis

ad fupplendam alienam indigentiam , &

augeatur , quod etiam eleganter innuit

nemini

funt damno ,

fed omnibus lus

p eþz'plmn,*Ethebius Emiffenus ; inquiens , alloquitur

cro, curhac benefica panum elargitio fure

Zïiomil.q..

tiva dicitur ? & panis augmentum , fur*

divites erogantes pauperibus eleemofynam:

Alt cum per vos ad illos pervenerit : & ex

tivum vocatur incrementum? Quid cum a*

dlla ad vos multipliciter , vevertatur , hoc

varo furto , quod alteri obeft , benefica

enim bonum dando nonm confumitur ,. fed

Chrifti elargitio ,' quae omnibus prode

B2

dilatatur

, 6 magis dum transfertar ,

nimirum impenfz commiferationis , GC

4cquiritur :

fiquidem [alubri , jucundáque

erogatz eleemofynz eft privilegium , ut

commercio , && accipientis lucrum , & tra-

res indigenti jam donata , aucto feenore e-

dentis augmentum efr.

largienti augeawur , & multiplicatio do«

nationem antevertac

,

.

priisque in manu

66,

Cüm ptimüm largitio ex pia commi.

feratione profecta ad pauperem pervenit:

erogantis multiplicetur , quàm ad manus

*

*

cui divitis beneficentiá opitulatur , gratia

perveniat accipientis

nam qui benefica

augmentate mercedis eidem multiplica-

commiferatione pauperibus opitulatur , &

IX NT

tur.

Sequebantur curbz plurima popu-

per erogatas eleemotynas eorum excutit

m/ej

lorum Salvatorem per defertum , hoc eít

miferias , quae miferis elargitur priüs in e*

oves fuum paftorem , zgri fuum Medi-

molumentum dantis muluplicantur: hine

cum , &famuli fuum Dominum ; cüm-

quia quinque panes in manu dantis ad quine

que millia hominum fuére faginam dilatati

que triduano jejunio viribus deficerent, &

fame corroderentur , nec Apoítoli , qui

& in obíonium excrevére , quo abundé

fuum fuerant Magifltrum fecuti , ni(i quin-

plura hominum millia potuerint fe reficere,

que panes hordeaceos , & duos pifces fe

hoc incrementum furtivum dicitur ,eó quia

L

clanculó auctum

cum detuliffent

P

ex Magiflri mandato

bentibus.

vfoenu's diüanerit*dxscum-.

libenter exiguum obfonium famelicis cef.

ferunt turbis; fed quid inter tantos nu:

Ea eít vis benefice commiferationis ,

€8.

mero quaíi quinque millia ? Nihilominus

ut priüs commiferantem ditet incremen»

ccepit T E-

/to furtivo , feu occulto ; quàm pauperis

)5

- goan. 6, , cüm viri illi discubuiffent.

LÀ

Àle

SUS panes , 64 cim gratias egtfet, . difiri-

fuccurtat indigentize

.

noón tamen cen-

Ífeas hoc incrementum furtivum opus efle

buit. discumbentibus 5 fimiliter , & ex pt-

fécbus » quantum volebant , ut autem im-

hominis largientis , quia opus eft omnie

pleti f«nt ,. dixit. Difeipulis fiis , coliigite ,

potentize , & folius Dei miferentis , qui

vult furtivo veluti incremento reftitue-

que juperaverunt fragmenta , ne pereant ,

collegerunt ergo ,. && impleverunt duodecim

re habentibus , qua ab ijsdem fuppeditane

tür non habentibus.

cophinos fragmentorum , ex quinque pani-

Quàm eximia , &

bus bordeaceis,

Ecce in quam uberem pa-

excellens e(t eleemofyn:z praerogativa! quae

nes multiplicant meflem in deferto , licét

dum panem frangit , auget ; & dum ero«

gat, multiplicat ; videtur enim Dei emue

probro laborente fterilitatis ; quinque dun-

taxat panes fracli non folüm discumben

lari Omnipotentiam , cum panum multi-

tibus augentur ; fed & dantibus Apoftolis

plicatio ,. qua diving tantüm datur ome«

incrementantur : perinde fuit panes in fru-

nipotentiz , benefice commiferationi , &

fira frangere , & diflribuere famelicis dis-

eleemofynz accommodatur : & ho« pa-

cumbentibus , ac femira jacere, ac in ube-

€&o dicitur haec multiplicatio panis fur-

riorem augere annonam , & integritati

tivum incrementum , quia veluti fura*

confulere obfonij : illa erogatio fuit mul-

tur prerogatvam foli tributam ommni«

4Acceptt ergo

potentie panes multiplicandi,

Quàm

Serm.10. 44 tiplicatio , arguté D. Leo.

quadr4tt[.. *ESUS panes. — Illa intervenit manus , que

apté igitur Chryfologus hoc panum aug-

sap. 5.

inentum à Chriíto famelicis turbis eroga*

CJP , tl 1

panem frangendo. auget , & erogando mul-

tiplicat ; ferax eft Chrifti manus ,' quod

tum furtivum vocavit incrementum ; quia

tangit ; hoc auget ; & quod erogat, mul-

elargitio pauperum indigentijs fuccurrens

Omnipotentiz veluti furripiens praro-

tiplicat : dum panes minuuntur in fruftu-

la, in uberiorem grandefcunt anncnam ,

gativam multiplicat , quod erogat , o»

quafi fruftula & Chrifti manu in discumben-

püsque diving omnigotcmiæ fibi arro

tes dilapfa femina fuerint non confumen:

at,

La

69.

da, fed multiplicanda

e

pulchré Chryfo-

Hinc Chriftus redarguït fervum il-

]um nequam , qui concreditum fibi ab He-

Matthb. $a

logus ait.

Qui panes quinque fragmento

Serim. 1 69.

profiuo ,. && furtivo incremento ad quinque

ro talentum in defoffa fepelivit tellure, &

abfcoüditum diu fervavit otiofum.

Ser«

millia bomiuum tetendit , & dilatavi fa-

ve male , & piger fciebas ,. quia meto ubi

ginam.s.

67.

Sed cur furtivo tribuitur incremento

non [emino , & congrego , ubi non [parfi *

partitio panis & Chrifti manibus famelicis

oportuit ergo te committere pecuntams

di(tribuendi discumbentibus ?

cur panis

meam Numularjs , ut weniens. ego ve«

cept[cm

725

Pecuniz,quz pauperibus erogantur divitias augent.

fericordia tua , hanc autem c&leüem mi«

eepiffem. utique , quod meum eft cum ufu-

4.

Si queras , quisnam fit fervus iíte

fericordiam non alio faciunt fibi pretio ve»

——RQ— M L M NT

deíes , & improbus, qui pecunijs dives

nalem homines , quàm per exercitia benee

ficae commiferationis in pauperes.

heri fui , eas abícondit , quas potuillet

negotiari ,. & fcenus inde recipere in pro»

Impediturus Pharao incrementa filio«

prium , & Domini emolumentum ; G qui

rum Israel in /Egypto eos opprimere animo

moliebatur , ad quod Magiítros operum

fint hujusmodi Numularij , qui fufcepram

pecuniam cum ufura reftituunt. INon cre-

inftituit, qui eis przeffent, & verberibus,

das, alium effe fervum hunc malum , quàm

erumnísque affligerent ,. prefertim labore

ipfum divitem , cui Deus omnium Domi-

diuturno. — Prepofust itaque ei Magiffros Exodi 1.

nus fttas concredidit divitias , non ut easre*

operum , ut. affigerent eos oneribus ,. edifi-

*9,1EI.

conderet in fcrinijs , clauderétque in ciftis

cauerintque urbes tabernaculorum Pharaos

ni Pbhuhom , & Rbamefjes.

Qua veró

vel fepeliret in tetra, fed ut.eas pauperibus

erogaret ; qui funt Numularij, traditas fibi

textus vulgatus vocat tabernacula , Vatabe

lus ex textu hebrzeo vertit apothecas, hor&

pecunias cum ufura , auctóque foenore te-

ftituentes dantibus:ícité Salvianus Epifcopus

rea , repolitoria , feu publicagranaria, im

:S

Lib. 3, 42

Mahlienfis expendens prafara Matth. verba

quibus fervanda reponebantur frumentum ,

oleum , vinum , in quibus JEgyptiorum

&cclef.

ait : Cám enim numularij Salvatorá paupe-

erant divitie ; quapropter textus. Chal. .

YO5 , G'egeni reclà intelligautur , quta pecu-

ii , qua talibus dijpen[atur, augetur: cum

daus habet , Urbes rbefaurorum , fedaptiüs

ad rem noítram Hugo Victorinus ;5 an-

ufuris absque dubio Deo redditur , quidquid

notat. in Exod, has urbes regijs deftinatas

egentibus erogatur.

Sunt igitur Evange-

lii numulari; fibi tradita reítituenies cum

thefauris affervandis arbes pauperum intere

pretatur , nec immeritó, quia Regum vee

uíura , auctóque fcnore, pauperes : hi e-

nim concreditas fibi pecunias non diffipant ;

ri , & locupletiores thefauri pauperes funt ,

neque in defoffa fepelliunt tellure, íed in

quibus fi fuas concredant opes cuftodiens.

das , non folüm in tutocollocant, fed cum

coeleftes recondunt thefauros , . non ut o*

O

foenore recipiunt , qua tradiderant.

(l

tiosé torpefcant , fed ut in emolumentum

excreícant largientium;

quantüm locupletiores effent Principes ,

quàm ditiores effent Reges , fi eorum

gOo.

Qui divitijs affluentes beneficacommi-

feratione pauperibus non opitulantur, fibi

thefaurus pauperum foret zrarium: | fi

quz alendis canibus , equis , ac feris exo-

divitías invident, quas dum poffident , per-

ticis impendunt ,

pauperibus enutriendis

dunt, que in lucrum excreícerent , fi ma-

nus pauperum eas negotiarentur, vel mi-

erogarent ; veris divitijs affluentes é ter.

reno ad coeleíte regnum avolarent, cum

ferorum (inus eas foveret : dicitur pauperis

finus divitis opes fovere , ac diviti favere ;

mortalitatem exuerent : íed quia pauperie

feu cenfum augere; cüm propriam obtegit

bus neglexére opitulart , G& ipfi pauperes

plerumque, G nudi meritorum ex hac emi»

nuditatem ; cum fe veíl:ens frigus à fe ex-

curit , & neceffaria fibi confulit obfonia ;

grant vita.

Utinam urbes thefaurorum ;

vires reficit ,

& corrodentem famem à fe

quos poffident , urbes effent pauperum ;

pluribus ditefcereat opibus , ac longé ube-

abigit:. quod paupeti datur, nonamittitür,

Ceníus enim.

Íed commodatur , ac incrementatur ; qui

rioribus affluerent divitijs.

enim dat pauperi , fibi cum ftenore donat ;

divitum pauperum fünt fubfidia: non con«

geíti thefauri, nec cumulata divitize Princie

proprio emolumento confulit , qui alienz

pem ditant , fed pauperes , quos alunt ,

confulit inäig&ntiæ ; datfluxa, ut accipiat

zterna; dat quisquilias , ut fufcipiat gem-

quos alloquens D. Zeno Veronenfis Anti- s,,, ,. a,

(lesait: Digni effis univerfi aurum , argen- avarisia,

mas; dat vitrum , ut recipiat adamantem;

dat terram , ut habeat coelum, quod ut aobis

tiímque non babere , quàm effe : nam vos

efla aurum vivuum Dei « Cbrifli vos avgene

Deus det ,ait per Ofeam. AMifericordiam.s

volo, exigit à nobis beneficam commife-

tum , vos Spiritus [antli divitia : vos fi

fc'fp. 6. 'v,6!

ratdionem in pauperes, ut nobis rependat

terrena metalla contempferitis , — longé bie

vita vefire thbefaurus , vobis aurea ,. & a«

fuam gloriam : nec noítra Deus à nobis exi-

tberea illa civitas confirucla efl , quàm ap-

git , fed fua; cum quz poffidemus , fua

fint , nen noftrá ; & nobis tantüm (int com-

pofité urbes thefaurorum , . urbes dicuntur

pauperum ; hi enimaureifunt ; quia auro,

modata , non data: fi zquitas exigit , dari

& argento deflituti: funt aurum. vivum

expoícenti fuum ; quis deneget Deo, quod

ipíe à nobis expofcit? quideít, quod à no-

Dei , quo divites fibi opitulantes di«

65 ,

tent , ac ad aternum promo:

MW'?'; h

bis petit. folam mifericordiam in paupe-

zecs

?

*

Mifericordiam volo , expofcit hu.

veant in coelis

[4

manam mifericordiam à nobis, ut divinam

regnum.

e

*

eít enim in coelis mife-

nobis elargiatur

zicordia , ad quam per tetrenam in paupee

— detso

*

*

res commiferationem pervenitur

ajebat

ov

Domine in celo mt.,

David Píal. 34. v.6.

Yy yy 2

B n

Verani dz Ageäiöw Tom. l.

$.

714

Diflenratio XXX,

petito cantüs modulamine, Agri lilia ,

$. VIII.

quamvis non laborent , neque nent, Salo-

La

*--— $—— ( €»

monis tamen exuperaüt ornatum

*

cüm &

Veram augendarum . opum rvatio-

converío bombyces induftrij ornamentorum

gzem nos Chriftus edocuit , aliam non

opifices textringe incumbentes , dum alijs

eje , quàm nofiram pauperibus impertivi

fericum nent ,fibi infelices fepulchrum cone

firuant,

.Amonam s5 que non acce[fione erefcit ,

— — d — 9095 vf

þdk imminutione: AH-

Chriftus igitur non quomodocunque

7-

geur.

turbas pafcere voluit, non ítantes , nec de-

ambulantes ;

fed discumbentes j faítidit

Ametfi in manibus pauperum opes

enim hominumfolicitudinem huc , illücque

A& —divitum incrementum fubeant , adeó

discurrentium , qui fi pari labore coclum

Iut. ;þily

73 T

9) I

tamen tenaces funt homines, & pro-

qua&rerent, ocyus regnarent in ccelis, quàm

prio ari adhzrentes , ut neglecto proprio

Íaturarentur interris, — Opitulaturus igitur

emolumento malint, quas congefsére pecu-

discumbentium indigentijs Chriftus.

KRe-

nias fibi retinere , quàm levandis proximi in«

fpexit ia celum , & benedixit illa , & fregin,

Lste. 9.9.15. «

digentijs impendere,

Idque fortáffis caufz

& disiribuit. Difcipulis [uis ,- ut ponerent

fuit , curin deferto Diicipuli Magiftrum

ante turbas.

Inaudita fané cultura ! ad

JESUM rogárint ,

ut turbas dimitteret ;

uberiorem inde mefífem colligendam , non

victum fibi in finitimis oppidis comparatu-

manus terra infixa, fed oculus in ccelume«

ras : dio enim tantüm piíces , & quinque

rectus, fruges in deferto diffeminat , an-

hordeacei panes Apoftolis fupererant ad

nonam in folitudine ípargit , G ne in fu*

vires reficiendas.

Eremi fiquidem afperi-

dore vultus fui vefcetentur pane fuo dise

.

tas, & deferti fterilitas delicias non patieba-

cumbentes

P]

non labor ,

fed fiducia ube-

;ur obfonij ,. & luxum omnem refpuebat e-

rem meffem inter vepreta montium demee

pularum , cüm Apoftoli duobus tantüm pi.

tit.

Qui manus terrz infigunt , & femi-

Ícibus, & modico pane ad vires reficiendas

nà fpargunt , proprio fudore irrigatum

?

e

y

fccum per loca illa deferta tuliffent ; quod

íuum comedunt panem

qui veró cof«

tamen putárim non ex paupertate penuriam

dis oculum in coclum dirigunt , non pane

illam obtigiffe , fed parfimoniz fuiffe argu-

aluntur doloris, fed fru&tu reficiuntur cae-

mentum ;. quia licét tam exiguus ciborum

leftis olitoris ;

quia frumentum electo «

apparatus Apoftolis fuppereret , nontamen

rum non é terra finu , fed ex coli agro

ijsdem pecuniz deerant ad. neceffaria obfo.

expectandum eft.

Sed quid ? quód procul

nia etiam pro aurbis discumbentibus coé-

à mari in fylvis , & montibus ad delicatio*

;;u:. ».". menda, alloquens Magifter Chriftus fuos

ris ferculi delicias , ad gulz illecebras , fe»

13.

Diícipulos ait : . V2s dare illa manducaress.

rarum fylveftrium carnes defint , quibus

b

4tt illi dixertint , non funt nobis plus quam»

montes , & lylvz abundareconfueverunt , &

quinque panes , & duo pifcess nifi forté nos

ad temperantia apparatum gemini tantüm

eamus , € ematnus in omnem banc turbam

fuppetunt pifces ?. Án, neferculorum de-

Non dixerunt emendicatum ibi-

licijs gula indulgeamus illecebris , fed per

efcat.

mus , fed.ut emamus , quia non diffidebat

parfimoniam frugalitatis virtuti ftudeamus

ab Apoftolica paupertate etiam numerofa

temperantiz ? Chriftus autem turbas re-

pecunia , dummodo fercula non fuiffent in

fe&turus discumbentes , &on folüm refpe-

deíerto numeroía , necad delicias præpar;:.-

xitincoelum , fed etiam benedixit , ac fre-

ta,

git, quiatunc augemus patrimonium , cum

74

Quamvis amplum patrimonium reli-

panem noftrum frangimus , & noftram pau-

Ld

iofos non dedeceat ,. eos tamen tenuis de^

peribus impertimur fubflantiam

.

noílra

€et annona ; pingui proventu , non lautiore

annona non acceffione creícit , fed immi-

ompa debet menfarum apparatus tumere j

nutione augetur.

-ecclefie cultus-in facra (upellectili debet ir-

Hanc unam augeundarum opum ratios

75

- radiare , non ferculorum deliciz debent in

nem fuis reliquit Chriftus fidelibus : frane

coena redundare ;; & non pocula , fed alta-

gere , quod poffident , & indigentibus tur-

- rium ornamenta fplendefcere, — Chriftus ta-

biserogare 5 tunc enim füo crefcunt frag

&H69.9. l'.q..

men juffit turbas discumbere, — Facite illos

menta difpendio ; fua augentur diminutio-

discumbere | per./ convivia quinquagenos.

ne opes j

fuo crefcit annona decremento.

Sumpturi enim viri Chrifti epulum discum-

Vigilavatitiadivitijs non excubet , à cufto-

bunt : quia tranquillam ducentes vitam nul-

dia pecuniarum excludatur , üt liberali diffu-

la folicitudine anxij fant , qui in Deo requie-

fione uberiàs multiplicentur , quz poffide-

. fcunt , & divino pafcuntur,epulo.

Elias

[

mus: Er benedixitilla , 69 fregit , & di.

Luï; i&idt ".

enim tunc ab Angelo fubcinericio pane fuit

firibuit Difcipulis fuis , ut ponerent. ante.»

ié,

turbas.

enutritus, quandonon folicitus de obíonio

Chriíti benedictio crucem prafig-

tranquillé füb junipero discubuit.

Volu-

nat , quia noítra voluptates nonnifi mortifi-

cres coeli , quamvis terram non excolant ,

catione augentur ; & no(ílrum obíonium in

folitudine arumna íolà conditur patientiá,

paícuntur tamen , dum arua exhilarant re»

7"

Uup-

Pecuniz ,qüæ pauperibus erogantur, divitias augent, — 72$

dita,fuos communes omnibus voluit h&mi-

Suppeditahda mox difcumbentibüs turbis

obíonia, fuis magi(ter Chriítus diítribuit Di-

nibus fructus effe conditor Deus 5 qui ficut

avibuscoeli vitze fuftentande alimenta non

fcipulis, qui lizét fractum panem difcum-

denegat, ita neque vult hominibus deeffe:

.bentibus partiantur ; Chriftus tamen | efcas

multiplicat , ut quisque fuo fungatur offi-

&Lideo terram conflituit feracem , ac anno-

?

cio ; diícántque Pralati animarum ; alijs

nz multiplicande aptam , arboribus aien-

dis, fructibüsque gignendis accommoda«

curam demandare plebis pafcendze, quó fo-

n

licitiüs animas ipíi pafcant ; fuos habeant

tam, ut ex communi naturz penu fumat

Pralati thefaurarios, per quorum manus

quisque, quód fibi fufficit.

Dives autem

Evangelicus, cui terrg . feracitas uberio*

pauperes paícantur, habeant per quos ne-

ceffaria ad victum indigentibus fuppeditent;

rem fuppeditaverat meffem , non de paue

Euc.ibid,

Et mauducaverunt omnes , & [aturati funt.

perum fuccurrendis indigentijs , fed de hor-

9.17.

Omnes comederunt , & ommnes fuére ex-

reis dilatandis cogitavit , anguílior animo

pleti, qua gemina conditio delicijs deeft

fa&tus, quia divitijs amplior; fed divinis in«

hujus mundi ; càm pauci fint , qui ijsdem

gratus beneficijs, ea domo extraxit,cüm im-

Lw', -'v-lg.

munificus pauperibus annonam fuburaxit; &

diffluant ; quapropter non omnes mandu-

cant, nonomnes dignitatibus infigniuntur,

quas avaré fibi retinuit opes , luridé per-

nec omnes faturantur : opes enim funt pau.

didit ; quas aucto focfüore fuiffet lucratus;

fi non de horreis dilatandis, fed de paupee

corum, Regnum unius, & faturitas nul-

lius; qui enim voluptatibus hujus fzculi fe

ribus alendis cogitáffet. Hinc Auguftinus

Mattb., lg:

fe ingurgitant , non famem explent, nec fi-

expendens verba Chrifli :

Sí vis perfetlus

effe vade , vende , qus babes ,& 4a paupert-

tim extinguunt ; fed fupplicio Tantali eà

acriüs torquentur, quó ore tenus in latici.

bus , E babebis tbefaurum in calo 2 aitlib.

— bus mereuntur deliciarum : fuit Tantalus;

$. contra Fauftüm «ap. 9.

ANéc tamen illi

cujus & fitis intet. undas excrevit, nec fa-

foli, qui ut fimt. perfecli uendunt , && dimit-

zunt omnta fua ,. pertinent ad Regnum «

ratu.

mes decrevit in. copioío fructuum appa-

L]

lorumi fed buic emilitie Ghriflwane . propter

;6.

Qui in deferto difcubuerunt, non fo-

quoddami commercium. cbaritatis [ubjungi-

. ]üm manducárunt omnes, fed & faturi vi-

tur etiam quedam [lipendiaria multitudo ,

res plené refecerunt , cum tamen vix unus

eut dicetur in fine,

Efurivi & dediflis nabi

in mundo fedens faturetur , qui fimul fit

amanducare.

Vult Auguítinus non folüm

dignitate infignitus , & tranquillitaté per.

eum habere thefaurum in coelo, qui omnia

fruatur; nemo quifaturetur, licét uberio-

pro Chriíto dimittit $ verüm etiam qui fru-

ribus affluat divictijs.

Évangelico cuidam

€us fuos non fibi tantüm congregat, fed

diviti uberiores ftuétus ager attulerat , &

& pauperibus erogat, qui ab. Auguftino

meflis copiofior horrei fuperaverat capaci-

per ftipendiariam multitudisem indicantut;

LuciwW7.tatem: Er cogitabat intra fe dicens quid fa-

quatenus egenis pietatis vectigal femper de,

£iam, quia non babeo , quo congregem fru.

betur ; divitum ftipendiarij funt paupetes;

&us meos : €$ dixit. boc. faciam defiruam

quibus propterea in(erviunt , viam ijsdem

borrea mea , & majora faciam ; mon cogi-

incolum Ííternentes , & earum divitias

tavit uberioribus affluens divitijs fuperfluum

fibi erogatas in colefti thefauro recon.

pauperibus erogare , fed de horreis ampii-

dentes.

»9.

andis excogitavit; quia minimé fatur; quó

Sunt enim eleemolynz pauperibus ero*

annona creverat uberior, eó fame difcru-

gate, que divitum fordes abítergunt , no-

ciabatur acriore ; & quafi annona , cuihor-

xas delent, de quibus ait Chriftus : Beat?

Mattb, ge

*U-7e :

"xea non fufficiebant ; eidem non fufficeret,

mundo corde , quoniam spfi Deum videbuut.

totus fuit in ijsdem ampliandis, non in pau-

Non me latet , minimeé inter fe convenite

peribus füccurrendis? neque communis ho-

Interpretes, quinam fint hi mundo corde ;

minum meminit natur , cui omnia commue-

Ício plares per cor mundum intelligere men.

tem cáítam , defoecatam ab omni libidine ;

niajimó neque impertiti fibi à Deo beneficij.

à 75.

Divitibus non dantur opes,fed commodan.

& nulla prava concupifcentia foedatam ; a-

tur; tuz non funt; quas Deus in commu.

lies cor circumcifumà quovis pravo affectu,

nes deftinavit ufus, nontecondendz in hor-

Deut, 30,

& improbo defiderio :: Cireumeider Domi-

reis, fed diítribuendz funt divitize indigen-

nus Deus tuus cor. tuum ,. 65 cor feminis

V. 6,

r]

tibus : pulchrä Zeno Veronenfis de d:;plici

iui, ut«diligas Dominum. Deum tuum in.»

zentationis [pecie ait : Non esi utique. fine

zoto corde tuo, G in tota anima tua, Quod

cau[a, quod tibi à bono , & juslo Deo offi-

fi expendas Ícopum circumcifionis, depre-

r

eim tribuitur largiengi , ls neceffitas tri.

hendes ; minus effe , quoód circumciditur

*

Difhen[atorem te igirur

buitur indigendi.

cüm refcéla pars totum imminuat ; & quà

;l L'(" iþidu'v'

confervorum tuorum ex dominicis faculta-

plus admovetur cultrum circumcifionis

?

e

) j6

tibus te effe cognofce,

Nec aílimes , quód

eó pet plures amputatas portiones accerfi«

omnta ventri , & delicis tuis terra. pro-

tis decrementis magis decrefcat , ac minua-

dacat.

tur totum,

Quomodo igitur potis erit

4?

Non pro (olis fuit terra divitibus cone

quis in toto corde fuo Deum diligere , (i

LI

Yyyy 3

priüs

726

| Diiïeitaziö. XXX.

ss Liut.cAp.1t

pribs cor circümciditur ? fi per cultrum

propter Chriftus nos monet, uf squzä no

gl

El

* .vt410 "

circumcifionis minuitur , ejüsque integri-

fuperfluunt , pauperibus erogemus , u*

noxis mundemur ; Verumtamen quod fu-

tati derogatur, quomodo in toto corde po-

terit quis DEUM diligere ?

perefh date . eleemofynam : 65 ecce. omnia

*

72:

Non eít cor, quod circumci

ditur, fed

anunda funt vobis.

' . Quaritur quid fit hoc faperfluum à

81.

luxuriantes cordis propagines ; fed laícivi-

entium pampinorum affedus, qui ampu-

nobis pauperibus erogandum , & commu-

tantur, defideria plura poffidendi , & nie

niter conveniunt effeid omne, quonon in«

hil pauperibus erogandi, funt hzc extra-

digemus , quiaid nobis fupereít, ac fupet-

nea involucra, qua cor prepediunt , eíque

fluit.

Si igitur quod fupereít nobis , da-

libertatem adimunt :

tunc cor vera gau-

mus pauperibus, emundamur , & à noxis

purgamur; jam facilé poteft homo licét

det libertate, quando ab ^hifce fordeícen-

tis avaritiz eft affectibus liberum: funt hujus,

fqualidé fordidus fe emaculare, fi qua fibi

modi propagines , & paffiones fuperfluz,

fuperfluunt , finat in pauperes refluere.

O quàm potis eft benefica in pauperes com-

qu£ ad cor non pertinent; Q fi cor tuum

eít , tua non funt hac involucraaffe&ctuum,

miferatio! quz per erogatas eleemofynas,

quamyis tua; fed fsculi, fed opum: am-

quibus levat miferias, firim extinguit, ia-

mem expellit, & nuditatem cooperit,noxas

putandum eft igitur in corde, quód ei fu-

perfluit, ut quidquid cordis manet , tuum

etiam omnes delet , & totam abílergit ru«

fit, quo Dominum diligas, — Exue igitur

biginem ; adeó ut totum . expurget homi-

nem; date eleemofynam,G ecce omnia mnuda

fuperflua, da pauperibus, qua tibi non

inferviunt, qua in horreis , in cellis vina-

funt vobis ; nempe interna, G externa,

Pulchré Philo

Lib.de vi-

ris, in aratio redündant.

mens, & cor, anima, & corpus, per benefi-

ait : Cereumeidimini cordis duritiem, boc

cam commiferationem , ita emundantur,

diim.offer.

efl. excide fuperflua mentis germina pro.

ut veluti in terfo fpeculo ipfa appareat

beatitudo.

gnata ex ipmoderatis affecdibus ; & coaltta,

Parum foret, fi folam con-

Ícientiam contraclis peccatorum fordibus

L]

in[itague m animum à malo agricola; sa-

fipientia quám primüm excidenda [ummo

emacularet,ni(íi cor etiam emundaret à vitijss

fiudio eff,

qua altiüs in anima, & corpore fuas egére

.

Quid? quód non cor utcunque,fed cor

radices , hinc exclamat Petrus Damianus

.

$0.

- Lib. opufcas.

tuum fe circumcifurum polliceatur Deus?

O virtus eleemofjua ,. qua welut ffuentum»

9. CGP*S'

quia nimirum ferpunt in cor hominis plura

fontis irrigui , & peccatorum inquinamen-

prava de(ideria , germinant depravati affe-

za detergis ,. && efluantium vitiorum flam-

&us, fubrepunt ambitionis appetitus, ex.

mas extmnguis ! — O felix eleemo[yna * que

crefcunt gramina avaritie , nequz à divite

de gebenna baratro tenebrarum filios extra-

poffidentur indigentibus erogentur: hac

bis , &5 adoptatos luci perpetue Rognis «d

omnia (uperílua vult Deus, uté noftro cir.

leslibus introducis ! tu de./ jacentibus — fub

cumcidamu$s corde, quó fimus mundi cor-

eriminum (qualore con[picuos, tu de dam.

de; qui enim cor ab omni pravo mundi-

nabilibus (anélos, tu de gentilibus Cbriäïian

runt affectu, hi mundo dicuntur effe corde.

105 facit,

81.

Alij,eos effc;ac dici mundo corde afferunt,

Adeó mira, & potens eft beneficz

qui cor, à quovis creaturarum anmore pur-

commiferationis in pauperes virtus , qu&

giárunt, quo mundum effent Íanclitatis ,

non folüm noxas criminum delet, nonío«

Sed difficile eff,

ac perfectionis fpeculum.

lüm peccatorum rubiginem abítergit ,. &

lutofi hominis cot ita abítergere, defeeca-

vitiorum altiüs defixas radices evellit 5 ve-

re, ac polire, " ut terfum veluti fpeculum

rüm etiam excuífis tenebris ignorantiz

nonnifi DEI referat amorem.

Sed hujus

mentem hominis illuftrat , ac ccelefti per-

a

circumci(lonis cultrum , fi benefica acuat in

fundit lumine, quo coelefti donantur bea-

Mætth.*SQ

pauperes commiferatio , omnia radicitüs

titate : - Beati mundo corde , quoniam sp[i

DEUM videbunt. :

fi qui mundo funt cor-

"007,

pracidit pravorum affectuum vitiata . ger-

mina, & accerfita. munditie cor expolit;

de DEUM in cceleíli patria vident , ac per-

fruuntur , feu beatitate ditantur , hanc

id innuit Petrus Damianus iniquiens; |Quis

Opufcul.9.

cordis munditiem inducit benefica in pau-

saPo 2- P?'O'U.

potest. dicere znundum esl cor meum . purus

fum à peccato ? .quis ením. gloriabigur. ca-

peres commiferatio ;

quaz veluti cceleítis

30,7»9,

flum fe babere cor? fed eleemofynis [olerter

pluvia in intimiores cordis receífus. delapfa

l

in[isie , & mundum te ex divina pietate con-

&fluantium vitiorum flammas. extinguit ,

fide.

linde Saluator , quodfuperest inquit,

peccatorum omnium rubiginem abfílergit,

date eleemo[jmam ,. 9 ecce omnia munda.s

& inquinamenta fingula delet ; quin &

fent vobis.

Sicut enim ardor ignium me-

affzclus cordis in obíequia fle&it re£lz ra

tallà cujusque vubiginem , — fic eleemo[yna

tionis , ac portionis in homine fu

Ni-

àreclo deflectant tramite.

perigris,ne

confuevit animae purgare fqualorem.

mirum benefica commiferatio cognatum

Eft hujusmodi benefica in. pauperes; — 85.

humano cordi fqualorem abílergit, & o-

commiferatio Bellatrix illa de genere. A*

mnem noxe rubiginem excoquit.

Qua-

mazónum , qua cclum aggreditur , & ex.

pugnat

)

! Pecuniz;qux päup'kribus ercgantnrdivitiasaugent, 727

-

!C.MPJ t

.

4[1

*.

| Regnnm celorum.s

vulneta. corporis membra fauciat ; fed per

Mnxtii. 1l

þugnät* ait Chriftus

vim patitur , violenti rapumt. illud.

4.'Sed

profufas eleemofynas manus pauperum 4

perit, & mentem recreat; hac eít illa vioe

quanam eít haec vioientia tam valida , &

effcax , qua pouis fir ceelorum arcem mu-

lentias quz Regnum coclorum fapit, ap.

pofité D. Ambrofius : m facimus Do-

1

nitiffimam aggredi , expugnare, Gcapere?

olim aufu temerario montes

míno non compellendo , [ed flendo ,. nom

fcio gigantes

montibus . addidiffz , ut .. coelo viderentur

provocando injurijs .. fed lacbrymis exoram-

do: Obeata violenita , qua non indignae

bellum indicere , fed eorum audacia cot-

ruentium faxorum , montiümque ruinis Íe«

tione percutitur ». fed máfericordia condona"

pulta priüs fuit, quàm coclum valetet per

tur : - Deata inquam violentia, que. vins

facientà bonitatem elicit , & utiliratem tri-

tingere : que igitur erit hiaec.violentia,quae

J

óuit. inferenti

?

& nonnullis interjectis

munitiffimam codi agropolin expugnat ?

e

*

non credas, illam effe, violentiam , quam

.!fubdit

e"dggredimur. Regnum eulorum»

«uon fe

rro , nen fufle , non [axo. fed man-

militiz addicti facramento adhibent in ex-

jfuetudine , & .bonis operibus, Sunt avtem

pugoandis arcium propüg^eaculis ; nullis:

hac violentia utitur tormentis bellicis zre

h« bona opera.à quibus coelorum Regnum

vim patitür, feu ut vertit Va'ablus Inva-

fuüis, ac pulvere pyrio foetis , ferreóque

dirur, prafertim eleemcíyna , quá per be-

globo inftructis , quordm difplofionibus

evertüuntur moenia arcium ;

nullo utitur

neficam commiferationem pauperibus opi»

tulamur , quiaut explicat Petrus Damiae

pyloclaltto ad fores perfringendas ; nul.

$

lis igniarijs ollis mifflibus ; nu!ia arma-

nus

"

Eleemofy

na Deum facit. bominibus Obrfenl. g.

c&p. 8.

tur hac violentia catapuita, nullóque fclo-

debitorem , ut Regnum [ibi celorum , non.,

po majore, nec minore, nullo gladio, nec

jam quafi quod alienum vfe , quarant , feá

fariffa, nec ferreo íe munit tegumento ;

veluti.quod [us Juris efl , audacter inva-

íed potiüs auro fe fpoliat, & argento, quo

d«nt. Eitigitur hzc violentía, quà Re-

nuditatem tegat indigenrium ; non é tor-

gnum coclorum rapitur ipía benefica in pau.

mentis bellicis ferreos excutitglobos, íed

peres commiferatio : . fiquidem per elargie

tionem eleemofynz Regnum coelefte

ex oculis commiíeratione emollitis lachry«

mas fundit, non igniarias bolides in perai-

fxbx comp

arat , faci;qu; ful

- €iem jacit alienam, íed pecunias profundit

juris.

j.opn(cu.

nm?ksb

án iþuþfxgigæ miíerorum ; non pet :i-nflx-&q

LP

Y-3

d

s

'r

N

Q

T

'MM& $-

N

IN

a

i v

M

CX W

-

$

DN

EX

SND

N

22

£m

f

:

-

v

SNS

Qi*

Ed

TUpe t r $o

o

^" MA

-. s

t

f

(

Wi

.y,

at

E a

d

ä (

",

X

f

»»

PA

n

lo

Matthi

P

RI

EE

Sy

fUl7l

9g

FE APE

ez

2

f2

Y5

z

W prprsr7

bfoop A

»

b ic

Ut

o

0

DIS-

&ä (728) 20

ggæwmæææææ&mææmæææ&äæmmæwä&

UTO coreremeneee CH u at sst meaecuut Ht ss r ia soom r s

TE

COCGDUCO COCDCOCOCGDCOCOCOGOCOCOCO GD CÉ

COCDCDCO GE

Oäo***********O&Q*************DZ?O&W&OD&Q*O&W&

C5 doco dooouo Oo doco do Go

Ms s qup f m

XX GEX C CY CO Go CO CO GO CO G2 9 G OY

— — — — ÀÀ—

U s m a

æ:ææmææææwmæïä

ææææ&ïäæææææmcæ

DISSERTATIO XXXI

Benefica in pauperes commiferatio pro-

^

vida eft ncgouatnx pauperibus Opuulatur

&

divitias incrementat; dat fruftum fraéti panis, & accipit.

ntcgtum Regnum ; dat cosnum, & recipit -

coslum,

E

$. I.

r ER n R u R T I PNLOE UC . PRLERHET T ANEUREES

Deo f'ienerat, qui fua pauperibus erogat s dat terra fragmenta, qua

in celi commutat ornamenta s. dat pecuniolus , ä— eeleftes P'J det dhe--

jauro:.

9,) IWW

i,

Uàm fagax , & provida

animo tribuamus accipientes magis , quam

le

e

)

elt negouiatrix benefi-

dantes beneficium,

i (

€o—

2»

[

ï*.a

.Qx'

ca in pauperes commi-

Dupliciter eftbenefica haec in pauperes

À

N

fx Nx ;// AQ

äï?(ov

feratio , quibus dum

commiferatio , cüm non tam qui accnpnt,

)

J

E

opitulatur , dat fru-

quàm qui dat beneficium accipiar, & qui-

i,

'f, A(N

«

ftum fra&ti panis, & ac-

dem uberiüs refundatur in dante, quàm ac-

i &M

m UIJIWIA O.A" .

Clplt

integrum Re-

cxpxente.

Et hoc perinde eít, ac Deo foe.

gnum;dat pecumolas,ut

nerari , ex:gua dare pauper:bus, quó magna

coeleftes poffideat thefauros , dat terrz quis.

accpiantur à Deo, aitSalomon : Fanera.

Proverb.19

9. 17.

quilias, ut cocli potiatur glorià ; quod per-

tur Domino ,. qui miferetur. pauperis s. &

inde efít ac vitrum commutare in adaman-

viciftudiem fuam reddet ei.

Qui enim

tem , lutum in aurum, umbras in fplendo-

miteris opitulatur Domino foeneratur , feu

res, G terrz fragmenta in cocli ornamenta;

mutuum datDeo ampliori cum fcenore , &

1.[4'. [29 ! 8.

ait enim Ifaias :

Cum effuderis efurienti ani-

incremento recepturus , quod pauperibus

q.io

mam tuam, & animam affictam repleveris,

erogat: damusftu(tum panis pauperi, GC aue

orietur. in tenebris lux tua.

Nobis fuadet,

rum Deo foneramus, quod enim datur paus

animam effundere, feu vifcera mifericordiae

peri, Deo mutuatur auclo feenore reítitu-

profundere, & cor liquare per compaffio-

endum: fed cur non potiüsdixit , quod da-

tur pauperi Deo commodatur, fed ait Deo

v

nem , ut ceeleftis lux, ac fplendor beatita-

tis in tenebris oriatur noítrze mortalitatis;

fomneratur? an quia ex commodato, nullum

fi effuderimus efurienti animam noflram ,

percipitur incrementum ufurz, quod fufci-

pitur ex foenerato? noverat avaritiam no-

hoc eft fi per intimos affectus compaffionis

condolentes, ac miferentes miferiz . inopis

ftram lucris inhiare, ideóque quo' nos pro.

::

copiosé &largiter opitulamur, quod per-

niores efficeret ad eleemofynas pauperibus

erogandas recté dixit, 4ui miferetur paupe-

inde eft ac animam afflictam . replere, inde

lux emergit noftrz felicitatis,

Vult Ifaias

ris Domino feneratur , hoc e(t lucrum . ex

ut efurienti effundamus animam noftram ,

dato recipit uberius ; quia fi dixiffet, quod

[

& animam afflictam fame, nuditate, ac moe

pauperí datur , Deo commodatur;homines

avaritiáà fordefcentes ,

rote repleamus cibo; vefte, & coníolatione,

& lucris inhiantes

tuncenim oritur intenebris lux noftra: non

non allexiffet ad beneficam in pauperes com-

Jiety AT

dixit explicatiüs ut vifcera effundamus mi-

miferationem 5 quia deperditum | reputáf-

fericordize , & liquatum cor prze compafs

Íent, quod pauperibus donáffent : féd quia

j

fione diffundamus in fubfidium efurientium,

avari lucri appetentes perdere nolunt, neg

fed ut animam noftram effundamus: C4m

fuas minuere divitias, fed augere, & pro-

H

J

effuderis efurienti animam tuam, quia ut

.

pterea fuas libentiüs dant foenori divitias ;

H

explicat ibi D. Hieronymus Vult Iíaias

.

quas incrementent , quàm commodato;

à

lt demus animam nofliram ,. ut pauperem.»

ideo fcité dixit Salomon: Feneratur Domt-

in quibustunque po[Jumusy, adjuvemus : &&

520 , qui miferetur pauperis quia defiderium

d

zon quafi ex iriflitta ,. & neceffitates fed éx

fænons [uícipiendi illicium eft miferendi ,

pul-

Commifcratio dat inopicoenum, & recipitcoclum, — 729

pulehré D.Baülius , quarens chr. non di-

zze incopílantie , nifi fim vobis velniem lat«

15 Pf4/,38. xerit, qui miferetur pauperi, dat Dco, re«

gitürus, niíi fim vos in gratiam mear re»

Ípondet, ad rem noftram : . Novi? feriptu-

cepturus, nifi fim vobis largiüs benefzClus

r4 avaritiam nofiram , intellexit / appeti

rus. Sedcur air Deus:. venite, €&9 argtute

eum noffrum in[atiabilem ,. qui fibi majo-

z2e , quis hominum tam audax , támque

vem 4d babendum . proponit redundantiam.s,

cecus , & impius, qui Deum arguat ?. non

ac plus femper. quarere , 0b edmque. «au-

vir impius Deum poteft arguere injuftitize ,

fam non dixit omnino,qui miferetur paupert

fi eum puniat, fi in gehenne detrudat

dat Deo : ut ne fimplieem. largusonem ,

carcerem , ac ignibus extradat inferni zter.

retributionen [ortss exiflimes : fed dixit fa-

nüm excruciandum ; fed vir mifericors au«

neratur Deo, ut auarus, & lucrs cupidus aue

dere: Deum arguere, (i promiflum fibi cce-

áito ufurarum nomine fe

tp[um mifericordia

lefte Regnum non daret, & quia capax Deus

dederet.

non eít, ut abulloargua:ut, ita neque ca.

3.

Deum igitur fibi debitorem conflituit

-0

paxeit, utquod promi(it viro mifericordi,

qui beneficus in pauperes laxis largitionie

non elargiatur, eleganter D, Gtegorius ex.

bus eorum levat miferias, eorum fuccorrit

plicans illud Jobi : Noz ef 2ui utrumque.»

Lib. 9. ma-

vAl, €Ap. 20

indigentijs ; demus igitur. noltra pauperi-

valeat arguere, &$ ponere manum fuam in.

bus; ut fua nobis Deus eroget ; & quia no-

ambobus , perfiringens verba lfaie appo-

ítra fluxa funt, lutea , ac rerum . obnoxia

fit? ad rem aoítram ait:. Durum fonat ,. ut

vicifitudinibus; & qux Dei, zterna funt

quaratury qui Deum arguat z. fed durum.s

cæ!e::üa*a nulli obnoxia defectui, coeium re-

non erit fi vecurrat 4d. memoriam ,. quod

.

cipimus, fi coenum donamus; aternis di-

ipfé per aium. Prophbetam dicit

?

Difities

tamut; fifluxa, & temporaria erogamus,

benefacere . fubueuse . oppreffo ,. judicare.s

Feliciter opulentus eit, qui (uas in. paupe.

pupillodefeudue viduam , &6 ventte , && ar,

res diffundit divitias, quia Deum tibi eo

guite ue dicit Dominus.

Ei na'mque,qaem

majorem [uum conilituit debitorem , quo

ATQUITAUE , YALIOBIS autboritate contradui-

iple in pauperes fe. inagis muuificum pr&-

2 .

Venite arguite , ac fi patenter dicatz

ftitit erogarorem.

Demus igitur pguperi-»

reiia agite, & antmadverfiouts »es . anoti-

bus, quó Deus dives, & beneficus fiat no-

bus non jam per deprecattonis geumitum, [cd

h

bis debitor ;; qvantum poííumus , done-

per fiduciam autboritais obuiate.

Nimi-

L

Imus, ut quantum capimus, fecipiamus

L

rum qui affueícit milerias pauperum leva-

Ordt.ldc.

quia ut ait. Nazianzenus de pauperum amo.

te, morentium triílicias excutere , lugen«

re. Suam vieciffudinem reddet. ei, nun-

tium lachrymas abílergere , oppreílo fub-

quam Dei liberalitatem, muntficentiam vin-

venire, pupillo fuccurrete, & pauperi o.

yyitth.L9s

€055 quamusa omnsum iuarum facultatum

pitulari, pié audax poflzt Deum | arguere ,

jaciurarm feceris.

Nam boc quogue spfum

fieum fibi non experiretur beneficum

*

.

'P.X?l

iNon

Acctpere ei$ ,. Deo aliquid denare.

tantam authoritatem benefica commifera-

finit e Deus munificenuffimus

vinci iibe-

tio foemerat commiferanti , ut eàá fretus

ralitate ab homine ; — Deo dat, qui paupe-

Deum pofletarguere, & rationis authori-

ribus erogat , dicente Chrifto, quod uni

tate contraite, niíi ejus effet beneficenciam

ex minimis meis feciftis, mihi feciftis,proe

expertutus: fed quia quz Deus promifit,

pterea f1 Deo datur ; quod pauperi eroga-

erogat, incapax eft, ut argui poffit,

tur, & non(init fe DEUS munificentiá

Quod íi Deus beneficam — exercenti-

D

vinci ab homine , nequit, hic non. aucto

bus in pauperes commiferationem Regnum

fonore recipere, quod paupjeribus eroga-

vit.

Ípondet coclorum , hoc tantüm valet, quan.

Et hac eft laudabilis illa avaritia ,

tum quis haber; & tanti aellimatur, quan-

quà veris divitijs inhiantes. D EO tcae:

Valuit Zacheo

tum pauperibus erogatur.

rantur accepturi coelettia, & atierna pro

dimidio ptoprizíubitantie ; valuit viduz

fluxis , & coenofis , qua pauperibus ero-

duobus minutis; valuit & altericaliceaquz

gärunt.

-

4

frigide; mnemoeft, qui fi velit rion poffit

Idque caufz, cnr Deus per Prophetam

fibi Regnumcoclorum coémere, dummodo

lfaiam emolliturus ad pietatem, & commi-

ea det pauperibus ,. quz fibi fuoerfluunt,

Ícrationem — duritiem Judaorum , eósque

qua& enim dat pauperibus , Deus accipit in

avertendos ab umpietate, |eis fuafit exer-

pretium fui Regni: quidquid enim pauperi,

citia pietatis in pauperes, opera miíeticot-

bus damus,Cheifto erogamus ex ejuschyro.

Jfaie Y.v . 17. dize praeftanda oppreffis ; Difcite benefa-.

grapho: 4men dico vobis , quamdiu fecs. Mub $

cere : quarite judicsum , fübvenite oppre[fo,

Jfis uni ex bis fratribus meis minimis , mibi

10.49,

judicate pupillo , defendite viduam , &5 ar-

fecifiis. Phiüippus l1. Hifpaniarum. Rex

guite me dicit Dominus , hoc eft , (6. hu-

profe&turus in Americam ad ífua ibi regua

jusmodi opera miíericordiz lerió praflite-

invifenda, fnósque recentes fubditos pro-

giris, fi alienas miíerias fatageritis levare,

pria exhilarandos — praefentiá , Philippum

afflidorum moerores excutere , lugentium

III. filium, regnique hzredem ad Hifpa-

lachrymas exíiccare , oppreffos juvare, vi-

niarum regimen reliquit, edmque Magaa-

Quas defendete . popillos protegere arguite

tibus enixin commendavit verbis iius ,

Feraui dc Ajodibus Tou. LI,

ZZAL

quid.,

730

Differtàio XXXl,

quidquid obfequij, & Hdelvitatis huic meo

gua cartule obligatioue ?on/lringitw;' Deus

tot, & tantis volumiaibus! cavet , & debuor

filio pra(titeritis, mihi cenfebo praftitum:

quid' ni Magnates omnes certaim — fua Phi-

non tenetur? Sed dicis eflo, quod debeat ;

lippo III. obíequia praftitére, & quisque

quo exigente refhtuet ?. feipfo , quianon.s

Pari

oteft ille mentiri. Idem spfe eff, & executor,

fategit fuam fibi gratiam demereri,

pacto Chriftus pauperes inítituit , qui fuas

E& debitor,

Non erit n reddendo durus,qui

M"t&oh 6'

Si quaras ubi

910

quoad fidelium eleemofynas fufcipiendas

profulus eff in.^ largiendo,

vices gererent, ut quidquid pauperibus ero-

datum tuum cum auclario eris recepturus,

garetur, hoc idem Deo ipíi daretur, non

Id tibi obtinget in coclefti patria , in quam

transmittitur quidquid pauperibus erogas;

tamen fimpliciter; fed ita, ut datum, effent

e

Proverba19, jiterum dantes cum fenore recepturi : Fz-

& ubi non dolebis , te ufuram perdidiffe

*

v.17.

neratur Domino, qu

:

i miferetur , 8 vi(iiïtu.

funt pauperes, quibus benefica commilera»

dinem reddet ei.

^

tione opitulamur, qui Deum conf(lituunt fi-

Qui in pauperes eít beneficus ,. dat

dejutforem ; eítenim Deus, qui dat fidem

Chrifto mutuum — ampliffimo cum foenore

per Evangelium fuüum, nec potelt nos fallere,

reftítueadum danti; & D. Bafilius fuadens

nec fibi deetfe,

Lj

ad exercitium beneficentize explicat quid fit

Imó non tantüm ef(t fidejuffor, verüm $.

.læ Pfal.Ql,

etiam datum à nobis pauperibus accipit

hoc mutuum,inquiens: (Quale boc mutuum

eft ? Intellige dicli efficacem vim , & legis-

in mutuum, quo nofter veluu debitor fub.

latoris bumanitatem admiraberis.

Quan-

ftituatur; quidquid enim pauperi erogatur,

hoc Chrifto datur, neque is Deum amat,qui

do pauperi das ia Domini gratiam , && do-

1.5049. tAp.,

aum, 6 lucrum efl.. Donum quidem quod

pauperes non diligit:: Qui babuerit fubflan-

$ ^U« l,-

la-

d paupere non fperes te recepturum :

tiam bujus mundi ,. 6 viderit fratrem fuum

crum veró quia Dominus promifit. eumula-

nece[fe babere, &5 clau]ärit vifcera [ua ab ea,

£lfimam remunerationem pro extguis. beue-

quomodo cbaritas Dei manet in c0? Sedquo-

Nec

medo fi Joannes in pramiffis. loquitur de

fícis , qua m pauperes conferuntur.

enim [rigide caliculus. Dei nomine porreclu

amore in hominem , poítlea concludit de

amore in Deum ? Àn non fi adDialecticae.

j'emie carebit.

Explicat Bafilius ; quo-

modo donum fit, & mutuum, quod pau-

regulas argumentemur , vitiofa eft illatio;

per:bus erogamus , & ait, donum etfe , eó

quá diverfum inferimus ab antecedente ?

l0,

quia à pauperibus non ampliüs fperamus

quomodo igitur Joannes à carentia arnoris

Íore, ut datum recipiamus; & mutuum

in homines carentiam infert amoris in

Deum ?

elfe, eà quia Deus hoc idem nobis aucto

fed recta elt Joannis illatio, quia

fcenore reitituit: & hocauctarium pramij,

dare pauperibus perinde eit ac. DEO dare;

quod DEUS homini in pauperem benefico

& eleemoiyna ; qua recta intentione fpare

ao

reddit , vera eít ufura, verümque foenus

gitur in pauperes,DEO datur , eó quiapro-

pter Deum erogatur , & ftipem pauperi da«

l

cum principalem. fummam tam nimio in-

tervallo fuperet , quantum diltat à coelo

-

tam Deus (ibi collatam computat,

Srm o d

terra

*

*

& hac czcitas eít avaritià forde-

Saulus fpirans minarum ,. & cadis in

9*

. "itrlis Diy,

fcentium , qui neglecto uberiori fcnore

Chrifti Difcipulos fufceptis à Principe Sa*

cerdotum litteris iter in(tituerat Damafcum

malunt hominibus , quàm Deo fcnerari,

Imó ob turpiffhmum quæ(ïum funt etiam

ad Synagogas , ut fi quos invenilfet fideles

íed cüm

qui ea lege dant fub anni initium alteri no-

vinctos perduceret in Jerufalem :

appropinquaret Damafco lux de fummo

naginta, ut elapfo eodem anno íint ab

eodem centum recepturi; funt & qui qua-

cclo dilapfa eum circumfulfit ,. & tanto

. tuordecim etiam exigant pro quovis cente.

impetu in eum irruit , ut equo excuffus &

:i

dilapfus vocem aüdierit dicentem fibi ;

nario fenerate pecunig ,. & hac foenera-

tio fceda eít , ac turpis.

O quantó uti-

Saule, Saule quid me perfequeris: fed ( non. 48 cap.s.

Deum, fed homines quarebat Saulus, quos

"U.4o

liüs foeneraremur , fi pecunias nottras fu-

perfluas pauperibus erogaremus / tametfi

perderet , quormodo dicitur Saulus Deum

nullam à paupere ufuram fperemus , Deus

perfequi, qui nonni(i homines , & quidem

pannofos perfequebatur ? Quis hominum

tamen eít , qui datum à nobis pauperi in

mutuum accipit auctario cccleftis praemij re-

in tertis poteft Deo incaelis nocere? cur er.

ftituendum,

£o Saul dicitur perfequi Deum in ccelis, cum .

ye

Olim ufura inter homines unciaria e-

nonnifi primos naícentis Eccle(im fideles

I;

rat, & pro annuis centum mutuó datis u«

quareretin terris ? quia nimirum pauperes

num duntaxat redibat ,

fed Chriftus hanc

perfequebatur in terris , qui membra funt

olim legem antiquavit, & pro uno à nobis

Chrifti ; quiigitur pauperes lzdit, membra :

pauperibus erogato dat ipfe nobis fupra

Chrifti, confequenter & ipfum Chriftum lz-

centum, & mille; Pulchré Chry(ologus :

dit: & viciffim qui beneficus eít in pauperes;

80'!"0 250

Ufura mundi efl centum accipere, unum . pro

taliseft etiam in Deum. Martinus cum adhuc

It

octodecim effec annorum dimidiatam fui

cen[u reddere í. Deus unum accipit , & cen-

tum reddtt

Er tamen bomines cum Deo

fagi partem , quam pauperi die donave-

nolunt babere contraclum.

Sunt forían de

rat ; noéle Chriítus fe confpicuum ei-

dem dedit eadem conteétus, ac ei fuit adgra-

eauiQue folicsti 9. quare?. bomo bomini exi-

tula-

SEER — Gu a PU

,commifcratio dät Ainc,,)pi :cænum,gc recipitcoe'um, — 731

tulatus , quod in paupereipfum veftierit,ine

márum pretia ad ejus ornatum -adhi'buer»ft $

quiens Martinus adhuc carechumenus hac

& fan&la fanctorum puro puto auro torum

me veíle contexit, quia quidquid pauperie

veflierit; adhuc tamen hanc auream zedem

bus erogamus, hoc idem Deodamus: imó

gemino duntaxat, & quidem vili «lauferit

,20 Reg- :1 5.

& in ccelo reponimus zternitate tota fruen-

ofliolo: Zngre[fu oraculi fecit ofltola de di-

*y. 3l,

dum, & eít quod nobis injunxit Chriítus,

Mattb,e, 6.

gnis olrvarum : cum nullaeflet inJudza o-

*.20.

efaurizare in coelo : Zbefaurizate vobis

livà arbor frequentior ,. nec ulla erat arbor

tbe[auros in calo: quas in terris opes con-

vilior, ac plebeior.

Quód fi non exotico

gerimus non diu eas poffidemus, cüm brevi

voluit ligno gemina illa conítruere oíftiola ,

& licét in

ab ijsdem morte excurbemur :

cur non íaltem ex cedro Libani, vel ex the«

congerendis divitijs rem potiüs hzredum,

rebyntho portas effecit ?. cur delatus hic ho-

quàm noílram agamus ; nec illi erunt diu

nor folifuit olive ? «ur fi nullus eft Prin-

à nobis, & ipfis conge(ta poffeffuri; nemo

ceps,qui palatij fui nobiliorem portam noa

enim fibi, quod diu fervet, colligit. lllis

ex aliquo curet prz(tantiori ligno multipli«

tantüm erimus divitijs zeternüm ffruitori ,

€i celato emblemate conítrui ; nunc Salo-

Ó

quas per manus pauperum in ccelettes the«

mon czteris arboribus unam in Judza vul«

fauros repofuerimus : funt enim pauperes,

garem olivam voluit przferri ? non credas

qui unà cum noftris opibus, quibus fuimus

id obtigiffe, €ó quia grandioribus vellet Sa-

eorum indigentijs opitulati, nos manudue

lomon fumptibusparcere ; ed quia oliva, ut

€unt in coelum,

oblervat Bafilius de rerum abdicatione, ubi-

dutt, t

que gentium mifericordiz fymbolum eftno,

-

5. II.

tiffimum; « lenitatem, ait ipfe, fuavita-

W lj

zem, C pinguedinem : Ícité igitur Salomon

uod cum pauperibus commifera-

conltruiex lignisolivarum curavit, & qui-

2io negotium inflituit, plenum eft utili-

dem in(tin&tu Spiritus fan&ti gemina illa o«

&A5 — Accipiunt pauperes fluxa $ um-

fticla, per que ad fan&ta fan&torum patebat

bratilia; 66 dant awerna z. [ulcipá-

ingreffus; quà fcilicet noserudiret, eos in

unt canofa, € dant «a-

fanctafanctorum coacleílis beatitatis , & -

leffl'd..a.

ternz felicitatis, poífe pervenire, qui pet

o(tiolum cleagineum ingreffum quarit; feu

10,

Tilitatis plenum eft, quod cum pau

qui beneficam in pauperes exercet Commi-

.. peribus negotium inítituitur j acci-

ferationem , ac eorundem opitulatur indi-

piunt ipfi noftram pecuniam, & re-

gentijs.

endunt nobis zternam juítitiam, & glo-

Hinc eleemofynz plus profunt danti,

12,

P/amili. riam, aiebatDavid ; IDifperfit, dedit paupe-

quàm accipienti, quod cüm Abrahamo in-

vibus; jnflitia ejus manet an [aculum [aculs,

notuiffet excepturus peregrinum, cum. alijs

qua verba expendens D. Auguítinus ami-

L]

duobus dixit

.

Domine fi invent gratiam

Serm, YO. de cum íuum erudicurus,ait : Confilium do lu-

Genej. c. I:,/

h

verbisDom, eyo[um , difce emercari , laudas maercato-

án oculis tuis ,. me tranfeas. feruum euums

fed afferam pauxillum aque , & laventur

T. 3..

rem , qui vendit plumbum , & acquirit au-

pedes wefiri , & vequiefcite [ub arbore s. po-

ryumi (£non laudas mercatorem , qui ero

ndmque buccellam panis , &f confortetur

gt pecuniam , & acquirit jufistsam, Eroget

cor vefirum.

iNon neícius Abrahamus elee,

fecimniam , qui baber juflitiam. . Si dicas,te

non haberejuítitiam, ac timere ne pecu-

motynas plus prodeffe danti, quàm accipi-

enti, fapienter pravenit ; obviavit ipfe pe«

niam perdas (1 pauperibus eroges.

[mó fi

regrino tranfeunti ; quem adoravit , eni«

te noveris juítitiá deftitutum,hanc tibi com.

ximque togavit , ut (ibi pateretur benefie-

paras, fipecuniam pauperibus eroges , &

ri, pedes aquá lavari , G abítergi, vires ob-

45 ub

quó plus pecuniz dederis , eó uberiora ju-

'vviþ

flitize fufcipies incrementa; — nec timeas tui

fonio refici,acrecreari , & defaugatis mem-

bris quietem indulgeri ; quia inde plus e-

diminutionem zrarij, fi quotidie dones pau.

rat Abrahamus emolumenti fufcepturus ,

peribus: augetur enimi mifericordia, auge-

tur,& juítitia , (1 voluntas crefcat. mileris

quàm effet ipfe pauperibus daturus, cüm

veritas ipfa Dicat :

Beatius effe dare ,

Adlor.c.20s

fuccurrendi: illud cantàm minuitur, quod

"V, 349

fluxum eít, & nos morientes delerit,quam-

quáam accipere 5 quia eleemofyna , quas

pauperibus erogamus, funt bina iila oftiola

vis de(iderio nos illud non deíeramus ; illud

ex ligno compa&ta olive , per que ingref-

veró uberiora femper fufcipit incrementa

fus ad fancta [anctorum «coeleftis beatitudi-

;:

per pias elargi'tiones, quibus pauperum

f

nis nobis patet.

fublevamur miferias, quod in aternum eri«

mus poffetfuri, & ad quod beneficain paupe-

Fertur. de Lufitana quadam foetnina ,

13«

res commifleratio nos evehit.

quz Eborz ad vitz extremum deducta ,

L

B E.

quinque fopra quadraginta annos in coeno

Admiratione dignum videtur, quàd

Salomon in templum à fe conditum innume-

omnium ílagitiorum — turpiffime demerfa

ros propemodum infumpferit thefauros, &

maníerat ; & profligadffima turpitudine

pa&am etiam cacodeemoni addiderat fer-

ligna pretiofiora pro illius ftructura felege-

vitütem

*

*

tit, metallorum itidem argenti;auti X

ge mf

quod cauíze fuit , cur infelicem

dZut:£oa

mulic.-

Verani de Affeclibus Tom. H.

*

Differtato XXXL

A

m

mulierem dutiffimo orcïnus*'incläla exetces

per modum impetrationis, & difpofitios

tó

rei jugo, videretürque interdum eam op«

nis confcientiam emacular, & à fcelerum

fed cum poft dies aliquot con»

noxis liberat , ait enim D.Gregorius: Eíee.

primere :

valuiffer, & mendico morienti adílitiffet,

mofyua pretium nos à culpis hberat,eum pere

E

eique fuiffet opitulata, eleemofynas fup-

peirata plangimus, & abdicamus.

Si mifericordes in pauperes fimus.fuam

if.

peditátfet, &t fuam extremo eo tempore

praititiffet opem : defunéto mendico vifa eft

Deus nobis mifericordiam elargitur, X gt4.

fibi paucis poít diebus imaginem confpicere

tiam , quà refipifcimus, G quas fceler

foeditates contraximus ,' lacrymarum lavas

ejusdem , & verba hac audire, Eleemo-

j

Ífynas tuas in, DEI confpectum detuli , &

cro abíter

imus ;

ad quod nos hortatur Sy--

tacides :

j

quia mifericordiam mecum exercuifti, Dei

itte panem tuum fuper tranfeuns Ecclef, e,ti

mifericordiam exoravi , ut ob eleemofy-

te$ Aquas, & post tempora 1ulta inuenies V..

nas mihi in vitz meze extremo erogatas, GC

illum,

Aque tranfeuntes funt pauperes s.

tuam mihi impenfam opem , fuam tibi im-

qui non folüm lavacrum nobis impetrant

lacrymarum 5 verbm quz ipfis preflamus

pertiretur gratiam , cujus beneficio € coeno

valeres vitiorum tandem emergere , ex cor«

fubfidia,tranfeuntes deferunt ad coele(tis pa*

de re(ipifcere, & adfrugem tranfire fanio-

triz portum , nobis cum foinore reftituen»

*

rem: & ex miferentis DET permiffu ad

da , pofítquam mortalitatem. exuerimus

l4

te veni, te hortaturus , ut de anteacta vi-

quapropter ait Ifaias ; — Zvawge efurienti lfsia $s.

v.

tz noxis poenitentiam non differas agere ;

janem tuum , & cgenos , vagdsque. induc

fed eas facra exhomologefi ftatim eluas ,

in domum tuam , cum videris nudum operk.

"

lachrymis tuam purgesconfcientiam, elee-

eum, C carnem tuam ue defpexeris, Be-

Diti, ag

molynas in paupereseroges,ut DEI. merea:

nefica humanitate fünt pauperes traétandis

fr ag

ris mifericordiam : & cüm easdem voces

€um Profeta nos moneat , ut panem — 40e

»

22

auribus illapfas iterató audiviflet ; illicó

firum clürientibus frangamus

2

ne fcilicet

furrexit & le&o, & flexis genibus ante cru.

fecundarium aliquem , filicineum, autfur-

cifixi imaginem in lachrymas collicuit , fe-

furaceum cum impetu ír& , vel impatientia.

rió propofuit vitz emendationem ; & fua

mendico à.nobis flipem 'expofcenti - proji«

ciamus 5

pauperibus elargiri 5 ut ^ mifericordiam

fed ut panem sofirum, quo nos

quam ipfa effet in pauperes largitura, Deus

vefcimur, ac pafcimur efurienti franga-

in ipfam exerceret ;

& fuis patceret fcele-

mus; feu noíira obfonia partiamur, &

ribus, in quibus turpiffimée vitam egerat.

paupéribus impertiamur; & communione

Ecce quàm benefica eft largienti eleemofy.

meníz noflram cum pauperibus camdem

na, qu& etiam omni fcelere inquinatos c-

effe nature conditionem profiteamur; quos.

maculat, quó per oíticla ex ligno. olive

enim communis menfa paícit ; charitas at-

compadla in fancla fan&torum ing

;

&iori vinculo fimulligat: undeaddit lfaias;

tedian-*tur

cocleftis beatitudinis,

& £genos , vagdxque induc in domum tuam

i4,

Proprium eft eleemofynz , contraétas

hoc eft non finas pauperem diu fores tu&

-

*äbüergä'k noxas , & peccata delete, hinc

domüs pulíare; nec ei flipem petenti

'[obiascap.4. v. t. — Eleemofyna ab omui

noli januam claudere, nec cum jurgio fru»

ftulum panis € feneftra in plateam proji-

peccato , & à morte liberat , & non. pati-

zur ire in tenchbras, — idqua caufe fuit, cur

cere3 fed. portas ei aperi, benigné ad

imitare Abraha-

Daniel falutem cupiens NNabuchodonoforis,

tuum hofpitium invita ;

falubre eidem confilium dedcrit , ut pau-

mum , qui velut agens excubias cx editio»

peribus opitulatetur, eorum miferias profu-

ri fpecula eminus adventautes afpiciebat ;

1^

Q ultró hofpitibus gaudens obviabar, quos

fis eleemofynis levaret, eorum anguftias pijs

largitionibus laxarer3 eorum indigentias e-

in propria reciperet perhuinaniter domo ,

rogatis pecunijs abigeret, quoó pimirum,quz

lotisque pedibus, feffos ex itinere . epulis -

recreatet, fubjungit lfaias : Cum» videris

perpetraverat Ícelera beneficà in pauperes

Danic. €4, commiferatione deleret: |Peeecaza rua elee-

nudum , operi eum;idque efficacius períua-

.a

-

mjo[ynis redime, & iniquitates. tuas miferi-

furus addit : €&£ carnem tuam me defpexev

ris; quafi qui carnem nudam pauperis ve-

cordjjs pauperum ; ea ett benefice. commi-

» ferationis vis, qu& fcelerum noxas abfler«

ftibus obtegere negligit, propriam defpi-

git, reatum poenge ob patrata flagitia dclet ;

ciat ; habeátque contemptui ; ita eft. na-

confcientiam emaculat, cor purificat, G fpi-

turze neceffitudo omnes homines five Croe.

ritum innovat Luc. c. 1 t, v 4f. Date elee.

fo ditiores, five Codro pauperiores , five

sso[ynam, €$ ecce omnia tmunda. funt vobis.

clamydatos in principibus , five pannofos.

Zp.Pfal15;. Id eleemofyna. praeftat ait D, Hieronymus

in mendicis,uno , eodémque humanitatis

quod baptismus : eítenim lavacrum animz,

vinculo nectit , quó finguli ip quid unum

fons pellucidus ; in quo aeflus prava concu-

coalefcaut humani generis ;; fuámque pro-

qued fi luítrali

pterea carnem defpicit , qui nudum paupe.

pifcentie extinguuntur ;

Íounte baptismi femel dumtaxát abluimur;

rem veftire negligit: / appofite Laclantius ; £/).6ic, Ee.

Summum bominum inter fe vinculum efl ba.

hoc benefice in pauperes beneficentiz

s, & millies poffumus uno die

manitas, q

for te centie:

uod qui disruperit nefarius 8 pa-

abl

h3.

& emundari, quatenus eleemofyna

ricida exillimandu eft.

| - Quód

./ Commäfefatio daeïnoïpi coenum; & recipit celum, M

quot morientium pauperum apud fe fubí(t-

16.

Quód fi abuno homine, quemex hd-

1o Deus finxit , omnes eandem trahimus

dia abfcondunt ; ideo Deus fuit divitibus

originem , unaque eft omnium origo , unus

opes clargitus , ut per iplos pauperes ale-

ac idem fons , à quo tot Ícaturiunt gentium

rentur, & cum ipíi abundarent ,. alij non.

rivuli ; quis eat. ínficias, aliquid commune

egerent : ficque mutuis auxilijs per benefi-

E)'

centiam divitum pauperes ab egeítatis fube

cum pauperibus Íortiri divitijs affluentes ?

inde maximum fceius putandum eft, alienz

traherentur anguítijs ;

& per pauperum

indigentie non fuccurrere ; pauperum mi-

preces, flipémquereceptam divites à mul-

s

ferias non levare , lugentium lachrymas non

titüdine liberatentur noxarum.

'abftergere , efurientium vires non reficere.

Mira fané Numinis providentia , qug

19«

['An

- Graviffimtis zqué , ac craffiffimus divitum

uba, eadémque largitione plurium voluit

error eít , quiabundé fibi cautum arbitran-

indigentijs fuccurrere? idque fortaffis cau«

tur, fi manus àrapina , à cxde , facinore,

fefuit, cur aternafapientia, Detque proe

videntia ,' qua in fui difpofitione non fal-

homicidío abítinuerint ; nil penfi habentes,

an divitias, quibus affluunt , impendanr in

litur , quos pares natura condidit , condi-

pompis fzculi , in luxu epalarum , 'in or-

tione diípares effe voluit ; ut alij divitijs af*

natu veítium fupervacaneo , in equis nu»

flderent; quibus alij indigeret ; qué nimi»

triendis, canum gregibus alendis, flabulis

rüm fuperflua divitum , pauperum fupple»

4 jf

rent vacuitatem 5 & refeclio pauperum di«

$].

conflruendis ; an ver& in pauperum nudi-

tate veftienda , in miferorum zrufnnis abi-

vitibus occafio fieret falütis, quam propte-

gendis, in efurientium indigentijs fuccur-

rea fibi invidet, qui pauperi ftipem petendi

rendis ? Hos divites D. Gregorius eidem

nonopitulatur , nec vit elargitur fubfi«

;Pdfï't, I, Pa,.

fubjicit maledicto , quo olim in evangelio

dias flbíque gehennales accendit ignes ?

qui enim pauperibus eleemofynas non ero»

ftor Admon, infru&uo(a ficulnea fuit à Chriftlo percuffa ,

*

qua cum tertz füccis abundé aleretur ipfa,

gant in gehennam deturbantur zternis tot»

nullos protul:t fructus , quibus efurientes

quendi fupplicijs :: etenim fupremus Judex

pauperes recrearet , G alios ipía pafceret :

in extremo. Judicio fententiam damnationis

ait D. Gregorius.

Terram ficuluea occupat,

prolaturus in iimnpios, & reprobos dicet.

quando locum , queus exercere alius per fo-

Discedite 4 me maleditli in jonem eternum, Marib,

25.

- dem.boni operis valuit , flultus. per. defi-

qui paratus esi diabolo , &5 Angelis fuis,

U. «te

Hi autem dicere non-

L

die umbram premit,

Si quzras , ob quee patrata fcelera fint

19.

nunquam folen&y conceffis utimur , aliena.s

reprobi tam extimeícendam , ac horribilem

non quarimus » & fi digna mifericordia re-

audituri fenteütiam ; tamqne acerbos cru-

£ributione non agimus , nulla tamen , pere

ciatus nunquam finiendos fubituri ; non

verfa perpetramus,

Quod idcircó fenti -

ambigis ob folas lethales noxas ,. quas ab-

unt , quia videlicet aurem cordis à verbis

ftergere lavacro poenitentiz , & lachrymis

celefiibus claudunt. | . Neque enim Dives in

vera refipifcenti neclexerunt , antequam

Evangelo , qui induebatur purpura , &

mortalitatem exuerent ; fed licét mortife-

5yffo , & epulabatur quotidià [Mendidé, alie.

ta Ícelera mortem hanc gehennalem nun-

NY hv

E

na rUpuife , fed infruciuosó proprüs ufus

quam emorituram accetferint ; non tamen

at

fviffe perbibetur $. eimque poff. banc vitam

pracipuam hujus damnationis caufam cre-

ulirix gebenna fufcepit , non quia aliud illi.

das e(le adulteria ,

quibus impij alienum

citum ge[fit , fed quia immoderato u[utozum

thorum violárunt.; non fcdas libidines,

"

f liettis tradidit. ^

quibus lilium alienz virginitatis conftuptá «"

Non fuit dives, qui in Evangelio in-

runt ; non homicida , quibus innocen:um

17

duebatur purpurá & byffo , & quotidie e»

fanguinem fuderunt ; non cruentas cedes ,

quibus integras domus funeflárunt ; non

pulabatur fplendidé, in gehennam detrufus

zeternis excruciandus ignibus , eó quia in-

temulentiam , quà in fympofijs immodico

nocentium fanguinem fuderit; fed quia fi-

vini hau(tu ufum ,. luménque extinxerunt

tienti hauftum vini non effuderit; non quia

rationis; non luxum in epulis ,. quo pal-

aliena rapuerit , fed quia propria mendico

mari ftomacho vediigalia effecére plerísque

non exhibuerit ; non quia inftigante luxu»

in provincijs elementa; nonufuras, quibus

rià alienum torum viclaverit , ied quia ex

alieno zere pinguiorem fibi co&merunt for-

proprio epularum luxu, nec fuperftites mi-

tunam 5 non delicias , quibas difluxerunt,

cas efurienti dederit.

Non fufficit diviti-

fenfoum indulgentes illecebris; fed quia, oh

bus aliena non rapuiffe ; fed propria diftrie

grande immuiíericordiz fcelus ! quia efuri-

entes non paverunt, neque fitientibus hau-

buiffe in pauperum fubfidia , in miferorum

folamen , lioc illis proderit ? non qui alie.

ftum , quó fitim extinguerent ,. non por-

na non rapiunt é gehennz fubducuntur cru-

rexerunt : hzc erit praecipua caufa zter.

ciatu ; fed qui fua panperibus dilargiuntut,

nà reptoborum damnationis ,

quam

ij ab órco eximuntur : qui veró pauperi-

fupremus Judex exprefsé fignificat ad terro-

1

( i

bus neceffaria negant fubfidia ; & negli-

rem , nonopitulantium pauperibus.

Efü»

gunt efurientes pafcere ,' nece graffantur

vivi enim 5 &non dedifli mibi manducare s

fftivi , &f non de

diffi mibi bibere , qua(y Mattb. s.

n proximos ; tot enif'n quotidié perimunt ,

Zz 243

dice.

^

Difetaüio XXXl

*

734

diceret , tion ideo impij in gehen.nalles ab-

re, debacchari procelle ,. quaffari tellus ;

legabuntur ignes , quia adulteri , ac homi.

& Jordanis ipfe in flu&tus , ac fremitus at-

cide fuerint , quía etiam David hac patra.-

furgere; micare fulgura coe'o, horrendís-

verat fcelera ; non quia aliena invito Do.

que immugire aér totustonitrüis; & vallis

mino (urripuerint , quiaetiam latro in cruce

tota Paleftinza nocturnis repenté inhorre-

pendens, meruit audire, hodie mecum eris

fcere umbris , nigrefcere tenebris; mox &

in paradifo ; non quia pecunijs inhiárunt ,

nubiüm disrupto gremio exilire fulgetra ,

quia Mattha us ;in telonio divitias congef-

erumpere fulmina, -ruere flamma ,

uda

fit; nonquia mundi delicijs affluxerunt , &

fulphure , nitro , pice , bulliente fale, &

carnis, fenfinimque illecebris indulferunt ;

flagranti bitumine mixte brevi tempore

quia id etiam Magdalena pra(titit , que

utbium tecla, turres, palatia, viarum ftra-

tamen lachrymis pedes lavit Salvatoris , &

tà, imó & prata , campos , colles, ne.

capillis capitis fui abfterfit, (imülque foedi-

mora , viridaria ,. & quidquid fuperfuit de.

tates omnes fuas , quas peccando contraxe-

liciarum in inanes , funeílásque diffolve»

rint favillas,

rat, plorando deteríit ; Ííed quia efurien-

tem , & fitientem Chriftum in paupere

Non me latet , ob enormia fc

Elera fuiffe

2I,

pannofo reficere fraéto pame ; & hauítu

Pentapolitas urbes incendio deletas : fed fi

congruo detreclárunt ; fi crimina eleemo-

altiüs inveftigem?ob quam fpecialiorem cau-

fynis redemiffent ; ipfa benefica in pauperes

fam; reor, quia in egenos afperi nimium ,

commileratio à gehennalibus eos retraxiffet

ac przduri fuerint ; omnémque à fecommi-

flammis.

Eít immifericordia, qua gehen.

ferationem excufferint ; nolueríntque pau«

h

nz igüesnon folüm accendit; verüm etiam

perum fuccurrere indigentijs , quapropter

ijsdem fomentum fuppeditat , ei fupplici-

dicitur,

Peccatum enim eorum aggrava-

um accer»fiit.

tum eff nimi : Ó petas , quz nam (uerit

Gmef. 118.

?O 290

hujusmodi circumítantia tam | aggravans.

Reípondet Lyranus extextu Hebrzorum , &

S. III.

Antiquorum traditionibus , hanc gravita.

tem ex immifericordia ortam fuiffe Penta-

Subfidia pauperibus denegata non

politarum , qui puellam morti addixerunt ,

fl flammas & cmlo lacejfito evocant ;

eó quia pia commota commiferatione pau«

verim etiam ex imo terre gebennalia

peri ítipem polcenti eleemo:ynam fuerit e-

In, Gemj

advocant fupplicia , quibus

rogata: ait Lyranus.

lfla aggravatzo futt,

cAp, V,

eternüm torgueantur.

quia quandam puellam occiderunt , quia s

dederat Alimentur pauperi,

ldque innuit

20,

"* Allis erat in Paleftina juxta fluenta

Propheta Ezechiel c. 16, v. 45.

Hac fuit

Jordanis omnium fedes amoenita-

iniquitas Sodoma fororis tua 3. faturitas pa«

tum , omniümque patria deliciarum:

n . €6 abundantta , & orium ipfius , €6 ff*

in ea quinque extru&la fuerant civitates ,

liopum ejut ; $ manum egeno ,. & pauperi

quibus nomen commune Pentapolis , fcilie

non porrigebant : Íubfidia pauperibus dene-

cet 5odoma , Gomorrha , Sebois Adama,

L]

gata flammas é «oelo laceffito accerfiverunt ,

Segor

L

cives prefertim Gomorrhzi , &

fupplicia evocárunt', & Pentapolitas ex-

Sodomai hominum reliquorum flagitiofiffi-

tremo deleverunt excidio.

O ignis infer.

Homïlïss. |

mi habebantur, quia mundi delicijs difluen-

4 bt

nalis , exclamat D. Hieronymus , /|uxuria ,

tes ex prafenti felicitatetumerent , & alie-

& immifericordia , cuju materia , gula »;

nigenas contemnerent , carnis illecebris in-

cujus flamma , — fuperbias. cujus feintilla.s

dulgerent ; 'rerum copià ditefcerent ; &

prava colloquia $. cujyue fumus. infamia 5 5

inde juges comeffationes , G otium for-

cuju cinis gmmunditia $. cujus. finie. geben-

dium cunctarum putidiffimus fons ; & ex

na!

otio omnium profluebant libidinum por-

Sed cur fupremus Judex in extremo

22.

tenta ; adeo utnec Loti concivis , virique

univeríali judicio folius meminit immiferi-

virtute cultiffimi quotidianis monitionibus,

cordie, acdenegatz (tipis, G enormiffima

& exemplis non finerentíe ad vitze purioris

reticet fcelera, quibusimpij vel cruenta cze«

ftudia adduci ; cámque enormia eorundem

de cuncta in mundo funellárunt ; vel rapi.

Íceleracoelum ipfum lacefferent , Deus Vin-

nis violentis aliena bona expilárunt; vel e.

dex funeftam Pentapolius exhibuit tragce-

xitialibus incendijs urbes integras. deleve-

diam fpectandam , non finelachrymis, non

runt; vel injuftis bellis longé ,. latéque dif-

lm' U.

fine fanguine , ac czde funefta : fupremum

fufas provincias , ac regna devaflárunt ; vel

inchoaturus actum fub matutinum crepu-

fodiffimis adulterijs alienum torum violá-

fculum tetros quosdam excitavit vapores ;

runt ; vcl infanis libidinibus puellarum pu-

qui fuliginea caligine aéris. illicó aptea ar-

dicitiam corruperunt, ut fuis fatisfacerent

ridentem infufcárunt ferenitatem ; & cum

depravatis concupifcentijs , mundi volupta*

Pen:apolitze adhuc in le&is fterterent ,. vel

tibus indulgerent , ac fzculi difluerent de-

orio,. vel eidem cognatz Veneri indulge:

licijs? folius meminitimmifericordiz ; quia

rent , cceperunt vent flare, turbines fure

beneficio eleemofynz potuiffent religua íce-

lera

L "A. —

. Commiferatio dat ïn()pï-'coenum,ütffrecipit celum. ^ 734

bura, & potum ; oleum vero in ünBïonem;

lera obliterare, cxteras criminum maculas

L

L:

ut f.ïbf/d-

delere; & omnes abítergere noxas ; appo-

vel etiam in cibi condlmcntumï

ret f;zciem in oleo,

fité ait D. Auguftinus expendens przfata vet-

'Tunc vultus

hominis hi&ibr eít , ac

24*

ba,

Tacuit omnia maia facia miquorum.s,

letior, cum obíonia experitur probé condi«

€. folam flerilitatem eleemo[yune 1merepan-

ta, ac palato arridenua.

Idque cautae fuit

dam e[fe judicavit , nounifi Ad n0$ commo-

Quare boc ?. quia 0

"mnia crimt

teíte Caffiano , cur prifci in gypto Monae

wendw.

na eleemo[ynis vedimuntur.

Ideà illam.

chi , quó fuos hofpites pauio lautius fuície

iflam culpavit ,

]

perent, olera fubinde , & lugumina oleo

laudavit fecunditatem ,

damnavir. ariditatem

Sed audifla omnia

condire confueverint , ut eorum facies exhie

lararent: de haz hofpitisfacie exhilararata o-

malefatfla elemofynis redimi : nolite

]ic íü-

E

leo icité ait D. Hieronymus ;

expendens

tellere ,. ut intelligunt. quidam perversó,

Exbitaretur oleo mtfericor -

Pfalm. 10$.

verba Davidis,

Eleemofyaa enim poffunt tibi prodeffe a des

qmmiz s

lenda peccata praterita ,. fi mores mutaue-

die juflorum facies coram. Deo.

4l,

r&. Denefica-in pauperes commilzratio ,

quz orbis judicem (ereno ,. a« bilari vultu

ti IO»

Cupiunt InLweri ,

nunc vulium oleo eru-

qua eleemofynarum etogatione vciu

Ícido imbre , quas contraximus noX

as de-

gent, 4c nitident , guttus. olearius 4[fidua

let, gehenne uitrices flammas extinguit

liquore n pauperes fiillet dantis , 65 accis

pientis facies exbilaretur , olei fcilicet un»

—

quas immifericordia accendit , & fovet.

Ardet hoc ighe tortus , qui inEvangee

élone, íeu e

largittione eleemoiynarum ;

23,

& exercitio benefice in pauperes commiíe«

lio divitis affluens byffo , & purputa indue*

rationis ; e(t elargitio itipis effufio olei exe

batur notus Epulo , qui luxu fartus epula-

hilarantis faciem pauperis recipientis , &

!m&f, !

rum , deliciisque fatur ; benefica fueratc in

"W p

Lazarum uicétofum commileratione jeju-

bona incréfgentantis divitias elargientis.

Ideo divitis in evangelio Epulonis non fuit

nus; in hunc pannofum inopem adeó durus,

facies exhilarata , quia oleo caruit mifericora

&t auíterus fuit purpuratusdives , ut nec mi*

cas panis permiferit ulcerofo e(urienti exhi

diz , noluítque mendicam , & ulcerofum

Lazirum inunger

affüafus hic efuriens

beri ; cui faitem aliquid ex obfoni; , & fer

portz divitis , fle

b

bilr voce aliquid expofce-

culorum reliquijs debuiffet iapertiri ; mox

A

Libithina iueluctabili fua falce utrumque de

bat obfonij , quó

proprie coniuleret necef-

AU

meut, florem (cilicet diicolorem in. tatuco

fitati , ac deficientes pre fame corporis Je»

iuni vires reficeret; fed lachryma , & pree

D

divite 5 & exareicens ia Lazaro gramen hu-

m: (erpeus ; fed hic purpurà indutus nobi*

ces paupetis duritiem non valuerunt emol-

liorein (nu . excipitur Abrahz ; & ille exu-

lire divitis , nec ejus rebellem contuma-

ciam fle&tere ad pietatem ; ideóqae fiti mox

to byffo , & purpura flammis circumcingi

ardentiffima , & inexplcbili jugiter excru*

tur gchennalibus zxternum excruciandus,

Si quaras , cur Dives purpuram fuperbi-

ciatus ; nec unicam valuit aquz guttulam à

patre Abrahamo impetrare , quà ardenciffi-

.eniern cum igne comevutaverit torquente 5

ma atentislinguz valeret incendia temperas

& 6 fuis fympof(iis exclufus gehennali fuerit

in carcere detruíus ?. refpondet appolité ad

re; & meriió, cum & ipíe , vel unicam pa-

nis miculam , é Íua deciduam menía poícen,

Homil.6$,

rem noítram D Chryfoftomus. . No» 4uis

ti Lazaro noluerit extradere , quà famem

d . popule

dives fuerat s. fed quia mifericordiam non

exbibuit : non fuit in ergaüulum detrufus

viícera cortodentem mitigaret,

2j«

inferorum , quia opibus afflueret ,. quia

Hinc Tobias , quó filium fuum edo-

ceret artem przecavendi infortunia , enixim

mundi delicijs diflueret ; purppram, &by.

fum indseret ; quia reges plurimi purpu*

ei injunxit , ne unquam manum claudetet ,

rati, & chiamydati ; divites quamplures li-

ne faciem averterec ab ullo paupere flipem

expofcente.

Noli avertere factem tuam.»

Tobia CAb. ii

càt peccatores à coele(ti non fuerunt beati-

V. 7.

tate exclufi ;; Dives fuit , imó & peccator,

Ab ullo paupere : quee veroó (it hac vulcus

2

Is enim vul-

Sionis rex David , & tamen aternam fuit

aver(íio varie folet explicari.

tum fuum dicitur à paupere avertere , qui

felicitatem confequutus ; divitijs afflaxit

licét inopis neceffitatem exploratam habeat ;

Zachaus , noxísque fuit & ipfe inquinatus,

-& tamen zeterna , & ipfe fuit beaurate do,

ne [uam tamen ci pecuniam eroget , panpe»

rem à fe adalium amandat ;inquiens : ito ad

matus, quia dimidiam fuarum opum par-

Ecce dimidium bo-

hunc alium , qui divitijs affluit , ille pro-

PATTA l,o

.tem dedit pauperibus.

norum meorum Domine do pauperibus , &

cul dubio te juvabit , tuísque fuccurret ne-

ceffitatibus ; íed is alrer equé pecuniarufn

$ aliquem defraudavi , reddo quadruplum :

tenax ; necobulum pofcenc (tipem erogat,

& David Plal, «11.. dfperfit ,. dedit paupe-

ribus. & Píal, 103 pr alijs liquoribus com.

& eó liberalior verbis, quó operibus par:

mendans oleum ait : . «t exbilaret facienza

cíior , dulcia plura dat pannofo verba , ut

[3

.

celeriüs eum à fe amoveat , & adalium di-

n oleo : & panis cor bominu confirmet

cum det Deus jumentis foenum ; abundé

rigat ditiorem ,qui eodem artificio ad quar-

hominibus panem , vinum , & oleum fup-

tum , & hic ad alium ablegat ; adigatürque

propterca mendicus femper vacuus circue

pgditats .nimirum pamem , &vinum in ci-

mire;

E

716

Diffeitatio XXXL.

mire ; & jejunio (tomacho diem transigere:

- didifti ; claufisoculis da pauperi fuam tibil

hi omnes , quifolis verbis munifici (unt, &

exponenti indigentiam , rumpe exofas mo«

re immiferigordes dicuntur. faciem füuam à

t

ras, exporrige cunctatricem manum, ne fcru-

'paupere aveftere ; cum totam folertiam ad-

teris pauperum promerita ; quod pro fugge-

hibeant, ut quantocyus inopem à fe amo-

fto, proconcione totis lateribus inculcavit

liantur,

Nemo fiquidem ex ip(is eft, qui

fepe D. Joannes Chryfottomus : . fufficiat

Pfal. 91 .vü

cum Davide dicat : 7:5 derelicius eft pau-

tibi, fi des pauperibus : quia ut mounet D,

À4e

pe* ; hoc e(t , tibi commendatur , derelin-

De eimit. €. "

Auguftinus, Dews non videtur, fed quo 4.

quitur pauper alendus , non alijs,

nimo detur , attendit : qui Chriflum diligit

46.

Neque te purgas, fi dicas , ab alijs

3». Chrifliano, bóc animo ei porrigit eleemo-

ditioribus pauperem non juvari , proinde

Jynam , quo accedit ad Chbriflum.

Occur»

opus eidém impendere benefice commifera-

rit tibi bomo peccator, duo nomina dixi. Hae

h

tionis'tüum non eífe , cum tot non affluas

Duo no* 4

duo nomina non funt fuperfiua,

divitijs,ficutalius: nam cum poffis pauperi

mina aliud quod bomo ,. aliud quod pecca-

Y

*

àte (tipem expofcenti opitulari , & id non

tor , quód bomoop

Dei efl , quód peceator

pr&ítes, &que faciem tuam ab illo avertis ,

opus bominis , d

eri Dei , hqld d*"fffff

A* t

£

ficut alius ,qui te eftlocupletior : quia ea-

ri bomina, -

dem avaritia omnium claudit crumernas

Hi quoque faciem fuam dicun

«or À

2 7»

páuperi, ideo mifericordia nulli eorumdem

pau

avertere , qui credicoresv,fJ'f"uiïs*' de-

colum aperiet ; reclamat enim in hos Jo-

. bitoribus licét fpoliatis, quamvis ad. neceffie

annes.

Qui babuerit. fubflantiam bujus

tatem; & indigentiam redactis, qua fibi de«

: [ " lfþ- 9« ^V.

A7e

mundi , 6 viderit fratrem [uum nece]fes

bentur , feveré exigunt ; & morz impae

babere , & clauferit vifcera fua ab eo, quo-

"tientes , nifi ftato tempore folvant , 'eas

snodo charites Det manet ia 202 commife-

cogunt, fi non folvantinare, luere in pel-

ratio benefica non linguam foecundam, fed

Jle: ad herum fuum accedit ruíticellus,enixim

manum actuofam expoícit ; non os ad verba

rogat, G lachrymis madens fuam exponit

fundenda , fed crumenam ad pecunias paue

. debiti folvendi impoffibilitatem $. eó quia

peribus effundendas ggérit ; non mollia vet»

- fréquens grando agros vaítaverit ; fegetes

ba , non fallentes fponficnes ,. fed plures

prottiverit , vithium palmites jugulaverit ;

erogat nummos ; & re, non fola fpe pau*

vineam diffipaverit ; vel quia arva culturae

peribus opitulatur ; qui fola fpe alitur , is

non relponderint ; ficcitas aéris germina

re fallitur: Hinc Joannesíuos erudiens Di-

interemerit, vel hoítilis incurfus , milé:que

fcipulos ad exercitia.virtutum ait, ^ Fzzeli

przdator tegetes mefluerit, priusquam ma-

C p. 2.,7.18.

tureícerent ; vel quia irruens fulmen ex

mes non diligamus verbo , neque (ingua.» ,

ff opere ,. & veritate.

procellofa excuffum nube horreum come

26.

- Sunt etiam , qui faciem fuam dicun-

bufferit , totámque perdiderit annonam :

turà paupere avertere , quatenus durius.

fed herus creditor hisce auditis infortunijs,

culis verbis eum à fe abigunt, & (tipem ab

adhuc rufticum fibi debicorem urger, &ni

Íolvat, minatur carceres , compedes , fla-

ijsdem pofcentes afperé tractant , quà agri-

tudine animi in pauperes- male valentes vi-

gra : & hec tam rigida exactio eft faciem

dentur prz cateris aliquot divites laborare,.

Íuam avertere à paupere , quam averfiouem

prafettim, fiin florente fint adhuc. &tate

vehementer averíatus Deus in lege veteri -

conílituti ; hi quafi dedignati , quàd aufi

precepit fuis populis , neà paupere pig- Dewrer. e^

fuerint pauperes pannofi , laceri , feminu-

nusexigerent , nec debitum ; fi folutio 24* *« 19«

di , luridi , famelici ad fe accedere , incle-

effet tunc hon modicum ijsdem incommodi *

mentes , & acerbé, ac feveré à fe abjiciunt,

allatuta , ezm repetes à preximo tuo rem.,

Qued (i quis alius meliore pallio; elegan-

aliquam , quam det tibi , nen. ingredierie

ti vefte , vultu hilari fe fe inferat , melleis

domum eju , ut pignus auferas , fed flabis foe

huncverbis excipiunt, qui felleis à fe pau-

Ya , 65 ile tibs proferet ,. quod babuerit,

perem rejiciunt ; nimirum mel , & acetum

Sin autem pauper eff , non pernoclabit apud

fundunt, illud divitibus , hoc pauperibus j

te piynus. . Íeu ut explicant Interpretes , qui

à quibus propterea faciem fuam avertunt ;

à pauperibus exigit , quod non habet , vios

quos ad mitiores erudiens mores Syracides

lentiam Deo infert , quia plerumque ve»

ait,

duimam efurientem ne defpexeris *

ftis ftragula , lectuli operimentüm , unica;

Yeclef cap.

0. T. 21.

non exa[peres pauperem in inopia [ua ? cor

quz illi fupereft olla , violenter adimitur ,

ápopis ne affixeris jmon. protrabas datumcs

quó ad folvendum adigatur., & hzc ut ait

Salomon.

anguftanti j

feu noli effe cunctabundus

Sunt vi[cera impiorum crude,

Proverb, a,

lja, & quidem ferrea, imo & lapidea ;

quories pauper ftipem à te pofcit, ut fuee

12, 'v, ÀO.

valeat neceffitati confulere , ífed hilari vul-

que ad commiferationem beneficam in

tu , manuque celeri erdga » quod tibi fu*

paupe

res ; nec lachrymis emolliri fe ünunt?

perfluit , noli quarere , an indigus fit , qui

nec precibus flecti,

29.

fuam tibi miferiam aperit ; largire numos

Verüm hisce nec Deus ipfe parcet ;

tuos pauperi ,

ut pauperi , quia fi talis-

luculentum fpecimen dedit in Belifario Jue

non fuerit, Chriíto dediíti , ,& nihil pere

füniani Cafaris fupremo duce ;

qui tà*

Inetii

- Commiferatio dat inopi coenum , & recipit ceelum. — 737

metíi bellica zqué& fortuna , aibrindi-

quo fuerunt -plute-s depauperati , & fuis

me plures proílráffet Reges, — domuiffet

reculis pauperes fpoliatiz par pari reddidit ;

ait enim Chriítus,

A.5b 6.

populos , viciffet exercitus , collegiífet

Qu

uA mm/t(m menfi fue-

36e

ritis , vemetietur vobás,

triumphos , palmarum ferto redimitus ,

tandem erutis oculis , devolutus ad. fac-

Qued fi mifericordes in pauperes &

29,

benefici à Deo bonis omnibus replentur; im-

cum ; ex divite pauper , ex purpurato

pannofüs , ex laureato contemptus , ada-

mifericordes erumnis premuntur, infortunijs

Dt (ihit,

étus fuit publicé mendicate.

Ajunt Con-

ad extremas trahuntur mifetias, Etiam prifci

27.

homines fua eis exhibebant obíequia , &

ftantinopoli etiamnum eam exílare colum.

nam , ad quam íedere confueverat , &

in cathalogo Numinum recenfitos habue*

funt , à quibus Respublica beneficium ex*

fupplici voce rogare pertranfeuntes , ut fli,

pem darent , quá collabentes prze fame cor-

cepiffet ; adeó ut frugum, vini , oleiau-

d

u.

S

*

*

date.»

poris vires reftauraret , inq

thores , & plerosque alios , qui ad huma-

'uerat . hic

ne vita commoditatem , ad pupillorum

obolum pauperi Belifario.

&

populorum terror , Martis

[j

)imen ,

tutelam , ad miferorum folatium aliquid

exércituum ductor ,

ac Strategus ,. qui

attuliffent, veluti Deos venerarentur ; imó

pluries hoftili (anguine effufo proprias fibi

& belluas ipfas ; quia fibi beneficas, pro

Dijs colebant , ut 7Egyptij ciconiam , eó

D

palmas rigaverat ad triumphos : fed ex a-

pice felicitatis in extremum protrufus fuit

quia infeftam ferpentium peítem arcere, ac :

miferiarum , fa&tusifortunz ludibrium ;

delere penitus crederetur : Romani plu-

qui Regum- forrunas. fuperbo antea pede

rimi anferes fecerunt , & ut fibi beneficos

*

calcaverat

$?

& Ípe&lavit orbis univerfus

fpeciali cultu fuére profecuti ; eó quia exci«

Belifarium jacentem in platea veftibus de-

tatis clangore cuftodibus capitolinam arcem

tritis, ac laceratis , vultu emaciato , cor-

à Gallorum impetu , & eruptione fervave-

rint.

Quin etiam inanima , ac inertia quze

pore lurido , viribus deftitutum : cujus

gladio , & virtute fleterat Imperij felici-

dam corporaab antiquis olim propter bene-

tas,

SpeGlavit orbis Belifarium nudum ,

ficium confecrata fuére, ut Luna , Sol , aqua,

& inopem , quem p

aulo ante militum in-

terra,eó quia ad hominum vitam conducere

3

fiaita propemodum

ultitudo cingebat ,

vifa fuerint, & eorundem ufu homines juva-

& undique affuía lateribus ftipabat : ípe-

rentur, EHincícité per ventum, gladitimque -

élavit indigum , & milerum, ftipem ; ac

veluti pet Deos jurare confuevifle homines

obolum expofcentem , quem auri , & ar-

priíca referunt monumenta , ea duntaxat de

genti congeíli thefauri , & ampla gemma-

cau(a ,quia ille fpirandi , hic expirandi ; feu

rum fupellex felicem conftituerant : fun-

vitz , necisque authores exiftimarentur : &

debat ipfe lachrymas arumnis preffus ;

Horatius vitze fuz prefidium , ac tutelam

cüm antea victori ferro alienum fuderit

in manifeíto periculo à Mufis accepiffe tefta -

tur , & easdem fibi Deas fuiffe fatetur, cum

fanguinem , & hoítes oppreflerit ; hicci-

ne ille eít Bellifarius imperij gloria, Impe-

cecinit ,. N22 fine Df: animo [u infans,

ratorum deliciz , barbarorum terror; po«

pulorum quondam amor , patriz clypeus ,

50 IV.

Martis nervus , qui nunc haret mendicus,

Íqualore obfitus ,. corpore luridus , fame

Duttt. ib

exhauílus ,

fii eítuans, dedecore , &

Benfjïm n paupärfr commg.feid*

concemptu , preflus? O fortuna temeti-

4jo proximius ad Deum accedit. , à qua

2*. 4), IQa

tatem ! quatam tragice ludit in capita Prin-

imi[ericordia recedit $ & fupplicia ,

«ipum , quos erigit , G erectos deprimit,

penásque promeritas

quos fovet , & in eosdem ízvit ! ó fluxas

fubit.

rerum humanarum yicifüwdines ; o fortu-

n inconflanuam ; . que eblanditur ,. &

Ulla eftvirtus, quá homines propiüs

31«

interimit j

artidet , & lachrymas elicit ;

- videantur ad Numeh accedere,quàm

favet , & excidia molitur.

Sed f1 quaras

beneficentia, quaz (alutem homini-

quidnam cauíz fuerit, cur Belifarius & fu-

bus impertitur ; quapropterlaudatur Stra-

t-(O,.

bonis effatum, quiait: Mortales tunc maxi-

premo felicitatis fafligio ; in imum fue*

rit eerumnarum detrufus ? non credas , a-

mé Deos imitari , cüm benefici funt ; &

aurea eít illa Nazianzeni fententia , quà

lium habuiffs fuarum authorem milteria-

rum , quàm propriam in pauperes immi-

Principem fuum alloquens ait.

Nil tam.s

fericordiam ; iplures enim , cum vinceret

divinum babet bomo , quam beneficentiam ,

Belifarius in bello hoftes , vel profterne-

ac benà de bominibus merendi fludium : licet

n

IZ.VIIOI

get , velfugaret , G exterasProvincias fuo

tibi nullo labore divinttatem affequi * ncli

oblatam divinitatis occafionem adipifcende

fubiiceret Imperio , plures inquam fpoliavit

pauperes, quorum domus expilavit , quo-

Amittere,

Hinc illa etiam circumfertur pa-

remia, qua homo homini Deus effe dicitur;

rum bona diífipavit , quorum horreacom-

22

buffit ,quorum fortunas omnes abegit; fed

quatenus homo eít homini beneficus , dives

vindex Deus Belifarium proftravit , à

pauperi opitulatur j' felix arumnas miferi

Aaaaa

excu -

Verani de Affeclióus Z?m. li,

.

738

Dïfïertatia XXX.

r

excutit ; valens , & fanus digrotanti pfodeü;

corpori dl tantam Praful ecclefiz adfert

incolumis periclitanti occurtit,

utilitacem*

'Non folüm ecclefiz pator ,

225

Imo Plutarchus in commentario , quem

ut doclor viam prefignat , quà fit eundum,

adverfus indoctum Principem edidit.

Ne-

illunrinando intelle&tum ; vérüm etiam in

Juni. 64

gathoc uno nomine Deos eífefelices, qued.

viam deducit trahendo voluntatem per le-

UET

immortales fint , fed quàd virtutum princi»

ges fancitas , per exempla moventia » per

po» feu charitate , G beneficijs alios juvent ;

verba excitantia , per proemia exhibita ;

& ab Ethniis proverbiali (chemate. dice-

per fupplicia indicta ,^ quapropter air. Je-

batüur : Homo bomiui Deu $, hoc eít, illi

remias ad paílorem [sraél,

Ecce €on- Cap, t,

ié.

in numerum referebantur Numinum , qui

flitus te bodie fuper gentes , & fuper reg-

alienz felicitatis foliciti , aliorum fem-

nA , ut evellas , & defiruas, diferdas , &&

per (tuduére commoditati.

Hujus veró

diffpes . adifices , & planutes.

Prodeft Àn*

beneficentiz cultura, vel maxime Pzzfules ;

tiítes [uo populo exercitio beneficentim , (i

non folü

e

& facerdotes decet , qui & voce , & zre

r erogatas eleemofynas , qui-

mileros juvant ;; quapropter injunxit Deus

bus mifer

pauperum levat , & eorum

L

olim populo ,ut veftes, quibus fummus fa-

indigentijs'opitulatur ; verüm etiam fi do-

élrina omnes inültuat , erudiat in'ftudijs

cerdos fan&tuarium eflet íngreffurus multi-

colores , ac phrygiano cpere variegata ef-

virtutum , & viarn edoceat falutis , ad

Ena

fent , & rationem addit D. Hieronymus,

quod fpeclat illud Canticorum 2.

inquiens: Uf now folim pro liberi , 5 paren-

letiulum Salomonts [exay int4 fortes. ame

tibus 5 Jed procuntla creatura , & voce , &&

biunt ex fortiffmis lsvag! , omnes tenens

babitu precaretur , ex quo liquet , Pontifi-

tes gladios , & ad bella do&iffwtii uniur-

. €is dignitatem taliter effe inllitutam , ut

eujuque enfis fuper famur [uum propter r

non folüm amicis , ac domefticis , ied plané

sores notiurnos. Ledtulus Salomonis CChtfe

omnibus etiam extetis, G inimicis cenfea-

fti defignatecclefiam , & illi fexaginta for-

tur profutura.

tes gladio armati ecclefize Doclores verbo

fummus fa-

35*

Huc etiam pertinet, quód.

Dei inftructos , ac. munitos adumbrant :

cerdos nomina filiorum Ifraél in humeris ,

ut enim lectulum Salomonis miiites cuebane

&in pectore geílaret (cripta , & ículpta

tur praíidiarij, n&vis ulla hoftilis in eum

Exodi 23,

Et utrumque &qua de caufa :

irrumperet ; ita ecclefie Prafules eccle«

in huimneris enim portabat nomina filio-

fiam muniunt , tuentur , ac propugpant

rum líraél , quo inde intelligerent facer-

contra lupos rapaces ovibus devorandis in-

dotes , quomodo in deferendis fratrum

hiantes , ne ulla harefis in ea grafietur ;

oneribus exercitium beneficentig , & offi-

ut interpretatur D: Auguftinus contra Ju-

liaaum. . Hac autem Praífulum beneficen-

CAPI !0-

cium charitatis debeant exercere ; & quan:

ta eis ex debito regiminis incumbat . foli«

tia exprimitur in Canticis , ubi Chriftus

h

n €4b, 7,

citudo , ut etiam proprijs humeris deper-

fuam alloquens Ecclefiam ait: Cellsem tuum

Cant,

ditas oves reportare debeant ad ovile: fi

fieut turris eburnea :

equiparat collum

quz enim oves à recto tramite deflexerint ,

turri non lutee, non lateriuz , fed ebut*

/nex 3

.

*

& per devia erraverint , eas tenentur fa-

quia ut fcité expendit Ifidorus

«cerdotes quarere ,. & inventas nulli par-

In collo do&fores defgnati funt , & Prafu-

centes labori proprijs hameris ad faniorem

les , qui turri eburnta propter firmitatem ,

reducere frugem.

& pulcbritudinem comparantur ,. qui civi-

34*

Quin non in humetis tantüm verüm &

tati Dei ,

& robur praflant ,

&5 decué

in pe&ore nomina filiorum Isral gerebat

'Tametíi in una, & eadem fede non con.

fummus facerdos , quó cateri ordine fa:

niant robur & decus , & difficulter confoe7

cerdotali initiati difcerent, pedtus eorum ,

derentur ; inecclefiz tamen Przefulibus fimul

qui in regimine funt ecclefiaftico à. quo-

confibulantur , & amico nexu junguntur :

piam alio non debere occupati ; quàm à

clucet decus in beneficentia, viget roburín

puro animarum zelo , cíl enim officium

zelo , G utróque juvatur populus.

Imó beneficain indigerites beneficentia,

3f

probi paftoris in falutem fubditorum toto

pe&ctore incumbere , ut (i quos laborum

non folüm alienas levat miferias, fedetiam

pondere preffos deprehenderit , benefi-

proprias largientis delet noxas. — Eleezzofy- 7;5

i& 4, T.

centia humeris fuis imponat deportandos

na 4b omni peccato , €$ morte liberat ; quia

Ir,

ad folatium ovilis ; quia sz fal terre , cui

nimirum difponit ad poenitentiam ,. quae

1» Mattb,s,

facerdos, pariatur , ait Hieronymus , o.

graviffima queque peccatadelet , eft enim

mnem cibum condit ,' mec eff aliquid per

benefica commiferatio, qua faniorem impe.

fe tam fuave , quod absque co gufium de-

trat mentem , & maturiüs ad refipifcentiam .

mulceats ita mundi totius ,. $ propris cc-

impellit : & ad id allufit D, Leo, ubiait?

Se 4 9- (j;ï

clefie condimentum &pifcopus. eff.

Quin

Eleemofyna peccata. delent ,| mortem peri.

$. de colleü.

idem Hieronymus expendens Chrifli ver-

munt, C penam perpetui igni extinguunt,

ba, Martth. 6.

Lucerna corporà tui ef?

Eít eleemofyna veluti panacea curandis

oculus tuta , afferit ; Epitcopum , oculum

moribus omnibus perapta ; hinc Daniel velu-

»

efle. cotius ecclefiae , quia quantam oculus

ti Medicus peritiffimus Nabuchodonoforís

4

CH

| Commiferatio dat inopicoenum, & recipitcoe'um, — 739 -

€uraturus infirmitates , quas per patrata

ritià fordefcente , cüm enim promotus

ad Epiftopatum , fuiffet Goslariam pro-

fcelera contraxerat fpem fanitatis obtinendz

offerens , optimum ei injunxit alexiphar-

fe&tus, poft refe&tionem , in cubiculum

Daniel. c, 4.,

macum. . Peccata ttta eleemo[ynis redime,

( ubithefauros fuos nullo confcio confodee

"V. 24

rat ) quafi vellet fomno isdulgere , &

€ iniguitates tuas mifericordijs pauperum.

paululum quiefcere , fe fe inclufit,

Cüm-

Si malé vales, & cupis priftine re&itqi

fanitati, da pauperibus.

que jam dies extremé declinaret ,|. & fol

Ferunt ad Hilarionem mulierem ac-

Íuum vergeret in occafum , cüm extra cona

CNP.].

36.

þeüffc perannos decem czcitate laborantem;

fuetudinem folus quieviffet , fufpicio fa-

quz cum coram viro pientiffimo querere-

mulosfubjit , qui ne aliquid adveríi Pra-

fuli obtigiffet ; timentes , oftium- . pulsá-

tur, quédcum ogmnem fuam in medicos fub-

Ítantiam impendiffet , nil inde valuerit fo-

runt cubiculi , fed nec pulfantibus , nec

latij hautire , nec fuam excutere cacitatem :

clamantibus ullum dabatur reíponfum. Ht

veró adhibitá violentià fores effregerunt ;

cui Hilarion repofuit ; fi que in. Medicis

perdidifti ,

' pauperibus diflribuiffes , cz-

Mirum dictu ! Reginherum fradlis cervie

citatem à te. JESUS CGhriftus excuffiffet :

cibus , tetróque colore exanimem invee

nerunt fuis thefauris infeliciter. incuban-

tunc ccepit mulier illa clamare , & miferi-

cordiam deprecari & vir Dei , utlegitur

tem.

Quia inforduit avaritiá ,

quia be-

in ejus vita, commileratione permotus in

neficam in pauperes non exercuit miféri-

oculos expuit cecutientís fceminz , & te-

cordiam, fuis incubans thefauris miferé pe*

Bebras excuffit cacitatis,

De quodam di-

tij , G quibus cüm potuiffet non folüm

vitijs affluente , fimülque malé valente nat-

temporalem ,fed aternam fibi falutem come

zat Baronius ad annum Chriíli £53.. num,

parare , mortem fibi accerfivit inopinam ,

352. triginta libras argenti in fubfidium

& Deus in ejus ultionem doimones accivit

carnifices, -

s

pauperum erogáffe , eó quia mori time-

fet , Íed prater fpem reftitutus priftina

Narrat idem Batonius ad annum Chri-

38«

valetudini , fraude Diaboli eó inductus

fti 6of. num. 8,

Sabinianum Papam be«

fuit ; ut facli ipfum poeniteret , quod cüm

neficz in pauperes commiferationi ; ac li

fideli cuidam (uo amico aperiret ; Iseum

beralitati Gregorij pradecefforis fui. dero-

monuit , netam perverfz affentiretur co-

g8fle , quem cum Gregorius per vifum ter

increpáffet , eó quia tam avarus eflet in

gita:ioni » quia id perinde foret , ac De-

um irritare ;

à quo ob hanc beneficam

pauperes Chrifli vices in terris gerentes ,

largitionem ,^ quá fuit pauperibus opitu-

& ecclefiae thefauros in coelum deferentes ;

non tamen refipuit , fed eadem maluit a-

C'/Zþ. Zl-

latis , priftinam fuit ei fanitatem. imper-

titus ;alioquin fore,ut fubita morte nondum

varitià. inlordefcere.

Cümque pauperes

turmatim ob annonzcaritem ad eum acceffif-

TU

mutato facto pereat.

Et quia preces a«

Cnnt,

mici flectere ejus pervicaciam non value-

Íent ,

eique Gregorij Pradecefforis fui

runt , necejus duritiem emollire, & fur-

objicerent munificam liberalitetem , qua

*

.

dis cecinerit, auribus ; fubjunxic

agees

neminem paffus fuerat fame perite, nec fi-

dum ad templum vade , & non te , fed

ti torqueri,

Repefuit Sdbinianus,non de-

me in pauperes elargitum hanc pecuniam

bere exemplum Gregorij eos adducere , eà

dicito : ipfe (tatim triginta libras argenti,

quia Gregorius bona Ecclefie diffipaverit ;

quas in pauperes diítrribuili , ut priftinz

auram populi aucupaturus; fed effluxis quin*

"

reítituereris fanitati ,. reddam.,

Quid ni

que men(ibus é fuo Pontificatu cum nol«

let Sabinianus refipifcere , ac detreclaret

con(entiens infelix ille templum adijc , li-

.

brísque argenti fufceptis

?

.ut aliter prz-

Íaniorem mentem induere , eum Gregcrius

L

*

ceperat ,

locutus fuit

fed inde egre-

horribiliter increpans in capite percuffit ,

quo ille dolore acriter divexatus , non mul-

diens vix pedem extra Eccleíiam pofuit ,

':

& illicó inopinà ,morte in humum. cecidit

tó poít animam efllavit, ejüsque cadaver ;

extinctus,

Stupentibus clericis de ret no*

non ut imoris eít, per mediam urbem dcela-

if

vitate , alifsque , qui aderant , juílerunt

tum fuit cum ! funebri pompa ad Baíilicam

alterum pecuniam íuam recipere ; fed is

D. Petti , fed per portam latinam . extra

, Tiþ!ll *' L

maluit eas pauperibus diftribuere , utege:

urbem raptatum usque ad pontem Milvium,

Ib

norum ijsdem fuccurreret miferijs,

In-

& inde poítea delatum ad eccleftam D. Pe«

*

*

felix ille priftinze fuit fanitati reftitutus ob

tri

adeó exafperatüs fuit contra ipfum

Romanus populus, eó quia ecclefiz tritis

ä

beneficam in pauperes commiferarionem ,

quam in elargitione illarum triginta ar-

cum non di(tribuiffet in egenos , & hor-

gentilibrarum , ac diílrributione in pau-

rea non evacuáffet in folatium pauperum ,

.

]

E

peres exercuit

fed cum pofteafacti eum

uti confucverat Gregorius Przdeceffor ejus,

! um (*

poenituiffet , & erogatas pauperibus pecu»

fed ad cumulandas divitias venum in foro

] T " i

nias iterum récepiffet , mifere perjit,

expofuiffet , ut eum funebri pompa pri-

Aliud exhibet Baronius hujus rei do-

Vaverit

.

L

37*

quód fi beneficum fe in egenos

-eumentum ad annum Chrifti 106€, num.

exhibuiffet , tam infelicia non fuiffet f£ata

153. de Reginhero Miínenfi Epifcopo ava-

fortitus , tametfi aliàs religioni fuerit valdé

addi-

Aa ava a Z

| Verani de Affeétibus Yom. 1.

740

Difíexaio XXXI,

addidus , cultámque divinum in eccle-

à quibus tamen , ut fe fe proriperet , na*

fia S. Petri auxerit ; quó inde difcamus ftu-

vim confcendit , aquastrajecit , fed id

s. b

dia reliquarum virtutum absque benefica

perinde fuit , ac baccillis auras diverbeta«

in pauperes commiferatione veluti emore

re : conícendentem nàvim infeclati fori«

$z

tua jacere.

Hinc fcripfit Apoftolus.

ces , fugientem affecuti. miferé corrofe-

runt, ac devorárunt , ne quidquam fuper-

&. Corinth. ligouia bominum loquar ,cbaritatem. u-

€6P.13,7,T. 055 non babeams, fatius fum velut «s fo-

effet ex intimis vifceribus : nimirum divi«

nans , aut cymbalum tiuniens,

Et fi ba-

nz juflitiz executores excitavit Deus fori-

DO MÉ - COW

ces , qui promeritis poenis injurias illa«

buero prophbetiam , &5 moverim mpyfleria

.

ommuia , €6 omnem fcientiam

L]

& fi ba-

tas viduis ; Or

dicatent.

phanis, & Eaupþribus yi-n-

buero ommem fidem , ita ut montes trans

vram ,. ebaritatem autem non babuero ,

vibil fum.

Quia ; Interprete Hugone à

$, V..

o codRi A A -- s

viro pio effe receffi; quia charitatem in pro-

ximum non exercui , quia beneficá mifera-

duünm

eArefcunt , fuóque prioantur de-

tione pauperes non fui profecutus , eorum

core reliquarum virzutum licét exculti

lcddritoæ.

indigentijs non fui opitulatus , eorum lae

chrymas non exficcavi ; eorum miferias non

ffores ,. nifi benefico mifericordie imbre. ,

j

Yigentur.

levavi,

In id Gregorius Pontifex fanctiffimus

39

Arum prodeft virtus , nec multum

incubuit ftudij , ut àád Epifcopales cathe-

fapit, ni benefica condiatur in pau-

dras nemo promoveretur , quin dotibus

peres commiferatione,

Quz virtus

fingulis ad tale minifterium rité obeun-

virginitate nobilior ? & tamen etiam ipfum

dum foret infignitus.

Tametfi quispiam

—— Q R WE WE Q N

virginitatis lilium , fi profufis non irrige-

fcientià polleret , . nobilitate clarefceret ,

tur eleemofynis in pauperes erogatis lan«

& fludijs virtutum etiam emineret , fi ta*

guelcit., ac defloreícit,

Decem tuére vit«

men ín pauperes parcus fuiffet , fi pro-

nus non deprehenderetur ad opera mife-

gines , quarum meminit Evangelium,om-

nibus , idem erat officium , & par obligas

ricordie , & pauperibus fuccurrendum à

P 4duà w2 Q — -T

tio 5 nimirum fponío à nuptijs reduci ac-

dignitate arcebatur Epifcopatüs, Hincan.

cenfis obviare cum lampadibus : fed ex eis

no 6o4, cum fuiffet quispiam de littera-

quinque defides , & otio torpefcentes neg-

rum fiudijs, fide catholica , ac alijs virtu-

tibus longé meretiffimus ; non tamen vo»

lexerunt oleo fuas exornare lampades , que

propterea exclufz à (ponfo fuerunt ; ideo

Juit Gregorius hunc ad Anconenfem ícdem

enim non fuerunt|ad nuptias admiffe ,

tunc vacantem promoveri ; ídque quia ava-

quia non fumpferuuz oleum fecum.

uid

ritià fordefceret , — & in pauperem minüs

Mattb 25.

hoc? tantíne fuit momenti oleo caruifle 2

T. 3.

fT — m--— T2 CO s5

eílet beneficus?

ergo licét lilium excoluerint caítitatis, flo-

4

Non íolüm à dignitatibus arcentur

4

rem cuftodierint virginitatis , aliísque vir-

immifericordes jfed etiam acriter puniuntur,

tutibus praditz fuerint , quia tamen oleo

- fi jam füerint. in diguitate conftituti, Mie-

deftituuntur in lampadibus ,.à nuptijs ex-

cislaus Princeps Polonie legibus fuerat

cluduntur ccleftis (ponfi ? Quid eft hoc

chriftianis imbutus , & quia fanam femper

fidem retinuit , fore fperabat , ut prome-

oleum , cujus defeclu nec lilium caftitatis in

horto admittitur coeleftis voluptatis,

— m E .. m

rita fuorum fcelerum effet flagella decli«

Non credas, ait D. Chryfoftomus aliud

natutrus ;

fed experimentum eum edo-

42,

hw *

cuit , quantum fic Deus in eos terribilis ,

przfignáffe hoc oleum , quàm beneficam in g

mil.t6« in

7113

|

4

qui pauperum non miferentur , . quin po-

pauperes commiíerationem , cujus ope Ejif.a4 Ti

arumne miferorum liniuntur , & acerbio- /79r.

tiüs illos fpoliant , Orphanos opprimunt ;

viduas mcerentes divexant, xenodochia de-

rTà pauperum vulnera curantur.

Idcóque

|

flruunt , '& que in pauperum funt in.

non de ílupro , aut inceftu ;; non de fa-

!

flituta folatium , & miferorum folamen

crilegio , aut invidia ; non de ebrietate,

evertere nituntur.

Refert Rainaldus ad

aut infidelitate ; non de harefi , aut alio

(

Tc??lg 33

Jr

annum Chrifti 1257. num. 61.

Mläecis-

vitio , ac fcelere redarguuntur virgines ,

laum lautiffimum fuis Optimatibus, ac

& fatuitatis accufantur , fed quia oleo neg-

Ducibus epulum ftruxiffe ex pauperum ta-

lexerunt fuas lampades exornare: ait D.

cüm enim plures

Chryfoftomus :

Olei tantàm defetlus ve

men fpolijs paratum ,

pagos fus , déque evertiflet , pauperum

prehbenditur ,. quia. [cilicet mifericordiam.s

- mapalia expiláffet , & plures bonis (uis pri-

u0n exercuerunt , nec eleemofynas. fece»

váflet , aerarium cumulavit , divitias con-

raut , 4d enim fignificat oleum.s.

geffit , quibus luxum accivit in epulis, Vix

Quia virgines illze defides fomno nimi-

conviva menía accumbunt , jforicum in*

3*

ä

um indulsére oppefulatas coeli janüas inve«

lO .

gens multitudo irrepit , & quavis aulae pat-

nerunt , ad quas, cum appuliflent, voce altioe

MP'IS'T*So

te, quos cüm convivantes arcere non và.

re vocárunt Íponfum ,fucclamárunt , enixim

lerent Miecislaum adoriuntur ; corrodunt ,

rogárunt, mifericordiam implorárunt, quam

d

tam*

E

! Coramifcratio dat inopi conüm, &crecipit coclum, — 74f

ad

&amen min'ïm'& 'impe't

rárunt,cümà fponfo au-

peregrinatione hujus vitz movet fidem.

hinc ait Chry-

«redendum, excitat fpem ad fperandum, &

dierint fibi dici nefcio vos :

Ífoítomus : ide

; ut eleemo[yna fo

la negle-

reliquas virtutes ad propria exercitia obeun-

a, virésque exerendas.

&la gebenu& ignib

us tradat 2 4d quid enim

4€.

non facis? Je-

Si vita hominis te

fte Jobo m'ïliäa eft,

€s utilis , qui eleemofynam

junas quotidie $. at

virginibus

non profuit

& pugna cum hoftibus fortiffimis, & vir,

tutes funt arma, quibus munimur , nósque

bujusmodi fludium.

Oras? at fine eleemo-

oratio : absque illa in.

defendimus ab infultibus "hoftium 5 neceffe

fjna infrutiuo[a erit

utilia funt omnia,

Jejunárunt,orárunt yVite

propterea eít, ut nosarmemus contra infule

cafkitati ftuduerunt,

tus concupifcentiz , «arnisque luxuriantis a

ginit

atem excoluerunt,

que bona opera exercue-

Caftitate3 contra faflum, & arrogantiam;

& plura alia plera

humilitate; contra temulentiam infolefcene

zunt virginesillae :

fed quia fuerunt.oleo de-

tem, ufümqueabripientem rationis, tem,

ftitutz, quia opera mifeticordiz in pau-

éres non exercuerunt exclufzeà nuptijs fue.

perantiás fitquefides galea, fpes torax, fi-

'ducia fcutum , lancea juftitia , -& .divinum

runt àcceleiti fponfo , quia fine eleemolyna

feré inuulis eftabftinentia, quia ut fcribit

verbum gladius uttinque acutus , duípiria

144 Tiz. 4 Apoftolus: Píetas ad omnia utilis est, Qua-

fint fagitta , ;preces fint tormenta ;bellica;

ibenefica tamen in pauperes commiferatio,

lis veró fit hac pietas edifferit Gloffa , in-

quiens : 44d pietatem te ipfum exerce, id est

elt, quz palmas colligit, wictorias deme.

ad cultum ommipotentis Dei , &5 ad opera mi.

tit, trophaum eerigit, triumphum agit , eft

n

eenim viruis:adeó excellens , :ut quidquid no«

fericordia ; licét jejunium fe folo pellendis

«orporis morbis aptum fit; fpiritualibus ta»

bilitatis alijs ineft , in gradu perfectiore in

fe comprehendat, & dehac virtute ioquens

men noxis abolendis impar «eft, «quinimó

Davidait; 2Difperfit dedit pauperibussju[flitia Pf/almiki t

"U.9,

fapiufculé jejunio emaciatus , vultüque im-

— palleícens auram aucupatur popularem, ffit«

ejus manet án feculum faculi,

4T»

Sed quanam eft hac jullitia, que im-

que vanz gloriz tributarius: quapropter je-

junium nifi mifericordià 4n pauperes tulcia-

mota dicitur, jugiter permanfura, fi difper-

fit, (i dedit pauperibus? $i vir juftus avae

tur in(lar venti avolát, iníftar fumi evane-

fcit, & plerumque nonnifi corporis fecum

ritiá non inforduit, fed liberalitate fplen-

duic, & laxiffimis in pauperes manibus fe

advehit incommoda;mifericordia vero 1n. e-

ápfum totum pené profudit, cur non potiüs

genos alexipharmacum eft xgritudinibus o-

mnibus animicurandis prafentiffimum,;qua-

eejus dicitut :mifericordia in aeternum man,

fura coeleftis glorize premio donanda ? Ve-

tenus impetrat nobisà Deo gratiam, quà

offimus refipifcere,ac ignes declinare ge-

rüm qui in pauperes liberalis, & mifericors

j

ennales , in quo fenfu dicitur Ecclef. E/ee-

elt, juftitiam exercet, quia debitum,quo te-

metur pauperibus opitulari, folvit : eleemo.

fith 55

sno[yna ve[istit peccatis,

LD

44.

Tametfi relique virtutes plurimum

dyna enim , quà miferias paaperum leva-

mus, :non tam donum eít, quàm debitum;

habeant honeftamenti , :benefica tamen in

fin veró quod alteri quispiam debet exoluat,

egenos commi(eratio czteris videtur excel-

lere,

Licét oratio dicatur coelum penetra-

às Juítitiam exercet ; idco re&té difpergenti,

& danti pauperibus juftitia manere dicitur

re, & Dei Thronum pervadere , ii tamen

confociata fuerit beneficz in pauperes com-

àn Ízculum fzculi, quia licét eleemofynas

miferationi codlos reperit fibi claufos, nec

paupetibus porrigere actus fit mifericordiz;

adhuc eft euam juftitiz exercitium, adeo ut

Prov.2t,

ejus voxexauditur. Idque apertiffimé nos

2

»

Salomon edocuit ;. Qui ebdurat aurem [ua

atramque virtutem exerceat juftitie , GC

Dvn

'v-!si

mifericordiz , qui profu(is eleemofynis nc-

fottt técttt

d clamorem pauperis , & ipfe clamabit, [:1

non exaudietur. . QuapropternosD Chry-

ceffaria ad vitz fuftentationem pauperibus

LP,/! JJ D

Pulchré Prz(ul Mediolaneafis, cu.

J

. Homnil. 69* (oomus monet homil. ad popul. «wm de-

erogat,

jus nomen ambrofiam fapit, ait ? 7Mifericore

Óo a Epiff m

feceris orans ; &6 nou Atceperis, cogita quo-

Cow'mfg £.9.

ties pauperum Audisli peteutem, nonexau-

dlia bac juflitia appellataefl, quia fciens. qui.

Jargitur, Deum communiter omnibus darezs,

disti.

Plerique audiuntur , qui paffim con.

dividit cum eis , qui copiam zerra mon. ba,

4j*

queruntur, eó quia, cüm preces jugiter fun-

beut,ne benefeis Dei privati videantur, Ju.

flus ergo efl, qui fibi foli nou detinez,qua fcit

dant, nontamen ad fua vota Deum flectunt,

neque exaudiuntur; qui tamen, fi perpene

omnibus data.

Eft eleemofynz elargitio quxdam folu.

498.

derent, fe etiam Ízpiüs ab egenis ftipem ro-

furdis auribus petentium voces trans-

tio, & reialienz reflitutio , qua ftricla ni-

gatQSp

mififfe, non haberent , nifi de fe

ipüs con«

titur juítitia, etenim cüm erogatis eleemo-

fynis indigentiz pauperis fuccurrimus, non

queri

ficutnos in pauperes; ita, & Deus

Ad ftudia virtutum nos

noflra damus, fed qua funt pauperis eroga-

in nos fe gerit.

lh

1.Corintb, inhortans Apoftolus ait ; J4se autem ma-

mus; non enim Deus, divites voluit divi,

tijs affluere, ut fuis tantüm ftuderent com-

64.13- 9.5* gent fides , []es, cbaritas ; major autem est

cbaritas, — Dicitur hec virtutum maxima,

modis, fibique indulgerent; fed ut difpen-

fatores effent divitiarum, & inopum mife-

uia in pattia nec fides, nec Ípes remanebit,

rías levarent, indigentias fupplerent, famem,

ed fola charitas triumphabit ; & in via, in

ls

,

Aaaaa 3

Differtatio XXXl.

742

& fitimpropulfarent, Nonenim Deushunc

minus eff erimiuis ln)äenti tollere, quàm enim

HU

condidit mundum pro folis divitibus, cum

po[fs ».. & abundes. indigentibus denegarezs,

terram, & reliqua elementa communia o-

Efurientium panis efl, quem tu detines : nu-

f^

mnibus effecerit3 quapropter ficut divina

dorum sndumentum. est , quod tu recludas

largitas omnibus dedit; ita qui pinguiori

miferorum redemptio efh, & abfolutio pecunia,

gaudet fortunà, ut Dei miniíter debet illis

quam tu in terram defodis.

Sed quia ava-

opitulari, qui paupertate premuntur,nudie

rus plutis autum facit ; quàm proprium fol--

tate frigent, fame anguntur, fiti exardent,

vere debitum , ftatim erecto fupercilio re-

ne àdivinorum videantur pauperes benefi-

fpondet; bonaquidem funt hac verba, fed

ciorum exclufi communione,

Effe hanc

mihi meliüsaurum conducit; miferorumre-

eleemofynarum erogationem pauperibus de-

demptio honeíta eít, fed pecunia in mea ci-

Ecclefiaft.

bitam absque ullis ambagibus edifferit. Sy.

fta reclufa charior,

Cui objectioni, ftatim

63204-. 'U. 80

racides inquiens ; Inclinapauperi [ine trifls-

refpondet Ambrofius inquiens: QQui verà

4ia aurem tuam, €6 vedde debitum. tuum.s.

obedire non vult , & negligit , manifefla ef

Stipis erogationem debitum vocat, eó quia

Agnis &terni comtituatio,

Qualis tibi bor-

divitijs affluentes ad illam tenentur , quam

ror, qualisque fudor, quales. tenebra fuper-

fi negligant, ijsdem culpg datur ad prome-

venutent audienti. condemnantis JTudicis fen.

ritas luendas poenas.

tentiam efurivi, 6 non dediflis mibu maudu..

492»

- Injutius eítalteri, qui fibi tantüm in-

cAYE,

Neque enim in bis verbis, qui alia-»

dulget, proprijs duntaxat inhiat commodis;

invafít , arguitur ; fed qui non communiter

& pauperum negligit indigentijs fuccurrere.

ufus eff ijs, qua habuit condemnatur,

Dives ille Evangelicus, qui purpurá, & byffo

Proniores fumus ad ea recipienda,quae

$'.

indutus epulabatur fplendídé, non fuit in

mundus, & cacodoemon nobis . offerunt in

gehennales detrufus ignes eternüm excru-

animz perniciem ; quàm ad dandum inemo-

ciandus, quia luxuriosévixerit, fuis indul«

lümentum noftrum , quod Deus nobis injun-

ferit concupifcentijs, mundi delicijsaffluxe,

Mirumíoneé! unicum obtulit homini-

gi.t,

rit, (ed quia fruflulum panis, meníz reli.

bus pomum Diabolus , & totum ei rapuit

quias, Lazaro denegavit famelico, Fatuz

paradifum ; Deus pargdifum offert , & pos

Virgines à Beatorum nuptijs exclufe íunt ,

mum petit, imó & quid etiam vilius pomo;

non quia aliena rapuerint , fed quiaífua non

panis fruftulum , numulum zreum , frigidae

dederint, nec oleum mifericordiz fuis cu-

hauftum, & tamen adhuc haremus ancipi-

rárunt in lampadibus habere,

Servus fe-

tes, num Chriílo fidere velimus, & obolum

gnis, & piger , qui talentum ab Hero fuo ac.

paradifo permutare? An non luculentahac

ceptum humo defodit, graviter fuit mul-

infania eft, pauxillum terre nolle Chriífto

Clatus, non quia rapto vixiffet, vel tem-

dare ; utcoclum ab ipfo accipiamus? hinc

pla defpoliáffet, vel domus civium expilaflet;

exclamat Auguítinus, — Qua eff //Ja anima« Serm,Ys. de. |

fÍed quia concreditam fibi pecuniam nullo

rum in[ania, acquirere aurum , & perdere s "verb. Dvmt

fcenore auxit, & debitum nonreddidit, nec

calum ? & quia nemo cogitat Deum ,. ideo

[

pauperibus fuit opitulatus : adeo ett naturali

thanet in morte judicium.

Dementia fané

lumini infita hzec preceptio de fuccurrenda

eít coelups perdere , ut pugillum terrae quis

pauperis indigentia, ut vel in ipfotheatro

lucretur; aterna non curare, & perituris in»

Scenicusille Mimus nomine Publius publi.

hzrere ; perdere Regnum cocleíte;ut parum

ce dixerit : qui fuccurrere perituro potell,

Xerra poflic quis lucrari.

cüm non fuccurrerit , occidit; plerumque

Quiin pauperes munificuseft, fibimet

$?

divitijs affluentes laxà manu pecunias pro-

thefaurizat, ferítque in agro feraciffimo ,

fundunt; non tamen in miferorum folatium,

quz ijsdem erogat, recepiurus locupletiffi-

Íed in veftes elegantiores , in menfam lau-

mo cum fonore.

Idque edocuit Tobias

tiorem, in fupelle&tilem fplendidiorem, in

Íenior juniorem , quem cüm hortaretur ad

famulorum catetvas, incanum greges ; &

eleemofynas erogandas ait : Pramium tibi

Tob. 4., "V. xlqa.

quod pauperibus fubtrahitur, equis , brutis-

thefaurizas in die necefftatis , feu. ut He-

que animalibus fuppeditatur, & ut é fugge-

braa phrafisait:. Depofitum bonum, quia

Homil. 37.

fto graviffimé conqueftus Chryfoftomus lo,

quidquid pauperibus erogatur id in Chrifti

^d popul,

quens nomine divitum , quifibi cantüm in-

gazophilaceo collocatur; Gtapud Deum de-

dulgent, & pauperes negligunt,ait : Dics.

ponitur, ubi totum fideliffime cuftoditur,

M.

mus rodat tinea , &6 non. comedat pauperi

cüm inzítimabili lucro, nec obulo inde de.

Abfumat wermis, E nudus uon induatur; om-

ceffuro. — 7765 tbefaurizas,ait Tobias, quia

nia tempore con[umantur , & Cl?ri/t'z(; non

dans eleemofynam veré (ibi thefaurizat, qui

$0.

pafcatur , licet efuriat.

veró divitias congerit,the(aurum magisalijs,

Non tantüm eítutile elargienti,hone-

quàm fibi colligit; promus condus eft qui

flum danti, & magni meriti paupetibus opi-

penu congregat, cui przeít; fed quod ille vi«

tulanti, fed etiam neceffarium, umó,& pra.

gil affervat, id alter univerfum abtipiet: fe-

Seramm, 8X«

ceptum, quapropter D.Ambrofiusait: 9 45

cus, qui pauperibus opitulatur fibi thefaus

fem, 3.

tam injuflus, tam AUIÀHs, tam avarusquam

rizat, quia fibi dat, quod pauperi donat;

ui multorum alimenta [uummuon ufum , fed

recipit auétum, quod dat diminutum. Non

quod lg.

abundantiam, G delicias f acit. A*egrle enim

tamen c?ebet j:g imminutum efífe,

vandis

Commiferatio dat inopi ceenum,& recipit coelum, — 743

vandis aliorum miferijs non fufficiat,quia ut

manafar gratiam , honores,& opesobtinuit;

ut etiam ad fenectutem profectam , letam;

Enc.6 ,58, ait Chriftus : (Quá men[urá menjf' fueritis ;

remetietur vobis.

vegetam, ac diuturnam vitam prorraxerit ,

$3.

Plerique ut videantur mifericordes

cüm annos vixerit duos fupracentenos. De

hac Tobiz eleemofyna loquens. Auguftinus

modicum quid dant ; fed manu adeo avara;

ait: Fidete. cbariffimi quantum . fit eleemo-

nt parum adferat datum folatij accipienti :

prandium non cenferetur,in quo unum dun-

fona meritum.

"dngelum meruit babere.s

Opemrium,

Videtis, quantum proficit mor-

taxat ovum apponeretur-famelico, & ftoma.

cho per triduum vacuo , quod dum lixare-

ruos fepelire , u oblatio ejue per. Angelum

tur, dimidium efflueret ; velavenacei panis

Rapbaelem 'ad calefiem afcenderet . Majesias

tem , videtis quia eleemofjna à morie. libe-

fruftulum, vitrumque exiguum zytho. ace-

fcente plenum : ficut ceenam non diceres,

rat , && ipfapurgat peccata s. facit purgatio-

nem oculorum , liberat & tenebria peccato-

quam unico tantüm, velaltero bolo totam

»um ; Tobis via fua deducitur , Sara.tot vi-

deglotires ; neque elogium . meretur elee-

moíyne, qua tam parca, tam fordidaeft, ut

ris contriflata per Angelum »natrimonio c0»

prlatur.

mniferize inopis levande , famique fedanda

5j

impar fit : qui plus ftipis fpargit,plus metit,

Dicitur eleemofyna à peccato liberare,

quó ampliorem colligat meífem. Euit nefcio

quatenus difponit ad pcenitentiam, qua gra-

viffima quzque peccata eluit ; quà de caufa

quis eruditus, qui alchimiz artificijs affe»

ruit in proprio fuohypocau(to poffe intra

dicitur eleemoíyna alexipharmacum curan-

dis animi morbis omnibus praeíenti(fimum;

o&tiduum duodecim libras Mercurij in de-

cem puri puti auri permutare,

Idque ope

fitque propterea fibi inimicus , qui hac pa.

f

lapidis philofophici, quem putaverat, enae

nacea, quos contraxit animi morbos non fa-

tagit excutete, & qua cum pauperibus de-

étum fuiffe j fed nugarorià hac fuerunt,cüm

enim Mercurium crucibulo inicluáffer;ac igni

bita contrahir, non folvit , malens avari-

admoviflet, feté totus avolavit, non patiens

tiá (ordelcere, quàm per exetcitia pietatis

ignis torturam. — Verus philofophicus lapis,

íplendefcere ;; & per debita juttitiz foluta

Debitum

quo inferiora metalla in nobiliora aucto fce-

Regnum fibi coclette coémere.

folvit, qui eleemoíynam — erogat , hinc lex

nore convertuntur; eít ipfa mifericordia,

Ecclef, 648

qua in pauperes exercetur: virtutem hujus

divina clamat ; Aedde debitum tuum : elee-

e»*

Frange.»

lapidis experta fuit S. Caffilda Virgo Regia;

mofjynam pauperis non defraudes.

efarientt panem. tuum.

Lex nature hoc

quae cum ex Regis patris menía cibos clam

Íurriperet, quos captivis Chriftianis defer-

idem incultar, nil enim ejus principijs ma-

ret; deprehen(a à Patre minas fpargente c-

^

gis confentaneum , quàm alienis miferijs

"

N

jus iram declinatura ,' dixit fe roas ferre

.

auxiliari.

9

exhibere juffa, & ipfa& parens cibos vidit

Quód fi etogare ftipem pauperi perin.

56,

&

-

$p g

ia rofas converfos.

Sed non Íolüm fercula

verh, Dtn-

de eít, ac debitum folvere , quis vereatur

in vernantes rofas mifericordia in pauperes

milericotdiam afferere juftitiam? Idquenos

[/^

vertit " Verüm etiam panis fruftum in ob-

edocuit Chriftus inquiens ; Z4rrendite ne ju. Matth, 6

Íonium lauti(himum ; veftem abfoletam in

*Uol.

JHitiam veflram faciatis coram bominibus ,

purpuram regalem ; pecuniam — viliffimam

quod Theophylactus expendens ait;. dezen-

in aurum puriffimum ; & terram in coelum,

dite ne eleemofynam vesiram faciatis covam

ubi qui dat parvulam ftipsm auti recipit

bominibus : quaíi juftitia, & . eleemofyna,

theíaurum,

feu miíericordia in pauperes pura fint fyno-

f^

-

nima; fitque propterea erogatio eleemoty-

nz exertitium juftitiae, & folutio debiti; te-

$. VI,

neantürque divites etiam ex juílitia opus

Eleemafymz alexz'þlmrmzzcum eff,

exerceremifericordiz ; ac pauperibus opi-

curandis morbis omnibus corporis ,

tulari, quod inculcans D. Ambrofius ait :

T05 h 9.

& animi prefenti[Fmuns. Panacea,

Quo usque extenditis divites in[anas W. rib; do Na.

piditates 9. nunquid [ols babitatis [uper ter: butbe cap,te

que omnes excurit 4gritKe

Ines.

vram? cur ejicitis confortem natura , & cum

in communi divitibus omnibus , atquepaupe.

U

Jàm benefica, & utilis fit eleemofyna

ribus terra. fundata fit, . cur vobis jus pro-

ex pia commiferatione profe&ta ex-

prium foli divites arrogatia ? nefcit natura

$4. Q

divites , que pauperes omnes generauit e

,

percus fuit Tobias , qui ob erogatas

nudos ad hujus lucis ufuram natura effudit

auperibus eleemofynas oculorum ufum per

Angeli cataplasma felleum meruit recipere;

homines egentes cibo, amiclu, & potu, &

ut quos paresedidit, impares non recipe-

qui quamvis ingentem. fummam pecunia»

rum huic beneficio rependere potuiffet, mi-

tet; nullo difcrimine in fepulchris divites fe.

crevit à pauperibus,

Quis in pleno ofiua-

nimé beneficium zquáffet. Qui pecuniam

omnem, ieu talentadecem à Raguele fide

rio, in vallo . coemeterio fpecies difcernat

optima recepit. Qui ita filium honeftiffi-

mortuorum? redaperiterram , humum al-

tiüs fede, &i potes purpuratumà pannoío,

mo collocavit matrimonio , & à Rege Sal-

divitqm

TP

——

744

IDiiTcrtatïo XXXl

divitem à paupete; nobilem à rufticello fe-

cantur germina ; que in H*u&uä non pro*

cérne; eruderatotumulum , & fi cognotcis

tuberant; quando incendium domum abe

fumit , & tota domeftica fupellex in cineres

egenum argue ; i deprehendis divitijsafflu.

entem indica ; fi reperis dignitatibusiníigni.

proterit 5 quando irrountbella , & exerci-

tum innue: in Throno clim fedentem, diade-

tus, qui, quz impenfo fuére coacervata la-

ATT

mate tedimitum , nobilitate illuftrem , do-

bore, momento temporis diripiunt; quan«

ngF. [-Uo

* &riná infignem , victorijs in. bello. delatis

do ob patratum fcelus fiíco addicuntur fin»

clarum fecerne fi potesà pauperibus,;egenis;

gula , qui dives poffederat , & qus paupe-

indo&tis, rufticis, alijsque, quos nulla di-

rum. neceffitatibus impié fueránt denegata.

gnitas, nec nobilitas infignivit. — Quéd fi

Quéd fi. decimz ex debito exiguntur, & qui

'mullum in cinere difcrimen eft, nulla in foe-

eas detreclat folvere, res dicitur alienas in-

vadere,

ditate nafcendi differentia, cur divites fu-

Hoc idem dixerim contingere di.

viti detre&tanti ftipem erogare pauperi, efus

.percilium attollunt, & pauperes habent

contemptui ? cur fanguine illuftres, igno-

rienti, vel feminudo:quia detrimenta pau-

Ti 12,

biles defpiciunt? cut in dignitate conflituti

perum fcelera computantur divitum , qui

fuperbiunt , & inferiores flocci faciunt? fi

tantorum fiunt rei homicidiorum ante' di-

natura pares omnes voluit in utraque con.

vini Judicis tribunal , quot funt pauperes,

ditione nafcendi , & moriendi , cur hanc

quibus fubfidia denegárunt, & miferijs ob.

Lib.r, effic,

cüm vivimus zqualitatem nolumus tolerare?

ruti perierunt,

Ergo commpiunes , ait. Am-

Mut:lä.C.zsg

cüm Chriftusdicat ; emmwes autem vos fra-

cap,11.

fs 9»

brofius , judica partus annone , qu& 0mmi-

tres efís.

bus ad ufum generat. terrarum fruilus : ut

$7

Si fratres fumus: ergo nulla fanguinis

quod babes , largiaris pauperi, & confortene,

nobilitas, nulla dignitatis præeminentia à

&6 conformem tuum adiuves. . Tunummum

nullus fallentis mundi fucus debet fratemis

largirissille vitam accipit . tu pecuniam das,

tatem hancdelere: ergo debet hacfraterni-

ille fubflantiam fuam aflimat ; tuus denas

-

tás mutuam fovere charitatenr, quàá alter ab

vius cenfus illius es , debitum e5t. — Md hac

altero juvetur ; cüm | id nobis etiam prz-

plus ille tibi confert ,. cüm [fit debitor [alu-

Malach.c.3: cipiat Deus t — Inferte omuem.: decimam n

ls.

Si nudum veflis, in te ipfum. exerces

'y. o

borreum , & fit cibus in domo mea , & pro-

jufitiam,

&i peregrinum fub teclum indu-

bate me fuper bec dicit Dominus . fi. mon.s

cas tuum , fi fufcipiae egentem , ille zibi ac.

apervero vobis cataratlas celi ,. & effudero

quiret [antlorum amicitias, & tabernacula.a

aterna. ».

vobis benediclionem usque ad abundar/niam.

Decimz , quas jubet Deus in horreum in-

Pluresetiatn Regeä » qui id noverunt,

j9».

.

ferri cribura funt pauperum , - ut exponunt

non folüm profufi in pauperes fuerunt, fed

facri Interpretes przefertim S. Auguftinus :

fuis etiam ipfi manibusinfervierunt, ut Ro-

z

nda

fetente Bodino £/..6.4e R;.—.'

ergo funt hac tributa pauperibus folve

bertus Rex Franciz , qui re

&libamina facerdotibus exhibenda.

Nil

ftipem manu fua confueverat pauperibus e-

pubcap.z.

offidet homo, quinà Deo acceperit: quid.

rogare , eorümque deofculari manus , &

quot feptimanis die Jovis trecentis juícu.

uid enim boni , quidquid divitiarum habet,

id eidem Deus indulüt: &cüm fuz fint di-

lum, piícem, panem, & nummum argen-

vitiz, foi terrz fru&us, & quidquid boni

teum porrigere, & quocunque iret , plena

pauperum plauftrra fecum circumveheret ;

in nos detivatur ; primitias , & decimas à

ri«

quovis poffidente exigit pro fe,feu paupe

adeo ut interrogatus interdum , quorfum

iret cum tanta pauperum multitudine, re-

bus, qui velutiadminiftri Dei. petunt , &

en

exigunt jura, quz Deo debentur: G tam

fponderit coelum fe ire expugnatum : & hoc

effe hominum genus, quibus Deus fores

funt plerumque divites adeo protervi, &

avaritià fordidi, ut has decimas , hazc tri-

tradidit Regni coelorum aperiendas miferi-

buta detrectent Deo folvere, à quo bona

cordibus. Quód fi fuit Robertus in pau-

Quód fi Deus. rerum

peres munificus ; Deus uberiüs ei compen«

omnia fuíceperunt.

omnium , quas divites poffident,novem pro

Íavit, que pauperibus erogavit, non folüm

in coelefti patria, fed & cüm viveret in ter-

fe pertiones exigeret , unicá duntaxat ho.

mini relictá ; an poffet de Deo conqueri ;

ris ad pinguiores proventus promotus; quia

Proverb.19.

qui nonnifi fuum exigeret? imó & munis

ut ait Salomon : eseratur Domino , qui

ficentiam etiam exerceret , unam relinquen.

suiferetur pauperis , 65 vicifftudinem [uam.»

"'7, 17,

Serm. 6 de.

do homini portionem , quam poffet etiam

reddet ei. . Hinc D.Leoait: Deus fidejulfor

jeinio de-

eff pauperum , & largiffmus redditor ufura

ut fuam exigere.

cimi menfis, |

$9.

Interdum puniturus Deus divites im-

YU.

Idque caufz, cur D, Chryfoftomus

8",'". 23 i

mifericordes nonni(i ex decem unam ijsdem

ercgationem eleemofynz vocet artem om«

nium quzítuofiffimam , ait iple: E// elee.

indulget partem bonorum, & f(ubinde nul-

Plus

lam; idque contingit,quando in mari fub-

mo[yua ars omnium. quefiuofifma.

enim adfert utilitátis, & emolumenti eam

orta procella navem abíorbet oneratiam,

mercibus pradivitem , quando in excultis

exercenti, quàm quavis alia,

€o,

campis grando toram fegetem conterit; ter.

Sunt & alij, qui divitijs tam avidé in-

ra aquis inundatur, vel pluvijs non irriga-

hiant , ut avaritià fordefcentes, nec prima

hujus quaíluofiffimz artis didicerint rudi.

tur3 vel urentium ventorum atdore exíic«

æ?nta,

Commiferatio dat inopi coenum, & recipit colui. 74e

fienta, & hi, quö plur&s c/ongfefuntdivitfïaä,

ktias'; quia ijsdem inhiantes vili famulitio,

& parciüs vivunt, miferiores fiunt, & quas

cultique plebeio eis inferviunt ;

quantos

ipíi impenfo labore cohgeffére pecunias fu-

non fullinent labores , quot non íubeunt

perftites dilapidant, ad quod alludens Seneca

pericula, fundunt fudores ,' ducunt noécles

infomnes, prolixa inftituunt itinera , viri-

Lib. y.do be- ajebat: Veto liberalitatem nepotari, hoc eit,

85fic. 6À 5. - non approbo diurnis, nocturnísque curis , ac

bus deftituuntur, defatigantur anxij , ut

Íolicitudinibus premi ad. divitias congeren-

divitijs infetrviant, à quibus mercenario do«

*

das, quibus nepotes lautiüs pinguefcant , fi

nentur flipendio

*

& quia hunc plebeium

enim tü parcé vivis , nepores lautiüs epula:

cultum Regia dedignatur poteílas, ad quam

Chrifti Ditcipuli deftinabantur,; jubentur fers

buntur; & quas tu congeffi(ti divitias,libi-

dini, ambitioni, pompc.brevi tempore ne.

viles compedes abjicere, jngum excutere,feu

potes difpergent? funt divitiz,fi non probé

poífeifa divendere, & dare pauperibus..

Sed fi pafleffores divitiarum ne ijsdem

62.

impendantur, fpongia vitiorum, quz illicó

totam exugunt fubítantiam, faccum eva-

famulentur, cultüque plebeio inferviant;

Lsc. 12,

cuant : hinc Chri(tus ait: Nolire timerepu-

jubentur bona poffetfa divendere , cur eo«

fillus grex , quia complacuit patri veffro da«

rum pretium ijubentur pauperibus diítri-

ve vobis Regnum, — Vendite qua po[fidetis,

buere? fiíunt divitiz indumeqta'fervo-

Sed cur jubet cimorem.

Liö.x.'ajïc,

date eleemofynam.

rum, cur monemur per manus pauperum

(b

excutere, & bonadivendi, qua poffidentur

in coeleites thefauros eas transmittere , ut

Lut.cap. 12

ad largiendam pauperibus ftipem ; i Difci-

nobis foenerentur : Pendite , que poffidetis,

9. 2g,

6 date eleemo(ynam , facite vobis facculos,

puli infulas fperant principatüs induere?

cur ad Regiam purpuram per timoris pallo-

qui non veterafcunt ,. tbefaurum non . deft.

rem fe diíponunt? fi non timuiffent mini-

cientem in calis, — Quia ea eíl facri fosnoris

mé eos monuiffet , ut timorem abigerent;

abundantia, ea hujusfacre ufurz ubertas,

Ícd quia anxio premebantur timore, rect&

ut quz fluxa, ac terrena elargimur paupe-

'de eodem eluendo premonitos voluit,& (i-

ribus,in 2tersa, ac codleítia nobis reftitua

mul ut divitiarum farcinam deponerent; quia

antur convería : funt pauperes veluti ca,

mundi divitiz, nifi pauperibuserogentur

nales, per quosmundifluxa, non delabun-

pretium non fiunt Regni, fed fervitutis , &

tur in amarorem Oceani, fed aícendunt ad

aureis catenis poffidentes ligant, .quia quó

melleas coeli voluptates: funt enim paupe-

piuribus abundant bonis,

res veluti baiuli, qui divitiaram nollrarum

plurium cfïiciu.ntur

Dominorum famuli,

pondera ijsdem concredita, fideliter ad

p

éx.

. Inferviunt enim divites bonis, quz pof.

caelefte transvehunt aerarium , übi nos ma-

fident , ut abijsdem mercedem accipiant fa-

nentin centoplum incrementanda ; hinc

Li.éde R

mulitiam: poffidect quis vineam, campum?

Chryfologus ait: Si regnaturos, fi vos jam

Seri». 35

phbas

eidem infervit , vitesamputat, fulcris alli-

divites effe creditis in fupernis, quà migra-

gat, campum excolir, arat , ferit , occat,;

vuri eslis, ubiregnaturi effis: vos illa, que

^an non id genus eftfamulitij? quaris, cur

vefira funt , jam precedant : opes . miferia

tam folicito labore vineze, G campo divites

mifericordia . elargiatur

.

.

que bumana.s

inferviant? ut mercenarium inde accipiant

funt in diviua convertites & na cuiforfitam.:

in vindermia, in meffe ftipendium ; hazc vin.

deeffet euettio ad portanda illa , qua dimit-

cula, ut Difcipuli difrumperent fervitutis,

Hs Angariatus eft pauper : ferunt paupe-

monentur à Magiftro Chrifto timorem ex.

res onéra noffra, nec tali deprimuntur pone

cutere, poffeffa divendere, & eleemofynas

dere , [ed levantur,

i

erogare pauperibus ;

nequecuranda timo-

Ecce quàm qu

ztuofiffima eft ags ; míi.

63«

ris egritudini aliud. adhibuit pharmacum,

fericordia , qua fluxa in folidiffima, hu.

quàm ipfam eleemofynz elargitionem,7ez-

manain divina, terrena in coele(tia permu.

dite , que po[fidetis , & date eleemo[ynam ,

tat; & qua fub terrz vifceribus vili, & obe

ac fi diceret, cüm vos deflinaverim ad Re«

fcuro fitu delitefcunt metalla per baiulos ia

gnum nulli obnoxium viciffitudini , fed ju.

cceleftes cransmittit thefauros , & Deo fce-

giter duraturum ; ideo non eítcur timeatis,

nerat, quin & Deumipfum foeneratur, ut at«

& ut hunc à vobis timorem abigatis, mundi

gute indicat D. Profper,qui loquens de elee.

*

pbl

divitias à vobis abjicite, quia hz fervituti

moíyna , quam pauperibus erogamus ait

*

417

Q*epu:ant, noa Reguo ; non libertatem aí-

Hac f'enerat Deumt:. bec continet Regnum , De promiffe

gm 6 à

ferunt , fed famulitium afferunt ; quó ex»

celorum:bac eff qua difternit agnos ab bedis: DArf« 24 68

LA

dgi ^

peditiüs regnetis ,« hac deponite fervitutis

bac eff, qua ad dextram collocat Tudicis : bac

Serm 23.

inügnia : huc accerfendus Chryfologus :

4ugelis [ociat: bec ex fervis filios Dei fier&

Vendite que.— poffidetis « & date . eleemo[y-

prafíat :

íed quomodo dicitur mifericor-

nam.

Plebeium cultum vegia non admittit

di; Deum fenerare , cüm potiüs dicenda

poteftas ,^ augufius bouor nonnifi diademate

effec Deo feenerari ? qui enim dat paupe-

confertur , & purpura.

Abrjcere ergo debet

ribus nummos eosdem Deo fcnerat: fed

babitum [ervituta , qui fe Regem. credit d-

illicó Deum fibi devincit , ac promeretur,

(

giniuus confecratum,

Vocat plebeium cul.

ideo non tam Deo videtur nummos fenera,

tum fxcularem . cenfum , mundique divi.,

re, quàm Deum ipfum in nummis (ibi fos«

Bb bb h

neraris

Värgni de Affetiibus Tom. IL.

-

746

Diflertatio. XXXI.

netati ; quafi Deus fuz multiplicet divini-

dicitur fuum csteris aftris nitorem foneta.

tatis ubertatem , quam fub multiplici fce,

re, fed impetrativé, ac difpofitivé, ^ David £jaL4,v,4. -

nore exhibeat erogandam divitibus mife-

aiebat : Sezoete, Quia miricavit Dominus

& 9011

ricordiam in pauperes exercentibus; eít e.

(anciuta fuumn , ieuutex Hebrao textufcri-

nim mifericordia ait D. Profper, que Deum

bitur £eneficum fuum, ac wifericordem, (ed

faeneratut;quee continet Regnum coclorum:

quomodo poteít homo bencficus effe Deo,

eft continensfempercontento laxius ?. ergo

fi quidquid boni, quidquid divitiatum ipfi

fi mifericordia Regnum codlorum ,. feu ob-

incft, Dei eft, non hominis? nimitüm vo-

jectivam beatitudinem , quz Deus eft claré

cat Deus beneficum fuum, qui pauperibus

vifus;in fe' continet : utique, quotquot beat

Opitulatur quia quod datur inopi,tanquam

etiam continet , adeó ut quilibet beatus per-

*

fibi datum recipit Deus ; qui bencficum

hibeatur in gaudium Domini fui introire

La

fuum mirificat ob beneficentiam , quam in

Malach,i5. Intra in. gatdium Domini 14i, ubi Ange-

pauperes exercet : mirificarehominem per-

"Wi2

licus Doétor : quare dicit , iatra ia gau

inde eít, ac fupra humanum fattigium " ho-

diuns , non accipe ?. (Ícilicet beatitudinem )

minem extollere, quó inde difcamus,quan»

quia quod efh in aliquo continetur ab illo, &

t2 fit preftantie , & efficaciz mifericordias

continens majus efl , quando ergo gaudium

fcu benefica in pauperes elargitio, qua ho-

eff de alique quod minuse[l, quàm cor tuums

minem elevat fupra hominem usque ad . ip,

4unc gaudium intrat in cor tuum z. fed Deus

fam divinitatis emulationem , ut appofite

6l,

major efl corde , t ideoqui gaudet de eo, in-

expendit Nazianzenus inquiens : NiL// egiga 014* 17*

trat in gaudium.

Hoc eít Deumipfum in.

zam divinum babet bomo ,. quám beneficene

greditur, quieftfonstotius gaudij.

tam , ac bene de bominióus merendi fu-

64,

Quéd fíi mifericordia Regnum coelo-

diusm.

Licet tibà nullo labore divinitatem

rum continet, ut ait D.Profper,quanta non

4[fequi : noli oblatam diuiniratis adipifcen-

erit ejus amplitudo, & laxitas , cüm conti-

d« occafionem amittere,. Ergone hac pra«

nens majus fit contento? fit ergo mifericor-

rogativafrauderis, noli avertere faciem tuam

dia in pauperes non parca, non arida; fed

ab ullo paupere ,

& manus tua fit zequé o-

laxiffima, ut Regnum ipfum contineat cce-

mnibus ftipem petentibus aperta.

L

66.

lorum , ut gon folüm Deo fcneret , fed

Indifierens,& communis effe debet be-

Deumipfum fcneretur; quod contingit ,. fi

neficentia in pauperes, & folem amulari,

vir mifericors (e totum paupetibus eroget,

qui radiosíuos, influxüsque beneficos. om-

in Deum cor fuum dirigat, nihilque fibi re.

nibus zque inferioribus impertitur; & aqué

linquat humani , quia tunc. fpatioftor fit ,

pracelías atbores, ac hifpida vepreta;ac ter«

.*

.

& reciproca viciffitudine Deum continet

r& gramina fovet : à nullo igitor paupere

Tomil.ton-

quó intellectus creatus uberiori lumineglo-

avertenda eft f2cies, fed oculi mifericordiae

TT4 [udam, |

riz inflruitur, eó clariüs,ac perfectius Deum

&qué omnes debent benigné afpicere, quos

IÀ

videt; & qui plus participat de charitate ,

recreent expulfis miferiarum caliginibus

»

$3

uberiori etiam lumine inílIruitur;

& ardene

fi enim unum à te abjicias, non hominem ;

tiori etíam defiderio inflamatur , quó aptior

Íed Deum ipfum abjíciss eft enim Deus,qui

fit ad poffidendum defideratum,ut docer D.

fub períona pauperis ftipem ,

feu potiüs;

1,part quaf? Thomas inquiens : plus participabit de lu-

quod fuum eít, à te ex

poícit, cüm dicat ipfe:

az&1,6.— oine glorie , qui plus babet de charitates,

Efurivi , & ded;fiis mibi manducare ;

fti'ui Mattb , ..

uia ubi esi major charitas , ibiesft. majus

€ dediffis ymbi bibere ;

qua verba expen-

'L'. 3,-

Li^.4, sd

defiderium : & defiderium quodammodo fa.

dens Saivianus Maffilienfis Epi Ícopus netvce

Ecc!e[,

eit. defiderantem aptum,& paratum ad fufce-

s & eleganterait; Ego

bius addo . aliquid,

prionem defiderati, unde qui plus habebis de

Chriffum non folàm egere

€H12 C&EETTS fed plus

cbaritate, perfeclias Deum videbit, &6 bea-

multà egere, quam cater

05: inomnium enim-

tior erit; Sicut amans fein amatum eva-

pauperum numero non efl univerforum una

Cuat, ut in amati proventum totus evane-

paupertat, — Sunt enim quidam,

quibus & fi

ácat 5 ita benefica hac charitas in pauperes,

veflimenta defunt ,. alimenta no

" defmnt

.*

*

quó crefcit uberior , eà magis fe evacuat ;

multi funt bofpitio egentes ,

vellibus non..

& quó vacuitas cre[cit, eó capacitas fit gran-

egent [

smulta, n

Sunt denique , quibus 6* fi defunt

$4,

dior, neque ulla poteft capacitas major ex,

en defunt omnia,

Chrifius tau«

ogitari, quàm omnimoda fui inanitas,qua

tummodo folus eff , cui. nibil eff ,

quod ix

Deum ipfum continet in Regno caelorum.

bumano genere non defit.

Etenim cüm fin-

Ea igitur vis eft beneficze in pauperes

gulis pauperibus eget Chriftus, & in fingu-

commiferationis, ut nonfolüm Deo fcne,

lis pauperibus pauperior femper eft. Chrie

Iet, quze paupetibus erogat ; verüm etiam

ftus, qui fitit cum fitientibus , efurit cum

Deum ipfum foeneretur miferenti,feu Deum

famelicis , friget cum . nudis, moeret cum

claré vifum beneficio luminis gloriz in coe-

afflidtis ; proinde ne Chriftum à te ab-

lorüm regno.quatenusgloria in ipfa contine-

jicias noli faciem. tuam ab ullo paupere a-

tur difpofitives difponit enimà. miferentem

vertere , non folüm in plateis, in foro,

adillam, confequenter ad Deum claré vi-

in trivijs ; ne redarguaris immifericordiz

dendum, quod eít Deum feenerari opitulanti

ab alijs, fed etiam in feceífu ; in domo ,

e videt

pauperibfxs; non tamen eo pacto, quo 9ol

in Jocis äþdigis » Ubi nullus :

lär*gi-

Commiferatio datinopi coenum, & recipitcoelum, 747

latgientem 3. quia tuhé fufpicionemhypocrie

tánque laudationem de hoftibus proftratis,

fis excutis, & virtutem beneficentize tutiüs

deconfli&tu fortiter peradio , & fuperato,

',jd'il. (9'44,

exerces ; Fugienda enim . efi bypocrifis , ait

quia vir mifericors , in pauperes beneficus

Numinis fulcitur auxilio, munitur gratiá ,

wSermo , V Chryfologus, qw« captiva glorie verecun-

diam pauperum non relevat ,. fed fatigat ;

qua pravos omnes affectus compefcit, foe-

das concupifcentias extinguit , infoleícen«

que de gemitu inopis pompam fue gloriatio-

nis inquirity qua fuam laudem dilatat pau.

tium motus compefcit, mundi infidias decli-

fiat; cacodeemonis technas evadit, & in Mar«

erum ex dolore , qua de miferia petentis fa-

tio hujus vitz campo ia fortiter pugiat,

auam [u& o(lenmtioni: expandit.

uthoíles expugnet ; & cüm mortaliratem

exuit immortalem induat gloriam , ater-

.. Vi.

nüm in coeleíti capitolio criumphaturus: hi

enim ovabunt in cubilibus fuis, feuinvitze

Mifcricordes cum morülz'-tatem

extremis, in morte, cümhincerunt demi.

exuunt,o0vAntes glariam induunt : fera-

tn,Pfd!. 1493

lis tumulus eft ijsdem vittorie tbala-

gtaturi. Graci enim patres apud Lorinum

per cubilia mortem intelligunt fanctorum,

mus ; U cüm morte cadunt, fur-

fitque propterea (enfus , uc mifericordes fint

gunt de vica morte glorio.

in morte triumphaturi: & mors quz alijs

. feres.

e(t horrori,fit viro mifericordi gaudio , &

.')r 4f : n

68,

. Y On praefcrutari debet beneficus in pau-

exultationi; eít enim feretrum viro in paue

b

5

,

peres benefico nuptialis thalamus , & elar-

I

peres, an qui ftipem petit multum

indigeat, neque an multi, vel pauci

gitio ftipis, ovatio triumph:; imó & veluti

qu&dam divinitatis aemulatio,

fuperfint largienti nummi, id enim perin-

de elt, ac occafiones quarere faciem fuam à

Éxodi 7. vidit Deus Moy

fem greges;

63

paupere avettendi: íi Abraham talia fuiffet

pafcentem in monte & beneficentiam in o-

Ícrutatus minime confugientes ad fe Ange-

mnes exercentem , àc proinde voluit ipfum

ad ífe acceritum in Rubo flammis irradiante

los hoífpitio recepiffet: fed quia omnes pere

citra detrimentum foliorum, cui dixit: &cce

tranleuntes fufcepit, meruit , & Angelos

[

ipíos fuos habere hofpites;.fi vidua:Sarepta-

conflitui te Deum Pharaonis. Scio multum

deiudáffe Interpretes, non intelligentes quo-

na annonz indiga , divitijs deflituta, fame

oppreffa , . curiofiüs hanc fuam perpendiffet

modo conítitui potuerit Deus Pharaonis ,

paupertarem , non merviffet Prophetam re^

cüm divinitas ita Deo fit propria, ut crea-

turz minimé poffit congruere; eft enim di-

cipere hofpitio , nec proprié coafuluiffet

Homil.con-

indigentiz, ait Chryfoftomus : Eraz & Sido-

vinitas ; quz ab omni eximitur dependene

tia, cum creatura nequeat non dependere à

fra ludam,

nia vidua , qu« Eliam bofpitio excepit pane;

&6 aqua , & autborem famis non efl reverita,

Deo, à quo quidquid boni poffidet, haurit

$. Hilarius verfans hunc locumait:. fic Moys

Si eiurientem. Eliam à fe. abjeciffet, illum

tanquam famis auchorem repuliffet; fe pro»

fes Pbaraoni Deus datus ef , dum timetur

culdubio neceffario deiraudáffet annona

dum oratur , dum punit , dum medetur;. &

incremento ; ita nobiícum Deus fegerit;ticut

Aliud eff , Deum dari, & aliud efl Deum effe,

nos inpauperes, quóàd fi nos non averteri-

In Pbaraonem enim Deus -datu eff.

Cete-

mus faciem noftram ab ullo paupete; fed pié

rum non ei efl, t natura, G nomen, ut Deus

Maltb.ü;

Q

"fuper egenum, & pauperem intellexerimus;

fít-

Non igitur eft Moyfes Deus DPharao-

nis, fed inDeum datus, quatenus vices Dei

Jl d

nec Deus faciem fuam à nobisaverte: , & fuà

lh

nos perfundet gratià & gloriá.

De hiíce

gerit , non quia à Pharaone timetur, fed

enim in pauperes beneficijs modullaté ait Re.-

quia Pharao fupplex Moyfem erogat, ut ab

fEgypto plagas velit avertere , & "Moyfes

gius Vates: Exulrabunt [antli in gloria , la«

vir mifericors illicó adnuit, & munifica lare

zabuntur in cubilibus fuis , feu utalij legunt

gitate /Egyptiorum milerijs fuit opitulatusz

—

g

- gloriabuntur f[antli in gloria, vel ut alij etiam

expreffiüs : Exultabunt- [antli cum magnifi-

tamet(i infida Pharaonis obítinatio , cordíse

que durities Moyfis beneficentiam exafperae

ag at Dnmg

centia, [ummáue gloria,8 decore.»,

* 69.

Si quzras , quanam fit hec magnifica

ret , & munificam in miferendo liberalita«

-fumma, & eminentiffima eloria , quà fancti

tem niteretur impedire, quia tamen pro,

.exulüm gaudebunt; & qui fint hi fandti tam

nior fuit Moyfes ad miferendum, & opitu-

uberi gloriz incremento donandi, Lorinus

landum miferis, ideo Pharaogi Deus datus

ex textu Hebraeo legit: Exultabunt miferi-

eft, ut ait Hilarius, dumoratur , dum mes

cordes in gloria , quia hi pr& cateris gloriá

detur: & revera ultta humana naturz fa«

ftigium elevatus Moyfes divinitatem fuit

]ztabuntur, & uberiori decore gloriabun-

-tur: & hucalludit apud Arabos vulgata pa-

emulatus ; cum licet duré, ac diré tracta-

tusà Pharaone,nunquam defliterit eum mu-

rcemia, quà vir beneficus , & liberalis Deo

-proximior effe dicitur; proinde vir munifi.

nifica profequi beneficentia ; & Pharao nill

cus, & in pauperesbeneficus fan&&. exulta-

à Moyle expetierit, quin confeftim impee

traverit: pronior enim (emper ad miferene

bit ingloria, &in fuis cubilibus lztabitur,

feu ut alijlegunt , Ovabir: denotat enim

dum, maluit impertitis beneficijs ejus due

ritiem emollire. quàm promeritis peenis fi«

evatio lzririam poft partam victoriam » la

Bb bb b 2

licium

Feraui de A]eäif:u Tom, lh

7498

: Diffetatio XXXl,"

licium ejus cor frange»re,x femper enim ei

& i(ti funt facculi, qui non deteruntur, nos

adfuit tranquillé pacatus, largitor benefi-.

veterafcunt; quosenim habemus ex canape

cus, & folers curator : ideo Moyfes Pha-

vel lana contextos facculos,vel tinea corrodit,

MJ Á

raonem terruit, ut ad rogandum fleCteret;

vel tempus abfumit,vel ufus deterit,vel flam»

ideo minis eum perterruit , utà pervicacia

ma incineres vertit, vel incendium vorat,ve]

defi(leret5 ideo plagis fauciavit , ut infani-

ferrum lacerat;& qui in jisdem . recondeban.

entem fanaret ; ideóque Mcyfes amulator

tur nummi, vel diffipantur, vel amittunturs

divinitatis conítitutus fuit Deus Pharaonis;

fed facculi pauperum nunquam veterafcunt,

quia pronior ad miferendum timorem in-

& fi noftris cos erimus pecunijs repleturi au*

«uffit Pharaoni , ut faltem metu malorum

€to fcenore eas nobis reftituent in caclis, ubi

imminentium cordis exueret duritiem , &

nofler non deficiet thefaurus, O deploranda .

impertitis, beneficijs ejus mederetur agri-

hominumczcitas! qui non vident,in quibus

tudini.

debeant facculis fuos recondere. theíauros,

70

Beneficentia igitur non folüm Deo fce«

ne perdant! loculos quzrunt. interris, &

nerat, fed & Deum foeneratur, cüm vir be-

quidem ab hominum oculis remotiores, ut

neficus ipfam aemuletur divinitatem ; idque

qua poffident bona, velin pecunijs, velin

Lgéi 15

caufz , cur Chriftus ; nos admoneat, ut fac-

gemmis, velin re frumentaria à furum pe.

culos nobis faciamus, qui deteri non pof*

riculo longiüs avertant , fed ubi in tuto

fint ; Facite vobis facculos , qui non vere-

credunt recondere, qua habent, infeliciüg

rafcunt, tbe[aurum non deficientem in. calis.

perdunt; qua tamen lucrarentur, fi da-

Sed cur monemur facculos conítruere , ne

rent, fi proprios facculos evacuarent re-

boíler in coelis thefaurus deficiat ?. an defi-

pleturi facculos

nit thefaurus effe, nifi in Ííacculis atfetve-

teraícunt,

| pauperum , qui minimé ves

tur? an non potefít thefaurus (ine . facculis

Cum uberrimorum incubator proven

£

cuftodiri ; quinimo f in facculis affervatur

tuum obferváífet latiores fegetes, telluris

thefaurus,amplus effe non putatur, bene ta.

ubertatem , G aéris falubritatem , uberioe

men qui laxioribus fervatur in ciítis,qui am-

reseo anno dediffe meffes ; noctem tradu.

pliori cufloditur ingratio: avara eft manus,

xit infomnem , & culcitram ipfam varijs de-

quz in facculis nummos recondit; . liberalis

fatigavib cogitationibus, ut tam uberem

veró, quz fuper menfam pecunias projicit ad

fructuum proventum poffet in tuto recone

ufus impendendas communes: íedrecte do-

dere: Quid faciam?quianon babeo.quó cOn-. rgs g. 947*

cemur facculos nobis conílruere, & fimul

gregem frucius meos ?. & dixit , bocfaciam,

thefaurum non deficientem in ccelis congere-

defiruam borrea mea, & majorafaciam, &8

re interris; funtenim facculi, qui non vere-

illuc eongregabo omnia, quenata funt mibi.

rafcunt, pauperes pannofi, quibus fi noftrum

O quam caca eft avariuz fortuna, qua cüm

concredimus theíaurum, fi noftras elargimur

abundent ubique facculi, in quibus tutiffimé

pecunias , üt fuis coníulant neceffitatibus,

fegetes reponantur; horrea quatit, qua de.

propriásque excutiant miferias , non deficit

ftruat, & laxiora conílruat / hianti pecu.

nobis in ccelis, quodijsdonamus in terris;

nijs facculideficiunt, horrea non (ufficiunt,

expulfio alienz miferiz , induclio eft noftrz

quia nunquam proprium explet defiderium,

lorizg; quamvis pauper mendicus, facculus

Cur anxius de horreis eft, cui ager proven.

effe, non thefaurus,nobis videatur, Deo ta-

tibus abandavit ? An quia cor viri avarie

men facculus ifle thefaurus eft, & qui faccu-

tiá fordeícentis e& anguíliatur arctiüs, quà

los iftos implet, feu pauperibus opitulatur,

divitiz dilatantur ampliores ? crefcunt e-

Eujl, $,

eorum miferiasexcutit ; theíaurum (ibi con»

nim cordis defideria, fi qua fitiuntur pecus

gerit non deficientem in ceelis : vacuitas e-

niz, augeantur; G defideria multiplicata

nim temporalium bonorum adeó capax eít,

arctitudinem produnt defiderantis, cui eà

vt thelauris ipfis impleatur cocleítibus.

plus deeft, qué plus defiderat.

r LC

. Qui igitur benefica manu, fuas difper-

Si dixiffet deftruam horrea mei, & 7i"k

n

git opes, quibus finum pauperis cumulat; &

majus mihi, laxiisque horreum conftruam,

fuum evacuat facculum, ut ftomachum re-

ut omnes in unum congeftas habeam — mef.

leat efurientis, & famelici pauperis , faccu-

Íes; ne divifim loca occupent , ne diver(a,

lum fibi facit , thefaurümque fibi congerit

plurséque adigar cuftodes alere , ac mer-

non deficientem inceelis , pulchre Beda in

cenarios habere famulos, parcendum for-

c.op: ;2.

ILucam :- Faeite vobis facculos, eleemofynae

taffis cogitarui fuiffet; fed cum fpondear,

videlicet operando , quarum merces in eter-

Íe majora facturum, ac plura laxiora; pro«

nuum manet. Facimus igitur nobis facculos,

dit ipfum non numeri tzdere, fed ar&titue

cüm pecunias nofílras pauperibus eroga-

ü"-l!..q

dinis poenitere; quia .nil anguílius corde

$o

mus: tbefaurum non deficientem in coelis

divitijs inhiante ; quódque abundantia de-

cumulamus, cum facculos noflros evacua-

pauperat , & meffis uberior premit, no-

(

j

mus ; & quas poffidemus in terris pecunias

&urnámque illi furatur quietem: anguítas

egenis erogamus; quas perdimus nifi pau*

tur dives, fi opes dilatentur; & copia ino-

peribus demus; lucramvr veró fi eas é faccu-

pem facit,quia uberioribus ditefcit defiderifs;

lis noftris in facculos pauperum refundimus;

avaro G anguíto cordis angufta funt horrea,

anguíla

Commiferatio datinopi Coenum, & recipit colum, 749

anguftaf& nox igfa infomnis , quz non fi-

bus & munifica largitate impettitur , quid-

L

*

nit quietem protendi

unde exclamat D.

quid poffident boni ; fi igitur ipfeanimam

Bafilius.

O angüfliaex fatietate natas?

elargitur, quamcreat ; cur eam non repée

Aitomnl. 6.

dicens enim : quid faciam , profecló indi-

tt? G ait ? bac notle animam tuam repe-

tet á te€ ? «ur non dator animz debeat ipfe

eat', quia votorum fuorum affechibus pref-

fia » . fub quodam verum farce laborabat.

etiam effe petitor? quia ftultus ille pluribus

Erat quidem in promptu dicere : aperiam.

gravatus divitijs , quas (ibi impenío labore,;

ac multiplici cutà , & folicitudine parave-

borrea $ convocabo egenos : fed cogitat ,

aton ut disiribuat , fedut congreget s. Si di-

rat , Ooculos (urfum elevare non valuit ;

xiffet , difpergam , dabo pauperibus , opitu-

quó Deum videret; nequecaput, & men-

tem furíum erigere , quafi nimio pondere

labor inopi,tunc fine deftructione horrei ar-

Glioris (uos auxiffet thefauros , G uberio-

preffus curvefceret pronus in humum ; re&té

rem meritorum mefífem coclefti recondidif-

non à Deo , qui unus eft, & quem videre non

fet inhorreo ; quia veró fuperflua , quze

valet,repetitur ;fedà pluribus gehennalibus

proventuum ubertas abundé dederat , pau-

exactoribus , qui in multitudine divitniarum

latabuntur, fcilicet. à multitudine repetetur

peribus diítribuere nolcit ; ideo multiplici

cogitatione non folüm ar&iora horrea, led

demonum ; fcit& D. Chryfoftomus, . Dicit

Homil, 291

in Matb,

& pectoris vilcera rumpebat , ac pracer-

autem ,vepetent à te sexpofcebant entm eum

dia dilacerabat , quia anxia torquebatur

forfan terribiles quadam virtutes ad boc mif-

Luc LU(.

folicitudine , ne quidquam de proventuum

fé. Deinde concludit Chriftus : $sc eff , qui

tbefaurizat , & nonefl in Deum dives : hoc

12 9. . 1o

fuperfluis, in pauperum redundaret foia-

tium ; fedomnia proprio faginando corpo:

efl , qui ita congerendis divitijs ftudet ,. s

ri deftinarentur ; - propterea de ampliandis

dives in. Deum non fi; , (eu divitias , quas

horreis totum erat ftudium ; ne proventul

poffidecin pauperes , non erogat , ejus ani*

[

devorando incapax ab ingluvie fuiffet íto-

mam dcemones repetent , cüm audient, di*

Matth, a3i

nim. dnimamea,babes mul-

machus;ajebate

fcedite à. me malediéli in. ignem aternum.» :

t& bona ,. vPqui

efce , comede , bibe, epu-

L d

t

efuriui eutma ,. €8 non dedifïf' miþi mandu«

£4€.5.

lare. . Q inioletiam humanz voracitatis

^

Qui'fuasin paüperes divitias erogat Dei

7*

qua aniram iplam in depravata corporis

deprimit edulia ; nunquid fuam anima vi-

munificam amulatur largitatem, indolém-

n

tam haurit à vite, vel fegete ? non fercu-

que beneficam 5 efíl enim Deus dives erga

lis faginaturanima , fed pietate , G virtu-

Íuos pauperes , ait Apoftolus. — Dives in

Ad Roman,

tum cultura vegetat , ac impinguatur. "Ves«

omueí , qui invocant illum ,' nunquid fo*

1D,

lüm in eos,qui invocant;opulentüs t Imó cu£

rüm adeó corporis efcis homo afluefcir , &

€a depravato concupiícit appetitu , quibus

non omnibus dives; fedinomnes dicitur di«

corpus faginatur , ut eadem anímz adaptet

vitijs atfluere? quia Dei divitia&e aon metal-

indigenris ; quafi obíonia corporisi, cat-

lica funt terre excrementa ,non conchilioe

nalis hominis mentem reficiant , GL animam

rum uniones, non pellucidi adamantes, non

frugum redundantie , non fegetum uber-

putriant; (ed nonnifi improvide , qua& ex

fuperfluis erant pauperum milerijs levandis

tates;fed dona & chariftmata fidelium : au»

eroganda, animz tribuuntur , quam mi-

rum , argentum , fruges , gemmas mundi

nimé reficiunt : fed truculenter interficiunt:

divitibus , regibus , ac principibusDeus im-

huc accerfendus D. Ba(ilius.

dam immpro-

pertit ; hzc veró dona charifmarum omni-

(CRWosiil, €.

bus;invocantibus eum erogat 5 füntque fuz

vidus es erga bona anime , ut efcas corpo-

reas Aniuma and[cribas , qua fi Deo adbefit ;

divitiz, noflrz falutisemolumenta; dives

bona plurima po[fidet , & bono gandio gau-

igiturin ornnes dicitur , qui invocant illum;

quia per charismatum dona ijsdem imper-

det, — Verim quia totia carnalis es ; 4 UER«

&reynon ab anima clamas.

tita, omnium eum invocantium falutem opee

do , QUi tantüm ftu.

ratur ; fnásquein noílrz falutisemolumen-

Ih

,.

Corpori faginan

det , officia mentis in obíequia deprimit

tum divitiascentet: appofité D, Chryfofto-

*

mus ait,

In e^. XO,

ventris

3

séque torum carnalem prodit ,

Vides, quomodo Deus [alutís

ad Rom,

nofira vebementer fe cupidum ofendat :fiqui.

cum nonnífi corporis inhiet commodis , &

3 vero fe gaudio avertens terrenis quisqui«

dem divitias fuas. peculiares non afimat ,

lis, bonísque fucatis fefeingurgitet; Gteà

sta ut illi jamnibil babeant cauje , qua de-

fperent.,

Qur enim. peculiares (uas putat

magis vacüus imanefcit , quó pluribus con-

geítis opibus ditefcit: huicenim dixit Chri»

effe divitias , fi nos falvet , ditefcere uttque

ítus, Srulre bac nocle animam tuam repe-

nox ceffabit. — Nam & ifle funt divitie, quüd

£nc.1*. v,

20

zent & te:: qui aurem parafli , eujus erunt?

donum fuum in omnes effundit.

76.

perpendendum eft , quód cum fit Deus , qui

Mundi divitie , quas libido decoquit ,

vel luxus difperdit , vel fuperbia fpargit,

loquitur, cur non dicit in fingulari, repe-

&et ; led in plurali repetent ? Deusunuseft

vel ambitio erogat , vel concupita dignitas

effundit; vel euam avaritia in defoffisterrae

ex fingularitate , nullum admittens parem ,

omnem excludens fibi equalem , cum ipfe

latibulis fepelit, cum & manibus effluunt pof-

fit, à quo rcliqua omnia dependent , qui-

fidentis , nonniü veftigia relinquunt. pau-

L

Bb bb b ;

pertatis,

—— 2

7$Q

Difletaio XXyXI,

pertatis, eft enim hazc proles terrenarum

& quas poffedit pecumías ; ne pauferibus

divitiarum fuper(tes.

Idque dixeris intet-

impertiret , tenebris damnavit , vel humi

eífe difcriminis inter Dei , & hominum di*

fepelivit, ne earum ufu pauperes viverentz

vitias , quia homínum divitiz , cum poffi.

is iram fibi thefaurizat , quam Deo fzculum

dentur , divites efficiunt ; Dei veró divi-

Blj

judicaturo commodat ; qui propterea indie

tiz cum dantur ; illze paupertatem, cum re*

irg reddet unicuique , quod cum viveret, ei

linquuntur, vel deperduatur , invehunt ;

commodaverat in pauperibus; vel inijsdem

iííls veró tunc divitem Deum nominant :

denegaverat , & ad iram ei commodaverat

quafi Deus non priüs dives reputetur , quàm

indignationem : fibi enim INuminis iram

fuas in homines divitias refuderit , — dives

[

theíaurizat , qui in Deum dives non eft, qui

n omnes, qui invocant illum ? ut nos do»

pauperibus neceffaria non fuppeditat fubfi-

ceret , beneficae in pauperes commileratio-

dia ; quia tunc divitias ejus bonitatis infu«

nis thefaurum , quem ijsdem impertimur ;

roris chelaurum convertit , ut obfervat D,

tunc excrefcere cum minuitur ; augeri cum

Anfelmus, expendens przefata Apoítoli vere

exhàuritur ; incrementa fubire , cum alijs

ba , inqviens.

De 6enig(u'tdte Deis t1»4m.»

difpertitur 5 acquiri cum donatur ; & lu-

veprobus tbefaurizat : &5 omnipotens Deus ,

Afur. K

crari aucto fcenore , cum perditur , fítque

quia collata remedia confhicit ad culpa aug-

juris pauperum; ficef/, ( ait Chriftus) 4u£

L9s,12s

mentum trabi , ipfam benignitatem , quam.a

fibi tbefaurizat , & non eff in Deum dives z

confulit , $n judicij diffrictionem vertit s ut

ergo qui non (ibi , fed pauperibus thefau-

inde plus feriat , unde modà ampliás ex«

rizat, eít Dei imirator , qui eftdives in o*

pectar .

EUAU

mnes; qui non congregat in horrea, fed

94

diftribuit, etiamin Deumdiveseít; & quo

$. VIIL

plura erogat pauperibus , eó fit in Deum

ditior; & quà minus fibi thefaurizat, eà

plures fibi congerit divitias , quibus fit in

«SQuos pia in p4tperes commiferae

"

Deum locupletior,

4i0 Dei filios non inflituft ; beos.

h

Hoc attificium cumulatiüs ditefcendi

/'rt

immi[ericordía gebennta inancipia

nos edocet benefica in pauperes commifera.

consiitust,

tio,quaecum fuas pecunias,non in menfis ne-

gotiatorum , fed in finu pauperum reponit;

- Hefaurus Dei in fola eft eitisdem be-

?8.

ultra centefimas licité lucratur ufuras ; ipfa

T

nignitate , quam velexpenditin do-

enim effuíio effundenti foeneratür; & danti

na gratig ad falutem ; vel in iram

longé uberiores impertitur thefauros ; ne-

convertit ad damnationem ; ut immiferi-

ganti veró ítipem pauperibus , reddet etiam,

cordi obügit Diviti ;

qui in Evangelio byf-

fed thefaurum irze , acindignationis, quia

Ío , & purpura indutus epulabatur fplendie

E.

7

2.

ut feribit Apoftolus. Redder snicutque . fe-

dé; G& mendico, acfamelico Lazaro fupere

5

cundüm operaejut , fed quomodo Deusred.

ftites de menfa denegavit micas ; cum Lazae

det negan'ibus ftipem mendico ? fi nihil ab

rus, qoz poffederat bona , benefica largi-

ipío accepit ? is reddere dicitur, qui,quod

tate alijs erogáffet indigentibus : fed quo«

accepit , reftituit ; quomodo igitur immi:

rum diffimilia fuerunt opera, difpar & exie

sm» L 7-60!

fericordi reddet , ac reftituet , à quo nihil

tusfuit; Lazarus filius afferitur Abrahz ge

áw,

accepit ? quá igitur de caufa dicetur Deus

terna donatus beatitate ; Dives autem ,quia

in noviffimo judicio reddere , feu reftitue.

immifericors fupplicijs addicitur gehennali-

re unicuique , etiam ei , à quo nihil accepe-

bus ; ubi immilericordia aíluetus faiegit à

rat? quia nimirum omnis boni , pravíve o-

finu Abrahz Lazarum amoveri , pravos

peris flatus, qui in judicij flatera appenden-

quos impius habitus contraxit ,. nec cam

duseít, divitiarum putatur thefaurus five

ipfa mortalitate exuit ; .fed ipfum in ge«

bonitatis, fiveirze, Qui benefica commr

hennam comitantur , quem acriüs torqueant ;

feratione fuit pauperibus opitulatus , qui

ajebat tortus in gehenna dives: Parer 45r4-

erogatis pecunijs pauperum miferias, excuf-

bam mitte Lazarum. — An non cacutit fu»

fic, fitienti frigidum laticem porrexit ; va»

mo, & caligine obrutus gehennalis forna,

cuis ftomachis ferculorum exhibuit obfo-

cis ? vocat patrem , à cujtis filiatione immie

nia ; collabentes famelicorum vires fulcro

fericors degeneraverat ; nimirum filius Ab

munivit , fuftinuítque opportuni viatici ;

rahe fuerat etiam dives , fed ut citiüs hane

arefcentes prz inopia familias repetitis elee»

decoqueret filiationem;purpuram accerfivit,

mofynarum imbribus irrigavit ; frigefcen-

G ingluviem , quá cenfum omnem virtutis

tium nuda meinbra veltivit ; periclitantem

deglutivit , ac diffipavit, & quem origo fi«

lium effecerat. Abrahze

L]

.

in puellis pudicitiam , ne detrimentnum pa-

immifericordia

teretur adjuvit profufis pecuniarum fub.

mancipium inítituit gehennz.

. Quéd &

fidijs, huic thefauros redder fuz bonitatis:

publicanum fraudulentia ,& rapin

a , avaritiae

thefauros veró ire ei , qui efurientem non

fervum fecerant, benefica in pauperes cem»

pavir, fitientem irrigua hauffás beneficen-

miferatio in filium recuderat Abrahz ; &

tia non recreavit , nudum non cooperuit,

converío dives ex Abraha genere ortus, ez

Ld

ejus

M

Commiferario dat inopi coenum ;& recipit coclum. — zgi

eiüs honorifica filiatione degenerav*it in fi«

carue 2 üfericordem mefcit. divinus ignia

lium gehennz ; huc accetfendusD. Chryfo-

exurere 2 faciat ergo mifericordiam.s ,

logss, qui expendens verba illa : eo 402 ;

qui vult gebenna, incendium mon . time-

"

Epif. 54.

€6 zpfe filius fit Abraba , ait.

Inbumanus

7C ,

8g.

dives , cum ef[fet filius Abraba s. factus eff

Plus igitur benefica in pauperes com-

.

.

isie cum e[fet rapina filiu ;

miferatio ,' feu eleemofyna prodeft danti ,

gehenna filius

daudo fua , & aliena reddendo , Abrabs ad-

quàm accipienti 5 illum eripitab igne gehen-

^

aptatur in filium.s,

ne; huncà corporis fübtrahit neceffitate z

72*

Sicut benefica in pauperes commilera*

illum ab zterno liberat eruciatu ; hunc à

tio àmorte liberat, G non patitur miferi«

temporaria fame , fiti ,nuditate: éftq; pro»

pterea plus largienti fru&tuofa , quàm acci-

€ordem in gehennam detrudi ; ita & convet*

fo immifericordia ,. quos origo filios lucis

pienti utilis ; quod cum innotuiffet Abra-

effecerat , mancipia inftituit gehennz, — Pu-

hamo , non pariebatur ullum pertranfire

peregrinum , quin perhumaniter hofpitio

l

rificat beneficentia in pauperes , quod vi:

A&Oï. Io.

tium deturpaverat: fubanimalium immune

reciperet :

excepturus enim peregrinum

cum duobus focijs , non eum expeétavit 5

dorum fpecie inlinteo & (ammo coe!o pen-

dulo reprzfentatus Echnicifimus D. Petro

fed illi feflinus,, ac feflivus obviavit , in-

Genzef. cab.

oftenditur 5 quin & monetur ut furgensa-

quiens : Domine, fi tmveni gratiam tn ocu-

»1*8. WQSQ

nimalia indifcriminatim occidat , & man«

dá tuis , ne tranfeas fervumtuumz . fed affe-

ducet, Surge Petre , occide , & manduca 5

vam pauxillum aqua , &5 laventur pedes ves .

a or, !a-l

^U. .

quia veró promifcué cum puris immunda

firi, & requiefcite fub arbore. — Pondmque

aderant animantia , recufavit hzc comede-

bucellam pauis , €9 confortetur cor vefirum?

re ; tunc vocem audivitde codlo delapfam:

hac animi fubmiffione peregrinos alloqueba*

tur ; quosad fuum alliceret hofpitium 5 quia

quod Deus purificavit , u commune ne di-

xerü ; quia verum erat , quod de Corne-

non neícius eleemofynas plus prodeffe dan-

& de

lio ad Petrum veniente dicebatur ,

ti, quàm accipienti, fedulus voluit praveni-

H

Orationes tut,

re, Occurrere , adorare , ac enixim roga-

quo przdixerat Angelus.

.

LÀ

& eleemo[yne tue afcenderunt in memoriam

re , ut fibi paterentur benefieri

[cite D«

Ambrofius caufam adferens , cur beneAicen-

$n con[hetiu Det.

Oh quàm potens , &

efficax eít eleemofyna in maculis abítergen-

tia plus danti profit , quàm accipienti; ait z

7

dis, in fordibus excutiendis, ac immunditi:

Mifericordia quidem ad indigentem perve-

wit, gratia autem suultplicare mercedis

tijs purpurandis ? in bruta defciverant ho-

mines animalia , quatenus vitiorum coeno

permanet tribuenti.

obruti fuilem vifi focrant contraxiffe natue

8

Si quaras, cur Deus tam beneficus

ram ; hos tamen in pauperes beneficentía

fit, ac munificusin mifericordes, ac opitu-

non folümé coenofo extraxit calle , verüm

lantes pauperibus ?. quia per exercitia mifee

ricordie 1in alios Deoífumusfimiliores : eíft

& deteríit vitiorum fordes, ac pia metamor-

phoíi in columbas converrit innocentiz z

enim fimilitudo, quzconciliat amorem , &

idque edifferit D. Auguítinus , inquiens :

amicitiam ; quos enim nobis fimiles , vel in

corporis habitudine 5 vel in animi affectio-

Sevm. 2.6.de Quoniam in fignificatione "Petrus per[onam

geflabat ecclefia, — Ecclefia eorpus Chrifls est.

nibus, velinftudijs virtatum , vel inmoe

diverf, :;

ribus novimus , hos impenfiüs amamus 2

Ref]iciat ergo jam mundatas gentes ,. quibus

peccata donata funt.

lnde miferat ad il-

Deus autem in nullo hominum evidentio«

lum Cornelius gentilis bomo ,. €8 qui im.s

rem fuz naturz fimilitudinem invenit , quàm

Hujus eleemofyne ac«

in homine mifericorde ;

non enim homo

3l geuttles erant.

«epta mundaverunt eum ad quendam mo-

Dei valet fapientiam , vel potentiam, im-

menfitatem , independentiam zmülari, id

dum 5 veflabat ergo uttanquam cibus mute

dàs incorporaretur.

Cenfet. Augultinus,

enim humanz negatum imbecillitati ; cui

perlavacrum beneficentig etiam ipfum Eth-

tamen conceffum e(ít Dei imitari beneficen-

tiam 5 hinc quó plus efthomo mifericors in

nicifimi abflergi fqualorem ; ut emaculatze

gentes unà cum Petro Chrifti convifcerentur

pauperes, eó efítDeo charior , ac uberiorie

corpori : eft eleemofyna polt baptismum ;

bus cumulatur beneficijs : pulchré Nazian-

& lachrymas facre. exhomologefis tertium

zenusait, Fac calamirofo fis Deus, Deimi. Or2t.a6. de

lavacrum , ut fi quis forté poft baptismum

fericordiam imitando.

Hac eff omnium , P^"berum

AImores

laudatarum virtutum praftrantiffema

3

.

bDec

humana fragilitate deliquerit , fuperfit ei ,

unde valeat , quas contraxit fordes depo-

est felicitatis vomes 3. bec affider Deo, &&

nere 5 difponit enim eleemofyna ad refi-

magna eib cum ipfo uecefftudine conjun-

pifcendum , & Dei miferentis impetrat au-

a s.

Divini cer

xilium , quo lap(i refurgunt , &gri fanitati

;tä aliquid in fe mifericordia — 82,

reflituuatur , & vitiorum cano fordefcen-

continet , cum quadam dicatur neceffitudine

tes emundantur , ne gehennaiis ignis in»

Deo conjunéta : quid praítantius ; quid

currant difcrimina? leleganter Chryfologus,

fublimius ; quàmattributo cohoneftari divi«

nitatis ? hoc praítat benéfica in. pauperes

&iftp 42

Lotb , quiz bo[pitio fufcepit Angelos, judi-

eium praueuit ; binc gebennam Vicit in»

commiferatio; qu& dum miferis opitulatur,

aec

252

1

Differtatio XXXI.'

ac imperticis beneficijs pauperum indigen-

mouentà veprafeutat, — Appofité "matue

tias lupplet, imitatione in Deum tran(it ;

tino lumimi beneficam in pauperes zqui-,

cujus beneficijs fumus , vivimus ,; move-

arat commiferationem ; quia ficut quas

K,

mut , & fub(iftimus ; quód enim tetra ftet

rerum formas , mirámque colorum varie«

fuis librata ponderibus , & in mundi totius

tatem tetra fuo nox peplo obduxerat , ac

meditullio pendula , folida; globofa, G une

latere inter nocturnas umbras coégetat ;

dique in fe fe collecta, & conglobata, ve-

lux matutina , ubi primüm erumpit, con-

E

[

ftita herbis , ornata floribus , locupletata

feftim aperit

flores exhibet difcolores ia

arbuftis ; & hinc in camporum longe laté-

.oculorum oblectamenta ; plantarum varte-

que patentium fe extendat protenfam plani-

tatem ad hofinis voluptatem 5 ac rerum

tiem; illinc in montium editiffima juga ni-

oimnium elegantes formas, ad illicium in»

vali perpetuó albicantia hyeme affurgat ; in

tuentiom : ita bencfica in pauperes cont»

hisce tractibus fit lata fegetibus , altríxque

miferatio omnia nobis refervat bona; non

hominum ; in alijs dumetis, & rupibus hi-

enim minus eft Dci fiudium , erga miferi-

Ípida ; quà falebris , atqué arenisarefcat , quà

cordem hominem ; quàm luminis matu-

proximis fontibus uliginofa , quà fylvis

tini beneficium , quo dies nobisaperitur ,

obdudla, quà citcumjeótis montibus clau-

& exclusá nodtis caligine folares radij ad

m

fa, & quàvaíto, ac long?,latéque patente

noftram utilitatem demittunmtur in terras &

oceano obduécta ad uberiora hominum

ut plante foveantur , flores rideant , va-

commoda , ad focietatem cum exteris ine-

rio depicti colore , fructus maturiant , fee

undam; ad commercia inflituenda 5 bene-

getes flavefcant , & tellus omnia nobis come

ficiafunt hzc oninia , qua. munifica lar-

moda fuppeditet.

gitate voluit Deus hominibus impertire.

Sed non folüm corpoti erogantis plu-

94o

Àn non , quód fol oriatur , pluviz ftillent,

rima adfert benefica in pauperes commife-

nubes bajula imbres deferant rigandis , re-

ratio commoda; feduberrimam etiam asi-

ficiendi:que plantis accommodatos, fontes

mz fuppeditat fructuum fegeiem,

. Elee-

fluant pellucidi , fata germinent ; fegetes

mofyna peccata delet ,. & À morte liberat ;

'Vo lXo

creícant , fru&tus maturiant , aves in aére,

qui enim inopum miferetur per milerie

pilces in aquis , fere in fylvis , & homi-

cordiz largitatem ; Deus fuam ei grauam

o s.

nes five rufticelli in mapalijs , five utbaai

Jaiii,

elargitur ; quà refipifcens fufis lachrymis ,

in civitatibus alantur , beneficia lunt mu-

quas contraxerat , noxas abücrgit i idque

caufae cur Daniel Nabuchodonofori íua-

ni&centiffhmi Dei :hominibus impertita ?

Quód fi Deus omnes pafcit , omnibus o-

ferit eleemofynis peccata redimere ; quia

pitulatur ; Dei procul dubio munificen»

ut monet D. Chryfoftomus.

INon eff pet-.

To». 3. 45

tiam emulatur homo in pauperes, in ege-

CJP 3 I.A?g.

catum , quod non po[ft purgare eleesmofy-

nos beneficus ,. qui profufis eleemofynis ,

"a, quódue uon pofft. extinguere.

Omne

Homil.g5.

Retedium.»

impertitis beneficijs pauperum mierias

peecatum . infra ilam flat.

excutit , lachrymas exficcat , muarores

efl ad omue vulaus . utile.

Onmnuis inju-

abigit.

Sibi beneficus eo prodeít uti-

flitia fomes efl avaritias fed hauc omnem

lius ,. quó miferis opitulatur uberiüs: uns

abluit. eleemofyná Zaccbeus.

L

L]

Avariuá in«

Lib de vita

de Seneca ait

Nibil magés me poffidere.s

forduifli , vitijs indulfifti, fratrem necefsé

beat, c. 21.

eredam , quam benà donata,

eft imiteris, fi pervenire cupis ad patrem 5

834 .

Beaeficia, qui ferit ,uberrimam colli-

fac, quod Zachaus praílitit , ut é coeno

it fru&tüum meílem ; hinc Ifaias, hanc in

emérgas , à quoipfe emerfit ; G mercaris ;

Cap. 38.9,7.

quod ipfe meruit,

pauperes beneficentiam nobis commendans

ait: Frange efurienti panem tuum , & ege-

Ex quo benefica in panperes commi-

ar.

$50:, vagósque induc in domum tuam.» :

feratio peccata delet , layacrum , — ac. ve-

eum videris nudum , operi eum s & caruem

luti alteram dixerim baptifmum etfe; quo

£uam ne de[pexeris ;

quafi feipfum negli:

mundati rena(cimur faniori frugi.

Date

Lor. qaþ, i,

gat , qui nudum non veflit ; pergit Ifaias:

eleemu[ynam , U ecce omnia munda .funt

: 'v, fl.

"TTunc erumpet quafi mane lumen tuum , &

vobá : idem przílat eleemofyna , ac ba«

fanitas tua. citius orsetur , 8 anteibit faciem.

prímus , hoc difcrimine quod iuítrali fons

zuam juflitia tua , — quibus poftremis ver»

te lemel duntaxat abluimur ; hocvetó fa.

bis bonorum coeleftium affluentiam deri-

lutari lavacro toties tingimur , quoties

rivandam in miíericordes innuit Prophe-

L]

pauperibus opitulamur,

Hinc benefie

:

ta

P

quia ut expendit D. Chryfoftomus,

centia in pauperes ad Chrifli tribunal reis

Hom;l s S-

Non dixit; apparebit tibi lux , fed erum-

patrocimatur ,. & Judicem in (uam fleclit

upr, lll:":

in cap. 16.

vota: quia in Proverb.

"þ, LP

pet» quó nimirum celeritatem , fimülque

Munus abfcondi» Cap, a1, v

*

Matt h.

copiam exprime:et remumerantis : lr zs-

tum extinguit iras ; non lolüm lenit, fed

13,

. tellggamus ,. ait D. Chryfoftomus , Desm

iram extinguit judicis , quem propterea

nofiva faluti« effe cuptdiffmum , plerimque

vir mifericors blandiffima vi fibi devincdtum

quaneribus . velut ex largsendi fefitnationezs

tenet.

Quin efl etiam eleemofyna íacria

án munificeutiam prorumpere , quemadmo-

ficium Deo gratiffimum , ait A poítolus ad

dum lumen tnatutinum . quelibet nobu bona

Hebraos, — Benefieentie , & communienis

CAp. 13 - ?.

uolite

16,

Commiferatio dat inopi coenum, & recipitcodlum, 7$3

solite abh'-vi]c'i , talibus enim bo/fy's prome-

um in ganeam vertimu , eitam ea , que

refugiunt quadrupedes. con[cie,

Non 1in*

retur Deut,

26,

Quamvis oves non imponamus arisim-

ficior , quaftuofa eft hujusmodi carduo-

molandas ; nec beves circumducamus cul-

rum mercaturaj; fed longà quaf(tuofior eft,

tro deílinandos ,. flammisque tradendos ;

quae cum pauperibus à nobis inflituitur 3

lucrofiffima eft metcatura ,

fi tamen ftipem erogaverimus inopi , fino-

qua dat coe.

num, && accipit cclum ; dataffem , &

ftrum eidem panem fregerimus, caniftrum ,

vel crumenam aperuerimus , arcam refera.

acquirit thefaurum ; dat vitam , & gem.

mam invenit ; dat fru(tum panis, & in.

verimus veftiariam , opimum jam facrificium

inftituimus , eó gratiusDeo , quia non im-

tegrum accipit celi regaum ; dat num-

molatorum fanguinem ; fed cite pecunias

mum , & paradifum fibi comparat 5 dat

fundimus in manus pauperum : | fiientem

peritura, & confeguitur cterna,

hauftu recreare , famelicum paícere, nudum

Eft benefica in pauperes commife»

8?

ratio navisInílitoris , quze de longé portans

veflire, pecunias partiti , ac impertiri in«

digentibus , pinguius eft iäciifi;ium , quó

panem fíuum portum appellit aternae

malacim ;; nec ulli unquam eít obnoxia

peecata expiantur,

L]

87.

Quód fi beneficentiam in pauperes co-

naufragio

.

vulgo putatur philofophia pe«

lumbz zquiparaveris argentez , aureis ta-

cunijs cumulandis ,. panique lucrando ine«

men inítruéle alis,ejus pratftantiam prodes ;

pta, propterea pingitur pannofa , ac de-

fua emiferat Noémus ab Arca columbam :

tritis vellibus lacera , inopià laborans per-

petuá ; fed quàm falsó , vel ex eo de»

que fub vefperam reverfa viridem olive

L

ramum retulit

d

quid ni ad obitus noftri

prehenditur , quéd una , velaltera ejus

L

veíperam , ubi cataclysmo obruemur dolo*

pars Mathefis , — feu. Geometria - novum

rum, & anguíliarum ; revertetur ad nos

repererit , occupaveritque orhem , cujus

beneficentia in pauperes , ramtüimque refe-

divitie totam locupletárunt Eutopam ;

ret oleagineum zeternz pacis ; ac latitiz,

hanc imitatur ícientiam — beneficentia in

m

L

nunquam interiture ; aurcas tunc fuas ex-

pauperes : licét videatur deperdere , feu

non ampliüs poffidere , quod erogat indi-

pandetalas , fur(um mifericordes evectu-

Homil.7. de

ra: appofité D, Chryfoftomus.

Pennata

gentibus, ac fuis de(litui opibus; arte ta*

Ponit,

men fua novum invenit , fibique comparat

£f! eleemofyna ,. &6 levia , aureas babens a-

las , ipfos [upra modum delellaus dugelos,

in coelis orbem.

L]

Refert Suidas , Athenienfium Archo-

99,

Non folàm íurfum avolat , fed quam in

tetris tipem accipit , lurfum in coeli the-

nes , feu fummos gubernatores , cum ma«

" NT

dfauris recondit ; ja&turz detrimencum non

giftratum inirent , confueviffe publicé jus

EP ".AF?'

rare ; íe à Republica fancitas leges reli-

pautur eleemofyna ; quia diffugere neque-

unt, neque deperdi, qua viduis, pupillis,

giosá cuítodituros obfervantiá , neque paf-

Íuros ullis ie muneribus corrumpi ; qaód

pauperibus erogantur opes ;. Deo credun-

tur, que miíeris donantur ; idceàque in

fi quis ipforum fecus faxit , hunc mul-

tuto reconduntur ; huc accerfendus Cy:

C nomine ftatuam. auream corpori fuo

prianus de opere, & eleemofyna , inquiens:

zquilibrem. Delphis arz daturum,

Lcc

Patrimonium Deo «reditumnec fiscue 1nva-

gem fuam nobis proficuam fancivit Lee

dit , nec calumnia forenfir evertit,

In.5

gifer nofler. Chriltus , & quidem laco-

zuto ponitur bareditas ,. que Deo cuilode.s

nice , bac (cilicet unicá voculà , Dares,

cui laxiffimum adnexuit fponfionem,

Et

fervatur.. Ymó & incrementum fubit : e.

.

leemofyna enim divitias anget , quas mi-

dabitur

.

fi pauperi dederis , dabitur

tibi uberrimo cum fonore ;

elegantet

TR

nuit; cumulat, quas erogat j acquirit ,

quasdonat; quia ut ait Salomon Proverb.

D, Petrus Chryfologus.

Quidquid pau-

Et

Serimon, $.«

Feneratur Domino , qui. sniferetur. paupe-

per acceperit ,. pater ealefiis [ufcipit,

rà , € vicif(tudinem ejus reddet ei.

AÍ-

ubi vecondit ?

in calo.

4t ne forté

Lyt, (4) 16

fis unicus pauperi erogatus ufurze incremen-

perdidife 1e doleas ufuram , — eentuplum

v' *,l

$n calefli fenore vecipies, Da inopi flipem

tum centefimum parit , veluti granum , non

finui excultz telluris mandatum , fed ino-

à te petenti , & auream tibi in coelo fla«

tuam conflilli , & quidem millies pro»

pis manui datum in uberrimam multiplicat

fructuum meflem.

ceriorem : hzc eft illa. fcientia , qua ve»

98.

Refert Plinius,geminas urbes Cordubam

rüm . adinvenit. philofophicum lapidem ,

Zb aie.na.

in Hifpania , & Carthaginem in Africa ex

cujus virtute «uprez monetag paupcrie

1ur. biffos.

folis fativis carduis annuatim incredibilem

bus erogate in aureos mirifica metamora

L]

phofi mutantut thefauros

3

hac eft , que

ii

pecuniz fummam cumuláffe , lucróque in-

g ii

-

genti divitijsaffluxiffe , ait Plinius:Cerrum eff

edocet infortunia declinate , & aternam

I$;

enancifci felicitatem : hinc David, — Beztuss

Carduos apud Cartbaginem magnam , Cor»

. dubámque pracipud feflertia fena millia ,

qui intelligit fuper egenum ,. & pauperem ;

i,

5

in die mala. liberabit eum Dominu.

Do«

ut parcius veddere: & computantur cenrum

minus opem ferat dli [uper lecium doloris

quinquaginta millia philippeorum z. addit

plinius : Quoniam portenta quoque terrae

|6jus,

Cccce

Idaue

:dp' H' h

Verani de Affeilibus om. 1£.

1 [1

744

Difiettatio XXXL

91«

Idque eaufe , eur D. Laurentio ignita

charitat. — Hec virtut omues fatit. uj

etaticula , mollis fuerit cülcitra;' & pru-

nz candentes ,

les effe virtutes , que zp[am quodue fidem ,

veluti rofe vernantes :

ex qua jufiu

Deus enim in hoc lecto doloris. prunas

1

wivit , fui adm:/xmne ?äz'iæ

ficas.

P

quafi plumas verfabat , & inftrumenta do»

Eít eleemofyna , quá pauperibus a-

8f

loris in trophza convertit victoris, — Vul-

pitulamur , tribucum , quod Regi cclo.

canus Jicét olim. fulminum ;' nunc palma-

rum jure à divitibus penditur

.

*

& hoc

rüm faber flammas excitavit , quibus il-

tributum folvendum eft flatim ,. cüm inde

lufttiores cuderet triumphos ,' & eà cla-

plura in nos commoda deriventur

.

L]

red-

Tiores , quó flamma acriüs arderent : ne*

dendum eft ,

quod debemus , aít enim

que audiendz ampliüs funt fophorum bar-

Apoftolus.

Redd£te ergo. omuibus debi:

Ad Rom. 2

bare claffes , ignem redarguentes info-

ta: cub tributum tributum z. cut vetlig «l

Á i 'Uu7,;l

cunditatis:dedifcant nunc flerilitatis pro.

vetligal : quin & Chriftus nos monec ,

bro ignis fplendores obícurare :

quis

ut cufque , quod foum eft , tribuatur ,

non foccundum- eum impoíterum credide-

Matth. |cap. z2. v. z1.

Reddite ,. qua

rit, cum Laurentio laureolam , palmám-

Junt Cafaris Cafari , 68 que funt. Dei

que pariat ? Chri(li enim Atleta Olym-

Deo * quidquid autem pauperibus eroga:

pium Stadium nactusin pyra , flamma fi

L]

mus , hoc cributum eft , quod Deo pra.

murmurat , triumpho plaüdit

Lj

quód fi

" flamus ; àquo cüm nobis aucto fcenore

ignis armatur in pugilem , & alitur pi.

reítituatur , veriüs cum pauperi damus ,

c* , hoc agit infcia barbaries , " ut/Chrifti

accipimus ; quia noftro confulimus emo-

*

A:letam ar&iüs Deo adglutinet : fi per-

Jumento

*

hinc SalOmon ait $- Miffïic'ür- Prgovgräyü

funditur. oleo

, linitur pugil ad pal-

dia, & veritas te non deferant , circum- 3. v. 3.

fram ;. in conum , fi erigitur flamma ,

da eas gutturi tuo ,. & deferibe im tabulis

fit gloriz monumentum ; (i eircumdat ,

cordu tut

e

LÀ

)f

6 invenies gratidm ,. &5 dj-

ample&titur 5 i cingit , «coronat ; fed cur

feiplinam bonam coram Deo ,. & bomini-

Agonotheta Deus ignitam craticulam ,

bu.

Eleemosyna enim , quz paüperie

lectum doloris in currum vertit trium-

bus erogatur , in utráque vita iliuftres

phi ,. tot ornatum rofis , uot ardenti*»

commendat mifericordes 5 in hac enim

bus prunis flipatum ? quia nimirum Lau.

famam fibi comparat przclaram , & in

'rentus Numinis. affedtum ,

ac fingula-

alia gloriam -enanciícitu

rem providentiam erogatis

in paupe.

&urani

2

[ ngtæquam petie

res ecclefim thelauris ,

fibi conciliave-

£at,

92.

Iliud. etiam optabilius quod pramit-

$. IX.

titur : In die mala liberabit eum Domi-

245 ? hoc eft , extremo illo judicij die re-

Firtutem ,. & afetdum mifevi-

9tf 10,

liqþuis timore perculfis , . ac pavote exa«

nimatis , milericordes in pauperem fla-

cordie non Deus tantüm : þd ö* "u-

quairig

Vería rerum matura wos edocet exemplo

bunt intrepidi ,

manebunt. inconcuffi ;

hinc ait D. Chryfoflomus.

efficatius , quam voce.

Et viri mtfericor-

Bomil, 24

Ouante vo-

(t'b preees. tauta [unt effcacie , ut De-

luptatis efl in ila dwe borribili fiduciam

um flechant s. fua :

confeque , & audire verba illa* peuites

V0l 4,.»,

benedilà Patris mei , efurivt enim , 6

dedifis mibi manducare.

Quàm ingens

igitur eft. mifericordie vis , quàm effi

D faniorem reverfa Frug&m Magda-

244

lena procumbens ante Servatorem

cax enefgia in perorando falutis no(lre

lut, mp.

negotio ? quàm diferta mifericordie 'e-

' Chrillum , unxit ejus pedes ,

qüOS

V. 26

& proprijs exter

fit capillis , nt domus to*

loquentia ?. hzc enim -D EU M illicó in

vota fle&tit noítrze falutis

*

*

ta unguenti impleretur odoribus, — Sunt

Mltfbo 25.

appofité S.

Chriíli pedes pauperes feminudi , pulve-

Leo Papa expendens. verba Chrifti.

Ve!l

æo 3:.

LJ

*

re fordefcentes ,

& cateris hominibus

nite. benedicii

efuriui enino , & dedi-

bonis fortune inferiores

[

LJ

hos Chriíti

Jii mibi manducare , eleganter ait : Qua-

pedes perlinunt , & capillis abftergunt ,

ff nec. alias virtutes dextri ,^ mec alias of-

qui

fenfiones babeant. finiffri

L

e

lunt,

erogatis J eleemofynis

pauperes- a.

/ed !110 mag-

Demus egenis; ut pedes Domi-

20 ,

Jummóque judicio tanti | eflimabi-

ni tergamus , qua nobis fuperfluunt , Do-

&ur , Uel largiatus benignitas $. vel tena*

mini pedibus neceffaria funt : hxc paue

€1L4tí6 fPpiEIAs ,

ur pro plenitudine o«

peres à nobis exigunt , quibus & (unt de«

9uniwm virtutum , €8 pro fumma vmmi-

um commifrum , &5 per unum 6onum.s

bita , proinde reddenda pauperibus , qua

.

*

Íunt pauperum

ideo fuperfluum accepi.

3f introducantur tn regnum . $ per unum

mus, ut non habentibus impertiremur ,

[]

salum , ii puttantur dn ignem ater.

quibus & neceffaria funt

?

&^ ut 'inde

gum.

Nemo sgitur de ullia fibi bone vite

plurimum hauriamus meriti : nulius eft ,

r

enerit blandiatur , i z'!!f defterint. operaca

qui miíericordsm im — pauperes — mon

H 4

$01«

Commiferatio dat inopi Coenum Grecipittcoelum, — 755

commendet ,4 dignümque afferat quovis

paupere 5 ita enim fiet , ut nec á te averta-

z

bono , càm etiam iple Chriftus dixerit :.^ea-

tur facies Domini.

tibsefte dare , quam accipere,

Isà Deo exauditur, qui preces paupe»

27*

9j

Idque natura ipía (uofortiüs exemplo

rum libenter audit ; propitiant pauperes Nu«

l

men viro mifericordi ;- funt enim pauperes

voluit edocere, nósque dando praire : ete-

nim nileítin ipfa, quod munifica non fplen-

apud Deum , veluti. familiares cubicularij

deat liberalitate.

Cocleftes orbes lumen ,

apud Principes terrze , qui cos folent au«

; Jucémque hisce inferioribus fuppeditant , &

dire,. & exaudire , quapropter ait. Da-

pluta occulta fub(idia per miros influxusim-

vid.

Defiderium pauperum exaudivit Do-

ippz?, 10, V,

minus : hoceít , prz ceteris Deus audit ,

27.

pertiuntur plantis , & animantibus ; fol fuis

t lg, (

radijs infetiora quzque, quibus vel maximé

& exaudit pauperes : hinc moris e(t in qui»

hV,

faver benefico influxu fovet, nubesimbres,

busdam ecclefis , ut quzdam affigantur

arculae , ut ecclefias oraturi ingredientes

& pluvias perfundunt , terra ficcitatem

cortigunt, fertilitatem promovent , fitien-

in easdem priüs eleemofyaas iniiciamus .

tibus atbuftis hau(tum exhibent , prata ir-

quàm preces fundamus , quia eleemolyna

rigant , flores alunt, & velati lactis ftilli-

precibus "noftris vim tribuit. impetrandi

'S&m. g» je*

cidio germina quzque nutriunt ; ignis calo-

quaptopter ait D. Leo.

Effcaci]ma eft

junto. decimi

rem (uppeditat, & multiplexad vitam (er-^ 44 exorandum Deum poifiulatio , «ui pie-

enfis.

vandam commodum;ar nobis aves fubmini-

tatis opera fuffragantur ; qui [uum ab ino-

ftrat; aqua pifces donat terra fructus por-

pe non avertit animum , «itóad fe Domins

rigit ; animantia lanas fuppeditant ; quibus

convertit auditum».

28.

tigtn

tegimut, G carnes praebent ; quibus na-

1mó non folàm vir mifericors Deum

YT

.trimuf,

,

in (ua vota per fuías preces flectit ;; verüm

96.

Quinimó nonnaturatantüm , fed ipfe

etiam centuplum recipit ex pauperibus e-

naturze author hanc nos fuo voluit exemplo

rogàto : *ít enim eleemofyna veluti fe«

men , & finus pauperis , perinde ac excule

beneficentiam in egenos edocere : cternus

enim Pater filium fuum unigenitum nobis

tus ager , cui, fi.concredatur , in uberem

excrefcit meffem 4 ait Apoítolus-

OQui

dedit , & üilius fe ipfum in ara crucis im-

?. Carï»??).

molandum, ut Íua morte nos vivificaret, GC

adminislrat femen feminanti , & panem»

cAap.9 . 0.10,

precio proprij fanguinisnosredimeret* E

ad manuducandum praflabit , & multiplica.

mulemur & nos naturam , imitemur ejus

óit femen vefirum : squiparat femini clee-

aüthorem , & milerias pauperum eleemofy-

moíynam , quam pauperibus impertimur ,

narum largitione redimamus : eft eleemo-

quia fi femen excultz fpacfum relluri in

Íyna , qua virum mifericordem Deo fimi-

eam excrefcit granorum ubertatem , ut

lem conítituit , fiquidem . imaginem Dei

horrea repleat noftra : eleemofyna paupe-

mifericordis in homine mifericorde pingit ,

ribus concredita in hac vità , meífem lon.

serm- 10, de quia ut ait D. Leo.

Ubi Deuscuram mife-

g& uberiorem nobis in altera fuppedita*

quadragef. vicordie,ibi U5 imaginem fua pietatás in'Uenit :

bit : fed-(1 femen glebis occultatur ; gau-

non enim quidquam homo habet , quo ma-

det & eleemofyia latere, fugit videri, ja»

gis Deo approximet, quàm benefacere : eít

&antiam odit: - fi femen pateat. in füpere

enim Deus pater mifericordiarum , & De-

ficie , facilé ab aviculis dej

2

y

luritur ; elee«

us totius confolationis, mifericors, & mi-

molyna , fi alijs pateat ,. facilé evanefcit ,

& à vana gloriola voratur infructuo(a,

feratot , longanimis ,. & multàüm miferi-

cors , quapropter nos Chriflus monuit ,

Si femen non fterilefcenti monus jugo ,

ut mifericordes (imus , & Deum patrem

nec arefcenti arenule , fed fertili concre-

26

Lnuc. cab. 6, imitemur.

Eflote mifericordes , [icut &9 — ditur agro

eleemofyna folis erogatur in«

"U. 26,

1:

pater vejler-mifericors eff : non dixit , ut

digentibus ; & miferis: mon veró mere:

Si

pet in(lituta jejunia vires corporis dete.

/triculis , quz ad fcelera alliciunt,

ramus 3 per repetitas flagellationes fangui-

fem'én incrementum non.fubit, nmifi fz-

nem $ venis eliciamus ?. nec ut fetreis ca.

pius itrigetur : eleemofvna , quó in ube«

tenulis, ar&tísque cilicijs infoleícentis con-

riorem excrefcat meífem exigir , paffim

cupifcentie coérceamus impetus , mec ut

profu(ione alterius fuccedentis itrigari, . Si

femen excultze concreditum telluri. flacce-

die , noctüque preces fundamus ; fed ut

mifericordes fimus ; quia mifericordia o*

Ícit, putrefcit, emoritur , qu inde cum

|

pus Dei e(t , & vir mifericors in paupe-

ufuta revivifcat : eleemofyna etiam deper-

ditur , cüm in pauperes fpargitur , fed ins

res opus Dei ,. ejísque auxilium habet ,

quo à pravis omnibus affeclibus fe exi«

de cum foenore longé uberiori ad fuum re-

vettitur Dominum.

Si femen vilefuerit ,

mit: eít enim mifericordia , fine qua fri»

geícit jejuninm , . fterilefcit oratio , . quia

vel nobile in meífem excre(cit vilem , vel

eleemoiyna eft , quzs efficaciam precibus

nobiliorem : eleemofyna fi parca fuerit, i

tenuis , fimorofa, nonnifi talem producit-

addit, & jejunio vires tuppeditat , — qua.

propter Tobias fenior juniori praxcepit ,

fructum,

Si femen, quó in uberiorem ex-

ne unquam faciem fuam à paupere averte-

creícat fegetem , non uno duntaxat fpargitue

Tobia 4,. "V. ret,

Noli avertere farier& tuam : ab ullo

loco ; eleemofyna eà augetur uberiot ,

7^

Verani de Affefibus Tom. I1,

CGeccta

756

Diferaio XXX(.

& crefcï-t feecundior , quó plaribus etoga-

peribus erogamus ; vel argentez monetula ,

quibus alienas miferiaslevamus ; hac emí-

tur pauperibus, Si femen hyeme alta fe-

pultum nive , vel frigida preffum pruina

na, fiànobis ferantur.in finum pauperum,

()40^

Igtiüs intus germinat; eleemoíyna , quam.

in fpicas emergunt aureas gemmis onu-

n

flas , quibus in Regno aternz glorie coro»

vis hyeme praefentis vit videatur proe-

mio deílituta , imó & varijs cin&ta mife-

namur :.eleemofynz enim meffis non (olum

rijs , oppreffa calamitatibus , lztiores ta-

aurea eít, fed auro, gemmisque sternüm fru-

&uoofa.

Hinc viri ftudio pietatis addicti ia

men fpondet &rernz beatitatis proventus.

i femen in publicam viam, vel nuda fa-

id vel maxime incubuére ftudij , ut in hac vi*

xa jactum arefcit , interir, fructiique de-

ta per ercgatas pauperibus eleemotynas fe*

19j

flituitur ; eleemofyna perit , Ííi in viam

racém patperum excolerent , ac lererent

cadat vang glorig. Appofité Auguflinus,

agrum , uberiorem lecturi inccelis meffem :

Z'fdl' 123.

Opera mifericordie femina nofira funt.

pre caeteris Cornelius centurio ad chri-

flianam fidem , & ad coclum per erogatas

Qui parcà. feminat , parcé &5 metet. — Ergo

i. multum [eminat ,. multum metet , &

pauperibus eleemofynas viam fibi ftravit ,

Orationes , & elee- AGov. cap,

qui nibil feminat , nibil metet,

dixit enim 'Angelus.

99*

Ne hujus veritatis ulla nos dubitatio

mofyne illiue a(cenderunt i. wsemoriam in.a 10. . 4«

pulfaret , füo id voluit nos Chriítus edo*

confpettu Dei,

e

L

IOI«

cere exemplo

feminavit ípfe pauculos

Quapropter nullum imminente mortis

discrimine majus folatium , quàm miferi-

panes in deferto , quorum fruftula veluti

Íemina danda , & multiplicanda quinque

cordiam in pauperes exercuiffe, quodcüm

millibus impertivit hominum , quibus ex-

Regium Prophetam minime latuiffet , die

faturatis fuperílites reliquig — duodecim

xit. Bearus , qui mtelsgit [uper egenum-o,

implevére cophinos , ut meffis eó cog.

& pauperem; & caufam innuens hujus teli-

citatis fubdit - Zm die mala liberabu eum

noíceretur uberior , quó ex tantillo femi-

ne copiofior (urrexerat.

Chriítum fuére

Dominus. Íeu ut f:ité explicat D, Chryto-

viri pientiffimi imitati , qui pauca eleemo-

logus.

Non videbit duwm malum ,. qui Homil. 14

dies. bonos. babere pauperem fecit,

Án.»

Íyne femina in pauperes ejecerunt , & u-

berrimum inde incrementum collegerunt,

angufljs sllum Deus clamantem audit , qui

Scimus ,1vonem illüftrem facerdotem , vi*

peuperem ,| cüm clamaret , audvos 5 fme

cau[a accufant peccata , quem pauper ex*

rümque notz pietatis aliquibus panis tru-

ftulis complurium pauperum famem ex

eufat : Dominus confervabit eum , & vivi-

pleviffe , & cui fedanda vix fexcenti- fuf-

ffcabit eum.

Con[erwabit , ne vapiatur ad

$, Cornitl

Arnulphum Suef.

penam: vivificabit , ut à mortum refurgat ,

feciflen: integri panes,

WP U

fionenfem Pixíulem quinque folis panibus;

& rectptat vitam.,

Dies maia eft, ac plena

totidémque vini, meníuris fupra feptingen-

miíerijs , quia mors noftras pulfat aedes ine

tos famelicos , & firientes pauperes abun-

greffura , & nos raptura; led die hac ma*-

dé paviffe , & ubertim recreáfle.

Richar -

la mifericors in pauperes ab omni libera*

104,

dum Cillcertientem Auntiltitem paue unico

birur miferia , à quovis eximetur income.

exiguo tria. milliaexacuráffe hominum ; &

modo :

aderit; enim Pater / miíericordia*

id plerósquealios pzaftitiffe iegimus , quia

rüm opem ei prafliturus fuam ; ipíe enim .

eleemo;yna perinde ac lemen , (i pauperum

doloris lectulum folatijs perfundet, immi- '

finui , velati feraciffimo agro concredatur,

nentis mortis cruciatus minuet , G angu*

in meífem germinat , geminárque uberri-

ftias omnes abiget , quia vir mifericors in

mam

*

pauperes nunquam perit, ait enim Augu-

3

cujus fructus zqué in prafenti ,

ac in altera vita percipiuntur.

Deus enim ,

Ítinus.

Nunquam vidi bominem pium-s sevg, 44 ad

G'MS-'U

qui dandoauget , accipiendo multiplicat ,

mala morte finiri ; & D. Hieronymus fate» fraz inErem

incrementavit opes divitum , quas in fuis

tur ingenpé,fe nunquam legiffe , vel audivitfe

pauperibus acciperet ,^ ut quas auXft in

virum ftadio mifericordie addidum mala

fuiffe morte füblarum.

hac vità , multiplicaret in alia; & divites

Commenti font Po&tz ,

Antzum in

mifericordes in pauperes non folüm «en.

IOZf

fingulari certamine nunquam ab Alcide vinci

teimum , fed & milie(imum fuícipe:

rfentincrementum,

potuifie, eó quia Antaus terra filius , quo»

i QO -

tiescunque in cerram fuiífet dejectus , for«

Quéed f diviiiis inhianti hac indita

virtus effet , ut fi granum triticeum fuo

tior inde refurgeret: cüm prinüm pedi-

cohcrederet agro , hoc unicam extruderet

bus tellurem matrem contingeret , hacfi»

lio. decertanti novas fuppeditabat vires,

fpicam , fed auream , & non jam ttitico

lenam , fed nobilioribus refertam gem.

Pauperes dixerim pedum inítar divitibus ef-

Wmi], g.

sris , nobilitatam adamantibus , onuítam

fe: ne igitur fuccumbant divites,ab hisce pe-

carbunculis , vireicentem fmaragdis , fplen-

dibus per;erogatas eleemofynas vires mu-

? de Pæm

dentem topaziis ; «redis;, quód non ftatim

tuent: tameríi1 in die mala cum tartareo Al-

agrum excoleret , granümque eiconcrederet

cide congrediantur, non fuccumbent , & in

triticenm ? certe bac facuitas nobisà Deo da-

tempore casüs fui firmiores invenientur ;

tur, lemina [unt cuprei nummuli, quos pau«

quin & poft terrz complexum n fepulchro,

p

T

L

: fCorrinïifcrätio dat inopi.coen'üm,& räCïpit codlum, 7g7

glorio(iores refurgent coelefti beatitate do«

Juperiores Poteflates ipfe a ffflie regalitbrona-

nati,

E(t enim eleemoíyna luculentum

Dandum eft eleemolynz. poffe coelos ipfos

predeítinacionis fignum, & Jobus, qui pre

penetrare, & mifericordes ante Dei Throug

reiiquis fuerat ele&tus,aiebat : Ocsinis fuicas

fiilere,

C2p.19. "V,

Quéd fi fub mundi exordio terre-

ls,

€o, pes claudo, pater eram pauperum ; nie

ftris paradifi januam unus ex Cherubinis

mirum adeo miíeros fubfidijs fovebat , ac

flammea obarmatus romphea interclufitz

eisdem favebat, ut czcis effet oculus, clau-

nunc coeleítis paradifi excubat ad fores mi-

dis pes , miíerisfolatium , neclargitor tan«

Íericordia; ut fuis cultoribus adirum adape-

tüm, vel patronus fuit, fcd & pater pau-

riat, Imónon folüm foribus adílat para-

peram,

difi, ejusjanuas mifericordibus referaturas

10j.

- Jocatut p

lerumque filius, vel indor.

verüm & januis gehennz , ne ullus . miferi-

mit, fed pater curis anxius pluribus torquee

cors in carcerem illum tartareum detruda-

tur moleítijs, & (uojacensin lectulo, huc,

tur,ait enim Auguílinus; Zre fores geben Lib.se. bo-

illácque vigil fe verfat de pane cogitans ob

n& flat mifericordia ,. G nullum miferuoy, * 294

curas infomnis.

Job ut . pater pauperum,

demx* permittit én carcerem sllum transmiti,

w lb

licét hi dormirent, pervigil ipíe (ecum co-

0, 0. l.

gitabat, quomodo marenübus lxtitiam,

$ X.

zgris fanitatem , are alieno gravatis levas

OR

I0«

men, viduis folatium , & pupillis opem fer.

Benefica im pauperes commifera. -

re poffet , & hoc fuit intelligere fuper ege-

4ijo mom morosa , fed expeditá , C laxd

num, & pauperem; & quia tam recte intel.

lexit, veré beatus fuit, quia Numinis gratiá

pAnM , vultque bilari neceffaria s.

donatus; eít enim eleemofyna gratiz - irg-

mi[cri: erogat [ubfidza, -

petracrix, & auctrix fideliffima : — & ficut

gratia nobis nuncnecéllariaeit , ut ad 1pfam

T fuas mifericordia in pauperes vires. 10f.

V

exerat fuis eft prerogativis munien.

in altera vita fequatur gloria ; ita & com-

.. da, quibus fi deflituatur veluti lan-

nl Yj

miíeratio in pauperes, ac eleemofyna , quà

guefcit, vel faltem plurimum deperdit ro-

miieris opitulamur : eleemolyna. fiquidem

borisac venuftatis : mi(er.cordizigitur culs

gratiam impetrat, G gratia gloriam parit ,

tor non per alienas, fed per proprias manus

cu;us eít femen ; hinc licec ftimulis infole-

eleemofynas erogat , quibus pauperi opi,

fcentis ;concupifcentiz urgeretur Apoilo-

tulatur, quia cum manum aperit ipfe inopi,

lus, & enixim Deum rogaret, ut vellet car.

celum mitericordia eidem relerat 5 crumea-

nis fomitem in ipío exunguere , non aliud

nam ipfe evacuat , ut anima coelefti gloriá

2. Corinth« 3adivit relponíum nifi illud ; Suffcie £ibi

repleatur; id praeftitit S,Stephanus Panno,

CAp- X 24'U.9o

gratiamea: quia eítgratia [emen gloriz, &

nix Rex, qui tam profufus in pauperes fuit,

voluit Deus ; ut contentus eflet Pauius hoc

ut quotquct laberet pecunias , ijsdem manu

femine, quo uberiorem gloriz legetem me.

propria diftribueret: G cüm noctle quadam

——

teret,

.Y04»

[acculum nummis turgidum pro regio af-

Qaód fi gratiafemen eft gloriz , ut

fumpfilet comitatu, & folus in pauperum

uberius germinet ; ac feliciüs crefcat elee-

turbam. fe immififfet ; hi pecunijs avidiüs

moiynis indiget ittigari, ha liqu:xdem ve-

inhiantes temerarias manus in Kegem inje.

luti benefici umbres lemen gloriz fovent, ac

cerunt , nec à Kegis vultu ab(tinuerunt, cu-

feliciter promovent, quapropter Ifaias cüm

jus & barbam evulferunt, utalter alreri pe,

pracepiffec efurientj panem frangi , nudos

cuniam przriperet; quz mendicorum li«

operiri, & egenos, ac vagos in domum in-

centia nobile dedit: regis fanctitatis. docu-

duci , fponfionem illicó addidit munificen-

[ 44-4'(

mentum; quod enim farale fuiffet alijs,

Gap.58:.5. tiffimam inquiens t- Zusc erumpet quafi ma-

hoc lucrofum extitit mendicis: non enim

ne lumen tuum , €6 fanitas. tuacitius orie.

Rexin hanc pauperum turbam excanduit,

tur , G anteibit faciem tuam juflitia tua, &5

fed & ibi ipfi adgratulatus füit , quàd ge-

gloria Domini colliget te, tunc invocabis , &

rens Chrifti vices pulveres excufferint alij

Dominus exaudiet 5 clamabis, &8 dicet, ecce

ab ejus barba , & fubridens fecum aiebat,

]

ad[um.

Quia eieemofyna immortalitatis ,

aut plus pecuniarum in mendicos fparges ,

beatitudinis, & aterna vitz eft. preium

L

.

aut plus barba amittes :

fed noluit Deus

hac enim pecunia , hoc pretio datur. nobis

nc finceram Regis munificentiam, tam

coclum venum ; hac negotiatione coenum in

illuftris patientiz, ac humilitatis muniram

cclum permutamus ; hoc modico zre fum-

documento pramijscarere,

Coníueverat

mum benum nobis comparamus j quia ut

Stephanus frequenter interrogare de paupe-

Homil.8.c» luculenter / ait. Chryíoftomus : Eleezofyna

rum, ac egrotorum valetudine, quibus ut-

9: de pznit vegina virtutum efl , que bomines celerrimà

eflet folatio nonfolüm obíonia, & pecunias,

N

án celorum axes adducet,advocati optimi lo-

verüm etiam ad delicias ferta flornm immit.

eo fungens.

Magna res eleemo[yna, praci-

tebat ad eosdem exhilarandos, & plerum-

dit aérem , tranfit lunam , folis radsos cadit,

que illud addebatà fe miffo : Dic zgroto,

ad sip[um ventt celorum culmen, 1pfos per-

cui flores eris daturus,ut quàm primüm con.

tranfiens celos , && Angelorum populos decur.

valefcat, & é leculo furgat: quod non

ren5 , & eArchangelorum cboros ,. 69 omues

raró obtigit; unà enim cum floribus flore-

Ícene

Cc ec 6 3

L ES

759

Diflertatio XXXl, |

fcentem etiam fanitatem ijsdem mifit , adeó

naceum nonnifi difficulter parere ob dof

. ut plures ad Régis imperium íani, & inco-

res, quos enitendo foetus experitur ; idque

. Jumes furrexerint.

'Xauíae, cur partum quamdiu poteü, protrà.

Non folüm expe&tandi (unt paupere's,

hat, fed quó longiores moras interponii eníe

106,

Ut adnos accedant ftipem pe:ituri; fed quz.

tendo , dumioíus in. utero foe:us acerbius

pungit, dir:üs vulnerat.

rendi eciamííunt, acin Cathalogo fignandi ;

Hoc idem plcris-

ne memoria excidant: id praítiti S. Fulgen-

que obtingit; quó enim tardiüs pariunt, ieu

tius, qui lethali morbo correptus affiduó

ftacaunt pauperibusopitulati, zgriüs dantó

Deum precabatur, ut patientiam in illa egri-

dilatio ipía arcliüs eisdem pecuniam adglu-

tudine ei concederet, & po(tea indulgentis

tinat, qua difficilius é manu elabitur, qua-

am: hic enim pientiffimus Antiltes animam

propter monet Chri(lus : Quod facis. fac

Henil Y

adurus omnium pupillorum, viduarum,

€1tà, & Syracides ait ; 7Mane femina femen 70*"7: 14,

" Mül.

ac egenorum nomina, tam cxacle tenuit, ut

tuum , G ve[perenon ceffet manus tua: 4UIA. g,

e.-[: C I T.

praceperit aliquibus plus, alijs minus eroga:

nefcit, quid magis ortatur boc, an illud. Cun-

*9,.6.

ri eleemolynz, pro ut eorum nece(fitas exi-

&

élatio mifericordiam derurpat , ac devenu-

gebat

.

id etiam praititit. D, Gregorius

ftat, quee tanto eft (lerilior,quantó morofior.

Magnus, qui interrogatus ,. num adeflent

lunatat marinis flu&ibus piícis quidam pal«-

pauperes,libelium extraxit inquiens: videa-

maris, cui nomen torpedo, qui dicitur na-

mus, quid meus dicat Syllabus, nomina enim

ves etiam in pleno . curíu fiítere, fuümque

pauperum in quodam libello fcripta fecum

torporem ijsdem imprimere; quin & alijs

ferebat, uteorum levaret miferias. DeRo-

pifcibus, ac pifcatoribus: quo paéto alios

manis refert Guido Pancirollus,confueviffe

dicitur pifces capere, & pifcatores eludere.

116,

Tom.1.**. olim Romanosalere fervos, quibus hic unus

Mifericordiz dilationem | torpedini paria-

e»er,

verim ; qu£ liberalitatem — cunétabundam

etat labor injunctus, ut cives Romanos co.

gnoícerent, ac eorum nomina memoriá

efficit, & largitionem fegnitie corrumpit.

IO8.

compleéterentur, quos propterea nomencla-

Non folum expedita manu , fed etiam

liil

tores vocabant: & eorum ufus tunc maximé

hilari vultu eít eleemoflyna pauperibus ero«

wirdf, (,

opportunus erat, cüm Dominis fuis candi.

ganda: jucunda enim celeritas eft,quae plue

da'is, ac Magiftratum ambientibus, civium

rumum adjicit miiericordiz venuftaus , &

meriu milerenti 5 eitceleritas, quam verbo

nominaíuggerebant, prout quisque ijsdem

obviabat, quoó nimirum civium hac arte he:

mittendi five projiciendi nobisinnuic Eccle-

nevoleniiam aucuparentur, &ab ijsdem ad

fiaites inquiens : AMerre. panem tuum.— [uper C^P« v.Y,

mranjeuttes aquas , quo. Ícilicet omnem ha-

Magillratum promoverentur, maiore enim

voluptate afficitur, qui proprio fe nomine

fitantis animi amputemus cunclacionem, du.

.

bijque affectüs excludamus fufpicionem. Zi-

vOcari audit,

Omnes nosnon fluxum terre Magi-

gratum e[l enim beneficium, ait Seneca: quo

d Lib.?. de be«

nef- cap, &«

Ec2

flratum , non perbrevem in Republica di-

diu mter manui dantis. bafit ,. quod quis

nitatem, fed Regnum ambimus cociorum;

«gre dimitiere . vifus efl , && fic tanquam.s

candidati íumus, non famulos alamus , qui

n praviperet.

Si quid igitur - intervenit

nomina civium altiüs memoriz imprimant,

mora iatapamus omni modo pracidere, ne

videamur deliberátfe,

Parum diítat à ne-

fed pauperibus opitulemur ; nudos coope

riamus, efurientes. paícamus , firientibus

gánte, qui in dando cunctatuf ; nuliamque

hauftum porrigamus: hi enim funt; quí vi«

promeretur gratiam , qui dubitat ; — fiqui-

dem cum in beneficio jucunda fjit. tribuentis

ros mifericordes promovent.ad Regnum

c&lorum ; hi func , dequibus ait Chriftus;

voluntas, qui nonniíi sgre, ac invitó fetri.

L8..16, V.9. Escjte vobts amicos de mammona iniquita.

buifle ipsà cunctatione tellatur , non dat,

quia zgre vel invitus donat,

Ea beneficia

tis , ut cum defeceritis recipiant vos in ater-

na tabernacula.

Pauperes funt. hi amici,

grata funt, qua parata, & expedita, qua«

.

*

hinc

quorum captanda eft benevolentia , quo-

que nulla remorantur cunélatione

ruüm nomina debent nobis innotefcere, ut

Huflaus PrincepsJob paratiffimum femper

nos ipíis promptiàs opitulemur, & ipfi no-

ie exhibuit pauperibus juvandis , miferis e«

bis gratio(iüs faveant,

Quod ut feliciüs

nim fuit prompuffimum folatium, paupe-

ribus expeditum oblonium, & egenis om-

contingat non morosé , fed citó & expedigá

manu eítijsdem fubfidium erogandum; funt

nibus paratiflimum femper prafidium.

109.

enim qui cum poffint. citó dare, remoran-

Non tantüm lato vultu; & expedité,

tur ab avaritia, & zgré dantes mifericore

verüm etiam laxa manu eít pauperibus dan.

diam devenu(tant ; & frequentes funt ijsdem

dum, qua enim 6 parca manu, abanguito

voces, redi perendie, veni cras, modó non

pectore proficifcitur eleemofynaé peliucido

eít mihi commodum , dabo tibi poítea: an

non diffluit charitatis fonte , fed & lacuna,

non frigidum etl hoc folatium , quod tam

quam íordeícens avaritia coinquinat : quae

exoía exhiber cunétatio?

enim pauperibus Dei intuitu erogantur,nec

Scio, prifcos homines oculis fubje&tu-

minuta eíle debent, nec acciía,

Réfert

ros hujus dilatiouis damna, Erinaceum pine

Maphaus, moris tuifle apud Sinenfes popu. Hifer.indiz,

Procraslinationts

ib,6,

xifle addito lemmate :

los, ut quidam ex ipfis religiofo cultu Deum

profecuturi, poílquam in pragrandi diíco

damna. Referunt plures cum Plinio; Eri-

porcini

^

)

7$9

Commiferatto dat Inopi Cj:)enUm, & 1gcc:ipitx(;xoelum"0

porcini capitis imas auriculas , unguésque

nuem, offulam exoculatam, bratficas malà

altilium , &aliquot vini guttulas in ara po.

undas, laducam parcé oleo . rigatsm, fed

fuerint ; relíquas ipfi dapes cum tripudio,

& effufa latitia comederent.

Non ceníea«

fi pauca dedit fercula, bona tamen, & plu-

rima dedit verba, íéque excuíavit cum ho,

1mus minoris noxa reos dantes paucula quz-

Ípite, quéd non poflet lautiora ei apponere

dam pauperibus, vel potiüs nau(eantis jam

fercula ob afceterij pauperiem.

Tunc fe-

luxüs fruftula ijsdem projicientes , cümipfi

nex ille: ideo paupertate laboratis in hoc

omnibus diffluant delicis, & abdomini

monalterio , quia jam pridem duos ex eo

unicé indulgeant, ventri infervientes. Quo-

modo hi erunt Dei mifericordiam implora-

fratres expuliflis, quos nifi eritis. revoca-

?

turi actum de vobis erit , & nunquam afce.

turi, cüm ipfi mifericordes non . fuerint

.

J c ,

Homil 3.

terium e paupertate emerget. — Tunc Janis

V

quomedo dices, aiv Chryloftomus , Mferere

«d popu(.

tor; dic mi bone fenex , quinam fÍint hi

Erdef c ,

mei Deus [ecundum magnam mi[ericordiam

duo fratres , quia (cio

plures fuiffe hofpis

Ur

£uam , G fecundum multitudinem — mifera.

tes vacuosdimiffos. "Tum fenex: Íunt fra,

tonum tuarum , cüm [ecundum magnam.»

tres, quorum alteri nomen eít Zzze, & al-

en[ericordiam ejus tu non miferearis , for

teri dabirar vobis , &illico hofpes fe fe o-

ta[fis etiam neque [ecundám parvam ? non

culis fubduxit Janitoris , qui rem . totam

arcto igitur, íed laxo corde cum Deo ett

Abbati, & reliquis Monachis recenfuit, qui

megouum initituendum, nec ad minutos

decreverunt priitinam in egenos mifericore

calculos revocanda func beneficia , fi libera.

diam exercere, & inde coperunt iterum

^lem ergo nos, & laxe miiericerdem cupi.

monafterij proventus augeri,

'Tam arcta

mus Deum experiri.

L 1o,

ne&untur neceffitudine hi duo fratres dates

Non ünit Deus fe ab homiae miferi-

6 dabitur vobis , ut unus ab altero no«

corde vinci, reíticuit ipíe, qua& pauperibus

lit feparari, & exclufo uno alter exciuda-

eregantur; parcétamen re:ribuit ei , qui

tur.

Janitor priftinam reftituit monaíte-

108,

| Zib.,, ill, . Parcé dedit, & lautius liberaliori, Refert

rio opulentiam , quia perhumaniter, bonó.

mirac, c,o$, «" larius de quodam Abbate , qui cüm effet

que vultu fenem illum admifit

oípitalitatis amans, in pauperes prae cate-

; à quo caus

Íam didicit inve&ze paupertati

$.

ris profuíus fuit, & ne in hiíce pietatisex-

Plurimi intereít fi humaniter, leto

ercitijs remoram fentiret , fibi (imiles cu-

Iri,

vultu, ferena fronte indigentibus opitule-

ratores fuo inílituit in afceterio : & quan-

mut , frons enim exafperata, & verba con-

AT

t& plures hofpites recepit, quantóque lar.

tumelioía totam corrumpunt mifericordize

giores indigentibus eleemofynas erogavit ,

venuítatem. — Lenis, placida, & comis Ora«

& :anté. etiam copiofior fuit coenobij pro-

tio perízepe ipfis impertitis beneficijs eít po.

ventus; adeo ut aíceterium bonis omnibus

H

T

etiam temporalibus afflueret.

E vita. de.

tior ad fle&endum in noftra obfequia, quem

muneribus cumulamus :

ut ferotinus rosg

li

ul

ceffic mifericors Abbas, fed alius , qui ei-

emortuz diei zítus temperat ,. & areícen«

dem fucce(fit, cum avaritiá. fordeíceret a*

tes plantas recreat5 perinde maerores, quos

mo'is prioribus curatoribus, alios fibi fi-

urens fecum trahit paupertas, blanda ver-

miies tenaces, & arctos afcivit , fcilicet a-

ba, mitia, & (crica colloquia veluti rofcidus

varus avaros : fuo confueverat predeceffori

imber mitigant; fi hominem videas fronte

objicere, quéd nimium fuitfet dapfilis , &

rugofum , (upercilio auftrerum , vultu tetrie

fupra modum effuíus ; & quod contra-

cum non tibi eft folatio ,. fed potiüs moe«

hendz nunc effent manus ; ne í1 agros fte-

rori, à quo propterea fatagis te averteree

rilitas, vel pecus morbus, vel fegetem gran.

€ conver(o te allicit ,

rapitque ad fe vir

do invaderet, ineffet monaíterio, quo pof-

comis , placidus;fronte ferenus, ore latuss

fent Monachi commodéali: hoc pallio pro.

vultu hilaris: quó eleemofyna pauperi fa-

priam nitebatur Abbas avaritiam obtegere;

ac parfimoniam :llaudatam velare,

Sed

piat non (olüm laxa manuseam eroget, fed

lingua verborum faccharo, meilisque dulce-

cüm hofpites . exclufiffet ,

confuetümque

dine condiat ; canem, licét famelicum, nomn

pauperibus fubfidium fubtraxiffet , coepe-

alliceres , fi manu panem ei exhiberes , &c

zunt fimul ceenobij ceníus decreícere; adeo

altera fuftem oftenderes echinatum, mallet

ut agri exculti non ampliüs felices fegetes,

enim famem pati, quàm verbera , quz ti«

G uberem meffem darent 5 nec pecus opta-

met. Plerique eleemofynam pauperibus

tos tructus ;

& afceterium , quod mife.

10

erogantes ita fe gerunt, ftipem porripuntgs

Ficordia in pauperes, & hofpites locuple-

fed vultu adeo tetrico, & verbis ita defi-

taverat, avaritia depauperavit , & | inops

diam , ac otium pauperis increpantibus,, ut

illicó fuit opulentia, Cümque vir quidam

mitiüs cum ipío ageretur, fi mnon verbig

canitie venerandus ad januam pulfiffet afce-

illis pungeretur ,. fed verberibus excipere-

terij, G prohoflpitio enixim janitorem ro»

tur ; exofa eft hzc eleemofyna , quze dums

gáffet, hic ut erat virpius, & eleemofy-

pauperi opitulatur,ejus moerores incremen«

nis erogandis affuetus,

cum pradecefífor

tat; & dum vult prodeffe, vulnerat, &

"

z

Abas viveret; hominem clanguló, & timi-

cruentat; vifcera mifericordiz induat , qui

H; ff ".,,',;[r':,

gé admifit , cui cenulam attulit prorfustee

pauperis nuditatem veítit; benignitatem, ac

| l'blä'

. jf

)

SÉ

A

)-

760

Dïffcttatïo XXXl

ferenitatem accerfat , qui moerentis paupe-

dio pietafïs addi&hi perpenderent , hane. pro

ris tetras vult caligines excutere;ait Apolto-

fuis modalis fategerunt miíericordiam imi.

A4 Colof.

lus: Induite vos ficur eletli Dei , [ancti, &5

tzri omnia dantes, que poffiderent, ut áe

€Ap 3. V, 12.

dilectz vifcera mifericordia , benignstatem ,

Germano Antüifiodoren(i An:iílite fertur ,

bumanitatem ,. modefliam , patientiam.

qui in itinere rogatus à nonnullis mendicis

1192.,

Hifce virtutibus non claruit purpura.

pro flipe, quaivit (tatim vir fan&ctus à Dia»

tus ille inEvangelio , qui càm lauté epula-

cono fuo quantam fupereffet viatici? qui

retur Lazarum iriclementer dimifit; 1jsdem

cüm refpondiffet, tres duntaxat fupereffe au-

carent, qui paoperes ftipem petentes priüs

reos, hos omnes juffit Germanus pauperi«

convicijs mordent , quàm numulis donatos

bus erogari.

Sed tunc Diaconus repofuit;

'dimittant,

Non debent divitibus effe con-

Ro

& quid nobis fuperfuerit, fi nummos paus

temptui pauperes , quos natura pares 1js»

peribus damus? fed fubridens praíul (ub-

dem fecit ; nec diffimiles fepulchrum | reci^

junxit , non defunt Deo media, quibus no«

piet.

Quéd fi pauperibus zqué Regnum

bis neceflaria ad victum, & iter füppeditet,

'«celotum promittitur, ac divitijs affluenti-

interim nos, quos habemus nummos, paus

bus, cur quos &terna gloria fortaffis emi-

peribus non íubtrahamus.

Diaconus vero,

nentiores excipiet in coelis ,. contemnuntur

quafi non piené divinz fideret providentize,

in terris eó quia fortuna ijsdem non arri

ex tribus aureis duos duntaxat pauperibus

deat, & fors fluxis eos deítituerit bonis ?

diltribuittertio retento. .Quid ni? nonpoft

4m expof.

eleganter Guilelmus Linconien(is: Dic mibi

multum temporis concitato equettri. curfu

ue[o Ó dives , quare pauper tecumnon Ac-

Germano obviant nuniij duo à Leporio vie

Evang.p.344

hp« a8,

eipier cibum , qui

tecum accepiurus eff. Re-

ro locupleti miffi fan&to Prafuli docentos

j

aureos allaturi , & fuum Herum fancto

gnum ? quarenon accipiet veterem tuni-

cam, qui tecum accepturus efl immortali-

Praíuli commendantes illicó retrocefferunte

tatis flolam? quare pauper non meretur ac-

'Tunc Germanus Diacenum alloquens dixit,

eipere panem tuum , qui tecum meruit ACCE^

fcito quàd cüm pauperes deceperis, quibus

pere Baptismi Sacramentum ?. cur indignus

duos duntaxat aureos erogaíli centenos no«

fít accipere reliqutas ciborum $. qui tecum.s

bis aureos ademiíti : fi enim mendicabulís

Yl

venturus eff ad convivium Angelorum ?

illis omnes tres aureos, ut jufferam,dediffes,

544 V

1134

remunerator Deus trecentos nobis aureos

Imó non foiüm pauperibus ft:pem ef.

flagitantibus, fed etiam Ecclefiis, locísque

miliffet.

Difce impotlterum laxiorem in

pauperes mifericordiam exercere, & divinz

piis funt eleemoíynz laxiori manu erogan-

dz, ut elegantiüs reftaurentur : funt enim

providentiz firmiüs confidete.

qui facras edes permittunt fqualore obduci,

Non folüm laxa effe debet, quz paua

114-

& in illisomnia peffum ire, neque parietes

peribus eleemolyna erogatur; verüm & fub-

. feflaurant, (i vitium contraxerint , necccl-

mifla.non animo elato, led corde humili di-

ftribuenda efít , ne quod charitas zedificary

lapfosetigunt 5 quin potiüs domefticis pro-

fanant ufibus , & hi funt de quibus conque-

vana gloria defltruat , quapropter Chriftus

Martb. 21, ftus Chriftus dixit ; Feczffis domum Patris

modum nos edocenserogandi eleemo!ynam

9?j

mei fpeluncam , (inon . latronum, faltem

ait ; Cum facis eleemofynam nali. tubà ca^ Mattb.e.

velpertilionum , ve! araneorum , cum alijs

mere ante te, te. autem faciente eleemofy. — a,

non tegantur parietes aulais, quàm telis,

nam ne[ciar finiflra tua , quid facias dextra

Plures

quas araneorum induflria texit,

iua. ut fít eleemofyna tua in. abfeonditog

non cenlum , fed affectum ; non. manum,

Íuat divitijs affluentes ; qui domum nobili,

ac eleganti fuppelleétili ornatam , & inftrue

Íed cor Deus afpicit : hinc Chritfus Jero»

foiymis affidens- Gazophilaceo tacitus afpis

€lam habent, quorum (Íacella in . ijsdem

fqualent, fordéntque neglecta.

Qued fi

ciebat turbas pecuniam. Gazophilaceo im-

nullüm eft tibi domi facellum, quod re.

mitrentes ?. Ee multi jaC abant multa:

eum Mare.c.A 2,

flauratione indigeat, animata . fatage Dei

vent[Jet autem una vidua pauper, mifit

duo -*

munutae

u4'l0

templa repatare , pauperes famelicos pa-

Tunc Chriítus converfus ad Di-

fcere, nudos veítire: ait enim Chryfofto-

Ícipulos veluti quzettionem;ac differtationem

Homi] g

diomil.41e qmus, Vis domum Dei edificare,da fidelibus

inftituturus quaivit ab ijsdem , quisnam

i,f logp,

pauperibus unde vivant , && adificafli raro-

plus ex turba illa dediffet , címque ipíi ex

nabilem domum Dei.

In. adsficijs enim bo-

injecto in Gazophilaceum metallo dantig

anines babitant , Deus autem in. bominibus

metirentur làrgitatem ; Chriitus hanc. vi-

duam reliquis pratulir; quia licét cenfu mi«

antlis. . Neque avara, fed liberalis manus

debet pauperibus aperiri, ait enim Chriftus:

nus dederit; affe&tu tamen reliquos fupera-

Zheepé. Eflote mifericordes , ficut G pater vefler mi-

vit: quamvis venerint plures divites, qui

fericors est. Non dixit eftote mifericordes,

multum auri, &argenti in Gazophilaceum

lt6,

perinde ac Abrahamus , Tobias, & Jobus

injecerint; quia tamen vanam fuere in illa

mifericordes fuerunt, fed (icut pater veíter

elargitione gloriolam aucupati , minus effe.

milericors eít , eft enim pater coeleítis cu«

cerunt, quod plus dederunt : ífed (i vult

Chriítus ut exercitia noftra virtutum , bo«

« jus mifericordiarum non eít numerus, cüm

emnia nobiseiargiatur; quod cum viri ftu«

uaque aéliones luceant coram hominibus,

quo .

A

)

Commiferatio dat inopi coenum , & recipit coclum, — 7éi

4uomodo mnunc przcipit , ut eas abfconda-

proprio exercenda eft in pauperes miferi4

mus , & ut neíciat finiftra, quid boni faciat

cordiaj verüm etiam , ut non. eorum me-

-

dextera, ut fit eleemofyna noflra in abfcone

rita, fed miferias (pe&temus: qui enim pau.

dito; & pater, qui videt in abfcondito, red«

peri dat in nomine pauperis, fuo non' de«

dat nobis ? fiin abícondito . eleemofynam

füituitur premio , ni(i conítiterit , quod ra«

erogamus, quomodo opus noftrum luce-

riffimum eft , pauperem ex quafita flipe

bit coram. hominibus , ut nimirum va-

peiorem fieri, Q pecunias petete, que fint

, nam gloriolam fugiamus , efk enim. hac

fomenta fcelerum , quia tunc non aperieri-

tinea ilia,. que purpuram charitatis corro-

da, Íed contrahenda potiüs eflet manvs, ut

dit; & indumenium, quo nuditatem pau

licentiz peccandi freenum injiceretur, Cae-

peris tegimus, corrumpit : appofité Chry-

terum fi.miferiam tantüm fpe&temus * pau-

Honmil, 9.

fologus: quomodo juffitiam vult celari, ct.

peris, ad quam levandam |opem erogamus,

jus opera fic cupit elucere? fratres bio pre.

pro merito non deftituémur premio; non

€eptio calesfis uuli ja&antiam tollereyaufer-

disquirere pauperum merita debemus, fed

LJ

.

repompam yuauitatem demere,[ubmovere in«

eorum miferijs fuccurrere

eleganter. D.

4nem gloría, fic juffittam vult celare. Tuffitia

Chryfoftomus :

VFos in adultam notlem bi.

Homil.22.i5

quaper fe fibi abundat ad gloriam; fpectacu-

bitis, deinde pleno ventre plumis fepulti in

1 Corinth,

lum populi,vulei laudes ,. favores bominum,

multam lucem flertitis , cum dulciffemus e-

enundt gloriam non. vequirit , À. Deo genita;

tiam [omnus amare[caty fic dies alter priori

celum [petlat, in oculis agit divinis , fuper-

non dtffmilss fumtit. exordium.

Ubs auten

nis virtutibus mixtas, femper à Deofolo,ut

mendiculus frigore , ac fame penà . enetlusg

glorificetur expectat.

*

^

prorepferit. ia diarium ab eo . exigitis

Ilj

Neque ex alieno zre, fedex propriis

zempus esi mifericordiaynon difcufftonss feru-

pecunijs, & bonis, probáque intentione e-

pulofe , nutriri , ac veftiri vult. pauper s

roganda funt pauperibus eieemofynx , nec

efficiamur mtfericordes , non. quomodocuue

piuperum funt merita difcutienda, fed co-

que, fed ut pater nofier celeflis ,. qui 65 ime

runr egeítas fpectanda,

Noluit Deus facri«

probifimos nutrit , t veflit omnes. , Editfe,

ficium fibi inftitui de przda, foenore, rapi-

rit, non merita fpeclauda efle pauperum,

gclefiaft.

nis , ac bonis improbé partis, hinc Syracides

fed eorum milerias, ait Chri(lus: Ozzz: pe.

Lut. cab $,

£,34 U-21, ait ?. Immolantis ex iniquo oblatio eff macu-

*9.3Qy

tenti te. tribue ,. hoc. elt indifcriminatim

jata,& paulo infra íubdit: Hoflie impiorum

pauperibus Ípectatis eorum milerijs opitu«

abominabiles :

non enim licet,unum fpo-

lemur.

liare;ut nuditas tegstur alterius; nequeífunt

Refert Laértius quempiam Ariíloteli

1174

manus in alienam crumenam injiciendz , ut

exprobráíle , eó quia homini nequam , &

ll

rfapta pecuni& pauperibus erogentur, funt

viro fycophantz ftipem erogáffet : cui re.

hoítiz iftz impiorum abominabiles 5 thus

torfit Philofophus, non mores,fed miferias

enim furto fublatum , & in acerram |inje-

in homine illo fuiffe commiferatum ; quia

&um fororem redolet coelitibus , non o-

etiam improbis, fi miferijs angantur, fiin

dorem exhalat.

Improbatur Gothorum

extrema íint neceffitate conítituti fuccurrene

Rex Totila, qui cüàm Romam occupátfet,do-

dum eft , tametíi nil petant, nec fint pre-

Matthfs

anos expilátfet, facras aras [poliátfet;poítea

cibus importuni , quia tunc miferie ipíze

L2

Deo, & Apoftolis preces tufurus, D, Petri

differtz loquuntur; qui vere intelligit fuper

Baíilicam ingreffus fuit, & obviantibus pau-

egenum, & pauperem non Ííolüm petenti

peribus eleemoiynas diflribuit, ut . propi-

tribuit , fed petiturum etiam pravenit, nec

.ios fibi Apoítolos Petrum, & Paulum fa-

expedlat à precibus flecti petentis , fedà pro-

Xeret, quorum potiüs iram , & indigna-

pria commilerationis virtute pronior fit ad

tionem excitavit ob patrata facrilegia inur»

alienas miíerias levandas erogaris eleemo-

*

,

bis, & Ecclefiarum direptione, id enim

fynis

*

Ícité Auguftinus: Non eft perfe&a

Lil, s boigil,

39.

Mateilos

perinde fuit;ac de re aliena tanquam de pro.

*

mifericordia, que precsbus extorquetur. Ut

pria mifericordiam exercere in. pauperes

*

| 94

enim vulgaris fert parcemia: c4rü vendí«

funt hujusmodi hoftie Deo abominabiles;

turyquod precibus emitur; nec hujus rei igna-

*»

L

Chrifius

iB [o0AT.

Homil.$^. quia ut notat D. Chry(oftomus

rus Patriarcha. Abraham peregrinos expe-

--

dixit, date eleemofynam ,' non avaritiam.s

Gabat, donec hofpitium peterent; fed eos

que ex alieno datur , eleemofyna non est ,

praveniebat , ac humaniffimé ad fe invita.

L

.

eleemo-

ä

quamuls egemibw impendatur

bat, aiebatenim : ZMaximam tnterpretabor

Genef c Y 1

fyna eff , que omnis caret iniquitate : bac

gratiam, fi Domini mei diguentur ad fer-

Vs

0mnia munda facit ; aliena rapsens non eff

vum [uum diuertere , & in obíequium ho-

profecló mifericors ,. licót. infimita . amper-

1

ípitam iplemet armentum adibat ,* & quid

^ Hiatur,

optimum, ac tenerrimum fibi videretur ,

116.

Non de zre alieno , fed de proprio de-

deferre confueverat, & hofpitibus coque«

bet quisque munificus effe, quidquid enim

£

re, lacte, & butyro eos reficere , ac exhia

furtivum, velmala fide partum erogatur

bita promulfide eos fibi devincire; & ideo

pauperibus; hoítia quidem effe videtur, fed

Deus Abrahamo , ejísque femini uberri-

abominabilis coram Deo ; non [olüm de

mam íuam fuit benedictionem impertitus ;

Dd ddd

Vérani deA[eitibus Tom, 11

pras

" PA

;762

Difïertatio XXXl,

profertim, quia pauperuhi feihper confue-

plus donantis animum, quàm donum ipfum

,yerat preces prevenire, & benevola inten-

refpicit, ait enim Auguftinus : Duare elee- I» Pfal 125-

j*

tione ijsdem opitulari ; nifi enim intentio

mo[ynam , & ecceomnia munda funt vobis,

recta fuerit, totum opus corrumpitur, qui

unde autem procedit eleemofyna ?. de cordes

enim eleemolynam pauperi elargitur non

fí enim manum porrigas, nec in corde mi-

ea intentione, ut ejus miferijs fuccurrat,

ferearis , mbil fecifh.

Si autem . in corde

fed.ut vanam aucupetur gloriolam , meri-

entferearis , etiam [i non babeas quod porri-

tum deperdit? hoc debet opus prattare,

£5 manu, acceptat Deus eleemofynam.

non utinde vanam aucupetur gloriolam,

Da tgitur intentione, quá potes

fed ut alienz miíeriz opem ferat , & pro-

oD

ximo íuo indigenti fuccurrat ; Deus enim

FINIS

| .llkfc'ml/zï ?iä eurrente '.-Typau irrepferunt. emendanda, Exbibentur

[]

Regule pro Acce'ntiþus.

: Uamvis centoculum accerferes Argum Typi emaculatorem, difficulterà quovis pror«

Ea

(us errore immune opus przefertim fpilum quantalibet adhibitá diligentià obtine-

""tfes. Singula huc Errata referre fupervacaneum foret 5 cum | nec fenfum corrum-

pant, nec le&orem morentur, cui vel mediocriter erudiro facile erit intelligere pag.39. qui5

ubi malé ponitur qui2. pag. 17. nulla ubinullo. pag. 164. clipeos ubi clipeos. p.113. expendit

übi expendet. pag. 269. mulierum ubi mulierem. pag. 317. Tone ubi Jouar. pag. 449. pa-

catum, ubi peccatum. — Oculos prafertim effugerunt accentus, quorum regulz generatim

funt hz. — Ablativi Mafculini, & Foeminini Singulares primz declinationis, qui definunt

in 8 accenctu circumflexo imminente notantur,ut s»54, Poet4, 'Genitivi Singulares no-

minum quartz declinationis definentes in üs eodem accentu circumflexo à cateris diftine

guuntur cafibus, ut fen/Zs.

Accufativi fingulares nominum à Grzeco derivantium defi-

nunt in z, ut erbicen,

Adverbia ut diftinguantur à verbis, vel nominibus Éxpofcunt ac-

centum gravem ultimz imminentem vocali , ut fís? amplias , & aliaid genus.

Non ita

fi zquivocationem excludant, ut frufira. retro, illico.

Eodem accentu gravi notantur prz«

pofitiones affumptz pro adverbiis , ut 444 pro partim. — Conjun&iones itidem e), 440

quüd eodem accentu gravi diftinguuntur à relativis,

Ablativus Singularis generis foemi-

nini primz declinationis petit accentum circumflexum; fi eidem nectatur enclitica que ut

beráque , ancilláque. — Alij veró cafus, & verba cum eadem enclitica que poftulant accen«-

tum acutum fupra vocalem proximiorem eidem enclitice , ut pazérque, amátque filiósque,

Prapofitiones, quarum, ín a, vel e exit terminatio, ut eostra, ante , accentum reípuunt,

nifi vice fungantur adverbiorum,

H funt pracipug circa accentus regule, quibus tas

Q96n 09n omnes Authores etiam emunécla latinitatis utuntur.

[/

28

M o

1N

X

UA

VTA

d7

Es

i

j

WO

i

xï*-'.::.*slüïh

?

m 9.

H

M

174

N

kx

J

C

n

E

ANENT

SESS Q o st i

WM

?'Ax

N

'lnk& AP'"

VA

ERN

X

$

f

MÉST,

N

N

E

æïi 4

d)

A

At a s

E

duj

o

d

A

d

A

^

2

O

a NG

RRM

AC

*

X

d

SN

a o -'g

-6 L

raw r

22

IN*

A

ä a — M

godocpdbcbubco d db ooco-cococodbdododo doco o coct

-

EEX

:-———.

——

b

h

EU

7 x'ogo

:,.

— ab —— aM —

n o nemmes. UEUAT aT

äaææææ&æææææcïüææäæææwæææ?äææ

IN TLESR

RERUM PRAECIPUARUM,

Qu in hoc fecundo volumine dc huma-

nis Affectibus continentur.

Pri&r Numerus Paginam indicat 5 : pofferior eff Marginalis,

AA Aron frater Moy(is ex inaurium or-

Adam à Deo conditus » G ornatus donis

namentis vitulum conflat aureum,

gratiarum , & quomodo Eva fuaíu ce-

A

6

ciderit,

40.

Aaron ambieas obfequia*( populi, negligit

Adam quia propriz indulfit volumati,fe &

demortuoMoyfi tratri parentare, 420.58

(uos Pofteros perdidit,

117. 96

Abel interpretatur luctus, & lugentes czte-

Adam poft efum pomi vetiti pariatar. ho«

ris priores caium ingrediuntur,

$ 90*

mini ab urbe Hierofolyma ad Jericho pra«

2

ficifcenti, & vulnerato.

.287. 3

Bbelis facrificium quia Deo magis gratum,

Ada vulnera, & agritudines poft divinum

: quàm illud Cami*afrg:x"e occiditur, $6.

. violatum praeceptum,

289. 14. &íeq,

Ada zgritudines, quas contraxit in volune

Abelis cades collata cumilla Chrifti, — $7,

tate poft efum pomi vetiti. expenduntur.

290.19. & equent.

Abiathar ad internecionem infecutus,ad Da-

Adonias filius Davidis natu . quartus, pae

videm venit, à quo fuccurritur, & cur,

ternum ambiens fceptrum fibi excidium

02. i

matutrat.

386. 41

Abimeiechus ex odio feptuaginta fratres Ge-

Advería qua obtingunt. amicum verum à

deonis filios ultimo mul&at fupplicio,

fucato; & fraudulento fecernunt. 9.19

190. 2

Adverfario,qui mala exoptat , fibi bona irt«

videt,

Abraham diftricto gladio Lothum in Hoba

139. 62

sls

à Regibus capcum eximit à fervitute. 6o

Adulandi ars (uam ab orco traxit Ofigia

nem. 427. iI

—

'Abfïham defcendens in lEgyptum peregri-

Adulatio cum amico obfequituf vultu; ani«

nacutus figura fuit Chritti fuge in /Egy-

mo perízpe infidiatur hoílili. 405. r,

prum. | 83. 77

& feq.

dhbraham quafirurus uxorem filio fuo, fa-

Adulatio humanos affe&tus confundit, amo-

mulum miíit in Mefopotamiam. 273.

ris fymbolo abutitur , odijcffufura ve«

nenum,

408, 11

"Abrïhræ fiij, cur ex lapidibus excitati

?

*

Adulatio Xerxem Perfarum Regem in exi«

i25. 18

tium impulit.

413.

31

Deo, vero fuit gaue

Abraham, quia plenus

Adulatio viam fceleribus emollit, 4147

dio lztatus,

$24. 2j*

Propterea non

líaac debuit ab ipio immolari,fed moeror

Adulatio pluribus nid'cïuitPrincipibus, quos

maclari. ibid.

ad exiüum perduxit,

415. 48

Abrahami rifus impuné dimittitur, &cur

Adulatio mendacijs affueta veritatem occulà

non itarifus Sare? $404. 67

tat.

4218, 14

.

du

Abraham Agarem cum Iímaele; cut ptopria

Adulatio nafcitur in aulis Principum, ub&

excluferit domo cum pane folo , & utre

adolefcit, confenefcit , fed nunquam mo«

aquae?700. 71

rituf.

437 f1

Acatius Amidz Epifcopus pauperes Perías

Adulatio pacato, G tranquillo pariatur mas

captivos ad leptem millia redemit.679.$7

ri.

440, Ó1

Achabus homo ex affe nequam fcelera ad-

Adulatio eft fupra meritum laudatio , ptos

glutinans fceleribus, cur à Deonon puni-

inde mendacijs veftita,

446. 84

tur? $9[6;

Adulationis vitium fuam plerumque àPrin;

Achilles cur invidiz obnoxius , à

Kqua fuit

cipibus originem trahit, 412.28

Therfites immunis.

624. f&

Adulationis nec minimurm veítigium in E«

Verani de Afcciibus Tom,11 —

Ddddd2

vange-

! PA

Index

vangelio teperitur ,ut veric:;tsï (it irrefra-

Amanus in aula Affueri necem moiitur Mare

gabilis.

4284 13

docheo, totique Judaicz genti 637.25

Adulator fimilis eft fcorpio, ac ferpenti,qui

Amanusadigitur honorem Mardochzxo prz,

. Evam decepit.

476. 47

ftare, quem fibi optaverat. 638.23

Adulatores amicitianr fovent ; fed tit' pro«

Amans Deum non folàüm cum fponía exul-

priz faveant utilitati, 40r. 92. & feq.

tat in cellarijs, in dulcedine vinij. verüm

Adulatores mores Principum armulantur,ut

etiam 1n amaritudine myrrhae, 1£10.

ijsdem obíint, non profint. 4066, 7

4

Adulatores fallacibus blanditijs , mentitis

Amans quamvis fenfü non deftituatur » im-

oículis, larvatis amplexibus odium : obte-

pauentia ramen caret.

11j. 90

gunt,

407. 9

Amans verus conítans eft, nec ejus amor re-

Adulatores corvis noxiores funt hominibus.

mifhoni ; aut mutationi eít obnoxius,

413. 3I

I2I. 6.

Adulatores , perinde ac. Cámeli fe fle&tunt,

Amanti nilmagis volupe,quàm Izto prom,

donecaccipiant, 430. 21

ptóque animo voluntatem exequi amati,

Adulatores pellionibus patiantur. fubalares

107, 63

*

culcitras con(ílruentibus,

430. 23

Amanti Deum

i» quae adverfantur hinfortunia

Adulatores imitantur aliorum mores

-

;

; .435.

exetcitio funt virtu;is,gggn exitio, 109.

I

Adulatorum oleum pefpingue, quod Da.

Amanti Deum!nullum infortunium contin-

vid rogavit, ut à fe averteretur. 419.41

git.

IIj. 9t

JEgyptij nunquam coclum fufpiciunt, quam:

Amare perinde eft ; ac velle bonum alteri.

f

1

diu terra viret , floribus ridet , &

,frud?tig

bus arridet, 113. 84

Amare temporalia non debemus , ut recté

FEgypti plagz ad frangendam Pharaonis per-

Deum amemus,

IOO. jj

tinaciàám. 243. 64

Amare íe ipfum perinde eft; ac fe ipfum 0

diffe,

JEgypti plagz recenfentur, & quomodo o-

1f 1. 31

mnes immiffz in cor Pharaonis.

Amaritudines dulcedini immifcentur mun-

& feq.

*

f7284

danaz voluptatis.

I4f. IO

r

JEgypti plagze fymbolice, & moraliter ex-

Amat infeliciter, qui aliud prater füummum

peníe, $67. 86

Bonum amat: nullibi amor noíler fatia-

JEthiopes plumatiles in theatris .

reptzefen-

tati.

393. 63-

"

7. i

ri poteft , nullibi extra Deum - quiefcere.

Aér;cur inelementorum ubertate fterilefcats

Amat fe ipfum malé, & perversé, qui fe ni-

& aves aéris inquiling & fluctibus potiüs

;,mium amat,

142.

í

aquarum emeríerint ,

Ambitio, quóaltiüs evehitur, eó proximior

tiori acre? 27. 30

quàm ex dycfdecg .

eít ruinae,

374. 1

Affectus amoris cauíz recenfentur, & ex-

Ambitio quos paícit, eà diriüs tor

.plicantur,/ fo. 14

tumidiüs inflat.

374. I

quetquà

Affectus amoris excitatur in puerum JEfum,

Ambitio faftum affe&lat, qui plus fecum tra«

IÍ. 16

2 r

hit caliginis, quàm prodat nitoris, 376,

Agari famule fugienti ab hera Sara 'Angeius

miniítrat in. deíerto,

$4« 47

Ambitio é fummo Empyrei vertice Lucifee

Agnus pafchalis figura - fuit ultimze coenze à

rum cum focijs in imum d

;

etrufit mifcria.

Chrifto inflitutz,

83. 59

rum,.,

378. 14

Aunbitio veluti Protheus 3 fuafem

Aleatores muléta ab Apoftolispuniti, 481

i

per fq;-

DI4

tuna fecedit,

ibid, 15

Alexander Magnus jubet militem , nomine

Ambitio nil boni fecum defert , cüàm folitu»

Alexandrum;deponere nomen,quia Alex-

dinem quzrit. Dignitatum fplendori-

*

andrum non imitaretur. |434. :38.-

büs inhians nonnifi cali

gin;s incurrit de-

Aléxander Macedo ex vulnere (bi inflicto

decoris, 380. 20

mortalem fe effe cognofcit. — 459. y3

Ambitio fumos fpargit, quibus lacrymas eli-

Aléxànder Macedo ex invidia erravit in foli,

' Cit-'

393. 29

tudine.

622, 42

-

Ambitio,quos altiis cvehit, przcipitio con«

Alexipharmaca adhibenda pr

6 remittend'o

flituit proximiores, 28g. 48

'affectu amoris.

I3. 3O

Ambitio nominis gloriz infidiatur ,. quam

Alphei, & Arectufz ori

*

. fibi ufurpat.

3904 $t

" ferepant intervallo, ^ 621. 40

go, & finis longo di-

Ambitio fubtile malnm, dulce venenum, pe«

Aman in aula Affueri honoris appetens Mar-

ftis occulta. ibid... $2

docheum perfequitur , quia ei genu non

Ambitio fcenam in mundo exhibet, in qua

flecteret; fed ejust

umor deprimitur. 374.

qui praeffe finguntür, fubeffe

*

2. & feq.

,

duntur,

deptehen-

391.

)7

Amani affentatores fiunt inimici,Oninösqug

Ambitio lumen extinguit rationis, & homi,

€i abeffe nituntur, " 493. 16. & feq.

pem dejicit interbrotà, 392. 62

fünää

A

Remm przcipuarum,

Ambitio Corebum , Abironem , & Da-

Amor verus propria nón quztit commodas-

ibid.

1

thanem pracipites per terrze hiatum egit

392

in tattara.

Amor, quem in btuta animalia fovemus, ho-

393. Ó

Ambitio throno infidens veluti Magiftrain

mines adigit in bruta degenerare. — 1 26,

20

i

cathedra pfeudopoliticam edocet, — 325«

69

Amor

Alexandri Macedonis , quo fuum

Ambitio, quó altius nititut , eo ,acr!ioga

profequebatur Bucephalum. ibid. .

init certamina.

399

83

Amor immodicus cujusdam Pranobilis Ttala

Ambitio mentiri affueta feipfam alieni ob-

in sgrotantemequum. — ibid.

Amor Selimi Turcarum Imperatoris ; in &«

ícquij fpecie rni;icur.lobtcgere. ;402.

126.

*

3

?

quum fpadicei coloris.

fublime ducit ; .adpïræ-

Amor exoticus Regis Sornai in Elephantem

Ambitio , quos in

cipitium perducit. ^.403.

101

album.

-ibid.

22

Amot Ptolomzi regis in animalia exotica

Ambitio in primis hominibus mundum to-

tüm evertit , genüsque humanum in i*

& ferpentem vifu horribilem.

abid,

104

2

mum detrufit ecumnarum, | 4O4.

Amor Athei tegis Scytarum in fuos equos,

Ambitione inflati hydropelaborant. —.403,

126.

I

16j

*

Ambitionem ,

qüi fovent , ;a'cl«dignitati-

Amor verus in proximüm illatz fibi injurise

bus inhiant , Tantalica fame Jaborant.

- oblivilcitur , & flamma «charitatis abfu-

$9

Ámit relictavefligia , ne memoriam refri-

395.

Amicitia, vera & probain

«ent ad vindictam.

153.

41

. eftavis.

8.

2

t*homines ,rata

Amor ,quemin proximum :

fovemus , eó eft

Amicitia, fi vera , & proba e(t , metum,

gloriofior , quó ad veniam , ac beneficia

hoftibus impertienda e(t pronior.

1395

excutit omnem, JNon amat, qui timet.

N

9.

1

*

[

AAmor fui novercale in odium degener eà

Amicitia non eftíftabi

lis , nec fitma , nifi vir«

. £ute fulciatur , fine qua non datur ami-

furit fzviüs , .quó fuaviüs eblanditur,

Y

*Cif-ia.

Ibid.

142..

1. & feq.

Amicitie pretium TPïuris cenfendum illo

Amor fui plusadvehit amanti damni , quàm

gemmarüm.

9.

13

folatij. - 443« 3. & feq,

Amicitie inter cives initz plutimum Rei

Amor fui torquet , cum eblanditur , vulnera

3

publiceadferuntemolumenti, 10. 1j

infligit ; cum ofcula figit.

144.

Amicum fucatum , & f(raudulentum à vero,

AAmor re&tus it recla in afolum Deum.

& probo dignofcere arduum «eít, — 9.

14f.

1I

10

.Amor , qui inamantem obliquatur, furfum

Amicus deligendus , priüs probandus , &

non effertur ; nec in Deum fertur, fed

feorfum .amantem trudit , & ad gehen-

" quoniodoíe habuerit inaliorum amicitia,

ibid. -

nam perducit.

E | 470

19,

Amnonis fluprum cum forore renovatum

AAmor fui iniquus eít tortor,

ab alijs.

43

Plus fibi , quàm alijsirafcitur,

1498,.20

172*

Amor verus adimi non patitur , & nullice-

Amor fui teclam intentionem «orrumpit ;

dit, necfluminibus obruitur.

102, 4f

& ptoba defidetia inficit,

ibid.

AL

Amorceler eft, nefcittarda molimina, 104

iNoxius eít tum animz , tüm «orpori,

"

àbid. 232

d

:

A

&lor re&tus femperg

audet, & furfum ju-

Amor blanditijs diffluens

fdemineus e(t,non

109. 72

30

j

giter in Deum nititur.

Amor verus in Deum rofam emulatur , quz

Amor fui quatuor cornibus ho

blandiis floret inter vulnera fpinarum , &

tit,

'lf;o

27

$

.migcm?impz?

vernat füaviüs vepretis circümfepta affli-

Amor fui , quó fublimiis nititur, colapfíd

&ionum.

A2I.

$9

vuit graviore,

Amor fui putida eft malorum omniumfcaf'

Amoríàüi , quóuberiüs delicijs, acvoluptas

1I16.

tibus fibi eblanditur ,. eó truculentiüs de-

turigo,

27

Amor;quo latiüs in proximum diffunditur ;

; ; bacchatur , & fzvit , séque lethalius fe«

rit.

eo in amante ditefcit locupletiot,

129(

ISGQ

42

Amor fui eb rigidiüs in alios(xvit, quos fe-

1, G fequent,

Amor uberiüs '

fruitur bonis eórum , quos

rit , &ladit, quoin feeftlenior, fibique

ibid,

I

* fuaviüs eblanditur,

69

amat , quàm proprijs,

Amor in proximum non folüm laboriofus

Amor cupidineus in plura flagitia Davidem

"

eít , & a&tuofus , fed etiam rg&us 4

*s perduxit. ..171, 14

compofitus.

122.

7

Amor cupidineus malorum omnium faber,

Amor in proximum, indita eft

A'äï nätufa :hro)-f,

nonnifi exitia molitur , pernicies cudit.

&

mini propenfio.

I22. 9

i

Y66.. 1

"

Amor venereus exitiales ex

Amor , filaborem fugiat, incommoda decli»

citat flamþias 3

uibus caftitas cinefit, . 171. 1f

Bet , d marura deficitamori. 125. . ZI

Dd ddd ;

Amor

UP

Índex

Amor cupidineus cozrcendus in cunis , ne

Amor Chrifti- ade& beneficuse eft innos, vt

non folüm nofílra avertat damna , veruca

l

cum adoleverit , in nos fagäyiat. .176.

etiam , quz fibi erant ab hominibus be«

: iAmor fraternus prafertur amori uxóris, &

neficia rependenda, hzc in noítram velic

F filijà Parapherne.

20I,

34.

utilitatem redundate, $9. 72

Amor , cur fingatut natus ex Poro , &

Amor Dei id operatur, ut quos humilitas

Pcniao

8

232.

in imurn deprimit 5 charitas in füblime

Amor Princeps eft humanorum affectuum:

evehat,

66.

16

G oritur ex bono appetitui concupifcibili

AmorChrifti in omnes munifica gratiarum

ab intellectu prao(tenfo,

V

i

largitate fe diffundit, ibid.

17*

Amor eftvolitio boni alicai , & amare velle

Amor hominis in Deum jugiter excitandus,

bonum alicui.

ibid.

nunquam remittendus.

90.

I. & (Cq.

Amor diítinguitur in (implicem affe&ionem,

Amor proprius Deum amat ptopter pro-

amicitiam , & devotionem.

7«

E

prium commodum.

92* 34

Amor juxta Poétarum commenta natus ex

Amore divino ,qui eftuat , omni ftudio ni»

Penia, & Poro.

VP

j.

Ejus defcri-

nititur Dei exequi voluntatem,

8.

. [l?.

ptio.

ibid. 4

Amor concupifcentig , & amicitize quid , &

Amore fui , qui ducuntur, fiunt feculi mar-

quomodo differant,

8.

5

tytes , Acherontis confeffores, orci Afs

Amor charitatis; quo Deum diligimus, e*

fecle , Mammouz Diícipuli, Veneris a«

nixim optandus , & precibus poftulane

lumni.

14f.

9

ó

dus,

$.

Amore fui

ca

s , nil cogitat , nifi quae

Amor verus foli adharefcit honeftati, ibid.

cultui infe

d

unt corporis.

147-

17

7'

þ.

Amore proprio , quife quarit , fe perdit,

Amor verus proprio non ftudet commodo.

i48.

24

1O.

';'

Amore fui, qui ducitur; fe odio profequi»

Amor D. Ambrofij in Satyrum fratrem,

tur,

153.

38

1?*.

29

Amorem Dei in hominem luculenter pro-

Amor dupliciter unit amantem amato, | 13.

dunt divinz Períonz. — 40.

I, & teq.

26

Amorem Dei in hominestota tres Períonze

Amor inordinatus fertur in objeCtum diffo-

diving luculenter obteílate funt,

42«

num £ectz rationi, & honeflati.

ibid.

)

;

Amorem Chrifti ia homines aquæ nulle

Amor vefanus bonorum virorum confuetu-

81, 71.

dolorum valuerunt extinguere,

dine coércetur.

TA

36

& lequent.

Amor Dei in hominem opere impenfiüs ,

Amorem temporalium nos dedocent mundi

quàm voce fe prodit , & harmonico re-

vana , & fallaciabona. 100.

38

rum concentu eum allicit ad coeleítia pof-

Amori inordinato acceflum concedere, per-

fidenda.

37*

62

inde eft, acilli cedere.

14-

34

Amor Paftorum in natum in terris puerufn

Amoris natura e(t cum bono femper copue

lari.

JESUM reticetur, quia oblatis muneri,

g.

f

Amoris illex eft pul«

- bus vacuus

*

$

recenfetur. veró amor Re*

ibid.

gum , quia operibus communitus. — 38.

Amoris figna recenfentur,

$. 8

66.

J

Amoris potiffima cauía eít fimilitudo , feu

€onvenientia amantis cum re

'Amor Deiin homines foecundus.eft , bene-

V*amatäa. l Ie

ficijs cumulat , quosamat.

ibid.

68

18

i

Amor divinus quomodo differat à profano.

:

Amorisefficax caufa, eftamor , juxta vul«

39.

69

gatum effatum , fi visamari , ama.

ibid,

'Amor Dei in homines m

[

itus, cum unigenï-

tum füum dederit filium , ut eos redi-

Amoris effectus donantur explicatu , & ine

dicantur remedia eundem ab honefítate de«

meret,

43.

9

Amor Dei , & hominis , quomodo diffe.

fle&entem co&rcendi,

13.

2j

rant,

ibid.

11

Amoris divini in homines illabentis effecta

Amor Dei fecundus eft, ac beneficus, 44

produnt fumma bonitatis ad extra diffue

I

16.

fiones in mundi opificio.

1& feq.

Amor affe&tu transmutat amantem in ama»

Amoris Chriíti in homines figure plures in

tum.

46.

21

veteri teflamento,

$3.

76. & feq.

Amor Chriíti in nos tantus fuit , ut nec per

Amorem noílrum |duo prefertim extofe«

momentum aborigine fuz conceptionis

quent, quorum alterutrum,necefsé eft, e,

.. fuerit otiofus ; fed femper fuerit opera*

ligamus , & diligamus,

100.

37

tusin nofílram utilitatem,

ibid.

22

Amoris noflri objectum folus (it Deus ; re«

fAmor Dei in nos é fummo colo in imum

liqua nobis vilefcant.

1900,.

32

voluitterrarum defcendere.

46.

22

Amoris divini languor vires corroborat ,

'Amor Dei exundat largiüs, fi ejus clienti« -

& infirmitas fanitatem adfert,,

105«

45

þus impenfiüs obfgquamurf | ji 38

&mo:

N

"

Rerum præcïpuäruxii.

ni tamen. cum duo ex condifcipulis , &

Amoris lyclinus

"ge motiatur oleo iàternz

& pabulo extern& o-

cur,

&46. 5

Dacis nuttiendus ,

fcibilis l&«

perationis reficiendus.

104.

j

Appetitus concupifcibilis, &t ira

thaliter vulnerati poft efum vetiti pomi,

feqüent.

27

Amoris divini flamma,

fi in nobis ardet ;

292,

Apum induftria in favisconftruendis , melle

fingula noftra abfumit deliramenta, 114

88

legendo; difponendq.. actutando, 26.

26

Amoris inge

nium mirum ,& exo—ticum ; fe-

fci/u.m fedes , & matetia,

vit, cüm mulcét j torquet » €

um dele«

Aqua eft propria pi

ex qua Deus condidit pifces , & volueres,

&at. - I 6 7.

Amphibia licét pedibus,

;mn de&ituantur,pif

2j

Aquarum mira

fæcundi;as in codlo , .&ih

fcibus accenfentur. |. 25*

terris.

onico Cithare fono tumen-

$32.

$9

Amphion harm

Arabum pauperum mos petende eleemo«

tes procellofi

maris - fluctus compefcpit.

7

fynz fub vefperam : dgnt, ut accipiant,

-"ai?g.eli

tu

nc à Deo creati fuerunt , cümdi-

Aranei mita atS ,

xit in mundo condendo,

fiatlux.

183. 4

& ingenium in fuis confi-

ciendisretibus , nendísque filis.

2.9.

Angeli q

uomodo dicantur defiderare pro-

fi jam ccelefti funt beatita-

?

Ípicere Deum,

Arbor v—iQæ ,& fcientie boni , & maliin pàá*

.te donaü , &

per vifionem beatificam

radifo terreítri.

29. 38

- Deum intuentur.

$42.

82

ho.-

Arcones Athenienfium pubiice jurabant re»

Angeli nonnifi lzcta, & felicia nunciant:

EL

minestrillia. $69. 9o. & feq.

ligiofam legum obiervantiam.,

90

Augelus Jacobi colluctator lachrymis adver-

farium in fua vota flexit.

60i

74

Argi plures in aula centoculi , ut videant,

do dicatur effe Dei

quomodo P'rincipis gratiam poffint aucue

Animain homine quomo

6

imago.

35*

4

pari

144*

do Deo offerenda in fa-

Aries Patriarche Abrahz fuit rypus fpineg

.Anima noítra quon'io

84 79

crificium.

[I3.

86

i

coronationis Chrifti.

Arfenius caftitatis cultor nobilem matronam

Auimz noltrz immortalitas iter flernit ad

«clum , viam aperit ad Deum,

EL

necalloqui , nec videre voluit. 27$.

'An;inkmlïa unà cum homine à Deo mundi O.

Ari[??obolus adulator ab Alexandro Macedo-

27.

31

ne corripitur, & ejus liber in flümen

pifice fexta die condita.

Auimalia pleraque cur cum v

eneno condita ?

proiicitur,

3$14.24

Artaxerxes folitudine deledtatus in principa-

aneaexegetit mundi perfcétio. — 28. 34

tu vana intumuit ambitione,

381. 24.

Aaimalia pleraque licet homine rabuftiora;

A(ienfus é deferto ad Deum veris cumulatur

ä«

nullum tamen eb przítlantius, f34..— 53

Auimalium vatig , g« mire proprietates,

gaudis. . $38. 71

|

Affentatio larvata e(tamicitia equo infidens

28.

14

Animantes mira in

duftria (ibi confulunt ; ac

Trojano hoftibus feeto, | 40$, 1. &ffe-

40

quent.

propriz ftudent indemnitati. O.

Afentationis vaferrima indoles eftlenocinio

Animantium membra , & colla cut varia; &

vetborum iníinuare fe in prepotentum

alia alijs longiora, ibid. 4t

ratiam.

ibid. 3

*

Avimus erigendus terreítres fupra evapora-

Affentatio in ignavum duntaxat pectus ca*

tiones, ut tranquillitate fruatur. — 11 1.

dit,

8

411. 24

Aflentatio exhibet creaturis obfequia , qua

Animus perinde ac pelagus

(uis eü'bbnoxius

foli debentur Crea:ori.

4*21. 60

rocellis.

(65.

22

Affentatio eft hamus. dulci obductus efca ,

Autzus cur ab Alcide vinci non potuerit.

7;6-

102

quo incauti capiuntüt. — 424. I

Rex milites fibi conviciantes mo-

Affentatores fumum venduat auri acceptue

Antigonus

416. 43

net, ut

longiüs abeant , ne audiantur,

ri fplendorem,

Affentatores polypo haud difpares, — 417.

117. 46

Antiochus fzviens in fenem Eleazarum, pu-

j3-

Affentatores redivivis Ateonis paria-nwr

nitus cur non fuerit. graviter.

canibus.

ibid. 46

Antiochus Rex cum fuo exercitu à Judzis

Affentatores Janos reprzíentant non mere

Pre

titos à Po&íi, fed inductos ab ambitione.

fufus, & fugatus.

5^f.

78-

425. 3

triftitialanguet , infirmitatem contrahit;

Affentatores autes

& decumbit in lecto.

ibid,

demulcent , ut decïpiantf

Antiftenes execratur voluptates,

456. 30

416, 9

m genus,

Apoltoli Chriíti refurrectionem non cte-

Affentatores peüïmum inimicoru

441. 62, E«honipariantur, ibid. 63

dunt , cum eam mulicres denuntiant ; be.

en*

Index.

AflentatoFüih lingid &im demulatur afpi

dum.

416. 40

Beneficia nobis à Deo coliztauberem fuppe-

ditant materiam. Deum amandí.

3i

Aftrorum mira pulchritudo nobis edifferit

10

Dei Bonitatem , quam amermus,

34*

Beneficentia D&o fæhbrat $ & Deum foie-

,j

ratur.,

748. o

Atticinus amacitia affentatriceLuftrico Brut«-

Beneficentia in pauperes pl

orimà adfert

tiano devinctus,

42$. 4

commoda corpori , &

;

Avaritia inrerum copia de horreis amplian.

752. 84

?Q'imæ b"eene'fic:i.

dis cogitat ; non de eleemofynis difiri«

buendis..

Beneficia divina nobis licét

ï?il.-üfi'lf.'l'antibu.s

749* 73

(

Aucupium animo à cutis remittend

collata,uberrimam fuppeditant materiam

neum,

;

E

perido.

excitandis , fovendísque flaminis amoris

463. $8

A ves, cur poft Protoplaftorum

in Deum aptiffimam. ibid. 10, & feq.

laþfum na-

Benefiia propemodum innumera nobis à

cantur é terra, cum antea ab aquis fue-

Deo collata in lege gratig.

rint emetfz ? 27 32

Íequent.

| 94 1;.

$. Augulítinus vafa aurea , & argentea fre.

Beneficia nobis à Chtifto impertita.noürum

"git, utpauperes reficeret,

679. $7

"premerentur amorem.

27, 27

Auguftus Cafar benigne Timag

inem monet,

Beneficia , qui fetit, uberrimam colligit

ut lingua moderatiüs utatur,

227. 46

- ftuctuum meffem.

75*. 82

Aulicus charibdi pariatus. 400. 89

Deneficium fpeciale nobis à Deo collatum

Axa cum nuptiali pompa duceretur ad Spon-

fi domum fufpiria emittit , & lachrymas

catholica.

eít , quod nati fimus in gremio Ecclefiae

93. 1L.

?

fundit ob anxium deideriutn regionis a.

traha-tj

moenioris,

442« 4I

Beneficium Dei eft , quod nobis fub

occafiones peccandi , nósque averten

dià

fummo bono. " 95. 18

B.

Beneficium , quod commiferatio - pauperi

impertitur , impertienti augetur ad fa.

E

Aali extrücla. ara'à populo Tfra£lítico

70906. 25

cur à Dco non flatim everfa. -

6

] 2-

Beneficium in terris praeftitum pauperibus,.

Ceteris prefertur in coelis,

797. 21

Babyi

onice mulieris calix hominibus C)T(hi;

Beneficium , quod alteri impenditur in e-

bitus quid fignificet.

373. 69

molumentum , femper redundat benefa-

Venerem fovet.

cientis.

Baccho qui favet ,

207. 22

48

Benignitas chrifliana eó largiüs in laudes ef.

Bajazetes & fummo throno incaveam dejici-

fertur, quó probrofius videtur contume«

tur famulitio addictus,

15f. 4f

lijs ;laceffita,

I32, 38

Bila, cur afferatur abforpta , & devorata ,

Berzelaus octogenarius fibi exhibitas re

dicatirque urbs devoratorum.

dignitates.. 38 . 58

fp/pit.

88

190

Bethíamitae tunc videgint arcam , cüm fuos

Balaamus iniquus adulator in Medianitarum

6 demetendis meffibusoculos amoverunt,

tetra interfectus,

4U3. 30

140-

77

Balach profufis pecunijs Balaamum condu.

Bibentes in nomine Angelorum

-, & Sancla-

cit , ut de Ifraéle obloquatur,

PT

rum impuné non incbriantur,

167. $L

2

"

bibliotheca infignis conftruéia: Pergami ab

Balthafar mundi delicijs affluens coena infi-

Attalicis Regibus.

473. 8

f

. dens , vino madidus mortis imminentís

Bibliotheca laxandis animis per ameeniorum

fententiam videt in pariete fcriptam. 495,

literarum exercitia , ac hifloriarum le-

i

Cionem perapta, 473. 92

Balthafaris convivium , ejüsque opulentia,

Bibonum perniciofa certamina. 362. 14

& vaforum facrorum profanatio. 299,

Bilingues odijs excitandis , fovendísque a«

ptam fuppeditant materiam,

19f 13

Balthäfäris convivium libidinum fomentum.

Birgitte Sueca liberalitas in p

auperes, &

336. 14

refponfio ad Regem,

67 y"o

4f

Baptifte caput in aula. Herodis fit pretium

Bombycis natale

folum ; ejus mirum arti«

chorez,

308. 18

4

&

icium in nendis fericis ,' carcerem fibi

Beatus in (pe, & reeít, qui fperat in

kDeO'.

conítruit , vel potiüs fepulchrum , in

j19. 10

E

quo fepelitur vermis , ut refurgat redi-

Bellum eft pertinax ,

»qtlod contra animum

vivus ales,

28. 2$

s

pertinacem geritur ; fed peclare vincimus,

Bona cceleftia , & terre(tria quomodo dif-

130.

ferant,

f19 1o

fi ejus frangimus duritiem.

34

Bona creata nobis dantur

P

non ut terra

Benefacere ijs , qui nobis aliquaratione fünt

hareamus, fed ut Deo adhizer

devincli, naturanos edocet.

N

123. 10,

47

eamus, $5 ts

Beneficentia in pauperes proprias lareientis

Bona temporalia verz ingerendae laxiti

delet noxas,

738* 3j

inidonea. f£7. 67

Bono-

AU

licrumjpræcï.puaruhï.

Bonofus Romanus Imperator exficcandis ca.

Cauíz excitantes affeflum amoris recen;

licibus vix parem habuit , séque laqueo

fentur , donantürque explicatu,

I9

fufpendit prze dolore, quia ab alio com-

I

bibone fuerit fuperatus, 352. 1.

j

Celrze. malunt oceano obrui , quàm bene-

ficio fugz periculum evadere ,. ne vi-

/

C.

deantur timere.

332. 13

Chamzlcon animal nomine magnum , fed

' AdaVerä, cur non permitta—htur: vorari

corpore parvum., 250. 22. & Íeq.

C

à corvis ; aliísque vclucribus ;fed

Chamzleon inerti otio torpens nonnifi &g-

!

otiüs fepeliantur, ut putreícant,

té fe movet.

ibid, 25

fiántque vermium efca... 225.

37

Charitas, quze videntur noxia in propriam

Cain cur occifo Abele metuerit , ne ab ho-

convertit utilitatem,

118. 99

minibus interficeretur , fi tunc prater

Charitas ubi odia abigit , & rixas compri»

Adamum nullus aderat in. mundo ho-

mit ; ibi Dei munificentia cumulatiós

. fuisnos replet beneficijs , & uberiora fo.

0?..$70. 97

-

as invidit Abeli fratri ,. quia

'Har'n;na'

latiorum emergunt incrementa,

136.

.. $ 1. & fequent,

fuerit coelitüs delapía fupra ejus victimas;

.eümque occidit, . 6r4. 16

Charitas fratris probram amoris pallio te-

git ; ne alijs innoteícat,

221. 22

Calamitates beata: dicuntur ,. quia patienter

—— toleratz viam fl

Charitatem . in adverfarios | exercuerunt

ernunt ad beatitudinem,

2$62..67.

quotquot fuprema attigerunt virtutum

À

Calamitates , quz imminent

beneficio fuge,

fa(tigia, .136. 53

Charitatis flamma nullis obruitur , nec ex-

& orationis, declinandz,

$61. 63

L]

Calamitates, & arumnz , quibus viri pij

. tnguitur. adverficatum fluctibus

.

licet

.premuntur, facra (unt enigmata.

EL

torrentes aarumnarum pleao gurgite des

rE

volvantur,

117. 89

Calamitates , übi moeroris non invehunt te-

Charitatis prerogativz expenduntur. r

tricitates,ibi produnt &terni gaudij quam-

Charitas flamma exardens. D.Paulus ecítae

dam veluti preeguítatam felicitatem. $64,

"

74

"

ticus elevatur usque ad tertium ccelum,

.. X18«. IO0I

Caligula.rideb

at, eó quiärin ejus effet potee

(tate homines interimere,

joz. f9

Chiron Lacedemonius pacem noluit cum

Calumnia fomes eít odiorum,

Chorinthijs inire, quia fuerint aleatores,

12$-. $9

Cancri marini ingenium , ut oflrei carnes

ne ea labe Spartanorum gloriam obícu*

2íost

r

raret.

481« IIj

depaícatur.

Carnis blandimenta , . delect

atidnes Íunt

Chrifti amor adeo eft in nos beneficus, ut

346« 69

qua fibi à fuís effent amatoribus benefi-

perfecutiones,

Carnis deleclatio fpumee zquiparata.

cía rependenda , hac velit in noftra redun.

e

| 49»9-3'

dare commoda.

60O.

66

Carb quomodo dicatur exultare in D&.o, f

Chrifli vita fchola fuit amoris , quem ex«

emplis fortiüs , quàm verbis nos edo«

contra fpiritum rebellat. $:7. 3

H

Carolus audax poítremi Burgundie Dux

cuit, 42. 1.&feq.

327*

Chrifti amor in nos ita morbis medetur

apud Nanczium occiíus , cadit.

animorum , & agritudinibus etiam cone

Carolus V. Imperator Parifijs oratorem a-

fulatcorporum, |.66. 16

dulatorem redarguit mendacij, 431.25

Chrifti amor , quos dolores, & egtitudi-

Caítitati tuende nullum afylum fugà tu-

nes ex hominum corporibus excuffit, ad

tius.

328. I. &lfe .

fe traxit , mortijipfe obnoxius , ut vie

Caftitatis cultor colloquia ,. & cantus mu-

tam nobis impertiret. |69, 26

. liebres declinat,

283. 8

^

Chrifti beneficia proximo impertita,

72

Caftitatis culturz addiclus ab om

ni abílinet

alterius fexüs contaciu.

320. 23

Chriti humanitas non füftinuit in folo -pe-

€tore ubera refidere , fíed ea in nos

Caítitatis cultor nefcit perperam de alijs

cogitare,

"

333 23

"

rranftulit , ut loqui pon poflet , quin

Caítitatis cultor in id incumbit , quod ex

fimul nos pafceret. 99, 32

officio ei compétit.

334- 25

Chrifli corpus fpeculum . animz nmno

firz,

Caflitatis Athleta non. manibus pugnans ;

f31. 46

fcd pedibus fugiens vincit.

34-1. 610

Chritti vefligia ,. qui fequuntur , bona o»

feq.

mnia affequuntur , quibus vera perfufi

Caítiratis pugil in. certamine pro tuenda

l]ztitia , & mentem recreant ; &

VCIVI')

caítirare. cadit ; fi ftet ; flat , fi fugiat.

trem reficiunt,

$56. 84

Non à robore brachiorum, fed à pedum

Chrifti defcenfus é cruce à Judais petitus,cut

velocitate fperanda eít victoria,

344

fupervacaneus, — $64. 7.7

76

F

erani de Afelibus Tom. I«

Ee ee e

Chri-

*

Index |

Chrifli corpus ä' corruptione cur fuerit im.

Chriftus fecusmate fcholam aperit , & quos-

.,mune,

70$. 22. & feq.

dam ex Difcipu!is Baptiftze accerfit, 65.6

Chrifi patientis cruciatus uberem fuppedi»

Chriftus oneri Apoftolats non adfci(cit de-

tant materiam parem affe&libus commife»

licatos bajulos , fed pifcatoriam exercen«

tes.

rationis, & compaffionis ciendis, acla-

635. *

chrymis eliciendis.

$81. 9

Chriftus in nuptije Canz aquam convertit

Chrifto à Judzis in horto Gethfemani vin.

in vinum generoófum,

647 .

&o , cur Angeli non occurrerint , cum

Chriftus in montis £aftigi

6 (uos edocet Di«

Difcipuli timore

fcipulos , t ex fublimitate loci difcerent

feruerint ?

perculíi Magiftrum de-

f4. 48

terrz ima habere contemptui. |.64. 9

"Chrifto morienti natura

84. 82

parentg-t univerfa,

Chriftus íalutem fitiens Samatitane eam

alloquitur propé puteum. — &'f. 13

Chrifto efurienti in deferto, cur Diabolus

Chriftus filium Reguli ex urbe "Capharna-

non

:6:60

6

panem, fed l'apides-obtuler?;. 299.

um priftinz reftituit fanitati.

Chrittus fanat. Paralyticum, -

Matcchéoyi

Chrifto infervientes in pane (ibi comparan.-

" fedetitem in telonio vocat ad Ap

t*ola-

d

do non anguntur curis , nec franguntur

tum. Filiam Archilynagogi fanitati pri-

laboribus.

137. €6

flinz reftituit. ^ Hamorthoiffam fluxu

Chriftus veri'amoris nobis documenta tradi*

"laborantem fanguiniscurat, 67. 12

turus crucis cathedram afcendit , séque

Chriftus in probatica pifcina paralyticum

lignoaffigi paffuseft, ut pro malé carpto

fanat,

67, 20,

Pifcina illà prafigna-

à Protoplafto pomo , verze nob

:- &it factamenta

:

is datet fcif

$

entiz frucum,

4j. 16

ibíd.

K

Chriftus,cur in caula Bcthleemitica n

!afcï vO-

- -—-Filïü':n'Ce:;tu-'

Chriftus leprofos mundat,

luerit;.|.47, 24.

Expenduntur; circum.

rionis à morbo liberat.

(8: 22. . Ca-

ftantiz.

ibid. &feq.

cis vifum , (urdis anditum , claudis gref-

Chriftus cor noftrum enixim expetit » no-

fum , mutis]

.

(rümque amorem, |48. 28 .

oquelam reflituit. — ibid,

Chriftus tyrocinium füi amoris in

Chriítus ad pottas Nainadolefcentem mor-

:

homäines

initiavitin cunis, "49. 31

tcuum vidua; filium rev

Chriftus,cur nafci voluerit exVitgine. — 49,

29

$

ocat ad vitam, 6 9.

32.

Chriílo nato ara coelinovosRomze

Chriftus cce

ná ulltxim'ä" abfolatá Tavat pedes

Myftasannuntiavit.

Vinez Engaddi flo-

difcipulorum, 70. 29.

Apoftolosin-

ruerunt,

Tres Soles in ceelo apparac-

ftizuit facerdotes fecundüm ordinem Mel«

runt,

490 ;2.

Cafar Auguftus clauit

chifedech,

ibid, 30.

Secedit oraturus

interrís Jani templum.

Simulacta Ido-

in hortum Gethfemani, ibid. 31. "Tri-

lerum corruerunt, - $0. 3j

fiatur, & toto corpore exfüdat fangui.

Chriftus fuo indormivit periculo, ut ocyus

ne, 4bid, 3 2, & feq.

difcrimini occurreret hominum ,

quo-

:

-rum faluti enixim ítudet,

xiftus à Juda ofculo proditus, capitur à

59, 34. &

rilitibus,

71. 56

: o feq,

Chriftus amputatam à Petro auri

Chriítus periclitanti navi Petri

! bis occutit.

' "fitait Malcho.

culam 1e-

71. 40

f0..34.

Chriftus ab. infana captus. cohorte funibus

Chriítus quatriduanum Lazarum refulcitat ,

illigatur , quibus noftra folvit Iigamina

revocátque ad deperdite vite ufuram.

peccatorum.

73. 41.

" Vin&us duci-

108 1:238

Ó

tur ad Caipham , & fiftitur Pilato,

ibid,

Chriftus acriüs punit injurias nobis illatas,

43

Accufatus , quód commoviffet ,

quàm fibi irrogatas,

j2. 41

Judzam mittitur ad Herodem,

ibid,

Chriítus redivivus fub fpecie hortulani, cur

44. Barabbzà populo pottponitu:. 743

nonpermiferit fetangià Magdalena. 46

45. Flagellis ceditur ad columnam alli-

2

gatus,

ibid, & feq.

L.

Chriítus Jerofolimis crudeliffim? interficis

Chriftus fpinis coronatus dolores fibi arro»

tur , fiftitur Pilato; plura patitur. ibid.

gatexhibiturus nobis florum, accclefti-

um gratiarum delícias, 75. 5o.

& feq.

Chriítus nonnifi :bgatus filiam Archifina-

Chriftus joculari par

pura contegitur ad ig-

- gogi priftinz reftituit vite , cum adole-

nominia notam.,

75. f1. & fequent,

Ícentem propé Naim fponté redivivum

Ottenditur populo fpinco redimitus fer-

reftituerit matri fuz.

60. 64

to, pürpura veftitus,

Chriftus duodefiis Jerofolymis docet in tem-

& arundineo fcep-

tro donatus.

77. $7

. plo medius inter Doctores, 62 z. & feq,

Chriítus cruci pondera fuis defert humeris ,

Chriftus usque ad trigefimum annutm,cur la-

tuerit lignarijs occupatus exercitijs. 62,

ut nosab oneribus fubducat peccatorum,

60

78*

Chriftus clavo perforatis manibus ; & pedi-

Chriftuscur à Joanne Eaptizari volu'ïc. 63,

bus cruci aff

4« Chriítus fecedit in defertum, ibid, $,

.68

gitur &acecq poratur. 8o.

Chri«

AU

. Rerum pracipuarum,

Chriftas; cu£ tafci voluerit v'in obfcura cau.

Ja media nocle : & mori in montis faíti-

Difcipuli duodecim cophinos imþïevü

rint: non itaexpifcibus. 30o, go, & feq.

. .gio meridie , & medius inter latrones;

Chriftus, cur fÍcribens in pulvere fententiam

cum medius inter bruta animalia natus

j

humanz fragilitatis , adulteram dimiferit

fuetit.

80. 69

impunitam,

247. 82*

:

Chriítus naícitür ex Maria Virgine in fla-

t filios Ze

Chriítus redargui

:beedei , quia nil

bulo bruta inter animalia.

81.

71

petierint fpirituale.

381. 29

Chriítus natus , & pofitus in canis;nos alli-

Chriftus chlamyde coccinea indutus , & co»

cit ad fui amorem.

ibid. 72

ronafpinea redimitus.

$311. 46

Chriftus circumcifus reftituitur Virgini ma-

tri.

s

Chriftus purpura exutus ducitur ad crucifi-

825, 73

gendum. ibid.

V

Chriítus cruci affixus nos provocat ad ejus

Chriítus in deferto panes mu

amorem,

82. 75

lüplicat , &

pifces,

£37.

6;

Chriítus é cruce zeternum Pattem orat pro

Chriftus mortem expugnaturus tria expli«

períecutoribus, & inimicis,

8,. 83

cuit vexilla albumy , rubrum , nigrum,

Chriftus demortuus apertum lancea pectus

$$4. 39

nobis oftendit , vilcera , & cor nobis ex«

Chriítus patrem oraturus in horto Gethfe«

hibiturus, 86. 84

manitriftitiá premitur. $$5, 45. Cur

Chriítus obvias quasque difficultates in o»

fanguine fudaverit.

$56. 44.

N öäe

—

pere noflrz redemptionis perficiendo fu-

preces fuderit,

ibid. 4*

peravit ; ut nos obfítacula retrahentia à

Chriftus in ultima ccena ancorpus fuum de-

Deiobfequio, G amorcvincamus, 95.

derit ad manducandum Judz proditori,

20. & fequent,

Chriítus paupertati addi&tus ali

Chsriä;:s'in "Thabotis vertice fuam oftendit

js voluit fe

fubjicere.

67. 24

gloriam — 463. 72

Chriflus, curvoluerit, circumcidi,- fiipfo

Chriítus columnz alligatus , & flagellis cze-

moriente debuitlex Mofayca mori, .6j.

fus non deprzdicatur filiusà Patre , à quo

24. &leq.

tamen in monte Thabore filius dicitur di«

Chriítus nulli pepercit labori , ut homini»

le&us,

$

364« 73

bus beneficia impettiret,

97. 26

Chriftus fanélificavit lachrymas , & fluenta

Chriítus pendens & cruce enixim rogat z-

Jordanis.

$94. f5

ternum patrem pro inimicis fuis,

131.

Chriftus ejicit é templo ementes , & ven-

3

dentes,

617. 27

Chri(tus, cur jufferít fu

g

os Difcipulos ex-

Chriftus flagellis cefus,& columne alligatus,

cutere etiam pulverem de pedibus exe-

f91. 10. &feq.

untes é domo, in qua non fuerunt rece«

Chriftus fpinea corona redimitus purpura

pu.

132. 58

per ludibrium indutus, & arundine pro

Chriítus encomiaítes Joannis Baptiftz, cum

Íceptro donatus, — $83. 16

ilte de illo vifus fit qugü dubitáffe, 152.

Chriftus accafatus à Judais reus violati fab:

o

bathi ; eó quia paralyticum fanaverit.

Chriítuslicét, quia voluit , rhortem fubje.

619, 87

rit , adhuc é fepulchro cuperet refurge-

Chriítus , cur didracmum voluerit Cæfarf

re, ut fibi inimicis benefaceret,

I32.

s

folvere , cum illinon fubjiceretur. — 7og.

49

23.

Chriftus, cur jufferit , Petrum piícari ad fol-

Chriftus,cur pacla mercede confcenderit fa.

vendum tributum.

1$2. 36

viculam , ut trajiceret undas

» quas ficco

Chrittus , cur jufferit, fuos Difcipulos ca*

pede calcaverat,

610. 3I

rentesauro, armatiferro.

161 65 -

Chriftus in deferto panes multiplicat , & pi-

Chrittus, cur jufferit fuos Difcipulos fac.

Ícesutturbarum coníul

culos habere , & peram ; fi nihil ipfis

6

at indiggntiæ.sg f*

defuit omni deftitutis facculo,

162., 68

Ch

ufai fpecie amicitiz Abfoloni infidiatur.

Chriítus titulum Regis cruci affixum non

407.

lo

Í

refpuit; cum ad mare Tiberiadisregnum

Ciborum lautities fons eft , é quo morbi

i

repudiaverit fibi à turbis ultro oblatum.

omnes fcaturiünt.

20:. 68. & feq,

l

213. 71

Circe veneficiorum peritiffima Circeo monti

Chriftus cur Judam urferit, utcitó fuam e.

nomen fecit ex incolatu.

$12. 94

xequeretur proditionem,

239. 22

Cleopatra unicum ferculum Marco Anto-

Chriítus Lazarum refufcitaturus labores fu-

nio exhibendum pluribus condivit

bit , iter peragit,

246. 9

monijs.

298. $2

Apatri—

Chriftus in horto Gethfemani Pattem -

Coleftia corpora luculenter evincunt Dei

ternum orat ; & imminente paffione fu-

exiftentiam , ejüsq; fapientiam, — 20. rz

dorememittit fanguinenm. 2«6, 14

Cotli cur in mundi exordio aquarum inter-

Chriftus ita in deferto multiplicavit quinque

ftitio fuerintà Deo fufpenfi, — 19. 8

anes , ut faturatis turbis, ex fragmentis

Colielegantia , & pulchritudoDei fapiens

Veraui de Afectibus Touz, 12

Eeceea

tiffimi

QNCONNNTURDUECTI YU NOKVR

I'ndcx;

tïmæi

. dos cyithos virtutum flores exficeavi

opificis. oftendunt exïüem*iam.

lï,.

23

s

3f2. 13

Coclorum ornatus ,

fyderum vernantes to-

Contumelia eft alterius honoris lzfio , te«

Íx . folis micantesnitores, lunz no&ture

trisque pingicur coloribus,

2295. ft

n2 lampadis folatiaad Deum mundi opi.

Coavicia non funt retorquenda in conviciae

ficem amandum nos alliciunt , exhibént-

totem , licét ea retorlerint plures, 226,

20,

IIT.

que fomenta amoris.

41

Collorum regnum,cur decem pariatur virgi-

Convicium prolatum , ut obfit , plerumque

nibus accipientibus lampades fuas.

4j2-

prodeft,

228. 44

57

Convicium eít impudens alienz famze lace,

Cogitatio quzevis olens libidinem flatim

ratio , & differtà derractione,

coercenda,

8o

229. $O

347.

Cor íi (emel in vitijs , & pravitate indurue-

Colloquia cum procaci muliere fugienda ,

rit, coníMia fana non audit.

$67. 841

quia proxima eft lapfui caflitas , que inci-

Core conjuratio contra Movíem , & Aaroe

nem.

pit cum tali foemina mifcere collequia.

620 36

280.

^

kfo-

Cornelius Czlarez degens vir timens De.

Colloquio muliebri fuccrefcunt luxuria

um confertur cum paradiío terreftri, &

menta.

281. 79

6

E

Columba dimiíffa ab Arca No£tica , ne ca-

Corpora San&orum citharas iritantur ,&

daveribusinfideret, revertitur ad arcam.

citharedos — fanéti emulantur.

164*

21j. 51l

Commiferatio in pauperes benefica plus dan.

Corpora humana labore, & frugalitate vi-

tibus prodeft,quàm acsipicnti.bus. 6go0.

gent : ferculorum copia opprimuntur ,

i

& deficiunt, 2or. 65

Com

'miferatio f1 re&to procedat ordine fibi

Corporis humani opificium defcribitur. 5 ,

priüs medetur , quàm alienz confulat a«

57

eritudini,

692. 44

Corporis compofitio ex modeftiz prafcri-

Compaffio ex D. Bernardo tertiumeft mar-

pro infigne decus prafefert. — 484. 127

tyrij genus,

688. 29

orporum caleftium vaflitas, & expanfio

Compaflio eft crux , quàm cum Simone Cy-

longé , laréque diffunditur.

2lIe

125

renzo portamus , & Chriftum fequimur.

Eorum motus perniciffimus. — Ibid.

691. 4I

Corporum coeleftium pulchritudo expenfa

Compzffionis affe&tus pellucidus eft fons ,

Dei luculenter o(tendit fapientiam, — 22.

& quo rivuli fcaturiunt lachrymarum.

I

984. 13

Corvi in obvijs fibi cadaveribus oculos pri«

Compaífhonis affedus quomodo ciendus,

müm effodiunt,

187. 7f

i

684

17.

Compaffionis modus triplex.

Corvi albi in partibus fepremtrionis fyme

ibid. 24

bolum prafeferunt adulationis,

4 49,

Compenfatio mutua pauperis ,. & divitis.

I

673. $7

Corvorum pulli;cur prz cateris volucribus

Concupifcentia carnis , quam arfor cupidi-

accerfiti ad laudandum Deum.

685.

neus excitat, & fovet , quavis venenofa

65.

vipera eft deterior , blandé allicit , ut cru-

Cotvus, quia Eliam pavit efutientemà pal-

deiiter. interficiat.

181.

$o

mastatem mutuatur longzvam. — 7o5,

Concupifcentia amore illicieate. hauftum

Ípondet. neChareum , . & noenni(i [ethale

Coturnices volatu defatigatz capiuntur in

porrigit venenum , blandé incipit ,. & di-

caftris Hebrzoram.

363j 39

re deiinit,

186. 81. & feq.

Crates "T hebanus divitias , quibus afflie.

Concupifcentia in homine perinde, ac in

bat, in mare demerfit.

1$9. $8

mundo,mare zítnans.

428. 2

Creaturz | omnes

parentárunt

Concupiícentia carnis eft ipfa voluptas, cui

Chriíto,

morigmi

$1$- 41. & feq.

mundi homines enixim fatagunt adhare-

Crux Chrifti plurimis vereris teflamenti

t€,

$ii« 14

prafignata figuris. 4f. 18

Concupiícentia oculorum eft ipfa pulchritu.

Cuniculi fubterranei ad evertenda arcium

do, & omne , quod ab oculis attingitur,

propugnacula.

17f. $7. & feq.

$21. 15

Cupediz ,

éftque concupiícibile.

quibus palatum inhiat, mifià

Confanguinitas caufa e& amoris reconcie

Judice fugiantur , ac refpuantur, os, quod

liattiX.

12.

20

hic aperit. gulze indulgentiz, claudit z-

Conícientiaproba veri gaudij origo, f16.

quitatis fenteatiz.

294.

"

1

1

Currere poft cocleítem fponfam perinde eft;

Confícientia noxis infe&ta tetricus e(t carcer.

àc exequi in omnibus divinam vol

671. 99

tcem,

112. 74

í

Ulïlt&' i

Coníuerndo , qua in aliquibus regionibus

D.

inolevit, Íe provocandi ad plur;s ficcans

[

Rcrum Præcnpuarum.

D.

& pmvndentla inauguratus funt Rex, &

inunétus à Samuele,

198. 26

Docg Idumzus, cur primus tecenfeatur ín-

David cur felicior ; quam fponfa in Deo

ter famulos Saulis.

423. 67

244. 2

quzrendo.

Damnati cur in iudicio univerfali ad fini-

David videns Bethiabeam fe lavantem ex ftis

ftram locand:, & hodis comparandi. 315.

gido fonte. flammas haum impudicas,

6

277. 62

Damaati ad mortem olim | in fpectaculis

cum feris decertabant.

David in caflris ; aquam exambit Beth-

3!9. 60

leemitici putel.

398. 90

Damocles expertus DionyfiSiracufani foe-

David quia à choro laudatus puellarum,in.

licitatem,averíatus eít regis fortunam in

dignationem 'incurtit Saulis,

495 193

convmo, gladio ejus capiti imminente,

Davxd redarguente Nathano fuum aduite-

1jj*

'tium,(uum fatetur. peccatum,

444. 76

Daniel figura Chrifli falsó accufati coram

Pilato.

David nibili fecit regiam dignitatem , quae

84. 78

fuit eidem faflidio,

f1j.

LO1

Daniel adhuc adolefcens mnecentnam de-

David à fola triftitia rogavit liberari, 573.

fendit caflz Sufannz, 436, 46. & fe.

104.

quent.

David Magdalenam zmulatus lacrymis s for-

Daniel ex invidia procerum dejicitur in la

des abílerfit peccatorum.,

$20.43.

cum leonum , à quibus illz(us evaüt.

David in fpeluncaSaulem non occidit , fed

. 26

tantüm fimbriam refcidit ch.amldns. 627.

Dachams,& Abironis præcnpttxum in gehen-

64

name

391. 63

Davxd Deo ele&tus ad regnum Ifrael poft

Dav:d impetraturus ptomptzus veniam à

Goliathum proftratum.

629.

" Deodefuo peccato, proteítatur fe íoli

David cur gladio proftrati Goliathi hcet Nu«

Deo pecciffe, & malum coram ipfo fe-

mini jam dicato fe voluerit defendere ab

cille , quia Deus faciliàs condonat inju-

injufto aggteffore. 706.

18

rias fibi illatas, quàm hominibus irroga-

David Abigailis xeniolo fatisfactus iras de4

tas,

62

»

ponit contra INabalem.

697. 64

David cum iapldarecaL à Semeio à maledi.

David petens promlffam fibi Micholem in

&ione, quam ferebat, beaedictionem na-

uxorem;cx invidia à Saule vita difcrimi-

Ícituram fperawt, quam optabat.

li4.

ni CXpOllltUl'

628. 64

88

Davidis cicatrices que ?. & cur putruerint,

David cur prototo populo holocauítomata

& non potiüs ulcera, quorum funt. reli«

obtulerit.

129. 29

quæ.

340. 76

David Myfítam acturus, choreas coram arca

Dele&tationes fe tenentes ex parte volunta.

i

dUXu.

ibid.

tis exphcantür nomine gaudij.

4f1* 4

David inter Reges optxmusmjunas fibi illa-

Delectationes à. phantafia orta funt dnutur-

niores.

tas cumulatis beneficijs compenfavit,

ibid, $

137. $6

»

Delectationem , & gaudium excitat rei no-

1O

David licét Abfolonem haberet fibi mfen.

vitas.

4$2.

(um , fibique in(idiantem, adhuc vult fibi

Delectationes iniquorum fabulis accenfen-

| tur,

fervari incolumen,etiam cum penculo re-

5353« 72

ni amittendi,

E£r/ $6

Deleélationis duplex genus,

Aliz funt fids

turales , alize rationales.

David Saulis fugit iras . per invia Enggadx

jo. 4

montis, & potens in ípelzeo Saulem oc-

Deleétationum cauíz excitantes.

452. 8

cidere, léque ab ejus liberare per(ccu.xo-

Deliciz corporis virtüti animi femper no-

ne, maluit. ei parcere.

138. 59

Xice«

370 6;

David poít ífomnum pomeridianum videns

Dilicie corporis, & anime differunt, quia

Bethfabeam,é frigido fonte impudicas

ille fatiant, hz famem acnuunt.

470.8K

hautit concupifcentiz flammas , & foedé

Deliciz mundi umbratiles, & fugaces. $ 27.

cadit ad afpectum foeminz, licét firmiter

36

fteterit coram leone in agro , urío in fyl.

Defiderant omnes; fed paucorum eft fcire

'va, & Goliatho in valle.

169. 8

defiderare.

233. 10

Defideria humana varia, & extra DEUM

David hoftiliter expugnata . urbe Rabbatha

(everé ferocit in cives,

1690 9

nunquam explentur,nec quiefcunt. 251.z

David tamdiu mititate pracelluit, quamdiu

De(ideria humana excitantur praíertim ex

cailitatem excoluit.

170.

1O

copia, & inopia.

232. 8

Davidquia otio indulfit pomerndxano ,«

Defideriahumana magneticam induunt na.

oculos modeítiz froeno non coércuit, la«

türam, catenam conflruunt de(ideriorum,

fcivire incoepit, ac turpi fcedari adulterio,

quá mifere illigantur homines in fervitue

170. I1I. & (íequent.

tem.

233*

Defideria diu innutrita azíltu ferventiort

David quia oculos non cuftodivit , cordis

munditiem deturpavit.

188,..80.

ex imis vilceribus lacrymas eliciunt, 23 f*

18

David nonnifi ex. fpeciali INuminis- gratia;

Ee eee 3

Des

"

-Index

Defideria humana fi remiffa fubrïnt » facilé

Dettaclores etiam cum ofcula. videntnr f

coércentur.

23"7. 26

&

gere, vulnera infligunt. — 224. 36

«Dehideria,qug moram patiuntur adulterina

Deiractoresetiam cum laudes videntur texes

funt, & fpuria.

re probraconfiruunt. — 225. 3f

Defideria quamvis proba fruftrantur,nifi ex-

Detrahi potetl alicui mul

lti!plici;er. ;go. 2Q.

«uffa feguitie adnitantur operibus infü«

& fzquent.

dare.

244.

Detrahentium vulnera declinare perdifficile,

Defideria proba qui complet fimilis eft ca.

cum vel ipfi difcipuli mirati fuerint quod

prez, hinaulóque cervorum. .245. 7.

Chriftus loqueretur cum Samaritana.

Defideria proba à pluribus concipiuntur,

22$. 40

fed à paucis in concupitam lucem edun.

Dei mundi opificis Sapientia eó ad fuiamo.

tur.

249. 22

rem nos allicit uberiüs, quó in. minu-

Defideria proba plutes concipiunt;qui tamen

tioribus animalculis fplendetluculentips.

minime pariunt.

236. 48

27- 35

Dsüdetia no(lra nifi in Deum dirigantur ,

ei amor gratuitó nos in fuos adoptat filios,

licét ejus fuerimus inimici.

nunquam veram afílequuntur letitiam,

«

:

6;. 12

$AT. 82

Dei amor íuo calore vivifico reficit, fovét-

De(iderij humani vis, & natura.

Nil extra

que przcordia, cujus beneficio vulnera

Deum ejus poteft capacitatem explere,

curantur noxarum, & cicatrices delentur

231, 1. G Íequent.

culparum.

10!. 40

' ,235

Deiderij plures effe&us recenfentur,

It

Deum, qui amat DEO vivit,non fibi. 59.

7i

De(iderijs non fraudari plerumque (uppli-

Deum amare tegemur cum filio fuo non pe-

percerit , ut nos redimeret à Doemonis

cium eítgraviffimum, 2j7. f1. & fe.

i

famulitio.

. quent.

9f. 18

Defideriorum humanorum examina nun-

Deus eodem amore, quo Ele&os przedefti-

quam exfatiantur extra Deum. 23 2;7

navit ad gloriam, mundi molitionem de«

Dehderiorum femina terrz concredita no-

ftinavit ad ufuram, quam à vefpere primi

ftri cordis, fi nullo excolantur labore íle-

diei fuit aufpicatus , ut memores magis

rilefcunt,

241.

I

occafus vitz fimus, quàm aurorz, 16. &

Deüiderium aliud femper excitat. defideri-

Deus ett plenitudo omnium perfectionum,

ibid,

um, nunquam in defideriJs quies.

233.

I2

Deus amore;quo decrevit electos condere,

Deüiderium defiderantem miferé divexat,

hominésque crearemundum condere ftae

233..11

tüit, 17 4

De(iderium quomodo excitandum, & in

Deusin mundi molitione cur fex diebus

quale objectum.

1354. I4

fuum voluerit abfolvere opificium, 17.

Deüderium quomodo coércendum, ac extin-

Deus ab initio ex nihilo mundum extraxit?

guendum. ibid./ 15

Defiderium morz | impatiens Jahelem im-

celum empyreum ex nihilo condidit.

pulit, utper (eipfum Silatam occideret.

18. 4

238. 29. & 30

Deus in mundo condendo, cur à Vefpere

Defiderium fi purum fit adnitirur. obicem

fuum voluit ordiri opus, & non potiüs

quemque difrumpere. /239. 32

19. 7

à mane.

Defiderium anxium internus eft tortor, qui

Deus primo diein mundi molitione creavit

247. 4O

coclum, & terram inanem, & vacuam, t8.

defiderantem torquet.

Detractio veluti fulmen trifulcum uno iclu

P

Secundo die firmamentum in medio

222,28

tria infligit lethalia vulnera.

aquarum., ibid, 8'

Detraclio eft (emen cacodoemonis, quod

Deus in rundi exordio,ex quibuä caufis lu.

malignitas in perniciem hominis ferit.

cem fejunxerit à tenebris.

18, 6

442. 68

Deus cur fex dies impenderit in mundo con-

Detractioni affine eft convicium, feu impu.

dendo, quem unico potuiffet momento

dens alienze famz lacetatio.

1390 SI

abfolvere.

27. 33

Detractionis veprecum ex multiplici oritur

Deus mundum condidit inílar ornagiiïïmi

radice,

"d

220. 20

palatij.

31. 44

Detractionibus, q»i affüevit morbum con«

Deus mundam condidit propter hominem,

traxit fanatu perd;fficilem.

2i4. 35

& hunc propter fe, ut homo Deo unicé

Detractor omni fera deterior eriam in ipfo

adhzrefcat,

35. $8

*

fefforis otio czdesgladio lingua molitur,

Deusamorem, quo hominem adamavit,o pe-

224. 34

; ribus comprobavit.

37. 63-

Detractores nunquam putant fe hene loqui,

Deus homines arnat, tametíi nulla inde utili«

nii cüm malé de alijsloquuntur. 2:0. 19

tas ei obtingat,nulium cofnodum. 43.10

iBetractor fi non. volucres, quadrupedes i*

Deus adeo impensé homines licét immes

mitatur pralertum — camelum,

333g

rent

dilexit, ut fiiium fuum pro ijsdem

T

dederit, 44« 14

Deus

X

!

Reruth Prä;'c'ïpuamnf.v

--

Deus homínum anians,no(tri;quàm fui ftu-

dependent,à quo

dioftor, promptior eft ad no:tras ulci(cen,

619. 70

ín homfnes derívantur

das injurias, quàm fuas.

3$. 49

Dilectio inimicorum redundantiam. predie

Deus cur plura fuetit- bencficia impertitus

amoris in Deum.

13? 41

Jetofolima, quàm Berhaniz, cüm hac il-

Dile&tio inimicorum virum vel maximé

lum exceperit hofpitio, & illa morti fube

commendat Chriftianum.

&11. 7O

eunds condempaverit. ^$75, ff

Difcipuli Chri(ti altercantur pro temgeítiva

Deus mitiüs, & tardiüs punit ícelus patratum

preeminentia, 394 67

in Chriftem , quàm in. hominem

Dives plus quod timeat hibet , quàm. pau-

$3

E

; i*b'id.

per.

162, 66

D«eus graviüs punit delicta patrata contra

D;ves Evangelicus,qui quotidie epulabarue

Moyíem, licet leviora; quàm coritra fe

fplendidé vivens micas & menía . (uperiti«

ipfum.

$6. 6t

tes negavit pauperi Laziro , à quomore

Deus lefi fui honoris ob prolatas blasphe-

tüus guttam aquz petijt, 321. «4. &

inias, cur non exigiat reparationem; eüm

fequent.

iniurias hominibus

Dives Evangelicus fuit & ipfe filius Abljahæ;

$9. 64

iligtas gt—'aviü?þ Ruqiat:

Deus . ob

fed fuam filiationem decoxit. 7;0. 78

ummum .—znþuj;rem; quo " dilexit

Divites deiicijs diffluentes , cur non Íztene

tur in D:o.

I14j. 83

—5 homines filium füum unigem;um' 'dedit,

»

:

98. 29

Divites ml habent proprij, nullum in divi-

Deus impenfiüs opere

,hï quàm verboidüigi.'

tias dominium, led tsntüm ufüm ad mo-

tur ; non íufficit amori ore loqui, mifi

dicum tempus, 679. $4

fimul ubere nutriat; -& manu operetur.

D'viriz humanis defiderijs explendis inido-

99. 5t

héa,

1j8-. $4

Deus uberiüs delectatur condonatis injurijs,

Diviiia quas amor fui congerit quieiem

quàm victimis oblatis,

129,

y B5

non invehunt , fed adimuat, moleítias fe,

Deus;cur folem fuum zqué oriri. faciat fu-

cum trahunt,

158. $6

per bonos, & malos. .. 131. 34

Divitiz non damnantur , fed divitijs abuten.

Deus adeo impensé homines fibi . inimicos

tes.

I60, 60

b

diligit , .: largioribus eos beneficijs affi-

Divitiz vires enervant , & animos licét mae

ciat,

131.

16

Ts

gnanimos , ac fortes timiditate corrums

i

Deus blando patris titulo nunquam fe ab.

punt.

16i,. 6$

dicat,quamvis homo per lethaiem noxam

Divitie tunc tuté poffidentur , cum paupe-

- prerogativa lpoiietgt filiationis, : 137,

ribus erogantur.

67?. 33

Divitiz ut. profint. pauperibus erogandz.

Deuä»äbfoium mundï opifizio quomodo di-

694$. $4 -

catur quielcere , cum Chriitus dicat, z.

Divitie ex carduiis fativis divenditis Cordue

ternum Patrem iemper operari,

252.

-

bz in Hiipania, & Carthagine in Africa,

31

755. 88

Deus cür zqué non benedixerit terrz fru.

D,vitiarum augendarum artificium eft eas«

ébus, ac pilcibus aqua, & — volucribus

dem pauperibuselargiri. 657. «o

aeris.

$1?. »$

Deus cur. dectecum revocaverit. de Ninive

Divitijs nomiue;ac re affinia funt viuia. 1 j7*

$

53

evertenda,

€01. 74. & iequent. Dei

Divitijs affluentes fenfuam affuefcunt volus

decreta conditionata, qua. ibid. 7f

Tv I

Deus ex nihilo creaturam rationalem con-

Divitijs non eít affzétus zffizendus, ne nos

didit,elevavitque ad ftatum íupernatura.

affligant,

—1f9. $8

lem.

667. 14

Divitijs caflitas depauperatur ; convivijs e«

Deus beneficus in mifericordes, & opitu-

ETE ERE UT rE s p a

lantes pauperibus,

7j t. 81

nervatur ; vini hauftu exücca:uþ. ^317,

Diabolus Chrifto.adulatur, ut quem tenta-

Doemon Chriíto fubdolé adulatur.

406 &

tione non vicerat , proíterneret affenta-

E

Doemon,cur in paradiío rerre(lri/ felicitati

tione.

417. iT

invidens protoparentum , fpeciem affume«

Dies primus, quo Deus incepit mundum

plerit ferpentis, — 655. 73

condere,cuf unus dicatur, & non primus.

Doimones faltitantes fuper: defluentem fim«

38r 25

?

biam comptz mulieris, 31:. 27

Dies extrema judicij univerfalis quàm hor-

Dolendi ratio in Chrifto duplex,

90.

22

688, 21, & Íe.

ribilis erit Reprobis.

Dolor de patratis peccatis qualis effe de-

quent,

beat,

96. 21

Dignitas,cur manipulo pariata

Jofephi. 61«.

Dolor quamvis oriatur ex lefione corporis,

61

proprié tamen eft a&tus apperitá:; hahet

Dignitates curarum funt foetz,

391.. $4

tamen pro objecto hanc, vel illam partem

Dign:tates compedes funt,. quibus ingenua

laíam corporis,

f4f- 4.

. deperditur l;berras,

192.

9

Dolor multipliciter dividitur, & in homine

Dignitates, & honoram culmina à

.DEO

trillitia dicitur,

j45: 5

Doloris

Index

Doloris vi plures cec:derunt ene&ti. 94 22

. quentem timet,& fugit,noni uam, fed fa.

mmam.

181. .

Draco portentofus., quem Ptolomeus Rex

$I

enixim adamavit ; habu:tque in delicijs,

Elias improba Jezabelis omatu, & verbls

I26. 23

pereellitur.

274« $2

Dux Moravie Alexander egregius potator

Elias nonnifi pofi quadragintadialei w;umum

poit mortem vifus eft dolia perambuláffe.

mgred:tur domum viduz.

358. 21

3$2. 12

Elias in Sareptha (ubcxneucmm pariem exie

Dymna à propr:o patre ad üuprum folici.

git à paupercula vidua

158. 21 .

tata mori maluit, quàm virginitatis pati

Elias ad clementiam à Deo emollitus viduae

detrimentum,

172« 43

Sareptanæ incrementat oleum, & farmam.

E.

Eliezer Genef, 24.. fymbolum faugauoms

Chri(li ex itinere,

83. 78

Elimelech famis causá adactus in Moabitide

Brietas vertngmofae& charybdns, pros

E

pterea fugienda, ne virtus saufraga

peregrinari, urbes, & oppida dcclmav:t.

pereat,

349. 1

46 $. 64

Ebrietas graviffimum delictum , .hominem

homine deftituit.

Elifabeth Andrez Hungarlæ Reg;s filia-in-

353* 1j

ens JElum cruci affixum liquefcit in la.

Ebrietas caítitati exitialis fugienda, ne flos

. erymas, e mundo muliebri. 1pohat, & ci-

pudicitiz exarefcat.

355: 18

licium induit,

8t,

70

Ebrietas mentis aciem obtundit , virtutes

Erinaceus (ymbolum cun&auoms ? & cur,

corrumpit,X cotum hominem devenuftat.

.258..107

359. I9

Efau, & Jacob fratres moribus dnfpares. 241.

6

Ebrietas adeà foedé czcutit, ut nec ipía ex-

trerni Judicij fignavideat. ibid. 21

Efau ardens defiderio cornedendi puluculam

Ebrietas ad luxuriam viam emollit.

;610

ex lente,quam fibi Jacob apparaverat; jüra

primogeuniti vendidit. z4 1. 26. &eq.

lputida viriorum radix. ibid. 32

Efauab;ecto lenticulae cibo familim princi,

Ebrietas vitiorum perniciffimus fons, 366.

patüm, & )jura primogeniu. divendidit,

[

363. 36

Ebrietatis fructus funt. morbi , quibus cor.

Etau, & Jacob ab eodem nati utero monbus,

pus mi lere torquetur

358- 18

&. nature dotibus differunr.

Ebríus eft mortuo fimilis.

3134 14

Eídrasquaefiturusquomodo Deus rerum hu-

Ectafis quomodo dicatur effe effe&tus amo-

-manarum modererur vnmfütudmes,mph-

ris.

13.

27

cem audit ab Angelo fibi quælhonem pro-

Effe&tus amoris donantur explicatu,& indi-

poüi :

2211. 3

cantur alexipharmaca coércendi amorem

Efther Regina nihili fecit regna terrae, nihili

ab honettate deflectentem.

13j. 4$

Íceptra,X diademata, 154, 4j

Effectus gaudij plures,& expenduntur. 4 3.

Eíther tegina intercedit pro Judacio populo

16. & equent.

apud Ailuerum. 374.2. & íeq,

Eleclioni digne debent electores quiefcere,

Efther regina flocci facit regium .diadema,

ne nota inurantur ambitionis

4O0I

94

nihili zeftimat dzgmtafcs. 287.4$

Electrz lamentabilis monodia par periphra-

E(ther regina Afluero regi adulatur libera.

fim à Sophocle. expreffa.

Inducitur E.

tura hebraicum populum,

42I,

62

lectra 1llacrygnans praimaturz neci Ore«

Eva in terreftri paradifo quomodo potuerit

ftis fratris cujus cineres vafculo inclufas

videre pomum efle bonum, íi bonitasob-

tenet manu.

63f. 19

jectum noneft feníüs,fed voluntatis? ji4

Eleemofyns denegande pauperibus mos

tempore D, Auguftini, qui in. eundem

Evagrius Philofophus plura auri pondera ,

invehit

712. 1$

qu& cum viveret dedit pauperibus, mor«

Eleemofyna peccata delet,St à morte liberat,

tuus propria (yngrapha fatetur fuiffe à

4

742*

Chrifto Salvatore fibi compenfata , ut ei

Eleemolynas, quas pauperibus impertimur,

promiferat Epilcopus.: 6go. 3

nobis re(tituontur auctiores,

682. 6

Eucharifticus calix cum inebriat,intellectum

: ferenat, mentem acuit.

Eleemo!ynz efficacia. in. noxis abüergendxs.

375. 70

751« 79

Euthichius Epifcopus Lonüantmopohtanus

Eleemolyua, plus ptode(t danti ; quam accis

fufis ad Deum precibus frumentum incre-

pienti,

€F Y5 05

80

mentat in horreis.

675. 43

Elephas ingenti fumptu, & pompa duétus

Eutrapelia honeüæ excitanda lænuæ peris

in triumphum.

126, 22

donea.

457-

Elias Egura Chrifti orantis in horto Geth-

Eutrapeliz extrema vmofa funt fcu*rxhtas.

íemani,

95. 78

& rufticana durities.

4$8. 35

Elias cur dapiterum habuerit corvum €at-

Excidium licét immineat, quia non placet,

nium appetentem,

L16. 94

difficulter creditur imminere. 135,49

Elias Propheta Jezabelem iratam, & perfe-

Ezechias agrotans ad mortem lacrymis mae

ets

Rerum PræCïpuarum.

det; preces fundit, & fanitati reftituitur,

Filius hominis cur à Joanne degfcrikbatuf

382. 26

praecindus ad mamillas ZOna aurea.

Ezechiel jubetut offibus aridis mortuorum

1

7 I'»Oc

30

concionari,

128, 29

Firmamentum in mundi creatione cur in me«

dio aquarum fufpenfum.

19. 8.

F,

Fletus efk fanctitatis introdu&

ot , ficut fi«

!

fus difciplinz corruptor.

$94.57

Fletus /Egypti in morte jacob

i Patriarchz;

Ab;iiæ plures Poétarum ex veris hifto-

689. 3y

"

F

rijs facris fuam traxerunt oríginem,

Fletus ex compaffione profectus, ( immo«

2760 61

Fames non e(t ambitiofa;paucis contenta íta»

dicus fuerit vitium fovet,

1

quod lacrymis

ladiat. 69o. 35

tim definit ftomachum . pulfare, 297

Flos ca(titatis adeo eft delicatus, ut folo

le,

Fanum via Salaiia Romae Dez Veneri ex»

nocinantis mulieris tactu areícat,

& cor-

rumpatur,

304. 1

tructum addita Inícriptione. Pmeri Ferti.

cordia,

166, 3

Flos caítitatis ex conta&tu diver(i

fexüs fa.

cilé corrumpitur,

FelicitasMartyr,ne ejus filíj morerentur mor«

$ojf. ,

tem ijsdem fuafit, & tormenta fubire pet«

Flos vita interpretatur flos aérís,

487. 9

. fuafit.

Fluenta mundanorum gaudiorüm

I51. 33

.

in mare

Felicitas mundi mera eft oculorum deceptio,

devolvuntur aterna ama:-itïudin

ejus rifus fallax eít.

488.. 12

Felicitatem fib: cudit, qui vero ductus amo-

Fluehta mundanorum 'gaudiorum omniz

re pro fuis etiam orat inimicis.

141I.

fecum mala trahunt, & eyg'hünt.

422.

66

Femina lafciviens Charybdi pariata, ; 18.

Feta nulla nocentior zítuante concupifcen«

$6

tia, lenocinante luxuria.

289. 85

Formicarum respublica ,

Ferz carnaleslibidinis intelliguntur ftimuli,

mirümque inpea

&appeti;us prave concupifcentiz. 18f.

nium in obeundis officij

ac fervandis,

29. 36

S, legendis graqiä,

Fercula verze ingerende letitig inidonea,

Fortuna plures, quos in fublime evexir

,Pfæ-'

$27. 3f

cipites egit in imum mife

þïatum.

SPL

45

Ferdinandus Imperator in comitijs Impetij

Legatos Principum objurgavit , quia im«

Fortuna tunc pinguefcit felicior, dum ube-

modico indulgerent hauftui. 3$1. 8

riüsalitur paupertas, $ 97. 6I

Ficulnea Evangelica, quia fructus alijs non

S. Francifca Romana precibus ad Deum fufis

dolium vacuum gener

fuppeditavit,ftatim aruit,

696, 60

676. 46

ofo replet vino,

Filij prodigi frater natu major acriter con-

Fraterna dileclio ubi fovetur,

queritur cum patreob paratum cum luxu

ibi domus arx

prandium filio fuo prodigo é meretrici-

fit expugnatu difficillima,

201

6

Fuga de triumphato vitio fu

Ícepta viam ad

bus poft diffipatam paternam fubítantiam

victoriam parat,

in pattiam reduci,

l'lie 9[

264. 15

Filius zterni Patris, ut hominem redimeret

Fuga ob timorem peccandi

datur honori

non dedecori.

noítram aífampfit humanitatem.

42. 9

335 15

Filius eterni Patris moritur incruce, ut nos

Fugaz natura,

& indoles

» ejüsque caufz excia

tantes, & coércentes,

commoriamur in baptismo : maduit ipfe

260, t. &feq,

fanguine, ut nos luítrali undá abluere-

Fugz affe&um excitant

mala omnia

) qua

muf.

damnum

» incommodum )

44« 14»

& moleíliag

nobis poffunt afferre,

260. y,

Malo,

Filius hominis vifusà Joanne in. Apocalipfi

rum excitantium fugam

cum gladio prodeunte ex ore.

213. 74

tria genera, ibide

Filius prodigus fame ftimulatus, pauperta-

Fugz beneficio de proft

tata libidine epi.

nicion canimr,cqm

te adaclus, miferijs cumulatus redux ve-

caílris Veneris,

pericula imminent in

nit ad patrem , qui refipifcentem filium

267. 2g

Fugse beneficio Jofe

amplectitur.,

140. 34.

Sed cur. pater

impudica Venere

ph in aula Pharaonis de

cucurrerit Obviam filio , cum iíte non«

Bloriosé trium phavit;

ibid. 29

nififedato paffu venerit ad Patrem? ibid.

Fuga beneficio cultor

caftitatis triumphae

de procacibus mulie

tibus,

329. 7

Kilius prodigus pü»kkdiþcitiam prodegit , quia

Fugæ beneficio . cultor caftitat

divitijs affluens; & tunc refipuit , quia

is ab omni

Íe fubtrahit labendi periculo,

ibid. 8

egenus,

317- 39

Fugam coércent fperata exantlatis

Filius prodigus Mercenarius cupit fieri Pa.

praemia.

262. I2-

labetibug

tris poít diffipatam fubftantiam , tefipis

Fugienda mulieris lenocinantis blay

dimenta,

Ícens à Patre recipitur ut filius.

60

nf

laquei funt, & compedes,

33$. 29

Fulgura qäomodo in nübe fia

ht ex multi«.

Verani deAjF:ä:'äw Jom. 1l,

plici

Index.

plici halituum acceffione denfa, & abea« — Gaudij

$,qui mqnäi inhiat, i-n fc fevit, 497,

dem erumpant,

107. 66.

Et quomQe

43

do amori comparentur,

ibid.

Gaudijs veris,qui ta

pitur ab illis fe furri þit,

Fulmini, & fulguri quomodo zquiparatus

qua turpia funt.

f42 83

amot , 1 fuimen terret, & amor blan-

Gaudio mundi diffluentes anxio dolore di-

ditur, 107.64

l

fcerpuntur,

49!, 25

G.

Gaudio vero;qui lztari cupit, decore virtu-

tum eniteat, . $19. 8

1

7^« Oz mulieres herbatum | fuccum ho-

Gaudium oritur ex poffeffione boni pralu-

cente ejus notitia.

450. j

minibüs propinant, qui infanis fimi«

les fiunt, & jugiter rident, 234.16

Gaudium mundi plenum fuüfpicionis,clancu-

ló intimanoftra penetrat utfur , nonut

Galeaceus Mantuanus inter primos fui avi

heroes ad puelle amaf(iz vocem concitato

.. jucunditatemingerat , fed infidias nectat,

489. 17

calcaribus equo fe przcipitem é ponte de-

dit in Ticinum fluvium.

172. 20

Gaudium mundi nonni(i cruces parturi't,trï-

xbulationes,,&lacrymas. 489, 19

Gatys Siriorum Regina pifcium appetens

Gaudium mundi amatorium

propinat pocu«

prohibuit, nequis (ine ipía pifces come-

deret.

lum, ut decipiar.

foi.

6

127. 2$

Gaudentes veralztitia cacodoemoni funt ter-

Gaudium mundi herbam Sardonicam fuis

rOrt.

/

exhibet amatoribus.

$t4. 100 -

$42. 8

Gaudia mundi cor dilatant, & animam pre-

Gaudium verum extra Deum nullibi floret.

Inunt.

$16. 1. &feq.

453. 16

Gaudia mundi falfa, & decipiunt, quos affi-

Gaudium nonnifi ex proba confcientia, &

Deo bonorum omnium fonte inexhauíto

ciunt,

487, 10

Ícaturit,

f16. 2

Gaudia humana non funt 'folat.io, fed gra-

vamini.

. Gaudium verum non

poteítmundus parere,

497. 41

nec alere.

Gaudia mundi blandiuntur,& decipiuntjma-

j23. 1O

Gaudium, qui quarit extra Deum,

,nonnifi

laciam fpondent, G naufragium apparant.

a cerores invenit,

498. 46

$2$. 28

Gaudium verum in folo Deo reperitur , in

Gaudia mundi deceptoria, efc

äm exhibent,

quá hamum obtegunt, quo incautos ca«

quo filij Siori exultant ii rege fao, jaj»

29

1

piant.

$9I.

37

Gaudium verum à folo Deo di

m

Gaudia mundi efca voluptatum hamum ob-

BuRot. Brin

" folàm Deum refluit.,

526. 30

tegunt, quo gaudentes capiunt, ac interi»

Gaudium verum ab omni defeecatum mole.

munt.

$02. 60

ftia infolo Deoreperitur,... $57 67

Gaudia mundi Íomnijs fimillima.

fo7.

77«

"

Gaudium quod é fonte non fcatutit Dei,fla.

xum eft,.& fucatum, menti reficiendae ini«

Gaudia veraqui quzrunt in mundi volupta.

tibus deliri funt , & voluptatum depa-

doneum, pluribüsque fiipa

n

tqr qxoleitijs.

Ícuntur excrementa.

Sunt veluti fodo-

$39. 75

£

mitica poma, qua Ipeciofa cutis ambitio-

Gaudium verum rerum terteharum Copià

non enutritür,. nec volu

piatibus alitur,

ne favillaceam intus . fuliginem abícon-

. f40. 78

dunt,

$12, 93

Gaudium verum non

eft HOä.ita delicatus,—u'.;

Gaudia prodeuntia ex rebus fluxis, perver-

fa funt, & venena porrigunt bibentibus,

inter vepreia germinare detrecler, ;

42.64

Gaudium mundi vapor eít.in nubem

Ípiffa-

$20, 13

E

tus, caligines offundens triítit

Gaudia, quaz virt

utum cultuQä non efllore.

äæ' $43

86

fcunt funtvana, & fucata.

: Gavij fymbolum exhibent adulatio

nis. per

Gaudia, qu& mundus exhibet excrementa

Alphonfum Regem, 429. 20

funt gaudij,

$2f. 29

Gaudia vera mundi voluptates non pariunt.

Gedeon jubetur,milites feligeré lin

*

bentes aquam.. 370..6Q

guá :lam-'

$1147

Gaudia mundi amaris pariata falicibus. $60.

. Generi humano propagando: nil noc&htius

amore cupidineo, quo virpluribus adha«

$3

reí(cit foeminis.

3

183..57

Gaudi] caufe, & effe&tus donantur explica-

Gethai ex odio inIfraelitasma

i ü&runt dolb-

tu,

4f0. 1. Gleq.

ribus uri, arumnis premi, quàimarc

Aam

Gaudij interni verz delicig in folitudine

»

!

ijsdem reflituere.-.: 208.. «8.

*

effloreícunt.

46y. 63

Gaudij confufio veram invertit latitiam.

Gloria mundi licét diaria , . ac pictum fom-

nium plurimos tamen extorquetlabores.

$18. 7..

if6. 48

3

Gaudii veri floresn

on germinant inter mun.

Gloria tota foli Deo debita, &

pax homini-

. di voluprcates, carnísque illecebras, $19

bus bonz voluntatis.

389. $0

Glorie humanz condici

O milera cum ab

Gaudij fui eft quisque faber, | j20. 11

*

- alieng

Rerum Præbipuarumä

Hebtzorum populus à Deo lacte, & melle.

alieno dependeat arbitrio, G nonnifi alie.

nà le fide zilimet.

If6. 47

aítus, tamdiu exaríit amore ; quamdig

la&tis dulcedo labia delinivit,

99. 33

Goliathusscur clipeum fibi cudi permiferit,

quo hurmerosobtegeret cumà fronte erat

Hebraorum perfidia redarguitur, & veritas

damnatur.

1$4- 40

certamen cum Davide ineundum. | 425«

Hegefippi monodia lamentabilis. |48$. 24

Heli ex vi doloris ob captam aram rettote

Gomor brevis fuit menfura tantàm capiens

ob(onij,quantum natura exigeret una die.

fum cecidit, & expiravit. 96. 22

300. $9

Heliodorus miffus ad expilandum templum

Gruum excubiz, quasno

&u viciffim aguät,

- Jeroíolimitanum punitur ab Angelïs.. $3.

utczterz tutiüs dormiant,

26. 27

42

Gula coércenda in ferculorum . luxu , quia

Hel

io;&aïüs vapulat ab Angelis non ob exe

pilatam altaris fupelle&tilem,fed ob pupil-

ventrem impleates,mentem probis affeéli«

$5* 45

bus evacuant.

lorum.direpta patrimonia.

Gula plures occidit, quàm gladius: immo-

Heliogabelus telis dele&tatus araneorum ij«

dica efculentorum, & poculentorum in

dem Rom:ze magnitudinem voluit metiri

geftio agritudines accerfit, qua ad fepule

127. Aj

chrum viam ílernunt,

197. 46

Hemor Princeps deperiens Dinam, Principis

Gula vitiorum omnium fceidiffimus eft

deponit fupercilium , majeftatem . exuit,

fons.

363. 36 .

mapaliaingreffurus paftoris. 192. 92

Gulz deliciz fugiende , moriturz pralu-

Heraclitus Alexandrinus juffus à Dorotheo

monacho haurire aquam,ferpentem hor-

dunt caftitati.Sardonicis pariantur pomis.

285. I

rendum videt aquis illis innatantem. 109

ima mulier non. fugit,

71»

Guiz delicias,quia pt

ium cum -excita-ntüt

nec appetitum coércuit, cum malé carpto

Herinacij marini ingen

malo malorum omnium colluviem de-

rocella.

2j. 24

glutivit, hominémque fuo ípoliavit or.

Herodes Rex Hebraeorum cüm primüm fub-

natu.

287. 7

audivit tres Magos € Per(ide in jndeam

Guiz ubi Judex indulget vigor juftitie — in-

appuliffe infanti JEfu obfequia pracftituri,

fringitur, G potüs hauitu excinguitur.

cur titüuit,

161. 64

/

29a4. 3

Herodes Aícalonita quatuordecim millia

Guiz deliciz in au

la Herodis caput innocen.

puerorumferro fecuit, — 396. 75

tiffimum S. Joannis Baptiftae amputárunt.

Herodes Agrippa Cafarez folemnes ludos

295-. 40

inftituit, indutus ipfe veíte aurea vidit ca«

Gula neícieates delicias, & laboribus affueti

piti füo imminere bufonem.| extenfo infi-

viribus iunt robuf(ltiores,

296. 44.

dentem funi prodromum fubfecutura ca-

" lamitatis.

441. 70

P

Gulzx exíacuranda impar quilibetcicui)ento.

ruüm apparatus,

a297. $O

S.Hieronymus in eremo jeju

nijs emaciatus

Gulx indulgens Cajus Caelar ingenti fum-

graves patitur tentationes. 364« 41

ptu exotica obfoniaex pluribus orbis pat-

Hirundinis ingenium in nido conftruendo

tibus fibi comparavit, & plurium provin.

miraarte pendulo & trabe, 26. 28

ciarum tributa unà cochà abtumpfit. 108.

Hiítoriaeítlux veritatis, quam oftendit fine

2

:

fuco, 477.97. Hiftoriarum fru&tus. ib.8

Gulz indulgentia plurimum cum imorte ha-

Hiftoriarum beneficio praterita recolimus,

bet affiaitatis, & cognationis,

302. 67

& prefentia dirigimus, pericula, quz vi-

Gulz ni frcenum iajiciatur; horno à ftatu de-

dentur imminere cavemus, 47 5.26. Hifto-

iicicur hominis,

303. 70

riarum oble&atione , cur maximi Princi«

Gulz indulgentes vitijs famulantut, | 353*

pes delectati, — ibid. 97

)

Holocauftomata,cur oblata Deo Ifrael , &

H,

non potiüis Deo Ifaaci, Abrahae, Melchifa,

dech.

129. 29

mhi tani

IEredis rifus fub perfona fletás, 488.

Homicidium plurimum adfert da

11

occifo, quàm occidenti.

134- 46

H

Hrefis plurimum femper mundo in-

Homines qui violentas manus in fe injece.

tulit damni,

94. 14

Haretici, cur

runt, léque interemerunt.

1ff« 4$

Homines carnis addicti voluptatibus, con«

difficulter convertantur,

94. 15

Halcedo juxta marinum littus. media ferme

fumptis carnibus, deflituti viribus miferé

deficiunt.

189. 85

hyeme nidificat przfentiens matis mala-

Ciämc

26. 29

Homini gloriofum e& injurias oblivifcie

131./37.-

Hamo venerez voluptatis capiuntur amori

adharentes cupidineo.

188. 78.

Homo ad imaginem ;

& fimilitudinem Dei

conditus fexta die poít alias creaturase

Hamo in(idiantes pifcibus pifcatores folent

filentium (ibi indicere.

ibid. 79

31. 45

Homo cur po

Eï(

Hauftus calidus olim apud Romanos fuit in

ft cxteras conditus creatgrgs;

- deliciis.

351. 14

3

Homo

Verani de Aþ&iöw Tone, H,

?æffff;

Index

Homo pre cxteris animalibus eft fagax,

Jacob inferviens per viginti annos foceto La-

ejtts facultates in anima;quz.

33. $o

bano typus fuit laborisfabrilis,quemChries

Homo perfe&tiones continet czterorum ani-

ftus usque ad annum vitz tri

gefimum fue

malium,quibus praeft.

34. $3

bivit,

93. 07

Homo à Deo conditus in ftatp innocentizy

Jacob Patriarcha frigido indormiensfub dio

ut: cateris praeffet corporeis creatutis,

40. I

i

Íícalam videt à terraad coelum usque pro-

tenfam , & Angelos per eandem afcen-

Homo conditusad imaginem, & fimilitudi.

dentes, & defcendentes.

109. 71

nem Dei, & in quo fita hzc imago. 90. r.

Jacob deliderio videndi filium fuum ]Jofe.

* & lequent,

phum, licét etate gravatus centum , &

Homo tenetur fe totum amore, & affe&tu'in

Deum refundere ,. cüm Deus fe homini

viginti annorum, profectionem fufcipit in

[Egyptum. 275s 18

communicet, eique fuas impertiatur per»

Jacob Patriarcha plures exantlavit labores

fe&iones.

2

91. 3. Gfeq.

fructum ledurus probi defiderij.. 250. 22

Homo quiarebus hifce infimis, & fluxis dc(i.

Jacob Patriarcha Jofepham;quem putat à

derio herec, Deo amore minüs adharet,

fera difcerptum luget meerens. . $77. 119

29. 7. & fcquent,

i

Jacob, & Eíau adhucin matris utero . rixane

Homo ex nihilo à Deo conditus, te

n&tur im»

tur.

€4.2.

I

pénfjiüs Deum amare.

91. IO

Jacobi filij tunicam Jofephi multo fanguine

Homo nunquam utiliüsfibi confulit , quàm

cüm fuis benefacit inimicis,

cruentatam ad Patrem per extraneos mit«

139. 64

tunt, quó dignofcat, num tunica fit filij

'Homo duplici ducitur amore fupero, & in-

fui Jofephi.

j68. 88. & feq,

fero, illo in füummum Bondüm, hocinhzc

Jacobi lucta cum coelite.

643« 43

iuferiora fertur,

149. 26

Jahel uxor Haberi poft propinatum lactis

Homo non glorietur corporis amidu; fed

animi loricata fortitudine.

hauftum fugientem é malé pugnata pugna

1553*:$9

Sifaram occidit.

238. 28

Homo indulgens fenfuum voluptatibus bru»

tis accenfetur,

Jahel quo j

l

ure potuerit .Syifaram ; occidere,

Ij7. $2

ibid, 30

;

Homo bonis (e omnibus fpoliat, latya

m ut

Jahel Sifare petenti aquam, d

ullce, GU re«

induat- avernalis Cerberi. . 2&f.. 20

*eens lac porri

Homo debet vir effe fui nominis,

git; & eandem dormientem

442. 31

interficit.

331.'6

Homo quia coclo natus, non debet ia coeno

2

Jeremias fuit figura flagellationis Chrifti

L

É

voluptates qüzrere.

joo.

249 79

Homo qui defcendebat ab Jerufalem in . Je-

Jeremias fuit typus veítium depofitionis,

richo, € ingraffatoresincidit ; typus fuit

felísque oblationis cum Chriftus figere»

Adami Protoparentis,

jor $7

tur cruci.,

^

1

94. 30

Homo vix natuslacrymis prafagit . futuras

Jerichontini, cur equa poena mul£tentur c

hujus vite calamitates,

605.. 87.

Haienfibus.

qm

248. 18

Hoininum inconditione, ac divitijs inequa.

Jeroboamus inhiat Throno Salomonis;à quo

litasharmoniam in humanum genusindu-

nititur Roboamum excludere,

39f« 70

cit ; & (ublatahac ingqualitate plura in-

JESUS in. cunis fpeciofiffimus íntuentium

'de otirentur incommoda,

641«-33..X

- rapiens fenfus, && amores, cor expofcit

' fequent.

noítrum.

47. 24

Honer pluribus obnoxius periculis,

1f4.

JESUS in terris natus botro comparatur à

41. Honorabilior is eft, quem nullam ho.

- fpon(a, & cur? 98. 3o

noris defiderium pulíat prater divini ho-

Jezabel typus concupiícentiz, & luxoric,eft

noris incrementum,

15442

Eli& terrori, qui propterea fugit.

317*

Honoris culmina bracteata, & dignitatum

2

"

fplenderes umbratiles.

402..100

ïgn

es flabulantes m itm;sv terrze vifccgribüs

Hora fexta, quo Chriftus fuit cruci affixus

faxeos montes disrümpunt,& rupes foras

fuit meridies.

$$4« 40

ejaculantur.

257. 27

Hoftis dome(ticus cagtcris pernicioüor.z.dæs.

Ignis nil damni intulit rubo à Moyfe vifog

neque adolefcentibus in fornace Babylo«

Hugo Grätianopo:i-itahus antiftes. eximius

i

. nica,

11$,. 80

;

cattitatis, cültor-oculos necia. propriam

Illecebrz foeminarum laquei funt, duibu

matrem dirigere,nec minüs figere voluit;

homines capiuntur minüs cauti. — 272.

&7I. 38

6

Hugo Epiícopus

C»rätianbpolitanus, cultor

Imago Deiin homine,in quo fita. . 31.4,

caflitatis propriam matrem videre noluit

32. 46. & lequent,

. cum ipiamalloquerecur, 27j« $7

Imago,& fimilitudo per quid differant. 32.

I.

8

Immifericors,cur habeatur injuftus, & ini-

Abel, quia defes interpretatur, ejus frater

quus, . 6to. 29

J

maior natu eit. Jabal pater-canentium,

lmperans pluribus neceffe eít, plures formi«

det,

3490 2Q

327. 72

n

Rerum præcipu arum.

Smpudicitie hominum diluvium in terram

Invidia doemonis Protoparentesepité paráa

difo terreflri extorres,

613. 13

traxérunt, 180. 4f. G íeq..

Invidia Cainum armavit in fratrem Abe-

Impudicitig mare infidum,naufragijs fcetum.

614. 16,

Filiog

267,. 31

lem, quem occidit,

Jacobi Patriarchz in Jofephum fratrem,

lndigentia pauperis lex feft intimans exerci*

tia pietatis.

708. 24

quem Amalecitis vendiderunt,

615,19

Indoles viri chriítiani eft eequé benevolum

& Ífeq.

Íeamicis , ac infenfis exhibere.

124.

Invidia fibi culpa eft ,K& fupplicium, é18.

2

o

uv

Indoles mundani gaudij eft melleoin poc

Invidia patvulos efficit invidentes, quos oc-

$04« 64

cidit,

629. I2.

Invidus proprie de-

lo venenum propinare.

Infantes Satutno inter ofcula à parentibus

rogat authoritari , fuique ipfius eft tor-

immolati.

tor,

619, 13.

Cur patietur ferpenti

486. 4

N

ibid.

anfernus fpirituum immundortu

m eft tetra

regulo.

habitatio.

280. 72

Invidia ambitionem fibi adfcifcit contubeti'

620.

6

;

Inimico prodetfe chriftianze perfectionis at-

nalem.

Invidia Core, Dathanem , & Abironem vi

tingit faüigium.

130. 34

620e.

Inimico infenío, qui prodelt , fe ipfum be-

vos egit in gehennam przcipires,

36.

Core conjuratio contra Moyfem ,

neficijs cumulat ; & qui gladio in ho*

& Aaronem.

üem/irmit ,in fe vulnus retorquet, 139.

ibid. 37

62

,

Invidia vermis eít fructus corrodens delica-

Ínimicos amore profequi ,. ac illis benefa-

tiores , non fterileícentes vellicat arenu«

las.

623. 46

cere perinde eft , ac divinam imitari na«

turam,

123. 12

Invidía, & Fortuna ,cur fingantur manicis

ligneis, &unà colligata.

623. 47

Inimicos diligere cordis affedtu , & manüs

effsctu culmen attingít chriftianz perfe-

Invidia nemini parcit , etiam Principes cat-

Cionis,

pit-

624. $O

injrig , & inimicitie in a

QUa [cribenda ;

Invidia is catet ; — qui nulla virtute claret.

624. 52

beneficentiz , & amicitiz zere Ículpenda.

474. 95

Invidia cenfurrexit unà cum manipulo Jo-

Íephi. 627.,6r

Anjurias fibi illatas contemnere generofi eft

animi chriftiani,

123. IZ

Invidia Cainum armavit in Abelem, quem .

& interfecit,

631. 77

Injurias fibi illatas tolerare mente ferena ,

animóque imperturbato virum prodit

Invidia putidus fons , ex quo vitiorum om-

. nium putidi Ícaturiunt. latices,

632. 1.

fortem , & Deo addidum, fuique Do-

& feq,

minum.

130. 32

Invidia multiplici fcelere fratres infecit To»

injuriz nobis illatz charitatis clypeo tetun-

fephi,

636. 2, & feq.

dendae, ut profint , non obfigt.

ijo.

Invidia ubi fuum venenum fundit ; ibi om-

nia con(undit.

Ánjurias fibi illatas oblivione del&re ,, &ad.

636. 14

verfarios beneficijs cumulare viri eft fa-

Invidia Saulis in Davidem poft delatam vi-

ftigia attingentis chriftiang perfeclionis.

&oriam de proítrato Goliatho,

636.

14. Grfeq.

138. 58 —

Invidi veluti ve

fpertiliones alie—no cacutiunt

Invidia Theodefij junioris in C

yrum urbis

617. 27

s

inflauratorem.

63*. 18

fplendore.

invidi errant in folitudine in inaquofo.äzo.

Invidia obliteratin Saule nomen David poft

proftratum Goliathum, ^ 637, 19

lnv;idi apibus pariantut , Gcut, . 624. 59

Invidia luo livore naturam bonitatis COf.

Invidi non (olàm funt odio profecuti vi.

rumjpere adnititut, /679, 2$

ros illuftres , fed etiam cosdem intereme-

Invidia ubique locorüm nafcitur , citó fuc-

runt,

á

creícit , taró emoritur, jugiter nocet.

626. $77

Yavidi Jacobi filij dentes acuerunt in Jofe-

642, 38

hum fratrem,

Invidia aram contaminavit, Gtmannz mes

ibid. $8

Tnvidi Regulis ferpentibus pariati ,

& cür.

ditullium in deferto corrupit.

^

54:.

6$51. 70, Invidi dentes acuunt ; ut a-

lios mordeant,

ég1.

71

Invjiäïa fibi carnifex ; 1fe" ipfam interimit ,

licét non moriatur.

ibid. 4t

Invidia precoqua fappliciorum gehenna de

[6)

alieno bono tabelcit , fe ipfam torquet,

InvidiaRomul

:

610, 1

effecit, ^ 442. 41

o, & Remourbem anguüan&

Invidia eft animi triftitia, quz invidentem

Invidia perniciofiffimum vitium,

644- 47*

2

Promeritas poenasà fe expofcit,

645.

acriter torquet,

610. j5

Invidia eft triftitia de alieno bono

" quafä—

jo.

Quomodo dicatur cculos juvare,

610, 4

ibid*

Velpertilionis naturam fibi ufur-

tenus hoc obítat beno invidi,

Invidia quomodo includat gaudium de malo

pat ; alienz gloriz fplendores non patitur,

64(0 61.

Invidia adeó malignancis eít

V,altc:ius. éni, j

) Fffff3

Rnàtus.

Ihdex

naturg , ut in fufcepta beneficia dentes

Job figura fuit Chrifli in. deferto tentatià

acuat;

648. 60

Dotmone.

83. 28

Invidia hominem ab homine dejicit, quem

Job manum expertus Dei, ex integro divie

in gregem detrudit brutorum,

649.

n2 fe conformat voluntati.

11!0. 76

6

Job divino exardens; amore propriam exvit

Invidia nititür Lazarum é finu Abrahze de-

voluntatem , illam induiturus Dei. 117.

turbare in divite flammis torto.

640,

6

Job exulceratus » fedénsque in fimeto ab a*

invidia carentes Deum zmulantur-

£f8.

micis redarguitur itpietatis.

I41. 6j

97*

Invidia non eminet fine aliotum dee

Job poft toi

eratas adverfitates recuperat ,

preffone, | 661. 110

qua perdiderat, duplicia.

141,

67

Invidiz luculenta defcriptio, ó11. g. In-

Job ; cur natalem diem expun&tum defide«

vidia antiquum in mundo malum. ibid.

ravit à numero coeterorum.

158. jj

$.

Angelos detru(it & fummo coclo in

Joblicét adamantinus fibi non fidit, muliee

imumgehennze. ibid, Cainumtorfit,

res caftitati noxias declinavit.

340. 74.

& ad fratricidium ftimulavit.

ibid, ro

Job cur timuerit , nc filijin convivio bene-

dicerent Deo.

Invidie dentibus mordentur quotquot a-

340. 28. & feq.

liqua praregativa cateris antecellunt.

Job filij càm primüm indulferunt convivijs ,

613. 12

premature rhorti fiunt obnoxij,

;

Invidiz livor feetus eft viperinus, propriam

6

37f!

interimit genitricem.

617,. 26

Job pactum fuis cum oculispepigit, ne foe-

Ínvidiz livor difficulter declinatar , omnes

minarum vultusincurrerent. j22. 18

inficit virtute , vel dignitate infignes.

Job poít toleratas calamitates duplicata à

6$4. 83

Deoaccepit bona,

qua perdiderat , &cu;

Invidum, non folàüm mala propria,verüm,&

non etiam filios,

$63- 69

bona aliena adiguntefle miterum.

614

Jobi &rumnz , calamitates , & morbi re»

16

cenfentur

?

.

ejüsque vírtus com

tur.

menda!

lnvidus alienam felicitatcm proprium fibi

140. 64

conftituit fupplicium,

6iO. 3.

Jobi erümnz , egritudines, ac virtutes re«

Invidus arborem Thimonis in fuo excolit

cenfentur.

711. 33. & Íegent. & 6j x

horto.

620, 34

Jobo cur ultimus tantàm nuntius mortem

Invidus nec pares patitur , mec fuperiores

aperuerit filiorum in lapfz domüs ruinis.

»

tolerat ; errat in folitudine in inaquofo,

$79. 94

6217 40

Jonz appulfus in Ninive collatus cum Abra-

Invidus animus magis nocet , quàm inimi-

hami ingteffu in /E

62-;. f;.

Invidum tot«

. & feq.

gyptum. 4 O,' 22

£us anrtus.

quet aliena felicitas. — ibid, $4

Jonas fuít figuta fepulture Chriíti,

84.,

Invidus non curat propriam falutem, dume

20

modo damnum inferat , cui invidet.

Jonzsdumexcidium minitatut Ninivitis;tota

645. 66

civitas incinere , & cilicio poenitentiam

Invidus minus dolet de injuria fibi illata ab

agit.

135. 50

Jonas Propheta adverfus Ninivitas immife.

eo, cuiinvidet , quàm de ali.enafclicita-

te, 629, 64

ricors,

164, 74

Ínvidus adeó eft truculentus , ut nec pro-

Ieuas minüs peccavit deglutiendo mel, quàm

! prio parcat fanguini.

$15. 10

eructando verba, quibus aufus fuit patri

anvidus de bono alterius tabefcit , de cujus

detrahete,

222, 27

calamitate lztatur.

637. 20

Jonas detrectans Deo. obtemperare praci-

ánvidus nititur inzqualitatem in mundo e-

pienti predicationem Ninivitis. navem

vertere,

640. 22. -Ex aliena felicita-

confcendit , fed ortà procellà projici«

641.

.te propriam haurit miferiam,

tur in fluctus,à Ceto deglutitur, & inco»

6

lumis ad litus defertur,

2i16. $1

anvidus ex aliena obfcuritate nititur fplena

Jonas, cur non timuerit ceti hiantem vora«

. dores haurire , quibusclatefcat, |656.

. ginem.,

, Et Eliz Jezabel terrori fuerit,

90. G feq,

217. fI

Joabi , & Judz ofcula frequentiüs in prin-

Jonathas deguftans

| favum mellis oculis il«

pum aulis figuntur , ut vulnera infli-

luminatur, 470. 80

gantur,

207. 5$

Jonathas , quia pauxillum mellis guflavit ,

Joabus fub fpecie amicitiz odio profequi-

mori cogitur, -£03, 63

tür Amaíam, quem ofculans intetimit,

Jonathas propriz priüs confuluit incolurhie

207. 4j

tati, poftea aliena.

691. 62

Joachim Deum benedixit Bethuliz obfidio-

Jofeph Patriarcha adverfarios eo impenfiori

ne folutá.

129. 30

profequutus fuit affe&u , quó diriüs ei

Joannis Baptiftz locuttz , & mel fylveftre,

nocuerunt detento incateGre, — 133, 41

quibus 1n delerto veícebatur* — 403. $3

Jofegh

Rerum przcipuarum,

Jofeph Jacobi filius ; curà fratribusodio ha-

Isralite patriz zftuantes defiderijs rïþïs ime

bitus. 202. 37. Ejus polimita veftis

fedent fluminis Babylonis , fléntqueamaré

fufpenfis in falicibus inftramentis lctitize,

acceptaà Patre infignum fpecialis amoris

fomes fuitinvidie , GG odij.

ibid. 39

236. 24:

Jsraelitis menfura prz

(cribitur diurni panis

- Jofeph à fratribus in cifternam demiffus , ac

divenditüs Madianitis,

202, 40, & fe-

intra limites frugalitatis ; non veró co.

uent,

turnices caXantur.,

302,

Judzi exitiali odio Chriftum profequentes

Jofeph Patriarcha , & Prorex in ZEgypto

obviat patrifuo Jacobo, 255. 18

convicijs eum lancinárunt,

219, 18

Judis proditor Magiftrum fuum oículo pet»

]Ofeph ftudio addi&us caftitatis pallium ad.

fidiffimo prodidit. 314. 44

mittere ampliüs noluit , quod lafcivien-

Judas Chritto adulatur, quem ofculoamo«

tes procacis mulieris manus tctigerarnt.

267. 30

ris fymbolo prodidit; ac vendidit, 408.

II

Jofeph Patriarcha pallium , quod lafciviens

tetigerat , reliquit, ne peftis laícivie & pal-

Judas an commhtnicaver

lit in ultima «cena

cum cateris Apoftolis,

lio in corpus ferperet,

305'. II

$19- $9

Jofeph Patriarcha otij fuga herze delufit il-

Judas oículo Magiíftrum prodit.

$60. 6t

333. 22

Judex amore aítuans cupidineo nonni(i a«

licia ad turpe facinus.

Jofeph Patriarcha Rubo pariatus flammis

greftis & inhumanus effe poteft, | 173,

circumdato citra noxam.

336. 32

2

Judex proprias ulcifcens injurias ex Tudice fic

Jofeph fugà, & pallij abdicatione propriee

reus.

confuluit pudicitig.

337. 40.

124. 1f

Jofeph pailium exuit , ne pudicitia fpolia-

Juditha folitudinem quafiv

it in propria do«

:

mo.

407o 69

retut.

359. 48

,

Jofephi Patriarchz — tunica c

ruentata typds !

Juditha caltitatis cultrix , cur acceífura ad

Veronicz abftergentis linteo Chritti vul-

Holopherngim afcoperam vini fecum de«

tulerit.

3$f. 16

tum.

84. 80

yofephi fomnia fratribus manifeftata lethale

Judithae pedes caput profirárunt Holopher«

in ijsdem excitárunt odium.

211. 66

n1s.

272. 4

D

Jofephi Patriarchae fomnia invidiam excitá-

Juli; Cafaris interfe&tores , pereunt

ormnesk

runt in fracribus,

619, 69

infelici morte.

629- 68

N

Julius Cefar maluit curari,ut urfus , quàm

Jofzphi Principatus , eur potiüs in manipu-

aflentationibus illiniri,

lo, quàm in vellcrc ovium adumbretur ?

438. f4

629. 70

Julius Agricola periclitatur coram P'rincipe

nonob crimen, fed propter recenfitas lau«

Jofepho Ruben , & Judas fuerunt ex fratri-

bus patrocinati.

633. 5

des, | 447«887

Julius Baffusvirum exhibet in convivio à Fla-

Jofephus fpoliatur tunica polymita , ut frg-

minio occifum ad excitandum affectum

ternumícelus pallietur. 634. 7

jofué fexcenta peditum millia duxit , quz&

miferationis.

$84. 22

vitam clauferunt in deferto.

237; 4

Jris rifus plorantis olympi fymbolum mun.

L.

dauz voluptatis,

*

Is veré delectatur, qui omnem abigit extra

ABia Sponfz pariata vitta coccinez, &

Deum dele&tationem. :1:2. 92

! quid per vittam cocci

Ifaac captus defiderio fetini edulij cum prz

*

,

neam inteni gáture

44*. 67

fenio oculis caligaret ; loco Efau fuam

Labores , ni(i in Deum.d

4irig'an'tur , infeli-

citer otiantuf,

25$. 44

^. Jacobo impertitur bencdi&ioncm. 241

Labores neceffarij,ut quisque proprium fibi

Ifaacus fuit ngraChriüi bajulantis ctucem.

.comparetcomnmodum. :.264. 14

84. 80

"

Labores plures in excolenda terra; ut homo

Ismael cum matre À

gare, cur ab Abrahamo

panem edatin fudore vultás.

$27. 65

dimiffus fine opulento penu.

702. 75

Lacedoemonij ; cur in bello punicea

vefte,

636. 16

»induti

:

Ysraélis populus , quia jejunus ficco veftigio

mare pertranfivit : fed ftomacho pleno

Lachryme refipifcentium Deo grati

mmæ,

petvicax rebellavit , & tum coepit gulz

eandem cum Deo occupant in. ccelo fe.

dem.

delicijs inhiare, feditiones excitavi;. 363.

19. 8

Lachrymz Magdalene lapidem fepulchra.

ilsraälitæä Jofu£ redarguuntur , quia pro-

lem demortui fratris Lazari excavä;unt.

miffionis terram defiderantes otio torpe-

$j* 49

Ícerent.

Lachrymae Magdalenz, cur minüs potent

'es

Israélitarum fuga ex /Egypto , G tranfitus

fuerintin Chrifti fepulchro, quàm inillo

maris tubri , in quo Pharao naufraga-

H

Lazati,

f6. 51

*

tur. |.$29. 37

Lachrymze fervent , fi ex

2ítu nafca.ntur a«

Israélitasidolorum cultores occulto Samuel

. moris , & ex calore prodeant vdeüderij;

ex epota aqua hauftu detegit. 219. 15

Lachry.

&

— Índex.

Lachryme Jofephi Watriarchze defiderantis

videre Jacobum Patrem dulces , & fer-

Lachrymse funt effic:ces legati Deo gratif.

Ventes,

fimi é terta ab hoizinibus i

£3f.

19

$99. 69

n caelum miüï.

Lachryme D. Pecri amarz; poflquam ad ig-

L:chrymaz emollfint Deum , fledtántque in

nem friguit, & Magillrum negavit.

vota illachrymantis.

23$. 20

Lachryme mortalium: quomodo dicantur

Lachryma ex interno gaudio plerumque e-

delere decretum Dei immortalis,

ibid.

liciuntur.

236. 3j

Lachryma interdum indices funt gaudentis

Lachrymze abüeräendis conf'cientïæjfordi-

cordis,

animíque latantis ob expleta de.

i*ö

fideria,

237. 2

buslavacrum opportunum. 6o2. 76

Lachrymz quomodo fuerint noflram ope-

Lachrymz re(pifcentis rofcidi ridentis o-

ratz redemptionem.

ibid. 77

lympi funt imbres.

$79. 1. & feq.

Lachryma decumbenti Ezechie vitam im-

Lachtrymz refipifcentiu

m funt latum vitz

petráruut,

602, 77

aufpicium , flammas extinguunt gehen-

Lachrymz vocalesfunt , & flexanimz , rem

nz , vitiorum delent fordes , lugentes

milericordiz fibivendicant , &veniam,

Deco agglutinant , quem emolliunt ,

quam de patratis deliótis expofcunt pia ;

flectántque in vota plorantium.

2

186,

& grata violentiaà Deo extorquent, 603,

78. Lachrymz , cur à Davide dicantur

Lachryme refipifcentis Deo hominem ag

auribus percipi , & non potiüs oculis,

glutinant plorantem, efficiántque laetan-

ibid,

Lachrymarum defluxus vocalis

tem.

$87. 29

eft , & clamor ad impetrandum efficax,

Lachryma funt taluberrima alexipharmaca ,

ibid, 79

quibus animi morbis opportuné occurri-

tur.

$87. 30

Lachryma venaticos imitantur. canes , feras

per campos , fylvásque infequentes. 603.

Lachryma refipifcentis inextitiguibile gehen-

8rI

nz incendium extinguunt. — f87. 21

Lachryma quomodo dicantur gehehnz,ïn-

Lachryma refipifcentis faliv

cendia extinguere. 604. 82

*«

riata.

$88. 33

& 'Chriüi pa-

Lachryma refipifcentis adeó excellunt , ut

Lachryme refipifcentium tartareas. legio-

excedere videantur lilium innocentiz,

nes fugant , expugnant. 588. 3j

604. 82

Lachryae refipifcentium naufragium vitio

Lachryma atefcentem cordis noftri tellu-

apparant.

589. 36

rem ad uberem fructuum meffem fecune

Lachrymse quamvis non loquantur , ve-

dant,

60$. 85

niam impetrant peccatorum.

f21. 44

Lachryma refipifcentis plorantem in coelüm

Lachrymze D, Petti poít frinam negatig-

evehunt.

ibid. 86

nem arétiüs Deo ipfum agglutinárunt.

Lachryma re(ipifcentis gaudium excitant in

$91. 4f

colis ; quia in terris fuperftites abítere

Lachrymze Deum veluti obftringunt ad im.

gunt noxarum fordes.

606. 89

petranda petita.

$91. 45

Lachrymz cordis munditiem adferunt , qua

Lachrymz,8t Deum flectant in vota ploran-

Angelis , vel inaximé placet.

ibid. 9o

tis, non funt fundendz pro rebus tem-

poralibus,

$21. 4j

Lachryme , quibus fpongia poenitentig ma-

det , maculas abílergunt noxarum, é07,

Lachrymz refipifcentis veram ineunt animi

92

quietem.

$21. 48

Lachrymz refipifcentis gehennz extinguunt

Lachrymaz refipilcentium donis imbutz coe-

incendium,

608. 96

leftibus lugentes Martyribus equant,

$93. €2

Lachrymi, quas re(ipifcens fpargit , femie

na funt zternz lztitiaz.,

608 95 .

Lachryma refipifcentis Deo gratz , quasfuo

complectitur finu.

f25. 61

Lachrymz acerbitatem liniunt doloris, fi

ex commiferatione eliciantur, 686, 23

Lachryme , Magdalenam in civitate pecca-

tricem , in domo Phariízi

Lachryma tefles propeníi amoris,

6 9 Qyo

gratiz effece.

39. Lachryma C

t

hrifti in morte Laza-

runt piícatricem,

$96. 62

g.

ibid.

Lachryme Magdalene Deum flexerunt in

Lachrymarum duo fontes expenduntur,

vota mulieris refipifcentis.

$96. 62

$44. 1

Lachrymz refipifcentis veluti totidem al

in coelum elevant lugentem.

Lachrymiarum ingenia , quz dicantur. $88.

f97. 63

Lachrymarum lavacrum e(t fecundus baptif-

Lachrymz pariantur ferreis globi

s é bellicis

mus.

$88. 34

tormentis excuffis ad regnum coelorum

Lachrymarum pretio refipifcentes regnum

expugnandum.

$98. 66

coelorum fibi coémunt.

Lachryme refipi(centis femina (unt , quz

590. 41. & leq.

Lachrymarum amaritudine

m amat fpiritus

in fructus crefcunt vitz aterna. - ibid,

Domini , ideóque deleclatur lachrymis, -

67

$93- $3

Lachrymze fuppeditant fru&us fpirituales ;

Lachrymarum lavacro emundamur

| temporales, $98. éü

peceatorum,

E lepr As

$95;. 60

Lachry.

Rerum przcipaarum.

*

*Lach-fymafum unde anime nmavigium ad

Lenones Sufanng impudico zfluantes amo-

portum coele(tis patriz perducunt, — 608.

re cecutiunc , ne coelum videant.

I74.

95

"

Z

ciülum '

Lachtymarum aquis animz propugna

Lex Moyfis umbra fuit legis evängelicæ. 86.

circumvallandum:

609. 98

97«

Cur datainter caligines.

ibid.

Lachrymis, quibus Magdalena pedes Chri-

Liber à Joanne vifus figillis claufus, cur tan

ftiiablait ,^ proprias abílerfit culparum

cim poít agaum occifum re(eretur. 439

maculas.

6

x

607. 93

Lachrymis Juditha. Holophernem proftra-

Libri afcetici moribus corrigendis , animós.

vit,

609. 97

quelaxando peridonei, ^ 474. 91

Lztantes cum mundo gaudium produnt in

Libri ita volvendi , ut que legimus, ani-

extima vultüs cute ; fed intus lachrymis

mo hzreant,

474 95

madent,

488. 14

Libri aícetici , & exempla San&ctorum ad re«

Latantes cum mundo Sardonicis herbis ex-

fipifcendum, vitámque emendandam mo-

faturantur.

489. 1j

vent,

476. 1OIL

Lotati cum Chriíto trefürgente , qui cupiunt,

Libri obfceeni flammis extradendi , quia mo-

. debent & ipfi ab hisce inferioribus furge-

ribus corrumpendis tantüm apti,

477*

re.

4$9. 4*

;

1O

-

Lztitia vera in haclachrymar

um valle prz-

Libido non folàm homines profternit , fed

fentis vitz non effloreícit.

4j9.

I.

urbes, provincias, G regna evertit. 1 90,

£8

fequent.

Laetitiz affe&tus cauíz , & effeCtus donan-

Libido quzedam eít vorago, non cotpora tane

tüm, fed etianr animas devorans.

tur explicatu.

4$0. I

19f[,

Lztitia mundi perfonata eft , cui filarvam

8

48 f.

detrahis , nonnifi lachrymas elicit.

Libido ubíque gentium cruentas effudit clas

1. GC leq.

des , ferales neces fpatfit.

I91. 9t

Latitia mundi larvaeft, quà internus obte-

i

Libidinis vórago omni ftudio vitanda, toto

gitur dolor.

$13. 89

nifu,plenáque fuga declinanda,

ibid. 89

Lxtitia veranon fcaturit nifié fonte vitz, feu

Libido hoftem non timet ni(i fugientem ,

Deo, extraquemfruftra quaritut, 517.

& Dei przíentia , G timore munitum.

338. 41

Letitia vera prodit & proba confcientia,

Libido Parthorum more fugiendq vincitur ,

$18. 6

ac debellatur.

338. 41

Lztitia mundi confufa verum pervertit gau.

Libido paícitur convivijs , incenditut vino ,

dium, f18. 7

inflammatur ebrietate.

364. 40

L2titia vera floret , ubi virtutes Dei exco-

Lilia fatuarum virginum etiam à flore campi,

luntur.

$24« af

cui volupe eft paíci inter lilia , fi otiotor

Lxtitia vera in folotantürn virtutum excul-

peícant , excludpntur. 25$$. 43

to exercitijs radices agit,

£26. 51

Lingua odiorum focunda parens taciturni«

Latitia vera non eft , quam mundi fpondet

tatis froeno coércenda.

214. 1. & feq.

voluptas; fed umbra gaudij,

$27.. 53

Linguaad convicia prona, & lubrica, nift

Latitia vera non inrenibus floret, qui pleni

compefícatur diffidia excitat , & odia

funt illuftonibus , fed potiàs areícit. $50

parit,

214. I

Lingua quovis g ladio acutior vulnera infligit

lethalia.

;

Latitia vera ab eo eft fonte hauriïenda ; à

Ei4. 5

quo bóna omniadimanant. 5$33. $z

Lingua non coércitaCaligulam Imperatorem

216. 6

Latitia vera in fola reperitur Dei pofleffio:

perdidit.

*

ne,

$355« $5

Lingua eít animi

index , & quæïntuä fove-

218.

Lamech Antefignanus bigamorum genuit ex

tur.affedtio exteriüs fe prodit.

Ada Jubalem coripheum pulfantium ci-

15

;

tharam; & ex fella Tubalcain malleato-

quod i«

Lingua fapit , olétque exteriüs ,

rem,

134* 42-

Quàm diffimiles filij

tus pe&stus deeoquit.

219. 18

ab eodem patre ? ibid.

Lingua in labijs detra&oris ignis eft in for»

Lampades quamvis virtutum cultura fplen-

nace avernalis tottoris.

221. 25

Linguanaturam ignis imitatur ob celerita*

. deant , extinguuntur tamen fi otio tor-

peant,

2$j* 43

tem, & incon(tantiam.

211. 24

Languor, liquefactio , & fervor , quomo-

Lingua infroenis non folüm detractionibus

do dicantur effe effe&tus amoris.

13, 29

verüm etiam convicijs , & derifionibus

Lapillus € montis delapfus fafligio fimula-

odium excitat in pufillis.

226, 41

chrum Nabuchedonoforis protrivit, 1 2.

Lingua prava adeó noxia excitat odia , ut fa.

3j

L

228.

Laudes

hominum vana , R& fluxæädeünunt

milim integra evería chrint.

I

cum verbis,

449« 94

Lingua , fi prava fit, membrum eít cerpo.

ris omnium perniciofiffimum.

ibidem.

Legem daturus Deus olim hominibus per

Angelos loquutus fuit.

86, 9

Ferani de Affeclibus Tom. i.

4863 £5 8

Lin«

CPRNAPES

Tndex

Lingua ptocacis mulieris evertendz adole-

Luxuria diluvium acterfivit , ut labes purga-

Ícentum calílitati aptum in(lrumentum,

rentur, quasterracontraxetat, 279, 68

309. 16

Luxuria non oculis tantüm , fed etiamcon.

Lingua loquax veram nequit lztitiam inge-

nerare,

tadu, &alloquio contrahitur, 309. if

472. 8g7. ^Amalecitem , qui

Luxuriía toti fpeciei humang noxia probro

Ípolia Sauli detraxerat , perdidit , quem

laborat fterilitatis,

. filentium ferváffet,

3192. 59|

ibid,

Luxuria genus humanum extinguit, & in«

Linguz volubilitatem prudentiz , & zqui-

fernum accendit , mundum hominibus e«

tatis freeno , qui non coércet , fupplicia

vacuat , & gehennam replet. |316. 61

fibi apparat.

217. 11

Luxuria compedes injicit non fugientibus;fed

Linguam negligentes compefcere lethalia in

harentibus , acaudentibus.

33j. j!

Íe odia excitant,

216, 7

Luoxuria fuam à luxu haurit nomenclaturam,

Linguam, quiacuit in viros probos , Det-

que amicos,mortem fibi maturat

216,

p:iïmariö ver(atur circa voluptates, 359

8

:

Luxuriæ mare fuis non deflituitur Sirenue

Linguarum faclo divortio Babylonicee turris

temeraria ftru&tura corruit.

lis , qua centu alliciunt , ut interimant,

88. 94

282,

84

Livius Salinator,& Nero Coníules (imul re-

Luxuriz pelagus fuos habet flu&tus , fua bre-

nuntiati amicitize foedere junguntur , &

via , luósque fcopulos, necilli defunt in-

mutuis con(lis Hannibalem frangunt.

fames naufragijs fcylla , nec voraces cha«

10. 1j

rybdes.

316. $O

Loth, quoshabuitgeneros infenfos benefi-

Lycurgus aurum exclufit & republica , ut

cijs camulat ,. & à flammis fübtrahit.

injuftitiam depelleret , & ad ftudia virtu

13f. 47

tum impelleret,

470. 362

Lothus ab ebrietate ad

geminum inceítum

Lycurgus lege cavit , ne quis alteri triftia ;

i

impellitur.

36$. 46

infauíla ,

ac finiftra nunciaret,

$69.

Lucernz ardentes in manibus quid figaifi-

33

cent.

25$. 42

Ld

M.

Lucifer creaturarum elegantiffimus , cüm

primüm vitio coepit adhzerere ambitionis

: Agdalena in domo Pharifæi lachrye

in avernalem titionem fuit conver(us, ejus

pugna cum Michaéle Archangelo defcri-

mis abíterfit maculas , quas in civi-

bitur,

tate contraxerat,

252* 57

264. 19

Magdalena Chriftum , quem noninvenit ja.

Lücifer ambiens divinitatem praeceps ruit ín

centem infepulcliro , invenit flantem in

gehennam.

398. 81

horto.

306. 7-

Luciferinvidia tortus é fümmo ccelo in imum

Mag dalena in civitate peccätrix beneficio la«

detruditur gehennz.

6f0. 66

chrymarum fit in domo Pharifzi diving

Lucretia Romana ob mortem f(ibi illatam

gtatiz pifcatrix,

$56. 62. & feq.

poít patratum fcelus carpitur,

,

)74.

Magdalena , quas con:taxerat noxarum

2

xääcui;ïs , lachrymis abiterfit,

60;-

Lu&us refipifcentisà vero gaudio haudablu-

dit.

$86. 27

Mfg[dalena refipifcens lachrymas Chrifto

Ludicra , obícoenitatem redoleant, inido.

obtulit , quibus confcientia labes purgas

nea funt animo honefté laxando.- 477

IG

re. 6of. 04

Magdilena amoris igne exz(tuans lachrye

Ludovicus XII, Gallorum Rex injurias fibi

mas elicit e flammis.

ibid.

j

illatas detractoribus chriftiana generofita-

Magdalenz lachrymz lapidem fepulchralem

te condonavit.

229. 41

demortui fratris Lazari excavárunt , &

Lugentes alijs priores coelum ingrediuntur,

f90. 42

j

Chriftum emolliverunt , ut eum ad vi«

tàm revocaret... $$. 49

Lumbi , cur ptzcipiantur à Deo pracine

Magdalene inhibetur Chriftum tangere ;

gi.

4f4. 41

um 'l'homas toram manum vulneri ime

Lunz pulchritudo mutationibus obnoxía ,

ponat pectoris , quó inde difcamus fce-

acconítans fuis in inconftantijs.

22. 16

minarum tactus refpuere , ac declinaree

L

Luícinie cantus varius in feceffu rutali ani.

30j. 8

mum jucunde relaxat.

463. 56

Magi novam videntes flellam & deferto

Lufus lapilli innatantis marinis aquis, ^ 461.

$0

h'q jüs mundi afcend

x

erunt in Deum. | 39*

"7

Lufus hone(ti , qui atte ; ac córporis modica

Magnetis cum filice comparatio , & quis[a«

agitatione reguntur animo laxando ido«

net.

pis nobilior,

12£4. 17

480. 114

Mala punica coronátur de flercore innuttita,

Luxuria ceteris vitijs audentior virtutes om-

nes nititur evertere,

392- 87

100. 87

Malum perfonz . miferabilis dupliciter fierí

Luxuria Perfíarum eó excreverat , ut omnes

poteít proprium períona miferentis. / $72

termimos egrederetur honeilatis, 191, 89

Manus

Rerum przcipuaram,

$

Manus lafcivientis mulieris vinculum eft lu.

Miferationis affe&tu

xufria,

309. 18

l

$81. 8

L

quqquo &xcïtandus.

Manus procacis mulieris laq

uci/ funt , qui-

Miferarionis affectui

eicitando rerum hu«

- büus incauti viti irretiuntur,

j10. 23

manarum viciffitudines uberem fu

tant materiam.

ppedi«

Manuum tactus , jocíque mulierum proca-

58;. 23

cium occulto fafciqo camta;em toxicant,

Miferationis affe&tus quomo

ciendus.

É

do ab Oratqre

304. 1

$86, 26

Maria Virgo, quo

d cbncepit * verbum pe-

Miferie propriz excutiendz nullum amule-

256. 48

;

petit.

letum aptius commiferatione , & benefi.

Maria Oegniacen(is eximia ca

üirtatis cultrix,

centia; quà &e

T

fuunnoüs opitulamur, 764

Virgotympaniftria. 320. 65

Martinianus Eremita Zoém impuram mulie-

Mifericordia eft animi

affcclus , quo incli-

rem in cellam poft longam tergiverfatio«

namur ad benevolé

nem admittit , fed ignis cruciatione eva.,

miferiz.

$80. 4

oPimJgndum aliense

dit periculum, — Fugit in fcopulum ma-

Mifericordia , in quo fenfu dieatur virtus

ri, .343. 62

.

charitatis. 65$. g. & 19

Martytes Chri(ti omni

a fubjerunt fupplicio«

Mifericordia, non includit nec

3

;

effarió affli-

rum genera alacri animo,

263. 1j

. &ionem animi,

666. 11.

Martyria Prophetarum ; & Apoftolorum,

Mifericordia pro

prié et inDeo; licit nulla

6935.

fit afflictio.

666. I12.

Mifericordia,

Mater. filiorum

: Zebedzi infipienter petjit ,

cur juítitiam precedat, — 666. 1j

.ut duo filij federent ad dextram , & finiít-

Mifericordia triumphat in Deo

; eique fa«

mulatur jufítitia.

668. 18.

& 20

ram Chrifti. Redarguitur cacitas gmbf.

tionis,

i

377. t2

Mif(ericordia, quó plas dat, eb dit

Meichifadech victimarum ftudiofior , poft

" betior. . 694. 89. G fequent,

efcit u«

tríumphum obtulit panem , & vinum,

Mifericordiz effectus donantut

.

explicatu,

129. 29

$79- 1. &íeq.

Memethi. fepulchrum ex diffe&o magnete

Mifericordig ara Athenis ere&

45 CUl pfae

conftruétum.

12$4. 17

fecti populi litabant,

$80, 6

Mendicos , cur Plato excluferit & Republica,

Mifericordiz affectus alienze opitulatur mí«

)'80.* 6

feriz. Expenditur ejus natura,

66i, f

Mens otio torpefcens concupifcentijs illici.

& fequent.,

tur, quibus promptiüs adhareícit,

1f.

Milericordiam nos Chriftus edocet, ut per

Mf

mifericordiz exercitia miferi

cordiam COn»

Mens hominis gymnafium eft , in quo lingua

fequamur.

6720. 28

eruditur , quz exteriüs recitat , quain-

Miferis opitulari femper honeftum

miferente,

d

eüin

terius edocentur.

z0j. fI

$80. $

Mensepulis gravataobcunditur, ejüsque lu-

men obrenebreícit.

Moab miferationis exercitio pinguiorem fibi

229. fj

negotiatur fortuham,

703. f

Mentis bone initium eft non gaudere vanis,

Moxror vires conterit ,

íed habere coniemptui omnem latitiam.

offa exficcat ,

humores exhaurit "

€or premit , & animu

m*toti.

3f4. $6

quet $jf. 43

Mercenarij famulitium dedignatus £uit fi-

ceror quamvis immodicus

nuncjuam vO»

lius prodigus poft Patris oícul

qm,&

luntatis evertit libertatem,

amplexum.

$3$. 60

poffit, £$8. 43

quin ;o'c'rceri

Meretrices cubilia funt Doemonum, — 3 L9.

Moror immodicus omnia

M

61-

'

tem itinera.

$62. 65

occludit ad falu.

Meretrices cur dicantur infernum fulcire,

Moror mundanus ,. fi

fuerit immodicus ,

19. 62.

N

Spiritum fan&lum &

Meretrix eft dia

ibid. $6

noftro abigit cotde,

boli officina , ubi nonnifi

prava ventilantur cogitationes,

186,

Maetor internus vermis eft diru

"o

ta corrodit,

b

, QUi vifce«

$65. 76

Meretrix non fanguinem tantàm viri exfu-

Moror , quemrefipifcentia , & converfio in

330*

git ; fed & bona omnia abforbet.

Deum excitat in deteflation

em averfionis

à íummo bono femen eft

Milcgæas figura alape impactz à milit&

minant virtucum.

;equo flores gef.

t

$75. 1o8

Chïlüi VUItUio

73. 78

Matoris efficax amuletum divin

Milefia Mitridatisuxor , ut feinlibertatem

nem beneficentia.

a in homi--

$42. 23

aflereret , fuo fe diademate. fuipendit.

Maororis lenimentum

affuetudo eft patiene

XI$. 42

di.

f49. 23.

Et averfioanimi ab ob«

Miferatio eft, quà dol

emus de malo alieno

jecto trifti. ibid. 34

exiltimato ut proprio ; & aliquo pacto

Maroris tetra caligines , — nifi excutian.

contra perfonz miferabilis dignitatem ,

tur , lume

Vnkkinfu[cant mentis ^ fór.

€ui opitulari cupimus.

$81

é3

Mao,

Verani de ä*eäibw Iom. li,

GB BRga

lndcx é

Matflitialafe confcigntia filia lurida,nubila,

Muliebrís vel miniemns ta£tis impellit ad

Y

fzevítque perinde 3c Avernalis Megera ,

lapfum.

27j. $6

ac multiplici cruciatu animum torquet,

?

Muliet efl viri naufragium.

17f.

29»

$71. 98-

Ejus membra Tartarei Venatoris íurk in-

Mactitiz nubes flatu fufarum precum excu.

ftrumenta capiendis hominibus accommios

tienda.

$62. 55

data.

175. 30

Monachus caftitatis cultor ,ne propriam ma-

Mulier facla viri adjutrix , fuafu , & dolo

trem tangeret;pallio manus involvit, 3 2 1.

ferpentis períonam induit hottilem.

«8

6

,177'

Monima Mile(ia Mithridatis uxor. corona

Mulier licét confan

guinea't antiquum e(fï dia*

utitut , ut laqueo, quo fufpendio vitam

boli organum.

173- 43

claudit.

388. 47

Mulier naufragium eft virorum , radix nee

Monodia lugubrisquá Electrá manu tenens

quitiz, oculorum pernicies , animorum

valculum , in quo putabat , coatineri fra-

exitium,

181. $g2

tris Oreflis cineres lachrymas efficaciter

Mulier in primava radice Protoparentis to*

elicit ; ac.compaffionem movet.

j86.

tam «orropit pofleritatem,

185. 46

2

M

onodiz lugubres excitantes affe&tim com«

Mulier viperinum virus viris amafijs proe

miíerationis.

pinat , cum lenociníjs ijsdem eblanditur.

$84. 21. & feq,

|184. 6t

E

"£Morio egregié pul

fatus baculo, quianafum

Mulier procax lzta extimo vultu apparet;

alterius dicterijs verberaverit.

446.

ut viros ad lethum perducat, 187. 76

Mulier eít viti naufragium . quietis impedi«

"Morfus à fabido cane catulos interdum pet

mentum ,quotidianum damnum, 265.

urinam generát exiguos, — $o6. 72

Mortificationum amaritudine, finoftra im.

Mulier eft cacodeemonis aucupium, 270.

61

buantur opera, Deo magis placent, 10&.

30

Mulier nullum habet membrtüm , in quo la

Mortui quomodo dicantur fepelire mbr-

tuos fuos.

queus non lateat cacodarmonis, 271:. 4&

441. éf

Mulier fugienda,non tangenda- ex e;us con*

iMeícovitz temulenti certis diebus feflis foes

dé inebriantur.

3f1. 8

í

tactu , ut ex aqua , & pulvere, fit canums

& contrahitur labes.

27$. $$

Moyfes in fifcella fcirpea fluminis abfcondi-

Mulier oftiaria Petrum excepit ingredientem

tus carecto figura fuit Chrifti in caula Be-

thleemitica nati.

$3. 76

pratorium , fed oon dimifit nifi lapfum

egredientem.

306. 1I

Moyíes , cumviveret , à popule non lauda-

Mulier fortitudiné viri blanditijs labefa&tat ,

tur.

illecebris frangit,

ibid, 15

Moyfes enixim Deum rogavit , ut ab ipfo

Mulier procax igni patiata, & virluxurioe

interficeretur vita fenfualis

, ut Vviveret

fus palez comparatus. 30-7. 15

fpiritualis.

149. 2j

Mulier /Egyptia Jofephum caftitatis culto-

Moyfes à Deo delegatus,(uz veluti omnipoe

rem ad turpia allicit,

j09. 16

tentiz Vicarius,

189, 81

Moyfes miffus à Deo ad Pharaonem ut di-

Mulier eft fagena laxé exporre&la in Veneris

undis,

311. 26

mitteret. populum ,

pleráque operatur

Mulier ZEgyptíaca Jofephi capta venuflate

prodigia.

241« 43

adolefcentis pallio delufa. 2 1 2. 5 1,& feq.

Moytes ferpentem fugit , quem Pbatao non

Muliet impudica monitris, ferísque fylveft-

;

expavet.,

ribus pariata,

328. 3

Moyles , cur deícendens de monte fregerit

Mulier procax charybdis eft,tunc vortices de.

t

ambas tabulas fcriptas digito Dei , &

fcribit, cum le'nocinijs eblanditur. 339»

comprehendentes divina precepta. / 362.

II

3;

Mulier ZEgyptiaca caftum aggreditur Jofe-

Moyfes fignificat ereptus ex aqua , quia

phum intta domum remotis arbitris, 3 3 2,

mundi regna fluxa,

383. 33

17

Moyfes legem ícriptam in vertice montis Si-

Mulier ptocax bafilifco deterior folo toxicat

nai fulcipit, 419. $2

afpectu,

336. 32

Moytes curà popuio fimpliciter vir vocatus.

"

Mulier prava malo cacodosmone pravior,

420. 55

3V1. $7

. Moyfes , cur in pattitione terrz ante flu-

enta Jordanis , nullam Levitis tribuerit

Mulier virorum pernicies, Adamum perver»

tit ; G totum humaanum genus corrue

portionem.

5i4. f8

pit.

341. $59

Muliebris cultus, ornatus, & venuflas, pu.

dicitie otnatum devenuftant , caílitatis

Mulieres quamvis fanguinis neceffitudine no,

*

bis devincte adhuc declinande funt

»

candorem denigrant , probósque mores

178. 4I

improbo corrumpunt amore,

176, 33

Muliebris forma re

Mulieres plures illuftres viros perdiderunt,

gnum eü'absque fatelli-

& in extremum perduxerunt calamita-

tio,

270. 339

tum,

172« 44

Mulia

Rerum Przcipuarum,

w

Mulieres proéaces aconitum in aureo pocu,

Mündi voluptas cum blanditur , torquet;:

lo propinant hominibus.

183, 60

cüm mulcet, fetit,

Mulieres procaces fugiende Euro citius à

f10o. 85

Mundi bona nobis dantur, non ut illis

D

caítitatis cultore;pudicitiz ftudiofo. 26 g.

réamus , fed ut Deo adhzreamus, $33

8

»

Mulieres procaces blanda Girenula alliciunt

Mundi opifex exipfo mundo luculentet e«

voce, ut interimant noXa, .329. 3

vincitut,

$32. 49

Mulieres procaces, qui non fugit in evidens

Mundi deliciz triflitie ingerende, quàm

ruit difcrimen, . 341, $7

letitize inducende aptiores, — 562,6g

Mulieres ccenofas voluptatis aquas viris pro-

Mundus eft Templum Deo facrum, in quo

pinant, ut dulce ebibant venenum. .342.,

/

. homo eft antiües,&faccrdotiofungitur

60 -

pra cateris creaturis,

Mulieris ab omni afpc&u cavendum à caflie

31. 44

tatis cultore.

Mundus eft eruditus liber nos docens Opifis

178, 59

cis Dei exi(tentiam,& fapientiam. 16. f9

Mulieris membra omnia laquei funt tartarei

aucupis.

269. 37

Mundus eft opus intelligenciz , nec potuit

caíu, & obiter obtigiffe, ibid. &o

Mulieris oculi, ornatus, & vefles retia funt

Mundus & in eo partium. confenfio efficax

accommodata hominibus minüs cautis Ca«

eít argamentum , quo probatur Dei exi.,

piendis,

271. 40

37. 61

ftentia.

Mulieris pectus rete eft tartarei aucupïs.

Mundus fucatz letitig velamine fuas

tegit

ibid. 43

fallacias, fubducit dolos, 48,p. I

Mulieris verus ornatus funt virtutes. 273.

42

Mundus ne fuo nos gaudio decipiat, de«

cipiendus eft à nobis.

496,

Mulieris procacis membra omnia retia funt

Mundus adeo defipit, ut rideat de malo fuo,

r

hominibus capiendis apta,

310.24

492. 28

Mulieris tastus ca(titati exitiales; ac fugien,

di.

Mundus cur vallis lacrymarum , & non

pos

313. 3j

tiüs campus latítiz , & voluptatis.

j?56.

Mulieres procaces hominibus perniciofiores

quavis ferá fylve(lri,

312.

»

Mulieres caítz arbores imitantur , quz ad.

Mufcz accer(itae ad retuhdendam Pharaonis

motas virorum manus contractione folio-

pertinaciam.

189. 82

Myltterium Trini

rum refugiebant.

327. 20

16. 2

tatis luculenter expenfum,

Mulierum lenocinia flumina imitantur,quz

N.

finunt.

poft perbrevem curfum in amarorem de-

324. 32

Mulierum confuetudo fügienda, ne caftitas

Aaman feptena in fordane ablutione

periclicetur,

177. 37

mundatur à lepra, .

Naas im

Mundi creatio effectus divini amoris in ho-

placabili odio Jabefenos pro«

minem: luculenter expenditur mundi

fequitur ,

exaemeron,

16. 1. &feq.

209. 60

quibus dextrum eru?t oculum,

í

Mundi apparatus , & in eo rerum fupel-

Nabal linguam acuens in Davidem puniturg

*5

lex luculenter opificis Dei edifferunt ex-

217. 9

iftentiam.

38. 64

Nabuchodonoforis fimulacru

m lapillo per-ï

Mundi creatio fextiduo abfoluta recenfetur,

cuffum in pulveres diffolvi

tUf. 182, $4.

& quid diebus fingulis inlucem prodierit.

& (eq.

254. 35. & feq.

Nabuchodonoforis ftatua Prïhci

pis admi-

Mundi creatio per fextiduum. 465. 78

niftrum refert in aula &

- lapfum.

gratia Principis

Mundi gaudium eít error, propterea ejusri-

fus irridendus.

22$. 38

486. 2

Nabuchodonof(oris fimulacráü ex varijs com«

Mundi gaudia fomnijs fimillima. 487. 7

pactum metallis, lapillo conteritur, 318.

Mundi gaudio vir fapiens non fe credit.

494. 30

Nabuchodonofor luxu in epulis vacavit cen«

Mundi externe latitiz minim&k fidendum.

tum viginti diebus. 365. 3o. Sedinde

495* 31

obbrutuit, & quadruples factus feris ad.

Ícitus eft, ibid.

Mundi voluptas gaudium fpondet, & lacry-

mas extorquet : ofcula figit, & vu

lnera

Nabuchodonoforis ftatua everfaà delabente

infligit,

494- 36

1

lapide. 409, £j

Mundi gaudia aucupari, ut inde aliquid hau-

Nabuchodonofor pracelfam in fomnio vi«

riatur folatij; emota e(t mentis, jo6,

det arborem anigma praferens regni,

ï;

44

424. I

]

Mundi gaudia neque habentur in fpe, neque

Nabuchodonofor fomno fopitus ftatuam vi-

poffidentur in re,

j07. 77

det ex varijs compactam metallis,

43 f.42

Mundi deliciz inanes,& volatiles, $08. 80

Nabuchodonofor

fuperbiens in ítatua in-

Mundanz latitiz fi intimiora introfpicia-

mus dolorem continent innucleo. $09,82

445. 78

ftar beftie pronus in paítum abjicitur,

"B 88 8 3

NNabuchg«

Index

z

Nabuchodonofor ja&tntía in confttuctione

Nomet

i

Babyionis,

445. 98

clatione plures infolefcont , qui nul«

liasíant metiti,

432: 33

Nabachodonofor fuadetur À Danïele elee.

Nomina plura ominola ; & etiamnum ter.

mofynas elargiri pauperibus , ut mortem

rorem incutientia.

194. 5

evadat.

232. 1

Nathan Propheta reptehenfurus. Davidem

Nomina fuerunt ab Adamo rebus impofita

juxta earundem naturas, & prtopriétates.

ob patratum adulterium, & homicidium,

432. 31

K

blandé priüs in ejus fe animum infituat,

Nominibus ambitioss magnificis gaudent

etiam viri plebei.

ut David (ententiam fcrgt contrafe ipfum.

444 75

Ka

433. 3f

Notkerus Balbolus mulierum coafanguinea-

Natura amoris vinculo, unóqu

e iomplexu

rum afpectum declinavit confcius periculi

videtur omnia colligàffe.

197. 24

caítitatis temerande. — 178. 4x

-Natuta paucis contenta efculentotum hi«

Nuntij Ochoziz virtutes reticent Elie, &

mietate opprimitur.,

297.47

ruflicitatem exaggerant. 222. 30

Naufragijs innavigat , qui in vitiorum pex

Nuntium latum lancearum cufpidibus frone

lago rnalaciam non.fugit.

264. 17

dibus lauri obtectis indicatum.

$06. 7I

Navis Petri cunc fuit periclitata, cuin captis

Nuptiz Verbi divini cum noftra humari-

pifcibus onuíta divitias congelfit, |. 160,

, tate.

98. 30

6o

Nutrices ex lapfu infantis bonum idefumunt

iNavis Inílitoris eft. benefi

ka in paupetes

omen,.

428. 15

commiferatio.

753. 89

N«hemias beneficio lachrymarum verum e-

QO.

nancifcitur gaudium,

j9?. fo

Nero, & LiviusSalinator confules fimul re.

Belifeus Romz ih campo martio eaexe

nuntiati difficillimo Reipublicze tempore

tructus arte,üut apex umbram in íe

amicitiz. junguntur foedere, & immemo-

ebiberet, nilque obfcuraret.

659.

res injuriarum , quibus ante. diffidebant

-

IOI.

Sed invidia nonnifi cum. alieno

/

mutuis coníilis Hannibalem fregerunt ,

difpendio fplendet, ibid, 102

& Rempublicam . fervárunt. incolumen.

Obleétamenta ciborum flàmmas enütriunt

iO.

l

concupifcentiz , & mentis aciem : hebe-

NNeftoris orätio,cur melle dulcior diceretur.

tant,

286.

414. 33

Obligatio fuccurrendi pauperibus in *liviti-

Neítoris lingua, cur mellea diceretur. '440.

bus expenditur.

712,. 3j

60

-

Obligationem alieng miferiz levand& nos

Nicodemus per miracula ad fidem adduci-

edocet Chriítus.

7í0. 31

tur, nocte venit ad JEfum.

64« 11 -

Obfoniorü cupediz noxiz funt animz,quám

Nigredo, quam amor invexit pukhritudi-

mifere enervant, . 286. 4

nem promovet fponía.

10:, 44

Obfoniorum deliciae egritudinum funt fo-

.S. Nilus Capuam ingreffus diaconitfam no-

menta;& arma quibus Libithina intezimit

E d

luit admitteread colloquium, niíi priüs

gule indulgentes,

301. 64

dimitteret ipfa Sacerdotem quemdam ju«

Occafiones , quibus invitamur ad obl::&a-

venemu,

178. 41

mentaillecebrarum;declinandz [unt.26 f.

Nilus fluvius fymbolumambitionis. 379,

21

1

Othozias lapfu per ccenaculi cancellos gra«

Nimium omne facilévitium contrahit iO

viter egrotat, & nuntios mittitad coníue

160. GI

corrumpitur.

lendum Beelzebub Deum Accaron.. 222,

3

NNobilitas in luxu epularum illuftriüs fplen-

2

Oculi mulieris Duces funt (celerum, fonen.

defcit: & proptereaDives Evangelicus,

qui induebatur purpura, & byffo, epula«

ta libidinum , libidinei amoris Proxenes

tae.

batur quotidie fplendide,

298. $3

17$. 31

INo£é agriculturam exercuit, & vineam ex-

Oculi fünt niaturales animi cuniculi,per quos

«oluit, Pafcendis gregibus filios prafe-

hoflis tartareus. propugnaculum avertit

cit.

1$2. 36

cordis noftri.

119. j4

Oculi non coérciti Davidem traxerunt in

iNoé poft diluvium mufto madidus inhone.

ftam nuditatem fomno fopi

adulterium cum Be:fabea,

230. 54

cus prodit,

349. 1

Oculi nifi fuerint columbz , naturam indu.

"INoémus non perijt aquis diluvij, quia fuit

unt Bafilifci, ibid. $$

caftitatis cultor.

268. 32

Oculi naturáles funt cuniculi, quibus hoftis

Noémus cur non intercefferit pro humano

tartareus arcem anima noílrz evertit,

176. 60

genere, ne aquis diluvij extingueretut;

cumi Abraham fupplicaverit Angelo, &

Oculi à mulieribus avertendi, ne concupi-

Ícentiam excitent.

intercefferit pro Sodomitis. 278, 63

Nomen aflentatoris pravum omen ; veritae

Oculi ubi venenum incipiunt haurire libie

dinis,conclamatum eft de caítitate, ibid.

tem corrumpuntaílenratores. — 426,8

67

Nomen aul'gicium eftreh. 4334 36

» Oculi

Rerum Præcipuarum.

JOculi Vitginem adípicientes eam. conftu.

num interemit, 20r. 31. & fequent.

prant , fitque propterea afpectus, Virgini-

Odium diu celarí non poteft,venenum quod.

tatis proftitutio.

3of. f

interíüs nutrit; exteriüs prodit, 204. 44»

Oculi coércendi: qua venena

luxutiz à ve-

& fequent.

nuftate ebibunt püellarum in peétus trans-

Odium qui tegit, vel venena adaptat, vel

fundunt.

308. 18

:

flrages apparat. 206. $2

Oculi columbarum affedum exprimunt

Odium amicitiz larvá perfonatum truculena

commiferationis.

667. 15

tius Ízvit, &lethaliþs debacchatur, 207,.

Oculis cur dicatur infidiari amor cupidineus,

187. 74

Odium quod in pe&tore nutritur;feverus e&

carnifex.

209, 6O

L

;

Oculus nequam fcandalizans eft oculus livi-

dus, ac invidus.

641. 36

Odium non corpus tantüm, & vifcera intus

Odij multiplex fpecies expenfa, — 195, 4

corrodit, fed etiam honorem , & famart

Odij humani caufze plures recenfentur, prz-

209. 6I

Odium Scribarum, & Pharifzorum in Chris

cipuz funt tres,

194. IO

Odij effe&tus plures recenfentur.

1951j

ftum, ut eum perderent.

212, 68

Odij excitandi in improborum fcelera, ple«

Odium peéctore innutritum gehennam exci,

raque exhibentur adminicula, quibus odi-

tat tormentorum,

212.69

um laceffitur inJadam proditorem, &

Odorum deliciz homines produnt malé o-

Herodem permittentem amputari caput

lentes. 284. 92

ä '-in-

s

Joannis Baptifte ob jusjurandum. — 196.

Oleo perun&z fozmicz, mufcz, & ali

7. & Íequent.

fe&ta moriuntur,

429. 2I

Oliffe fe ipfum perin

de eft;ac fe probä ama.

Oleum fymbolum beneficz commiferationis

re,

1jI, 31

in pauperes,

740. 41

Odio íc per(equitur, qui fe nimium amat.

Olfaétui hotpitis principis adulaturus Mere

142. 2

cator, hyeme Amítelodami ex puris aro»

Odio corporis difcimus recté diligere: quia

matibus ignem accendit, ac plura millia

tunc odium non de livore procedit,fed de

confumpfit aureorum.

284. 90

charitate incedit.

Olfastui accommodata odora fuavitas viris

rft. 33

Odio tortus Sifypho haud diffimilis , nec

Prometheo,

lem mentem frangit ; .an.imum «mollit,

194. 91

209, 60

Odio exulceratis nil obtingit diriüs, quàm

Olfactus coércendus ne obleCtatione odo-

rum foveatur libido.

284* 89

non poffe odioforum juffionibus refraga-

j

ti.

*1I. 66

Oliva fymbolum mifericordiz ; & eleemo-

Odiorum incentivum eftcalumnia,de cujus

Íynz pauperibuserogands: & oftiaad fa.

natura eft mentiri,

195. 1I

cram adem in templo Solymzo ex oliva

Odiorum fomes eít emulatio, pinguiórque

compaéla, nos edocent;beneficio eleemo-

fortuna, fiqua melior uni przealtero at-

Íyna nos coelum ingredi.

751. 11.

riferit.

201. 34

Omnia poffidet, qui fua omnia dat pauperiv

Odium quovis cane rabidius in omnes fu-

bus, quia Deum luctatur.

726. 62

riose íxvit, alioslethaliter mordet, & fe

Onam ex odio, & invidia noluit ftatri filios

ipfum feraliüs rodit. 193. 1. & fe-

excitate.

635. 13

quent.

Opera omnium fanctorum , nec unum pof-

QOdiüm humanz focietatis eft venenum, fo-

funt peccatum lethale compenfate. — 97.

lutio aurei vinculi amicitiz.

I193. I

2

Odium eft diffonantia appetitusin id, quód

Opera bonatum Angelorum, tum homïnum

quamvis multiplicata finiti funt valoris.

apprehenditur, ut difconveniens. ibid. j

"dium civilis confuetudinis morbus dicicur

97. 28

"Opes pauperibus di(tribut

Bellerephonteus.

153. 4

'æ fordes divitum

Odium naturale oriens ex arcana quadarí

abítergunt,

731$..29

antipathia.

154. ó

Opitulari pauperibus tenemur ex przecepto,

Odium ni coérceatur, furiose fevit.& favé

& non tantüm ex charitate.

742. fO

197. 22

Opulentia latvata eft felicitas, delicias ex-

— furit, ftrages ubique fpargit,

Odium Abimelechum excitavit ad . feptua-

hibet, & erumnasdonat. 162, 67

198. 24

ginta fratres interimendos.

'Opum augendarum vera ratio cíl, eas pau-

Odium ad plura perduxit Abimelechum fce-

.peribus diflribuere, 724« 73. & fev

lera.

quent.

195, 27

Odium ex invidentia przfertim ortum, ple-

COraculum à Saule confultum refponfum de-

rumque argumentum eít laudis. 200.

negavit, oftenfürum filentio;piaculum ali-

31

quod fuiffe patratum. 221. 26

hota m

Odium excitaat , fovéntque dignitates,qui^

Orare Petrus, cür non potuetit una

'' bus fuppares infigniuntur, .ibid.

horto Gethíemani, 136. «t

Odiuni fovit Cain in Abelem ob ' uberiores

Oratio fempet opportuna ut pericula declf-

i

Numinis in ipfum favores , & ih uno fra-

nemus peccandi. 266. 26

tricidio quartam partem in mundo homi-

Qratio.

. Index

Oratio benefice in paupetes cónfociata mu«

Oij faga caflitatis e&,þ?opügäaculum'. 332;

nificentie coelos penetrat.

741« 45

17

v

)

*

Oratio Cornelij, cur efficax, & in coclum

Ouij fuga efficax alexiphärmacuui curandg

afcenderit. 751. 79

agritudini &ftuantis concupifcentiz, 332

Oratorum excitantium affectum commife-

19

rationis pleraque exempla,

$84. 2I

Otio torpentes tempus

þim':tili'ter perdunt.

Orcus immundorum fpirituum regio. 186.

246. 8:

70

Ouo nil poteft hominibus obtingere dete-

ï

Ornamenta mulierum laquei funt dcemo-

.fiuse.

247.1

nutm,

212. 19

Qtio indulgens lectus eft cacodeemonis, in

Ornatus muliebris püidicitie ornatum dee

quo quiefcit, 251. 26. & feq.

venuftat.

176. 33

N

Orio ne torpefceret feptima dies in mundi

Ornatus fceminei corporis animam devenu-

cereatione, loco operationis fübf(lituitur

ftat.

273. 48

fan&ificatio, & divina benedi&tio,ut quod

Ornatus muliebris zílus excitat/ marinis

deeft operis , fanclificatione fuppleatur

P

procellofiores, quibus naufraga perit pu«

DITETS

dicítia,2

74. 5!

Otio torpentes flare nefcij ad pulfum cujus«

Ornatus procacis mulieris viros devenuftat,

vis modice tentationis corruunt , & in

ideo fugiendus.

311. 27

fcelera ruunt.

2$6. 47

Ornatus muliebris non femper damnandus,

Otio torpentes caecutiunt talpis perfimiles.

fed is, quo viris. illaqueandis à procaci

258. $4

muliere affectatur,

311. 18.

Is orna«

Otioíum noluit Deus primum hominem in

tus probus,quo nongemmz caput illumis

paradiío terreftri.

251, 28

nant, fed virtutes intus in animo Íplen-

Oriofus quamvis nihil videatur agere,actuo,

fitamen femper eít otiofi perverfitas,

Orphens harmonico citharz pulfu feras ci-

"

248. 17

curávit, lapides traxit.

8. 7

Os procacis mulieris fovea profunda, ejus

Otium pulvinar, & fomentum ef pravorum

. omnium affectuum.

"

14. 34

ofcula declinanda.

322. 72

Ocium eft origo omnium feditionum,ab hoc

Ofcula feeminarum fugienda , quia morfus

funt Diaboli.

fonte nonnifi putidi fcaturiunt rivuli, r$

320. 64

j

Ofcula mulierum fugienda, dum labijs infi-

Orium peffimus eft confiliarius,à quo vitia

guntur, vulnera ca(titati infliguntur, 32f

fuggeruntur.

246. 1O

Otium & felicitas (1 martiali copula neclan-

Olculandi mulieres mos apud Romanos . ad

tur nonnifi fcelera generant. 247. 11

temulentiam conjiciendam in ijsdem. ; 2 2.

Otium animum inficit, in quo una cum pro-

bis defiderijs arefcunt virtutum germina,

Ofculari manus Sacerdotum,cur olim puellze

confueverint.

.249. 19

"

324, 81

Orium arcetur à D

eo in Adamo- collocato

Ofculo oris fponfi, cur ofculari expetierit

inparadifo ut operaretur,

249. 19

fponfa.

I03, 47

Ocium peítis e(t urbium , exitium Reipubli-

Olculum pacis in miflatum folemnijs, quo-

E.

C?. 249. 2I

modo religiesé inftituendum,

323. 76

Otium eft peflis virtutum , fomes vitiorum,

Ofculum eítharrapeccati. 324.78. Ofcula

fepulcrum probitatis, fons pucidiffimus

ad fornicationem viam emolliunt. ibid.

improbitatis.

250. ày

;

Orium e(t gehennz fanitor, acD

oenionum

)O[culum fanctum ab omni defeecatum libi-

quies,

2$1, 26

í

dinis fufpicione, quale.

326. 84

Otium in hoc operofiffimum , quia totiüs

Ofculum inceftrum vereno plenum, — ibid,

malitiz fcenam conítruit,

2j1. 28

8

'Otium impietatis protervus Pzeda

Offa arida verbum Dei audiunt ab Ezechiele

lera edocet omnia.

253. 32

gogus f,ce-.

concionante, quod homines detreclant au-

. dire,

Otium, quod in otio otiatur; proba non ío«

128. 38

làm corrumpit virtutum defideria, verüm

Oswinus Rex munificentiam in pauperes di.

etiam urbes ipfas otio torpentes fus de-

dicit ab Aidano Lyndisfarnenfi,

719*

que vettit, & radicitüs evertit.

24335

E

L]

Orium Ifraelitis non folüm proba corrupit

Ouum, proba, quz concipiuntur defideria

r

corrumpit,

247. 14

defideria, verüm etiam tempus furripuit

petveniendiad terram promiffionis. 2 5g.

Orij tiplex genus homini femper noxium,

$4

247. 1j

P.

Otij inertia extinguit quidquid probitatis

:

defiderium concipit,

250. 24

Aceinter homines,vel maximé dele&ta.

Orij detrimenta (olavirtutum exercitiare»

tür Deus, cui fummé placet, 12.

P

3

X.

parant, | af?" $ó

Padtom.

Rerum pracipuarum,

Pa&umà Deo initum eum Ádamo de trans-

Pauperes non funt e*xpe&and:, fed quaresis

fundenda in pofteros immortalitate, fi ab

di, ut eleemofynam accpiant, 72f8. Io6

efu abítineret poml vetiti,

4o. 2

Pauperi egrotanti, quia meretrix Lufitana

Paleftini pinguiori invidentes Tfaaci fortu-

fuit Ebore opitulata, refipifcit, & falue

nz puteos, quos foderant obftruxerunt.

tem &ternam confequitur.

731« 15

136. 52

Paupeti Lazaro quia opitulari Dives Evat«

Paima cum premxtur,vegeuor erxgrtur I17,

gelicus detrectavit gehennze ignibus tofe

quendus addicitur.

7334 17

Pampmn fuperfluitatis quomodo à divitibus

Pauperibus quae damus, Deo commodamus,

amputandi,ut fructus pariant. 726.79

698. 66. Deuseftin paupere, utaccipiat,

Panacea curandis morbis omnibus animi pet-

queilli damus. 695. 6

opportuna eft eleemofyna paupenbus di-

Pauperis cenfus, & harreditas Deus eít, zo1.

-ftribuenda. 743. 54

1j

Pancarpia genus venanom-s ommgeuarum

Paupenbus qui negligunt eleemofynas elar.

beítiarum,

464.

giri,depauperantur lpü, opésque perdunt,

7241. 63

Panes à Chrifto muluplxcau in deferto. 756,

99. A Ivone illuftri facerdote, ibid. Ab

Pauperibus quod. erogatur fænon datur. ib.

Arnulpho Sueffionenfi.

256. 99

65

Paradifus tetreftris ad omnem conditus a-

Pauperibus qui opxtulatur divitias incremen-

moenitatem, adhuc laborem ab Adamo

tat,

228. & fequent,

exegit, ne delicijs diffluens otio marcefce-

Pauperibus,quia munificé fuetat Eberhare

ret,

251.29

dus opitulatus ad — infulas promóvetur

Paradiíus terreíltis ad omnem confitus vo-

Sahsburgenfes , Euchariftiam 3 paupere

luptatem ; in eo feducuntur Protopa.

lepro(o vomltu e;e&am,deglunt. 716,

rentes à cacodcemone.

433.34.

4

Paraliticus,cur à Chrifto interrogatus,an vee

Pauperibus opitulati proprium homini ex

lit fanus fieri,

402. 97

humanitate compacto. — 717. $3. G feq.

Pauperibusque damus,lucramur , & habe.

Paraphernes apud Darium regem maluit fibi

fervari frattem , quàm uxorem,& filium.

, mus; G ea perdimus, qua ut poffideamus

201. 34

pauperibus denegamus.Idque contigit coe«

Pater zternus loquens ad. intra uno omnia

nobitis monafterij Scopuli, 729.63

dicit in Verbo,

16. 2

Pauperibus, qua dantur eleemofynze plus

profunt danti, quàm accipienti,

731.1Z

Paulini Nolani vittutes, & prarogative re-

Cenfentur,

716. 48

Pauperibus, qui fua dilargiuntur à gehetina

Paulinus Nola Epifcopus inpauperes profu:

eximuntur.

733. 17

fiffimus,fe 1pfum dat venum filium viduze

Pauperibus qui opitulantur proximiüs ad

redempturus & famulitio Barbarorum,

D

eum accedunt,

737. 31

Pauperibus quod datur ex charitate ; quo-

715.47

Pavo incitans foeminam ad Venerem turget

modo dicatur debitum ex juftitia. 7414

. €ollo, & caudam inorbem exphcat. 271«

47. & Ícquent.

42

Pauperibus opitulantes fibi thefaurizant.

Pavoms vaio depi&tze plumz colore ad fe-

742. 52

Pauperibus,qui eleemof; [ynas largiuntur,Deo

lem animum relaxant fpe&antxs. 463.57

Paupetes fpirituyqui dicantur. 444.76

foenerantur, & Deum foenerant. 74$.63

Pauperes ad fores Ecclefiz olim eleemofy-

Pauperibus qui fuerunt opitulati, cum mot«

nas,cur acciperent.

$78. 51

talitatem exuunt, gloriam induunt; &

Pauperes invidendi potiüs, quàm irridendi,

.cum morte cadunt , furgunt gloriofiores,

ac contemnendi,

747- 68

700, 70

Pauperes negotiantur quz à divitibus acci-

Pauperibus qui opitulantur Dei munificene

piunt in eleemofynam. 725. 70.&au&o

tiam a2mulantur,

749. 73

feenore reflituunt. ibid.

Pauperibus eleemofyna quomodo impertien.

Pauperes accipiuntà nobis fluxa, & reftitu-

da.

758. 108

unr agerna: accipiunt coenum , & dant

Pauperibus opitulantes rerum omnium co«

coelum.

pia abundant, qui moxconfuetas eleemo-

Pauperes verbrs duris excipientes ab ijsdem

fynas denegantes depauperantur,

759«

dicuntur faciem Ííuam avertere.

736.

100

26. & etiam quí à fuis creditoribus fpo.

Paupertatis veftigia funt reliquiz poft di-

ibid,

. liatis feveré debitum exigunt,

vitias, quas libido decoxit, velluxus di-

27

fperfit.

749.76

Pauperum,& divitum mutua compenfatio.

Pauperes à Belifario fpo!xan ; eundem ia

imum detruferunt zrumnarum, 736.29

673. $7-

Pauper dicitur caro dxvms.

Pauperes propitiant Numen viro mifcricor-

673. 39

di.

755. 97

Pauperum eft regaum cæaorum,quod ijs m

Pauperes liberantà timore mifericordes in

pertiunt, à quibus eleemofynas accipiunte

die mala,

9$6. :Ot.

67€. 47

Verani de Affeiibus Tom, IH.

Hhhhh

Paus

"

-

UMH

Index

Pauperum quomodo in hac vita dicatur effe-

Pettus Apoftolus

flrum flevit am

poft ter nepatum . Magi-

. Regnum callorum, ibid, 48. & (eq.

até, 281,75.

EÉt à peri-

Pauperum precesplurimum obtinent effica«

cuio fe fubduxit. ibid, 77

cie ad obtinenda petitaà Deo.. &77. yo

Petrus Apoftolus mortuam mulierem Tabi«

P'auperum finus foecundus eft ager cum fce«

tham ad vitam revocat,

677. $0

nore reddit, que accipit. 695. «6

|

Petrus Apoftolorum prince

ps in linteo &

Pauperum finusager eít adeo . ferax,, ut fi

€celis pendulo genera omnia videt anima«

aqua diftributz eleemofynz irrigetur in

überrimam

lium, quz jubetur occidere, & mandu«

*

1

exere(cat meriwrum fegetem.,

care,

71. 79

: 696. $8

Pharao in parvulis JHebrais recéns natis pro«

Pauperum qui negligit indigentijs fuccurre»

. priam expaveícens perniciem,impié juber

re, fibi eft injurius. 742,49

€os interimi,

442. 42

Pauperum finus eft foecundus ager,quze reci-

Pharao ut gentem deleret Hehrzorum om-

pit eleemofynarum femina aucto fcenore

re(lituit.

nesinfantes mares juffitoccidi, 383.30

7$5:98

Pharao fugientes Iíraelitas perfequeusin ma«

Peccatum detraélionis graviuseft furto.222,

28

re mergitur Erytrzo, $89. $7 & feq.

Pharaoni

s pincerna ,

& piílor cur peccave«

Peccatum in SpiritumS, quid, & cur nonre,

rint,

362,32

mittatur,

415. 36. G fequent,

Pharaonis Eunuchi in carcerem detrufi, &

Peccata eleemofyna delentur per modum im.

poíitletitiam moerore confedli,

petrationis.

82

$66.

Pecus hominis horologio pariatur, flylus

Pharifzi Stephano fplendoribus eircumfufo

fignans internos motuseft lingua, 205,49

invident, & cordibus fuis ex livore difec-

Pecunia femel Ecclefie, vel pauperibus data

ecantur,

6I9. 20

&

non repetenda.

Exhibetur fupplicium

Pharifzi Chrifto invidentes eum illum ac.

cujusdam , quem data pecuniae poenituit,

739- 36

cent miraculum.

cufant violati Sabbathi, & patratum reti«

64f. f1

Pecuniz,quz impenduntur in lavandis pau-

Phennena predura v

erba ejaculatur. in. An«

perum miferijs ; non deperduntur, íed

nam probro afflictam ficiilitatis, fed ea-

auctz acquiruntur,

702. I

dem tela in fe rétorfit.. 2« 9. 17

Pecuniz,qua in finu pauperum reconduntur

Pietas humana nos edocet

opitulari paupe-

E

aucto foenore multiplicantur. 750.77

ribus.

719. 58

Pedes Chrifli funt pauperes elcemofynis la-

Piícator Tartareus hamum occultat. latvà

vandi, & abflergendi, — 754. 94

allicientis efcz, ac voluptatis,

i 8,7'0 77 é

Penclope lanificio intenta; otij fugá procacis

Piíces maris , & volucres airis u

Amafii delufit. affultus.

332. 20

berrimum

nobis fuppeditant argumentum laudandi

Pentapolite ob denegatam pauperibuselce.

Conditoris Dei Sapientiam, & bonitatem

n:ofynam pumiti. 734.21.

amandi,

2j. 23, & feq.

Periclis agentis animam illuftre/ documen-

" tum.

127. 26

Piíces conditi à Deo fuerunt ex aqua den«

fiore,& volucres ex fubtiliore. ibid, 24

Pericula temerande caflitatis declinanda ;

necquispiam debet fibi fidere,

345.

Pifcina Evangelica interpretatur Bethíeida,

I

«

Íeu domus panis.

361. 34

Pius Metellus paffus eft in Hifpania aras fibi

Perfe de rebus mapni ponderis confueve-

erigi, & thura adoleri. 4c0. 94

runt in convivijs confultare. 365.45

Planetarum motus harmonici , errantes fine

Perfonze divinz ad amandum DxeuArn' efficaci

erroribus.

2$. 17

excitant illicio.

17.

Placilla Theodofii Imperatoris u

XOr proprijs

Petra in deferto bis percufíaà Moyfisvirga,

manibus pauperibus miniftra

vit.

679. $]

cur aquam emiferit; GC non potius vinum,

Peculum Apocaliptice mulieris car

Dis eX«

hibet delicias, mundí

que fuc;tas volupta.

Petrus .Clliri&i Difcipulus nudatum gladium

tates, 183. $9

.in defenfionem Magiflri, cur jubeatur in

Polypus marinus faxo

vaginam recondere,

adheerefcens ejusdem

60,67

induit colorem;ac c

&tetoscapit pifces, z g,

Petrus urgente maris procella Magiftrum

Z

Chriftum dormientem excitat, ne navis

Pomum obtulit Cacodeemon | Protoparentis

flu&tibus abforbeatur,& difcipuli pereant.

I03, fOÓ

bus, & paradifum eis rapuit: Deus autem

fruftum .panis dandum pauperibus ànobis

Petrus Apoítolus tunc fe peccatorem no-

expofcit,quà paradifum reftituat.

. vit, cum oppleta pifcibus navicula ceepit

742.5I

Populi in acie pugnaturi fagitas

in diadema-

.divitijs affluete.

I60. 6I.

Cur vo-

luerit Chriítus, fuos Difci

tis fpeciem capiti circumponentes, $83

7

abundare,

pulos pifciþus

161, 62

Por;is nefarijs pariantur,

Eetrus Apoítolorum Princeps friguit pro-

loquuntur,

qui nonnifi türpia'

28j. 87

pe ignem loquens cum ofliaria 5 — licét

Pofle(fores divitiarum i

jsdem famu!anttir;

ggarinis antea in aquis arícrit, — 289, 74

pro vili mercede.

74j* 62

Pra«

[

Rerum Pracipuarum,

Pfæ,potentes , quidquid gloriz inferioribus

Quz pauperibus erogantut , De& dantur,

impertitur,(ibi detrahi putant, — 423, 66

71 f- 47

Prapotentes,qui gaudent affentationibus in.

Quziítuofiffima ars divitiarum eumulanda-

flari,titulis dele&tantur, quibus propriam

rum eít pauperibus opitulari, 744. 69

obtregant turpitudinem, — 45 1. 29

Qui malé affecto corde laborat; is fuo fe ver.

3

Prapotentes cultum fibi ufurpant , qui foli

bo prodit, 219. 18

debetar Deo. 434. 49

Quies non datur laudi,nifi quam exantlati la

Praíentia Dei fax eft prelucens ; oftendens;

bores pracefferint.

246..9

quà fit eundum,

340. f9

Quies non efít, nifi ubi re&la ratio concupi«

Praíules, & Epifcopi non. fuerunt à Divo

Ícentiz diffonos motus coércet. 265.23

Gregorio creati,nifi quos. beneficentia in

Quies quam honefti animiremitfio függerit.

pauperes commendaret. 740.39 -

vires fuppeditat acriores.

460.44.

Quies laboribus premittenda,

Princeps non regnat felix, fi nefciatlinguam

ibid, 45

regere,

216. 6

Quies vera in zf.olo' Deo repetitur, 469,

Príncipes plures pro

fufis eleemofynis fue-

w a

runt pauperibus opitulati fingulari pieta--

Quiete, animique remiffione interrumpen.

te, pióque exemplo, inter quos Elcearius

dus eít labor praertim fludiorum. 4$9,

comes Flandriz, Amedeus Dux Sabaudiz,

[e)

Ferdinandus Etruric magnus Dux. Ca-

Quievit Deus in mundi creatione poft fex-

millus Princeps Novellare, 713, 38. &

tidui opificium, .469. 78

-

fequent.

Quos Mars gradivus potis non eft in caflris

Principes divitijs affluentes in pauperum re«

profternere, hos plerumque amor cupi«

fc&tione gloriantur.

714. 43

dineus vincitin gyneeo; in finu fcemi-

Prodigus adolefcens pudicitiam prodegit,

lnæo I 68- Ty

quia divitijs affluens:refipuit,quia egenus,

QQuosamor impudicus inflam

mat Ar,gös di«

337*

39

xeris centoculos , Jicét adhuc cecutientes,

Prodigus adole

fcens cum propriam cum me«

retricibus obliguriviffet fubftanciam mun-

374 2;

R.

di voluptatibus indul(iffet,fuilli gregi prze-

ficitur, & fame (timulatus revertitur ad

Patrem,ut fieret veluu unus ex mercena-

T Abert Galliarum regis regijs fuis nïa.

nibus ftipem pauperibus diftribuit,

fij. .496. 4O

R

681.

Proierpinam à Piutone raptam;cur finxerint

Poét.

336. 34

iRachael probro laborans äü;:t,ilitatis partes

promovet Bale ancille, utinde aliquid

Proíperitas concupiícentiam fovet, & vitijs

favet,

1íO. 28

hauriat, quo probrum illud abftergat,

40t, 9

Pudicitia luxu in epulis enutrita; & divþ.ijs

Rahab meretrix hofpitio excipit explorato.

affluens vix tuta.

336.35

Pudicitia tenellus flos eít , fi z(tus fentiat

res, quos incolumes fervat.

30o0$..6

|

Rahab meretrix exploratores Iíraelitas occul,

concupifcentiz arefcit,ac deflorefcit, 54,

!4

tat, & incolumnes fervat; & ipía viciffim à

Pudicitia Rhamno pariata, & cur Rhamnus

militibus fervatur absque ullo damno.

70$. 21

caítitatem üg.niücet.

34$- 79

Pudicitiz cultor veítes exuit, pallium.

deper-

Raritas rei,quam impenfo labore nobis com-

dit, ne pudicitiam amittat,

338. 43

. paravimus cauía eft amorisin eadem, 12,

21

Pudicitiz precipaus decor in tergo fplendet;

non in fronte eniteícit,

339. 46

Rationali fummi Sacerdotis,cur Detis jufferit

Pudicitiz cultor timet ; ne cadat; non flat,

poni doctrinam,& vetitatem. 128. 27

fed fugit.

340. $3

*

Reges licét divitijs affluentes, & delicijs dif-

Pudicitie cultores,cur przeci

piantur lumbos

fluentes nonnifiin Deo poffunt lztarí,

Ii3. 94

pracingere,

341. f5

Pudor paupertate ditefcit , rerum a

bdica-

Reges Perfarum in. fignum clementiz con.

tione fuccreícit, fame, & fiti alitur, $37.

fueverunt fceptrum porrigere,

320. 63

Reginherus Mifnenfis Epifcopus avaritiá fore

Pugna cum libidinenon manibus, & fronte

didus inopina punitur morte. 739. 37

Regnum coelorum, cur virginibus prudenti-

ineunda; fed pedibus, & tergo declinanda,

t

bus,& Negotiatoribus comparetur. 6 20«

319 4,7'

72. Etcuríagenz,X grano fynapis, ibid,

724

:

D

z

Regnum coclorum quomodo dicatur vim

Ue pauperibus eleemofynam peten«

pati; & violentiáexpugnari, 726, 83

tibus damus, plures femper Domi-

Regnum coelorum tanti zeflimatur, quantum

C

nos habent.

671. 3I

pauperibus erogatur. Valuit Zacchzo di-

midio propriz fubftantiz. — Valuit viduae

Qu« paupgribus erogamusstuté pOHidemusg

672. 3*2

Quobus minutis, -725, $

H

r

eli«

Verani de A fedibus Tout. lf.

" Index

3

Religtofi i afceterijs proba plerumque vi«

müm mulierum iieg!,;e;xit blandimenta fu

s

dentur fovere defideria , ac plurimum la-

gere, 262, 25

borare , quos fatiüs dixeris otiari,

26.

Salomon mundi voluptates, & delicias va-

nas agnovit, & faffusfuit. $28. 37

N

Religiofos amplum patrimoynium non dede-

Salomon, cur in TemploSolymeo portas San

^

cct , dummodo pauperibus opitulentur.

Quarij ex olivaconftrui voluerit. 731.2 1

714. 74

"

Salviani mafcula cloquenitia contra Treviros

Remiffiones animi petitze ex Circenfibus

petentes ab Imperatore ludos Circenfes

Ípe&taculis improbantur à SS.Patribus,

quo tempore epidemicá lues graffaretur.

482. I19

45f* 24

Remiffiones animi fumptz ex ludis indiffe

Samaritana miratur,quód Chriflus hauftlum

rentibus, plerumque ob circumítantiasre.

aquaz ab ipfa expofcat, à quo tamen mulier

probantur, 482. 120

aquam haurit falutis,

óf. 13.

Remiffiones animi defumptz ex foedis ludis

Samaritanus miferetur hominis in itinera

in convivio ad movendum rifum impro-«

multiplici vulnere faucij,

122., 8

bantur, 483. 123

x

Sa.mfon fuit figura velati vul;fl's Chrifli, 8 $,

8

Reprobi ob denegatam pauperibus eleemofy.

nam terribilem audient zterni Judicis fen.

Samfon, qui Philiftheos pluries vicit, leo«

tentiam,

733 19

nem difcerpfit , à foemina

fæd'ä vincitur,

Res humang máütationum viciffitudinibus

168.

obnoxiz.

379. 16

Samfon à Philiflheis captus ignominiosé ex«

Rex verus is eft, qui rité fe regit , ac probe

oculatur.

169. 7

agit, $26. j3o

Samíon antequam cupidineo arderet amore

Rifum mundi, cur fapiens errorem | reputa.

in fceminas leonem difcerpfit;Philiftheeos

vit,

489- 16

proftravit, à quibus in finu Dalile vincis

Rifus mundi parens flet

usnunqgam moriFu-

FUr. 17$. 27. & feq.

ri $03. 69

Samíon virorum fortiffimus Dalilz proftets

Rifus canis in rabiem a&li morfui przeludit.

nitut;ac vincitur illecebris,

ibid. 70

309. 17

Samfon qui rugienti obítitit leo

ni, mulieri

Roboamus, quia affueverat fib

'i indulgere ,

ceffit ejus victus lenocinijs,

j1 s»-sö- &

non potuit cum alijs mitis effeg. 1653.

2

lequent.

Samlonem,quem Philifthei non vicerunt afa

Robertus Rex Franciz manu propria con-

mati, lacrymze feemina eblandie

vaàrunt,

ntis egerg

fuevit eleemofynas paupetibus elargiri ;

600. 70

iter habens pauperum plauftra fecum du.

Samfoní, adulatores infidiantur. 40€, 4.

cebat dicens effe pauperes cceli janitores,

Samuel puer oblatus Heli typus fuit oblatigs

L 4

744. 59

nis

"Chrifti in lemplo, $ 35 .77

Rofa mundani gaudij fymbolum,

Samuel cur . ro

averit Saulem

S?7-

b

;ut fibi permite

teret loqui

ei mandata, | 422. 64

Ru't]l?Moabitis puella decantatiffima poft

Samuel é fepulchro fufcitatus Saulem redar.

metentium terga fuperfítites colligit fpi-

guitquia Amalecitis pepercerit.

439.38

Cas, quas accedens pudicé ad Booz auget

Sanctitas Chriftianaomnia cum maxi

ma,tum

incrcm;ntis. $36. 62

minima refert in Deum, 11$.89

Sapientia Dei miré fplendet in. minutiffimis

S,

infeélis à Deo conditis,

30. $9-

Saul oderat in Davide equitate

m, & reli-

Abinianus Papa non beneficus in paupe-

quas virtutes, 208, $7

resà D.Gregorio fuo przdeceffore pu.

nitur, & poft mortem ejus cadaver à

Saul Amalecitas vicit; fedà fpolijs Amaleci-

tarum fuitipfe victus. r02, 4«

populo raptatur extra portam latinam.

Saul Rex an fuerit energumenus à Deemone

739. 39

obfeffus,

$77« 117

Sacculi, qui non veterafcunt, quomodo con-

Saul punitut, quia Amalecitas populos Pa«

ftruendi. 748, 71

Sacerdosfummus cur nomina filiorum Ifrael

Jafting ut Deus praeceperat, non delevit,

7

j2. 41

gereret in pectore , :& humeris. 739.

Saul ex invidia odio perfequitur Davidem,

O

624.

Sal fymbolum Sapïentiæ. 208. 38

Saul invidens Davidi , mortis fententiam in

Slalamandra, nec ullum aliud animal, alitur

eum pronunciat, &48. 6g

Saulis famuli quia non fuerunt. affentatores

Salomon amore cupidineo captus Sa..pien-

veritatem dixerunt,quod in aula miraculo

tiam à Deo hauítam deperdidit. 166.3

datur, 426. &

Salomon ex fexcentis concubinis unicum

Scandaliflarum ludus à D, Aug

habuit filium Roboamum regni hare-

uüind improe

batus, 482. 117

dem. 167. 5

Scelera omnia nonnifi obfletricante menda«

Salomon tunc defipere incepit ; cum prie

cio in lucem prodeunt, 630. 74

Scylla

Rerum Pracipuarum,

Sifara fugiens ex malé pugnata pugna teai

Scylla naufragijs infamis quid fit. 317.

toria ingreditur Jahelis, à qua poft pro«

pinatum lac interficitur fomno fopitus,

Scyp;hi laxiores, cur Thcüdes vocati, . 367.

f72, 102

Seceffus ruralis virtutibus excolendis pere

Sobrietas ficco veftigio fluxa marini (inus iti-

aptus.

46[0 $o

nera tuté trajicit , cum temulentia etiam

Seceffus ruralis caufa pi

(cationis, velaucu-

terrz inharens; naufragijs obviet.

$68.

pij. aut venationis. animum exhilarat,

Sol äegrotante Ezechia retroagit, ut etiam

464. 61

,

Sedecias à Na

buchodonofore .caths detru-

umbrain fciatherico Achacis, horologio.

ditur in carcere, filios videt à fatelliti-

3892, 27

bus occidi.

638. 30

Solis perniciffimum motum non crederemus

Semina luxurie muliebri colloquio, velut

fi non appareret iffe,

ib

imbre delapío crefícunti^ 281. 79

Solis przftantia, pulchritudo, &laus. 22,

Senes cupidineo infanientes amore Sufan-

1

nam ad turpia irrito follicitant conatu.

Solis utilitas, præftantïa ; &comm;ndatio.-

172*

2!

34. 53

Senes Sufannz ama

fij infano vulnerati amore

Solitarius vir cum füis affeclibus pugnam

perverse infaniunt.

j:0. 86

init,

468. 7

Sennacherib cum totam | devaítáffet Judaam

Solitudo interna animi etiam in populofa in-

ftituitur civitate,

arcetur ab expugnatione Jerofolymae.

467. 69

I09.72

Solitudinis laus, & commodum.

466, 6f.

Sephorz filius lapide circumcifus figura fuit

& [equent.

circumcifionis Chrifti,

83. 77

Somnia Pincernz,& Pifloris in aula Pharao-

Seraphini ftantesante ThronumDei,cur non

nis jofeph Patriarcha interpretatur. $02.

omnes alasad volatum explicuerunt. 399«

61

"

Sonus auditus cum Spiritus S, deícendit in

8

Serpens à Moyfe exaltatus, & Chriftusà Ju-

linguas igneas ad Apoftolos varié explica-

dzis in crucem actus.

65. 12

tur,

$7. 88

Serpens exaltatus in deferto à Moyfe ! fuit

Spiritu fancto defcendente in coenaculum,cue

obfürepit extemporaneus € cclo fonus,

typus Chrifti affixi cruci, & exaltau, 84.

$o

86.87. Quidfragor ille fignificaverit.

C

ibid,

Setpens reptatione ventri incumbens fcedam

fignificat concupifcentiam. 190. 86

Spiritüs fancti amor in homines oftenditur

Servus Evangelicus, cui. herus totum debi-

in organizatione corporis Chrifti in utero

42. 8

tum dimiferat, quia immifericors in cone

Virginis.

fervum, & compaffione vacuus condem«

Spiritus fanctus eft fummus amor inflam-

natur.

686. 22,

mans ad zelum , foecundans ad fru&u'm.

Servus in Evangelio redarguitur, quia talen.

46. 21

tum fibi ab hero concreditum | fepelivit.

Spiritus fan&tus in flammeas difpertitus lin-

7253. 69

guas excitato fono vehementicris venti é

fummo colo in terras defcendit Dei amo-

Severitas rufticana omnem coércens hilarie

tatem improbatur.

484. 125

rem nos edodurus, & gelidacorda no-

Silentium prudentiz eít index, & contra ma-

ftra inflammaturus.

86, 8

la irruentia clypeus,

471. 83

Spiritus S. cur difpertitusin linguas defcene

Simeon Sali puellas ftrabas ofculo fanat. 3 2 3.

derit ad Apoflolos, 9. 98. & leq.

-

Spon(a cur nigra,& fimul formofa; imó ideo

Similimdo, feu' convenientia amantis cum re

fpeciofa ,. quia nigta.

101. 43

amata eít potiffima caufa amoris. 1 1.18

*

Sponía expetijt à dileto | exofculari , cujus

Simeon Cyrenzus Chrifti crucem defert ad

amore languebat.

102,47

1

79« 64

Sponía cum adhuc effet. parvula concupivit

montis Calvariz faftigium,

Simplicitas, quá David cupiebat inligniti;

ofículorum la&te enuttiri,

194. f4

$23. 23

Sponía cur fponfum vocat, ut veniat in hor«

- quenam fuerit.

Sinus pauperum fcecundus eft ager, fed elee-

tum fuum, & comedat (ru&ius pomorum

757-.105

fuorum.

105.ff. &fequent.

mofynis frequenter rigandus.

Silara Cananeorum Dux ex malé puguata

Sponía cüm primim vidit fponfum dele-

pugna fugiensà Jahele perhumaniter. in-

élari myrrha,.hanc peclori, & cordi ad-

—— -

vitatur ad propria tentoria, & po(t ladtis

movit, &inter ubera fovit, quia aman.

hauftum occiditur, 238. 28

tis eft velle,qnod placetamanti, 106,62

Sifara poít epotum lac miferé interficitur à

Sponía exuta veíte charitatis plurimum pati«

Jahele.

371. 64

tur detrimenti.

Izo. 2

Sifara à Jahele deceprus la&e fibi propinato

Sponía cur enixim concupierit , figillum

imprimi fuper cor fui [ponfi, & fuper

ütim(cxtingui;, Íed mortem ebibit., 490.

brachium, 145. 12

49

5

Hh hh h j

Sponfa

ibibehni ii

i D d ii at

[

Indcfi

*v

Sponfa cüt detre&tet fponfo apetire,a

H

-

fferens,

T.

laviffe pedes.

1452« 335

Sponía excuffo otio fponfum quarit: cui

Tf AGtus fenfuum omnium infimus ad col-

L dÀ

tamen otio indulgens jacens in lecto non

lüviem fpurcitiarum proximiüs ac«

aperit,

2.57.

o

cedit.

$04. £

Sponfa in deferto delicijsaffluit, licét dume-

Ta&us, geítus , & colloquia'cum muliercu-

: ta fterilefcant,

$38. 69

lis fugienda, ne caftitas detrimentum

Sponía fons fignatus , quando fuos latices

patiatur. — 30;.

4

alijs noncommunicat , puteus veró quan-

T'actus diverfi fexus ]ues eft venerea. irre-

do alijs munificé dilargitur, 696. 48

pens vifcera, qua inficit, & caftitatem

Sponío codleíti plus arridet myrrhz amari-

petimit, ideóque cultor caflitatis ab eo.

tudo, quàm pomorum dulcedo, & cur ?

dem omnino abfítinet,

306. 10

106. ÓI

Tactus alterius fexus venenum transfundit

Sponfus ceeleflis in horto cordis noftri non

libidinis, proptéreacavendus. 310: 20

quarit flores voluptatum, fed fructus bo-

Tatus foeminei. fugiendi carnis voluptates

norum operum. * 106. 60

: fpondent , & in ipfum corpus -armantur,

Sponfus, cur non potiüs inter rofas pafcit

cujus vires infringunt, & necemaccerfitis

charitatis, quàm inter lilia caftitatis. 136.

morbis accellerant.

324. 39

[i

Tactus etiam leviores cum altero fexuome

Sponfus facer cur à fponfa lilio päriatür in

nino co&rcendi, G fugiendi. 320 66.&

imo vallium florefcenti. 337. 36

fequent.

Sputo oculorum czcitatem Hilarion abfler-

Tactus alterius fexus. flammas infolefcentis

fit,

749. 36

concupifcentiz flabellant.

349. f4

Stephanus Pannoniz Rex munificus in pau-

Taliaurei à Rege Parthorum ad Demetrium

peres, ab ijsdem contumelias zquo anitno

miffi in ignominiz notam,

481, 11f

- fuffert.. 757. 10f

Tarquinius perinde hominum, ac papaves

Stella harmonicis fuis motibus choreas in

rum capita decuffit.

colis ducunt. 290. t1t

1j5. 4j

Temerlanus in urbium obíidionibus, tria

Stellio fymbolum prafert adulationis, 42 9.

cut objecerit obfe(fis vexilla, album , ru-

i

brum, & nigrum,

f$3.:39 -

Stoi

ci an fnälä fenferint de mifericördia "

Temperantia non folüm delectationes,verüm

- qpä quis alien& miferiz opitulatur. 466.

& tri(titias immodicas compefcit, $ 50.2 9

Studia humaniorum literarum feffz menti

Temporis jactura plurimi facienda. 477. 104

Temulentia cafítitati exitialis fugienda, ne

funt levamini, ac folatio,

472. 88

flos pudicitiz exareícat.

355. 18

Studia amoeniorum literarum ingenuzg vo.

Temulentia nonanimum tan

-

t

unr fuis defti-

luptatis pellucidifuntfontes, — 476. 100

tuit ornamentis virtutum j Verüm & core

Subíidia pauperibus denegata non folüm

pus viribus, imó & homineim homine,

flammas e coelo laceffito evocant : verüm

quem in gregem dejicit pecudum. 3 57.27

etiam ex imo terrz gehennalia advocant

Temulentia eít veluti mare fluctuans procel.

- fupplicia, 734. 20

lis petcitum,quod plures mergit. 5 &2. $$

Subflantiz propriz non alienz pauperibus

Temulentia eft monftruni mortuum fimul,

erogandaz,

719. 60

& animatum.

369.. $7

Superfluum |effe pauperibus deftribuendum

Temulentia veluti Lernza hydra. puteo im-

quomodo intelligatur, 726. 71

mergitur ad zternum

"

$8

fuppliciqm.' 369,

Sufanna falfis oppreffa calumnijs à Daniele

defenditur.

217. lO

Terra non pro.| folis divitibus condita, fed

Sufanna frigidis in fontis laticibus à fenibus

praecipué ut indigentijs pau

4

perum quc.

impuro igne zftuantibus ad turpia illici« ,

«curreretur,

72$. 77

tur.

308. 17

v

Tetrz à Deo Hebrzis promiffze poffeffores

Sufanna ducta ad tribunal fron

te ferednha mor.

cur reguli, & non potiüs reges dicantur.

tis audit fententiam , fed cüm primüm à

377. It

fenibus tangitur ; liqueícit in lacrymas.

errarum tractusvari

j;ac miri in producen-

310. 20

dis plantis,

34. f4

- Sufanna fervanda caftitatis cau

l honitb.

ceffum adit,

Theatra avocantà vero Dei cultu,quia revo.

$41. 16

cant à Dei templo,

261. 6

Sufannz virtutes recenfentur, & commen.

Theatra miro eloquentiz in

dantur.

t18. 106

genio redargu.

untur à Salviano. ibid, 9.

O5leg, 7

Syderum mira vaftitas, & magnitudo ve.

Theatrum eft Veneris Sacrarium

luti immenfa,

2I.

12

5 atà impu.

Syderum pulchritudo, motus harmonicus,

Theatrum eft mare multi

plici ventorum im-

. & elegantia,

Glhlæ

petu pertitum. ibid. 7

d heodofii Junioris. agla virsutum Gymna-

Um., 448.53

T heodo.

h

L

*

Rerur prxcipuarutm,

Th&odofïuä maloit filios fuos Honorium, &

Triftitia preffi quomodo ab Apoüoio Pau3

Arcádium mori, quam impié regnare*

lo dicantur contriftareSpiritumS, — g i,

31. Gíequent,

447. 89

Thermutis Armenopthe regis filia paerum

Triftitia non folàm exficcat offa , fed etiam

hominem interimit,

$j2. 34

Moyfem € Nili undis cripit, fibique ado*

"Triftitiaeft doemon immundu

$7

Ptac.

385. 31

'Yher

fitesin Grzecia , cur ab omni immunis

tione abigitur.

$53. 36

$5 qui Qráa

invidia.

614. jà

Triítitià ex imminente ortá malo nil in ho«

bi tutiüs cuftodi«

Thefauri Principum nulli

mine deterius,

F53f: 43

T'riftitia immodica exitialis, dum animur

untur , quàm in manibus pauperum. 7 1 f*

Occupat, corpus totquet.

$$6. $1.

Thimonis arborem in proprio excolere hor-

Triflitia moeror eft

cialis,

$;9. $4

perverfus , & paffio exi-g

to,qualis apud Gracos partosmnia, 620,

"Triítitia immodica cru;iatuum eft gchenna.

$, Thomas Aquinas eximius caüitafis cul-

$65. 77

-

Triftitia immodica morborum omnium in.

tor titione pravam mulierculam fugavit.

unum eít collecta congeries,

Thubïï (g:in Author Pfalterij, & Citharz,

8

,

$79«

feu laícivie irritamenti.

180. 49

Triftüia nuntia feriunt quovis gladio letha«

Timor Dei verz laditiz incrementum fup*

liüs.

$69. 90

$

peditat,

$24* 24.

L]

Triftiua pre cateris affectibus hominibus

,

Tinior triftitie comes indivi

duuä.

—572.

noxia.

$70. 96

IO2.

Mentem dementat,

ibid.

Triítitia eft pavida mater Timoris, $22«

IOI

'Tinez corrodentes purpuras , pannósque

pretiofos ,fymbolum íunt affentationis,

Triftitiatetra eft radix, ex qua omnia pul«

luiant fcelera,

429. à1

$73. 105

Tiridades Armenia rex Neronis affentator.

Triftitia fenes Sufannz compulit ad condem.

415. 38

nandam innocentiam,

$7- 103

Tobias juniot

fuitfigura pueri JESU. duo-

Triftari ;; & malignari hebraico idiomate

dennis amiffi à parentibus.

83. 77

funt idem.,

$73. 104

Tobias fenior, cur juniori tam impensé

Tri(titiàimmodicáà nullum ulcus lethalius ,

commendaverit eleemolynam.

À

709.

omnium malorum . ad fe trahit con

Bs*

26

tiem,

$75. 106. & (equent,

i

"Tobias ,

quo filium. fuum edocetet artem

Triítitia doemonis eft armamentarium , quo

racavendi infortunia ; eleemofynas in-

homines expugnat.

$76. t10

- junxit pauperibus diftribuendas. . 737.

.

Triftitia tlammas excitat in perniciem vir«

ibid.

III

2

tutum.

Qu m

"T'obias fenior Juniori injengiteleemofynas

Triftitia ignis eft , & fenticetis innutritur.

elargiri pauperibus.

74?,. 62

f760 : ;

Tormenta gehennalia , fi funt terrori, fu,

Triftitia occupatus,& preffus vix abenergu«

meno differt,

$77. 116

cate luxuria voluptates;' fint horrori,

A

31$4. 46

Trittitia immodica ad inferos trahit , ac fo«

'Tributum ; quod à nobis Deus exigit ; e(t

resaperit gehennz.

f73. 118

734

eleemofyna pauperibus danda.

Triftirie effigies reprefentata per mulierens

tetram . cogitabundam

"Triftitia lenitur ei mali , quod poteft ob-

j44. 2

:

.

; illa-chryqläntcm."

tingere, perpenfione,

$49, 20

Triftitiz caufz alie àn

a-tufra"inü t& , aliz

"'riftitia coércetur per avocationem mentis

adícititig. — $44. 7. & feq,

"

548. 21

à prefenti moleftia.

Triftitiee caufa quomodo dicatur effe amor

"Trititia immodica ideo excutienda , quia

boni ?

ibid. 9

virtutum obefít exercitijs.

f 5jo- 26

Triftitie obíletrices ira ,

& defperatio.

$

Triítitia non excitatur in animo nif1 ex de-

4f. 10

fe&u delectationis.

ibid. 27

Triftitie falubris caufa memoria eít patrat£

"['riftitià immodicá nullum lethalius ulcus ,

flagitij ; feu injuriz Deo illata.

$46«

' quod omnem ad íe malorum accerfit con-

12

geriem.

$44. 1

"Triftitie effect

us'plures recenfiti , & ex-

"Triftitia eft a&us appetitus , qui & dolor

penfi,

$47. 1f. &feq.

dicitur , habet pro objecto malum, feu

Triftitizleniendz, velexcutienda pleraque

alexipharmaca.

348 18:

lzfionem corporis , & multipliciter par-

titur, j4$. $. &feq.

Triftitie caufa plerumque eft fola fallens

"Triftitia oritut ex imbecillitate moerentis ,

noflra opinio mali.

ibid.

quia nequeat obices fuperare,

$46

Triftitie leniendze alexipharmacum eft fe-

XO

ria perpenfio alienz miferia.,

ibid.

britü,t ex abíentia dcie&a.tionum.

22

Triftitia

$51. 329

Hhhhhe

Ti«

Index

Triflitie kvandæ amuletum cantus habetur

Ultio; cur de Caino detur fepties ,. & de

jucundus,

$49. 2

Lamecho feptuagies fepties. 134. 44

Triftitiz cienda ficut multiplex eft caufa ,

Ulmus licét natura infrugifera, quia tamen

ita eidem curandz multiplex alexiphar-

vitem fu(tentat imbecillem,fru&ibus co»

macum.

349. 25

ronatur,

694. $1

1

'.I'nfhuæ coércitio fit per virtutem tempe«

Unionum expiícatio, & quomodo Concha

ranti (ervato quodam ordine,

$$9*

Margariti mater manui infidietur prca.

28

toris.

$28. 39

"Triftitiam excitat dilatio alicuj jusboni, quod

Victoria nulla preclarior eá , quà quis fe

defideratur.

$46. II

ipfum vincit , fuósque affeQus coércet,

130. 34

Triftitiam facularem , qui non excutit ,

fpmtum fovet avernalem,

$55* 37

Vidua Sareptana farinam - mcrementat ,Q

Triticum in horreis germinat, & corrume

auctam accipit , quam modicam dederat

. pitur ob denegatam pauperibus eleemo.

Eliz,

675. 43

fynam.

7221. 63

Vidua, que duozra minuta obtuht, uüo«

Trolæ difcrimina ab uno cupidineo amore

modo plus ceteris dediffe dicitur. 7 f.

in Helenam exorta.

I17. 1f

45

Turanius fupremus Caligule Prafe&us no-

Vineta recens nmplantata Italis. exitio fue

nagenarius. tranquillitatem vitze detre-

runt,

351. 8

&at , ut negotijs , laboribüsquereliquum

Vini hauftus immodicus ad vitia viam emole

impendat vitz,

38f. 38

lit,

354. 1j

Turbe fequutz Chriftum pafcuntur in de-

Vini hauítus honeüas dedecet mulieres.

ferto ex multiplicatis panibus. & pifci-

35$. 19

bus,

722. 66.

Et cur hoc panis ine

Vini modicus ufus non improbatur, fed

crementum à SS, Patribus furtivum di«

abuíus damnatur.

356. 23

catur,

ibid, 68

Vini ufus Afiaticis mulieribus permiffus,

'Turtur caftimoniz fervande causà mortuo

356. 22

compare detreclat alteri íe jungere,

me hauftus immodicus viam ad luxuriam

a6. 29

non folàüm emollit , verüm etiam lubri-

361.

citatem invchit ad reliqua vitia,

V.

ie)

Vini madidus Cyrilli filius patrem occidit ,

Enationes ferarum animo remitten

matrem gravidam oppreffit,fororem con-

(tupravnc , & duas alias lechahter vulnes

do , ac relaxando à curis perapte

ravit,

464. $8

36$. 46

Venerez voluptates fucatz fant - deliciae i

Vini hauftui indulgentes Jonam referunt,

rationem obruunt , & obícurant. 18€.

367. $4

75

Vini haufti immodico mdulgentes fibi in-

371. 64

[

Ventrem , qui immoderaté gravat , & im-

teritüm apparant.

|

plet » mentem evacuat prob:s de(iderijs.

Vino fine meníura indulgentes duplicilabo-

rant ebrietate vini ,& iracundiz.

360,

28f. I

Venus nata ex marinis fluctibus nonnifi pro-

26

Vino dediti xmdonen funt negotqs reipub.

cellas , & naufragia hominibus prafagir.

174. 26

licz gerendis,

36f« 44

Vino immodico corpus irrigans vnle fit Sga-

Venus graecé Aphroditia dicitur , quia fine

prudenua.

185. 66

thànze mancipium,

369. 69 .

Vinum probum apud. quosdam Ethnicos

Venus aquis emería , cur Orco panetur , Q

Acheronti..

185. 69

nulli vendibile ; quin fimul emeret vap-

Venus marinis orta fluctibus nonnifi naufrae

pam,

i184. 6j

gta portendxt.

157* 6i

Vinum eft lac Veneris , venenum pudoris ,

Venus latet in vino , é quo veriüs oritur ;

flu&uans mentis naufragium.

349-

2

quàm ab aqua marina,

367. 53

Venuítas muliebris verz ingerendee latitize

Vinum fomentum efít luxunæ , ignitabu.

lum libidinis.

252* 14

inidonea.

j21. 15

Vefpes oleo immerfz illicó. emoriuntur ,

Vinum pudori. infidiatur, proinde ab ejus

hauítu immodico cavendum.

3$6. 23

fed mox aceto dilütae revivifcunt,

408.

Vinum f& da metamorphofi hominem eo«

dem madidum in belluam transmutat.

Ve(hs, quá fpoliata erat fponfa , quafi e-

mortua,cadaver imitabatut,

Iif. j

361. 31

Vinum ubiimmodicé hauritur lex tota per-

Veftium ornatus nullam poteítveram lati-

tiam ingerere.

$11. 17

versé exhauritur.

362, 33

Verba ledoria , & fcommata declinanda ,

Vinum damnatis ad ultimum fupplicium

ne diffidia excitent,

478. 107

exhibetur ,. ad triflitiam animi excutien-

dam.

640, 25

Verecundia plerumque coércet, quos ratio

non cchxbet.

209. 62

Vipe-

Rerum .præcïpuämmä, |

Vipera murenz marinz nuptias exoptans ve*

Vitiorum fomenta fünt cathiís ïll&cebræ "n

nenum deponit.

DARO

corporis delicia , ac feniuum soluptatese

"

Viperze foceminz fe mafculo comm

i(centes

1j7. fi

eidem caput amputant.

184. 6r

Vitiumlatvam in

duft fällacisl oblectamentt,

Vipetinum virus viris amafijs ptocax pro»

26$. 2I

pinat mulier,

(84. $

Vitistefte Anacharfo tresfert botros, um

Virluxuriofus à muliere 'procaci perinde

voluptátis, alterum cbrietatis, & ter«

tium infánia.

$f0.6 .

: Aac;Afp('mgia aquas ebibit libidiniä.* 4o7.

1

"

Volucrum garritus , ac mo

dulationes , ac

Vir mife

ricors Deum in l'fuda vota per fufas

varijs coloribus depictee .fpecies.fx 4€1«

,

ó

- pteces flectit.

255. 98

*

Virum juítum non contri

ftant adverfa ;

| fed

Voluntati humanz explendz impares funt

108. 69

omnes creatura.

In folo Deo poteit

perficiunt, & exbilarant,

Viri ezcellentiores , ac virtutibus otnatio-

"henmio plené quiefcete, — $33. ft

Voluntatishuman: , cum divina plena cona

res prefentes , & quamdiu vivunt, mi-

noris fiunt.

I4t. 68

formatio foscunda e(t parens amoris ex«

t 9 fæ'

Viri fortes ,. qui in caftris fteterun

. cellentiffimi, quo cteatura fuo unicead«

dé ceciderunt in gynzceis ,' quia feemi-

hzreícit Creatoti, - 307. 67

Voluntatis humanz, cumdivina conformia

narüm confortium nondeclinätuürt; 269.

tas omnem procul abigit moleítiam.

Viro nil poteft ho&entius obtingere muliere

108. 68

procaci, :82

Voluptas mellitum eft venenum , placet s

&l

Virgines, (i liberiàs evagentur, decus de-

ut noceat; arridet, utinterímat, 1$7e

perdunt virginitatis. — 305, $

Virgines prudentes fatuas riferunt, quia neg-

Volüptas -cainïs fucata eft , -deliciäs fpone

lexerint oleum meritorum fibi compa-

det, & venenum propinat,

192, 93

rare.

430. 24

Voluptas venerea fucatam propinat jucure

Virgines fatum exclufe à codlefti epitala.

ditatem , qua acernum fe;um trahit maes

7-

mio, quia proprianon dederunt indigen-

forem.

324. 42

tibus.

|

709, 28

Voluptas carnalis duplici afpergitur amari«

Virgines fatue exclufz à codlefti epithala.

tudine peritura, G perennatura, 31 f*

mio , quia oleum milericordie in pau-

peres neglexerunt, |642. 49

Voluptas , qu& infra virtutis cu'l-furam ef«

florefcit ,-futilis eft , inanis ; & fpu-

Virginitas margaritz pariata pretium omne

N

fuperexcedenti,

341. 64

mea.

$eo. $3

Virginitas phoenix eft virtutum , nunquam

$99«

Voluptas carnalis fcgbiei pariata.

utrefcit , necemoritur. 349. &

Virtutis honeftas pluribus placet, quos ta-

Voiuptas mundi , cüm blanditur ; feritg

men labor ab ejusdem fítudio retrahir,

cüm mulcet, dilaniat.

f 10. 84

147. 49

Voluptas mundi gaudia fpondet , & nul«

Virtus honorem

fecum trahit, & meritum

lum adfert lenimentum ; fedacriüs urget

]

gignit,

394. 68

ad lamentum.

$10. 87.

Virtutum cu

ne di;

ltura animum continet ;

Voluptas Circem imitatur veneficiorum pe4

:

vagetur caufa quarendi umbratiles, flu-

riciffimam.,

$12. 94

$34. 97

xásque mundi voluptates,

Voluptas Circzeo fuo veneficio voluptuofos

Virtutum addicti culturz in folo Deo gau-

dementat,

f13- 87

dent.

$435 87

&

Voluptas mundi vera ,non eft , fed excre-

Virtutum cultuta , quamvis afperitatum,fri-

mentum voluptatis.

$23. 2f

gorem videatur prafeferre , veram tae

Voluptas fub larva delectationis dolorem

men ingenerat letitiam, — $38. 72

tegit , rifum oftendit, & luctumtfovet,

Virtutum flores exarefcunt, nifi diítributis

$3c.

in pauperes eleemofynis, velut imbre ri-

Voluptas nulla ridet extra Deum , qua la-

gentur.

640. 41

. chrymas non eliciat.

$31. 46

Virtutum maxima , cutc

hatitas effe *dica;

^

Voluptates verzfunt, quz ex virtutum haus

catut. ^ 741,. 4f

riuntur exercitio,

456..29

Vifus ja&tura puniuntur , qui carnis volu-

ptatibus indulgent.

186, 73

Voluptates bonos mores corrumpunt , à

quibus propterea Spattani abhorruerunt,

Vita fpiritualis non acquiritut, nifi per mor-

tem vitz fen(ualis.

149. 25

Vita hominis tefte Jobo militia eft fuper

Voluptates terrenz funt ci

fternz äifïïpatæ,

*

terram.

1$3. 38

que nonnifi vitiatas exhibent aquase

Vita plerumque in vino naufraga per

it

$29. 42

Voluptati carna

li moeror femper adhares

1645 45

Vitia hominis militia eft, & pugna cum

fcit , & luctus,

$10, 86

hoftibus fortiffimis, 741, 47

Vo4

Hhhhhg

*

Indcx Rerum præcnpuarum.

Voluptat:bus inhiantes vera deftituuntur

Z

lztitia, qua nonnifi in Deo fummo Bo-

no efflorefcit.

$40. 77.

Achaus , cur priüs dimidiam bono*

Voluptatis initium mel exhibet guftandum ,

Z

rum partem di(iribuat: pauperibus ,

fed finis fel.

6;4. II

poftea aliena reftituat, cüm reftitutio

Voluptatum pelago innatantes- in gehenna

fuerit ex ;uüma « clargmo €x charita-

fcelerum fiunt. vn&nmæ.

2'79. 69

tate 2 674. 4

Voluptatum terrenarum exitus triftis ; ac

Zachzus ob fubfidxa pauperibus fuppedita-

infelix. .

$2837 .

ta eterna donatur beatitate,

73$.?3

Voracitas appetitus humani eft veluti Tan-

Zacheus beneficio ; eleemofyng & ceno 6s

talica fitis.

241. f

merfit peccati. 752. 94.

Urfinus Presbyter a&turus animam muheb-

Zaramanum , quam priüs materno ex utero

307. 1f

lUCi dederat ,& obítetrix coccinum eidem

rem ta&tum expavet.

Vulcanus Veneris maritus ,

& Cup 1d1ms

hgaverat , cur iterum retraxerit, & Pha-

patet , cur claudus ab Ethnicis fictus,

res gemellus frater prior materna ex alvo

314.

exjerit.

249. 21.

Zelus quomodo dicatur effe cH'e&us amo-

Vulnera reprehendentis. utiliora fraudu.

lentis ofculis cblandxcnnum.

44f.

ris..

I13. 28

$0

Ziphei Davidem in luco latitantem Sauli

manife(tant perfequenti.

412,. 26

Zizania foecundius crefcunt;adolefcunt citiüis,

& boni feminis natüram vitiante

9. 12

L/

F

9,

ews

il

$s Ü

s.

,

d

AL

wl s

i*

*NXXX"P

ENN

&!*

M

VS

DMNEC

€

u

ii j

RCR DN

LA

EEE

ï

AC

K

P

MM

GAU

u

2

2

r ne:

99

TNe

AE

a/

v

D. m

p

n

ONS

d

2

r"-'//j s

A

»'*'f

74

SSS

2

E

'ïæ.;

hs ?/

95)

b

. g* 24

Qu

L 'Kr,'

[

Mp papr

| /

-

Codoco Cb O05 09

mimumueem WUu rE . ETE DL

wwwæ

COcO:

38505

æææææææ:ææ

ïäææ&ïææææææææäæ*æïäää*äæääææäcæ

Nc quæfupcrfunt columnægvacuæünamtur,quæ

fuerunt hactenus opera in lucem edita

| ab Authore

,&MO—

nachijprafertim cufa, hic fubjiciuncur.

Potheofis S. Cajetani Thienzi Cleri«

De Vïl;fïone beata, Scientia, &Volüntate Deís

A

corum Regularium Fundatoris , car-

Déque Pradeftinatione Sanétorum, & Re-

minibus , fymbolis , G infcriptio-

probatione Impiorum, — fol. Monachij-

nibus exhibita.

4. Meffanz.

De Ineffabili My(terio SS. Trini'tatis.' fol,

;

Pantheon Argutz Elecutionis complectens

- Monachij.

omnia politioris literaturz genera : feu

De Ángelis, & Homine,

fbl. Monachïti.k

Rhetorica univerfa. .4. Meílanz,

De beatitudine , Actibus Humanis , eoríimqs

De Eruditione Po&ica , Mythica, & Ico-

principio activo , naturali , voluntatio, &

fiica,

Déque Methaphoricis, Argutiae-

libero. Mortümquecaufa morali: feu de

rum Fontibus,

4.. Meflana.

Moralitate , ejisque bipartita fpecie , Ho-

Emblemata Ethico-Politica, Hiftoriee , &

neítate, & turpitudine.

De Vitijs $ ,&

Heroica fymbola exhibita in Electorali

peccatis.

Recto ufu probabilitatis juxta

Reíidentia Monacenfi Sereniffimi Electo-

Pontificias fanCtiones.

De Gratia , Ju-

ris Pavariz : & juflu Sereniffimi Clemen-

ftificatione , & Merito, fol. Monachij.

tis Jofephi Eiectoris Colonienfis germa-

De Virtutibus Theologicis, & Cardinalibus,

ntce edita.

4. Monachij.-

Déque earum partibus fubjectivis , & Po«

Venaticainílitutio;feun Dianz; ejísque Nim-

tentialibus,

pharum Apologi picturis , emblematis, ac

Monachij.

Vitiisque ogpoütis. fol,

N

iymbolis heroicis reprafentata in fubur-

DeSacrofancto Myfterio Incarnationis Verbi

banis ZEdibus Niphimburgicis Sereniffi-

Divini, Decultu Sanctorum,tum abiolu.

mi Electoris Bavarie,

to,tum refpectivo. Dc lmmaculata Con-

Multiplex Venationiseruditio vario pictura.

ceptione Virginis Matris,.

Et de Legi-

rum illicio Schlaischemi; in /Edibus rura-

bus.

fol. Monachij,

libus Sereniffimi Eleétoris Bavarim de»

. lineata.

De Sacramentis in genere, & fpecie.

Dé-

que Indulgentiis , Jubilao, & «eníuris;

iMonumentum extremi Honoris perennis

fol. Monachij.

Virtutis pijs Manibus Sereniffimi Ferdi-

nandi Mariz Bavariz Ducis , & Electoris

cum emblematis are incifis, oratione fu«

Jurzs Canonid untverfr Commæk-e

£arius Paratitlarg.

Opus digejz*um

nebri, Infcriptionibus , Elogijs, folutà,

Gligatà oratione, — fol. Monachij.

quinque Tomu refondentibus quinque.

ingreflus Martio-Nuptialis Sereniffimi Ele-

"7771 Decretalium.-.

€toris Bavarie Maximiliani Emanuelis

Monachium ex Hungariareducis cum le-

Omus primus inlibrum L Decretalium;

n

.^* -fol. Monachij.

&iffima fponía MariaAntoniaArchiduciffa

'Tomus fecundus inlibrum II.'Drcretaliumä

Auftrig Leopoldi I. Imperatoris filia ex

fol. Monachij,

Margarita Hifpana/. fol, Monachij.

Tomus tertius in librum III. Decretalium,

fol. Monachij.

Philofopbia univer[a im quatuor

Tomus quartus in librum IV,. Decretalium.

fol. Monachij.

:difuiþs Tomos in folio,

Tomus quintus in libesum V, D

ccrccalium.

I

N Logicam Ariftotelis , cui adjiciuntur

fol. Monachij.

plures quaftiones Metaphyficz. fol. Mo-

nachij.

In octo Libros Ph

De Humants eAffeflibus ciendzs ,

Monachij.

yficorum Ariftotelis. fol,

€9 coercendis 4d bominem ab eorundem

fervitute manumittendum , €8 ad libevtatem

Dec Mundi totius fyftemate , córporibus cce-

Chriffiani lnflituti manuducendum, Opus

leftibus, elementis, miítis, & Meteoris,

fol. Monachij.

tribus Tomi in folio diftributum.

InLibros de Anima, & Metaphyfica, — fol,

Mona«chij.-

T

Omus primus de Humanis Affz&ibus

generatim fümptis, fol. Monachij,

Nuclcf:sTheologicuksenucleatus. 8. Monac.

Tomus fecundus,

De Humanis Affectibus

Tbeologia [heculatroa. unrver[a,

ciendis , & coércendis in Appetitu con«

cupifcibili, |fol, Monachij.

Dogmaiita , et Moralis ocfo Tomis

'T omus tertius.

De Humanis Affectibas

£n folio digeíla ,

ciendis ,. & coércendis in A

ppstitu. irds

l

Omusprimus de Deo uno, ejüsque At-

a

fübili fol. Monadhij

V^ gübuus fol Monachij,.

Á

—

—

7

a

-

M

E

E

E

E

-

—

-

rorium

g

m

R 7-

-

E

R

"-

——

mX

—

x

R

TN

—

—

VE

TR CUMCA

s

us

p

Vsl

RERNE

at

b

ia

-

— ui,.mmgnw'.b.k. — (

UMT

-

—————

-

-

—

—

ORUA

—

RATET

m

as

m

"—

—

MC

T

- *ERT

sE

-

æ&

m

A

— n

*s

N

p

a

E

r

L

51

E

s.

-T

s

o -

*

-

"

-9

z

-

—

um

ss

i,

*

d

—

——

ARU

IX

-

—

:

—

$Ó

-

E

l2

ER

mu

xydi

m

l.

E.

3

a

ii

T LR

;

ss

d

v

as

M.«

H

Pt

z

5 du

P

T. i

&

d

$

"("

x

M

E

L

$

" tue d

b

x

E.

UT

UM

vPRUS

p

VA

i*

"

E

E^

P

ID

A

*

E

d

l

-

A«

&..

*

E

P

:

m

LU lt

"

*

d

Es

s.

A

u

-V«.

R.

"

:j

*

v

-

"

»

-

s

*

b

a

&m.*

ha

*

£5

TY

. M

3

L

L.

P«

at

w

ho

WRR

3

i

at

j N

q

FM

u

E

d

d

.

o

:

s

5

-T

i d

&

vt

T

*

b

[

m

i

AUE

a*

E

s

E

Ms

M

s

s

ii

N

*

h:

"

Es

u

ræ&f if

Ti

3

j

v

4

J

9

d

Es

PAU

s.

A

$,

*

*

as

r

i

ZT

$14

zch

*

*

s

m

n,

d

i

É

^

E

z

u...

"

z

k

Ü

W

r

Md

ts

i.

dixpgr

Ó

^

ARA

—

Á

l

LE

p

f

m

iE

3

$

2

EC

AE

-

&

4

:

N-

L

o*

s

.-M

É

h.

$1

"

2

m

p

g

g

i.

* d

A

ägä

r

$

d

w

P

EE

Ls

PA

E5

.mmm!

T

a

"n

Ms

-

- a

wis

v

Id

*

s

d.

M

s n

$u

$

«-.

$

»

»

9

£

B

M

Mj

v

k

*

4

v

p

*

s

a

a

r

od

—

x

N

3.

Ls

st R

d

pX

k

æww?

Pa

v

.

n

N

»

Bs

Sja

M

B-

M

E

N

s

$*

ex

«

äæä

w

r d

d

e

y

T

d

P

d

æw

4

p

a

x t

E

Jv

P.

ERN

d

n

3

*

$5

i

z.

gt

-

pr

2

tF

Es

"

g

T

:*muä

i

UT

$.

g

p

u

w

I

a

4

"

g

M d

T

-

W

t

ia

. s

:

P

í

P

P

"s

221

* A

.

;

F.

du

1

4

"

x

&

T

ib

5.

ht

A

M—r

E

E

Vr s

p

EO

a

El

m

E

"a

V u

g

E

:

a

i

d

N

Ü

ET

»W

AD

E

ci

«

:

z

It ts

Éu

LE

Es

j*

;

d

.&wï

*

"P

W

E i

m

A

od

m

h 5

j i

-

feg

$

t

?

i

E

"A

v*

GE

AE

E.

L.

x

.U

:

m

V

J

w

A

-

s2

3.

x

L

Av*

i

k

£2

d

$i

f

p

*

d

-s

*

5

RP

-

M

;

8*

*

u

É

m

F

L

r

E

Y

Wï

P

*

t

EuE

v

p

st

rt

r

TE

a

t

-

5

9

E

N

E

T

SS

EE

X

"13

g d

E

E

d-

^i

"--

d

ES

*

3

——

LO

n

datese

fT

3

u

Á

A

m

s

ET

47

À

a,

w;)

A

g

D.

"

Ju

AA

?

W:.

i.

" i

*

$s

E

h

33

*

-

u

d

E

ii

»

-

n

ho

"rA

z

d

e

E

*

d

34

AE

f

M r

*5

"m

L

*

1

P

jus

u

*

L -

,M-

du

^

J

de

"s

p

*

Ed

*

*

E.

z.

X

(Wh

at

jg

At

-

(

z

A

z

*

*

.

4

Jä;

t

a

n

EERI

TEUM

m

A E

——

TR ORUA a

— M IQ M ERE ER

p EET--

ET

v

r m

AU.

WUu

3

*j

s

:

d

UR EEE AR

MÓ ——MM—Q

À n

g

DN

m

w

d

v

o

A

Em

v

"um T ol n2 P L o . r aE

Wa

m

ag

Cidere r

"^

- ais

E

t

E

..(l.,ï m

*

»ocw

s

VNb

*

u

x

x ,.,c.v.,s. .

r*

Pa

dour

ais

E

*

"EE

Y

u

E

OT

^

L

"

L

-

»

E

&

D

d

m

x

MT

E

N

&

B

"i

k

AL

.-l

C

t

*b

m.«.;

M

Y5

r

^

s

ww..mw

r

2

J

*

u

Á

v

E

M.

2

L

b

r

"

$

*

CM

^

WE

(m

lt

TDINS

*

H

AE

28

x

cue

:

Ts

(2g

-

^

WA

.

Ea

a.

A

z

b

$A

xE

C

TAd

ER

"

E

ii

-N

o

d

u

2

Pacn

d

255

AU

d

14

$*

3

E

s.

Vi

*

w.

A

QU

i

WE

x

n

E

.

W

r

-

EX

st

a

H

UR

AAE

-

5

*

E

r

j

M

E

N

p

Jw

i

*

8Y

h k

OR

-

g À

t

w.

3

ii

d

w

^«

sl

L

s

Ti

A

E

-

h

X

h

x

d

E.

?f

M

DI

r

H»

.M

"

D

i

d.

U

u

^

n

:

M

fa,

-

*

j

2

H

d

d

D

x

i

-

E

—

A

s

D

3

jj

A

r

!

ve

P

JOem

je

h.

tb

v«

E

g

$2*

&i

d

M

:

TOMES

MA TO

PR'a-

H

n sbo

E

2

d

£.

z

: R u

1

2

»

ET

"as

s

r

P

gl

*

Eo/

$

j

1

P

E

j

:

d

E

RHERE

&

Y

MES

x

2

x

s

$

dU

3

Fadp

E

r

.w

2

dul

a*

i

G.

iuy

r

.

Y

E

s

xm«

rE

4

X

EX

EUY a. V

2

n

e

-

3

21

st

M

D«

o

TR

et

.

d

E

hs.

$

E

**

i

RE

*

PU

4

n

É

*

ho

"

x

d

J

öan-

p

P

i

"d

3

o

"

*

s

A

A

TAR

Y

AÉ

du

n

sf

15

,

d-

X

E

N-

of

*

H

2

w

$4

s

ER

Ti

?

E

LU.

o

A

aE

L d

dl

x

p m

"

z

Gu

N

Mi n

s

-

o

e

MP

*

&

s;

s

M

*

H

x

n

Ye

P

f

m

d

j

R

E

*

Wa

zj

i

y^

s

-

2

i

3

NU

A

X

*

$r

xb

V

2b

..0.

É

^

"

43

EM

M.

?

-

P

:

w

L

s

"

W

Aä,

E

v

di

$

g

2

:

o E

[

*

"WE

AF

3X

n

;

^

um

d

P

3

t

sB

^

3.

aMb

J

b

—

8

a

3s

A

Y

i

r a

E

d

xÁ

K

(

u

-

D r

u

5

N

DN

E

3

185

f

2

d

d

R

E

^j

$

x

duf

o

B

p

ETE

A

E

pos

MT

2

.»

4

s

e

d

M re

r

$.

s

:

b

o

3

TOE

mwg

d9 ss

-

Es

Z

Y

u

"Ü

AC TUO d

D

iW

ho

.

P

D

AK

$

i

E

VE

A

"

V

Pa

À

k

*

w.m.aa

AE

:

$fe

As

P

A

J

d

-

a

$

:

dN

W!

u

AE

u

E

s

CU

"

3bl

L.

* d

X

M.

T

RY

d

5

O

N

z

as

s

2

vb

E A u

g

75

*

l

w

$$.

L

sE

z

E

3&. j

:x

-

a

V

p?

ag

x

s

D s

« 4

u

E

a

M

J*

s , u

R

A

s

P

28

E

P

U

Pa

ab

.

d

b a

fs

od

A

Ts

UA

059

p u

2

2

"

L.

4

p

»

i

:

"s

"

A

x

*

ae

9.

:

H,

h s

p

i

E.

V

t

e

x

o

m

A W»f

x

c

*s

:

i

-

5

3

d.

h

"m

[

2

é

M

E

v

d

yt

A

2

Y

3*

D.

L

«

U

o

g

a

R s

zj

VX

E

2

hd.

W

D.

x

*

s

d

^

.

E.

E

Ts

*

Df

P

A s.

Y

d

JWW

u

s

2

v

A

&

.

3

$

L.

E

'í3

É

F

N

pO

Em

OE

s

24

-t

ct

.

s

n

A

4

N

p

B.

L-

2

£5

T5

du

x

u

n

s

«..

f&

*

A

r

: d

*

d-

s

b

N

s

$

x

*

us

us

E

i

d

O

*

E

-

E

p

v

*

:

-

s

as

*5

s

..Muv

8

2

d

,,.M.r

39

$x

u

Wt

d

u

s

3.

UR

"

n

x

z

(

s

ii

g

i

M

m

v

P

[3

Mx

n

d

j

N

s

k

54

E

s

s

N

d

E

OM

z*

as

ORE

-

"

N

n

m

m

3

35

hw

5

k

Sur

d

i.

x

o

*

EP

P

25

dà

T.

s.

A

Y

vne

E

E

m

4

".

"a

o

G

m

xl

M

s

.

WW

-

*s

r

i o

3

n

DN

d.

duekve

T

i

n n

LO

-

N

z

D

s

d

y

3

«Ww

d W

ii

R

Es

a

a

4.

$A

3

dN

a

U

EE

3

r

AX

*«

LX

d

s

Es

$x

3

—

Es

w

s

:3

:

95

la um

B r

P.

s

-

&

g

s

X dy

"

d

$

a

..vww

E

-

i

has

m

E

T

£

uo

x2

E

aA

A

A.

A

":

H

d

»y

v

E

ET

. i

4

&

d

u

Q

AE

"

T

$a m

u

h

$?

a

N

E^

Ov

tw

s

F

*

».

&

N

5

*

A

*

gue

o

?T

3*

z

"

us

z

hd.

5

d

zM

E

i

m

2

^

*

*

"

s

-

d

3

at

,,W

*

7

E s

d

z

X5

u

*

E

N

i

-

a

D

r

t

od

r

kw

s

n.

*w

A

:

z

* 4

"

E

:

—

s

od

s

e

T.

hr

P

REX

n

E

h

d

A

a

E

AR

d

E

o p

2*

ao

"

Y

2

i

35

x

^ awi»mpwf

"

-

&

$w

T

4

*

.

i,

d

*s

2

E

DA

v

3

SER

*k

RE

Py

z Plries

M

E

L

-

M

3

O

E

E

s n 6 a i

p

E

Es

5

IE HUMANIS

Y

AF CIIBU: :

X

.CIENDIS,

W

(3()131((3E5NIE)IS

19

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

Ad hcmmcm de eorundem fervitute manui.-

18

mittendum ,

Il

ET

W

Ad hbcrtatcmChrlfuam inftitui, feu

viam, manuducendum

O Baanee Q

16

perregiamct -

QTUs

15

Focus

HHH

TRIBUS TOMIS DIGESTUM

N

l

. Moribus corrigendis, vitijs amovendis, vit

übus promovendis,pictatifovende ,amoliend

ámpictati accommodatum,

-

. Uberrimá variz eruditionis facro-profanz fur

lectili , Florulentis SS. Patrum aflertis , do&rmls & facraru

Ícripturarum interpretamentis locupletatum

v-—

iii

Sacris prafertim | Concionatoribus , Viris afcetis

&9 wangelzmru

-

virtutum cnltura additlis perutile,

TOMUS SECUNDUS

/

. De. Affedübus in. Animo concuplfcentc

e

AUCIORE

)

R P.D. CATETANO FELIG

VERANI

Clcrlco Regulari , Sacrz Theologiz Profefld

äiä

Nunc lmmum in lucem prodit.

im Gratia, & Privileg, Sac, Caefar. Majeft, Pcrmlf]uquc Superíof -

I LILILLL L P I P L E RE ää«&ä-&ää*äääää&ää&a

|: 55

MONACHIJ,

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

Sl?/ tibus Joan

nis Gaftl Bibliopolz Pedeponta-

. , Formis Mariz Magdalenaz Riedlin Vidua,

po— d

GU E ETUPEDUM UET

ï

| o

ANNO A. DCC. ÉIXIDuL