Gg80_fol-1

m

*

Wieey r

Ke

-

"s

5

*

A.

E

N

D

d

5

i

-

É

a

".

EOs

"

MA

2

wa

A

N

Éw

L

VE

t

QOA

1:5.

m

w

E

X

2

T

$ s

s.

wn

$9

r9d

s

Eu

a

*s

H

Ms

a

M

d

.

wv

x

D

z

m

»

5$

*s

h

j5

t

«n

g

d

Es

.

&

Y

x

20

i

TA

RE

m"

";

25

:

m

b

L o

A

v

iav

C

LY

M

A

d

Es

u

A

E

àx

I

P

AE

B.

d

d

45

um

L.

t

d

2

x

E-

.,:W

aof

E

t

P.

E

yo

mw

x

E

E

us

d

z.

.K.Qa.,.

d

*

i2

H

$ .

7

20

n

.e»æ e

L^

s

s

Z

X

i

d

E

a

s

E

E

MT

SSS

&j

Z

Es

d

d

AU

d

9

o5

o

A

p

;M. *

d

s

L:

p

an ho

3-

E

hd

z

A

A

d

2

$s

I

d rcabee

L

L

N

2353

5$

j

T

p

T.

p

d

p4

A

s

E

W

fv

OT

EC

i s

$d

Pa

a

ab

D

.

E

a x

a

ww..

o

a

2

,

p

*

1

um

P

&

x

€À

i

i

*

*s

v

2

d

Ro

ts

xr

i

M

$

p

"-T

*

j

vt

r2

2

CM

A

L

M..m

EW

£j

E

a*

-

E

Ls

5

-

W

"

a

d

E

*

í æ

i

6

E

d

M.

$5

T

&

us

Paf

zj

i.

-

D

"

A o

d

"

T.

ss

N

m

ib

4s

T

&. :

o

£E

"

AL

x

Es

r d

A.

N

$h.

EY

P

HO

n

iA

v

o

p

Es

ia

i

z

i

Bu

£5

*

Es

z

w

T&

-

ss *

3R

i

8

n ^

k eyss

*

As

mw.e

z

$v«

»

3

as

di

m

T

Es

^i

^

n

x

At

s

—

A

E

sräm

a

..»W:.

-

s

bS

AT

rA

ia

É

L.

u

t

W

2

x

.M

b

J-

UR

.:r:ü.ä

$*

.

UR

A

U

9^

s

*

M

Ls

de

w

ju

E

g

-

7

.wæf

D

:

s. Bl

*

d

z

s

M

z

D

R

u

d

*

w

E

AE

d

3

L

O

D

79

2

5

9*

n

"*

z

.

s

-

i

3

5

3 du

2

ag

a

A

.4—

g

i

H

Y

ygurs

RE

*

?

(

A

d

AE

$

*

[

tbf

U

A

2

$

TA

J

Es

g

79 45

8

3

"

,m

^

T

a

o QU

P

d

w w

5

jl

m

n H

RI

v

E

E

.

u

DN

]

-

"d

x

Ra

EL

AC

Ü

i

AC

PT

DES

d

-

Ms

.

27

du

o

T

E

3X

LT

L

N

m

EO

.

TE

x

v

i.

E^

.u.w

j

i

A

oX

E

D

a

x

al

2

^

E

N

*

2

r

T

33 g

,

1

»

P.

E.

x

d

u

UC n

m

K

S

v

EL

o

E

o

E^

32

pE

o

x2

:

.

B

:

z

23

*

^

s

Y2

35

zf

23

i.2

d

5

g

a

3 Wy

AE

u

u

" .

É

u

a

u

x

i

?

"h de

m

& EX

as

--

"

".

j5

T

m

j

T

b

m

»

A

Á

E

r

h

N

2 d

N

N

Eu

5

x

TAT

d

ii

d

r

s

ii

^

MORT

m

$h p

N

as

-»

Zs

s

D

hd.

LX

22

.M

TA

u

st

d

d

r

-

£

du

RE

333

d

5

»

t

À

$

m

s

E

T

P

ia

n

sss

TA

D.

n

2

j

d

lnwm

w

w

"

"T

.

d

EUA

26

AC

z,.w..,q

-

.

z

*

i

X«

DN

2

e

d

D

d

$*

4

w

w.

M.

-

dpsei

dieiem

UOR

i

AX

».

IM-.

ä&

AUE

2

E

-

.

w

u

..wa

d-f

d

1

-

HYD

3

&

D

22

d

3

A

fs

"s

M

x

E

rl

z

ER

j

E

*

*

*

*

o

2nd

A

D

I

i

H

v

5

»

UP

j

2 A

$8

deriey

^

d

g

i

m

em

H

xf

r

I

z

u

p

Es

b

127

g.

$

x

»M,.MI

5

i

.»ämm UT E

*

ts

E

x

As

d

N

É

R

j

at

Es

TEUM

5

i

A

2

*

*

P.

lo

g

:

j a

m

d

DL

»

*

$5

/:

E .*.

x

»

p

/e

H

-

mhw.

"

T

/

E

:

:

as

dÉ

3

W

*

73

-OMJM

A

3

i AUA

f

-

ET

$

N

m

zi

^

/u

d

&

—

»* i

x

A

3

AA

*s

i

L:

i

kl W-x

..w

d

a.

AF

Em

z ,hw.x

g

i

12

u

$

v

d

m

^

Ea

p

.w

i

s

n

P

&

EO

-

A s

AUs

A

Eu

*

M

Pt

MY

A

5

x

d

M.

Es

V

8 hm.

XORC

M

Ut

"

N

P

2

*

wv

d

o

Y

us

-

A

r

Es

idi

EO k

TR

z

7

ey

t

p*

d

IU

.

ts

g

755

325

ld

£

g

E

RL

-M

v

-

T

$r

d

b

ET

TE d

g

(f

v

TY

*

j

25i

"

E

x

4

^

a

"m

ä..

z

a.

i

n

d

N

E rd

t

r

U«

2

$s

E

r5

$.

n d)

M

N

9-

d

zi

de

o

od

A

2

ups

E

)

s

R

2

s.

:

o Mpr

»

g.

»

.A.

.

4*.

at

*

h,

^

Ls

E

"

E

25

P

P

A

6

"

—Jm.

MR

?

Z

x

W

$

*

$

z

**

Ms

aM d

Es

Ed

D

1

".

d

f

Vr

ETU

E

hs

x

[

^

us

Y

W &5

"

L

*

.

W

AA

3

i

m

P

vl

-

L

$

O -

z

a AT

;

t

Va

v

2

-

P

E

x,.

Z

C d

s M

s

N

-

P

I2

E.

2

A.

-

M

j

EE

du

s

x

:

D

L^

d

d

5

3

m

n—«

f

b

vt

a

v

45

2

":

*

.

a

a

Ungrcs

(m.«

us

L

P

d

352

ET D

y:

v

(

*

..uw:/

A

m?

u P

E

TU

u

1

*

z

*

M

:

d

2*

AU

n

U

g

1

2

r

a

SRECHEAY

d-

t

r

d

XET AUE

d

E

6

d

T

D

j

Bo

at

z

s

u

at

M

3

&

rA

N

D

2

UE

dÀ

dc b

5

DÀ

E

P

4

T

E

d-

»t

7

WE

indciaes.

3

w.

-

2

As

z

2

s

Ea

.

:

m.«

m

À

M

Pa

m

u

"

* n

g

4

E

"

RA

i

"

&

W..

P

D

i

4

LA

(

nE

ar

uN

d5 L

01

er

s

6;

i

$5

^gb

.n..nu.:n

a

(as

2

n

3

3

lh

$v

.äüöä

t

a

p

*

.

"-

.w..

.w

du

2 xaNam

j

X

u M P

jtr

d)

$

w.w,

d

[

M

0274

"

"

o

"

Ut

Qp

ww

E

hs.

L

2

^

M

g r

W

P.

-

2i

m&

r

IT

*

en

p

"

zd

225

Mf

:

p

i

o

.—H.(:

x

.

AA

d

4

Es

E

. J

g

".

DA

D.

i

j

"i

n

r

Vs

E

u

$.

m

L.

$

P2

r

du

T AE

AC

x

LW

j ran L

At

a

r

5

,

T Y2

A

7

P

$

fe;

z.

5

L

lo

35j

"

P

aA

»,

u

d

M

us

A

a

j

T

r

6

* X

TX

vt

dj

d

25

25

7A

EF

£

E

K

x

$

je

.

r

D

D

:

u

!)

x

C

d.

E

um

äïä.:v,

29p

2

:

DA

i

Wif

u

"-

.

/

7

J

o .ww,

hu

Á

dar

s

*

/

s

*s

*

$

-

fs

afel

K

;

L

i

d

TA

2

M

P.

a

d

P

n

5

m

(

E

&v

*

Á

A

a

v

-

.u

E

d

g

*

-

:

:

-

z

3

z.

«

TE

P

L

n

*

E

r

ts

Ki»u

.

—

Dd

L.

Md

s

R

E

o

wm

x

Hw.uh

23

w

E

2

Es

.xx?

n

L

Es

:

s

n

25

E

t

zi

"EL

LT

"

A

n

FE

—

E

-

2 iere d

"

EEE

MR .

E

m

E

Pt

a eam

TTR

s

RI E i

p

——

E2

£

TT

v r r

X a

-

MPa RA

k

a

£f

*s

YR T

--

t

d

E

—

V a ialb

ET

——

—

ml

Ls

p

— ER

ET o dienc m

n

m

r

i

AE B

z

F

i

X

...rx -

Is ii a

um

u

—

R

m

Pj

m

EE

ii

:

-

a

m

N

-

— "

itemciite

—

—

m —

——

—

ES

—

—

— —

E

à

P

T

—

—

—

—

——

—

a

— À

k

TC

i

T MA

£l

"

tv

d

"4

as

—

—

T5 M.ä

A

M

&

w

M

E

g. .

P

vt us

i*

5&

u

TA

*

3 :&.

i

Jie

v

Md

"

V

p

P

N

d

qu

n

hs

m

W

i

*

at

v

Pl

Es

,QANW

H.h

&

E

t

l

3«

g

*

die

vt

E

E

!

AS

.

i

4 -

a

*

OE

E

..

*

* «.

*

;

s

,46.,— m

LO

t

ss

**

-

-q.-f.

v

hi

$us

"M

n

Ed

d

»

5

3*

^

^

p .W* w.,

H

-

u*

p

€

-

E2

LP

n

h

pl

d

"

baiis. .A

aEv

R

7

"f

il

À

?s a

LA

76

(*

—

$"

T

^

o

d

s

"Á

E

E

d

i

P^

»

*

i

3*

vwv

wï

yx

N

—2

*

&

*

H

P

d m

-

uH

M

at

[

*

E

»

Pa

&

^

i

Ls

d

-

u

u

d-

C

»-

h d

od

]

n

^E

d

ag o

E

m

. L

;wn

L2

g

gt

m

3*2

Ede

zi

&t

$

"*

u

*

.

T

E-

",

Do

w

,

deoty

g

M(

d

m

d

E

s.

-

g

v

st

gen

LE

ss

É

.

s

*

N»..:

A

a

8

d æx

A

ii

i

W

B

m

E

W z.

i.

wattà

i*

E

T

ítxet

W

*s

e

" r

$Ó

s

$

. s

u

A

bosd

a tl

$x

ü

i

"

UB Tübin

X* apeos

r d

* WQ

.sm.W

um

d

":

H.

as

1

d

[*

*

Ya

m

«"

2*

-

AC

s

T

vt

55

E.

Es

x

*

-

x

v)

.um

L

t

E

T

i

,H,

Cs

»

—

T

f

ULUA

.

&

E.

2

d

gj

A -

P

....

21

»

L

o

|

"

»1

Lvihs

^*

s

s

$

TE

n m

i

T.

II

d

T

E

*

X

NT -

í4

W

LU

Ed

a

&

WJ

d

W

D.

24

t

"

u

71

*s

E

d

8

x

..s»w.

A

P

l

z

E

k

$

*s

i

j

g

p

a

z

*

*

^

w

d

4

^

o

d

3

s «A,.

—

5

H-

d

E

e

L

W(«

Lt

à

*

E

*

i

25

E

E

ie

Ls

r

v

w

vt

d

"r

;5

WE

1

d

E

i.

x

ii d

TA

as

2

-

p

d

j

E

Ls

je

P*

&

$h

Ed

*

"

d

M

G

u

J

w

wh

s

d

*

M.

)

du

f

E

E

2

d

*s

nb

D

A

x

x

T

K

i

A

5

s.

k

EUS

d

2

M

&

ia

P ERE

E

s

&?

$£.

s.

m

-

.—....f-

E

3

RAT i d

j

T

s

v

t4

20 Gs

*

m

; M

WU

^

od

r

*

.wd

s.

v

*

L

»

4

*

M

u,»

;

L

:

p

E

DA

"

d 5

"

gv

a

Y

$4

Á

2

E

wl

$

,

u-

x2

TT

n

Ms

x

um

x

a

o

ia

AÉ

Y a

FS

2 8^

"

v

Srgde

M

g

^ ia

A

C s

st

—

LE

* )cd,

E

d

CEMNIMOES CORRCNI

at

u OR RIMPRUPREININR

——

—

Á

EM Ed

L T R

ln

——

——

7N

Rs

xR

n

—

— —

ES

M,

W

N

/

»

/)

l

Jl

SS

D MRU R m

SONS

?

li

——

*2zp

[

Z

N

:

SES

ESS

"

?l

RX

Al

; MAU

l

A

Y

SSSSSS

E

" a -

P ON

SA AE

N

( o GEPVANGECOSES - NH ao M.

ss

77

——

—

EE

M

SNS

N

XTMM—MMÁ——

U ÓMRÓÓÁ—

//

A

EEE

ExN m

——

——

7

—

EL

E

m

——

—— MMÁÉÁB—

II

-

7 ,

R

E

z

z

z2

—— MR

[-—

"

,

7

ITMM

I

h

:i

TU—ÓÓÓM—|

—R

j

Fa

£

N

SS

$

;;/;//

//

/

"

z

/

H

NS

;

/

/

j

4

É

b

—

P

7/

/

/l,

/

/

y

N

N

à

z

n R

//)

Í

(l/4

(f

,

4

W

z

FA

o

H

H

N

I—————W——

——

ä

zi

/

V h

4 L&h

j

m

:

E

D À.

)

E

u

H

N

N

—

—

— —— —

II ÓÉ —

i

[

i

ENS

SS

z2

—

——

—

B

at

N

N

SS

-

z

E———

EH

3

N

—

m

i

N

E

EL—————

Á

——

*

RT.

z

-

äää-

——«LWLAALL

u

NN

RW

j

i

——

——

um

E

j

A

ÓN

EE

RY

É

t

T

N

;

—

DA

W

N

"

]

N

Y

——

ï

cem

E

SNS

^

l.

"

d

E

SSTS

N

SSN

n

E

NY

rE

s

N

N

M.

D

UM

/

N

n

"

SSSS

N

xäx

J

SSSS

m

W

——

N

OP

SS

NUSU

,'

E

N

ESSN

SS

——

n

t

"

SSSNNN

——

——

hj

o

IÀ

^

f/

3

A

!

/

L

——

h

Y

NN

W

C

z

E

M

!

I——A———

)

^

M

W

— 2

Eu

J

"

7

SNN

——

——

,

J

E

—

—

N

SS

SS

p

N

R—

|

N

SSS

1

"

Í

N

SSSS

N

SNS

R—

j/

h)

EE ——

z

f

ï:/

SSSS

R

A

[

;'/,

j

z

N

—

3

EM

SSSNS

M

n

——

ä

"z

A

[/,

(

1

SN

m ——

NSS

s

RLT

^

i

Eu2

PT

d

T

NN

2

AS

(

x

s

n

*

H

//

,

74

4

)

—

o

W

—— À À

——

p

(//)

A

!

«

Z AN

»»

!

2

——

—

Ms

EL

A

)

N

—

E——— —

TT

M

,

Z

cWU

N

—

——

x—x

—

nE

/

*

z

R—

E

ETA

——

5&&4&-—

À

—

Z

,

SN

N

SS

À

—

,

kï!t(t((((/////

SSS

E

,

-

RISENN

«

E

UR

|

24

N

,

EEX

9^

——

M

I

IU

d

/

Á

SNS

MM

ETE

II EERI

z

RTT

E

7

727

(s

N

X

/ 7

ï

E

TT

E

I

E

u

22

NIX

l

--

N

EL

/x

N

——

DO

CA

"2

N

NU

j

N

N

Jl

j

[

/

N

E

II

CT

I

RT

SUUMD

Ed

77

N

R

Zy

-

MM

MM

DO

T

INTIZTD

7

]

,

£

N

f -

s

*

R

EE

ET

OT

Ws

T

.

6s

»

W

RTRU

TT EUUETS

i

:

h

N

N

N

N

L

SNN

N

V

NY

j

AT

N

MT

AC DI

II

N

/

N

N

EX

j

ITMM

N

.

T

rA

N

N

f

»

N

N

SSELCON

äX

" 3'

n

TW

WE

EEE

-

EEE

Al

N

LW

——

7

MM

&

xR

N

dN

ES

TINELON

E EEUIT

II

N

N

M

WP TT

DN

Seerrd

/4

cep

pI

&

À

EEE

EE —

RTT

EM

TSSSSS

R

SESS

N

EOY

MSS

N

WT

ETITS

p

NS

N

S

—

N

-

m

IT

EEE

-

N

NSSSS

SEREN

SSESEES

Y

N

XSSEES

SXEAY

SOSs

E

d

h-

N

WW

C—À

s

/

/2

z E

A

M

EE

SSE

i

d

DO

EE

m

zX

j

EC

l

x hs

N

L

SVes N

N

N

//

[5

EC

A

SSM

N

SSS

E

SERTES

E

IIZNEILMT

N

WE

)

N

W

2e

N

Y

//I;'

TC

URT

j

]

IISSESÉ

N

u

s

N

t

/

$

SSN

Em

- (

——

-

"

Ws

SNS

SS

NS

A

TT

ATT

T

s

N

M

EE

MM

N

ERE

IT

N

ELLIS

J

w

a

ET

AO EE NT

UT

E.

oA

X

ER

I

*

N

N

EN

N

y

SSNY

E—

zl

2

a

n

N

ERE

T

j

E

ATT

NI

ER

s

M

P

2

N

R

E

, 7p

P

-

at

a.

L

EE

VM

AU

j

DAT

o

n

/

1

»

M

N

N

EL

e

N

n

I

EE

SEEN

A.

R

T

-

*x N

:

ER

A

/

Es

EOR

N

s

pE

ITNN

/

[ a

S

N

SSNSNSS

D

d

^

sss

SS

-

EE EES

DSSENSTS

7

P

NS

N

N

NI

N

//

/ 7

57

N

EX

A

JH

H

,

2

3

'

/

L

a

277

,.

A

//

ES

:

22 N M.

2

o

"BO

N

7À

J

j

7

A

,

,

/À

277

z

7

7

a

Z

E

zL

FA

NS

7

MSSS

J

y

Y

7

7//

h

A

N

Es

R

3

Sw

"R

N

EX

E

RE

E

sJ

z

ä;

—

NS

d

"

, 7

,

7À

,

A I MM

2

,

A

À

N

L

N

E EN

—

NY

EOE

TT

--

r )

i

$

Z

E7

777

/?

NNN

d

DA

A

5

7

A

A

,

7

N

Z

/

—

E

CESE

SEXIMINT

T

CM

p

—

!

2

z.

NY

N

|

.

d

A

7

/

$)

A

aE

EE

—

.::

-

É

SSS

ïö

j

,

4

A

,

ET

E

r

a.

QU

"Y

/

5

N

E A

7/

.

———L-

—

W

ul

A

a a

NY

^

(

A

NEN NU

ATT

T

D

— ÀÓ

;

N

7

"

i

P

X

Es

EUR er a MUU T

TT

z

//f

WO. Is

M

N

N

N

»,

»

a

,

ER

A

AE

T

m

——

PO ESS

A

5

N

SS

"

NN

N

N

N

-

R.

sssl

b

I

N

"Ih)

z

ESN

N

N

N

N

»

"

E

Z

II

--

IT

d

Z

m

TAUR

j

um

s.

NI

N

N

"

"N

N

k::

X

Z

Z

RT

IT

E—MMTTTT

EuE

MT

RA

n

-

A

24

NS

U^

N

*s

N

LT

-

AT

I

D

z

N

N

N

SS

N

j

N

TT

ST

pI

1

n

l

N

1

SS

u

NSS

SS

NI

&

T

C OT

2

J/)

X

SNN

W

N

N

ERCSES

Sà

ER

7

SN

A AITGAT

TERITS

T

XL'

[

»

N

N

/^,

N

N

NT

$ss

E

t

T

]

j

[/;

5

(f

ïx?ïgo.

E

N

u

,

u

—TTIT

——

-

À

3

W

A

7

2

"

ä

N

A

Ü

j

/A

Is

46 — À

z

,

.'E

]

EH

:!

*

Á

j

9

j

z

D

N

u

-

u

ä

ä

S

UR

p

I

j

7

ä

7

SNS

L

--

S

NS

£ ——

-X zL

z

d

NI

j

ïï

M

ïïäs

N

H

"

?

:u

z

z

x

d MA

NNN

N

N

3

N

N

/

"z

EXN

i2

TE

LE

2l

g.

N

M

NS

N

NH

ASS

N

S

E

T

SS

5

N

W

NY

T

EL

z

N

N

N

M

EE

DX

-—,

N

A

1

j

N

—

7?

—

N

z

N

"

i

2

NS

N

DE

E

N

i

ETE

It

62

s

t t

MM

z

L

z

A

uj

x

2

»

2

I*

.

L

E

z

z

u

——

E&

;ïä

SNS

N

D

Ss

a

S.AFFF

L-]

E

NS

—

SS

T

S

;

C

A

H

z2

z

LL

LL

NS

m

N

N

SNN

E

.

L

LL

L

—

d

WR

M

N

:;

CIENDIS

L

N

.

:

—

v

—

SSS

x

N

N

NN

EE

W

i

z

—

«

z

h

N

-

N

*:

D

.»

*

s.

"

,

7

u

-

2v

;

i

..

B

S

S

3.

22

U

s

—

z.

z

7

"

r

——

iM

N

ii

*

d

u

ss

^

'.«

N

M.

z

p

z.

7A

"

p

7

Z

S

z

Z

I

SNIQUS

W

N

W

3

W

W

s

"3

s.

P

T

i

j

z

z

—

N

HE

Es

z

s

MM

M

27

u

SSS

SS

s

^s

z

D

2

,

^

E

EE

NSS

N

NNN

S

i

Is

-

M

N

iW

W

D

N

ER

A

ER

IN

j

x

W

W

s

*

*

7)

x

2

"

1

7À

z

D

N

1

P

a

N

N

AE

.:

*

$

2

*l

E.

2

N

u

.

N

N

N

SSS

N

E

MA

u

7

P

E

51

z

s.

b

q'

A

ET

N

SESS

Ó

*

a

N

33

SS

|

4

l,

N

Y

N

N

E

A

as

lum

E

A

I

N

N

N

N

i

H

.

-

ts

7

/)

a

2

2

DO

N

SUES.

X

N

ID

i

D

SSS

s.

;

N

CAX

Z

.

^

/2

.

L

A

x

S

ä

N

ESS

SSE

SS

EE

OUY

I

223

2

AR

^

5

25

".

zs]

E

7À

N

U

E

ES

N

ä

COV

IS

-

N

203

-

NSSUS

NY

,

s

e5,

J

"

»

m

3

N

m

TNS

N

223

VT

NS

M

s;

s.

z

ä

54

p

d

zi

n d

ER

-

SSS

x

W

j

E

s;

SS

Hj

"

"

N

-s

—

NY

N

SIN

N

i a.

2*

:i

7:

Vs

x

T

s.

VY

^

N

SSS

L

ESN

M

E

N

d

N

N

Y

EN

X

I

N

DUDS

5

2

,;:

EH

ä

ao

.

".

S

--

U.

Y

E

z

W

N

N

N

M

25535

$

N

MT

N

NS

^

hs

,

$

D

-

P

!

"

N

!ä;ä

l

N

N

NN

NU

N

N

TET

A

SSS

N

J

vx'o

AO

iE

L

)!

7

h

A

d

e

2

RENN

N

N

A eza

2

j

Q

MY

N

N

.

M

)

"o

g

x

;

.

s

N

RT

m

NS

i

T

I

x

—

ES

D

D

d

1

H

-

x

E

IE

3

A

u

*

s

.

U

EVU

J

»

uf

,';

2

"s

3

H

j

QX

A

Ál

z

r

ao

T

E

N

E

SS

N

/,

W

W

A

i

/

"

S

j

::-

—

A

2

s

$$

ARN

N

22222

——

——

I

SNA

SNN

N

N

"2

N

VN

N

N

*

"

z

n

.'

H

s

*

f

222

-T.

o5

-

uI

T

-s

M

NS

X

NT

NY

N

T

M

l

ii

W

N

*

*

»

^"

"

j

;:f'

z

"—

17

:'»

!

lil

D

V

.

EEE

ss

2

.

vere T.

T

N

y

N

M

W W

d

S

]

"

H

—

—

j

,'/.

?

j

N

f

W

—

d

V

ER

A

"

A

N

*

z

|

N

T

H

d

"

2

"1

L

—

1—171

j

7

1

o

Dos

^

s

Q ——

Y

'1

)

M

m

N

N

CL

L

:,

;r

s

^"

^

z2

P

SS

.:

A

N

Y

N

.ä

1

7

221777]

27

::

;

Q00

7'1

^

|

:

N

E

Y

z:

H3

L

74

5

2277*

7

7

7

A

TET

Y

X

jj

A

oO

N

AMAN

—

ER

es

s

V

S.

u

N

X

J

H

H

5

17

7

.

f

V ET

$)

A

W

"'Iu

E

x

S

$

XS

N

N

N

W

;

A.

Z

7

,

47

a.

m

s

-

——

T

VRT

v

D.

o

N

um

N

WS

SS

Y

W

N

"

z

"

7

22

2

:.f

Z;':;ï

22

N

j

M

s

x

N

N

NS

N

S

"7

77

z

TL

4':

5

,

-

s

i

i

a

-

-

T

RO

D

z

X

D

N

x

SSSS

ïïi- N

'.E

N

9

j

,

X

d

*

ts

EU.

^

s

o

tU

a

N

N

W

NS

:::Sïïï

1—..

"

i

7

d.

(

L

A

""

t

ts

x

p

'l

eos

o

n

a

t

*s

SS

zi

L5

R

N

NNS

N

N

VM

Ys

Fa )d

^

o

P2

6

:

W

t

d

j

-

-

TINMNND

NY

A

AT

IT

fl;

xj

N

N

NS

SS

x

77

,"

E

(

A

i

Ses

?

j

220

P

AT

-

i.

ETOSCSNTANNY

EEE

ReN

d

z

:2

A

W

7

2

DO

n

"

"n

ass

T

N

N

BW

N

N

E

o

5

X

a

6

Ó

"n

"

6s

o

p

-

NNN

NN

NS

NNNS

N

N

Z

h

r

,

t

t

"

t

»

&

t

r

A

"o

5

--

N

N

z

,

t

s

.

at

^

o

o

D.

N

o

"s.

NN

N

SSN

N

N

AN

:

u

À

A

t

f

tete

o

"s

t

"r

du

t

Ts

UA

m

—

s

-

NN

N

SNS

N

N

D

L rretotua:

Lerteetato,

z

—

T

N

T

——

D

——

NS

NSNSS

:

2

e

$s

o$có

-

T

o

at

Ms

N

M

A

z

WTM

——

TT

T z

L

N

:

SNN

SS

NY

*s

N

—

j

-

at

s

W

m

)

a.

EM

z

z

T

L E

j//;f/

i

X

N

SS

N

--

"

]

RRE

D

SS

$d

AUE

r

z

——

NN

SS

!b

BS

9s

;

,,

;

*

f

$s

-

I2

cxm

,-:-,'.. -

N

N

N

SS

$3

:

À.

A

£,

N

S

x

E

WN

NS

N

3

N

26

"

z

SS

MS

z

u

o

ts

4

T

22

r

LL

z

SS

g

N

3

N

D M

r o

2

N

z

»

o

AT

Z

A

:$

N

H3

061

ä.

——

——

—

P r

z

7

L3

RR

2

LL

T

2222

-

L.

L2

N

N

z

$28

$s

»

;

m

mET

* NOS

2

T.

z2

—

——

Tr

N

NY

NN

N

-

g;',

z

AE

A

I

4 N

N

N

NN

;,

z

-

A

2222

-

2

4

—

z

—

L

z

Z

N

N

SS

NS

z

;

——

L.

z2

2£2z

zz

r

z.

A

LA

/22

m

B

W

N

NSS

EY

Em a r a z

r .

LE

^

L

A

TT

4

Z

z

L—£7

27

y-

13

E

,

::

a

r a

Es

z2

P2

a Taram.

-

"O

-

z

-

TT r

T

n

Prrd

D)

^

--

r r

TLT

zz2z.

z

'f

-

z

—

TM

z

LT u m

r zL

D 2 2 7A

z

z

p 7

z2——A

Á T.

EEE

N

NS

P

A

7;

j

E ——

——

LL

U.

r

—

z.

——

$2222

z

z

22222

2

uner

»

ES

4

»

Lf

—

P

—

—

r m m a a

L

22

""

u

W

3

S

SS

z

2257

27

z

LL

--

T

M

j

2

m

.

-m

P r E

u

4

22

227

N

E

S.

2

d

|

u

L.

——

'.

T2

z

z.

N

7

22

Z

D

-

—

SS

L

LP

L ET

/

[

/

i

É

RB

r m m

A

TE

d

r

222

B

r

,

a

RT

—

R

A

Xx

»

j

ssl

z

"N

L2

[2

——

—

226

z

"

a.

E.

E

I

TL

L

H

SS

T—

—

—

— Z

Ll

z2

Es

»

Á

m

-

D.

m

r Z

5

]

L

EE

f

SSS

p

——

—

l—

IZ

22225

L

L

,

Z

12

b

E RE

—

L

22

LT

-

L

E

SSS

Z

i

f:

E

z

Vr

EL

TET

L

E

22

2

[

E a

——

—«

r

r

*

N

—

m

É

D Id

I

L

»

w

L

z

p ——

——

LA

——

z

—

T

D

r

z

.

—

—

u L LL

E

-

—

m A

*

";

EX

.

--2

-.-

—

—

—

r

TM

ELAT

— L

(

-

2

d

ES

—

D

-

NI

il

——

z

MA

—

—

——

L

A

T

&

L

——

V

»

M

A

——

)

A

E

[2

z———

]

N

r

*

2

N

5

5

R—2

TT

I

4

L

s

»

——

N

»

o

iU

LL

A

:

L.

—z

À

2

HTTAA

w

"

m

LL

—

— A

À

N

D

i

"

àn

1

EEE

UET

——

Z

«

NX

Z

z.

A

WW

Wt

m

"

T

Z

z

77

d

d

V

.'«

M

NN

w

ts

—

:

—

H

7

n

PN

W

Jl

SSSS

SESS

7

"

-

*s

.

M

Thn

"

]

N

p

— :

ERN

fä

n

n

E

a

I^

1

N

x

*

i

n

[

r

N

//

7

ä

"

u

"

".

b

r ii

lu

j

[/

N

VA

/

/LJ Mi

N

N

'r

!

D

N

W

EC

o

."

j

H

p

"

|

pI ———————M———Ó

1

N

l

m

l

i

OU

TOA

^

^

m

Y

[7

l

1

N

m

l

*

Ü

/

!

m

5

"

um o i al rE a,

N

jl

j/)

i

n

Y

Z

l

7À

7

X

1

:

i

(

j

n

N

N

N

W

j 4;

N

i

"m

;ä

/

N

1

ä

SS

|

)

l

!

Y

^

/

H

MI

"w

p

22

m

N

3

x).

D

N

|

W

D

^

/

b

J

1

"

"n

"

"

77

N

Vs

4

,

WW

W

1N

N

AT

As

n

2777

77

)

7

h

,

7

j

j

N

/

/:

N

N

h

d

f

"n

n

n

4

A

d

^

A

A

Ib

f

NS

d

u

P

n

o

AT

J

i

n

H

///]

N

[/

A

T

hu

M

j

h

"

"

U

E

—

Em

N

2

N

N

!j

Y

N

W

M

N

IN

:H

m

777

,

p

2

227

z

W

MUU

7

Z

7

,

ï

pL———r

— —4

p

7

j

N

l

W

N

L

L

2

-

-

X"x.

E

ddscim

(

I

£

((

J

/

N

N

OW

M

N

-

z

—

-2

;t

ä«

!H

I

"

A

7

ZA

$

N

WNNS

44

M

27

—

—2

-

' i

E-——

—

E———À

U

.WN

——

z

Z

Z

N

NS

NV

W

N

TiY

N

E

i

23

-

-

Ls

us

A

z

Z

7

2—1

N

M

N

ÜN

W

S

iU

N

A

N

NY

|

$

j

NU

f

N

—

x

'/

/

T

Y

UN

N

NU

3

A

"

E

n —-

z

M

[

WE

D

N

W

N

W

,gi

N

x'.

D

:

v m

IN

',-:'/

ERN

ïf

D

s

n

N

N

ä

Y

(x

4?

V

[

W

)

j

o

D

E

2

",

1

Qu

'

N

NUN

DW

N

i

n

:;L

"

—

—

T

T

MY

p ,,,

N

NY

N

W

IN

N

j

o

-

E

u

.

MM

M

N

lïï

i

ä

MA

S

N

A

ERN

N

N

N

WW

NNUM

N

ä

5

n

*

M

N

7

7)

.

)

"

NS

NS

N

N

weN

W

i

ä

N

N

N

—

LL

I«

"r

p n

,

o

(

O

NS

N

M

N

ER

—

--

*

i

E———1

——

u

"

s

m

N

N

N

M

r

"n

li

m

OE

"

"

)

"

"

^

N

N

N

SS

N

NSN

w

FM

N

;

N

T

--

220

;

L—

d

As

»

Y

^

Mi

hí

^

N

N

N

»xxu

N

N

m

^

v

;:ä

"

z.

*

——

-

&

-

T

H

D)

W.

"

SN

W

SSS

SN

N

D

X

N

à

tä

a

z

T.

z

—

*

*

DN

——

5

T

J

;

]

ts

D

:

N

N

N

N

N

MM

VN

a

hI

j

N

ä

M

:

-—

—

[

z

T

n

7

»

.'ä

H

H

"

N

N

Y

M

N

N

Y

N

d

W

N

N

NV

-

D7

"

—««

N

i

1

—

E———1

E.

H

2

d

00

n

M

N

N

N

N

XX;Q

n

n

M

N

NN

g:

PINSSREN

NNSGN

"

—

z

zi

z«

—

*

w

z2

J

A

N

u

N

P.

n

M

N

N

x

:x

N

SNNS

t

N

i

N

W

N

——

7

—

A

27

E

i

NY

z

z

i*

(j/

7A

À

N

N

A

N

H

N

N

N

N

N

N

N

SNS

N

R

N

N

:

N

"

i

U

NNN

"u

T

22]

7

i

L

z

-a

z

[

[/

m

n

N

ll

E

N

A

N

*

:

WNS

RS

N

N

NN

N

W

ERE N

NU

ä

IN

N

N

MTTA

IN

m

a

L

*

NS

N

N

N

MM

N

N

'-j

h

W

N

WN

SS

N

N

N

NY

z

7

DI———3

EE

u

[

A

M

NMNN

N

SS

NY

-

z

NNSS

NX

N

N

N

N

W

M

N

SSNS

:'

:.l

TR

N

N

l

ZA

"s

T

—

D

77

P

WN

N

N

W

bo

D

N

N

"

N

N

N

E

S

CH

5

——

A

L.

Y

A

/

n

:

7

i

N

A

N

N

[-

N

N

N

N

ZH

H

N

H

N

-

ä

z

L

z

Z

-z

z2

222

C

SN

SS

N

i

:

Y

N

N

"N

NSS

N

N

N

N

NV

—

j

N

L

2272

p 27 7

z

7

Dd

|

2

L

z

-

222

—

z

"

^

u

:i

IN

SSMCNNS

E

:x

-

--

N

z«

';

——

z

L

—

/

-

p

LL

.

r I EE

D

SSS

N

s

N

N

EY

N

N

S

N

*

——

x:

EL

T ,

E

«

—

——

77

7

-

£

D

TSSN

s

H

TE

u

H

N

:'K

N

I

——L

z

$.

D

A

y

N

N

ES

N

N

NY

M

22

I

SN

—

D

524

LL

r

7H

m

A

W

NSSSNSS

Y

23

"s

-

N

e

z

P

——

223

|

T

——

",

Mi

j

y

x

s

SUNN

N

NT

W

k

—à

——

-

L

l2

T2

SS

.

222 $6

r

——

ä

PA

277

A

]

z

i

z

ä

£

E

o

z

b5

s.

a

N

N

N

-

—

--

L

z

U

—

z

P

22

"—

^

.

——

——

x

s

-

U

LA

Z

2zx

——

A

T LL

x

T

N

UNY

W

N

N

—3À

-

i

I

z

a

/,

[—

——

::

N

N

NS

W

E —

M

UL

m

T

N

À

0827

g^

z2

C

"

N

N

:

N

R

^

2j

z

;.?

LL

X

I2

I2224

-

j

^

"

PO

m

xX-

S

;:"

M

N

5

ld

L

z

—

A

d

.

N

I2

TL

L A.

m

w

ï

i

SS

N

NNNS

N

A.

27

.1':

-

T

—

m

P

A

E

n

N

Z

2 272

L.

E

,

W

u

N

N

N

"

g

s

[

r

T

a

——

PA

Z

-

-

-

2

2

W

NS

N

N

NN

NY

SS

N

N

u

,

,

N

L

A

LL L

N

z

—

ffg

N

N

N

N

N

N

lu

i

z.

a

22

L-—-222-1

a m A

d

T

x

E

L

z.

st

-

N

N

^

.

—2

——

T

——

--

m

N

M

N

NS

N

))

",

T

TT

——

DT

DAT

3 m

m

i.

A

ASS

z

:

NV

N

N

N

N

N

v

.

A

3

E

S

f

a

A

—

—

z.

:

N

N

3::

SS

S

N

NS

1

N

"

N

N

N

"

$s

-

N

A

—

^

z

a

L

W

x:,;*..

ka

N

SSSSN

..

B

ss

$

B

S

777

—

——

—

1

zz

:ï

z2

N

NU

N

A

:.

N

$;

.

sj

—

ts

n

P s

:

j

:,:

;

SSSS

s

RLIOSNE

M

i:

IN

NN

N

T

s

—

—«

z

z

3

--

SNS

N

EM

N

M

N

N

EEE

I

S

N

"

z

;'

;

fä

——

NSS

N

NSGNS

N

k

X

.

u

pE

— s

—

NN

N

N

NS

ID

.:'/ z

p———

NSSS

N

RE

-—

um

LT

NS

N

E

ÀÓ

EX

E

z.

-

ET.

u

m

—

x

Ó

e

SSNS

E

E

z

E^

L

x

-

2

T

E

A

"E

.

z

z

--

ER

n m

-

T

*;

TA

224

z

ä/:

E

-s

--

II

-

-

u

z

L

z

E M i —

EL

u

u

N

z

.-'

v

—

TT

l3

*-:ä:,a:.

B

AT

AE

pE

aE

a

-

m

:

5SS

um

—

l—— $

m

E

Pa

E

EEE

-

m

A

px

—

—

EL

m

——

—

m T MM I ET AL L i RL R

—

m

——

--

—

at

7

G.

: He ?l ".

Lfi;

^

rz z

ó

aten z£ 7LE

, ['Ju/erz. ec lz)z ;

z

777

/1

Remy Prof. Urizien.

Ua u

"-— — E

—

——

—

——

—

—

—— U

——

———— ———— Ü À

I€——

—M—— — —— —

t

E

£

DE HUMANI

AFFECTIBUS

CIENDIS,

COERCENDIS

Ad hommcm de eorundeém fervitute manu-

mittendum ,

ET

Ad hbertatemChl iftiani inftitui, feu perregiamcocli

vxam, manuducendum

OPUS

IRIBUS TOMIS DIGESTUM

Moribus corrigendis, vitijs amovendis, vírtu-

tbus promovendls,pletatifovendc amolienda

impietati accommodatum,

Uberrimá varie eruditionis facro-profanz fupel-

lc&tili , FlorulentisSS. Patrum aflertis, do&rinis , & facrarum

Ícripturarum interpretamentis locupletatum

Sacris prafertizm. Concionatoribus , Viris a[cetis

virtutum culture addiclis perutile,

£9 euangelicarum

T OMUS PRIMUS

De humanis Affectibus generatim Íumptis

AOV OC DO R Eb

R.P.D. CATETANOFELICE

VERANI

Clerico Regulari , Sacrz Theologiz Pr ofeHore

Nuanc pnmum ia lucem pradtt

Cum Gratia, & Privileg, Sac, Cefar, Majeít, Permiftüque Supenorum

cISHEEDEDHBEDHQHINBHORORIRENORDRREONERNE15-10-06- SIHEHBHABHONDHEHDNBNBHONBIBNBNENONDE T G-

MONACHIYJ.

Sumptibus Joannis Gaftl Bibliopolz Ped cpontam.

JJGESEERRECO uI UER ag

Formis Mariz Magdalenz Riedlin Viduz,

CEEPABUSEUMUS U MASSNENISUE DYRlEPODcINN N aE

4ANNO M, DCC. CXXXMAML .

^

^

*

E

E

"

a

"

9t

g*

r*

-

^

i

^

CN

M.H

€.

Vi

t

—

W.Ip.

.

s

Hss

»M,wï.«

E

^ g

m ^

»

&-

ss

*

P

rr.., ;..miowr

-

L

"Y

.

E

m.a..

.

m

ag

PC a

E.

-W&H.

À

s

J at

d

E

s

Id

g.

iv

b

V.

L

A at

"

"

"-X n

-

L

E

P

D3

E

L

T

b

"

d

? j

we ts P

Nv æ

d u

H

E

P

—

SERENISSIMO,

EMINENTISSIMO-

PHRTNCON PL

| CHRISTIANO -

SAUGUSTO

)

S. R. E. Presbytero Cardinali ,

Archi-

EpifcopoStrigonienfi ; 5anct Sedis Apo.

ftolicz Legato Nato.

PRIMATI REGNI HUNGARLE ,

Bjusdémque fummo Cancellario , Comitatüs

Strigonienlis Supremo, & perpetuo Comiti, Epifcopatüs

Jaurienfis Adminiftratori,

DUCI SAXONISX.

Tulie, Cliviz, Montium, Angariz , &

W cftphaliz Landgravio Thuringiz; Marchioni

Mifniz ; Nuperioris , Inferiorisque Lufatie Co-

miti , Principi Hennebergenfi,

Metropolitanz , & Flecto-

Co-

ralis Ecclefiz Colonienfis Przpofito , & Thefaurario.

miti Marchix, & Ravensbergz , Domino Ravenfteinij, Balliviz Thurin-

gclnüs Locumtenenti.

Confiliatio A&ualilntimo , &c. &c,

Sacrz Cefarex , RegixQque Majeítatis

DOZEIINO , DOMINO MEO CLE MENTISJIMO.

ïo

o

NU

Qu

'Rub&fccränt mez Lucubrationcs

f

"

V

27

DI

n

o

A

o

7

2

,

SERENISSIME , EMINENTISSI-

m 77

e2^

6 A

^ ME PRINCEPS ad rcflexum ni-

g^

L2 o

Z45

At

torem Veftrz purpurz , virtute ,

v

M'/G"&

/ï

& majcítate longe , latéque ful-

x M

r 2

— P

n

gurantis ; quinimo aquilino de-

f

ü

i

u*t

u prorfus czcutirent ad fulgentifsi-

inutn

E

mum Saxonici Stemmatis regalejubar plenifsimo

nobilitatis , dignitatis, ac decoris fplendore co-

rufcum ; neque auderent ad tanti nitoris acce-

dercincrementa; nifi Veftri Nominis Serenitas,

quibus pratcxitur , non folüm nebulas, caligi-

ncs, cimmerias omnes difpelleret ; verüm ctiam

humilibus füblimitatem ; cxiguis magnitudi-

nem , & angufílis conciliaret amplitudinem.,

Quinimó mihi etiam nutabundo, diáque in-

certo animi audaciam Veftra fuffecit Clemene-

tià quà acceffu facilem fe omnibus cxhibet ;

& praíertim cffufa illa , nullisque coércita limi-

tibus benceficentia, cujus impulfü perennibus

ofüicijs , & beneficijs omnes profequitur , qui

Veftrum depofcunt patrocinium j ut& illa oris,

vultüsque fuavis Majeftas, quà vi quadam mag-

netica etiam rcluctantes blande allicit, & ad fua

trahit obfcquia,

Quamvis exile fit , quod exhibeo, fi doni

pretium expendatur ; przftantia tamen argu-

menti rcctà tendentis in Deum fore fperaverim,

ut minimé fit difplicitura,

Eít deHumanis A€

fcctibusciendis , & coércendis juxtaregulas Ho-

'?

neftatis, rectzque dictamina Rationis, uthomo

à pravorum affectuum fervitute manumittatur ,

& per exercitia proborum adlibertatem Chriftia-

ni inftituti , ceu perregiam cocleflis patrie viam

manuducatur , ac omnigenz virtutisevangelicz

floreat culturá,

Tametíi à fapientifsimo mun-

|

di opifice cxhumo fuerit homo conditus j fpiri-

tum tamen cti impertivit fimplicem , qui ncque

dirimi, neque diftrahi pofsit ; eidémque varios

indidit affedus, qui fi ad amufsim componan-

tur Honceftatis, rectzque Rationis , cujus fint

coníoni dictaminibus, prodromi habentur vir-

|

tutum, plurimümque nobiliori hominis parti

adijciunt ornamenti, ac roboris; quó fibi ho-

mo impcrat; motüsque omncs , quibus poten-

t

DEDICATIO.

tix fingulz, quà internz animi, quà externz fcn-

fuum, ac totius corporis fuas exerunt vires, fan-

ciori regit imperio , dirigitque ad exculte virta-

tis regulam,praíertimaffedtusanimi tam irafcen-

tis, quàm concupifícentis, cujus füunt pathema-

ta , quz exboni, malique opinione in res varias

fcruntur, prout iisdem obviant; qux tamencum

plerunque fenfus demulceant exteriores, defle-

ctántque à norma Rectitudinis; Deus hominis

Plasmator imperium eidem fublime deditin pra-

vos, probósque affectus fingulos; illos ut coérce-

rct ad vitii fugam; hos cierct ad virtutum exerci-

tia, meritorümque incrementa,

Idque cauíz Senccz fuit afferendi, nullum

nobilius, excelfiüsque dati imperium , quàm in

fuos affedtus, fibique imperare,

uod cum

SERENISSIMAM VESTRAM EMINENTIAM

non lateret; 1n1id vcl maximé incubuit ftudij,quó

aficctusomnes fuos ad regulas componeret com-

mendate honeftatis, & in Dcum fontalem origi-

nem totius bonitatis dirigeretquod perinde eft;ac

omniü virtutü ornari myriadc,ac infignis pictatis

florcre culturà. Neque in fe tantüm füósque affe-

&us hocce imperium exercet, verüm ctiam in

alios, ne anguítis fartaffis videretur claudi limi-

tibus; ícimus enim odio diflidentes pluries amo-

re reconciliáffe ; irà furentes, lenitate tranquil-

láffc ; furore commotos blanditiis fedáffe; indi-

gnatione zítuantcs affabilitatis lenocinio fopi-

vifle ; malevolentia exulceratos benignitate de-

mulíiffe, Cum igitur innobiliorem hominis por-

tionem nobilif(imum cxerceat imperium, huma-

nósqueaffectus ad normam componat virtutum,

debebantur SERENISSIM/E VESTR E EMI.

NENTLAE hz mez lucubrationes de humanis

affecübus ciendis, & coércendis ad regulam ho«

ncftatis, &ad Deum dirigendis; ut füb tanti no-

minis aufpicio prodcuntcs non cxiguos in lcgen-

j $

tium

DEDICATIO.

'tïum animis fructus parerent; prafertim fi quod

affequi legendo non valent, cx integerrimis tan-

ti Moecenatis moribus condiícere ftadeant? cum

inde pleraque fup

tentur,

peditentur exempla, qua imi-

|

Neque ob rcce.

;*ü-ws dumtaxat cäufa s$ verünm

fï

ctiam cx dcbito gratitudinis prefenferam mte fti-

l

mulari ad opus hocce qualecunque fübmiffisü.

t

ma veneratonc tanto exhibere patrono,ob innu-

mera propemodum bencficia, quibus noftram

dignatur Congregationem profequi, quam pro-

niore bencvolentia propriis in zdibus (raro ex-

emplo) fovet, & noítratibus cumulatiüs favct;

quos vclut falutaria fydera vultalijs prelucere,

u

ac virtutum femitas verbo, & exem plo przmon-

iirare, Idque caufz cur noftros Clericos Regu-

lares annuente Auguftiffima Cafarea. Majeftatc

'9

Leopoldi I, Imperatoris Viennam Auftrix pro-

Ilä

prio &rc fuppeditatis commodis acciverits ut

d

quos noverat proximorum faluti promovendz

)l

folicitos, Evangcelicarum virtutum fierent culto-

Id

rcs. eximij, Ad id proprias ijsdem laxas edes mu-

W

nificá donavit largitate; ceffitque proprijs com-

ï['

mjodis,que divino voluit dicata c(fe cultuifitque

C

in animo extruendi SPatriarcha noftro'Cajetano

M

peramplum templum, cujus quoteruntlapides,

tot & Liberalitatis veftrz monumenta; üt nunc

(

extant temporario in templo ornamenta cclato

ex argcnto ; vel intexta auro ; vel opere Phrygio,

crifpóque fulgentia ; &tota fupellex facra, & do.

meíticaex munificentia veftra dimanata,& ad No-

ítrates profecta,

,

x

Horum me bene

ficiorum conícientia xetiam

rocul mórantem ad grati animi fienificationem.

aliquam SERENISSIM/E VESTR/E EMINEIN-

TLE exhibendam perduxit,

Btlicet penesCoe-

litcs collata noftratibus beneficia nunquam mo-

ritura depofuerit ; non tamen fufcepü in ijsdem

au-

DEDICATIO.

favoris , me debito abfolutumeffe cenfui ; nifi ali-

uid de meo penu depromptum ad yotum No-

l

ratum repenacrem.

Placeat igitur hoc de, te-

nuitate mca fidei mez pignus fereno vultu, hilari

fronte, manüque bencvola excipere, ci

ue fave-

rec

Praeclarum mé opera pretium t

uliffe arbi-

|

trabor ; fi 1llà, quá folet, gratiá, & benevolentiá

tractatusafceticos, hos etiam meos manibus terere

oculísque luftrare. dignabitur ,. fuísque per Archi-

dicecefim Strigonienlem Pradlatis, Clero, ac Reli-

iofis ad pictatem fovendam, 1mpretatem amolien-

1

m

am, probos affectus ad ftudia virtutum excitan-

dos, pravósque coércendos ad vitiorum fugam

commendabit.

Favente: enim Numinis ope fore

Íperaverim; ut non fpiritualium tantummodo bo-

üorum, verüm & temporalium incremento Ar-

chidioecefis tota iniquitate bellorum haud modicé

afilica. fub veítro pacifico regimine fenfim refpi-

rans, magis, magísque proficia, . Deum enixim

rogo , ut mers annuat votis; & veftram Sereniffi-

mam . Eminentiam perenniter fofpitem — velit n

Chriftiani orbis prafidium ; decusque- fingularc,

i

Scr

J

bebam Monachij pridie Nonas Octo

Bo

cha Chriftianz Anno 1709,

Veltra:Screnisfima Eminentia

-u MHuwmillimws , obfequentilTimns , Seryus,

D,CAJETANUS FELIX VERANI

'Clericus Regularis,

APPRO.-

$$5

:

$

$3

5

^ e:

:

Ht

i

i

k

i

glerha

d

$s

ä'ä

n

*

:

s

:

:

cä:

s.

Tf

Vi

i í

$$

tf

$

-

;

ä,

?

ä

t

?

TT*

22

: :

).

1

À

, ä

L.

APPROBATIO ORD

N

, *

,

! "

|

Ocopus de Humanis Affedibus cimdis ,&mörccndis ad homi-

nem ab eorundem fervitute manumittendum , '& ad libertatem

H

Chriftiani in(tituti,feu per regiam ad cgleftem patriam viam ma-

nuducendum,ab AdmodumR everendo Patre CAJETANO FELICE

VERANI Clerico Regulari SS. Theologiz , & Juris Canonici Do&ore,

pit conceptum, erudité fcriptum, & perdo&e expenfum , juxta affer-

tionem Theologorum, à quibusfuit approbatum typo publico evul.

gati pofle cenfeo,, forefperans, ut nonmodicum fit emolumentum ijs

allaturum tum fzcularibus ,tum Ecclefiafticis, qui Chriftianarum fünt

ftudio virtut,um addi;g??; A&um Frifingz dif: ;19. D'cccmbris*. 1797-

FRAN Piscrl ANiONlus BEGNUDRI.IUIS

BASUS SS, Theologiz Do&or , Cathedralis

Ecclefie Frifingenfis Canonicus Capirularis,

Scholafticus, Vicarius in fpiritualibus Gencra-

lis, & Ofücigli: : Librorufn Cenfor,.

——

Facultas Reverendiffimi Patris Prapofiti Gene-

. ralis Ordinis Clericorum Regularium. -

OC opus cüiTit ülüs- cftpræf'ï xus DeHumaiis.A p ibus ?z'tndi:,æ?ræmfi:,

H

ad bominem de eorumdem fer-vitute manumutendum , & ad libertatem Cbri-

fliani inflituti , ceu per regiamcocleflis Patria viam manuducendum €$c. in .tres

'Tomos diftributum, 4 R. P, D, Cajetano Felice Verani noftri Ord.. Sacrze

'Theol, & Jur, Can, Profeflore compofitum, & à duobus noftris Theo.

logis , quibus id commifimus recognitum, & approbatum , ut typis

mandetur; quoadnos fpectat falultatem | concedimus, in quorum fi-

dem pracfentes litteras manu propria fubfcriptas, &folito Sigillo noftro

munitas damus Roma apud S, Silveftrum Mo

j

ntis- Qxirinalis None

Kalendas Septembris 1706«

d tD, TöMAS CAR'AFA Præpoütüs Generalis

Clericorum Regularium

D. PETRUS Ab EcclefiaSecretarius.

COH&

l

B2 )(/ oX R

ää

£E563CoCOCO'Go CO OOO CO CC Go CO CO do 0 CO CO CO OY PO O 0 023

Coo0 QO o60 oOo O0 OO CO

o2 OO c; O0 OO Oo OC

£* 00 ov co o5 oo O6 O0 $6O ,

:d,

1 : þ

a

ääæääæcäæïæäæmææäæäïääïï?bïäöäu.f COGDCES

AU

Confirmauo cjusdem Facultauis,

du

ld

Um opus infcriptum Debumani Aff ibus ciendis &5c. äbxchs'

Authore P.'D. Cajetano Felice Verani noftez Congrega tionis

Sacre Theologiz Profeflore fuerit continnatum ,. ac in tres to-

j

mos diftributum, & à duobusnoftris Patribus approbatum, utetie

q

am ejus edidio in fecundo, & tertiotomo continuetur ; quoa

ul

nos fpeétat, facultatem concedimus. — n quorum ficem has lit-

[]$

tcras manu propriá fubfcripras. folito noftro figillo firmavimus.

It

Datum Romz apud S, Silveftru

m Monus ; (-Zuiringlfifs die 17.

$*

gSG;PFC'mbrïs Anno 1707

D. LUDOVICUS FINALIS. Przpofitus

Generalis Clerícorum Reguülariuin.

US

rals

D. JOSEPH MARIA. AL:,P;RANP& se;reg-riuf.

[rify

2

M

Approbationes I heologorum.

As differtationes De bumaris Affiibus ciendis,E8 coercendé &6 c.

e

4 R,P.D.Cajetano Felice l'erani noftrz CongregauonisSaciz

'Theologix Lectore elucubratas ex mandato Reverendiffimi P a-

trisnoftri Generalis D.Thoma Carafa diligenter pervolvi; cüm-

/

que fe nihil mihi obvium dederit Fidei orthodoxz, aut bonis mo-

fri-

ribus diffonum; quin imó ad virtutum culturam, pietatem pro-

I6

movendam, vitia amovenda per coércitionem pravorum Aífe-

[d

€tuum, & excitationem proborum frequens incitamentum mul.

(0

tiplici temperatum eruditionum illicio, easpublica luce dignas

cenfeo, fore fperans, ut plurimum emolumenti fint virtutum cul-

pis

f

toribus allaturz, Monachij in Bavaria ex noftris

ädi—.-bus SS a.

Iro

jetani, & Adelaidis die 26. Julij .170?. !

fià

E.*C*AROLUS ANDR'EAS SCHLECHTEN

€, R, S. Theologiz Profeffor,

Mil

Verani de df&&:&w fwe 1

tHHoc

(lé

$g X oX Eé

coxtoebtb btb cbooco

cocodo db od5 coco o docdo db dod»d»us

od poaeebep o osio o

(eaMgarsatsaTs aK eaKeaKeaTea s as as aTea)

Oc opus;cui Titulus prætexitü,r "De eIffedlibus ciendis, &5 coer-

H

cendis €8 c, 4 R, £, D, Cajetano Felice Verani noftra Congrega-

dionis Sacrz Théologiz Lectore juflu Reverendiffimi Patris no-

ftri Generalis D.Thomz Carafa fedula perpendi difcuffione ; nec

quidquam repe

ri quod Fidei orthodoxz , aut bonis moribus dif-

fentiat ; quinimo moribus corrigendis,

virtutibus promovendis,

vitiis amovendis,pietati fovendzimpietati amoliendz omnia ac-

commodata: ediileruntenim Differtationes quàm umbrailes fint

quám vanz honorum cogitationes, qui-

dignitatum fplendores;

bus homines mentem implent;

quám vacua vota acervandarum

divitiarum, quibus impenfius inhiant.

Quapropter cum totum

& ad

cp

us ineum collineet fcopum, ut à vitiis legentes avertat,

virtutum Evange

licarum ftudia. alliciat, ut prodeat in. lucem,

Datum Monachij in

meum propenfiüs hic adnecto votum,

Bavariacx noftris Z dibus SS, Cajetani , & Adelaidis die 26, Ju-

lij 1706.

,- D.ANTONIUS REINDORFE.Clericus Re-

gularis Saerz 'Theologiz Profeffor.

AUCT OR

$9 )oc

tD CO du CO CO C COCOCDODOD D CD O CD CO CC

AUCTOR LECTORI.

Uod Poétarum commenta defuo finxerunt ZEolo lu&antes ventos ,

acíonoras moderante tempeftates ; aéremque, vel nive rigentem,

vel in imbres effufum, vel flatibus diffipatum , vel tonitru obftres

pentem, minasque fpargentem ; aut fulgetris corufcum , vel fulminibusar-

matum, pacatx mox, ridentique reftiruente ferenitati ; ac pelagí acriori

ventorum vi concitati decumanos flu&us coércente; veriüs dixerim facro

oratori congruere, cujus princeps munus eft, in id incumbere ftudij, ut

compofitá ad genium, ingeniümque Auditerum fronte, vultüque toto fe pe«

nitiffimé in eorumdem infinuet animos inftar clementitiiillius Tpiritüs, qui

per membra transmiffus terraquei corporis totam agitat molem, & màagno

fe corpore mifcens, fuperiori virtute fingula movet, promovétque ad ubc-

riora tum vegerantium , tum fentientium commodaà, Orat enim & füb-

limi fuggefto , ut dele&et; delectat, ut juvet; juvat ut excitet; excirat u&

ad exercitia pertrahat virtutum, & à vitiorum retrahat indu/gentia: quos

enim alloquitur pugnaci, inftantique fandi genere ineam , quam máluerit

partem flle&it, trahitque non aureis Gallicani Herculis catenulis,fed vi qua-

dam fuavi, fortique fimul; feu fola fandienetgia, quà nuncad iracundiam,

& ind:gnationem cos accendit ; nunc manfucetudine, ac lenitate mitigit

nunc amore rapit, vel odio inflammat, fiducia trahit, timore recrahit, pu«

dore fuffundit, mifetatione fle&it, ftimulat zmulatione, rétarda: defpicis

entia, ecigit fpe, deicitque defpetatione; ac tandem laxatis,retractísque 0«

rationis habenis, ità animis moderarur, ut pro arbitrio cieat, coérccatque

humanos omnes affe&us, ipsómque hominem, licét pervicaciaSaxeum, ine

timis delinirtum fenfibus blandé infle&at.

Quod fi Divini vatisoraculum

edixit, caeleffe Numen fuper pennas ventorum ambulare; Orator veluti

aurigantis Dei quxdam in terris portio, affe&ibus, quafi ventis rapitur, ho-

minis parti dominaturus nobiliori, cujus mentem flectit, duritiem emollit,

voluntatem trahit, quó vult, & unde vult deducit ; amorem accendit, odium

extinguit , defiderium excitat, fugam folicitat, lacrymas elicit, moerores ex«

cutit, gaudia revocat, fpem fovet , defperationem cohibet , umbras diffipat

timoris, aufüsque coércet temerarios; & tandem habenas injicit truculene

tiffimo irz affe&ui, quo homo percitus infanire, furere, in ultionis libidi-

nem ferri, & inalterius doloris érucem efferari, pe&oris alienatione de.

bacchari videtur. Quinimó fi occafio poftulet, fedatos in animo affectus

concitat, totàmque mentem perturbat; nec ità Aufter, vel Eurus, aut Nos

thus, aliüsque vehemens ventus, vel turbo furiatis flatibus é montibus e-

rumpens mare commovet, tumidos flu&us attollit, quibusin littora & fco-

pulos immiffis infoleícentem excitat procellam ; ut orator lingua, vetbise

que prolatis tranquilla audientium pe&tora commovet, commotisque sffc-

&uum flu&ibus omnia in animo fus déque cvertit.

Verüm ad hocobeun-

dum munus non indigefta rerum exhibenda eft farrago, inquam con(;eve«

runt plurcs ardentiüs, q'uär'n cautiüs fe effundere, ac tota prurigine diffun-

dete ; fed folers,nervofa, & efficax dicendi ratio, accurati dolabrá judicij

dedolata; feu humanis quidem adjuta przridijs, fed (imul meliori quodam

coli ubere irrigata, qualis fuit illa SS. Patrum , qui divinitus dati fuerunt

Ecclefiz, ut populos non folàüm voce, & graviffimis concionibus erud:rent;

fed & moribus efficaciüs, & exemplo fortiüs concredirum fibi gregem per

femitas dirigerent falutis; id praftitit D, Bafilius, de quo ait. D. Gregorius

Nazianzenus Orat, 20. Cum orationes ea$ , quas de moribus , &* bene vivendi

Ferani de Affeclibus Tom. .

3

fAli0pe

AUCTOR LECTORI.

rationt [cripfit, in manus accipio, azimo, c* corpore purgar ; templtm Dei capax effi-

cax efictor, atque infirumentum à [piritu pulfatum. divinam gloriam , & poten-

HA"m cABens : per eas corrigor , Cf concinuor , Atque divina guadam Unmultatione

alius, ex alio efhcior. "Hoc idem pote;t quisque afferere de univerfis pariter,

ac fingulis Ecclefiz Catholicz Patribus Auguftino , Amibrofio, Gregorio,

Hicronymo, Cypriano, & aliis fi eorum fcripta frequenter evoluantur. Id-

que cauíz, cur in hocopere eorundem felectas affertiones, florülenta afferta,

proficuas do&rinas; przfertim in enucleandis facris fcripturis, moribus

componendis, virtutibus excolendis, vitiis declinandis pravis affe&tibus co-

ércendis, & probis ciendis, congefferim ; fimülque uberrimam variarum

eruditionum , ac hiftoriarum é facris -

paginis depromprarum fupelledi-

lem exhibuerim, quó facris Oratoribus przító ftatim eílet materia dicen-

dorum ad mentes hominum fle&endas ad ftudia pietatis ; ac deterrendas ,

avcrtcndäsquc à vitiorum oblectamentis,

Neque me oleum , operámque

perditurum cenfui,

i uberem hanc materíam ciendis, & coércendis affeti-

bus accommodatam, quamvis nec dolabris, nec dolabellis exafciatam con-

cionatoribus, virisque afcetis virtutum culturz addi&tis extraderem, | Licet

quod ex meo

prodiit penu rude fit , fuam tamen haurit nobilitatem ex ac-

cerfitis SS, Pa

erum doctrinis,

poffimque propterea afferere cum Petro Abba-

tc Cellenfe, Lib.r. zyflica

expofitions Tabernaculi Moy[aici, ^Hoc ideo fum-

matim de dictis [ancforum vecolligo, ut ff opufculum noffrum per f difpliceat; vel

proprer Sancforum facras reliquias, non usquequaque abjiciatur:. etff enim ligne-

am pyxidem pr

opter fe non fufpicio ; tamen quia continet Sauclorum corpom,ö*

offa, debita ven

eratione illam excipiens fummis dig

itis, lotisque manibus 1enen*,

P 4

bzaum aliter, quàm h;gnm benero. 'Salve

YNY

m a A

Vi

?4 " ,A/x'.

K

N

t

(

(s

Q

:x

sEv

2

4'6

P5

6!'))

N CR »

E ASN

AA

///,,i

N

M

&hx*

Ánijv

S Va s

r NAN

ESCNWK

um

"A

4

f

48€

E

5

VN

&

$:

Ti m

E

m

$-

LA

NYS

AA

v P

^

i

, o

J YAR

wZ

d

L

d

J

Nec.

t

z

S

-

r

d

Z

SS

n

r

Mp z irjr r o E EE

ELEN-

$ (o) E

el;

ERE ATE E BAEU EE n

o

:

puette

N

****&*

&æ***************

ecÉ

$

A

d

äæ

dUL REU

*s

ü»! *

.,æ*äï*:

i

ELENCHVS

Differtationum , & Paragraphorum , qui

in hoc primo Tomo contnentur.

ISSERTATIO I.

De induftria aä-

]a bella indicunt vittuti , '& innocentie

D

hibenda in ciendis , & co&rcendis

exitium exhibent fpe&andum.

2

humanis affectibus,

pag. 4

DiSSERTATIO III.

Aifectus immodici

6. 1. Defacultate.Pathetica, feuradice, ex

in divitias aggerandas, nifi coérceantur ,

4

qua humani affectus pullulant,

plurimum adferunt difpendij ; nilque

$. II.

DeDehfinitione, Partitione , '& fe-

compendij, 'Carpitur avaritia,

3'6

de humanorum affectuum.

7

$,.

Viperinus eft feetusimmodicus i in di-

:$. 11l.

Qasdamciendis affe&tibus przre-

vitias affectas , matrem enecat , à qua

quifita donantur enucleatu.

..

vitam haurit.

$6 .

$, IV. DeAffeclibus, Ethicis, & Pathe-

$. II.

Studio virtutum nil nocentius im«

ticis, eorundémque ciendorum ,- ac re»

modicoin divitias affedu , qui nifi com-

mitrendorum ratione , in quovxs OratiO«

peícatur , religionem idololatrià corrum.

nisgenere.

Yi

. V. Deexceffu, & defe&tu in ciendis

pit » & apfi Divinitati infidias nedlit,

r e)

affz&ibus declinando, & vatietate promo-

$. 1.

Adeó elt homo divitiarum appe»

Vvenda,

14

tens, ut à deluforio in easdem affz&tu fi-

$.

VI.

Exhibentur quædam fervandà ab

Oratore inciendis affectibus.

nat fe decipi , putetque divites beatos ,

17

cüm miferi fint, & curisangantur, nili

VIL-

De caufis intrinfecis humanorum

paupetibas diftribuantur,

$;

affectuum.-

12

$. IV. Sceculi divitiz fuisnon funt hono-

Vil

De «aüfis extrinfecis humano.

rum affectuum.

22

ri poffefforibus , fed oneri; propterea

humanus in easdem affectus excutiendus.,

IX. De Affe&tibus per excelum , &

ne przítipijs eludat. — 76

defectum à recto deflectentibus

27

$. V. Avaraopulentia fcelerum eft fupel.

« V u u

X, De excerptorum utilitate ad affe-

lex; &immodicus in divitias affeCtus au-

é&tus ciendos , & coércendos.

23

rum pluris zftimat , quàm animam 5 ac

Quomodo excerptorum claffes di-

vertit in màteriam crimiris, occafionem

ftribuende 4 ut oratoribus fint commo.

Vittutis

9

modo?

2

DISSERTATIO IV. Pungitur Ambitio,

XII.

uomodo Advetíantia excerpen-

ut ejus tufnor detumefcat, acinfolens in

da, & in(lituenda. 5;

honores, ac dignitatesaffedus, non ame

Perífonata eft mundi lztitia , cui fi

pulletur, fed expungatur,

9f

larvam detzahas , nonnifi lachrymas eli-

SCT

Vanz glof ambitio fuos depravat

CIt.

DISSERTATIO II

appetitores ; quorum pe&tora , mifi ex-

Punpguntur mundi

CUU&[UT, pertmatxcer Urlt.

?j

illecebrz ; quia noxiz , ut humanus áffe-

$. II.

Honores, & dignitates umbratiles

&us ab ijsdem expungatur

42

font , fallunt , quos alliciunt; picturam

$. I

Sirenius immundi cantus homines de-

exhibent evanidam , ac illuforiam,

97

mulcet, quos lethali fomno fopitos intet-

$. III.

Ambitio , quos ad fublimia eVChxc,

imit,

42

in imum detrudit ; & Sifypheo faxo ro-

$, II. À gulee lllecebrls avertendus humanus

tat , actorquet.

29

affect?:qua enim fercula ventrem implent;

$. IV. Ambitiofum excellendi defiderium

mentem evacuant verá refe&tione,

45

Protoplaítos é terrena felicitate egit ex-

EX

Ludi Theatrales fuis illudunt fpe-

torres;totimquehumanum genusad more

&atoribus , qui cum in ludicra fpectacu-

tem fubeundam co£git.

IOI

la affectum fovent , larvis, & mendacijs

$ V.

Immodicus in dignitates affe&lüs ,

favent,

47

infidias etíam proptio fanguini ne&tit, &

$. lV. Spe&lantesludicrafpectaculastheat-

tortor eft fuiipfius in Adonia.

103

ro adítant , perinde ac in luco ferz , in

$. VI. Ambitio laborat hydrope » fitime

quas degenerant.

$O

que , quà torquetur ,. pons non eftextine

$, V. Qusintheatris fpeCtantur fpe&acu-

guefeo

IOf

Verani de Affetdióus 0. 1.

13

7 VII Am.

Elenchus,

$. VHI. Ambitionis &gritudini curanda

$ I. Carpitur varius veflium abufus, ne

nullum humilitate. alexipharmacum ap*

ab earum decente , ac modelíto ufu affe-

tius,

&us abícedat.

107

E

DISSERTATIO V.

Affectus ab honori-

$. II

Mulierum translucidze veftes con-

Íutz funt fraudibus, intextz dolis; ideó.

bus, & dignitatibus evellendus, ne ial-

tiüsradices egerit , noXios , letha!e'squg

que funt oculi ab ijsdem avertendi , ne

nobis fructus pariat. — 1'fo

ipíz nos evertant.

153

$. L.

Imaginem Dei fibi impreffam delet

$. HI,

Varius, & incon(lans corporis

cultus exhibetut , nenolter in eo conítans

homo , cum immodico affectu honores

cupit,

l10

detineatur -affectus.

1f6

$. 1l.

Honores mores mutant frequentiüs

$. IV. Muliebris luxus in corporïsorham,x

in deterius; & dignitatesfrequentiüs pro-

animi e(t venuftati noxius: nifi immodi-

112

bitatem corrumpunt,

cus ineundem compefcatur affectus, (58

$. HII. Scenatiles Íunt mundi dignitates , ac

$. V. Extümuscorporis ornatus nihil ani-

perfonatä » quibus fi larvam detrahas ,

mo addit venuttatis , quianec virtutes fo«

monnifi curas , & gravamina exhibent.

vet,necearum culturaz favet,

»»

114

$. VI.

Adeó corruptus eft humanus affe-

$. IV.

Is verum enanciícitur honorem ,

&us , ut gloriz fovenda brutorum adap-

tet fpolia, &excrementa,

16

qui ab omni honore difcit affectum abdi-

care.

Premitur fervitute alijs imperans,

DDISSERTATIO VIII,

. J&dificia cafura

117

gloria inzdificande inepta oftenduntur ,

$. V. Nulla in culmine honoris floret ve-

ut ab eorundemimmodico affectu animus

rafelicitas ,. & quze videtur dignitatibus

clari, ac fuperítitis nominis appetens a-

i

ineffe, bracleata eft, ad quam plerum-

yertatur,

166

Sibi non

que immerentes evehuntur,

£L

Non ílat ea hominis , & nominis

favet, qui affe&tum in dignitates fovet.

gloria , qua zdificiorum innititur moli-

121

tionibus ; fluxa funt, qua in mundo fia-

DISSERTATIO VI.

Affectus omnis avel-

re videntur , ne in ijsdem nofler ftet affe-

Gus.

166

lendus eftà fucatis mundi delicijs , ne iftee

nos evellant à íummo Bono , ac vera in

$. ]l, Humanus affeCtus tunc proBö 2di-

ipfo. voluptate.

12j

ficijs innititur, fiin eorum fiructura non

$. L. Voluptas adridens irridenda eft, ne

hominis , nec proprijnominis, fed divi-

A Íze-

168

noítras fuo rifu lachrymas eliciat,

ni Numinis gloria íplendeat,

culi illecebris ad fcelus facilis eft gradus.

8. II... Commendatur Cyri Regis pius in

Deum , ejüsque cultum affectus , acmu-

$. Ilï.f Affe&tus in gule delicias perampla

nificentia in templo Numini zdificando,

eít vorago , interituieorum inhians , qui

carnis indulgent voluptatibus,

129

$. I17Vo. Improbi hominum labores inadi-

W

&. IIl. Procax in lafcivientes mulieres af-

ficiorum molitionibus punguntur , quà

fectus, ni(i ftatim excutiatur , fapientiam

immodicus in easdem affeclus expunga-

tur.

172

expectorat , & flammas concipit ; qui-

bus virtus cinerefcit , & homines pere-

$. V. Quosaffectus in edificia erigenda ad

unt.

131

fummum evehit granditatis ; ad imum

$. IV. Unàcum affe&tu, etiam oculiaver-

deprimit vanitatis; deítruitque adificans

tes.

176

tendi funt à procacibus mulierculis: quo-

ties enim muliebri afpe&u mulcetur ocu-

$. VI. Templa referunt IEgyptiordm ,Q

lus , ad turpe facinus mens invitatur. 137

à fana mente cadunt , qui toto affectu z

$, V. ZEítus libidinis non folüm marinos z*

dificijs erigendis , poliendis, ac ornandis

mulantur,in Scylla fcopulos,& Charybdis

incumbentes fe ipíos vitijs deturpant,

vortices minüs cautos trahentes 5 fed &

Pro-

gehennales zternürn torquentes.

DlgggRTATIïO IX. Superbus preemi-

inde omnis ab ijsdem avocandus eft affe-

nendi affe&us per vana gloriz praítigias,

&us.

140

quos inflat , dementat , evacuat , ac trans-

1

»

$. VI. Venerea voluptas, finon fumo, cer-

figurat.

18f

i

té fuà flamma exczecat , quos incendit, &

$ 1. Vane glorizaffectus fu

os appetitbres

corrumpit , depravat, Gvitiat.

18:

venenum in melleo latice jisdem propi»

nat.

142

. Il.. Tumidus excellendi affe&tus fuper-

$. VII.

Carnis illeeebre , mundique vo-

bientes Protoparentes exclufit extorres &

luptates blandz funt fyrenule , que dum

paradifo felicitatis, & detrufit miferos in

cantu alliciunt ; planctum eliciunt ,. nifi

erumnarum abyffum.

18

affe&tus ab iisdem avertatur.

147

$. HI.—. Quem fuperbiz faftus Nabuchodo-

DISSERTATIO VII.

Immodicus Affe-

noíorem corrupto in divinitatem affectu.

&us in veítium luxum nií(i coérceatur ;

inter Numina , Deósque extulerat , ult.

dum corporis ftudet ornatui, mentem de-

rix Nemefis infra homines detrufit, 18€

venuítat , ;mimämquc deturpat. !jz

Abío«.

$. W: Tumidus regnandi affc&tus

loni&

Difïertationum., & Paragraphorum,

lonis fuperbiam dum inflat , ipfum mife-

bithiná fuo gelu omnem extinguit pravi

e enecat,

189

affectus infolefcentem zttum,

2139

$. V. ' Deus dies ipfos veluti milites con.

$. H.

Mortis ícholam , necefsé eit , fre

quentemus, ut recté vivere difcamus , &

ícribit expugnaturus , quos affectus fu-

perbiens fupra alios evehit,

194.

pravos quosque affe&us compefcamus.

242

$. VL Ludit fortuna cum fnperbis , quos

vento inflatos veluti folles luforios eve-

458 III.

Mortis acceletatus acceffus froe«

198

'num inijcit pravis omnibus affectibus in

hit , & deptimit,

$. VIL — Superbie faftus, tumidásque af-

mundi illecebras.

244.

fe&us florem zeemulatur arefcentem , qui

$. IV,

Imprcbis omnibus affeClibus pro»

dum difícolorem prodit venuítatem , ab

fternendis , ac radicitüs amputandis nul«

eadem mox languefcens cadit.

201

lus gladius aptior falce libithina.

247

. VHI, Tumidus fuperbia affectus etiam

$. V. Mortis recordatione Judithz Holo-

phernem profternit , Bethuliam liberat ,

titulos evehit, ut ijsdem infignitos miíe-

ré deprimat.

20f.

mortem declinat , & ttudia promovet vir-

DISSERTATIO X. . Nemoverztranquil-

tutum,

249

li:atis maíaciá fruitur, nifi fluctuantis a*

$. VL . Inelutrabiliseft Fatorum neceffitas;

nimi pravis fedatisaffeclibus.

210

eadem lege , quánati fumus, mori cogi-

6 L

Mentitut frontis ferenitas , ( pravi

mur , ut pravi omnesin nobis affectus e-

affe&tus intus domineantur in mente, . 210

moriantur.

2$2

$. I — Pravi affectus, nifi fuis fuffocentur

DISSERTATIO X!I.

Parcz nemini par-

in cunabulis in noftram adoleífcunt per-

cunt , non prece flectuntur , non lachrys

niciem,

213

mis, emolliuntur , ut & nos di(camus

Pravis , qui fe finit ab initio affe-

nulli pravo parcere affectui,

24

$. Ill,

&ibusabripi, facilé praeceps in fcelera ruit :

59 Io

Volatilis, & fluxa hominis vita nos

edocet , non effeimmorandum , nec ad-

idque experimento nos edocent Abfolo-

nis defiderium regnandi ; & Caini invi-

harendum mundi delicijs, à quibus avo-

dia, acodium in fratrem Abelem.

214

candi funt noltri affectus.

254

$. IV... Qui(uis ub initiis laCteus eblandi-

$. 1. Sepulchralis cinis flammis concupi-

tur pravus affectus;cüm incipit adolefcere

fcentie fopiendis eft accommodatus ,. fi

aconita preparat ; G venena propinat,

frequenter eodem memoria refricetut,

216

257

$. V. - Humani affectus tunc gratam exhi-

$. Ill.

Mors fuo é cinerario velmim.ag'ï.

. hent harmoniam , fi fides citharze z mu-

ftra fedens in cathedra regulas edocet ,

lantesjita gradatim attemperentur, donec

motus quosque pravorum affectuum co»

ve&tz rationi plené confonent.

219

ércendi.

249

$. VL

Pravi omnes affectus , ni(i flatim

$, IV, Ludicraíunt , qu& mundus ter»

L

coérceantur hominem , ab interna deij-

renis inhianti exhibet

)

umbratilis eít

ciunt animi tranquillitate, 222

fplendor, fallitirque, qui eidem adhze

$. VII.

Pravus affeStus eft intus nocene

reícit humanus affectus.

163

tior , quàm exteriüs quivis armatus ho

$. V.. Improbi affzstus in lapidem fepul-

ftis : plisque David Saulis timuit. invi-

chralem veluti marinumilli(i infcopulum

diam , quàm Goliathi vires , & lconis

naufragi merguntur : fed

;nde probi e«

rugitus,

244

mergunt, 266

$, VIIL,

Ne pravi intus affectus mentis

g; Vlo

Qui é fepulchrali cinere vitales

arcemevertant in id ftudij incumbendum

hauriuntur fpiritus , pravis emnibus af-

fe&tibus mortem adferunt,

eft , ne pet extergorum fenfuum januas

269

ullus íjsdem pateat acceffus. 225

'g- Vl [o

ln Libithine íchola edocemur ;

, IX..— Pax cordis non paratur , nifi pravis

quàm fluxa , evanida , & exigua fint ,

omnibus affectibus

bellum

indicatur.

ug in mundo cenfentur magna ; ut no-

227

ítros ab ijsdemaffectus avertamus.

2725

*&. X, Pravis , qui fuis infervit affectibus,

DISSERTATIO XIII,

Lingue lubrici-

dolorem fibi maturat.

231

tas , ac propeníio appetitüs in evulgan-

$, XI.

Pravi omnes affectus tunc vel ma»

dis fecretis, effutiendisque convicijs, ni

coérceatur , cuncta funeflat,

278

ximé coércendi ,. cüm videntur eblardiri

in cunis.

233

$ d.

Lingua nullo corcita freeno , quafi

6, XH. . Degeneres omnes affeCtus obfunt,

naufeá quádam laborans , qua pectori

quamdiu foventur ; profunt, fi protee

funt fecreta concredita, foras evomit in

alienas aures,

2798

rantur, & conculcentur.

436

DISSERTATIO XI. Nullum egritudi-

$. II, Principum Confiliarij fint fecreti te-

ni pravorum affectuum curand praftan-

naciffimi, lingue coérceant lubricitatem;

tius alexipharmacum feria mortis recot-

utíuum rité munus obeant, 281

datione.

239

$. III.

Qui prurientem linguam compe«

$, 1.

Noftram refricante memoriam l-

Ícere nequit , potis non eít Reipublice

mo»s

14

Elenchus

$. VII.

Improbi affectus', nifíi oratios

moderati , nec magni momenti negotia ad

optátos fines perducere.

285

nis affiduitate compeícantur , mentem

turbant , & importunas fecum trahunt

$. IV. Adeó inoleverant non coéercitz lin.

gu&vitiay ut ijsdem corrigendis divinus

evagationes , quibus oratio languelicit.

Spiritus , multiplices dilpertitus in lin-

guas flammeas in terram defcenderit, e-

DlgggRTATIO XVI. Sterilefcit oratio,

docturus homiües meliórem loquendi

fuóque deítituitur fructu ; nec pravos

modum.

288

excutit affectus , fi importunas non abi-

$. V.

Lingua licét edentula alios aífueta

gat evagationes ,& charitate ignefcat,

motdere , nifi co£rceatur in obvios quos-

336

que fzevit,

291

$. l, Vacua eftoratio, quam devotio non

implet,

336

^

$. VI... Graviàs lzdit lingua fua labricita-

te , quàm imanus armata irafcentis animi

& 1

Tepiditas noxia eft

orationi , tul

feritate.

294

compedes inijcit, ne ad Deum afcendatg

7

DISSERTATIO XIV.

Pravts in convi-

& exaudiatur.

397

$, HIE

Quz (pe , & fiduciá nititur hu-

cia, & contumelias atfedtus linguam a-

cuit, quà nemini parcens in omnes fa.

milis oratio ftat inconcuffa, G impetrat

342

"

vit..

237

pétita.

$. 1. - Lingaa maledica licét vulnera non

$. IV Oratio ab importunis evagationi-

infligat corpori , morestamen carpit, &

bus libera ; & zeítu charitatis perfervida

alexipharmacum eít curandis animi mor-

P

nóbiliorem ^ hominis - partem — lxdit,

bis-, improbísque corrigendis a

jec'fïibl.l?s

! peridoneum.

)47

$. 2119.7 Lingua detractrix homines deijcit à

propria conditione, & degeneres turmis

$. V. Benefico orationis imbre , rigáta

adfeifcit brutorum,

299

hominis arbor, flores emittit virtutum,

$. II

Nuila tentatio graviüs urget, nec

ac fructus exhibet proborum affectuum,

acriüs pulfat , quàm quazà lingua oritur

Ü

calumniatrice.

3o1

T

L Oratio pravos abigit affe&us ,. fi

$. 1V. — Infroenis linguz lubricitas plures

importunasexcutiat evagationes , Q pete

feveranter Deo infiftat,

perdidit, quos taciturnitas indemnes (er-

352

DISSERTATIO XVII,-

Oràtio tünc roe

väifet :

304

$. V. Lingaa procax lubricitas volatilem

buítior pugnat contra pravos quosque

affz&us , cum jejunio reficitür vegetior ,

prodit animi levitatem.

308

$ Vl Garruli lingua fecreti fervandi

& reliquis virtutibus armatur fortior,

impatiens , Quod ei concreditur fecre-

tiüs $

rodit avidiüs,

311

$. ?ïïï Languida, & inermis eft oratio,

DISSERTATIO XV.

Precarius àd De-

quam jejunium non reficit ; G virtus

um clamor pravis amovendis affedli-

non armat,

355-

*

bus, probisque promovendis perido-

$, Il, Oratio rité pera&ta inftar Davidicze

neus.

31j

cithare perniciem dcemoni ; G médelam

$ L

Quz ad Deum funduntur preces

homini adfert , abigítque pravos omnes

commotas intus pravorum affe&uum pro-

affectus,

357

cellas fedant , &fítus concupifcentie co-

$. II1I.

Unanimis multorum otatio vali«

dior eft, viriümque incremento adverfa

ércent ; & cordis malaciam advehunt,

quzque fuperat ; ac defugatis , vel pro-

ftratis hoftibustriumphat, — 348

$. ïll Ea eft Dei in homines beneficen»

tia, ut non folüm vocalem orantis cla-

$. IV. . Oratio rité inftituta hoftium teche

morem audiat , verüm etiam nofiras

nas eludit , de ptavis triumphar affcdli-

miferias exaudiat , quibus opitulatut.

bus, & gratam veluti vim Deo ipfiin-

fert.

360

317

$. 1I1.

Oratio tunc Deum in vota fle.

$. V. Oratio in favorem precantium in

&it orantis ,. fl ex probo procedat af-

campum defcendit pugnatrix ; fed ad»

fectu.

420

verfariorum , ac pravorum affe&uum

$. 1V.

Precarius clamor Dominum €e

alcendit expugnatrix,

363

fomno excitàt , qui opem periclitan.

$. VI. Oratio prodigiorum foecunda ma-

'tibus adfert-, procellas coércet , & ma-

ter heroicee operationis energiáà doemo-

num technas eludit , & hominum opitu-

rinis flu&ibus veluti injecto froeno, or.

tam compefcit tempeftatem.,

323

latur indigentijs.

367

DISSERTATIO XVIII.

Oratio mente

$, V. Quos Deus ad fe clamare finit,

eosdem amare non definit , & beneficijs

concepta probos fovet affe&tus , pravos

cumuülat.

226

prafocat , felicitatem accerfit ,^ calami-

$. V1.

Oratio pravos quósque abigit af-

tates àbipit.

571

50 I.

Oratio mente concepta duabus mu-

fectus ,. fi mens à vanis defoecata fimiul-

acris foli D&o adhazretcat,

329

Eoeïos

nita alis humilitatis ; & chari:aüs 4

1ina

Differtatonum , & Päragraphorum.

infcendit ',

nos cdoc-&t orandi normam, ne vacua fit

371

& oran;em Deo unit.

orauo, nec inermis , fed hofles v.ncat.

"

$. II.

Nifi vacaturus orationi oftium clau.

41

ferit externorum fenfuum , omnésque ex-

$. IV. — Oratio , quz in caflris , ac pug-

cluferit evagationes , dulcedinem divinze

nis Deum expofcit adjutorem , orantem

bonitatis non gufítat, nec pios ullos fovet

efficit triumphatorem.,

41j

affectus.

347

96.V.

Differt plerumque Deus conce-

$. III.

Huic oratio non dulcefcit ; qui

dere petita , ut merita augeat peten-

pravorum affs&tuum amaritudine (init fe

tium.

Vel non exaudit , quia noxia

preoccupari , fuósque fenfus non coér*

Cffent »

qua petuntur ,

fi darentur.

cet.

377

419

$. IV. Non fapit oratio mente concepta,

6. V.

Vita, & Paffio JESU Chrifti

quam pravia difpofitio non prace(lic

per fymbola fenfibilia uberrimam : nov

. pravósque excuffit affectus.

380

bis fuppeditat orandi materiam , pios

$. V. Nullum inter orandum pravis co-

omnes excitandi , ac fovendi affectus,

ércendis affeclibus freenum aptius Dei

praíentia ; nullus ad probos excitandos

DIþääRTATIVO XXI. ]'ejuniuni pro«

. fomes magis idoneus.,

384

bos quósque affectus excitat , fover, &

DISSERTATIO XIX,

Oratio mente

nutrit ; improbos exrcutit » abigítque,

concepta , & rite incepta eft laxamene

tum ab humanis erumnís ,

& incita-

$. 1.2 : Qu indulgentia gulze in Protopa-

mentum ad probos affzctus,

388

rentibus damna invexit ;coércitio cibi ,

$, 1.

Mens noílra plerümque inter orans

& potüs reparat ; ruinás

que induclas re-

dum areícit , quia Deo, ut par eít, non

ftaurat,

417

adharefcit.

: '

188

$. If,

Jejunium non íolàm eft fomes

$. II-

Virum Deo ,

ac virtutum cultue

virtutuni , nutrimentum caflitatis , vita

ra addictum non cordis confolatio , fed

innocentig ;

& mors vitiorum omni,

mentis deíolatio probat ,

þüm orat,

um; wverüm etiam corporis decus , ac

391

membrorum ornatus,

4j1

6. 1II.

Oratuones iacülat-oriæ ; mo-

: '5. Iilo

Homo jejunijs affuetus nonfolüm

tüsque anagogici fzpe ,

& frequen-

foclicem amulatur innocentim ílatum ,

ter repetiti ,

pravos quosque abi-

à quo Protoparentes per gule indulgen-

gunt affe&us ,

& probos fovent.

tiam exciderunt ; verütg & naturam ine

393

duit angelicam,

434

$. IV, . Oratio tunc probis fovendis affe-

$. IV. 'Ubi faturitas eít ventris, ibi fani.

- €ibus eft aptior , cüm feorfim à ftrepi-

tas exulat mentis , & heluones in bruta

tu creaturarum attentiüs in Íolitudíne

degeneres foedé pravis inferviunt affe&ti-

bus.

. Deo funditur , &-.intelle&um imitatute

438

3

ffe&i-

$. V. Coércendis pravis omnibus a

$ , V. QueàiDeo noflre audiuntur pre.

bus nullum froenum aptiüs jejunio , quó

ces , multoties non exaudiuntur , quia

carni alimenta fübtrahuntur,

& nobis nocitura

431

per ipías fluxa ,

€

3S, VI.

Nullus hoftium eft homini nocen.

,pecv-vim.us

*

& nonnunquat tunc ex-

cum

tior, quàm fua ipfiuscaro, quz nifi per

audimur.. ,

non exaudimur.

efculentorum fubrractionem compefca«

398

tur , pravos omnes affectus infuam ob-

$. VI.

Oratio à viris :pient«immig ad

armat perniciem.

444

Deum . fuía pravos

interiüs

excutit

$. V II

Jejunium non folàm cotroborat

affectus , ac deemonis tentationes , &

illuftriores exteriüs de proftratis hoftibus

ad pugnam , verüm'etiam arma fuppedi- |

tat ad palmam ,. & de trium

phatis pra-

refert triumphos,

OI

vis affe&tibus , alits

DISSERTATIO XX. Otratio eo ad i

m-

que adverfarijs epi

f'x

nicium fibi occinit,

4

petrandum eft efficacior , quó in rogane

DISSERTATIO XXII,

Satietas ventris

do eít humilior,

A

s

»'

404

oppreffio eft mentis , qua fuisobeundi

*

$. 1. Quo profundiàüs oratio humilitat

officijs minüs idonea ;

demittitur , eó altiüs virtute, & fanclie

pravos quosque;

fovetaffectus.

431

*

tateevehitur.

403

?

$. L. Mens quó inconviviis eft lztior, eà

$. IL

Oratio lachrymisafflictionum mae

t ad nequitiam eft pronior , & ad imptos

dida, GL eerumnis preffa promptiüs Deum

bos affectus expeditior, 4f

in vota flectit orantis ,. deemones fu-

$. H .Gulz indulgentia -aH'e&uum"probF

gat ,

& veluti

rofcidus imber ani,

&atem corrumpit , & fapientiam abigit,

mam irrigat , é qua flores pullulant ,

quam jejunij vacuitas accerfit , ac fovet,

omnium virtutum ,

ac venuftatum.

;

453

07

$. III.

: Magiü«.er Chriftus in horto Geth-

$. II Perventris vacuitatem vigor mefi«

tis convale(cit , & probi omnes affe&tus

j

Ícmani » Wt in crudito gymnafio veram

foventur vegetiotes. 45j

*

g. 1V.

—

Elenchus

$.IV. Gule intemperantia non folum

& L . Quanta fit turpitudo ,. & atroci-

pravos concupifcenti affectus fovet ; ve-

tas libidinis ex gravitate conijcitur fup-

rüm etiam per accerfita morborum agmi-

plicij , quo à Deo vindice plectitur,

na noflrzeinfidiatur vita.

458

$08

Jejunium inftar Panacez non animi

s- lIb

$. V.

Caftitas perduelles fingulos in ho-

tantüm zgritudines , pravósque omnes

mine affecius compefcit , & probos

affeclus corrigit , verüm etiam morbos

excitat , ac fovet, quibus virtus efflo-

r

fingulos corporis propulfat , firmámque

refcit,

$02

invehit valetudinem.

462

$. IIl, Nullus in hominis perniciem true

5. v /II

Hypoctrita , quem per jejunium

culentior hoftis infurgit ipfa carne, qus

corpori cibum fubtrahit,vitio fuppeditat,

cüm eblanditur , interficit ; cüm olcula

quod lautiüs nuttit , quia fub larva vir-

figit , vulnera infligit 5 quaque à fola

tutis vitium fovet,

466

vincitur caílitate,

j11

$. VILI,

Si fuas oratio jejunio vires jun-

$: IV. Pralia caílitatis caeteris funt cer«

xerit , aqué de ptoílratis intus pravis

taminibus difficiliora , quia quotidiana

affectibus, ac de debellatis exteriüs ho-

eít pugna , & rara victoria.

$14

ftibus gloriosé triumphat.

469

6. V, Bellatrix caítitas toto nifu otium

$. VHI. Eaeftgulz indoles, ut nifi jeju-

proborum affe&tuum hoftem infenfiffi-

nij fraeno ccérceatur , per guttur intus

mum , & pravorum fautocrem folertiffi-

mum fugat , & proftetnit,

Venerem inítillet , GC improbos omnes

excitet affectus,

471

DISSERTATIO XXV.

Pravi affectus,

$. IX. Efcarum fubtractio ea reflituit

quos defides inveniunt , eosdem tur-

virtutum decora ,

quae per ingeítam

pifhimé coinquinant , & corrumpunt,

gule eícam nobis vitium | fubtraxerat.

Quos veró improbus labor defatigat ,

476

virtus ornat , & caftitas venuflat,

520

$. X. Nifi aget. corporis noftri culturá

( 1

Lilium caftitatis nonni(i duriore la-

jejunij exerceatur , flores virtutum in

bore , jugíque ftudio excolitur , & ef-

nobis non vernant , nec fructus merito«

floreícit.

f20

rum ullam ípondent meffem.

479

s. [ I.

Otitm , nifi excutiatur , fomen»

DISSER ! ATIO XXIII,

Caftitatis cul-

tum eítpravorum omnium affecluum ,

'turá relique germinant virtutes, G pro-

concupifcentiz incentivum , & libidinis

. bi omnes affectus efflorefcunt , flaccént-

turpis fcintilla , cui materiam fuppedie

que pravi,

483

tat ingluvies ventris, gulz vitium. $24

$. 1. Sicut luxuria omnium turpitudinum

5. IIIc

Pudicitis amans oculos emifie

accerfit dedecora

3

[

ita caílitas omnie

tios ,. vagósque compefcit , funt enim

um virtutum promovet honeítamenta,

binz Veneris lampades , & quibus con-

cupifcentia

$

ejüsque pravi affe&tus

$. 1? Gaudet flos pudicitize delitefcere ;

fuas hauriunt flammas exitiales, quibus

caítitas cinerefcit,

$22

ne praecox fub aperto dio gelidà rigeícat

pruiná,

8

5- IVO

Caftitatis excolendz propofitum

$. III.

Lilium caftitatis nullibi efflorefcit

non flat ,' fedcorruit , nifi oculis fraee

venuíliüs , nec vernat vegetiüs , quàm

num inijiatuf , quo curiofitas compee

Ípinis circumfeptum mortificationum in

fcatur , & cultor pudicitiz ab afpeclu,

monte Myrrhe , & colle thuris,

480

& colloquio abftineat mulieris, - f;0

6. IV. . Quam caáftitas fidem adflruit ; car-

$. V. Ne malé audiat caflitatis amans ,

*

*

nis impudicitia deftruit

& malé olet ,

— €aveat mala audire ; plerümque dulci vo-

qui lilio non redolet caftitatis. — 493

ce mulcetur auditus , & ad turpe fcelus

invitatur voluntas.

$. V. Caftitatis cultores funt pafítoris

EE

Chri(li oves ,. cujus voces audiunt, cu-

$. VI.

Non efflorefcit lilium , : nifi ta-

jus veftigia fequuntur , . cujus mandatis

ftro afflidiationum telus carnis noflrg

é

obfequuntur.

49

excolatur

]

& evertatut ; necgermi-

& VI, |Mafcula virtuseftcaftitas, ita fof«

nant probi affectus, nifi gramina impro-

titer pugnat , ut fibi infultantes pravos

borum evellantur,

ERI

foo

affe&us expugnet.

$, VII.

Pravis rebellantis concupifcentiae

$. VII. Lilio-pudicitiz dele&tatur coele-

coércendis affectibus nullum froenum ac-

Flamma enim

ftisfponfus, quia ex ejus cultura reliqui

comodatius ipfo jejunio.

vernant virtutum flores.

$ot

luxurie perífubtractionem pabuli extin«

$. VUI,

Qui lilium excolunt caftitatis ;

uüntur.

f41

?

victrices palmas metunt , quas de pro-

$. VIII, | Labor , & exercitium firmiffima

ftratis carnis illecébris , ac voluptatum

funt caftitatis propugnacula, quibus in-

iliiciis referunt.

[e)

demnis defénditut ab improbis affectibus

DISSERTATIO XXIV. Rebellantis lu-

concupifcentize , & dcemonis fuggeftio-

nibus.

xuria carnis fons eft putidiffimus , ex quo

f44.

omnes affedus , & calamitates fcatu.

6. IX, Caftitátis amnantes fünt Deo in de-

riunt.

$o8

licijs ; & uberioribus cumulantur bene«

ficijs &

..Diflertatïonum , & Paragráphorum.

. ficiis, fi. pravis omnibus obfiflant affe.

v

flores feliciter vernant.

$89

&tibus.

47

$. VIII, Confcientia prava cruciatuum eff

DISSERTATIO XXVI. Confcientia ema-

gehenna, quz impios viventes, & divinae

mortuos gratiz torquet, & acriter difcrue

culata feraxeft proborum affectuum ager.

Temerata fuppliciorum gehenna ; quia

Ciat.

ie]

$. IX, Qui lethali noxa. inficitur. homo

COmes peccati poena,

$42

$. l. Excultus confcientize ager flores non

malis omnibus efficitur obnoxius , mort£«

ue conflituitur vecligalis.

j

93

— germinat virtutum , nec proborum affe-

r

&uum, nifi pravorum gramina ab ipfa e«

DISSERTATIO XXVIIL

Probo cui

libet

radicentut,

549

affe&tui corrumpendo nullus vanà glorià

$. H.. Dolore, quo re

fipifcens peccator

vermis aptior, nulláque tinea nocentiore

pungitur, & cor morens compungitur;

$98

Ícelus expungitur, quod pravi induxerant

$. I.

Vana gloriola, cui inhiamus, & quam

affectus.

$

$5*

aucupati inter homines adnitimur, futilis

j :.fx':

$. III. — Tantz funt efficacie refipifzentis

eft, & fugax ; hederz fimilis areícit,

LVT

adhzrefcit, & virtutum omnium | ftudia

lactymz, ut non folüm fceditates abfter-

gant, quas per pravos affectus conícientia

corrumpit.

599

contraxerat, & noxarum eluant;deleant-

6. II,

Mundi gloriaeó eftvanior, ac futi-

que maculas; verüm & incrementa in-

lior, quó ardentiàs inter homines quzri«

vehant nitoris.

3

$56

cur; fluxa eft, ftare nefcia , nifi in pernie

$. IV. Anhelae(tvirtus, quam confcien-

cieni proborum affectuum, ut virtus core

ruat.

60I

tia emaculata fovet, quieícere nefcia, ul-

tró femper progreditur ,. ne retrogradaà

$. HI. Noftranon eft gloria; quam in

;

fe ipía deficiat,

$59

mundo aucupamur , cüm ex ore depene

6. V, Conícientia innocentiz clypeo mu-

deat alieno , infideátque in alienis labiis.

nita adveríantium tela retundit , & bona

Vir probus; quó plures laudes rneretur,cà

magis eas veretur, 604

dio.

quaeque fauíte ominatur jugi perfufa gau-

«62

$, IV, Viro probo tametfi laus debeatur,

$. V. Veralatitia nonüifi ex morum pto-

fi tamen fit vanz gloriole appetens, defi-

bicate , ac emaculàta conícientia oritutj

nit probus effe, ac incipit pravis famu«

uz à mundi voluptatibus exhibetur fu-

lati affe&tibus, quibus fit malus. 607

cata eít , cui i larvam detrahis , lacrymis

$. V. Cum agitur de futili, & inani mun-

Ícatet.

565

di gloriola acquirenda dulcefcunt mole-

DISSERTATIO XXVIT, Probi affectus fe.

ftiz., fapiunt poenze, folatium adferunt la«

mina funt virtutufn, quz non germinant,

bores.

Sin ver& occafio detur veram e-

nec florent, nifi in exculto agro emacula-

naucifcendi gloriam per exercitia virtu«

tze conícientiz,

$69

tum, ac proborum affectuum;deficiunt vi»

s. I.

Mundi voluptates, &carnis delecta-

res, GL torpet animus. 610

- tiones verzegignendz letitiae ineptze funt,

5. VI.

Inanis mundigloriola umbra eft va-

quia fluxe, & volatiles, $69

cua, qua virtutum infufcat fplendorem

$. II.

Vera latitia mentem non ferenat ;

& claritatem denigrat vicloriz. — 612

DISSERTATIO XXIX. Deo ferviendum

nec cor hominis tranquillat,ni(i per fre-

quentem Exhomologe(in culparum atre

non ob ullum noftrum commodum, íed

. nubes , & noxarum «aligines excutiane

quia meretur ipfe, utpote fummé bonus,

tur,

$71

utcreturz onines ei inferviant.

616

$. L.

$. II PiusacpurusaffectusinDeum pre-

Vermis vanz gloriolatriplici confo-

tium dat noftris actionibus : licét' Deus

diendus eft vulnere; ut cadat interemptus,

616

manáüs velit effe&tum , pluris tamen facit

cordis affectum,

,74

$. H Defttuit quod adftruit, & Sifypheo

$. 1V.. Semina proborum affectuum in ex-

labore faxum volvit, qui (uum impendit

culta per facram exhomologefin conícien-

, Opus, acin id toto nifu incumbit ítudij ,

tiain uberem virtutum meffe

m germie

ut niundi enancifcatur gloriolam,

€19

nant,

578

$. 1II.

Tinea vanz gloriz nifi excutiatur

$, V. E proba confcientia, probi qui pro-

non folàüm ornamenta corrodit virtutum,

deunt affectus, heriles funt, non ferviles,

verüm & venenato dente vulnus infligit

lethale.

621

nec mercenarij ; proprium non intendunt

emolumentum,fed in Deum pure tendunt.

$. IV, Nullus eftanguis vanagloriatione

$92

deterior,venenum evomit, quo virtuctum

$. Vl.

Coní(cientia emaculata omnes à fe

omnium decora inficit , acobliterat, Qui

timores excutit, quia quos timeat hon

| gloriam fibi arrogat, injuriam Deo irro.

habet, & probis fe tuetur affe&tibus, quos

gat.

624.

fovet, & pravos, triftésque abigit,

$8y

$. V, Vanzgloriolz inhians perverfo ame

$. VII.

In conícientia pudorata, imbre

bitionisofficio gloriam aucupatur, velin

rigata refipifcentium lacrymarum probi

ipfogloriz contemptu, quia de ipfo vanze

omnes afíectus germinant ,. & virtutum

glorie neglectu cumidusgloriatur, &28

IS VI,

Elenchus

!

$. VL.—Exaggeràta hominum laus vaniffi-

Birth d E dulcefcit, fi foveatür in

.ma eft fraus; & vana mundi gloria fumus,

corde, ac zquo animo tolererur, & in

qui ficut ex alvearijs apes mellificantes

alexipharmacum ad pravos curandcs affe-

abigit, ita in homine probos excutit affe-

&lus adhibeatur,

666.

.. €us mellificio incumbentes virtütum, 63 1

$. HL

Virtus flose(t, quialiá non germi-

; VII,

Eftinanis gloria fcopulus,in quem

nat culturá , quàm adverfitarum, nec alio

illifa vittus, vel naufraga perit, vel pluri-

. gaudet imbre rigari, quàm fudorum,quos

mum patitur detrimenti.

636.

labor improbus ex fraci corporis. defef-

DISSERTATIO XXX. Pravis omnibus

fis membris elicit,

669

affectibus co&rcendis , probísque ciendis,

$. IV. . Per folaChrifti vulnera, e'orümquef

nil accommodatius adverfitatibus patien.

. foramina arétam ingredimur ccli viam:

ter toleratis.

640.

nodurnz tribulationum caligines, veluti

l.

Exercitium prabent non exitium vi-

pralucentes faces, quàfit eundum prae-

ro culturz addicto virtutum, que ipfi

monílrant. .672

obtingunt adverfía, quibus pravos concu.

$. V.. Adverfitates, zrumnze, & egritudi-

pifcentiz, & libidinisaffe&tus excutit, &

Y

nes zquó animo toleratz nberem | fuppe-

probos fovet.

640

. ditant gaudiorum fegetem: probisque fo-

$. Il.

Quz nos divexant novercantis for.

vendis affectibus aptam fuggerunt mate«

tunz adverfitates, ftimulos addunt, qui-

riam.

676

bus celerius ad Deum properamus, eique

& VL Virtus tunc extollitur felicis, cüm

per piosaffe&tus arctiüsadhaeremus, 644

. diriüs divexátur, floret vegetior, cüm at«

$. Hli. Flagris tribulationum folet. Dei

, €iüspremitur, & in uberem . proborum

- miferentis beriignitas cicurare,quos pravi

affe tuum meffem maturit, cüm impro,

* 'affedtus indomitos effecerant ; eos depti-

bos abigit.

679 .

"

mit, quó altiüs furgant,

6 :,6

$.. VÀT,

Eft tribulatio vel

uti pänacea à coes

6. lV. Virtus perinde ac lilium inter fen-

Alefti Pharmacopola hominibus data,animi

ticeta tribulationum floret vegetior, &

zgritudinibus omnibus, morbisque pra-

olet fuavior,

»

6f6

vorum affc&tuum curandis peridonea. 68 a

$. V. Advería viris probis non adferunt

$. VHLE : Quaz nos videntur zrumnz pre*

nocumentum; fed inferunt emolumene

mere, non nócent, fed nos docent, quà

tum : quia tunc Deüs eos exercet, ut ve.

. fit. eundum per exercitia virtutum, per-

getiores virtutum culturá floreant.

654

que probos affeétus.

686

5

$. '"VI. Viro forti adverfa non funt formidi.

$, IX. Hi Chriftum fequuntu

r, ejüsqüe

ni; fed maículz virtuti addunt incitamen-

veítigia affequuntur , qui pravos omnes

ta, [pondent adoreas, & triumphale cu«

coércentes affectus pié vivunt, & advería

dunt diadema,

E

5,8

/quaque patienter tolerant, atque facra

DISSERTATIO. XXXI, Tribulatio opti-

patientis Chriíli lipfanareverentur. ó9t

fna eft morum magi(lra , vitz errores

$. X. Malis omnibuscurandis nullum ale-

corrigit, pravos affe&tus caftigat, quos &

xipharmacum aptius adamantino patien-

serumnarum flagello abigit ; probos edo-

ti exercitlo. 694

cet,qui excitentur, & foveantur. . 663

& XI. — Quem adverfitates premunt, tor»

56 I.

Virtutum cultores mundi non deli-

quéntque non inficiunt ad dedecus * fed

niuntur voluptatibus, fedadverfitatum

perficiunt ad gloríam, Eft tribulatioho.

mini, perinde ac ignis auro, fordes abfter-

divexantur afperitatibus, quà lolertiores

fiantin virrutum exercitio. — 663

|.-git; à noxis purgat, & munditie co

þdþcoï

$, 1l Myrrhea adverfitatum, & &rum-

rat.

698

$7 (w'

MIZ

NIAMS

LA

"oN

A

;

ls

a?

Vi

IN

4f

BIN

)

Y

AN

7

V

A SRNN

NY

À 1/([,;

ii

"u

EU

P

NG V

( í

(

»»

N PINN

a

N

N

N

;s

J

LX

Jx?

3

«

Q'(*:I

:'.

A bv

N

M

(73

VP

"UV

;l

z p A m

s

ER

$——

a

--

x),

ROPODi

( 23

". Z2

m2 $)

ä&&

NT

3XWN

—

x um EF

ts

(

MR

Ms

N

ib

;

7^

(

)

(

( ,

frss E

/N

"

Q

N

C

E

S

24

U

——

"

ELCN

eïz

À

;

d

'gx:i

DN

SROANS

la

v m

v ,

E WO

S i.

(2

///

4*(

IZ/IL»W e&

j

W'i

»

f

5

i

d

G

z Ra

W

( i

[ Aed *.3

/

7

2

N

9 4

od

s

,

—

77j ia ä

—

&^

TL

e

u as

o " s

i

j

(2 -

$

m&ü Q...)

4 w

M

Gs

VY

d

3

£s

NX

» H

A : - :j'

R

P.D

,, z «a-

A

ETA

»

s

ELI

"m

um »,

NUBaB. AUINCRS

. Clerici Rïgulari&

M

AFFECITIBX?ä HVMANIS

GENERATIM SUMPTIS,-

CIENDIS&COERCEND

IS

PROOEMIUM.

)

)

N

Ü

P A

Uiain hujusþfoperis molitione mens mea füit un»ïs,,?eäæ

;

fam de humanis affectibus ciendis, & coércendis

:I

/

felectam , congeftámque materiam ad facros diri-

Q

! fgf:rc Oratores, quo improbus meuslabor Verbi di-

m

1 s

5 vint concionatoribus foret commodo , laticésque

cäiï);rct

faluberiimos, quos SS. PP, ex facrarum fontibus litetarum

plenogutture hauferunt, nobisqué proficué propinárunt ; non abs

re fore duxi, artificium , ac induftriam in hac prima diflertatione

aperire ciendi, vel coércendi affectus quosque humanos, illos ad

virtutum culturam; hos ad vitiorum fugam.,

Quamvis pluri-

mum valeatad arimos flectendos praftantis ingenii felicitas,aíTi-

dua prafertim corroborata exercitatione; f1 tamen artis, & difci.

plinz deftituta fuerit adminiculo , necefle eft non femel impingatz

prafertim nifi Deusfpecialem (uam prarftiteritopem, cujusbenefi-

cio velinfantiffimos quosque, ac balbutientes efficit di(fertiffimos.

Non enim humanz . datur induftriz, affectus pios, vehementes

praferim, ac incenfos , quibus folent homines tefipifcere , & ad

meliorem reverti frugem, ciere, vel compefcere: id énim donum

Dei eft; cujus, utinfenfus, & menteshominum fümmum eft impe-

rium; ita pro füa voluntate humana corda emollit,animos in cam,

quam voluerit partem absque ullo labore, folo nutu Hectit. Deus

fiquidem ait T'heodoretus fine vectibus,absque ferramentis hanc

ixclaram fenfibilis mundi molitionem mac

.

hinatus eft, Homines

ïergm" de Ajezfiibw Tom. l.

À

VCIO

& o)28

veró fi quid moliri a

ggrediantur, tot & tam variis indie-nt inftni.

mentis, ac fubfidis, ut ctiam nolentes , neceffum fit propriam fa-

teantur imbecillitatem, | idque facris obtingit Oratoribus , vcrbí-

que divini Concionatoribus, quiinciendis, coércendisque homi-

num affectibus nifi ope divina füffulti fuerint , fruftra verborum

firepituaures pulfant adftantium , cüm animi receflus intimos mi-

nimé pervadant : divinis veró innixi prafidiis eas inferunt animis

:permotiones , quasnullaun

quamlenocinantisfacundis ratio potis

cfletexprimere, | Quamobremad probosin homine affectus cien-

dos, pravós

que coércendos opus imprimis eft Deiopitulantis fpiri-

tu, quo qui defütuiturperind

i

cacinanime cadaver íine vigore, abs-

queé motu jacet.

Verüm ut prxfidia quoquehumana exhibeamus; ea ex fuo pe-

nu humana nobis füppeditat eloquentia ; cujus culmen, plerique

in ca cdamnum corrupta verfantur opinione, ut fibi videantur at-

ugifle, f1 verbis tumidis, ac laxantibus aures im

pleant , & elegan-

darum lenociniis animos demulceant,

quosfucatz dictionis, vario

colore ; ac cultz orationis multi

plici lore, Atticeque eloquentiz

pluribus luminibus aucupentur :

fed falluntur , cüm hujusmodie-

loquentia tot depicta colori

apud cordatos veteres in or

bus, ftipata floribus, ornata fulgoribus

e nafci diceretur, non é pectore erum.

pere; eó quia vi deftituatur füpremam in homine mentis arcem

oppugnandi, animümque in eam flectendi

partem, quam finis exi-

us

oeret Oratoris, & quos propterea prompti

lequi dixeris, quàm

eloqui,

Quamvis videantur affectuum qua

fi ventorum habenas

laxare , tonitru, fulguribus minas Ípargere; non tamen AEolum

amulantur, ludantes ventos,& fonoras tempeftates moderantem:.

quin potius Salmoneum Elidis Regem, qui cüm divinos fibi hono-

xcs petulantiusquazreret, ]

ovémque ftructo xneo ponte tonando,

& jaciendis fulminibus imitaretur ; ab eodem irruent

I$ fulminis in-

opino ictu enectus fuir, & ad inferos detrufüs,

Inermis eft, ac viribus vacuaea elo

quentia, quz regendis,flc.

étendisque animis minimé eft apta,.

Quamobrem patheticam de

affectibus humanis ciendis,

& coércendis,

eorumque principiis,

natura, ( proprietatibus pramittimus differ

tationem , cum eorun.

dem tractatio Philofopho etiam congruat

naturalis eorum enint

caufas à principiis petit natura : imó etiam

tenus eosdem honeftatis, vel tur

Philofopho morali qua-

pitudinis capaces deprehendic,

Sacro autem Oratori, verbique div

ini Concionatori

|

competit eos

in animo Ciere , vel Compefcere ad varios,

quos intendit fines. Ne-

que demorfos fapiunt ungues, nec proprio

funguntur munere Qra-

tores , quihanc negligunt artem animos fle

Ctendi, tametfi Rhetori-

carumpraceptionumplenam depromant

iliadem Homeriana im-

erit Rhetores ipfos mini-

pendio prolixiorem: cüm Plato aqtumav

mée ex

& () ?.;ä

& a?fe&ionibus animi tractationem reti-

mé ex arte fcripfille, qui d

cuerunt; quia Orator five

inforo ad populum, templóque dixerit;

d viros fcientiarum culturá illuttres;

fivein exedra , & Academia a

five in biviis, triviisque ad hominestriob

olarcs,&'[ycophantas,qc-

cefle eft animos flectat , ut deiisdem regina ciumphet eloquentia,

idaue evincitur ex tribus Oratoris muneribus, quorum duo priora

docere,

& delectare tertio obfequuntur in ciendis animi affectibus

impenfiü

soccupato: eatenus erudita, & aperta oratione docet;

enocinio demulcet ; ut poftea robufta,

fuavi, gratóque verborum]

-a2C pugnaci arg

umentorum

.

vi commoveat Auditores, quos conci-

hi

at partem,utipfi ma-

£àtos in camu

us linguz imperioffcliciter fle&

-ois libuerit.

Ea fiquidem cft flexanimz eloquentiz przftantia, ea

in Hectendismovendisque animis vis,ut auream dixeris catenam ex

ore Herculis juxta Poétarum commenta prodeuntem,quz Audito-

rüm animos etiam invitos fuaviter illigaret, blande ftringeret, & vi

quadam

alliciente in fuam pertraheret fententiam: vel faudicam

sinter fe ferpentesin mutuum con-

Mercurii virgam, quz pugnante

jungeret amoris complexum.

Eftfi uidem adeo efficax flexani-

ut diílidentes facili

m cloquentizimperium in animos hominum,

ftudio componere ,& odii gelu rigentes amoris

flammàá valeat ac-

aeffe-

cendere. — Orphaicitharam flexanima amulatur oratio,qui

ratis, faxefsque hominum animis dominatur, & in eam, quam vult

partem ir

.

npellit,omnésque five innata ruditate agreftes,five inolita

feritate 1in

humanos blandá movet, fle&tit , cicurátque violentiá,

1mo fexanimam hanceloquentiam tubam illam dixeris Jofuéti-

cam, cujus clangore muri evertuntut Jerichonus: quia fi ejus vi non

muri, morestamen flagitioforum hominum funditus evelluntur

Przcipuum igitur Oratoris munus non eft cleganter, ac ornate

verborum circuituslzvigare ; fcabra dedolare perjodorum,purpurá

veftire orationem, ac flonbus ornare ; in quo fortaffis plus illucet

memoriz, quàm ingenii; fed invenire, quz apte dicantur, argu-

nt, utperfuadeant; fundamenta ja-

. menta feligere, qua ita fuadea

E

totamfulciant , aci

n füblime attollant, & eos ciere

| cere, quz rem

e-

.

'animimotus, V

el compefcere, quibus orator, quem fibi finem prz-

Cüm igitur fuum non valeat facer Orator

fixerat, confequatur,

officium obire, nec implere nifi He

&endis animis ftudeat,& in quam

*

r

pfe velit partem Auditores pertrahat: & id nonfitcommodé prz-

ftiturusnifi artem calleat. affe&ctuumciendorum, operz pretium

duxi,corundem rationem expendere, ac induftriam eos ciendi, &

coércendiinnuere; acuberrimam adid praftandum euam in toto

hocopere ma

reriam fuppeditare, quz concionatoribus inferviat ;

virisque aíceris

,Culturz. virtutum addicts fitemolumento; fingu-

L

lósque ad exerci

tia virtutum , fugámque vitiorum alliciat.

DIS-

Verani de Aþ*käiöus Tom. f.

A2

1

Bu OU AsS

EEE

TU

GEX G CO G CO CO CO

À

ER

^DISBERTATIO IL..

Denduftria adhibenda in ciendis, & co-

örccndris humanis Affectibus,

$. I,

De thþltdfe Patbetica, feu ma"?æ, ex qua bumani Aj&c?u: pullulant,

T.

us

p

a a.

NG

) ZORY

o

Ta àDeo primusex humo

tum hominibus congenitus; quique adzquata

A.

x

conditus fuit homo, ut

Avex

g»

Nf

*

divifione bipartitur in concupifcibilem , &

2

LA

N

TEV

non folüm fingulari, mi-

iralcibilem ; cujusaptaanalogia peti commoe

N

l22

2 róque ordine nobilem

ï

N

Ls

dé poteítex gravibus; quibus duplex ineítnie

"5 membrorum compagem

Íus, veluti appetitus itidem duplex, unus fci-

E

aE

coaptaverit, & quafi ful-

S)

du

209 if

licetad motum,& ad quietem alter : & quem-

Gü,l

s cimenta offa fundaverit,

admodum eorundem gravium nifus alia ra«

qua nervis munirentür, carne veftirentur,vee

tione eftetiam duplex , -unus ad impedimne-

nis itrigarentur, cute contegerentur; elegan-

ta, quz fiunt obvia motui deorfum, tollenda;

tíque compofitione fummum verticem ftabi-

& alterad refiftendum, renitendámque extere

liret, brachia dilataret, pe&tus corroboraret,

nz violentiz retrahenti grave à fua quiete :

totique mobili ftructurz bafes fubjiceret pe-

perinde nifus appetitionis duplex eft, ad moe

des , quibus undique humanum circumfetre-

tum unus,quoad proprium perducatur fipem;

tur opificium ; verüm etiam nobiliorem ad-

& ad quietem alter, quo in eodem fine tran-

diderit partem , animam fcilicec fimplicem ,

quillé quiefcat : hinc infurgit appetitus fen(i-

individuam , qua neque dirimi , nec diftrahi

tivu: ad obices quosque amovendos,aut arcen«

poffi; & licét inextenfa fingulis camen ex-

dos, tamet(i ardni fint, & fuperatu difficiles,

tenfis membris,& artubus motum impertiret,

quique vel motum prohibent ad finem, vel

& cujus beneficio foret homo prateritorum

quietem perturbant in tranquilla poffeffione

memor, prafentium fagax , futurorum pro-

ejusdem. — Quo fit; ut motus concupifcibilis

vidus; fuisque cogitationibus veluti alarum

bipartitusfitinamorem , & odium; & appes

expanfo remigio períingulas terrarum oras

titus irafcibilis in audaciam, & timorem.

uno temporis rnomento citraomne difcrimen

Amor affectio, & motus eft, pofitus in

circumferretur; trans Oceani long? , latéque

3.

profecutione ; odium veróin fuga: ille in-

diffufos tra&tus in i£tu oculi curreret; tertae

ducitur ex imaginatione objecti congruentis :

abfirufioravifcera , & in iisdem abdita qua-

quoties hocnobis obviat, per oftiola netvo-

que Ícrutaretur; imó & coelum ip(um «on-

rum illapfus, & affluxus fpirituum fit ad ur-

Ícenderet , orbésque illos ab intelligentiis

gendoseos motus corporeos , quibus anima

perniciffimé circumactos luftraret,

objectumillud appetit; feu ad illud tendit; &

;

&

Unàtamen cum fpiritu indidit Deus ho-

in hac tendentia in objectum congruum fita

rini varios Zffe&tus, qui adamuffim i com-

eft profecutio, quà vigente fanguis vegetior

ponerentur recta rationis egregii forent vir-

[

movetur, corlaxiüs ampliatur , pulíus fit

tutum prodromi; & quos fi ítoica falce quis

major,ut & refpiratio ob affluentem copio«

reícinderet, ftipitem faceret ex homine, fine

fum fanguinem in pulmones : & ex diffüfione

vigore;absque fenfu,

Sunt autem haüjusmodi

fanguinis oculi fplendent, ac turgent; & quia

fenfibiles motus, qui paffiones, feu pathema.

retina incalefcit nictantes funt plerumque o-

ta dicuntur fentientis animi ex boni, vel mali

culi.

Oppofita fermé obtingunt ex odii pa-

themate,

opinione natz commotiones ; quarum pro-

Audacia veró, & timor tunc excie

ptereaorigo fit animafentiens: non enim hu-

tantur, cüm in profecutione boni occurrit,vel

jusmodi affe&tus ex anima fluunt intelligentes

imaginamur interponi impedimentum ali-

càm in ipfa hominis mente , & in Angelis,qui

quod fuperatu perdifficile. Hazc enim ima-

pure funtIntelligentiz ab omni materiz con-

ginatio avertit animumà profecutione hujus«

cretione defcecatz, & fejun&tz, nulla fint hu-

modi objecti ; & viam occludit fpiritibus ani-

jus generis commotiones, Gaffectiones, ut

rfnalibus, ne defluant in nervos, acexcitent

nec in anima vegetante, cum fint plantz hifce

affectum audaciz: ex quo oritur conflictus

motibus deftitütz,& à quavis concupifcentia

inter profecutionem, & fugam: objecti com-

|

liberz; harum propterea principium eft fo-

modum illam fuadet , fed ab eadem interje-

làm appetitus fenfibilis , tum brutis inditus;

Ctum impedimentum avertit; quód fi prava«

leat

——

B

. Delnduftria adhibenda in ciendis, & coércendis Afe&tibus, g

leat inducta ex difficultate praconcepta ima.

ea eftindoles, ut fimul blandus fit, & feroxs

ginatio ; oritur timor , quo comprimuntur

avarus, & prodigus; dives & inops; timidus

fpiritus , ac prchibentur à centro ad circum-

Gaudax : ipfe enim allicit, & interficit; blan«

ferentiam profluere; feu à cordeadartus, &

ditur,& enecat ; ofctila infigit , & vulnera in«

Sín veró prevaleat ima-

zeliqua membra.

fligit; dulcedinem exhibet, G amarorem pro«

ginatio,quá objectum congruum allicit, & cb-

pinat: ipfeex vulnere nafcitur cordis, dolore

via difficultas non cenfetur fuperatu adeo diffi.

pafcitur, errore crefcit, & zmulus falaman-

cilis5 excitatur tuncaudacia, cum ingenti fpi-

drz vivitin flammis, ac pyrautlz focius in ci«

zituum affluxu, à quo ardor in totum diffun-

neres tandem evanefcit: ipíe oculis eft lubri-

ditur corpus , diffimilis tamen ab ardore in-

cus, & procax; forma infidiofus,& pellax; alis

ducto ex amore : audacia fiquidem cum hu-

volucer,manu expeditus;arcu, fagittis, & faci-

moribus acribuscietur , & amor cum alkali-

bus armatus: ejus vires validz funt,& efficas

cis; Quamvis varii fint pro objectorum va-

cs: fiquidem improvifus inflar procella la«

rietate in homine affectus , omnes tamen ab

bitur in pe&tus; ab oculis irrumpitin animumg

uno fluunt amore; eftenim hic affectus qui

eft acer, facibus inflammatus, amantem Crüe

zeliquosad fe convertic . perinde ac fuprema

ciat, agitat, ftimular, diftrahit, diripit, fugat,

in calis fphera reliquos coleftes: orbes fuo

Hicque eftille amor, cujus furoribus tragedize

ambitu contentos motu verfíat, ac rapit. Spes,

perfonant , qui perfzpe accufatur in fabuliss

smetus, iracundiz, voluptates, invidie;imó G

ut exlex, iracundus, intempeítivus; dicitür-

ipía odia ab uno proficifcuntur amore: quia

que eífe gratum venenum, quia blanditur, &

nifi quispiam fe ipfum amore profequeretur

nocet ; dulcis morbus, quia placet , & ledits

alios odio non infequeretur: ideo eos aver-

illecebrofum fupplicium, quia arridet, & la«

fatur ; quia credit fibi noxios,

Quantafit vis

chrymas elicit; blanda mors, quia demulcet,

hujusaffectus ediferit D. Gregorius Nazianze-

G&interimit: & hic amoromni niíu eít coér«

nus inquiens : ff Bubuleus ob vitulum unum

cendus ejus flamma illicó extinguendz,ne vire

4b armento aberrantems vel paftor ob pecu-

tus iisdem cinefiat, Amor naturaliseítrerum

dlem ex denario numero deficientem 3/ vel avis

intelligentia; fenfüque carentium ad cumu.

eb niaulum,quem ad breve tempus veliquituf-

latam fui abfolutionem decuríus , de quo D,

ue adeó difcruciari folent, ut && illi ArrÉptis

Augultinus //b. 11. de civit. Dei loquens aitz

fifiulis in. fpeluncam quandam. evetti calamos

4dmores corporum mormenta fnt ponderum,

emnes marore impleant; & balantia antmalia,

fíve deorfum gravitate; five furfum levitata

quafi rattone pradita evoceut , ac ff parvermt,

nitantur,

Hanc enim propeníionem ad fui

gnajorem ex 1llie, quam ex veliquis univer[fís

confetvationem , ac perfectionem Deus rebus

delettationem percipiant ; 65 bec firidens ad

omnibus indidit , ut fe ipfas coníervarents

nidum convolet, pullísque ffrideutibus aduolet,

propagarent, acproprium commodum proa«

eósque penna foveat : quantà tandem charia-

moverent, Exhiíceamoribus, profanusficut

res effe par eff epud bonum , & commodum pa-

eft coércendus, ita divinus, quo Deus adhare-

fiorem oves ratione praditas, & pro quarum

mus, jugiter eft excitandus.

LI

falute uonnibilpericuli fubjt? quandoquidem

Eít autem finis patheticz, feu appetitivae

f-ï.

boc quoque acrioris amoris flamma excitat,

facultatis perfectio animati corporis,ut nimi-

Imó ex affectibus humanis nullus velocior, &

rum commode fe habeat, ac perfecté fuas exe-

efficacior ipfo amore, cui injüriam vifi funt in-

rat vires, obeátque funcliones ; hícque finis

tuliffe, quieum pennatum finxére, quafi alis

eít, inquo viventia perinde dicuntur quieíce-

indigeat: cüm nil fit amore pernicius, fitque

re, acgraviain fuo centro.

Rurfus hujuse

quavis emiffa fagittá velocior;quin & faxa ipfa

.modi finis explicatiüs dicitur fitus in cuflodia,

volare difcerent , (1 amare fcirent,

& confervatione nexàs organorum, membro-

4*

San&tus Herotheus apud D, Dionyfium

rum, partiümque viventis: ficut natura uni«

amorem in quinque partitur genera,Diyinum,

verfa folutionem dicitur horrere hujusmodi

Angelicum, Intelle&tualem, Animalem, &

nexüs horrore quodam publico, & communi;

Ply(icum. Eftamor Divinus, qui Deo ineft,

quó in omnibus , & fingulis fuis partibus à va-

& quo fe communicat creaturis, quibus im-

cuo abhorrct, quó nexus ifte partium diffol-

pertitur quidquid boni, ac mirifici habent, &

veretur, eó quia per difcontinuum vacuo in«

hoc amore nil ad. majeítatem auguítius , ad

terjectum pars fejungereturà parte: itanatue

fan&titatem purius, & ad conítantiam firmius

raanimalis hanc eandem totonifu impedit

excogitati poteít, Amor Angelicus propiüs

folutionem, ut nexum confervet organorum,

ad Deum accedens eft, quo Angeli eterno cos-

ac propriz ftudeat incolumitati, quá remoto

leftis gloriz illuminati fulgore Deum longé

quovis obice fuas exerceat vitales operationes,

ardentiüs, ac firmiüs, quàm nos,diligunt. À-

eà facilitate, ut nullum inde incommodum

mor Intellectualis foetus eft humanz mentis,

fentiat, & operatio adzquatz fuz congruat

confiftitque in voluntatis propenfione in vee

virtuti,ac Endelechiz feu energiz,ac vi fe mo-

rum bonum.,

Amor animalis eft impulíio

vendi.

Tendit autem hac operatio fuapté

quzdam vehemens in fen(uad rem amatam, &

natura in bonum fenfibile, quod vulgó dicitur

plerumque eftamor czcus, qui amantem in-

objeCctum appetitüscorporei, &elt affe&tio

terdum ad przcipitia ducit, &t ob impurita-

illa, & impreffio indudta, & excitata in vivo

corpore, ac determinata ab externo : obiecto,

tem hominem focdat, & hujus impuri amoris

?

quod

6

1

Differtatio I.»

pars quavis cüm fit propter totum, in quo

quod propterea dicitur mediatum bonum ap-

petitüs ; cüm proximum, & immediatum fit

continetur, nonniíl gratià ipfius effe poteít.

Contrahitur tamen amot ifte veluti genericus

impreffio illa in animali excitataj quzeque pro-

xima ratio eíl, cur vires fuas circa bonum Ífen-

ab homine ad ea, qua fibi fpeciatim confenta-

fibile exerat ; totóque nifu profequatur fibi

nea videntur ; fuzque naturz ,. ac conferva-

16,

tioni congruunt: quód fi confentareum hoc-

congruum; féque àfibi noxio avertat.

i ll,

$.

Adhos fenfibiles, ac patheticos motus ex*

ce fenfibile fuerit, cüm primüm imaginationi

Bleroritte

plicandos aptam exhibet analogiam organum

objicitur , validé animum allicit , & ad fe fe

THI

Pneumaticam ; continet hoc in(irumentum

attrahit utrumque amorem,fpecialem fcilicet,

feriem rectarum fitularum, qu& numero im-

& genericum, quó fert animus in bonum fibi

confentaneum, . Idque oritur ob magnam fpie

pares ac longitudine inzquales , ita funt di-

Ípofitz, ut per ubos inflentur fpiritu,qui fol-

rituüni motionem, &L agitationem , quá cone

libus colle&tus ad fiftulas transmittitur ? tum

citato corpore , & exertis organis phantafiz,

adeó claré, & diftin&té& imprimitur idea boni

jclibus; ceu lufibus repetitis digitorum, utra-

que fcientiffimi Magiftri manus hücquéjillüc.

illius corporei, ut voluntas liberé toto nifu

que citra omnem errans errorem flatum im-

inillud propendeat,

moderaté profufum, opercnla foraminum

Hanc internam pertur

bationem, ac tu-

$-

mox abducens, & modó diducens ex arte in

multum , quem paffio fecum adfert; volupta-

tis, & triflitie mixtione contineri docuit Pla-.

tibiis moderatur: & quod per feincondité re-

fonaret, jucundum autibus, gratümque ani-

to fuffragantibus prifcis Philofophis,autuman-

tibus,aliam in re paffionum confufionem nec

mis emittit fonum acutis , gravibus , mediise

eífe , nec excogitari poffe, ni(i eius, quod pla-

eque muficetemperatum: perindeanimus Íen-

tiens per affe&iones determinatus ad motus

cet, cum eo, quod difplicet ; undeanima di«

fttahatur in diverfos fenfus, & oppofitas affe-

Ípontaneos, vel naturales, patheticósque e-

dendos, immittit per tubulos fibracum nervea-

Giones: quod experimento videtur aflentiriy

cüm triftitia ipfalicet. paffionum melettiffi-

rum fpititus animales; non fecusac organce-

dus cümreclasá tubulorum organi paragl- ff

ma, & ipfíe dolor cum quodam voluptatis

( feu cum palmulas premit organi ) vento, &

fenfu expleatur, & cecinerit Martialis

aeri compreffo viam aperit, ut fubeat,ligulás-

—— Éfl quadam fleve voluptas $

que tubi percutiat, & illae vibrentur , fonüm-

Expletur lacrymis, egeritirque dolor

que edant, & quidetn diverfum pro varietate

czterum fi paffiones abfint, anima fedata eft,

tüborum, ligularum , ordinum, ac regiítro-

rum.

Hc enim facultas pathetica varios

gaudétque tranquillitate ; & é cohverío , fi

ille infurgant , turbatur animus , qui veluti

producit motus fenfibiles per fpiritus anima-

zíluans, perinde ac mare fuas patitur procele

les penetrantes tubulos nerveatum fibrarum;

qui tamen motus , Íeu pathemata; fiad nor.

las; quo fit confultiüs effe, nec delectari, ne-

que dolere fenfu corpóreo ,' quia tunc homo

mam magiítra rationis edantur harmonicum

caret tumultu, & anima fe ipfam tranquill&

efficiunt concentum recta vivendi , operandi-

poffi

dens bono ftuitur fibi congruo.

que . norma conlonum.

g«

.. Princeps horum pathematum amor eft,

Quamvis paffiones internz fint animi

fentientis commotiones, non tamen, quæxv'is

qui cateris imperat , qua raüone cum omni

9.

fpirituum interna commotio paffio dicitur :

paffionis actu conjunétum efe amorem, imó

fingulas affectiones nil effe,quà

mamorem pro-

Z

alioquin ficut nulla effe poteft hominis fpiri-

iL

tualisaffe&tio amoris, vel odii absque motu

prium diversé modificatum , Íeu fub diverfa

tendentia, docet Philofophus; eó quia impref-

appetitüs fenfibilis, fpirituimque agitatione,

ÓÍum à natura ,. ingenitümque habeat homo

fequeretur citra paffionem nil velle poffe ho-

minem, quod veritati adverfatur: cüm vel

amorem [ui, quo fui confcius per ufum ratios

nis fe iplum incipit diligere; inde progreditur

ipfa bruta absque perturbatione multa pof.

fint petagere, utvidere, ambulare, quamvis

adalia extera amanda, indivulsé tamen àfui-

& ipfa plerunque fuis pulfentur paffionibus ;

met amore, eó quia catera nonnifi relative ad

uod veró brutis convenit, id horiini in appes

feipfüm, fuimque flatum, ac confervationem

Prorenditur enim amor ad commo-

titu fenfibili denegandum non efl. — INon ta-

diligat.

dum elicientis; movetürque propterea ad

men omues paffiones brutis infünt, quibus

homines aguntur, fed ille tantüm, quz natu-

ideam boni generalis, in quod fertur homo

naturaliter; imó & neceffarió ex eo ; quód fe

re cujusvis bruti congruunt : deftituuntur

: Dl?. $, dh

ne

jj

ipfum diligat, fibique bonum generatim ve-

fiquidem bruta iis paffionibus, qua in homi

QMP i

ratione foventur ; petverfitate cientur, &

lit, ftudeátque propriz indemnitati, Rurfus

ad fummum etiam porrigitur bonum,in quod

propofitis bonis proprie humanis excie

fub eo conceptu, & idea neceffario tendit.

tantur,ut prz cateris eft verecundia,

y

quabruta non afficiuntur.

Nemo fiquidem eft, qui erga fummum bo-

num innatam in fenon experiatur propenfio-

nem: quiacüm quisque velit proprium com-

-:väfe(;ozäää |

modum, nonutcunque, fed quantum fieri po»

teíl, neceffé eft, velit etiam fummutii bonum,

De

cujus quodlibet par:ialke bonum eft portïio ;«

H

*

De Indu(tria adhibenda in ciendis; & coércendis Affeaibäs. Z

vehementiores, ac turbülentiores, procellas

5. ï[o

etiam excitantes, animümqueinvehentes , €Uà

De De]?;zaz'tz'ane,' Partitione, €7 fede

plurimum adferunt moleítiz.

42.

Sequitur ex data definítione, duo effe ge-

- Humanorum Affeciuum.

nera aíffectuum, unum ex objecto eorundem;

Git Ariítoteles de Aifectibus, quos

feu ex bono, & malo : aliud ex fubjecto, feu

16;

J2 z. lib,

enixim commendat Oratoribus, eó

appetitu ? prima partitio ex eo petitur , quia

Rhetoritos

. quia nil pra(tantius fit, quàm ro-

appetitus per actus profecutionis ampleclitur

7T,

buíla, fimülque mellita oratione

bonum; &per actusfugz deteftatur malum;

animos flectere, & unius lingue imperio;in

à quo propterea totonifu fe avertit : hinc ex

quam Orator velit partem, Auditores trahere,

affectibus alii confiftant in quadam profecu-

Certé nil fortiüs, nilque

flectere , fubigere.

tione appetitüs ; hi fcilicet, qui verfantur cir»

mobilius eá imperandi ratione ,' quà Orator

ca bonum ; & alii in fuga, & deteílatione;

nobiliori hominis parti dominatur, fivein ge-

nimirum illi, qui verfantur circa malum , ut

nere exornativo laudet, velvituperet; fivein

docet Arifloteles, Exparte fubjecti dividun-

Lib.6.Ethis,

1

deliberativo fuadeat, vel diffuadeat; fivein

tur itidem affe&tusin alia duogenera, quia alii

€ap, 38.

Judiciali accufet, vel defendat,

Quid enim

funt affectus feu motus appetitüs fenfitivi,

praftantius, quàm odio diffidentes, X inimi-

concupifcibilis ; & alii' appetitüs iraícibilis;

citià flagrantes, amore conjungere, & arclio-

quam partitionem. docet Ariítoteles Líb. 1.

"u

risamicitiz vihculo in unumagere? furentes

Rhetoricorum cap. 10. cui adheret D, Hiero-

Incap.13.

irá, lenitate mitigare ? commotos furore,

nymus inquiens : Inzatione po[frdemus pruden-

Matthai,

blanditiis fedare ? nimiáfretos confidentia,&C

tam: inirafcibili odium vitiorum : in cone

Ípe nixos, repentino timore comprimere ? in-

cupifcibili defiderium virtutum. Katio fuffra-

dignatione ardentes, verborum lenociniis fo-

gatur ob difcrimen bonum inter, & malum;

pire? cordis duritie in malis obfirmatos, lin-

appetitus enim dicitur concupiícibilis, quia in

guz imperio flecterein meliorem frugem ?

bonum fertur, & malum refugit: & iraícibi-

Íevitieagitatos, mifericordià delinire? invi-

lis, quia tenditin bonum arduum , & refugit

dia tabeícentes, amoris alexipharmaco reíti-

malum difficile.

Poteít bonum appeti ut ab-

£uereincolumitati ? malevolentià exultantes;

Íoluté bonum ; & uttale bonum, arduum, ac

benignitate demulcere? in przceps obczcato

obtentu difficile; fimiliter poteft appetitus

impeturuentes, fedatalingua orationeretar-

averfari malum,ut diffonum;& ut tale malum,

dare, & alió traducere ? Quis inficias ibit, ita

feu fuperatu difficile; qua ratione neceffe eft,

Íupremam hominis arcem fubigere, aninjám-

ponantur duo appetitus fen(itivi, concupifci-

que flectere; commotosaffectaum fluctus fe-

bilis unus,complectens affectus Amoris,Odii,

dare, ac malaciz reílituere ; fedatos ciere ,

Defderii, Fugz, Gaudii, Triftitiz : alter ira-

opus effe íummz fagacitatis, ac. induflrie ?

Ícibilis; fub quo militant Spes,Defperatio, Ti«

x

Hoc idem eft, ac fuper pennas ventorum am..

mor, Audacia, Ira.

bulare, &aurigantis Numinis fpeciem imita-

Sunt in homine hujusmodi affectus.quo

Ij.

ri; cüm homines affectibus perinde rapiantur,

in mari ventorum agmina ; fi leniter efflave-

acventisnubes; & Orztor veluti auriga affe-

rint, folatio funt equora trajicientibus, remi«

&uum, quafi ventorum, habenas laxet, vel re-

ges fe à labore fubtrahunt, fibique faventem

!

ftringat,.

adgratulantur nautz fortunam ; ridéntque

d I.

Ut autem prepiüs naturam introfpicia-

coclo, falóque arridentibus : fin autem acriüs

mus humanorum affectuum, quibus fi defti-

urgeant; coelum nubium colliíu turbant, flu-

tueretur homo incultus, aridásque foret ftipes

&tus excitant, folem abripiunt, fonantésque

fine fenfu, absque vigore; enucleanda eít eo-

fufcitant procellas; & glomeratá turbulen-

rundem genuina definitio.

Sunt igitur Af-

tiorum fobole ventorum omnia inter fe feele-

fe&tus ignotz quedam animi propenfiones,ac

menta permifcentur ; aquarum montes vol-

proclivitatesà rationealienz, menti , ejásque

vuntur ; G navisquamvisingens, G valida

tranquillitati infeníz ex apprehenfione boni ,

immenfis verberata fluctibus, quaffata zftu

H

vel maliprafentis, vel imminentis, Dicuntur

incipit laxatis compagibus labefactari; & fub-

ignotz animi inclinationes, quia plerumque

Ícudibus revul(íis per-hiantes rimas viae undis

experimur, nosanimo angi, & cadere; tametíi

innavim aperiuntur, qua mox diffolvitur;

j

caufa nobis minimé innotefcat. D, Augufti-

nullis nec prorz , neque puppis munimentis

Lib, ». deci- nus ait, has animi ptopenfiones motus effe,

urgentium impetus fluctuum fuftinentibus, &

v.cAp.4. quos Grazci Patbos vocant, & Latii Afeïiw.

quaífatis armamentis in ultimum etiam abri-

: Preffiüs Nemefius Lij. Ze Natura botninis eap.

pitur navis difcrimen & fluctibus abforbetur

15. definit, humancs affeclus, effe motus ani-

decumanis,

lta in animo affeCtus fi lenes

ma rationis expertesob opinionem boni, vel

fuerint, fi re&te obfequantur rationi,commo-

mali.

Quéd (i atfeCtus ratione deftituuntur;

do funt homini, quem ad ítudia incitant, pro-

movéntque virtutum : fin veró diclaminaex-

confequens eít, eorundem fontem effe appe-

títum fentientem; & ab iplo folo. diffluere

cefferint rationis , menti ferenitatem abripi-

Cadeoutin ipfa hominis mente,feu intelligen-

unt, potentias veluri fluctus commovent, ho-

tia; & plantis foli addictis vegetationi, nulli

minem turbant, ac labefaCtant ; & plerumque

fintaffedtus ) quorum alii leniores funt, alii

etiam perdunt: ommnesíiquidem malorum

COR»

- Differtatio I.

$

riunt fonte; & acriores nt emiffi lammarum

congeries, que hominem torcjuent,affligünt.

cuein flatu naturz corrupte fuamàpravo

globi ab accenfa fornace impetu prodeunt ve«

hementioti.

:

affe&u ttaxére originem: enumera, fi potis

. Nullainhomine ciet

urtem pe['caä, mentis

es, febres quotidianas; tertianas , quartanas,

1jfs

continuas, putridas quibus humores in ho-

abripiensferenitatem ; quin fundo cordis &«

mine corrumpuntur : dolores arthriticos ,

ducatur ; erumpunt ex ejus anguftiis non fe-

cusac ex Eoli exefo, prerüptóque antro paí*

pleuriticos, colicos, qui miferé corpus tor-

quent humanum; epilepticas convulfiones;

fionum Euri, Notique atras mocroris, & aliae

dyfenterias , colliquationes , quibus inteftina

rüm paffionum nubes adglomerantes; cogens

diffluunt ; exulcerationes, quibus vifcera pu-

tésque accito in fubfidium dolore in pluvias

trefcunt ? gangrenas ad internecionem repen-

lacrymarum ; & reliqua ventorum cohors

tes; tumorum varia genera, membrorum re-

oppreffo angoribus pectore abit in fufpiria. Sin

folutiones, ventris lancinationes,mufculorum

veró dolor fit de injuriis fupremo illatis Nu.-

convulfiones, paralyfes, pleuritidess cordis

mini; tunc mens czleftibus verberata fulgetris

oppreffiones ; deliquia capitis; gravamina,dee

contremifcit divinz terrorejuílitie 5 & proe

liria , arthritides, hydropes, phthifes; Galia

cellarum impatiens fe ipsá do&tior pietate fue

fexcenta mala, quibus adhibita pharmaca ce-

rit, (éque indignationum turbinibus commoe

duntiá tormenta; cujusmodi íunt fectiones

vet, lactuofz mutilantur fingultibus voces3

membrorum , uftiones, lacerationes: hac o-

& effradtis intimiorum fenfuum repagulis,

mnia à pravo illo in protoparente oriuntur af-

coguntur & ipfz intimiores médullz, doloris

fe&u; quo inhiansdivinitati; ut numen fieret,

agitatione flu&uare, refricante memoriáà ane

lumen perdidit fuperne gratize, G pomi mor-

teactg vitze flagitia, quibus per decem facil&

fu mortem deglotivit; quam in pofteros trans-

millia, & amplius pudendarum aétionum à

£fünderet, miferiis omnibus obnoxios; utnon

fummo fe Bono avetterat , ut futilium & ci-

1.

immerito conqueratur Philo; perinde in cor-

flernis diffipatis hauriret voluptatum corrus

us humanum effranes affectus admiffosfuif-

Prater recenfita naturalia ine

ptas aquas,

fz, indomitas veluti beftias pofthanc primam

flrumenta ciendis affectibus accommodata ,

naturz labem ; àc in arcam Noémi Cathaclyse

concutruntplerumque etiam caufe alix exe

mo imminente haud cicures feras,

trinfecz, prafertim cacodoemones, qui mens

Sedes horum affé&tuum cot eft huma-

tem tacité fubeunt, & corporis humoribus.

14.

num , infidens homini infra lzvam papillam

impexi &luétus excitant, pravósque affectus in

tarbinato mucrone, priorsüm, feu in partem

hominis commovent perniciem,

priorem eminens, Huic pracipuus eft calor;

$. H

& ab hoc fonte venz duze cateris grandiores

riorfum, & retrorfum, feu in priora, Gtez.

3 difcurrunt;

fparfaque ramorum ferie per

Quadam ciendis Affclibus [rare-

aliasminores mem

bris fingulis vitalem fan-

quifita donantur explicatu.

guinem fuppeditant; totümque corpus hu-

h Racipuum, quod ad probos in homi-

16.

moterigatur vivifico; ac demum in hac cór--

num pestoribus ciendos affectus, pra-

dis officina fpiritusaffedtibus miniftrantes cu«

vósque coércendos exigitur,gratia eft

düntur: & càm fpiritus . calor, & fanguis

opitulantisDei; fine qua fuules funt

pracipua fint inftrumenta, quibus vehemen-

lenocinantis facundiz artes, inanes culta elo-

tiores feruntur affectus, quales funt amoris;

quentiz conatus, fupervacanea humanz mea-

& iracundie , recté cor affectuum flatuitur

tis ftudia, — Eft enim Deus, cujus imperium.

domicilium, ac primatia fedes: quód fi pal-

in fenfus, mentésque hominum , ficut fum-

pitat, magnum illud

dixeris mare Danielis ju-

tuor venti, feu

mum eft, ac difpoticum; ita citra verborum

giter fluduans, in quo qua

circuitus, argumentorum apparatus , Vocis

perturbationum totidem fontes, adverfis mo«

ftrepitus intimioribus hominum illabitur fen-

tibus inter fe fecolliduntur; & ignis excuti-

fibus, & corda blandé petvadit, fuaviter mo»

tur ; nonfecus ait Lactantius lib. de ira ac du-

ver,& in quamipfe velit partem flectit..— Orae

riffimi rigoris materig, f1i i&tu vehementiori

tor licét é facro fuggefto ad. populum dicat;

concutiantur, fcintillas emittunt: hincad ve-

nifi hac divinafuerit ope fuffultus, fru(tra ver-

hementiores affectus hi funt proniores, qui-

borum murmure, quafi maleorum ftrepitu ad

bus plurimum ineft caloris, & fanguinis; ac

ftantium aures pulfabit, terrorem incutiet;

fpiritus in cordis fornace elaborantur fubtilio-

animósque ad meliorem frugem excitabit; ad

Wb g,

res: quá ratione animi affectus vigent in ju-

venibus acriores, quàm ad fenium propiüs ac«

id enim opus habet Dei monentis, ac moven-

täioþi,;.

tis auxilio, quod propterea fufis precibus de-

cedentibus, quia illi calore, ac fanguine aftu-

bet enixim . expoftulari ;; dein humanis uti

ant, cüm ifti frigére incipiant, & languefcere.

fubfidiis & Rhetorices depromptis penu; ad

Voloit igitur natura, cor humanum przmolli,

quod fumma itidem defideratur folertia, ac

-

firmóque opertum membranz involucro,mu-

iira fagacitas.

s

nitum pe&toris muro ; circumfeptum cofta-

Siquidem Orator ad ciendos a

ffectus &a

i

rum vallo ; utintnto pofitum precipuam pa-

riat vitz caufam, &Goriginem ; à qua affectus

oportet, fit preditus mentis acie, qua fubti«

liter intimas penetret hominum naturas . íé«

lcniores, pe?indc ac rivuli à pellucido fcatu-

que

' . Delnduftria adhibenda inciendis, & coércendis Affectibus, 9

que infinuetin eorundé mentes,illabatur fen.

frequentioribus promovent ; velepiftolarum

fomeatis,(ilocorum interítitio diftent,fervant

fibus,ut quibus illi ducuntur ftudiis introfpe-

Glis,talé i& ad (peciem conformet;qualis eorá

incolumes,

1».

lj

moribus fimilis effe videatur : , primüm obfe-

Hzc eft illa animorum cognatio, quam

cundet loco, alliciat;ac blandé circeum.pracor-

qui ab hominum cotu, & inve&ta focietate

dia ludat: dein ubi faventes animos advertit,

volunt exulare, folem mundi univertíi nitidif-

paulatim períonam (ibi , mox etiam Audito.

fimam lampadem nituntur extinguere,

Nil

ribus exuat 5 ac demum affecliones alias in-

inter homines jucundius , nil utilius . animo-

duat, & alios feufus inflillet; quibus imbu-

rum confenfione , & cognatione 5 eft enim

antur ad(lantes etiam propriz obliti confue-

lataanimorum conciliatrix, amoris foecunda

tudinis, ac natuta.

Et quod ad id przílan.

patens, virtutis optima nutrix; cujus benefi-

dum muneris fuerit oratori ingenium ? quaz

cio fedantur tumultus , extinguuntur inimi«

menti fagacitas, quz animo fapientia,qua in-

citi2, eradicantur odia,

; Perinde vita civilisg

telle&tui perfpicacitas, quo judicio prudentia,

hac nititur animorum cognatione , ac vitis,

qua lingue facundia, qua eloquentiz ener-

fulero, domus fundamento, Respublica fo-.

gia, quarationibus efficacitas , ut homines,

cietate,

Hancanimorum cognationem fuiffe

qui plerumque propriz duntaxat opinioni nu-

ab ipfa natura hominibus inditam, liquet ex

bunt, propriz obliti conditionis ad peroran-

naturali hominis propen(ione, ad amicitiam.

tis imperium alios veftiant mores, aliámque

ineundam erga quasdam períonas;& non alias;

naturam induant ? quis eat inficias,ad id pra-

quod autem à natura eít, nequitnon effe bo-

ter Oratoris induílriam vocem requiri divi-

num; fiquidem naturz Author vizr cunctas Gentf-ro

nam , cui fingula parent,elementa obíequun-

qu& fecerat , & erant valde bona z neceffeigi-

tur, & creaturz omnes obediunt ?

tur erat, ut hominesex iníito naturz inílinclm.

18.

Prefidia veró ex Rhetorices deprompta

mutuo amoris vinculo copularentur ad civi-

lem vitam inílituendam , cüm haud inícité&,

penu ad ciendos affectus , animósque flecten-

dos potiora in fimilitudine haberur affe&u-

dixerit ille; gazcunque folitudine. dele&latury,

um; adeout Orator in id potiffimum incum-

aut fera, aut Deusefl : faítidium fiquidem.

bat ftudii , ut quosin aliis velitaffectus ciere;

focietatis nefcio quid videtur belluini prode-.

eosdem in fe priüs excitatos habeat; quos

re; nifi propenfio ad vitam folitariam à ítu-.

enim fibi affectus imprimunt oratores , cos

dio proveniat fecedendi, ut altioribus quis:

faciliüs in aliorum pectora transfundunt; nifi

vacet contemplationibus, Deóque magis ad-

ferrum candefceret admotam ílupam nun-

hzreícat: velextra negotiorum obftrepentes,

quam adureret, neque tormentarium accen-

tumultus fibi magis attendat ; quod nou eft

deretpulverem: nonaliter operantur agentia

laude vacuum in plerisque; qui aulze abdica-

ni(ijuxta virtutes, & qualitates, vel (ibià na-

tis honoribus, relictisque hominum frequen--

tura inditas; vel extrinfecüs comparatas , &

tiis, vircutum flores in eremitico feceffu , fa-

adícititias,

Quisà nive calorem, ab igne fri-

vente ccelo , arridente folo eó feliciüs excoe

gus, abaqua ficcum putet extorquere ?. Fer«

luerunt, quó umbratiles mundi honores ; flu-

veícat amore Orator, fi alios ad amorem ni-

xáque ejus commoda, & fucatas voluptates.

i(4

x

titur excitare; odio vitia acriüs profequatur,

flocci fecerunt.

*

fi aliosvelit ab iisdem averíos; miferatione

Cüm igitur vis animorum iufit cognati-

20»

moveatur non frigideé, Graffectaté, fed pru-

oni ad excitandos affectus, fle&tendas mentes;

denter, & opportuné & cordaté in calamito-

reconciliandos diffidentes animos, ineundam;:

Íos; fi commiferationemin aliis ciere fatagit:

amicitiam, promovendum amorem; inid de-.

tali Auditores moventur affectu, quali Ora-

bent Oratoris íiudia coilimare , ut. naturze.

tor afficitur; prodeuntab oreverba; íedne-

propenfionibus priüs fe Orator accommodet,

fcio quid animi fecum deferunt , per aures

imó & more: quafi induat eorum , quos fib£

Per-

mentibus imprimendum adítantium,

benevolos eflecupit ; Dein eosdem proríus

inde ac corporibus, creduntur animis indita

in fe affe&tus excitet, quosciere in aliis nitie

quzdam veítigia (imilitudinis, quibus prom-

tur: fiquidem qui animorum cognationecon«

ptiüs cohzrelcunt, etiam in primis congreffi-

veniunt, facilé mutuis colloquiis, quafi bene-

bus, cüm nullum inter fe fe veftigium amici-

volentiz vehiculis affectus fibi communicant z

tiz antea inftituerint ; & fola vel morum, vel

potior enim ratio flectendi animos, ciendíque

animorum fimilitudine delectati velociüs in

in iisdem metus in hac fita eít affe&tuum (imie

mutuam benevolentiz feruntur conjunctio-

litudine: quem Orator impreffum in fe ha-

ZLib, f,J4EF-

nem ; ut obtigiffe Theageni , & Chariclez

bere affe&tum fenferit, eundem facilé in pectus

transfundet aliorum.

Mzopic.

narrat Heliodorus : càm primüm in mutuum

Ardeat Orator, ut

venerunt conípedum; animi, qui fe iisdem

flammas é facro fugge(to fpargat,& cor incen-

feré impreffos characteribus noverunt, toti in

dat Auditorum,;excandeícat animo, tonet vo-

extimam vultüs cutem variis immutatam mo-

ce, ut terrorem incutiat ex imminenti diícri«

tibus, perfufam coloribus profilverunt. Hac

mine; miferatione , lacrymisque liquefcat, ut

eft illaanimorum affinitas, quá homines pa.

adítantes pari.afficiantur teneritudine: tri-

trià licét diffiti, ritu diverfi, fludiis diffiden-

ftetur, fi alios cupit mzílos; gaudeat; fiie-

,

tes müruisbenevolentiz vinculis conglutinan-

tos; timeat, fi timore perculfos: quem ex

tur, G amicitias ineunt, quas vel colloquiis

Oratoris animo hauriunt verba affectum,eun-

B

dem

Verani de Affeclibus Ti om. L.

IO

Diff er*tatio' ER

d-'em ad Auditores fuccollante voce deferunt,

mos moverte, ac fleClere cupit Orator ; abeas

animisque imprimunt.,

rundem (iquidem difpofitione, propenfione,

$1.

Cavendum tamen, folertíque cürà pro-

ac habitudine totum feré pendet negotii mo-

videndum eft, ne affectus hujusmodi accerfiti,

mentum, Sicut varia funt hominum ítudia,

ac intrufi videantur, feu ne appareant nimis

it3 difpares in iisdem ad plures affe&us incli-

artificiofi, ac (tudiosé excitati in Oratore,tunc

nationes : quidam fiquidem ad iras, & odia

enim, quia detecli, efficaciam exuunt , nec

proniores,difficulter ad miferationem flectun-

fuum ut plurimum fortiuntur effectum ; per-

tur; alii infano flagrantes amore, ab objeclto,

inde achoftium fubterranei cuniculi feme!

cui intenfiori adhzrefcunt affe&tu, haud facilé

deteQi, aut eluduntur , auc excluduntur , aut

divelluntur ; funt alii adeo timidi, ac dejectt

minus habent virium ; cavenda omnis affecta-

animo, ut vixin fpem lautioris fortunz erigi

tionis fufpicio eft in animis flectendis, affe&ti-

poffint; alii ita audaces in rebusarduis aggre-

büsque ciendis ; affeclatio fidem amittit, &

diendis, ut licét iisdem objiciantur vitz diícrie

cui non credimus, fi doleat, aut irafcatur; neu-

mina, qux imminent , difficultates fuperatu

tiquam cum ipfo dolemus,nec irafcimur:fucati

veluti impoffibiles, vix coérceri poffint; alii

in Oratore affectus umbratilem tantüm pof-

L

quafi feníu deftitnti, gelüque correpti, itafri-

funt verborum pugnam inftruere, non veró

gidi, ut adamoris incentiva non plus movean-

fupremam humanz mentis arcem expugnare:

tur, quàm caucafea juga altis infepulta nivi-

ad affe&tus ciendos latenter eft permotio elici-

bus,

Adolefcentes, & foeminz, ut etiam viri

enda, G nunquam aperto marte pugnandum:

boni, qui flexilem funt naturam fortiti, faci-

mec id vitio vertitur pugnanti Eloquentiz ;

liàs ad affectus fle&tuntur miferationis , & ti-

ficut dimicanti Bellonz effet dedecori. Ad-

moris.

Viri aufteri; quos Brontes, Steropés-

aptanda funt affe&tibus verba, fed propria,

ue Vulcani diceres in incude malleáffe, ac

non abfoleta; inferendz fententiz, fed con-

chalybe cudiffe duriores, vix ad affectus impel-

fentientes, non violenter intrufz ; adjicienda

luntur doloris, & mifericordiz; ficut qui per-

lumina, fed quz viam prafignent, non adítan-

petuis rigentes odiis,ad amorem nonnifi diffi.

tes tantüm. demulceant ; utdue omniía uno

culter moventur: difficilior enim eít tranfitus

comprehendam verbo, comparanda eft motio,

de extremo ad extremum, quàm de medio ad

quz naturaliter influere videatur,non violen-

alterum extremum ob minorem fpatii fupe-

ter efle intrufa ; hinc falluntur, qui cum affe-

randi intercapedinem. -

€lus feliciter ciere inceperint, rem bené ine

Orator fi demorfos fapit ungues,fedulá

2 4.6

choatam, vel congeítis corrumpunt eruditio-

difcuffione perpendat naturam , ingenium,

nibus, vel coacervatis infringunt acuminibus,

propenfiones, ftudia cujusque , & qua vifa

uibus Auditores in alia diftrahuntur ciendis

fuerint aptiora, fingulis adaptet; ídque facili

affe&tibus haud idonea ; vel detinentur inre-

negotio praftabit; fi noverit,quale fit homi-

rüm nimis fubtilium perceptione, quá affectus

num, apud quos agit, ingenium, quá educati-

vix natus ,

interitum naclus fuum in. ortu

one à tenella atate fuerint formati, quibus

occafum fubit; quó enim magis inveftigae

imbuti moribus, inftructiamoribus , przoc-

tione defatigatur intelleclus, eó plusinappe-

cupati perfuafionibus, quá fint etate,quá con-

titu minuitur permotio, affedtuümque exci-

ditione, quo fexu, & prefertim quo loco, &

tatio,

tempore fint movendi; non enim loci, tem-

22,

Argumenta itidem ciendis affectibus fe-

porísque circuniffantiz femper Oratori favent

le&a, non funt feriatim difponenda , nec per

ad illos ciendos affectus, ad quocs cupit alios "

verborumcircuitus protrahenda ; fed negle-

fleclere: non enim olitor tunc flores legere

éto quodam ordine, quafi confusé proponi de-

in areolis fperat, cum hyems triftis, immitis,

bent, non fecus ac in pugnis exploduntur tor-

afpera riget, & omniain luctu jacent, & fqua-

$,

menta?; hac ratione videnturànatura obíte-

lore; velatrogelu concreta ,. vel delapfis ni-

tricante ingenii calore potiüs prodire, quàm

vibus infepulta; fed cüm vernis teporibus, ex-

Rhetorices artificio comparata mentes perva«

hilaratisauris coelum, & tellus incipiunt mi.

dere Auditorum. Artificiofa hacconfufione,

tefcere: cüm arridet afltum Arietis, fydus

& folerti ftudio quafità negligentià u(us feli-

propitium, beneficum, foecundum, nafcenti-

bus rebus amicum: cüm fol altior metallo-

citer fuitSeneca Tragoedus, qui in ciendisaffe-

€tibus pre cateris eminuit , itaenim pingit

rum principi fimilior, ac de Jovis fabula in

Medeam, ut colores confuse videantur miíce-

finum illabentis Danaé triumphans, aureas de-

ri, & argumenta périnde;acignes atris erum-

mittit radiorum pluvias, foecundaturus Flo-

pentes é nubibusreclé, obliquévagari: ver-

ram, daturus Pomonz fructuum divitias:ciim

ba itidem cothurnata tragico inferviunt fu-.

fontes manant liquidiüs, & hyberniscompe.

rori: flylus nonut regalis fluvius fedate, fed

dibus expeditilargiüs amnes fluunt ; & pellue -

incifus torrentis inftar per faxa, pérque fcabra

cidirivulorum latices pratis flore collucenti-

viarum ita devolvitur, ut videatur , Pontenz

bus grato murmure adgratulantur; cum tur-

indignatus draxes 5 plurimum hecomniaad-

gentgemmis arbores; detonfi nitent herba.

ferunt Oratoribus fubfidii ad ciendos affectus,

rum tori; G per virentes montes agni lafci-

flectendos animos , dummodo bene adapten«

viunt, & opiliones cum bübulcis inflant fi(tu-

tur,ac perfonis accommodentur movendis.

las, & paítorale accinunt carmen.

Ita Ora-

23.

Habenda ratio eít perfonis, quarum anie

tor in ciendis affectibus tempus feligat oppor-

tunum,

-

Dö Induftria adhibenda in ciendis; & coércendis Affe£tibus. "

tunum,locámque proprium, quo fublatis obi-

borum lenociniis , fed minis acrioribus, &

cibus fperet,fore,ut animos flectat. Contin-

potioribus argument

-

gunt plerumque temporis , locíque circume-

commodatis,

is eorun:dem captui aG«

Íftantiz, quibus beneficio repentini alicujus

$a IV«

jam commoti animi magis flexiles, pronique

fint ad eos affectus; ad quosartis,& eloquen-

De Affellibus Etbicis,E9 Pathbetici , 3

tiz fubíidiis accedentibus facili negotio im-

Eorundämque ciendarum, ac vemit-.

pelluntur. | Ubiautem animi ad quosdam af-

fectus ex inolita confuetudine obduruerunt ;

zendorum ratione, $n quoUM 0ra-

t10nls genere,

difficiliàs tunc eft,eos in oppoficas flectere par.

Onfueverunt Rhetorices addi&/i flue

tes.feu contrarios in iisdem affectus ciere;tunc

27s

enim inf(i(tendum eftrationibus,colluctandum

diis unà cum Ariítotele affectus bi-

argumentis, inftandum fuafionibus, dextro,

partiri in Ethicos,& Patheticos: illi

finiftro Marte pugnandum; donec pervicacia

funt lenes,blandi,comes; jucundi ; hi

expugnetur, obítacula fuperentur,

vehementiores,incitatiores, acriores; illi mol-

2f.

Cüm omnes homines quoad animi affe-

liter animum titillant ; ifti turbaté percelluntg

&liones; propenfiones , ac ftudia non (impli-

illi pellucidi veluti fontium latices leniter per

cis, ac uniformis fint naturz, fed in propemo-

florulentos pratorum (inus decurrentes, acte-

dum innumeras diítrahantur varietates ob va-

nella irrorantes viretà, fe in intimosanimi ree

riarum affectionumturbam, à qua in diverfa

ceffus infinuant, & fuaviter influunt ; iftitor-

trahuntur ; ideo vitz prz cateris confuetudo,

rentis inflar erumpentés perculífum obruunt

animum; &appetitum antea fluctuantem e-

quz in alteram folet naturam abire , perpen-

vertunt.

denda eít; quia hac plurimum obtinet vi-

Ad ciendos affectuslenes 3

;lhibenda eft

rium ad affeclus, vel fufcipiendos, vel rejici-

38:

endos, arduum enimopus femper fuit invete-

oratio mollis ; fonora, fucculenta , qua cüm

ratas evellere in animo coníuetudines , quz

habeat animum titillandi, & appetitum mo-

temporis diuturnitate cateris altiores egerunt

vendi, fermo debeteffe numerofus, floridus,

radices; ficuté converío facile eftjhomines ad

varius; eloquentia plena, arguta, jucunda,lu-

ea, blandá fuafione flectere, quibus ab ineunte

minibus nitens, floribus ftipata, elegantiis or-

zetate atfueverunt.

Rutticos laboribus innu-

nata. falibus afpería, leporibus modera:é jo«

]

tritos , agrísque excolendis affuetos zgré Ora-

culoía; ne Oratot in fcurrilem videatur dicae

tor adotia pertraherer Muíarum blandz íua-

citatem degencrare.

Permittuntur Oratori

fionis illicio; ficut é converío aulz otioim-

in Ethicis affectibus ciendis ridicula quedam,

garceícentes ad rurales fubeundos labores : ad

non tamen quibus comicorum infílar abutatur;

hos igitur flectendos eo firmiüs vi argumento-

cüm prona ex fe natura fir ad rifus, & delecta«

rum eítinfiftendum , quó expugnatu funt dif-

tiones, perparcé funt ridicula adhibenda, ne

ficiliores; hzcqueratuio eít, cur ienio confecti

gravitatem lzdant Oratoris, nec in hoc genere

difficiliüs flectantur, quàm adoleícentes ; ma-

pluribus indigent homínes ftimulis,proniores

gisque obluctentur rationibus, haud facilé fi-

ad rifum, quàm luctum,

Ut autem lepores

nentes fe fuaderi; quia iniisdem inolita con-

non (int fcurriles, & (imul fale aliquo condi-

fuetudo plurimum ex temporis diuturnitate

antur, quó rifum, ac letitiam excitent,debent

gravitatealiqua temperari, cujusmodi fuit le-

obtinuit roboris, quó difficiliàs flectuntur :

analogiam exhibentplantz ; tenellum ramu-

pos Leonis Byzantii Sophiftz nobilioris no-

Ículum recéns infitum facile divelles ; fedaa-

tz: hicut refert Philo(tratus plus uno venu-

nofam quercum vix toto conatu flectes,

fte dictionis lepore valuit apud Philippum

26,

Perpendenda itidem eít corporis confti-

Regem, quàm Demofthenes apud Athenienfes

tutio; fiquidem corpore qui vigent, ac pro-

prolixa, & culta oratione; quod enim hic

bà gaudent valetudine proni funt ad quosdam

longo verborüm circuitu non potuit confe-

affecius; quos imbecilles, & zgroti potiüs

qui, unico obtinuit Leo urbanitatis fale. Phi-

averfantur; quidam etiam certis temporibus

lippo fiquidem contra Byzantium ingenti bel,

fentiunt fe turbari, & minuscapaces funt, ut

lorum apparatu, plenóque exercitu properan-

fuaíionibus flediantur, cüm alias fint naturá

ti,feltivus, ac jucundus Leo ab urbe egreffus

flexiles.

Viri aulzaffaeti, & alii litterarum

obviavit, & falurem,cum fuiffetRegi preca-

dediti ftudiis, chartisque iugiter impallefcen-

tus,fubdidit: Dic, age Philippe, qua te caufa

trahit oppugnatum no(tra moenia? Tum Rex

tes vix tenellis,ac mollibus affectibus moven-

tur ; fi enim Caufidicus in pleno fenatorum

hilari fronte, Amor refpondit tuz. patriz,

confeffu ad fui clientuli promovendam cau-

quá ut potiar, veni: AtLeo fubridensait,non

fam, eos id temporis flebiles mifceret affectus,

apparatu bellico, non inftructo exercitu, non

quos adhibuit olim Cicero in Miloniana apud

tubarum clangore, fed inftrumentis muficis

populum; rifum faciliàs moveret , quàm la-

amantibus opuseít; fubrifit Rex audito lepo-

crymas excitaret: apud doctos, & politicos

re, & ab urbis oppugnatione abítinuit.

adhibendi funt affe&tus pleni acrimoniá , vivi-

Blandz dictionis venuftates , ac lepores

29;

dóque dolore, Apud viros agreítes, naturá

dummodo Auditorum genio,ac fenfui accom.

pudes, ingenio feros totis lateribus, nifüque

modentur plurimum obtinent roboris ad de-

£ot0, ac voce pleniori infiftendum eft,non ver-

mulcenda pectora, flectendos animos,;ciendós-.

"

Veranide Afetlibus Tosa. I,

B z

que

L]

Diiï'cttatïo YX

que affedtus Ethicos, & lenes, voluptatis prae-

effufo madidus, veftis multo cruore feed? pel«

i

íertim, & letitiz , quibus libentius homines

luta, fuppliciorum dira tormenta , cicatrices

Ad hos, aliósque lenes affe-

tencllo corpori infculpta, & inflicta ad necem,

perfunduntur,

étus fufiori oratione blandé excitandos pro-

vulnera nonnunquam Judicisanimum inflexee

rint ; nihilominus non effeid adhibendum;ni(i

derunt deícriptiones per hypotypofes, parti-

um enumerationem, quibus res nontam blan-

cüm natura rei,de qua agitur,videtur exigere,

dz ornatu elocutionis, quàm fuis veítitz na-

ac circumílantiis congruere ; non Íemper qua

tivis coloribus videantur (ub feníus cadere.

foris oculis fubjiciuntur, accommodata eíle

Figurz itidem in hifce affectibus ciendis , ut

videntur affectibus ciendis, cujusmodi funts

etiam fententi& fi graves fuerint " rebüsque

qua picturis, ac hominum artificio compa-

rantür; quia tunc plus habent. affectationis »

accommodatz, ac blandé propofitae plutimum

obtinent virium,

quàm roboris ad fle&tendos animos; qnia quas

-In ciendis a

ffeGtibus doloris, & miferae

artificio comparantur,

motum potiis exigunts

30.

tionis, res ill funt efficaciores, fi proponane

quàm excitent ;, cum animus ad ea,

qua ficta

tur, qu& fenfibus íunt viciniores: cüm . fint

manifeílé cognofcit, fincero non moveatur

affedtu: ficut qua fucata funt, fufpicionem.

hujusmodi affectus permotiones fenfuum; res

iisdem proximiores multum habent roboris

ingerunt ; ita neque plenam fidem extorquents

ad illosexcitandos , non ita que minimé fub-

quá animus iisdem adhzreícat : viris eruditis

fen(us cadunt , & abítrahunt à fen(bilibus,

qui rationis tantüm pondere fle&tuntur, nec

(inunt fe colorum allici fucos hujusmodi exe

quia ficut difficilius funt captui; ita plus de»

hibita fimulacra funt potiüsrifui; licet rudis

fatigant. intelledum ; & minus movent fen-

fus, quorum aflectus doloris, & miferationis

populus, qui mentis intelligentiá parüm vae

Íunt permotiones, . Ét quemadmodum fen-

let, plus imaginibus dele&tetur , quàm cultà

fus vilus eít caterorum acerrimus ; ita qua

oratione : & faciliüs fle&tatur rei fimulacros

oculis fubjiciuntur fortius movent animum;

quàm luculentá ejus defcriptione ; propriume

id minuta eít plebis, oculorum magis oble«

quàm qua per aures immittuntut: folent ocu-

lis objecta animos magis affücere, quàm quz

Gamenta feclari , quàm aurium adharere fo»

tantüm audiumur, ut innuit Venufinus.

nis; quibus éconverfo in viris eruditis.affue-

tisque chartis impallefcere vehementer audis

Segniüs irritant. animos demifja pe

:

tus percellitur, Ganimus inardeícit ; ac fle«

AurES ;

&ucur.

Quàm qua funt. oculis fubjecia fide-

Mira fané in foniseft vis ciendis affectie

3»

libsas.

bus, animisque fle&tendis idonea; vox enim

Hac ratione Gregorius IX, avocaturus

blanda fenfum demulcet, animürque titillats.

31

Romanum populum à factione Friderici, cui

& occupat; id experiuntur, qui ad mufices

vifus fuerat adhzfiffe ; non argumentorum

numeros aliquem flexili, gratáque voce audie

Íeriem congeffit; nonverborum adhibuit le«

unt canentem: nimirum imprimis voce inaffez

nocinia 5 neque emendicatis ab arte Rhetori-

&ata gravem , miniméque vacillantem glo»

merare gradum ; mox artificii fugà fecare

ces ufus Quit fuafionibus; íed Principum A-

|

poftolorum Petri, & Pauli religiofis manibus

minutatim fonos, concidere modulos , ac ca-

deportans capita per vicos, & plateas, oculis

nora veluti in punéta diftinguere; pluribusque

lacrymarum imbre madidis , voce flebili, in-

momentis,ac minimis, maxima eorum tem«

ceílu concitato facra.pignora ; pretiofiffima

pora compenfare; mox argutiolas modulos

rum, acbellé ad numeros artis cadentes , ve«

lipfana, fanétiffimasillas reliquias, quas flexo

poplite,ac intenfiore devotione venerari po-

lnti ultimas ejusdem appendices ; & quosdalh

pulus confueverat, commendavit, eniximque

quaíi cincinnulos frado fpiritu. integrare :

nunc du&lam celerrimé vocem librare, ac ve«

rogavit, ut vellet eas tueri , acfervarentur

Romzincolumes, Quid.ni? mutatisítatim

luti alarum remigio in altum evehere; nune

cafu inopinato ad ima devolvere, & vocem

animis, qui paule antea rebellaverant, acin

Pontificem favierant ; contra Fridericum fta-

veluti feffam fiftere, nunc revocare, circumae

tim diftri&is gladiis pugnaverunt: tanta fuit

gere veluti curbinem, & utrinque verfare;tore

novibrare; mox retrorfum e medio curfu res«

facrorum pignorum vis, cüm primüm oculis

fuerunt Romani populi objecta, ut praconz

prehendere, & improvifa demiffione vocem

introrfum flectere ; ac furda titillatione pro-

cepta in Pontificem odia extinxerint, & fince-

rioris amoris excitárint flammas,

trahere, ac quafi maítitià quadam temperare;

32.

" Nec obftat, Quintilianum confilium ir-

has qui audiunt aurium voluptates, certé de«

liciis perfuduntur, fentiántque animum dul

rififfe illius Oratoris , qui depictam tabulam

flatuitin imaginem rei, cujus atrocitate erat

cedine delinitum in varios ethicos colliquefce«

re affetus; vel (altem in iisdem,ur loquitue

Judex commovendus ; air Fabius Quintilia-

nus [ib.6. Qu enim eff Autoris iu[ania , qui

Caffiodorus, Mufices fuavitas noxiam abigit

Var.lib.t.

mutam illam effgiem magis,quám orationem

moeítitiam ; triftes diípellit fpiritus, atte-

nuat fàrores, fanat mentis cedium , jucundat

pro fe puter loquuturam: nam id nullum fa-

M

ceffit negotium , quia Quintilianus tantüm

preili animi angores, &t incorpoream animam

monuit; quód tametíi violenta necis cruene

folo demulcet auditu.

tata inltrumenta; ut gladius fanguine recéns

annii

*

pe induftria adhibc'ndä in ciendis,& coércendis Affe&tibus. w

^

uähta veró vis muficz ínfit fle&endis

ftiones, quarum finis eft fcigdti'a ,« cögni;io

animis , ciendísque affectibus,liquet ex hifto-

veritatis rei, de qua agitur; ut an terra, &

ria Erici II. Danie Regis, quam eleganter

aqua fint hgurze fphoef'icæ , €efficiánque glo«

^.

refert Saxo Grammarticus /sb.12. RerumDa-

bum unumterraqueum ; an nativus ignis lo«

cus fit luoz conterminus 5. cocli fint fluidi, an

qmcarum; ejus producam verba. — Apud Eri-

cum cognomento bonum Daniz regem , ait

folodi, corruptioni obnoxii, vel ab omni peri-

ipfe, citharcedus quidam haud ignobilis; ad-

culo defe&tionis alieni : hzc, & aliaid genus

mirabiles, & prope ftupendos artis fuz com-

eatenus quaruntur, üt eorundem veritas no»

mendabat effectus ; maximé illud ipfum;, quód

bis innote(cat ;. Hoc genus demonttrativum

inhumanosfenfus , mentésque obtineret im-

quatenus fiftit in fola [cientia tanquam fine,ex

natura fua exigit affectus leniores, cujusmodi

perium : Rex veró novitate perculíus, qui ne-

que tantam vim mufice arbitraretur 5 contie

funt Amor, Gaudium, Benevolentia, Admi-

tatio, Imitatio.

. muó hominem artis fpecimen edere jubet ; &

Dicitur etiam genus hoc

torpentesanimos ad furorem martium, fi pof-

Exornativum , Encomia(ticum, Panegyricums

fet, accendere.

Annuit ille, & ne quanocen-

eó quia orator in hoc genere quafi principaliüs

di anía daretur, arma ex aula omnia cfferri

agit de rerum fubflantiis, proprietatibus, ace

gracipit, cuítodésque in atrio collocari, quó

cidentibus, five nativis, five afcititiis, aCtionia

furentes, fi qui forté in infaniam agerentut,

bus, muneribus,inquirítque, num laude digna

'Tum Ci-

coércerent, ne ulli effent damno,

fint, vel vituperio; ad hunc finem, ut depres

tharedus, quá plurimum pollebat cantandi

heníam rei veritatem oratione,velencomiafti-

petitià; primum quidem inufitatz feveritatis

ca, vel vituperatoria manifeílet Auditoribus;

quó fpectant Orationes Grawlatorie ; Grae

concentum edidit; quo (tupore quodam, &

morore, omnium quotquot aderant Audito-

tiarum actiones; Epinicia, quibus Principi é

rum mentes, cernebantur opprefle: deinde

bello reduci gratulamur pro parta viclorid,

adeo fuaves, & mellitos cantus effudit, uto.

Orationes gratulatoriz , quibus de adventu

mnes jactatione corporis intemperantem proe«

gaudemus; Genetliace;Nuptiales, Funebres,

derent latitiam,

"Tandem vero ubi acriori«

in quibus purus putus oratoris finis ell re&

bus modulis intonare coepit, continuó totis

excellentiam manifeftare , ob quam gratula«

tectis fremere, cumultuari , arma, & gladios

tur, vel laudat; vel fuum praconceptum de

Nec mora, accurrunt cue'

morte dolorem oftendere in funebri oratione,

paffim inclamare.

ftodes, ut Regem cum aliis furentem conti-

Et quia in hoc genere exornativo Orator Jaue.

2

neant: fed ille effractis atrii foribus, arrepto

dat, vel vituperar ; in laudarione excitar affe-

eníe in obvios promifcué bacchari coepit , ac

&us Amoris, Gaudii, Compiacentiz,

Si Vi-/ :

fÍzvire, G quacuor transfodit.

Vix tandem

tuperet, excitat affeclus Averfio

Odii.

niS $. Fugæ, j

pulvinarium, & lectulorum mole undiqueop-

/

*

preflus contineri potuit, Poftquam mentire-

Genus deliberativum complectens omnes .

36

Ítitutus eít, relido procuratore Regni filio.

quaítiones, tum inordine ad [cientiam; tum.:

Hierofolymam expiandorum homicidiorum

ad aliquid agendum , & orationes fuaforias, .

per pios cruciatus gratiá profectus eft,atque in

diffuaiorias,Monitorias, Dehortatorias,Con-

Cy,ro defunctus

Hactenus prztactus Hi-

folatorias , Petitorias, Commendatitias , : && .

ftoricus , qui in Citharosdo artis fue optimé

alias idgenus; adeo ut cjus finis fit, Auditores -

conício vim adumbravit eloquentiz in cieas

pertrahere ad aliquid agendum ; exigit affz-.

dis affectibus, animísque flectendis, -

pa

étus efficaciores , ac potentiores ; etenim fi

Oratoremarrem ciendorum affectuum callin-

Orator fuadet ad (inis aífecutionem, neceffe

tem; & hicnon vi, nonarmis, non imperio,

e(l, excitet amorem efficaciorem, defiderium .

fedíola dicendifacultate, quà fe penitus in

vehementius, fpem firmiorem, audaciam mae

animos in(inuat mira dexteritate Auditores,

gis imperterritam : fin autem diffuadeat, de-

in quam voluerit partem trahet , furentes ir,

beté converío excitare vehemens odium, ine

lenitate mitigabit ; otio torpentes;ad nezlecta

gentem metum, deíperauonem, pudorem. -

Íubeunda exercitia excitabit. manfuetudine

Genus Judiciale quamvis complectatut -

37*

quiefcerites, in furorem aget; lenitate mite-

quaítiones de materia judiciali, delegibus, -

fcentes, iniras accendet ; confidentes, ac fpei

teftamentis, viribus, operibus bene, vel mal&:

plenos repentino timore comprimet ; indie

aCtis; de praemiis, acpoenis, idque in foro, &

gnatione fucceníos mifericordià flectet; pacis

coram Judice; quia tamen in hac materia plu--

oleà quieícentes ad arma, ad bellum , ad ca-

res occurrunt qua(tiones fimpliciter fpecula-

tivz in ordine ad folam fcientiam ; ut an is

flra, & cruentam. pugnam perducet :. fi res

fuerit difficultatibus impedita, pertinaci ani-

dicendus fit vim intuliffe, qui folis minis a«

mo defenía, vel etiam nodo Gordio implica-.

lium ab exercitio fuz artis prohibuit, — An

tior, hanc mira dexteritate orator expediet, &

Nero ob ea, quz geffit, imperatorià dignitate -

ad felicem exitum nemine reluctante perdu-

dignus fuerit, Exraliz practice inordine ad*

Vnr.lib'i'

cet,

- aliquid agendum; ut an folis indiciis exi(lt«

9.

- Ethici, feu lenesaffectus exitantur in quo-

matus reus, fit torturz fubjiciendus.

An

visdicendi genere, ut eciam Pathetici ,. feu

tale patratum crimen fit morte mul&andum;

F

acriores, fi res poftulaverit.

In genere de«

ideoobquaf(tiones fpeculativas, & praCticas.

montt;atiyqf ad quod pertinent omnes quae

genus hoc judiciale dicitur millpin, quia par-

k

b 5

ticipat

t

. Differtatio 1.

$

-ticipat degenere demonfltrativo , & delibera-

Herculem 5 & fpf:, ctim Hgfcule indignae

tivo. Caterumad hoc genus judiciale perti-

bitur.

-9

nent orationes Accufatoriz ; Defenforia; Ob-

Remiffionem qtüod attinet affectuum 5

49.

jurgatoriz, quibus reusob admiffum crimen

quemadmodum amaritudo , qua dulcedini

ab amico objurgatur. Invectiva , quibus ab

reconciliari detrectat, obfoniorum extinguit

inimico increpatur. Expoítulatoriz, quzin«

irritamenta ; & czcutientes luridz noCtis cim-

gratitudinem produnt in benefactores ; Pur-

merias,fuo ad nofttum hemisphoerium appul-

gatoriz, quibus noftra, vel aliorum facta

fu nafcenti foli obítetricans Aurora abigit,fu-

excufamus , & probamus citra ullam noxam

gátque; ac venuftatis decorem fuperveniens

fuiífe,

Deprecatoriz, quz erroris,ac crimi-

deformitas radicitüs delet ; & abeadem fede

nis perpetrati veniam expoftulant,

In hoc

frigus calorem pellit, cum quo amicum renuit

genere Judiciali , quando fiftitur in fola rei

foedus inire: ita qui ab Oratore fuerint cone

notitia, excitantur affectus ethici, feu lenio-

citati affectus, oppofitorum acceffione de«

res; Íecus firoratio ordinetur ad opus; cien-

lentur , extingauntut,

Ut praeconceptum

'tur affectus pathetici, feu acriores,odit,pudo-

timorem Orator remittat, vel obliteret, in id

ris, indignationis, irz, defperationis de emene

debet incumbere ftudii, ut priüs oftendat;ti-

datione; idque quando Orator accufat , &

morem illum nullo inniti fundamento ; fed ex

damnat reum :: fi enim ipfum defenderit, cunc

fola arte fuiffe futilibus, fucatisque accitum

excitat affectus commi

;'eratioxlis : cl*ementiïe,

rationibus ; detecla enirh atte, ac vafritie quod

defiderii, fpei,

28.

priüs timorem incufferat, mox habetur con-

. Affectus Pathetici, quia acriores,plüsque

temptui ; unde oftendendum eft, timore cor-

vehementes Ethicis, flylum exigunt plenum

reptum vanis agitari umbris, ac panico tantüm

fucco, & efficacià; fulguribus, & corufcatio-

moveri terriculamento ; ubi enim qui fuerat

nibus micantem ; adeo ut Orator fulmen vi-

timore perculfus id intelligit, fuos incipit af-

deatur inlingua ferre, tonare voce, fulminare,

fectus irridere , ac fraudulentum averfari de-

ac omnia permifcere, terrorémque incutere

ceptorem, Quódfi forté timens aliquot pro»

Auditoribus, fi neceffitas. idexpoftulaverit ;

duxerit fui przconcepti timoris argumenta;

ut f1i homines avertendi fint à vitiis; in quo»

funt hac tacité, vel aperté minuenda, expue

fumcono miferé volutantur ; f1à perpetran-

gnanda,folóque zequanda; & fi tenaciüs infi-

do delicto fit aliquis. evocandus ; tunc enim

dens animo colluétetur affectus; alió funt

Aittici lepores, argutiarum fales, fententiarum

mentis cogitationes deducendz , animüsque

acümiria, flyli exculta lenitas; verborum e«

ad ex diametro oppofitam audaciam excitan-

mendicatus íplendor vim omnem infringe-

dus; cüm ambo affectuscontrarii fint, alterius

m

rent; G nervus Orationiscorrueret; in vere

alter jugum excutit, nec finit cum ipfo in ea-

bis robur non fucusrequiritur; & infententiis

dem morari fede, colliduntur veluti fluctus

energia, non Ípleudor.

Stylus itidem debet

-

in ventorum impetu concitato pelago, & alius

effe concifior,ac preffior, verborum enim am«

alium frangit ; hinc fi Orator in cienda au-

bages, & circuitus áffectus potiüs extingunt,

dacia totis lateribus infteterit, necefe efl;ti-

quàm foveant,

Imitetur

Orator in hifce affeQtibus cien-

mor, qui tenaciüs animo infederat;penitüs abi-

39*

gatur. . Hoc artis fubfidio cateri erunt affe-

dis Periclem, qui unà cum Jove tonare, ac ful-

éus obliterandi; furor enim lenitate mitefcit;

mina jacere videtur, & cui coeleftis cogno-

Confidentia timore comprimitur; indignatio

men admirabilis eloquentiafecit ; Demofthe-

milericordiá fle&itur 5 invidia zemulatione di-

nem, qui eloquentiz efficaciáimpetum in ani-

luitur; ira deípicientiá retardatur 5 odium

mos nactus virorüm, in quam ipfe voluit par-

amore, ac reverenrid intepefcit; letitia moe-

tem flectebat ; Tuilium in Catilinam,in Ver-

rore opprimitur; defiderium fugá evanefcit,

rein, in Antonium, in Vatinium, contra quos

débacchatus acrioresexcitavitaffectus. Pluri-

5- V- :

müm prodeft patheticis imbui affectibus; quos

viri eloquentia infignes excitárunt; quia ficut

pe exce 5 , €$ defetduin 'cz'endi:

qui Ifomacho ftuduerit (ait Clemens Alexan-

ajeäibm declinando , c wrietat:

"..

drinus ) fiet agricola; qui Lampridio, nau.

promqwnda. ;

clerus; qui Charidemo, Imperator; quiSi-

41

moni, eques; qui Crobylo coquus; qui Petdi-

A eft cujusvis affectus natura, ut cüm

ci,caupo; qui Archelao faltator; Homero,

rimürn moderaté , fummisque, ut

Po£ta; Pyrrhoni, vitilitigator, obtreclator,

aiunt, labiis delibantur, delectatio-

nem ingerant; cum veró pleno ore

Íycophanta; Demottheni,Orator;Chryfippo,

Dialecticus ; Ariftoteli;Phyficus; ac demum

deg latiuntur, fllomachum aggravent , ac nau«

feam moveant: idvertitur vitio rei cuique

Platoni Philofophus : ita fi quis affuefcat le-

gendis Oratoribus patheticis, & ipfe patheti-

interitui obnox'iz , quia licét eximié fit pul-

. cus fiet.

Legat quis Senecam Tragedum,

chra, & fingula riter jucunda, fi ad fummum

qui in ciendis affeCtibus patheticis, mirabilis

venerit, facilé d eflorefcit ; & temporis diutur«

füit: Medeam evolvat infanientem, ac fero-

nitatein contemiptum defluit ; Defiderio ru-

ralis feceffüs teniebatur quidam ex aula Princi-

cientem;& ipfe cum Medea fentiet feferocire:

pis mihi notus Adminifter, ratus à

tumulcu

legat furore , irà, indignatione percitum

Cögi-

DeInduftria adhibenda inciendis, & co ércendis Affetibus, 1e

cogitationum liber , graviquE negotiorum

M

num cäpillamenta fparguntur ,' que florum

pondere, quopremebatur, fepofito, beatam

Reginz nobile videntur texere diadema ; vel

4

poffe, ac proríus felicem vitam beneficio foli«

utnos edoceant, effecoronà donandos, qui -

tudinis inftituere, — Principis minifterio, au-

fpinis pro cultura virtutis non detrectant co«

lzque officiis fe abdicavit, ruralémque adivit

pulari.

Quis non rapiatur amore in tam ve:

folitadinem.

Erat illi bonis, ac divitiis afflu-

nuftam, támque nobilem íolis, ac terrz fi-

enti rus faburbanum ubertaáte fontium irri*

liam? Quis non ardeat defiderio hanc odo«

guum, fcli ceelíque amoenitate lzetum ; arbo-

ram florz fobolem fummis legendi digitis

rum proceritate opacatum;, plantarum varie-

mane cum nutricis Aurorz imbuta lacte flo-

tate,ad plenas Pomonz divitias confitum; illic

reícit vegetior? quis non latetur, fiad flo-

convalles vifebantur vinetis, hortisque excul-

ridam juventam viderit Rofam adoleícere ?.

tz; GL in collium radicibus uberrima pafítu

At fi diutiüs ejusdem quis delecletur confor-

prata.

Illuc cum primüm appulit, fibi vifa

tio, incipit difplicere, quz priüs foerat illia

funtelementa mutáffe faciem, & totas vires

cium gaudii,

Meridiano Rofa perfufa jubae

fuasinillo feceffu blandiüseffundere, videba-

re flatim languefcit, venuftatem exuit , odo-

tur fibi fol clarioribus nitere fulgoribus ; aér

ram pompam feponit; & éviridi fcena. ru-

latiüs ridere, blandiüsque arridere; fontium

bentium foliorum , fubità rerum cataftrcphe

admurmurantes laticesfibi gratulari adven-

in aculeos horrefcit fpinarum,& accifis foliis,

tum: delecrabatur loci profpectu, qui hic in

quafi membris, fqualidum remanet floris ca-

planitiem effusé exporrigitur; illic in colles

davert.

Sic contingit in affectibus; qui cüm

virietis veftitos, placidé äïï"urgit,', alibi depri-

primüm cientur, animum flectunt; motus ex«

mitur in valles, herbis fponté natis luxurian-

citant, quibus in. eam Auditores trahuntur

tes: cui non fuiffet oblectamento tam varius,

partem, qua oratori magis placet ; at fi plus

támq;elegans proípe&tus ruralis feceffüs?Quid

&quo animos titillent, fi modum prudentiz

ni biennio ibi commoratus czpit loci delicias,

tranfiliant, Rofam imitantur, que fi horis an-

quibus jam affueverat fattidire; non ampliüs

telucanis fpectáta varios excitat affectus amos

fuit dele&atus certantium avicularum fylve-

ris, defiderii, gaudii; fub meridiem deflore-

flri concenta; neclabentia rivulorum mur-

fcens defpicitur, nec ampliüs ridens, qua

mura,neque tremuli Zephyrorum fufurri,ne-

priüsarridebat, contemptui eít potiüs , quàm

que alia loci, naturzue ludicra fuére ipfiob^

oblectamento,

Movendus eít animus modi-

le&tamento; ipfüm

co, fed vegeti affectu; non rerum, ac verborum

nituit.

que abdicati mini(ïer;i pe-

copiaopprimendus. FEtiam fercula licétguítu

41.

Haud difpari raticne excitati affe&tüs ra-

delicatiffima cum primüm flomachum aggra-

tio, quz in fuis incunabulis plurimum obti-

vant, non voluptatem, fed faítidium generant,

net roboris ad'animum fle&ctendum, fuósque

Cenfetur hác rerum, verborámque im-

43

motus blandé ciendos ; fi diu inhzferit, ani-

portuná copià Ari(tides peccáffe;apud Cauffi-

miümque pulfaverit, fuá deítituitur efficaciá,

^X

num inilla monodia, quà affzctus doloris, &

caditquc viribus,

Quid inter jocantem ri«

commiferationis in collapfam , dirutámque

dentis Florz fobolem Rosá lztiüs ad .oculos

Smyrnam ciere nitebatur;

Poft flebilem la-

demulcendos? quid ejus odora fpeciofitate ju-

mentationem , ac reprafentationem Smyrnze

cundius ad homines exhilarandos? Prodit é

everfz, incipit veluti ab ovo , ut vulgó dici.

foecundis parentis terrz vifceribus, quibus ja-

tur, rem ordiri,recenfens Thefeum utbis con-

&is alté radicibus adhzrefcitinfalutarem aéris

ditorem; commemorans Corybantum cho-

ufuram Rofarum genitrix planta, florulentz

ros; natales, & educationes Deorum ; Ho-

familiz prolem expofitura.

Plures ex eo-

meri ortum, certamina , trophaa,viclorias ;

dem caudice fparguntur rami in virgulta fca-

fuburbia defcribens, portus, bafes, campos,

bro obdudla cortice, fentibüsque circumfepta;

profpe&tus, fontes, templa, theatra, forum; &

ne ad cuftodiam. florum Reginz armati de-

effent fatellites.

reliqua urbis Ornamenta ; quorum ; jactura

Delicatiores inde, ac vire-

licét opportuna fuiffet ad' affectus ciendos;.

fcentes diffunduntur furculi, quorum inter-

prolixa tamen, & importuna narratio ecs vix

nodia teretes obarmant fpinz.

Folia inde

natos enecavit, vix incenfos extinxit, alió die

prodeunt in oblongum rotunda, tactu afpera,

ftrahens Auditorum animos , qui narrationis

ferrata per ambitum, difcriminante medium

4p

prolixitate defatigati, plus inde hauferunt tze«

nervo, venulísque ab eodem fluentibus inter.

dii, quàm doloris, & commilferationis in evere

fecta ; furculorum faftigio pediculusimminet,

am Smyrnam,

quo flos pubefcens veluti fafciis innititur. Ca-

Corrumpitur cujusvis quamvis gratiffi-

44«

lix inde protuberat;qui primó conclufus;gra«

mz harmoniz fuavitas, (i accedat odiofa pro-

lixitas,

nofo cortice, nondum lucis ufurz ab(olutum

Mufices concentus . licét plurimum

cohibet,fovétque fcetum; glifcente veró . ac

adferat auribus voluptatis, & animo illicii ; f

intumefcente viridi involucro , nafcitur Rofa

tamen ejusdem prolixitas, moderationis limi«

ex finu ejusdem difrupto, lacteo priüs can-

tes,modümque prudentiz tranfiliat faftidium

dore perfufa, mox purpuram induens , vire-

parit, & tedium inducit,licét priüs fuerit vo-

E

-fcentisque impatiens carceris, totam vernan-

luptati, & oblectamento,

In affeclibus ci«

tium foliorum forasexplicat pompam, & ad

endis Orator intra cancellos fe contineat pos

€oronamentum operis crcbrg in orbem ftami-

tiüs commendata brevitatis; quàm exceden«

tis$

Diflertatio. T,

'tis prolixitatis: quamvis rofas , & lilia, ada-

xuriantes figuras , verba undiqüe ad offenta-

'mantes, G uniones loquatur, fi prolixiüs ora-

ticnem collecta, ac illecebras vanz jucundi-

tio procefferit, tedium,;non affeCtus excitabit,

tatis ad aures potiüs titillandas, quàm ahi-

& cum faftidio difcedent, qui cum fame ve-

mos intus flectendos.

suntetíam qui in affe-

nerant, ut contigit Libanio Sophiflz nitenti

"

élibus ciendis, ut videantur elegantes ex libris

affe&tum vehementioris doloris ciere ob Da-

vernacula lingua ícriptis verba feligunt minus

phnitici templi conflagrationem ; cujus nz-

ulitata, queque captum populi fugiunt,& ac-

niam exagitat D, Chryfoftomus in oratione

fi in Erytrheo fuiffent pretiofiores expifcati

*de 5. Babyla Martyre.

Defcribit Libanius in

uniones, inferunt orationi, quam onerant mae

illa lugubri ngnia, príiis corruptos fletu pro-

gis, quàm ornent.

Alii phrafes congerunt;

prioss&Ad(tantium oculos, & dolet;quód im-

& quafi rofas & anemonas ventilantes, putant-

pofterum non fint ampliüs vifuri amplam, &

odorem omnium natibus afflari perjucundums

fupra czteras fpectabilem civitatem. — Dein-

qui tamen apud viros cordatos itafcetent, ut

de alloquens Apollinem Delphicum,miratur,

Augez ftabulum vix illis videatur impurius;

quód injurià laceffitus , externóque fpoliatus

quatenus excrementa congerunt negle&o vi-

ornatu patienter tulerit damnum ; nec pro»

vido calore; ac orationisrobore;quo affectus

meritas ob tantum fcelus poenas exegerit;

excitantur, Gaptiüsanimi fle&tuntur,

Pofílea pleraque mifcens puerilia in varias e-

47*

Deficiunt etiam aiïe&us?ü fuerint immoe

rumpit exciamationes, dirásque objurgatio-

deraté;ac intempef(tivé excitati.Sunt ex concio.

nes contra manum injicientem flammas, &

natoribus przfertim, qui nefcientes à facro

iguem facrum abfumentem delubrum; dein

fuggefto ad populum dicere, nifi incale(cen-

Vulcanum redarguit fegnitie, quia càm ignis

tes;furere potiüs,quam concionari videntur,ac

fit arbiter , non fuerit flammis comminatus

fi thyríü agitarent Bacchantiü more,vel thyrfo

detrimentüm afferentibus; prafertim quia

percuffi infanirent;hi fiquidemaffe&tus intem-

beneficio devinctus Apollini ob indicium c-

peítivos, prorfüsque vanos excitant , ubi nihil

| n

lim ab ipfo ibi fatum, non debuiffet igne fa-

opus eít affectu; vel immoderatos, ubi nulia

crilego ejus violare templum.

Poítea indi-

rei eos exigit neceffitas.

Sunt etiam qui in

gnaturinjovem, qui cum imbrium habenas

animisfleclendis, G affeClibus ciendis verba

teneat , aquarum catacly(mum ad extinguen.

feligunt tumida, abfoleta, non omnibus ob-

(

das flammas non immiferit ; & alia plura mi-

vià, quibus excellentiores nituntur. zemularí.

Ícet puerilia, rifüi potius movendo, quàm

oratores; cum potiüs illius fint ranz imita-

commiferationiciendz idonea.

tores, quz in apologo cüm mirata fuiffet bo-

45«

Atfectus deficientes, qui & languidi di-

vis Ípeciem, ac fucculentam corporis habitu-

cuntur, ij funt, qui ab oratoribus frigidis in-

dinem, & in ejusamorem tota illicó exarfiffet,

fra rei exigentiam excitantur, minimé calore,

ac defideráffet fe bovi fimilem , adeo fupra

& vehementiá refípondentes argumento, rei-

propriam intumuit conditionem, ut difrupto

que majeítati: funt enim qui in affeclibus ci-

corpote egerit Ípiritum,

Nil fupra viresag-

endis remiffi funt, ac languidi, multümque

grediatur Orator in excitandis affectibus,ver«

detrahunt de rei majeflate; có quia in ip(is nul-

bis, ac fententiis utatur rebus dicendis,animise

lus vigor, nulla fit vivida, & florens oratio;

que flectendis accommodatis ; ab(oleta & in-

2

fed quidquidloquuntur, humi repens,ac ab-

ufitita non adhibeat , ne hoc idem illi obtin-

'N'"a,

jectum ett, demiffum,; languidum , ut videan-

gat, quod Romz Caufidico cuidam , qui,

ut Ll.ä 1l.

tür potiüs otiari ; quàm agere, & animum

ium Atri.

refert Gellius cum apud urbis Prafectum, a

movere, feufupremam in homine arcem ex«-

liósque Auditores vellet affe£&tum ciere com-

rü cap. 7e

pugnare.

Qui in imminenti vitz diícrimine

miferationis in quendam fuum clientulum ex

nonnifi languidé, ac frigidé fuppetias, opém-

inopia panem e(itantem furfureum, vinüm.

que peteret, is procul dubio fingere . potiüs

que potantem eructum, ac fcetidum, dixit,

crederetur, quàm quod imminet periculum.

Hic eques Romanus apludan edit, &5 flaces bi-

maniteítum facere; cum natura ipfa hifce in

bit, Adípexerunt omnes, qui aderant alius

anguí(tiis fua fponte fatis profiliat, nec afciti-

alium, primo triftiores turbato, acrequirente

tiis, & acrioribus indigeat flimulis : nam &

vultu quidnam illud utriusque verbi foret :

ipíi; qui nunquam fuerunt caítra fequuti, ut ab

Poftinde quafi nefcio quid Tufceé, aut Gallice

injufto fe defendant aggreffore, voce, vultu,

dixiffet, univerfi riferunt.

Legerat autem

G aCtione, ita fe gerünt, acfi totum | fpira-

ille 4pludam veteres rufticos furmenti furfu-

renteorum precordia Martem: Si orator ita

rem dixiffe; idque à Plauto in Comeedia. ( 1

frigidus fuerit, ut totis lateribus non poffit

tamen ea Plauti eft) quz 44//ra52 inícribitur,

indignari, necirafci ; cenfendus e[t, ciendis

pofitum effe.

Item . ffoces audierat prifca

4

affcclibus, animisque flectendis minus aptus.

voce fignificare vini foecem & vinaceis exprel-

4€.

Affe&tus praíertim pathetici, qui cate-

fam: ficutifracesex oleis: idque apud Ce-

ris funt acriores, ac vehementiores , deficiunt

cilium in Polumenis legerat; eáque fibi duo

pariter, f Orator in iisdem | ciendis inanes

verbaadorationum ornamentafervaverat:fed

verborum immifceat delicias Adonidis hor-

quia tunc temporis verba erant abíoleta, non

tis fleriliores; fi fenfus habeat tenues, lufus

ufita ; quzque captum fugiebant Adítantium;

minutos, digreffiones ineptas, allufiones im«

non commiferationis affectum in paupercue

becilles, affectatas rerüm defcriptiunculas,]u-

lum excitárunt, (ed rifum in Caufidicum mo-

verunt,

V

| X Dc Induftria adhibenda in ciendis, öt coércendis Affectibus, L7

verunt, qui cachinnis fuit exfibilatusob ver.

dnimo parandum efh : liberi quorgdam

borum i;níolentiam.

Lepidum eít etiam,

mbti ,

atb

quod de alio refertidem Gellius, cum caufam

Vos pro paternis fceleribue penas 4

fai clientis differri poftularer.

Rogo Prator,

- Audaciam furore commota excitavit; mox

$Qs

inquit, /ubueni, fuccurre: quonam usque nos

quafi ipíam poenitedt admiffi furoris, veree

-Bovinator 5ic demoratur? Atqueid voce ma-

cundiam , metum, & mifericordiam excitat,

gna ter, quatérque inclamavit Bovinator eff.

inquicäs t

Commurmuratio fieri ceepta eít à pletisque,

Cor pepulit borror , wembra torpe

fc'ulnt,

qui aderant, quafi monítrum verbi admiran-

elu P

N

l

tibus, Atille jactans, & geíliens; Nonenim

Petlísque tremuit , ira difceffit locos

Lucilium, inquit, legiítis,qui tergiveriatorem

Matérquetota conjuge expulfa redit,

Bovinatorem dicit 2 eit enim in Lucilii undee

j

Egóne ut meorum liberm , a« prolie

meat

€imo verfus hic :

Iundginl ;fuorem ? meliase ab Jemm:

Eff tricofus, bovinatorq

uelofe improbus

duro,

uv Or.

Hoc inhifce affeCtibus eiendis

köbfervan-

$1.

verbis igitur abífoletis, exculcatisque, feuan-

tiquitate protritis, jamque antiquatis ; G in-

dum, ut nihil mifceatur incongruum , nil ad-

Íolentibus non utatur Orator in ciendis affe-

UL

Ícifcatur intempeftiveé, hzcenim plerumque

Qibus; quia hujusmodi verba utpote nimis

motus elidunt, & feria convertunr in rifum,

horrida, captümque fugientia , non funt Au-

perinde ac cauda leonis appicta capiti: funt

ditoribus grata ; ut eft illud apud Tertullia-

fingula fin

gulis agcgnday; ut omnia bene «Q«

nuüm Hyprobrycbium irre[pirabile pro extre-

hareant,

mo periculo, in quo omnis ex maloemergendi

B

L

50 X,?I'

fpes adimitur,

48.

uia veró vatiis. eft

homd affedtibüs liv

Exbibentur quedam férvanda ab

noxius, quos Deus conditor eidem indidit;

Oratore in ciendis Affetfibus.

cam primüm illum effingeret; nec homo fem-

Lerumque ad flectendos animos plus ob-

4

D

er uno,eodémque tenetur affectu,fed in plu-

tinet roboris authoritas dicentis, quàm

$25

— . totum cultrz orationis artificium.,

Si

.fibus detínetur , cüm fcité dixerit Juvenalis

Satyr, 1.

optima de oratore opinio intimis inhzreat

Quidquid agunt bomines, votum;ti

MHr,

affixa Auditorum (enfibus, promptiüs hi ei-

ira , voluptas,

dem obfeaquuntut dicenti & flectuntur. fua-

Gaudia, difcurfus, n

»

oftri farægo' libelli

dentü, —Plurimum valuit Chryfoftomi elo-

efr.

quentia ad populos flectendos 5 . fed viri au-

in id debet Orator incumbere ftudii, ut varios

thoritas animos priüs przoccupabat.

Fuit

excitet affedlus ; fiquidem delectationis ma»

enim in ferrea illahominum ztate potior au«

ter eft varietas, quam (icut natura rebus in-

rei generis pars, cujus vita perpetua fuit vi«

vexit; it4 orator in promovendis affectibus

tiorum cenfura, norma morum, probitatis ex«

adpromptiüs flectendos animos eidem debet

emplar , ípecimen virtutum , ac verz fan&li-

ftudere; ade& ut modó criílitiam moderate

tatisimago, Hincejus vox juge fuit caleítis

excitet, qua lenker dilabatur ; nunctriititiam

fapientiz quafi Oraculum, quod per auresin

adblandiente lgtitià deleat ; modó acriorem

; ]X. No'

animos dilabens populorum, eosdem in eam

un Aitie

cieat dolorem , quem poítea fubíequens vo-

fle&tebat partem , qua magis placeret. Autho«

luptas emoliiat.

In hiíce mifcendis affecti-

r a n

ritatem ei conciliàrunt przclarze animi ,. cor»

bus artificiofiffimus fuit Seneca tragoedus:

porisque dotes, & prafertim incorrupta vitae

pralertim cüm defcribit Medeam de nece li-

inflitutio, morümque innocentia, Erat illi

berorum cogitantem ; non in acriores ftatim

ingenium velox, anima virtutum omnium

erumpic affectus, fed varios premi:tit motus

feraciffima; pectus fapientiá loricatum,mens

minus incitatos,ad vehementiores fen(im viam

rzcelía coeleftibus flammis jugiter accenfa,

Íternentes; mox pectoris, animique conci-

qu&e neque adveríanüum rerum afperitate

táti ardor acriori preludit furori, " & velati

torpefceret immutata ; neque blanditiis de-

claficum canens plenis motibus vehementis»

linita conniveretin (celeribus, — Corpus illius

fimos excitat affectus, inducitque Medaam

fuit ftaturz, ac majeflatis, qug tantz mentis

furore percitam, ita loquentem:

pondus cemmodeé fuftentaret, — Vita inftitue

JMedaa nunc /:.tm, crevit ingenium ntae

tum neque latum unguem à norma . deflexit

lis.

virtutis; ab incunabulis cum lacte vitz fuxit

49.

Nunc pudore perfufa , & confufa diffi-

innocentiam, quam nullá unquam labe foeda-

mulat, quod priüscogitaverat ; & aliud pro-

vit; adultior magnarum artium pellucidos

ponit, fed vix diffimile3 poítea fepofitaomni

ebibit fontes, & in (inu zqué pietatis, ac Mu-

teneritudine in. prolem

farum adolevit, ut aliquando poffet homini-

habenas furori laxar,

, fpecigfo pratextu

—

bus prodeffe,

Licét tolerantiá ferreus, elo-

"

Quidquid ex illo tuum eft

quentiá fuit pene aureus, refplenduit in illo.

Creu[a peperit s placuit boc pene ge-

non ancillantis facundig puerile blandimene

"us ,

tum ád aures titillandas natum; fed vis di«

Meritágue placuit ultimum magno "

cendi inelactabilis, quam timerent improbi,

Perani de Affebiibus Tou. 1.

venge

13

/

- Difleitado. E..

venerarentur þrobï,f formidarent etiam ipfi

tiüs, quàm concionem, titelle illitam;ne&táre,

74

Imperatores, (fimülque diligerent.

& ambrofia fluentem , ac floribus afperíam

Hzc funt,. qua& oratori Ecclefiaftico &

recitáffet, magna ut erat linguz volubilitate;

$3-

facro fuggefto ad populum dicenti conciliant

geítüsque non inconcinná praditus gratià , vi»

debatur placuiffe: alii fiquidem laudabant

authoritatem , vitz fanctitas, morum probi-

tas, mens pracelía, Ícientiarum imbnta fonti-

mellitos verborum globulos, quibus tota per-

bus, ac dotrinis farta, fan&tioribus accenía

pluebat oratio ; alii cultam mulieris venu(ta-

tem delicatiffimis depictam, ac defcriptam li-

flammis; corporis majeílas, & religiofa.com.

pofitio, qua perinde ac fpeculum imaginem

neamentis, vivisque Rhetoricz coloribus ex«

f

referat mentis ; quàd.fi hifce praclaris tum

preffam commendárunt ; eó quia in ejus de«

animi, tum corporis dotibus accefferit ille ro-

Íícriptione, mixta apparuerint liliorum cane

bur eloquentiz , illa dicendi energia;ille per-

dore, rofarümque tenui rubore gena, nati«

vum florum referentes fplendorem ; labra

Íuadendi vigor, quo Orator vi quadam inclu-

é&abili vitia profternit ; nulli dubium,, quin

fubtilia tenui diftinCla interítitio fupercilia

flectendis animis , ciendísque atfectibus futu-

fuíca, puriffima nigredine picta, & difparata

rus fit aptior; prafertim fi virtutum cultu-

inter fe zquabili meditullio , naíusrectus, &

a

zá efflorefcat ; f1 demiffionis , patientiz, cha-

adaquatus tenuitati labiorum ; oculi ampli-

tudine fpeciofi & flagrantes, & puro lumine

ritatis innixus radicibus fru&us det , quibus

czlites delectantur ,' & homines non poffunt

iuffüfi, in quibus nigrum pupulz lactei cir-

culi vicino candore circumfufum, & ipfaco»

non amare : plerumque plus habet virium in

flectendis animis, ciendísque affeclibus vitze

lorum pugna temperiem excitarent venuf(ti»

Alii de-

probitas, morámque fimplicitas, quàm cult

tatis, qua fedes foret Gratiarum.

eloquentiz mendicata energia; cüm homines

fcriptam Lufciniam laudibus excipiebant,qua-

plus fidant operibus , quàm dictis; & fortius

fi audierint illam verno tempore canenteim

I

moveantur exemplo, quàm verbis.

Memini,

totisdiebus, noctibüsque absque ulla inter-

noviffe Ecclefiatlem exigua litterature , &

miffione, & tam ingeniofa modulatione, ut

nullius in dicendo culture ; cujustamen pro-

audiretur modó in longum continuo fpiritu

bitatis opinio alté mentibus infederat Audi-

trahi; mox inopinà quadam varietate flectis

torum ; fiquidem pietate, & charitate in pro-

nunc conciffá diftingui; autintorta copulari.

ximum erat infignis,

Is nullo innixus elo-

Alii aliaeleganti colore illuftrata usque ad fu-

periorafydera evehebant; fed przter adblan-

quentiz fubfidio , nulla munitus dicendi arte

oppofuit f(e murum pro domo Dei , ftetit in

dientes auribus voces nil Auditores ab hoc

facro fuggeíto, veluti in Ecclefiz propugna-

Oratore hauferunt , quó fpiritus reficeretur,

culis, non coronatus floribus , non mollis,nec

quó anima ad culturam virtutum alliceretur:

delicatus, nec blanditiarum perfufus illece-

nulla in ipfo authoritas; nullus mafcula elo«

quentiz vigor, fed tantüm dictioverbis, nom

bris; fed rudi eloquio, forti tamen; pulve:

rulentus; & fincera charitate inflammatus ;

rebus redundansadaures titillandas, nonani-

mirum fané dictu ; tanta fuit ejus probitatis

mur penetrandum , ac flectendum.

Prater authoritatem, mentémque ora-

$-

opinio; quz veluti defectus fupplens eloquen-

tie, duriora corda verbis rudioribus, nulló-

toris inflammatam factu optimum erit, f1O-

rator ante omnia aliquot feligat affectus,quos-

que ordine digeltis emolliret , ad refipifcene

dum fle&eret, lacrymas eliceret; contra im-

ciere velit; perinde ac aliquid certum fibi fu-

pietatem, contra vitia , contra torrentem re-,

mit, quod perfuadeat, Hocenim fundamene

rumhumanarum eluctatus, femper vicit, tri«

tum eft, quo nititur oratio ; proinde hoc u«

umphayit, & fpolia in calefte praemifit capi-

num Oratori in publicum progreffuro inge-

rendum ; quid perfuadere velit, & quos ciere

tolium ; palmarum ipfe fructus aucto fcenore

le&tarus,

3

affe&ius, & huc momenta rerum,& rationesg

j4

Econverío id t

empbris in eadem urbe

huc caufz, & argumenta omnia funt dirigene

da, Plures Oratores facrum confcendunt fug-

alius Ecclefiaítes conciones ad populum ha«

buit (tudio eloquenciz cultas; viretis,ac flo-

geltum , omnia praclaredicunt, ut plaufum

ferant, & verborum lenociniis laudes aucue

fibus ítipatas, leporibus afperfas, fucis ve-

nu(las, confitas elegantiis , diftinctas veneri-

pentur; & fru&um, quem capiant, proríus

bus,variis teffelatas cruditionibus, expolitas

negligunt; quia dictione non perluadent,nec

animum movent, imó nec perfuadere,nec mo-

periodorum tornatili ftructurá; adeout ex dia-

metro prztacto alteri opponeretur Eccle(ia-

vere intendunt ; fedíolisverborum illiciis aue

fti, cujus oratio rudis, auftera; & plerumque

ribus eblandiri :: defcriptiones habent plures;

horribilis fuit: fed ille durus, & afper fer-

Íermocinationes varias; digreífiones amplasi,

rea corda difrupit; hic (uavis, & amoenusau-

fententias frequentes , verborum circuitus s

amplificationum redundantias, periodorum

1es ritillavit; ille coto impetu irrumpensin ani«

1n05,eos proítrauit; hicíenfim,& leniter irre-

exornationes; fed hzcomnia inid tendunt,ut

Auditores demulceant, non moveant.

pens nullà profligavit: ille vafe fictili panaceze

fuccum propinavit:hic cemmeo poculo vanam

NNon excedat Orator prolixitate in affe«

;*

dulcedinem extimis exhibuit labris: ille feccan-

Clibus ciendis, ne tzdio fit; necnimia brevi-

tate proprio defit muneri; orationisexordium

do, urendo fanavit 5 hicflores fpargendo fo-

poravit; erenim hic cüm declamationem po«

lerumque

non mulum protrahgturs funt p

&O0RCls

De Induftria adhibenda in ciendis, &coärcendisAEe&ibus,- "I

&onciones, quz longis prolufionibus Audito-

hifce decerpta Authoribus, quafi tunc favos

res priüs fatigant, quàm aggrediantur. Mon-

Ugant ex acerbitate im

flrofum eft corpus , cujus caput dimidiam e-

In libris hifce volvendis.

probi laboris adhibiti

E

jusdem corporis exequat longitudinem : &

Orator in ciendis affeCtibus non alias;fed

9

illa concio monítrum fapit, cujus prolufio di-

tantüm fe ipfum imitetur; quia aliorum imi«

midium fere abíumit temporis fpatium. Aue

tatio in voce, geftu, & actione femper eít af-

ditores femel cedio affe&li ex prolixitate pro-

fectata, cum non fluat ab intrinfecis principiis

lufionis fiunt minus difpofiti ad illos promen-

concionatoris; pictura fi fuerit originalis plu-

dos affeclus, quos nititur poftea Orator ciere.

ris fit, quàm alia picla fimilis eidem. Ecclefia-

$7-

Inter concionandum non multum

fO-

ftes igitur & fuggefto dicturusad populum fe

peret, nec verba przcipitet ; fed tardeloqua-

ipfum tantüm imitetur, feu peroret conve-

tur, & omnia probé pronunciet,exprimátque;

nienter fuz naturz; licetinaliis artibus imi«.

ne populus in audiendo, & percipiendo ex in-

tatio fuadeatur; hic minimé probatur; in hoc

teníiori attentione , quàm aliàs deberet adhi-

dicendi genere non alio debemus pravio uti

bere, defatigetur; tarda in Concionatore, ac

duce, quàm natura, cui proprium eft aurigari,

bene expreffa locutio Auditores ad audiendum

& ducere; proptereaut ipía fuggerit pero-

allicit; ac devincit; Rudes enim eruditam lin-

randum eft; alioquin affe&lata erit dictio,foe-

$uz volubilitatem minimé affequuntur, nec

da, & intolerabilis,

doctioresamant verborum celeri tumultu ob-

60;

Ut autem fzpius innui, & centies reor

rui; fit Orator tardiloquus, fi qux profert ;

inculcandum, quos velit concionator affeétus

velit altiüs animis audienrium infigi: qua

in aliis ciere, eosdem in fe ipfo priüs excitet ;

animo imprimuntur , aíffectusexcitanr, non

e avte Poie

utenim monet Horatius : ff vis ne flere ; do- P

^.

quz przcipitauter, & perfun&oriö audiun.

lendum eff primum ipfi tibi ; quod conciona-

tur.

£&

Ab omnmniitidem àbhorreat affzCtatione

?

L]

toris on movet animum , neque mentes cae

terorum movebit: neceffum eít, hic prius

quicquid enim affectatum eft, decori adver-

fibi perfuadeat , quod ab aliis nititur extor-

fatur, & rifum potiüs movet, quàm alios ex-

quere: praguílandum efít, intimisque perci«

citet affe&tus.

Stylus non fit fupra captum

piendum fenfibus, quod aliis proponitur; effi-

opuli audientis: qua non percipiuntur , ze-

caciüs aliorum infigituranimo , quod in no-

gré audiuntur, Orator in ciendis affectibus

bis experimur plurimum habere virium : quae

inAuditorum animum fe in(inuet dictione

Prudens

niobis pro certo innotefcunt absque hafitatio-

à familiari colloquio haud aliena,

ne eadem affeveramus , firmiüsque adílrui-

Orator ad fenfum; captümque przfentium fe

mus , confequenter altiüs czter:s imprimi«

Íe attemperat, ut blandiüs fe in eorum infi-

mus.

Non modicum interiacet difcrimen,

nuet animos , quos movere cupit, & flectere.

mediátque intervallum, eum inter , qui animi

Non tam vitii e(tnon intelligi,quàm diffcul-

viribus haud obiter meditata vibrat; & illum,

ter, & agré intelligi ; in ciendis affcctibus fty-

qui hinc, illincq; conquifita é memoria fegni-

lus adhibeatur captu facilis ; ufurpentur hy-

ter,ac perfunctorié pronuntiat.Prz cateris ni-

f

potypofes, profopopciz , fimilitudines ; hzc

tatur Ecclefia(tes , quod alios monet verbis,

alia id genus plurimum habent virium ad

flectendos animos.

monflrare priüs exemplo ; G factis propria

Vox non fit unifona,fed

dicta comprobare,

Virtutibus ipfe ftudeat,

varia rebus accommodata dicendis; non lau-

prafertim animi.demiffioni, ac humilitati; ut -

dantur Concionatores unifoni, qui concionem

virtutes, quarum culturam aliis perfuadet, in

eodem prorfus vocis fono,ac tenore,quo funt

ipfo videantur efllorere; G prafertim animi

exoríi, ad finem perducunt; moleftiffimum

fubmiffio in ejus debet fpirare vultu ad reli-

hoc obtingit Auditoribus; propterea minus

giofam modeftiam compofito, — Oratortur-

idoneum ad excitandos affectus; quos Eccle-

gidus, vel mimuseít, aut tragzdus,ad pom-

fiaítes, ut pauló fuperiüsinnui, debet in fe

pam facundus, & in plaufum ambitiofus; eà

priüs excitare , ut eosdem aliis imprimat.

fiquidem omnia füa dirigit, ut laudem aucu-

Quez verofimilia non funt, excludantur in ci-

petur, &nomen enancilcatur; quod eft ina-

endis affe&tibus, quia cüm iisdem non praíte-

nem auram pretium labori facere,

tur fides,vim totam infringunt; hinc fabellz,

adulationes, auxefes , hyperbolicz exaggera-

g. VI [.

"tiones, inutilium narrationesé facro exulent

fuggeíto.

Ex facris paginis depromantur

fententiz, quibus oratio , feu concio nitatur;

De caufis. intrin[ccir bumanorum

affeciuum,

plus enim habet fucci, plus efficaciz unicafa-

6I,

crz fcriptura fententiola , quàm mille pro-

"7( Enfuerunt Stoici, humanos affectus, &

fanorum Authorum effara , quibus cum fides

paffiones malas effe , & non cadere in

non przletur.. inconcuffa, exfucca funt, ac

virum fapientem ad virtutis normam

infirma, ad animos movendos, ac flectendos,

compofitum; & hac rationeaiunt,Socratem

;6.

Hinc falluntur, qui neglectis , aut perparcé

clarum Sapientià eodem femper obfervatum

coníulris facris codicibus omne percurrunt

fuiffe vultu, nequeaut hilari magis, aut tur-

bato.

fcriptorum genus; & tunc autumant fe ve-

Peripatetici é converfo afferverunt,

nu(tiffinie dixiffe, cüm plura congefferint ab

humanos affectus quatenus imperio fubjici«

9

untur

Ferani de Afeäiäm Jom, 'If

20

Differtatio 1.

untur rat.fonis; cujus regulz funt uniformes,

ad diverfos affetus,ut paulo -T.fupe-ri;';s innuí«

eífe morali bonitate circumveítitos ; quod in-

mus: Gianima Íem

per fade;n fit usque ad

ficiri nequit; quia fi motus voluntatis eft re-

ultimum fenium.

€us;.& eidem confentiat motus appetitüs

Putárim igitur, precipuam faltem ins

6f«

circa fínem, cüm à bona caufa proficifcatur,

trinfecam caufam hujus proclivitatis ad certos

;

& in obje&um tendat rectz confonum ratio-

humanos affeCtus oriri exdiverfitate tempee

ramenti, quo alii funt aliis ferventiores; alii

g

ni; nequit motus ille moralem non induere

bonitatem,

aliis frigidiores,

Experimur,nonnullos adeo

ä

62,

Bifariam humani poffunt confiderari

rigentes, ut perpetuo videantur otio torpefces

*affectus,quatenus praveniunt;ac preoccupant

re; Galios itaferventes, ut ignem imitatis

ä;

rationem, quam perturbant, ejásque judicium

femper agant.

Cum homines diverfam Íore«

tiantur corporis temperiem, five à primo ofe

obnubilant: & quatenus fe habent confecu-

tivé ad rationem, ejüsque judicium , à quo re-

tu,five ex rationeviétüs; five ex a&re, aut

gulantur ; licét Tulliusdjb. 3. de Tufcul.quefts

altrorum influxu, aliísque externis caufis; &&

humanosaffectus in priori fenfu vocaverit

ratio victüs, qualitates aéris, aftrorümque in«

morbos animi3 nemo tamen ibit inficias,mo-

fluxus non femper fint iidem ; confequensell;

homines ex iisdem varia enancifci temperae

tus appetitüs regulatos per rectam rationem,

C Ed i

effe bonos, cüm moralis bonitas abhac uni-

menta; & cum ipfíis varias propen(fiones ad

formitate curn re&ta ratione minimé fejunga-

hos, velillos affectus : adeout ficut affectus .

tur. Quia veró experimur, alios aliis pro»

jam concitatus variam excitat. corporis teme

cliviores effe ad quosdam affectus, inquiren-

periem: ita varia corporis temperies antece-

dum eít, quanam fit caufa intrinfeca hujus

denter conílituit hominem proniorem ad

propenfionis:cau(z intrinfecz proclivitatis ad

hunc, vel illum affectum , cui promptiüs ad-

Lib,2. de iv4

certos affectus funtilla naturalia irritamenta,

hzrefcit; quá ratione Seneca afferit, fetvidi

quibus aliqui facilius ad unum , -

animi naturam opportuniffimam eífe ad ira-

lium excitantur affectum.

quäm ad a«

cundiam; producítque caufam; quia cum e«

Nulli dubium , quin pro ztatum varie-

lementa fint quatuor ignis, aqua, aér, terta,

63.

tate varii infint hominibus affedtus; in juves

iisdem refpondent in corpore humano frigida,

nibus, & florente, ac vegeta atate conftitue

fervida, arida, & hurnida complexio ; adeout

tis certi vigent affetus, quos fenes vix fenti-

mixtura elementorum varietatem inducat cor-

porum, ac morum, — Sicut quadam regiones

a. Rbetor,

unt,ut notacAriftoteles. Perfpicuum eftetiam,

$P. l3.

ex hominibus ejusdem ztatis, quosdarn effe

dicuntur humidz, vel aridz, aut calide, vel

paratiores ad iram; utad minimam fibi ob.

frigide, proutunum ex quatuor elementis in

latam occafionem illicó effervefcant, videan--

iisdem przedominatur; ita ex hominibus;qui

türque excandeícere ; alios ad iram effe fe- "

natura funt fervidi, proni funtad iram , quia

ignisactuofus eft.. Quibus veró pravalet fri-

gniores, acprope rigentes; pronos ramen ad

timorem, quo jugiter concatiuntur habentes |

giditas pigri funt, ac fegnes, quia frigus acti«

omnia fufpeta, nihilque ducentes fecurum,

vitatem prohibet.

femper dubii, femper ancipites,

Sunt etiam

Hac ratione Ga

llenusin opufculo , ciuod' &6,

qui nequeirá corripiuntür, neque timore ab-

infcripfit. Quód animi mores corporis tempe-

ducuntur; G ceteris ad gaudium, X letitiam

ramentum fequantur ; oftendit, pronitatem

funt procliviores; ac perinde gaudio inhiant,

adquosdam atfectus oriri ex temperamento ,

ac auro avarus,

Aliié converfo perpetuo

cui mores accommodantur ; quod verum eft,

moarore, jugiqueangore premuntur, G in te-

falvotamen per omnia libertatis jure; non

trum hunc affectum natura propenfione ju-

enim à corporistemperamento contra homie

giter feruntur.

nis libertatem poffunt animi mores extorquee

64

Caufam'intrinfecam hujus proclivitatis :

ri; cum fit homo fui juris, in ordine ad coére

ad tam varios , támque fibi adverfantes affe-

cendos motus appetitüs inferioris; & tametfi

€tus non putárim effe animam rationalem,

ratio nonnunquam ab iisdem praveniatur;ni-

cüm hzcin omnibus , ac fingulis hominibus

hilominus accedente cognitione poteít homo

ejusdem fit fpeciei; & proprietates intrinfecae

femper eos coércere, & eorundem continuae

Quamobrem licét cor,

ininimé fejunganturànatara ; cujusfunt pe-

tionem prohibere.

diífequz infeparábilesin qucvis individuo;ne-

poris temperamentum juvet ad excitandos af-

ceffum fiquidem foret , omnes hominesaqué

fe&us; non tamen poteft hominem ad . eos-

pronos effe ad eosdem affeCtus, quod experi-

dem adigere, ac compellere: eft enim tempe-

mento falfum deprehenditur, Et licét pleri-

ramentum veluti inffrumentum, quod depene

det ab arbitrio hominis, ut adhibeatur,nec nej

que inea detineanturopinione , quà putant,

animas ratione przditas differre in perfectio-

adeó ut fit fub libera hominis potet*tate cO&te

nibus individualibus; hoc tamen difcrimen

cere motusappetitüs,& juxta regulas pruden»

nullum faceffit negotium ; quia tantüm pere

tiz dirigere motus paffionum, & affectuum,

tinet ad perfectíus exercitium alicujus opera-

Quéd fi ad particularia velimus defcene

tionis elicibilisab eadem anima. Caufaveró

dere, conveniunt omnes, fanguinem fubtilem,

intrinfeca hujus propenfionis eft aliunde pe-

& clarum in fubítantia, temperatum tamen in.

tenda: cüm per atatum varietatei,varientur

qualitatibus, effe materiam fpirituum fplen-

itidem in hominibus hujusmodi pro«livitates

didorum , & extali fanguine eriri proclivitas

tem

.. Deinduftria adhibenda inciendis,Sccoércendis Affe&tibus, 21

gemad gaudium, Nomine autem fplendoris

hac tenacior eft, ac diuturnior ob tenacita.

in fpiritibus abditis intra arterias, vel immiffis

tem materiz? G tunc ira facilé etiam dege-

fanguini, intelligitur puritas; feu defcecatus

geterata vertitür in odium.

nerátin odium juxtaillud Auguftini: Jr« d

fanguis , femotà omni foeculentià , Gterre-

Ílreitate, quz fanguinem affolet inficere, Hic

Ex corperis, przfertim vultüs, extimo có-

69,

igitur fanguis àccedente temperie proportio-

lore dignofcitur , qualis fit homo tempera«

nat2, feu nec prafervida, neque excedente in

menti, ut notat Fontanus ex Ariftotele,

H

frigiditate, dicitur ingenerare p

rfo

nfionem

enim vivido colore funt perfufi, hi calidi fui

1

ic ? hyfiogneo

v

cios, ut

ad gaudium, aliósque affectus com

ob fanguinis exuberantiam : qui ex albo fimul, "

ad amorem, hilaritatem;benevolentiam; adeo«

& rubro conflantur, fi fintcorpore lenes, hi

utqui hoc fortiuntur temperamentum , fint

laudabilem fortiuntur indolem. Admodum

naturaliter lati, arnantes, pij; benigni, libera-

nigri funt timidi, ut ZEgyptii , & potiffimüm

les.

Quód fi fanguis fubtilis fit, & clarus,

qui incolunt /Ethiopiam: extreme albi ip(i

fed intemperatus ob exceffum caloris predo-

e€tiam timidi, quod ad mulieresrefertur. Co-

minantis, tunc ingenerat propenfionem ad i-

lor mediusalbum inter, & nigrum fortitudi-

ram, & alios affeétus fibi coníocios, ad audae

nem prodit;qui flavo funt colore, iidem etiam

ciam, arrogantiam, garrulitatem , temerita-

magnanimi; idque experimur in Leonibus.

tem, bonorum appetentiam, igneam celerita-

Quifulvo intenfiore perfunduntur, execrandi

tem, vigilantiam, G impetum in rebus ágeTle

funt, & exitiofi, quod quidem datur valpi^

dis; quopaéto juvenes, quibus tale ine(t tem-

bus,

Qui pallidi ac perturbati ipfo colore

peramentum audaces funt, & omniía temeré

videntur timidi, G referuntur ad. ipfam pet-

agunt ex impetu, Ethocceteriperamentum

turbationem , qua nafcitür ex timore.

Qui

vocari etiam folet choléricum : indicium rem-

n

fubvirides, iidem funt perfrigerati; refrige-

peramenti cholerici e(t rubedo in vultu; ut

rata autem ineptiffima funt ad motum: hinc

cenfent plures, quod tamen non eft incelligen-

fubvirides funt corporis a&ionibus adimodum

dum de quavis rubedine , ut notat Gallenus

pigti. Econverfo quibuscolor eftrubeus, ij

Lib. 2. de temper. ied de tubedinefuía , quá

celeres funt ad operationes,

Quibus color.

tinguntur, qui nimio indulgent potui? con-

eít inflammatus, atque igneus; hi habentur.

tingit enim iítis ob atatis. fervorem ». quod

infani ; omnes enim corporis partes fi inpen«

ebriis ob hauftüs calorem ; & irá percitis ob

dió calidiores reddantur, flammeum colorem

fpiritus vi irz diffufos per corpus , ut docet

induunt: qui veró ad extremum calefactio»

Ariftoteles 3. Erbic.cap. $,. qubd fi fanguis

nis perveniunt, meritó furiofi dicuntur.

fubtrilis, & clarus fitintemperatus ob prado-

70.

Contrahitur etiam pronitas ad quosdam

minantem frigiditatem , ut in phlegmaticis;

affectus ex fanguine , quo proles generatur

in quibusaqueus dominatur humor; tunc fan-

à parentibus, quá ratione dicuntur parentes

£uis ifte inclinat ad pufillanimitatem, timo-

cum fanguine,ut plurimüm mores in prolem

morem , honorum contemptum, torporem,

influere: hecque ratio, cur plerumque filii

fomnolentiam, tarditatem; quia hzc omnia

iisdem fint obnoxii affeClibus, ac moribus, ad

oriuntur ex defectu caloris, G exiguitate fpie

quos parentes pronierant: quaratione Ari-

rituum,

ftoteles docet, confentaneum effe, ut meliores ? Politie,

68.

Sin autem fanguiscraffitiem contraxerit

fintfilii, qui ex melioribus progenerantur pa- ^^P* 5

divetfimode temperatam inclinat ad alias paf-

rentibus:; &alibinotat; quód ficut ex homi-

fiones, aliósque affe&ttis ; íienim fit craífus,

nibus homo, & ex beftiis beflia generatur : L* neop.4,

& calidus, ac rurbidus, adjecla tenebricoita-

ita ex bonis parentibus, ut plurimum bona e-

te inclinat ad triftitiam propter fpiritaum foes

diturproles; uté converío ex malé moratis

culentiam; & ad iram ob eorundem calidita-

parentibus non bene morati filij; quod etiam

tem3 nontamenad iram facilé mcbuem , fed

cecinit Horatius Ferzes ereantur forvtibus; uec

fixam,proinde ad pertinaciam in fufcepto fe-

smbellem.| feroces progenerant. aquila colum-

L;ööq'*odsh

mel confilio ob fanguinis fp:ffitudinem, ac ter-

óam. HincPlutarchus parentes monet , ut

ream melancholiam. — Sinautem fanguis fpifz

Initio liä;'i

circumfpectione; & curá utantur conjugio, eó

de puerorumn

fus, & calidus non fit turbuleatus, ingenera-

quia parentum intemperantiam, ac lafciviam

wflirutione,

tur inclinatio ad conílantem audaciam, &

poftea luit proles malé morata,

Filij enim

iram mediocrem: talesdicuntur effe, quibus

ficut fubftantiam à parentibus, ita G mores,

€or eft bene cemperatum, & hepar notabiliter

ac pronitates ad certos affe&tus;ac motus hau-

calidum, & ficcum. — Sin autem fanguis craf-

riunt; adeout vulgó dicatur : Sape/oler fimi-

fus fit, & frigidus, non tamen turbidus, inge-

lie filius- effe patrt.

Dicitur fzpe , quia non.

neratur uniformis tenor ad omnes prope affz-

nunquam oppofitum obringit , prafertim in

ctus, & mediocris propenfio ad ipfos, & iis

Principibus, qui raró ijs delectantur , in qui-

obtingit, quibuscor eíttemperatum, & hepar

bus eorum parentes fuerunt occupati.

ficcius, ac frigidius temperato , magísque fic-

Membrorum itidem, vaforümque in hu-

cum, quàm frigidum, — Demum fi fanguis fit

mano corpore configuratio haud modicé ad

craffus, & frigids, & fimul turbidus ingene«

hujusmodi pronitates conducit,

Hinc ex

ratur tarditas ad iram,& prompta,ac diuturna

animalibus, qua grande ,' ac càpacius habent

triflitia; & fi inhifce, qui calis funt tempera-

Cor, ut cetvi, lepores, timidiffima cenfentur;

üs fpiri»

menti ex vehemeitti aliqua caufa oriatür irá ;

quia per cordis ampliwdincm liberi

tuum

j

22

Differtatio ].

tuum calor fpatiatur, ac pl;oinde fuam vim re-

. Maximus inquiens : Lïdüïäüs; qui Lacede-

mittit; é converfo quz pufillum fortiuntur

moniis leges condidit , cum conareturt. cives

cor, funt ceteris audaciora ob fpirituum

fuosà moribus prafentibus ad temperatiorem

colledionem , quà eorundem vis eft vege-

vivendi rationem traducere (nam erant core

tior, ac robuftior, ut docet : Ariftoteles af-

rupti deliciis) duos educavit catulos, venatie

; depatt:

animAl, cap.

ferens: difcrimina cordium, quz amplitudi-

cum unum , alterum domefílicum :, venaticus

LTI

ne, exiguitate,mollitie differunt, ad moresalie

domi lautioribus cibis affuevit; domefticum

quatenuspertinere; hinc animalia, qua fenfu

veró eductum venationibus exercuit,

Dein

funt hebetiora, cor habent durum, ac fpiffum:

cum ambos produxiffet in forum apud multi-

qua fenfu valent, mollius. Pavidafuntetiath

tudinem, pofuit illic efcas aliquas delicatio»

illa, quibus cor ineft grandius; quibus me.

res, mox emifit leporem.

Cüm uterque rae

diocre audentiora funt, ac ferventiora,

Cor

peretur ad affueta, G venaticus efcas, domes

amplum habent lepores, cervi, mures, hienz;

fticusleporem invaderet; annon videtis, in»

affini, müftelle ; & ideo timida funt anima-

quit, cives, duos catulos ob diverfam educae

lia & propter metum malefica.

tionem admodum diffimiles evafifle , pliüsque

Plurimüm etiam ad ingenerandas has

ad honeftatem momenti hàabere exercitatioe

?

pronitates habet efficaciz affuetudo , qua ha-

nem, quàm naturam? Scité Seneca; Edwcae

bitum inurit facilitantem ex parte appetitüs

ti0, 65 difciplina mores facit,€y id fapit unute

ad actus fimiles depromendos; nec poffit ho-

quisque, quod didicit.

Itaque bona coníue-

mo nifi difficulter hanc inolitam habituum

tudo excutere debet, quod mala induxit ; hinc

proclivitatem coércere; hacque caufía, cur

aiebat Tullius e/zgenda eff optima vitaratio;

prifci homineshoílibus fuis nil tetrius,. aut

quam confuetudo jucundiffimam reddet.. Plu-

infe(tius imprecari fe poffe exittimarent,

rimum refert optimum fufcipere vitz inftitu-

quàm malam confuetudinem ; eft fiquidem

tum, quod licét fuüb initiis durum obtingat,

affuetudo teterrimum malum, quod ad extre-

ma quazque trahit, Hinc Ariftoteles z. Erbic,

giïuctudine dulce fit, Unde monet Horatips

Lj S4tyv 3.

te apfum

c4p. 1. advertitmultum referre, quibus quis-

Concute, num qua tibi viriorum infeuee

yl

que affueverit à puero actionibus ; eó quia ha-

rit olim

birus ab ineunte xtate per affuetudinem ino-

Natura,aut ertam confuetudo malaNam«

liti, affe&tus, ac paffiones qua(i effrznes, &t ad

4€

rationis ductum indociles reddant : donec ex

urenda filix innafeutur agrise

jugi oppofitorum actuum frequentatione era-

Negl?äi:

üþ-in

dicetur , qua alté radices fixerat prava cone

$, VIII.

Pim- '/m

fuetudo; &abítergatur rubigo, quam prae

LTA

cedentium actuum vis potentiz 'indidit.

De cazf/i; extrinfecis bumanoram

Imó ea eít prava confuetudinis corrupta

7^

ajeäïügm.

conditio, ut non folüm augeat pronitatem 5

Hornil ad

verüm etiam virtutis extinguat nitorem ; id-

Aufz extrinfecz, juxta prafens inflitue

que S. Eucherius difertis innuit verbis oíten-

tum,illa dicuntur,quæ extrinlece moes

74«

pleäem "m

aré £,

dens, quàm periculofum fit , confuetudinem

vent, alliciunt, exhibéntque fomenta

eccandi contrahere, inquiens ; Habe: boc in-

excitandis affectibus opportuna ; feu illa exe

felix confuetudo peccandi, ut quantà ampliis

trinfeca incentiva;qua valent in homine quos-

quisque deliquerit tantó minus delicia ipfa

dam ciere affeclus. Hacque extrinfeca,SC re»

eogne[cat: [uffundunt eutm mentis intuitum

mota affectuum irritamenta plura Íolent re«-

tenebre. deliflorum, ac fic. peecantem. plus

ceníeri; inter quz Principem videntur fedem

occupare efculenta, & poculenta, quorum vis

peccare delectet . quia. de negligentia [ub-

trabitur verecundia , & pudora cafla re-

non modica eítad variosciendosaffectus; hec

enim in viventis tranfeunt ífubílantiam ;. eó

werentias & de luxuria erefcit sllecebra , &

quia viventia iisdem nutriantur, crefcant, &&

ficut miniffratis , & ingeflia lignorum patulis

uon extinguitur, fed magis , magísque nutri-

fuftententur; quó fit, ut eorundem viventia

enancifcantur temperamentum : cüm enim

bur ignis : ità tp[a inboneffatis affiduites efca

eff voluptatis.

Affectus enim ex affuetudine

communicent viventibus propriam fubítane

1

immutant temperamentum , adeó ut qui fre-

tiam , oportet ut iisdem proprium etiam teme

eramentum conferant: adeout abíoluta in

quenter irafcuntur; evadant iracundi; & igne-

Ícentibus per itam humoribus difficilius mo«

ftomacho concoclione affectiones efculentoe

tus ire coérceant, — Quantum affuetudo ob-

rum, & poculentorum communicentur homie

tineat virium , o(tendit Plutarchus & adfert

ni alito, qui majores experitur pronitates ad

I

exemplum Licurgi;qui ut doceret,quanta infit

eosdem affe&tus,quibus temperies per alimene

conuetudini vis ad ingenerandas propenfiones

tum inducta magis con(entit, | Hacqueratio,

ad affectus varios , exhibnit duos catulos di-

cur juxta divería temperamenta efculentorum

verfimodé educatos, adeo ut venaticus ad of-

G poculentorum variz itidem ingenerentu£

fam affueverit ; & domefticus venationi; iis-

pronitates in corporibus alitis ad ilios affe&tuss

J

dem exhibitis offà, & leporefugiente; venati-

ad quos temperamenta elculentorum incita-

LAj

*

b

1

ant : quà

cus ftatim offam arripuit, & alius leporem

ratione dicuntur conque(ti Mona- Sermer.26;

fuit infecutus,

Id Jepidé narrat Valerius

unlca. $)5 €825*

chi illi apud S. Betnarclum,f cum enim r

nos

DeInduftria adhibenda inciendis, & coércendis Affb&ibus, V 23

nos, ac viles namfc;areni cibos; ut pretiofio-

femper fuiffe folitum more caprarum.

Et

alium fuili lacte, ceeno femper & volutabris

res, ac delicatiores illis exhiberentur ; non a»

liam attalerunt caufam,quàm affectus varios;

fuiffe delectatum.

qui in ipíis excitabantur per hujusmodi eícue

. Poculenta etiam plurimum obtinent ro«

79.

lenta, dicentes : Caules uutriunt mtlancboe

boris ad affectus ciendos,

Unde Ariítoteles :

ej 3o.prao

liam s cboleram potri accendunty pifces de fiau

ait,vinum immodicum rales homines coníli-

bieg

w .

utffs,

. gno,aut Iyro(a aqua mea complexioni n0n cüHe

tuere, quales melancholicos effe afferimus, & 7,

ob nimium hauftum , aliquos fieri iracundos,

grumnt,

Ari(tateles itidem ex fanguinis tenuita-

alios mifericordes, audacesalios,ex quo infert

75

Philofophu:; poculenta plurimum valere ad

te, & frigiditate, uteriam ex ejus craffitie, &

- €alore ex eículentis, & poculentis derivatis

ciendos affectus, prefertim vinum ; cujus

in animalibus infert varias in 1isdem pronitae

proprerea hauftum Plato. 2, de Jegibu pueris

interdixit, citra duodecimum annum proptet

tes ad paffiones, GC affectus: ait ipfe: Habent

fen(um iobiliorem, quorum humor tenuior,

affectus, quos affolet vinum excitare; & tan-

& fincerioreít: hinc etiam nonnulla ex iis;

tüm permifit fenibus ad difcutiendum meero-

qua fangvine carent, animalibus, prudentiora

rem, quem ex temperarmenti frigiditate folent

plecisque fanguinem habentibus funt, ut apes,

contrahere, — Gallenus itidem non diffitetur

in vino luxuriam effe, & juvenibus prohibuit

formice: timidiora, quibus fanguis eft dilu-

tus nimium ; metus enim refrigerat, Itaque

ufumvini, ut etiam ciborum copiam; & iis-

dem commendat parcitatem in victu, & potu,

animalia, quibus hujusmodi temperamentum

cordi ineft metuendi affc&tioni funt proniora;

ut accommodatam 2ffe&tibus mitigandis : un-

aqua enim frigore congelalcit.

Quorum

de Nazianzenus: Suffcit corpori. malitza fua;

uid flamme ampliore materia opus eff , aut

Orat.34., À ;ää

1'«

autem fanguis fibris admodum multis, cras-

ipitium,.

sísque retertus eít, hec terrená ampliüs cone

bellua copiofiore alimento , ut effranatior red-

datur ?

.

5)':,4

fiant naturá , & animofía, iracunda, proindé.

que füribunda funt; ira enim calorifica eít.

Ad alimenta proxime accedunt pbarma—

Pra cxteris, qug ad nutriuionem pertie

€a, quz non modicam ceníentur vim habere | 73-

ad functiones cognofcitivas expedité, prom.

nent; plurimum ceníetur hahere momentilac,

quó pzrvuli aluntur ; fiquidem ex hoc proxi-

ptiüs, ac liberins exercendas: fiquidem exo-

mo alimento varias contraxiffe infantes pro-

nerato ab impuritaubus , & gravedine phane

clivitates ad paffiones compertum fuit; ut e-

ta(iz fenforio, expeditiüs, ac fubtiliàs intel-

; ,z.iþ.z!.de Sa« tiam de brutis notavit Cardanus,& refett,vie

le&us propriosexercet aCtus, — Hinc Carnea-

des difputaturus, coníueverat caput. elleboro

pie«fub fi-.. fum à fefuiffefelemà cane lactatum, & pro-

B.

"pterea minus agreftem, ac infidum evafifle,

purgare; ne quidquam ex corruptis humorie

busin ftomacho ad animi domicilium, feu

Homines itidem ex lacte, quoin infantia nu-

triuntur, contrahere proclivitates ad varios

caput redundaret , mentisque vigorem labe«

affectus, & paffiones nulli ett dubium ; adeo-

factaret, Quamobrem pharinaca ciendis, vel

fedandis affectibus apta funt juxta qualitates

ut nemofit, qui dimidia:um illud matrum

h

genus, ut ita dicam, non reprehendat,qua cum

medicarmentorutm.

Huc etiam vocantur 3e

per plures menfes proprium aluerint foetum;

matoria, quz dicuntur philtra, ad quorum -

vim, tametíi doemoniaca ars adhibeatur, tan-

cum primüm poflea eundem in lucem edide-

rint, aliisfeeminis alendum tradunt; & nee

quam caufa applicans naturalia activa, aut re-

movens obices; nihilominus caufa proxima

gligunt proprios filios, quos vident jam ma-

tris officia implorantes : redarguenda fané

talis amoriscenfetur effe medicamentum : li-

mulieres illz, quz fontem prolis educatorem

cét Theophrafttus veluti fabulofos rejiciat hos

"

arefaciunt, & exficcant ; non absque periculo

affectus.

la&tis corrupti, idque non aliam ob caufam,

Inter caufas extrinfecas ciendis affectibus

8

nifi ne pulchritudinis infignia (ibi devenuftent;

aptas recenfentur etiam Daemones, qui corpo-

praferentes novercali ritu. propriam vanita-

ris humoribusimplexi plures in hurnanis cor-

tem fobolis utilitati.

poribus excitant fluctus , plerumque marinis

Sunt etiam in quibusdam Regionibus

decumanis feviores ; quippe mentem vitiis

77*

matres, quz in lucem editos filios non alio e«

mancipatam corrumpunt ; eidémque ad nau-

nutriunt lacte, quàm bovino, velex aliisemul-

fragium Euros, Notósque turpium fuggeftio-

(o brutis,non fine prolis damno; cumex tali

numimmittunt; ut non eis neceffe fit fucata

alia emendicare fubíidia homini - evertendo,

nutrimento contrahat proles temperamen-

Hinc Chaldaicum illud effatum , quod prodi-

tum craffius, minüsque capax ad functiones

. homíne dignasexercendas ; fi enim cum lacte,

tur ex penu Zoroaílri emanatum Z4zs»e vas

quó infantes aluntur, communicatur iisdem

fera terreftres babitabunt , explicant deDo-

temperamentum, quod continet; non poffunt

mone varios in humano corpore ciente mo-

naturam non contrahere quafi brutalem; cum

tus: vas dicunt effe compofitam vitz noflrz

conílitutionem ; Feras terrefílres Domones

in moribus inolefcendis potiorem partem; in.

genium altricis, & lactis natura teneat. Hinc

circum terras vagantes 5 adeout cor noftruna

malis fcatens affe&tibus inhabitetur ab hifce

Martinus Uratislauienfis in fuo. de monítris

T.

feris, commoventibus fanguinem , calorem,

commentario cap.1 $. refert, puerum caprino

up

lade enutritum , cum adoleviffet , faltitare

ac fpiritus ; & turbulentiores cientes infanz

amoris

NT

-—-

AL T

ATRR

DiiTertatïö I.

24

Cor hüma-

virtutum addiclis cultur&: vim habet effiza.

amoris, vel iracundiz fluctus.

num à Doemone fic percitum elegariter pingi-

ciorem ad mores immutandos, & proclivita-

tur ab Ifaia non enim aliud adumbravit, quàm

tes ad quosdam affectus inducendas: fortiüs

hominis cor variorum affecdtuum commo-

enim exempla movent; & adhortationes amie 1» /om ilia

tum fluctibus, cum dixit; Regquiefcent ibibe-

corum: unde Bafilius eleganter ait ; Noxie14?7 J»eus

Cap.a3.wszr. ffie, G'réplebuntur domus eorum draconibus :

fant. amicitie , que cum malitia contrabun "" [ a.

0Y DAl -

& babitabunt ibi firutbioues , & pilofi falta-

[4 1 P

ngmoörem- recló Apoffolus dicit, cor-

YHOMS

bunt ibi , Ef refpondebunt ibi ulule in adibus

rumptnt bonos mores colloquia prava; quem.

Per

ejus, & firenes in delubris voluptatis,

admodum euim in peflilentibus locis. fenfim

attratius adr latentem corporibus morbum in»

pilofos verfio feptuaginta Interpretum intel-

J ligit Doemones.

jécit, fic item ex prava confuetudine , ac cüne

ver[atione maxima nobis mala oriuntur, etí-

9I

Qualitas aéris, quem quis affidué haurit,

ptonitates etiam inducit ad quosdam affectus,

Am fi flatim incommodum nonfentiatur, Ser-

uia per acrem non modicé corporis temperae»

pit nimirum lues ab uno ad alterum. ' Unde

Lib, de a£re,

y

mentum immutatur , ut docet Hippoctates

funt pravi focij omnino declinandi , ut cum

40tis, (5 -

afferens, eos, qui plagas incolunt feptentrio-

probis tantàm confuetudo ineatur : piorum

L À Hiss

enim exempla proclivitates inducunt ad virtue

nales, & montana loca mores contrahere agre-

ftes: & Afiam, quz czteriseft clementior re-

tes..— Obftandum prafertim eft principiis, ne

ionibus, homines progignere températiffi-

malam quis contrahat confuetudinem , quia

E;/fa7- 'æ

Illt etíam ut plari-

ut monet S. Hieronymus Ziffculter | eradi-

mis przditos moribus.

L«tam., .

müm timidi funt, qui loca fervida incolunt,

tur , quodrudes animi perbiberunt : lanarum

Fortes veró qui gelida , & perpetuo rigentia

conchylia, quis in priftinum candorem revo-

24 de IA.6. frigore; quod approbat Seneca, inquiens: 7

cet? Recens teftadiu & faporem retinet, &

À6,

frigora , fep

temtrionémque vergentibus . ime

odorem, quo primó imbaurta eft,

fud

Mufica itidem plurimum habet roboris

94.

man[ueta ingenia [unt, & ut air l?aäta:

que fimillima calo.

adaffectus ciendos, vel fedandos.

Hàate enim ,.

Li

b

8z

Cocleíles itidem influxus proclivitates

(ut diferté loquitur Caffiodorus cum d e feere-

i]

:z.ep::[l.

juvant ad quosdam affectus, Immutant enim,

tonatura, tanquam fenfuum regina tr. Dpis fuss

& ipfi corporis temperamentum, quá ratione

oruata procefferit , relique cogitatiomes exi«

inducuntur proclivitates ad hos, vel illos affe-

liunt : omnidque facit ejici, ut ip[ana tantiym

&us: varié fiquidem affecto hominis tempe-

aelettet audirs.

Triffitiam enit» noxiam ju-

ramento per cocleftes influxus, variz in eo-

eundat , tumidos furores attemuat,eruentam

favitiem efficit blandam : excit.at ignaviam,

dem oriuntur proclivitates, ut per diuturnam

obfervationem compertum fuit.' " Hincvul-

foporantémque languorem , viriatam turpá

AA IRASU

naoanme

gata funt apud Aítro

s effata illa , quie

Amore ad boneflum fiudium reuocat caffita-

bus afferunt, homines affectos influxu Saturni

tem. | Hincnon hauferuntcribro aquam; ne«

pigros;fegnésque evadere; ficrique triftes,.

que cecinerunt furdis, qui vite deprecatores,

folitarios, timidos, avaros, fufpicaces, perti-

muficam precibus admifcueruat; 'Theodul-

naces. Econverfo ex Jovisinfluxu fieri homi-

phum enim & vinculis Ludovicus Pius libera-

nes lztos, honeftos,liberales. Predominante

vit, poftquamab eo plena voce cantari audi«

Marte evadereaudaces, vigiles, mobiles; &

füerat.

vit hymnum, quem recens in vinculis compo-

fic de czteris immutationibus, quasinfluxus

Gloria, laus , &9 bouoy j

ibi fit Ree

feliquorum fyderum caufant in temperamen-

Chrifie Redemptor.

Nulla ex tot, támque

to humani corporis, citta camen omnem li-

variis, ac multiplicibus artibus,quz ab homi-

bertatis lefionem ; quia homo ut liber , &

nibus excogitata: fuerant,ita humanitati ami«

fapiens dicitur aftrris dominari , non ab aftris

co, gratóque faedere confociatur, ficut muficag

cogi. Praterea valde incertum, an fyderum

nulla qua blandiüs hominibus dominetur; eff

. influxus has inhomine imprimant proclivita-

quippeanimorum propé domina , ac modera

tes,quia plerumque tam multi occurrunt obi-

trix, quos movet, fedat ,' intendit, remittits

ces, vel impedientes, velretardantes, ac im-

perturbat, tranquillat,incitat,& co&rcet;prout

minuentes aflrorum aclivitatem, ut vix pof-

"mufici utuntur, vel incitatione modorum, vel

fint fidera immutationem illam perficere. In-

cantüstarditate, Nulla ex liberalibusartibus

terdum etiam influxus uniusaflri viresretun-

nobis Dei beneficio traditis eque blandius fi. -

dit alterius; & incertum eft, quz, & quanta

mülque fortiüs animos movet , quàm mufica,

fit vis uniuscujusque aftri fingillatim fompti,

Hzc ceteris faciliüs , jucundiüsque homines

cum plura femper aílra fimul influant: hinc

rcgio, moresimmutat,affe&tus excitat, totíim-

Cyrillus has futiles, vanásque redarguens A-

que hominemexhilarat , cui ii doloribus eft. -

ftronomorum obfervationes ait : 4//rologica

lenimento; in triftibus folatio;in mcroribus

Lib 10-tone

tra julia-

obfervatio crimen eff Gracorum flupiditatia ,

gaudio, inlaboribus ac itineribus levamini,

num in fine,

ludisque puerilis, & vana dementia , nibilque

- Hzcque ratio, cur ubique gentium opifices in

aliud. — Nequealiud A(trologi à planetis er-

oflicinis, remiges in navibus, aratores in agris,

Iantibus valent edicere, quàm errores,

Operariique fermé omnesin ferendis, trahen«

83.

Societas itidem , & nece(ífitudo cum vi.

isque oneribus cantualiquo, vocisque modus

ris nequam , G perditis , vel cum probis, ac lis ftudeant minuere laborem, moerorem pras

peuöy

ANDcIndu&xia adhibenda inciendis, & coércendis A ffectibus, 2$

pellere, änïmümque exhilarare, Duo funt ge-

mure fopïuntur». Pueri ad exhilarandumani-

nera Muficz, alterum , quod confopitos affe-

mum cum equalibus dulcifonos cantus infti-

Gus irz, Gtappetitós in pe&toribus noflris ex-

tuunt. Juvenes atate florefcentes frequen»

ter cantillantes praconceptos excutiunt mae

20 v

uli'

fufcitat, provocat, accendit: alterum, quod

eosdem excitatos, ac effervefcentes fedat, co-

rores, Proveétiores ztatenegotiorum pons

zjït 4ii,

ércet, ac prdrfus refrigerat, animósque blandé

dera, quibus premuntur Muficis inftrumens

, Dl

afficit, atque delectat, & pra cateris difcipli-

tis, cantuum folatio alleviant.

Senes teli-

m

nis, artibüsque liberalioribus gratiam conci-

quis jam defervefcentibus voluptatibus hac

liat; trilles erigit; afflidtos folatur ; iratos

pracipué delectantur, quam ex blando, fuavi-

placat, infanos reprimit, ignavos excitat, mor-

que variarum tum fittularum,tum vocum pete

bisque animi juxta, G corporis medetur;no-

€ipiunt concentu.

xiam triílitiam excutit G mentem. jucundat,

$7.

Neque ulla eft natio , ulla gens, quam-

tumidosfurores attenuat, cruentam fzvitiam

vis agreílis rudis, ac efferata , que artificiofa

canendi ratione non mitefcat. INullus in ca«

mitigat; & utloquitur Caffiodorus Vztatam

purpi amore ad boueftum fludium vevocat ca-

flris labor, qui vel harmonico tubarum ftres

ffitatem , fanat. mentis tedium bonis cogita-

pitunon minuattür; vel blando fi(tularum fo-

tionibus femper aduer(um $. perniciofa odia

nitu non dulcefcat : hinc Dionyfius, cum ex-

convertit ad auxiliatricem gratiam , & quod

ercitum duceret, effétque in eo mirus quidam

beatiffimum curationts genuseft per dulcilfimas

lepos, amórque jucunditatis, fertur fuis in ca-

!.7.' I'z

Ál

voluptates expellit animi paffiones , incorpo-

ftris egtegias quasdam habuiífe puellas Mufi-

veam animam corporaliter mulcet, & folo au-

cam callentes artem, omnique rerum ícientiá,

éttu. ad quod wultdeducit , quam renere mon

ac virtute ornatiffimas, que cantuum variee

pravalet, verbo tacito manibus clamat ,. [ine

tate, ac fuavitate regium animum à curis bel«

ore loquizur ,. & per infenfibilium. obfequinm

lorum; toedióque ftationum avocarent, ac re»

I

laxarent.

1mótanta eft Mufice fuavitas , ut

pravalet fenfuum exercere dominatum,

z

$5.

. Neque abs re dixit Plato nihil tam

facilé

cenfuerit Pythagoras, etiam ipfos coelites eà

inanimos molles'influere,quàm varios canen-

deleclari: opinabatur (iquidem in mirabiliter

*:".W-

di fonos, quorum , dicivix poteít , quanta fit

temperata fyderum converfione, coeleftiümi-

vis inaffectibus vel ciendis,vel fedandis, Quid

que orbium motibus gigni quamdam fuaviffi.

fortius ad excitandum amorem quàm vocis

mam harmoniam, quam homines obtufi au«

cantum dulei lyrz fono temperare? hac arte

ribus minimé percipiunt,

autuntur amafii ad alienum fibi conciliandum

Plurimum itidem obtinent roboris in

88,

amorem,

Hi nonnunquam delicato calamo

animi ciendis, aut coércendis affectibus verba

ita arguté fides molliter re(onantis citharze

ore prolata, prout duriufcula, vel blandafuc.

verberant; & voces ad mufices regulas infle-

rint, cum fitlingua mediis inftrumentis ver«

€tunt, ut non amorem tantüm excitent, ve-

borum tácitz cogitationis internuntia ; pro-

rüm, & animum videantur rapere; acíi fides

dátque foras, quz intus quis animo volvit po»

prattaretur Orpheo illi Poétarum fabulis de-

tis eft, ad odia excitanda , vel extinguendas

cantatiífimo; qui eà fertur Muficarum artium

amorémque reconciliandum,

Ea propterea

occulta vis ineft verbis, ut feu amando, feuof-

fuiffe inftru&tus peritià , perfufus dulcedine,

quà nonferas tantüm é nemorum opacatis

fendendo, plus in animis poffint. hominum

traxerit feceffibus; verüm & Euridicem le-

verba, quàm ipía facta; qua ratione graviüs

étiffimam conjugem ex ipfis avernalium fpe-

maledi&ctis, quàm malefactis homines exacere

cuum penetralibus ad fuperos reduxerit. 1mó

bantur, prompriüsque excandefcunt, irásque,

fabulantur folo cantu arbores ipfas traxiffe,

& odia concipiunt: quia malefacta dolorem,

curíus amnium flitiffes fenfüsque brutorum,

& maledicta contemptum noftri ingerunt;

ac hominum animos permul(ffe.:

qui altiüs,acerbidsque ferit, quàm dolor: hic

Quid ergo mirum? quód Mufica vitze

enim corpus tantüm ; ille veró in animum ine

86.

paudium adferat ? quid? quód ad fan&iffi-

timum pugrat ; nobiliorémque hominis pare

mam jucunditatem homines promoveat, quo-

tem infli&to vulnere ledit: é converfo grae

rum aures dulcifono demulcet concentu ?

tiofiora funt generoüs pe&oribqs bene dicta,

Quid? quódanimi habitum recté ad normam

quàm benedata; ut fer& omnes inter actiones

informet honeftatis? quid? quód mentes ra-

fi amicos fibi parare quis cupiat, in verba

piat, raptas reítringat , reftrictas alliget, alli-

priüs, quàm in fata; & in lingue magis ,

i

gatas retineat ? Ea eft vis Mufice,qua cafuum

quàm manunm operationes intentus efle de-

acerbitates mellita dulcedine adípergit , &

beat.

Pleramque minore impeníá obvenit

abigit; qua turbulentasflu&tuantis vitz pro-

multa bene dixiffe , quàm multa dediffe, U-

cellas compefcit, & fedat; quze triftes nover-

trumque tamen fi re&té adhibeatur, longé plu-

€antisfortung occurfüs fuperat, & declinat ;

res devinciuntur,ac conciliantur amici. Secus

qua inflictis adver(tatum vulneribus mollio-

acerbé dicla, & fa&ta vim inferunt, fimülque

ribus, ac delicatioribus cantillenis medetur ;

terrent, ac lzdunt, & aptiora funt ad odium

?

*

& animi morbos fanar.

Hzc omnibus homi-

excitandum , quàm terrorem movendum

nibus, fexibus, ac &tatibus accommodatiffima

quàd fi verba duriuícula citra cutem metum

eft, fiquidem ejus beneficio infantes in cunis

incutiant, tunc inermis irz contemptum, ac

dacia

adhucvagientes oble&tati nutricum dulci muts

indigna:ione:þ pariunt cum majore au

ad

Verani de Affetibus Tom. I.

La

26

Diiïcrtatio I

ad ultionem : eft quippe lfngüa dumloquitur

borim mifero tenere baud facile:. qui molto p5j 5,

funt itidem vino madidi hancin iinguz taci.

potiffimum orationis inftrumentum, quo ais

mus,quz intus concipit, foras per verba com«

liàs elabuntur lubricitatem.

Sunt etiam,qui

portat, per qua&, veluti onulta vehicula in ani-

vitinm garrulitatis fpeciofo contegunt elo-

mum transmittit audientis ; hinc verba fà

quentiz titulo; fedfalluntur: cumloquentes

- blanda fuerint, fi dulcia, & ad oblequium

tantüm habeantur, non eloquenres; loqui

plures fciunt, eloqui pauci; quos fiinterro-

rona homines quantumvis agreftes , ac bar:

" baros deliniunt, flectüntque ad amorem;

ges plurimis reípondent verbis ; fed pauciffi-

mis rebus; vel fi mavis verborum mare lia«

cüm fit lingua fidelis adminiftra pedtoris, cor-

guz volubilitate effundunt ; absque tamen fa-

disque interpres, loquentis fenfa, & affectus

rodit,qui confimiles excitart in audientibus;

lis guttula? non copia, fed energia verborum

?

animum movet, Non invenu(tum eft, quod

perinde ac calor calorem, amor amorem pro-

t.

de Ferdinando I, Cafare fertur: ad. clavum

gigni

$3.

Ad idlinguahominibus data eft, ut me-

is fedebat Romani [mperij, cum nefcio quis

diis verborum mfltrumentis, internorum aile-

veteraüus miles, qui per pluresannos fe obe

Guum, ac cogitationum effet internuncia, &

fequio devoverat Imperatoris, vitámque plu-

complicatas animi notiones foras explicaret :

ries ancipiti expofuerat difcrimini, lequicum

Caíare petierit, enixim eum rogaturus pro

nonenim lingua nifi mendax fit, alia profert,

quàm qux animo intus volvuntur; hinc pet-

dimiffione, nifi debitz fibi pecunia folveren-

tur. Infinuatur [Imperatori,veteranum ad-

, ánde ac ex plumis, & cantu cognofitur avis;

$ta ex lingua & loquela qualis fit intus homo:

effe militem; qui ad ejus cuperet aures admittt.

hacqueratio, cur lingua dicatur inftrumen.

Caar autem inaliud magis opportunum tem-

pus, cümque commodior fe occafio obtule-

£um utile, ac perniciofum; eft fiquidem in-

ftrumentum laudabile, fi probé ad vota alio-

rit, militem redire przcipit : verüm ad hac

miles inftantius urget 5 vociferatur,conqueri-

rum loquatur citra alieni honoris , & bonz

tur fe fruftra itineris fubiiffe labores; iéque

opinionis lzfionem , Deique offenfam: eíft

tribus duntaxat verbis velle totum negotium

veró inítrumentum perniciofum , fi gloriz,

1

exequi; nequediutiüs detinere Imperatorem

famz, ac honoridetrahat alterius; tunc pr-

Defertur militis

conceptos intus odij, vel invidize adverían-

poit hac tria prolata verba.

de(iderium iterató ad Ferdinandum, qui ho-

tes prodit affe&tus: hócque infinuaturus A-

mafs Rex /Egypti mifitvictimam ad Biantem

minisimportunitate victus , accedat inquit ,

iluftrem id temporis 'hilofophum adje&to

ea tamen lege, ut non plura, quàm tria depro-

mat promifla verba.

Parecmiles, & ad Ime

mandato, utexemptam ex ea fimul optimam,

. & peffimam carnem fibi mitteret ; paruit Bias,

peratorem ingreffus ; cum interrogaretur »

& exfectam linguam Regi transmifit; exqua

quid peteret,refpondit miles : folutionem vel

vel tacente didicit Rex , referente Plutarcho,

dimiffonem , tum Imperator aliis tribus

yera

I.nCafWi'uia, '

quanti fit momenti ufus lingue ; hac.fiqui-

bis repofuit folwtzonem aon dimiffonem. Plus

ponderis plerumque habent paucula verba ad

Qem lícét pars corporismodiciffima pregran-

dis gubernaculo navis haud diffimilis eít, in

rem prolata, quàm plures prolixioris fermos

enjos parvulo motu totius navigij regimen,

nis circuitus, pracfertim in ciendis affectibus;

imo & nautarum falus vertitur, vel interitus.

fle&tendisque animis, quos fortiüs paucorum

Lingua enim fi mala elt vitiis omnibus , aut

pondera verborum trahunt , quàm íermonis

Jj

materiam prgbet, aut incitamentum ; ejus

prolixitas,

9I»

fubricitas, & incon(iderata volubilitas plures

Linguá,qui probé utitur, ceteris prom«

perdidit, qui cüm verba effutierint fcurrilia ,

ptiüs dominatur, idque ut contingat; vitane

da in primis in omni confuetudine eft detra-

vel alienum denigrantia honorem, odia exci«

l

tárunt , haudextinguenda, nifi multi fangui-

&io, & quidquid eam redolet : eft Sapientis

monitum Rewove 4 te.0s prauum , & detrae

nis efufione; ad pericula hec pracavenda

bentia labia fint procul àte5. quafi dicat: le»

factu oprimum eft cenfendum ; fi. verba priüs

adlimam , librámque veniant, quàm ad lin-

gem lingue tuz impone, oítia obducito , fe«

ras eri, linguz frena immitte ; Lauda i mae

guam: dealiisvelbeneloquamur; vel omni-

-po taceamus : à fcurrilibus, nimiaque loqua-

teria fuppetit laudis; virtutes aliorum re«

cenfe, vitia tace ; f alij proximi detrahunt

citate abítinendum omnino eft: illaudabilis

honori; tualiofermonem pertrahe,e3 tamen

itidem eít garrulitas à quocünque ufurpetur.

Huic pra cateris funtvitio obnoxij Balbi, de

induítriá, ne inutbané videaris Majorum fer-

monem , veluti inje&á novaculà fecare ; vel

Lib.7. epift,

quibus Symmachus ait : Natsra rerum eff ,

76,

fi alio verba non potes divertere, (altem mol-

ut qui balbutiunt, plus loquantur : affetlant

enim copiam pudore defetis, ' Laborant eo.

lioribus afpera lenij nulli enim poteft, ft

dem morbo fenes,ut notat prztactus Symma-

velit, lenitas deeffe; vel vitiis virtutes oppo-

Zib;8.epifta

48.

chus, quifenem inducit ita loquentem: u

ne;& pro damnandis fatage laudanda fuggere-

re. Plurimum obtinent laudestoboris ad odia;

faciam fenex garrulus, cui menfura fermonis

vel minuenda, velextinguenda ; GLamorem

à juvene preferibitur? trabit nos vitium fe.

[

zile verbofitas.

conciliandum, — Quid? quàd velipfi qui dam.

Moíti fenibus con

nant, laudent taciti fecum , ac mirentur, &

9.

fociantur; quia ut

hoftis fui

obfervat Philotasapud Curtium 7Modum ver-

amare vehementiüs incipiant, quem

lauda-

De Induftriä adhibenda in cicnd«is,& coércendis Affe&ibus. 27

,

lauckïatokre-:m fenferint, — Verüm quó quis in

bus auditores alió trahuatur ;

vis concitati

aliorum laudibus e(teffufior, eó fit in fuis par-

affectüsfuis extinguiturincunabulis. . Lucue

cior; imó nullus, cum vulgó dicatur laus in

lentum fuppeditat exemplum Ariftidis Mo-

ore proprio fotdefcere : funt qui opes lau-

nodia de Smyrna collapía: vix fenfum fub

initio doloris videtur concipere ,. & ftatím

dant, quibus affluunt ; vel equum commen-

dant, quia robore , & curfu reliquos anteat ;

totus profufaoratione ac verborum emendi-

fed hzc nullum animo adjiciunt ornamen-

catà copideft in collapfz urbis defcriptione,

tum, funtque adfcititia, miniméque apta ma-

commendans dignitatem, commemorans Co-

terix fuggerende, quàhomo poffeffor popu-

rybantum choros , educationes ; natalésque

larem aucupetur laudem,.

Deorum; recenfens eam fuiffe nobiliffimam

92«

Inhomine id laudetur , quod ipíius eft

Peloponenfium coloniam ; urbem prazclariffi-

mam; referens Thefeum habuiffe condito-

hominis , quodque à nullius fortunz pendet

eventu ; hzcque folius animi bona funt; quo-

rem ; certamina ludicra, G umbratiles pugnas

*

[

rumnemo inre fua Judex effe debet : amor

pluries in ea fuiffe populis oble&tamento

hifce narratis defcribitfuburbia, Portus, Ma-

proprius quemque affolet obtenebrare, den-

fáque obtegere nube; velfaltem craífa, fpif-

ria, Campos, Fontes, Profpectus, Templa,

columnas, ftatuas, forum,plateas , & reliqua

fáque involvere nebula, quà fe minime videt;

alienum non proprium nos os laudet ; nec.

urbisornamenta, eà verborum copiá, ac pro«

fine rubore laudes admittamus ; pluslaudis

lixitate, ut vel ipfis legentibus tcedium po«

tuncà verecundia accedit.

Plures funt, qui

tiüs, quàm affecdtum moveat commiferationis,

fucatis, falfisque laudibus delectantur non

Is Ariflidem diceretur Orator . imitari,.

9f

qui lapfui illachrymaturus Funambuli, ut

prafentibus tantàm; fed etiam quz in poíte-

ros transfundantur ; fed hi alienis volunt

affcctum doloris excitaret,totam ejus faltandi

artem deícriberet, nimirum eum per exten-

opibus diteícere, non proprio fulgere auro ;

/

fum funem, perindeac in pavimento non fo«

fola virtus eft , que laudem promeretur , &

amorem.«

]lüm deambuláífe; verüm etiam vibrato fur-

fum corpore, pedibus micantibus cytharzdo

[93-.

Caterum ob corruptos mores proniores

funt homines ad convicia & fcommata, quàm

períonante choreas ad numerum duxiffe; &

adjun&tis ad plantas orbiculis, ac muricibus,

ad alienas laudes recenfendas ; vix in homi-

num ccetu unushonori detrahit alterius,. &

Muficis inftrumentis repetita faltatione apri-

mé refpondiíIe, & mox Mulftellarum;ve] An-

reliqui ftatim vel tacité affentiuntur ; vel pro-

guium more, prono pectore, projedtóque cor-

ditum vitium ubique promulgant. locorum ;

ut in hominibus fit hodie videre , quod olim

pore reptaffe ad nervum , ubi refiliret, ubi

Erat illud tefte

(u(penderetur, & ubi (imulata prolap(ione fe

in Dodonzo Jovis templo.

Suida lebetibus ereis undique cin&tum, ita ut

fe in gradum referret.

Hac qui audirent

potiüs artem ac agilitatem laudarent funam-

Íc fe invicem contingerent ; unde neceflum

erat fieri, utuno quopiam pulíato, viciffim &

buli, quàm dolorem ex ejus lapfu concipe-

rent; nec lacrymas ex ejus interitu orator eli-

omnes rc(onarent , fonitu per contactum ab

ceret,

aliis ad aiios fuccedente; durabátque in lon-

Cavendum, ne in affe&tibus excitandis

96.

gum tempus tinnitus ille, per orbem redeunte

Íono: ita contingit detrahentibus, qui femel

puerilia mifceantur , qua cüm nihil habeant

auditum convicium , vel vitium obílrepentes

ponderis,parum continent roborisad animum

movendum, talia funt ; quz habet Libanius

[:

per loca omnia fpargunt in orbem ; ut: 7or

pariter pelues,tot tintinnabula eredas pulfari,

Sophiftain nenia de conflagratione Daphni.

tici Templi; exclamat enimcontra ipfum i«

ficut cecinit Juvenalis? neque' fpes ulla afful-

gnem, qui aufus eft Templum comburere in-

Bst,ut fibi temperent, vel ora comprimant.

quiens: O dexteram malignam , ó iniquum

ignem! quónam primum dilapfus efl ? Quode

$. IX.

nam mali bujus exordium ?. fiquidem à tetlo

exortus in veliquas deinceps partes irrepfir ; &

De Affedfibus per exceffum, vel a'ä-

ad tllius caput fevp[it, ad phialam , cydarim,

fettum à recto deflefentibus.

6 talarem voeflemz Vulcanus enim ignis ar-

94

A eft retrum humanarum conditio , qua

biter non comminatus eff igni buic detrimene

, Aicét eximié venuftz, & excellenter ju-

tum afferenti, cum beneficio devintus Apollini

cundz, f1 ad fummum pervenerint fa-

deberet, ob indicium olim fibi ab illo fa&ium z

cilé deflorefcunt ; & faftidium pariunt, qua

fed neque Tupiter, quiimbrium babenas tener,

Íuis Íub initiis erant oble&amento ; etiam

aquam in ignem dimifit ; qui prafertim olim

gaudia humanos inter affe&tus, (i fumma (int,

Lidorum Regi periclitanti aquam extinxerit,

plerumque in luctus dicuntur vulgó degene-

Jrabitur mibi wens ad Dei Apollinis []eciem,

rare; ut & quavisalia voluptas.fi diuturnior

ac mibi ob oculos cogitatio typum | tpfum ve-.

fuerit tandem in contemptum defluit. Idem

prafentat , forma levitatem , colli mollitiem,

dixerim Oratoribus obtingere in affectibus

idque in lapide cingulum , quo aurea. tunica,

ciendis; fi diutiüs quàm par fic,. infiftant in

circa peclus fic collsgebarur, ut partim fubii-

uno, eodémqueaffe&tu, quem plus zquó exci-

deret, pariim fubfurgerez.. Dentque totus Dei

tátum velinc; vel digreffiones ingerant, quis

babitun a(jm iram, velferventem aon

j'edzz"[ä

e

fet»

Feraui de Afeäi?æ Tem. l.

X

28

Differtatio f

fét, ut qui [imilia xe]ät cantilenam occinenti , 68

Potiof ats in ciendis affectibtis, flecten-

22

berculé audivit bunc olim aliquis in meridie

disque animis eít, intelle&ium eorum convin-

citbara ludentem aures beatas ! Ceterum cane

cere, quos Orator movere intendit , adeout

zus telluris evat laudatio , cui quidem de au-

erudiendus fit etiam , & plené convincendus

imperitorum intelle&tus , ut mox poftea inci-

yeo Cyatbo libare mibi videtur , quód puellam

occuluerit debifcens , 4c fe fe deinde. contra-

piant inardefcere: nulla inducitur recens in

p0h

bens. Hac & pleraque alia puerilia produ-

rebus corruptioni obnoxiis forma, quin des

bitz praceflerint difpofitiones , quibus pra-

cit Libanius Sophiíta in fua nania, qua tan-

vie fubjectum prapareturad recentem for-

tüm abeít, excitando dolori idonea effcï , üt

mam induendam. Hincnunquam exabrupto

potiüs rifum moveant,

97*

Sunt etiam, qui in excitandis affe&tibus

incipiendum eft, fed przviz inducende funt

vehementioribus , quique plurimum exigunt

difpofitiones, quibus praparentur animi ad

fervoris, & efficaciz, itafunt remiffi, aclan-

eos motus, quos Orator intendit in iisdem

guidi, ut vix animos moveant , & tunc potiüs

excitare ; nifi fortáffis jam mutz rerum cir-

videntur fingere, quàm affectusciere; ut qui

cumflantiz egerint, qua erant ab Oratore in-

ducendas qua ratione Cicero interdum ex ab-

in graviffimis injuriis reprehendendis omnino

languidus effet, & voce demiffa illatas fibi in-

rupto fuis initium pofuit orationibus, utt

jurias recenferet : cum natura ipfa fatis ex fe

Quouique tandem abutére Catilina patientia

profiliat, quoties pulfatur quis conviciis, vel

nofirá: quia tunc animi jam erant praparati

laditur injuriá ; neque tunc ita injuriis lacef-

adverfus Catilinam , & faciliüs potuit Cicero

ad iram, & indignationem movere,

fitus acrioribus indiget incitamentis : nullz fi«

Ioo

quidé (unt gentes, quamvis rudes, & aggreítes;

Caterum quamvis animi fint praeviis di-

qua cum fuas,vel confanguineorum lamentan-

fpofitionibus preparandi ad hos, vel illos affe-

tur injurias, totis lateribus; plena voce, fervi-

&us, folerti tamen induftria id providendum

do vultu, ac plena aétione non conquerantur,

eíl, ne accer(iti , aut intrufi potiüs videantur

affectus, quàm fuapté natura excitati: fienim

petántque illatas fibi injurias vindicari,poenis«

que puniri acrioribus, & ita fe gerunt voce,

nimis artificiofi deprehendantur , quafi de-

tecti hoftium fubterranei cuniculi, vel fuo de-

& vultu, ut fatisconjiciatureasex intimiori-

ftituuntur effectu, vel omnino eluduntür,

bus vifceribusloqui. Quamobrem fi orator

fit remiffus, imbecillis , deftitutus vigore in

Quamobrem permotiones animi non aperto

marte evocati debent, fed omnino latente, ut

iis movendis affe&tibus , qui exnatura fua ve-

hementiam exigunt, nil efficit; ac perinde fe

Auditoresfentiant quidem fe tali affe&u tangis

gereret, ficut qui gelu vellet paleas accendere,

non veró cognofcant, oratoré ad eum finé eos

pulfare, |Hacin re feftiva eft narratio, quatm

vel amota nive tormentario pulveri ignem ex-

citare: fi orator non fit fervidus ; fed potiüs

exhibet

Quintilianus de adoleícente quo-

—

naturá imbecillis voce, & lateribus tenuis, nec

dam Caufidico, 'qui apud Caffium Severum

peroraturus alloquens Severum dixit, 4wi

poffit indignari, aut iraíci, fatius eft, f1 ab

hi(ce excitandis affectibus abítineat, quos mo-

sme torvo vultu intueris Severe? atque frigis

vere duntaxat ij poffunt, qui ferventioris funt

de Vir gravis repofuit, Nox ;me bercul? fa«

naturz, X totis lateribus invehunt, indignan-

ciebam; fed fic fcripfffis unde & quàm potuit

tur, ac irafcuntur. ^ Efttamen nonnunquam

truculentiffimé eum afpexit : funt etiam qui

exceffus ardoris coércendus;quia facilé irrum-

res fen(ibiles exhibeént ad animos flectendos;

pit tunic orator in motus inconditos, & agre-

qui tamen fzpiusrifum potiüs,quàm affectum

movent.

Viri prafertim cordati ratione po-

Íles, qui majeflatem dedecent eloquentia:

convenit dicenti é fuggefto ad populum gravi-

tiüs, quam rebus materialibus finuntur mos

tas, & modeítia, quibus mafculam prafefera

veti.

authoritatem,

s

Affe&tibus funt etiam propriz fententize

1OIÍ,

10j

Praterea optimum fa&u efl,fi orator per-

accommodandz, ac verba aptanda,in quo non

98.

*

fonarum , quas confítituit fletere,exploratos

modici/ingenij neceffaria eft induftria : fiqui-

habeat mores , ac innatas propenfiones: qui

dem ita comparanda eft motio, ut naturaliter

enim naturá funt feroces,& animo pervicaces,

cenfeatur enaíci, non veró arte intrudi.

Ne-

vix ad commiferacionem flectuntur; hi enim

que in veftigandis fententiis, ac dele&tu ver-

validioribus argumentis ac ferventiori eítu

borum debet quidquam affectatum, aut vio-

|

permovendi funt,.. Difficilius itidem eft mo-

lentum induci; qua enim violenta funt aife«

à LY

vere, ubi jam fenio ad fimiles affe&tus pectora

&us potiüs corrumpunt, enecántque cum pri-

indurefcere confueverunt, vel contrariisetiam

mum nafcuntur. — Adícititia itidem, quzque

iiigg,

affe&ibus jam diu fuerunt occupata: cum

minus adrem faciunt. refecanda funt , quia fi

hifce dimicandum potiüs: eft validiffimis ra-

Auditores iisdem adharefcant, excitati affe«

tionibus ; alioquin fi Orator pauló remiffiüs

€us ftatim marcefcunt :

unde delectus fen-

tentiarum , ac verborum haberi quidem debet,

dixerit, irritos prorfus efficiet motus; perine

de ac qui pugno cuperet pulfatum Elephan-

fine tamen affeclatione , fed potius neglecto

tum interram proílernere,

Motus fi tunc

quodam cultu; ita tamen ut vim non exuants

fed potiüs acriorem occultent , quà ratüone

fint remiffi, nil obtinent roboris; nilque effi-

. ciunt, nifi pervicax adverfus ea , qua dicuntur

etiam argumenta milta, & confuía plerum-

dam er«

judicium validigri marte oppugnatum fuerit,

que producuntur, qgæ adaptato quo

rore

De Induftra adhibenda in ciendis, & coércendis Affectibus. 29

33

fervari vix labor ullus, vel memoriz przftan-

zote vagantur, ut videantur ab excitata potius

mente fub;xcx, quàam ab ullaartificij exquifitio-

tia poterlc im petrare.

Infidet nobis inrimó

ne comparari, quo pacto Medeaapud Sene-

capxtead imas aures cellula quædam anguftiis

4

cam tragoedum confufis cogitationibus ; fen-

perquàm coarclata , licét capacitate latiffima,

tentiisque abruptis raptim defilit , plutésque

ac difpofitione ferme mirifica , hæcque me-.

- affeclus éxcitat.

motia dicitur, quà qui pollet , meritó gloria-

Debent tamén fentennæ effe vxbrantes,&

Y02.

tur tanquam excellenti vite bono , penuque

difciplinarum ,. ac thefauro rerum omnium,

plurimum continere acuminis, breves qui-

dem, Íed crebrz, quia fi fufz fint. affectum

cumfit germana mufarum parens, altrix Sa-

potiüs enervant, permde ac tempeítas , €ó fit

pientiz : nonenim poteft quidquam pra'ítan-

tius excogitari,ea in homine capacitate,quam

imbecillior, quó ventus eam latiüs fpargit :

fi enim quz Medea apud Senecam profert fu-

immenfa terum fibi jugiter fuccedentium , &

fioribus verbis, ac per dedolatas periodos proe

quotidie accedentium congeries non expleat)

nec cumulet,fed latiüsdilatet,ac novos fem^

ferrentür, minus procul dubio przfeferrent

efficaciz ad movendos animos, excitandósque

pet finus, ac receffus intüis aperiat.

affectus.

Ín mitioribus tamen affectibus di-

: Beneficio memoriz rerum, verborum-

104.

&io requiritur mobilfs, éxpedita, quaque fa.

que multitudines, formá proríus dnf—repames,

fenfus varios;numeróinnumeros non confuse,

cilé de re unaad aliam percurrat, dummodo

honefíta (it,& gravis: quia ut nervi, feu fides

& permixté,fed diftincté quafiferiaum , &

in chely, utharmonicum edant fonum intendi

dliícretis per capita rebus retinemus , ac repe-

nimium non debent, nec inertiüs remitti, fed

ümus.

I00,

Verüm absque decerptorum benefi

ita adaptari, ut omnes tinà concordent; ita in

€io, quzaliquandiu memoriz haferunt facilé

"lTametfi inhoc xrario recon-

ciendis affectibus adhibenda eft quadam in

obhterantur,

rebus norma, & verbis menfura , quz f1 ne-

ite fint resà nobis ge&æ, vel fictz,vel dichag

amó & fzculorum omnium hiíloriz, quas lec

ghoatur, oratiofit minus apta ad animos mo-

vendos; perinde ac non concordantes nerviin

gimus; homines quos novimus ; docirina

cythara minori funt auribus bleCtamento:

quas didicimus; artes quas exercuimus , præ-

cavere igitur debet Orator, ne fententiz, &

cepta,quz fervavimus; adhuc hzc,6 non o-

argumenta , quibus utitur ad movendos ani-

amnia, faltem potiori fui parte memorià exci-

L

mos, humi repant ob nimiam lnhrmxtatem,

duat, & oblivione confepehuntur, quia licet

nec nimis in fublime evehantut ob exoticam

lateant hzc omnia, hareàantquein illis memo«

fubtilitatem5 quia animi potiüs defatigantur

ria receptaculis; adhuc tamen fuis in imagi«

in PCICCP[IODC argumentorum ; quam Pfæ-

übus, & fimulacris deficiunt;. & paulatim

delentur, ut recté notat Hieremias Drexelius

parentur ad animi pramotiones: unde men-

tes funtficmiffimis przíidiis muniendz , feu

áníua Aurifodina Excerptorum.

argumentis convincendz , quibus in eam fle-

Quamobrem licet ire inficiashaud pof-

10f,

élantur partem, quam orator intendit. Ora-

fimus, magnam effe vim memoriz;ac penetra-

toti,qui aflectus movet,non tantüm calor, qui

leampliffimum;preterquamquod magnz mo«

ftatim effluit, verümetiam folida animorum

lis fit, & laboris improbi inhoc fpelzo , quod

Peffüaflo: qu& diutiüshareat animo; qua-

1D OCCIpitiO natura aperuit TéS Omnes, quaz

xenda eít

vegetant cum plantis, fentiunt cum . brutis ,

diícurrant cum hominibus, hzrent cum faxis,

$. X

natant in undis, volitant peracra, recondere;

ideo neceffum eft adminiculis excerptorum

De Excerptorum utilitate ad affe-

fupplere ejus defectus , prefertim cum fuis in

lus ciendos, & coercendos,

homine memotria coarctetur limitibus, clau-

103«

Uantz . fint excerptaoratoribus utilita«

u

datur terminis , ultra quos non progreditur

ti ex memoriz nof(trz conjicitur flu-

Quapropter licét rerum variarum imagines

xibilitate;aclabilitate: cum omnium,

certis velut cellulis recondantur ,

nifi tamen

quz audimus, videmus, legimus,meminiffe,

tepofita cuftodiantur, facilé evanefcunt, adeó'

hominis excedat conditionem ; cujus memo-

ut conqueüus etiam fuerit D. Auguümus de' Ltb IO. COl«

,€.Ads

ria f(egnis eft, angufta,volatilis;ac infidelis,nifi

hac memoriz fluxibilitate; ait ipfe. Qmm

fuis fulciatur adminiculis ; ideo funt hæc be.

snulta bujusmodi gejllat. smemoria vnea , qua

neficio decerptorum accerfenda , ut. notat

jam inventa funt , & ficut dixi quafi ad ma-

n fua Auri« Drexelius,

Quamvis tenaciífimz fit quis me-

num pofitta, qua didieife , & noffe dicimur ?

« fodiua,

moriz, fieri tamen non poteít, ut omnia quee

u fi modeffis temporum 1ntervallis recolere

Íenfui obviant exteriori, fideliter retineat, &

defideros ita vurfus demerguntur ,

& auafi re-

prafertim qua per plures annos ftudiofaleclio

7uotiora penetralta dilabunttur.

lt denuó

haurire valuit ex probatis prefertim authori-

velut nova excogitanda [int.

Ratm, ea elt,

bus.

Tametfi labor improbus tantarum re-

quxa cum nova rerum notiones ;ugver mze

rum lmagmes varletate dxmmlles, multitudi«

moriam fubeant ad acceffum recentiorum ,

ne propemodum i innumeras, in hoc memoriz

priores, ac vetufiz dchqunum patmmur s d

s&rarium recondat , & reconditas aliquandiu

prorfas deficiunt , ac fi imago imaginem ex-

confervet , prout altiüs menti imprimuntur :

pelleret, ac, per rerum fuccefliones pr:cm

fine tamen excerptis femper,ac fideliter ea con-

fimulacra interirent, Haecqueratio cur Piatar

1n*0m102a

D ;

Differtatio: T.

40

H

'näeQmorïam flomachum animi. dixerit, quia

tinorum confundator ea fuit memoriaz feli-

citateànatura donatus, ut facra biblia ad ver-

ficut ftomachus plura dietim, & varia recipit;

)

quibus tamen diurnum non indulget hofpiti-

bum didicerit, & in extremo fenio integras €

/i

b

um: ita plurima quotidie in memoria impri-

Tullio; Virgilio , aliisque authoribus oratios

muntur rerum diverfarum fimulacra , ut di-

nes, G poémata fideliter recitaverit, linguag

verfiffima quidem compledatur ; fed brevi

calluerit hebraicam, Chaldaicam , Gracam,

4

veluti oneris impatiens, quafi admifforum

Arabam przter latinam, Hifpanam, Italicam,

hofpitum pertzía citiüs ea dimittit, qua im-

Gallicam, & Anglicam , Gregorius XIII. o«

IHW

penío labore admiferat,

mnes Pfíalmos proprioordine memorià fide-

106,

Huic defectui occurritur, fi que & probis

liter recitavit tefte Ammonio Abbate , Athae

authoribus leguntur, vel à laudatis Oratori-

nafii, & Bafilii fcripta, italegerat, utdecem

bus audiuntur feparatim notentür in proprias

millaverfuum, & fexcentos ex iisdem pro-

fuas diftribnta claffes, quia licét fit memoria

tulerit: & ut à fummis Antiítitibus ad laicos

rerum plurium capax, eft tamen veluti ligne-

tranfeamus Principes3 Fridericus I. & Mae

um vas rimulis crebris dehifcens, ac

ropterea

ximilianus itidem I, ambo Imperatorcs adeo

A-— —— Am--LD—- -- « — 099 99 )

hac, illácque perfluens: unde fatiüs f1excerpta

;

tenacis dicuntur fuiffe memoriz, ut eorum

notentur, Juvat enim fcriptura memoriam,

omnium etiam exigui«emomenti, quz femel

& fideliàs, diutitisque excipiuntur excerpta

audierant ampliüs non oblivifcerentur,homis

papyro, quàm memoriz concredantur. Sunt

nésque nofcent omnes, quos femel ad fuas ad--

miíerant aures, Francifcus itidem I. Rex Gal«

j

qui multa legunt , plurima addifcunt, quz

cum non fuerint papyro concredita, & fcripta

lie expedito memoriz captu omnes fere fui

facilé dilabuntur , & nunquam revocantur,

zvi homines fuperavit, omnesquotquot in

Parum prodeft plura didiciffe, vel legiffe , fi

;v

fuo ampliffimo exercitu milites duxerat pro-

qua& legimus, vel didicimus iterum elabi pa-

prio potuit nomine ab aliis diftinguere teíle

|

tiamur : id perinde eft, ac oleum perdere,&

Jovio, qui addit , potuiffe fideliter recenfere £i. 35.

nullum ex labore improbo fructum colligere,

quid, & quantum peculiaris commeatüs una-

Hiffor, -

Plures funt, qui retroa&tis annis varia acmulo

quaque provincia fuppeditare poffet, quenam

ta legerunt, & audierunt, quorum vix habent

itinera, quz fluminaad convectiones oppor-

unam, vel alteram fpeciem, dicantárque pro-

tuniora, ac viciniora forent, & quibus Ibernis

pterea neífcire, quz olim fciverunt , quia me-

equitum alz celerrimé convenirent , tam exe

miniffe eoruridem nequeunt.

adté notat, ut rationes itinerum, compendia

107,

Scio plures vel maximé memoriá pol-

navigantium , civitatum etam remotiffima-

luiffe: legimus enim Alexandrum Macedo-

rum copias,pracipua rerum omnium fubfidia

nem totam Homeri lliadem , magnámque

é memoriae thefauro fideliter

depromeret.

Odylez partem;&Cofroem PerfarumRegem

Nontamen hi, & alij fexcenti, qui memoriá

?

omnes Ariílotelis libros memoriàá retinuiffe,

excelluerunt, adeo felices fuiffe dicuntur ,

ac fideliter recitáffe; Demofthenem Thucy-

tur.

quin rerum plutimarum etiam oblivifceren-

"

didem octies fua manu defcripüffe,ac memo-

rixadverbum mandáffe; Mitridatem. duo

Oratores igitur, qui ea nonkaga-udent me-

109.

fupra viginti calluiffe diverfa idiomata, & to-

moriz felicitate; qua infcriptoribus lege-

tidem linguis jus dixiffe populis, qui ejus fub-

runt, velà concionatoribus audierunt natatu

jiciebantur imperio ; Cyrum Regem Pería-

digna, prefertim ad affectusexcitandos , vel

rum cum numerofiffimum duceret exercitum

coércendos neceffe eíl, adnóotent, ne é memoe

fingulorum militum nomina memoriá reti-

riaexcidant, ac dilabantur, utinfigniores, ac

:4

nuiífe,

Imó Genethlius ea fertur fuiffe me-

cxteris docliores viri praftiterunt. Hocfub-

moria, uttotam. declamationem femel audi-

fidio decerptorum Cajus Plinius II. naturze

i

tam potuerit ad verbum recitare; Nepotiae

Paneg yriítes laudatiffimus eam fibi eruditio«

nus itidem Heliodori Epifcopi & forore Ne-

num excyclopediam comparavit, ut aliis fue-

pos cumin caflris adoleviffet, profectiori aeta-

rit admirationi. Fertur de Plinio,quód poft

te inftitutum monaíticum amplexus ea memo-

meridiem plerumque

frigidä avaretur ,

riz facilitate libros percurrebat, ut in fami-

poítea guítaret, dormirétque minimum: &

liaribus colloquiis f1 quid eruditionis in me-

mox quafi alio die ftuderet in ceenz tempuss

dium prolatum fuiffet, ftatim authores re-

fuper quam liber legebatur , & adnotabantur

€enferet , ex quibus fuerunt eruditiones de-

curfim excerpens, qua fibi notatu digna vifa

€erpte; S.Hieronymus referente Auguftino

erant,

Aulus Gellius noCctium Atticarum

Lib. 29.

eà valuit memorià, ut non folüm Hebreo-

eruditiffimus fcriptor de fe ipfo ait : wfé u-

rum, verümi etiam Graecorum , Caldeorum,

us erdine verumfortuito, quem antea in ex-

Perfarum, Medorum, & Arabum, aliarüm-

cerpendo feceramus, Nam proinde, ut librum

que exterarum nationum linguas calluerit ,

quemque in mantu ceperam frve gracum , five

adeout Auguflinusillud de Hieronymo pra.

latinumyvelquid memoratu dignum audieram

clarum fcripferit: nullum fcilicet hominem

ita qua libitum erat, cujus generie, cumque e«

Íciviffe, quod Hieronymus ignoravit.

108,

rant, indiflinclé atque promi[cuà annotabam:

|

Verüm ut ad recentiora,noftrisque tempoti-

eaque imibi in fubfidium memorie quoddam

bus proximiora accedamus, PaulusIV. Pon.

litterarum penuus recondebatm, ut quando ufus

tifex maximus Clericorum RegulariumThea.

wm]ï*t,t 4ut rei , aut Verbi, culusme fortàve-

;

*

&€n$

- DeInduftria adhibenda in ciendis, & coércendis Affeclibus, 3t

£ons oblivio tenuiffet , £ libri ex 4u£z':-u:' e fcri-

privaremur,fi ftudiis addicti litterarumexcerte

pta fuis non concredidiffent chartis, Quem-

?

fevam nàn ade[Jent, facilà indenobis imueutu,

atque

depromptu foret : & hocdecerptorum

admodum igitur quialienos labores annotá-

runt, plurumum mobis adferunt utilitatis :

beneficio noctes Átticx in lucem prodierunt ;

& noíler Aloy(ius INovarinus plures edidit

multó magis erunt nobis proficua , qua nos

volumina Adagiorum,St alia, ut Schediasma-

ipfi decerpimus; & qusfparfim collegimus in

unum comprehenía papyraceum volumen

ta facro-profana, Aquas Nuptiales.

I1Q.

Nulli igitur dubium quin. maximé fint

unita legimus : ficut enim de coclea vulgó

dicitur,omniabona íecum deferre, eó quia do-

Oratori excerpta utilitati, quia quz é memo-

ria facilé exciderent; fideliter affervantur, fi-

mus propria, quam femper fecum advehit;fit

mülque lecloris ingenium plurimum — acuitur

domus-optima; ita notz proprie optimaz funt

& cateris nobis utiliores; magis enim noftro

curá fcribendi, & annotandi, qu& pra cateris

notatu cenfentur digna; tunc enim . ficut le-

accommodantur uíui , quàm plurima alia vo-

&tio,ita & meditatio memoriam juvant;tantó-

lumina excerptorum , qua alienus labot cone

geffit: qua noftra funt, noftróque labore pa-

ue meliüs res intelliguntur, quantà exactiüs

expenduntur, fi traníeant in notas; qua eni

m

rata, nobis magis fapiunt, magisque profunt,

quia nobis notiora, noflróque captui magis

propria manu fcribuntur ingenium juvant, &

1

diutius memoriz harent, quà decaufa De-

accommodata.

yooíthenes referente Diony(io Alicarnafeo

Hanc excerptorum utilitatem fcité nos

ïäïï'.þ

edocet formicula parentistelluris agilis alum-

"Tucydidem totum o&ies fua manu defcripfit,

ut etiam D. Hieronymus plura volumina de-

nula : hac fiquidem é terris emería viíceribus,

fcripfit, ex quibus plurimum haufit utilitatis.

locísque abditispromprá, & fe(tiná velocitate

"T heodofius itidem junior imperator.non fo-

gnaviter huc, illücque difcurrit,& fedula con-

Yüm venuftos chracleres efformavit, ut. refert

gerít aítivis diebus, unde habeat, quo hyeme

1

congru& alatur: videmusformiculam noítros

l,

Nicephorus, verüm etiam plurima defcripfit,

& tam multa, ut fi tenuis fuiffet fortunasad-

quaíi, ob fuam exilitatem, oculos fugientem;

itionibus plurimis, ac reditionibus eadem re-

huc fe fe alere fcribendo commodé potuitfet;

cum non folüm diurnas horas; verüm, &

legere tnillies itinera, fatigari nefciam , ac

nod&turnas fcribendo impenderet.

Hc alia

inertis otij fterilitatem catenatis fuis damnpare

laboribus: videmus hanc. terre rimularum

hauritur utilitasex annotatisexcerptis , quia

quz fcribuntur intelligentiam | profundiüs

agilem. incolam, futuri quafi providam. ma-

fubeunt, mentique altiüs imprimuntur , quia

tremfamilias, aftivi fyderis beneficio fuis in

terra finu abditis cavernulis liberiorem ad

tunc diutius excerptor lectis immoratur; quia

annotans excerpta pluries relegit, retractát-

auram emergere excerpturam, quaíuum in

penu convehat femina , quz abrofa condit,

quelongé meliüs, qua& retinendo poffidet ;

€um hominis memoria fegnis fit,labilis;fallax,

ne curfus in frugesexeant é terra: quód f1 im-

& rimulis fermà dehifcens, vix plura capit j

bre mandefiant , ftatim exteriüs profert, ut

ex(iccentur; hacque induflria fibi ita provide

quin eorum potior pars eam fugiat: perinde

!0, [

ac aqua cribro haufta, quz flatim iterum de-

coafulit, utbrumz injurias non metuat, nec

famis luridum vultum horreat: quinimo fte-

fluit.

Effluit, quod in notas non venit; &

rileícentem hyemen commeatu jam pridem re-

pene totum fruftra legitur, quod in excerpta

condito citra damnum, & fine fame tolerat.

non feligitur; uade optimum factu, fi ora-

Quod fi formicarum officia, ac munia , qua

tor, quz ex probis decerpfit - fcriptoribus in

notas exfcribat, quas facilé quoties libuerit

obeunt confideremus, non unus eft omnibus,

& idem labor, plures fiquidem baiularum fun-

legere valeat.

Qua prafertim curfim, ac

erfun&torié leguntur, vixanimo hazrent im-

gentes officio feflucas ferunt fe ipfis Jonge

preffa, & & legentium. memoria promptiüs

grandiores ; fi enim comparemus onera; quae

elabuntur,

Nullum memoriz juvandz prz-

repentes trahunt, earundem corporibus, ne«

ftantius fubfidiam, quàm ab Authoribus claf-

cefle eft fateamur effe longé majora, ac pon«

deregraviora: geruntea morfu, fi earum vi-

ficis decerpta chartis conctedere;ac in fuas di-

res non exceflerint.

Sin veró majora füerint,

gerere claffes : ficut enim fzpius chartis im-

palle(cimus, ut ipz nos doceant, qua ícire cu-

tuncavetíe poftremis pedibus nituntur ea

trahere,

Aliz itinerum obítacula amovent,

imus; ira crebriüsechartis meminiffe adigi-

mrut,

Hác folertiá plurima poftea prodie-

viarümque femitas flernunt; alie herbarum

femina oris forcipe devehunt;aliz é foveisim»

runt volumina Reipublice litterarim utilia,

»N'

penfo labore terram egerunt, meatus aquae

quz nil aliud continent nifi excerpta in fuas

€laffes digefla, qualegentibus non. modico

rum aggeribus exludunt, ne fcilicet madefacta

íunt commodo,

Beneficio excerptorum

tellus congeíta femina pubefcentem conver-

prodierunt pleraque mifcelanea, fummaria;

tat inherbam ; idque, ut impediant ,. illatá

promptuaria, rerum plurimarum fylva,Hora

quoque femina prarodunt, ut ubi germen ee

rumpere affolet, fterilefcat. Quadam itidem

íuccifive plurimum eruditionis, ac amzni-

tatis exhibentes, Farragines doClrinales, Ti-

folemni luctu corpora efferunt emortua,qu&

debità donantur fepulturá parentantibas de«

tuli immemoriales , Collectanea, Pantecta,

Epithomz, Florilegia,Polyanthez,Spicilegia,

functz reliquis circum mortuam : & quame

quibus omnibus hifee commodis procul dubio

vis varij fint labores, diver(a officia, ac muniay

qu&

22

Differtatio I.

| quz obeunt difcrete, & plurima, eo tamen

ram docuetunt Stoici , Eas animi affe&iones.

fingulz procedunt ordine, ut nulla alteri fit

noítris épectoribuseffe proríus eliminandas;

obtlaculo in fuis obeundis officijs, neque egre«

nl

quid hocaliud effet, quam hominem vitá de-

dientes ex dehi(centis telluris rimulis ingre«

ftituere.

Non evellendz funt animi paffio-

, ientibus funt obítaculo ; quin potiüs fi quz

nes, fed coércendz, & adlibellam dirigendze

fub immodico onere fatifcunt ; vel fub fa(ce

reécta rationis , quo pacto frequentem nobis

corruunt, ab aliisillico juvantur, que fuppo-

laudis. fegetem , affiduámque victoriarum

ml

fitis humeris laborem oneris vehendi divi-

qm 2.

materiam fuppeditant ; virtus enim fine con-

dunt, & collapfas erigunt charitatis fimul

trario fuas nequit vires exerere; & omnis hus

;/),))

mj

Officia exercentes, fibique provide confulen-

mana adio fine infuürgentibus paffionibus ne«

fh

tes; mirum fané, quód tam minutum ani-

ceffe eft languefcat ; tolle cupiditatem , &

marculum tantum adhibeat fludij in feligen-

temperantig exercitia prohibes ; tolle metum

dis eítivo fub fydere, . quz gelidain hyeme

& prudentiz regimen adimis; tolle latitiam,

noverit fibi prodefle, Documento plané funt

& amor virtutis exarefcit; interclude audae

ciam,& fortitudini vires fuftulifti,

E contra

formica Oratoribus; qui f1 velint fibi provie

dé confulere neceffum eft decerptis. utantur,

fi modum audaciz dederis, fortitudinislaude

t55

commendaberis: fi avaritiam coércueris, vire

difcántque, vel ex formicula feligere, qua in-

en

' ter legendum probosauthores notatu repere-

tute frugalitatis laudaberis: íi profufionem

rint digna, edque annotare fuas in claffes di-

compefcueris , liberalitatis commendatione

donaberis: fi ambitioni frzna injeceris,modee

- $eíta; ut fi libridefint; G occafio exigat, ut

orator é fuggefto ad populum dicat; parata

ftiz encomiis commendaberis.

Isl

(p iil

ftatim habeat , qua noverit efle cunc magis

Tertió,perinde ac principes venti qua«

Ij

epportunga,

tuor tecenfentur efflantes é pr2cipuis terrae

116' [f

Dl

quei globi partibus nimirum Eurus ab ortu,

50 XIo

notusab occafu , Auíter à meridie, Boreas à

w

ai-

feptentrione, qui fi immodicé perflent fus, de-

Quomodo excerptorum cdlaffes

que omnia in arvis,fylvisque vertunt, ac evere

f(ribuenda, ut Oiatqriäus Jént com-

tunt, flactüsque in pelago excitant decuma-

modo.

n0os; ita quatuor dicuntuf przcipuz . animi

112.,

R "rEexcerpta tumultuatim congerantur

paffiones voluptas, dolor, fpes, tímor, quae

factu optimum ett, fi fuas dividan«

rum effrenata concitatione omnesin animo

tur , congerantürque in claffes, qua

oriüntur tempeítates, quibus homo miferé

L]

tripartiri poífunt in lemmata, Adverfaria, G

fluctuat, non fine fo:do plerumque naufragio

In [ua .4ur

Íe

Hiftorica, ut notat Drexelius : ad lemimata

vircutum.-

fidino,

pertinent, qua nec Hiftoriz funt , neque fusé

Quartó;non re&l Princeps imperat, qui

Li) 4,

116;

lm i

fcribuntur, fed prefle, & laconice, & quafiper

non magis fuis imperat afféteionibus, quàm

modum cujusdam fententig ; quá. ratione ;

fuis fubditiss ineptus enim ceníetur ad regi-

cull

quaz circaaffectus humanos in probis fcripto-

men aliorum, qui proprias paffiones,ícu natu-

rz immodicas propenfones potis non eft re-

ribus leguntur, poffunt congeri per modum

lemmatis, vel quafi documenti : in exemplum

gere. . Adverlantur fiquidem hujusmodi mo«

$

adiicio aliqua circa affectus excerpta, &t adno-

tus re&e rationi , quaai propterea exceecant,

li].4

tanda fub ferielemmatis, funtque

hinc Sapiens monet /f//i m vita tua tenta anie Ecclef.37^

1Ilj.

Primó ex S. Augu(lino, In difciplina no-

mam tuam, & fi fuaerit nequam, ue des illi po-

Lib. 9. deci- ftta nonqueritur , uirum pius animus irafca-

teflatem.

vitate Déi — tr, fed quare irafcatur; nec utrum fit triílis,

Qui

ntó, ex Tacito fi Prihceps £1uosdani E TUTA

€ $»

fed unde fit triftis; nec utrum timeat, fed quid

ex optimatibus fuis effrenes noverit paffioni- Liz.z ausal,

*

timeat, lrafci enim peccanti ut. corrigatur;

bus agitati,eos vigili oculo obfervet; acres'

contriftari afflicto ut liberetur;timere pericli-

fiquidem animorum paffiones diu vix celari

tanti, ne pereat, nefcio utrum quisquam fana

poffunt, autcohiberi , quin foras erumpant:

I.ib.e. |

confideratione reprehendat ?. Ex hoc Augu-

exiliunt enim quamvis premantur.

ftini effato, inferimus ; illas folas. paffiones

Sextó,fentiunt omnes affeCtus fuos, ac

11$-

damnari, quz rationisterminos excedentes

fibi inditas propenfiones, adeó ut nec ipía in-

hominem dejiciunt de rationis tranqvillo fta-

fantia pravis cateat inclinátiunculis, cum vel

tu, & in fcelus aliquod, acvitium pertrahunt,

pilus ipfe, ut vulgó dicitur, fuam habeat um-

Secundó, indomitos animi affectus, feu

bram. Suntpropterea infantium affe&tiun-

. 1 ïl 4. :

paffiones tam concupiícentis ; quàm irafcen-

culz, fi prave fuerint ab educatoribus co£t«

tis animi coércere quidem oportet;non tamen

cendz ; nefi adoleverint animum ad vitia

Ratio petitur ex ipfa na-

penitus eradicare,

pertrahant.

tura, quz hujasmodi propenfiones nobis in-

Septimoó, ineptiffimuse

( affe&us xconü-

119.

didit, & unicuique earundem fedem propriam

liarius, quia frequenter'tes majores exhibet,

i

in hàámano corpore confítitutam effe voluit,

quàm fint in fe,

H'e&uum annotantur

nimirum latitiz in fplene, irz in fele, cupidi-

Sicut fub titulo a

120,

tati injecore, timori in corde, quapropter fi

fingula effata ad animi paffiones pertinentes,

quis ftoicá falce has prorfus affectiones[cinde-

ita fub aliis tituliscongeruntur, quz fpectaat

lg

ret, vitam cum iisdcgæ evelleret: hinc perpe«

ad virtutes, & vitia, aliásque materias; utad

amiel

mo Ql:

!

De Induftria adhibendä in ciendis, & coörccndis Affe&ibus. 33

anï:fnanteävolucres, quadrupedes, pifces, ate

juges D. Petri lac:rymæ ob negatum fagi-

bores, montes, elementa, fydera, & alia.

- ftrum Chriítum, de quibus fusé agit Busquier 4v votis de

gaffione

YAI,

Sub titulo lachrymarum notantur quz-

Ut etiam lacrymz Magdalenz , cujus oculi,

Chbriffi conte

cunque ad affs&tüm doloris , & ad lachrymas

cum antea profani amoris non tela , fed ful.

73-'895530

fpe&tant, & laconicé indicantur, qua fufiüsa

mina fuiffent; lacrymarum poftea evaferunt

Ícriptoribus narrantur : ut de lachrymis apud

flumina; totaenim Magda8lena in fletus verfa

Inaurifoda Drexelium Cafar Baronius ait, Thamuz ldo-

'per oculorum ftillicidia guttatim defluebat;

$?. 2.4^. . |i concavi oculis infufum plumbum fuit, ut

imó tota exardens purioris amoris flammá li-

253072.80.

quefcebat in lacrymas; quibus Chrifti pedes

074 $ 4-4 P2

accenfo intusigne liquefceret & idolum flete

45

videretur,

De Beata Genovefa refert Zacha-

cüm abluit, fuasécapite,Gt corde fordeseluit.

rias Lippelous prz gaudio fleviffe, quoties

Felices oculi, qui cum geminz effent imputz

celum fufpexit.

Perinde ac Ericius calidis

flammz fornaces; perennes, ac pellucidi,mox

dicitur aquis interfici; ita damonis conatus,

fiunt fontes lacrymarum, qui cordis flerile-

ac tentationes lacrymis extinguuntur.

La*

fcentem tellurem , vepribisque obfitam cum

crymas viduarum ex oculis in coclum fubfilire

irrigant, in excultz virtutis flores cogunt ver-

e35,"wI7. innuit Ecclefiafticus, Alexandro Macedoni

nare.

& fequent,. obviárunt quatuor Grzcorum millia,quorum

Perinde ac fubtitulolachrymarum plura

122,

alii pedibus, alii manibus, auribüsque mutili

hincinde colleCta promifcué , & ordine quo-

erant, ac frontibusinufti, quique lacrymantes

dam confufo congeruntur; ita fub aliis titu-

ad lacrymas provocáruntAlexandrü,ut teftatur

lis variaqus cenfentur notatu digna, & feli»

Lib.s.Hiffor, Curtius, quinattat, Alexandrum profufisla-

guntut ex probis fcriptoribus, velaudiuntur à

£» initio

nf

crymis fuiffe conqueftum de fuis militibus in

viris fide dignis adnotantur ordine Abeceda-

lib 6.

Item refert, À-

rio, adeó ut fub littera A. comprehendantur

Lib.4, paulo

patriam redire petentibus.

lexandrum Macedonem . fuifle illacrymatum

ea, quorum littera initialis eft A. ut amor;

poft medium,

uneri conjugis Darii. Lacrymas efficaciffi-

Agricultura, Academiz, Architectura, aquae

mam apud Deum eíle orationem teftantur

rum admiranda, acroamata, feu ludicra nare

tationes

Sub littera B. notantur brevitas

- poítlapfum refipifcentes Petrus, & Magdale-

na; & quotquot lacrymis, quas patrárunt

vitz, balnea, bacchanaliorum deteftatio, bi«

culpaseluerunt. Julianam Martyrem, & vir-

bliothece, bombardz , bellum, & alia , quo-

rum littera initialis eft B. & ita procedéndum

ginem profufis lacrymis accenfum rogum ex-

tinxifle teftiseft Lippelous die16. Februarij.

in reliquis alphaberi litteris, quá ratione fub

littera C. collocantur,comz , crines,calvities,

Xerxem fuum cum luftráret exercitum. non

potuiffe à lacrymisíe temperare,eó quia brevi

colores; conícientia, carceres, convivia, cadus

tothominum millia ineluctabile Fatum 6 vi-

ceatores, cingulum, feu milites cincti , & di-

D6

Lib. q. €134. vis rapturum eflet , refert Valerius Maximus;

fcincti, circus, crocodilus, charitas, caflitas,

Irem li5 5. Marcellum expugnatis Siracufis lacrymas e- — cognitio Dei, contemptus fui, confuetudines,

€. 1.

iNon ramen o*

mififfe: & Julium Czfarem fuiffe illacry-

colloquia, & alia id genus.

matum capiti Pompei hof(lis infenfiffimi. Cu-

mnia Íunt indifcriminatim trahenda in notas,

mis in arce Apollinem triduo lacrymáffe,duos

fed qua notatu digniora vifafuerint,qua enim

&ditimos Romz nuntiáffe narrat Livius. Cro-

parvi videntur efle ponderis, ut etiam qua

Lib, 43,

codili lacrymas in parcemiam abiiffe res nota

funt fatis vulgata, & millies decantata omitti

eít, in eos flectuntur, quibus fimulato dolore

poffunt, nefarrago nimium excrefcat, Eos

ia |

difplicet damnum alteri intuliffe : Crocodi-

qui cbvia quzqueinexcerpta rapiunt, prze-

lus enim ad Nili fluvii ripashomini illacryma-

firingit Gellius, quospares facit Gracis, qui

17

tur,qüuemenecavit, Lacrymafimulatz cro- — olim: Varíz, & 2ulta letitantes tn quascuns

codilli effe dicuntur.

Non tamen fimulaté

queres incidereut, alba,ut vulgà dicitur.lineá,

teíle Curtio, fed acerbiffimé flevit Alexander

fine cura diferimini[olam copiam [ectati con-

1i6.

Lib,8, initio,

fuper Clyti à fe interfecti adhuc calente . cor-

vertebaut,ut ipfe loquitur.

pore. Narfesbellorum fulmen , Martísque

Nonobviaqueque funt in notas trahen.

123«

terrificus focius, quamvis Gallos fubegerit,

da, fed felecta , & qua notatu videntur di»

jb

Germanos vicerit, plurésque aliasgentes, vel

gniora, ipbísque poffe infervire; ut apiculam

Íregerit, vel deleverit; nunquam pugnavit

potius imitemur in hybla volitantem ; modó

quin priore nocte proxima amaré fleverit, De

dulces florentis tilie füucculos , mox gratos

quibusdam in bello viclis , ac plorantibus mi-

Thymi odores, nunc croceata geniítarum a«

litibus appofiténefcio quis dixit; quàm me-

cumina, modó pallentium violarum fuaves

ritó illacrymantnr ut foeminz,qui non pugná-

delicias, modà purpurafcentium rofarum

funt ut viri.

Imaginem Redemptoris ctuci

odoratas divitias, aliorámque florum melio«

affixi dies aliquot fleviffe narrat Spondanus in

res gemmas orelegulo populantem, ac numee

I

fuis annalibus anno 488.n. ;, & in Hungaria

rofiscrurum, atque coxarum villulis implie

fuperiore depictam DeiMatris effigiem lacry:

cantem . Tamet(i fedulitate arguti(ïïma fyl-

mas ex oculis emififfe fub Leopoldo I, Ca(are

vas,prata;flores, herbásque fragrantes,arborés-

De Pachomio Abbate

140

teftes fuerunt plures.

ue luxüáriantes percurrat apicula, non camen

à (ingulis aliquid excerpit; cum plures flores

fertur,tota nocle cum lacrymis oráffe: & a-

Tw»,s, jp, liumeremiincolam profufis lacrymis proprias

negligat, & eos folos delibet, qui aptam favis

confiruendis materiem fuppeditare poílunt;

AQ0, 6417,

eluiffe culpas narrat Barradius. Huc pertinent

Veraui de Affeilibus Tom. l,

non

34

Diifcr'tatïo" L

non enim ne&tar Deorumcolligit , ut nugan-

Delicie Angelorum funt lachrymz no-

127.

tur Poéte; non ccli, fyderümque fudorem;

ftrz, & delectabiles lachrymz peenitentís D. Z9 fermor.

ut opinatur Plinius ; fedut redté putat naturg

Bernardus. Felices lachrymz? quas benignz

interpres Ariftoteles aérei roris "perfectiffi-

manus conditoris abftergunt ; & beati oculi,

mam portionem favis conftruendis peridone-

qui in talibus magis liquefieri elegerunt,quàm

am, ex qua fuum ditat alvearium, ubi ceram

elevari in fuperbiam, quàm omne fublime vi-

liquoribus ftipat; favos conftruit, & mella dif-

dere, quàm avaritiz , & petulantiz famulari:

fundit. Sicut igiturapicula nonniíi cum ma-

& alibi. Lachryma poenitentium vinum funt

De conten..

ximo delectu éfloribusexcerpit, qua fibi pof-

Angelorum, quia in illisodor vitz, fapor gra-

ptu mundi.

funt infervire,ac effe commodo; ita in excer-

tiz, guítus indulgentiz, fanitas redeuntis in-

pendis ex librisiiis, qua in notas trahimus , ea

nocentig , reconciliationis jucunditas, & fe-

duntaxat debemus feligere, que nobis poffunt

tenatz conícientiz fuavitas,

Illas lachrymas z4em fuper

melius prodeffe, ac effe ufui ; ac imitari api-

veréin vinum mutari bonum dixerim , qua canrica.

culam , quz é floribus tantüm excerpit, quod

fupern compaffionis affectu in fervorem pro-

melioriseftfucci, & cerz, mellique aptius.

deunt charitatis,

ldem,

- Pluresigitur funt qui ut pauló fuperiüs anno-

Nemo ad Deum aliquando flens acceffit,

128.

tavimusagunt de lachrymis,

Sin veró hyb-

qui quod poftulavit,non acceperit; nullus ab

lam SS. Patrum velimus percutrere, & fele-

eo beneficia dolenter optavit, qui non impe-

liora decerpere ; hzc paucula de lachrymis

traverit: ipfe eft, qui confolatur flentes , do-

poffuntadjici ; qua habentur iz Po

lentescurat , poenitentes informat D. 7oan.

Langj.

(yqnthgä

In ferimon.

Cbryfofl. ficut poft vehementes imbres mun-

124.

Lac

hrymas Pgtri lego, fatisfactionem non

dus aér, ac purus efficitur; ita & poftlachry-

lego: fed quoddefendi non poteft , ablui po-

marum pluvias ferenitas mentis fequitur , &

1j

tefl. — Lavant lachrymz delictum , quod pu-

tranquillitas cordis,

Idem in

Matt/:'.

In» Lucam

dor eftdicere,vel confiteri. Lachrymz veniam

Abfit ab oratione multa precatio, fed fer-

non poftulant, fed obtinent $. Ambrof. Flevit

vens perfeveret intentio,

Nam multum lo-

lib.9.

1120

amaré ut lachrymz lavarent delictum,

Simi-

qui, eft in orando rem neceffariam fuperfluis

- liter lachrymis dilue culpatn.

Noninvenio

agere rebus,

Multum autem precari, eft

quid dixerit, bene tamen quód fleverit, funt

eum; qui rogatur diuturna cordis oratione

enim lachryma potiores voce, Ambrofius, Pa«

pulfare: nam plerumque hoc negotium plus

1lbhidem.

Ícunt frequenterlachrymze, & mentemalle.

gemitibus, quàm fermonibus agitur,plus fle-

viant fletu : refrigerant pe&tus, & moeílum

tu, quàm affatu D. 4uguffinus,

d Pïöþd"h

confolantur,

Eítenim piis affectibus que-

Neque ab excerpendis unquam defiften-

330,

dam flendi voluntas , & plerumque graves la-

dum, tametfi quisà prima florente ztate initi-

DeobituVa- chrymas eva

porat dolor, ut afferit D. 4m-

um iisdem dederit, quia tantó copiofior fit fu»

dentini.

brofius,

pellex, quantàó. ftudium hujus indufltrie eft

12j«

O lachryma humilis! tuá potentiá, tuo

diuturnius: funt tamen cum judicio feligen-

regno, tribunal judicis non vereris: amico-

da,qua in notas trahere volumus; in hocenim

|

rum tuorum accufationibus filentium impo«

omnis vertitur cardo excerptorum, ne labor

nis,non eft qui te accedere vetet, fi folaintra-

fit inanis, fuóque fruftretur fine; non enim ex

veris, vacua non redibis: Quid plura? vincis

quavis herbula componendus eft nofter fa-

invincibilem: ligas omnipotentem, inclinas

fciculus,fed ex iis duntaxat,qua nobis prodeffe

filium Virginis.Docente te in Ecclefia non cla-

poffunt,

Declinanda itidem et infelix illa

mor populi, fed gemitus fufcitetur. Lachry.

folertia, quz in nugis, & apinis, affaniisque

ma auditorum laudes tuz fint,

Petrum ter

colligendis tota infudat, & ea coacetvat ,. qua

negantem amarz lachrymz fuum reftituerunt

vixunquam futura funt ufui. — Lepidum eft,

in locum, S. Hreronymus,

Oratio Deum

Lz'bf.14,, neid

quodad rem noftram refert Gellius inquiens ;

lenit, fed lachryma cogit; hec ungit, illa pun.

homo nobis familiaris inlitterarum cultu non

Attifg 0,6. ./

git, idem in Ifaiam.

ignobilis librum grandi volumine mihi dedit,

126,

Holocauftum ficcum eft. bonum opus,

doctrinis omnigenis, ut ipfe afferebat prefcas

quod orationis lachrymz noninfundunt; ho-

tentem, quem fibi elaboratum effeait, ex mul-

locauftum pingue eft, quando hoc quod bene

tis , & variis,ac remotis lectionibus , ut exeo

agitur corde humili, etiam per lachrymas irri -

fumerem quantum liberet rerum memoriá di-

l

In Pfal.e, gatur $. Gregorius. Irriguum fuperius accipit

gnarum.

Accipio cupidus & libens tanquam

anima tua, cum fe lachrymis Regni coeleítis

copiz cornu nactus effem ; & recondo me pe-

defiderioaffligit: irriguum veró inferius acci-

nitus;ut fine arbitris legam : at quz ibi fcripta

pit; cum inferni fupplicio flendo pertimefcit,

erant, proh Jupiter! mera grammaticorum

Idem zz regiffro.

Sapé quod torpentes la-

miracula: quo nomine fuerit, qui primus

tuit, fletibus innotefcit, & affli£cta mens ma-

Grammaticus appellatus eft: quot fuerint Py-

lum invenit; quod fecerat: & reatum fuum,

thagorz nobiles,quot Hippocrata : Euryclia

cujus fecura non meminit, hunc in fe commo-

Telemachum, quo genere clauftri incluferit ,

Lib.2 Mo-

ta deprehendit: & alibi. Uniuscujusque mens

& quapropteridem Poéta rofam non norit,

rAl,

tantum ex cordis compunctione ebibat lachry-

oleum ex rofa norit: atque illud etiam fcri

marum, quantum feà Deo meminit amifiífe

ptum fuit, quz nomina fuerint. fociorum U-

per culpas. idem z Pafforal.

Unt; qui

lyffis, qui äQScyll'a r,apti',la;e.ratique fi

adeo

b

De Induftria adhibenda in ci"chdisj,& CO örccndisAff&&ibusö 36

lb

adeo verfus fit,qui per fingnla vocabula,, fin»

qua pertinentad mundi gaüdium coércendum

'ermm.

exhibemus,

/

u.is fyllabisincrelcat; acdeinde quá ratione

dixerit fingulas pecudes in fingulos annos ter-

Perfonatum fi dixeris mundi gaudium,

135«

na parere, & ex quinque operimentis , quibus

cui fi larvam detrahas lu&us potiuis,ac meeror

Achillis clypeus munitus eít, quod fa&tum ex

deprehenditur;poffet facilé evinci ex illo Saloz

aurofuit;ífummum,an medium? & przterea,

monis.. Azfum reputavierrorem,G gaudio dixá Ecclef, a«

quibus urbibus, regionibus vocabula jam mu-

quid fruffta deciperis?. Quod 6 decipit, jam

A0CUTIL.

tata fint, quod Béotia antea. appellata fuerit

petíonatuseit rifus, ementita lztitia, & gau-

1Hndi,

Aonia; quod /Egyptus A8ria,quód Creta eo-

dium larvatum, & fictum; adeout . falfa fint

dem quoque nomine Azria dictaeít, Ilec G

& fallacia omnia ea gaudia, quibus mundus

aliaid genus nullius momenti, nec fcitu digna

fuos decipit fe&latores: apparet in mundori-

comprehendebantur in libro , quem amicus

? fuber

fus, fed qui extima fui fpecie fuos decipiat,non

fit,

Gellio ob:ulerat; veluti locupletiffimum the-

reficiat ; nullum enim mundus fe&tatorem has

faurum, ex quo decerperet, quantum vellet:

bet, quem fuis non fefellerit priüs blanditiis,

fed Gellius cum plura perlegiífet ftatim ad a-

In mundi fcena ridentem vultum exhibet qui-

3.

micum properavit, cui gratias egit,inquiens ?

dem mundi feélator, fed períonatus eít rifus,

virorum doctiffime librum hunc opulentiffi-

&nuda oculorum deceptio; tota- fiquidem

mum recipe, nil prorfus ad noítras pauperti-

hujus fcenz pulchritudo. ineo duntaxat fita

ss litterascongruentem.

Continebat enim

eít,ut aliud pro alio exhibeat fpe&antium ocu-

volumen illud farraginofam inanem varieta-

lis : fiquidem felicitas, quam mundus fuis pol«

Holls

tem ridicularum quaftionum.quas Ícire ope-

licetur pura eft oculorum deceptio,

Pulchré

rg pretium nonfuit , neque ut aliquid ex iise

Chryfoft,. Nl babet ff abile , seque firmutm, Hornil. 484

*

dem decerperetur tanquam notatu dignum.

Jed fola eff oculorum deceptio, qua priusquam

r

13I.

In excerpuis finis preíertim - ftudiorum

«ppareat, avolat.

Vocat mundi felicitatem

ib,

attendidebet, cum quo excerpta fint; com-

cculorum deceptionem , ne mundi illecebris,

metienda, alioquin fi orator vellet ea tantüm

U

nec laruatz ejus lxtitie, nec falfo gaudio fi-

excerpere, quaad folam pertinent mathefirn,

damus, eó quia ejus latitia fucata fit, que ut

fruítraneé diceretur chartis impallefcere, ole-

ait S. Bernardus Cor son imbuit, fed tenui

aimque propterea perderet; aliter enim Philo-

duntaxat. colore frontem pingit, ut ementita

logus excerpit; aliter Orator, feu conciona-

f^cte fuos. decipiat [etlatores.

Hc fufius

tor,iliter medicus;quisqueenim excerpit,qua

exhibita notari pofiunt fab titulo adveríario-

PMMWQ

ad propriam fpectant profeffionem,fibique etfe

rum, eó quia nec hiítorica fint, nec lemmata;

Ut veró excer-

"

x

QQ

poffunt ufui, & commodo,

ut etiam qua fubjiciuntur,

tores memoriam juvent ,. confultius femper

Legimus quondam rifui,veluti Numini cui-

34»

eít i horulis fuccifivis relegantexcerpta, quia

dam à decepta gentilitate quot annisfuiffe f«

hzc firmiüs memoriz imprimuntur,&hzrent:

' erificia oblata;ait enim Apuleius Deo r/4s per

incredibile enim eft dictu, quantum hac mix-

annua diverticula folemuiter celebramus, &

turaleclionis adferat memoriz fubüdij, &

ficut falíum efl numen rifus, ita etiam ementi-

commodi Oratoribus, plura enim ibi leguntur

tus eft mundi rifus apud Amos Prophetam:

qua funtvoluptati, aliaquze ufui , & multa

demolientur excelfa Idoli , feu vanitatis ; (eu

qua decerp(iffe juvabunt; quinimó felectiora,

ut legunt feptuaginta Interpretes delebuntur

G utiliora non tantüm chartis fcribenda, ve-

ararifás, ac f1 in idem falíum idolum, &

ruüm & memoriz mandanda funt, ut ufui fint

mundi gaudium reciderent: ita eft, ex mun-

familiari, poffintque iisdem decerptores uti in

di cultatellure verum gaudiumnon nafcitur,

publicis, privatisque colloquiis,

fed tantàm fucata pullulat letitia: non enim

fructus dat ea tellus , qu& non nifi fpinis, ac

$. XII

4 .üM

urticis fcatet, & ubique femina offert lachry-

(

marum, fepelienda in hominum cordibus foc-

O uomodo adver[aria excerþm!lzzx,

cundo feenore in mefíé miferiarü pullulatura:

ac ipitituenda, Perfouata eff mundi

letitia, cui f larvam detrabas non

hacque ratio , cur mundusnon latitiz collis,

fed vallis audiat lachrymarum , plorationis-

nifi lacrymas elicit.

que locus, ut indedoceamur , verum gaudium

132,

Ocantur adverfaria juxta prafens in-

hanc tellurem, necproducere, nec recipere, &

.. ftitutumà Drexelioin füa Aurifodina,

f1 alicubi ridet, fuos tunc irridet; fcité S Lau«

uz adhiítorias non pertinent, neque

rentius [uftinianus P/oratéonis , €& lacbrymas

De tnterioye .

ad lemmata; unde adverfaria funt ritus prifci,

rum vallis nuncupatur bic mundus, ut in illo

deícriptiones infigniores, fententiz, & fapiene

confliiiu e. 14

degentes nullum vertum nürint invenire poffe

tum effata uberiüs explicata,

Conveniunt

folatium.

lInflabilis eft, & per momenta des

igitur adverfaria cum lemmatibus, eó quia non

currens, cafibus plenus,periculis feptus,turbinis

fint hiítorica; differunt veró, quia fufiorem

bus agitatia , flutluationibus anxius, cladia

fecum trahuntexplicationem, — Sicut in prz-

bus vefertus , diffenrionibus inquietus , muta-

cedenti paragrapho lachrymas. propofuimus

touibus deditus, Deo contrarius, Celo diffimi-

fub titulo lemmatum adnotandas; quz perti-

la, virrttibus oppofitus, [antlitati inimicusy

nent ad excitandum pium . affectum doloris

& piis mmentibus onerofus,

: de patratis noxis; ita éconverfo hic rifumj, &

E 2

Hinc

Verani de Afgäiöm yr em. JA

Diffetaio L --

36

Hinc licétqui mundo adherent,videan-

fallant, cujus feminis fíecus in c»ifaol,' áut potu

»

tur deliciisaffluere, ac pluribus lenociniis ad

propinatus infanis fimiles reddit : nec intelli-

gaudia invitari, cum tamen rident, rifum fi-

it quidquam, fedfemper ridet , quifuccum

mulant ; quia fucatus eft rifus, pictus, Stfie

ebibit, Plures funt, qui minimé expectant

&u$; cui fi larvam derrahas, luctus effe de-

ut decipiantur, fed ipfi fe decipientes fuccum -

prehenditur, vel faltem inanis rifus, non ve«

hauriunt humanarum voluptatum , ut fimul

rus; perinde ac vel in frigido marmore vi-

rideart,ac pereant; idque eó nocentius, quó

dentur nonnunquam flatuz ridere, qui tamen

fe perite non nórunt; vel fi fciunt,adhuc pe-

rifus fimulatus eft, & fictus, quia marmoreus;

rire hoc inrifu malunt, ^Mundana gaudia ve»

nullusenim adeo infanus; ut lapidi verum tri«

ram nequeunt inferre letitiam; quia iisdem.

buat rifum.

Obfepiantur mundi illecebris,

indulgenti venenum propinant , & ad lethum

qui mundo faveat, rifum extimo ore often-

trahunt; fiquidem mundi gaudia venenafunt,

tent ; nonnifi in extremis labiis rifus ifte fuca-

uz placent, & nocent,

Cacodzmonis hac

tusoritur, & moritur: intusenim ridere ne«

frauseft fibiaddictos decipientis, dulce vene-

quit qui terrz, non coeli eft cultor ; nequeab

nüm in feculi voluptate iisdem offzrt, ut

hac arbore poma poffunt decerpi, que verum -

blandam mortem indehauriant. PulchreéBus g,j .

inducant gaudiüm,non enim amarz falices fa-

cherius Diabolus obfe[Ja [emel pettora molliff- Epipban.

mis fedu&lionibus decipit : [ic Diabolus calli-

pida producuntpoma, Fatuis fané ac. deli-

ris accenfendifunt, qui ementito, ac perío«-

ditate veteris artifici] condit blandimenta pec-

npato mundi rifui fe credunt, hi enim gaudie

£andis quomodo folent, qui mortiferos berba-

It

um, quod enixiàs cupiunt , & avidiüs qua-

rum temperant (uccos 1n condito , aut in Ali-

Y

nf

runt, cirilis perdunt, quàm enancifcantur, imó

quo mellito poculo nefcientibus propinare gue

neque amittunt , cum nunquam poffederint:

ffius mentita fuavitate componunt ; virus ae

non enim poteft verum eífe gaudium , quod

maritudinis obfcurant fraude dulcedinis . Pro-

eó ipfo quod quaritur, perditur.

vocat prits odor poculi.fedprafocat infu[us (a"

136,

Rifus quem mundus fuisexhibet, Sardo-

por in venis; mel eff , quod afcendit sn labis,

nicus eft, quia non gaudium,(ed mortem fe-

Perinde

fel eff , quod defcendit in vifcera.

M

cum adfert, quam ridentibus miferé infert ;

Diabolus per rerum carnalium concupiftentsas,

/quamvis homines fenfui, mundíque deliciis in-

voluptatésque illicitas blandiur. extrinfecitts

dulgentes ridere videantur , non tamen verus

G'infidiatur sntrinfecs. — lxcEucherius, ex

eíteorum rifus, fed vera verz mortis confi-

quibusconjicitur, quàmnoxium fit emnibus

temporale gaudium , & ijs prefertim , quí

gnatio, ut hifce congruat, quod Salvianus de

Romano populo edixit ; Sardomicis berbis

czteris imbecilliores promptiüs finunt fe de-

ermnem Romanorum populum pures ex[atura-.

cipi, in quostartareus hoftis potiotes fuas vi-

Lib 4 erud,

£um , moritur,& ridet : quia rifus mundi Li-

res exerit,ut obfervatUmbertusinquiens:Srez£

relig p

bichinz eft prodromus : habet enim Sardoni-

vinum purum babentes capita debilia ledit, fic

cus riíus mortem . comitem: etenim ridere

gaudium temporale cordibus. infirmis , nocet,

Sardonico rifu per parcemiam in eos torque-

Caligula referente Suetonio Lautiore convi-

tur,qui fibi indulgentes pernoxias culpasà

vio effufus fubiit in cacbinnos , Coff. qui juxt&

f

Íummo bono fe avertunt., hinc

;

ci;& cecinit

cubabant , quidnam rideret, bland?. quarenti-

ille

Óus, quid inquit, nifi uno meo. mutu jugulare

Non bene follicito weniunt. de pettore

unuimquemque vefiráüm flatim poffe.

Rifum

vifus

excitavit alienz neciscogitatio, quia rifüsin

Non bene maventi fingitur ore jocus.

Íympofiis , mundíque voluptatibus morti fa.

Sardoa non felix mala gramina paffus

ciliàs affociatur: hinc magna nominis cogna-

4rator

tio lethi, & lati,ut vix cognata nomina diftin-

- "Ridet, & in rifu triflia fata trabir.

guantur, fi aures pulfent, non oculis obvient;

ut nimirum difcamus ex hac nominum cohze

Sic rifus perimunt , bumanaqu

e gaudia

fallunt

rentia lethum effe , quod in mundi illecebris.

E : refiat Nemeji: f«va pianda mauu.

letum putamus: fpeciofum eft letinomen,fed —

lethale, cum ad lethum ita latantes rapiat.

tæ;ä

m

Quid? quod adeo mundi illecebris ad-

Suntgaudia, qua mundiilleeebre exhibent -

di&li fatui (int, ut licét fardonicum rifum effe

hamis paria ,. quibus pifces capiuntur, ut pe-

fÍciant, cui indulgent , eum tamen quarunt,

reant; exhibentur affix& efcz non apparentie

avidéque fequuntur? fe fugit hunc quiri(um

bus hamis, ut pifces decepti ibi mortem de-

fequitur, quiaà fineultimo avertitur & fugit.

glutiant, ubi vite alimenta capere putárunt ;

Pluribus hic rifus arridet,à quibus pretio eti-

pulchré Nilus Abbas Pste bujus fluxa ue te ob-

" parægmj?,

am emitur moleftiarum, & laffitudinis; quaíi

leclent, bami enim funt, ut pifces irretientes.

parum fit fine. laboreperire ; adhuc velit ho-

Difpliceant hajusmodihami, ne mors nobis

N

mo doloribus dolores fibi promereri; ut eó

placeat,

fit miferior , quó miferiam in rifu quarit, &

Fucatus :

fané, a;: larvatus eft mundi rifus;

349

mifer effe vult, quia rifui huic comiti omnium

cum nonnifilachrymis fcateat, ut nonabs re

moleítiarum adhzrefcit.

ridentes mundi voluptates arridenti fimilem

138.

De quibusdam Goz mulieribus id per-

iridi faciamus.

Iridem fi rorida in nube fu«

blectat ii«

fpicimus fuos colorum varietate o

hibetur, quod hcrbg utantur *daggog.ut viros

tUentes

De Induftria adhibenda in ciehdis, &'..goärccndïs Affectibus. 3-7

tuentes,quibus videtur iris ridere-flmui,*& are

nus, Nolite feduci gaudio rerum bumdk,imm, I F [al, 12

!]

/tidere; forma fiquidem, qua inarcum fle&ti-

enda in. rebus bumanis advertite : quia ni«

tur, oris curvitatem refert, colores labra refe-

mirum hujus fxculi rifus , nonnifi lachrymis

runt, & dentes adílantes nubes.

Placet qui-

fcatet , idque ex eo itidem conjicitur ; quód

dem pluribus depicta iris coloribus, quos ad-

poít effufam latitiam foleant & lachrymz

vetfo fole exhibet; ceruleum, viridem; purpue

fuboriri, ut veré fapiens dixerit exzrema gau.

reum,luteum, igneum, admirabili naturze

dij luiius occttpat, hoc,e(t. non afficit tantüm,

arte permiftos, & confufione quadam dilftin-:

fed occupat, quia nil nifi lachryma ex mundi

&os, alios ex aliis nexos, & tantá eorundem

rifu fuperfunt, utveré ralis fit rifus, ut nonnifi

venuítate, ut nullus herbarum , florümque

in pluvias folvatur lachrymarum; fitque la-

fuccus, nullus ? fapidibus, lignisve liquor ex-

titia foecunda parens,ac nutrix amari luclüs.

preffus, nulfus vermiculorum; conchilioruin-

Idque apprimé refert lignum adhuc vi-

142.

que fanguis eorum exaquet perfpicuitatem,

refcens, vividóque humido intus refertum ; fi

füperet gratiam,.

Verüm quaz nobis ridere

igni admoveatur : fiquidem ab altero extre-

videtur irisrevera plorat, fitque jris,ut cecinit

mo poít plura emiífa fumi volumina ad la.

DENT.

Pocta Réfus plorantis Olymp:,

Caufam enim

chrymas adigentes circumfítantes, flaam tan-

ha.

iridis difcoloris ( inveftigemus in humore effe

dem concipit; verüm altero in extremo illa-

deprehendimus; non enim apparet unquam

chrymari deprehenditur ligntim, ut nimirum

iris, nifi in nubilo; & quidam aiunt effe, refe-

difcamus, mundi rifum nonni(i in lachrymas,

( Libre32nd-

rente Seneca;aliqua ftillicidia , quz ad (olem

& fumumdefinere. — Neque errant,qui mun-

tar.quaft,

nubes transmittunt, & quedam magis coacta,

di delicias hujusmodi virefcenti ligno pares

quàm ut transluceant: itaque ab illis fulgo-

dicunt: tametíi in fucate latitie flammam

rem reddi, ab hisumbram,& fic utriusque in-

videantur fplendefcere; inlachrymas, & fu-

tercuríueffici arcum, in quo pars fulgeat,quae

mum ftatim definunt : pulchré Cyrillus Alex-

folem teci

pit; pars oþfcurior fit, qua illum

andrinus Definunt im lacbrymas delicia, que

Jæ»gæ.dma:,

excludit.

€ü APIAYIOYE$S, quà dulciores nobis videbantur.

Alij exiftimant, arcum fieri in ea parte,

Sunt qui mundi illecebras fimiles faciunt pel-

140

in qua pluit, & fingula ftillicidia cadentis plu-

lucidisfontibus. INobis peratvorum amana

viz fingula fpecula effe, à quibus folisimago

deambulantibus fons obviat ; qui élonginquo

reddatur; velíi hac Philofophorum placita

obítrepens ad noftros usque pedes gratiffimo

minus placent ; hoc certum elt , iridem tunc

fpectaculo procumbit , fi ejus. fcaturiginem

apparere, quando folis radij in nubem cavam,

adeamus e prerupto fcopulo modefítis deful-

humidam, roridam, tenuem, equabilem, quz

tibus videmus eum prorumpere, & in fubje-

inguttas liquari jam caperat in adverfum foli

&am ícrobem conche — fimillimam | effundi,

j efil)

be

pofitam refle&untur:- folarisradius cavze im-

cujus crepido arridente verno tepore flofculis

miffus nubi repulfà acie in folé refringitur,&c

variatur , ac gramine arridet.

Móxque in

quia folisradijfiguram ingenerant rotundamg

fuum excurrens alveolum pratapleraque gra«

to murmure luftrat.

arcuata nobisimago oftenditur, & ipía iris di-

Verüm dum . dnlces

Ícolor, quia partes aliz in nubibus tumidiores

Íecum advehit latices ad amaras defluit aquas,

funt, aliz fubmiffiores; craffiores aliz, quze

eft quippe mare , quod fuo gremio excipit

Íolis trajectioni obílant, & aliz quz prorífus

umina, qua varios, & fingulos terra tractus

impediunt: ex qua inzqualitate varietas ori-

percurrunt: ut nimirum inde diícamus, mune

tur illa colorum ex luce, & umibra apparens

e

$

di rifum, ac dulces latices , quos füis voluptae

qua& tamen tota venu(las licét mitabilem con-

tibus exhibet , nonnifi in lachrymas definere,

ciliet varietatem, fucata eít, non vera, & rifus

ac amaritudinem, quia ut praclaré Richardus

De exterimi-

ille arridentis iridis lachrymz funt quafi plo-

AZALionenAlà.

Qmnis dulcis aqta in mare de[cendit, &f dulce-

rantium nubium, cum in pluvías diffolvantur:

dinem amittit : tran[it enim mundus, & ejus

€.,19.

fi enimfol obtegatur , evanefcit illicó tota di-

concupifcenttia.

Verüm forían tolerabile fo-

fcolor iridisimago, &

ret, fiin folam defineret. amaritudinem: fed

tantüm pluviarum laf

chryma fuperfunt.

quod deteriüs, in lu&um pertrahit, qui termi-

Ecce mundi imaginem in iridis figura ad

num habet nullum , vt notat D, Bernardus

14l

EpifP, 44.

vivum expreffam fufpicimus, non enini mun-

Videte ue blandiens profleritas fui wobis faem

di gaudia lachrymarum imbrem duntaxat por-

abfcondat $ ne latitía temporalis lu&um vobis

tendunt, verüm etiam tegunt; nudam rifüs

eternum , G'operiat , quem parit ; & pariat,

imaginem deliciis fuis, acillecebris. mundus

quem operit.

Vult mellifluus doctor abetfe.

exhibet fibi addictis, quibus ridere quidem

&u nos caufam docere; nimirum ex zterno

videntur, fed extimo tantüm in cortice , quia

fletu, quàm noxium fit mundi gaudium, cui

;ræ?"f-

intüs lachrymis madent ,. ut non infcité Plu-

veritati calculum fuum procul dubio adjici-

tarchus contra fententiam Epicuri mundi

Unt , qui aternis cruciatibus , flammisque

gaudia ejulautes rifus dixerit, quatenus rifus

nunquam extinguendis addicli eó acriüs tor-

apparent, fi extimam cutem fpectemus: : eiz-

quentur , quo-liberius in mundi rifum 1c fe

L

lantes veró, i quod intus continent, introfpi«

efiuderunt,

ciamus, Seducuntur miferé, qui fe duci exti-

Prefentis vite gaudium quid fit, ut di-

142.

mo mundi vultu finunt ; nec fub larvatalzti-

fcamus, fufficit (i mare ipfum adeamus, hoc

enim plerumque ladteá nobis blanditur mala-

tialuctum vident ; h'inc recté monet Augu(ti« -

^

E 3

: c?ä,

L

28

-

Differtatio I s ;

ciá,ut ad illud trajiciciendtm nos alliciatx: ve-

Humanis fe dat obtutibus fpeCtandam florum

rüm ut fuis fluctibus, quos allexerat infepeliat,

regina matutinz lucis ad radios primitivas ve«

incautes, & fcopulos naves ad naufragium

luti ad faces ante mundi profcenium de more

urget.

fuccenfas, Erumpité foecundo parentis terrae

144

Imó non maretantüm, verüm etiam ra«

gremio, ubi jactis alté radicibus, & fpar(is un-

biduscanis quid fit. hoc gäudiüm edocet; fi

dique fibris inharefcit.

Ad falutarem mox

enim nobis rabidus obviet canis, cum dentes

lucis ufuram prodit generofz fobolis, & flo-

flatim oftendat, ridere quidem videtur, fed

rulentz famili£ copiofam exhibitura feriem.

fub perfonato rifu veram occultat rabiem, &

Plures ex uno caudice rami fparguntur in vit«

ficut helebore indigeret fatuis accenfendus,

gulta undiq—ue Ícabro Cortjce conte&a; pat,u.

qui rabidi canis inermem fe morfui expone-

lisque obarmatafentibus; tcuuiores inde pu«

ret fucati illius rifus fpecie deceptus : ita non

beícentes furculi varié emeríi fparguntur ,

fanz eít mentiscenfendus, qui mundi canino

quorum internodia frequentiores, ac teretes

L.

r fmn

rifui fidit, licét enim ridenti facie blandia-

fping fepiunt. Foliapariter geniculatim di«

tur, caninum tamen eít ejus gaudium , quod

funduntur in oblengum rotunda , tactáque

mordet, G interficit, — Canisigitur inrabiem

perafpera; quorum medium nervusinter(ccaty

acti fe exponit morfui, qui mundi gaudio ad-

à quo venulz plures per torum fparguntur

harefcit, qui carnis indulget voluptatibus :

ambitum usque ad extremum marginem cte-

funt ha illecebra mundi dentes,quibus letha«

nis incifum, ac ferrz przfeferentem figuram.

liter mordet.

Fafligium furculorum globulum vireícentem

145*

Luxuria, quà vel maximé fibi. addictis

fuftinet, feucapitulum mordaci lanugine re«

mundos eblanditur, tametíi ridentem videa-

fertum, inquo foliculus rofz protuberat in-

tur faciem przfeferre, veré tamen , & ipfa ca-

clufus in calice virentibus, aclaciniofis invo-

nino dente mordet : malus fiquidem vermis

lutus integumentis,

Móxque intumeícente

eftluxuria, que mordet ridendo, & perimit

hoc involucro difrumpitur calix, & intus oc.

confentiendo: hacenim cümcreditur carnem

cluía folia tolis depicta radio rubere incipiunt,,

mulcere, mordet ; cum blanditur cruentat,

ac purpuram induere , ut tandem explicatá

Devita Mo«

ut non abs re eam 5. Gregorius Niffenus ra-

totá foliorum pompá fuperbiat rofa purpue

fis ante m

biofam edixeric: Craudelis (aitipfe) domina,

reo fuperné colore perfufa , fubalbis inferné

dium

4c rabio[a luxuria eff ,. libidine quafi flimulia

unguibus ad calycis umbilicum coactis.

Ve.

fervilem mentem exagitans , pungens,& den-

rüm vix hec hortorum pulcherrima hofpita

ibus, velut canis mordens & difcerpens, Blan-

fuam explicat vernantium foliorum ambitio-

nem, ut ftatim deflorefcere , ac devenuftart

da videtur, & florida carnisvoluptas , fed in-

tus cufpis latet , quà inflicto lethali vulnere

incipiat,fítque propterea rofa extremum , ac

Lib.1. offic,

perimat, ut monet S. Ambrofius inquiens ;

lethalemorientis veris vulnus;quandoquidem

6, 18.

Intuere peccatorás latitiam, introfbice vulnera;

inter ejus fpinasnitidé cruentum moritur ver;

adeó ut nafcatur rofa finem impofitura ridenti

460

& vibices anima ejus , cordísque mejlitudif

veri, cujus etiam rifus,& fplenJor umbratilis

146.

Non mordent folàóm mundi gaüdia, fed

eft, quia momentó extinguitur. Infigne igitur.

quod deteriüs etiam lethalia infligunt vulne-

humani gaudii fymbolum eft rofa , cum non

ra, qua fi non fanguinem fundunt , animam

folüm fpinis circumfepiatur, verüm etiam eo«

perdunt ; fi exteriüs cutem non difrumpunt,

dem quaíi momento,& floreícat,& flacceícat..

t

intus dilaniant ; & eó funt hzc volnera gra-

Generatim mundi voluptates, G gaudia.

148.

viora, quó latentiüs inflicta, & noxiori fraude

flores dixerim extimo colore,ac venuftate al-.

fub flo(culis illecebrarum occultata. Has ver-

licientes, fed ftatim deficientes: rident quidem

In þraæm( 3e

futias, fallaciásque detegens S, Hieronymus

campi, G prata variis depicta floribus,venufta.

Jib. coment

40 leremiain,

loquens de fucato mundi gaudio ait : Lgsver-

coloribus; fed minimé diuturnus eft hic rifus;

fa (mendacia fubdolo melle circumlinit, ut qui

evanefcit enim cum flores flàccefcunt , cum

audit. uerborum . dulcedinem venena . pecoria

germina arefcunt: cum non poffint campi diu

non formidet,pacem pollicetur , ut graviora

florere, nec mundus diuturnas poteft fibi man«

bella exerceat 5 ridet , ut anordeat.

Certé

cipatis fpondere voluptates : perinde acquide

malorum omnium fcecunda parens eft mun-

quid floribus innititur, flatim arefcit; itaqui

di voluptas,cum noxia quzque fubdolo melle

florentibus fzculi deliciis adhzrent , florere

circumliniat , ne formidetur; & mellea dul-

diu non poffunt, quia caducis innituntur , &

li eyjy

cedine blandé alliciat, ut interimat ; Imó pe-

perituris inherent ? ftare nefcia terre gaudia

jores canibus funt mundi illecebrz,cum canes

volant, fi adíint , fempérque avolant: hinc

J lr

in alios fzviant, & propriis dominis parcant;

Ícité cecinit ille: Gaudia non remanent;fed fu-

quibus eblandiuntur: mundi veró gaudia a-

gitiva volant, Non folüm fugiunt profana

criüs fuos difcerpunt Heros ; eóque. fzviüs,

gaudia, fed totis explicatis alis volant , quia

quó tenaciüs iisdem adhzrent.

Ítare nefciunt, nec hzrere; neque mundana

147«

Non folüm noxia , & fucata eft mun

ii

effent, f1 diuturnaforent; vix nafcuntur, &

!j

latitia, verüm & itabrevis, ut vix nata fepul-

intereunt, & fi maneant, tcedium procreant,

chrum na&ta emoriatur, cujus infigne f(ymbo-

quia fpinis, ac moleftiis circumfepta.

Imo

lum producitur rofa non ob brevitatem tan-

adeo vana funt hzc gaudia, utPhilofomniis z;2, 4» 7o:-

cüm, verüm etiam quia fpinis circumfepitur,

equiparaverit;ait i pilc Profaqa gattdia

Jo*mniis fegh.

[unt

DeInduftria adhibenda in cïendis*,& Coércendis Affectibus,. 39

font fnillima, veniunt, & abeunt, occurrunt,

contingit, quia laxior, & folutior eft, & à qua«

&6 refugiu-ty priusquam comprebendantur,a-

vis craffiori materia fecretus,

Si non fplen-

volaut; nimi am quia referta vanitatibus.

deat; id oritur, quiacarethofte, nec urgetuf

Quis vani: .o:mniorum figmentis finat fe vel

adverfis; vel fortaffis, ut homines edoceret,

terreri, vel allici? cüm etiam no&turna vi-

neminem infua patriaillu(trem fieri,(ed fplen-

fiones contrarios eventus nonnunquam pro-

dorem laudis, & gloriz foris querendum etleg

nuncient ; utflere, vapulare, & nonnunquam

tuncenim fplendet ignis cum incipité patría

jugulari ; & interdum profperum eventum;

exulare;tunc tortet, (1 fit extorris, Hinc apud

quatamemn omnia plena íunt vanitatis; per-

T'erricolas ( commoretur, totus fplendefcit ;

inde cum fuisamatoribus ludunt fzculi gau-

quinimó licét mitis fit in lunz concavo ; apud

dia, quibus illudunt,

L]

homines quaíi inhumanitatem ab homine e.

Rifum inconft

anti

lune afpectui com-

149.

doctus, plerumque graffatur, non íolüm in

B fatyr,

parat Petronius inquiens: dele&ara illa vifit

Íylvis, verüm etiam inoppidis , & urbibus, ut

tam blandum, ut videretur mibi pleuum os exe

in iisdem exitialis fit flammarum crepitanti-

zr4 orbem iuna proferre, & redté fzculirifus

um fulgor, tectorum decidentium fragor, qui

cum luna cohzret.

Hac enim cteícens fem»

omnia feralibus replet umbris; nec ipíis parcit

per,aut fenefcens, nunquam eadem perfeve-

templis, qua facrilego pede ingreditur ; & fa-

xat,Íed (uípicitur modó curvata in cornua;

crasviolat aras. .. Noftra gaudia ut fint inno-

modoó zqua portione divifa, modoó finuatain

xia non in tetris quarenda funt, fed in coelis,

orbem : eadémque maculofa, fubitó przni-

ubi perinde ac ignis perennant: apud homi-

tens, & immenfa orbe pleno coruícat, repente

nes exitialia funt, & nonnifi damna inferunt;

De fallaciis

decreicit, fítque nulla, & in fua varietate taü-

quia ut fcité D, Bernardus Leritia late rei ín

tüm conílans, ac firma, mox pernox, mox

trifiitiam commutatur, ficut famma illius no-

pnþnt if 'Ul.y

£4.

fera, mox creícens, mox deficiens, nunc humi-

vi[ma fumus oecupat, & caligo,

lis, modo excelfa , nunc in aquilonem elata,

1jh.

Vera gaudia nonnifi in coelefti pattia e-

mox adauflrosdejecta. Nequeluna proprio

nanciíci valemus, in terris adícititia fünt,& la-

eluceícit nitore ; ied à Íole emendicato , cum

chrymas potiüs, quàmrifum provocant: fi

pro divería ad iolem habitudine,ita (uos mu-

mentem invadant; hancevertunt, ut defipere

tet aípectus, ut modó incornua curvetur, fu-

incipiat, qui fapere hzc gaudia incipit; unde

Épiciatur falcata, modo zqua portione dividae

Auguf(tinus Pbastafwata rerum temporalium

Is Pþlm. 7o

tur, fitque femiformis; modó in orbem fi-

afferunt fape deliram , infandmque latetiam ;

muetur, appareátque bicornis; modó pleno

excufferat procul dubio hanc.latitiam Salo-

orbe immenía terminetur, (itqueglobofa, &

mon, cum dixerit. rf repurav: errorem ,

modo nulla confpiciatur, adícititio fuo de-

leu ut alij legunt /n/aniam, quia nimirum lz-

Ítituta nitore: perinde (zculi gaudia tametfi

titia, que abhumanis hauritur voluptatibus

aliquid videantur nobis praefetreillicij, non

mentem dementat, t vere dixerit S. Lauren-

Ia fafcicule

tamen quod in iisdem placet, firmum eít, &

tius Juttinianus Tz/zs eff mundus sfle , ut non-

4]0r1$ €. 4Zg

diuturnum, fed (tatim evaneícit;quia perinde,

nifi 4b tnfipientibus diligatur : qui enim gra-

ac Luna,phafes (uas variant, ut qua rifum ex-

citabant, modo lachrymas eliciant,

tía celefti funt praditi , slluus blandas dejpis

eiunt voluptates : G eb majori laborant de-

rjo,

Quód fi nobis fplende(cere videantur ;

eotum flamma illicó moritura in füumum de-

mentiá, quó avidiüs inhiant voluptatibus hue

"

jus vit, qu& tot funtdifcriminibus obnoxiz,

finit lachrymis eliciendis duntaxat aptum ;

tot amaritudinibus fubje&te, tot calamitati«

hinc pyrauítz gaudium in patoemiam circum»

bus, & miferiis immixtz ; ut revera ftultitia

ferri a(folet de momentanealztitiaad flammze

fit in ipfis quzrere gaudia, ac velle rifu difflue-

fplendorem: hifce, qui gaudiis adharent, iis-

re: qui veré fapiunt, perfan&oria hzc fper-

que inhzrent flammis fe zternis addicunt lu-

nunt gaudia, quorurh focietatem. abjiciunt,

dentes inítar pyrauftz ridenti quadam fpecie

ne cum iisdem perire cogantur.,

circum flammam, feu mundani gaudij arriden-

oriri

Falluntur qui ab humanis voluptatibus

m.

tem afpectum ; cujus rifus fimilis eít fpinis ,

letitiam , prodire rifum autumant , ac

qua igne cremantur, utenim fpinz citó exu-

propterea videntur hifce inhiare , voluptati,

runtur, ita & rifus: vix enim exilit, vix ori-

bus, earámque defiderio teneri,

Abftergen-

tur, & moritur: egregié fanctus Ambrofius

dus eíthic error, qui malorum omnium eft

— In exbort.ad Sícut vox [inarum fub olla ita vifus finltorum,

origo;ac fons ille putidus, à quo fordes omnes

Nempe fpina cum ardent, fonant , G cit exu-

fcaturiunt, — T'ametfiterrenz voluptates fen-

runtur, ut nullus caloris fit effe&ius : unde $

fum extimé videantur afficere, non camen in--

de Judais dium eff, exar[erunt ficuz ignis £n

tus cor penetrant; ut vel inde edifcamus,non-

fpinis : exuflt funt emim (uo ráfu, & conflagrá-

nift fuperficiales effe quas mundus voluptates

ruut in Domini paffione, -

exhibet, cum extimam duntaxat illecti fenfüs

'151'.

Meritó mundi gaudiaigni zquiparan-

illiniant fuperficiem. — -Neque voluptatis no-

tut, occupat hic, ambitque (ub luna extimam

menclatione donaridebent , quia ut appofité

cceli faciem laté per fpatia circumfufus . im.

Nicetas Onis Voluptas.que nec ex Deo,nec im. Tnorat. 106,

menía, qua implet ea magnitudine; quá ele-

Deo fufcipitur voluptatia eft putidum excre. -

Gregorij

menta catera longé (uperat, Quódveró na-

A,E

f;li?"

meutum: cujusmodi ea eft, quam mundus

h

fuis exhibet fe&tatoribus; proh quàm deliri

tiva hacin fede »delitel('catf, nec Íc prodar, id

*

funt

--f 40

:

| Difïcrtatio I.

ET

funt homines! qili excrementum voluptatis

pinet amarorem ; quia ut te&té Dio Chryfoä'.Orar. $o

praferunt veris gaudiis ! funt terrens volu«

ftomus Poluptas feva quidem, && boflilis , &8

ptates fodomitica poma, qua licét extima fui

infidiofa ad[peclu , jucund? tamen, atque far-

Ípecie eblandiantur , intus tamen cinerefcunt

donium quiddam fubridens j occurritque,fertea

utexitium fucato cortice contegant, recté

que vincula juxta naturam;florida ac mollia,

Solinus. Referebant quidem fodomitica poma

Dicitur voluptas vincula ferre, quia quos fe«

fpeciem maturitatis , fed fpeciofe cutis ambi-

mel illigat, fortiüstenet, utvix ampliüs di-

zione favillaceam intrinfecus. fuliginem ab-

mittat; quia affueti mundi voluptatibus ita

fioudebant, qua vel levi preffu tatta fumum

lisdem implicantur, ut vix emergere poffint.

r

exbalet , & fatifcat in vagum pulverem.

Pleni hifce vinculis,laqueisque funt mun-

157*

1f4.

Spurie funt voluptates , quas mundus

di tractus,quos qui percurrunt, fibi cavere de-

exhibet, fucata gaudia, qua licét extima cu-

bent, ne iisdem irretiti necem incurrant, ubi

te eblandiantur , intüs tamen nonnifi exitium

Íenfui indulgere in animo erat : hifce irretiri

exhalant; larvata eft voluptas, & larvatus ri-

laqueis perindeeft ac in, mortis laqueum de-

| iäb.;.wz

i

Íus, qui ab illa diffluit , voluptati larvam ca-

labi.

Veréfardonicam praíefert humana vó-

lamo detraxit , ejüsque lacrymas detexit S,

luptas faciem, herbámque fardonicam fibi

Lib, de caflo Laurentius Juflinianus, ne impofterum nobis

emancipatis deglutiendam exhibet; cum hi e&

conntbio.. effetrifui , fed ludibrio, ait ipe: voluptas de-

infeliciüs intereant, quà fe feliciores voluptae

15,

tis adfpectu fore fperarent ; fugiendum eft

formis eft, & [qualida, puritatie inimica, pu-

dicitia exterminium , efca diaboli , peccata-

hoc dulce venenum, ne nos interimat,ad mot«

TUum incentiuum , mentis rubigos con[cientia

tem fiquidem properat, qui mortiferas fequi-

abolitio, Dei adver[atrix , animarum snter-

tur voluptates, qui corporis fenfui indulgetz

emptrix, & totius corruptrix boneflatu. Hauc

hacque ratio , cur D. Paulus corpus .noftrum

quisquis retlà fapit, qui vult vitamycupttque

dicat corpuseffe mortis; quis me liberabit de

dies videre bonos, fugiat, ejsque amicitiam,

corpore mortis bujus ?. quia fcilicet per patue

las feníuum feneftras mors ingreditur, & per

perinde ac afpidum, ac viperarum afpettum

borreat,

blandimenta voluptatum , quibus allicimur,

15f

Ecce quàm deformis, quàmlurida, quàm

nos perdunt: hinc Author operis imperfecti

Homä.s.z'n 1

fqualida, quàm noxia, & feralis eft mundi lae-

corpns boc, ait, corpus eff mortie, quia non vVie

Matth,

titia , fi larvam ei detrahas, & qualisin fefit

talibus, fed mortiferis ef obnoxium volupta-

videas ; nullafiquidem eít tam foecunda ma-

tíbus ; qui enim voluptatibus inhiant , iisque

h té

lorum parens. Hzc circeum poculum eam fi-

indulgent, detrimenta ab iisdem | patiuntur ,

tientibus propinat, quosé ratione dejiciat, &

non oblectamenta ; quia(flagellantur ab iise

. in btuta convertat; ut recté dixerit Seneca:

dem, non oblectantur.

Voluptatem bonum e[fe pecoris , non bominis ,

Moris apud prifcos fuit, ut Angerona,

158.

adeo ut fe homo fugiat,fi voluptatem fequa-

quz triftitiz przfidebat , intemplo Volupize

tur; féque interimat , fi affequatur ; ebibit

coleretur ; eó quia gravida lachrymis femper

enim circeum poculum, quod fitim acuit;

eftomnis humana voluptas, que omnium fer«

nonextinguit ; & venenum fuis dat potatori-

mé miferiarum foecunda eít parens, plásque

meroris habet, quàm latitiz, plüsque amarie

bus blandimento voluptatis delinitum , ut

777

blanda fit mors, quz inde hauritur ;. & dulce

tudinis, quàm dulcedinis,

. Quàm bene An«

Iu

venenum, quod ebibitur.-

gerona Volupiz adneclitur in eodem templo?

Brevis quidem eft voluptas,fed qua diu-

quia voluptas fine trititia, fine luctu, in terris

1f6

non ianvenitur,

Proinde cum fint homines

turna damna invehat: fallit ipfa, (ed non fal-

ceelo nati, folis coclettibus debent voluptati-

luntur, qu& ex ipía fequuntur detrimenta :

hac fermé unicé utitur tartareus hoítis ad ho-

bus inhiare.

Hinc D, Anfelmus inducens al«

In alloquiis

mines decipiendos, & capiendos, quia volu-

loquentem verz voluptatis Authorem, ait ;

caleffsbus,

1;5,1, (

pras delinita dulcedine , depicta coloribus,

Pota me torrente voluptatis tua, ut nibil jans

fif

fucata lenociniis, larvatadeliciis extimo vul-

mundanorum deguflare libeat venenate dul«

tu minüs cautos alliciz, quos perdat; cüm fit

cedinis, cui vera coeli voluptas fapit, huic de-

intus fornax fcelerum,metropolis damnorum

fipit quzvis terrena jucunditas, qua utpote

omnium , philtrum improbitatis, alveus vi-

inanis fitim quidem acuit,nunquam extinguit.

tiorum , peítis hominum, contagium mali-

Is moritur fame, qui terrenis ftudet fatiari

gnitatis, humani generis corruptrix, G totius

voluptatibus, qu: utpote umbratiles nihil ex-

naturz exitialis morbus. . Seligenda funt ve-

hibent fubflantie, ut non importuné dixerit

r voluptates, non fucatz ; non eft fanz men-

Joan. Tollen, Cui rei aptius profanas compas

tis eas delicias amate, qu nobis veras delicias

ravero voluptates, quam men[a Heliogabaln

1In cgt.rEccle].

furripiunt ; fi voluptatibus allicimur , eas

quam ad ludibrium amicis inflraverat, in qua

cibi omues à vitro ad imitationem veritatié

quaramus, quz verz funt, fuósque poffeffo-

res zternüm beant, ut nosmonet Auguflinus

effecti, irritanda potits , quáam fedanda orexi

inquiens: Voluptarem illam incorruptam , &

inferviebant : perinde voluptates epota fitim

quietam concupifcamus , £5 totum mundum

irritant, acuuntque, non extinguunt, neque

deridebimus,

Mundi voluptas eft mortis il-

reficiunt ;; quia ut recté S.Laurentius Juftinia-

latrix; nos allicit, ut perimat ; arridet, ut la-

nus: voluptas femper fiti terquetur, ut inepta

chryqxas eliciatg dulceffit; ut perpetuum pro«

fit alienz fiti excingueqdæ,

:O

Adeo

D*cInïdu&ria adhibenda it ciendis, &wcöïärccndis Affe&ibus, 41

^hf, u

EL

Adeo exiliseft volaptatis dulcedo , ut

metrant? Quifaniotis funt mentis verastaris

fami tollendz omnino inidonea fit, . Errant,

tüm ebibunt voluptates; quz à Deo fonte

qui corporis deliciis putant fe reficere; extra

bonorum omniumfcaturiunt, & fenífuum vo«

veritatis limites vagantur, & falluntur , qui.

luptates, carnisque illecebras contemnuntg

intra hatum deliciarum limites ; unde fatien-

quia non funt verz, fed fidiz; fucatz, non

tur, & expleantur,quaritant: ubi omnia funt

probatz, quapropter ait Apoftolus: //are

inania, & vacua,nil poteft quzrenti obviare,

f'uccintli lumbos ve[ivos in. veritate: quàm

quó expleatur. — Vera voluptas non eft , quz

apté, quàm vereé fubdit. p veritate : quia &

incarnis germinat illecebris; Larvata eft illa

non caftitatis vinculo fuccincli fint renes,lar«

MA

jucunditas , qua à corporis pullulat deliciis;

vate voluptatis mendacio capiuntur,& letha-

quinimo ulceribus fe fcatere prodit, qui deli-

li noxiz libidinis umbrà decipiuntur : hinc

ciis corporis fcalpi cupit: ulcerofa eft anima,

egregie Chry(oftomus explicans verba Apo-

Ho.mih'n ip

quaz hac laborat prurigine, ut carnis illecebris:

Epift. ad

ftoli; flate füccinili lumbos: weflros ; ait, €f

HGbc

J a.semf..

Ícalpi velit,. ut fÍcité Auguítinns monet in«

fubjunxit in veritate, — Ouare in veritate?

W

89p,4.

quiens eircum[lrepebat me undique fartago

eft enim cupiditas illufio, & mendacium y pro-

:

flagitiorum amorum , nondum amabam , &5

pterea dicit Prophbeta Lumbi mei. impleti funt

amari amabam, fecvetiore sndigentia,oderam

3lnfionibus, — .:Non efl ea ves voluptas.fed um-

sue minüs indigentem , quarebam quid ama-

bra voluptatis. Succintli inquit flate lumbos

venm amans amari s € oderam . fecuritarem

vefiros inveritates boc efl invera wolk

IPMI?'*

& viam [ine mu[cipulit : quoniam fames mihi

smmodeflia, & boneflate.

erat intus 4b intertori cibo , fou Deomeo : &5

16I,

Quisigitur tam alienus à fana mente,

3deonon benue valebat anima mea, & ulcerofa.

quis tam fatuus, ut à vera velit voluptate ex-

proiciebat fe foras. miferabiliter fcalpi avida

cidete, eternz felicitatis deftitui dulcedine,ut

«ontatdu confenfibilium. Animi igitur egro-

umbrz adhareícat deliciarum, quz plenz funt

tantis e(ít non fanz mentis avidé concupiícere

mendaciis, delinite veneno, circumfepta ve-

à corporeis confricari illecebris: — corrupte

pretis, & fentibus; qui pungunt, ut à veris

pus mentis, & faniesbanc quazrit confricatio-

fibi indulgentes expungant deliciis? Non eífe

a:;l.ä.z'n

pem: mensenim,quz fua gaudet fanitate ve-

veras voluptates, quas homines ex deliciis fen-

zis tantüm congaudet deliciis,quas folus Deus

fuum aucupantur;ex eo liquidó evincitur; quia

h,

€largitur,

folus Deus vera ett, plena, ac tota latitia ; ve«

16o,

"

Errat; qui verum putat gaudium,quodä

r3, & tota jucunditas compleCtens totum vo-

carnis pullulat deliciis, ex mundi germinart il-

luptatisambitum ; eft autem Deus à quavis

lecebris ; quia mundus cum undique urticis,

«orpotea concretione omnino difcretus , adeo

ac vepribus circumfepiatur , nonnifi vulnera,

, utin ipfo finecorporis confortio vera,& plena

& dolores fpondere poteft. Veribs cenfuit,qui

fit voluptas, que propterea oriri non. potelt

*

mundi blandimenta, carnisque illecebras fpu-

€x corporeis fenfibus, neque in iisdem reperi-

rias, ac fucatas dixitvoluptates, non genuinas,

zi, Fucata igitut, G larvata eít ea voluptas ;

quia cum verz deliciz nonni(ià Deo fint,quas

quam homines in externis corporis fenfibus

aucupatur homo extra Deum,verz non funt,

quarunt, & aucupantur; vera enim foli ani«

Blosmail.11,

4

.

fed fpurie, Hinc re&té Bafilius Poffguam 4

mo adherefcitj hinc Angeli, quia puri fpiri-

Examer,

veris in parad:fo delicits excidimus , fpurias

tus,puris beantur deliciisz quacorporis fen-

delicias nobis ipfis excogittamus.

1lmó non

fus demulcent , carnis duntaxat. eradunt fu-

Ípuriz iolüm, verüm & noxiz funt, quia mo-

perficiem.

Imo ita radunt extimam cutem,

leftiffimam rabiem adferunt, veprésque in iis-

ut intima difcerpant,vulnerentque pracordia;

dem,& dumeta latent, quibus inflicto vulne-

quia corporis voluptates venena propinant

m

re miferé dilacerant; ut poftquam ab iisdermi

quibus anima mifere inficitur.ac interimitur,

TT

fe fubduxerat S. Auguílinus teítatur inqui-

Lib.s, tono

Hinc recté S. Ambrofius quaft clavis quibus- zib, 4v ip

ens; Excefferunt caput meum vepres libidi-

dam fuffigitur anima corporea voluptatibus ; Lue.

ff. 61?-3-

num, Gnuulla erat eradicansmanu. — Quis

quia inflicto vulnere intus fauciant intimiora

blandas dixerit fpinas , quibus profundiüsani-

pracordia; & dum «orpori eblandiuntur;ani«

ma pungitur, & eó acriüs, quó intimiüs pe»

1am enecant.

M

é

,«ï -

N

*

a

-

A

a.

x

À

V

J

(

MU

E

V

P

N2

23

ax$y

N

w* (/ f

gj

N

5

N

t

t !Q

Y

Ju«ï

'l;

TCR

';'ï

. PA SI

b

h

eYY

MUA

AE

$ 3

Ivig

n

P CE.

j

&

Nv .

E ed

A T

W

E

(

e

Z

i.

i TYRU

a

i um w

j "

Ó

E.

NJ

/

E CTAR

z

d o

A

A

AV

N

N

AR

EEE o

VXy Y

P

*

SSSSÁRSNS

g

t

L D LU

Ed

Veravi de AffeBibus Tom, 1.

DIS-

4

æ,(xtz-) EO

LÀ

*

,

?

^

a eys

^

i

5

:

CX

[j

;

TAT SETSTSTSEAS AUE TE I

"

Q^ Q^

NO0^ «sO^

$

*

249

/;Q*

;

Puepubdetdebqiepdc- d qepd

DISSERTATIO Il..

Punguntur mundi illecebrz, quia noxiz,

ut humanus affcctus ab iisdem expungatur,

V

$L

Sireuius mundi cantus bomines demuleet, quos letbali famno

/äpz'ta.r 'z'n.'

£erimit,

9

n z

vj

"r

Unt, qui cum cantu deleclen-

«

LP

fice genera ; alterum, quod confopitos no«

.

$, u4

w

tur, veras in eodem putent

ftris in pe&oribusaffe&usirz,& concupifcen-

üp

7 M

MA poffelatitias aucupari, pra-

(?

tiz provocat , & inflammat ; alterum, quod.

N

fertim fi lufciniam redeunte

eosdem mitigat, & refrigerat ; fed nullum eft,

.

A

À

A

vere cum arbores frondent ,

quod veram ingeneret voluptatem, cum neue

herbe pubefcunt, prata ri-

trum fummo bono adhzrefícat.

Kpron

HOII'BS m

Scio übique

ultiformi explicata colorum

gentium opifices in officinis; remiges in navi«

pompa latantur,diebus , noclibüsque perpe-

bus, milites in caftris,operarios in iuis labori«

tuis fine intermiffione audiant canentem, Mi-

bus, cantu aliquo commune toedium minuere;

rantur quomodo in tam exili corpufculo, in

fed nulluseft, qui ex medulis iflis veram fe

tam parva avicula, tam grandis, & pertinax

haurire letitiam, ebibere voluptatem fentiat,

, hareat fpiritus, ut una cantás continuatione,

Plurimum adfert oble&amenti mufica. con-

geminatz vocis contentio fimul , & remiffio

flans longis, brevibus, acutis, & gravioribus

audiatur; G tam perfecta, tamque ingenio-

fonis,ac variis,oppofitisque vocibus,ex quibus

Í: modulatio , fonüsque adeo varius; qui

confona refultat harmonia.

Ubi enim vocas

modoó trahatur in longum fpiritu continuo ,

lisgenius in fuam fenfim delabitur artem, au«

modo. varietur inflexo ,. nunc diftinguatur

diuntur ftatim argutiole modulorum;, & ve-

concifo, copuletur intorto , protrahatur re-

luti bellà cadenres ad numerum charites, quae

vocato, infufcetur ex opinato: & nunc ite.

creduntur,quosdam quafi cincinnulos concin«

Y, taiji

ruf vocem revocet , & modulos przter opi-

nare, feu nunc duclum celerrimé fpiritum lib-

nionem commutet, nunc jucundé fecum fub-

rare , & veluti pennis in fublime promittere,

miffe murmuret, modó laxato gutture ple-

nunc ad ima, & in profundum devolvere , &

D

niori Íono modulos repetat , cantíimque edat

mox retrorfum à medio curfu. reprehendere,

plenum, remiffum, gravem, acutum, contrae

fempérque eundem fpiritum infleclere , ime

éum, diffufum, crebrum, attenuatum, & tan«

pellere, expectatum premere, fiftere, revoca-

dem derepente intermiffo fpiritu remiffum :

re, circumagere, quafi in turbinem, ut non

ea (iquidem efthujus avicule indoles, ut uno

uno ore, fed torno credatur vibratus.

Taie

anguíto gutture harmonice, & blandé expri-

eít artisingenium,ut improvifa dimiffione vo-

mat ea omnia, qua ars vario labore, diverfis

cem introrfum flectat , & furda quadam ti-

inflrumentis vix affequitur,

Verüm nonnifi

tillatione provehat.

Mirz fane huic datue

aérea, & inanis efthac voluptas, que à cantu

indu(lriz, quód vox eadem varié inflexz, & ad

petitur, cum cantus aliud non fit, quàm a£ris

numeros emifla hilaritatem excitet, quam f&

verberatio artequadam, vel naturz inftinctu

velit maftitiá temperet; & fufpiriis, trepida-

tione, modulatione , minuratione, concentu

efficta: certé nonnifi aerea effe poteít ea vo-

luptas, quz folo innititur a&re; verberatur

potis (it confopitosexfufcitare in homine affe-

a&r cantu ; & plerumqueetiam verberatur,qui

€tus, & excitatos iterumfopire, | Verüm ne-

ex aére verberato cantum excipit.

Nullius

que genuinam exhibet mufica letitiam, quia

ponderis effe poteftea voluptas , quz ex folo

cum conítans non fit, nec perennis minim&

'aére petitur, & in folo aére fundatur,

Quis

poteft hominem exfatiare: effluit enim vento

adeó mente vacuus, & ratione inanis, qui fo-

citiüs ea voluptas, quzà folo cantu diffluit,

lidum exiftimet, quodfolo aérefulcitur? ad-

Quéd fi cantus ab honeflate defleCtat;à

3«

ferre aliis nequit, quod fecum ferre non valet,

vera tunc prorfus exulat Iztitia: & quamvis

&.

Alij non avium fono, fed hominum vo-

ridere tunc videantur, quihifce oble&tantur

cibus vel maximé delectantur: fed vocalis

cantillenis, noneorum rilum vera lztitia pate

tantüm eít, G inextremis labiis ea voluptas,

turit; etenim etíam turdi, noduz óbjectu ,

u ex mufica hauritur.

Fateor plurimum

viftique dicuntur ftatim canere, & obítrepere,

in hac toboris effe ad humanos affe&us cien-

non inlztitiz argumentum,fedin timoris au,

gmentum; c quiahorrentes ftrident. Rifum

dos, & coércendos; duo fiquidem dantur Ia

€x

f

m

M

Punguntut mundiillecebrz, ut affe&us abiisexpungatut, 43

diüs dele&tant : -cicatrices doloris, -& vulnera

ex pavore ottum evincit, quod de Ariftomene

triftitiai non obducunt, qua ex lafcivienti can»

martat Apuleius inversá lenticnlà operto ;

lt lachryma (aitipfe ) fepicul?.de gaudio pro-

£u. hauriuntur voluptates,

DDeclinandus itaque hic.cantus, quinon-

XS.

deunt, ita& in illo nimio pavore rifum nequie

«i continere , .de zriflomene Tefiudeo fatius.

aifi amaritudine animum períundit, anullim-

Huic rifui parem dicas , quem cantus exulci-

ue effundit veram voluptatem; nullam íe-

tat , non ex genuina prodit riíAs latitia, fed

«um affert jucunditatem: immo venenum ad

ex animi potiüs concepto moerore , ob immi«

secem paratum exhibet bibendum, ;non per

:0$, fed per aures, hinc fcité D. Valerianus.Ni-

mentía undique pericula, quibuscircumvallan-

tur, quihocce deleClantur cantu,quem galli-

cienfis Epiícopus Refugiendus eff ergo áfle o« Hemild,

ïX

€is fonus ,. qui bumanis pettoribus dulcedine

nzíymboliceexprimunt; ovum fiquidem pa-

riture obítrepunt, G cantant; nonramen ve-

fua amaritudinem fecit ;.&9 perfuafione qua«

rus e(tcancus iíte, :qui prodeat ex interna ju»

dam melliflui cant&s. frequenter amortifera &-

cunditate ; fed fingultus, quatenus gallinz

ggris venena commifcuit z. 3ff$ funtlaquei,qui-

partás dolore correpta fingultiunt ; ut enim

us famulantibus inter catera vuulnera Diaboe

Jus Jbominum mortes -operatur, . Cuis none

notat Columella parzturas fe gallsne teflantur

erebris fingultibus. AOblttepunt, cautántque

nifi corruptementis, & malé fani judicii ri*

deat inter imminentia pericula pluribus «ire

gallinz edito ovoob dolorem , eà quia ven-

ter vacuus vaniffimum flatim fufcipiataérem:

umfeptus difcriminibus? premendus eft hic

. ádque ad amuffim vanitatem exprimit, qua&

cantus,ne ipíenos premat,& (imul interimat;

«antui adhazrefcit, obftrepit ifte, gracillat, fed

excutiendus ,'ne noceat: 4Ve;o ( fubdit Vale.

inftar gallinarum non in latitiz incitamen-

rianüs) znfidiofis cantibus credat, nec ad illa

Jibidinofa wocis obletlamenta re[pictat , qua

tum,1ed in internidoloris, & concepte va*

fitatis argumentum.

3

eum obleclaut, [aviunt $ eum blandiuntur 0C«

Adeo affinise

ft fletus ;antui,ut apudHe-

cidsunt, Exulata profano cantu vera latitia,

40

brzos uterque voce eadem Jebofarotb expri«

qua& nonnifi à cordis puritateoritur.

6,

Cantuslaíciviam redolens par eftinfidios

gmatur, üt moneamur , fletuni à cantu mundi

non fejungi, cum utriusque rei notio in una

fis avibus, qua alias cantu alliciunt, ut capian-

eadémque voce nectatur: eít enim cantus ab

tur: cavendum (l ne inculpzcaveam injiciae

honeftate deflectensadeo fletui proximus, ut

mur,capiamur profano cantu, Diaboli la.

À fletu vix fecernatur. — Cygni cantui perfi-

queis: laíciva carmina occinentes fatanici au-

«upis vices.gerunt , ut monet Valerianus in-

Homilg,.

milis eít, qui profanas aures demulcet; immi-

nentis fcilicet mortis feralis prodromus;

quiens: 4vrequenter videmus blandis fibilis

licic temporalis fit cantus, eternam tamen

Aves decipi, & bebetes feras inlaqueum snortis

- prafagiimortem, ut fcité notat Petrus Ber-

dulcedine vocis impelli : fimilis eft aile&sffiag.

V. caniart, coriusinquiens: Gantus falfu efl mundi la-

eaufa mortaltum, quos dulcifoni cantus cura

titia, qua falfae[l, & vana; & fimiles funt 4ta

jfolicitat , at bomo aut eapiatur , aut capiat,

canentes Cygno : avis enim baceff,qua conti-

. TuncMulier quamvisvirtutum cuitrix,

r

& caftiaus ftudiofa florem corrumpit pudici.

140 in fluminibus ver(atur.: «ujus cantus pra-

fagium eff mortis z fic latitia temporalis fignum

tia, G meretricis nomen induit,cumcitharam

eff eternamortis. Cygni efum velutiimmun-

aífumit, dulcifonos emittitcantus , & vaga

"d avis lege Mofaicalegimus interdictum; ut

circuit urbis plateas, vel in theatro lafcivicin

'inde moneremur mundi cantus, « fallacias

fono: definittunc effe virgo, cüm cantu de-

declinare , quz nonnifi &ternz necis praeíagia

le&ctatur, quo virorum aures demulceat, Id-

funt : refert Cygni cantus hunc mundi can-

que innuit Ifaias inquiens Sume citbaramzir- Cap 2328

tum, cum uterque imminentismortis fit pra«

«ui civitatem sneretrix. oblivioni tradita,

fagium, " Neque quidquam in hoc cantu po-

bene «ane, frequenta canticum , t memoria

teit utilitatis reperiri, cum fit aurium potiüs

&uifit, Cümprimum «opit Tyrus laícivire

àn cantu, pudicitiz ornamentaabjecit; & me-

ludibrium, quasdemulcet, ut mgrgüuræmpr-

tetricis haufit dedecora; :& mulier (( domo

ti blandéaditum adaperiat.

Falluntur igitur, qui profani cantüs in-

excedat urbem luflratura, ornatu.compta. ci-

ani modulatione putant, verum ad fe poffe

thará, & cantu adblandiens ca(litatem profti-

tuit, . Nequit puellafibi de virginitateeblan-

gaudium trahere, przfertim fi impaurirate

confuta, fcurrilitate compacta fintcarmina,

diri, f1 in publicum prodeat alios provocatue

raad amandum; nobis Ifaias exhibet Tyrum

quz concinuntür; redoleant proptarea, fapi-

ántqueluxuriam. Quid talem cantum dixe-

virginem,quamdiuàcithara, G&«cantu abíti-

rim? quàm verz letitiz venenum, veri gau-

nuit, fed.cüm primüm coepitin cantu lafcivi-

dii peflem, verz voluptatis internecionem ?

ze, fit ex virgine meretrix : circui efoitás

D

Laíciviens fiquidem cantus intimum fubitani,

dem meretrix obliutoni traditabenecane, Pe«

tulantia canendi, & circumeundi procnl fit à

mumyperniciem ingerit certiffimam, acinno-

centiam, cordisque puritatem,à qua vera pul-

virgine, fi pudicitieflorem incorruptum cu-

lulat latitia, verum oritur gaudium , interi-

ftodire fatagit: cithara,S& cantus Tyrum aliàs

fnit,

Ea eít cartarei hoflis vafrities, ut etiam

virtutumcultricem«onvertit in Ícortum.

9.

ad nocendum inftrumentis utatur, qua pla-

Quéd fi dicas, laxandi animi causi, & ad

cent, quzque eó acriüs vulnerent, quó blane

excutiendum meerorem, luctimque abjicien-

F2

! dum

Ferani de Ai"c&zöuf* Tom. l.

44

Differtato - 1I,

dum te exe'mplo Davidis fono indulgere vo-

quillat, & fpiritumt. excitat prophétie, — Ef

cis, & citharze : fcias unà cüm moerore etiam

cantus ifte, quo turbata mens pacatur, tumul-

pudicitiam excuti 5 etiam filia Sidonis duro

tus paffionumfedatur , & quidquid in. nobis

. premebatur vinculo , & diro angebatur moee

diflonat ob pravos affectus in- quendam redis

rore, & tamen dum Affyriorum vincula fono

git concentum harmonicum ; quatenus ree

lenire contendit , captiva fit impuritatis, ac

primit immodicos affectus, motüsque omnes

in vincula fe injicit turpitudinis Er rur[um

utriusque appetitus irafcentis,& concupifcene

Jf*i« cap.n3»

tis ad normam componit recte rationis; eít

y 170*

fornicabitur cum untver[is R egibus terra fuper

facietm terra ; xametfi in una tantüm urbe ci-

enim hzc concordantia, quz affecliones, GC

tharam pulfaverit, ac dulcifonos emiferit can-

concupifcentias carnis fedat , duritiem cordis

tus, ubiquetamen Reges accerfivit; licét enim

emollit, fle&titque in Dei obfequia; animum -

cantus, cüm lafcivit, in una tantüm effunda-

demulcet , & totum hominem internà per«

fündit lztitiá.

Potis eft cantusifte ad huma-

tur urbe, per urbem tamen latiüs diffunditur;

& Reges plures fimul inficit licét diffitos; ubi

nos mores componendos, ad pietatem homi-

enim vox lafcivit , aurésque blandé demulcet;

nes fle&tendos,imó zgritudinibusanimicuran.

dis nullum alexipharmacum hoc cantu aptius,

eminus, & ubiqueauditur; quia publicé pec-

cat, qua publicé lafcivos non reformidat can-

Idque caufz; cur Clemens Alexandrinus poft

tus: neque verecundaerubeícit in (celere,qua

recenfitas Poérarum . fabulas de. Amphione

impudenter incantu tripudiat,& cithará: ubi

Thebano,de Arione Methynzo,& Tracio So-

cantus lafcivit;ibi honeftas profternitur,à qua

phifta;qui folo cantu lapides polire,&aptare vi.

canens deflectit $ non enim rectus eft cantus;

fus fuit ad moeniü flructuram, ferarimque ci-

cüm rectitudinemà fe excludat : non eft can-

curationem ; quinimo etiam ad annofas quer»

tus vox directa, fed inflexa; non reCta, fed

cus, fagos, tilias, ac reliquas arbores é fuis e«

fracta, quó difcamus,nil recti à cantu illo;nil-

vellendas locis ; hec fubdit de coelefti cantu

In adkort.

que integri prodire, ait Iidorus Cantus eflin-

inquiens : Pzde quantum potuerit aouum can-

ticum; bomines ex lapidibus 5 & bomines fe-

ad ggnte:.

flexio vocia nam (onus diretius eff. Moerorem

igitur non excutit lafciviens cantus , nec lati-

cit ex feris.

Ille dun-

"Tametfifinthomines faxis duriores, tu-

'"c

tiá diffluit, fed triftitiam ingerit,

taxat cantüs mentem exhilarat, gaudium ex-

pibusque obítinatiores, quamviseorum mo-

citat, mentem tranquillat, qui Deo laudes re-

res belluinam (apiant feritatem;beneficio tae

men hujus cantüs emollefcunt , flectuntur in

pendit.

9.

Joram RexI

/fra'öl; & Jofaphat Rex Judee

virtutum ftudia, & belluinz obliti feritatis

I nf

Li. -9;0'-60

; 1 [TEN

prodierunt in przlium adverfus Regem Moab,

pietati unicé adhzrefcunt; pulchré S.Augufti-

Accerfitur Elifeus, qui de belli eventu exitum

nusait: Qwanttum flevi in Hymnis, 8 canticis

'prenuntiet. |Sed Elifeus feveriffimé objur-

zuis fuavé [onantis Ecclefte tue voribus com-

egavit Idololatram Joram, & verbis cum illo

motus Acriter! voces ille influebant. auribus

egit afperioribus. Jofaphati autem annuens

meis, & eliquebatur ueritas tua in cor imeum

voto prafaga mente munus tandem intentat

& ex ea efiuabat affetius pietatis, 6$ currebanut

Prophete obire; fed priüs Pfaltem petiit,quo

lachryma, & bene mibi erat cum eis, — Cantus

in augufliores Dei laudes fe effunderet Nu»c

igitur Ecclefiafticus, quo laudes Deo pangune

AOUR 6.3»

autem adducite mibi Pfaltemy,cumque caueret

tur ferinosabigit mores, & piosin Deum fo-

fU. s.

Pf[altes fatla eff fuper eum manus. Domini.,

vetamores, & cor lapideum per oculos lique-

Quid quód Elifeus Pfaltem. petieritad pro.

Ícit inlachrymas; ac inomnem efiluit fancti»

phetandum? quid càm prophetia harmonici

12.

modaüli? cantus modulatus aures pulfat, quas

Imó non folüm pravos compefcit hic

demulcet; Prophetia autem nmegotium eít

cantus affectus, cordisduritiem emollit, ac

gratiz, qua mentem illaminat ; ac fuperna

devios componit in homine mores. Sed etiam

revelationis arcanum : at à Pfaltis cantu, non

Domones ipfos fugat.

Neque aliter David

à Dei inftinctu Elifeum prophetáffe putat Ra-

Domonem fugavit,à quoSaul divexabatur s

binus Salomon cenfens,(piritum prophetiz ab

quàm fono, G cantu (Quandorunque fpiritMf , meg. cap.

eo receffiffe, eó quia exafperatus fuerit contra

Deimalus arripicbat Saul, tollebat David cí- 16,v,25.

tharam, 6f percutiebat mauu fuá, && re(ocillae

Regem Ifraél , ac proinde ope Pfaltis capiffe

fpiritum reftaurare prophetiz deperditum ob

batur Saul: recedebat enim ab eo [piritus mae

Ohnfuf

verba afperé in Regem prolata ; fed putárim

lus. Cum David lyram pulíavit, duli plectro

HP.;,

cumLyrano,P faltem petiiffe ad (edandas animi

Doemonem propulfíavit * cüm epinicia Deo

permotiones, corporisque paffiones,.

cecinit,lugubreepicedium cacodeemoni pepi-

IG,

Mentem igitur tranquillaturus Pfal-

git; tunclaxiüs fpiritum ebibit prophetiz; &

tem expetiit, ut beneficio cantüs animi af-

cum cantu gratiam haufit uberiorem. Cantus,

fectus compefceret, eít enim mufica divinas

quó Deo laudes concinuntur, non Íolüm eft

concinens laudes paffionum quies, & prophe-

divinz laudis cantatio , verüm etiam lugubris

14.

tiz illex: appofité Lyra ait;: 442 boc autem

Domonum lamentatio; qui mocftiffime lu-

genr, & acerbiüs excruciantur : ícite Bafilius

. quód fpiritus tangat cor Propheta facit eleva-

tio mentis per devotionem,ad quod juvat mes

Seleucienfis de Davidis cantu Doemonem ex«

lodia 4d boc ordínata. Concentus igitur pius

cantante ait; Legatos bumane excepit David,

Q mox erat in armis [piritus, Pfalmus eniu

n divinis laudibus occupatus mentem tran«

J.

Plunguntulrmundi illecebræ,Ut affectus ab iis cxpurngatur; 4$

& lyra, G gratia, & arma (unt in. Demonem ,

ftent fercula ferculis, fudet coquorum , &

loquebatur tantim , & boflis vincebatur : &

ancillarum exercitus, natent vino penuaria;fa-

lyre melos veluti telum jaciebatur in Demo-

tifcant frumento horrea, afportentur vina

uem. Quis audivit tropbeum cantibus exci-

generofiora é provinciis magis diffitis; fcin-

[471 474 P

Verüm hac trophzea nunc Ecclefie

dantur maria, omnésque terrarum tractus la«

cantus excitat, dulcedine fiquidem harmoniz

bore improbo excolantur: imó ne quidquam

Doemones fagat; quos detriumphat.

defit hilce gula illecebris , congeruntur pi-

Ácium rariores fpecies ; avium delicatiora ge-

$. 1.

gera, & quidquid flumina, maria, fylvz, cam-

pi; a&r habent delicatioris : hacque ad pro.

AGula Ilecebris avvertendus bu-

ritamenta condita, utjam non ampliüs piíces,

aves, & fera fed in faccharum ob dulcedines

guanus affeitus: qua enim fercula

genirem implent , mentem euacu-

videantur degeneráffe , cuminnatent pifces

ant vera refeciioue,

veluti in facchareo oceano, procumbant fac-

charez ferg faccharea inter pafcua, volitént-

r3.

. Eque v;erurm gaudium à gulze pfoficifci-

que faccharez aves facchareas inter fylvas, Le«

tur indulgentia, adeó ut deliciz gule

gimus in Haliogabali conviviis exhibita fuiffe

verum neíciant gaudïumenutrire:ne-

innumera ingentium epularum fercula; An«

que qui variis gula illecebris famulantur, ve-

tonij, & Cleopatrz conas fuiffe lautiffimas ,

quaque inimitabiles dicerentur..

Vitelij pa«

xum poffunt gaudium deguflare, neque veram

ebibere lztitiam ; cum cibusinteger non pla-

tinasluxuriofiffimas, Imperatoris Veri cone

ceat,integram nequit lztitiam adferre, Eft vo-

vivium pretiofiffimum, Luculli convivia adi

luptas,quam in ferculis , & poculis quarimus

omnem uxum compaéta, & alia prandia Ca-

nobis cum brutiscommunis , hominémque

ligule , aliorümque prifcorum hominum,

adiun,

propterea in brutorum dejicit coecum,fi nimia

adeo fumptuoía, ut Vulcanus in iisdem coe

fentts

fit,

Quóà enim major eft voluptas , quam à

quendis defudàffe videretur,& Flora fuas ac-

luxu haurimus ferculorum , eó fortiores in.

civiffe ancillas ad flores [fpargendos, & Gra-

H

furgunt in nobisbrutales motus , quibusà ra»

tias ad balíama effundenda.

Neque deerant

tione dejicimur: deíinit enim effe homo, qui

muíz,qua voce canora perfonarent ad. nu-

nimio hau(tui indulget, qui copia abutitur fer-

meros Apollinis citharam pulfantis; Gex

culorüm : qui calices avidiüs ficcat, rationem

Mufis aliz choreas ducerent, aliz tibias in«

fibi exficcat, quia utrecté monet.. S. Lauren-

flarent.

De ji;ärz'e;'a-

9f

te €, 2«

tius Juftinianus: Hé; eff erapula ratto cefpitat,

Neque ad' generofiora fupped.itanda fa-

If

sntelle&lus obtunditur , confilia deviant , judi«

lerna deerat vitrum affabre figillatum, neque

eia fubuertuntur, — Avertenda eft mensà po-

majora pocula argento nitida, && auro pretio«

culis ex(iccandis, ne ipía nosevertant, G in no-

fa. Pocillatores plufculi fplendidé amicti, ut

bis rationem exíiccent , quae immodico im-

etiam puelle fcitule miniilrantes fercula de-

mería potui naufraga extinguitur? infuaves

ferebant, & pueri calamiítrati etiam gemmas

funt illz deliciz, qua à potüs fuavitate bibun-

excavatas in poculo exhibebant: utinamhzc

tur, cum fuospotatores ufu deílituant ratio-

prifcorum convivia, noftris non emularentur

nis: nutrire non poffunt illae ferculorum de-

temporibus gulz indulgentes illecebris; quz

liciz verum gaudium , cum necem inferant:

minimé verum poffunt gaudium ingenerare.

fatis nobis memoriam reífricat mortis cibo»

Quinimó ferculorum copiam pediflequa ca-

rum indigentia, famésque (timulans: nec pro-

pitis gravedo comitatur , mentis oppteffio,

pterea neceffaria eft hac fuperfluorum cibo-

ftomachi dolor , & totius corporis egritudo;

"

rum digeítio, utad mortem nos impellat. Ne-

quz omnia evincunt non poffe gulz illecebras

que conlans eít, & firma ea lztitia, quam gu-

veram adferre lztitiam, cum doloris ac zgri-

lz illecebrz parturiunt , cum modiciffimo

tudinis fint potiis putidi, ac corrupti fontes;

adeo ut ferculorum delicig aon tam vanz

tempore tranfeant, & ftomachum aggravent;

tamdiu enim íentitur ferculorum fapor,

fint, quàm perniciofz,cum morbos procreent,

h

quamdiu deglutiuntur, hoc eít in tranfitu;

eà periculofiores, quà uberiores fuerint, quae

v.zi.

adeó ut quod delectat;traníeat, ac ftatim defi-

ex ferculis hauflz funt deliciz; ut fcit? di-

nat deleclare, & incipiat gravare; recté S,Pe-

cantur gule voluptates corporis gravamina,

Opufcul, 49«

trus Damianus Totzus. nofire voluptatis iter ,

& bzcvectigaliavoluptatis. Exulant à vero

'CGP;Z«Q

eui tanta ambitione [eruvimus brevilfima unius

gaudio ferculorum illecebrze,cum corpus con-

palmi fummá concluditur : brevitfimum, &

tra mentem farciant, aggravent, & premant ;

fugax eít iter harum gulz illecebrarum, cum

ut tunc eó agilius in animam corpus debac-

tunc incipiant quando tranfeunt , definántque

chetur, quà obc(iàs,. obtufiisque pinguefcit,

cum tranfitu.

recté Ifidorus Pelufiota £/5, g. epifl. 227. Si

14.

Mirum fané, quód ad csptandam hanc

delicatis epulis &5 Iuxu diflendere corpus tuum

fugacem lxtitiam, hanc breviffimam volupta.

vela, infcius ipfam contra animam armabis,

rem tantum impendant. homines laboris, &

46 refratlarium reddes.

pro palmari flomacho ingentia fument fumi-

Armis tunc corpus adverfus animam fe

16.

bula, ferveat tripedale ahenum, caleant Babi-

muhit, quando fercula deglutit , &excibos

lonica fornaces, eeítuent ingentes ignes; fuper-

rum;potüsque nimia copia veluti abarmamen.

j

tario

Diiïeztatid n

46

tario defumït loricas, fcuta, lanceas, gladios ,

nij, ut exoneratus animuä valeatad -ïuprem'ij

jacula, & reliqua armorum generaadanimam

& altapertendere, ac conícendere ad virtus

expugnandam : quidquid enim indigentiz (u-

tum faítigia, poffitque ad ipfum pietatis Aue

erfluit, idonea materia eft armis hifce cuden-

thoremaliger pervolare, XlocElias probat;

dis: hec pugna verum nequit gaudium ine

'qui dominici continuatione jejunii.defoecatus

generare, neque hec inter armorum genefá

à carnali pondere mortis , victor evolavit.ad

poteít fpiritus foedus cum corpore inire,cum

«elum, Quàm redtedixit filius.ille defertor

Surgam; &5 ibo ad Patrem. . meum : fiquidem

peringeíta in ftomachum fercula, & plura

exíiccata pocula feedus ipfum , quo corpus

jacebat. deje&us inter porcos, qui dixitfur«

adnectitur animz difrumpatur.

gam; hoc e(tiacebat fqualidus;viuis-depretfus,

17.

Dulce eft venenum, quod propinant gu-

qui furgere cupiebat ad refipifcentiam: tunc

12 illecebrze; interficiunt,& damnum inferunt

intellexit fe-lapfum, fenfit ruinam,G tefipuits

cüm placent ; fzviunt, cum eblandiuntur; quia

«um wacuus ventre à pondere «efcaram libe-

remunt, aggravant, non reficiunt epula ; fi

rum fe (enferat : efcarum copiaeum in luxue

imodice fint;& eó funt tuncfeviores,quó fua-

riz coenum dejecerat, fed jejunium apprehen-

viores & molliores blandihns palatum «iril-

58 veluti manu eumé ceeno,porcisque extraxit

lant; unde rejicienda efl hec epularum lauti-

proinde exclamat furgam ; & ibo ad. patrens

ties, abjiciende funt hz gulx deliciz, qua

4ueum.; Sentris onera porcorum eum dederant

necem fecum adferunt: & in hoc differunt à

fervituti; fed vacuitasftomachi ad priftinam

fpiritós deliciisquia illz f1 poffideantur , ag-

eum evocat libertatem : J5o adpatrem meutus

T

gtavant; fpirituales veró epula? vera jucundi-

eaquidem (pe, quá pater eft, quia tametfi per-

tate mentem replent, cum habentur, utredé

diderit ipfe; quod erat filij, non tamen patet

me dt'fciplïm

notat S. Laurentius Juftinianus, qui indicans,

amifit, quod patris erat.

Urgentur pattis

&

gnonaft. con-

a

quo difcrimine dittent fpiritüs deliciz ab illis

viícera iterum filium genitura per veniam, :

«yer[.eop.29.

gulz ait; Long) 4 carnalibus [piritualia dr-

quibus filius fe feparaverat per crapulam, lvit

flant. alimenta, & avidiori fumuntur defide-

ad patrem reus, fed pater vifo - filio reatum

río. Exrepletione enim carnalium .bebeta-

€ooperuit; &ut non Judicis, fed patris offi-

gur mens , fenfus obtunditur, animus diffpa-

«ium impleret, non fententiam dixit, fed ve-

£ur, venter diftenditur,calar naturalis acceno

niam dedit; faiis fuit patri refipicentia filijs

ditur , corpória organum bumoribus prepedi-

«um dixit pezcavi in calum, E coram se.

£ur.

Qs

Ex fpirituali verà refetlione irradia.,

Non terrenus pater fuit, íed coeleftis,

zur intelletlus , exbilaratur cors jucuudatur

cum dicat peecavi coram te, cuiaperta funt,

|

^

W".Su

animus & culefli charitate inebriatur affettus.

j

& prafentia, quz in ccelis, & terra geruntur:

Carnales quoque epula faftidium creant; [piri-

& fubdit, Ez jm non fum dignus vocari filius

suales autem acuunt. defiderium z. il2 onus

1uu5 peregre profectus fuerat, G in regionem

longinquam fugerat ; fed accufatores fuos,

corport, i[ie deletiabile ingerunt gaudium wmene

£j . Cüm corporez fint, queà gulz illecebris

fuósque te(tes divini patrisoculosnon declina-

haüriuntur delicie , non poffunt non corpus

vit. Periit reverfus , & re(ipiftensà patre

fieri ficut unus de mercenariis fuis.

Tac me

premere; cum ipfum aggravent , fintque ei*

dem oneri,

ficut unum de Mercenariis euis, utnimirum an-

Dejiciunt gula illecébrz hominem vilio-

nua locatione fervitus innovetur, ut labore

18.

ra inter bruta, ut excidat ab homine , fiatque

jugi conditio conducladeteratur; utdietoto

vile ftabulum: teftis eít. defertor ille filius ,

inopere fufpirec mifere mercedis: utfitíeme

"

qui accepta portione fubflantiz , qu& ei cone

per venditor fui, ne unquam megare poffit

tigerat , abiit in aliam regionem fatur , cibis-

fuam fervitutem, 'Hoc petiitfilius refipifcens

que repletus; & nonnifi ventre vacuo rever-

à patre; fieri fcilicet unum de Mercenariis

fus eftad patrem. ^ In feenim reverfus dixit

fuis, ut qui per crapulam, guladue illecebras

Íe à patre fejunxerat, per jejunium corporis«

prodigus ille filius ?« qwanti mercenarj pa.

pris wei abundant panibus , ego autem bic

que laborantis vacuitatem patri jugiter adhze

reret; ut qui penes extraneos fervam fenferat

fame pereo. Nimirum ut eleganter explicat

S, Petrus Chryfologus Serzz. 2. de duobus filiis,

libertatem, apud patrem libera donareturfer-

prodigo, & frugi. — Fames vevocat, quem fa»

vitute: ficque przteritis experimentis pra-

turitas exularat s fames illi Patrem dedit fa-

Áentem corrigit vitam, G futurg profpicit.

2le

peres cui copia tulerat fentire genitorem. — Et

Id intereft difcriminis inter indulgentes

ventri, & obfequentesmenti; quia iíli nullis

p s

ff tantim praflitit vel invita fames ; probate,

minl ^

quid voluntarium | poffit conferre . jejunium.

corporeis efcis gravatiad fuprema femper a«

Pafdm

Oneratus venter ad vitia cor deprimit, premit

volant; illi veró ferculorum pondere preffa

mentem , ne fupernam valear pietatem fenti-

ad ima truduntur ; feu adhujus fzculi illece-

re, quia ut habetur Szpzentie cap, 9. Corpus

brofas convalles, usquead pafcendos porcos;

eos fcilicet, qui proni femperin terra viventes

quod corrumpitur, aggravat animam , & dee

primit terrena inbabitatio feu[um multa co-

ventri, eftus carnis in volutabro luti tempe«

gitantem : unde Chriftus Luc. ;2, Monitos

fant, in'ccno premunt , refrigerántque in

Serm, 3. de

nos voluit utattendamus: ne graventur cor

gurgite vitiorum , ut eleganter notat S. Pe-

1

duobus filijs

da noítra crapulà , G'ebrietate.

ttus Chryfologus ubi fubdit, (Quod autem

prodige , &

A

" Vacuandus elt venter moderasionc jeju-

Mercenarios fuos mittat ad poreos , fa.c'z't boc

18j»

fragi

- . Punguntur mundiillecebrz;ut affectus abiisexpungatut, — 47

Jfatiata erudelitas , qua contenta non eft bo«

Qui igitur eft fui compos iis mentem

As

soines erimino[os fieri ; mifi eos vitiorum du-

nutriat, que menti congruunt, non quax ven«

- ees , criminum faciat & Magifiros , eimque

tri: fibi non vacat, qui mentem fuam vocat ad

'eos tales fecerit, non finit eos ex ipfo porcorum

gule illecebras , ad epularum delicias: hifce

qui inhiant eíca fiunt gehennalis flammz nun-

sibo, paflííque faturari, ut efurientes vitia plue

delinquant ;; luxurio[os fattetas capere non po-

quam extinguenda: teflantur id epula Divitis

Sed beneficio

&f : voluptas ue[cit expleri,

Evangelici, qui € menfis lauticribus adignes

jejunii cum evafiffet acilior, furrexit, qui an-

. gehennales delapfus ceffit. in eícam flammz,

tea ferculorum pondete preífus delapfus inter

qui gulz efcis unic& delectabatur: hinc ícité

monet Ifidorus Pelufiota: $£ te ad Deum abi, Lib. o epife,

porcos jacebat coenofus. Surgam, & ibo adpa-

trem scums hoceft furgam de ruina mentis,

turum ejfe expetlas confilis mieis. obtempera , 519

& corporis de profundo inferni, & ifo 4Zpa-

gulaque rabiem extingue , voluptatum igni--

trem meum,non pedum greffu, fed mentis in-

culos con[optens, quorum immodicus ufus bos.

ceffus noncuríu corporis,fed volatu fpiritüs;

mmines ad futuras flammas transmittit. Noxiae,

funt & lethales, que ex gulz illecebris,ex luxu.

terreno curfore non indiguit, quia compendia

yitz faluraris invenerat,

Cecidit pater fuper

epularum expoícuntur delicie : an. non ut.

collum filij revertentis , & ofculatus eft eum :

gulz indulgeret, unà cum pomo mortem de«

^ hac eítdivinze bonitatis indoles, revertentibus

glutivit fibi, & pofleris fuis primus homo *

filiis à peccato ofcula figere, non flagella &

Nonne Efau primatum fuum propter lenticu--

21

vulpera infligere.

lam perdidir? mala domina eftgula , (1 huic;

Dile&tio paterna non finit peccata filii

ferviatur, cum femper expetat, nunquam ex-:

videri, & ideo amplexu totum claufit, coope-

pleatur;. & quó plus ei obfequimur, eó acriüs.

in nos fzviat: fiquidem ut docet. Hippocra-.

ruitque filium, ne nudaret pater filii crimina.

$i igitur abfceffimus, fi fubftantiam patris lu-

tes in aphoriftpis; craffa, & obefa corpora, quae

crefcendi menfuram implevére, nifi citó abla--

xuriose viventes difperfimus, fi in coenum vi»

tiorum dejecti porcis viliores viximus, (urga-

tione fanguinis minuantur in paraly(in,& pes«

mus alacres, properemus ad patrem deferto*

fima morborum genera erumpunt 5 proinde

res filiosexpectantem, utapertis ulnis refipi-

docet, neceffariam effe demptionem , ut rür«

fcentes filios amplectatur, ofculetur : patrata

fum habeant, inquo poffint incrementum fu-

delicta non finit videri paterna dilectio, qua

bire, INonenim manerein uno flatu naturam

40

nuditatem filii ftolà primá cooperit; cztà pro-

corporum compertum eíl; fed velcrefcere,aut

ferte flolam primam, & induite.illum hoc ett,

decreícere: quó veró decrefcit pinguedo cor-

s:fm- 3,.

ait Chryfologus fuf/ulit fl erimina , qui non

poris, eà plus acuitur acies mentis ; & ficut

fuftulit nuditatem : binc efl quüd à fervis aute

faturitas nimia mentis aciem obtundit , & in-

veflirs voluit, quàm viders , ut folipatri nota

genium evertit; ita fobrietas animum erigit ,

el[et nuditas filj: qui licet. divitiis afflueret

ac reficit, .. Sunt qui epulis repleti caput ex«

cum diícederet ; vitiis poftquam indulfit,adeo

cutiunt, manus in altum expandunt;oculosin-

torquent,pedes agitant, non fine dedecore, &

pauper revertitur, ut de cota fubílantia, nec

ipía calceamentain pedibus reportaverit. Da-

,turpitudine; & quafi ufu deflituti. rationis,

££ calceamenta in pedibus ejusz ita eft, vitia

quz hominis funt ampliüs non recordantur,

non Íolüm animi füurripiunt ornamenta ; fcd

Abjiciamus igitur gule delicias , qu& pala-

etiam corporis indumenta.

*

.

*

.

tum tantüm deliniunt, ventrem implent,mene.

r D

Rejiciamusigitur epu

larum lautitias, ut

tem evacuant, hominem homine fpoliant , &

fpiritualibus reficiamur deliciis,que cum pof-

brutorum inter coeus dejiciunt,

fidentur, fublevant, non premunt ; reficiunt,

non interficiunt ; pudeat nos perituris volu-

$. II

ptatibusimmorari, cum nati fimus, ut ater.

nis donemur.

Moriamur gulz illecebris ;

Ludi theatrales Jfais illudunt fge-

corporeísque voluptatibus , ut fpiritualibus

atoribus, qui cum in ludicra fpe-

! wivamus deliciis; hominem exuit, qui cor-

Gacula affeiium fovent, larvis,

pori nutriendo tantüm ftudet , negligitque

- AC nendaciis fauent,

mentisrefe&tionem, Vile eft ftabulum huma«

Lures venaturi mundi gaudia ad theatra

num corpus: inbrutum degenerat, cui nil

2j

"L

magis cordi, quàm huic adharere; quia ut re-

fe conferunt, inquibus fi mimus adfit,

Svem:.in Do-

rident; fi funambulus ludat, tíment; fi

éle Albertus Magnus:fit bomo per gulam qua-

min, 3. peft-

comoedusagat,gaudent ; fed verum non eít

94]2!?4-

ff wile flabulum , & farens cloaca, onde vix

ere-

hominem refert, qui inferre in ventrem

gaudium, quod in theatris quaritur, perfona-

tus eft rifus, larvata eftIxtitia, ubi omnia fub

cula cupit; oblivifcitur enim, qua hominis

Íunt, ut communia cum brutis habeat, iisque

aliena fpecie fpe&tantur, ut ad rifum moveant;

nonenimà perfonatis nounifi perfonatus pro-

delectetut: homo enim effe non videtur, qui

cum jumentis totus femper in epulis eft; men-

dit rifus, quilicét larvattis, nonnifi arte, &

tem evacuat , cum ventrem implet; quia men-

verborum déle&tu extorquetur, ut ridentes

s ii

torqueat,fallátque, fitque u&tus fub larvà. ri-

LUR

te deítituitur, qui mentem fuam ftabulo cor-

MWM;,

porearum voluptatumalligat; excidit à flatu

fás, &t ideo theatralis, quia perfonatus : quid-

um ludi.

" M

bominis,ab officio mentis,qui ventri indulget,

quidenim fpg?famg in fc"enïg oculor

7

brium

Differtatio II.

48

faciunt, & agentium, & afpicientium crimen;

brium eft, auriámque deceptio: verum gau-

dium áthéatris procul exuíat, quia verum,&

Nam dum fpeéctantes hzc comprobant , ac li«

benter vident;omnes ea vifu; atque affenfu a«

non larvatum: àverá excidunt latiti , qui

'audium in theatris, G fpectaculis querunt;

gurít , ut veré in eos Apoftolicum illud pecu-

j

n

A

on enim ubi omnia funt larvata, & tubaliena

liariter cadat; Quia digni funt amorte,non fov

exhibentur fpecie vera poteft latitia florere,

làm qui faciunt eas fed etiatn qui confentiunt

Infana funt hec fpectacula, prodüntque hu-

facientibus, — Itaque in illis imaginibus fore

minuminfaniam , dum veram abjicientes lz-

nicationum, omnisomnino plebs animo for«

titiam larvatam à larvatis petunt. fpectaculis.

nicatur : G quiforte adfpectaculum puri ve-

&6,

Acriter contra hujusmodi fpeótacula ,

nerant, de theatro adulteri revertuntur. INon

&b. c.

ludósque theatrales invehit Salvianus, ubi mi-

enim tunc tantummodo quando redeunt, fed

rifica dicendi actimonia, ac mafculà eloquen-

etiam quando veniunt, fornicantur. Nam

tia improbat, quz ibi ab hominibus proban.

hoc ipfo qüód aliquis rem obícoenam cupit;

tur, aitipfe. Sicutenim exercitus pugnatu-

dum ad immunda properat, immundus eft.

ri,ealoca, perquz venturas hoftium tur-

Qu cum ita fint, ecce qualiaaut omnes, aut

mas fciunt,aut foveis intercidere, aut fudi-

pene omnes fpectantes ludicra fpe&ctacula a»

bus præfigere, aut tribulis infeftare dicuntur:

gunt.

Etcüm hzc ita funt ; qui talia agimuss

fcilicet ut etiam fi non in omnia ea quispiam

negligi nosà divinitate caufamur; relinqui

incidat, nullus tamen penitus evadat ; lta

1osà Domino noftro dicimur, cum ipfi Domie

etiam Doemones tam multas in vita ifta hu-

num relinquamus,

Fingamus enim; quód refpicere nos Doa

28

mano generi illecebrarum infidias pratende-

runt, ut etfi plurimas earum aliquis effugiat,

minus noiter velit, etiam non merentes,videa-

musíi poreft, Ecceinnumera Chriftianorum

tamen quacunque capiatur,

Equidem quia

longum eít nunc dicere de omnibus ; amphi-

millia infpectaculis quotidie rerum türpium

commemorantur,

- Poteft ergo illos Deus

theatris fcilicet; aleis luforiis, pompis, athle-

tis, petaminariis , pantomimis, carerísque

refpicere, qui tales funt ? poteft ad eos refpi-

portentis, quz piget dicere, quia piget malum

cere qui bacchantur in circis?: qui moechantur

tale, vel nofce, de folis citcorum ac theztro-

intheatris? An forté hoc volumus; & hoc dis

rüm impuritatibus dico.

"Yaliaenim íunt,

gnum putamus,ut cum in circis nos,Gtin thea-

qua illic fiunt, ut ea non folüm dicere , fed

tris Deus videat; ea qua nos afpicimus ; afpi-

etiam recordari aliquis (ine pollutione non

ciat quoque ipfe nobiícum , G turpitudines,

poffi. Aliaquippecrimina fingulas fibi fer-

quas nos cernirmus , cernat etiam ipfe nobi.

y.

mein nobis vendicant porüones ; ut cogita-

fcum? altecutrum enim fieri neceffe eít : quia

tiones fordide animum 5 ut impudici aípe-

fi nos videre dignatur,confequens eft,ut etiam.

€tus oculos; utauditus improbi, autes; ita

illaubi nos fumus, videat: aut fi ab illis,quod

ut cüm ex his unum aliquid erraverit, reliqua

non dubium eít, avertit oculos, etiam à nobis,

polífint carere peccatis: [n theatris veró nihil

quiillic furnus, patriter avertit, Etcüm hac

ita fint, facimus hac tamen; ac fine ceffauone,

eorum reatu vacat , quia & concupifcentiis

"

r

animus, & auditu aures, & afpectu oculi pol-

ug dixi,

Dd

li.rmp, l

luuntur, Quz quidem omnia tam flagitiofa

Anfortéin morem veterum paganorur,

29.

fünt, ut etiam explicare ea quisquam , atque

theatrorum, & circorum nos Deum habere

eloqui falvo pudore non valeat, . Quis enim

arbitramur? Faciebant. enim hac illi quorne

ititegro verecundiz ftatu dicere queat illas re-

dam, quia has ídolorum fuorum delicias effe

credebant;

rum turpium imitationes? illas vocum,ac vet-

Nos quomodo ha« facimus, qui

hr

borum obfceenitates, illas motuum turpitu-

odiffe Deum noftrum hzc certó' fcimus? - an

] SS Apüjfül

dines, illas geftuum foeditates ? que quanci

certé fi placere hasturpitudines Deo novimus;

LUE

non prohibeo ; quin fine ceffatione faciamus,

Paylj,

fint criminis, vel hinc intelligi poteft, quod &

relationem fui interdicunt.

Si verb in confcientia no(lra hoc eft, quod

27.

Deus horret, quodexecratur, quod ficut in

Nonnullaquippe etiam maxima (celera

incolumi honeílate referentis, & nominari, &

his fit paítus Diaboli, ita offenfio Dei;jquomos

do nosin Ecclefia Dei colere Deurn dicimur,

argui poffunt ; ut homicidium , latrocinium;

"adulterium, facrilegium ,' cateráque in hunc

qui in obfcoenitate ludorum femper Diabolo

modum. Solz theatrorum impuritates fünty

defervimus, & hzc gnari , ac fcientes, de con-

quz honefté nom poffunt velaccufari: ita nova

filio, & induflria? & quz nobis quefo fpes

in coarguenda harum turpitudinum probrofi.

erit apud Deum, quinon cafu,aut impruden-

tate res evenit arguenti ; utcum absque du-

tià Deum ledimus,fed exemplo illorum quon«

bio honeítus fit; qui accufare ea velit, hone-

dam gigontum, quos infanis conatibus fu«

flate tamen integra ea loqui, & accufare non

pernatentáffe, & quafi in nubes gradum tu-

poffit.

Alia quoque omnia mala folos agen.

liffe legimus? fic nos per injurias , quas in

omni mundo femper inferimus,quafi confenfu

tes polluunt, non videntes, nec audientes. Si;

li

quidem etfi blasphemum quempiam audias ;

publico coelum oppugnamus.

Chriítoergos

J ewz

]7

facrilegio non pollueris, quia mente diffentis.

Ó amentia monftruofa ! Chriíto circenfes offe-

Et fi intervenias latrocinio, non inquinaris

rimus & mimos , tunc & hoc maximé cum ab

actu, quia abhorres animo.

Solz fpectacu-

eo aliquid boni capimus, cum profperitatis ali«

lorum impuritates funt, quz unum admodum

de hofti

quid ab eo nobis tribuitur,aut viéteria

|

Püngantur nundiillecebrz, ütaffétns ab iis expunpatur. — 49

busà divinigate praftatur. Etquidaliud hac

quibus verum gaudium exulareneceffe eft,cum

re facerevidemur, quam f1. quishomini bes

hoc nonnifi menti inhareat defoecatz à quavis

neficium largienti injuriofus fit; aut blandien-

impuritate, & cum theatrafuis . fpectaculis

tem convitiis ezdat ; aut ofculantis vultum

impuritatum fimulacra ingerant,, purítatem

mucrone transfigat? Interrogo enim omnes

cogunt exulare; ut obícoenis dent locum co,

potentes, ac divites mundi hujus; cujus piaculi

gitationibus:quód fi vera Iztitia pediffequa eft

reus fit fervusille, qui bono, ac pio Do-

puritatiss nonnifi fucatum , & larvatum eft

mino malum cogitet , qui bene merenti

gaudium,quod cum impuris imaginibus àlu.

dicris, ac theatralibus hauritur fpectaculis,

conviciumfaciat, & prolibertate , quam ac-

cipit, contumeliam reddat.

Absque dubio

Pictzigitur, & fidta funt fpectaculorum

31«

maximi criminis reus creditur,qui malum pto

letitiz, quz proptetea nonnifi ficté poffiden-

bono teddit ; cui etiam malum pro talo red-

tur, Gut picta, ac fucate exhibentur; quód

,dere nonliceret, EFlocergo etiam nos, qui

autem fictum efl veram nequit lztitiam fups-

" Chriftianidicimur, facimus : irritamusin nos

peditare, non enim à ficto nonnifi fid'um ori-

fmifericordem Deum impuritatibus noftris ,

tur; proindenonaifi ludicra lztitia à ludicris

propitiantem fordibus lzdimus, blandientem

Ípectaculis haberi poreft. — Verüm licàr ludi-

injuriisverberamus ; Chriíto ergo, Ó amentia

cra fit lztitia, quae in. ludicris homines nun-

monílruofa! Chrifto Circenfes offerimus, &

dinantur ípeétaculis; non camen ludicra funt;

qua ab hifce ludicris damna fuboriuntur,;cüm

mimos, Chtifto pro beneficiis fuis theatrorum

obícosmna reddimus, Chriíto ludicrorum tur-

mentem repleant foedís imaginibus, obfceenis:

4

piffimorum hoítias immolamus. —Videlicet

cogitationibus,coganturque exulare vircures,

^hoc nos pro nobis ín carne natus Salvator

ut vitia inducantur.

Neque ficcis. oculis.

nofter edocuit ? Hocvelper fe ipium, vel per

Ípectanda funt, qua ex ludicris 1pectaculis o-

riuntur damna , quz à fummo Bono honi-

Apoftolos predicavit? propter hochumauz

nativitatis verecundiam fubiit,& contumelio-

nem totum avertunt; ejusque nobiliorem

fa terreni ortus principia fufcepit ?. Propter

partem inflidto vulnere vel enecant;. vel ad

hoc in przfepio jacuit , cui fervierunt Angeli

imum dejiciunt turpitudinis, ac . tgnobilitacis.

cümjacerer? Propter hoc invelvi fe panno-

Mare olim fluctibus concitatum decuroa-

22.

nis fuiffe in theatro reprafentatuni meminit

guim crepundiis voluit, qui coclum regebat in

pannis? Propterhoc inpaubulo pependit,

Augufítinus inquiens Cras r£lli babenr,ut audi.

InPjJalgs.S1..

h

quem pendentem mundusexpavic?. Hactenus

quimus,mare én tbeatro, nos babemu portum

Salvianus maícula vi eloqueutiz,

dnCbrifíio: quàm fcité mare fluCtibus a(tuans

o.

Quisigitur ignoret, effe chcatrum cathe-

theatris congruit, quia fi mare undarum tru-

dram pettilenue, Gymnaíium inconünentiz,

culentia infolefcat, fluélüsque fpumis alben

officinam injuriz, fintinam vitiorum, cloa-

tibus turgidos extollat, quotquot ipfüm na«

cam immunditiz, fornacem impudici ignis,

ves trajiciunt, undarum violentia, iteratis pul«

& Orcheítram impudicitiz,cum vitia queque

fibus ad naufragium impellit: venti fiquidem

à putida hac radice pullulent, & immunditiz

tunc debacchantes naves exigitant , & ea-

ründem firmiffimos tabulatorum aíleres, tra-

omnes ab hoc corrupto fonte fcaturiant, quia

Defpeädcu-

ut re&te Tertullianus Zbeatrum eff privatum

bésque ingentibus fixas clavis, difruptis coe

lis cap, 37,

1

confiflorium impudicitie , ubi nibil probetar,

agmentationibus czfim difündunt, dincerant-

quam quad alibé non probatur, G tamen proh

que ad interitum.

A vero neque latum un-

dolor! promptiüs Chriítianus interdum lu-

guem aberravero, f1 dixerim, in hocce mare

dicra theatrorum fpe&tacula frequentat, quàm

quod in theatris reprafentatur, ipfa fpe&tacu-

InSerm, 8. Dei templa. Pudez dicere ait S. Leo Papa /eZ

la naufragium fuis adaperire fpectatoribus,

,. Apoftolo- mece[fe eff non tacere s. plus impenditur De-

Excitantur vatii affectuum veuti, quibus mens

rum Peiri ^ moniis, quám Apoflolir , & majorem ebtiuent

fluctuat fpe&ctantium; infolefcunt motus con-

— Pauli,

in[ana [heclacula frequentiam , quam beata

cupifcentig , perinde ac fluctus infurgentes;

Martyria. — Quis banc urben reformavit Ja-

& mox animus;qui antequam theatra freduen-

luti? Quisa captivitate eruit ?. quis & cude

taret, tranquilla gaudebat malacia, variorum

rzíti-

defendit 2 ludu circenfium ,. an cura Santto-

affectuum turbinibus exagitatus per

rum? Intorqueri poffunt hzc in eos omnes,

tum ad turpia confenfum naufragus a

:

intetí-

qui alacriores currunt ad theatralia fpectacula,

tum ducitur:;. eximerent fe hominesà fpe-

quàm ad divina in templis; promptiores ad

&aculis, fi hec damna perpenderent, Seneca

fcurrilia in theatris hauriendum,quàrm ad ver-

hic accerfendus, quipudorem injicit iis, qui

bum Deiin Eccle(iis audiendum; propenfio-

fub Chrifto militant ; & frequentant theatra:

ait enim

uid me exiflimas dicere auarior

zes ad ridicula mimortim fpe&tanda , quàm ad

facerdotum minifleria expetenda , idque ut

vedeo, ambiiofior , imó verü erudelior , &&

-EZM.'W.;V-

rideant cum mimis: fed verusnon eft hic ri-

inbumanior. loquitur defpectaculis , quz in-

fus, quo verum gaudium extinguitur; & à

terdumadibat;quia in ipfis , qua latentvitia;

vera latitia , qui ridet excidit: hinc monet

foras exiliunt in perniciem f pgätangium.

Liö,;,ep;ï/f. '

I(dorus Pelufiota theatra, & ludos curules

837.

X

PÁ

communem effe orbis peftem, quz mentem

$& o d

inficit, implétque impuris cogitationibus , à

Verani de Ajg&iäw Jon. I,

G

$, 1V. |

Diffsttado II -

go

exit; quod cum voluptate aditum fibi apcrüä-

A - IV

rat; adeó ut non ífolüm fpectacula noceant,

cüm fpectantur, verüm etam, cüm ampliàs

Jþc*ö?;mter ludicra þe&'awlzz,tbm-

Ípetari nequeunt, fintque noxia, etiam qaan-

sro ad/lant , perinde ac im luco fera,

do effe defiezunt , ut monetSalvianus O:zzes Lib.6. de gu«

in quas degeuerant,

i

bi qui fpectaculis ifliusmodi dele&anturetiam "^^. Dei,

LE

! Pud Plutarchum in problematis, quod

quando non [petlant , innoxi) tamen 4 [petia-

eulorum maculis mente non. [unt , itaeftper

olim in fpectaculis infumebatur, moris

fuit, ut Lucar vocaretur, eóquia plu-

altiüsimpreffasrerum turpium imagines mer»

tem inficiuntfpectacula, non folüm quando

res eífent (ylvze circum urbem Numinibus di-

cátz, quasque lucos appellabant defumptà

Ípe&tantur, verüm etiam cüm defierint fpecta-

jy ani

forían nomenclatione ex eo, quia ob nimiam

ri; mentémque occupant,quam à fummo Bo-

procerarum arborum frequentiam , & fpiffi.

n0 avertunt; fitque propterea mens fpectatrix

qua il

lhsm

tudinem minimé lucerent: qui veró abiisdem

aliorum theatrum fpectaculorum , in quori-

fus movetur, fed lachrymz cientur; luétusac-

quot annis redditus exigebantur , fpectaculis

initituendis infumebantur, "Tolerabile foret,

cerfitur; cum per impreffas imagines vitia ipfa

fi tantüm fylvarum proventus in fpectaculis in.

fpe&tacula exhibeant, reprzfenténtque ad exi-

Íumerentur; verüm quod dolendum, & de-

tium illius, qui fpe&ator fuerat theatralium

plorandum, etiam ipíi fpectatores, qui theatra

Ípeclaculorum : foras enim exiliunt per tur-

ji

pes cogitationes , quz intus imprefíz haeree

frequentant, vitiorum vepribus referti fylves

Ícere incipiunt: exficcatis fiquidem virtutum

bant fpectaculorum imagines, quibus fi ho

mo adhazrefcat miferé fe ipfum interimit.

floribus, nonnifi vepres in theatris. crefcunt

fpectantium animos miferé fauciantes,& dila-

Alieni fintà theatris, qui à fe alieni effe

36.

cerantes; adeó, ut fpeétatores fylvam ipfam

nolunt, vera gaudiare (puunt, quz (peétacula

noxiis umbris opacatam , ac vitiorum feris

exhibent; larvatum eft, & fictum,quod fpecta-

refertam exhibeant , ac reprzefentent in ani»

cula fpondent gaudium; vera ltitia nonà tur-

pibus imaginibus, qug menti harent, impri-

mo, quem fi ingrederemur,horrentem procul

dubio fylvam adiremus fpinarum aculeis ob-

muntürque intheatris, fed ex cordisinnocen-

fitam, mon(trisque ferarum plenam , ut fcité

tia pullulat; fcité Auguftinus expendens ver- I Pfalm,

In Pfa?m. 9.

notat Kuthymius, loquens enim de 1is, qui

ba illa Davidica Peramóulabam tn innocentia 199-

theatra frequentant ait : 4pud quos denfe

cordis mei, ait: Que esi innocentia cordi

funt affeéiuum && paffonum [yl'ue, $n quorum

fei 2 medium domüs fue , banc domum

latebris demones. ferarum in[lar commoran-

quaqua babet malam , pellitur ab . illa foris.

Quisquis enim in corde premitur qmalá con[ci-

zur ; has(atanicas, qui fcholas frequentant

fylvefcere edifcunt ab ipfis fpectaculis , fylva-

entia , quomedo quisquis à flillicidio exit de

rum fumptu , proventüque inflitutis; quz

domo fuA, aut à fumo, non ibi fe patitur babi-

y

cum fuam àfylvis originem trahant, nonni(i

tare ; fic qui non babet quiemm cürs babitare

Tales foras

fylvefcere edocent homines, qui fi non feras,

in corde fuo libenter non poteff.

vitia tamen feris fzvioraenutriunt.

exeunt à fe ipfis animi intentione ,. & de bis

M.

. Qui fpectaculis delectantur , veram ne-

qua foris funt circa corpus delettantur , quiee

ceffe eft exuant latitiam, non enim poffunt

tem in nugis in fpettaculis,im luxurijs $n omni-

vera gaudia evocareea (pectacula , in quibus

bus malis quarunt..

A vera errant

letitia quotquot extra fe

37.

Ípectatoresiylvefcunt , & in intimis pectori-

busà fzvioribus vitiorum feris mordentur, ac

latitiam in fpectaculis, & theatris querunt,

dilacerantur: non mulcent , qua placent in

quamvis ibi rideant, lztentürque, nonnifi fu.

catus eft ri(us, & larvata latitia, qua fub fpe-

fpectaculis, fed mordent; quia intus vulne-

rant: hinc falluntur, quiad triftitiam fallen-

cie gaudij luctum excitat; fubimagine rifus

Hinc etiam militibusolim

dam theatra ingrediuntur, quia ut fcitéSeneca

lachrymas elicit.

Lud: [hetlacula iufirma f[unt arttficia dolori,6

fpe&tacula, ficut & lavacra fuerunt interdicta,

affeéiibus placandu innatüs tortoribus : vrilti-

ex quo moreàlatitia, & gaudio,quod infpe- noz.: 4 ip

tiam non revocant fpectacula, fed avocant ; &

&aculis quzritur avocat S. Joannes Chryfofto- «pif 1.44

rifum, quem in fummislabiis movent, intus

mus inquiens: Sz miles lavacris, & [peiiacu. Timoth-:

luctus eft,ac dolor; unde fubdit Seneca zil

lis vacans ,. intentásque negoriis veluti de-

E!;/io 75 :

t4m damnofum bonis moribus, quám in aliquo

fertor militia jure damnatur 5 multó magis

fhectaculo defideres tum enim per voluptatem

vidue, qua deferto tunere fuo deliciis fludent. :

Tnm. ái

faciliis vitta furrepunt.

Ita eft furrepunt vi-

Quia certamina etiam Olympica fpe-

g.

iil d»]

| Urifi

tia ,& per ora ridentia fpectantium animum

&aculis donabantur, nonnulla adjicere de

Quod veró

ingrediuntur , quem dilaniant.

olympicis certaminibus non abs re fore duxi,

deterius; non faciliàs tantüm animum vitia

cum à probis Authoribus excerptafint. Cere

fubeunt fpectantis fpe&tacula , fed femel per

tamina hzcolympica plures olim exercuerunt;

ridentis oris hiatum ingreffa difficiliüs abeunt:

& plures delaffaverunt; & ut vires non ame-

altiüs enim harent animo profana fimulacra,

pliüs abripiant, delumBEntque fuos fpe&tato-

turpésque imagines fpectaculorum voluptate

res, proderit utiliaaliquot monita à variis de-

imprefle: altiüsin(idet menti, quod.inludi-

cerpta in unum veluti fafciculum congerere,

Ordf.i?.

eris voluptatibus mentem íubit ; agriüsque

Balilius Scleucienfis vocat certamen olyrnpi-

cum

/

| Pünguqtu«r mundiillecebrg; uf affe&tusab iis expungatur;. $t

ïum Letitiam exzty conciliatricem ; && volu-

£lamor, $n pelago tranquillitas, in portuteme

giatem, gebeuna viat. — Quód fi nemo fanz

peflas.. Nos monet Chryíoftomus, quomodo

mentis exitium appetit, nec viam aternz pet-

flare in Ecclefia debeamus, quomodo ad mo-

ditionis; neque fpectacula , que in olympicis

deftiam compofiti, & (ine tumultu preces fun-

6 d t Y

i, Dgi. j

certaminibus fpectantur. fpe&lare debet : fi-

dere, Utquis in olympicis certaminibus fa-

quidem hac infania videntur laborare, quifpe-

«ilibs vinceret, ita oportuit fe fe inítituere, ut

élatores fiunt horum fpe&laculorum , in qui*

duntaxat neceffariis vefceretur , abflineret fe

bus vitiam triumphat, luxuria jocatur, libido

à fuperfluis, féque ad neceffitatem exerceret ad

4T,

" lüdit; & tartareus hoítis vitiorumariete men-

praícriptam horam in zftu , in frigore , fti-

f

Cap. 34«

tes evertit Ípeétantium. Cuiqueathleta forte

gidam non biberet, nec vinum,

»uc notat Epi«

fuiffe Antagoniítam datum indicat S. Chry-

ftetus.

J Jecante^ — (o(tomus inquiens :

Velut in olympiris certae

Quanto atüitem

lahote plerique in cer«

grecn in cap.

5

12« Jreimias.

minibus forte bic quidem Antagoniflam bunc

taminibus olympicisftarent , ut viderent, ad

babet , Alius alium z. dta G bie, fedratione bac,

quem viétoria inclinaret, fubindicat S. Chry-

&f regulis adfiriiuss & Ecclefiaflieus vocan-

foftomus, eósque fimul premit, qui facilé in

dus clerus efü : unicuique enim (icut. divifit

fpirituali certamine tzdio affiiuntur, licét

Deus, nusquisque ut fors ei data eff à Do-

inde victoriam fint delaturi perenni gaudio

mino,sta ambtulet.

donandam, ait enin contra Judaos :« e/fur-

Oïdþaft;

39.

Non folümolympica exercentes certae

dum fuerit , alios. in certaminibus olympicis

mina forte nacti erant Antagoniflam ; verüm

quotidie & medio nofli« uque ad. meridiem

etiam fpectantibus hicaderat; vitium fcilicets

perdurare [petlantes , ut videant ,. «ui ceffura

quod intiis animum fubiens, mentem fpectan-

fit corona, nudóque capite excipere folis vadios,

s

Hoctamen

tium pugnabat, ut expugnatret.

mec prits ab/cedere, quàm de certamine fuerit

diícrimine, quàd chm olim varia pramia fta-

pronuntiatum z nos veró nunc quód certamem

tuerentu£, minora effent , quz victori in cer-

fit non de tali corona , fed de corena immore

taminibus Ifthmicis darentur, quàm qua iis,

t4li, defatigari, tadio affcí z itaille qui fub-

qui in o!ympicis viciffent ex Solonis legere-

dit quéd qui coronam viclori effet impofitus

i

ferente Plutarcho his verbis: vicleri indis

rus in medio certantium loco ftaret,ita tamen

Piln,

Ifhmicis centum dracbmas dari jufft , olympi-

ut nulli voce, aut nutu favere poflet , utrum-

r

Homil.ad

cis Attem quingentas , cuiluffragatur Laér-

que enim indicat, quod ad fpirituale fleGtit

Neophbytos,

tius addens, univerfía Athletarum premia So-

certamen, & Chriftum reprzíentat in medio

- Jonem contzaxiffe : fed non aliud; qui fe fpe-

fidelium dimicantium fiflentem, & affiften-

élatores exhibent in hifce certaminibus pra-

tem, ac coronam impertientem vidlori , non

tamen tacentem, fed faventem, G opem fe»

mium accipiunt, quàm proprium detrimen-

tunm.

rentem,ait Chryfoftomus: Olympico certami

32

Non tamen hujusmodi certamina ferhper

ne, & frivolo, perditóque fpectaculo impofitor

noxia przíeferebant fpectacula; interdum

goronarttm in 2pfo contentionás. examine pra«

enim ad exercitium fortitudinis , & virtutis

&[fe confuzvit , &5 zn medio certantium | loco

experimentum fiebant, & ab iisdem fervi, fu-

eoufiflens, nullipari favorabili nutu fubveni-

res, aliique improbis moribus infecti exclu-

xe procurat s. fedipfius certamini expettat ii«

debantur, ut explicat. $, Joannes Chryfoíto-

gertum, G ut mente; [ic 68 loco medto contines

mus expendens illud Apoftoli ad Hebraos

tur. later noflirum, autem 69 Diaboli cevta-

I

fpontà enim peccantibus nobis, mbi ad fpiri-

suen Cbriftus [beclator extat , mon tamen M

tuale certamen refert verba D. Pauli inquiens:

dia lance confiflit , fed totusnofter famor £xo

Nonne in ludis Olympicis flat preco magna ,

peciat.

4

1

E

excel[Zque voce clamanss [i quis bos accufet,

Q

uam præclafïus , quàm utilius eft vir-

ue feruus fit, ne fur , me improbis moribus

tutum certamen,G pugna , quam cum vitiis

praditus ? 4tqui certamina illamonm anuimi

inimus, quá cum tartareo hofle confligimus,

fmt, nec morum, [ed viriumy8 corporis. Quüd

cüm Chriftum habeamus fpe&tatorem, fimil-

nil, 1 i,

ff ubi corporis eff exercitatio, magna volupratis

que, & fautorem ; paratam nobis exhiben-

/h.üd

vatio babetur; quantáque "nagis birs ubi ani-

tem coronam , fi de vitiisgloriosé yincamus.

jl

us o9anino exercetur 2

Longe? utilius efthoc certamen, inquo vitia

40.

Hacolympica certamina fola virtus mó-

fternuntur , quàm illud;in quo ferz feriuntur,

Tom, 6. bo-

derabatur, G modeítia componebat iffdicto

Imó in hoccontra vitia certamineetiam ferz

per praeconem filentio,ut innuitChryfoftomus

cadunt, cum pravos aife&tus profternimus, In

iil de bayt,

i

inquiens: Nomnnevidetis in olympicis certami-

amphitheatro olim homines cum feris pugná-

Cbr::/li.r

nibus, dum capite coronam geflans , amitfus

runt: nos veró in hujus vite «allris beilum

ftolá, virgam manttenens agonotbeta per fo-

indicimus vitiis , cum ipfis pugnamus, qua fi

rum incedit, quanta fit tranquillitas , ac mo-

à nobis proflernantur in coelefti capitolio tri-

desitia, dum praco vote denuntiat , utommes

umphali pompa recepti perenni donamur gau-

fileaut , ac decenter quiefcant? cuinon igi-

dio : felices igitur, qui pugnantes cum vitiis

etur abfurdum videatur, ut ubi triumphat dia-

non finunt fe ab hifce feris morderi , ut notat

In epift, da

bolu , tranquillitas zanta fit ,. ac filentium ;

S. Bacchiarius inquiens; confidera guiapaucis

yecibiendis

lilþfih

ubi veró Chriffus ad [e wocat » tumultus. plue

tributtur , ut de amphitbeatro mundi sffius;

hh "

vimut audiatur?. in foro filentium, $n templo

2 '.im77ïdn

a

ubi eum feris, feu vitia depugnatur

eulati

Ferani de Jjj'eä&bw Yr ag?:. l.-

Differtatio III.

$2

N

'

clarus & nobilitatue fuifet, Qui inhac palze

culati À peccati mov[u membra . fua liberent,

ftra cupit viétorias, premia amat, eadem pre-

quod expertus ille diceöqt e ne trades 114/2:'13

confitentes tibi,

mat veíligia, qui parem quarit coronam, pa-

fior eft vi&toria in hoc certae

ria non diffugiat certamina.

43

Sicutglorio

mine viciffe, ita turpioris dedeceris, ac damni

Claudo paucula; quz protu

li contra fpe»

4j*

&acula, pauca adjiciens de ipfis theatris. Prae-

elt profligari , ac vinci, imó ex lapfudamnum

magisnoxium: in aliis fiquidem certaminis

cipuum theatra, in quibus olim fpe&acula re«

bus corpus cadit, quod refurgere facili poteft

prafentabantur,locum obtinebant inter urbis

ornamenta, in quibus plures fpectabantur

negotio; inhac veró pugna fi anima femel

vincatur,erigi ex fe amplius non poteít, fed

partes, ut fcena, profcenium,Orcheflra,cunei;

cavea:; deinde ornatus,quales erant columnz;

ut dejecla refurgat, ope indiget divinz gra-

35 Afcetititt tis, (citéad rem noftram Nilus Gymuico cer-

tabula, figna, & totum fcenicorum choragi-

tamine certamen boc eft multà difficiliue. . Illic

um. Detheatrisfubjicio fragmentum excere-

ptumex Plinio in theatro Scauri;ubi ait; Scau»

enim pugnantium corpora proflernuntur , que

Lib.26. €.

]

facilà poffunt excitari : bic anima concidunt ,

rus fecit in /Edilitate (ua opus mazimum o-

que ut [emel afficle funt ,. vix ertgi pofpunt.

mnium , qua umquam fuére humana manu

facta, non temporaria mora :

verüm etiam

Quàd fi quis nondum cupiditates fuperavit 5

4dbuc in pugna, &6 [anguine ver[atur.

zternitatis deftinatione, "Iheatrum hoc fuit;

ftraverit,

Ícena ei triplex altitudine trecentarum fexae

44.

Quéd fi quis vitium non pro

. ludibrio eft reliquis, que vi&tum adoriuntur ,

ginta columnarum, in ea civitate, qua fex hy«

trahüntque in pleraque

difcrimina,tetibisque

metrias non tulerat fine probro civis amplif-

Noxia

fimi: Ima parsfcenz é marmore fuit, media &

jmplicatum huc, illücque ducunt,

funt hac retia, quibus in pugna vitiorum vi-

vitro; inaudito etiam poftea genere luxuriz;

Üfumma tabulis inauratis columna,ut diximus;

&us implicatur, quia ad mortem pertrahitw*a

.vel faltem ad caveam ; ubiad pompam fagi-

imx duodequadragenum pedum; figna zrea

inter columnas fuerunt tria millia numero,

nàtur,morrem mox fubiturus, ut notat S.

Cavca ipfa cepit hominum octoginta millia,

- Epifi.dere- . Bacchiariusinquiens : (Quzcaptus in vete i

L

cipiendis là-. pjopum, & patienter inimtcüs fuis, boc efl ve

cum Pompei amphitheatri toties multipli-

cata urbe, tantóque majore populo, fuffice«

bfis,

natoribus acquie[cat, donec ettam recludatu

E

o fagine

j

ret largé quadraginta millia; &«c.

in cAUEA, Ef ibi longo. temporis fpati

tur 4d pompam , tunc. maximé prin

cípalibus

». V.

|

faculs cum . occtfus

fuerit , plactturus eff. In

E';,&tl 1

hoftes. profterrit,

lul

hac pugna contta vitia i5

Qua in tbeatris [peitantur [petiao

qui fe dejicit ; fzvit in adverfa

rios , qui in fe

cula bellum indicunt virtuti, ci iu-

ipfum ferocit; dosmones confundit , qui fe

sOCcEhti& exitium exbibent fpe-

ut

peccatorem fatetur, reámque fe ijudicat,

In

&audum,

*

eleganter infert Petrus Damianus inquiens

Emo expetit fpe&taculis interefle, nifi ut

46,

Zib A. epifr. Cades ergo.qui eff fous judics Amalechitar, &

l5s

Mmorrbaos gladio vorante dejicimus : quia

aliquam inde hauriat voluptatem;anie

tunc vitiorum omnium barbariem flernimus,

mique folatium: fed error eft mentis

ll;

ifle amentis: quid enim funt hz voluptates,

4 li,

tunc poteftates a&reas invitiifmà debellamus,

f

& innocenter vivimuts & tam Reos nos, 4c

quas fpectacula in theatris exhibent , quàm

damnorum appendices, innocentiz clades, ac

pecc

atís obnoxios judic amus dicentes cum Apo-

2

quia peccatum non babe-

virtutum omnium fítrages, à quarum ítudio

flolos i dixerimus,

animum avertunt; &íecum agmen malorum

|

quuss nosmet ipfos feducimus, &6 veritas in uo-

etó in hac pugna vincunt,

omnium advebunt,

Ex hac enim voluptate

bis non efl.. Quiv

coronis donantur czeteris nobiliori

bus, fimül-

velut ex equo Troiano effunditur acies malo-

/

rum, quz partim corpus, partim animum in«

: WS"?I. "n

que pretio

excellentioribus, quia nihil hoc

Quk,

nihil illuftrius;quiaut ait D.

feftant.

Non enim quid aliud in hifce vos

certamine melius,

Homil, 9. in Chtylo(tomus Nwllo fine c

oncluditur bec co-

luptatibus occurfat, quàm expectatio anxia,

Thea-

vifus lafciviens, ufus infamis, cogitatio foeda;

epiüo 21ad

róng, neque ex Olcaflri floribus texstur.

d)metb.

- trum, in quo hzc p

ugna inftituitur Angelos

cüm vix poffit quis hifce uti voluptatibus fine

laía conícientiá, absque Numine lzfo, fine fa-

habet fpectatores,

&

Á

Deum Agonot'hecam, eu

ium certantibus, ac

lutisajuz periculo, fine gratie difpendio. Eít

munetatium , qui

præmx

vincentibus donat :

in hac pugna ftrenuus cer-

igitur voluptas, qua ex profanis hifce hauri-

tur Ípe&taculis ,. foecunda malorum omniurm

/ tatot fuit fanctus Job, qui in hac paleftra egre-

& fatanam debellavit,fed Athle-

parens ; fed perinde ac infulfus cibus, fi ali-

I

gie pagnavit,

4

ta fuit invictus, quia animt

m fuum priüs ex«

quo condimento melliatur, avide fumitur, ac

fimál.

deglutitur dulcoratus; ita vitium, tametfi ex

Cáp, 2

ercuerat, ficut £s catena grca dicitut;

ue invitamut ad nos exe/rcendum. Exerce te

fe naturz adverfum, fi plaufu , ufüque re«

in paleftra « arumno[os. dolores , qui animo

ceptum fit,qusritur expetitum.

Plerique explenda curiofitatis causa haec

47*

obfervantur tuo,fe

y fortiter , ut eos corporis

valeas [uperare.

Etenim [i antequam cum

frequentant theatra, hifce interfunt fpectacu-

3*4. l4

lis: fed quis non accufet fpe&tatorem;quis non

diabolo certamen gobus iniit , nonammum

Dt Vitio*

cond;mnechanc curiofitatem, illum

exercuiffet , norf tantopere ex contentionibus

«Ium,g

LA

g

Punguntur mundi illecebrz,ut affectus ab iis expungatuf. $3

fum, & hanc at vitium ? Proprium eft cu-

fgo. & matri [üe | dieens : vidi mulierem in

Thamnatha de filiabus Philiflbinorum , quam

eiofo effe fuarum rerum incurium ; & tantüm

ftudiofam, ut aliena exploret5 & defidiofum,

quaJo.ut sibi accipiatis inuxorem, Muliee

ut proprios mores corrigat ; otiofum in ne-

enim compedes gerit in oculis, quibus vinciatj

il

glütem, quó affigat; hamum, quo inuncet; fa«

ceffariis, negotiofum in Íupervacaneis. Seria

curiofus negligit, & in futilibus expetit occu-

gittas, quibus confodiat; flammas, quibus

adurat.

Quzrunt Interpretes, cur Samíon

pari, adeó utomnis ineruditus idem fit ac cu«

deícenderit in Thamnatha.

Et pre cateris

riofus, & paratior ad inquirendum, quàm ca-

pacior ad intelligendum:

hinc D. Augultinus

Hugo Carenfis cenfet ,. occafionem. na&tum

fuifle exaliquo fpectaculo, quod in fefto quo-

rogatus ab Afro, quid Deus ante mundi crea-

tionem faceret, fcité refpondis; parzffe tine

iam Philifthinorum populo dabatur ad fe-

(tivam hilaritatem excitandam 5 cui tamen

curiofis infernum.

Solet hoc vitium ulumum

virtuti,ac pudicitiz;

dum incautus adfuit Samfon, & vago afpectu

& (

P

arere exitium prxfertim

L

ut contigi

t Dinz Jacobi filiz , formaz fupra

adítantes luftravit, foeminam eximié venue

ftam afpexit;cujus obtutus ita animum aduffit,

cateras puellas venuftz ; hanccuriofitas im-

ut Samíon fumo cacutiens inflammatz cone

pulerat utbem Sychimorum vifendi , morés-

que urbicos przfertim foeminarum, earümque

cupifcentiz, legis ampliüs non viderit obfer-

vantiam, quam parvi pendens nuptias expetiit

fiudia obfervandi : fiquidem puelle plures

fibicozvz tunc ad nundinas convenerant,

Philiffhing mulieris: ait Hugo Defcendie

Samfon inTbamnatba civitate Pbilfibinorum,

ad publica fpectacula:fed quia raró absque pe-

ut videret. folemnitatem , qua ibi. agebatur.

riculo in publicum caítitasprodit; vixSiche-

mus Dinam vidit, & coepit ipfam deperire ,

Spe&taculum à Philifthinis exhibitum , occa-

fio fuit Samíoni legis temerandz.

Hinc ícité

quamlenociniis cum non poffet ad flagitium

pertrahere, vitium eidem licét relu&tanti tu«

"T'ertullianus Noói ab omni glorie 6 diguita-

In Afpoloset.

ts ardore frigentibia nulla eff necejftas cetás,

CZP.g 8.

lit, & damnuni ejus virginitati intulit irrepa-

m

rabile. Curiofitas Diuam ad[nundinas, & Ípe-

nec ullamagis ves aliena,quam publica : unam

&acula perduxit, non ut aliquid honefti , &

oinium Rempuölimni agnofcimus , mundum;

decoris emeret,fed caítitatem venderet. Zene-

equé [heiiazulis vefiria n tautum renuntiamus,

a

EPFD&.Q.

rarc$ (ait Hieronymus ) zu feminis fama

in quantum originibus eorum , quas (cimus de

pudicitieeft : & quafi flos pulcberrimu , cità

fuperflitione conceptas, cum & pfis vebus , de

ad levem marcefcít auram » flatque corrume

quibus tran[figuntur , preterfumus, — (Nibil eft

Eþi]ï. 21

ad pitur; quapropter fcribit ad Euítochium ; Cae

nobis diilu,vifu, auditu cum £nfania Circis

Enflocbium, tje ne demum exeas, G5 velis videre filias vegt0u

cum iumpudicitia tbeatrio eum atrotitate Ar&«

nis aliene s quamvis fraires babevet. Patri-

ne, cum Xyfli vanitate, — Apté impudicitiam

adneétit theatro, circo ferociam, íÍcenz voe

-archas,8 Ifraéle parente latarerar Dina, egref-

In puella, quam decus ca»

luptatem, inde enim Íparguntur fales, non ut

f corrumpitur.

ftitatis commendat videre, & videri fomeseft

mens condiatur, fed virtus corrümpatur;dul«

1

ciffoni cantus emittuntur, qui dum aures de«

concupifcentiz, & cogitationes excitat, qua&

caftitati bellum indicunt, quia ut fcité ait Cle-

mulcent, animum inficiunt, cui per aures vex

L;'a'?. 3.pedag.

mens Álexandrinus ; Dwm lafciviunt oculi,

nenum inftillant, dum puellz choreasducunt,

£, T4.

uód f1 mulier tactu

& multiplici falcu theatrum pulíant; & dum

)ä

calejcuut appetttus.

eli vifcus, vifu-eft Bafilifcus; folo enim afpe&tu

pedes ad numtros harmonict concentus mo«

Sichemus li-

vent ; capita adítantium in diffonantiam tra«

interitum molitur pudicitiz,

bidinisamans, cüm primüm afpestus in Di-

hunt, & à concento removent virtutis.

naminjecit, & hac oculos in ipfum direxit ,

Idquecaufz,cur olim virtatum addicti ftu-

494

diis inhiberentur fpeclaculis intereffe, ut thea-

flammam concepit, quz in puella lilium adu[-

. Serm, $5

fit caftitatis, quiaut ait Chryfoftomus : Sicsr

tri, fcenzque periculofam corpori, G animz

Ozis.

voluptatem exterminarent , cüm eos nonla-

jgnis ubi calamum apprebenderit mox attra-

M

Gam materiam [uá flammá accendit : ita s-

teret, quantam hzc fpectacula adferrent vir-

gnis concupifcentia, ut primüm formofitatem,

tuti, ac falud perniciem. Hinc etiam David,

quia cultura incubuit virtutum,quarum fum-

& venuflatem vifu attigerit , animum [latim

inflammat.

Caítitatis amans ne detrimen-

ma decora attigitnon femel obnixis precibus

Deum rogavit, ne in hujusmodi fpectacula

tum patiatur, neceffe eftà theatris fe fubtra-

hat, à fpestaculis fe avertat ; ubi & cantus im-

permitteret eum incidere: ZJverte oculos zneos,

'Pfäïä.x 1$,

ne videant vanitatem.

puri, & puellz comptz ; & oculi lafcivientes

Quaód fi petas, à

v.37.

quanam vanitate voluerit oculos fuos averíos?

igni concupifcentiz fomitem fuppeditant.

48,

Samíon cüm incidiffet in truculentiffi-

ab fpectaculorum refpondet Euthymius noxia

mz ferz rictus, ejus dentibus fuiffet. procul

voluptate: aitipfe ? 4verze eos 4 noxii fpe-

dubio difcerptus, nifi facer fpiritus animos in-

Gaculis, itaut inania non videant; oculos at«

didiffet : fed qui Jeonem prof(travit ferocien-

tem non corporis tantüm , fed anima . etiam

intelligit.

Cui fuffragatur Cyrillus Terofo. C^

ieciyef.

tem , mulierem noá valuit fuperare eblandi-

if

entem, cüm primum eam vidit, periit, quia

lymitanus inquiens: Noz fis curéofue frequen-

Mj Agoz-A

.F;ïud. 145

efflidtim eam deperiit Defcendit ergo Sam[on

tiá fpellaculorum,ubi confBicias mimorum pe-

in Thamnatha , vidénsque ibi. mulierem de

zulantias omni contumelia, & impudicitiá re-

filiabi Fhiliflbiin a[cendit, G nuntiduit patri

fertety G uirorum effeminatorum choreas, le«

;

vitaten.

P.4

Differtauo 1.

É

il aM cOrpori pmdeimtef, 8 animi vacti-

mento, & folatio? nec minorefl ftraccs anie

£di &Pt.

morum, quilli baud fuppar eíft corporam z

MW "

Spectaculis , qui interfunt, theatrisque

ibi enim confufus auditur vocum tumultus,

affident, pulchritudine, & varietate alliciun-

modefliam abigens, . & innocentiam profter-

tur; fed dum oculi muliebri depafcuntur ve-

nens: verba impudica per aures in animum

nuitate, veltiümque excurrunt elegantes an-

dilabentia feedas excitant cogitationes, qui-

bus innocentia interimitur ; ibi mutui fcee

guílias; virtutis nervus laxatur, & enervis

animus. miferé irretitur , quapropter David

minarum, ac virorum afípeCtus fcintillas emite

licét cantu doemonem fvgaverit, lapide gigan-

tuntlibidinis, quibuscaflitasaduritur, &€ pu-

tem proítraverit , manu leonem difcerpferit,

dicitia cinereícit,

Ut igitur fit quis beatus,

adeo fpectacula hecexhorruit, utab iisdem

necefle eft, has peftium cathedras inhorrefcat

exulareenixim petierit:; & qui etiam dehor-

à profanis hifce fe avertat fpectaculis; in qui-

tante Saule impavidus ad fingulare certamen

bus etiam ficcis oculis fi peé&latur virtutisinteri.

cum Goliatho deícenderat, mox trepidat, ti-

tus; dum vitium afpicitur fuos agere triume

métque fpectacula, à quibus vult oculos avere

phos: nulla e(t morum probitati nocentior

ti; ac (1 afpici (pectacula non poffint (ine vire

corruptela , quàm qua ex hifce oritur fpe-

!

tutis difcrimine, absque probitatis detrimen-

€laculis, fcité Laclantius Firmianus ait: J2 L

iö.—ö.c.w;

to, & morum damno.,

Sunt enim theatra,

frents quoque ne(cio ,. an fit corruptela vitiae

in quibus vitia omnia triumphant, à quibus

fíor ? nam & comice fabula de flupris virgi-

propterea homines avertere David fategit in-

num loquuntur,8 amoribus meretricum. La-

Pfdlm. PoS

quiens Beatia vir, qui non abijt in con[ilio ime

fcivire edocent in fcenis , & theatris puellz ,

10YHTA, £f ín. via peccatorum nonfletit , &in

quz afpectu, motu , cantu concupifcentiam

catbedra peflilentia non fedit. Vocat fpecta-

excitant , pravósque ignes in intimis adílan-

cula cathedras peftilentie , quia fedentes in

tium vifceribus accendunt, quibus pudor core

theatto fpectaturi, quz ibi exhibentur fpecta-

rumpitur, & caftitas abfumitur; difcunt puel-

cula peítem cont:rahunt, cujus veneno virtus

]2 in fcenis, quibus: adulationibus, artibus,

Per

corrumpitur, & innocentia emoritur,

ac blanditiis aptiüs valeant caufam agere libi-

cathedras peftilentiz intellexiffe Regium Pfal-

Lib de fpe

dinis, ut ad fe viros fpe&tantes . pelliciant,

tem profana fpectacula adítruit Tertullianus

quapropter concludit Lactantius ; V;tanda

élac, €ap 3.

qui fpectaculis adaptat verba Davidis inquiens:

ergo [pettacula omnia, non folim ue quid vi.

Invenimus ad. bauc quoque fpeciem pertinere

tiorum pecloribus infideat, qua fedata , & pa-

illam primain vocem David : felix inquit ,

eifica effe debents féd ne ejus nos. voluptatis

quinon abijt in confilium impiorum, & in via

con[netudo deliniat , &$ ab.e0 , atque à bonis

peccatorum non fletit ,& i catbedra peflium

operibus auertat.

Ti D

non fedit.

Semper fcriptura divina dividi-

Nil blandius animum ad concupifcentiam

SL

lg, up,

tur, ubictinque fecundim prafentis vei fenfum

emollit ,, quàm puellz theatralis cantus;nilad

etiam difciplina munitur, ut bic quoque non

refiflendum vitiis virum magis enervem red-

fit aliena vox à fhetiaculoruminterditlione,

dit, quàm ip(e mimorum gefíiiculationes ,

$1.

Ipíos theatri gradus, & amphractus ad

puellarum faltus, ac corporumin choreis in-

declivum difpofitos confeffum David vocat ca-

fractiones, quàm geftus pudicitie noxii , hi

thedras peítilentium , quia lethalis vitiorum

enim animos velut injeclis igniculís urunt;

peítis irrepit, omnésque inficit fedentes, quos

& tamen lztiores adeunt. homines theatra,

ftare in virtutis exercitio prohibet: peítes ibi

quàm Ecclefias; illa frequentantur, i(lz defe-

oriuntur, & graffantur vitiorum mortiferum

runtur; [Ícité Seneca Cogiro mecum , quam Fjif.ss.

vitus effundentium.

Quinimó exuit in hifce

multà corpora exeretant , quàm ingenia

fpectaculis homo ipfam humanitatem,induit-

peuci s quautus ad — fpetlaculum . non fidee

que feritatem: dedifcir humanitatis officia,S

le, € luforium fiat- concurfus $. quanta. fit

rabie obleclatur crudelitatis: hucaccerfendus

J

circa artes bonas. folitudo ,. quam. smbecill

Lib, 6.

Salvianusinquiens: In fpe&laculia primum de-

animo [mt, quorum lacertos, bumerósque

dluiarum gentus eff mors bomines , impleri fe-

miramur.

Solitudinem neceffe elt bonz ar«

rarum alvos bumanis carnibus,eum circum .

tcs patiantut , quoties ad fpectacula luforia fe

Jíantium voluptate, & confpicientium letítia.

homines urgent; nec poffunt tuncquidquam

Et boc ut fiat. orbis amperium. efh ,. adeuntur

honelli appetere, ubi libido fucsfpargit igni-

loca abdtta , luffrantur invij [altus, peregran-

culos ad interitum — caítitatis ;; ubi . vitium

zur [yl'ue inexplicabiless & ut devorari po(frnt

compedes cudit , quibus adíldntes in fuum

bomines,non licetnaturam rerum babere ali-

pertrahat famulitium ; unde nil melius appeti

quid fecrerum.

poteft, quàm fe huic fervituti eripere, quz

f&

Quinimó Taurus quaritur czteris tru«

omnes premit; & dum premit; fpirits abigit

libertatem.

culentior, ferz feliguntur reliquis Ízviores,

:

& que inhomines poffint acriüs irruere, ac

Nulla fervitus fcedior, quàm qu

2 pravis

i^

funeflius [zvire , quó humanum fanguinem

obtemperat affectibus , qui nifi co&rceantur

fundentes , & membra hominis di(cerpentes,

praecipites nos trahunt in imum calamitas

vifcera, & precordia vorantes ,

& corpus in

tum, ]sfapit, & fcité imperat, qui ia pra-

frufta dil

aniantes fint. deteftabili hac. feritate

Vos quosque affectus imperium exercer,

Ípectanübus hac cruenta ípectacula oblecta«.

A'xva Calebi filia in domum traducta 1

ponfi,

la«

Punguntur mundi illecebrz;ut affectus ab iis «eXpungatur. $$

lachtymas fudit ab oculis, & fufpiria emi-

in Davidem, à quo ,mufltiplici fuerat beneficio

: J'ofue cap.ts.

fit & corde Safpiravit ut fedebat in afno: fi-

"

cumulatus,G totis viribus acquifiam fibi glo«

: iam

Íponfam comitabatur Pater, qui dolore

riam in proftratione gigantis adnititur obícu-

percultus ob lachrymias & fufpiria fili, eam

rare: & cüm Saul fugientem Davidem infe-

interrogavit ; quid caufz dederit lachrymis,

queretur, perfylvas, montésque , fpelaum in«

& íufpiriis? Quid babes? ait pater, cui filia

greditür, inimico objicitur preda: cüm enim

doloris caufam aperiens, amcenum , ac irri«

intus lateret David , facilé violentas potuiffet

in Saulem manus injicere,eumque gladio con-

guum expetivit agrum , fubdens; D« mibi

beaedi&lionem: terram aufivalem, G areutem

fodere; fed quia virtutis amans,;didicerat gra-

Nontamen

ti2 fervire, & nonyitio famulari, noluit fane

dedifli mibi, junge & irriguam.

videtur vacare myfferio, quód Axa Neo-nu-

guine jufta vindictz gratiam cruentare excula

pta afino infidens , fufpiria emiferit; fi afino

t& virtutis, tametfi loci opportunitas anfam

vehebatur, cur per fufpiria cordis prodit do-

€i porrigeret ad thronum afcendendi , maluit

lorem, cüm jumentum itinerjs laberes leya»

generofus thronum defpicere ; quàm vindi-

ret? fcité Axa infidens a(ino fufpiria emittit

€z fervire ; noluitque diademate cingi, ne

é pectore, & lachrymas fundit àb oculis, quia,

in caíflris. virtutis difcin&ctus fieret miles ,

'?xö.c.zo.

cüm premeret aíinum , feu portionem infe-

dixit tunc David: Propitius fit mibi Dominus, 1.Reg. cap,

riorem,ac utrumque appetitum,omriésq5 pra-

me faciam bane rem Domino meo Chriffo Do 24«v.5

!

vos affectus freeno compefceret virtutis, a»

Ómini,

d

Exh

ofte fit *ljavid inimici cüftos ; cujus

$e.

grum expetiitirriguum, feu portionem fupe-

riorem, qua veluti exculta . tellus ,' ac ccelee

vitam defendit, quam fui juris occafio, lo-

ftium iribre gratiarum rigata.flores daret vir-

«ique opportunitas effecerat: noluit per ju«

tutüm, quibus coelefti fponfo magis placeret:

flam vindictam, per fanguinis fufionem adi-

prolixa igitur emi(it Axa fufpiria, ut fuperius

tum fibi ad thronum aperire, quapropter ex-

itriguum obtineret , cüm brutalibus fuperior

clamans Bafilius Seleucienfis ait : O genero^ rib. , 4pa.

effet affzclibus, ac afinino infideret appetitui.

fum petiius, €9 foli gratie fervire gnarum ! gos,

Nimirum inardefcit animus ad (tudia virtutü;

quód fi queras, quà arte, &induftrià David

ubi brutalium. afféduum frono prudentie

thronum conícenderit Ilíraelis? non «redas

motuscoércet, ^ Nonpriüs Axa fufpiria emi-

alio munitum fubfidio thronum occupáffe ,

fit , quàm afino infideret, fufpiravit; fed cüm

quàm exercitio virtutum , ac proítratione

'afino infedit: quiatunc ferventiüs zeterna fu-

pravorum affe&uum : ajebat iple Quis zibi Pfalp, $,5

Ípiramus , cüm appetitum inferiorem, ejüs-

dabit pennas ficut columba , &5 volabo ,. & re« "v.z.

ue brutales motus rité.compefcimus ; pul-

quiefcam. — Si petas, quónam concupierit Da-

! Libs.

pi4,. ChréD. Gregoriuss 44xa füper afinum fedet,

vid avolare, refpondet Anaítafius Sinaita. Ad Orar,16,

log, cap, 34, £ irrationa.

libus carnis motibus anima pra«

thronum illum codleftium volucrum haben-

n

fidet , qua. fuspirans à patre terram irriguam

tium fexalas, aitipfe : Poluerem defiderabat

petit » quia & ecreatore eum magno gemitu

fíer qui dicebat : Quis dabit mibi pennas fi-

quarenda eft. lachbrymarum gratia ; & non-

€ut columba , qua defcendit in Jordanem , &

nullis interiectis fubdit : Flere incipit , quód

volabo, &5 requie[cam in illa requie caleflium

differtur à Regno, dat ergo ei pater ivriguum

volucrum fex alas babentium : nimirum quia

füperius ,. cum fe in lacbrymis caleffis Regui

in Ípelzo illuftrius triumphavit David de pro-

defiderio affligit.

Cohibitis pravis affecti-

flrato affectu, & appetitu effrzni cruentz vine

bus, ac coetcitis carnis concupifcentiis,pom-

dictz , quàm de Saule, quem potuiffet con«-

j nS'-

písque defpe&is feculi , coelefti. incipiunt

fodete, & per inflictum ei vulnus viam fibi

pracordia inflammari deüderia,k & per crebra

adthronum Ifratlis adaperire; à quo tamen

Íuípiria coelum infcendere. .

abítinuit, ne de fuperato pravo affeclu | vin»

Pravos inferioris appetitüs coércuit Da«

dicz , palma deftitueretur; ideo, cüm Sera-

$5

vid affectus, de quibus illuftriüs triumpha-

phinis, qui fenis muniuntur in coclo alis de

vit, quàm de proflrato Goliatho: etenim

defiderio certat: &t cum terrenum thronum

pof gigantis fingulate certamen , ad bellum

pofthabet vicloriz fuperatz vindictz , vehe-

accerfitur periculofius ; Saulíiquidem tur-

mentiori fludio inardeícit throni cocleftis de»

fiderio,

[

bulenta ambitionis czcutiens fumo armatur

L

(s

l

f

N

AW

z

Cs

^l

a

, 7

27

DT

N

euy

u2

x 4

Ü

N

o

I/[.

- E

A SSSN

MMf 7-

m

M

P

«

"TF

E

li

N

St/

-

L )

*

[7?

6

.'

*

L

UE Z

122

Y

I«E—— — Á

I

EO

—

-» 2077

DIS-

|o88 (66) 28

——G—Ó —— r s al — alipo - — " m

CDOCDOCOCOODCOCOG

DISSERTATIO III.

|

A ffcctus immodici in divitias aggerandas,

ni coérccanturplurimum adfcrunt difpendii,

)

nilque compendii. Carpitur Ay ar,iziaf

i

$. I.

| szperinw eff fætusimmäzlz'cw in drvitias affetfus , matrem enecat, —

à qu4 fugtmlmwif.'

s

U

* Overcali fe odio profequi-

petvenire divitias: quanti fint divitiz incom-

»ä

»

)'

M

d

tur, qui impenío amore

at

[ f

3J

L

7

modi fuis poffefforibus edocuit Theopompus

/'

i

T

divitias fequitur; cüm hz

Lacedcemonius Princeps: Hic;ait Plutarchus,

Cammæf- n 7

2

i

"

minimé conílitnant ho-

Princ.im -

A^

»

4Adjecit regnantibus Epboros , binc cüm eum

40&0

*V

X

$

minem probum, fed per-

uxor in[eitaretur , quód imperium filjs relsclus

F2

.

u

E

Ea Y

a.

f2pe malum efficiant: di-

us e[Jet, quam accepifJet, angu[lims s imó am«

TA A EE

;x

5

Ls

o acd e u ao

EL

vitiis,ficut nomine,ita, &

plius, ac. firmius vefpoudasr Theopompuss [iqui-

re affinia funt vitia; rari

dem ubi vim ejus smmodicam vemifit , fimul

fiquidem affluunt divitiis, qui vitiis non dif-

cum invidia declmauitæenmlum.

Flum ea

Íluant, funt enim divitiz vitiorum alimenta,

fuerat Theopompus imitatus, quantum in a*

lios contülit, tantum fibi detraxit,

Si flüs

iniquitatum fomenta , & peccandi divitibus

De tontem-

inftrumenta ; pulchré Eucherius , Quedam

men copiofis aquarum exundet voluminibus

m dene s

piuinnndi, foctetar paene etiam nominis duabus bis vebus

ne urbes, & pagos ejus adjacentes ripis. fuis

VITIIS,65 DIVITHS.Quód fi vitiaà verisaver-

obruat fluctibus,noceátque incolis,factu opti-

tunt divitiis, qua in ccelefti duntaxat. regno

mum eít exundantes aquas diffecare, ac im

poffhidentur; dementiz dandüm eft, coenum

Immodica auri, are

plures dividere rivos.

quarere in divitiis, & ccelum pérdere ; infania

gentique pondera onera funt , quazanimurt

eít acquirereaurum , & vanam duntaxat au-

premunt, ac ita deprimunt, ut non finant euim

eupari autam ; divitias cumulare, & fummum

Bonum amittere.

Íuríum elevari ,. fed coenok duntaxat adhz-

tefcere ac immorari.

&.

.. Quéd fi vita hominis quidam eft ad coc-

Idque expertus fuit, qui in evangelio di-

$.

lum aícenfus, quisà fana mente ita dejeQus

vitiis affluens ob meffis ubettatem, & neiciens

ubi colleclos reconderet fructus, cum horrea

eft.quihuncin coelum cupiensafcenfum fuper-

vacuis fe ponderibus oneret: in altum non

agri non caperent proventus ; cüm noluerit

afcendit, qui plutimo gravatur pondere, fed

eos dividere, G aliis impertiri; fe ipfum mae

in ima deprimitur ; nil divitiis, nil auro gra-

luit gravare, quàm alienas miferias levare;

vius; vix Jobus divitias poflederat, & earum

& cüm tenaciffimus fructusomnes fibi retie

prafentiens gravedinem conquariturPrince ps

nuiffet, ac quietem, cztteris omnibus invidio-

Job,z. v,1o, Huffeus, inquiens: Fa fum mibimet ipf

fus fibi fpopondiffet dixit; Congregabo ommta

-Euc:ïz.*ægk 13.

E'AUM,

Fuit ipfi gravis labor, quo eas ac-

qua nata funt imibi, & bona mea, € dicam

quireret; gravistimor, ne acquifitas perde»

anima mes : anima babes multa bona pofita

ret ; gravis dolor, ubi acquifite amittuntur ;

in annos plurimos auiefce.

9ed copia divi-

ab hifce gravibus malis non eximitur,qui affe-

uarum inopem eum effecit, & divitiz in illius

||

um in divitias non compefcit; nec in altum

excrevere detrimentum , cui utilior fuiffet

alcendit,qui iisdé gravatus in ima deprimitur,

angulílior annona, fiquidem ut fcité ait D.Gre-

LP

. Imó non folüm divitiz aggravant, & pre-

gorius De abertate agri angu[latur. antmu

*ra(.mp.u,

munt, fed etiamilligant , opes enim compe-

avari, diceus namque, quidfaciam? profetió

des effe dixeris,quia quz putas ornamenta effe

sindicat, quia votorum fuorum affecibus pref-

corporis , impedimenta funt animi: plusque

fi« ub quodam rverum fafce laborabat Con-

divites divitijs inferviunt, quàm divitia divi-

Dü.".i.el. 4

gefiz divitis quietis , & latitiz accerfivee

tibus, fitque propterea lo

nge faciliüs plures

runt paupertatem , peperit fructuum copia

adi

nvenire viros divitiarum, quàm divitias vi-

rorum.

cordis anxietatem; variis enim defideriorum

motibus agitatus , quó fe verteret nefcius 5

&o

Nil eft, quod fuos

magis aggravet pof-

anceps harebat interno conflictu faucius ;

feffores, quàm divitiaru

m copia, hác enim itn-

pediuntur furfum con

Quidfaciam? quia nonbabeo, quo congregem

Luc.l2.t£.

fvl meos, — Ecce ad quales incitas rerum

fc:end-:m,w & ad veras

copia

Affectus in divitias pluimum adfeit difpdndij, nilq; compehdii; $7

copia hunc pertraxit divitiis affluentem : tali-

bus impertiret, ne ipfe fub onere Qauri,argen-ï

bus fuit anguitiis preffus cum laxioribus cce-

tíque preffus perireteppreflus , rami fiquis

it tetrz fruétibus ditefcere, ut iisdem preffus

dem arboris ex nimio fructrum pondere, non

animam mifere efflaverit. Dzxit autem ;;

folüm incurnantur, fed plerumq; etiam rum-

Deus,flulte bac nocle animam tuam repetent p

puntur: Rex confilium tmeum placeat tibr ,. &

Daniel. 4

peccata tua eleemofynis redime, G sntquitates:

"U. Z4

ze, qua autem parafli cujus erunt ?. quia pe«

&us fummam nequivit divitiarum ampleéti,

tuas mifericordsis pauperum.

Hxc fructuum partitio non folüm in

animam foras evomuit.

O quàm utilior ei

75 .

e-

pauperum cedebat utilitatem ; fed in Regis

obtigiffet fru&tuum inopia!- nec confli&tu d

fideriorum infli&a fibi vulaera fenfiffet, &

etiam commodum: hortulani fiquidem , &

vitam protraxiffet feliciorem: dum uberiori--

qui arborum delectantur culturá, f1 ramum

aliquem nimio videantfru&u prepravari , ne

bus coepit divitiis affluere, pluribus etiam cce-

pit moleftiis torqueri, ac veluti immodico

copia eidem noceat, inopémque efficiat infeli«

Si enim

ci avulfione ab arbore, ramisque aliis; fata-

reffus pondere infelicitet periit..

fruétus faltem fuperfluos, & quos horrea non

gunt fuperfluos feparare fru&tus.ne ramus cafü

caperent aliis przfertim indigentibus fuiffet

fubeat; iedperfruéluum imminuuonem ejus

confulatur commodo ; quia dum ramus exo»

impertitus ; utiliüs fibi , & laudabilius aliis

confuluiffet.

]

neratur fruétibus fulcitur ; dum pomis deíti-

$.

Idque caufz , cut Daniel Nabuchodono.

tuitur, firmior ftabilitur : frangitur namque

forifuaferit congeítas divitias pauperibus im-

ramus, finimio (ruétuum pondere prematur,

Eþ W» 390

Thicm s«

i

Somniaverat Tyrannus Babylonius

& cito areícit exuccus, fcité Seneca H«c 0,440

pertiri.

LT

)

fuosob oculos arborem vegetam, Q tante

fuperftnunt , nocent 5 fic. fegetem. nimia ffernit

Iä'.

roceritatis obverfari , ut vertice, ramísque

ubertas,fic rami onere frangunturi. fic admam

1

u

perioribus nubes attingeret, & ramorum

turitatem mon pervenit nimia fecunditas : Ti

explicatu, ac virentium comà foliorum longe,

igitur arborfruótibus przgravata, ac multo

preffa onere fuas aliis divitias communicet,

latéquepiures terrarum tractus inumbraret ;

-

& non beítiis tantüm omnis generis, (ed &

imminens declinat lapfüs periculum , caíum

hominibus eícas abundé fuppeditaret : ex qua-

eludir, & in annos venturos uberem fibi pro-

X

vis telluris parte feflinato greffu videbantur

ventum fpondet,

Si Nabuchdono(or confi-

accedere ferarum omnes fpecies, fructus ar-

lio annuiffet Danielis, (idivitias fuperfluentes

boris percepturz , ejísque umbra fruiturz,

rmififfec in arefcentes pauperum campos de-

Duacd L od a

uippe vifa fuit voluptas terre frondofo fub

rivari ; abje&tus,& curvatus ceecui. nonfuiflet

illo tecto (uam locáffe (edem. — Sed quia fluxa

beftiarum adícitus : appofité Theodoretusaitz

Orat. 435

eft, ac vanidaquavis terrz voluptas , adfuit

Propbeta bane. fententiam expo[uit , ille veró

illicó de coelo genius excubitor, qui voce mis

einm fe durum,€$ inexorabilem prebuilfet fce-

Dunieb.

naci praecepit tyranno;arborem illam fuccidi,

lerusa pramia tultt , & qua audvoerat trzfisa,

Exundantia divi-

ramos armputari, folia diffipari, fructus dis-

bec oculis covspicatus ejf.

petgi, :elidlá duntaxat (omniatz arboris ra-

tiarum ,' copia frucluum fordidé cuílodita,

dice in novos poítea furculos germinaturá , &

G avaré detenta ramos fregit, quibus fuit

in novos fructus pullulaturá.

Imó addidit

Dnnitï,qïe

f

exitio, clamavitvigil Angelus Szcezdire arbo-

Numinis Minifler,eum, quem arbor denotat,

vem, G pracidite ramos ejus z. excutite folsa

talia (übiturum fata , nimirum coripede vin-

ejus, & difpergite fru&lue ejus : verumtamen

ciendum,omnibus coeli injuriis expotitum fyl.

germenradicum ejus m terra finite,

vasinter& feras; herbisque cum befliis in-

Coníueta eít hac Numinismoderatio in

$«

tegro palcendom feptennio : que minz non

Íceleftis puniendis; pingui fortuna in imum

tantüm Nabuchodonoforem , verüm & ejus

€os detrudit erumnarum, utquos divitiarum

interpretem Danielem turbàront fubeunte

exundantia corruperat, miferiarum accerfita

u 12. I$,

ejus animum commiferatione; eó quia effet

congeriescorrigat ; Nabuchodonoícrem frue

Rex Babylonius ex pinguiffima fortuna, &

Cuum ubertas, G folia luxariantia bonorum

infolenti dominatüs amplitudine ad exiremam

temporalium avulíerunt ab hominum ceetu,

cum beílis detrudendus miferiam ; & Rex

& ftirpem etiam radicitus abítraxiffent, nifi

prapotens; opibus affluens, deliciis diffluens,

per veram refipifcentiam in faniorem rever-

magnzque orbis parti imperans eífet in. be-

fuseffet frugem : addidit ibi fomniatz arboris

ftiamà divina Nemefi deformandus, vinculis

jir

Interpres Ejiczent te ex bominibus , 6 cum

Daniel, 43

illigandus , & brutorum coetui. a(lociandus ;

be[liis, feriaque erit babitatio tua.

Mirum

4;«"? d

objectam enim per fomnium fibi arborem

quód Daniel decretoriam hanc divini Judicis

Rex Danieli aperuit ejus auditurus Inter-

fententiam in potentiffimum totius Orientis

Daziel;4a

pretationem : Ecce arbor in medio terra , &

Monarcham edixerit.

Mira fané in aulico

altitudo ejus nimia : magna arbor & fortis: &

hzc dicendi libertas, PCrincipum proceribas,

proceritas ejus contingens calum s. afpettus il«

confiliariis, aliisque palatinis altiàs imprimen-

lius erat usque ad terminos umniver(a . terra ?

da; apud quos moris eft veritatem variis ob

folia ejus pulcberrima, & frutlus ejus mimius.

tegere fucis, vel per varias detorquere ap;ba-

Daniel quó ftudiofius Babylonio Regi confu-

ges, nead Principis aures deveniat; aílue-

leret, & confultiüs provideret ,. eum ferió

Ícunt vafritiei Aulici. qui ex ambiguo per va-

7 ,2-"7'1'.' ;

p

P

monuit , urquas divitias congefïelfat,paupciri;-

rios flexus Pri

BX u m

m

&ipem , &ui adulantur, circame

H

ducunt;

! Vemm'l de 4þ&iöw Tom d

L

Diflertatio 11l

e8

ducunt, nonducunt; parumcurantes, quóm — rum amoenitate exornant: T'f&ms latices nos

emittit, quos fibi retineat, fed ut aliis impete

fint.fidi, dummodo aures Principis demul-

ceant.

tiatur;alienz magis, quàm proptig profpi

Hinc Auguftus Imperator ob. impudi-

ciens utilitati, & commodot fponfus igitu£

hortis coníulit, & arefcentibus arvis profpicit

cosTuliz filig amores contractá jam infamià

altum ingemuit ; eó quia nemo fuetit, qui

dum fontis nomenclatione fuam donat (pon«

de fuliz impudicitia eum moneret, dixitque,

fam, quam putei elogio fuerat remuneratus?

quiaut ait DLAmbrofius : equé sponse cloriam

H'm;[: P .d

id ei minimé obtigiffe, fi Agrippa;aut Mece-

nas vixiffet, erant enim viri ob ingenuam di-

Adornat 'indefeffa foutis fcarurigo, ac copiofa

Paqu'-

cendi libertatem commendatiffhimi , quique

putei veceptio : fi aqua in puteo femper deti»

non finerent veritatem Principi occultari,

neatur inclufa, vitium contrahit; finique cor«

]^

-DixitDEI nuntius Nabuchodonofori: Szc-

rumpitur degeneri ; fin autem honeíta pro-

fluat largitate, jam nitefcit oculis, extenuatu£

-eidite arborem , & pracidite ramos ejus:. ab»

undantia fruéctuum avaré detenta curvelcenti»

hauftui, & refrigeratur fiti. extinguenda ac-

bus ramis ruinam attulit, fi enim fructus,

&ommodata : aqua igitur uberi adaucta incre-

mentonifi rigandis terr2 tractibus,hortis;pra-

quorum pondere incurvatus premebatur ra-

mus, aliis communicáffet , efurientes paviflet,

tísque communicaretur,pureum gravaret, &

pracifus non periiffet, fed. indemnem fer-

cüm largiter alijsiinpertitur putei confulit fae

*

váffet gratiam, & decentem cuftodiviffet ar-

lubritati, & alienz profpicit commoditau

*

boris opulentiam; fimulfuiffet & paupetibus |

perinde qua congefta detinentur divitiz pof-

fidenti nocent , quem fordidz incufant avari-

utile, fru&tus gravati rami recepiffe; & toti

arbori commodum,eos aliis impertiviffe.Mor.

tia;cüm veró inalios profluunt largienti pro-

Ü

tem dives incurrit ; dummifero ; cüm poffit,

Íunt, & accipienti commodum adferunt : ap*

non faccurrit: commodeé Nabuchodonofor

pofité D. Ambrofius expendens prefata verba

FURAT

In CAant.4,

:W

*5

confilio potuiffet Danielis annuere , fuásque

ait; Puteus, fi nibil baurias, inerti otio, 5 de«

divitias fuperfluentes finere in pauperes dif-

generi fitu facilà. corrumpitur 5 exercitatus

fluere; fed quia fordidé maluiteas fervare;in-

autem nitefcit ad. fpetiem ,. dulcefcit ad. po-

tum.. lta &$ acervuus drvitiarum cumulo a«

forduit & ipfe coetui afcitus ferarum : imó

ficut mifericordia ccelum dicitur aperire , ita

renofus fpeciofus eff ufus otio autem . inutilis

& immifericordia claudere: ante coeli fores

Bbabstuf.

vigil adftat immifericordia, GC neminem , qui

Corrumpitur, quz non movetur aqua,

'I- ,r

- fuerit immifericors, finit eb admitti , ut neque

vermes producit, quibus & putrefcit, & male

mifericordia ullum permittitin gehennam de-

olet; & divitiz, nifi in alios profluantin vitia

degenerant, Sitiunt plures aquas divitiarum,

[

GHomil,;9. trudi, ait Auguílinus. Znte fores gebeuna (lat

mi[ericordia , & neminem permittit in. car-

fed quia nonutaliis profint, fibimet obfunt,

1 | 14755 lib

x

S.ng, hi2,

cerem titti : Sed Bafiliumin locupletes ava-

nec fitim extinguunt , quam potiüs magis

titià fordefcentes audi non tam perorantem;

acuunt; fitque eorum fitis Tantalicá noxior,

Orat.ad Di-

*

H

quà

mdetonantem: Nomes mifertus ; nonin-

quenullo petuit hamore fedari , nullis un-

73155.

venies mifericordiams mou aperuifli domum,

quam extingui laticibus, licét alioquia redune

repudiabera àregno . mondedifli panea . mon

dent fluenta, faliant fontes, "Tantalea hac fit£

!

4rcz'pie: UitAI &tCc'nAU,

exatuant, laborántque; quotquot divitiis in-

hiant;de quibusappofitéNicetasChrotoniates

[l'l 7. ht

ie,

Quz in alios per rivulos mifericordiae

j

It z irpg

non defluunt aquz,putre(cunt flagnantes , &

ait: Tantaleam fitim perpe[fi cum fontem ba-

juun,

berent, bibere non potuerunt , fed erebró bau-

Lib, 1. i2

- vitium contrahunt jacentes , & quiefcentes5

"A lexie,

|

rire conati aurum ex amibus amiferunt.

"quapropter fponfus commodis confulens

; 4poníz, putei ac fontis eam donavit nomen-

"Hauftus divitiarum fiti extinguendz. non fo-

]àm inidoneus eft, verüm etiam noxius.. Hinc

CA9n£, 4

l

; clatione Fous bortorum ,. puteus aquarum vi»

ventium, que fluunt impetu de Libano : nimi-

Hebrazis vitulusex puro puto auro conflatus,

rum de Libani vertice candicantes folutarum

ac inpulueres redactus exhibitusà Mofe fuit,

'utaurum biberent, quod fitierant, (cite Petrus

nivium defluunt torrentes, putei cavitatem

implere feftinantes ; tunc putei profunditas

Rhemenfis: Invitulum [evit , eimque vapit,

felix, chm purz unda , & pellucidi latices in

comminuit , commiftet aquas, potum dat He«

ejus derivantur finum, & dum delabenteseLi-

óradi.

Non folüm (itim non extinguntaqua

bani jugoaquarumrivuli puteum implent.fibi

divitiarum; verüm etiam ut Tantalice diíu-

S

etiam confulunt , fedem in qua quiefcant e«

giunt, cum videntur labiis delibari, ore ebibi;

l

nadti : fed licét fponfa dum puteuseft, rivulos

manu poffideri cum cteduntur divitiz; difpa-

1

l

gratiarum 6 coelefti. diffluentes munificentia

rent, quia fluxe ; unde monet David, qui di-

vitiis affluxit : Divseze fi affuant uolite cor ap-

in fe recipiát; attamen utfontis fortitur inge-

ijlm.m. ä

nium non tam fibi confulit, quàm alijs com-

onere : affluunt , quia difluunt , ut Ícité no-

Homil.$9.

modum profpicit : erumpunt éfonte pellucidi

tavit D. Antiochus Urique dixit. elegauter , fi

latices,qui per floridas telluris amcenitates di-

affiuant , aniore euism aqua per. elices diffluene

fcurrentes alienz indigentie opem | fuppedi-

tes divitie mundi iffius nos pratereunt. — H«

tant opportunam: rivuli námque generosé

- die ad bujus peudent. arbitrium , era[!ino. fite

fluunt etiam per arentes campos , quos grata

ture penes alterum, — Fluenta funt ,. qug di-

hecbarum viriditate convcüiunt,difcolore flo-

cuntur divitizaffluere; quia jugi fluxu & pa-

tre :

Affe&usin divitias plurimum adfert difþendïj,nil q; compcndij; ;9 :

tre infilium, & nepotes fluunt à fuis dela-

,quïa circa eam erant aqug ; & paludes , in

bentes poffefforibus, quos deferunt veriüs,

quibus fperabant obíefli : fed cum. ob &-

Divitiarum

quàm ab iisdem deferantur.

quarum copiam urbs diceretur aquarum ;

amore non irretiretur homo , (i esrum flu-

cum divitiis afflueret , in quibus confide-

xibilitatem animo ferib volueret , quin &

bant cives, diuturna obfidione civitas cite

earundem faftidiret illecebram ; D. Chryfo-

cumvallatur , cives fame, ac fibi pereunt,.

ftomus hancedocens divitiarum labilitatem

Gurbs ipla evertitur ; nimitum cum obe

EE

Hemili.ad Quemdam opum appetentem; ait: ,Quid

feffi in aquis potiüs, quàm armis fperarent;

populmm.

ain[anis circa fugientsa? nibil divitiis falla-

mentitis eorum fpebus , exficcantur aqua-

cis; bodietecum , &9cras cont

rum fcaturigines, deficiunt fontium latices;

i

4

(4 ££ invido-

FUU Orulos armant,

fiti extinguenda antea o

125

Ppor.;,uni ; & mife-

Quéd fi divitias mare dixeris ubi divi,

ye pereunt.

14»

tiis affluentes tumidis defideriorum flucti.

Aquarum nomine divitias in fcriptue

bus agitantur ; fua non. credas mare hocce

tis fignificari , eó quia continuo fluxu . de-

&harybdi deftitutum; immodica poffidendi

labantur de poffeffore ad pofleflorem res eft

eupiditas Charybdiseft naufragiis nota; per-

perífpicua , cum dicat regius vates Pfalm,

trahit enim per patrata flagitia ad eternum

31. verumtamen in diluvio aquarum mul-

exiti'um,

Perit hanc quinon declinat Char-

sArum adeum non approximabunt 5 acft

£ybdim naufragiis infamem ; mergitur has

diceret aque temporalium bonorum; di-

qui trajicit aquas divitiarum, Joabus Ifraeli.

vitig , quibushomines affluunt, plus obfunt

tici exercitus ductor ftrenuus pugnaci equé;

humanz faluti, quàm profint : raré dives,

ac pertinaci obfidione regiam «inxerat, ac

idémque innocens.

In hoc etiam divitiz

preff? flrimxerat Ammonitarum utbem ,

pariantur aquz , quia ficut hec hidrope la-

2- Rez- G.I 2.

Misftque Toab nuncios ad. David. diceus *

bortanti exhibita eum , dum bibitur, recre-

l. Iin !

dimseavi adver[ue Rabbatb , & capienda

are, ac reficere videtur ; G femel epota

1

'7.2.7..

"

851 urbs AQUATUTI.

ANunc tgitur congrega

noxiaeít; in ftomacum trajecta agritudi--

nem adauget, non minuit; ita pecuniz ,

xeliquam partem populi , & obfide cyvita-

fem , Ü cape eam : ne cum à me vailata

quae anxié, ac extremé fitibundo , ac in-

f'uerit urbs , nomini meo adfcribatur vitio-

hianti divitiis offeruntur ,. plus eidem cb-

714,

Quarunt Interpretes, cur regia Àm-

funt, quàm profint : quiaut Ícite Horatius

J

ln

Lib. 2. -pdf 2»

monitarum urbs cum oppugnatur à Joabbo

dicitur Rabbath civitas regia3 GC cum ever-

ï

]

tenda erat , folóque zquanda vocatur srbe

Crefcit indulgens fibi dirus þ].

Ü

aquarum ; eadem civitas duplici donatur

w

4AY0p$

,

q.27. iz lib,

nomenclatura ; quia ut notat Abuleníis ;

2.Keg. 612,

urbs, qua Rabbath dicitur, eadem urbs a-

Nec fftim pellit, mifi cau[a mor-

Y

r

quarum audir , feu divitiis sffluens, ac de-

lciis difluems ; — & quia hifce abundavit

& aquofus albo

lu

aquis fiti periit , non peritura fiti fi aquis

,.Fqgerii VEDIS s;

corpore languor,

fuiffet divitiarum deítituta,

I?.

Lib2. 4n.

Referc Jofephus Hebreus ad quem fue-

Diogenes avaros hydropicisparesdixit: — 1j*

rat urbs Rabbath ftatum redacta, chm fuas

illos ajebat argento plenos ; hos aqua re-

iiv 67 prope

Lläl g' in

ff.zen;,

Joabbus literas direxitad Davidem: tuncin.

fertos amplius defiderare , utrosque autem

';;r

^

terclufo commeatu obfeffi fame laborabant;

in fui petniciem,

NNatura neceífaria nos

Alttit,

"

pracifisque tubis , ac canalibus , per quos

bis fuppeditavit ; ne fuis deficeret , qui»

L]

bus pafcendis provida eft. mater conftitutag

aquz incivitatem fluebant, omnia commo-

da ad vitam fuftentandam neceffaria jam de-

fed dum fuperflua querimus , divitiis volu-

mus affluere, ac deliciis difluere miferiam,

3

fecerant 5 adeout aquis alió detortis , unus

"

tantüm in obfeffa urbe puteus pateret fiti

ac inopiam accerfere incipimus: neceffaria

fimplicem exigunt curam ; «um foliciti fue .

j

obíefforum extinguenda impar; licét ab

eodem fpes tota penderet; cum putealis

mus in divitiis aggerandis , ac deliciis ac-

Z

cerfendis , laboramus; non fuit natura nos

s

aqua modica effet, adeo perparcé diftribue-

batur, ut fedanda fiti non. fufficeret ; id-

odio profecuta novercali,ut neceffaria, quae

"

que affervitfe Jofephum ex Judaorum tra-

cateris íüppeditat animantibus , hominibus

ditione autumat Sanclius ibidem num, $6,

deneget,

Tecta, tegumenta, & fomenta

)

ja

inquiens : mifi dicamus id ex eo. conjetlaffe,

corporum obvia erant, & gratuiró nobis

quia Toab feripfit capiendam effe civitatem

exhibita , levique operá acquirenda , quia

[s

4quarum,

Quafi dicat civitatem ,. qua

paratu facilia; fed quia pretium iisdem ad-

» pfil

dere voluimus ; ea nobis efficimus paratu

L

aquarum abundabat jugi fcaturigine , eó effe

redatlam , ut. explere non.pofft obfefforum

difficillima, & nonnifi ingenti fumptu, ma-

/i HM;E!.SP'

gnisque artibus conquirenda.

À natura

je

frim.

Cum Rabbath capienda ; & ever-

tenda eft prz aquarum penuriá ,- arideque

lafceiviens abundantis defcivit , qu2 quotidie

ja

j

fitis impatientiá non ampliüs urbs regia vo-

fe ipíam incitat , fibiad vitia viam emole

catur; fed fignaté urbs aquarum dicitur ;

lit.

Cum primüm cepimus fupervacua

l«

E^

«on-

21

Verani de Affetlibus Tem. L,

60

Differtatio Iïïi |

/

p

con:üpïfcefe , ad contraria etiam perrexi-

Cüm arca DEI ingenti ;pparätü , ac

17

1pds , & animarm corpori addiximus ; ejus

populorum affluxu in campum fuiffet decene

defervire libidini, ut affuefceret: divitiis

ti pompa delata ; Phili(thzi pavore percuift

üi affluit promptiüs indulget vitiis ; quia

trepidárunt, imó & conterriti ingemue-

faciliüs deliciis diffluit.

Falfíata funt divi-

rünt, potentiam Nominis faffi: Timuerunt

z.Reg.c.q..;

tiz bona, quz folam fpemalunt, & pectus

Philiflbiin dicentes venit DEUS m casira.0$

:W'Uv 7.,

non implent; defideria excitant, qua tor-

sugemuerunt dicentes s. Va nobis ; quis nos

quent; G commodaexhibent , quz animz

liberabit: de manu . fublimium iflorum ?. bi

"n

funt inconimodo ; imó & exitio : ait enim

funt Dj, qui pereufferunt / Zgyptum. omni

Siracides Ecclef. 1r.

Si fueris dives . non

plága. — Philitthiini tametíi verae religionis,

eris imuiunis 4 peccato 5 quia fcribente À-

ac Numinis virulentiffimi eflent hoíles , ac

poítolo 1, ad Timoth,-6. 2ui volusí divi.

divino cultui infenfiffimi , adhuc tamen ve«

165 fieri inci

ri DEI fatentur potentiam , & ab ipío in

Diaboli,

dunt in tentqtivnem,, & .laq-uqum

AEgyptios exitium deriváfle agnofcunt, eó

quia nemo fit, qui valeat ei obfiftere. Quod

' 50 I!o :

fi Philifthzi vera religionis pervicaces hoítes

L]

Hebrzi

DEI non diffitentur : potentíam

3

-Sfudio 'vz')'tutztm"m'l nocentius im-

qui ejusdem funt cultui addidti , cüm prie

müm auro fulgent, divitiis affluunt foedé

amdico im divitias affetdu , .qui nifi

cecutiunt ; & inauri fplendore non vident,

compe[catur Religionem idololatriácor-

quem colere tenentur. i funt Ifraélitz ,

rumpit, & ip[i dyviuttaté in[idias

quorüm uxores, acfilie multo micantes

ne&ist.

auro, plurímóque ditefcentes argento hoc

16.

omiffo metallo, utpote deteriore, ex pu«-

Urum licét metallorum princeps ;

ro puto auro vitulum conítruunt , cui /E-

plerunque ex non coercito in ip-

gypuorum flragem ,. & Ifraélitarum li-

fam affestu fit fcelerum magitter,

berationem attribuunt dicentes: Z /unt

—Exadv' 210

& vitia edocet, quibus auro inhi-

"U. .

Dij tuilfraél r qui te eduxerunt à terra. 4&-

antes infic

juntut, .

Divitiz improba ube-

[4] 2177

rem fuggerunt omni improbitati materiam,

- Àn non prz hoftibus Philifthzis [fta»

18.

& flagitia non tam evocant ; quàm foveant,

Ubi enim fervidus divitiarum affectus , &

elitz divitiis affluentes funt vero Numini

infenfiores, magísque injurij? etenim Phi-

deliderium opum . cumulandarum huma-

lifthzi quamvis à veri Numinis cultu alieni,

num pectus occupat ; nulle artes bonz ,

nec ulla virtus fuas in corde radices agit ;

& à vera diffiti religione , cultníque Da-

gon dicati; adhuc fatentur Hebrzorum Nu«

eít fiquidem zílus hujus inordinari aífectus

virtutibus fingulis noxius, quarum gert-

minis przpotentiam,&in /Egyptios neíciunt

patrata reticere prodigia ; & tamen Ifraéli-

mina illico exarefcunt: ubi enim divitie

tz plurimis cumulati beneficiis, ditati fa-

Ui

adfunt coacervate , & humanus affectus

voribus, affecli gratiis, quia divitiis afflu-

iisdem adharefcit; ibi virtutes , vel defi-

unt, auro micant, vel in ipfa lucececutien-

ciunt , vel fuo deftituuntur decore: quin

tes divinitatem à vero INüumine in. vitulum

& Religio ipfa non modicum patitur. de.

transferunt , & qua fuerant beneficia ex-

: ttimentum; quippe divina & humana pro-

miícua fiunt ; nollóque difcrimine facra, &

perti, inficiantur ingratifmi , féque Nu-

minis przfumunt conítruétores intumefcen-

"profana confunduntur: femel enim quód

, Imp.s,

tes fuperbi, & fupetbia caecutientes. Dixe-

h

avida divitiarum cupiditás, immodicus in

rat elim DEUS cum mundi fundamenta ja«

opes affe&tus, & auri coacervandi fames a-

Genef, 5.

ceret — Faciamus bominem , íed fucclamant

nimum fubeunt opibus inhiantis , improbi

omnes affeétus humanum cor fubjugant ,

líra&lite. Iac nobis Deos , quafi minus po-

tens effet DEUS cum hominem fieri expee

fenfus captivant ; adeà ut inhiantes divitiis

tierit; quàm ditefcentes Ifraélitze cum Deos

vitiis ut plurimum inferviant;culturam vir»

fibi cudere mente delira prafumpferunt, ap-

tutibus denegantes: quippe cüm divitiis in«

pofité Olealter hicad moresait: Parwm i/ffis

D.

«rementum fubit vitium, & infolentia, quz

fwit Idolum fuum fummis bonoribus , ac lau-

quafi omnia fibi licerent , virtutes corrum-

Ld

dibus attollere , nifi potifmum DEI benefi-

punt fingulas, quas, & longiüs abigunt

?

imó unà cum affectu in divitias enutrito

cium , quod ia impenderat in eum | collo-

C€AY€nt,

Ita eft, quia Ifraélitze divitiis cu»

adolefcit ingratitudo , quapropter ajebat

mulati multó micabant auro, clamoribus in-

Lib 2.de be- Seneca Non patitur aviditas quemquam efe

gratiffimis vitulo adfcribünt beneficia, quz

"wefuetpy37» gratum,

uinimó divitiis atfluens non

à vero Numine fuerant iisdem impertita ,

Íolüm ingrati animi vitio laborat , verüm

magísque injurij fuerant DEO T(raélita di-

etiam perízpe injurius eft beneficiorum im-

tefcentes,licét divinis beneficiis cumulati ,

*

pertitori : QU ipfimet religioni pleromque

qoàm Philifthai indicta hoftilitate adveríae

pra hoftibus divites dep

L

rchend'untq,rt inf;n-,

tij.

Ifxoxes.

Affueti

N

Affe&tusin divitias plurimum/adfert difpendij, nilq; compeh*d/ijæ 6l

1»

U,

Affueti Hebrzi auro inhiare, ut divi-

figmenta in fomnijs concepta, quaque unià

tijs affluerent totum affectum in ipfas diree

cüm fomnijs pariter interjerünt ; quó inde

xerant divitias, quin & auro cultum exhi-

difcamus , quàm ficta (int hujus fzculi opes,

buére: adeó hoc dilexerupt metallum,ut ei-

quàm fucatz delicie , qua mentem fubeunt,

I'cht£l4l

dem perinde ac vero Numini fua obtulerint

V

Íomno fopitam , quam poflea vigilem tor-

obíequia, ^ Quotquot immodico affectu au-

quent , fimülque fatentur, precer imaginem ,

ro adhzreícunt , aurum perinde ac Numen

& picturam nihil effe.

Fucate ífunt íxculi

CHP. L

colunt, audi Ofeam,

Argenium fuum , &

divitiz , ac deliciz, quibus propterea , filar-

aurum fuum feceruut fibisdola , & alibiz di-

vam detrahas , nonnifi miferias , & dolores

ues effetlia fum , inveni ldolum mibi : hoc

deprehendes,

Mirum tamen , quód ubi

eít, ibi ldolum invenit , ubi divitias conge«

pincernarum Prapofitus vitem in Íomnio in»

rit ; & qui auri, atgentíque cultui fe devo-

Ípexerit, eam non viderit confeítim in pal-

verunt , uninería venerantur Idola ; fiqui-

mites dilatari , in gemraas turgeícere , in bo-

d«m íua przítant turpi Veneri 'ob'"eq.uia ;

troscrifpati , in flores exornari, inífrondes

quia aurum ad impudicitiz foeditates fove-

opacari, in racemos ditefcere, in annulos

am apetit,

Marti obfequuntur , quia di-

coronari , & in muftum , vinümque genero-

vitijs cumulati facilius infolefcunt , & ad ri-

fumliquefcere. — Pluresfunt, quietiam vi-

xas, vindictam , vulnera , cadésque cruen-

giles hujusmodi fomnia (bi fingunt : cüm

tas Íunt czteris propenfiores.

Colunt Jo-

enim vineis , campíisque deftituantur , íe ta-

vem , cui a&ris elementum dedicatur;quia:va-

men & vites poffidere , & vineis ditefcere,

nitate tumidi inflantur fuperbi, aérem bi:

fundísque abundare ex leviffimo confingunt

bentes, & reliquos fpernentes: aérei fiqui-

fundamento , vitésque jam floiefcentes in

dem omnia fua verbis fupra nubss extollunt ,

palmites dilatatas , uvísqne onuftas animo

& chimeras mente gignunt, quas alere ne-

concipiunt, latantürque , ac i vinum ex

queunt.

Aderant Mercurium putantes fe

torculari jam. expreffum haurirent , dolia

eloquentes ; & quafi plenam fcientiarum cal-

implerent cordi recreando , fitíque extin-

Exidt j

lerenc Encyclopzdiam de re quavis propo-

guendz opportunum; fed fomnia funt hac

94

fita, inverecundé audent philofophari , ac

vigilantium ; quia ut fcité notat Lippoma-

f Platonis, ac Arifto:elis viderentur effe Ma-

nus expendens fomnium Przpofiti Pincerna-

ib

gillri; cüm tantüm didicerint pecunias nu-

rum ; Solieitudo cau[a efi fomuiorum, Quís-

merare, G divitias coacervare ; Gt ideó pau-

que fomnium videt de f&onegotio: qua enim

pertate laborant , quia divitijs 2ffluunt ; cum

die mente volvuntur , bzec noítu iomnianti

enim per exercitia virtutum veras poffent fi»

Ooccurrunt , unde cecinit 1lle :

bidivitias comparare malunt per indulgen*

tiam vitiorum à cuitu veriNuminis fe aver-

Qmnia , que pen[o voluuntur fenfa diurno,

tere , ac detrimentum pati aternz falutis :

Tempore foptto redáit armica quies.

& hi fünt, de quibus conqueritur DEUS per

Ofteam.

; CGP. $,

rgentum (uum ,C aurum [uuua

Ruminathomo nodu Íomno fopitus in

2 I«

fecerunt Idola , ut interirent,

Ecce quàm

phantafia, quod die volvit in fenfibus, &

tur'piter' errant ,

qui divitijs. donantur

in men:e, Íed quàm vana , ac inanes (int ho-

cumulati ; quàm feedé cecutiunt, qui auri

minum curz diurnz , facile produnr fomnia

praftringuntur nitoribus ; veras enim abij-

noécturna

*

L

Ícité Anguftinus ait: Fac bomite

cientes divitias fucatas , G umbratiles (equ-

nem in fomngjs vidie, fe ivveniffe tbefau-

untur , quibus exitium fibi acceríunt, ut no.

- In c2p. 8,

LÀ

rum ; dioes efd , fed denec evigilet , fiuon

: Gjec.

tavit D. Cyrillus Alexandrinus," inquiens

.

evigilaffet ,. dives effez,

antquot igitur

lInde eniy laudari poterant ab omnibua ex

opibus inhiant, hi

vané flomniant , quia fi

Guj ^

saifericordia $n (ratres, errantes , inde DE-

vigiles effent , agnoícerent fomnia efle , quas

UM effenderunt , & infltrumentum falutis ad

vetas credunt diviuas, mundíque delicias,

exitium inde [ibi comparandum cenverterunt.

Quinimo fomnia funt, quafi fomniantibus

fiquidem aurum (itentes, divitias ehibunt ,

arrident , vigilantes excruciant : tot enim

quibus congeítis ebrij miferé pereunt,

20.

Deus divitibus curas pattitur in poenam,quot

Verz non (unt , fed fucatz , (xculi opes,;

ijsdem difperfit opes: ait enim laias: For-

al

& deliciz umbratiles , qua ventrem non im-

mido , & laqueus, G fouea [upereo, quiba-

plent, fed mentemi evacuant, ac decipiunt 5

bitator eff terre..— (eu ut expendit D. Am.

Lib, de bono -

fomniafunt, quibus dormientes decipiuntur,

brofius. Effenim laqueus in auro, vifcus in

5*7307'-!1.5.

& expergefactitriftanturdelufi, — Id exper-

le

argento , nexus in pradio , clauus in amore :

tus in /Ecypto Pharaonis Pincerna , dixit ex-

clavi fuut omnes polfeffiones,

ll

plicans nocturnum fomnium , quod ei obti-

Divitijs, qui affluit , tot eftclavis con-

L I

gerat.

Videbam coram me vitem , ín qua

Genef. mþ.

foffus , quot curis affe&tus ; quot affectibus

erant tres propagines , wonveram vidit Pin-

tortus , quot defiderijs inflammatus,

Sunt

ll

40.

cernarum Prafectus vigilans vitem, fed fíom-

l

curz divitarum pediffeque; & qui ditefcic

4

nians fucatam , & umbratilem ; non veri

Refez.

]

auro, is necefse eft, fit curis dives.

palmites , nec botri , nec floresfuerunt ei ob-

runt plerique quadraginta aureorummillia

je&i; nec racemi ad vindemiam fpumantes

ex Hungaria adSigifmundum Cafarem una

exhibiti; fed horum duntaxat imagines, &

dieallata fuiffe; cepit Imperator variis cxa-

H 3

gitari

Micdlssi dlb r um t ld d i

62

. Difleratio TIi.

gitari cd*g;ïfatï/()hibu"s ; quomodo pecuiias

ptura piftium : quia retia ingentibus dit&-

impenderet , & no&tem totam transegit in-

fcebant pifcibus; coepit ftupor, & pavor men-

íomnem. Promptiüs darem montes fine fe-

tem pulfare, & pracordia premere inter an

Quod Pe-

Pis, prata fine herbis, fylvas fine arboribus,

guítias accerfite folicitudinis.

| ,7/alw. i

jnfulas fine ferpentibus ; provincias fine avi-

trus expertus fuit in pifcium opulentia , hoc

$16

bus ,litora fine arenis, maria fine pifcibus ,

idem fentijt in fru&uum copia Evangelicus

ille colonus , cui meffis adeó exuberans obti-

quàm divitem finecuris. ' Ex Agricolisquis-

piam dum aratro incumberet forteé thefau*

gerat, ut parata horrea collectos non cape-

rum adinvenit ; quem folicitus ad propria

rent fru&lus : tunc folicitudine preffus aje-

defert mapalia,ubi cüm letusoflà confuevif-

bat, quid factam, quianon capiunt borrea

t

fet detritas ex diurno labore vires reficere,

sriticum ?. Qpulentia unà cüm divitiis mo-

opit curis miferé torqueri , varijs intus agi-

leítias ingeffit , animique perturbationes con-

tari cogitationibus , fatagens quomodotane

geffit , quibus ccepit angi , actorqueri.

tá uti pecuniá poffet : & quia fufpicabatur,

Quis igitur veluti animi torrorem non

anadinventz pecuniz notitia ad vicinos per-

excütiat immodicum in divitias affectum ,

24-

veniffet , ceepit acriüs recurfantibus curis af-

cüm nonnifi curas excitet , & dolores pariat ?

fligi , quibus infeliciter preflus , & fermé op-

fed quia in auri fplendore czcutiunt divitijs

preffüs contracto morbo perijt.

O quàm

inhiantes; adeó fe ar&té ijsdem addicunt, ut

L4

'

noxie etiam corpori funt fzculi divitiz

mori potiüs eligant , quàm vitam ducere fine

ilis; ralis fuit Acham,

Inhibnerac DEUS

"H

cüm vitam adimant ; gaudium , quo rufticus

fruebatur, adinventa pecunia excuffit , quia

fub acerbiffima ignis morte fubeunda , ne

quidquid eftultraufum, non habet poffeffio-

auderet quispiam ex fpolijs Jerichontis au-

nis fructum, fed cuftodiz moleftias ; & vi-

rum, & coccinumrapere, &terroremin-

te periculum; quapropter nec ipfa avaritia

cuffurus auro inhiantibus, hanc protulit fen-

latentium indagarrix lucrorum , aurique fan-

tentiam in delinquentes , Owicunque fuerit

guifuga , G cupiditate ulterioris femper pe-

deprebenfus , comburatur igne , fed quia ple-

Jefue 7, *

153

cunie coacervandae miferrima, comites (e-

rique mortalium mori malunt; quàm divi-

cum trahit corpóris vigilias , G labores ,a«

tijs carere ; auróque non fulgere , depre-

nimique curas , & mole(tias,

henfus Acham fuit in furto.

Quidni irri-

3j.

Sunt enim folicitudines, & curz indi-

tatus in ipfum populus lapidibus Achamum

vulfz , pediffequa immodici affectus in divi-

obruit , utpeenas daret , quas luere prome-

tias,

Idque cüm noviffet Socrates non prz-

ruit, . Lapidavítque eum omnis Ifragl , 5

jafui cap,

cuntla, qua illius erant , sgne combu[fit. | Sed

cepto, fedexemplo; non verbis , fedopere

Ze V« 25,

nos docuit , quam flocci , ac nihili fit aurum

fi DEUS per latam fententiam igne voluit

faciendum , quod ab hominibus bonum cre-

delinquentes extingui, cur lapidibus potiüs

ditur inzftimabile: quidquid enim auri , &

óbrutus , & non igne combuttus dicitur A-

argenti habuit Philofophus , non adactus ,

cham ? quia nimirüm fupponitür citra du«

bium combuftus , dum bona, qu& Acham

fedtponté , non urgente maris procellá , fed

favente mentis prudentiá projecit in mare in-

ex fpolijs evérfz Jerichontis congefferat in-

quiens: Procul abite malz cupiditates ma-

cendio perjére: tamdiu fupponitur Acham

vixiffe , quamdiu acervata ejus opes fervatae

ris profundum fubite affectus in divitias : ego

vos mergam ,ne mergar à vobis.

Ne nobis

fuerunt incolumes : fed cüm primum fuerunt.

fortana illudat, ludamus nos cüm illa , &

flammis extradita , & in cineres redactz , jis-

pe&ore generofo , animóque magnanimo

dem flammis Acham perijt : quiafi ubi con-

reijciamus quidquid auri, & argenti nobis of-

geftus thefaurus, ibi cor hominis , eundem

hoc exitum fortitur , ac thefaurus, quapro-

fert , reijciamus quidquid volatile, fucatum ,

& vanidum eít in divitijs ; non expeclemus

pter fcité monuit Regius Pfaltes. — Dzvitie

Pjalum 61.

^U.l 1,

fortunam , ut ea nobis eripiat , quz à nobis

fi 4f uant , nolite cor appouere : fed cur ju-

poffefía nonnifi moleftias ingerunt , & curas

bet cor potiis ; quàm ocülos, caput,manus

IH P[Aim.

4h

fovent; non eítopera pretium pondere auri;

àdivitijs precavere ? an quia perinde funt

argentíque premi, & curis opprimi: hoc

divitie cordi noxia , acvenenum , quod cüm

preffus pondere Regum potentiffimusDavid,

cor impetit, necem infert? idque caufa cur

anlm 3 6-

doluit , acingemuit, inquiens,

Defecit in.

ab affluentia divitiarum fategit David cor

*

dolore vita meas, & anni mei in gemitibus :

evellere : perinde enim immodicus affe-

ideo ingemuit, quia ampliores divitias pof-

us in divitias cor impetit, ac inficit, ficut

V,

Íedit , quia conge(tz divitie curis , & mole-

venenum s5 non enim funt divitiz minüs le-

ftijs fomitem fuppeditabant: fuumenim fo-

thiferz , quàm venenum : quinimó acriüs

licitudo fubit incrementum cum opulentia ;

plerámque hominem torquent divitiz, quàm

& moror animum torquet divitijs affluen-

hauftum venenum ; transfigunt enim divitize

tis: eft opulentia, quácurz ; & mole(tiz a-

veluti fagitte precordia , quibus lethalia

luntur, Reteplenum pifcibus, cüm noviffet

infligunt vulnera per prava defideria , qua

D. Petrus, séque ijsdem trahendis imparem

excitant; quapropter loquens David deno-

focios in fub(idium vocavit , quorum ope

xijs divitijs dixit.

Tranfierunt in affectum

lne. s.v, $, retereduxit? fed quid tunc ? Srupor circumde-

corda ; quia nimirüm divitie cordis atfectum

orqué«

derat eum , G 'omnes , qui cum eo erant in 6A-

fovent, quóearum pfafïcffor mifíere t

tur.

Affe&tus in diitias plurrmum adfert difpendijnilq; Cörüþ*c»"ndij.». 63

tur, Iménonfolümdivitiz curis torquent ,

ditat foetui nutriendo opportunum, 'fed fe

vulneribus cruentant , & mortem inferunt;

menta fpargit, ut elaboratum metallum vie

verüm quód deteriüs etiam poít necem cru-

ribus deflituatur , fuámque deperdat fubftan-

ciatus inferunt gehennali igne nunquam ex.

*

tiam, Siartifex pater eftidoli , feu ftatux,

tinguende

LA

ait enim de divitibus David.

mater eft lima moderato denre mordens au-

*'9,I16.

Sicut Oves in inferno po[rti funt : mors de-

ri, argentique detrimento, An non cacue

p4fceteos ; qua verba expendens , D. Ber-

tit , qui in homine affectus fvetur in divitias,

nardus ait: Qu beué ficut ovts , quia de-

cum operibus manuum hominum cultum ex-

£raito vellere mundtialium divitiarum , duré,

hibeat divinitati debitum : adeà corruptus

prefséque detonfi fempiteruis nudi inceudijs

eftin homineaffectus in opes , ut promifcué

deputantur.,

Tamdiu divitijs affluens hanc

divina, & profana accipiat , quó horum me-

emulaturevem ; quamdiu fuo vellere invol-

tallorum difpendio fibi compendium faciat.

vitur, «ui, f1 Atropos forpicem admoverit

Religio deficit, G virtutes culturá de-

270

ftituuntur,ubi affe&tus in divitias cor invadit

ad paucos morfus nudata, feu divitijs fpolia-

24-

ta ovis , in gehennalem.detrudi.cur carcerem,

humanum , adeà ut gravius virtuti detri-

Turgent divites fuisopibus, fuóque vellere

mentum immineat ab immodico hoc affectu,

diteícunt ; fed ad Parcz , quz minimé par«

quàm à quovisfzvienteho(le: eít enim avi-

cit , forpicem , ac Libitinz falcem nudati o«

da divitiarum cupiditas, auríque cumulandi

defiderium humani cordis tortor , & virtue

pibus , exuti vellere , ad ignes trudnntur

2 je

gehennaies,

tum omnium hoftis infenfiffimus,

David

Sed cur tam atroci cruciatu torquentur

apud Achis commoratus Ángelorum coetui

divites? nifi quiaauro ; & argento fides vio-

audivit ferecenfitum: ira [plenduit ejus vir-

latur , religio corrumpitur , juítitia peri-

tus , ut occuítari minimé potuerit, necullo

clitatur , & virtutum reliquarum honefta-

hoftili dente morderi, —$e:o , quia bonus es,

z, Reg. eapi

menta corruunt deturpata ? ubi enim affe-

tuin oculis men ficut eedngelus DEI.

N

N

Sed qui

29.7U, 9*

&us in divitias humanum pectus invafit, dif-

apud Achis ob morum probitatem , virtu-

,M« h1 '

lj

ciplinz fervanda ftudium negligitur; virtu-

tumculturam , animi candorem commenda-

tis excolendz defiderium abigitur; adeó ut

tur ut Ángelus ; apud Nabal exprobratur

nec ulla fit virtus, qua fatis polleat,

Ubi

iadignus.

Quis ef David, 6 quis eft filus

z. Reg. 25,

enim affsctus in divitias fovetur in corde ,

Jfai ? Quid? quod Nabal convicijs candos-

"U, 10.

jam iníana auri cupiditas dominatur in men-

rem denigraverit Davidis, quem Achis dig.

te, cui vircutum cuitura vilefcit.

À vera

nis, ac promeritis commend;vit elogijs ?

: Jtfn ab

deficiunt religione, qui divitijs inhiant, quia

7. [ p

quia fcilicet Nabal divitijs tunc exundavit ,

cultum lNumini debitumauro exhibent. Je-

cüm dicat fcriptura deillo: Horo ;le mag-

roboam Author defeCtionis decem Tribuum

mus nimis: quamvis Nabalad Davidem per-

vitulos erexit aureos in Deos , quos Hebrzi

tineret, cni Achis infeníus erat hoftis, vir«

avitá religione defertà divino cultu adora.

tüs tamen , qua fplenduit inDavide , apud

rent,, ac ijsdem idololatrica reverenter offer»

Achis dignis commendatur elogijs , quam

rent facrificia,

Vitulos voluiterigi , fed au-

Nabal, quia divitijsaffluens contemptui ha-

reo05; cujus fplendore perftri&ti czcutirent;

bet ;

divitiz igitur virtutem dehoneftare

ejisque nobilitate illecti promptiüs fuade-

nituntur, quàm paupertastuetur , & fovet,

reutur ad obíequia ei przílanda , quostamea

3l

David eunim virtutum culturz unicé addi«

valido redarguit Zeno Veronen(is argumen-

&us duriüs à fuis , fi divitijs affluant, de-

to, eóquia lumen czcisinferrent ; thuranon

honeftatur ;; quàm detrimentum ab hofti-

Ípirantibus concremarent, precibus non au-

bus patiatur : imó non folüm in Davide ,

dientes rogarent , fuás

ue fupplices voces ad

Íed etiam in Chrito Domino,vifa fuitlet vir-

furdosdirigerent, & ab ijs cuítodiam pete-

b

P/J/III' [0

tus periclitari , fi capax fuiffet detrimenti,

'U,llu

rent, quosfurnon timeret furripere , poítea

Subijt ipfe folitudinis receffus , nósque e«

. la Pfalm,

eleganter ait,

lgitur. gentium [acvificium ,

49;

docuit ad affuitus Deemonis retandendos ,

quam execrabileeft , tam inane ell s. colunt

incurfsque eludendos opportunum effe fe-

enim vaui yana figmenta in quaslibet formas,

ceffum , ubi tentari voluit (uam nobis often-

vultus , fexus , atates , auri argentíque de.

furus virtutem , ut fuá pugná nos ad victo«

erimento matrá lma moderato dente figuras

riam inflrueret, — JESUS duf efl in de-

£4.

;A.ddttb; 4,7

fertum , ut tentaretur à Diabolo: fiquidem

*0, d.

16,

AverfutusZeno homines abidololatria,

coluber veternofus virtutis , & jejunij itn-

prtimum eruit argumentum ex utilitate pa*

placabilishoftis Chriftum adoriri fuit aufus,

X

rentum , à quibus aurez Numinum flatuz

fed lethale odium (imulaturus ,livorem exi-

fuam trahuntoriginem; eftenimhorum pa-

tialem larváà obtegit charitatis , & Chriíto

rens Deorum artifex , qui ex auro , vel argen*

fuadet , vires ex diuturno collapfas jejunio

to Deos elaborat ; sítque propterea artifex

reftaurare : fed fpe fuafruítratusàvanitate

flatuz Numinis parens ; & Idoli mater ip-

fuppetias expofcit : noverat enim homines,

fum artificisinftrumentum, feu lima mode-

quamvis vacuo ventre , adhuc tumida mente

rato denteducta: matereíllima, nontamen

non femel virtutis difpendio inhiare plaufoi ,

5j

qu labijsofculetur , quos gignit foetus : fed

volaticum honorem concupifcere falutis de.

dente mordeat , quos parit; nec lacfuppe»

trimento;fed quia neque hisce munitus armis

p

quid-

u

)

Differtatio III.

64

f

. quidquam valuerit proficete: ad cupiditatis

faltibus Chriftum nusquam potuerit in fud

infidias fe convertic ; (ed tunc quia fategit

vota flectere , pecuniá accedente hoftibus

affefctum in divitias excitare ; non cor, íed

eum tradidit : virtuti enim nullum bellum

ftomachum movit, & Chriftus verbo eum

ä

tam feraleimminet , quàr ab ipfis divitijs, '

repulit, & imperio exterminavit , dicens;

quibus Diícpulus proprium Magiíftrum

i

Vade Satbana , Chriftus igitur congretfu-

non erubuit venalem in mercem exponcre ,

Á

rus cum daemone feceffam petijt folitudinis ;

& negotium proditionis abfolvere.

Jo-

fed Chriftum fequamur in /Egypto : ubi

das mercator peffimus ipfam divinitatem

!

enim Herodes caca gloriz cupidine aftua-

hafte fubjecit , fi quaras , quo pretio ?

vit , regniquefui largitorem munificentif-

przconis impuriffimi voce 30.argenteis pro-

Í

fimum, perindeac hoítern infenfiffmum ad

clamatur venalis Deus 5 quafi non Do-

minus effet Majeflatis ,

fed Syrus neício

,,Matth'g PT

necem infequebatur,fugit Chrif? in/Egyptà,

Accipepuerum , & matremejus , C fugein.s

quis de grege mancipiorum ; & tunc tan*

9.13;

4Egyptum ,. G'efloibi usque dum dicam tíbi :

tüm prodiga fuit avaritia , " cüm inexhaue

ï]

flum ararium unica liguriverit effufione.

futurum eff enim , ut Herodes quarat puerum

4d perdendum eum.

Mirum fané , quóod

Judas enim non melior mercator, quàm

cüm in feceffu folitudinis congreffum , ac

Apoftolus propriz depeculator falutis , ub&

certamen cum doemone non expaverit, He-

lucrari etiam alienam debuerat ; quo viliüs

rodis tamen debuerit deliriumfugere! Quid

Deum venderet , emptores adivit , qui

ejus pretium ignorarent ; & à pravo affectu

quód Herodem timuerit , quem licét multi-

plici exercitu armatum , adhuc folo nutu

in divitias non virtus tantüm , G fanClitas ;

potuecrit evertere , ac fola voluntate pro-

fed ipía etiam divinitas extradita fuit ho-

E x d^. 5 - —À -

flernere ? & Damonem in feceffu folitu-

ftium furori : aitenim Theophylaétus : Go*

dinis habuerit contemptui ? J/ade Satbana.

duxerunt Judam , ut indicavet es , quande

Nimirura plus hominem timuit , quem fu-

Jolus effet , nimitum pecunià conduétus ve-

3»

git , quàm Dzmonem, quem àfe abjecit ;

fanez militum cohorti fecretum | manife-

quia huncnoverat fuggeftionibus armatum;

ftavit , & Magiftrum tradidit, & plus ob-

illum veró divitijs premunitum ; — & quia

fuerunt Chrifto argentei ; quibus fuit Judas

nocentiora funt virtuti divitiarum illicia ,

conductus, quàm Cacodommonis technz ,

ts

: Ditil 4,

quàm foggeftionum illecebre ; has àfe ex-

& infidiz pluries paratz , quia evertendze

Aj

cuffit , cum ab illis fe averterit , ac longiüs

virtuti, profternendz innocentiz , nulla vis

fugerit : feu cüm defperáffet Dzmon, poffe

fortior auro, G argento ; Circa pecuniam ait

falíis fuggeflionibus veritatem opprimere ,

Seneca plurimum vociferationis efl : bacfora Libs.de ia

.T |

hominem locupletem accerfivit in fubfidium,

defatigat,patres,liberósquecommittityuenena — *9P. àv.

ut divitijs virtutem everteret : appofite D,

mifcet, gladtios ram percufforibus,quam legio-

Chryfologus expendens Chrifli fugam in

nibus tradit : bec efl [anguine noffro delibuta:

äcr,m. 150,

f£gyptum ait. — Perfequente bomine, DEUS

propter banc uxorum. maritorümtjue noéles

f"git , feviente terra celum treptdat , 69 vo-

flrepunt litibus ,C tribunalia ln'zggz/ïr.atuum

litante pulvere pavore turbantur Angeli , &8

premit turba , Reges [eviunt , vapitntque,

Dnid,

9 i,

pavor patris filio fugiente monflratur.. Ad-

Pecunia eít, que non folüm ad flagitia

dit Chryfologas.

Herodes quarebat z. [ed

quaque, ad fcelera ornnia, in decrimentum

Out, 4

quarebat diabolusper Hevodem ; plus toboris

virtutis ; in perniciem innocentiz bomines

cenfuit demon ineffe ad Chriíti virtutem e-

pertrahir, verumetiam ad labores, ac pericu-

vertendam in Herodis divitijs ; quàm in pro.

la (ubeunda:ob pecuniam vitz difctimina ho-

pria verfutia ; proinde fperavit foré , ut

mines adeunt,marinos tractus traijciunt,labo-

Chtri(tum vinceret , fi viri przdivitis , ac

res fubeunt, & vilia quzque obeunt.munia.

potentis üteretur auxilio,

Herodes quare-

Atterebantur in /Egypto Ifraélite operibus

bat : fed quarebat diabolus per Herodem 5

luti, &laterum ; & quidem fupra mo-

il,

feu per virum divitijs affluentem , cujus ope

dum divexati , ada&i erant laterum men«-

infauftum virtuti de proftrata ianocentia fpe-

furam diurnam fupra eorum vires pendere

ravit triumphum.

Prapofuit itaque eis Magillvos operum ,. ut

28.,

uia vis pecunia ad animos evertendos ,

"affügerent eos oneribus.

Perquirentes Rab-

' & à ftudio virtutum avertendos demonem

bini, undénam ea laterum menfura fuerit

Hebrzis decreta , afferunt, Pharaonem aítu

* non latuit , divitijs fategit Chriftum expug-

W.uy,

nare; & licet Chrifti emuli ejus fepiffimé

verfutiffimo fpopondiffe quandam pecuniz

'necem procutaverint , effe&lu tamen femper

fummam pro quovis latere, five ab /Egyptijs,

.caruere : fed cüm primüm fuerunt argentei

five Hebrais efficlo , & aiunt id cau(z fuiffe,

|Juda promiffi, tunc tartareüs ho(lis acr:üs in-

«ur Hebrzi fupra vires laboravetint ; quia

dicto virtuti bello mortem fperavit Authori

Ícilicet pecuniz irihiantes, ut plus acciperetic,

vitz pofle inferre , & innocentiam condem-

pluslaborisimpenderunt ; adcó ut affe&us

nare;ac virtutem extremo fupplicio plectere ;

tn pecunias fuerit , qui labores fuptz, vires

; quia innocentiz proíternendz , ac virtuti e«

exegerit , G imbres extorferit 4udorum.

^ vertenda nullum pecunijs aptius inftrumen-

Huc accerfendus Abulenfis inc,uiens : Ze-

uæ]le ;» ;'8

Mattb; z6, tum,

Confiituerunt ei triginta argenteos ?

órei dizunt , Quod il wen[ura laterum. x

Ed Odum-

".n. . Licét cacodosmon pluribus technis , & aía

fraudulemer itt»ifia eff , Jcilicet quod Rex

gy-

t

Alfeftusin divi;ïas þlutxmum ädfärt difpendij,nilq; compendij. 6g

nat Protulit vir inaures aureas. appenden- Genefads

4Egypti volens [cire, quant.um numerum late-

tes ficlos duos . && armillas totidem pondo fie »2*»

rum quotidie Hebrai f acere po[fentymandavit,

clorum decem.

uüd omnes in. Regno fuo lateres. facerent,

Acceptis Rebecca muneri-

bus feítinato greffu domum repetit, & qua

five Hebrai , [roe 4Egyptij, & quód pro quoli-

oU TRUE ITR ERGRUS RUE ia ab

bet latere, aut pro certoummero laterums cer-

ei obtigerant ingenué denuntiat: vifis au-

Tunc omnes Hebrai

reis muneribus Rebecca frater Laban obvius

ium pretium daretur,

ardenti animo fecerunt lateres , 68 mandavitt

occurrit Abrahami famulo, quem & hofpi-

j

Rex eadem die mumerari quantum quilz'äet

tio excipit ; verüm adeo gnaviter fuz . im-

plevit legationis munus, ut nec rogatus ci-

de Hebrais feciffet 5 && tantam [ummam poffea

cuilibet ad- quamlibet dsem imponebat, Vet-

bum fufceperit, donec itineris. fcopum de-

claraverit, "TuncLabanà Domino rem fpe-

ä

futiffimus Pharao exploraturus quanta cui-

libet vires fuppeterent ad effingendos lateres;

ciali providentiá fatetur difpofitam, & fer-

& opera luti continuanda à numis voluit

vus prolatis iterum donis Labani devinxit

animum , illexitque affe&um. — Prolatis va-

Genef.24.

id dignofcere, quia extorquendis humanis

7/0530

laboribus nil pecuniaaptius, cujus cupiditas

fís argentein , & aureis , ac vefibus dedit ea

Rebecca pro munere , fratribus quoque ejus,

.1;

perfzpevires prodit , quas induf(tria fatagit

occultare: plures fe viribus deflitutos di-

E matri donaobtulit, Hifce muneribus non

folüm Rebeccam (ibi devinxit Eliezer Abra-

cunt, quibus fi pecunia exhibeatur fractas

vites refatciunt , & corpore integri plurimos

hami Oeconomus, fed & ejus parentes;à qui»

valent labores exantlare, Hebraiigitur cz-

bus puellam petitam I(aaci íponfam obti-

nuitj & ne quidquam nuptiarum deeflet

ca cupiditate, affectiique immodico pecunia

inhiantes, laboribus fe devovent importunis,

pompza; inilruitur epulum geniale ; & nox

ferétota incer mutuas hilaritates infumitur;

& imprudenter laboriofis fe aggravant mife-

riis, & quó pluscupiunt, plusingemifcunt,

dies intercedunt alíquot, quibus antidora, G

quz aditer neceffaria erant interim expedi-

duplici onere preffi famulitii, & laboris.

29

Affectus, qui in divitias fovetur, tyran-

untur, & tandem neonupta fauítiffimas inter

E )

nus eít , qui labores füpra vires exigit, &

apprecationes paternáà dimittitur € domo ;

exactóque octiduano itinere ad terram per-

fupplicia indicit toleranda: & plerumque ex

acervatis pecuniis nonnifi difpendium falu-

venit Chananxzam , in qua Abrahamus cum

tis eruituf,

Nabuchodonofor eo in divitias

Ifaaco degebat.

Ubi auri fplendor oculos

,-.bæmil, 4«

v.9.

tenebatur affectu , ut arborem intuitus om-

perftrinxit Labani, lororem é domo dimifit,

& decus familiz, florem virtutis amifit , di-

nem in illa eícam viderit, . Fractw ejus ni-

miüu U efca univer(arum inea , adeout aliz

tior poíteazrumnis, quàmauro: fcité Beda

NT

64b du

arboresab hac una invenirentur depaupera-

Familiaris ves eff bumanum cor opibus , ac 1n Effher

£0, l,

libertate di[foloi, erumnia veró ac pauperta

tz, quia fru&tus czterarum fibi ufurpaverat,

Exod,.2£,

*

fed eodem tempore unà cum fruclibus etiam

ze ad fe ip[um recolligi. linc Deus Moyfi:

n. 8.

folia amifit, quibus fpoliataaramorum bra-

ANe aceipias manera,qua etiam excacant pra«

chia ad rapinas non valuerunt ampliüs ex-

dentes,

rj a AA

Daniel.4,

tendi,

Pracidite amos ejus, excutite folia

$. III.

!'0. 11,

ejus , & difperdite frutlus ejus , £ructus ha-

TY

jus arboris divitias indicare injufté congeitas

Orat, 4.

Adeo eft bomo. divitiarum apþe-—

afízrit Theodoretus inquiens : Fra£fuwmiri-

butum quod undiqueei afferebatur s. 1dcirco

zens, ut à deluforio in easdem affeiíu fi-

nat f* decipi , putérque divites beatos . cum

enultum frutium non autem pulchrura dixit;

nec enim juflà impofitum erat.

Nimurum

miferi [int, & curis angantur , m]i

peuperibus opes diffri-

arbor ex alienis fructibus dives,fimul & fru.

MOi

&us, & folia, ac ramos amifit.-

buantur.

Non folàm congellz divitiz perinde ac

Radleata eft; que à divitiis in homines

31.

folia arboris exarefcunt, ac decidunr, fed

32.

auro, argentóque difluentes derivata

quod deteriüs virrutum etiam devenuf(tant

cenfetur felicitas; przftigiofa eft bea-

decora, morümque corrumpunt probitatem,

titudo hominum mentibus eludendis. nata,

fitque propterea pecunia morum tinea, vir-

oculisque perfiringendis invecta: czce ideo

tutum corruptrix, & probitatis exilium;adeà

fapit, qui hujus felicitatis acquirendz causá

Eþi[lf I1j»

ut dixerit Seneca Pecunia, ex quo in. bonore

divitiis inhiat , quas ut fibi comparet labores

effe cepit , verus rerum bonor cecidiz, Cüm

Íubit improbos , marinos trajicit tractus,

primüm auri fplendor oculos coepit perítrin-

cum procellis naufragia minitantibus lucta-

gere divitiis inhiantium , decor virtutis cor-

tur ; féque in vitz injicit difcrimina: & cüm

ruit, Abraham hone(tam (ponfam daturus

utant mortales, fe veras fuiífe divitias ena-

filio, famulum Sacramento obítrictum in pa-

Cos ; acfelicitatem affecutos, nonnifi curas,

triam delegavit, pervenit is Melopotamiam

ac miferias fe poffidere deprehendunt ; qui-

ad urbem Nacor, ubi Deus ejus fortunavit

eícere nequeunt in acervatis divitiis,quia hze

appulfum, cum Rebecca ei obviaverit juxta

menti tranquillitatem , & cordi quietem adi .

puteum : expertus ille ingenuam adolefcen-

munt; & nonuifi cruciatus, molefítias, curas,

tulz indolem , gnarüsque cognationis cum

ac dolores ingerunt: neq; labores tollunt;fed

ïx gd!W'

Domino fuo puellamaureis muneribus do-

geminant; cum non minoris curz fit, ac fo-

1

licitu-

Verani de Afküiöw lom. I,

66

Differtatio YII

licitudinis jam parta tueri, quàm novas fem-

animo mifer erat; com nullam poffet quietis

Zib z.devi. Perlucti occa(iones quarere , ait enim D.

partem capere; quin & fubfultim inter dore

24 contempl

?rofper ; Qui drvitias babere volunt f »e

miendum per(zpe expergefactus nonfolüm

5Sap. 130

dabore non querunt , fine diffcultate non ín-

de pecunia; fedetiam de vita, vel à domeffi-

veniunt , [ine cura non fervant , fine anxia

cis eripienda pavidus, ferio ceepit de priftina

delettatione non | poffident , fine dolore non

animi tranquxlhtate recuperanda cogitare;

perdun,

Et hac elt illa beatitudo quam

utque voti compos fieret , cum binas duxiffet

fiiiunt , qui divitiis inhiant , & quam cüm

noéles infomnes talenta sz extradita Poli»

crati reítituit,

enacli tuerint fe ipfos miferiores aliis experi-

Errant auri , & argenti pof-

S!' L h dl

N

untur. Nam five inturbaforen(ifive in ur-

fefloresputantes fe veras poffidere divitias;

J urat,

Dunnth,

. bium frequentia verfentur divites avaritià

agnatum divitiis onus e(t, onerant enim o-

! fot delcemes litesexcitant, labores ingemi«

un.

$«

H

pes, quz honorare videntur;aggravant, nom

| | nant , curas accerfunt, & quietem a(e lone

alleviant pofleffores fuos, quos propterea de-

! gius excutiunt: neque ibi potefteffe tran-

primunt;non erigunt ; hinc Minutius Dzves 7? Odavie,.

r quillitas, ubi turbulentiores affe&tus defide-

e$, fed fortuna mala ereditor , 6$ magno via-

tij, fpei, timoris, avaritiae, & doloris, tumul-

tico brevevita iter non inflruitur,fed onerae

tuantur.

Nil prodeít loci filentium, ubi in-

£Wv ,

Quid congefte divítiz funt, quàm -

tus in animo affectus fremunt : nulla eít

grandia onera, animum enim aggravant ,

placida quies, nifi quam ratio componit , & -

cüm poffidentur: etiam S. Pauliaus grandia rpiff.;. 44

cordis tranquillitasinvehit; ea eft vera tran-

patrimonia vocat grandia onera, inquiens: Servwm.

quillitas, in quam mens fibi bene conícia

Refpuens P;ztrzmanzomm onera.feu þercorum 5

explicatur,

& Sencca omnia ea bona, quibus divites in*

33.

Neque credas, divites no£turnos fom-

tumeícunt divitum pondera, & onera vo-

Ccat, ait enim in confolatione ad Helviam Cab. r

nos tranquillé protrahere,, licét interioris

domüs receffuspetant, ne rumor ullus eo-

Pecunia nibil ad animum pertinet,non ma-

m

rundem aures exagitet; licét fervorum tur«

gis quam ad Deos immortales omnia ifía ,

bzfientio conticefcant inviolato , & fu.

qua imperita ingenia , € nimis. corporibus

fpenfum propiüs accedentes ponant vefti.

fs addicla fulhicsunt , lapides, aurum, & ar-

hi

iums; adhuc tamen iníomnia turbulenta ,

gentum, & magnm,levuai£aque menfarum orbes

[777]

. vel in ipfa noclis quneie quielcentes - divites

terrena funt pondera , qua non poteff amare.

Qnquietant : conqueruntut audire, quz non

f RCEFIA anzmnu,

ïä«ldiüüt, videre, que non vident, & ubi-

Divitiarum pondera animum premunt,

35*

que luis bonis, ac divitiis parari infidias; ha-

mnentem cutis affl.gunt, cor moleflüs tor-

bintque vel ipfas noclurnas tenebras (ibi

quent , nequefinunt hominem ceelo natum

|

Ífufpestas: quód fi caufam quaras, hanc tibi

Íurfum conícendere, fed deorfum trahunt, .

ea?. ï '0, ^

fuggerxtEc«. efiaíles Sarurstas divitis non f-

truduntque in cceenum , cui divitiis inhians

nit eum dormire , qua verba in duplicem

hærer, cüm ad ima fe demittat , & congeílas

po!ïunr fle&i fentum, planum alterum , ac

à fe divitiasavare pclfcfl s cuítodiat : hucac-

l 441j

fimplicem, ut fenfus fit, divitem comeffa-

.

.

Condentes. Lib.t Ad.,

cerfendus Salvianus inquiens .

fitj,

tionibus, ac ventri implendo aífüetum pro-

profundis f[pecubus infernas opes,. fimul pecu Ecclef,Cat.-

TTM

Org; 141

pier crapulam & ftomachi cruditates diffici-

niam [uam, a« [pem fuam infocientes fecun-

les pati fomnos, G frequentiüs turbulenta

VLAT

dàmillud Domini noffri ditlum , quo ait :

iniomnia :

alterum metaphoricum , ut fa-

Ubi fuerit tbefaurus tuus , 1bi erit . & cor

turitas divitis idem (it , quód divitiarum

Iuum,

Invidentes ttaque f[alutt fua animas

abundantia , & huic fenfui adhzrent feptua-

proprias, quavocantur ad ceíum ,. terrenis

ib

ginta Interpretes, ubilegunt: Qui faturatus

ponderibus in teyrram premunt : mens enim

eff ditelcendo , non permittitur quietà indor-

tbefaurizantis tbefaurum fuum fequitur , &&

mire. Non enim dormire potefl ait Ambro-

dp Pfalm X.

quafi in naturam terreflris fubflantia demue

fius qui folicitam auri exercet cu/iodmm,qm

tatruv

Is igitur emotz mentis cenfendus

damna formidat, quz lucracogitat, qui m[ue

eíl,qui divitiisaffluens beatum fe credit. Quis

vas eomputat , qui bypütbecas numerat, & de

Cap. 6.

beatum dixerit, quem graviora premunt. o-

Nabutheait: Aarare ip(ius nefcit muniaynec

nera, quem compedes , & catenz vinciunt,

fomni novit vices: excitat eum eupiditas ,

quem curae, & moleítiz torquent? Pudore

exagitat cura pervigil alienavapiendi , tor-

i

]

potiüs deberent divites fuffundi, quàm pof-

quet invidia, mora vexat , flerilitas proven-

Íeífis à fe divitiis gloriari;id enim permde eít,

"wf

*Cmn:b

tuum infecunda perturbat , folicitat abun-

acmajore premi pondere.

Nulla in conge-

dautia.

fUs divitiis pätctbeamudo, fed fumma latet

Larvata eft hec,quz divitiis creditur.

miferia , quia ut fcité ait D. Ambrofius La-. Lib 4.im L

i

ineffe beatitudo, cui fi larvam detrahas, non-.

queus ip auroyvi[cus in argentomexus in pra- m . cap. ,

nià dclores, & cruciatus dcprehendes. Re-

dio,clavus in amore, Dum aurum quarimus

fert Stabaus Serm, 1. Anacreontem quinque

firangsulamur , dum argentum quarimus z vi.

talentis à Policrate Tyranno donatum, cce-

fco ejus baremus,dum pradium. invadmus,

piffe moleítiis animi exagitari , curísque gra-

alligamur.

vioribus torqueri ; & tame:fi ab alüs felix

In hunc laqueum incidit ]udas, qui auri

3^

cenleretur, & exterius beatus, intus tamen in

amore poffeflus, affe&tuque in divitias itu^

ans

|

j

É

ul

Affe&tus indivitias plurimum adfert difpendij,nilq; compendij 76

c]

ans Mercator perdiriffimus cum facrilego

pulishocin more pofitum fuit,üt reos,ac no,

emptorum grege, & amoris fyngrapha , feu

centes aureis vinculis , accatenis devincirent; -

ofculo impie proditionis mercaturam infti«

ut eó effentlocupleriores, quà nocentiores,

ln

r

tuit , quá ut trigintaacciperet ipfeargenteos,

ac fceleratiores, quod fpe&tans ITertullianus

CUSEMWORUETTAERTPS a EVETW TRAUENPIT TC Md

Chriftrum vendidit ; ceffitque in. pretium

je

t

lib, de habitu mulierumait; Qui auro vin- Cap, 7.

proditionis , qui fupra omne pretium fuit

&Eos in ergaflulis babent , && divitiis malos

Author noflrz redemptionis? fed fufceptis

onerant , tantà locupletiores, quantà nocen-

argenteis laqueo fe fufpendit, priüs avaritia

tiores, Glib, de cultu. foeminar. c.10. ait ?

J Serm, Y. de

ftrangulatus, quàm laqueo fufpenfus. Pié

Adurum ipfum , cuju vos gloria occupat ,cui-

Drogo Epifcopus Hoflienfis loquens. de

de Sacram,

dam genti ad vineula fervire veferunt gen-

-Domin,

uda proditore ait ? — Ecce infelix qualiter

ztilium littere, Deluloriz igitur funt divitiz,

$

plfio.

excecatiueff, — Maluit fe ipfum perdere,quam

quz libertatem fpondent , & laqueos injici-

denarios perire:. Denarios templo , fe spfum

ts

unt, beatitudinem promittunt; & miferias'

laqueo addixit, Amabar baredes fuos ,. qui

«oacervant,

eosdem denarios exinde colligerent 3. qui e-

Defipiunt, qui divitiísinhiantes credunt — 39

tíam nunc refervant , in [ua corbona. Pro-

in earum poffeffione veram poffe felicitatem

jecit eos in templo , & abiens laqueo fe (u« — enancifciyinquarum tamen cupiditate praffti-

fpendir.

jam diu erat quidem, quàd A Cbrie

gium notavit. Caffiodorus Ze a»iciria in«

; Bif.L d

fflo recefferat , && avaritia laqueo fe fafpen-

quiens? 7//i ut metam fuaTntentionss attins

r

deratz fed quàd fecerat in occulto , palam

gant, viarum difpendia eligunt , &f ceca cupi-

omnibus innotuist,

Utinam divitiis inhian-

ditatis multiplici preflgio . dementati ad [ui

tes Judam non imitarentur proditorem ; a-

defideri) finem per devortium & ampbratius

varitie enim laqueo irretitiin. omnium vi-

iucedunt. Hocprzítigio decipiuntur,qui ter-

Cdrt "v

tiorum fcelera delabuntur , Deum ipíum

renarum divitiarüm cupiditateccrripiunturg

argento pofthabentes.

& D. Chryíoftomus vocat : hoc defiderium ^7?! 1o,

37.

Reclé dicuntur divitie mentem flran-

ditefcendi incantationem , & preítigium in- ""

€

eïtf 1,44d

gulare,cüm probos affectus,pia defideria non

quiens : Zpcantatio quadam efl, & prefligium,

finant ad cor pervenire, ut notavit venerabi-

Y

In'tap. 13,:

quod aurum, 68 argenium à nobig tantoperà

-

lis Beda inquiens: Dzvitie ffranguant vut«

bonoretur. Copiadivitiarum quadam cenfe-

| Marib,

ztur vuentis nec bouum defiderium im cor in-

tur effe £clicitas,(ed hominum mentes eludit,

trare [inunt 5 ecce quàm longe à falute , à

& przíiringitoculos3 czcéenim divitiz ra-

D

beatitate diftat divitiisaffluens, G avarus o-

piunt inamorem, & aftimationem fui. Cz-

pum poffeffor ; cum folubria monita ac uti-

cutiunt quotquot putant -(peciem quandam

lia defideriazgré (inum pervadant ejus cor-

beatitudinis divitiarum inefle poffeffioni;non

dis. Laqueos effe divitias , quibus mifere

divitiarum poffeffio felicitas eft, fedearun-

illaqueantur iisdem affluentes, ne ad veram

dem in pauperes diftributioad veram beati-

beátitudinem fuos valeant greffus dirigere

tatem viam flernit;fci:é Cyrillus Jerofolimi-

innuit Apoftolus vocans divitias tarcarei ho«

10 dd nd

tanus. Non eff malum argentumytu támen us

AW

9morb, ,

ftis laqueum, Qui volunt divites fievi inci-

" taris bene,

Poterit [anà aliquis per pecunias

Catäecbc(;

chiejäCd'-

dunt in tentationem, C in lagueum Diaboli ,

juf'ificari : mirum fané quód divitie dicantur

169!0

Orari:4,/5, qu& verba expendens D. Ambrofiusait: 244.

. juftificare; quód pecuniis proprietas attribuae

Djaim.v18. verta laqueum "Diaboli effe dyvitiae , quem

tur gratie fanCuficantisquid gratia cum pee

tetendit etiam Salvatori, ac ne . saediocrem

cuniis, qua cohzrentia cum coclo, & ccenos

bunc laqueumputes , biclaqueus Tudam A-

gratia femen eft coele(lis gloriz ; pecunia fce«

poftolum fivangulavit.

tus coenofz telluris; illaà patreluminü bene-

38.

Non folüm laquei funt divitie, fed &

fico affluxu in hornines delabitur; hac ex tar«

compedes, ac vincula in iisderm delitefcunt;

tareis,S imisterra vifceribus trahitur; illa a«

divitiz fiquidem fuos poffeffores derinent,

nimam;quam a fficit furfü evehit, hec homie

nefugiant; arcté vinciunt, me elabantür,

nem, à quo poffidetur aggravat, acdeorfum

non ligant divites aureos, quos peffident,

premit: quis valeat dotesgratiz juflificantis

OY GOMBICIEL A SPILH MTR TT Ia CH

nummos, fed miferi ab iisdem ligantur,

recenfere ? Quod anima eít corpori, hoc eft

L

dum pecuniasin facculis ligant; vinciuntur

gratiaanimz; quód fi corpus animá deftitu.-

E

ipfi arctiori cupiditatis vinculo , dum opes

tum vita caret naturali;hac absque gratia vita

| Homil,

fuas vinciunt.. Idque adipiciens S.Chryfofto-

12 n epifl.1, mus aitt

privatur fupernaturali.

Quando divitia fuerimus alligati,

Quéd fi corpus fine anima nullius po-

4Q.

»1 Corinth. quomadü

vincemus adver[arios ?. funt enim

tentiz valet munia obire, adeó ut czcutiat in

manuum vincuia bis, qui uti nefciunt. Non

meridie, & toto radiorum apparatu circum-

coronant divitiz, fed compedes lícet aureas

fufum non tamen oculos aperit; ut videat;a-

r ,v

cudunt; nonlibertatem fpondent,fed famu-

un d*

. deoutfruftra ex Luculli men(is faliares ei pro-

litium indicunt ; non. beatitudinem exhi-

ponantur dapes, fruflra naribus exhibeantur

bent, fed curas, moleftias , & miferias coa-

flores,&ex Arabia felectiora odoraméta;fru-

cervant, -Nemo adeodefipiat, utdivitibus

Ítra harmonico cantu aures demulceantur,e&

beatitudinem invideat , quéà enim pluribus

quía carens animá corpus emortu(ü efl:itaan;.

abundant opibus, eà uberioribus torquentur

ma nil placet fine gratia, nil prodeft (ine vita

J

curis,affliguntur moleftiis,

Nonnullis po-

fupernaturali, Quod ficircumfulgeat eam

"

Veraui de Affeclibus Tom. I

lux

68

Diiïcrtatio IH.

!

lux de coelo, adhucnon videt, nifiinteriüs]u- — funt hujusmodi temporalia bon4: quomodo

p/d. Iu

mine illu(tretur; quamvis vox dulcis dilecti

igitur Hecatzus divitias, & bona temporalia

refonet, non audit ; licét afpiret bonus odor

beatitudinem effe dixit? fihzec a&tus eít in-

Chriíti , adhuc ei non arridet ; licét. manna

telle&tus lumine gloriz illuftrati , & quo

pluat de coclo, adhuc naufeat fuper cibo illo;

Deum facie ad faciem Beatus intuetur,& vo-

ä

& demum ubi gratia Dei abeft,nil adeft,quod

luntatis amor,quo in fuimmumbonum fertur,

animz profit, fed potibs multum, quod ei«

eiq;adharefcit; uomodo divitiz intellectu,&

dem obfit : é converfo fi diviná (it gratiá fuf-

voluntate deftitutg dici poterunt beatitudo ?

fulta anima veluti aquila divinum intuetur

An non defipuit potiàs Hecatzus cenfens di«

folem , quz fine gratiá ut no&tua czecutit in

vitiasbeatitudinem effe ? quomodo oppus

tenebris: fi igitur fola Deigratia peccata ex-

lenta bonorum poffeffio erít beatitudo, cüm

cutit, & hominem juftificat, cur Cyrillus af- -

otiüs hec éorundem abjectioni attribuatur,

ferit, quempiam per pecunias juftificari, &

& non divites , fed pauperes dicantur beati

perinde vocat pecuniam juftificantem ; ac di-

€ (j 15

Matth. $. v.3. Beaté pauperes : fed dicitur di»

cimus gratiam fanclificantem ? non . credas

vitiarum, non poffetfio, fed elargitio in favo-

perperam vocáffe pecuniam juflificantem;di-

rem pauperum ad eorundem erumnas levans

citur enim pecunia non poffeffa, fed pauperi-

das beatitudo, quatenus eleemofyna hanc no-

bus diftributa gratiam à Deo fanéctificantem

bis impetrat: pulchré Auguftinus : Décsz tibí pe qerbis —

impetrare; quo pacto impetrativé dicitur pe-

Chriflus da mibiex eo, quod dedi tibi,de meo Domini.

X

cunia, fi bene illá utari,ut loquitur Cyrillus,

quaro: daG redde; babutfis me largitovem,

feu fi miferiis pauperum fublevandis eam ad-

ac me debitorem,ut babeam te feueratoremez

Serm. 9.

bibeas, jw/óficare : appofité Chryfoftomus

temporalia mibi das, eterna tibi veflituam.,

Eleemo/yna amica Deo confiflit, & femper ei.

[uper

Hoc eít beatitudinem impertiar : qui igitur

Matib,

propinqua efl, pro quibuecumque voluerit fa-

divitiis aflluit , non ut avaré poffideat, fed ut

cil munm gratie smpetrat, vincula peccato-

munificé in pauperes diftribuat, dicitur in

rum ip[a diffolvit , fugat tenebras, extinguit

confpectu Dei effe;ac coele(ti beatitate donari.

—

ágnem : buic cum multa fiducia porte celi a-

Prolapfus fuit Cainus in fraternz felici-

41;

periuntur,U veluti Regina intrante nullus Ja-

tatisinvidiam , imó & clandeflinam detefta-

mitorum, nullus cuflodums qui adfifiunt au-

tionem,ut nihil jam nifi vindictam animo vol-

dent dicere:. qua tues, velunde venis, fed o-

veret,quód pluvius é coelo ignis victimas fuas,

mnes eam à vegione fufcipiunt.

ficut illas Abelis non approbaverit; eo quia

AT.

Dicitur igitur pecunia juftificare,fed di-

Cainus perfun&torius in cultu Numinis de-

vetfo modo à gratia, hec enim intrinfecé in-

teriora ei dedicaret, ielioribus in proprias

harens ;nimz eam fanctificat; illa veró exte«

delicias refervatis ; cum Abel victimas pin-

riüs prcfuía in pauperes gratiam impetrat,

guiores, & omni victima praílantiorem ani«

qu3à anima juítificatur? quinimó non folàüm

mi religionem Deo offerret,

Hinc Cainus

dicuntur divitiz animam juftificare, verüm

cedem peraéturus, Abelem nihil mali [utpi-

etiam eam beare : accerfendus eít iterum

cantem in campum duxit, ubi telum, quod

Catbecb.f.

Cyrillus inquiens: Vs zofce, quód bona, &

manu geítabat in caput, & pectus profundé ac

epes po[funt effe offium Regnicelorum? Ven-

valide demifit, donec anima abícederet & cze-

de omnia qua babes inquit Chriflue Mattb 19.

fo corpore , & fanguinis innocentis Abelis

4j

& da pauperibus, &5 babebis tbefaurum in

tacito clamore ultricia fydera fériret; quid

celis.

Non folüm divitiz, fi pauperibus

ni ob impié occifum Abelem ftatim Deus

concredantur gratiam impetrant juítifican-

parricidij peenas exigit, ac flagitiofum Cai-

tem, verüm etiam coli oftium aperiunt, &

num (zveré damnar, qui tamen fuz damna.

hominem in pauperes munificam beatum

tionis impatiens , ita Deum alloquitur : .Ecce Genes. 3.

efficiunt. Quinimó aufus fuit Hecatausapud

Clementem Alexandrinum 2. Strom., divitias

ejicis me bodie à facie terre , & À facie v.iq.

ta abfcondar,

$ed quomodo potuit Cai-

pauperibus erogatas beatitudinem ipfam vo-

nusà facieDEI abícondi ? quomodo potuit

care; fed quomodo bona teimporalia beatitu-

Deum latere ; cujus oculis funt omnia prze

do dici poffunt? f ut fcité ait Auguftinus zesm-

fentia, cujts immenfitas omnes feceffus im-

poralibus bonis nonfiunt bomines boni, quo-

plet, ut enim loquitur Cyprianus : :DEUS Fjb.auod

modo divitiz coclefti beatitate poflunt homi-

sunus efh, & ubique torus Jiffufus: hoc eftper jgola Dj

nes donare? fi cüm poffidentur;homines bo-

fingulas mundi partes per intimos quoque fe- gos finz,

nos non faciunt, nec beatos;cüm potiüscuris,

ceífus,& quidem per fe totum, adeó ut in fin-

& moleítiisaffligant ; non enimdivitie , &

gulis fpatiis totam fuam naturam,potentiam,

bona temporalia animi excutiunt &gritudi-

bonitatem, fapientiam , omnésque fuas per-

nes, fed potius fovent; dolorem capitis coro-

fectiones habeat;nec fit major, aut porentior,

na fulvo metalloconfpicua non minuit, fed

ac beatior, vel liberalior in fpatio immenfo,

potiüsauget, quia gravat : molles ac peregri-

quàm in puncto

ucvis impartibili : eft Deus

nis odoribus perfufz chirothecz chiragram

ubique totus diflufus, non per aliquam ex

Á

non abigunt; neque elegantes cothürni poda-

arcto, & contracto inamplum expanfionem,

gram tollunt; ut nec faliares dapes,nec Sibari-

fed per indivifibilem, & continuam przfen-

ticz deliciz nephriticos dolores fedant, quia

tiam, quà omnibuslocis , fpatiis, & rebus

Vrf n

cutandis corporis morbisinidonea pharmaca

eítintimé prz(ens; qued perpendens Regius

Vaies

D

N

AH"e-&uSin divitias plurimum adfert dilþendïj;niïq; compöndiï. 'éo

P(al. 144. . Vatesait ? Magnue Dominut , && laudabilis

quacunque funt 5 cui affentitur Tertullianus

nimüi, 8 magnitudiniseju non eff finis : in-

contta Praxeam.

Ánte omnia erat D&US,

dicat non folüm immenfitatem extenfionis

Cap. s;

folus ipfe fibi , & mundus , & locus , && m-

fntrin(ecé impartibilis , fed etiam infinitatem

ni4.

naturz, quapropterajebat Píal. 138, — Quo

Quöä' G Deus eft omnislocus, quomo-

ibo 4 Miritu tuo , 0f quo 4 facietua fugiam?

do creatura , quz nonnifiin locoeffe poteft,

44-

fí a/cendero in celum ,. tu tllic es, fí defcende-

à Dei przfentia poterit fe fubducere? quo-

modo Cain potuerit dicere: Ecce eijce me.,

zo in infernum ,. ades « fí [umpfero pennas

eneas diluculo , & babitavero in extremis ma-

bodie 4 facieterra , &6 2 f acie tua abfcondar?

pis; dluc pranus tua deducet me , 65 tenebit

Quid fit eijcià facieterre ,. & abí(condià fa-

9h€ dextera tua , aperté indicat David nus-

cie Dei , edifferit Cajetamnus inquiens ex-

quam poffe creaturam conflitui , ubi Deus

pendens prafata verba Caini : Eceeerjcis me

C^, 11,

nonfit, quod confirmans, Jobinquit: &x-

bodie à facie terra s 66 à facie.tua abfcondar.

Ig Genef, 3

celfior celo eff , &5 quid facies ?. profundior

Ejeclio à facte terre efl in boc , quód terra

juferno , & unde cognofces ?. longior terra

non re[pondeat ei fecuudum vim Juam 5 ab-

snen[ura ejus , 65 latior mari, — Indicat enim

fcon[ioautem À facie Des efl privari dvoina

Deum excedere omnem menfüram 5 ac in im-

cura , & 4 Deo derelinqui. — Eijcitur quis à

enlü

meníum expandi, cum eafuperet, qua vel

facie terrz , cümhac probro notata flerilita«

V TUTA

ipía mens non eftpotis concipere: & revera

tis optatos non fuppeditat fructus cultori-

t DMCUGERBISQUET o

cüm fit DEUS infinitus in fubítantia, non

bus: quapropter terra fterilefcens ad agrico-

poteít non effe infinicus etiam in virtuali ex-

lationem Caini, & malignus proventus a«

tenfione : quiacum fubitantia Dei nullo coére

varé refpondens laboribus culture diciturà

ceatur limite; huic necefsé eft, re(pondeat ex-

Caino objectio àfacieterre , & Dei: quafi

tenífio , quz nullo propterea pote(t termino

divitijs affluens , bonis abundaus temporali-

claudi; ex quo provenit, ut dicatur Deus effe

bus (it in confpe&tu Dei, ejüsque facie per*

ubiq; , & illocabilis, & incircumícriptus: di-

perfruatur. — Copia igitur fru&iuum , & ab-

D

citur ubiq;effe,quia per fuam naturam,& fub-

undantia bonorum temporalium dicitur à

flantiam eít przfens omni loco, fpario, &

Caino divinz faciei quafi fruitio , propterea

tei exiftenti , adeó ut nulla res fit quantum-

dum terrenis defticuitur opibus ,conqueritur,

vis exigua, & vilis , intra quam Deus non

quafi ejectus àfacieterrz, & Dei;, & quafi

fit totus przíens , necullus poflkft locus defig-

abíconditus à Numinis providentia : ita cz»

;ä

pari , vel ípatium,in quo itidem non exiftac

cutiunt homines divitijs inhiantes, ut beati-

totus prefens : dicitur etiam illocabilis, quia

tudinem cenfeant in earandem poffeffione fi-

tam eífe ; & iisdem, fideítitoantur, fe cre-

ä

nullo loco , vel tpatio circumícribi poteft,

in quo fenfu D. Athansfius. in refctipto ad

dant à facie Dei ejectos , & ab(conditos.

Li^erium ait; Desz

effe in« 0mpreþenf6ilem

Idque fortaffis caufz , cur evangelicus

leco,

]

paterfamilias pro diurno labore denarium

4j*

at s lod

Quomodo igitur , fi eft Deus ubique

promiferit, quo impenfum in vinez cultu-

prafens , & nulla eft poffibilis creatura, quze

ra remuneraret laborem.

Communi fuffra.

4j

ab ejus poífit, fe przíentia fubducere dixit

gio facri Interpretes mercedem hanc Opera-

Cain Afacie tua abfcondar: quid eft, Cai.

rijs paCtam beauitudinem effe edifferunt , in»

num eijcià facie Dei , X abícondi ab ejus vul-

ter quos D. Remigius ab Origine edoctus

tu? num ultra terram erit habitaturus?. fed

denarij nomine beatitudinem fignificari fa-

nec potelt ibi Dei praíentiam fubterfugere,

tetur , inquiens : Conventione facla ex de-

Deus enim ob fuam , quà pollet , immenfita-

nario diurno, quia unuquique s agro ec«

In Mattb,

tsj

tem , noníolüm eft in mundo, fed eriam ex-

clefie pro fpe future remunerationis laborat,

30.

Hf.

tra mundum per immenía fpatia diffufum ,

Sed cur Chriítus Martb. 30.

Cacleítem bea-

perinde ac lumen quoddam , non folàm to-

titudinem denarij nomine fignificatam vo-

tum occupans mundum , fed extroríum in

luit? putárim ut inde homines utpote divi -

omnem partem absque termino fe diffun.

tijs inhiantes magis allicerentur ad fubeua-

dens.

Sicut Deus coéxiftit non folüm du-

dos labores invinea Dei , in excolendis vir-,

Eiä.quä:l

rationi hujus mundi , veràüm & infinitz ,

tutibus: cüm fuam videantur homines bea-

"n

quaz huncmundumanteceffit: ita etiam co-

titudinem in divitijs ponere, pactam merce-

n ff

extenditur non folüm fpatio hujus mundi ,

dem denarij nomenclatione voluit (ignificari:

verüm etiam immenfis intervallis , quz funt

cüm enim Chriftus tunc hominibus loquere-

extramundum: ett (iquidem immenfitas di-

tur, apud quos pecunia habetur fumma feli-

vina primevum ,.& intimum intervallum ,

citas, hanc re&lé pecuniz nomine defignavit,

Íeu (patium, origo omnis intervalli , fpati-

quó ferventiüs laborarent, quapropter etiam

um totius fpatii , & bafis primordialisomnis

Matth, 1 3. v. 43. ait:. Simileefl regnum ce-

Oci, quod innuens Arnobius exclamat: O

lorum tbefauro abfcondito. . Ve&turus Chri-

"

Maxime , 0 [umme rerum vifibilium, & invi-

ftus homines ad regnum coelorum per exet-

Lib. p ad.. fPilium Procreator! & vonnullis interjectis

citia virtutum fibi comparandum , congeftis

verf genzes, Íübdit : Prisza enim tu caufaes , locusve.

divitijs; ac thefaüro illud pariavit,ut pari de:

fiderio , quo d

?hHm , & fpatium , fundamentum. cunitorum

'iv/ici.as cupiunt,' niterentur

€O2-

l53

70

Diflertatio i11.

1cælel.ï'em enancifci bcätitudinäm; cüm in ea

3 nobis ftatim abeþntes: fuos divitiz celet-

verfentur corrupta opinione , quà putant,

rimé fugiunt poffeffores , quos beare neques

. latere in divitijs felicitatem ,. cum vidéant

unt 5' fed tantüm tor

quere cum fugiunt.

divites delicijs difluere,

Beatitudo eft fine defe&tu; & bona tempo-

4

Thefauro igitur fimile dixit coclorum

-

regnum , quó premptius homo cor fuum ,

ralia, quz poffidentur , divitig, qua& con-

geruntur , fine defectu effe non dixeris, nec

omnésque fuos affe&tus in ceelum dirigeret:

duxeris ; deficiunt enim, ac dilabuntur unà

Mattib, 6.

Ubi eff tbefaurus tuus , 1biefl cor tuum; om-«

cum tempore, vix cumulari incipiunt , & fta-

nium animos ad fe trahic thefaurus ; affecliis-

tim evaneícunt,

Hinc Euripidis in Peleo

que omnes ad fe rapit; ideóque regnum coe.

commendatur effatum ; Noz probo utgquam

lorum thefauro pariavit , qui abíens perle-

inter homines illes opes , que facilis delentur

lat , & prafens delectat ? in 'eodem cordis

4 DE€O , quam firibuntur $— ac fi divitig

Ícrinio thefaurus fervatar, & amor; in ea-

«um acervantur, ícriberentor in flumine ,

dem arca conditur pecunia , & fepelitur af-

ubi tanta velocitate delentur , nt non finat

feCtus; eftthefaurus illexvoluntatis , fomes

aqua characterem unumabíolvi; quia fluxae

voluptatis, magnes defideriorum: fed bra«

Lj

funt divitiz ftare nefciunt á

fugitive funt,

Cleata eít felicitas , qua in auro fplendet ;

infidz , volaticz ;

appofité D, Chryfofto-

Tom. 1,/:0-;

perfonata beatitudo, cui fi larvam detrahas;

mus divitem avaritià fordcícentem perftrin-

l.a Pjal.

nonnifi curas , moleí(tias, & dolores depre-

88.

git inquiens: 4wro pallidior uolitat propter

hendis. Aliudopes effe videntur inextimo

divitias, que magnopere expetunturs qua.

aurinitore; &aliudintusfunt, diceres fce-

rum amicitia snfirma, & mflabilis efl ; qua-

nicam perfonami in hujus mundi theatro re.

rum cupiditas infidiarum plena eft , qua deri-

przíentare, n fcena, qui przdivitis Regis

dent ut domina multorum ; qua irrident, ut

perfonam agebat,auro , gemmisq; fulgebat ,

vebementer amentur, qua vintle funt , &

fi eidemlarva detrahatur, vel abiolutá fabu-

fHfhecta : mortus funt, fed noxia, qua inmum,

là priftinam repetat proprij ftatus conditio.

do conge(ie uenti vim obtinent: non folüm

nem; pauperrimuse/t , & qui videbatur di-

fugaces funt opes , ac ut fervitransfugz , tur-

vitijsaffluere, ac delicijs diffluere , pannofus

pis funt fugz femper fufpe&te , quamvis in

affligitur miferijs , inops premitur anguítijs,

arca veluti in carcere detrufz , ac vin&tz ; ve-

&ger torquetur doloribus : Hoc idem ob.

rüm etiam fuis die,no&táque infidiantur poí-

tingitdivitibus : hucaccerfendusD.Chry(o-

fefforibus ,*qui nonnifi gravibus affii&&i mo»

Homil. *e, ftromus, ubi calamum acuens in divitias ait :

leftijs divitias confervant , quas impenfola-

an Epiff. ad — Sj delicias o

bjeceris , fi gloriam , fi dvvitias,

ARem.

bore , multóque difcrimine congefferunt,

fíve a'iud quodcunque ex bis , que magna effe

Dum enim cuítodiuntur perpetuis curis , ac

fo

qiidentur , fgura tautummodo funt non ipfius,

animi cruciatibus uberem fuppeditant fomi«

qua inrebiu eff veritatis demonffratio? per-

tem : priüs quàm poffideantur, quandam

fona quadam fcenica , non confiftens verum

videntur beatitatis fpeciem fpondere: quz

fubflantia : extima divitiarum facies nos non

tamen femel poffeffz curarum , ac moleítia«

decipiat ; Davidem imitemur , qui fuo ex-

rum fecum trahunt gehennam,

emplo nos ab hoc evocavit errore.

Cogno,

48.

Rutilat aurum , fplendetargentum , ni-

vit ipfe mundi opes veras non effe divitias,

tent gemma ; fed folicitudo, quá cuftodiun-

fed mera przíligia decipiendis hominibus ine

tur; cura, quáaffervantur; timorneamite

vecta; proinde licét ijsdem effet onuftus ,

tantur , fuos miferé torquent poffeffores; &

quamvis multo ditefceret auro , pauperem

hocmaximé praftigio decipiuntur , qui ter-

Íe tamen fatetur, probé fciens , bona omnia

renarum cupiditate divitiarum corripiuntur:

terrena ferió cogitanti nihil effe ; nec tempo-

hinc non defuerunt , qui fophifticas fzculi

ralibus bonis fieri hominesbonos; & hallu.

divitias dixerint ; eó quia nil folidi, & veri

cinari iftos non minori damno , & perie

ijsdem ineffe putaverint ? huc eva(it Petrus:

culoin zftimandis fzculi divitijs ; opes enim,

Blefen(is , ubi divitias carpens appofité ait;

dignitas , honor ; gloria , fama , & aliaid ge-

Epift. 6;7.

Beattor in fua miferia reputandus eff pauper ,

nus, boni nomenclatione donari non meren-

quám diues n opibus fopbifficis , 64 gloria fe-

^ tur , quia fugiunt inflar umbrz , evanefcunt

dutirice, . Et D. Ifidorus Pelufiora phantas-

Lib' chPiE.

inftar fumi , pereunt cum fugaciffimo tem-

ma4ta divitias , quibus homines inhiant , vo«

36.

pore; quàd fihzc bona nonfunt, cum bo.

cavit; quia phanta(iam magis pafcunt , quàm

nos non faciat poffidentes ; nec divites dicen-

cor reficiant ; cui affentitur D. Chryfofto-

di funt , qui in mundo divitijs affluunt :

mus bomil. 80, in Toennem : Nemo, inquit,

appofité S. Bafilius expendens verba Davidis.

argeutum , aurum , & bujwumodi imagina-

Et fatlu efl Dominus refugium pauperi x illico

riat divitiat po[fidet , quin majorum defiderto

teneatur.

fubdit? /epiff»io? David pauperem fe , & te-

Et homilia , 4uód nemo leditar

nuem appellat , quamuvis vegijs circumflueret

"ifi 4 fe ipfo, nonfolüm divitias fucatas effe

£n, Pfalm, o.

opibus , ac divitis. — lItpote cui certà certins

dicit, fed cultum etiam prafeferre meretri-

con[laret , omnia bumana

ficcum pulvergm .

€is , quatenus eblandiuntur , & vulnerant 5

"ibilque effe.

mulcent, & fauciant ; alliciunt , & enecant ;

4.7e

Fallaces funt diviti» ; alternantis fot-

ait Chryfoflomus : feut plerumque meretri-

tun& nuty veniunt ad nos , utnos decipiant

uY AT

) 'vu(lts',cumfcïdm,öf turpis eff per na

./uf-if,

;Afïc&us in divitias plurimum adfert difpendij,nilq; compendij 7r.

motis,etiam antiquitus fuit , ut Is cecidiffe

fucis , & coloribus pigmentarijs. proffituitur

ad decipiendos , qui ignorant, quanta faditas

diceretur , qui foeda libidine fe inquinaverit ;

,

fub velamine fuci illius contegitur : ita 65

id innuit Joannes Climacus inquiens; Z« alzzs

GrAda 15.

h

divitie facient ; quia folatiaipondent , &

peccatis veliquis. fedu&tos bomines . folemus

curasexhibent; gaudia promittunt , & lac-

dieere , cium wverü quempiam fornicatum effe

rymas eliciunt ; ofculafigunt , & vulnera

audivimus , dicimuss ille cecidit,

Caveamus ab hac divitiarüm fiti, ab

infligunt ; quos extimá fui fpecie illiciunt ,

f[u

veluti adhibitá larvá decipiunt , quia per fe

hauftu voluptatum,ne meusebria titubet, &

difluunt , vel infelici negotiauone diffipi-

cadat: virtutem fitiamus , ejásque bibamus

?

pantur,vel morientem deferunt , & tuncnon

exercitium, ut praftitit D. Macharius . qui,

Lib. 445,

-

EM

minüs lethale doloris vulnus infligunt : &

ut habetur in Apophtegmatís Anachore-

tamen àde5 czcutiunt homines;ita defipiunt;

tarum,quoties àfratribus invitaretur ad hau-

ftum, bibebat quideni fibi propinatum vi-

ut ipía vuinera effe folatia putent ; & divi«

tias poffe beatitatem divitibus impertiri: ac

»num , hac tamen fibi lege indicta , ut pro

beatos dicant, qui divitijs affluunt.

vini calice uno integto die folam frigidarm

495*

Quis ita dejectz fit mentis, ut eum fe-

biberet ; & per hoclatabatur in liauítu vini,

licem autumet, qui afpidem in finu fovet ; à

quia inde fe'per abflinentiam diurnam effec

Toy;, .1,];4.— |

t8il. i gj

u

quo mortiferum patitur vulnus ? quisadeó

cruciaturus : -quod ubi fratres refciveront ;

$

à fana mente alienus eum beatum dicat, cui

non armpliüs aufi funt vini hauftum ei pro-

viperini feetus viícera corrodunt ? omnem

pinare,

Bibunt divites divitias, fed fitim

fuccum , & fanguinem ex(ugunt? tales funt

non extinguunt;hydropicis fuppares , ut no-

diurnz curz , nocturneque mole(tiz, qui-

tavit Caffiodorus Ze amicrtias inquiens : Hye

bus divitiz , vel poffeffz cuttodiuntur , vel

dropici moré , qui plus bibendo , plus fitit , pe-

poffidendz coacervantur , pectus pungunt,

eunie cupidiras ex wmultiplicatione grande-

vilcera torquent , & cor lancinant : & tamen

fcit: perinde ac ignis arefcentibus lignis non

hi infelices , qui dies , noctésque torquen-

obruitur , fed augetur ubérior . congeiltze

tür obviliffimasterra fxces, & caduca for-

divitiz cupiditatem avidae mentis mzgis ac-

tunz munera felizes cenfentur , ac beati effe

cuunt, & inflammant,

Tametfi mare ome

dicuntur.

Àn non potiüs miferrimos dixe«

nia ebibat terre flumina; nunquam tamen

ris, cum nil animo volvant pracer umbras

fatiatur ; nec fuam extinguit fitim ? mare

cupidicatum , ac vacua poffidendi finiulacra?

multiplici zítu effervefcens dixeris animum

divitias fitiunt extinguendz firi. inidoneas,

divitijs inhianrem ; licet plures ebibat opes,

Cupiditatibus inflammandis duntaxat aptas.

abíorbeat divitias, nunquam tamen eft fa-

Quinimó plerimque dum opes , quz

tur , nec expletus ; appolité $, Nilusait : Nec

Oraf, 5, de

$o

fiduntur , defideria inflammant ;5

vitam ,

mulritudine fluminum mare 5 nec divitiarum

AUAT IEUA,

.

*

faltem animz excidentis é diviná gratia in-

copia avari animus expletur

quod f1 ma-

feliciter extinguunt; quia utfcité, ac veté

. re fuis intumeícit fluctibus; divitijs affluens,

loquitur Chryfoftomus bomilia , quod nemo

- vel ambitione inflatur , vel fuperbia fit tumi-

laditur nifi à fe. ipfo,

Divittiarum fequela

dus: fimare procellis agitatur; diveszftus

efl luxuria , irainteumperans , furor injuflus ,

pravorum affectaum , vel inipfa amoris ma-

4l,

arrogantia [uperba ,omuisque irrationabilis

lacia experitur ; naufragijs obnoxius in ipfis

OtUf.

Divitiarum pediflequx omnes funt

arridentibus mundi deiicijs,

noxz ,qua venenum voluptaus, vel improbi

Habet divitiarum mare Scyllz fcopu-

$3e

affestás diviujsaffluenti propinant: dives (i-

lum, & Charybdis vortices ; quinimó , &

quidem venenum bibit , dum divitias perpe-

adblandientzs cantu Sireaes in perniciem

ram impendit in mundi voluptatibus , quas

trajicienriumejus fludus ; trahunr divitize

dum bibit , mortem ebibit, . Legimus , quos-

fecum mundi delicias; voluptates, libidines,

daa vehementi aqu fiti correptos, mortem

& vitia reliqua , in quz veluti in fcopulos

unà cum aqua hau(iffe,

Refert Sabellius

impingentes divites foedo pereunt naufra-

lib. 10. decad. 3. Leodrenfes à Turcis diu-

gio; quis igitur eat inficias, divitiarum.ma-

p;þ ób,

turna, ac pertinaci vallatos ob(idione, cum

refua habere brevia, fuásque voragines, fuas

ad id aquárum inopiz deveniffent ,' ut vix

Scyllas, ac Charybdes, cüm divitijs affluentes,

iþc flEpM'

modicum quid Gngulis diftribuendo per tres

& delicijs indulgentes tot patiantur naufra-

j

adhuc dies,fuffecturz crederentur : abeunte

gia , quot funt vitia, que contrahuntur,

mox hofte , qua6i pracipites ruiffe in vici-

Cavendi funt hujus Charybdis vortices, huj-

num flumen, ac vehementer concupitam

us Scylle Ícopuli ; fi naufragia velimus de-

maultis diebus aquam tam cupidé bibitle, ut

clinare: hzc Charybdis non folüta corporis

plures eadem repleti ,. ftupidi , rigentibus

navigium forbet , fed & animz mentem de-

membris flatim exanimes conciderint. Ple-

glutit.

Szva eft hec Charybdis, eó le:ha-

rique divitias fitiunt , quas cum ebiberint,

liüs furit ,quö Íuaviüs eb!anditur ;nec ab lua

feu congefferint ; ardentiori etu vitiatas vo-

abjungitur Scylla : audi peritum nauclerum

luptatum aquas ex diffipatis fzculi cifternis

D.Hieronymum; quid ícribat ad Heliodo-

lauftas deglutiunt , & exanimes concidunt

Epiff, 2. ad

rum: In illo effu Gharyódis luxurie falutem

é divina excidentes gratia.

Cadit qui vio-

vorat $cylla ,. «eu renideus. libido. blandi-

Heliadf-fmm.

[2 P

latá caítitate in Ícelus delabitur impuritatis;

Quis

Differtatio Il. -

^

7X

/

EL

Quis hzcÍnter difctimina f« beatum di-

«Neque Chriftus ,. quó per virtutum,

xerit; quis propriz apparens incolumitatis

exetcitia ad veram , & coeleftem beatitudi-

hos non declinet fcopulos ? non vitet vora-

nem alliceret homines , fub alia voluit hane

ijsdem exhibere metaphorá , quàm thefauri

gines ? Neque fuis divitiarum pulagus eftfi

renulis deílictutum ; noncaret hoc mare hisce

divitiarum , ac poffeffionis regnorum terra

illicijss generatim omnes fzculi voluptates,

Beati mites ,. quoniaim ipfi poffidebunt ter-

ad quas divitiz viam flernunt, firenz funt ,

ram. YTamet(i non me lateat, SS. Patres cüm

Lb

qua fucatis fuis illecebris homines fallunt;

D, Auguílino Ze fermone Domini £n monte

alliiunt , ut interimant ; eblandiuntur ,

hancterramà mitibus poffidendam intellige-

? dul

lethalia vulnera mox inflicture ; demul-

re.terram viventium , Íeu regnum coeloe

cent fenfus, í2virurz in animam , adeo ut

rum : attamen D. Chryfoftomus bomif.

non poffis fatis cum earundem feritate con-

16. & alijcenfent , hanc terram eífe. intelli-

ferre Draconem venena defpumantem, nec

gendam , cujus poffeffio mitibus promitti»

(Chimeram flammas exitiales evomentem ;

tur , quibusfuffragatur Theophylactus , qui

neque tricipitem Ponticum canem , neque

expendens przfata Matthzi verba ait..

fphingem ícopulo infidentem, ac vitz infi-

Veritm tu banc terram intelge: fed orivue

dian'em, neque Hydram lernzam feptem-

ftatim diffizultas , cur paupertati promite

plici capite ftrages minitantem , neque lez-

tatur Regnum coelorum.

Beatt pauperes ,

nam repetito rugitu exitialem , neq; volucres

Lü:. 60

quoniam vefirumef) Regnum DEI; & mane

Harpyarum genus; neque ullum ex Hircania

iuetudini , quz placidior , ac gratior eft

virtus, terrz tantüm exbibeatur pofleffio,

monílrum , quamvis diritate cateris tru»

fh

culentius: quia hzc monttra corpori dun-

Non enim videtur zquitati confonum, ut

a

taxat nocent; divitiz autem per vitia inani-

minori premio nobilior ,

: fplendidior

Opufcul.

mam Íaviunt

.

L2

audi Petrum Damianum

donetur virtus; & pannofa, ac lecera pau-

"

18 differt.

quomodo . al'oquatur mundi blandimenta ,

pertas longé uberiori mercede : quinimóà

18,6.7.

divitum delicias, vitiorum illicia , & procaces

non folüm minus premium virtuti afbgnas

mulieres: J/o: Harpijs, qua [aerificium Domi-

tur manfuetudinis , verüm etiam longé ex-

ilius, & infuturo duntaxat dandum j cüm

nicircumvolantes arripuis , eósque qui Deo

oblati fuerant erudeliter devoratis,

INam ,

paupertati de prefenti , ac ftatim Regnum

etenim de manfíuetis di«

&6 /eanas y05 non incongrue dixertm, qua bel-

detür ceelorum ;

luarum more iubas attollitis , & incautos bo-

citur : Beati mürtes , quoniam tpfi pofdes

puines ad f[ue perditsonis interitum eruentis

ÓÉunt. terram « hoc eft , erunt cerr.m pof-

amplexibus. barpaxatis.

Vos (irena , atque

Ííeffuri : . fecus pauperibus ftatim datur

€barybdes , qua dum fuavem deceptionis

pramium longé nobilius, ac locupletius:

editis cantum inevitabile Iruitis [alo voran-

Beati pauperes ,. quia vefirum efl Regnum

DEI.

Quid quód pauper flatim inaugure*

te naufragium.

Divitijs inhians vitijs faciliüs indulget ,

tur Rex coeli ;; & mitis tantüàm in futurum

$^

fit terram potfeffurus ? quianimirum innoe

quibus lethaliter faucius mifeté perit ; funt

divitiz homini ad vitia per mundanarum vo-

tuerunt Chriftro , quantc fint in pretio a«

luptatum illecebras prono;perinde acfuriofo

pud homines bona temporalia , & quàm

nudatus gladius; imó quidquam acerbius,

anxi? ea quarant , quàm ardenter cupiant:

&f

acnocentius: nam qui furit, adacto femel in

ut igitur magis alliceret , certiüsque per-

traheret ad amorem maníuetudinis neceffa-

pe&lus gladio;à furore fe liberat, ejüsque fu-

rentem a (tum proprio extinguit cruore , nec

riz ad humanum convictum , & inrer hoe

mines focietatem ineundam , & coníer-

alterum lethale fibi vulnus infligit : divitia-

rum autem appetens;diriüsin fe fzvit, & non

vandam ; minüs quidem pramium vir.

denatantüm,Íed & cententa graviora vulnera

tuti fpondet manfuetudinis , fed quod plu-

ris fiat ab hominibus , qui magis appee

fibi infligit, tot fcilicet , quot fcelera perpe-

trat: quin maerores etiam, folicitudines , ac

tunt divitijs temporalibus affluere ; quame

vis in futurum tantüm promifsis , quàm

moleítias in fe fovet ; quibus diré torquetur:

ficut Hirundines , quasdam dicuntur circum.

fpiritualia , & cale(tia, licit flatim poffi-

ferre inter plumas areneas fui corporis fuc-

denda,

Soli enim divites cenfentur prafertim

TE

cum , ac fanguinem perpetuó fugentes ; quz

tamen in paícua ijsdem identidem cedunt;

à pauperibus beati , & in mundo felices ,

ita divitiarum donatus cumuio ijsdem curis,

quos propterea monet Augultinus ; ne intue

acfolicitudinibus , quz przcordia mordent;

meícant, ait enim, — 4udire divites , qui

Serm,

25

'falmo $

'".

corarrodunt , & animi vigorem exhauriunt,

aurum 66 argentum babetis , & tamen «u.

ex —tdo

jugiter pafcitur; eó quianon minor fit cura,

piditate ardetis , quos quando pauperes in -

f

& molefília in cuftodiendis acervatis divitijs ,

iuentr , murmurant , gemunt , laudant ,

quàm in ijsdem parandis : & tamen adeó

€ invident , aquari optant , E impares ,

€xcutiunt homines, ac delirant, ut beatos

fe dolent ,. &5 inter. laudes divitum ,. boe

cenfeant divitijs cumulatos ; & opes quan-

plerámque dicunt , foli ifli felices fümnt , qui

dam przfeferre beatitatem, Idque caufz ,

feli vivunt.

Pro bis verbis quibus bomines

car fitopulentia illex voluntatis , fomes vo*

tenues dyvitibus adulautur, m dicunt z sf

luptatis, magues humani de(iderij.

foli wivunt, ne in. fuperbiam erigamini 0 vos

dl'&' -

n

Affc&usin divitiasplurimum adfert difpendij,nil q;' compendij. 73

E

divitest. fed potius Apoflolum audite morbi

ret, fi quales in fe fint ferió perpenderet , &

éuratorem, C& non verbi adulatorem.

Via

quàm flocci divitias fecerint etiam profanz

if!a fomnus vefier efl ; divitia ifla velut. 1

Philofophiz ftudiofi, & quàm levi manu iis»

Soli ergo divites cenfentut

dem miffionem dederint,oculo fimplici, nul-

fomnis fluuut.

inmundovivere, ac felices effe cüm tamen

lóqueaffectu przoccupato viderent. Crates

Thebanusé przcelía rupe infabjectum mare

pluribus premantur miferijs , torqueantur

cutis, quàm ipfi miferi ; quos fortuna bonis

cum pluraauri , argentique pondera projt«

bc l,

de(tiruit temporalibus; hinc Syracides ait :

ceret, dixiffefertur: 4óire peffum mala cu-

jidstates: ego vos mergam,neipfe mergar à

i

Divitias in perniciem fui poffeíforis affervari.

Eft & Alia infirmitas peffma , quam vidi n

vobu,

Diogenes có usque fe vitz fübfidus

. $ Ecsl?s.caþ-;.

nudavit - ut nihili fortune bona fecerit ,

fole, divitie confervata in malum Domini fuis

Pereunt enim in. afficlione pefffma.

Affi-

qua abjecit, ne ulla ampliüs doloris mate-

gnans caufam , cur divitiz conferventur ia

ria ei fuppeteret.

Qui fapit de(init ea fe-

qui, qua aífequi miferia eft,

Sariüs cüm

perniciem fui poffefforis , aliam non adfert ,

"nifi quia pereunt in afflictione peffima : pe-

honore ea fpernuntur, quàm cum dolore a-

reuntdivitie , quia poflefforem fuum ultra

mittuntur,

;ï:

Non is beatus, qui divitiis affluit, fed

$3-

tumulum non nrofequuntur; nequeapud hz-

redem (tabilem fedem figunt : fiquidem vel

qui divitiis imperat, qui animum erigens re-

w.. 6.

bus humanis majorem , divitias non utido-

potentioris aiicujus violentiá rapiuntur, vel

infelici pereunt negotiatione, vel quodam

la veneratur, fed ut inflrumenta vitz adíin-

tefluxu fortunz alio (uum derivant curíum,

gulas opportunitates paratas effe jubet - &

Inter bona fartunz à jureconfultis ;

obíequentes;, qui non fordes in iis eruendis,

$7:

quzdam talis dicuntur effe naturz , qua fer-

& accumulandis, fed in . ufu fplendorem di-

vando fervari nequeunt. ut qua corruptioni

ligit, & dignitatem? qui non incuftodiendo

funt faciliüs obnoxia, id generis funt vinum,

Íoiicitudinem ; fed in erogando beneficien-

frunentum, fructus.. Alia veró qua fervan

tiam confectatur.

Inventz funt divitiz non

do lervari poffunt, cujusmodi tunt bonaim-

ut fuperflua poffideamus, fed ne quid ex ne»

mobilia, & qua fe habenc inftar. immobi-

ceflarió nobis de(it : ideóque menfura opu-

lium , utveafa aurea, argentea, gemma, &

lentiz eft,non multa habete, fed nihil dee(le:

pretiofa (upeilex, fed hec omnia quamvisin

quod autem plurima nobis defint, id fola

pretio habeantur , hominémque. dicantur

cupiditas facit: funt qui plurima cupiunt in

Laf

beatum conitituere ,. nihil tamen habent (la:

cella penuaria e(culenta,in vinaria potulen-

ta, in pixide gemmas, inarca athaiicas veítes,

bilis; n».»,gque firmi , quia quod ab inítabili

ende: fortuna, flabile effe nequit : quéd (i

plures in flabulis equos; qu& omnia ideo de«

ftabilem fervet clienti fidem , bonum non

funt, quia de(iderantur; G eorundem de:e.

€it fortunz; ergo quz magns, fpeciofa ,. im«

&us egeflas eít, quz cupientem torquet , &

mobilia, ac pretiofa habentur, fluxa funt;

milerum facit,

Tunc homo egere caepit

cum expetere,ac concupilcere incepit. Qs

quz fervando fervari nequeunt, fed pereunt

in afflictione peffima, qua tantó eft acerbior,

eo pauperior , cui multa delunt? Quis eo

quantó ardentiüs, & accuratiàs aífervantur

ditior, qui nihil cupit, & quem pauca ex«

divitiz: hanc afflictionem explicans Seneca

plent,fatiantque? & ramen felicitatem quae

. J

de tranquillitate animi ait : Si omnia alia,

runt homines in poíffcffione divitiarum, licet

nonni(i miferias enancifcantur,-

Imo tanti

quibu« angimur compares , mortes , agroca-

tiones, metus , defiderta , dolorum , labovitz-

faciunt hominesfzxculi divitias, ut impene

que parientiam.cum js,qua nobis mala pecu-

fiàs defudent in iisdem quarendis , & ac-

n»£a nofira exbibet.

He. pars multum prá-

quirendis, quàm in caeleíti

M

s gloriz laborent

gravabit.

D«inde huic «gritudini curan-

adeptione.

da aptum dicit effe . al'exipharmacum ferió

.. Quapropter advertens. Chriftus hanc

6o0,

perpendere , q2*£0 leuzor doler fit non ba-.

hominum incuriam;qui nonnifi tarde, & ofci-

bere,quam perdere * quia paupertas minori-

tanter feruntur ad. coeleítia appetenda , qui-

bus ett obnoxiacuris folicitudinibus ac mo-

bus videntur fluxa terrz bona przferre; ad

lettijs; hinclatiores deprehendis, quos nun-

exercitia, virtutum homines excitaturus cce«

4

quam fortuna reípexit , quàm quos diutius

leftem beatitatem fub divitiarum fpecie ex-

ff

alpexit, & mox defervit.

Quapropter mo-

hibet acquirendam fzerte vobiefaculos , qui

Luc. 45

net nos Regiu: Vates. nenoitra defideriain

n0n veterafcunt, tbe[aurum non. deficientem

V. jj*

P],klmo 6!9

incelis.

divitias congerendas dirigamus Dzvii« fi af-

Quid quód Chriltus moneat ho-

ntl, 32' i

T.11.

fluant, nolite cor apponere.

,

Y

mines faculos confuere pecunijsopplendos ?

4

$9.

Facilé ea dimittuntur, quz velut

ub

anavaritiam edocet Chriftus? num homines

adhortatur ad pecunias congerendas in facu-

müs hofpitalis farcinz in angulo. jacuerunt

abjecla, ac (orduerunt domeftico pulvere ne-

lis? fi paupertatem ipíe pratalit divitiis, &

glecta: ea veró acriori avelluntur cruciatu,

pauperes beatos dixit; Bearipauperes , «ur

qua in finum pectoris recepta, ipíi cordi in-

nuncadhortatur ad faculos parandos, & pe-

tenfiori. affzctu funt agglutinata.

Nullus

cunias in iisdem fervandas ? an mutato

effet,qui rebus hifce.fluxis,labilibus, ac cor-

confilio de(ideria excitat divitiarum, qui a«

ruptioni obnoxiis amoris affe&tu adhareíce-

moré paupertatis perfualerat? fcire D.Chry«

fologus

Ferani de A[eäiöw Jom. l,

M

74

Diflertao III, -

Serps 24«

fologusEcceJacet AVATILAT.QUI cpevat fua-

omnia bonatua , 66 da pauperibus , &f fe.

dere contemptum.

Nimirum contemptum

quere me , & illi itaque. fecuturt vocantena

divitiarum tua urus hominibus , eos edocet

Deum, prits vendunt omnia , quam fequane

avaritiam, vircutem tegit fpecie avaritias, ut

tur 2 divittas enim onerum , atque impedi-

homines pertrahat ad virtutis amorem : in-

mentorum loco effe ducentes , expeduos. f

geniola (ané indu(lria eít per divitiarum af-

won putant ad [equendum Deum, nifiomnia

fluentiam ad earundem contemptum homi-

priis carnalium. farcinarum. impedimenta

nes pertrahere ; cüm noviffet homines divi-

projecerint s. fimul ut. more bominum com.

tiarum appetentes, opes in faculis congeren-

migrantium , priis ad locum babitaculi de«

das iisdem fua(it, ut per fucatas , ac fallaces

fhinati , ves. fuas. tran

divitias, veras, ac caeleítes nancifcerentur :

jferam , quám fe

spfos.

Facite vobs faculos, qusmon vetera fcunt bem

6*.

Divitias

Homoille, qui in Evangelio divitiis

Matt l, 2$«

f'rum . non deficientem $n calis.

affluens voluit. peregré proficifci, tradidit

contemnit , qui moleílias, & curas in iis-

priüs fervisbona fua, ex quibus qui accepit

j Sem.m*

dem acquirendis, ac fervandis in faculis ex«

quinque talenta, alia quinque fuperlucratus

W" [

peritur, idcó jue per virtutum ftudia fatagit

eit: fimiliter & qui duo, alía duo ; fed qui

veras congerere divitias , verümque enane

unum tantüm acceperat illud otiofum tee

cifci thefaurum non deficientem 1n . coclis,

nuit , & Domino reduci reftituit, qui pra

Non latuit Chriftum , homines divitiarum

cepit , ut ab hoc fervo nequam , & defide

defiderio ultro cogi, ac libere adigi ad ea-

auferretur; & ei daretur, qui jam decem

rum amorem, ideóque piam ingeniosé invee

habebat. — Conveniunt facri Interpretes., id

nit avaritiam , ut faliax fallacis pecuniz dee

intelligi de mercede reddenda pro humana

fiderium religiose falleret, & aff:clum in-

negotiatione ; feuhominum operibus in ju-

! haantis divitiis fluxis fzculi , traherec ad ve-

dico finali,

Verüm oritur dubium , cu£

ras, ac flabiles cceletlis beatirudinis divitias?

fervo jam predeftinato, & qui ex quinque

acuté Chryiologus: Ecce docet avaritiam,

talentis fibi concreditis, alia quinquefuerat

Serim,14o

qui ceperat fuadere contemptum 3 qui tbe-

lucratus, hoc unumadhuc ! impertiatur ta-

faurizanres. temporaliter m'guf/mt ; 4d to-

lentum: fi jam fuit judicatus , & coeleítis.

tum cupiditatis fomitem juber [aculos [ine fi-

patriz adícitus civibus,à quibusomnisexu-

ne perquiri, — Chbrifle quó te perirabit amor

lat negotiatio, cüm ibi non fít ampliüs me«

puorum? utavarum lucri facias , facis eum

rendi locus; cur habentijam decem talenta

quo4 defiderar, non quod oportet audire « fa»

adhuc additur unum , cujus negotiationem

culos imperas, aternos tbefauros, qui non de-

fervus defes neglexerat ? an ut novumiinfti-

ficiant, vis parvari? ut avarus dum confueta

tueret negotium lucri causá? & talenrum,

pereurrit ad. (ucra, aut viriutem captat. »

quod in lervo defide nullum dedit fructum,

4ut à virtute capiatur,

in lervo folerte lucrum pareret? fed fi fere

61,

Verz diviuiz funt, non quz fluunt;trane

vus ifte ulterius nequit negotium infliiue-

feunt, ac pereunt in terris, fed qua eternum

re, cur hoc donstur talento ? acuté Caiera-

perfeverant in coelis, fed ideo terrenas anxié

nusait: Tollire ab eo talentum , €$ date ei,

concupiícimus, quia cujus/int ceele(les con-

qui babet. decem talenta , non quoad ufun,

ditionis non videmus ; ideóque incuíanda

quia non efl amplüs tempu meriti, fed

noftrorum oculorum lippitudo ett, qui di-

quoad gaudium * numeroíam talenti pecue

vitias veras putamus , quz divitiarum funt

niam 1n die judicij eric Chriftus beatis datus-

tantüm przítigia: hanc lippitudinem excu-

rus, non tamen negotiationis causá , quia

tiendam effe monet D. Gregorius Nazianze-

nil poterit ampliüs ex terrz bonis emi ,. fed

nusad Julianam f(cribens :

Non flrþun in

uberioris gloriz gratiá ; utque ad hoc glo«

celum a[iciemus ?. non expergi[fcemur ? non

rie& incrementum homines alliceret , divis

(4.

eculorum lippitudmem amovebiumus ? non 1n-

tias, feu talentum fe reclé operanti datue

telligemus ?. quanam vere fint divitie:? Qu

rum fpondet ; nimirum ei innotuerat, quo

.dn terris poffidentur divitie , fi pauperibus

&[tu, ac ardenti defiderio cupiant homines

erogentur in coeleftes vertuntur, & tunc (a-

divitias , quibus ineffe beatitatem putant ;

culi non veteraícunt, fed thefaurum acci-

ideóque ad veram eos iliecturus gloriam di-

|

piunt , non deficientem in cocli;.

Idque

vitiarum terrenarum promittit incrementa,

cauíz cur primi in Ecclefia fideles divendi-

ut paratiores fint ad ccele(tes fibi comperane

tisqua poffidebant, przdiis, pecunias ad pe-

das divitias,

.

des Apoftolorum projicerent, ut depofito

Hinc etiam caeleftis paterfamilias ope-

6;..

]

quovis onere , ac impedimento expeditio«

rarios conducit, labores fuos in venez cul-

Matthb,20,

G":ef, '

res fierent ad . falutis percurrendam viam,

tura impenfurcs: conventio autem fit ex de-

9. 2.

verásque divitias acquirendas in ccelo , ele-

nario diurno , quis veró fit hic denarius pio

Lib, 4 ad Ec-

ganter zqué, ac nevuosé Salvianus P/erique

conductorum promiffus labori;; communis

elej.Cathol, eorum bec babent quaft exordia, & qua[iins

Interpretum fenfus eft ; denarii nomine bea-

eunabula conver[ionis (ue , ut priusquam li-

titudinem prafigurari: fed quid caufz ,

men [anéle profeffionis introeant, de propriis

quód przdef(tinatis operariorum nomine fi«

ff facultatibus. nil relinguant ,. fecundám

gnificatis proponatur cceleflis beatitudo fub

sliud. Domini neffrá diélum, quá ait D Vende

m cupiens

fpecie denarii diftrni? vq4m'ïa nimiru

Chri-

*

Es

j ,Tiffe&us in divitïas,plmïmümiadfert difpend j,nilq; compendij*f t

Chriftus homines ad. beatitudinis amorem

putant,ac permanentes; ideóque quà prome«

piiüs allicerentur. homines ad amorem cee«

allicere, quos fciverat à natura. avaros, &

pecuniarum appetentes, ut faciliüs defide-

leftis beatitudinis , recté fub fpecie denarij

rium beatitudinis acquirenda in iisdem ac-

iisdem aterna felicitas exhibetur pcffiden-

cenderet; lianc ftudió fub fpecie propofuit

da ; quamvis fit pecunia ex íe diurna, im

numotrum,

Inhiant operarij pecuniz, ob

affe&tu tamen eam app«tentium diuturna elt,

imé & aterna, quatenus nullo unquam teme

*

quam fuos impendunt labores, quos fortaí-

fis impenderedetre&arent, nii íub nomine

pore vellent eà deftitui; íed quia hzc beati-

fpecie pecuniz iisdem . fuiffet beatitudo

tudo, quz in. poffeffione collocatur pecue.

f

exhibita; adeo avaritia humana occupat pe-

niarum ex fe inftabilis eft, fugax, & incerta,

Vuxego

€tora, ut hifi pecuniarum lenocinio excica-

ádeo confukó denarius dicitur , non fimpli-

(t,

rentur ad amorem cocleftis beatitatis , for-

citer, fed diurnus ; quia poffeffio pecunia-

TT |

talfis ejus negligerent affecutionem. D.Ber-

rum inconflans, incerta, & fluxa eít , vix

Serm,12.

nardusappoüre ait: Sumt viri drvstiarum in

enim poffidetur,& ftatim elabitur, Imó per--

eivitate Dowmini virtuiumz fortaffis alludit

inde divitiz evanefcunt, ac umbra, & fu-

f, /' (ufwr Cant.

ad hos Operarios, quos paterfamilias cons

mus , ut obfervat D. Chryfoftomus in- ;; m

quiens : Quid autem omnino funt. dryitie 9 3oan,

duxit, pacá mercede denarij diurni; amo»

re fiquidem pecunig vineam extoluerunt ,

umbra iners , fumus defusens, qui eit

äcya-

& impen(is laboribus promiffam fibi obti-

nefcit.

6$,

g

nueruntmetcedem , & hi (unt viri divitia-

Eft igiturhzecbeatitudo , quam in pof-

rüm in civitate Domini in ccelefti patria :

feffione divitiarum nituntur homines enan-

.cifci, umbratilis, & non vera; evanida,non

fpe enim pramij, ac pinguioris fortung a-

git; quidquidhomo operatur ; & ficut apud

plena, im& & purum nihil; quapropter À-

mos Propheta divires (zculi redarguens , e&

Píalmiftam homines divitiarum appetentes

NOcantür if terta virà drvitzarum ob . nimis-

quia cüm divitiis affluerent ; & delicijs dif-

fluerent, fe beatitate donatos exiftima:ent,

um in-opes affedum : ita Íunt virtutum

cultores etiam viri divitiarum , quibus ipía

ait: Qui leramini in mibilo , vocat divicias

C.6. 9. 1d,

beatitudo denarii nomine exhibetur ; adeo

nibil, quia cüm fluxe fint & inftar fumi e-

inhiant homines pecuniis , ut quamvis ftu«

vanefcentes;, nihili funt faciendz : quod eti-

eyi

dio (int virtutum addicti nullo blandiore

am edocuit Chriftus 442:tb.25. v.26.ubi pae

lenocinio ad amorem cccleftis . beatitudinis

terfamilias, qui peregré erat profecturus tra«

excitentur , quàm exhibitione denarij dinr-

-didit fervis (uisbonaíua, Greverfus intele

' mi: fed fi beatitudo coeleftis diuturna eít,

lexit, eum , qui quinque talenta acceperat

& zterna, cur denario pariatur diurno, ac

alia quinque fuiffe lucratum , & fimilitee

TX

fluxo? fiquidem tranfit ad plures manus,

qui duoaliaduo; qui veró unum duntaxat

variósque acquirit poffeffores : fi beatitudo

acceperat , illud otiofum ferváffe ; tunc he«

$

eft ecerna permanens ,. & in lempiternum

rus inpoenam defidia juffit ob co aufetri ta-

perennatura non apté per demarium diur-

lentum , & donari ei, qui decem poffidebar :

num, ac momentaneum reprafentatur: eít

Habenti dabitur , & abundabst ; eà autem qui

Mættis p $5

enim ztetnitas interminabilis vitze tota fi«

non babet , & guad videtur babere , aufere- V. 29.

tur ab co.

Sed 61 fervus deíes dicitur non

tul , & perfecla pofleffio, (i enimtermino

caret, nullóque fine clauditur , quomedo

habere, quomodo poteíft quidquam ab eo-

denarius diurnus potis eft eam nobis exhi-

dem auferri, nonenim poteít quis privari

bere? quodenim diutürnum non eft, & a-

€o, quod non poffidet : qui nihil habet, nil

ternum , feddiurnumà beatitudine deficit ,

poíffidet; nec poteft propterea quidquam ab

illo auferri; quid ; -enim; auferendum eít à

$

quz diuturna eít, & aterna.

Verüm licét fit beatitudo zterna, ad-

nihil habente? fed fi fervus . defes integrum

€4.

huc tamen recté denarij nomine fignifica-

accepit talentum , quomodo dicitur nil ha«

tut, quia bona pecuniarum videntur bomi-

bere? fi unum duntaxat talentum | valore

nibus divitiarum cupidis ftare; ac quandam

&quatur duodecim millibus aureorum, quo«

prafeferre felicitatem permanfüram , cüm

modo poffeffor harum divitiarum dicitur nil

indivitiarum poffeffione fitam beatitudi-

habere? quia nimirum divitias , qui poffi

nem eífe autument: huc accerfendus D.

dent, nil habent flabilis , nec permanentis;

Chryíoftomus ubi loquens de bonis. pra-

ut veriüsnil dicantur habere, quamvis opes

Y

fertim pecuniarum ; quibus plus cateris in-

poffidentes: fiquidem divitiarum, numo-

/ Hotsil. 4,35 hiant homines, ait; Er bec qua(t ffantia ar-

rámque poffeffio fugax e(t, & infida , quae

6;..

Gep^f.

bitrati funt , €$ manentía , €$ non quafi fs«

Íuos przfligiis eludit poffeffores , divitize

atbl

Íunt umbra inertes, fumus evanefcens, &

gientia , boc esí avolantia , 69 ne d mo-

,2'

"mentum quidem permanentia , licét fugiti-

plura illa aureorum millia fervo defidi con-

vifint nami, GL ab fpharica, quam pra-

€redita non tam fuére divitig , quàm divi-

Referunt;figuta, volvi dicantur promptiores;

tiarum umbra fugaces, evanide, & que in

ac citius fugere, quia tamen pecuniarum

fe nihilfunt; quapropter confulié ait Evan-

apperentes fuam. in eorundem poff:ffione

gelifta , Ed eutem qui non. babet , & quod

felicitatem locatam eíle arbitrantur, pecu.

videtur babere auferetur ab eo , quiainfidae

miaslicét ex natura fua fugientes ; ftabiles

funt, fugaces, & volatiles divitie , cito &

Verani de Afetilibus Tomm )

K 2

mani«

r

76

Diflertatio | III.

;nanibus priflini polffefforis elabuntur, &

Cs q W.

fugiunt ad alium Dominum : & qui letan-

&ur ob acervatas' pecunias ij funt, de qui«

bus dixit Amos |Qwi letamini in nibile.

3æculz' divitia [uis nom funt Zona."

66

uod fi aliquid effe dixeris)id nil boni

si poffefforibus, fed aueris ac dedecori,

HMHI]'J

feM laqueo s propterea bumanus in eas-

gl

fecum vahit, fed potiüs totam malorum

'€ongeriem; ait enim D. Ambrofius de bono

dem affeclus excutiendus , ne (uis

mortis, Lzgqueus £m euro, "vifcus n Argento,

prefigüs dua'at I AC i

Gap. j.

Dums

Dbiantes,

"exus im pradim , elavus in amore.

aurum quaerimus, firaugulamur : Dum ar»

67.

gentum quarimus. n vifto ejus beremus :

lvitias qpi amant ; fe ipfos oderunt ;

Di-

quia pondera quzrunt auri, vel ar«

Dum predium invadimus alligamur.

Bpf.n

vitiis curnulati vitium contrahunt Phrygis

genti , quibus premantur , GLoppri«

mantur; non honeftant, qua congeruntur

Wb

Mydz; ditefcunt enim ut fame pereant,

iNon corpus tantüm fed & ipfam mentem

divitiz;fed onuftant; ut non honori,fed onerz

Íuffocant divitie , cüm non finant proba

fint fuis potfefforibus.

Agnatum. divitiis

onus eft, quia onerantopes , quz honorare

deideria ad cor pervenire: quin vitia accet-

ln Oäa'viaf

f

funt, quibus.& fomitem fuppeditant, &

videntur,hinc fcité Minutius: Dzves esz fed

materiam fubminiítrant , -quapropter ele-

fortuna mala creduor , & magno viatico bre«

lib "' ad

ve vite iter non infiruitur , fed oneratur.

ganter ait Salvianus Auvo nibil eft [celefliuss

Ecclef,

& pefimum y. ac feraisjbmum morbi geuus,

Hoc initinere peragendo divitiarum acerv£

fuis funt poffefloribus impedimento,quó mi-

Effe pravum in divitias affectum proborum

"morum deturpatorem, & flagitiorum o-

nus ad patriam perveniant, detinentur enim

: lil h r

mniam pautidiffimum fontem, imó & ipfius

in via divitiarum oneribus pre(fi , nec ce«

kf a

leres progrediuntur ad terminum.

Hinc

il

Lutn . 2—0

"vitz iarerfectorem , edocuit Judas proditor:

&t pathi [unt pecuniam illi dare,qua verba ex-

grandia patrimonia gravia dicuntur. onera,

g. f

peudenä Ch'yfoftomusin Catenaait : 7a/es

quibus divites premuntur , & anguntur,

enim avaritia generat pa[fones : hoc. eftà

ut innuit Seneca -de confolatione ad. Hel-

Cdp; it.

Pecunia nibil -ad — asi-

rava in divitias 4ffe&u paffiones prodeunt,

viam inquiens :

adeó ut affectus inhians. diviriis. indulgeat

euum pertinet , von minus quam ad Deos

vitijs , fitquepravarum. omnium páffionum

immortales omnia ifla , qua imperita 1nge«

radix corrupta, vitiorum foecunda mater,

nia, C nimis corporibus 4ddi£lg fufpiciunt.

Lapides, aurum, argentum , & magni,;

& virtutumízva noverca : idque caufz;cur

Zib.z. deia. D. Ambrofius , hunc affe&tum in — divitias

levatique men[arum orbes terrena [unt. pon-

gcrpellat.

vocaverit alterum peccati fomitem,inquiens:

dera, qua uon potefl amare fincerus autmus

fincerus.igitur non eft, divitias qui amat,

3ob cap. 5.. Magna illecebra delinquendi e$t rerum affla-

.

*

In cap. 6.

entia, & alibi eleganter nominat divitias /e-

quia coelo -natus in. ceeno vult detineri

L6,

nititur anima in. fublime ferri , quam ta-

nocinia delitlorusm , quia affe&tus in. divi-

'tias vitia omnia fuadet, G infligat ad de-

men deoríum premunt congefte divitie; &

linquendum, nec uno duntaxat modo ett cri-

avaré poffidentes opes, opus fuumtotum in

minofus , fed criminum omnium 1íemina-

iisdem fervandis, cuftodiendisque impen:

/&

rium eít, ac fomentum : fiquidem | perfua-

dunt, ibi enim cor ponunt,.ubi opes repos

- det avaritiam , provocat ad luxum , irritat

nunt, ut innuit Salvianus Maffilienfis. Epi-

ad vindictam , inftigat ad libidines , gulz

Ícopus inquiens: «Cendentes profundás [pe-

Lib.i. ad Ec-

:deliciarum materiam fuppeditat, ira fomi-

cubus infernas opes , [imul pecuniam fuam;

& fpem fuar infodientes , [ecundum iUnd.Do-

c(ej: Caibo-

T

.tem fubminiftrat 5 G nullum eft vitium, cui

. pravus alfectus in divitias fomitem non ex-

mini noffri dium, ub fuerit 1befaurus tuus ,

hibeat: tales enim generat paffiones, qua

ibs erit,: €8 cor tuum.

vitiis omnibus obfequuntur; adeóut qui o-

Invidentes igitur propriae fa

iuti animas

62.

pes immodico affe&tu coacervat,illecebras ad-

proprias, quz furfum innato inftinctu ni-

dat originali fomiti, & uberem feralibus

tuntur., terrenis ponderibus , feu auri, ar-

gentive oneribus in terram premunt; fiquie

.hominum paffionibus ' materiam fubmiai-

ftret,

Quéd fi quidquam boni dicatur in-

dem mens thefaurizantis ibi tantüm quiefcit,

ubi thefaurus conquiefcit ;; imó ibi premie

effe divitijs, non aliud certé dixeris bonum

efle, nifi quia in-amatores fuos ita feviunt ,

tur,& torquetür;ubi congeflee divitiz ab ipfa

ut in magna eos pericula injiciant ; ut no»

longé non abíunt,

Quid ni,an non pondes

re preffus fatuus haberetur ,f majora pete-

Lib. g, Epift tavit Ifidorus Pelufiota inquiens ? Divirie

447* -

unum mibi. continere bonum videntur, quàd

ret pondera, quibus graviüs premeretur ;

€25 amantibus ingentia partant pericula ; &

iisdemque opprimeretur ?-(anà mente nec do-

quó major earum affeGtus eít, eó majus perie

nantur, qui divitijs affluentes, alijsque ine

culum Íubit; qui eas amat.

hiantes congerendis; id unicé concupiícunt

uberiori divitiarum copiá gloriari , ac gtáe

'Niotibus congeíli auri ponderibus premi ; ab

hac infanz mentis nota vix Íe eximunt divi«

uis

A ffe'tus in di: itiasplurimum adfert difpendij,nilq; compendij 77

tijs affluentes ; quosque divitiarum uberior

nes, G quadringentos milliones aureo-

€opia in fuperbiam erigit,ac in tumorem ine

In Ecclefinp,

rum, utnotat Cornelius à Lapide ; & ni-

flat; pudori potiüs fuffundi deberent , quàm

hilominus candidé fatetur Salomon ,. íe in

patt 3 5.49.

gloriari hisce oneribus premi, fcité Ugo

univería fua opulentia nil aliud deprehen.

Hotuil,.z, i

Victorinus. |Quis non van? glorietur am-

diffe prater vanitatem

i

;«X aæi&ionem Ípi-

pliós fe cateris oneratum effe ?. boc profettà

fitüs,

."Eccle.änjä.

9I.

divitia , boc dignttates [uis po[fefforibus faw

Da divitijs affluentem, quileng?, la-

ljon conferunt , ut quo ex. ejs plus aljs ae-

téque fine termino , & propemodum in in-

eipere videntur , inde plus aljs onerati inue*

finitum. exporreéta poflideat rura ; zdife-

)7.

niantur : hisce ponderibus pragravati mini*

cia fplendidiffima , 1n quibus laudetur ame

mé fuerunt Chrifli difcipuli, de quibus S.

plitudo, ftructura, ornatus, & univería fu-

JBpiff. xt,

Hieronymusad Ágeruchiamait: (Quód nom

erant divitiarum (arciná pragravuati ,. &

pellex, quà auro illita, quà gemmis fulgi-

da, ac unionibus, margaritisque di(lincia:

monet Exuperantium, ut nudus , & levis.ad

Ejift, 5 s

Stagna maris inítar in iÍmentum effufa , adie

coclum evolet , quia auti pondera alas de-

ficijs circumíepta , omnium pilcium refere

primunt virtutum,

ta ggncribus.

Colles vinetis, racemí:que

OCarvio,

Ípumantes.

Pradia culturá, & feracitate

690

Effe divitias oneri ,' non honori , i-mö

G impedimento nitentibus ad fublimia; nos

feliciffima,

Sylvas pafcuaiuppeditantes in-

edocuerünt primavi exorientis eccle(iz fi-

numer& pecudum multitudini.

l'alatia ,

i

5

"

deles, qui Chriítum fecuti tertena quzque

quoruit; fundamenta tartara penetrent , G

teliqueront, ne impedimenta ijsdäm inijcee

faftigia quaft propé Lunam protendantur ;

rent, & obices, ut monet Salvianus Maffi.

z;&. 4;0 dd

quorum parietes in exuma facienonoifi Ale-

lenfis, — Plerígue eorum bec babent , quafi

xandrina marmora veíliant JINumid:cis di«

Ecclef, £f

£bel,

exordia . &6 qua[i 3ncunabula conver[ionis

ftin&tacruflis ; vel filice-pinlo, atque cone

fue . ut pritsquam limen fantie prof effronis

tufo ; aut coerentis imbricatim difpofitis ,

dnutroeant , de proprijs fib faculiatibua mibil

ars ad finguiarem communiat elegantiam,

l lls

relinquant ,juxta illud Demini Nofivi.. Ven*

Quarum in atriis zfluent fon:es intra mar-

moreas coacharum laxitates ; vellaliant /n

de omnia, qua poffiaes , & da pauperilus , €9

féquere me.

ll itZque vocantem DEUM

cratere , € cujus labro caduci laiices , veli

1

r

fecuturi priuc vendunt omnia ,. quam fe-

inftar tenuiffimi ; G zqué translucidi , ac

guaniur ; quia diviias onerum , acampedi

pellucidi dimittuntur in. fubjectas pifcinas 5

gyentorum ioco e[fe ducentes , expeditos jemon

quas circum fyphunculi plures expreffi mie

purant ad. fequendum DEUM , "ifi omnia

cent 5 vel ex varijs fiftulis foras exilientes ad

prins carnalium. f[arcinarum wmpedimenta

altitudinem nitantur originis ; móxque ree-

projecerint ,. fimul ut more bominum com-

cidentes in fubjectumjalveum grato labendi

tunmultu placidé obmurmurent.Da divité,cui

ä

guigrantium prits ad locum babitaculs deffi

nati ves fuas trausferavt , quam [e ipfos «

tota ferme domefítica fuyellex argentea fit .

hac deponamus pondera, ut iurfum mitta-

vel etiamaurea, meníz, vaía, felle , fcri«

x*

mur, ut in fublime nitamur,

nia; dareprehendenrem iniquiffimaseorum

/9»

querelas , qui noftram atatem ferream effe

Non Íunt divitiz eas pofüdenti-bus'iee

vamini; Íed ijsdem gravamini auri, & ar-

lamentantur , cum 2ffluat avro » argento'z

hunc tamen inter divitias fuas trepidum ine

22

genti pondera.? qua quó majora fubeunt

cert& cogitationis folicitudo difcruciat, ne

jj a t

incrementa, eóperniciofiüs aggravant , pre*

müntque poffeffores,

À vera exulat felici-

predo vaftet , ne percuffor infe!!et , ne ini-

([/; Cullte

mica cujusque locopletioris invidia calume

T

tate , qui divitijs inhiat , quia tunc vitijs

Huic nec cibus fe-

propenfiis indulget : perinde ac divitijs,

niofis litibus inqu:e-et.

curé , fomnüsque contingit ; frequenria

& vitijs cognata, & perquam affinia inlunt

6t

emittit in convivio lufpiria , quamvis in

nomina ; ita parüm videntur re ipfa diíta-

re , qua divitijs, & vitijs congruunt ; re»

gemma bibat ; quinimó , epulis gravatus

vinóque madidus adhucinthoro, mollique

Ípondent integra feré echone ultima primis,

quia promptiüs divitiz dicuntur in vitia de-

pluma vigilat , nec intelligit miter (peciofa

generate , quibus faltem viam fternunt, ac

fibi effe fupplicia, nec cognofcit auro fe te«

neri alligatum , & poffideri magisà divitijs,

emolliunt , dicitirque propterea , plus di-

vitijs ineffe afflidtionis, & vanitatis, quàm

ac ijsdem affinibus v

vitias,

N

!

itijs, quàm. þoindere di-

folatij , & felicitatis.

Poffederat plura

pretiofiffima Salomom , cui David exuens

Nulla igiturin divitijs felicitas, .utk non

mortalitatem pro folatempli Jerofolimitani

immerito Sy!lam felicem illum hermaphro-

fiructura reliquit talentorü auri centum mil-

ditum poít Africanum Bellum gloriofis fe

lia, qua c.mputantur ducenti aureorum

verbis efferentem praítrinxerit; neífcio quis

iniliiones: & argenti mille millia talento*

optimatum , redargueritque , quomodo bo-

rum , qua tantundem computantur , una

niviri nomen potuerit affumere , qui modica

fiquidem libra auri decem argenti libras va-

in fortuna relictusà l'atre, tot jam divitijs af-

lote equabat : reliquit igitur David mo-

flueret ?. quia nimirüm videtur opulentia

telis armata aureis morümi

tiens Salomoni fuperftiti bis mille millio-

"

megritati bellum

K ;

indig

— —Ó MÓ M««« DT

^8

- Differtatio: 1II.

n

indicere cümenim pu gnent opes ármis af«

filicet in. Dujus qità iucevto ,| étm vetibín

"

genteis, inermem virtutum aciem facilé exe

rerum -[uarum ,. €5i

plicatione pairimont)

t

L;'þ. "

pugnant, G prtofternunt 5 adeó ut vix in

derelicto : hisce retil

M

us finunt fe homines

hi m

m

eodem poctore valeant ftativalocare virtus ,

prepediri, ac implicati , qui divitijs acer-

& opulggia , cüm hac interitum illius ju-

vándistótam impenduntoperam? & iraim-

:

giter moliatur ; hinc Lacedemonius ille fcité

plicantur , ut expftcare alas cogitationum

jj d

divitias thefaurum edixit malorum,calami«

nequeant, nec ad fuperna avolare :'

uia come

"i.

tatis viaticum , comitem improbitatis , vin-

pedes, & vincula terrenis delitefc

n di«

MP. UI

culum injuflitiz

?

*

aureis fiquidem nodis

vitijs,' quibus implicanturvitijs, & in ime

poffidentium voluntates illaqueant 4 vinci-

detinentur, qui divitijs afluunt : hinc Ni-

"atque, & ad quacunque pertrahunt flagi«

cetas Choniates in Manuele Comeno de Jo-

tid.

Non enim aurum lutofz genitricis

ànne Épiceno, ait, ^ Sed divitias perpetua

terreus foetus poteft nifi fordibus inficere

vinculis . infolubilibus eonffrictas teneret. ,

Mydas illos ,, quorum pafcit aviditatem,

nec eae magis in publscum prodire. pateretun,

Neque aliud quàm opulentia Czfarem , &

quam olim Dana£m Aerifius,

Pompejum furialibus in exitiim Reipublicz

Poffident , ligíntque avari fuas divi-

25«

fac:bus armavit , cum intellino odio exci-

tias , fedimiferiores ipfi poffidentur , ligane

tárunt incivibus difcordias , ac difüäia, qui-

tárque fuis à divitijs ;; earíámque affinibus

p

bus veluti diflecta matrisalvoinpatriam , &

vitijs Cümvinciuntopes , vinculo vinciun»

Rempublicam fzvierunt,

turipfi cupiditatis; fcité Chryfoftomusau-

1'/44 "

"EL

Qui fapiunt , in auro laqueum ca*

rea fua eloquentia divitias carpit , inquiens:

Aogoil. va. »

vent , G retiain divitijs ; ne vitijs capiantur ,

Si divitis fuerimus Aligati, quomodo vin-

in Epiff-.1,

quia ut monet S, Ambrofius, Jeguensin pe*

cemut aduer[arios ? Sunt entmmanuum vin-

ad Cevimib, :

Lib 4.in

LHuHCATOo,

euniaefl , quo miferà irretiunzur , qui pe-

enla-bis , qui divitjs , quas po[fident , uti

euniis inbiant.

Et de bono mortis, Lagueus

uefeiunt,

Ligari igitur fe finunt, qui con-

, Cif'c $*

in, auro, vifcut zn. avgento y nexus in piædio,

geítas divitias in faculis ligant , G eodem.,

clavus ia amore.

Dum. aurum. querimus

quo divitias vinculoilligant , libertatem ipfi

firangulamur : dum argentum querimus 1n

perdunt ; congeftis fervientes divitijs ; eo*

ejus vifco baremi ; dum pradium invadi-

rümque cognacis vitijs.

7u , alligamur.

Plerósque adlaqueumad-

lNemo ita defipiat; ut i

lligari.vä-it , cum

56.

Ont, 1,

egit aurum, incidit.pra ceteris Judas, hunc

liber effe poffit , nemo patiatur fe hisce vin-

in laqueum , qui auri amore poffeflus , la-

culis conftringi ,. fi fervitutis juggm cu-

Qu

queo vitam claufit , ut fcité notat Drogo

pit excutere, — Quisque in fublime adípi-

Epifcopus Oftienfis Ze Sacramento Domini.

rat , cupitque in colum avolare , neceíse

$eri, T.

c& Pa[fonis , ubi loguens de Juda ait: Ee-

eft, rejiciat hec vincula ; , exuat crafías!,

ce infelix qualiter excacatma efl ,. maluit

ac ponderofas has compedes, quibusin imis

fé ipfum perdere , quàm denarios perire.s.

detinetur.; neque enim compede , five au-

Denarios templo ,. (e ipfum laqueo addixit,

rea, Íiveargentea , autetiam fertea prae

A mabat baredes fuos., qui eosdem denarios

peditus furfum niti valet , ut fcité inqui£

exinde colligerent.

Projecit eos $ templo,

S. Nilus,

Adovarus in colum con[cendens

OVJ! $ ofe

& abjens laqueo fe fufpendit, ' Jam diu erat

eic fimilis efl , qui pedibus [ui vineulo con-

AVATFIGR, .

quidem , quód à Chriffo rece[ferat , & avia-

firiclis currere conetur.

Pudeathominem ,

vitielaqueo [e fufpenderat : féd quod fecerat

quem natura , & gratia libertate donárunt

in occulto , palam omnibus innotust.

Utis

finere (e hisce vinculis illigari ; & miferze

fà

nam plures noflrum avum Judas non ha-

fervituti addici.

Divitias ligere mentern

avari, expertus fuerat Matthaus , cüm ad-

beret , qui avaritie laqueo irretii , &

divitijs prepediti , vitijs non illaquearen-

fuc effet Publicanus tefte S, Petro Chryfolos

tur.

Hinc Apoítolus monet fuum Timo-

go,quiait: AMartbeum Publicanum divitia

Sergm, 28,

h MP, l

I«adn-

theum : qui voluut divites fieri , incidunt

fic cupiditatis pullicabant Magiftrum m for-

snoth, 6.

mhj.

gn tentationem , 6 laqueum Diaboli , quae

nace avaritie fic cogquebant ,. fic aliigabant

vinculis cautionum , faculorum ponderibus ,

dp Pfalm.

verba expendens , S, Ambrofius ait : 44-

218. 0f Af.

vertis laqueum diaboli effe divitias, quem

fic presmebaut , — ut levari ad iunocentiam,

14-0

tetendit etiapa Saluatori, ac ne medicrem

ad juflitiam furgere 5 adivirtutem . progredi

buuc laqueum putes ,. Tudam Apoffolum ,

nom waleret. . Cüm primüm vero hac vin-

laqueua 1fle firangulawit.

Laquei funt. di-

cula diftupit, ab hisce ponderibus fefejunxit,

—

& retia dilaceravit, liber fa&tusad juftitiam

vitiz , quia miferé capiunt in fuum famula-

tum 1jsdem inhiantes.

D

illicó furrexit ex publicano , ad Apoftola-

tum evectus,

24«

Non foiüm laqueus, fed & retia dixe-

]ta eft quisquis avaritize

rim divitias, quiavitijsirretitur, qui divi-

pulfatur ftimulis, fuis à divitijs, quas putat

tijs augendis inhiat : hinc qui fapit exem-

poffidere , miferé poffidetur, iisque famue

latur, qua in hominis ufum , ac ferviuaà

plo Apoftolorum hzc retia relinquit , ut

pr& cateris alijs Severus , de quo ita fcri-

natufta deítinantur..

Epiff. 1,

76.

bit S. l'aulinus ; inquiens : Celeflem Pa*

Legimus moris fuiffe olim ut Rei, &&

£rem antegerterat terreno parenti , exemplo

nocentes aureis vinculis , catenisque argene

dpoflelerum Batre n navicula f'utiuante 5

gs' ef-

teis w-rincigren'mr , utco locupictior

fent-,

i

Affc&usin divitias plurimum adfert difpendij;nilq; compendij.79

fent , quó nocentiores; eó vinculis nitidibres,

þ'erfonatiqu.e divites, & fallitur , quiex ex»

quó íceleribus foediores,. hüc vocatur illud

tima faciejudicium de illis eftimat: Pulchré

Lib. de ba-

Tertulliani; qui loquens de populis;in qui-

ait Joannes Chry(oftomus ,. ficut efilores

Concione 25

bizu iulier.

8le Lazavo,

€, 70

bus mosiíIe vigebat ; ait , qui Auro vinélos iu

$n fcena Regum ,ac Ducum per[onas, item

ergajiu'k babent , & divitijs malos euerant ;

Medicorum ,. ac Rbetorum ,' Sophiflarum ;

Lib. de

zantó locupletiores , quantà mocentiores , &5

ac Militum affumentes ingrediuntur , cum

eultufatmin,

innueas hunc eundem morem apud priícos

spfi nibil borum fimt : fic & in prefenti vita

ait; urum ipfum , cujus vos gloria oce

paupertas , E$ divitie. mibil aliud. funt y

€AP. 10»

Eupat , cuidam genti ad vincula fervire ve«

quám perfona,

In mundi tbeatro , — fi It

fersnt Gentilium . lirtere, — Non ita defipie

dentes in. fiena [Detles ,. ubi videria plures

ant divites, uthisvinculis, ac catenis appee

divites ,

me putes verà divites effe ,. fed

g:

tant illigari, Quéd fi tortores olim vincue

divitum obretlos perfonis,

Sicut qui i

lis , & catenis legimus reos illigáffe ; quis

fcena Regem ,. el Belli Ducem agit , fre-;

non dicat, divitias divitum Yortores? cum

quenter eff famulus eorum , qui ficus , aut

MRERE A ii

fuos vinciant poffeffores , torqueántque , ut

Botros Vendunt inforo: ita & bic dvpes eree

[j*

fufpirent in convivijs , vigileat in. pluma ,

brà pauperior eff omnibus , quód fi detraxe-

illachzy mentur in rifu, anguítentur amplio-

ris illi laruam , fi con[cientiam explices, &&

ribus in plateis ? quia ut recté obfervat S.

angrediaris auimum 5 multam alliec offendes

Momil, in

Chryfoítomus,

jJam veró divitia funt tore

vtriutis inopiam , comperiésque omuium effe

n W

P/Jl' QSU

£0re acerbiores : Tortor enim corpus vincit ;

bominum abjecliffimum, | Ex quo conjicitur,

il a.

fed divitia animum vinciunt ?. qides tllum

divitias moeroris potiüs , & triflitie exhi-

Epf.1,

vintium , nec illius te miferet 2 illum p'o-

bere materiam , & divitias effe fuis poilef-

H m

prerea odi ,. quod vincitur 5 quod non ne.

foribus , fletui potiüs , quàm rifui ; tam-

eeff;ate ,. fed confulto catenam atiraxit.

etí divitijs affluentes latitiam oftendant :

Imo non vinchis tantum, & compedibus prz-

fucatatamen hxc eít, cui larvam, fidetra-

xeris , noanifi curz, folicitudines , mole-

peditis , manibusligatis reis ,. pares dicune

tur divites ; verüm etiam canibus rabidis,

ftiz , angoresinumis deprehenduntur in pe«

qui catenis vinciuntur, Divitum (iquidem

&oribus, eóacriüs torquentes animum , quó

L. X* v

catenz curzíunt, G anguíliz, quibusop.

cordis penetravir intimiora,

j

primitur, qui auri ponderibus premitur ,

Neque ingenerare poffunt conge(te di-

72»

Qrat, , de. Ut notat S. Nilus , inquiens:: Dives erume

vitia genuinam Jetitiam , cum tam diré

AVATHEA,

nt$ , £5 molefiis impeditus ,. 8 «anis suflar

fuos diltorque;nt poffeffores, acvitijs om-

ef , quod fi migrare compellatur ,. dvostia-

nibus folednt viam (iernere ; adeà ut polt

LT

rum memeriam , & dolorein inutilem tan-

Piutum , fequatur Venus ,. sitque luxu-

quam gravem [arciuam circumfert , mae

ria auri pediffequa : tanta enim eít luxu«

vore fhimulatur , animáque vebementer an«

rie , & opulenuz conjun&tio, ut affluentes

N zif

divitijs, vix àvitiJs praefectim carnis fint im*

gitsr , quinimo canis unico Íole: vincuio li*

gari ; dives veró pluribus circumligatur ,

niunes.

Euam olim in templo nbi vafo-

MTTA

quia quó plures pecunias babet , eà pluri.

rum aureorum acervos , aureásque cortinas

bus curarum catenis conttringitur , ut diffi-

confpicimus latuifle , inibi Adonidem fuifle

)l lil

ciliori fit fervituti addictus, ac rigidiori fa-

deprehendimus; immo ne: latuit ibi Cupido,

vyaritth,

p

mulitio ; rabido cane eo gtiam infelicior ,quó

qui nudus lufit , & in fumma rerum opulen-

ditior,

tia didicit laícivire : & quia nudus acriüs

$

Auri fulgor , argenti nitor ,. gemma:

tunicatos ; . ac veflitos inflicto vulnere fau«

rum fplendor iridem referunt extima fui fpe-

ciavit.

Non igitur mirum, f1 Venus come

cie ; fallunt enim , quos habent ípeclato-

burat , quos Cupido transfigit,

In(idia-

MORT

tes, à quibus fub fpecie risüs lachrymas ex-

tur nudus amor P'aludatis, quos(latim de-

fÍpoliat , nec quisquam promptiüs nudatu£

;"*p)' 184

dqarap , VOfquent, ut lepidé tetigit Joannes Tolle-

ecelef.

narius , inquiens : Nzbil ef mortali condu-

graffante amore ,

licibüsque veftitur,

quam qui molli;:ous'., dup-

s

ecibilius , quàm ut divitias inflar arida effe

veputet , qua vano [Mendore perniciem [uam

Quis credar divitias fpoliate fuos pof«

8o,

occultent ,. 68 fhellantium oculos mox la-

feffores .eósque deprimere , nonerigere: do-

ebrymas datura f allant.

cumento elt nobis Salomon , quicüm emilffis

Qued tiTris , cüm

in nube ridet , pluvias fpondet , ita riden-

ad Tharíos navibus. receptisquenataret in au*

tes in divitijs , imbres mox tunt daturi la-

ro , Íeu afflueret divitijs , in luto deje&us

chrymarum : & ficut fucati funt ,. ac lar-

eft ; quia vitijs indulfir.

Rex autem Sa-

vati, feu ficti, quos Iris colores exhibet ;

Iomon adamavit mulieres alientgenas zmul.

latvatas etiam. dixerim divitias cum aliam

1ab , filtam quoque Pbaraonis , & Moabi*

Ípeciem preleferant, à qua in reomnino di-

tides , ]Jdumaeas , €$ Sydoueas , £$' Ze.

ftant.

Non donatut felicitate, non affici»

tbaas , ut legimus in [lacris litteris,

Ec-

ce quàm infelix fuit Salomon in ipfa di-

tur gaudio, quisquis divitijs affluit , aurí-

.

que oneratur ponderibus

.

larvatus eft hic

vitiarum felicitate ,

cum per gradus Ge-

76!

rifus , fidta hec felicitas, quà dives, quasin

monijs infeliciores in voraginem volu-

intimo pecCtore cxpericer curas , contegit ;

ptatis ,

& vitiorum praceps ruerit

T

H

Primüm Regis filiam non tam procus, quàm

ns alf]s appareánt j períonata funt divitia j

g

Prin«

»

90

Differtatio Ill,

Princeps ciepefiit; poftea accenfam facem

Gant, nec quó illa pertineant ,. qua ex loue

Hymenei Kegni juri przetulit, & alienigenas

ginquo firusuntur , antelligunt : idem vobis

thoro adícripüit. Obducebatur tunc infana

evenit ? marcetis in ve[firu rebus, nec cogitae

libido (tudió firmandi feederis , ac vorto il-

&

t , quot cafus undique immineant , jatne

luftriorisconnubij. Etclicét ardere toeda non

Sunt igitur die

que pretzo[a fpolia laturi.

valeret exterarum nuptiarum, quin templi

vitiz plenz periculis , referte ditcriminie

lampas extingueretur ; San&tuarij nihilomi-

bus, &vacuz deliciis, exutz gaudio ,. quia

Sern.110, de.

nus nox iíta colerabatur tanti generis, accla-

ut monet Auguítinus: Diviriesle, quas

éempore,

J

rioris connubi( compenfíatione ; libenter

putatis plenas effe. deliciarum, pleniores funt

u

prztulit populusReginam lucernz Sanctua-

periculorum ; nullusigitur fanz ments . fibi

rij, & fplendorem connubij templi Lychno.

eblandiatur divitiarum affluentijs , quia qui

Verüm quia Salomonhác nuptá haud fatur;

dives efl opibus , dives eít etiam periculis,

Líb.7, caf. H

ad /Ethiopas etiam abripitur, ut non minus

ut monét Lactantius; 24 zgnorass quet pe-

Ícelerum , .ac foeminarum caligine etiam

riculis , quot cafibus cum bis malis . opióus

templum obumbraret,domümque propriam

f*hiaceas ?. nemo igitur credatíe à periculis

obícuraret,cum feeminas /Ethiopas Hierofo-

alienum, cum obruitur divitiis , quia tunc

lymas inveheret. Et quia quó quis plus indul-

fnajus imminet periculum quó quis lomgiüs

get libidini,eó acrioribus urgetur flimulis ad

.Non caret

[e à periculo diftare autumat,

alias; & aliastranfiitSalomon mulieres ; czz

periculo amor ditefcendi, ut qui divitias

non yna [atis femina , nulla [ata, 1mo &

quzrit, periculis obviet , ubi enimquis in-

«. Numina, quibus flexo poplite obfequia prze-

cipit vere ditefcere, incipit innocentiam nee

ftitit: quianimirum opulentiá , & divitiis

gligere, & cüm inhiare incipit divitijs, vicijs

affluentes promptiüs ad deteriora fluunt , &

iudem incipit indulgere, | Scite Sanctus Hi«

aliena quzrunt Numina , quibus miferé in.

larius expendens pericula, in qua Íe divites

ferviunt, &ad id relpexit David càm cixit;

injciunt ait : Perzculofum eff velle dz'teþe-* Cab.

19.52

$

gfalm.2Y. — Adoraverunt omnes pingues terra,(eu quot-

Mattb.

re, & grave onus innocentia [ubit sncremen-

quot terrenis opibus abundant. Moris apud

ts opum occupata.,

Athenienfes referente Svida fuit, ut divites

Quéd periculis obviet ,. qui divitijsin-

84.

"Concion. 10. pizgues vocarentur; & .D. Auguflinus divi-

L 4 f

hiat, id etiam monumenta priftorum exe

fiuj, 6,

$5 Vf4l..48«. tjas a pinguedine vix fecernit: ait ipfe: a

prefferunt: dracones enim olim cuftodien-

ducaverunt ,. 65 adoraverunt omnes divites

dis thefauris praficiebantur, ut perinde effet

ferrez? quia nimirum divites folent pingue-

thefauros, ac dracones quarere,& acquirere,

Ícere , & ab effe&tu divites pingues dicuntur;

ut uno, eodemque itinere pericula Draco-

idque conjicitur ex illo Zacharim Carnes

UT IT

£.Il.

num,; GL opulenig divitias quarentibus

pinguium comeder , Íeu. ut habet Chaldaica

Obviarent.

Quinimó draconis exercet mue

.

l.

veriio fubflanziam divitum.

nus is,in quem cupiditas divitiarum fuas

Veras qui cupit divitias poffidere, affe-

exerit vires, quia perinde ac draco. vult &

€u, & przfertim amore in divitias fe fpo-

iple cuftodiz adjici divitiarum : qui enim

liat: tunc enimeó fit liberior, quó paupee

divitias congerit,neceffc eft eas dracone vigi-

rior, quia utappofité loquitur Sanctus Lau-

lantior cuítodiat, ut vel ipfz divitie multo

Lil. dep?« . rentius Juftinianus: Nz/ perdit,qui fe ipfum

labore congeftz, plurimóque fudore parta

BEÉHACAD ^ pobert: dicit tamen querimoniosé, qui di-

fuos torqueant poffeffores, quos etiam iise

lexit ,. & amifit temporalia : pecuntam per-

dem compellunt famulari.

Germanorum

didi s fortaffs fi non perdidufes ,. illa te per-

hunc fuiffe morem legimus , ut numis fere

didiffet , felicem te dixerim ,. i cum illa a«

ram infculperent, ut hinc difcerent poffeffo»

varitiam perdidiflü , antequam tu . baberes,

res divitiarum , pecuniarum amore perinde

alius illam perdidit ; intellige tamen, quam

cor fecari, ac ferrá lignum , quia mentem

snulta cupz'dttahöw viapracifaest. . Dives

diducunt numi, cüm amantur, foléntque

enim in fuperfluitatibus refoluitur, à jatlan-

perinde ac ferra dividere, feiungere, acíce

tia efranatur, curritad lbitums currit ad

parare, dividunt enim divitiz amicos ab ami-

allicstum ,. && ftmt infirumenta penarum ,qua

cis , & plerumque etiam à Deo , cum facilé

Labor £5

eraut. oblilamenta culparum.

affluentes divitiis vitiis indulgeant, quibus-

acquirendo , dolor in amittendo $ timor. in

ab honeílamentis virtutum alieni à füummo

poidendo, mentem [emper fatigat, folicitat,

bono feiunguntur. Divitijs non retantüm,.

& afffigit.

Ífed etiam nomine cognata funt vitia, ut

Ul i

$2,

Divitias igitur plures comitantur foli-

pulchré Eucherius inepiftola Parenethica ad

citudines, ac pericula; prafertim fi avidé

Valerianum adeó quedam focietas penes etíi-

quarantur,G& poffideanturauaré; tunc adeó

am nominie duabus bis rebus vi

tj , 8 di.

in amatores fuos feviunt, ut in graviora pe«

ricula eos conjiciant, & quó major eítin

Latet in divitijs vitij nomen, utinam

84.

easdem amor, eó majusimmineat periculum:

non etiam res : & ficut eo in animo ubi vi«

€4p.26,

fcité Seneca de vita Beata : Orzofi divitiis

tia flabulantur, neceffe eft virtutes exulents

Juditia , nec pravidetis earum periculum fi-

proinde & vera lztitia ; fequitur ,. verum

DMM' 4

eut barbariplerumque melufi, 66 iguari ma-

gaudium divitias non pati ,. quia vix virtus ,

cbinarum y- (egnes laborem obfidentium. [pe-

qua vera latitig eft genitrix, divitijs cona

foc;ag

l

Affc&tosin divitiasplurimum adfertdifpendij,nilq; compendii, $r

fociatur,& egré cum iisdem coharere probi-

Hinc fi divitiz facilé ad vitia viam ez

87

tatem ceníuit etiam Sylla, qui referente

molliunt,rectus tamen earundem ufus virtu-

Plutarcho jactanti fe cuipiam, quód vir pro-

tum promovet culturam, fi nimirum paupee

bus effet , refpondit: ,Qui poffs tu probus

ribus erogentur, & quà majores affluunt o«

e[£? qui cum nibil à patre acceperie y. munc

pes, major excrefcat munificentia: idque die

po[fides adeo multa , innuit enim decremen-

dicerat Sanctus Job, qui prz cateris Oriene

ta fubire probitatem, fi divitie crefcant ; fi

I ij

talibus bonis affluebat temporalibus, ait enim

jore,

pluribus augeantur incrementis,

Si negavi,quod volebant, pauperibus, €$ ocu- b-31«

8]0

.. Quis veró modus fervandus fit in divi.

los vidue expetlare feci : fi comedi buccellam

tijs; prz(cribi quidem pote(t;an veró fperari;

meam folus , &6 non comedit pupillue ex ea.

non affirmárim, cüm & ipfz divitie modum

Non damnat Author facrz hiftoriz in Jobo

neíciant, G quóplurescongeruntur, eó ea-

A ;'IJE',

opes, & divitias, fed probum earundem u-

rumdem fitis acriüsacuatur, non absque de-

fum commendat, eó quia ftimulos addat vir-

trimento virtutis, quia ubi de(iderium ardet

tuti : recenfentur quidem in facris paginis

divitiarum cumulandarum, cinereí(cit difci-

bona temporalia , quz poffederat , ted ut ap-

plina ,. exareícunt vircutum flores, & extin-

pendices, ut accefforia ad ipfam virtutem,

guitur tota probitas; quia divitijs promptiüs

quatenus Deus adeoeít munificus in cultores

coníociantur vitia,

Non tamen divitiz ex

virtutum , ut non-íimat iisdem qaídquam-

Ífe improbz cenfendz funt, cum ex fe mali

deeffe. . Utinam pluris probitas morum fie-

quidquam non contineant, nec boni ; fintque

tet ab hominibus , quàm pondera auri , &

bona adiaphora, feu indifferentia, eo quia

argenti? pluris cenferetur fplendor virtue

poffimus ijsdem benà, vel malé uti, fintdue

tum, quàm nitor gemmarum : pluris ex«

bene utentibus veluti pennz, quibus ad coe-

ercitium ju(titiz , quàm acervatio pecunia«

lum attolluntur; & malé utentibus pondera,

rum: ditioresprocul dubio fierent homines,

A

$6.

quibus ad ima deprimuntur.

quia patrimonio virtutum ditati, Qui4 pro-

jb

Sunt igitur divitiz, quz uberem fuppe-

deft arca. plena bonis, ait Auguftinus, Si m« Serm 19,

ditant materiam zqué virtutis exercendz, ac

aniü fit con[cientia,

Quid prodesi diviti

d

improbitati, & vitiis indulgendi. Plerum-

quod babet , fí DEUM, qui omnia dedit ,

P

) ad Ii-

que (celera opes docent; hinc Apoftolus fcri-

non babet : adeo humanum judicium eft

N

"motb. 6,

bens ad Timotheum ait; Qwi volunt divi-

corruptum, ut neglectá virtute, pofthae

tes fieri incidunt in tentationem , &f in la.

bità probitare folas in hominibus divitias ve-

queum Diaboli, & defideria multa inutilia ,

neretur, &tanti faciat hominem, non quan«

& nociva, que merguat bomines in. interi-

tum in fe revera e(t; fed quanti eum faciunt

;ucc TN

tum ; quinimo etiam Servator ait; Facilius

eftimari bona,

affluit,

que poffidet, divitiz, quibus

efl camelum per foramen acás tranfire,quam

divitem intrare in Regnum Dei, — Vix idcre-

88.

Non ita fuit S. Job, quinihili faciens

deremus, nifi is diceret, qui nec falli, nec nos

divitias, quz illi inerant, foli virtuti adhzfit;

fallerepoteft, fed quis non credat, (i is dicat,

plísque ftuduit fimplicitati , quàm cupidi-

in quo nec dolus, nec mendacium effe poteft,

tati; plus juftitie exercendz , quàm defi-

Qui igitur divitiis inhiant coacervandis , ex-

derio the(íauros coacervandi ; & tamenpro-

cludi voluntà RegnoDei , cum facilius fit,

cerum atatis (ug potentiffimus fuit, opie

€amelum per foramen acüs tranfire, quàm

büsque exundavit ; nimirum quia fortuna

divitem intrare in Regnum Dei , unde vel de-

illi favet, qui virtutem fovet; eique eft fe-

bet dives tranfire cum camelo per foramen

cunda, cui Religioet prima, — Erigue vir

acüs, vel cum eodem defperare de RegnoDei,

ille magnus inter orines Orientales , (1 quage

ex decretoria fententia - illius , qui mentiri

ras, quomodo vir ifte defcribatur fubdit Au«

non poteít, Sedquid ergoagendum? fi di-

thorhiftoriz facrz: Erat vir ille fepplex ,

vitiz Majorum induítriá coacervatz acceífe.

& reciu , ideo rectus quia fimplicitati , & re-

rint; an cum Philofopho abjiciendz erunt

&itudinii opulentia famulatur.

Nonkta.

omnesin mare? probandanone(t mens hzc

men Jobi opulentia limites exceffit. neceffi«

a Hpspee " ais O

adeó indignabunda, fed fi divitiz accefferint;

tatis ad. illuftrem familiam tunc temporis

omni ftudio curandus eft probus earundem

^.

congrué fuftentandam : ait facer hiftoricus,

V

ufus, cum divitijs poffimus etiam Regnum

Fuit poffeffio ejus — feptem millia ovium, &$

- LHG. 16.

Dei nobis emere , ut nos monet Chriítus a.

tria imillia camelorum , & quingenta. juga

pud Lucam Facire vobis amicos de mammona

bovum , G'quingente afine ; hifce potentif-

iniquitatia , ut cum defeceritis vecipiant vos

fimi viri opulentia circumfcribitur termi-

in eterna tabernacula, -

Quod f contra-

nis , quorum nofílris temporibus puderet.

&us emptionis venditorem obligat, ut que

virum quemlibet illuftrem in ordine eque-

paratá pecuniá emimus, nobis tradat ; vendi-

iiissctdiiiiidiin

ftri; quisex nobilibus non fe patiperrimum

tores Regni Dei funt manus pauperum janu-

tb

diceret, fi iis tantüm inílrueretur opibus,

am ccli nobis aperientium,(1 manus paupe-

quibus inter Orientales Job potentiffimus

rum eleemofynis impleamus, ipfi nos redi-

habebatur , cui tamen nulla fuerünt figna,

munt à noxis Peccata tua eleemof[ynis redime,

nulla tabulz, nullzaulez, nulla fupeilex au-

& iniquitates tuas , mifericordiis pauperum ,

rea, G argentea , necpotaria gemmata, nec

Jorfan ignofcet delitlis tuis

lances ex argento conflatz, nec vafa exau«

. Ferani de dffeBlibus Tom. I,

ro

-^ Differtatio II

82

ro cum emblematis faberrim? cxlata , neque

micos de mammona iniquitatis fibi compa-

picta telz , qua fictis coloribus vera expri-

rate, ut in zterna nos recipiant tabernacu-

merent equé in floribus, quàm in plantis ,

la: invidentiá pleng fünt opes, maximae

brutis, € hominibus.

Adeo enim opulene

rümque offenfionuni referte ; fed utrique

tiffimi illius temporis Principes horrebant

malo una medetur munificentia * nemo fÍi-

Ípeciem quamlibet,apparatümque luxuriz: ut

quidem liberali invidet aurum , quin potiüs

ijs tantüm contenti effent, qua natura fuppe-

apprecatur, ut cumulatiüs eodem ditefcat

l

:

l

ditaret. Ovestunc computabantur in cenfu,

nec ulla fortunarum offénfio- legituré libe-

ralitate nata; cum ea fir hujus virtutis in«

& boves;ac reliqua jumenta agris excolendis,

vel fructibus comportandis apta,

doles, ut eorum amorem fibi conciliet, in

$9,

Non legimus poffediffe termas, viva-

quos fe diffundit, & odia extinguat ; imà

?

ria, T heatra;contenti tunc erant Proceres ijs,

ignorat liberalitasinfidías, quas avaricia ine

quibus D. Paulus Apoftolicam circumleri-

venit 5 convítia non audit , quibus fordida

it; quibus

pütegeftatem, Fuerunt quidem Jobo afi-

parfimonia pulfatur ; odia nefc

nz quingentz , fed equus nullus,biga , &

infelix avaritia obftetricatur,

Da divitijs

Sut 0.

quadriga nulla; vel fi habuit , ea Deus recen-

affluentem , . fed' lþiberalcx'n' ; & munificum

fere noluit , vel quia fuperflua etiam viro

in pauperes, in amicos , i quosvís , opern

Principi, vel quia viro jufto minimé accom-

ab ipfo pofcentes , & hic expers etit amula-

modata,

Unde non mirum fíi vir rectus

tionum , infidiarum , fraudum, & invi-

;;[

fuerit Jobus , cüm nihil- obliqui, feu ad

diarum , quibus.

D

w;/;)], h

?þlcæ paffim gvar-itia ob--

congruam fu(tentationem non neceffarij pof-

viare.

federit , omnémque

fuerit. fuperfluitatis

- Amici, qui prod

Efe veiïntg -xäülla me-

91.

pompam execratüs 5 przterea quia licet ei

liori arte poflunt comparari , quàm munie

fica bonorum largitione : non eít timens

fuerint ovium feptem millia , nusquam ta-

men de pafcendis ovibus folicitus fuiffe legi-

dum., eos velle nobis obeffe , quibus proe

tur , fed curam totamimpendiffe in epian-

deffe (tudemus :: qui commoda à nobis re-.

dis filiorum maculis, ut documento foret

cipiunt, ben£ nobis apprecantur , funtque

patrifaniilias , quem anxitudo augendz pe-

nóbis auxilio , ut fibi coníulant,

Neque

cuniz exagitat ; & nulla eum tangit folici-

ex folo illuftri genere parandi funt amici j

tudo liberos excolendi, acin'cultura virtu«

verüm etiam ex infimá plebe qui: poffint

tum in(truendi: confurgensdue diluculo of

faltembonum nomentueri, &quos vere-

cundia non terreat in tütelam , íi graviot

ferebat bolocaufla pro fingulis , obtulit agnos

ne àlüpis dilániarentur ,. feu vitiis deturpa-

nata fuerit neceffitas :

hi enim etiam cum

rentur : hanc filijs pius Pater pürpuram non

propriz vitz diícriminé folent eum tueri ,

marinis & fluctibus, fed;agnino ex fanguiae

à quo noverint , fe fuiffe beneficijs cumus

promebat czíz fcilicetliottie. — Effundebat

latos: hi é prateritis futura metiuntur, do-

EEE EEERI T ^

victimarum cruorem ,.ne viri fanguinum

léntque fpem fibi eripi cum fperata pro pof-

fierent,. quos voluit folo innocentiz cando-

feffis habeant : hinc totis viribus eos pro«

re dele&tari.

A truculentioribus liberos

pugnant, defendántque, à quibus beneficia,

hoftibus; feu allicientibus vitiis . tuebatut

vel acceperunt ; vel fore, ut fint accepturi,

fanctus pater, non pugnaci haílá, fed facto.

fperant.

Caterum divitibus fupra reliquos con-

22

cultro; & ut ad uberiora femper virtutum

affurgerent incrementa , voluit pro iisdem,

ceffa eít przerogativa ad hominum animos

ut DEO caderent plures agnorum. centenz

licét agreftes fibi comparandos; cum etiam ad

vidimz : & quó inquinauiorem fufo cruo-

Barbaros, hoflésque conciliandos nil mune-

re facram intuebatur aram , eó mundiorem

tibus fit potentius, nilcertius ; adeó utin

manu divitum res.confiftant humanz , quas

fibi domum fore augurabatut : ^ quot ma-

€tandis agnis vulnera infligebat,, totidem

t libuerit, difponent , ac dirigent ad pro-

Dd

.

Swm, z;*!

in filiis plagas obduclum iri / exiftimabat ;

priam falutem , fi bene divitijs utantur

hac fuerunt fludia reparanda familiz, in-

eft recfus divitiarum ufus, qui ad coelum e-

Ítruendis liberis , excolendis virtutibus im-

tiam divitibus viam aperit, emollitque, fi in

penfa; maluit in gregibus perdere, quein

manus pauperum profundantur.; eíl enim

filiis inveniret.

Non legimus paráfle filijs

DEUS liberalis, atque munificus remunera-

convivia ferculorum luxu ultra neceffitatem

tor hujus profufionis, quapropter, invitat

inflruCla, quia verebatur , ne inter epulas

nos Chriftus adpoffeffionem cocleftis Regni

DEUS offenderetur , & crimen expavelce-

per hanc profufionem : vices enim agens

bat epulantium,

Ne forià peccaverint

pauperis ait : Po[fidete paratum vobis Re-

Matthb,24, . *'

filj mei : crimina pertime(cebat , ea fcilicet,

$

2hn

num s efuriui enim, & dediflis mibi man-

j

- Qualatebantin ferculis.

ducare , fitívi, €& dediflis mibi biberes bofhes

D

92

Divitjisaffluentesedocuit Jobusvir fuo

eram & collegiflis mes5 nudus , & cooperuiffis

evo opulentiffimus , quomodo debeant

me ; hoceít agnofcitr DEUS à manu divite

uti.diviuijs, ne vitijs inficiantur ; fed vir»

beneficium , quod coelefti regno n.mpnera-

L

tutibus excolendis fiant. aptiores.

Impen-

kur.

i

dendz funt preftandis DEO obfequiis, le-

X o X

vandísque pauperum miferis , quod eít a-

Su VQ

Affectus in divitiasplurimum adfert di(pendij,nilq; compendij.83

5. VO

ihr& S.vAmbroüus. Non auro ;;edimz'tur ATÍ-. cay c, o Dos

sou4 , mon arvgento , imó AUro Amittitur s mo mortis.

dum aurum. plus aquo amatur ,. €9 quarie

A*w)w opulentia þeleru;iz eff fue

£Hur.

pellex 5 & immodicus in divitias affe-

Nil homini perniciofius auri amote ,

9j*

fus aurum pluris effimat , quam

quo ad ícelera queque miferé trahitur do-

AUITAT , aC "UErtit in materiam

nec etiam ad patibulum pertrahatur, Quàd

f1i avaritia homines perdit , interimitque

»

L

£rimtnisyoccafioneta Virs

Hitit.

tandem & fe ipfam enecat, In Juda Chri-

ftum avaritia occidit , fed cum Chrifto e-

tiam avaritia unà cum atronibus é cruce

93.

( 3 Operrexit hominum in aurum , & ar-

| gentum propeníio, & affectus ; eó

pependit : Craeifixi funt cum eo duo latro-

vefana cupiditas, utnon fecus, aca-

2es z

unu à dextri , 65 unus à. [miiiris

Matth. 27. Si quaras cur fola cum Chri-

nima interdum ab aliquibus fiat pecunia ,

S'ïm- 9,9

ut notat Antiphanes apud Stobzum Ze /az-

fto crucifixo pependerit avaritia in latroni«

de divitiarum inquiens : "irgenium bomi

bus? in promptu ratio eít, quia fola ava-

ritiain Juda proditore Chriítum crucifixe-

ubus [anguis , 8 anima est,

ld quisquis

non babet , mec. po[fidet , slle. inter — vivos

rat; non homicida, non ebriofus, non

mortuus obambulat ;

cui adhzret. Pinda-

adulter, non veneficus, non ariolus , fed

Fym, 2»

rus in Iífthmicis ubi pecuniam. vocat vitam

Raptores auri, inhiantes pecunijs, homi-

hominis: hinc ubi Avarus pecuniam effun-

nesavari, res alienas fibi invito Domino

1n

-

dit, propriam diffundit animam: teítis a-

ufurpantes cruci anguniur cum Chriíto

]

forian ut difcamus , quód cum Chriftus.a-

varus Judas, qui mordente, GCurgente con-

Ícientià (latim fanguinis pretium , quod in

varitiam.vel maximeé oderit , & poft au-

Chrifti inquiffima venditione collegerat ,

rum non abjerit ; fed paupertati fuerit fem-

per addictus; quó avaritiam deleret in ter«

cüm primüm reddidit templo, animam ex-

halavit; utdifceremus, avarianimam effe,

ris, abiturus ipfe in coelis, voluit cum i-

L

vel pecuniam , vel pecunis hazrere

Pl

cum

pía crucifigi & mori, ne viveret amplius

in terris avaritia :

cum natus fueric DEI'

vix avarus adactus pecuniam folvere ftatim

cum pecunijs animam à corpore folutam e-

filius Bethlemitico in ftabulo , obítetrican-

vomat, ut fcité innuit fanctus Maximus ho-

te paupertate, noluit Hierofolymitano in

colle mori , nifi fecum Q ipía avaritia mo-

milia de Juda proditore inquiens: Po/ red-

ditum pretium laqueo [e [ufpendit . ut qui

reretur , quia noverat exaurifii omnesin

fe multaverat pecunia , multaret , &$ vita

homine ita fitiente zgritudinesoriri. Quam«

fubindicans avari animam pecuniam effe ,

vis mori voluerit, ut omnia é mundo fce-

cum unaà cum pecuniis privetur & vitá,

lera amandaret ; licét fanguinem fuderit ,

Quód fi avarianima pecuniarum eít pediffe-

ut quas per culpas contraximus fordes la-

varet, noílrásque levaret iniquitates ; fos

qua, ibi pramittendz íunt divitiz , quó i-

at

tura eít anima , qua cum fuerit à DEO

lam tamen avaritiam , aurique fitim vo-

condita , ut coeleíti donaretur beatitate

3

L

luit fecum . extingui pfoprio fanguine ,

in celum fünt pecuniz transmittenda per

quem cum latronibus auro inhiantibus

91

manus pauperum.

Qui avaritiz pungitur

effudit, ut reliqua vitia fuum poft funus pe-

tirent,

fümulis, & quas poffidet pecunias in ter-

ris abfcondit, animam deprimit , non eri-

Imó avaritia, vel ipfum fitivit fupplie

96.

git , & éccclo ob quod creata fuerar in cce-

cium , à quo fibi , & Apoftolis eripi pri-

num detrudit.

Hinc pulchré Petrus Chry-

muüm doluit, & detrahi veíles, deinde

fologus alloquens hominem divitiis affluen-

.vitam ipfam adimi , G ipfum fpiritum in-

Serm, 22,

tem ait ; Hono mitte , 69 pramitte tbefau-

tercipi fenfit.

Quód íi Calvarie. montem

TuP» tuUm : ccolos. ne caleflem | auimam

pio afcendamus affectu, & quotquot Chri-

demergas in terram , aurum . de profundo

-fli funeri interfunt ,. luftremus, certà in-

derr&a, anima ab excelfis celi, — Melius pro-

ter lachrymas (ceminarum ,. inter fingultus

inde efl ad fedem anima deferri animum ,

adítrantium , inter gemitus fpeCtantium, in-

iif

quam in fepulebro auri anima demergatur,

ter pectoris toníiones,inter voces Genturio--

Inferviat aurum anima , non hac famule-

-nis, Ginter naturz umbras funereas fuos

tur auro, przmittantur pecuniz , ubi itura

parentantes creatori, folam deprehendimus

eft anima , non hzc detrudatur in ima ter-

ludere auri cupiditatem ,. folámque illude-

uhah 'i

rtarum, ubi aurum fua traxit natalia,

re, cum milites fortiantur inter fe veftem,

24

Pudeat hominem fervire ceeno. cum

& avaritia in altero latrone blasphemet &

fuerit colo conditus ; pudeat fequi in ima

. €ruce: adeó altiüs fuas 1n terris radices fi-

terrarum metallum inanime , eique vincu.

xerat avatritia , ut nec moritura in latroni-

lo ferreo validiori , quia aureo colligari ;

bus cum Chrifto, & terra potuerit evelli,

pudeat auri amore , animam propriam ne-

cum adhuc pendente é cruce luderet in ter-

gligere,ad ima detrudere , & etiam ad tar-

ris , & illuderetin patibulo.

'Tantz fue-

runtin terris avaritig vires, ut Chriftum

tara demittere , ac zternüm amittere, pul-

L z

fempe

Verani de Afääibuf Jo»& d

84

Difl'citatïo Tli.

iemper fuerit infecuta cum in convivio

avari, feipfos ad metalla eruenda vel acer«

non ungeretur , quin avaritià pungeretur,

vanda de(tinant ;. & cüm íub Ecclefiz exote

ob quam experitur in horto inter ofcula la-

dijs 55. Martyribus daretur glorie in fidek

queos , in cruce chlamydis fortionem, in

teftationem ad metalla damnari : avaris da«

fepulchro corporis venditionem : licét qui-

tur ignominiz , in. probitatis. deteítatio«

eíceret ibi mors, vigilabat tamen avaritia,

nem ; & cumilli nobiles effent Chriíti pur-

ut fuüblatum Domini corpus à difcipulis ex-

.

purati; teterrimi funt ifti Diaboli candida-

cubie mentirentur

?

& avaritia, qua vi-

ti.

Metallorum foffores funt divites ava-

tam Chriíto eripuerat , moliretur quoque

ri, qui non fibi, fed alijs laborant , ut fcicé

immortalitatem eidem eripere poít mor-

innuit S, Chryfoftomus inquiens: Hs fimi-

Honfil. 5'- ,

tem debellatam.

Ita eft, DEI charitas,

les [unt , qui metallorum operi traditi fuutz

que de DEO ipfo triumphat ,. avaritiam

nullum enim illis emolumentum , nullas opes

non vicit , neque emollivit , & qua fu-

fnde confequuntur : [ed magno perieuloy ae

g1re potuiffet Diabolum & corde ]Judz ,

deirimento [uo aljs laboram : nibil pror(ue

avaritiam non exclufit, quia peior doe-

de [udore , ac labore, ac morte , quam ple«

mone , nec in oratione , nec in jeju-

rumque obeunt ,. ad fru&lum fuum inde cone

Qerteutes,

nio, imó nec in lotione, nec in cibo ejici

Hos igitur plur..imi nWutne 42mitAne

otüit.

pur, qui non fibs ,. fed alijs divitias conge-

37

ANullum dixerim in mundo malum

Yunt,

92»

fiotari, quin avaritia eidem, vel vires fup-

Verüm quod avatus congregat , hares

peditaverit, vel incrementum dederit , ut

diffipat ; & quod parcus fervat , prodigus

101,

fit avaritia vitiorum omnium ( afferente

Ore vorat 5 G quantó eft avarus ditior, tan-

Apoítolo 1. ad Timoth.6.) venenoía radix,

tó eft pauperior ; quia ille pauper, cui plura

A

flagitiorom feminarium,& noxarum, fomes

defunt, & avaro omnia defunt ; ideo páupe-

fcelerum,fons putidiffimus culparum , fcatu-

rior, cüm longé plurima femper concupifcat,

rigo calamitatum , delictorum propugna-

quæräcque etam in intimioribus exente-

culum , przcipitij origo ; prafidium con-

ratz telluris vifceribus.

Demum aitSeneca

cupifcentie, nutrimentum ambitionis, do-

Lib.s.iatur.

At

Laborat faculum noflfrum uon novis Vit

j

micilium malorum omnium, àc totius ini-

fed

jam antiquis tradiris: mecnoflra etare

Nullus

quaft. mp.:s:

quitatis damnanda rnetropolis.

primum avaritia venas terrarum , Tapidime

mons tot fpargitür fylvis ,

nulla íylva

que vimata in tenebris malé obtrufa quafi-

tot veftitur planus , nulla planta tot luxu«

vit: ui quoque majores noffri, quos celebr A«

riantibus foliis capillatur , ut flagitijs. no-

inus laudibus , quibus d:ffrmiles QUETITHHY 405

Bornil, :7,

fcitur circumfepta avaritia : hinc Chryfo-

effe , fpe du&li skontes caciderunt , & fupra

flomus tolle pecuniarum. fludium , & omnta

locum, [ub ruina fleterunt.

Quz tanta Ípes

emala fublata funt , conquiefcet. bellum, cef-

fuit, qua tanta neceffitas hominem ad fyde-

fabit pugna ; eliminantur berefés ,. extin-

ra erectum incurvavit, ac defodit, in fundum

z;; $ 4014 6

guuntur inimicitie, - Ut enim innuit Plato

telluris intimz demerfit, ut aurum erveret,

Republie,

Avaritia mater eít, & nutrix omnium mo-

non minori periculo quarendum , quàm

tuum ,

turbarum, ac feditionum in. Re-

poffidendum? propter aurum cuniculos egit ,

publica; qui enim hac animi pefte corri-

circa pradam lutulentam;incertánque repta-

piuntur , eo confilio fimultates fovent, dif-

vit,oblitus dierum , oblitus naturz melio.

fidia ferunt, ut commotz Reipublicz in tur-

ris, à qua fe avertit, nulli ergo mortuo rerra

bido expifcentur, résque fuas augeant; ten-

tam gravis eft, quàm iílis fupra quos ava.

tavit id ipfum Catilina , & Cicero Marco

ritia urgens terrarum pondus injecit, qui-

Antonio id objecit.

Eandem ob caufam

bus abítulit coelum, quos in imo, ubi illud

Pericles fufcitavit ; contra patriam — bellum

malum virus latitat, infodits iiló defceadere

Pelloponefiacum.

Et ab hac. putidiffima

aufi funt, ubi novamrerum pofitionem, ter-

radice pullulárunt frequentes illz apud

rarümque pendentium habitus, ventósque

Grzcos , & Romanos contentiones Agra-

l,

ria.

per cecum inane experirentur; & altam,per-

petuámque no&tem ; ut jam viventes in ine

98.

Verüm cum fit av'aritïa tot in tei*-ris

fecnum defcendant , difcántque inferos me-

,

malorum origo, non tamen caret ipfa fuo

tuere.

||

tormento; etenim inter alia fupplicia, qui-

£o9.

Ita eft, qui auri inhiat fplendori , omni

bus olim Rei afficiebantur illud poftremum

fe abdicat nitore, & fordidus , illiberalis,

haud erat, ut ad metalla eruenda defítina-

hiulcus, miferrimé vivit ; imó, & iniquiffi -

rentur.

Quidni, fe ipfos nulla przcedente

mé; aurum enim qui anhelat juflitiz obli-

Judicis fententia ad hec fupplicia fponte

vilcitur, & in coeno fordefcit improbitatis;

damnant, qui avaritiz inficiuntur vitio: eo

extinclá fiquidem rationis luce, rejecto judi-

enim amentie deveniunt, ut absque ulla

€io, & confilio non ampliüs Deum revere-

mercede, absque alieno imperio metallis

tur, fed aurum in tetra femper pronus uni-

aggerandis le addicant, avidiüs aurum, ar-

cé colit cai & labores coníecrar, & Ccogitas

gentümve , vel in intimioribus terrz vifce-

tiones dedicat , fudorésque olferr.

Qui

ribus quaerentes,quàm olim damnati ad me-

enim auro incubant , quí Ípem tota

m in

talla eruerent, Hoc tamen diícrimine; quia

lucro ponunt, qui div:tiis coaceryandis in-

hiant,

Affectus indivitias piurimum adfert difpendij,nilq; compendij, 8g

9

L

inhiant , nil loquuntur , .quäm lucrum

aliquid fimile utendum rogitet ; fures venif-

nilve cogitant , quàm ex mutuatis pecunijs

fe dicit, atque abftuliffe.

Porró autem de-

foenus ; utinam non etiam funus , cum dies;

bita; fi quis die preftitüta nonfolverit , ut

eft importunus exactor , peenam pro mora ,

no&tésque ducant infomnes , ut pro auro

vivant ; à quo nonauram vitz , fedferalem

atque adeó ufure ufuram Íolet exigere,

aternae mortis umbram

confequuntur,

Quid, quód fervos ahit filiquis, & fi quiseo-

Unà cum pecunijs iniquitates congetit ava-

rum patinam , aut ollam fregerit , de ejus de«

N

rus, qui ob aviditatem pecuniarum nul-

menío tantüm detrahi jubet , quanti erat ,

] «

lum quzflum turpem putat , fraudat, de-

quod fractum eft? Quid ; quód uxor, fi

cipit ; aufert , eripit , fociósque expilat ;

numulum amiferit , domum evertit ; om-»

& turpiffimo vivendi generi prorfus dedi-

nem fupellectilem', lectos etiam , atque

tus nullum dedecus , nullam infamiam ve*

capfasloco movet , & ancillis equleum , ni

retur. Non tamen ob id extinguitur ejus

inveniant , minatur? Jam domicum bruma

fitis ,. nec expletur ejus cupiditas ; quem.

eít, rigetfrigore, & ne candelam accendat ,

enim auri defiderium tenet , is quantó majo«

felem circumfert , cujus oculistanquam fa»

res opes acquirit , tantó plures femper con-

cibus illuftretur ; at cum populares convis-

vio eft excepturus , nec aliter fieri poteft ,

cupifcit , & quó plura poífhdet , eó major

accenditut in eo cupiditatisfitis, ut fentiat,

diu ante pertentat macellum, piíces, agni»

9»

fe fetmper torqueri ; fempérque fecum haj-

nam, vitulinam , porcinam, ne cata invee

bere tortorem.,

niat omnia.

Tum vacuus rediens, fecum

Ut enim Cruciarij apu

d ptifcos Roma«

inter eundum muffitat;fefto die,ne quidquam

klOl.

nos fuam deferebant crucem , cum & ipfi

expendat pecuniarum , fatiüis ducit nil eme«

effent abea mox ferendi: ita fitientibusau-

re, ne facrumdiem violet : redemum cum

rum , avarisque injuíté agentibus hanc vi-

uxore diu deliberata, decennem gallum galli-

detur ,ultor DEUS conícientie crucem im«

naceum jugulat ad geniale convivium , &

pofuiffe, in qua infatiatz cogitationis fli-.

pueris uncinatos pedes, criftámque decapi-

f bafit

mulo agitati poenas priüs luant , quàm ad

te refectam largiens ; capite hoc , inquit ,

. poenas ob delicta coarcervata cum divitijs

& genium curate, quando femel prodigere

t/f.f-ïf.iäu'

iniqué conge(tis condemnentur ; luunt fiqui»

oportet : Mox convocatis covivis , atque

dem poemnas ,- cum nullibi quiefcere , nul-

ijs epulantibus, tetricum quidpiam renidet,

libi tutó confiítere valeant.

Licét divitijs

fummis labris ridens , ac interim ,. quot

affluant, opibüsque abundent , eas tamen

quisque calices educit in convivio numerat ,

plerumque Tantaio fugientia pocula cap-

pene ad fingulos ingemifcens,

Ha&enu;*

tanti fimiles contrectare non audent.

Bal-

"'Theophraftus.

neatoris pariaveris afino ligna , & aquas

Nullo deteriori , magisque lethali , pd-'

103.

deferenti , ut alii fe lavent ; cum ipfe for«

teft homo morbo laborare, fiavaritia cor-

deícat denigratus jugiterfumo. — Velfima-

ripiatur ; eftque morbus iíleeó gravior, quà

lueris Chio illi &quiparaveris ;; qui apud

qui eo laborat , minus morbi fentit acerbita-

Plutarchum vinum , quod habebat genero-

tem, ut recle dixerit S, Ifidorus Pelufiota.

Lib. 3.epift,

fiffimum alijs vendebat ,^ cum biberet ipfe

morbum effe fanatu perdifficilem , ait ipfe :

442,

flocces, & vappam , adeo ut fcifcitatus fa«

Inexplicabilis eft avaritia morbus,08 enigma-

mulus;, quid ejus Herus domi ageret, re.

t fimila , & nountfiegré fanari potefl , none

Ípenderit : m omni bonorum affiuentia ma-

n[ineces, & funera pra[agit ; adeó ut plue

lum quarere.

An non hujus furfuris homi-

res avaritia occiderit,

10j.

nem illiberalem, fordidum , rapacem, hi-

Teítis eft Nabothus*, poffidebat hic

ulcum , Milvinis tantüm ungulis inflru-

vitiferum collem regijs conterminum prze

ia

&um , in conquifitis vitiorum fordibus , in

dijs ; ad hunc injecit Achabus oculos , petiít-

' ecceno fordefcentem avaritiz exfibilares ?

que fibi vineam , vel pretio dari , aut permue

löZo-

.Hunc hominem fordidum , hiulcum,

tari cum alio fundoj; eó quia velit apri-

ac rapacem proprijs pinxit Theophraítus ,

cum collem excifis vitibus, olerum, herba-

coloribus inquiens.

Cerne , ütloculos ha-

rümque amznitate veflire,

Nabothus veró,

bet , fitu obfitos , claves ferrugine illo-

qui agellum avito dominio ad fe transmif-

tas, oppletas araneis zdes, ut ipfe capite

d i

fum fciret paterna hzreditate , negat fibi li-

(ot.

eít usque ad cutem ; raío , ne fzpius ton-

citum effe per patria inftituta fundum aba-

lienare.

foris operà indigeat ? ut domi nudis pedi-

Rapitur in furorem , fpumátque

bus cbambulat, ne calceos deterat : citiüs

rabie Achabus repulíam paffus , praque

ex pumice aquam , quàmex eo elicueris be-

animi zgritudine cibo , homini

Íortio abítinet,

—

mque con-

neficium. Agrum quotidié infpicit , anli-

mites eodem loco maneant immoti , ficum

Objurgat Jezabel imbecillitatem , ac

166-

de fuo. horto neminem güflare (irit , ne-

timiditatem Achabi ; quia nefciret regijs uti

minem per fuum fundum tranfire , aut ul-

imperijs : fcribicillico ad eos, qui judicia-

lum pomum tollere , ignem in edibus ex-

riam poteftatem in Jíraélitas exercebant,lit-

tingui jubet , ne quis corroget teítula 1 &

teras nomine , & annulo Regis fignatas ,

fi quis forté vicinorum ( ut ízpe fit ) cul-

mandátque, pratextá fceleri pietatis fpecie ,

trum , Ie;urim , pittillum, mqrtatium , aut

ut edicatur publicum jejunium , [quafi de

j

grav;

96

Differtatio 11

profapia ", qxuarum fingulis fi pro comitatu

gravi rclägiohis negotio agefetur, convoca-

tur feniorum , & optimatum confeffus in-

pediffequas adijciamus , & ancillas ornatri«

Inftituitur ju-

ter quos oderat Nabothus.

ce$ cum nümero fominarum excreícunt

jf :

dicium , fubornantur accufatores , adducun-

fumptus. Prater hunc uxorum primarum,

Uic 16'

tur falfi teíles, & innocens Nabothus lzfze

famularümque coctum erant Salomoni etiam

Maieflatis tum divinz, tum regiz Reus pro-

trecent concubinz , feu uxores fecundarizes

clàámatur; calumnijs opprimitur iüocentia ,

quz nec dominz erant , nec prenobiles, fed

viobruitur juflitia, & Nabothus inauditus ,

quafi proletariz , & propagandz tantüm fo«

ac indefenfus morti adjudicatur , & lapidi-

bolis causà quafita , quibus fi fuas conceda-

bus é vita, & fuo agello exturbatur , & cum

mus ancillas , & famulascreícit ad pleniorem.

ipfo occiduntur quadrigemini filij , ne fu-

numerum fequioris fexus exercitus, torum-

pereffet , qui Nabothi fundum hareditario

exfugens erarium ; adceó ut indiguerit Salo-

jure peteret ab Achabo,

Quís Nabothum

mon; perque fas, & nefasaurum extorquee

perdidit , nifi Achabi avaritia? Pesit 4cbab

ret, ac divitias congereret , quibus fuam ex«

lwfa i,

e R?g; m?.

in doumum [uam indignans , && fremens ,

pleret libidinem: & quiaavarus fuit Salomon

Zl.

caufa veró regij furoris alia non fuit, nifi quia

in populum , ut prodigus effet in mulieres;

Nabothus avitam tradere ei vineam recu(a-

eo redactusefl inopiz; ut qui annuis reditie

verat: tamer(inon deeffent Achabo colles ad

bus fex auri milliones ex oleo , vino, frumene

omnem amanitatem confiti , vinez vinde»

to habuit, prater tot infuper ve&tigalia,in-

dictiones , tributa , collectas, dona ; adhue

mijs defpumantes , adhuc Nabothi vineam

concupivit ; inexplebilis fané eft avaritia ,

laborante erario populum acerba vexatione

cüm quó plura confequitur, eó plura fem-

contributionum , manüque avariffima flagel-

per appetat.

Fuitavaritia internus tortor ;

laverit ; & quem inexplebilis libidio prodie

10,

qui animum excruciavit Achabi , cui nule

gum in muliereshabuit; turpisavaritia pau-

lam conceffit quietem , donec Nabothi vine-

perem inpopulum effecit ; quia ut recté Hie-

»

am fuis adijceret cupiditatibus.

Pulchré

ronymus. JMaltis paupertatis , & indigene

InSerimonib..

S. Ambrofius libro de Nabothe carpit ava-

tie occafto eft avaritia : quos avaritia divitijs

Mul 1

rtiam, Jwflammatur lucro avaritia , nou

cumulat , pauperes conftituit,

Cap, 2,

reffringitur. — Quafi gradus quosdam cupidi-

Utinam folam induceret avaritia paue

107.

tas babet , quà plures afcenderit , eà. ad al-

pertatem , fed pejorum eft etiam caufa malo-

ziores feflinat , unde fit gravior ruina lapfu-

rum, Acciri huc poteft Acham , qui avari-

*0, , P:ucis interjectis fubdit.

Rex Acbab

tiz morbo infectus furtivam predam abícon-

in Ifral erat , €$ pauper Nabotb , ille regni

derat.

Tam Dei;, quàm Jofué intermina.

opibus «ffinebat , ifle angufli foli cefpitem pof.

tione feveré fuerat interdiclum, ne quis de

fidebat : mbil pauper de poffeffiousbus divstis

Urbe anathemati fubjecla , funditüsque de-

concupivit: Rexfibi .egere vfus e(0 quia vi-

lenda quidquam fublegeret , fibíque ufurpa-

xeam babebat pauper vicínus : quàm mifere

rete

Juftum mandatum infregit. Achani

[

indiget dives avarus, qvàm abjecté mendi-

militis avaritia : hic fiquidem in direptione

«at, vineam anguftis circum[criptam limiti-

Jericuntis confpicatus inter fpolia chlamye

busà paupere lNabotho petit ; Za mibi vine-

dem purpuream auro intextam , laminam

g. Reg, 25

am tuam , quafi indigeret , expofcit fibi vi-

infuper auream , feu regulam quinquaginta

neam donari , quafi aliud vivendi fubfidium

aureorum furripuit: quidni ? unius delictum

Lib de Na-

non haberet.

Pulchré S. Ambrofius expen-

totum verberavit exercitum , & ommnia cae'

dens verba Achabi, a mibi vineam tuam ,

both, cap, 2

ftra Íceleris contagione involvit ac divinze

fubdit: Da mibi,quiaegeo, damibi, quia

Íubiecit vindictz,

Miferat Jofué ad expug-

aliud vivendi fubfidium babere uon po[]um ,

nandam Haiam pulcherrimam tunc temporis

damibi, quia noneft mibipanis ad vitium ,

Montanam Utrbem, frequentià civium, &

numus ad potum ,. fumptus ad alimentum ,

copià divitiarum opulentiffimam, triapug»

fubflantia ad indumentum.

natorum millia:: negárunt fiquidem pluribus

196,

Ita eft avaritia , quos inficit non divi-

opuseffe, qui locum exploraverant: hi ve-

tes , fed pauperrimos efficit ; argumento.eít

ró dum aggreffionem moliuntur , prorumpit

RexSalomon , qui quó blandior fuit mulies

ex urbe ftatim miles , G perterrítos in fugam

'1-09.

ribus , eó afperior fuit populo líralitico;

vertit, interfecitque ex fugientibus tres fu»

quem exactionibus Tyranno proprioribus ,

pratriginta: cüm primum in caftra pervenit

quàm Regnexfuxit,

Prodigus in mulieres;

nuntius fufcepte fuga , & cruentz cladis

avarus in populum , . cui pellem detraxit ,

longé majoris , quàm revera fuerit caforum

4"12 Wmmem

cum aurum, & argentum corrafit , ut habe:

numerus , moeílicudine totum explevit exe

fttt li.

Wi

ret, quod fuas effunderet in Veneres : quid

ercitum , ratum ea fe regione poutum , &

enim non exegiffent tot delicatiffimarum

exercitum, ut DEUS promiferat , evafurum

mulierum convivia , ludi,donaria,mundus

illefum : haecque caufa fuit, cur Joíué in

muliebris , res vetiaria, ornatus gemmarum,

lu&u , & fqualore, lachrymisque DEUM.

cum vel ab unaaure foeminz foleat integrum

enixim togaret ; ut fuam dignaretur opem:

pretium .pendere opulentioris patrimonij 2

ferre , cui refponfum fuit cruentz cladis cau«

quas non abíorbuerunt divitias feptingentae

fam fuiffe facrilegium militis, quod totum

Regina , (eu uxorcs primaria regia oriundae

polluit exercitum ob violatam religionent,

*

' U."

'Mfcétusin divitias plurimüm adfert difpc'ndij,hilq;compendij, 7

.divites habere ,. fed confolationem fuam ,

* Pulchré S;Ambrofius avaritianrfoli opponit;

fcilicet fomniatam ; fucatam , & larvatam ;

"qui iubente Jofué ftetit, quó caderet Amor-

orheus. Vide quantam adférat mali effrenis

eft hujusmodi confolatio deaurata ; quod

E RB

Xib. 2. 0

^

autem auro-oblinitur , venuftum, per ie non

WP. 26«

^ MUATIUA,

-efu Nave , qui potuit. folem

avaritiam bominis

eft , cumfuffragio aliene pull-,chïritudinis ve-

EL

filere , we pracederet «

E

- Ad vocens

nu(letut, -

w

s0n potui

t fiflere: , 'ne ferperet,.

Sole igi-

- "Tantüm àbe

l, ut divitijs affluentes ve-

110

- ejus fol fletit avaritia non ftetit.

Jefa victortam ,

AVUAYÍ-

ro gaudio diffluant , ut potiüs ab eo exu-

tur flante confecit.

lent extorres ::/reique firmanda opportu-

" fia procedente pen? a

mifit triumpbum, Ne-

polluit ex-

num eít ,. quod de paupere quodam circum*

«que Achan , cujusavaritia totum

-ercitum , inultus fuit dimiffus, fed lapidatus

fertur;- hic.cum viclum, füis manibus arte

quareret , 'tranquillam ; & curarum omninó

' «um filijssrogo inje&tus,

Sed quo jure pec-

expertem vilus e(t vitam duxifle , forte fua

. €atte patre ple&tuntur filij , & filiz ? cum

&ontentus ; imó & in fua paupertate divitijs

Ezecb, 12, - DDEUS dica

t : Filius mon portabit iniquitas

r

animi abundare;cum mané latus antelucano

"tem patr

$ 5

-fed puniuntur:cüm patte-filij »

«^quia Ach

anis filij ,. & fili grandiores patere

cantu latentem in corde veram Jatitiam ex-

luunt liberi-de»

primeret, - Dyriafes. nefcio quis exper-

" mofurto confenferant: nec

turus , num.aurum $jaudium induceret. ,

- -dfictum patris-fato functi,fed adhuc viventis,

& videntis , ut in filijs acriüs puniretur

vel extingueret j áliquoc auri numos in do-

fum pauperis; fed.leti iijecit:. quidni

. Gc'pater, cuju

s fupplicium eà effet gravius

invenit pauper pavimentunt . fui. tugurioli

quó plus dolori

-

"

g hguriret ex vfili-o-rum occi-

fione,

.pluribus diffeminatum aureis:* . non tamen

et :ivarus auto ;*qüäm magn&ä

ipotis fuit tellus illa aureo hoc femine fata

108

* Fortiüshat

ferro ; evelli ab

hoc facilé poteft lapis; fed

veram progerminare latitiam, cüm. pauper

ille ftatim in aureis illis fpinas.legerit , qua

non citra vitz difcrimen ab auro avarus.

Vorni.

t in mare pifcis, qui; fta-

ejus animum popugerunc multiplici curde

Symbolum avari fui

rum ftimulo: cospit ; quisillos ipjeciffet fe-

terem aureum deglu

tivit& à quojuffit Chri-

& mitte ba-

cum cogitare; quis poflet inje&tosaureos tü,.

MsE. 17«. (tus extrahi : Vade ad mare ;

um : G enm pifcem , qui primus Afcenderst,

tiüs cuftodire, Gin quz utilibs eos impene

to7,

dere: & demum €ó res abijt ,. ut multiplici,

zolle , &f aperto ore ejus snventes flaterem ; il-

w

curarum , acfolicitudinum ligatus vinculo ,.

jum fumens daeis pro me, G re ; aurum de«

H

Íolvere ampliàs in cantum lingaam non poí-

gluri

V

"

X

"

t pifcis Symbolum avaritiz , & 'adeb

dem adhaf(it , ut debuerit ferrum

Íet , nec labra diducere latitig per.cantuna

tenaciter el

in eundem deízvire ; aícendit

quidem pifcis,

expromenda : ubi in paupetie ferenitas fron»

tis totum vultum exhilaverit ; (ubeounte mox

:fed ferreo homo extractus ;; & poftquam

auri fplendore triftitiae nube obductus , om»

'ferrum deglutiit, adhuc aurum non evomuit;

ldque ubi Dyna-

Kai

Li

fed obítructum os piícis adigitur Petrus di-

nem abegit hilaritatem.

fteiinotuit : accerfiri hominem jubet, . in-

ducere , nec ffne conatu aperire...-. Adeo pi«

^

fci , vel morituro carius erat aurum, quàm

terrogátque , cürampliüs non caneret: diu

5

veritatem ftuduit ille fubducere , fed tandem

vita, ut marinis & fluctibus violentià ferri

s

extracdtus , & in littore palpitans fpiritum

ada&tus veritatem aperuit ; faffus ingenueab

romptiüs emitteret , quàm ítaterem, — Ecce

inje&tis in fuam domunculam aureis fenfiffe

fibiabripiletitiam omnem 5. & plures curas.

quá violentià extorquetur pecunia ab avaro.

Non homines tantàüm pulíant avatitiz fti-

ejus menti flatim affricavife : Didicit Dy-

naíla à paupere illo aurum veram lztitiam

muli, fed etiam bruta animantia torquent ;

3 florum odoro (inu

non efficere, fedinficere ;; && numos zqué

apiculas videmus le&

mella ftipare; & bombices folijs faturos vi-

arcam gravare , ac cor , & mentem pofli-

dentis aggravare,

Deprimunt enim auri ,

fcera effundere in fericum ; ac Elephantos

dimitti edentulos,poftquam in ejus faucibus

argentive pondera , non alleviant corpus

poffidentis , ot difcamus flocci facere divi-

. ebur adolevit.

l

Nullum adfert

aurum genuinum avaro

tias , & bona temporalia, cum moneamur

Luce 6.

Auferenti nobis veftimentum non

: 1'09,

audium cum fuos aurum, vel torqueat ,

prohibere etiam tunicam : . neque merentur

vel interimat poffeffores ; quia affluentes di-

vitijs licét ridere extimo ore videantur , fu«

Chritiani nomenclatione infigniri, qui ac-

quirendo auro tam ardenter inhiant , ac fi

cata eít lztitia, larvatus rifus , ut Ícité notat

»

A

€

plena effent beatitate donandi ;! cum tamen

In commente

S. Hieronymus , expendens verba illa,

juper Ifai- — gobis divitibus . quia

babetis confolationem

auri cuftodia torqueat ; ejus nitor cxci-

277 P

advertit ,non dici fimpliciter con-

tatem inducat 5 ejus poffeffio nonnifi foli-

velfiram ,

folationem ,

fed confolationem ve(tram ,

citudines , & fpinás producat,

Aumbes

Sunt enim divitiz fpinz , qus& acriüs

quia avaro

rum bona non dicuntur fimplici-

pungunt , quia blandiàs alliciunt ; nec veram

Ylr.

ter bona , fed diminutivé bona avarorum ;

eo quia ipfis duntaxat bona effe videantur ;

poflunt propterea lztitiam invehere. 'Sin-

ceri gaudij fymbolum ficus ponitur , eó quia

cum Apo

(tolus Paulus , qui larvam ijsdem

dettaxit , ftercora effe deprehenderit.

Non

fervandz dulcedinis defiderio ultro oblatam

flanter re-

fibi ab al;js arboribus regnum con

jgxtur conífolationem fimpliciter Vdiguntur

pudiavit;

88

Dïlïcrtatfo li.

pudiavit; nimirüm ut nos doceret verz l-

tidiano pane, cum docuerit eos orare pawrme

titiz dulcedinem minimé ex aureo fceptro ,

aofirum quotidianum , danobis bodies inen-

ex gemmea corona , nec excongeltis opibus

dicos enim vult Dominus affeclas fuos effe ,

Íperandam,

Amant nihilominus , qui fli-

quos quotidie voluit egere pane, . Videant

mulis pulfantur avaritie divitiarum fpinis

qui congeltis divitijs aflluunt , qui congre»

dilacerari, ut delicijs, perinde ac divitijs dif-

ant in horrea.non ad unam , vel alteram

fluant , putantes poffe ficus é tribulis collige-

h

ebdomadam , íed ad plura luftra , num à

re , uvásque € rubis ; fed falluntur , cum

Chriíto addifcere poffint , hunc orandi mo-

fub larva deliciarum lateant fpinz , quz

dum: panem noffrum quotidianum da nobis

lancinant ; falluntut , qui racemos é fpinis,

bodie , cüóm eorundem opulentia horreorum,

Iii. d

De lib.ar-

non vulnera, & dolores, fepofle colligere

integrum poffet ad plures menfes exercitum

éir,

autumant, — 'ta eít ; ait D. Auguflinus :

alere, Redarguentur;qui panes,quibus abun»

Cum Aavaritia alicui dominatur ,. fubjeitua

dant, petentibus efurientibus denegant ,

nhala omnibus demon[lratur , quia de avari-

cum divite illo Evangelico ;. qui nocle in-

LM&.I iv

tía mala omnia oriuntur y & peccatorumom

"

tempefta pulfanti oftiumamico petitos recu-

nium [bina producuntur.

11£2.

fávit panes,inquiens: Nw/i mibi moleftus effe,

Manus avari nos de

licias ex auro col!i-

jam oflium claufum efl , tf pueri mei mecum

gunt , fed dolores , aon vitam hauriunt ; fed

fnt in cubili , non poffum [urgere, 4 dare tibi,

fpiritum exhaurivnt : affuet& manus avari

Sunt qui pueros iftos , on filios interpretén«

pecunijs acervadis, ungues rapaciorum mil-

tur , fed farnulos,

Quód fi famuli erant ,

vorum -nutriónt , quibus non fanguinem

quàm ferió heris plerisque inhumana pror-

tantüm , (cà & vitam abripiunt: hacque ra-

fus avaritiaexprobratur! prafert paterfami-

tio, cur Silvator diceretur traditus in manus

hominum ; . futurum eff ,. ut tradatar in tna-

lias fervorum quietem amici pulfantis indi-

—— m

gentiz : proh dolor, ut ludo, vel chorzis

at bominum. — Sedcur potiüs non dicerecur

tempus prodigatur , jubentur famuli , & an-

U

filius hominis hominum pedibus proteren-

cille noctes integras infomnes ducere, qui

dus, vel oculis deridendus, vel labijs blas-

dormire finuntur ad virtutis exercitium.

phemandus , vel convicijs pulfandus , vel

Certé avaritiz fuit, repuliffe amicum

immanitati tradendus ; cur non diceretur ;

14.

no&tu: ne pueros excitaret , abitum indixit

filius hominis fuübijcietur imperio hominum

effurienti amico : quid hac excufatione in-

condemnandus, potentiá crucifigendus , fpi-

fultius? ergóne ad propria obeunda munera

nis coronaadus , flageliis cruentandus, &

non funtfamuli é fomno excitandi ? ergonon

clavis vulnerandus,, affligendiüsque crucis lig-

funt famuli vocandi, utamicorum confulant

no ? Sed-fatiüs fuit dixiffe fururum ef , ut

neceffitati , fed tantüm cum propria indul-

tradatur inmauu bominum ; Ícilicet in ma-

gentiniquitati ? Non puerorum fomnus,(cd

nus avaritiz , cujus manus hominum funt

vigilantis avaritiz inhumanitas panem efu»

inftrumentum, — Proprium erat avaritiz pe-

rienti amico negavit; cum clamor petentis,

cunias coacervare cupiditati ; & divinitati

& ira denegantis , aptiores fuerint quieti

parare tormenta ; ficut radix malorum om.

amovenda, quàm clandeítina & culcitra fur-

nium e(tavaritia , acputidus totiüs iniqui-

rectio,& panisé feneílra in plateam demiffio,

tatis fons primarius ; ita qui fcaturivitab hoc

In domo avari coetus famulorum, & ancil-

fonte rivulus, mors fuitSalvatoris, & ideo

larum non excitatur jurgijs, pulfatione , &

dicitur , fururum eff , ut tradatur , $n manus

repulfis, fed fola panis exporreclione , cürn

bominum , quia perinde fuit , ac fi diceretur,

pracefferint jurgia inter Patremfamilias , &

futurum eft, ut' morti addicatur, quia ma-

pulfanrem amicum , confabulationes , &

nus hominis fuit , que numos numeravit ,

repulíz , & tandem denegata fuerit panis

& piifimum , ac innocentiffimum JESUM

exporrectio, ne pueri expergefierent; hoc

furentibus fatellitibus tradidit , nec ulli ex

eft in domoavari , nonturbatur fomnus cla»

mermbris alijs tribui potuit tam attrox faci«

moribus, nec jurgijs, fed fola panum diítri-

nus, quàmmanui , qua& avaritiz famulatur,

butione, Videatavarus, quomodo panem

non enim fine pecuniz interventu , fine ava-

fuum quotganum à celefti patrefamilias

ritia fuggerente Chrifli proditio fuum po-

expoícat ,' cum panem fuum deneget ipfe.

fuit initium : imó & Pontifices eb prom-

amico efurienti, noctáque pulfanti o(tium.

ptiüs Chrittum morti addixerunt, quia tem-

Perperam 6bi coníulit, qui ftudio op-

plo , fibique decimas imminuendas effe ob

11f.

um augendarum avaritia infervit , turpitérq

Chriíti doctrinam,timuerunt, fuit igitur ava«

in ejus famulitio inforde(cit : non avaritia

ritia , que JESUM prodidit ,vendidit ,. &

dat opibus incrementum, fed fplendidamu-

crucifixit,

Extorrem nof(tris & laribus dimittamus

nificentia , diflributio panis in efurientes

fl;-

amicos; idque nosedocuit Chriftus Lac, 9.

hanc Mageram , quz nonnifi fpinas, vulnera,

& necem molitur.

Cüm affümptis Difcipulis feceffit feorfum in

Auri , argentique pon-

defertum, qui eft Bethfaidz, ubi paucos ,

dera abijciamus , fi aggravent , fi per manus

qui fupererant panes efurienti turbz juffit

pauperum viam nobis ad cceleflem patriam

impertiti ? càm enim adeffent fere

uinque

non aperiant ,(ternántque: vult enim Chri-

r

millia hominum , & Difcipuli rogá

lent JE-

ftus [uos fectatores contentos effe folo quo-

' SUM ,utturbas dimitteret , qu fibi vidtum

COITi.

Affe&tus in divitias plurimum adfert difpendij,nilq;lccmpcndi j89

ETE

compararent in oppidis eremo illi adjacenti-

togare : fiitadiflrribuantur opes, replentue

divitijs atce , frumento horrea, cellaria vi-

-

ia

bus, eó quia nonnifiduo pifces , & quinque

panes Apoftolis fupererant ad levamen , juf-

no, G oleo ; abigaturàcuftodia divitiarum

fit eos di(lribui,

;

Pane tantüm , & pifce ve-

avaritia, & uberiüs opes munifica diffufione

fcuntur Chrifti Difcipuli in deferto ; quia

multiplicabuntur, Apponunt diícipuli pau-

eremi afperitas epularum delicias non patie-

culas efcas panis , quas Chriftus multiplicat ;

quia non avaritiz cuftos earum fuit , fed li«

batur, non enim id ex paupertate contigit

Íed exparfimonia, cüm non defuerint pecu-

beralitas munifica dilpenfatrix.

niz ad lautiores , & delicatiores efcas emen-

Putabant olim priíci homines,dracones

117,

/

Lut. 9.

das,cum dixerintApoftoli:Ne forzà nos eamus

confervandis , cuftodiendisque thefauris de-

£ emamus inomuem banc turbam efcaszNon

putatos, ut notat Czlius Rhodiginus , in-

Lib. 10, le&

dixerunt Apoftoli , ibimus emendicatum

quiens: Pervulgatum eff dium , Oraculo-

Antiq . cap g.

cum turbis, fed emamuspro omni rurba , ut

*um , nec nontbefaurorum cuflodia Dracones

«

liuit,

inde nobis innote(cat , non adverfari Apoíto-

Sed cur divitijs cuftodjendis draco

prafies.

ER d

lice paupertati numerofa pecunia, duammo-

preponitur ? quia nimirum draco divitem

donon przparentur numerofa fercula in fo-

refert avarum : divitias congellas qui arcté

litudine, nec luxus inducatur in epulis.

Se-

cuftodit, divitijs non utitur, fed zquédi»

quentibus Chriftum Religio(is , ac coenobitis

vitijs, ac vitijs famulatur; & ficut draco cu-

menía fit frugalis , quód fi ceenobiorum re-

ftos tantüm erat non dominus divitiarum ;

ditus incrementa fubeunt, nonferculorum

perinde avarus, quidivitijs non utitur ; fed

eas tantim cuftodit , dominusearundem non

augendus eft numerus , fed Monachorum ,

ut non pompa tumeat menfarum , fed cultus

e(t, uthomo;fed cuftos,ut draco: pulchré

irradiet ecclefiarum : Juffit igitur Chriftus

:

$. Chryfoftomus ad populum Antioch. ait :

difcumbere turbas.

Avarus cuftos eff non Dominus pecuniarum ;

111 6v

Quidni in tanta loci flerilitate , ac cibo*

feruus non poffeffor.

Divitem avarum vigi-

rum parfimonia , multitudo non furget ? non

lem draconem thefaurorum cuftodem etiam

huc,llicque difcurret ad efcas fibi comparan-

novit Martialis inquiens ;

Lib. 1a,Epi.

'gram- 4 )o

m

das in conterminis oppidis, fed otiofa dif.

Nummi cum tibi frnt , opésque tante,

cumbet ? pen enim quinque panes, & duo

Quantas civis babet, Paternevarus

pifces explere poffunt turbarum urgentem

Largiris nibil , incubásque gaza ,

famem, ^ Verümqui Chrifti epuloexcipiun-

lit maguus draco , quem cauunt Poéte

tur, non efuriunt: fed hi Chriíti epulore»

ficiuntur , qui humiles difcumbunt , quifine

Cuftodem Scytbici fuiffe luis,

Placet heccuftodia, & munushocce vi-

folicitudine in folo DEO quiefcunt, qui nul-

118.

gilis draconis obire , fed pudeat hominem

lis pulfantur avaritiz ftimulis ; necacervane

dis divitijs ftudent.

Elias fiquidem difcum-

draconem referre, & draconi fe parem facere.

Divitias , qui poffidet; & illis non utitur;

bens in eremo ab Angelo fubcineritio pane

alitur , & quidem lautiüs cum tranquillé fub

draconem praíeferre thefauro invigilantem

innuitS. Bafilius; inquiens; Egononvideo,

Junipero diícubuit , quàm cum in urbe fedit

Homil.de le«

ad paratum fibiab amicis prandium,

Aves

quid pro[int illa divitia , nifi fortà more dra-

gendà li. —

Gezítil,

itidem coeli , licét, nec ungue, nec roftro

conum in fabulis jucunditatem aliquam affe -

terram excolant,fed aérem cantu recreent;ad-

at defoffs invigilare tbefaura. — Cuftodit

|

huc pafcuntur , licét inhorrea non congre-

alijs divitias avarus , non fibi ; fervuse(t, non

Dominus diviuarum , hominem exuit , ut

gent,

Lilia itidem agri tametfi non labo-

rent , neque nent,Salomonis ornatum long&

officium induat draconis , quod hominem

fuperant.

E converfo induílrij bombices

pudeat ; idq

:

ue fit ei iti.mglo'.av,ari.tiæ elimi-

totius ferici ornatus artifices , dum Textri-

nanda.

ld

nz toti incumbunt, alijsfericum , fibi fepul-

Hinc Chriftus

;iis, , gui divitijs £onge4

/319.

tendis toti erant , edixit; on porefis DEO

chrumcon(truunt, Chriítusigitur ineremo

folos pafcit difcumbentes; quique folicitudi-

fervire, & Mammona, | Inalijsvitijs videtue

quodammodo homo regnare , fola avaritia

ne quarendi aliena , ut fibi confulant, non

anguntur. Sedquomodo folis quinque pa-

coronam non patitur , quia compedes inijcit.

Etenim indulgentes fenfuum voluptatibus fie

nibus potuerint tothominum millia proprize

Tï

fatisfacere fami? Manusid przítitit muni-

bi videntur regnare, cüm dicant: Coronezus.

Sapient. 2.

n

fica Chrifti, non illiberalis avari,

Refexit

-.no.:.-rq]i':; Epulc lautiora inter fercula, inque

luxu epularum purpurá operiebatur ; qua

t

Chriflus in cmlum , benedixit sllis , fregit ,&5

diftribuit difcipulis fuia, ut ponerent anre tur-

regnantiseftfymbolum. Avaritiaautem, &

coronasabijcit, & purpurasexuit , & folüm

45 ; nonavaritia congefítis divitijs turba-

rum confuluit neceffitati , fed liberalitas folà

ferreas cryptas, &neasarcas, repagula, pe.

panis parfimonià.

Benedixit Chriftus pau-

ffulos , pendulas claves, & catenas diffonan-

culos panes , quos fregit, G auxit ,ut abundé

tes circumfert ; quibus inftrumentis ni] certé

fufficerent omnibus diícumbentibus,

Hanc

tetrius ,nilad famulitiumaptius; quódfiad-

ijcias pallorem vultás , timorem cordis, an-

unam augendarum opum rationem Chris

ftianos edocuit Chriftus , nimirum frangere,

gores animi , mentis cruciatus , pectoris fu-

quod poffident, & turbis, feu pauperibus e-

fpiria, corporis detximenta, noctes infomnes,

ä

Verani de Affeilibus Tom. I,

dies

l

CO

Difïertatiof:IH.

dies moleftiffimos , fordidam patfimoniam ,

pectüsque pauperis mordebat, N;egh&ü'ä

fuit pauper à divite, pratermiífus à miniftris,

avatitiam dixeris veram, & miferrimam íer*

vitutem inluctu jacentem, in fqualore íor-

defpectus à famulis ; -& fcli canes accedentes

deícentem: & quia congeftis divitijs avarus

aliquid lenimenti ejus attulerunt ulceribus.

Lüc. :A' L

Sed & canes veniebant , & lingebant ulcera

infervitjà famulitio disjungitur DEL, cum di-

cat Chrillus; non poffe nos Deo fervire , &

ejut..—. Gemina torquebatur Lazarus zgtitus

Ridentibus veró Pharifeishac

dine , ulcere fcilicet , & fame , hujus poftree

Mammonz,

audientibus à Chrifto repofuit Chrií(tus. Pos

mi mali in domo divicis dapibus jam fatuti ree

p77 2 3

effis , qui juflificatia vos. coram bominibus :

medium quzrit, & primi impetrat à canibus

medicinam: folatium ; quod homo denega-

Deus autem novit cordavefira: fed cur non

dixerit potiüs noícere manus , cüm in(tru-

vit pauperi, accurrentes canes praítitére *

menta fint manusavaritiz? Dixit,novit corda

cüm cuperet famem explere., tunc vulnera

39?

curabantur. Falluntur, quotquot fpes fuas

veítra non manus, quia peítis avaritiae rectà

cor petit , quod penitus inficit. Non enim

in homine collocatas volunt , cüm hic benee

fine amoreaffervantur opes , proinde nec fine

ficium deneget, quodcanes ftatim exhibent,

corde retinentut,

Id intereft difcriminis inter divitem avarum,

.120,

Imó cor non retinet , qui congeftas tenet

& neglectum pauperem , quia hic etiam à

canibus beneficijs cumulatur; fed ille vitijs

opes; clausásque inarca, quia f ibi dicitur cor

divitis effe, ubi ejus thefaurus , non in fe

implicatus fit infelix demonis prada.

cor retinet , fed in arca tenet cum acervatis

- Quàm infelix , quàm immanis eft avae

ritia , quz fuos interficit cultores ? qua none

opibus: undefe corde evacuat, qui defiderio

auri,&argenticor implet. INon tamen ex

ni(i necibus, malisque tetrioribus delectatur ?

ídque nos edocuerunt Coloni illi evangelici,

auri nitore ullum haurit fplendorem , nec

fubit incrementum, licet hominibus videatur

qui fervos exigentes pro Domino penfumte»

cxteris felicior,ac excelfior,quia ut dicitur.

petitis ceeciderunt ictibus , & ad extremum

Áj

etiam in rabiem acti filium trucidárunt pa-

[/7 87772

Quod bominibus altum efl 5 abominatio eft

Lut, »0.

ante DEUM : nimirum hominum divitiz,

trisfamilias dicentes, Hice/f bares,occidamus

vanzque pompz , quibus praz cateris fata-

eum ,ut noflra fiat bareditas, Quàm imanis

iM

eít avaritia, quz fanguinem fundit, ut aurum

gunt eminere, abominationi funt Deo : quó

enim divites in fuo luxu fuperbiunt , eó te-

colligat,fervos heri vulnerat , filium enecat,

ut per crüenta flagitia , per necescrudeleshaz-

triori deje&ti in luctu contemnuntur à Deo,

& pralertim fi facerdotes fint, patrimoni-

reditatem adire valeat,

"lametfi avaritia

aurum fitiat, adhucetiam ferrum tractat, &

um ecclefiarum in fucum convertentes vanie

tatum :. hi vel maximé funt Deo abomina-

ideó ferrofzvit, ut aurum fibi eblandiatur £

tioni ; adeb ut nonfolüm fint viles, inglorij,

haredem confodit, ut aurum effodiat;infligit

vulnera ferro,ut auro medellam adferat mote

& vani; verüm etiam abominabiles prafer-

tim fi cxlo aurum anteferant , quod fcelus

bofz fiti,

Quàm ferales plerimque funt vi«

-

non folüm eft enorme, fed infania, cui ne«

neg,cüm Noemum denudaverint , Nabo-

thuminterfecerint , & filium hunc occide-

ue helleboro mederi poffit,

IZI;Q '

In lege Moyfis fubductum erat cclum

rint! ita efítterrarum deliciz , vinearum voe

hominibus , ut unus duntaxat pateret Abra-

luptates noxiz funt hominibus, 1mó & e-

tiamfilio Dei, cum vix ab horto Getfemani

hz finns, & quidem nonnifi optimis , ac vità

pientiffimé funclis: mortua veró lege Mo-

egreffus ftimulante avaritid traditus ad ne-

cem fuit furentibus Judzis.

[Equé avaritia

le.z [

faica., chm primüm czepit evangelica enafci

h

Deus coclos ipfos inclinavit, ut promptiüs

ftimulante infanijt Cain in fratrem , ac Judas

ijsdem homines per fubíidia virtutum poti-

in Patrem , & Magiflrum: Cain , & Judas

infefta nomina, infaufta omina fanguinem fu«

rentar ; nonaurinitore, nec opum affluentiá

coclum emimus , fed ultronea paupertate,

derunt innocentiz , ut fitim explerentavari-

Epulo ille

Evangelicus in luxu ferculorum,

tiz ; & quidem Judas triginta argenteis eum

vendidit , cujus caput erat aurum optimum ,

purpurà indutus pauperem contempfit Laza-

rum multiplici ulcere faucium, detritis indu-

ac probatiffimum, fi teftanti fponía fidem ad-

bibeamus,

Cain verà patrati fceleris Reus

mentisveftitum ; hic pannofüs , &laceratus

; Ad'Roman. ;

à Deoconvictus mul&latur privatione opum ,

ftimulante fame coram epulantibus non da-

ac fru&ctuum , damnatus ad terram excolen-

pes exqu

ifitas, non fercula ad delicias praee

fed tantàüm micas fuperítites concu-

dam fine fructu , & meffe.

Cum operatus

parata ,

Gnæfg.

& quis crederet ? Lazarus fua pau-

fueris eam , non dabit tibi fru&ius [uos : &qu-

Pivit $

ertate coe

lefte fibi emit Regnum , cum auri

um erat,ut delicto refponderet poena, ut per

qua& quis peccat , perhzcplectatur; Gideó

P

ondera infelicem divitem traxerint ad tare

tard? à

deà pauper fuit Lazarus, fimulque

Caino fratricido tellus fterileícit , quia ex ra-

dice cupiditatis orta rabies malé litantis;Abe-

felix , ut nec micas petierit, fed tantüm con.

us

lem eradicare cogitavit é terra; fed avulíit

cupierit ad urgentis famis fedandos ftim

Jos; tametfi enixim flagitare, & micas , &

fimul aboccata tellure feracitatem , ut cupi-

ditas , que caufa fuit fceleris, torqueretue.

anes , & dapes adigerent , nonfolüm fames,

uá torquebatur , verüm etiam prafens fer-

cultz telluris fterilitate,

Fuit rapax Cain;

culorum copia , qua acriüisfamem irritabat ,

& avaritià i-nfeäus, fiquidem càm

primüm

-

:

conf

Affe&usin divitias plarimum adfert difpendij,nilg; compendij. gt

cdnfpäxi,ffeï Dfe.cf) gtatigtes fuis hoftijs Abelis

e;us radice enixa c;c;datuf idolclatria, & ter-

effe victimas, fufpicatus fuit, futurum, ut

ra tota repleta auro , G argento fua. colit I-

pra (uisfraterne opesincrementa fubirent;

Otk

dola, tóta procumbens in eorum cnltum :

arrorantibus. fuper Bona fratris propitioris

neque facilé ad Idola declináffet terta , fi non

Numinis beneficijs t ne igitur íe ditiorem

argenti copia inebrieta infaniret.

fratrem pateretur, innocuum ejusfanguinem

*

I

Vix fperent , qui divitijsafluunt, qui

12f

effudit , & paternz- damnationis primitias

in auro , argentóque florent, fore, ut avari-

adegit fratrem praguítare? adeó ut ayatitia

. tiamà fe abdicent, cum terra ipfa non folüm

fuerit, quz primi

amortem corporis inmu.g.

:

aurum optaverit, verüm etiam in adoratios

dum induxerit,

»

nem

rona aureum coluerit idolum , ut

Quis non. dicat av

t

[ ïtia'h: malórum om-

: 3sz

ipfa théfauris ditefceret, Homo veró, qui

nium radicem ? cum ab ea indudla fuerit pri-

avaritiz famulatur ,aurum congerit , non ío»

inüm mors in mundum,cacitate ipfa lab&tat ,

lim utauteacolat idola, feu aureas pecunias,

auri nitore perftricta;fed (i oculis talpam, aut

verüm etiam , ut talpas adoret , & cacuti-,

velpertilionem ; manibus Briareum efüingit,

- .entes vefpertiliones , ut loquitur Ifaias, Ef

Me legifle memini, Sinarum Principem non-

Caf, 2,"verf.

fimulacra: auriJui, quefecerar fibi , ut ado-

2Q,

nifi obducto , velatoq; vultu confpiciendum

raret talpas , & ve[hertiliones ; apprimé ver-

fe (uis prabere fubditis, ^ Quàm meliüs fi

ba lfaiz avaraTcongruuht', . qui fimulacra

Princeps nudaret faciem, ut poffet ipfe exa-

auri fibi conflruit , cüm divitias congerit ;

lH.,»

Giüsfuos,videre, & cognoícere fubditos:

eatenus igivur aurum coacervat , ut cacu-

& detractum à fe velum in vultum inijcere

tientes talpas:, .exoculatos vefpertiliones in

fubje&or um , quorum obedientia , f;wt«,-de-

terram pronus ; feu terrz adharefcens ado-

cet,caca effecG oculatiffimum fieret Princi-

ret. |Talpa animaleít , ait S- Hieronymus

. pis imperium , cujusfymbolum dederunt a-

oculis deftitutum;, quod femper terram fo-

| '.Apoc'. &

nimalia,:llà quz defcribunturi Joanne plena

dit , humümque egerit , ut radices tübter co-

( 16

oculis, — Et n sedso fedis,64 in circuitu fedis

medat plantarum , quibus propterea , vel

quatuor animalsa plena oculss ante , & retró.

. Bo

maximénoxium eft: cacitate igitur turpiter

1724-0

In mediothroni, ubi Imperator fedet,

laborat , quitetram fodit , ut ijs pingucfcat,

plena funt oculis,quia hi non procul debent à

qua fub terra gignuntur;cujusmodi funt me-

throno abeffe; utinam Principum Admini-

talla auri , & argenti: induit igitur avarus

ftri pleni forent oculis , & manibus care-

naturam talpz , quatenus cacus ad zquita«

rent , vel oculos aperirent , & rnanus claude-

tem , radices. eradit familiarum foenus exi«

Tent , quàm felicius Regnis profpicerent , &

gendo*, G&ipcautorum adoleícentum patri»

parciüs domos pauperum expilarent! Sed

monium occulté. vorando , eá tamen fraude,

pleriimque qui Argosacturi, deberent pleni

P

ut pompam foliorufn exteriis luxuriantium

effe oculis, pleni funt manibus , & oculis va-

relinquat indemnem , radices veró confum-

€ui j ut Briarei,non Argi fabulam in medi.

met; ut inde fubiti fequantur. florentium

um,producant, Vel/íi manibus abundanz ,

--

.. plantarum cafus , & familiatum everfiones,

0./&4 7. '2«'.9.

- utinam non palparent , ut aureailla (im la£-

" quia comederunt alieni robur ejus, CF nefcivit,

ra, que mangs habentia minimé palpabant ;

Quéd veró avari dicantur talpas adora-

126»

fedavati quamvis duro pleni , argento onue

re , ad id adítruendum innata adigit avari

fü adhuc divítiarum inhiant incrementis , ut

propeníto ad terram jugiterifodiendam, ad

rerorqueatur in ipfos illud Iíaiz,

Repleta

| Cap. 2, -v

" novos thefauros quarendos , &€ congerendos,

Z*

eff terra argento , & auro , €9 non eft. finse

ad vegetabilium radices altiüs in terram actas

tbe[auporum ejus , quia ut pulchré S. Hiero.

devorandas;' fed quód etiam vefpertiliones

nymus t-femper avarus eget, 6 nonell faiis

afferantur avari colere non modica oriri dit-

zbefaurorum ejus , non

quia thefauri fuisnon

claudantür limitibus ;

ficultas videtur , cüm vefpertilio non terrze

fuis.non. citcum-

ima penetret , fed furfum aliger aéreos dif-

Ícribantur terminis , fed quia poffidentium

curratcampos, — Verüm corruit difficultas,(i

animus non impletur, fitque avaritia inex«

indolem penfemus vcfpettilionis : fiquidem

-.äd,-Roman.

plebilis; hincquotidie experimur impleri "

vefpertilio, ait IS. Hieronymus ; licét videa-

uod Apoftolus redarguit : Qui pradicas nom

Incap.2»

2-

tur volitare , animal eft lucifugum , quod

/

urandumfurara. | Furem]udicem arguit ;

«3 J(qtg.

:folem mon patitur,' nequepropterea &

qui fententiam promens propriz confulit a«

- Tuis exitforaminibus,nifi poft folis occafum ,

varitiz , finítqueauro corrumpi , & flectis

uf 4.

.. & cum nox atra aérem occupat : quodava-

qui adamante deberet ad «quitatem tuerns

tOS, & fcneratores exprimit ; videntur hi

damefíefirmior, . Et D,Hieronymus legem

'auri nitorem odiffe , cum congeftas divitias

improbat repctundarum , quà in quaftores

fepeliant claufis in arcis , & ipfi fordefcant in

rapacesà Judicibus fententia ferebatur ,ut ab

caligine turpis parfimoniz,

li, qui repetebant , mercedem reciperent.

Sunt tamen , qui & divitijsaffluunt, &

127.

Utinam interdum Judices, qui furem addi-

auro inhiant , eóque fimul fuperbiunt; fed vz

cunt patibulo; rapinis ip(i non exundarent,

ipfis, ait Ifaias. Q siz dies Domini exercitutm

ltaeít , una avarítia radix e(t malorum om-

qu;ö.z. värf ;

fuper omnem excelfum fuperbum z ia e(tavas

N

nium , Repleta efl terra 4rgentb » G auro ,hoc

rorum fupcjrbiam depreífam vulc Deus , cum

€ft, replera eít terra idolis avatiti

&, UL cx

Verani de Affeciibus Tem. L,

cert-;lm fit , nullum (celus in die illa Domini

z

exe

92

- Differtatio 11I.

exercituum abïturüm—impunitum;&tüm cer,

aurum, acfanguinem Gtiunt-: verüm militís

1;[;

licare vi«

nomen non promeréntur , qui fpe pugnant

turm fit, avaros fe pluribus alijsimp

tijs * an non reliqua avarorum fcelera impu-

rapine, & fordida cupiditate auri enervant

ferri fortitudinem ; & fplendidam devenu-

nita Deusdimittet ? nequaquam id erit., fed

folius meminit fuperbiz in avaro, quia avari»

ftant militis nomenclationem,

Is miles, qui

tia, & fuperbia putidz funt geminz illa ra«

ferrum flringit , non qui auro adílringitur ;

dices , & quibus ;turpiffima queque emer-

ideo Medos felegit Deus ad fubvertendam

unt vitia, excisá autem radice neceffe eft, &

Babylonem, ait perlfaiam. —Ecee ego [ufci*

Cap. 13:

rami cadant, ac folia; exficcato fontearefcunt

tabo fuper eos Medos ,qui argentum non que-

raAnt , nec aurum velint.,

Medos accivit ad

rivuli, fublato fundamento cotruit a difici-

um. Sedfidivites avari radices altiüs in ter-

fubverfionem Babylonis , hoc eft, homines

ramagunt,

fimiülque fuperbiunt, quenam ar.

inimicos argenti , alienósque ab auro delegit

Deusad fubvertendam Babilonem , quia au-

bores verum avarorum

fymbolü erunt nobis

daturz? líaias gcminam nobis indicat arbo-

ro non inhiantes validiores funt ferro mu*

nitis : non enim mundum vincit ferro;qui fe

rem,q

uercum fcilicet Baffam, & Cedrum Li«

bani ; ait Prop

heta de avaris fimul fuperbien-

ab auro finit vinci, nimis delicatus eft miles;

CAp.* , "ver[.

Jd3.

tibus , ac auro inhiantibus : Er fap er omnes

nimis imbecillis , quiauro vincitur , qui ar-

gentofuperatur. Non delegit Deus ad fub-

Cedros. Libani [ublimes , & eretias , & fuper

omnes quercus Ba[Jam

L

Sed cur avari parian-

verfionem Babylonis milites aurum fitientes;

?quia quercus vel pror-

quia poculum aureum , quo mulier Babylo-

tur quercubus Baffam

fus fterilefcunt , vel fi fructu

s ediderint , fru-

nica propinat hominibus ,promptiüs milites

aurum fitientes ad fua vota flexiffet , ac fub-

&us (unt porcorum , hoceft gregi porcorum

faginando aptiores , quàm hominibus refi-

jugáffet: re&té igitur ad Babylonem (ubver-

tendam Deus exercituum Medos delegit $

ciendis idonei.,

| 128.

Legimus ex quercu fuifle olim coronas

qui alieni ab auro proximiüs accederent ad

triumphum.

compaélas , quia ezdem arbores, qua fues

Non tamen be

lli duces, & milites , qui

13e.

pafcunt; etiam duces coronant;ut inde conij-

ciamus , quantá laboret ignominià avatorum

ferroad aurum viam fibi aperiunt expilantes

domos civium , acmapalia rufticorum, dite»

fuperbia , cum illius fe arbotis fronde coro»

net , cujus fuesfructu vixfaginantur. Recté

Ícunt ipfi ; cum morisfit, ut in bello capta

reduce aureo faculo feruntur homines glan-

prodigantur , non retineantur ; & plerümq;

de vi&itáffe; cüm homines , quos avaritia

belli duces , ac Prafecti exercitüs milites de-

nudant , quos veftire debuerant. Idq; videtur

pulfac, vix diffimiles à fuibus habeantur , ea-

démque propterea faginentur arbore : quá

innuerelíaias, Nwdabitur alveu rivi à fon.

19

fibiavari confulunt, qui cum Tan-

£e fuo, quid infolentiüs, quàm rivum exficcati , ; 2,

perperam

taloin profluente itafitiunt, ut vel inaureo

Íuoà fonte : & rivulos latices fuos fcaturigini

fuppeditare? Prafeclos id refpicit equé mi-

fzculo , inter arcas auro oppletas ; fcrinia

emmis tedundantia , vitam gerant porcis

litam , ac fubditorum cujusvis conditionis

cavendum ijsdem eft, neavaritiz morbo la-

j

aud degenerem : quamvis noftra atas ferrea

dicatur abavaris,tamen tota migravit in aurü;

borantes , extorqueagt à fibi fubjedis, quod

T

ut in rediviva hac aurea atate fuilles &erent

ijsdem conferendum effet. Quod improban-

homines fordeícentes in coeno avaritiz. Eo-

dum,vel maximé foret in Pralatis ecclefia(ti«

rum veró fuperbia per cedros Libani fubli-

cis, qui reliquo coetui clericorum praficiun-

tur , & quorum propterea munus eft pafcere

mes nobis exprimitur , quia vindicis Dei ju-

ftitia zqué quercum, ac cedrum eradicat ; ne-

dominicum gregem ; cüm enim Chriftus in-

(tatem, neq;

terrogáífec Petrü, an eum diligeret ? repofuit

que cedro parcit ob auream venu

quercum negligit,quia fues pafcat; fed utram-

poítea Chriftus, pa/ce oves meas,non dixit;ut

Paítor pafceretur ab agnis, fed ut agnià Pa«

que arborem punit, & evellit, — Nec mirum

| Cdp, 4)

fi quercum zque, ac cedrum eradicet Deus,;

flore. Agni utpote atate tenelli, nec lac,

cum ambz arbores fublimes fint, € foliorum

nec lanamn proferunt ; imó lacte indigent,quia

lacnon prabent, Utinam non effent paftores,

pompáad venuftatem etiam luxurient, quia

tametíi in utráque arbore celfitudo pulchri-

qui ab agnis fanguiné elicerent ,nonlacemul-

tüdinem fibi conciliet , & pulchritudo altitu-

gerent.Quidni ditefcunt alieno auroPrefedti,

dini confeederetut; avarorum tamen fuper-

quiq; alijs prefunt fitientes fubjectorum au-

rum , quod tamen , cüm exhauriunt , ve«»

biam , & avaros in fublimi dignitatenon pae

titur Deus , proinde utramque. arborem , &

nenum ipfi hauriunt. Felicitas eft hec , fed

mifera,ita inauro bibere , ut venenum ebibae.

quercum Baffam , & cedrum Libani radicitüs

divellit.

1

tur , quis eredat;Reges, & Principes venenum

NonindieDom

ini tantüm conterbntur,

bibere in auro fubditorum? & tamenà vero id

129.

qui auro inhiantes,divitijs acervandis toti

nec latum unguem diftat,fi injuftis graventut .

fubditi exa&tionibus: coronam tunc fibi Prine

fuerunt; verüm etiam, cum opes congerunt,

opibus à Deo avari deítituuntur.

Irruens

cipes conficiunt auro fubditorum nitentes;

.. bellum uná horádifperfit , qua folicitudines,

fed tot experiuntur incorde fpinas,tot con-

& labores plurium annorum congefferunt ,

trahunt noxas , quot in capite fulgent gerp-

quiaavaritia etiam milites inficit , quiequé

ma.

. Sunt

Affectus in divitias plurimum adfert difpendij,nilq; compendij. 93

Sunt qui auro affluentes äneno in fub-

tidem perpetua folicitudine cuftodierat, id;-

131,

lime attolluntur, fed follis inftar luforii, ut

que videtur Ifaias predixiffe inquiens: Z4»c

QP. FO

i&tu allidantur graviore, lapfüque perniciori;

dividentur (polia predarum multarum: clau-

quó pulfu, repulfüque detineantur fublimes;

di diripient rapinam, — Omnestunc expediti,

& tamdiu perfeverent verberati, quamdiu

& celeres funt ad predam, caci ipfi vident ,

fublimes attolluntur: non eíl hac avaro-

claudi ambulant,furdi audiunt ; fi quid ob-

rum fublimitas iisdem honor, & dignitas,fed

viumrapinis pateat, etiam claudi recté ad

au

ludus; perara inflati vento ad aliorum ípe-

non rectaaccedunt ;; & utroque crure pra«

élaculum, & jocum in fublime efferuntur;

pediti, etiam Regiam Davidis frequentant ,

ut eo inféliciores pulfentur , & torquean-

ut inde aliquid a(portent. Avaritiz qui mot«

tur, quó fublimes hac, illácque percuffi di-

bo laborant ad ford

trahuntur.

-

ida quaque , & turpía

3

Ícurrunt ; donecinterram deducti,ibi motu

juovis deftituti emoriantur,

V z Ecclefia-

Nulla fuit gens profufior Hebrzá , ut

135«

rum Pralatis , fi ita in fublime attolluntur

liquet in Abrahami hofpitalitate, Ifaaci mu-

álieno auro. fplendentes ; hi enim pompas

nere , Jacobi fupelle&tile: fed poft quam E-

fuas in opprobrium vertunt , & cum vehun-

gyptum expilavit , poftquam avaritià ccepit

tur ipfi aureis effedis, Chriftum calcant ; cum

intus fordefcere , adeo tenax effe&la eít ,. ut

parietes ferico " & auro fulgente vetiu

hts

nonnifi ufuris pafceretur ; fordibiüsque fce-

Chrifti corpus denudant; cum achate ; &

diffimz mercature ; Gaurum fitiret, feu die

fmaragdo digitos coronant , Chrifli caput

vitiis inhiaret, quibus congeítis fitis magis

fpinis cingunt; cum luxu delectantur in e»

acueretur, acriusque torqueretur, Bibunt

pulis, Chritti famem in fuis pauperibus acu-

avaridivitias , Gt(itim minimé extingunt ;

unt; & (ublimitas hzc virtute vacua in Op-

Hydropicis pares, ut ait Caffiodorus de azi-

probrium cedit domás Dei,

Certé qui hoc

citia,inquiens; Hydropici more,qui plus bi-

vano faftu intumeícunt, Neronianá potiüs

bendo, plus fitit , pecunia cupiduas ex multi-

fuperbiunt pompá , quàm Apoftolicà fplen-

plicatione grandefcit.

Cathiodoro fuffra.

deant religione ; cüm legamus projeciífe

InPaneg,

n

gatur Paccatus, Ut egrorum [itim potus ac-

Tbeodos,

quidem fideles aurum ad pedes Apoftolo-

cendit,ut ignis arentibus nem obruitur.fcd au-

rum, non vero manibus tradidiffe eorun-

getur s ita coatie publica egeflate divitie a-

dem; fordeícere in pulvere potuit aurum

viditatem jejune mentis acuebant,

Sitiunt

propé pedes Apoftolorum, non in eorum

avari auro inhiantes, divitias, quas ebibant,

ianibus fulgere : qui Chriftum fequuntur

quibus non fecus ac vino madidi inebriantur,

auro non coronantur, fed fpinis cinguntur:

ac mifere lumenextinguunt rationis, quia ut

decet enim, membra fub capite fpinis coro-

notat Ifidorus Pelufiora.

Et fi temulentia

L

NU

)2

nato, dumetis conflipari , ut dolores capitis

eorum , qui vini, & pecuniarum rabie tenen-

4

*

leniantut tránsfufi in membra.

Nonvocanes

tur, fpecies diverfa eft ( altera enim à vino;

tur qui Ecclefiis praficiuntur ad infulas au-

altera à pecuniis proficifcitur ) effe&tus ta.-

ro, gemmisque fulgentes, fed ad fpinas inti-

men fimilis eít , quia utriqueeodem modoà

miüs pungentes.-

turpi ; & abfurda cupiditate fubacti funt ;

132,

Redarguendifunt etiam qui avaritiz z«

fiquidem & qui vini aviduseft ; quó plures

gritudine laborantes propria negligunt in

calices exhauferit, eó plures appetit ; & qui

fibi concreditis Ecclefiis munia obire,ut pro-

pecuniarum amore tenetur , quó plus colle-

Q'E

prijs vel commodis ftudeant , vel acervandis

gerit, eó magis cupiditatis fornacem accen-

divitijs omne impendant ftudium ; hi enim

dic; & Sanctus Leo hancin Juda ebrietatem

tentantur à concupifcentiis fuis abítracti , &

detexit, quia avaritiz infaniá miferé infe-

L od Eu

illecti,& nonnifi terrena (apiunt, Verüm per-

&us: ait de paffione Domini; Hoe perfidus Serm,, s;

inde fibi indulgent, ficut fomnians efuriens

judas inebritatus veneno, dum fitit. lucrum,

bibit &comedit,;aitlfaiasPropheta,comedunt

Cap. zpf

pervenit ad laqueum ,| aurum fitit avarus,

quidem lauté avari,& falerna generofiora bi-

fed cumauro venenum bibit , & tamdiu fitit,

bunt, fpumantes calíces ex(iccant ; fed inftar

quamdiu bibit, ut Tantalea fit fitis, quá tor-

fomniantium , qui expergefacli ventre va-

quentur avari: licét adfint auri fluenta adhuc

OUU WE ATa I a a p

cuo fe deprehendunt.

Poteít quidem cor.

torqueri nondefinunt , quia fitire non cef-

pus onerari eícis temporalibus, repleri bonis

fant, quienim aurum fitiunt, aurum quidem

fenfuum, affici deliciis; fed anima virtutibus

aflequi poffunt, non fitis extinCtionem con-

vacua, inanitate laborat , & id clariuüs co-

fequi. Hinc Petrus Blefen(is, Quidam mo-

Epiff, Yv

gnofcunt , cum é fomno expergefiunt , feu

re Lantalico in aquis fitiunt , dum inter opu«

cum Libitina oftium pulfat, & lethales vocat

lentias inediá fe affigunt. — Mari pares dixe-

ad Manes , tunc cum incipiant indormire in

ris avaros: licetflumina omnia mare bibat,

morte, evigilant ad mortalis hujus vitz -

non tamen expletur, nec fitim, quam nativa

rumnas,liquidóque cognofcunt nullá fagina-

falíedo acuit, extinguit: opes ebibit avarus;

tàm virtute animam , fed omni deftitutam

divitias forbet , non tamen inde expletur,

bono, &prorfusvacuam. — Quid quód bo-

quia ut S. Nilus de avaritia ait: Nec paulri-

Orat, $,

nis affluxerint temporalibus ? Nil ipfis pro-

tudine fluminum mare, nec divitiarum copiá

funt coacervate divitie , & alieni rapiunt,

avari auimus expletur,

qua avarus pluribus annis congeflerat;X to.

M 3

| Noxia

94

Diffetatio IIL-

-

Noxía eft EflïamþRelïgirofïs pedloribus

2

turit urticas , gïgnïtqüe tribulos,. StReh-

inexplebilis divitiarum cupido , & congeftz

gioforum ccenobia divitijs affluunt; impen-

divitiz facra itidem clau(lra, ac. ceenobia in

fiüs tunc Coenobitz propriis fludent com-

di[crimina trahunt : quia in naufragium (em-

modis, G ob nimiam opulentiam , bono-

per prona eít avaritia, auri, argentique gra«-

rümque temporalium copiam rete difrürm-

vata ponderibus : an non Princepsipfe Apo-

pitur religiofz di(ciplinz.

Hinc 'Peteus

ftolorum pené cum fociis a'ftuantibus flucti-

conclusá pifeium multitudine ftatim .alloz , *

bus forbetur ob nimiam pifciü captam mul-

quens Magiftrum fuum dixit : Exi 4 »ie Do- T. emp. s

titudinem? Ea eít auri natura,ut fuo alliciat

i. quia bomo peccator fusa , tunc coee

nitore, fed eb graviore premit onere, quó

pit fe peccatorem fateri, cüm.fe novit bonis

catera inferiora metalla antecellit; cümque

temporalibus afflaentem. Sed cur/Chriftus

fuo pondere deorfum trahat in. hac fluctu-

Simonem, Joannem, & Jacobum ,' quos ad

ante vita faciliüs ad naufragium pertrahit ;

Apoftolicam paupertatem erat vocaturuss

idque cüm cognofceret, oculatiffimus Crates

affluere voluit tantà pifcium multitudine ,

Thebanus opes demerfit in mare , ne ab

feu bonorum temporalium copià, quáte-

ipfis mergeretur; obruit enim copia bono-

morari potiüs poterant ab Apoftolatu, quàrm

rum temporalium; fiquidem prz multitu-

ad Chrifti difcipulatum trahi ? / Scité voluit

Ls cap, 5Q

dine przdz Petrirete rumpebatur. — Rgzipe-

Magifter Chriftusfuos mox difcipulos bonis

batur autem. vete eorum , && aunuerunt fo-

abundaré temporalibus, quia nimirum hac

h

€t5, qui erant in alia navi, ut ventrent j &5

'€üm poffidentür curas,folicitudines pariunt,

Et venerunt , & im-

!6 adyrvarent, eos.

quibus;sorundem 'Poffeffores tedio. etiam

pleverunt. ambas naviculas , ita .ut, pene

afficiuntur , cüm nil: magis. ('tgmpö'*xïa;ii'unt'

zergerenttüg , tunc fübmerfionis, & nau-

faftidium pariat, quàm eorundem copiá:

fragij peticulum imminebat , cüm navis co-

plerumque abfentibus bonis inhiamus , cu-

pia bonorum temporalium plena fuit, Quid

pimüsque przíentia; qua tamen fi poffide-

ni etiam caffes religiofz diícipline inter-

antur nohis potiüs funt contemptui , quànt.

dum bonorum affluentia diffuit ; & càm di-

&(timationi ; opum defiderium tenaciüs no-

vitiz affluunt in coenobijs, tunc hac peri-

bis hzret , quàm ufus, fórtiüsque earum

geN

clitantur.

An non rete' difrumpitur ob

privatio nos.allicit, quàm fatiet poffeffio z

divitiarum abundantiam ?. copia frugum

nifi Chrifti Difcipuli experimento depre-

horreainterdum deflruit; premuntur enim,

hendiffent , quàm futilis fit, quàm inanis Ea

& vitium contrahunt, quo lap(ui fiunt pro»

imó & noxia omnis copia , quz etiam rete

ximiora.

diffolveret ; fortáffis defiderio abíentem co«

Etiam arbores, qnó

| fruä-ibus-fu"nt' ;di-

piam ad fe vocátfent ; & facilé potuiffent fe

tiores, eófuis inhumum proniores curvan«-

à Magiítro avocaré, — Poflquam veró nove-

tur ramis , & plerumque difrupti vi ponde-

tunt ambas naviculas effe' naufragio proxi-

zisàreliquis arboris ramis divelluntur. Quó

miotes, cum bonis tem.pora'libngppferen-'

plures etiam coclum vapores in fublime at«

tur; turic abjecerunt. omnia, & abdicata

trahit, eóceleriüs eosdem demittit, vel con-

pifcandi cupiditate, quá obrui poterant,non

cretosin grandinem, vel cuffos in fulmina;

fatiari; imó mergi, non impleri, fecuti funt

t

vel accenfos in fulgura , aut eliquatos. in

Chriftum , & càm primüm' fuerit Petrus

imbrem, conílipatosin nivem.

Noxia eft

pifcium captor , factus eft hominum pifca-

jfibi copia, ut & injuriofa fertilitas,quó enim

tur. Timeret cum Petro quisque, fi fciret,

bona tem p-o:a'lig non opes ciï*e";;(gd laqueos:

tellus eft -pinguior , €o uberiores.fibi parf

!

*

D

»

4

/

34

"

f 3

l .,,xx..

N

Df

Y

L

o d

-

,«7

ïlï

Y

W

s.

W

;A- ,IA '.

i

.

"i.

"E

Wi

;;);

T

À

N

ia

&

Xx&xxæ

i

245

.

uN

d

ao

.;'!

-1

ï

NU PT

N-

RUE

l2

g 53* 7

L

W

la'

R

Ixiw«

np

Lu:, DA

J

T

SS

LA

vera Ia

K

s

f

v*

49

1 -ll

a

u

x

;

E

e7

Iv.

P

ab

)

-

C

D*

:

'ä'('ï"iz.

pup

e

s

SAG

J ATE

a

f

)

2

:

;

N

d

A

aT

:d(rl

N

—ä

'EB

.I,

«

',/;/

x d .'»-' »

57

i,u d

C

U

Y

Z

A

d

Y

a

SS

263

;

. A

Y )

&

ecy

-a

LA

Y

5 DIS; | n

;

H

[]

;

B£! (9;) ää

. DISSERTATIO IV. .

*

Lie. s x :

bt

Pungitur Ambitio, ut c

J

us tumor detu.

mcat ; ac infolefcens in honores, ac digni-

rates affcctus non ampulletur,fed expungatur,

-

S. I.

"h dcpmwt Appetitores , Quorum

&

Ifaw glorie ambitio fu

| 4

pe??ahz,; ngfi s

exm—tmngk,/ pertiæaciter urit,

ie

Fa d-

?

- .

7 On divitijs tantüm inhi-

monis in vertice tempïï, non tamen ut ibi fla-

g

E

2

ant homines, fed etiam

,;

2

ret, fed ut praceps deorfum ageretur ; quia

honoresambiunt, qui-

plerumque qui eminentiores ambiunt in Ec-

|

i

bus auram popularem

clefia dignitates lapfu graviore in ima detru-

X

ï

expifcantur, Camaxle-

duntur profundiora.

Hinc Simeon plenus

A

-ï

,

onti haud diffimiles ,

SS

N

i

&tate, & fpiritu fancto non fupra templum,

i

E

cüm inani paícantur

non fupra pinnaculum ejusdem , fed tantüm

aurá. Implent mentem

intemplo puerum JESUM meruit in. ulnis

magniscogitationibus, qua propriá inanita-

fuis fufcipere; quia Deum non rumidi alta

te vacuitatem produnt judicij.

Gloriantur

petentes, & inflato fpiritu (urfum niténtes

varia rerum occultarum fcientià, cüm nec

inveniunt ; fed humil

Socrate fint doctiores, nec feptem decanta«

imis detinentur,

e5, qui vero fpiritu in

x

Ambitio ad Dei nom

1

tis Gratiz Sapientibus fuppáres, qui tripo-

en poteülquidem ;

*

dem Delphici. Apollinis juffu fapientiffimo

pertingere, imó G attingere, non verb ipfum

deitinatum ad fe, 'inguli ad alios transmife-

Deum: &quidem nomen Dei non in fubli-

runt,

Tumor e(t, quemambitio prodit,fed

mibus humanarum dignitatum faítigiis, fed

plenus vacuitate; imà non folam fecum in-

in humilibus pannofe fervitutis, Si enim vol-

anitatem trahit; veróm äürgefeit, ut ftactim

vas Romanum Cathalogum ibi civibus Beth-

detumefcat; vehitur in (ublime; ut lapíu gra-

lehemiticis accenfetuz filius Dei : qui fe hue

viore adima detrudatur.

miliavic , factus obediens usque ad mortem:

Ambitionis ufusarietetartareus ho (tis

proprium eft munus famuli obedire,& obfe-

Chriftum oppugnaturus , vel fupra templi

qui, & Chriíti obedientia non magis floruit

pinnaculum , vel in montis editiori faftigio

in cruce, quàm in cunabulis; nafcienim vo-

ä

eum aggreffus eíl, oftendens bona tempora-

luit cum ex imperio Cafíaris Virgo Mater ad.

lia, quz fponderet, (i cadens cultum ei ex-

Davidicam proficifceretur civitatem , & qui

hiberet, quia in altum evectos promptiüs

moriendo patri obedivit, nafcendo Impera-

tori (e fuhdidit.

doemon aggreditur, expugnaturus, & in ima

Imó ut ait Chryfologus

deje&urus; ut inde difcamus, altiora non am-

de Jacob 4vre didicit obedire, quam tivere ? Sevm. .

ii n b a - o i

bire, fed in imis detineri: tumidus eft, &

etenim claufus in utero virginis iter arripuit

inanis fpiritus, quialtiora petit: qui pluri-

g

imperatum, ut priüs paréret , quàm eum mae

mum habet fpiritüs foliditatis , non (upra

ter pateret, & priüs voluit fubditum fe fa-

templumevehitur, fed templum ingreditur

teri Augufto, cum voluerit & ipfe cathalogo

Et ventt in [piritu in templum hoc eít, vene«

infcribi, in quo fubditi omnes Romani Im-

rat Simeonin Ípiritu, nonut in fublime eri

perij cenfebantur: nimirum oscafionem in

geretur, fedin templum vero ac probato fpi-

lucem prodeundi na&tus eít, cum natus occa--

ritu ingrederetur: quienim ftacui ambiunt

fioni obviaret profitendife fervum Principis

fupra pinnaculum templi; non ducuntur vero

Romani: quàm immodicé turgere , ac intu-

fpiritu , fed trahunturà Lucifero. . Nec

meícere potuit tunc Roma : qua fuos inter

Chri(tus legitür fuiffe fupra templum , ni(i

populos vectigalem etiam cenfuit, Deum ?.

eó à deemone translatus ex deferti folitudi.

fub Augufto enim Cafare univerfus orbis

ne: ut inde doceamur à deferto ad templi

deícriptus fuit; quafi regnandi libidini non

pinnaculum fufpe&tum femper effe tran(i-

fatis fuiffet corpora poffidere fubditorum ,

tum ; hoc eft à jejunio eremi ad lautitiem

nifi G eorundem nomina fibi vendicaret , ut

dignitatis Ecclefiaftice ; ab umbris folitudi-

ne nomen ipfum immuneà Romana effetcu-

nis ad fplendores infularum inter frequentias

piditate, qua (cüm non licuiffet alia ratio-

hominum, S:et;; quidem Chriftus ope dos-

m fcribente

ge) fi nonferreovinculo, falte

«alamo

H

a

d

*

A

E

906

Differtatio 1V,

T

L

E

p2

«

D

calamo libertatem ipfis etiam nominibuseris —— Mons veró humiliatus , aC d;preffus, cum

. puit, qua necíyllabam poterant ampliüs a»

Epulo dejectus fuit in tormenta apud tartae

lió transferre, vel abjicere ; & cüm non pof-

ra. Non exhauritur mons, non penitus de-

"fet ambitio Cafarisnomina ipfa in carcerem

letur, nec redigitur in nihilum, fed depri-

detrudere, voluit ea alligari in libris; quia

mitur ejus faftigium, humiliatur celfitudo ;

ubi faftus, & ambitioimperat, etiam ipfa no-

quia honorum ambitiofa fiti qui laborant,

mina, & titulos fibi fubjicit: gaudet enim

humili;abjectóque famulitio allaborant. Ne«

ambitio titulis ampullatis, & nominibus,

que defunt in aulis prafertim principum,qui

7.

qua cüm exprimuntur folum aérem verbe-

onerof[z fervituti terga incuruant fpe vanida

rant, & cum aére deferuntur,

illeti, fore ut tandem ad concupitum ho-

4

Ut autem Chriftushec tumida nomie

noris gradum fint provehendi.

Ad hanc-

na in purpura, vel fceptto damnaret , nafci

fitim honoris, explendam pluribus fe fubji-

. ^voluit in przfepio, pannísque involvi; ut

ciunt heris , abjiciüntque fervis , vel ipfa

pudore fuffunderentur homines ambientes

venerantur aulz mancipia, colüntque abje-

in fenatu veftiripurpuráà, cüm Deum vide-

éliores ancillas ; (curras audiunt , ut ali-

: : E

ant pannofum,feminudum in prafepio , &

quando ipfi exaudiantur, zzgue unus ab illis

1

erubefcerent pracelfa palatia ; cum luna cere

numeretur bonoris aunus (ait Seneca debré-

tantia , divino fole accubante in flabulo. Fie

vitate vita?) Omnes conterunt annos; omnes €« .

lium Dei celorum Regem non fclüm palae

impendunt vite dies ; idque totum proprer

tia excluferunt nafciturum , fed etiam ur-

unius anni volaticum gaudium, ut loquitur

Humanio-

Lib,de poenit,

bes ejeceruntcruci affigendum.

Tertullianus, Laborant, torquentürque diu,

res certé hominibus fe prodiderunt fere

noclique, qui honores fitiunt,ut per im pen-

cap. uit,

cüm proprioin ítabulo admiferint , quem

Íos labores ad dignitates viam fibi fternantz

nullüs civium voluit recipere hofpitio, Na-

fed improbi laboris fructus, fi colligatur ,

Íci voluit inimo, & obícuro loco, ut vel é

adeó efít modicusut nonnifi ad breviffimum

.cathedra cunarum nos edoceret humilita-

tempus -guílari poffüt; cum ineluclabile

tem, Naícitur extra urbem, quiaFlos Jeffe

fatum non finat diu preguílari: modica igi-

nonin plateis, vicisque urbium , fed foris

tur, vel prorfus nulla tot exantlatis labori-

-in agro extra hominum frequentias reperi-

bus, praftitis obfequiis, exhibito ,famuli-

tur.

Non floret in civitate flos campi, quia

tio fupereft remuneratio,quia ambitiofa ho-

ibi difcerpitur , dilaniatur..

Vernat extra

norum fiti laborantes, nonnifi perituris alla-

s

urbem, viret in fceno , irrigatur lachrymis,

borant,

Confüultiàs Betzellaus ultro fibi obla«

adole(cit in fpinis,glifcit inpalleis, — Ita eft

6,

non in palatijs Principum, non in. frequen-

tas ampliffimas dignitates fuadenti amico, ut

E

tijs ubium, nonin cceetu hominum inveni-

acceptaret repofuit Ocfogenarzus um bodie,

tur Chriftus, fed extra urbem procul ab ho«

non indigeo bac vicifftudine , nimirumine

minibus : extra civitatem invenitur à Magis;

ter vitz, mortisque confinia conflituto , fu-

ut vel ipfi Reges ament feceffus , fintque fub.

bire alternantis fortunz vices, ac promoveri

inde folitarij, ut fibi vacent, ac propriz fa.

ad fuprema dignitatum faítigia,mox lapfuro

luti confulant.

Intemplo reperitur à Ma-

in fepulchrum infanireeft.. Ambitionis pru-

tre, quia inter orandum, non inter confabu-

ritus fi florentem titillat juventam, rugofam

landum invenitur Deus.

Non reperitur à

non decet fenectam pulíare; quia ubi ambie

Íponíain plateis civitatis,neque in vicis; ut

tio floret, ibi germinant fpinz, & animi ex-

diícant virgines domi immorari, cüm fi va-

ulat tranquillitas : parámque prodeft ver-

gentur extra domum pallio fpolientur pu-

genti mox ad vitz occafum in trino benefici

.. doris, & quem quzrebant fponfum, minimé

Jevisíol oriens, ^Quiigitur montis ambir

invenientes, eum amittant florem, qui femel

celfitudinem, inima neceff? efldeprimatur ;

perditus, nullo fit ampliüs pretio venalis,

proinde minimé confultum efl,ut vallis cacu-

Ambitio, qua in fublime nititur adima

men montis concupifcat ? quia tametfi videa-

deprimitur; & humilitas, qua in imis gau-

|

tur montis faftigium celo propinquius, &

det detineri, ad fublimia elevatur; hinc eít,

quafi lunz conterminum , in ima tamen to»

Luty3.

tum cacumen detruditur.

quód apudLucam legitur: Omn valli im-

Felices valles,

plebitur, & omnis 1:ons, €& colla bumiliabi-

qua lapfui minim& obnoxiz uberiüs à coelo

L

£ur, Sed qua rerum humanarum cataítro-

rigantur; quin & imbres , quos montium

. phe, fi ima furfum eriguntur, & fublimia

cacuminarecipiunt,transmittuntur in valles,

deorfum deprimuntur , fi valles excrefcunt

Ambitione, qui intumefcunt 5 ut ad curules

in montes; & colles deprimuntur in valles?

evehantur , integrum profligant patrimo.

- hi fiquidem evacuantur, ut valles implean-

nium 3 congeftasà (uis majoribus gazas , vel

tur. Hz (unthominum vices, & prafer-

negligunt, vel prodigunt, quafi leviores fine

tim in aulis principum , in quibus plerum-

auri pondere ad celfitudinem promptiüs e-

que fordeicentes in pulvere eriguntur ad

vehantur concupiti honoris.

Plerique non

fublimiora minifteria; & potentes detur-

raró annuos etiam proventus, quos coémpta

bantur in Jutum.

Vallis impleta fuit, cum

dignitas fubminiítravit , impendunt, novis

Lazarus, cui fuit negatum implere ventrem

officiorum muneribus confequendis. An non

de micis, ad fiaum Abrahae evectus fuit :

montes hos dixeris,nihil in fe roris, nihilque

*

imbr i-,

st

| CarpïrurA&'&Qus in d(ïgnitate,s? utdetumeatambitio. 7

imbrium fervantes? totam prodigunt fub-

ncujus nobiliorem partem feu menten: corto-

flantiam, ut vanoturgeant vento ; quinimó

dit, ut non abs re D, Ambrofius ambitio-

non femel infelices chamaleontes auram de-

nem tinez contulerit: Erwc4 mentis eff atp- Inlac.cap.s.

pafcuntür, & corio exuuntur patrimonij ,

petentía dignitatum , quia (upplicio eft am-

nec tamen purpuram induunt, necchlamyde

bienti, hinc mellifluus Doctor exclamat: Q L/43 4»

. integuntur confulari , feque bonis omnibus

ambirio ambientium crux , nititur ambiuio 59^/id.

fpoliant, ut vaná fruantur aurá, quà nec nu-

in fublime, ut lapfu ruatgraviori: propinat

ditatis contegunt opprobrium.

in melle toxicum, ,& ambientium mentes .

7*

Pullulat & fluctuat in cor

de præfert'ïhl

funeftat etiam in emulorum certamine;quo-

.. Aulicorum , non tam aurea famz feges

rum celfitudinem fuam interpretatur depref-

quàin germinet pracelfa aurei cedri. arbor,

fionem, & eorum fplendores, ferales (ibi

'quz altiüs radices fuasapit;ut ad eminentio-

umbras. Gaudetambitio umbraticis potis-

n

ta protendatur." Verüm pracelíis hifce plan-

fimum promiffis illudere, & Tantalica [abo-

tis promptiüs fecuris adjicitur in excidium ;

rant fame qui celfitudini inhiantes, honores

&te, 9«

jam [ecuris ad radicem arboris po[ita eft, Ad

appetunt, & in iisdem delicias fitiunt, qui-

radicem jam eft fecuris pofita, ut mox lapfu-

bus tamen (i affluant, effluurít illze,

ra arbor fuam in humum deprimat celfitudi-

Nullus Euripus ambientis mente eft — $;

b fl

nem; quidni adhucin fublimia nitetur; cüm

turbulentior; excitat ambitio flu&tus decu-

jam immineat lapfus ?. Arborem fi ambitio-

manistumidiores , quibus ad naufragium

fum dixerisinverfam , à vero neclatum un-

ambientem impellit. Imó ut cecinit Juve- -

Ll -

guem errabis: cüm ad fublimia deberetho.

nalis -

4b ult,

mo eniti natus propter coelum, in coenum

4Effuat infelix angu/fo limine mun-

deprimitur, humique repit terrenis tan-

tüm inhians.

Verüm radici hujus arboris

"Talis fuit A!exadd?iMacedonïs ambitio, cuà

fecuris imminet , nec ictum bipenais potis

latitudo totius mundi angu(la videbatur, GC

eít declinare, licét luxuriante foliorum pom-

ita angu(tiis preffus , utaliis. conquirendis

pá glorietur injuventa: non enim fenio 3-

mundis inhiaret : fi hoc motbo non labo-

ruerat atbor, ad cujus radicem fecurim ap-

rüffet , fi fufpicionem elu(iffet ambitionis ,

poíitam dixit Lucas, quia tametíi nondum

certé innumeris hominum ftragibus non fü-

fenio aruetit, adhuc tamen imminuit eidem

neílàffet tot terrarum tractus

$

*

neque exe»

A

ferrum. Nec homines (enefcunt omnes, cüm

plendz fuz fitihumanum fanguinem fudif-

,, plures fuccidanturin florefuievi: quivana

fet, quó ebrius füneftiüs debacchari fuit au-

6,

turgent ambitionis aurá promptiüs fuos dies

fus.

In id confilii ambitionis (timulus Ma--

dimidiant, quia acrioribus torquentur cu-

cedonem rraxit, ut cum /Efopi cane neglecto.

ris; telliseít Abfolon, alijque fexcenti, qui

prafenti cibo inanem majorís umbram ca-

vana ampullantes ambitione, vel in ipfo ver-

ptaret: quiambitione turgent ardentiüs dif-

nantis juventz floree vivis abrepti fuerunt

fitis inhiant , & przfentia, que poffident.

flammis addicli.

Quàm veró praíto (it mi-

petinde ac excrementa fortunz , & ipfi pro-

ferentis Dei beneficientia inde conjiciamus ,

jiciunt ; ut honores fibi comparent , digni-

cüm ancequam plantam fecet, fecurim radici

tates emant, & inflar canis in fpem majoris

admovet arboris, ut faltem vicinitate fup-

panis, fed umbratilis , impatienter affur-

licii (uz foecunditatis recordetur , incipiát-

D

gant, ut ait Seneca Szc evenit nob : quid- Epift. 73«

que fructus dare, quz in tumido ambitionis

quid. expetlantibus fortuna projecit , id fine

radices agens probro laborat fterilitatis.

ulla voluptare dimittimus , fl'atim ad. vapi-

Quàm promptius fteriles he plantz foecun-

nam alterius ereili, &6 intentt, non atticif.

darentur , fi de propria monerentur fterili-

fat cothurnatus Stoicus , fed verum nos e«

ä

tate.

Verüm Principes inftar cceli. vix mi-

docet, quibus ambitionis ftimulo percitis

E

nis utuntur , fed (imul cum fulgetro fulmen

nullum eft temperamentum; incubamus e-

intorquent , cientque minarum f[lrepitum

nim famz, ut pertinaciüs hereamus fumo,

poftquam flragem edidere, Nec fterilefcens

U

cümque maturare famam ftudemus, fatuitate

vitiorum circumfepta dumetis Ninive;vepri-

laboramus, non enim quid aliud famam di--

2

bus (tipata fructum dediffet peenitentiz, nifi

xeris, quàm fumum plerumque lachrymas

YAmminentem juxta fe noviffet fecurim.

elicientem; & qui famam aucupantur nonnifi

8.

Radices ambitionis nif1 evellantur intet

vepres excrefcunt in arborem , mox fecuri

fumum enancifcuntur.'

profternendam: pullulantem in cordehono-

f. II.

rum cupiditatem , fplendidámque de fe ex-

iftimationem ambitiofus evellat, ut fecurim

Honores €9 dignitater umbratiles

declinet.

Ambitionis femina opprimamus,

! f'nt, fallunt quos alliciunt; pici u-

nifi velimus & nos opprimi.

Honorum il-

ram exbibent evanidamyac illufo-

lecebra vix nataincorde, Gtcurarum dume-

ridmo

ta nacla diícit cum iisdem flerilefcere, & fe-

curim contra fetrahere; ambitio fiquidem,

J1Ria duntaxat bona cor hominis viden.

cui ultro obviamus cor torquet, & mentem

tur poffe occupare, licét nunquam pe-

I

—

lancinat , & in hominem deíavit univerfum,

nitus explere; fi extra fummum bo-

num

Verani de Ajääïi&m Tom L

98

Differtatio IV.

num evagentur, nimirum utile,hone.dum,&

dam diflantia deleGlat, que ü cominis infpi»

deledlabile, que bona feor(im dehumani cor-

ciatur oculos offendit;movétque ftomachum:

dis certant poffeffione ,. & fi fimul confpis

rara fiquidem eítimago, quz cominüs intu-

H

rent, omnes ftatim ejus occupant. affectus,

enti non vilefcat , tametfi eminüs afpicienti

70

Ambitio veró nullum fecum advehens bo-

pulcherrimavideatur. Etiam Salomon deli-

num licét affe&tus ambientis rapiat, umbras

ciarum illecebris delinitus omnem in ijsdem

tantüm exhibet: honores fiquidem quibus in-

repofitam crediderart fuavitatem;. quibus ta«

hiat quamvis quemdam videantur fplendo-

men potitus faftidio illi fuerunt, earundem

tem prafeferre,fi tamen ijsdem detrahamus

Ícilicet deprehensà inanitate, ut eas vanitates

larvam,vanidz funt umbra,terrori potiüus in-

vanitatum dixerit. Quinimó etiam tartareus

cutiendo,quàm amori ciendo aptz: terrorem

hoftis vafer Chrifti oppugnator hac ufus eft

igitur incutit ambitio, ut ad ejus füugam mo-

picturà cum JEfum in przalti montis faltigie

neamur, quinimó quó prolixius incumbunt

um tran(tulit,ut eminüs terrarum regna cone

ä

ambientes laboriad honoris captandam um-

tuens eorum fuco illiceretur ; Zwxit illum

bram,eó inutiliüs defudant,cribróque aquam

Diabolus in montem excel[um , & offendit ll

hauriunt ; non enim umbram affequuntur,

omnia regna orbis terre in momento temporít Luc.a4,

qui honores fequuntur, cüàm umbra hos tan«

quàm liberalis eft mundus in fuarum digni-

tum fequatur, non pracedat,ut non poffint

tatum pompa exhibenda.V erüm oculis illudit

eam affequi, qui honores fequuntur ; umbra

fallaci fpectaculo,cüm ludit;oftendit fe colla-

fugientes fequitur, fequentes fugit, ut nun-

turum,cüm nunquamconferat : (iquidem o«

uám affequi poffit ab ijs,qui eam fequuntur.

ftendit illi omnia regna orbis terrz,quaz fpone

Plerique banc honoris umbram horruerunt,

deret; cum tamen nullus tali laboret demene

qui deinde ab hac illecti larvá fe illi mancipá-

tia.ut omniaaudeat fperare mundiregna, &

runt. Diguitas picturaeít, qua initio ru«

omnia fibi fubjicere terrarum imperia, potes

dis, vilis, ac informis; breviàcunctis in pre-

rat vaferrimus feductor oftendere, ac offerre,

tio habetur, Ambitioni famulantes magnis

omnia mundi regna , qua tamen conterre

cogitationibus meritem pingunt, qua tutiüs,

haud poterat.

ac utiliàs humilitatis penicillo delerentur, ne

Imó nonnifiin momento temporis regna

12.

mens ipsa aboleatur; quia nifi ambitionis

mundi oftendit,omnémque ambitionis fupel.

lineas deleamus,ftatim fuo denigramur peni-

lectilem perfunctorié exprompfit , ut inde

cillo. Evaambiens divinitatemà ferpente de-

conjiciamus quàm brevi (it duraturaregnorü

ceptajfore fperavit, ut fimilis effet Numini e«

poffeffio,cum tam brevi fpatio eorum magnie

vafura, ideóque cüm primüm permifit ambie

tudo oftendatur ; quis grandem dixerithujus

tionis lineas indeletas, fe ipfam delevit ab eo

fzculi fupellectilem, fi tota in ictu oculi per-

felicitatisflatu , in quoDeus eam condidit;

luftratur, fi tota breviffimo tempore percur-

quiarari funt, quiab honorum pictura non

ritur? tam levis, tam modica eft tota mundi

rapiantur, fi abinitio, cum adhuc rudis eft,

fupellex,ut in momento temporis oftendatur,

& vilis non deleatur,

Saul afinas inquirens

& evanefcat, Velnonnifi perfunctorie,& in

maluit jumentis famulari , quàm hominibus

momento hurnana omnia tartareo ab hoíte

praeffe: quàm facilé honoris initia contem-

expofita fuerunt; ut ex tumultuario afpectu

nuntur, fi primam ambitionis picturam ad-

faciliüs Chriftusraperetur; quia fi, ut Salo-

huc tudem penicillo humilitatis oblittere-

mon fingula attentiüs; intimiüsque perpenfa

mus, Mox veró Pralatus Ifraéli,nec Samueli

penetraremus,nobis procul dubio contemp-

lh

fubeffe voluit, nec Numini, adeo raptusà pi-

tui forent,quia nonnifi vanitates vanitatü de.

€turz elegantia, ut ab ea divelli amplius no-

prehenderemus,Nemo fana mentis vellet tot

luerit. Daviditidem adeo fuit dignitate de-

impenfis laboribus fibi dignitatesemere,fi ea-

lectatus, ut fceptro potitus,non folüm popue

rum fucum,vanósque colores ferió perpende-

lis imperaverit, verüm G ad pompam domi-

tet:nullus facilé honoribus raperetur, nec fi-

natüs fingulos dinumeraverit. Reluctabatur

neret fe ftimulo pulfariambitionis,(i ferió co-

Nero;Imperator renuntiandus: fed ubi abío»

i r

gitaret;effe ambitionem fecretum virus, pe-

lutam vidit honoris ftatuam, adeo ea oblecta-

Ítem occultam, doli artificem;animi fervitu-

tus eíl, ut in ruinis labentis urbis folium ere-

tem, quódque caput efl,etiam animz difcri-

xerit, Ambitione qui turget, magnísque im»

men; nullus ad infulas feflinaret, fi pondus

plet mentem cogitationibus , Babyloniorum

fentiretin pedo; nemo eminentiam indignie

refert flatuam, quz lutea in pede cafura erat,

tàte cuperet , f1 folicitudines experiretur in

fi vel lapillo percelleretur; adeó ut. nonnifi

purpurazíftümque in curis:nullus folium ad-

fragilis miré furrexerit in pectus argenteum;

(piraret, ficompedes in diademate cónfidera-

caputdue aureum. Quid niaureum eít ambie

ret. Sunt qui prolixis laboribus vacant,ut feli.

tioni caput, cujus mens cogitationibus op-

citatem in dignitate aucupentur, qui non«

pleta honores, ac dignitates redolentibus,;folo

nifi torquentes anxietates. deprehenduntur

auri nitore videtur delectari; verüm cum lu-

invenifle,cüm concupito infigniti honore ju«

teos habeat pedes, ac humile fundamentum

gibus angantur folicitudinibus,perpetuis pre.

faxeo intpingens fepulchro in cineres diífol-

mantur curarum torcularibus , no&ctésque ut

vitur.

plurimum infomnes ducant.Confule eos,qui

T,.

Honor tamen plerunque ut pi&tura in qua-

n Principis aula ad fublimia evehuntur mi-

nl ücc

Carpitur Affc&usin dignïtatää;üt detumeatambiio, — 99

viciniores, ut perpetuo tofqueantür labore;

niflerias raró illis ferena illucefcit dies , nifi

Principis aura clementior eis faveat, & moe-

Idque Turannius fupremus Caligulz

If.

roretabefcunt;fi eádé deítitutos fe novetint.

Procurator fenex capularis , feu nonagena-

13.

Quid ni ambitionis mancipia in mo-

rius nosapprimé edocuit, is à Czfare tan«

mento temporis Lippientibus oculis, purpu-

quam emeritusab officio ; quo fungebatur

procurationis folutusfuit, ut otio frueretut,

ras, chlamydésque «onfulares percurrunt;

cum tineas demolientes non videant; quini-

ac tranquilliori aurá tefpiraret, Verüm am-

bitio in fene beneficium vacationis in argue

mo profligato patrimonio eruginem inter-

dum deferunt. domum confumentenr, non

mentum fubortz calamitatis infleCtens ocue

pratextam exornantem. Etiam Epulonis E-

lis fletu corruptis petiit à circumftante fa-

miliafibi parentari, in feretro quodam de«

vangelici purpura,& byffus innato alliciebant

nitore, tametíi vermes ex ea naícerentur , &

funcli inítar jacenti: accedit univerfa fami-

lia mentienti mortem parentatura,lachrymas

flamma accenderentur mox torquenteseum;

qui in byffo, & purpura fuperbire confueve-

fundit, fufpiria emittit , totámque aulam

rat; quia & calices argento, vel auro conflati,

clangoribus replet: abfolutis juftis injufté

lMi

peractis, quiaficté ; fufpirium ex intimiore

quiquead fitim extinguendam diviti propi-

nabantur, nonnifi fupplicia mox effuderunt,

corde emittit jacens fenex in feretro, móx-

que furgens crebra palmarum verberatione

non ampliüs exficcanda in calice, fed ater-

nüm excitanda in torturam divitis. Quis non

caput, vultümque tundit , peclüsque moe-

ambitiofius fibi cuperet,mendici vulnera pu-

rore «grum manuin pugnum collecta diver-

berat; conqueritürque, quód nullius Reus

re, & fanguine fcatentia, quàm byffum divitis

nitore praefulgentem? quis non prafferret La-

flagitii füo fuerit à Cafare fpoliatus officio,

zari nuditatem mox collocandam in finu À-

privatus dignitate, deflitutus procuratorio

munere.

O me afflictum exclamavit! ó me

brahz,purpurz divitis eternis flammis con-

deploratum? quilicét neminiinjurius fue-

fummendz? Sunthi fru&us ambitionis,que

fi enititur, ejus nifus cicuta eft mileriz inve-

rim, nulli extiterim gravamini ,. omnibus

profuerim , nemini obfuerim, fidelitatem

hendz, quàm advehenda felicitati aptior: eft

U

fiquidem ambitio, que byffum, purpurám-

Cafari incorruptam fervaverim modó fim

que cupit induere;anguis in herba, toxicum

privandus Czfaris procuratione: Turannius

ait Seneca de brevitatevite, ExaGe furr di-

Cap. 20,

melle illitum, venenum dulce;mórsque blan-

da; quam fi roíam dixeris, hzc fentibus obar-

ligentia fenox , qui pofl amuum monagefi-

mum, «nm vacationem procurationis 4 Cajo

matur fuisad vulnera infligenda; neque ab in-

fidiofis abludit (irenibus, cüm fub amicitiz

Cefare uliro accepiffet, componi fe in ledlo,

Ípecie perfonata arrideat, ut ad luctum, ad

€$ velut exanimem à circumflante . familia

-

plangi juffit : Lugebat domus otium Domi-

morores perducat.

n fenis, nec finvust ante. triflitiam, quam la-

bor fuus illi reffitutus eff : devenerant que-

$. III.

ruli fenis lameénta ad Caligulz aures , àquo

4mbitio quos ad ublimia evebit

fuit fenex nonagenario major priftina reíti-

dnimum detrudit,de Sifypheo faxo

tutus negotiorum moli, dignitatique procue

YOt4t, 4c torquet,

ratoriz; nimirum infelix Sityphus cum ía-

xeum onus fuis delapfum & manibus videret,

l4

T* Antüm abeít, quódambitio, quos in-

novum, recénsquelaborum veftigium terete

flat, ad fublimia trahat , tit potiüs in

«oGpits quia ambitio fuos famulos ad extre-

ima miferé detrudat , idque velipfe

mum usque vitz miferé conterit : imó pye

tartareus hoílis nos palam edocuit, cüm

ratis vult fimiles, qui nonnifi onuftas depre-

d

Chrifto fpopondit mundi regna: 7ibi dabo

dantur naves parcentes vacuis, de fece , &

poteflatem banz univer[am fi procidens ado:

vappa parum foliciti: nifi Turannius prifti-

raveris coram me. Vult Chriftum priüs pro-

nà gravaretur negotiorum mole , & redor-

: MCQ 4.'

num inhumo, & ut defcendat procumbens in

diretur Sifypheos labores, fibi defuiffe vi-

adorationem, quafi non potisfit qüis ad thro«

fus fuiffe, Suutn. fempet in damnum am-

num afcendere, nifi priàscoram dcemone de-

bitio molitür ; cüm ut fuz inexplebili fatis-

fcendat proflrátus: quia nimirum promptiüs

faciat fiti etiam in extrema fenecta

priftinam

fublimiaad cafum impellunt3 exquoimmi-

fubit labórum farcinam.

net ruina; non quod quotquotad folium eve-

Plores funt, quos Chriftus à minifteriis

16,

huntur doemonem procidentes adorent, cüm

aulz, ab oneribus fervitutis, ab obfequiis

plures & imperaverint, & imperent immacu-

principum ad qtietem vocat; & ad tranquil-

lati, cultura virtutum unicé addicli; fed quia

liores dies; quibus cum Paralytico Evan- z «

d

ambitionis veluti mancipia fi nimium elata

gelico Imperat feceffum intra proprios la-

concupifcant,faciliüs cafui fiunt obnoxii : vel

res; dixit enim Paralytico, qui in lecto por-

quia redivivi &fabula Sifyphi per afpera , ac

tabatur. — Surge tolle lecum tuum , && vade

prarupta faxeum fpei onus nituntur circum-

in domum tuam , hoceít exi abaula, depo-

voluere ad honorum usque apicem, quoé

ne, quibus premeris;tot minifteriorum one-

manibus mox prolabente deorfum, eólapfui

ra, & patriosrevife penates; quafi diceret in

fiunt propinquiores , quó erant eminentiz

!

aula ; qui ambitioni famulantur lectum qui-

$

| Ferani de dffetilibus Tom, 1.

dem

um

IoO

D*ifferratio IV.

A0

dem dicuntur poffidete , nontamen domum

tionum congeriem ; quia ut blandé alliciat ;

quos fzvius inficit; non ut hoftis violenter

propriam : paralyfi laborant , qui in aula

le&tum habent, nec illi ex omnibus fortaífis

incosdem irruit, fedíub larva amicitiz fe

blandé infinuat; quia fi hoftiliter aditum fibi

bonis quid aliud fupereft, quàm le&tulus; in

p

quo egri decumbentes miferé jacent , cüm

aperiret fortáffis arceretur, nec ullus ei in-

fibi ftare videntur. — Verüm cur jubetut hac

greffus pateret: cum verólarvata amicitiam

fimulat, facilior aditus ei aperitur; fpondet

Jaborans paralyfi fecum afportare lectulum

zolle le&ulum tuum, nifi quia morbo labora-

purpuras, fceptra, diademata, chlamydes, ho«

notes, dignitates, quorum fpeciofitate abuti-

verat? & cur per tegulas ad pedes JESU de-

mittitur ? nifi quia ambitio fuos fupra tecta

tur ad hominum peétora expugnanda,

1$.

elevat famulos, ut graviori lapfui fint. ob-

Verüm cogitatio; quz mentes Apofto-

lorum invaferat, quís eorum major e[fet, non

noxij? utinam ita feliciter ruerent,& &gro«

tarent, ut à JESU fanarentur.

tanti fuit roboris, ut vinculum Apoftolicz

Adeo audax efít ambitio, ut non folüm

dile&ionis potis effet difrumpere : niteba-

I7.

aulas Principum perambulet , verüm & cce-

tur quidem quisque major efle, ita tamen ut

fraternz dilectionis minime oblivifceretur ,

nobitarum clauítra ingrediatur , religiqfa

licit ambitio fua in prcordijs natalia pofue-

pe&tora inani repletura tumore: quinimo &

tiam quos Chriítus fuos delegerat Difcipue

rit, in religiofis tamen pectoribus fuis prz-

Ánt-9e

focabatur in cunis , ut nec vagire quidem ei

los ambitio pulfavit, Jmzravit autem cogit4,

tio in e05, quis eorummajor effet : idque vel

permitteretur: cognofcens enim ]ESUS coe-

lh

«o tempore, quófuturum erat, ut filiusho-

gitationes cordis illorum, apprehendit pue-

minis traderetur, cum avaritia JESUM ven-

rum, quem ftatuit fecus fe, eümque omni-

deret, crucique affigeret; ut inter feralis ap-

bus majorem futurum pradixit in coclo, qui

minor eífet inter omnes: ut nimirum detu-

paratós inftrumenta infurgeret ambitio; &

inter fpinas coronz reperirentur; ac fceptra

mefcere edifceret ambitio , cüm per depref-

fiones ad fublimia affurgatut,

Obiecit Ma».

inter virgas, & arundines quarerentur; per

czdes fiquidem, facríque cruoris effufionem

giíter inflat& difcipulorum cogitationi ptie-

rum, ad cujusprimum acceflfum detumuit

effrons ambitio mentes occupavit difcipulo-

rum cogitantium quis eorum major effet;&

ambitio: G puer armis deílitutus iterum

vitiatus imperandi ardor,defiderium przemi«

Goliathum ambitionis proftravit.

nendi bis pofitum,in faftum humana fublimi-

Adeo vanidus eít turgentis ambitionis

19.

tatis, etiam pretium divinz humilitatis,con-

tumor, ut flatim difpareat, G qux Gigan-

tedm videbatur celfitudinem — prafeferre ,

vertit, Ad id audaciz pervenit ambitio, ut

ex Chri(ti cruore prefumpferit fibi purpu-

triumphum cedit humili puerulo. Pracelía

ram tingere ; & crucis clavis thronos fibi

quzque confcendit ambitio, pulfátque etiam

compingere; lignum crucis in fellam ado

tn

cocfites; hecenimfuir, qua fpirituum prze«

2j

nare; arundinem in f(ceptrum convertere; &

ftantiffimum in Empyreo corufcantem fuo

inflavit veneno;quód enim Angelici illi fpiri»

Ípinas Chriítifanguineis guttis. madidas in

tus ab illa defcifcerent fauítitate, in qua con-

diadematis rubinos, & carbunculos : zs£72-

diti fuerant, contigit culpá unius turbatoris,

it cogitatio 1n €05 , quis eorum "ajor e[fet,

quia ambitio etiam inter compedes (timula.

quem facrz paginz Luciferum vocant,& qui

caufa fuit,ut pluresrebellarent. Fuitinuno

tur ad coronam , inter vincula animátur ad

regnum, inter. flagella erigitur ad imperium,

Lucifero congeftum quidquid ornamento-

ruens

per depreffiones (urgit adfaftum, perc

rum fpiritualium,quidquid natura,& gratiz

ta vulnera ingreditur ad purpuram.

Quis

dotium ceteri novem Angelorum ordines

tantam in ambitione audaciam crederet cum

poffediflent; potiebatürque in omnes princis

acerbiffimam |Chrifti lanienam . in proprij

patu; fed illi nocuit nimia felicitas; qua anía

Á

triumphi commutaverit apparatum? Quem

fuit defeCtionis: non ine latet,varias effe fen-

tentias hanc circam defectionem, cüm plures

ambitio non. percurrit locum ? qua& pene-

tralia non petvadit? quos receffus non pe-

velint,Luciferum invidià (timulatuminiquis-

fimé tuliffejhominis dignitatem in equalem

netrat? fietiam inter vincula,flagella,G cru-

gloriz cum Angelis poffeffionem venturam.

ces (ui explicat triumphi vexilla , uc trium-

het in funere, vivat in nece, & fplendeat fe-

Alij fentiant , Deum Angelis adhuc inviz

t

tfales inter umbras? Quid mirum fi ambitio

fuz curfuconflitutis aperuiffe futuram Ver-

Pilatum urferit ad fupplicium innocentis, ne

bi divinicum natura humana conjunctionem,

& Chriítum conflitutum iri Regemn, & caput

authoritas Czfaris quidqtiam pateretur dee

trimenti! cüm & ipfa religiofa Difcipulo»

non horinum tantüm , fed ipforum Ange-

rum pectora pulfaverit, && corda occupavte

lorum, cui propterea detreGlaverit Lucifer

debita eidem obíequia exhibere, Mihi tamen

rit, cüm primüm Chri(lus in manus homi-

num tradendus effet ? quis ab hac pefte tu»

ijs videtur promptiüs adhzrendum, qui affc-

tus? fi fandtuarium etiam inficit, fi Chrifli

runt, folam ambitionem caufam fuifle talis

paffione expiatis Difcipulorum cordibus

defe&tionis , nimirum Luciferum infolente

fuum diffandit venenum? quinimo non di-

menctis elatione zqualitatem ambiiffe Numi-

citur ambitio irrupifle, fed intráffe in Apo-

nis,nec fuáconrentum arrogantiá, plures An-

m traxiffe defertio-

ftolos per peftiferam , inflatámque cogita-

gelorum myriades in /'[LV

nem.

Famu- |

Carpitur Affectus in dignitates; ut detumeat ambitio, 1oI

:

20.

Famulabatur ambitioni Lucifer , cum

natum , eün:rxqu,e inflruxit fcientia, G cogni-

dominatu potiretur ; acPrincipatu in cz-

tione non rerum tantüm omnium naturali-

teros fpiritus , fed cüm primóm ambitione

um; fed earum infuper , quz fupra naturam

!

coepit intumefcere , à fummo illo cecidit

elevantur : addiditque gratiam , quà ab ipto

Luc4'12,

Principatu: Chriftus apud Lucam, — ze-

ortu Deo grati , amici, & filij , conítitue-

bam Satanam [icur fulgur de celo cadentem ,

rentur ; dedítque corpus viribus validum ,

eft fulgur debacchantis procellz fplendidus

fpiritu vividum, fucco vegetum , tempera»

nifus , aboríus vanidus , ac fimulatz lucisfe-

mento fanum , fenfuum miniíterio perfpicax,

ralis artifex; vulnerat enim , cum lambit ;

membrorum compage , colorum adaptatio-

it.

umbras adfertlibitinz, cim propé emicat j

ne, partium proportione , eximià predi-

ftragesfpargit , dum ftagore obftrepit ; illu-

tum venu(tate, nullique obnoxium intefti«

eefcit é difrupto nubis (inuexiliens, fedvix

tui: &hisce cumulato favoribus addidit be-

üeficium innocentiz primigeniz , hoc eft fpi-

natum, & fepulchrum nactum emoritur ; exa

n ul ghat o 7 I RRR RE 207

tuinguitur , cüàm primüm fplendet ; & inte-

ritumliberum, furque juris, cuiappetitio-

zitum invenit , ubi primüm in finu nubis ma-

nes fingulz , ac cupiditates obfequerentur;

tris fplendorem affectat? ergo Satanas, quia

imà pactum etiam adjecit , utfi in Numinis

ambitione tumidus é fummo coelo corruit ,

períeveraret obfequio fingula bencficia fibi

ut timeamus ambitionem , qu& ad fublimia

praílita , velutijure hzreditario in pofteros

€elevat eos , qui eidem famulan

V

transmitteret ; Íecus imperata f1 rumperet ,

tut ; qt repenté

in pracipicium agantur,

quidquid bonorum, & dotium poffideret ,

illico amitteret , séque neci obnoxium confti-

2I.

Lapfus Luciferi fulguri pariatur prafer-

tim ob velocitatem defcenfus, cüm momen*

tueret , fuósque pofteros in moriendi necef-

fitudiaem traheret é celoextorres, terrzque

to ruat ; & ob fplendoris brevitatem , qui in

atadifo deturbaret,

fuo extinguitur ortu; & cum ipfo lapfu fe-

Erat locus ifte deliciarum omnium refer-

rales convertitur in umbras.Vel comparatu£

FID

tiffimus ; ccelum femper ridens , & arridens,

£ulguri ambitio, quia ut fulgur plerumque

& quod nulli terre halitus ; grave, graffüme-

noüifi procellis ifiutritur,nec emittit ambitio

que redderent , proinde falubre jugiter , &

fine czde lucem ; folem ipfum divinz gtati

ereptura,ut fplendeat ipía per difrupte nubis

verna quadam temperie proríus paccatiffi-

mum : illicomnis honeftz voluptatis , ac de«

maternum finum exiliens,

Quàm mifera ;

n

quàm infelix ifta fplendentis fulguris condi-

liciarum plenum vivarium infpiciebatur , illic

arborum , plantarum ,ftu&tuum, florum fe«

tio! cujuslux fulminis prodroma nonnifife-

rax ubertas neceffaria fuppeditabatad fenfua

ralibus cuprefuum umbris confoederatur.

Qui ambitioni famulanturà fulgure haud

&qué demulcendos, acpaícendos. Ibi mi-

ra plantarum diflributio, elegans florum vaes

abludunt , futfum nituntur, ut ibi fplendores

enancifcantur, ubi ad ferales tenebraspra-

rietas, ferax pomorum copia : ibi ambulacra

fpaciofa, virides porticus, herbida apricans-

cipitij aditus aperitur ; fides nulla eft am-

bitioni adhibenda , quze perinde ac ful;

tium folaria, viridantia meridiantium ume

bracula, & refpirantium fub dio aura lenis,

gurinturbineoritur, & moritur, Caven-

dum eít ab ejus fplendore , qui lumen non

hofpes Hyblz, Hymetti filia, — Diftingue-

b

emiitit fine vulnere ; nec cum fragoreobtlre-

bantur artificiofis difpofitz fpatijs amoenae

fylva, opacati faltus , frondofa nemora,plan-

git , nifi (lrages fpargat , & cades.

M

taria, vireta, pomaria, utuna venuüftiffima

voluptas in mille videretur fparía illicientes

$. 1V.

voluptates; illic cellus femper virore latas

floribus difcolor , & elegans; ver perpetu-

äï;ï

Ambitiofum excellendi deftderium

um , ut arbores nunquam fe frondibus fpo»

j

Protoplaflos ? terrena felicitate egit ex-

gorres , totíümque bumanum genid

liarent, ut novam inducerent fpem fructu-

;

um , quibus jugiter ditefcebant. In arbo-

ad mortem fubeundam

:ï

rum ramis , & per a&rem avicularum tur-

coégit.

mz demulcebant aures liquidiffimis cantie

"

Rot&rva ambitio non Angelorum tan-

bus, quos tenui gutture edebant ; auditum

e£1,

mirabiliter recreantes , ut & picturatis pennis

P

tüm przftanriffimum de fummo coclo

Verüm etiam in terris é ter»

vifum demulcentes, Przeter hac,ne tcllus are-

abegit.

rena felicitate extorrem egit humani genetis

fceret, aut ficcitate fqualeret , fons ingens pat

maximis fluvijs prorumpebat , qui in alíos fe

communem parentem.

Ingreffa ambitio

paradifum terreftrem., adeo altiüs ibi radi-

quatuor dividebat amnes.

Hisce delicijs geminam munificus

ces egit, uc univeríam humanam propaginem

&4^

infecerit, ac miferé corruperit.

Sicut Deus

DEUS

adjecerat arborem , alteram

vitz fomitem , alteramvirtutis, ac mee

in empyreo Angelos collocavit ; ita in tetris

fitorum exercitamentum , quarum pri«

primum hominemreceéns conditum in horto

pofuit, omnium fcilicet amcenitatum, pratia«

mam in ipfo horti meditullio defixit, ut 2-

qualis fingulis ad cam pateret acceffus, ac

rümque compendio , imó condidit ibi Proto-

plaftos ad. fuam imaginem Deus , quibus e-

facultas : hecque arbor vita erat , cujus na-

ture vis medica vefcentibns ejus fractu ,

£iam anumum impgrtivgg immortalitate dQ«

N3

quam.

ao ia Ro lol aE a

Io2

| Diffcrþatio lV.

[u!

quamvis non immortalitatem , Iongifï'imani

vetiti pomï morfus in fizctuantis hb;us vitàe

1101

'tamen vivendi fuppeditabat facultatem. Po-

procellofum mare omnes homines dejecit ,

&

ftrema diverfofita loco , flirpis tamen folio-

ubi venti vehementiores tam. concupifcen-

[ü

rum , fructuámque forma elegans;arbor fci-

tis , quàm iráfcentis animi , fluctüsque , decu«

qUt

entiz boni , & malivocabatur: ut autem fuz

manis tumidiores ad perniciofa nos pertra-

fid

homo non oblivifceretur fervitutis, pracé-

hunt naufragia,-

&6.

f

pit éi Deus, ne poma hujus arboris fcientiae

Ex hoc larvato pémo ; ex hac fomica

Ti

boni , & mali guftaret , ídque fub poena; unà

flatim pravarum cupiditatum ebullivit pu*

Ti

cum pomo deglutiendi mortem,

rulentia; qua totum infecit humantim genus,-

[c

24*

Satan veró invidus tantz felicitatis per

quod luit in fuo primo parente; ut quod u

br«

feminam hominem ab ea extorrem fecit ,

nusdeliravit!, plectantur omnes : ad hanc

l

l

cum enim invidia cácodoemonem torqueret ,

miferiarum iliadem homines omnes una per-

ferpentem animal aftutum, & fagax ingref-

traxit ambitio , quz in protoplaftis voluit

PO!

bi

fus fuis artibus vocalem effecit , & loquens

Deo affimilari ? fidem praflitit mulier fu-

hi

Satan in angue;Evz fuafit , ut fivellet pro-

furrantiferpenti; Erirí ficut Dj ,hacfermoe

f

ximiüs ad Deum accedere , & veluti naturam

nis illecebrà ; virus peftiferze ambitionis hau-

Qu

Numinis induere pomum ex arbore decer-

fit, & fimul cum pomo ambo protoplafti

(

peret , dentibus morderet , ac deglutiret ;

fibi, & pofteris mortem deglutierunt , &

[?

paruit foemina angui , qui mira fermonis il«

una ambitio totum perdidit humanum ge«

nus,

pu1

lecebra ejus fibi captaverat benevolentiam ;

fal

& deguflato pomo ftatim avolat ad maritum

Quinimó non in protoplaftis tantüm am-

27.

0i

mulier, vimque pomis illis infitam pluribus

bitio homines quatit, fed poflerorum etiam

Jaudibus commendat , eíque fuadet , & per-

pulfat pectora;ut duplici fupplicio prótopla.

b

K

fuadet, ut experimento comprobet , quod

fti , & proprio torqueantur quotquot am«

verbis infra meritum tantüm potis eft expli-

bitio ad fublimia erigit ; ijsquelapfugravio-

care, ut pomum guítet, & totam (fimul íci-

re pr&cipitium adaperiat , ut contigit Da-

thani , Abironi , & Cori,

Conflituerat

entiam boni, & mali cum pomo deglutiat ;

fiátque omnifcio Numini fimilis, fedó rui-

DEUS Aaronem fupremum facrorum Ponti-

nofam ambitionem ! hac ut protoplaftos al-

ficem, & Moyfem caufarum civiliam Judi-

liceret fpeciequadam divinitatis cum pomo

cem , ac divinz internuncium voluntatis,

K

Ü

deglutiende ad ima detrufit zrumnarum :

Pupugit fraterna fublimitas Corem virum

Levitice propaginis Aaronis , & Moyfíis

fiquidem coepit ftatim infurgere turba con.

cupifcentiarum, & rebeilare contra fpiritum,

confobrinum , qui ut utrumque fratrem ex-

[

aucloraret , Dathanem fibi , & Abitonem

£0

capütque attollere irrequieta legis membro-

rum rebellione contra recta rationis impe«

adjunxit, viros ad quodvis facinus paratiffi-

k

rium,

r

mos; viribus etiam potentes, G|factiofos 5

Qu

Pre ceteris fort

iüs eos aggreífus eft

quorum propterea ope ufus Core plurimos ,

ükl

2fe

furor erubefcenda libidinis ; cujus ipfi turbu-

& quidem fpeétatiffimos ex populo ad fuas

N

pertraxit partes ; adeó ut conjuratorum cor-

Y

lento fenfu exagitati erubefcere coeperunt ;

& à propria nuditate ob patratum inobedi-

venerint ducenti quinquaginta , omnésque

entiz crimen, & vultüum confufione ada&ti

patricij generis, publicique confilij Senato-

in denfius ambo concedunt arbuítum vere-

res; quorum omnium eó nitebatur Íumma

cundiam fuam foli , ac luci fubducturi , fibi«

conjurationis, ut Moyfem , ejísque fratrem

!

que frondea fubligaria ex connexis confuturi

Aaronem Magiítratu propellerent , & huic

ficuum folijs: ita eft , quiambitione turgen-

Corem, qui vcl maxime dignitatem fupremi

tij

facerdotij ambierat , fubrogarent; & Moy-

tes ad fublimiorà nituntur, lapfu femper gra-

vioreinimaruunt miferiarü, Male fiquidem

fi alium de coctu Senatorum ,. qui conjurá

V.

runt: cateri veró fortibus inter fe jaclis ad

à foemina carptü malum, morsüq; ab utroque

protoplafto fractum ,. & deglutitum malo-

minora eveherentur facerdotià , nimirum

rum omnium fibi , & políteris ilias fuit,

quotquot Leviticz flirpis effent : & aliarum

det

ftirpium populi przturas ; Prafecturas , tri-

Unicus interdicti pomi morfus in profun-

eu

dum omnium miferiarum totum detrufit

bunatus fibi partirentur: & munia hac om-

lion

humanum genus , utnon immeritó carptum

nia Factiofi illi fpe jam fibi ufürpaverant ;

tioi

à feemina pomum dixeris illam Pandorz py-

adeó ut qui facris obeundis inhiarent, jam in-

lu

xidem , à quatot fcelerum portenta, tot fup-

tra tentoria fibi quisque acerras , thuribula ,

lm

plicia , calamitates , morbi , agritudines ,

& aliaid genus ad divina obeunda minifteria

pete

dolores , erumne , bella , fames, peíles , ac

clangulum prapararent , ut càüm primüm

pre

c&terarum omnium calamitatum agminaexe

tempus exegiffet ad adolendum accingeren-

qu

iliunt ,.nobis mortem propinatura; hinc &

tur,

EH

cclo nubibus feedo ruunt fulmina, minan-

Rebus ita compofitis glifcente tüniuhuä

9.

RUT

tur tonitrua, G. in hominum perniciem de«

antium colluvie , conveniunt Coritz pro di-

Rüg

cidunt grandines , camporum Ífegetes uno at-

vini foribus tabernaculi fuis finguli- zeneis

ah

thuribulis inftrucli : aderat & Aaron thu«

tritu mefforibus abripientes;excitantur pro-

at

cellz, ac turbines ad naufragium impellen.

ribulo aureo, quo ut Pontifex uferetür ; ade«

a

rat; & Moyfes fua cim Judicis virga; hic verà

tes , qua mariatraijciunt navgs ; G unius

con*

Carpitur affectus in dignitäteä , Ut detumeat ambitio, 1 03

conteflatus coram plena populi frequentia

tamcoftonz, quàm capiciä,fe dedit;en quàm

non ambitionis fuz commentó, quz dixiffet,

pertinax eft fpes , quam ambitio concipic, &

& feciflet, fed exfolo divini oraculi przcep-

glorie cupiditas parturit ? Florem attige-

to ; dehiscentis telluris fepulchrum ; igniüm-

rat tunc Adonias prima juventz vigefimum

que inferorum fuppliciarebellibus intermi-

Ícilicet zetatis annum , & in vulgus, vel ma-

natur : rogat tamen Moyfes, ut tumultuarij

ximé commendatus ob fpeciem formz , pri*

«6

ànefarijs coeptis defiftant ; hortatur., fi-

vilegium nafcendi , & munificam in popu*

mülque obfecrat Core, ut vanidum ambitio-

lum liberalitatem,

]

nis tumorem deponat , incipiátque detume,

Hic igitur mortuis Abfalone, Annone ,

31.

fcere,

Verüm quia perinde id fuit, accri-

filióque Bethíabez ratus fceptrum ad fe per-

bró aquam haurire , & furdis canere,di(ruptá

tinere, fibi currus , equos , & equites , ca«

illicó terrá , hiatáque laté diducto uno tem-

tervásque famulorum adí(civit , Davide pas

poris momento eos tetra deglutivit , qui am-

rente jam fenio labente, Íciente quidem , íed

bitione turgidi, infublime ad principaliores

non reprehendente,

Copit ftimulis ambi-

nitebantur dignitates evehi : hauíta itidem

tionis .folicitatus titulum pratendere Reli-

funt cum hominibus hiatu difciffa telluris

gionis, ut populum promptiüs in fua flecte-

cum ingentifragore , ac ruentium confufo

ret vota: facrificium extra urbem Solyme-

clamore, tentoria, & tota rebellantium fu-

am, fimülgne regium convivium inftituit,

pellx. — Exterruit hic interitus omnem po-

ad quod fratres cateros invitavit uno omiffo

palum , qui circum caítra cum Moyfe (lete-

Salomone.

1,

Convenerunt ad epulum etiam

rat , fimülque fpectator extitit totius ruinz ,

Belli duces,nimirum ut robut, virésque fce-

omniümque cladium , quas unica effecit am»

leri accederent , affidentibus convivio Joa-

bitio in Corem debacchata: ab hac enim

bus accenfebatur Davidici exercitüs fupre-.

fcintilla tantus fuit ignis excitatus , qui prz-

mus Prafectus , & Abiathar facerdos fum-

grandem incenderet fylvam ; & hzc ea eít

nius; coeperunt omnes, qui aderant indul-

Ícintilla, que etiam nunc coetus, domos,

gere vino , & exiccare calices , jimque

Urbes, Provincias, Regna , & Imperia terra-

convivij hilaritas eó procefferat, ut fuman-

*

rum inflammat , perdítque, preíertim fi am-

tia inter fercula , fimülque vino capita ,

bitio invidiz , ac livori adnectatur. — .Co-

Adonias inunctus à Pontifice à reliquis

rem ad primam , fupremámque facerdotij

Rex falutaretur.

Verüm non potuit hzc

dignitatem ambitio ftimulavit, & invidia

inauguratio ita clangulum fieri, utad aures

nrít: has veré veluti ex erebo prorumpen-

i-

non deveniret adherentium Salomoni , prz-

tes Megeras fecuta funt veluti pediffeque

fertim Nathanis Prophetz , quem Salomon

cogitationes turbide , & principatüs adipi-

|

educatorem , fimiilque in(titutorem habuit ,

Ícendi nigra , ac nefaria confilia,

Verüm

is qua contigerant in Adoniz convivio,

j

quos ambitio ad füpremum ftimulavit Ponti-

defert ad Bethíabeam , & hizcad Davidem ,

ficatum , primásque in Ifraele dignitates, hos

qui ad moras omnes refcindendas, ne quid

"Eb EM

fupplicium adeó deturbavit in imum calami-

periculi inde oriretur , ftatim Sadocho fa-

tatum, ut tellus fe ipíam difcinderet, eos hi«

cerdoti ; vatique Nathani, & niilitie Duci

an;e Ore devqtatura.

Banaig injunxit Salomonis unclionem in

5. V.

Regem , & inaugurationem ? convocató-

que exercitu Salomon imponitur mulz re-

Jomodicus in dgm'mter afeä?w

giz, deducitürque in arcem Githonem, ubi

ä

cum fuis Adonias epulabatur regiisin hortis.

infidias etiam proprio fanguimi nedfit ,

[

Ungitur ibi Salomon in Regem , & faufítis

& tortor eff (ui im -Adonia,

acclamationibus reyectus Hierofolymam pa.

30.

Mbitio , quia oculis orbata, ac fo:da

terno fceptro donatus regium confcendit fo

A

laborans cacitate, quos fuo inflat tu-

*

»

lium adgratulantibus populis,

j

.more pr&cipiti in imum miferiarum

Terruit afcenfus Salomonis ad fceptrum -

32,

ä

detrudit impetu, perdítque eos, quibus lu.

Ifraélis Adoniam , qui àreliquis defertusin

d

crum , vel dignitas unicé erat cordi , Papi-

focderis fe tabernaculum recepit , quod Ga-

]ionibus , nec latum unguem dixerim ambi-

baone fummiá celebrabatur religione ; aíy-

tionem abludere ; hi fiquidem umbratiles vo-

límque apud Aram quazfivit, & qua(itum

ll

lucrum foctus lucernz. capti fplendore eam

invenit.

Non tamen exulavit ambitio à ca-

tamdiu circumvolitant, donec aduftis alis

pite Adoniz, licét diadema Regium ab co-

pereant , folvantürque in cineres.

Teítem

dem jam exulaverit : alias , & alias fluctu-

produco Adoniam Davidis filiorum natu

antes excitavit cogitationes, procellam fcili-

quartum , qui captus ambitione regnandi ,

cet, qua fuum poftea abforbuit Authorem,

"

aufus fuit fceptrum paternum fibi polliceri

Ambitionis fiquidem folle juvenis animum

contra parentis inflitutum : caverat enim

19

inflàarunt Joabus , & Abiathar pracipua

teftamento David , quó Salomonem Regni

feditionis inftrumenta , dolebat Joabus fu-

heredem conítituerit.

Noverat Adonias

premam militiz prafecturam fibi ereptam ,

fratrem Abíolonem in conatibus oppreffum

Amaío zmulo fubflituto: &gre ferebat A«

j[»

1]

audaciffimis,& nihilominus in difcrimen non

biathar Pontificatum à fead Sadocum transe

la*

104

ADiflertatio IV

latum : & eateris äcnüs torquebatur Ado-

fí deeff confulatus s. mec bie quidess fatis eff

nias, quia Salomon fibi praferretur in dia-

fiunu eff : ultra fé cupiditasparrigit , &9 fe-

demate. Hinc inde ad recentem confpiratio-

licitatem [uam nan intelligit , quia nou unde

mem viam flravit exceffus Davidis é vivis ,

venerit , re[picit , fed quótendat,

Sed quó ambitio altiüs contendit, ebfit

$*

animósque addebat infirma valetudo Salo-

monis recens elecli/

Abifag fceminarum

ruine proximior , argumento eft poíleris ,

formofiffima jam dudum oculos rapuerat À-

Carolus Audax poftremus Burgundiz Dux

doniz , crediderac enim poffe foemina fpe-

ad Nanczium à Renato Lotharingo in acie

cxíus.

ciofitatem regium diadema in dotem con«

l(te etate, glorià bellicà, Provin-

ferre; nuptias expetit , G nuptiarum confi-

cijs fubditis florentiffimus nullum fe ipfo

liatrix accitur Bethfabea , qua doli ignara

expertus fuit acerbioremhoflem; ftimulan-

te nimirum arbitione Ducis animum mage-

eb lztiüs negotium fufcipit, quó cupidior

etat fraterna odia , ac diffidia delendi , ma-

nis oppletum cogitationibus: fiquidem cum

culásque contractas abílergendi; unde ac-

Calliam fzpiüs bello incendiffet , vellét-

ceffit Salomonem , cui defiderium aperuit

que Helvetiorum collo jugum immittere ,

l

Adoniz.

Lotharingiam , veluti aggerem fuis inter-

3j.

Verüm advertens Rex glifcentem dolofo

pofitum ditionibus amoliri : primó gemino

fub cinere fcintillam ; qua promptiüsferales

pralio ab Helvetijs in fugam actus Lotha-

ringiam petijt ; fuis addendam ditionibusz

erupiffet in flammas , incendium fparfuras

in toto Regno, confultiüs duxit , maturé ex-

verüm adeoó magnis hisce cogitationibusin-

tinguere flammam , acinterfici Adoniam,

tumuit , ut prope Nancaium violenta morte

quem turgida ambitio, & exitialis cupido

erepuerit, Periculofum eít , fi Princeps ,

tegnandi authorem feditionis effecerat , &

quos pares nafcendo habuit , nitatur reg-

nando impáres fibi fubijcere , tametíi nulla

quidem armatà manu Banaiz tribuni prz«

torix cohortis,

En quomodo labitur infe-

fit tanta humilitas , qua dulcedine gloria

rius, quem ambitio in fublime nitebatur e«

non tangatur , ftimuletürque ad altiora ;

Vehere.

Adonias fratris Abfolonis exem-

penfandum tamen , quantum infit periculi

plo füb fpeciofo facrificij illicio pofiturüs

ambienticelfitudines , & eminentias, cum

conjurationis initia , regnandi libidinem ,

fulmina promptiüs culmina feriant , [xe

& ambitionis tumorem palliolo religionis

piüsque utilius fit defpici , quàm refpici,

Muliti non tànta fiducia, & alacritate cür«

tcgit,fed in fui eluctabile exitium prodit, X

quem ambitio ad folium nitebatur regium

rerent ad honores (aitD. Barnardus ) f/& j g,jg,

evehere , patratum in fratrem fcelusin imum

fe fentirent onere gravari , uee cum tanto

detrufit extrema calamitatis; vix latere pof-

perieulo: affeclarent infulas,

.

Ze-

funt, qua in magnos patrant fcelera: nu-

Humilitati unicé addicli erant filj

36.

bes, qu& folis nitores abripit , fe ipfam de-

bedzi, nontamen tanta fuit hzc humilitas ;

jectá in humum umbrá clariüsprodit, mo-

ut & ipfa dulcedine gloriz illecti ad. fubli-

nentürque omnes , quos umbra attingit, nu«

mia non adfpirarent: tunc acce[fit ad eum mae

bem furfum adefíe folis ad nos demiffos fplen-

ter filiorum Zebedai cum filjs (uie adorans ,

dores prohibentem,

& petens aliquid ab eo. Inadorationem pro«

34*

Mirum fane , quódambitio adeo hono.

cumbens foemina aliquid petijt , ut affurge-

res fitiat, ut proprium etiam ebibat fangui*

ret, & humilitas erigeretur: quàm raró íe

jungitur ab adoratione petitio! Petijtmulier

nem, nec parcat parenti , nec fratri : quis

hanc ex erebo erumpentem Megeram ; vel

aliquid ab eo, qui omnia munifica imperti*

é füummo ccclo cum Lucifero delapfam fu-

tur largitate, fed quid efthocaliquid à fce-

riam non dicat fummorum fcelerum miniít»

mina adorante enixim efflagitatum? an for.

Jr

ram?cum debacchata ruat per fas, & nefas; ju*

táffis cum filij Zebedai pifcibus ftudeant

ra humana,& divina confundat, fanguinis ne-

expifcandis ,rete mulier , vel remüim, aut

ceffitudinem oblivifcatur , vincula amicitiae

lembum petijt ? Verüm expifcatio filiorum

difrumpat , legésqueipfasnaturz conculcet,

longé à matris abludit petitione , cüm pe»

ut uxor invirum , fratresin fratrem, filius

tierit non remum , fed fceptrum ; nonrete,

in patrem ad necem usque crudeliffimé graf-

fed chlamydem s. non lembum, fed regnum,

fentur ? idque przftitiffe Liviam Auguíto

Dic, ut fedeant bi duo filij mei umu ad dex-

z, annal,

Caíari marico refert Tacitus , ut etiam À*

tram tuam ,. 5 unus ad . finifiram in. Regno.

Lib, 12, f»*

grippinam cum Claudio, Neque ambitio,

10 , quàmrapax ambitio, quaarundinem

cum czcitate laboret , finit fufcepta refpici

ferreo hamo armatam cum aureo fceptro

fin ^

beneficia , przfertim cum infatiabilis, femper

mutare fategit? & naviculam quatuor tan*

Lib. $, cap,

infra vota, ac merita fe recepiffe arbitretur.

tüm remis actam cum regno nunquam perie

VI,

AppofitéSeneca de beneficijs, — Nom patzttr

turo? rapacior fané fuitambitio in matre fi»

Aviditar quemquam effe gratum.

Non p4-

liorum Zebedai, quàm libido in filia He»

titur ambitio quemquam in ea men[ura bono-

rodiadis : fiquidem ambitio regnum petit

vum conquie[cere , qua quondam ejus fuit im-

abeo, qui non habet , ubi caput reclinet ; &

prudens vorum,

Nemo agir de tribunatu

libido in filia oblatum ab Herode dimidium

gratias s. fed queritur , quüd non efl ad pra.

Regni repudiat capite folius Joannis con*

turam uique perdutius neque bec grata eft ,

tentá,

Nimirum ambitio nunquam fatut

ad

L 4

Carpitur Affc&usin dignirates ut detumeat ambitio,

E

o$

ad fublimiora fempet nititur ,verüm fi pane

Julius Cafar non folüm honores appetivit

noíi pifcatores quóties ambitio eos pulíat

immodicos , recepitque; ut. continuatum

Regnum expetunt , fceptra, & diademata fpe-

confulatum teíle Suetonio , perpetuam di-

rant, quid non appetunt in aulis ambitioni

élaturam , morum prafecturam , pronos

um

qui famulantur, & Principi? Quid, quód

men Imperatoris , cognomen patris patriz,

non folüm pauperes fuerunt pifcatores , ve-

ftatuam inter Reges, fuggeftum in Orche-

P

rüm & Apoftoli, qui nihil poffederant, &

flra; verüm etiam ampliora humano fafti-

omnia pro Chrifto reliquerant , ut conditio-

gio fibi decerni paffus eft ; quz tamen om-

ne eflent religiofi, -& profeffione mendici ?

nia extempló pulfante Libitinà oftium di»

& tamen quos mendicitas detinebat in pul-

mifit , quz nonnifi diuturno fudore admi-

vere , petitio matris evehebat ad Regnum ;

ferat,

Pragramdes animz honorum non

Adeo verum eft , ut quos ambitio pulfat ;

delectantur fucato nitore , qui fulguris in«

hi fublimia tantàüm fapiant: quamvis paupere

ftar morirur, cüm oritur : hinc preclarum

tas fordefceret in pulvere, vel aquis innata-

circumfertur effatum Maximiliani Electoris

fet , cüm primüm tamen ambitio furrexit;

Bavarie in monitis filio datis , qua altiüs

regnorum fitis exfurrexit , G curulium; &

memorige imprimeret ,. gloríe fumum [per-

quos horror futuri funeris in Magiflro de-

nit tÓaguanimitat , ambitio quarit,

Qua-

terrere debuerat , hos honor eminentiz in

rit tamen fumum , qui plerumque oculos

matris ambitione ad folium evehebat ; ut qui

adigit in imbres liquefcere lachryma-

rete femel dimiferant ,

fublimarentur ad

rum.

thronum ; neque objecla crux potuit exune

Quos ambitio & fublimi folio in lu-

e

38

dantiam ambitionis inhibere, quin utrum-

é&tum non deturbavit , ac lutum detrufit ?

que latus dextrum, | & finiftrum invaderet

Ter ,' quatérque beatum fe fore exiftima-

throni ad illud occupandum, — , Quàm dif-

vit Abfolon , f1 redux ab exilio patris dig-

l

Íoni funt ambitionis mores , quando enim

natetur afpe&tu , quem . enixim expoftula-

aliquid modiciffimi pretij , vel dimittit , vel

vit : obfecro, ut videam factem Regis, Com«

omittit , ftatim inflatis buccis , apertóque

placuit, annuit pater filij votis , ofculó-

ore clamat

*

*

€cce nos reliquimu: 0mni4

que fupra fpem adolefcentis fuam extulit

ä

Matth, 19. tete nimirüm dimiferant ,. in

humanitatem , fortémque filij plurimum

quo totum claudebatur patrimonium ; ve-

provexit.

Vocatisque eff Abfolon, & in-

rüm cümambitio optat , que fuperant omne

travit ad Regem * ofculatsque eft Rex 4b-

precium; cüm ambit Regnum,infufurrat cum

folon,

Redundavit gaudio Abíolon ; qui

2, Reg. 144

P g

matre , G in adorationem prona prolabitur ,

cüm fimplicem ambiret ingreffum , excep-

ut petat, quo ad fublimiora affurgat ; hoc

tus etiam fuit amplexu,

Verüm quia fiti

350

autetn proprio non exprimit nomine , fed

laboravit Abíolon ambitionis, mox coepit

imminuit , 4dorans , && petens aliquid z. nie

currus , equos , tubas , turbásque accire ,

mirum regnum , quod infatiabili a

*

mbitioni

quibus profectus in Ebron fibi Regnum ar-

pauxillum aliquid videbatur,

rogavit , exiliümque. patri ante ofculanti ;

& amplectenti indixit, — Szzz£zz ut. audieri-

*

S, VII.

zá clangorem buccina , dicite regnavit 465-

,0

folon.

O fitim ambitionis inexplebilem !

2, Reg. s.

"tnubitio laborat bydrope , 72772

Abfolon , qui tantüm inhiabat afpectui pa-

que quá affuat , potis uon efl ex-

tris ad fummum felicitatis faftigium attin-

tinguere»,

gendum; quia pater non folüm afpectu ,ve-

lu

rum & amplexu, & ofculo dignatuseum fue-

U

TE

bd fi Regnum ipfum colorum exfa-

rat, coepit acriori fitire ardore , móxque

turandz ambitioni adhuc impar; non

thronum ipfum ambit , à quo deturbatum

n

Q

t

credam? fluxa mundi bona ejus extin-

patrem extorrem in partes exterasadigit: &

guenda (iti idonea;maris eft fitis,quá ambitio

faturata ambitio ofculis , ac amplexu non

ardet,tamet( flumina omnia temporaliü bo-

quievit, íed tumidior infurrexit, Verüm

7|

norumebibat,non inde extinguitur fitis am.

affurrexit, ut corrueret ; quia cüm fedens

bientis ad (ublimiora niti , quiaambitio fitit

in throno lauro inhiaret , hat infelix quer-

r-

— Kj

in hydrope poft rivulum flumen, poft flu-

cui pendulus ; dum fceptrum manu tracta»

i

men fluvium , poft fluvium plenumdelaben-

ret, adhaíit capillis ramo 3. & cüm fulge-

ó

tium aquarum Catachlyfmum , infatiabilis

ret auro ; gemmisque flipatus, feralibus ob-

eft, & inexplebilis hydropsambientium ;

viavit Libithinz umbris.

Dowminandi CUpt«

Lib, 6;

quó plus bibuntur , plus fitiuntur aqua,

ditas (ait'Thucid. ) zaró £onos babet evene

Verüm fi hydrops ,^ quó pluribus turgefcit

.

j

congeftis aquis , eó proximior fit interitui ,

Nen tantüm ipfa ambitio noxia eft ; ves

32*

(s

promptiüsque detumefcit 5 folvitárque in

rüm & ipfius fomnium ferale , & umbrale.

el

cineres : ab hydrope haud abludit morbofa

thalis, idque adumbratum deprehendimus

(

ambitio , qua quó tumidioribus , mag-

in Jofepho fomnianteapicem felicitatis, fibiqs

nisque impletur cogitationibus, eà prom-

praítita caterorum obfequia.

Putabam

Genef. 37. -

Á

ptiüs in exilem delabitur pulverem. — Cajus

nipulos

f

Vef'dni de Affeclibus Tom. I,

29auipulum mez(?z ff are; xwg/ljrd:que 14

(l

"u

*

2

Differtatio IV,

106

*

circumfhantes )Jar.»:re manipulum. smeum.

hoftem ad pugnam paratum , non expaverit :

ut

d

Sed vix fomniatam delibavit felicitatem ;

quia Ícilicet ambitionis fiti exardefcens Ab«

h

cüm fiti acriore ad uberiora licét fomnians

folon, verendum erat , ne paternum bibe-

hi

ret fanguinem: meritó igitur imberbem in»

fe prafen(it evehi honoris culmina ; revul-

q

fis (iquidem flipulis, & exfufflatis paleis ;

ermem David refugit , qui armatum fpre-

fii

fpicarum ariítas , vel in aftra ipfa fuffixit , ut

verat , quia ambitio etiam paternum fun-

f

non folüm in campis flavefcentes maaipuli in

dit fanguinem , quo purpuram fibi tingat :

yt

fui obíequium humi fe profternerent ; ve-

fed plectitur à patre , quia de Abíolone

la

rum etiam cali flores , ac fydera vernantia

|

tunc tantüm defperandum erat , cám reg-

füi

in rofas in fuafe fleclereat obfequia : aliud

nandi libidine coepit zftuare : ambitioüis (ti»

ht

quoque vidit fomnium, quod narrans frat-

muli adeó adolefcentis animum urfetant ,

C

Genef s7,

ribusait: Pidi per fommium quafi folem ,&

ut Sion invaderet , regiam diriperet, urbes

k

lunam , & flellas undecim adorare me : in-

expilaret , Reginas proftitueret ,. & etiam

L]

.

choavit ab humiliatione manipulorum in ag-

patrem ipfum infequeretur

quódque

ris fuum ambitio ad fydera usqueaícenfum ,

Sennacherib inchoare aufus non fuit, id

à culmis exorditur . in coeno ,

mox pro-

adolefcens ambitione turgidus perfecit z

Ej

greffura in coclum ; acclinatos fibi circum-

adeó immanis eít hzc Megera, . ut nec !pae

uL

Ípexit manipulos in vallejfed excuffis paleis

terno fanguini parcat, nitatürque patris vi-

te

folem ipfum , & lunam, ac reliqua fydera

tam extinguere, quo propria fatisfaciat fiti,

tü

pro culmis defixit : fed quid ni ? vel fom-

regnandique cupiditati.

8

nians ambitio vigilem experitur in imo de-

Nil eft validius ad expugnanda pe-

4

trufionem

)

.

€tota etiam adamantina ambitionis tumore,

«

caufa fiquidem fuit Jofephi

!

Íomnium , ut à fratribus in cifternam

quó ufus tartareus hoftis etiam filium Dei

l

demitteretur , venümque nundinantibus

adoríus fuit , oftendit ei omniaregna mun-

Madianitis daretur ? fed hujusmodi depret-

di , & gloriam eorum,

Deiperaverat

Matth. €.

fio , ac humiliatio ; quia non fomniata ,

enim Satan ceteris machinis Dominum exe

fed vera fuit, Jofephum é cifterna ad culmen

pugnare , quem fenferat irrififfe domina*

provexit in ZEgypto honoris,

Nititur

tum , & licet in reliquis congreffionibus

ad fublimia ambitio , prafertim in Princi-

nil à Chrifto aufus fuerit petere ; & quan-

do lapides verti peroptat in panes, nmil

pum aulis ; videmus plerumque pannofos ,

exilisque fortunz viros , perinde àc forde-

offerat, nilque exigat ; adeó tamen fidit

fcentes in coenofz telluris finu vapores bene-

ambitioni , ut ejus tumido fpiritu futue

ficio folaris radij furíum evehi, &in nubem

rum fperet triumphum , indeque fubdit ,

Ípiffari , ac aéris przcelía difcurrere fpatia ,

bec omnia tibi dabo : verüm cum fuffoffus

terrorem , nonnunquam incutientes minis

ab hoíle cuneus in irritum abijffec, & am-

F. B5 "a a GD .

tonitruum capitibus hominum , quorum an-

bitionis ufusariete nil ad votum effeciffet ,

tea pedibus conculcabantur. Qui in aula

defperans de victoria abivit.

Et confum-

Ltut&. 4

DT u1

favore Principis é coeno mendicitatis furfum

mata omni tentatione Diabolus veceffit. ab

evehitur, ftatimfore fperat , ut felicitatem

zllo * tria legimus tentationum jacula Dia-

*

L]

&

bolum in. JESUM vibráffe,, chm nimirum,

in fublimiori gradu debeat. enancifci

ilicó ne incomitatus fpectetur in aula , pe-

gulà, ambitu, & prafumptione fategit

Sed cur in hisce tribus

diffequis ftipatur ,. móxque rhedam me-

illum oppugnare.

ditatur , vehitürque curru , non tamenin-

coníummata dicitur à D, Luca, omnis tenta»

de fuum explet ambitio triumphum ; . quia

tio , an non fupererant aliz fagittz , quas

in curru feadhuc humi reptare putat, nifi fe-

Satan ejacularetür ; nonne potuit ad iram

jugo in curru catervá fequente famulorum,

provocate ; avaritiam accire , livorem in

Verüm reclé dicitur cone

m SuEL. - — GE OA. u

czterorum obfcuret fplendorem ; perinde

fuppetias vocare.

ac ceenofus halitus furfumelatus, & innu«

fummata in una ambitione omnis tentatio ,

bem coa&tus umbras , vel in ipfo folefpargit,

quia quem Satan invidlum noverat contra

quibus ceteri deílituuntur in terris folari

ambitionis affaltus, hunc fruflra cenfuit ree

nitore,

Verüm plerumque quos ambitio &

liquorum machinis vitiorum oppugnane

.

*

coeno ad coelum usque extulit , non (ine la-

dum

nifi fruftra hoítis tartareus ambi-

tionis arieteufus fuiffet ad pulfandum Chri«

chrymis ijdem primordia repetunt ; perinde

ac halitus furfum in nubes addenfati , & in

fti pectus , non defuiffent catera inflrus

pluvias fpiffati deorfum relabuntur in coc-

menta , quibus ad vicloriam fibi viam

n

num , unde fuerant evecli,

fterneret ;

verüm quia feliqua minoris

Declinanda eít ambitio , penitüsque

func roboris , fpem totam perdidit fruft-

49.,

rata ambitione,

Sed cur adhuc libidinis

fugienda , cüm nonnifi lethales lapfus , &

ferales ruinas meditetur : etiam David fer-

in eum machinas non admoverit ?

Ve-

tur à facie Abfolonis trepidus profugiffe",

rüm abítinmit , quia jam noverat jejunum ,

Dini:l d

hoc eft , qui Goliato giganti ; & ad bel-

ac de gula retuliffe triumphos , cm enim

lumarmato , terrorémque incutienti truci

efuriens neglexiffet lapides in panes vet-

intuitu intrepidus obviavit ; mox trepidus

ti , libidinem profecto promptius fefellif-

Íet*

adolgfcentem fugit, timétque filium , €eum

De-

; Ca-rpitquffc&üs in dignitates,ut*dctumeat ambitio. Io7

& aureum caput profligavit : quidni delap*

)t

Detumefcat, qui vinci tartareo ab hofle

fus humilis non coloffum tantüm evertit ;

A2.

detrectat,

Vicit Chriftus omnes hoftis co-

fed lapidem ipfum licet exilem grandefcen-

Ü

natus , coétcuit affultus , infregit ictus ; quia

humilis ; à ftabulo enim Chrifti humilitas

temjin montem fublimavit , qui non Afiam

"

tantüm , verüm Europam , & Aíricam , ip»

curfum exorfa ,. nonnifi in patibulo, qued

L]

sósque Antipodas occuparet, — Lapis autem

:

meta probrorum fuit,conquievit: etenim fi ia

qui percufferat flatuam factus eff mons mag-

prafepio jumentorum foeditatem tempera-

num , C implevit uniuer[am tevram.

Per

Dakiel, 2;

vit Magorum acceffus ; & nuditatem

Bd

defcenfum e monte per gradus humilitatis

learum nobilitavit oblatio auti , thuris, &

mirtha; in cruce ramen infamiam fupplicij

de tartareo coloffo triumphos reportamus,

eumevertimus, fi humiles defcendimus ; fi-

lattonum focietate duplicavit: quàd fi totam

$

Chriüli vitam percurramus , unicum fuit

mülque erigimur , augemürque ; acin mon-

tes excrefcimus , fi ad valles defcendimus

folius humilitatis ftudium: à prafepio fiqui-

É

humilitatis.

Nil fortiüs ambitionem ever«

dem profugus in exilium delarus fuit , ab of-

ficina in Jordanem , à Jordane ad piícatores :

tit; quàm humilitas,etiam David unico lapi-

H

uàd fi Satan in fuas effunditur laudes, ad

de obarmatum ptoftravit Goliathum : egref-

d, Rep.cav.

U$j^

L

filentium ftatim eum adigit , quem neícias

fia eft Goliatb de Getb altirudinis fex cubito-

.

ntrum luctantem in etemo; vel obfequen-

rum, G palmi, terroti coti erat Ifraéli car-

j

neaturris, cüm impavidus Gigas videretur

tem in loco campeftri fortiüs vicerit, Coenat

mox cum Pharifeo ,. non tam ut ejus aleretur

pofíe ruentem in fe olympum excipete: ni-

hilominus lapisunus immanem hanc evertit

x;ch. € 32

4h

appofitisferculis, quàm ut latratibus ejus la

7U. 49,

i

ceffitus corriperetur : freffer Propbeta bic.fci-

molem : elegst fib quinque limpidiffmos la-

ret , que & qualis efi mulier , que tangit il«

pídes de torrente David , & mifit eos inpe-

ram paftoralem , quam babebat fecum, | Sce-

lum, íiàrefipilcente,Magdalena inungitur

terat obarmata ambitio in Goliatho contra

x Mattf, .

pede , ut inungentis cap

utfanaretur, obmur-

Dei caftra , utIíraélitas demutaret in Phili-

[a

murat ítatim [Judas ,

fed Magifter rabiem

"

difcipuli hamilitate coércet , . fragrantiam

fixos , vel ex lapfu, caedéque Iíraélis altiüs

$

unguenti in diem rejecit fue fepultüre : mox

ipfe eveheretur glorià triumphi? Latraverat

L]

contta coclum veluti erebi cerberus , evomtie

in horto à Juda proditur, in atrio à Petro

Verüm unicus ado-

l

eieratur , in monte cüm iniquis reputatur ,

íque fulfur in arcam,

leícens David paícendis pecoribus;non caftris

& tandem medius inter latrones cruci affigi-

s

tur, ut vel ex ipía cathedra crucis nos hu-

dirigendis affuetus minantem molem , ter-

at

mnilitatem edoceret , cui à primis cunabulis

rorésquefpirantem evertit ,non loricato pee

adeó ftuduit, ut toto vitz: curfu exemplo

&ore , non armata ferro manu , non galeato

L

fortiüg , quàni verbo füos edocuerit Difci-

capite ; fed lapide in torrente felecto; .gla-

ream torrentis humilis, acarefcentis tumori

)

puloss crevit igitur cim proficiente Chrifto

humilitas, qua adeó tenaciüs eidem adha-

objecit minitantis Gigantis ac fuperbientis ,

IMA 4

fit, ut eo deficiente in cruce minime ipfa

quia humilia deprimunt pracelía , evertünte

defecerit, necvoluerit à corpore licet exani-

que ambitione fublimia.

mefejungi; fiquidem nec poítemiffum fpi-

Regnaverat fuperbia,intumuerat ambitio

445

à primis mundi cunabulis, feu ab Adamo lap-

ritum ejus cadaveri parcitur, & poft crucem

adhuc feducloris nomenclatione donatur,

fo ufquead Chriftum: verüm ubi Rex Regum

E

Studeamus igitur humilitati, fi Chrifti ve-

voluit in prafepe declinari , & in fceno cuba-

ftigia fequi volumus , fi cum ipfo incoelum

re,detumuit ambitio, ceepítq; humilitas faüi-'

evehi ; triumphat humilis , càmlabitur, ac

dire fceptta, & illa non fecus , acangues fuge-

re : Moyfisregnaturi virga, cüm primüm ter-

furgit , cum deorfum inclinatur, quia am-

ram deferti attigit, in anguem verfa terruit ,

»bitiq tunc victa cadit

quem confueverat fulcire ; quia nimirum fce*

ptra, qua interris ab hominibustranclantur,

vesweitacsiinssimil o R M n

g. VI [.

terrori funt potiüs, quàm folatio, quod non-

nifi in humilibus deguílatur.

Ambz'tz"a;ä: ægritudz'fzi curauda

— Ea tamen eít ambitionis czcitas , ut fu«

"

nullum humilitate 4lexipbarm4f

Da

perainfera dicat, & hzc afferat fupera.,

CUP ApHUS.

hominem ambitione tumidum , cui ad con-

43*

Udlaturuscum coloffo ex auto , argen-

cupitam dignitatem via przcidatur , in bilem

a&us Principi primum dabit locum , fecun-

; , tóque conflato rudis ,àc exiguus lapis,

non furfum nixus fuit, fed & montis

dum Deolfaiz 8. Ez cumefurierit, irafcetur,

fafligio profilijt , deorsimque devolutus

€ maledicet Regi fu0,& Deo fuo,& fujpiciet [ur»

pedes aggreffus coloffi nobilem inde detulit

fm,nimirum vefanus ambientium tumor in«

s iil

Daniel.3,

triumphum, ercuffit flLatuam in pedibus ejus

tra fuasnefcius ripascoérceri ; (iultra limites

non effunditur , in convicia diffunditur , &

ferreis , & fiélihbus , quis lapilli audaciam

non redarguiffet, cm tantum aggredi co»

maledicta contra Principem,& Deum;fed cur

loffum niteretur ? fed auream coloffi fublimi-

primum dat locum Regi fuo , & poítea Deo

'tatem humili delapfu aggreffus lapis gigan*

fuo?forían quia ambientibus in aula Princeps

team evertit flatuam , pedes luteos percuffit;

eít Deus? àquo concupita fperant honorum

O 2

: decora,

Wfääi de Affetlibus Tom, l.

1c8

| ,:'D"ifl"crtatio lV.

decora,& culmina dignitatü;quód fiambiens

exagitantur in aula : illa non nent, nec &a:

Uh P v;

men ullum ducunt; cumtamen ifíti fubtie

h

Aulicus pro Deo non colit Principem;primas

tamen dat Principi,S ultimas partes Numini

liüs femper fatagant filum nere; ut aftufo-

defert,cum irafcens pluris videatur Regem fa-

lertiori; aliquidaccipiant decoris. Crefcunt

cere, quem primo nominat loco: Regi inquit

lilia, nec ulli florum excelfitas major , lan-

fuo : & DEO [uo , h&ceft ambientium ca«

guido quafi femper collo , haud fufficiente

capitis oneri, Ejus candor eximius eft folijs

citas, utterrz Principes coelorum Regi prz-

ferant, majorémque impendant diligentiam,

foris flriatis, & abanguftiis in latitudinem

ut rerreno famulentur Regi; quàm Deo; ma-

paulatim fe fe laxantibus, effigie calathi re-

3«

gisque adverfentur Principis, quàm Numi-

fupinis perambitum labijs, tenuique filo, &

femine ftantibus in medio croci , hinc odor,

Mibum us J Cüdet , "AE r d r - R

nis offenfam, Abjiciantur hi Aulici vefper-

—

tiliones , qui cecutientes in foleordine prz-

& color geminus calicis unus , alter ftamie

nis.

poltero primum dant locum terreno Prin-

cipi, & fecundum coclefti Regi, cui Principes

Vult Deus Aulicos lilij imitatóÓres, floQ

48.

omnes famulantur, & ex cujus nutu depen-

rentes fcilicet morum candore, & virtutunt

dent creaturz omnes.

Incrementa fperant

geminatum redolentes odorem ; nonverà

[ "V

ambientes Aulici à Principe, qui nec ad pro-

ambitione turgidos, terrenisque jugiter ho

noribus inhiantes, quód f1 ad dignitatum e«

Jl

priam ftaturam potis eft cubitum unum ad-

jicere. Quis autem veffrum poteft ad flatus

vehantur fafligia,vult eospropria conditio-

nis memores; quapropter quoslilio pariave-

l

ram fuam adjicere cubitum unum, quomodo

A

alios grandeícere faciet, qui nil poteft ad pro.

rat , nunc mutato fplendore vocabuli foenum

dicit fubdens: Sj 2utem fenum;quod bodie eff Luc.22«v.28»

-

priam ftaturam adjicere? quo al

Fquid inde

hauriat incrementi.

in agro, & cras in clibanum mititur , Deus

ïa

46.

Non igitur credas incrementum fub-

fí« veflit ,. quantó magis vos . modice fidei ?

jiffe ullum, qui tibi creviffe videtur , & per

vult jactantes íe lilia intelligant, fe fognum.

fas,nefásque evectus ad dignitatem,non enim

effe, cujus pompa veftis dicitur, quia quavis

dignitas, & felicitas in aula nata minimé no-

dignitas ullum cubitum malis, bonisve arti-

bus adeam evecto adiecit : qua fpectas or-

bis eftinnata; fedadícititia. Quàm fcité di-

namenta trabez,celfitudinem fedis,ac folium

gnitas veftis dicitur , quam exvimus, cü

l

poteftatis, nullum adferunt augmentum, li-

imus dormitum ; quis enim inhonore quies

&t familiz fint fplendori: perinde repit hu-

vit? quisin dignitatenonlaboravit? quisin

mi earümdem ambitionum coeno involutus

throno non vigilavit folicitudinibus , curis»

que innumeris flipatus ? hacque fortaffis

I

in curuli Majeftatis fella, ac repferat in te-

nui fordidáque fortuna ; & quamvis altiori

caufa, cur lectulo Salomonis mala punica

[

fedeat loco , animus tamen ambitione tur-

adjecta fuerint, ut nimirum Rex Sapientise

V

idus adhuc fordefcit in coeno terrenarum

fimus Aulicos edoceret ambitione turgidos;

TW

nullam ineffe Regibus requiem ; fed jugems

cupiditatum , & quà altiàs fucata diguitas

laborem, & tuncnon delicatum aut mollem;

Y

eum evexit, eo profundiüs Deo, ac virtuti

decrevit.

fedà rurali non abludentem, & ruflicano ni«

47«

Erectus videbatur fuper reliquos terrze

fui haud abfimilem ; fi enim in agro mala

RegesSalomon, cujus tamen ftaturz fuppo-

punica fereret rufticus, blandiüs forfanlabo-

[]

fitus neutiquam fuit cubitus ullus, cum po-

raret, molliásque , quàm qui dedolatis coe

E

tiüs proftrata decreverit ad fimulacra Mo-

lumnis, que thronum fulciunt, punica mala

]i

abitidum,

Qui Aula inferviunt, ita Prin-

fculpfit : 'à humiles valles incolentes ruftici

Iic

cipi famulentur, ut prapofteré debita Nu-

etiam in fudore vultüs panem ex iisdem re-

L

petunt, mollémque humum , multiplici fu-

V

mini obfequia non exhibeant homini , ut co-

itationes non abfumant in honorum medie

dorum imbre irrigant ad feracitatem meffis;

]

quas non fundunt fudorum pluvias ,qui in a-

tationibus; fed principaliüs in famulitio Nu-

f

ininis: non improbatur labor impenfusin

prico ficcóque colle, locóque excelíiori ter«

ü

ram colunt, cum humus ibi durior fit, ac

h

Principis famulatu, fed exprobratur immo-

dicus affectus, quo ambientes honorem , ei-

ficcior, quàm in valle ? experiuntur id Prin-

4f

dem toto nifu adharefcunt; & plerumque a-

cipes, qui cateriseminentiores vitam ducunt

Wt

nimo laborantes, & corpore, nil recipiunt

laboribus, curis , ac folicitudinibus gravif-

Qu

Lst, 12

metcedis: hinc monet nos Chriftus; ut lilia

fimam ; quosíp(i non fundunt fudores? quot

Je»

noctes non ducunt. infomnes ? id expertus

aeriimitemur, quz crefcunt absque folicitu-

Im.63

dine, albefcunt (ine cura,florent fine labore,

David Rex ait:: Azgabam per fingulas nocles Pfa

letum mettm , nec credas [tillicidiis roris ane

Con (ider ate lilia agri , quomodo crefcunt,non

laborant , neque nent, — Quód fi cum liliis

telucani maduiffe regium le&tum ; fed labo«

aeri ambitiofos Aulz conferamus, lilia can«

rantis capitis fufo fudore: quos enim credi-

dore cohone(tantur, & hi calliditate devenu-

mus aureà culcitrà molliüs quiefcere , hos

labor rufticano durior in pluma defatigat:

ftantur; illa erigunt fe fe; ifti humi jugiter

reptant terrenis cogitationibus , quibus ad-

Sibi caveant , qui in oculis Principum

42*

harefcunt; coelo illa aperiuntur , coeno i(ti

ambitioni famulantur; quz videtur ad fplen«

iugiterinhiant; illa fine labore absque foli-

dores via patere; hacplerumque ad ferales

cicudine crefcunt inagris, ifli curarum eflu

interitüs umbras perducit: &hac ratiascur

[

Carpitur Affe&tus in dignitates, ut detumeat ambitio. - 109

Lucs 224 Vi Chriüus Aulicum moneat, ut fibi caveat in»

rum fceminis protulit: v« autem pregnanti-

quiens ; Cáz autem vadis cum adver[ario

bus , nutrientibus in diebus illis : fed cur minze

tu0 ad. Principem in via da operam liberari

pragnantes feriunt; terrorémque onuftis fz-

Ab ille: nefortó trabat te ad Tudicem,6 Tu-

tu incutiunt ? quia nimirum onuílo ventre

dex trAdat te exaélori, 8 exallor mittat te in

difficulter effent ex urbe ob(idione vallanda

€AYCEYEI,

Quàm multiplici eft obícitum

egreflurg ;. quàm raró ambitio , quos inflat

laqueo; quàm frequenti difcrimini obnoxi-

Ípe foetüs , feu humana felicitatis,(init aula

um iter ambientium ad regias Principum,

exire, ut montium feceffus petant,ut animas

fuas à vitiorum affultu. incolumes - fervent,

cum eorum intercepta cupido e via felicitatis

avul(a,ad carcerem trahatur calamitatum! ut

Vah przgnantibus , feu ambitione tumidis,

Íciant famulantesambitioni, uno,eodémque

qui fpe foetüs, feu honoris , dignitatis, aut

itinere ad aulam properari, & fupplicium;ad

opum;ab aula avelli nolunt, utimminens de-

regiam, & interitum; ad honores, & igno-

trimentum animz declinent ; hi perinde ho-

.

miniam.

Documento eít nobis Amanus

ftibus cruenta clade fubjiciuntur, ac pregnan-

ocyus in carcerem detrufus ; quàm in regia

tes,que imminente urbi obfidione invitaban-

tur ad montes,

dominaretur ; citius éfublimi patibulo con-

Ípicuus , quàm in throno fulgens; fed uti-

Pregnantes feeminz foetum, quo tument

BD

nam via ad Principem, domus eflet Judicis,

puriori pectoris fanguine enutriunt, cui ut

ut ijs tantüm liceret regiam ingredi, G au-

adoleverit, vix fubinde neceffarium ad vitse

lamterere, quos morum praftantia; vite irie

fuftentationem fuppeditant fruftulum panis,

nocentia, virtuseximia, fuis munitos come

inopià id prohibente; nec mater ipía à filio

08

mendatitiis litteris ad eam transmitterent :

vices gratitudinis experitur. Percara eft di-

non tot palatia Principum quisquiliis redun-

gnitas, dum fperatur, fuavis dum pregufta-

darent ambientium,

Verüm íi aula Princie

tur,fed mox grave, & intolerabile fit pon-

pis domus non eft Tudicis , agat tamen Prin-

dus, poftquam noftris requievitin ulnis. Fre-

ceps Judicem, ut honores nonnifi merentibus

quentiüs videmus ob onus dimiffas infulas,

largiatur, dignisque dignitates impertiatur.

fed rarb in fpeivirore defpectas. Spes quz in

Sed quid, quód viaad regiam, iter fit ad car-

aula foetus eft ambitionis, vernam imitatur

cerem? forían quia non raró invidorum ca-

anni tempefítatem , quia uberiis delectamur

lumniz iter przcludunt ad dignitates , ut a-

floribus redeunte vere, quàm frugibus adultá

periant ad carcerem? T'ales funt jocantis in

jam atate; tametfi dulciores habeantur fra-

aula fortunz vices , ut qui in faítigio digni-

&us, quàm flores.Id contingit, quiacum flore

tatis fplendebat, mox in tenebricofum de-

videtur tellusridere, nobisque coelum arri«

trudatur carcerem , & qui inter. compedes

deres fruges veró maturiunt zíluantibus in

vinctus fqualebat;ad fummum evehatur ho-

terras demiffis folisradijs, quibus floresex-

noris; teítis hujus veritatis fuit Jofeph in

coquuntur, & fimul humana corpora diffolu-

fEgypto, ubi € carcere advolavit ad tegnum;

tioni proxima fatifcunt.

Symbolum fane

ut non defperent carceribusintrufi, cum ex

honorum, quibus in aula ambitione turgen-

compede iter pateat ad fceptrum, & coro-

tes inhiant ; inflorefiquidem cupiditatis, &

nam, Si velint igitur Principes fuas expiatas

fpei virore florefcere & ipfi videntur,ac fua-

peítibus aulas, viros promoveant, nonquos

vitate perfundi; ubi veró honoresambienti-

ambitio inflat ; fed quos virtus exornat , &

bus incubuerint,ita eos ornant, ut curarum

juftitia commendat: cüm uno eodémque iti-

pondere, plerumque fupravires onerent;op-

nere ad regiam, & carcerem pateat acceífus,

primántque. Vahhifce pregnantibus,& nu-

virtutibus commendatos regia excipiat , &

trientibus hoílium irruentium obnoxiíis afa

vitiis deturpatos carcer comprehendat ; cüm

fultui; licét przJia audiant, & feditiones,ad-

plerumque fit aula criminum officina, in qua

huc ut faxei harent, nec moventur,per(ire.

Ícelera maleantibus vitiis cuduntur, non di-

?

punt timpana bellica, clangunttubz, vocan-

Ítet carcer à regia.

tur militesad arma, nec tamen ambitio detu-

39,

.Extorres igitur ab aula excludantur;qui

mefícit, neque re(ipifcit, quia quos femelam-

ambitioni famulantes, tumidis tantüm cogi-

bitio inflat, nonnifi pallidá mortedeturgent;

tationibus mentis inanitatem implent ; in

nec priüs deponunt tumor

tur in cineres.

3

em, quàm folyau-

quos retorquetur, quod Chri(tus imminente

Jerofolymis Romanq;qm obfidione, Judzo-

y'al:ri-ü

e»s

W

$w

t

Y

i* R

LX

(.1:

]

T

-

a f

:ää

p

O 53

DIS.

^

^

$& (110) 268

Mul

egedededede

qeipdepdeqepqetdetededepsgetdepedededqegeqededo

DISSERTATIO V.

Affedtus ab honoribus, & di gn.itati'bjug -

vellendus, ne (1 altius radices egerit, noxios,

lethalésque nobis fructus pariat,

ep

de

Inagintm DE! fliimpre[pom

let bomo, 'cum, Umno

dico 4172274 'lyainav-

6s ;ufz't.

H

I.

C

NX )

D id fuit dignitatis fafti.

P—ätr.e, & Filio: ita homo, cum üf mens de-

c)*'"-ï

gium evectus homo,li-

fcecata ab omni materig cralfitie omnia in. ^

/? d

zX

äg,

YT

cét ex humo conditus ,

telligit , & intelligendo rei intellectz ver»

R

41

ut ipfius DEI vivam

bum producit, & ex verbo.cüm fir quoddame

o

C* LE

LE

W&

AC

NSNV

prafeferat imaginem ,

objecti idolum àmor procédit ejusdem; nom .

p

N

|/,

jf

æ*r

enim voluntas poteft odiffe, vel non amare,

;

E PRS

veram exprimat, fimi-

—— d

—

n iL ia

A

--

litudinem.

Faciamut

quodab intellectu mediante verbo, ut intet*

oïmï

dinem n0«

Bf t

nem ad mag

inem, & fimilitu

nuncio ei exhibetur, ut pulchrum, utile; ho« |

*

: p

ffram, Si DEUS quamvis inílar lucis claris-

neftum.

LP A

ime, & immeníz omnia equé luftret, & il-

Quód fi Deus nofltos fugit 'fenfus,'. GC 4

r

luftret, fitque ei

pro domicilio fplendor in-

nonnifi per znigmata creaturarum ad ejus

u circumfufum lümen: eít

acceffus, proami

valemus agnitionem pervenire: ita hominis.

nihilominus exomni parte densá circumfep-

nobilior pars cum noftros minimé fub fenfus

tus caligine , & in obícuro delitefcens , &

cadat in abdito , & intra opacatam noftri

quamvis exbenefica ejus munificentia quan-

cotporis nubem delitefcit, — Quin ad hane

dam nobis inditam ejus preznotionem, infi«

Dei conditoris fimilitudinem uberiori pro-

fufione exhibendam datus eft humanz menti

támque à natura habeamus cognitionem; ad-

huc tamen nil de Deo noítrarum nifu cogita-

proRegnomundus , pro Regia corporis do-

h

tionum affequi valemus, nifi quantum coclo-

micilium, non auro, gemmis, marmore; fed

rum mira conflruclio ,. fyderum florefcens

offibus , nervis, carne, venis, fenfibisque

longé pretiofioribus conflrüCtum; ea arte

fplendor, elementoruhiconcors difcordia, &

terrz varius ornatus ab ipíoad omnem gra-

tam miré adificatum , ut Philofophiin ejuse

phicé defcriptum elegantiam;oftendunt ; ita

dem perícrutatione obftupefcant ; mirentür-

E

homo licétin (ui nobiliori parte fit veluti lux

que ftupefacti 'Theologi in ejus contempla-

àDeoin ipfum transmiffa , quá omnia lu-

tione : proarce munitiflima caput , eft ei in

ftrat; résqueabditas inveftigat , inveftigatas

celíiori loco, ac tutiori fitu,in quo voluntas

Em

80 i

comprehendit, quatenus naturam rcrum o-

przeft; & memoria rerum omnium (upelle-

mnium fcientiis , & artibus veluti direclis,

&ilem velutiin zrario fanctius confervat; in«

eertísque itineribus

ervagatur j ac percur-

telle&us,qui ex editiffima fpecula omnia lu-

rit ceelorumimmen

j*

aÍpatia, terrarum edi-

firat fupera, infera.

1

:

tiffimos montes ; imásque valles, marisque

Quéd (i Deus utpote to

tius bonitatis — 3«

otigo, ac pulchritudinis fons pellucidus o-

long?, latéque diffufas planities mirá trajicit

celeritate ? neque in hifce aquiefcens, é cali-

mnia emigenter continet, fitdue in ipfo cce-

lorum puritas, fyderum harmonia, folis ni-

gine rerum, quz interitui funt obnoxiz ipfa

celorum penetralia pervadit, mentésque ab

tor, imbrium foecunditas, hortorum gratia;

omni concretione materiz difcretas perlue

pratorum amoenitas , florum varietas, colo-

Ílrat, usque ad primum univerforum Sato-

rum pulchritudo, odorum fuavitas , campo-

|h ha,

] Mu

tem, cujus Maieftatis perculfa humana mens

rum ubertas, fylvarum viror, gemmarum

radiis, ejus refertimaginem ; quia ficut Deus

nitor,fontium claritas , auri pretium , mar-

omniícius ex eo, quód omnia intelligat hac

faritarum candor, purpurz decus;plantarum

cognitione perfecliffimé omnia comprehen-

virtus, rerimque omnium venuftas, amabi-

dit, producitque ad intra Verbum , quod eft

litss, meritum, & dignitas, Ex te, & per te, Agtoy i,

&f in te funt omnia z ita(i hominem ípecte-

fecunda in Trinitate perfona,& Pater, & Fi-

lius fe viciffim amant, ex quo amore proce-

mus omnia in Dei imagine, quam przíefert

dit Spiritus an&tus tertiain Trinitate pere

miré continet, fitque propterea microco-

(mus, in quo perinde ac in magno. mundo

fona ejusdem nafuræ? uniusque effentiz cum

mundo

;E

l Affc&tus ab honoribusevellendus, ne fi radicesegerir&c, — am

,

ER

mundo rerum genera

omnia divinitüs illi-

: ïnitätibus, ad quas cupit promoveri,deve-

gantur cocle(tium;terreftrium mortalium: &

nultat; audétque hanc Dei imaginem delere,

iinortaliü: compleétitur efíe cum elementis,

ac digaicatem negligere, quod fané contin-

vivere cum arboribus, vegetarecum plantis,

git; quotíes à fummo. bono fe. avettit, ut

creaturg adharclvat.

r

fentire cum animalibus ; intelligere cum An-

gelis,& uno complexu continet (imul omnia,

Veta non elt; edlarvata diguitas,quam

$*

qua res cztera feparatim poffident,

Qua-

mundus exhibet, cum dignos ab indignis non

Auor in ipfo elementa totidem dicas in ho«

difcriminet, fed utrósqu'e admittat, fimül-

mine humores, choleram, fanguinem, pitui-

que confundat.

Plerumque in aulis prae-

tam, atram bilim,quorum primus ignem,al-

fertim Principum conferuntur dignitatesiis,

ter a&rem, tertius aquam ; pofiremus tere

qui motibus funt corrupti, qui vitio detur«

ram naturáà , & proprietatibus affequitur,

pati, vel quibus affectus Principis favet, Qui

Siinmagno mundo octavae fpherz incita-

ad Dei dignitates promoventur, nonnii vir-

tione orbes inferioresrapiuntur: inhomine

tutum ftudio ac operationum merito co/mie

fuprema regio, quz eít in ejus nobiliori parte

mendantur: hacque ratio, cur Samuel in-

ratio principatum tenens appetitus. omnes

auguraturus Saulem Regem fuperlíraél prz-

inferiores movet, & dirigit , neà recto de-

monitum eum voluerit, quatenus puerum à

IO Re?; ,.

V

fledtant : fi in media a£tis regione elati, ter-

fe dimitteret , Dic puero, «t antecedat mos ;

*vn'f,z.7,

. rarum, aquarümque halitus in nubes denfan-

fed quid hoc pracepti? an pueri innocenti-

tur; in homine eft cerebrum , ubi evapora-

am proculvult à regio Íolio abeífe? ficane

Eu

tiones ex imis vifceribus furfum elatz frige-

dor vite , & probitasmorum,à quibus puer

fcunt , indéque veluti in pluvias folüta de-

non abludebat, fceptrum tractantem Prin-

filiunt, vel in imbres lachrymarum, vel in

cipem commendant , cur non potiüs pueri

ï

rivulosfluxionum : eít igitur homo ad eam

innocentiam, ac candotem cum Saule vocat

evectus dignitatem, ut in fe omnia comple-

ad Regiam , adneólítque folio ? quód fi for-

Gatur,referátque vivam fui Conditoris ima-

.L Eþi,üo ïl 85

taffis candor morum puerum non commens

ginem.

Hinc Ambro(íius ad Honontianum

davit ; nonne adhucS:ul famulis, & Ephebis

JUm,e

ait: Novt[mus operum Dei bomo , quafi to-

afcenfurus ad thronum indiguit? cum non«-

h

zius [umma corpora, quafi caufamundipro-

nifi numeroío fervorum comitatu confue--

pter quem fatta omnia , quafi omnium babi-

fcant, qui ceteris prefunt incedere, Verüm

£ator elementorum.,

ratio, curSamuel extortemab aula juíferit

Inter feras vivirj cum

pilcibus natat, fuper aves evolats cum Ane

puerum, affectus fuitSaulis in puerum : fi-.

&gelia converfatur , terram inbabitat , culo

cut noluit Samuel deefle Regi Aulicos; ita.

militat , fulcat mare , pafcitur agre, cultor

voluit abeffe, quos ante principatum fors;

folis psfcator n fluctibus , auceps in adre , in

vel cafus eidem comites dederat : noluit Sa-

mtel ex confuetudine veteri fervos adhae

««la bares , Chrifis coberes.

-

Agnoícat ex humohomo conditüs di«

fiffe Principi recéns ad folium evecto; quia

gnitatem fuam, & é coeno coelo natus, difcat

fufpicabatur, ne Principis affetus facilé ve-

Íolis cceleftibus inhiare,chm catera animalia

teresfamulos promoveret ad primas in aula -

prona terram fpeclent; foli homini Deus os

dignitates, non merita promovendorumt.

dedit fublime, ut non terram,fed coelum in-

Qui Principi lateri adfci(cuntur deli-

$s

tueri hec ftature rectitudo ipfum moneat,

gendi funt, non diligendi ; qui enim dili"

natümque propter coelum, ipfámque moveat

guntur minimé deliguntur, & íine delectu

€ cceno , abducat é terra. Picfus es 0 bomo,

Lää. 6 . Hes

ad dignitates promoti fibi , & Principi funt

ait Ambrofius PzZus es 4 Domtino Deo tuo.

noxij.

Extulerat Deus Saulem ad folium

Wlm. CWP. 8,*

Bonum babes artficem, atque Pitlorem,

Ifraél non Saulis famulos , nec quos ipfe di..

Noli bonam delere pitluram . grave eff , ut

ligebat; non enim ob idtantüm,quod Sauli

dlicat de te Deus non aguofco colores meos ,

puer infervierat ; imperare debuit. cum

Hanc autem

Saule inthrono, Ceaterum is ab evecto mi-

20n 4gnofco itiaginem meam.

)

imaginem Dei, hanc dignitatem delet homo

nimé deferitur, quem fortuna non deferuits

um aliis inhiat dignitatibus , que à Deoa-

fi tamen probusfit , G candorem candidato

vertunt quzduein auri fplendore adiguntc

quarat augere; quia tunc non dilectus, fed

cxcutire? non eft aurea hecimago , quam

delectus, quemque probitas morum com-

Deus homini impreffit : aureum numiíma

mendat, promóvetur: alioquin de honoris

non Deum refert,fed Cefarem;ut enim fcite

fuggefto, ac dignitatis faftigio promptiüs

Ip cap.a.z,

.

Mdttt-

Angelicus Doctor

*

Numifma Ce[aris im

cadunt indigné evecli , quàm ad fupremos

auro efl,in quo ejus imago depitlas Dei au-

honores fuerint promoti. Documento no-

tem jmago bomo ef , in quo eff Dei imago

bis eft Lucifer cum Dei throno inhiavit. Is

Ifai& 14

faurata ; hinc Auguftinus trzc. 40. in 7o-

celum con[cendam füper afira Dei exaltabo

annem pulchré ad rem noftram:. Keddite Ce-

folium meum ,. fedebo in monte .tefflamenti ,

fur,i

fari numos , qui funt / Cefaris , & reddite

fimilis ero. Altiffimo.

Non difplicuiffet cu-

vos ipfos Deo, chm fitis Dei,emad eam [itis

piditas in coelum afcendendi, f1 Lucifer cceli

dignitatem elati, ut Desimaginem referatis.

inflar fuiffet multiplici virtutum fydere co»

Verüm pudeat fui ipfius hominem, qui hanc

ruícus,fi. fuper aftra afcendiflet, G&ibi fuos

Dei -imaginem fucatisin Principum aulis di-

Íplendores &lcoelo in terras demififfet,fi in bo-

wm

---Difï'ettätïo V,

Liy^

hum terrarum, ut cæte'rä aítra immenfa illa

Tiberij veftigia calcavit Caligula, quo

9.

colorum Ípatia perniciffimo curfu peregif-

nullum unquam moníltrum inter homines

fet. Verüm quia afcendere cupiit, ut fede-

magis abominandum vixit, cujus malignitas

xet: fedebo im monte reflamentinimirum ut

eó devenit, ut fi potis fuiffettotum humas

àlaboribus requiefceret , non ad laborem

num genus deleviffet,

Caligulam íecutus

convalefceret, ideo non caruit vitio COrl«

Nero fi flagitijs eum non fuperavit, faltem

fcendendi in coelum defiderium ; cfuod pro-

aquavit; monflrum potiüs Erebi, quàm ho«

o

pterea pracipitem eum egit i terrz bara-

minis veftigium , cüm nonnifi cruentis. clae

trum. Plures func qui cum Lucifero ad apices

dibus,hominum ftrage, cadaverum cumulis,

cupiunt dignitatum promoveri , ut in fafti-

humani fanguinis effufione dele&taretur, ci-

gio celi fattidia exuant curarumà laboribus

tharam tunc letus pulfavit cum ad lethum

immunes, Hi optant quidem aftris cocli fieri

urbs conflagravit, quin nec propriz pepercit

us

' propiores, non tamen ut ibi fplendeant inftar

genitrici; Agrippinam fiquidem matrem fu-

am interfecit, infpecturus intra difectum ue

Íyderum, luménque fuum terris impertiant;

Íed ut moredraconis peftiferá fuà caudá in

terum locum, in quo conceptus fuerat. Do«

obfequium fui minüs cautos trahant, hoceft

mitianus Neroni haud fuppar omni flagitios

aftris inhiant , ut aftris proprios abripiant

rum genere Imperatoriam purpuram macue

nitores, Cupiit Lucifer in coclum conícen-

lavit. Commodus nonnifi perniciem in if«

fum, ut fe Altiffimo exzquaret , Sedebo ín

perio hominibus attulit , fibi tantüm come

sonte teft amenti, fimilis ero. Altiffmo, Uri-

modus,& cateris Tyrannus. Caracalla fra*

trem Getam materno interfecit in gremio;S€

nam fupreimz in cleris, & Monalteriis non

optarentur dignitates , ut requies in monte

Papinianum . Jurisconfultum eó quia cruen«

tam eam czdem defendere noluerit, trucida-

illius cel(itudinis fedendo acquiratur. Uti-

nam non eífent, qui fupremasin cleris opta-

ri juffit,

Heliogabalus in throno fedens

.zent dignitates, quó opulentioribus familiis

nonnifi tetra, & abominabilia meditatus, u«

cozquarent genus fuum.

biquelocorum exempla impreffit crudelita-

7^*

Hoc unum Luciferum impulit ad cupi-

tis.. Ut etiam Maximinus, Tyrannus magis;

ditatem celíitüdinis, nimirum , ut fe DEO

quàm Imperator , quem Romanus Senatus

aquaret, ut ceterisomnibus praeffet , ac fu-

hoftem potiüs, quàm Principem habuit, &

pra creaturz conditionem evcheretur, & hac

ad id nequitiz devenit, ut exofusfuis etiam

ambitione inflatus Dei imaginem in fe infe«

militibus factus, ab ijsdem fuerit interfe«

cit,ac per peccatum delevit. Ádhonores

&tus unà cum filio fuo adolefcente, ne ullum

tantz tyrannidis fupereffet veltigium. Gal»

non promoventur, quitaliter honoribus in-

hiant, quiaàvirtute abeuntes, à vero diíce-

lienus Valeriani Imperatoris fucceffor focore

dunt honoris tramite , qui nonnifi in exerci-

diffimus fuit, & fub ejus imperio triginta

tio invenitur virtutis, neceít veradignitas,

tyranni omnes fe Imperatores affectantes e«

que zqué dignos, & indignos confundit,

merferunt, qui Provincias fus déque everte-

Pluresitidem invenias dignos dignitate an-

runt, flocci id faciens Gallienus übi?non alijs

E

tequam ipsá dignarenttr ; qui tamen digni-

confulens,

tatem aflecuti indignos ipfa dignitas effecit,

L2

exemplo fatis perfpicuo funt plures ex prifcis

$. II

Imperatoribus,quorum plerique flagitiofiffi-

mifuerunt Tyranni, ex quorum imperio

Honores mutant. mores frequen-

l,

nil aliud poffumus addifcere ni(i nefandain-

Ls ia deterius, d dignitates probi-

i

temperantiz; lafciviz, crudelitatis ; ac alio-

eatem corrumpunt,

rum facinorum deteítabilium exempla. Si

ex prifcis Romanorum Imperatoribus exci-

Unquatn magis confpicuz fiunt. ma-

Lfe

piamus Auguftum, Flavium, Titum,Vefpa-

culz,quàm in fole;qui fi eclypfin pa*

IN

fianum, Nervam, Traianum, aliósque pere

tiatur , neminem ejus latet. deliqui-

um; vitium in dignitatis fatigio omnibus

paucos, ceteri monftra potiüs fuerunt ex or«

co in perniciem hominum evocati,quàm ho-

fe prodit, impellitquetali in(ignitum di-

mines Romano imperio regendo fuffecti.

gnitate é culmine honoris deorfum agi pra«

$.

Tiberium fiquidem Imperatoria digni-

cipitem: fitque ut plurimum indoles terre-

Cnt, i,

tas fummum eflecit Pfeudopoliticum ; egre-

norum honorum in fublime erigere, &in

imum detrudere; vel honoris titulum in»

"giümque fimulandi, ac diffimulandi artifi-

cem, à quo etiamnum tyrannidem exercen-

jufté circumferre,.eó quia malos , Gimme-

Extremi

rentes etiam efferant, neque bonos difcrimi-

tes exempla trahunt imperandi.

etiam vitz anni , quos Capreis tranlegit,

nentà malis; quin & pluries malos peiores

adeó feedi, Gb turpes cum ipío cucurre-

reddant, imó & malos, qui bonis ante accens

ruünt , ut graveolentiam, odorémque pefti-

febantur; cüm ut plurimum honores mtte

ferum toti transmiferint pofleritati , abhor-

tent mores, quod deflectit àvirtute, quz it»

L

variabilis eít , fibique fimiles fuos fervat

Lj

reatque etiam num animus honeítusà me-

moria earum turpitudinum, qua Tiberium

mütant honores mores,raró quidem in me-

in faftigio Imperatorig dignitatis foedá-

liores, frequentiüs in deteriores, idque fatis

tunt,

contempti-.

ad comem ptum honorum, qui &

-

- bilibus

4 Affcétus ab honoribus evellendus, ne ü tadices eggrït a. ug

$,

bilibus pa'ent , & contemptibiliores etiam

quia ad coronam invitabatur, ad diadema vo«

STHERERERR o o r

zeddunt. Quidicenda fit vera dignitas, qua

.«abatur ven: de Libano, veni, coronaberaz

uno eodémque complexu dignos,indignósq;

trahebat quidem fpon(us. fed retrahebat co-

——

confondit , quique digni ante dignitatem e-

rona: alliciebat vox dilecli,fed terrebat nitot

diadematis , ; ad acceffum ftimulos addebat

trant, indignos conflituit ín dignitate inftitu-

tos, eóque peiores, quó aliis meliores effe,

affe&us in fponfum, fed ad receffum fortiüs

&quitas exigit,

^

fuadebat dignitas coronata? voluiffet quie

ii.

Idque etiam ma

li à culmine fcät—urit di«

dem fponfum;fed folàüm amplectentem, non

gnitatis , ut malum inde emer(um incre-

coronantem ? fi depofuiffet fponfus oblatam

mentum fubeat, eó quiaab illisfiat, quifunt

coronam, alas fponfa poíuiffet, ocyus ad

majores 5 cüm exempli virus in cateros eó

Íponfum properatura. Adeo vifa eít fponfa

nocentiüs ferpat, quó celfiores funt , qui de-

exhibitam fibi odiffe coronam , ut maluerit

linquunt, Quàm tutius illis effet in imo cu-

Íponfo carere , quàm diademare infigniri;

bare, & fafligiis non inhiare dignitatum? eti-

optaverit potius exulareà dilecto , quàm in-

LÀ

am bombyx é verme;fi ales fiat é ferico erum-

ter ejus amplexus diademate pragravari

L

pit papilio ,, videatur fibi magni aliquid effe

mirum tamenquód fponía coronam horrues.

€umalis munitus fpatia circumvolitat a£ris,

tit, & recufaverit non à populo, non ab Ele-

qui vermis repebat infoliis, Verüm quiver-

&oribus,fed àproprio fponío fibi oblatam,ab

mis fovebatur in finu,alebatur in folijs;aliger

illo fcilicet fponfo , quiin montem fugam

decidit in lutum, conteritur pede, quafialas

arripuit, cüm Rexàpopulo foret renuntian-

affumpferit,non ut altiüs volaret,(ed ut ocyus

dus: & cur fponfus ad coronam vocavit fpon-

properaret ad funus. Quamdiu bombyx ver-

fam cum ipfe fceptrum delipexerit, ac diade-

mem effe haud horruit, fericum intexuit,fe-

ma neglexerit? probare fortáffis fponíus

ricámque domum incoluit; cum veró inhiare

voluit,ac explorare fponfz animum , an ali-

ccepit fublimioribus, aligerümque turmis af-

quo pulíaretur ambitionis ftimulo: fed quz à

fociari alas quidem fibi addidit, non ut evo-

quovis erat fponía tumore aliena , coronz,

laret, fed evane(ceret, Exuit naturam bom-

non fidit, quamvisà fponfo exhibitee, cüm

bycis; ut alas indueret; fed qui bombyx gem-

non latueritfponfam , Saulem licecà DEO . .

ma eratinter vermes,imó & gemmis charior,

ad folium eve&tum periiffe, Davidemà Deo

puellarum miniíterio delicaté enutritus , fa-

inunctum corruiffe: Salomonem à Deo vo-

&us e(t non alescum alis, fed infelix papilio,

catum ad thronum regnandi vanitate. con-

jocus aurarum, ludus ventorum, volucrum

cuffum in veritate non ftetiffe; adeó eít cir-

ludibrium. Quotbombyces in humili ftatu

cumfepta periculis dignitas ,. quz quó fubli-

fericum intexuerunt, qui mox pertefi bom-

mior, €ó graviori lapfui it obnoxia. Licét

bycem agere, voluctes effe expetunt, alásque

fponfus fuerit , qui ter fponíam vocaverit

fibi parant, quatum ope ad dignitatum emi-

qent de Libano [bonfa mea, vent de Libano,

nentias enitantur ; qui tamen non aves fiunt,

vent, Íponía tamen ambas obturat aures, ne

-

fed infelices papiliones , qui ceteris funt lu-

vocantem fponfum audiat; parata potiüs

dibrio: qui enim ut vermes fericum texere

fponfam effe definere, quàm regnare incipere,

B X r

aflueverant,nuncbinis inttru&li alisnon a£iis

Quàm noxium fit diadema, quam fatalis co-

diícurrunt fpatia fed humirepunt; pulvere

rona, vel ex eo conjicere poffumus, quiaé

fordeícunt.

Partorum,Leonum, & ferarum eít diadema

i2,

Scité fponfa licét fponfi fui przfentiam

compactum non tàm exuviis, quàm veneno z

concupifceret, ejüsque ubera vino, & fra-

Veni de Libanoyveni,coronaberizs de capite A«

grantiam ungentis optimis preferret , quin

mana, de vertice Sanir, €€ Hermon de culbilz-

& ipfum anxia folicitudine in le&ulo quare-

bus Leonum de montibus Partorum.

1

iiwiero d ;r—), E r g La o E

ret , imó & per vulneraarmatos inter mili-

Ita eft,dignitates, quz in mundo offe-

13«

K

"ii

tes; ter poílea vocata à fponío eam apertis

runtur larvata funt, fucóque illite ; fub lar-

ulnis excepturo venire detrectat ; Vení de

va honoristegunt horroris ferales umbras,

Libano Jhonfa mea, veni de Libano , veni :

quibus homoobfcuraturiimo&delet inditam

coronaberis de capite Amana, de vertice Sa-

fibi Dei imaginem; fplendere videntur digni-

nir, G Hermon de cubilibus Leonum, de mon-

tates ingemmis, fulgere in auro , nitere in

(;'xwt.- r

tibus Partorum. . Cutter à fponfo mox vo-

purpura, fed fplendor elt iíte, quó papilio-

«ata fponfa cunctatur? vocat íponfus, &

nes, ac infelices pirauftz capiuntur ad interi-

Íponía nonproperat? quzantea per vicos;

tum: dignitates non funt, quz przcipitia in

per plateas; per gladios, pervulnera anxia,

celíitudineaperiunt: nudafuntnomina,qui-

ac impatiens eum quaficrat.. Cur ad fpon(i

bus dignitatibus inhiantes decipiuntur , ut

amplexum alis nonavolatamoris, quztota

fcité ait Chryfoftomusinquiens: Dignitates Homil.T. i

atdebat affectuin fponfum ? Acceffum non

temporaneas baudquaquam quis dignitates cbit. -ad Roo

properat fponfa , fed receffum potiüs medi-

dixerit, fed dignitatum nomina duntaxat,

ml

taturcüm nonad amplexum vocaretur fpon-

Non eít veraeadignitas, quà equé digni, GC

fi fed ad fatigium honoris,ad culmen fuprc-

indigni infigniuntur;larvati funt illi honores,

m2 dignitatis,ad nitorem fplendide coronz

qui alliciunt, ut perdant ; evehunt ut deprie

veni de Libano veni, coronaberis, non voca-

mant. Vapor nunquam intumefcit in cceno,

batur ad fponfum, fed à (ponfo evocabatur,

nunquam (uperbit in pulvere, nunquam ob-

ccelum

Verani de A[eäiäu: Tom. If

flrepit jn umbra: fin verà & cceno in.

Íub-

2

L

I14.

£ Diiïert?;io A

fubfiliat, & in nubem cogatui celütudine doe

induuni. Dic quafo num aliguid Regno naut |

natus, mox ignefcit, fulgurat, fulminat, ture

atqui ferutare,qua Regnum funt: cblamydes ;

zes evertit,arces fubvertit, montes ferit , &

cenquireregias, quamplurimas [auà reperieg

ubique ferales fpargit ftrages, ut inde mone-

ue Regum multorum, corpora texerint,quod

| [,Pfll!"'æ

amur, quantum fit celfitudo allatura damni;

& de coronis, fibulis, zonis cenfendums omnid

«üm velin telluris vapore intumelcat ; bel-

nempe bereditatem inflabilem , ufimque £0«

lümqueindicat arcibus, & montibus. — Saul

rum communemy5 ab iis,qui abeuntad aliot

cum afinas pabulatum duceret , manfuetu-

'qm' remanenut tmn[euntem.

dine czterisexcelluit; qui evectusad folium

Nil habent ftabilitatis,quas mundus di-

:f

non Samuelem tantüm fprevit; verüm etiam

gnitates exhibet ; in fcenam perinde produ-

vocanti Deo autes ciaufit, Scio; lapillum Ba-

cuntur,ac hiftriones, & mimi, qui alienam a»

i., p

bylonicum ; antequam de aureo , argenteo,

gentes períonam, brevi regiam,quà tegebane

zneo, fictilíque coloffo triumphos legetet,

tur,chlamydem exuunt. Daregio diademate

absque vi ulla inflar folij vento rapti ; .deor-

infignitum, Regem in hujus vitz fcena agen-

fum devolutum de monte vix pedum fictilia

tem;quid ni brevi peractà fabulá,ornamenta,

petcutere aufuüm fuiffe : verüm cüm ante fe

quibus coeteris antecelluit, vel invitus depo-

Anolemillam ruentem conípexiflet, excrevit

nit, & zquans inzqualia ineluctabilis Libitie

illicó fupra celfitudinem disjectià fe fimula-

na omnia unà commifcet , fceptra ligonibuse

cri, & qui fua exilitate tiemini erat terrori;

Id fan& innotuit Ezechim Regi , qui pro-

cum primüm coepit grandefcere, fuccrevit in

pterea non potuit lachrymas co£rcere;nec fle«

Danitl,a.

montem,copitque fingulis effeterróri: La-

tus prohibere , perpendens fluxibilitatem re«

pé autem qui percufferat flatuam, fatius esi

giarum dignitatum , cüm gravi correptus

mons magnit, 8 implevit univer(am terram:

morbo languefceret inle&o: Is diebu il

j l/l!'l f

Sed curtantilluslapis pregrande proftravit

agrotavit Ezechias usque ad mortem, Quin 4« Rf£» 620*

« fimulacrum? nimirum, quia Principem de-

tonitru etiam illud ejus percelluit aures, 720«

cet clementia, & humilitas, & quia in fubli-

vieris enim tuyE non vives: quiamoriendum

me clatus Nabucdonofor intumuit in fi-

eft,etiam imperatoria chlamyde munitis; eti«

aulacro; pronior fuit ad lapfum; quia omnis

am regali diademate circumfeptis,five velint,

tumor inanitate repletur, promptiüsque pe-

five nolint, five propitio Deo, five irato; quia

rit: plerímque qui honor centetur , nonnifi

umbratiles funt mundi dignitates , quibus

volatico accenfetur tumori ; appofité Augu-

Parcz minimé parcunt, fed oculis orbata fta«

pb i

;Contion, 2«

ftinusait: Ex pecunia, ex argento, auro,65

mina omnia five aurea, fiveargentea, five íe»

'in Píali32.

pradis, & pompa [aculi bonore wolatico , &5

rica; five lanea fuccidunt; & qui Imperato-

periturovolunr effe beati, & id minus funt ,

rem, vel Regem agunt detractà larvá perinde

quó magis fe efíe putant. , Volaticus eftho«

ac rurales, ac infimz plebis homines fordee

nor, quem mundus exhibet; dignitas, quam

Ícunt incinere. — Scena eft prafens vita ; cui

ambitio offert, & in hoc tantüm firma , quia

prelogus eft nafci;natratio vitae fabula, epilo»

nunquam fiftit; in hoc immobilis, quia ju-

gus mori,nec mors ulli parcit capiti;fed zquo

giter movetur; fortáffis id edocere homi«

pede pauperum tabernas pulfat , Regümque

nem Deus voluit,cüm hominem piícibus ma-

turres;hinc Ezechias audito tonitru : »2075£-

ris, & volucribus coeli przfecit ; hi (iquidem

ris $ non viues flevit fletumagno 4. Reg.10»

fignaté hominis imperio fubjiciuntur, ut vel

Mirum tamen quód Ezechias nequive-

16,

à pifcibus maris difcerethomo; imperia fuis

rit fe à fletutemperare, cüm plerunque in-

agitari fluctibus, repleri amaritudinibus , &

firmitas corporis fanitasfit animz : & re-

dignitates fluxas effe cum a

ligiofiffüimus olim fenex Difcipulo fuo le-

quis, & jolaticas

eum volucribus cocli,

thaliter decumbenti , ut folatio effet , di-

xiffe fertur, ne trifleris fili ob morbum

$. II

corporis ; fi ferrum es, per hunc ignem ru»

biginem exues, fin verb aurum , novum

Scenatiles [unt mundi &;gnitater;

indues nitorem: appofité Auguftinus :

Seri, 2 de

Q perfónata, ac volatiles,quibus f

aurum es, quid times ignem ? Si frumen-

!

temporebare

l u

gum es , quid times tvibu.

Am?* nona4pp

AY £ lï.äï;

larvam detrabüs ; nonutfi curas,

& gravamina tibi exbi-

bis qualis autea eras in fpica , nifi. tribula

zonterendo à te feparaverit paleas, — i ole«

lts

€nty

um es, quid tàmespreffaram prali ? mon de^

I4e

, Eferunt hominum dignitates hiftrio-

elarabitur fpecies iua nifi etiam pondus lapi«

num períonas, quz ab alijs feruntur

d« à te fecreverit/ Amurcam.

[gritudo 5

ad alios; ipfa enim regia infignia,quae

quá corpus torquetur , lapis eft Lidius, exa-

ab hisadalios tranfeunt, hocalté inclamant,

mipator virtutis, fcrutator confcientiz ,

quamvisprofundé fileant; pulchré . fanéctus.

excitator animi poenitentis, Monitor zter»

*

*

nitatis, unde Ezechias lethali morbo decum-

Afteriushomilia de Oeconomo iniquitatis

Sicut Hiffrionum PERSONAS proprid, &f pe-

bens languidus omnes anteactz vite dies

euliariter eorum po[fidet nemos fed pro re, &

vocavit ad examen, & íui accufator di-

argumento promt[cuó quisque fumit z ita tev»

xit ; Recogítabo tibi ommnes Annos meos in

amariiudine anima mea, Quad Ezcchias ad

TAm ,[e:e'gqug rerrena quafi vefies ex alijjs alij

:l

[]

v2

€xà*

w

Affe&tus ab gonöribus evellendus,ne fi radices eperit &c, li

examen vocaverit dies omnes anteactz vitar,

ufus pondere ftamina ducat, & deducat, eà

mirum idnon videtur, quia morbus ad le-

&qualitate , ac proportione ; ut. nil poffic

thum ingraveícens eít perinde ac fuccenfa

ts

correctioni fübjici. Suum texturz opusà

. In Pfalms615 fornax , ait Augullinus Ip 494 ardet palea ,

meditullio inchoat , circinato orbe fubte-

& purgatur Aurum , illa in cineres vertitur,

-

gmina adnectens, & maculas paribus fem-

Aboc À fordibus exuitur z

& lib. 1. de civit,

per intervallis, imó ubi neceffitas exigit, e-

DEl cap. 8. ait; Sícut ab tmo igue aurum vu-

.tiam crefcentibus, ex anguíto dilatans nodo

Vlat , paleafumatz ita una, cadémque vis

implicat indiffolubili.

t

Mira fané ars eít,

irruens 6onos probat, purificat,eliquat : ma.

quà calat: pedicas fcutulato rete graffantes;

los damnat,vaflat, exterminat.

diu multámque difcurrit in opere fuo perfi-

Sed quód Ezechias fleverit, audito immi-

ciendo hac, illacque circuit , in idem fzpius

nentis mortis tonitru, non videbatur id regie

redit, fe ipfam confumit,exenterat , eviíce-

m corpmendare fortitudinem. Anorbitas,

rat, ut illam fuam multiplicium filiorum

, €üm careret Rex prole, lachrymas excuffità

rotulam abíolvat.

Verüm labor omnis,to-

;morituro? Sed Regis pieatiifimi erat divi-

tümque opus textile ad levem (coparum du-

a voluntati propriam conformare , féque

&um abraditur, & perit: quin & araneus

Vflectere in DEI beneplacitum, Tametfi pro-

ipfe in fua tela interficitur, quà veluti la-

lis carentia fucceffurz in Davidisthrono, &

queo trahitur ad mortem, pede obterendus,

, usque ad Meffiam propagaturz potis fuerit

Hc igitur ratio, cur Ezechias audito toni-

lachrymasà Rege morituro exigere; for-

tru mortis JMorierís enins tu, & non UÍUEf ,

tiüs tamen lachrymas elicuit fluxa,' & per-

fleverit fletu magne, quia plerumque labores;,

brevis humanarum dignitatum conditio ;

quos homines impendunt, utdignitatescon..

( R'g: £,5

(ubdit enim Ezechías Ego 4ixi im .dimidio

fequantur,ijsdem trahuntur ad interitum.

jerum meorum vadam ad portas inferi ,

194

Quód fi Ezechias tunc non decefferit,

feu ad fepulchrum: fiquidem Ezechias in z-

id ex lege füit vires excedente nature, ípea

tate florente cüm ad quadragefimum annum

&atá (iquidem morbi malignitate, ac decum-

adhuc unus deeffet audivit tonitru illüd :

bentis imbecillitate conclamatus erat Eze-

Morieris enit&. tu , €$ non vives, proinde

chias,quia nulla humana arte priftinz poterat

son potuit non illachrymari vanitati, ac bre-

fanitati re(litui.

Sin veró auxilium divinum

vitati hümanarum dignitatum ; quà ratio-

penfetur facilé fieri potuit , quod natura

ne etiam conqueítus Job Deum alloquens

vitibus erat factu impoffibile.

Duplex eít

T

i dixit ; E fíc repenté pracipiias we ? . Non

vit& periodus alteraà natura, cujus curíui ace

imminenti morti, non egritudini torquentí

commodatur; a!teraà Deo; illa mutationi eít

)

fuit Ezechias illachrymatus ; fed humana-

obnoxia , potéftqueaugeri, vel minui, con«

rum dignitatum volatili curfui, cüm enim

trahi, velextendi, quia legi paret fuperna-

Ezechias trigeümum | nonum vite annum

turali: qu& verà à Deo eft conftituta augeri

agerec, computat hos triginta novem an-

non poteít, nec minui, & ad hanc refleclens

nos breviffimam diem fubdens Deané us-

oculos Jobus loquens de vita hominis ait

*

*

que ad veperam finies me, quiavita homi-

Conffituifli terminos ejus, qui prateriri non Gap, 14a

;f

nis,quafi dies helterna , quaprateriit: ne-

poterunt ? quidquid enim in coeleíti hac eít

que videtur ab illa abludere volucri de cu-

diphthera con(ignatum, ratum , ác immuta-

iU

a P

licum genere ad Hypanim fluvium. Heme-

bilehabetur; nonita femper invariabilis eft

robios dicta, de qua refert Plinius. /;6. ;;.

illa vitz periodus,' qua curfui accommo-

p cectoid

€4p. 3ó, non vivere ultra diem, & eadein

datur naturz , hanc enim etiam Syracides

- Bo

luce fimul vitam inchoare, & finire, ut na-

petiüt fibi protrahi Ecclef, — Pro morre deffu- C&bygt-. :

, fcatur manecum fole, & cum eodem vefpere

ente deprecatus fum , dicitur mors dcfluens;

! decedat, mané enim nafcitur, meridie viget,

quia perinde ac fluvius impetu ruens, imo-

| vefpere confeneícit ;

-oritur mane, moritur

dó hunc, nunc alium fecum rapit ; & vita

ve pere.

18.

hominis nil aliud. eft, quàm continuus ad

uid ni iisdem limitibus circumítri-

Wm 34 df

mortem floxus, adeó ut fluxe (int dignita

buntur ampliffime dignitates, pro quarum

tes, fluxi honores, quibus ut infigniantur,

mPW h*f ,

affecutione tam grandía , tamque difficilia

n

tot impendunt homines labores,tot fundunt

moliuntur homines iisdem inhiantes ; qua-

fudores,

Unde Ezechias. Precifa eff ve-

Jfaia 3;;

propter fubdit Ezechias 4mí noffri ficut arae

Iuti À rexente vita mea : dum adbuc ordi-

N

nea meattabantur hoceft telas teximus,qug

ver f[uccidit me, in mediofluxu.

,

repenté reciduntur, quod cum Ezechiam

Non fluxas tantüm , & perbreves di-

iza,

nonlateret fubjunxit, precifa eff velut 4 te«

gnitates dicas , quibus homines inhiant in»

xente Uita mea: dum adbuc ordirer [uccidit

figniti, fed. etiam larvatas , & noxias; ut

se l(aie 38.

rditur telas füasaraneus ,

quz auro illitz fulgent in gemma, lethales

tantíque operis materiam uterus fuppeditat,

lint umbra: quis dicat , regnantium fceptra,

five fit quedam intus lanigera fertilitas, five

non virgas aureas multiplici coruícas gem«

corrupta alvi natura, ut Democrito placet.

má, fed colubros veneno infectos? Et ta.

Mirum fané, quód animarculum tam exi-

men omnem delet fufpicionem Pharao, cui

le, hanc texendi artem adeo calleat, ut mo-

Exodi 4

vel ipfum fceptrum, feu virga Moyfis fuit

derato ungue, tereti filo, féque ipío

) araneus

tetrori , cum defiit nitere in manu, & humi

&

Vargni de Afetlibus T 0. I,

repere

—— "

I6

- Differtatio V.

repere in coipbro: quid ef! , qued tenes ia

re, ac dignitate conflituti, honorem tantüna.

anauu tud) vefpoudit virgam, Dixitge Domi-

vident, non pericula.

nus projce eam sn terram. . Projecit,68 vesfa

Servator apud Marcum miferatus fuit — 4

&f m colubrum, Quia fceptrum, fi & mani«

fuper turbas, quiajam triduo in deferto warii $,

bus delabatur regnantium in anguem verti-

eum fuftinerent. Quid feliciüs, quàm Chri«

tur venena evomentem 5 ut inde difcamus,

ftum fequi, cui turba, plus zquo quafi vifa

?

exitium metuere , undeauxilium potuit ex«

eít adhzíiffe, ac expecláffe , eó quia jamtri-

pe&ari. Vertitur inanguem fceptrum , fi

duo cum ipfo fubítiterit, INos veró Aulas

terram tetigerit ; feu coeperint qui fceptra

ingrediamur Principum , & interrogemus;

tra&ant, terrenis adhzrefcere , divitiis ine

quos famulitium addictos habet Principi, an

hiare, & fanguinem fubditorum exfugere ,

triduo tantim, vel quatriduo przítolati be-

IUF;?M.I ? |

venenofo tunc morfu inficiuntur , qui hifce

neficientiam Principis aliquid. fuerint folatij

in

|

fubjiciuntur Regibus. Qua in manu Moy(is

experti: erunt procul dubio, qui non quatri-

virga erat patrandis prodigiis deítinata, ac

duo tantàm expeclárunt, ut reficerentur,fed

imperio praparata , turn /Egypti, cum Ifrae-

quatriduani jam feetentes; & diuturnitate

liss humi abjecta fit ftatim anguis repens in

miíeriarum jam putres, & exeíi, defperant;

terra; que imperabat in manu.' Quot addi-

quam tamdiu exoptárunt refectionem. Plu«

gnitates evehuntur, quorum fceptrum in

res jam famesextenuat , & abfumpti panes

u

monílrum vertitur ?

2l«

expecant, quibus nonnifi fragmenta appo-

Vidit hujusmodi monftra olim Roma

nuntur, vel fi panes videntur effe, qui exhi-

cüm imperium occupárunt Tiberius , Ca-

bentur, plerumque micz funt cum ori inge-

ligula, Nero, Heliogabolus, Maximinus,

runtur: utinam etiam in Aulis Ecclefiaflico-

& alia hominum monílra, guz fceptra in

rum hac non obtingerent, Renuntiatur quis

angues mutárunt, venenum effufurosin per-

infulis infigaitus,, falutationes flatim & grae

niciem hominum, Quamdiu fceptra in ma-

tulantium officia undique coacervantur. Ve-

nu tenentut , feu dignis decorantur operi-

rüm fubductis rationibus tantum exhaufe-

bus, imperij habentur infigna , ac dignitatis

runt munera, figilla, onera, & peníiones, ut

flecora; fin veró ijs deftituantur actionibus,

ex infulis tantüm ipfi videatur baculus fuper-

qua Principem decent , veluti in tetram de-

effe, & quidem adeotenuis, utvix fuftinerà

jécta; anguesfiunt, terrori aptiores , quàm

poffit, utpote flagellis aptior , quàm fulcro.

honoti ; non enim funt tunc ornamenta,quae

Alij veró ex Aula jejuni dimittuntur,& nulli&

blandiüntur ; fed infignia lethalia terrores

plené faturo licitum eft difcedere. Mendi-

incutientia : fi virtus in manu virgam in

«atum plures aulam ingrediuntur, quia caci-

P

Íceptrum vertit; vitium, fi € manu eadem

tate laborantes: fi oculosaperirent, procul

virga projiciatur, in colubrum convertit.

ab Aulis,à dignitatibus ab(cederent: ideo cze«

ET

Larvate font mundi dignitates fub

cus Evangelicus fedebat in via, mendicans

perfona Principis, anguem contegunt,quód..

quia nondum oculos aperuerat , cüm pri»

que fceptrum auro illitum ,

emmíisque

müm enim coepit videre, furrexit flatim, &

corufcum apparet, plerumque anguis eft

mendicare defijt , fecutus Chriftum , quem

fub auri ornamentis venena fpargens. Non

etiam magnificavit : Er co

nf:

feflum vidit , UL"cf 1$. —

funt felices, qui apicem attigerunt dignita-

fequebatur illum magnificaus DEILM. Ideo

tum , fummümque honoris fa(tigium; ex-

cxcus, quia mendicavit fedens in via , &

LY

timà enim fpecie füos decipiunt fpeéctato-

ideo mendicavit, quia nondum ocülos ape«

res, fcenicum induunt habitum; & ífcenz

ruerat: nil ita exczcat, ut jubar dignitatis;

inferviunt ij ; quibus videntur alij fervire ,

fplendor honoris; háccacitatelaborat , qui

quia ut recié Seneca. Neo ex iffis , quos

aulas Printipum ingreditur mendicaturus

purpuratos vides,felix eff , non magis, quám

eam in honoribus felicitatem , quá exoptat

ex illis, quibus fceptrum , & cblamydem in

ex(aturari : fed vzh illis! quia ita mendicane

fiena fabula affguant ,cum prafente populo

tes propriam expetunt perniciem.

elati incefferunt , & cotburnati , (imul exie-

Non aliud'eft felicitas, quam mundus

24e

eunt , excalceantur ,. 8 ad flaturam fuam

exhihet, nifiludus, ut eam definivit Dhie

redeunt ; nemo iorum , quos divitia , ha«

lofophus, vel laqueus ut placuit Auguítinos

norésque in altiore faffigio pouunt , magnus

hanc enim quarentes felicitatem miferé illae

eff , fi igitur fucata eft magnitudo , quz in

queantut ; & ea paíli miferé capti vitiis ir«

folio eminet; ille magnus, qui ad honores

rctiuntur ; quis Davide fidelior, quis fane

raptus fe demittit, nec exit extra fe, nec

€ior, & tamen hác paítus felicitate captus

multó minus fuprafe, Quot in AulisPrin-

fuit à Bethíabea,

Summum felicitatis a«

cipum nituntur ad fublimia , qui vilioriad-

picem appetiit in coelo Lucifer, fed ftatim

jiciuntur famulitio ? quot in bonoris fubli-

captus miferé cecidit, & qui fuerat inter

mitate con(tituti periculis circumfepiuntur 2

Íydera fplendor , tartareas inter umbras

& plerunque qui tument ob honorem, ti-

detrufus fit titio fumigans, & vinculis ad-

ment ob plura, qua ipfis imminent pericue

jicitur infolubilibus, Quomodo cecidifls sl

la? quia utrecté S.Auguflinus: Quanró plus

€clo Lucifer. qui mané oriebaris: exclamat

bonoramur, tantà plus periclitamur, & tunc

propheta : Angelus erat ín coelo locatus, vix 7//^: ^14.

majus imminet periculum ijs, qui in henos

ericbatur ; & fimul ruit ; vix fplendebat, &&

- extincto

/

Affc&us abhonoribusevellendus ; ne fi radices eperir&c, g —

extinclo nxï.tore feral&s deturbatur in ume

28

Quod fi velit qtispiam fuper alios adíciti-

bras : fed quomodo de coclo cecidit Lucifer,

tià , vanáque honoris aurá inflatus evehi,

cum nullam ibi audierit Evam illicientem ,

L

2;,

plerámque, fit infra fe, ut enim appofité

Atf 2,

nullum viderit fructum adblandientem;nul-

Ip Epifl.] ad

Primafius, — Qui faper alios vult effe, infra

A0

lus ibi adfuerit ferpens , qui falleret? quin-

f fet * &t enim intra fe , fi poflquam fuper

imó fuerit Lucifer tunc amiQtus gratiá, val-

alios eft, tumet, quód ita fit ; quia ut aitPro-

latus lilijs , tipatus Angelis; quid quodnon

pheta, Homo ,ciem inbonoreeffét , non in-

fenuerit in paradifo , led vix mané ortus illi-

zellexit. Sedcur in faítigio conftitutus ho-

€ó occidit in omnium delapíus occafum ca-

norisnon intelligit ? fi fpecula , quó edi-

lamitatum ?; Eminentiarum appetijt felici-

tior ; eoaptior eft, ut fiagula circumjacen-

tatem , & in imum detrufus eít miferiarum,

tia oculis luftrentur , intelléctu confpician-

zecbiel, .

l

47e

Et elevatum effl cor tuum in decore tuo 5 per-

tur? fed recté ait Propheta : Homo , cius

didifls [apientiam tuam in decore tuo,

Gla-

án bonore effetinon intellexit, quia ut edifferic

dius quó Lucifer perijt , quó ex fplendore

mellifluus Doctor :

id ad caufam magis ,

cali verfus eít in feralem Erebi titionem ;

quàm ad tempus refertur , quatenus hono£

&latio fuit cordis ; ambitio, quá fuperiorem;

videtur intelle£tum abforbuiffe, ait D. Bere

longéque eminentiorem fitiebat honorem ,

nardus,

Homo , eüm in: bonore effet , nom

& elevatum efl cor tuum in decore tuo , qui

intellexit. — Quód quidem adcaufam magis ,

H

fulgor fuerat inter Angelos , hunc honoris

quam ad tempus arbitror e[fe referendum ,

fiuis tulgur effecit inter Erebi furias, Quan-

ut [ic intelligatur ditlum.

Cám in bouore

tis flipatur honor periculis, fivelipfius fitis

effet ,. non intellexit , ac fi diceretur , bonor

primos coeli nitores in imum detrudit mife-

abforbuit zatelletlum,

Intelle&u fpoliatur,

ziarum , verdcque in quaffatam Megera te

qui honores induit , & omni carecgaudio, EPif. 1gp

Qam ?

qui fitit honore affici ; cure fiquidem ipíz,

qua honores fequuntur, nullam felicitatem

$ V.

affequuntur, & honorumcupientesab ome

ni avocant folatio , omníque deftituunt lz«

Irerum enancifcitur bonorem,qui

titià ; perinde curz , folicitudines , molee

ab omni bonore difcit affectum ab-

ftiz, honoresfequuntur , funtdue dignita-

dicare, Premitur fervuuiute alájs

tum pediffeque ,. ficuc umbrz famulantur

LÀ

corporibus

*

multiplici laceratar morfu

impgmm.

mens ambientis honores ; ut jam fit fuüi torz

Uis non ruinofa dicat fulcra , quibus

tor , fibiquecarnifex : triftes vultus, fron-

2f*

Q

honores fulciuntur , càm honoribus

tes fulcis aratz , afpe&us torvi in honoresg

ambientibus claré evincunt internas curas,

adharentes przcipites deorum agan-

tur? nil firmum fperandum eít ab honori-

qua mentem intüs lacerant , & interna vie

Ícera difcerpunt ; nil

bus, nil ftabile , cum nonnifi ruinas fpon-

que felicitatis honoribus

deant , & exitium ? à vera felicitate funt

ineííe o(tendunt.

alieni, quifelicitatem inhonoribus , & dig-

Proditum eft , victimas olim cim ad

1.

73

nitatibus enancifcuntur , à veris delicijs re-

factificia ducerentur;infulis fuiffe infignitas ;

cedunt, qui ad fucatos mundi honores pro-

ut inde moneamur , infulas , & dignitates

cedunt, recté Auguttinus,

Sunt quadam

ad fupplicia , folicitudines , & curasviam

r Präl.- T

delicie fantla , &$ bona in libris * neque enim

fternere , pulchre ajebat ille ; Covfzlares f«

in affeilandis ruinofis bonoribus.

'Timenda

ftesy. pratextam , purpuram,curulémaque fel-

eft ruina in honoribus, quia ruinz expofiti

lam , nibil 4liud quam pompam funeris pu«

ruinis exponunt pofitos in honore ; honori-

tent , claris infignibus, velut infulis velatos

bus , qui afficiuntur , tamet(i videantur fuca.

Ad mortem deflinari,

Quomodo lztus effe

to perfundi gaudio ; veré tamen nullá funt

poteít, quiad lethum ducitur ? qui munda»

verà perfufi lztitiá, quia gaudijs innutrien-

norum honornm amore rapitur? cüm íla-

$i enim

ih

dis apta non eft honor materia.

tim , ac honores amat , aliorum torqueatur

quid fit honor inveítigemus, nil in nobis

honoribus ? honores enim , qui fitiunt ,

cít , quó poffimus melioresfieri , velaliqua

tot in fe experiuntur cruciatus , quot alios

teali felicitate donari : honor enim in fola

vident majoribus affectos honoribus , fibí-

tefidet opinione; in fola nafcitur,& adole-

que in honore fuperiores ; quomodo vera

ícit e(timatione, quz cüm fit extranos, nil

poteft felicitate donari , quem felicior tor»

videtur nobis impertiri, nec quidquam no-

quet? quem honoratior pungit? quem fu«

bis elargiri, quó virtus incrementum fu.

perior vulnerat non alio gladio , nifi quia fe-

beat ; non enim honor noftrum eft opus ,

licior, & honoratior effe credatur ? Verus

Ícd alienum , neque opus eft honorati , fed

honor eft ab omni fe abdicare honore.

honorantis , & proinde e à nobis magis

Efthonor perinde; ac umbra , quz fu-

- 28.

alienus , quó alteri, nonnobisineft, Ne«

gientem fequitur, fequentem fugit, &ille

que honor honoratam fupra alios evehit ,

eft verisdignus honoribus, qui ad gradum

quia cum fit in folo honorante, & honora-

honorüm non afcendit , fed honoris gradus

tum non afficiat , no

(M'N [a07)

db

ad illum defcendunt , talis fuir Virgo Sal-

liquos evehere,

n poteít eum fqgfa Ie-

vatoris Mater ,

A

qua ab Ángelo falxutata ;

r

P 3

:

118

Differtatio V.

[

älfä l'*,

fe effe ancillam prdfeüä eft. Ecre Ancilla

proximior; quia cateris lapfui mais obno«

Domini , fiat mibi]i;cundüm verbum tuum ,

n

xius : neque lztus verá lxtiti efle poteít ,

[*

Íe dixit ancillam , quae mox futura erat Re-

qui humanarum rapitur dignitatum amore

gina, $tideo Regina , & mater , quia ad

fi enim diguitas ver foret latitiz genitrix

officiom fe deiecit ancillz,

Verüm fi ad-

nunquam feré]atarentur, qui dignitate de-

ü

t

mirationem non ingerit fe ancillam dixiffe ,

ftituerentur, perpetuóque omnis effent l-

antequam mater fieret DEI,

Id tamen

Í

titizexpertes, id autem quàm aberret à ve*

proríus inauditum ,eandem jam foetam Deo

ro, docent, qui dignitate minime infigniti,

l

titulum non exhorruifle fervitutis , fi enim

qui nullo affecti honore cateris funtfronte

«

ancillam fe dixit coram Angelo , fervam fe

fereniores, vultüquelatiores. Intuere ho-

[4

Et

rofiretur coram anu Luc. 1. verf, 43.

minem diguitati inhiantem ; magnísque co-

undehboc mibi, ut veniat mater Domini mei

gitationibus implentem mentis vacuitatem ;

ad me ? Quàm digaumadmiratione! quàm

quàm triftis vultu, quàm cogitabundus men-

fupra humanam confuetudinem ! quàm ra-

te , quàm rugofus fronte, quàm vilis cor-

rum , utinter prodigia pueri exultantis , ac

pore , nullus difcurtit per aulam famulus

g

faltantis ià utero matris, & obfequia anüs

curusque ad humum fenon fubijciat, nulli

prophetantis , ab humilitatis ubere neque

obviat Principisadminiftro , cui (ua. non exe

9

latum unguem divelleretur ; qug pleno u-

hibeat obfequia

?

imó etiam przftet viliffi-

bere Deum laéctabat ! plures reperiuntur in

mum famulatum: dignitatis acquirenda cau-

ipfo dignitatum ve(tibulo humiles famuli ,

sá , G miferé fingulis fervit , ut valeat

ipfe paucis dominari

L

*

;

qui fe paratos ad obíequia fatentur cum

quem alloquens S.

Virgine ab Angelico caduceatore falutata :

Bernardus pulchré ait : T £eo on ferou, Lib. , con

Íed quàm rari , quàm pauci nobis obviant ,

quia non uni (érui , fedomnibus : Neque (i " ""*

quos pofítquam naéli funt dignitatem , non

dignitatem concupitam affequatur , eum

pudeat famulos, imó & fimplices Domi-

putes à fervili abíolutum conditione , quia

nos dici , ut ijsdem videatur dedecori , nifi

non eximitur àfamulitio, qui in plures ex-

inflatis buccis titulis fuperlativo majoribus

ercet imperium , fed eó laticri fubijcitur

falutentur? Quot ab aratro ad gladium mi-

fervituti , quó in plures fibi fübjectos im-

litia vocavit ,

qui furfureo pane enutriti

perium exercet.

poft elapfum luftrum ftomachari coepe-

Quód fi nondum ad apicem confcen«

g

runt, quz ante ijsdem fuére in delicijs; eó

derint dignitatis , cui inhiant , aliá etiam

quia dignitatem aliquam etiam ex inferiori-

premuntur fervitute , quia de(iderium do-

[

bus affecuti , eos pudet gregarium antea

minandi ijsdem dominatur ; proinde à ve-

militem egiffe, Eó devenit faftus, ut qui

ra exulant felicitate, quia fucatam cupiunt

h

lucernà initio Tyrocinij modice illu(ites e«

humanz dignitatis vanitatem , hinc perité

rant; [latim ad aliquam evecli dignitatem

Sydonius,

Sententie tali nunquam ego af-. Lib,a, Epiff--

,

velint jubare zequari Soli ; & nonni(i in

fentior , ut fortunatos putem y qui Reipub«

43«

purpura dedignantur apparere , qui antea

lice pracipitibus, ac lubricie infiftunt culmi-

viliori amicti penula , nonnifi pannofi for-

nibus, Nam dici nequit, quantum per ba,

deícebant in pulvere ?

ras fert $n bac vita smiferiarum vita feli-

29,

Ea eftrerum materiz concretione com»-

eium ilorum ( fi tamen fic funt pronuutians

pactarum dos, ut fuis fub initijs, humilíq; ia

di, qui fibi boc nomen ut fylla prafumunz ) ui-

exordio froeno coérceantur moderationis ,

mirum qui. [upergreffi jus , fsque commune

qua fi é nativo evehantur. flatu, intume-

fummam exiflimant beatitudinem , fummam

Ícunt in perniciem caterorum.

Nil vapo-

poteflatem , boc ipfo fatis miferiores , quüd

re abjectius, fi telluris matris detineatur in

parüm intelligunt. inquietiffimo fe. fuljacere

gremio ,fin autem furfam evehatur , fpif-

famulatui * nam ficut bominibus Reges , ita

faturinnubem, & plerumque concrefcit in

Regibus dominandi defideria. dominautur 2

fulmen; quod ut primüm de(ilit, blanditur

Suis igitur famulantur defiderijs, qui czteris

quidem lumine, fed mox perterret tonitru:

dominari ambiunt , & eó infeliciores , quà

etiam babylonicum fimulacrum luteis coepit

felices tunc putantur.

é pedibus evehi , & incrementum fubire in

- Gloriantur , qui Principi famulantur ,

32.

zre, Grargento; fed mox in auro confum-

Lib g,.m

€5 quia dignetur Princeps ijsdem uti , quod

il f, l'a

matum ferales umbras invenit, ubi in auri

perinde eft , ac famulitio gloriari ; - fed

nitore gloriabatur, Lapillus etiam,qui (imue

non indefelices, quia Principi famulentur,

lacrum dejecit tacto luto , mox crevit in

& cateris dominentur 5 utitur Princeps

montem , occupávit univerfam terram., cui

hisce iufttumentis, perinde ac Samfíon man-

fuittertori ; utinde doceamur, contemptui

dibulà , quà mille interfecit Philiftaos, de

haud habere modica, qua deijciunt magni-

quo dicitut: Iumaxilla afini , in mandibu. Judic, 15.

tudinem fimulacri in auri fplendore erecti

la pulli afinarum deleuieoss & percuff mille

é luto.

9irós.

Cámque bac verba canens complefz

30,

Quàmparüm fidendum dignitatum mag-

fét » projecit mandibulam de manu , 64 vo-

nitudini, quam vel minimus lapillus deijcit ,

bhy

4

cavit nomen loci illius Ramatb-lechi , quod

& :. 1.

Ífolóque equat? plerumque qui lztusin fa-

snterpretatur elevatio maxilla.

Ita eít,. eà

fligio videtur dignitatis, letho c&teris eft

dcvcniugf ha inttrumenta Principum , feu

eorum

Affectus ab honoribus evellendus, ne firadices eperit &c.. 119

&orum adminiftri, ut cum talibus plerumque

nolite exaltare cornu : quidergà in Rbinoces

ufi fuerint inftrumentis ; ea poílea proij*

vote , cuju nomen latinà interpretatum fou

ciant.

Cumdque Samfon fuiffet ufus afini

nat, IN NARE CORNI nifi potentes bujta fae

gaxillà ad hottium cladem , ad perennes fui

euli defignantur? wel ipfa in eo fumma Frine

triumphos , non propterea honeítiori eam

eipatuum poteflates ,. qui typo faruæ j4&a-

titulo condecoravit ; ; digna procul dubxo

pHoná elatí ,. dum fal(is exteriis inflantur.

fuiffet, ut titulo cohoneftaretur aliquo illu-

bonoribus , veria miferijs intué inanc[cunt,

ftri , vel diceretar victoriarum artifex , vel

1mó eó miferiores , quo magis à cognitione

vocaretur trophzorum inffrumentum , vel

miferiarum abfcedunt, & quó miferi, cates

etiam ut eidem erigeretur monumentum z-

riseffe non videntur : quia ea gravior, ple-

re perennius. — Sed oppofitum obtigit j fibi

niórque eít miferia, qua miferantes non hae

Samíon omnia tribuit , & ut bellicam pro-

bet , & fub dignitatis velamine ad uberius

riam virtutem commendaret ,

maglsquc

mifcriarum augmentum delitecit. .

attolleret, plus mandibulam vicloriarum in-

Quám intelix conditio eorum, qui in

34

firumentum depreífit;; quam propterea vo-

fummis dlgmtatum faülgus funt eve&ti, nul-

cavit mandibulam afini , quin & pulliafina*

los habent coniolatores , quia plures ad fe

rum fzuüuluma

Digna quidem fuiffet

trahunt adulatores : aliena fe produnt facie,

mandibuja , quó auro tegeretur ; gemmls

quibus fi larvam detraxeris,madere lachrymis

ornaretur, thecá includeretur aureà ; vel

deprehendes , quos rifus videbatur hilares

faitem auro illita, gemmis corufca, & (um-

efficere,

Quot (uperbiunt in regio minie

b ff

mo in tholo luipenderetur : fed Samíon

fterio , quos Rex ipfe faftidit, gaudentPrm.

h,

nil horum praítiut , fed in contemptum po-

cipes rebus przclaregeftis? negotijs ad prz-

tiüs negle£tam proijecit mandibulam ; ut in-

fixum finem feliciter perdu&lis, pugnis for-

de edoceantur adminiílri Pnnclpum , inlru-

titer pugnatis , viétorisque de czío hofte

menta Regum , quàm futiles, quàm vanz ,

praclaré delatis :

fed interdum non jucun*

dantur cum infltrumentis, cum admm:ürxs,

, quàm nullius momenti fint fpes illz magnaz,

quas turgidá concipiunt mente,

Samíon

& inbello Ducxbus.

Symbolum horum in-

locum , in quem mandibulam projecit ele-

ftrumentorum obfignavit David pofteritati

vationem appellavit mandibulg : quia ni*

Ln

Pugnavit ipfe paícendis gregibus affuetus,

mirum Principes fatis fuis Admini(tris faviffe

non armis tractandis aptus. contra Golia-

putant ; fi ijsdem ufi fint in regimine, qui»

thum ftaturá corporis czteris ommbuc cel-

bus fi non amphus utantur , mandibulam

fiorem , pe&ons fortitudine validiorem ,

ut Samfon proijciunt,

bellicà virtute commendatiorem ,

ut fO[!

Non mandibula tantüàm cum Adminie

Iíraéli effet terrori :

EL

Eugnav:t Davnd iner-

ftris Principum: fed & cornua cum dignita-

mis, viribus imbecillis, corpore exiguus , &

aj

Prava-

lh

tibus quandam præ(eferunc cognationem ,

gracxhs & pro('trav:t Goliathum. :

2, Reg. ay,

«um etíam apud Venetos in ufu fit, ut Dux,

Iuítque David Adverfus Fhilifieum in fwnda,

feu Princeps infigne capite efferat cornu ex«-

&lapide , & cüm caderet,lumpiá , nudatá.

hibens figuram , ut fymbolum Ducalis dig.

que victi Gigantis mechará , ejus caput in

nitatis , &præemmenuæ & quis miferits

tefferam delatz vn&onæ ootruncavxt

Pro-

zefectos eos non dicat, qui iad culmen elevan-

ftravit David Goliathum non gladio, fed

tur humanarum dignitatum ?. Scimus cor-

funda, & lapide, & tamen non fundam de-

nua intus medullà carere , propnamque va-

latæ victorie m(ïrumentum fed gladlum

«uitatem przdura cute contegere , jn quo

duxit in triumphum ; gladxum enim in o«

ablndunt ab offe , quod intus medullà dite-

ftentationem mumphx abílerfum , ac orna«

dcit ; tametfi tumidum quid , & magnum

tum fufpendit, primüm in fuo tentorio, mox

mdcantur prafeferre , qux in culminibus

in Foederis locavit tabernaculo in delata vi-

locati dignitatum prz cateris eminent , fi

äonæ perenne monumentüm ; fed ü tanti

kcxumam cutem , Pompamque extenorem

fecit gladium( Goliathi , ut eum fufpende-

an!plcxamus, intus tamen medulla verz la-

ret in tabernaculo in tefferam proftrati Gi«

titiz . fuccóque folidae jucunditatis (unt va-

gantxs quxd de funda vr&orxæ m[trumento

2

Lib 31,1:9-

€ui; appofite S, Gregorius.

Cornuua dzg-

egit? fi hujus beneficio vibrato lapide Gi«

rül €, lo

pmitatum mf 'guia funt,non offa , guia mzj?-

gantem proftravit , cur fundam potiüs, quàm

qiarum aPre referm funtculmina, non veri

gladium non appenderat tabernaculo ? fi

gaudij medullá,

Ex fanefi mente fubeamus

fundá vicerat non gladxo ; Cur illam huic non

Principis mentem » flatim eam deprehendi.

præfert 2

mus, veróf[olatio vacuam , & mordentibus

Verüm quid a&um fuerit de funda ,ne-

3f.

tantüm curis refertam , &aere vanido gra-

fcunus, & tantüm fuiffe gladmm non fun-

W. lá

vidam, vt in eos haud immeritó flectamus,

dam , delatum in triumphum ícimus; quia

quod in tumidos cnlminum amatores , quod

nimirum gladius victoríam bellica virtute

in cupientes dignitatum , inhiantes] praemi-

delatam teftabatur : funda veró cum aliqua

L L 3'- 350*

nentijs retorfit San&tus Gregorius, i inguiens:

exprobratlone Paftoris aflueti ducendis , pa,

&l. £, T.

In cornu ,. quia elatio frequenter acup:tur

Ícendísque gregibus percufï"um projecto la»

Prapbeta atteflante didicimus , qui ait ?. Di-

pide in fronte gigantem , ac proftratum, dun.

&i iniquis nelite iniquà agere , & delmquentes

taxat innuebat ; vicerat quidem funda , non

gla-

-

120

Differaio V.

dius , fed paftoritiam illa Xvilïta:tem prode.

rent virtutibus ; veflirent pürpurà þi'öpi'ïi

bat , bellicam iíte fortitudinem ; non vicit

fanguinis, rigarent fudoribus : cum enim

gladius , fed fünda , fedille ducitur in tri,

ambitioni minimé fervirent , cum honores

umphum , quia honoris fuppeditat incre-

non cuperent , dignitates non quzrerent 5

mentum ; abijcitur funda, ut memoria de-

quzfiti fuerunt ipfi, &inventi, & ad dig-

leatur: paftoritij famulitij,

Quàm crebró

nitatem Apoftolatüs promoti, ut inde vel

inftrumenta victoriarum , ftrenuósque mi-

ipfi Apoftolorum füucceffores difcerent , e-

lites , quorum bellica virtute praclaras de

tiam natos obícuris natalibus infulis in(igni«

proftrato hoíte victorias Principes detulére,

re, f1 virtutum fplendore clarefcant ; cuüm

ijdem negligunt , acoblivione delent , ut fi-

etiam Amos dum velicaret Sycomoros Pro-

bi uberioris gloriae arrogent incrementum.

pheta creatus fuerit ,. ut etiam Jeremias in

Sufpicitur pendulus &tabernaculo Goliathi

Judaea , & Matthaus & Telionio , Petrus &

navi pifcatoria vocati à Chrifto fuerint ad A-

sladius, qui tamen nec proflravit , nec vicit

Gigantem , cüm David fundá non gladio vi-

poftolatum, & Paulus àczde, quam fpirabat

cerit : funda tamen, quiagloriam videbatur

contra fideles, electus fuerit in vas electios

Davidis imminuere, in Sarcophago claudi-

nis.

Contemptui non debent effe , quos

tur oblivionis ; gladius veró , quiahonoris

avorum illuftris fanguis non illuftrat , f1 eos

addebat incrementum , ducitur in trium-

virtus commendet ; nil glande abjectius , nil-

phum, appenditur tabernaculo, ubi in glo-

que vilius, càm fuiligregi apponatur , faee

rie monumentum haret pendulus.

culentiffimum ut alat pecus ; fed filiquam

Quia tamenfuerat David moribus lau-

36.

pede , finoncontriveris, fed manüexcolue-

datiffimus , vità integer , . Deique fervus ,

ris ; qux abjecla eft glans , in humum, fi

ideo é baculo paftoritio ad fceptrum regale

feratut ; precelíam , virentémque excrefcit

evectus fuit.

Invent David (ervum meum

inquercum , militibus coronam fuppedita-

I

l

oleo [antlo meo unxi eum : utinde fcirent

turam,

Succeffores Apoftolorum , quos eccle(ijs de-

Nullum acervatur in' BOrreö-frumeu—'

38.

berent praficere , quos eligere ad Infulas ,

tum , quod inagro non fuerit palea veíti-

inungere ad fupremas dignitates ; . fervos

tum. — Cepam , fi inhorto invenias tulipz,

fcilicet Dei ; quosipfi quaerant, & inveniant,

promptiüs pede conteris fuam ob foeditatem;

ait enim Deus: Z/»veni David [ervum me-

quàm manu naribus admoveas : íi tamen

Pnfülu 8I,

um: invenit,quiaquafivit: non quarentes

feratur in areola ; pulcherrimus indeglifcit

dignitátes , fed eas potiüs fugientes," qua-

flos ; cujus vel tyrocinium pompam expli»

rendi , ac prom.ovendi funt ; nifi fugerent ,

cans difcolorem cateros longe fuperat à na-

non quarerentur , nec invenirentur : non

tuta depictos multiplici coloreflores; nullat

quarentes dignitatem funt ad illam prove-

fiquidem in planta alia zqué verficolor na«

hendi, fed fugientes quarendi funt , ut in-

tura licentia lafcivit ;cüm non defuerint , qu&

veniantür, ac promoveantur 5 qui cos un»

in uno flore fupra ducenta difcreta colorum

gunt , quos non inveniunt, fed à quibus in-

genera enumeraverint ? & quamquam pra»

veniuntur, imó & circumveniuntur, diífi-

cox tulipa breviffimo caule é terra vix emi*

miles utíque fiunt Deo in-eligendo.

Inve:;

neat, tunc tamen florem fparfim commu-

niendi (unt , qui latent , qui proculab aulis

niunt folia pleriimque terna, nonnunquam

degunt , & hi evehendi. ad facras Infulas

etiam quaterna ; vel quina , craffa, oblonga ;

fi probis moribus cateros antecellant ; . fi

carinata , & interdum per oras modicé re«

Ícientiis emineant , fi ftudio pietatis fintu»

flexa, ac crifpula, nunc pendula , & modo

nice addiéli,

Praficiendi funt ecelefijs, qui

Íurrecta: ipfe veró flos fummus colore vae

non quarunt ijsdem prafici ; hi enim non

rius in fena nonnunqnam etiam in feptena ,

vel octona luxuriat folia 5 calicis, five cala»

quarentes quarendi funt ,. & f latent inve-

niendi, Sufpicione non caret , qui ut Aa-

thi, vel pilei refupini effigiem exhibens. Ex

meditullio , feu finu totidem emittit filami-

ron non vocatur ad facerdotium , fed vocat

ipíe Infulas ;; & utinam pecuniá interdum

na , quot flos ipfe lafcivit folijs , apicibus lu-

promptiüs , quàm. meritis fibi ad facerdo-

teis , vel pallidis infignita , vel etiam nigri«

tium viam non flerneret.

cantibus.

Quid ni flos pulcherrimusécepa

37.

Neque ex eo , quód Deus invenerit Da*

naícitur feeditate contemptibili : & nihilo-

: Bol s.

vid fervum fuum , quem unxcrit oleo fancto

minus ob inditam fibià natura virtutem ,ac

fuo , inferas, fervos, & famulos eorum ,

venuftatem czteros colorum varietate fupcg

qui in fublimioribus, & eminentioribus funt

ratflores, meretürque in principum hortis

excoli, & adoleícere,

dignitatibus con(lituti ,e(Ie promovendos ad

Etiam à vermiculo

dignitates , praficiendos ecclefijs, infignien-

flocci faciendo ,. fi fuo fpectetur in corpu-

dos infulis , raró enim inveniuntur in aula

Ículo,fericum texitur, quo etiam ad pom-

Principum, qui fervi finc Dei, & hominis,

pam, veftésque elegantiores utuntur Prin-

ut David; qui quzrantür , & inveniantur

cipes, qui fi vermem pede prottiviffent ho-

ad infulas apti ; plures tamen, qui jn aula

lofericum non induerent.

honoribus inhiant,

dignitates quarunt ,

Non quos genus nobilitat ; fed quos' Vif-

39

Chriftus ad (edes duodecim eos delegit , qui

tus illuftrat , excipiat dignitas; fi fuerint ij

ecclefiam fuà fcabili;ent pesnitentid ornae

lluftrior,

dignitate infigniti , griF & dignitasi

..cüm

r

"

Affe&tus ab honoribus cvcllcndus,ne f radic&s cgerit,&c, 123

i

E

&um incrementum nitoris fubeant à virtute

tum ;perfeverans homtüncio , inhumanus ;

incultus , rudis, indo&tus ; adeb utipfum

(

dignitate infigniti, Quantó accuratibs litte-

vis (tuderent homines , quàm diligentius ad-

adeuntes nonnifiper abrupta, exefa non fine

g-

diícendis fcientijs praftarent;operam , quan-

periculo afcendant : percufsit ftatuam lapil-

to folertiàs virtutes excolerent , fi dignita-

lus, non fimulacrum tantümeverfurus, íed

'el

-

tes non pattocinia deferrent , fed merita re-

ejus locum , fedem , & dignitatem occupa-

ferrent! etiam inermis paftor, imbetbis Da-

turus , quippécó lapillus excrevit in montemg

s

vid congredi cum Gigantenon timuit, pug-

quó univerfam impleret terram , locimque

nare cum Goliatho non expavit; fed quz-

fimulacri aurei; fi enim omnes; & fingulos

Ja

nam caufa tanta audaciz ? certé non alia

terrarum tractus occupavit , certé etiam

locum , ubi antea flatua furrexerat , ' imà

e

5

fuit, quàm fpes pramij ex pugna flrenué

pugnata, ex meritoob partam vicloriam fi-

& montem , à quo fuerat emiffus; quia ea

U

h

bi comparato; fiquidem Regiz nuptiz non

eít invidiz indoles , ut inaula , nec pro-

E

flirpi, non opibus, non generi , ac nobilita.

prio parcat fautori , non enim lapillus &

ju

S

ti ; fed fortitudini, ac Vidtori exhibitz fue-

monte emiffus , ad montem redijt ; quin eum

runt.

Si nobilitatem fanguinis fpectáffer

fibi adharere co&git , quia invidus vult in

$

Saul in genero , Goliathus non corruiffet,

aula folus effe , invidet enim par pari , quia

.

& Iíraél non fletiffet ; Ideo fletit Ifradl ;

eiaquatur; invidet inferior fuperiori , quia.

quia cecidit Gigas , & ideo Golias corruit ,

ei non zquatur; invidet fuperior inferiori ,

!

ne illi zquetur ; proinde ubi femel invidia

quia nuptiz regiz merito victorig , acvit.

£uti fortitudinis exhibitze fuerunt, nonno-

aulam ingreditur Principis, cateros exclü-

dit , ut folaregnet: necullus cam minimug

bilitati generis ;

nec vxdivitiargm cop'geQis

ecervis,

E

aulam ingreditur, qui invidià, fi torquea-

400

Sed quot in aulis Principum absque ull

tur , magnos quósque evertere non nitatur,.

meritoruni fulcro , nulláque innixi virtute

fore Íperans , ut in alienis everfionibus, ac.

T

Ílare cupiunt in primarum dignitatum fa-

ruinis poffit ipfe aurgere, — Qui tamen ,

ftigijs? Quot, qui flatuam exhibent

Na-

fi meritis non nitatur , e5 fit lapfui proxis

buchidonoforis? Fulgent enim aureo capite

mior , quó fublimiora petit faftigia,

prudentuá larvati, argenteo pectore candore

fucato, zre multiplici in officijs obeundis ;

fedquia non nituntur meritis, non fulciun-

tur virtutibus, fed ferro , & luto, prom-

Nulla ia culmine bomoris floveg

püüs cadunt , quàm furrexerint.

Quot

verafelicitas , & qua-videtur dianita-

etiam lugubri metamorphofi ícenam exhi-

" dübusineffe ,. Bracfeata efl , ad quags

bent lapilli; quié monte delapfus in tefftam

Jerumque immerentes evebuniur,

flatue impingens, feu luteos percutiens pe«

| Sibi non favet ,qui affecium

t

des, folo zquant aureas flatuas , feu depri-

$n dignitates fovet,

xnunt, qui eminentioribus erant dxfgnita-

tibusinfigniti , fiüintqueipfi precel(i montes,

Uäm'ïalieni funtàvera felicifate ; qui

Plerumque lapillus ; feu vilis homuncio re-

4 T,

E-

Q

- culmima enacli dignitatum fe felices.

d

velat lutum Principi , quod latebat in fuo

" putant ? cüm lapfui fint proximiores;

"

Adminiftro, & quz erat aurea flatua diffol-

ac promptiores, ut pracipites agantur; nee

vitur in pulveres.

Quid flagitij repertum

que f1 in culmine fteterint , ullo ibi fruun-

fuit in homine tanti nominis ? fortaffis in-

tur gaudio , quia quó funt eminentiores , eó

EE

£erdum nullum in eo crimen , fed quia nullá

quoque proximiores, acaptiores , ut in ani"

virtute munitus , nullóque fuffultus merito

mam triílitiz fontem , feu cnlpam inducant:

Intez innixus bafi ftare nequit ad lapilli pul«

faciliüs , qui honoris attingunt culmina in

fum; fed & lapilli , qui plerumque haben«

fcelera proruunt; süntque ad lapfum pro«

tur contemptui ; feu homunciones excre-

niores , qui czteris altiüs evehuntur , putant

fcunt in montes, — Lapie autem , qui percuf-

fibiin eaculminis eminentia licere , quz ia

ä

ferat fiatuam 5) fatius eff mons magnus , &&

imo vilis ftatüs dedecora credidiffent : z24s;

implevit univerfam terram.

Sed longé

imulti , ait S. Aflerius , per bonorum efcas ,

Danitl, a.

Homiladi-

major fa&tus eft lapillus , quàm fuerat ever-

€ illecebrar , unà um sllecebra transgreffa-

fa ftatua;. & qui ante reverebantur ftatuam

nibauum devorzrunt. . Si oculos conijciae

Ver fus ary&s

K'oloffo Nabuchodonoforis haud abluden.

filiaqpn

mus in retroacta fzcula , plures nobisobvia-

tem, capite aureo, pecloreargenteo, mag-

ä

bunt;qui plura indigna prafliterunt in fafti-

nitudine; G pretiofitate cateris in aulaho-

$io dignitatis, quàm in humili (latu. pauper-

inibus pra(tantiorem 5. mox non ampliüs

tatis; honorabiliozes futuri , fi minus fuiffent

flatuam colunt , nec lapillum negle&tui ha-

honotati,

Inquz fcelera non proruit Ne-

bent, fed montem venerantur fimulacro lon -

to, cüm primüm fuit ad culmen imperij

£* fublimiorem : íed mons eft etiam ipfe

evectus, cüm nec maternispepercerit vifce-

zudis , totásque faxeus , & folüm excrevit

ribus? Quz non patravit fcelera Tiberiuss

in eam magnitudinem , quia plures OCcupa-

p

cuitotüm humanum genus extinguere vos

vit officia, enactuseft dignitates , ex quibus

lupe fuit ? Si alios recenfeamus, qui olim

famen nil illi in aurum vercitur

) leC argen-

ad culmen Komani imperij fuerunt evecti ;

*

Vf" 4ti & d fedibus Tou. L,

Differtatio V.

122

magís libuerit ; acinfleuentis: opusfuit fus

& excipïarïüä Auäü&uiïi Flavium , & Ti-

premi Numinis, fi anguis antea humi repenss

tum , Vefpafianum, Nervam , Trajanum ;

aliósque'perpaucos, reliqui monílra potiüs

fuerit in Moyfis manu illicó. in virgam ,

Íceptrámque verfus ad regimen Ifraélis : fed

::

extiterunt crudelitatisin pernicem hominum

nati, ac dedecus Romani Impetij.

utinam Clerici humi repentes ,. quia nulla

fublimitate virtutis confpicui ,ad regimen

42.

-. Sed quid caufz cur tam multiin culmine

gf. l

honoris, in fafligio dignitatis , vitijs po-

non eveherentur Domiaici gregis; ad digni-

tiüs obícurentur deturpati , quàm fperatz

tates non promoverentur omni deftituti me-

rito ! fed iftis dignitates , ut noxiz , plus

virtutis clarefcant fplendore illuftrati ?

quia jubare excacati dignitatis , quid fen-

adferunt damni , quàm inde hauriant folatij ;

querunt in dignitate non opus Dei , fed

fus , & appetitus concupifcentie fuggerit ,

opes mundi.

Aurum ipfis mundus offert

affequuntur, non veró, quae recta ratio di«

&at , fequuntur; pauci fane , qui cum fpon»

in culmine dignitatis , ut per aurum auferat

Coli Regnum,

Thefaurizant in culmine

Ío eminentiori infigniti dignitate fru&tus

colligant genuinz virtutis: alloquitur fpon-

honoris , in dignitate , quà infigniuntur ;

fed thefauros in terra, ut eos pudeat natos

fafuum dile&tum , inquiens ? Szzrura tua

,IC/mt. 7s

Affmilata eft palme , & ubera tua Botris :

coclo, coenothefaurizare , quis thefaurizet ;

unde abiturus eít ; quis ea congerát in iti-

afcendam in palmam , & apprebendam [ra-

nere,qua fecum afportaturus non eft ? "T he«

Qum eju ,. Íed quàm rari afcendentes ad

palmas ,

primásque dignitates , fru&tus pal-

faurizant in faíligio dignitatis , fed opes

congerunt , quas eruca , G 'tinea corrums

ma in pa

lmis colligunt ! Quid caufz? nifi

n

quia priusquam in palma afcenderent , in fta -

punt ; quàm fragiles mundi thefauri , qui

erucis exponuntur , & tineis ,à quibus bre»

turam non excreverunt palmarum, eó quia

vi eroduntut , fimülquejdivites fe torquent 5

&pulvere plerumque homines ad cathedram

evehuntür , & non raró é theatris , & orche-

cóm fuis non careant folicitudinibus,fuisque

non deí(tituantuür curis.

flrisadaras, &íuggeítus afcendunt. Pri-

mas interdum fedes occupant , qui antea in

Imperium in alios exercere pluribus

44

fit ebnoxium curis, cum etiam fub aureo

cathedris detinebantur peftilentiz ? . nemi-

nem repenté fieri optimum dixeris , &

diademate plura lateant ferrea acumina , qui-

bus regium caput non modicé pungitur

*

e

naturam nos docere plantas, & flores &fe-

mine , & radice nonnifi gradatim pullulaz

nec fui eft juris, qui in alios jus exercet , mi»

dpail, i

re, &t excrefcere, neque incrementa íub-

nisque fibi imperat , qui cateris imperat :

plura fplendorem , ac elegantiam pro-

ire , &ad celfitudinem pervenire , nifi per

modica initia. , Nequit qui palmam aícen-

dunt;quia auro illita; à quibus, fi extima

detrahatur fuperficies , funt contemptui ,

/

dit dignitatis :

fructus palmz legere , nifi

ftatura ejus confimilis fuerit palma ,

hoc

qua antea erant pretic.

Scité Seneca,

cumulata meti«

eít inftrucla virtutibus ,

Cum auro tella perfundimus ,. quid. aliud ,

Epiff, 12.);.'

nifi mendacio gaudemus ,. [cimus enim fub

tis :qui omni prorfus deftitutus virtute, me-

ritóque [poliatus palmam afcendit , non

illo auro feda ligna latitare ,. ommum i-

florum , quos 1ncedere altos vides bratlea-

fru&tus palmz apprehendit, fed aconita ,

t4 felicitas efl , in[jice ,. & difees fub iffa

helleborum , & cicutam in palma colli-

tenui membrana dignitatia , quantim mals

t

Florem , dignitatem dixeris purpura;

lateat ; larvatz funt ízculi dignitates , bra-

4

éleatam exhibent felicitatem in extima fu-

fcentem in rofam , fuis etiam vallatam fpi«

perficie , cüm intus uberrimam fuppedi-

nis, circumfeptam curis, cui, fi infideat apis

argumentofa mel. exugit , fi volitans ingen-

tent lachrymárum materiam ,; & fub larva

felicitatis ingens lateat miferia,

Quo*

ticum murmure ; abíonóque mugitu íca-

rabeus, cicutam , & venenum ebibit ; qui

modo poífunt terreni honores veram im-

meritorum volatu dignitates confcendunt ,

pertiri felicitatem , fi vacui felicitate non-

nifi miferijs , fpinis ; & curis opplentur ,

hi fructus colligunt dulcedinis , qui veró in-

condito mugitu , meritis deflituti , nudi vir-

& fi quid prafeferunt nitoris ,. adeà ha«

ret in fuperficie , ut intus non penetret g

tute , per affentationes viam fibi parant ad

culmina honorum , ad faítigia dignitatum ,

fed tántüm exteriüs oculos feriat ? Umb«

ram potiüs honorem dixeris , quàm core

hi procul dubio non vernantin flore; fed fte-

pus, cüm nil habeat ;! quo fubfiftat , &

rileícunt in fpina , ex qua aconita duntaxat

colligunt, "Afcendunt immerentes dignita-

vanam duntaxat fequatur hominum opi«

nionem ; nec umbram implendz vacuitati

tispalmam, quam tamen promptiüs annoe

fam vertunt in quercum , quia quos virtus

idoneam dixeris: fi umbraz funt honores,

nullius valent animum implere, & quamvis

antea hone/tabat in palma,mox ut fues viti

coacerventur, vacuum femper zqué relinque

ad aginam impinguatinquercu, Quód lu-

pus repenté vertatur in agnum , non huma*

unt ventrem, ac mentem, Recté Ugo Caren-

In €dþo 30*

nz eít virtutis , fed Numinis datur omni-

fis,

Honores bujus mtndi funt umbra , que

Proverb,

potentiz ; & fpeciale eft opus Dei homi-

nou repfent ,uec [olidant, & ideonulls fuffest

honor

bouer fuue — 1 gangümfbeü, quàd

num mentes, gcgggaüeagntis, prout ipfi

Ya*

x

Alïe&üs ab honoribusevellendus, ne firadices egerit,&c, 125

vacuitatem repleat , ut ejus (inus uberiüs

inanitatem, — Plutes hisce infigniti dignita-

1

laxet , collatus fiquidem honor fitim ex-

tibus fucata fplendoris fpecie lucent in fo«-

citat majoris honoris ,

& vacuitatem in

lem , qui tamen pleni funt vacuitate ; cate«

ilius animum invehit , qui ad honorem

risque , qui vix apparent fplendefcere,long&

evehitut. *

exiliores 5 nonfecus, ac luna, cum fiellis

Noncredas,honorem ullam fecum ve-

pariaturfirmamenti, Idqueclariüs ut quise

35*

tam felicitatem trahere ; fumo pariatur la-

que infpicat , obfervet Dei juftitiam in coelo

chrymis eliciendis aptiori , quàm latitiz in-

locum cuique fuum tribuere, feu nonquem

XIEPZ'H. s 8.

vehendz ; quàm fcité S, Petrus Damianus ait,

decepta noftrorum acies oculorum defignat ,

Terreni bonores , terrena dignitates quafi fu-

fed quem virtus, & dignitas cujusque depo-

auilt , quó altiis extolluntur , innibilum rede*

Ícit; tunc plures infra jacebunt, qui plus ce

unt,

Pariantur dignitates fumi volumini«

teris inter homines videbantur fplendere ;, &

bus, quz quó adaltiora nituntur , eó decres

plures , qui habentur contemptui , ac ve-

Ícunt , ocyüsque evanefcunt; & perinde ac

luti pede conteruntur, emicabunt in capite:

fumus, ut folatium adferant , nihil funt ; fed

& qui videntur nunc fulgerein vertice , de-

ut crücient ; torqueant , lachrymásque eli-

fpicientur cateris inferiores.

Quàm noxiz

ciant, aliquid funt ; imó eatenus honores funt,

mundi dighitates , que furfum videntur ijs.

quia putantur effe , & eoóampliorem miferi-

dem infignitos evehere, quos támen ad i«

am adfert eorundem exilitas , ac inanitas ,

mum detrudunt miferiarum : nullam inve-

quó in ambitioforum mente aliquid viden-

hunt dignitates quietem , nullum adferunt

tur apparere.

folatium , ' quia curis flipantur , ac folici-

37:

Quod exile in fe eít,

.*plqr*umque , quia

tudinibus quietem procul abigentibus,

nobis propinquius,grandioris apparet molis,

Quis credat , plus ineffe quietis, cüm

38.

Quéd (i intimiüs in fe penfetur, nonnifiexi-

adverfitates urgent , tribulationes crefcunt ,

litatem prodit : hinc qui purgato intellectu,

arumne incrementum fübeunt ; quàm cüm

dignitates excrefcunt uberiori circumfuíze

mentéque defeecata à quovis ambitionis tu-

^

more, acfumo,mundi honores, ac dignita-

fplendore? Scimus Servatoris Difcipulos in

tes con(iderat, eas pedibus potiüs calcat , ha-

horto, cüm perfecutio immineret , adeó

bétque contemptui , perinde ac mulier illa

tranquillé quieviffe , ut debuerint folicité

.

Apocalyptica, qua fole amicta , luuam pe-

expergefieri

?

cum in Taboris fpeclaculo

Aposäl, 12,

dibus conterebar,

Sicnum magnum appa-

nullo indiguerint expergefactore ,. & Ma-

ruit in celo mulier amttla foley & luna [ub

giíter Chriftus , qui fuos excitaverat ad

pedibia ejus , &f in capite ejus corona [lella«

tormenta Diícipulos in horto ; eos non ex«

Non eninm

rum duodecim : Óignum quidem magnum

fuicitavit ad gloriam in monte,

fuit , cám fole vefliretur mulier , & etiam

diu quieverunt in Tabore ad gratiffimum

maius , . quód fyderibus coronaretur , fed

transfigurati Magiítri fpectaculum : quam-

maximum, quód lunam pedibus contereret ,

vis enim Lucas perhibuerit , oculos eorum

NUA

& Luna [ub pedibus ejus.

ItaneLuna folis

fuiffe tunc fomno gravatos , fubdit tamen ;

foror , noclis lampas, mundíque oculus pe-

Et evigilantes viderunt. Majeffatem ejus ,

de conteritur mulieris? Itane ítellula exi-

€ duos viros , qui flabant cum illo.

Ni-

Lib, 2«

guz coligemmulz , minuta lucis fragmen-

mirumi ipía [pecies divinz Majeílatis aptio-

:

ta, folaris nitotis fuperítites guttulee in fu-

ri fuit ttimulo Difcipulis, ut oculorum fu-

premo vertice locantur in fplendidam mu-

perarent gravedinem.

Mirum. tamen !

e

lieris coronam ;; & luna luminare nodclis ,

qui enim in horto ad mortis nuntium tertió

E

zenebrarum expultrix, ac umbrarum fuga-

moniti menle excutere non valuerunt

*

trix fub pedibus neglecta jacet ? quàm recté

in monte folo Majieítatis repercuffu evigie

Juna fub pedibus , càm fymbolüm exhibeat

lant, Quid aliud id nos edocet , nifi quia

umanarum dignitatum , ac honorum ? tam-

dignitas in Majeflate fita quietem omnem

&t(i grandior nobis videatur Luna reliquis

abrumpit in montis , feu throni fafligio ?

firmamenti fydetibus , caterísque lucidior

& zrumnz inhorto , ubi cum floribus ger-

planetis uno excepto fole, mentitur tamen

minant fpinz fomnium conciliant , ut com-

Íuam granditatem , cümlongé minor fit cz-

modiüs 2rumnis circumfepri dormiamus ,

zeris Íyderibus , non enim vaftitate. fui

quàm diguitatibus infigniti ? 'Petrus etiam

excrefcit reliqua fuper fydera, fed vilitate

vin&tus catenis duabus adeó profundé dor-«

noítta grandeícit in folem , quia nimirum

mivitin carcere, ut vix percuffo ejus latere

proximior tetrz, & poilremaincoclo , no-

ab Angelo potuerit excitari ; imó & non-

E.

bis grandior rcliquis apparet remotioribus

nifi difficulter ab ipfo Chrifto in horto ,

Íyderibus, quz nonminora funt , fed celíio-

ubi vix ad. flrepitum appropinquantis coe

ra ; quàmapprimé fymbolum humanarum

hortis evigilavit,

Quid ergó ,. quód di--

dignitatum nobis Luna infpiciendum exhi-

Ícipuli ad iprimum — Magiftri transfigurati

bet ; videntur nobis, qua à mundo offerun-

fplendorem ; imó vix Chrifli intuentur ful-

m M?O ;01 )

rv

tur dignitates plurimum przfeferre magni-

gorem ; oculos adaperiunt vigiles , quavis.

tudinis, quam tamen mentiuntur ,nec qdid-

excufsá fomnolenta fegnitie , & affulos le-

uam aliud in fe continent , quàm vacuam

idem vident Moyfen, & Eliam ? fortaffis

Verani de Affectibus Tomn À

Q. 2

quia

F

d

124

! Diff&rta—tïo V.

quia ín novitate honorümi, in recenti ad

tamen ex virga Aaronis pulluldrunt miraculas

)b

dignitdtem eveGlione, nil perfpicaciüs cone

quàm flores; fiquidem. cüm ántea arefceret ,.

Ípicimus, quàm quos proximos fibi Princeps

germinavit baccas , qu& eodém tempore o-

afcifcit, ut ijsdem utamur , tanquam inftru*

doram in flores explicuerünt. pompam , G

flores ftatim maturueruntin fructus; quod«

mentis aptioribus, quorumfavore ad pin-

guiorem conícendamus , & nos fortu-

que mirabilius , quiá;niunquam defloruerit ,

neque fruclus amiferit, Fuit autem Virga

nám,

umb.m»

38.

Mirum tamen, quod cum 'plureg ob-

hac miraculorum foecunda parens , amyg-

fervent , moris rnon fuiffe apud Hebrzos ef-

dalz flerilis filia; eft Amygdala, quainter

arbores prima floret ; & eadem pofltrema

figies fummorum virorum pingere in tela,

Lil,3. de *oi« |

nec fculpere in lapide , nec fufpendere in pa*

inter plantas folia exuíttefte Philone ; quia

nimirum ad dignitates , quievehuntur eccle-

£4 Moy[is,

riete, adhuc potuerint Difcipuli in Tabore

Moyfen , & Eliam fufpicere Chritti lateribus

fiafticas przcoces debent flores virtuturn , &

fructus meritorum dare , ut czterosexemplo

affidentes! Non me latet id factum divina

illuftratione , & intüs contigiffe in mente ,

fortiüs , quàm verbo ad culturam alliciant

quod foris fplendentem videbatur pompam

vircutum;exempla enimDucis fortiüs milites

tahünt. Verüm cum amygdala inter arbo-

explicare, — Sed dixerim , id fortaffis conti-

giffe , ut fegnities noftraredargueretut , qui

xes floreat prima caterarum 5 etiam prima

frigora , pluvias, grandines, ventósque to-

folertiores fumus , ac magis Lyncei in exa-

minandis moribus, indole , & genio eorum,

lerat , àt inde difcant in dignitatum faftigijs

qui lateribus affident eorum , qui ad digni-

conftituti virtutem in adverfis crefcere gran-

2

tatem recens promoti funt ; ut eosdem in

diorem , & afperis magis firmari,

noítra flectamus vota; quàm in obfervandis

Quéd fiamygdalini fructus duto tegun-

40,

tur cortice ac nucem opus eft, frangat ,

moribus Principis , ad quem nobis difficilior

patet acceffus : nimirüm allicit dignitatis

qui nucleum vult przguftare; Id eft, etiam

nobis documento, ad dulcem dignitatis nu-

fplendor , qui tamen vix ortus occidit 5 ut

difcamus, honores volatiles , milléque curis

cleum non perveniri , nifi per fra&tam duri»

involutos repudiare, ac refpuere , non fecus,

tiem : qui enim duri funt in refpuendisdignie

ac lethale venenum mortem adferens biben-

tatibus,fi cliaritas urgeat; vel obedientia adi-

Lib.de liguo

tibus, ut enim notat $; Laurentius Juftinia-

gat ; finunt fuam frangi duritiem à nucleo

miniméabhorrentes; hiita accedunt ad dig-

fuim eap, 5«

nus , fídes Chrifti exemplo docet ,. bonores

elfe tanquam mortale tenenum. contemnen-

nitates, ut minimé recedantà Dei famulatu 5

dos: contemnendi igitur funt honores , qui

neq; inflantur jactantia nectumefcent fupere

nonnifi lethales horrores incutiunt , qui ve-

bia ; idque homines edocuit Gabtiel Archan-

&ucá. z.

nenum propinantnecem allaturi, — Lethales,

gelus, cum miffus ad virginem Nazaream,di»

xit: Egofum Gabriel, qui adflo ante Deum,

& bracteati funt mundihonores, qui aurea

fuperfice toxicum contegunt , quod dulce«

miffus fum loqui ad Te , fuam non jactavit

dine quadam conditum propinant ; utblan-

dignitatem , fed Dei Miniftrum fe fatetur;

diüs interficiant. .1d etiam mali continent

& miffum ; quin & reticens titulos nomen

dignitates, & honores, ut homines deci-

duntaxat füum prodit , & adftare fe dicit

ante Dominum ; cüm veré, & finceré pos

piant, mortémque ijsdem inferant , cüm

mortem minimétiment ; hincexclamavit S.

tuiffet dicere,feeffe Archangelüfn ; cui plures

fuübdunturAngeli: fe voluit tantüm profiteri

"'Thomasà Villanova , poftquam perpendiffet

Contione de

liumani honoris fallaciam: à mundi letbalis

miflum,non ut füam przdicaret dignitatem 5

fed ut Deiliaberetur nuntius , hominimque

$. 3acob, ;

bonos quomodo fafcinas bomines , quam

malà decipis yortales! quid eff enim gloria

confervus, & ad homines legatus: difcant ab

: *Apo(l,

bacuifiventus ;vanitas vanitatum ,& onmia

Archangelo, qui infulis in&guiuntur, ut fe

infulisdignos prodant. Meminerint etiam

vauitas: quifapit mentem erigit , quam

à dignitatum affectu avocat ; pede conterit

Pralati vitz praefertim ftudere integritati', .

ipfe dignitates , ne indigne à dignitatibus

morümque candori , quo enim nitidior eft

contératut 5 honoribus fefpoliat, neabijse

veftis , eó fcediores apparent in ea maculz ;

dem ipfe fpolietur..

inter purpurz fplendores quzvis fefluca: for-

, 39.

defcitin nzvum;& inter veftium nives pulvis

Quód fi nos fugientes adhuc dignitates

fequantur, neceasdem valeamus declinare,

quilibetvilefcit in Tutum ; quz latuiffent in

ita illis adhzereamus; ut virtutum culturà flo-

panno maculz fe produnt innive; hincfor-

reamusin rofas charitatis, in lilia puritatis;

taffis indumentum Chrifti in Tabore transe -

violas humilitatis ; fimülque fructibus bo-

fieurati niveum fuit , ut diligentiüs , qui praee

Dig-

funt , & imperant , à maculis caveant ; &

norum operum videamur ditefcere.

nitatem prafertim ecclefiafticam nobis fym-

impuritatis íflammas excutiant € corde , ne

Varne

bolicé exhibet Aaronis virga , que germina*

nives proximum fentientes ardorem fol

vítinflorem, fimilque maturuit in fructus,

tur ; & candor difpareat innocentia.

Ni-

quia litem facerdotij dirimere valuit ; ac pro-

veus candor honeflatem commendat , mo-

nétque Przlatos, ut procul flammas omnes

pterea perpetuó virens flore, & cum coelefti

Manna in tabernaculo deinceps affervata

libidinis ablegent , quarum folo afflatu ni«

fuit in ambitiofa difcordie metum, PFlura

ves pudicitiz eliquefcunt.

Sed

Affe&tus ab honoribus evellendus,ne fi radicesegerit&c, — ag

Sed cur transfigurati Chrifti in Tabore

vant autem Moyfes ,. & Elias vifi in majefla«

9T,

veftimentaalba dicuntur ficut nix 2 & non

ze & dicebant excejjum ejus , quem comple

turus erat in Jeru[alem; crucem Íceptro co:

Lut, 9.

potiüs eorundem candor pariatus lacti fuerit,

vellanz,aut muris pontici pelli? cüm zqué

pulárunt, & noclis fqualorem Íoiis ad;unxe-

runt jubari ,. quia nimirum infule ita plens

candor lactis , ac lanz , pellisque muris pon-

tici innocentiam prodant, ac puritatem agni,

dent in nitore; ut fimul folicitudinis fqua-

G muris; G tamendicitur: veflimenta ejus

lore pallefcant : ita eminent infaftigio ; ut

Mattber7,

Jatta funt alba ficut nix. Maluit nivium can-

curarum ítipentur vepretis, quia non pompae

militant , fedlaboribus, & cruci : hinc Jo-

dori veftes pariare, quàm lactis, & lanz , aut

16.3 d, Mw

pellis, quia ornatus Prelatorum promptiüs

annes Caput Przlati ecclefiaftici vidit non

s

evanefcit, f1 ardore non fanclo affletur: li-

aureá corufcum coroná, fed iride circumda-

APOG I0.

d Moy Jis,

j

quefcunt nives,fi eft? ferveat concupifcentis:

tum in nubibus arcuatà,& iríc $n capite ejus,

quia f1iris vefperefuturum imbrem pranun-

imó & fi aura intepefcat, ftatim niveus eva«

nefcit candor; non italactis, lanz, vel pellis

tiat; etiam pafloralis infignia authoritatis

color: vult Chriftusveftimenta eorum , qui

Eccle-

tormenta defignant , & fupplicia.

Ecclefiis praficiuntur effe alba ficut nix , ut

fiaíticorum corona iridi pariatur inter tur-

Non ornatur caput Pra-

vel primas cujusvis impuri ignis favillas di-

bines fplendenti.

fcant excutereyne quidquam patiatur damni

fulis thiara, ut caput tancüm elevet fupra

innocentiz candor.

€or, fed utcervicem fubmittat fpeculæ, in-

Vel nivium pariantur

candori , ut fciant infulis . infigniti fe ob-

vigilétque pro grege àlupistuendo. Sirz-

noxios zrumnis, G adverfitatibus, cüm ni»

Íules fpiritu inchoárunt munus, quod ob-

vesfub dio frigido, & grandme percutian-

jerunt Paftoris, caveant, ne carne illud con-

4

fuümment,

tur, ac imbre: fic difeipuli cum Majeftate

"Taberis fuppliciaconjunxére Calvarij? . E- -

368l8816858 5 3/69l;

SIIESIIESIE æiïæll 9I SS o EO

DISSERTATIO VI

Affectus omnis avellendus eft à fucatls

uu(li I L]

mundi delicirs,ne iftz nos evellantà íummo

Dono, ac vera in ipfo voluptate,

So Io

Völuptw adridens irridenda eff ,ue nofiras fuo vifu ldt?jmæf elzcmf

v A feculi illecebris ad fcelus faczlzs eff gradus.

-N'XK

^

Go

Dd

od

ec

w] Deoó mundi

illecebrze

conem , fed iisdem ille&tos homines,aureum

QU

!)W Ü

"MA

EE

x*,w

corpori eblandiuntur ;

animarum vellus rapturz: Pandorz pyxidi

(

enlüsque mulcent , ut

funt fimillimz, à qua velutà putidiffimo fon-

*

UE

ERE

2

WY

in iisdem aucupandis ,

te malorumomnium fotidiores rivuli fcatus

— n

WJAïE E

QN

N

homines plenam adhi-

xiunt in perniciem humani generis; habent

(£

NSS

o

b NI

X

Q

beant folicitudinem ,

enim mundi illecebrz pedxfïequas vgritu.

:..

ET

——

W E r m I I EL u

o

B

quarentes 1n melle ve-

dines, dolores, pauperiem, cüm thelauros

nenum, quo malere pereant : mundus enim

exentetent, inhiántque auro, argentóque ;

i gac at o EH C C ERN

quibus ditefcant. Decerptum imitantur ab

Circza porrigit pocula , praítigiarum dul-

cedine inebriantia , quia dementant. qud

Eva pomum, quodoculis priüs adblanditur,

dixeris effe carnis illecebras ? quàm firenu-

moxqueallxcxt mapnum,utcum fru&tüs dulce-

las, blandulas quidem ;

fed ad exitium pet-

dine mortis deglütiat homo amaritudinem:

trahéntes? Pentapolis poma ; extimà fuper-

abladiuntur mundi illecebrz, alliciunt ad fui

ficie vivido depicta colore, manámque alli-

amplexum, fed ut eo tetriüs interficianr,quó

cientia ad ea carpenda, fed necem adferentia,

blandiüs fe infinuant,

VAdit mulier , quó4

fi carpta deglutiantur ? funt enim mundi il.

$onum effet lignum ad wefcendum , ait lacer

textus,

lecebra apes aculeis potiüs armatz, quàm

melleinftru&tz; dulcia acerbz poenitudinis

Verüm quomodooculi de bonitate po-

$,

femina inuberrimam (uccrefcentia doloram,

mi judicium ferre valuerunt? nunquidoculi

acarumnarum meífem. Saculi illecebrz

10unus tunc obicre pa!atn ? flaures munere

nequeunt oculórum fungi, necde colori-

Jafonem éfabulis reducem fapiunt , redivi-

vum fiquxdem fopiunt non Celchxdls Dra-

busqmdquam judicate; quomodo valuerint

;

oculi

BU a

'26

Diflertatio IV,

oculi judicium ferre de gd&u? potnit qui«

bigunt virtutum cultores , quiaà Deo funse

il

l

oris extima

mo bono avertunt; non enim verum gaue

dem dcpi&a adblandientis c

pomi cutis oculos allicere;noninfita

i

fibi dul-

dium, & genuina voluptas alibi poteft in-

cedine iisdem fuadere efum, cum nonnifi de

veniri, quàm in unico (ummo bono, ut ícite

dixerit David : Latzficabis.eum in gaudio cuma yfglþ;'.' 29

coloribus poffint oculi judicium inferre. Id

au:em contigit, quia falfis, ac fucatis ille-

vuliu tuo : innato naturz pondere prop:n-

cebris capto, malum quod rectaratio malum

dent homines in delicias, ac voluptates, cüm

omnes beati effe velint, & nullus mifer ; ve-

imó & peffimum fuafit , falía opinio benum

Orat 3.in

erfoafit, fcité Bafilius Seleucienfis: Préxs

rüm licét cupiantomnes gaudium , & volup-

A«Adam

tatem, rari tamen funt, qui verá potiantut

quidem viderat , fed a[pettum expugnaverat

jucunditate; quiaflos eft, qei nonnifi in Dei

ymn. 28

affe&libus , propter puritatem rAtio 1n [ervt-

ztutem minimbduci poterat : anima verà paf-

vultu, in faciali Numinis praíentia nafci«

tur, & adolefcit , &àvera jucunditate is

fronum vinculis impedua cum oculo. malum

communicavit.

Sed etiam accerfitum D,

aberrat, qui fe à Deo . avertit, cüm latitiz

Ambro(íium audiamus, ait enim ad rem no-

flores nonnifi in feraciffimo divinz prafen-

Liba. de bo* (ram, £ratoculus ubi erat affeciusz ex cor-

tie germinent campo : qui Deum mente pof-

WA ToOY , CA« .

(idet, qui cogitatione eidem adharefcit, is

9.

pto affectu in vetitum pomum, ex fen-

fuum illecebris illecta. foemina manum ad-

veré lztificatur, florésque colligit genuinz

voluptatis, poftcujus odoremcurrens veram

movit, pomum decerpfit, quod decerptum

coníequitut beatitatem ; fcité D. Augu(tinus

momordic, mqrfu tamen, quototum dila-

Trac.gY, in.

ceravit humanum genüs; omnésque intecit

Ubi entm bene erit fine illo, aut quandomalé .

joan,

effe poterit cum illo, idque cüm minime Da-

poileros, quibus & mortem intulit.

Nullain mundi illecebris eft vera ju»

videm lateret, Pfalmw. 15, ait Providebam

3.

cunditas, cüm alliciant, ut vulnerent; eblan-

Dominum in con[]ectu meo femper, quoniam

à dextris efl mibi, ne commovear.

diantur, ut interficiant, placeant mortem il-

laturz. Ulceribus fe fcatere prodit, qui car-

. Veram qui quarit jucunditatem,3 quo-

L

nis illecebris (calpi cupit; ulcerofa procul du-

vis cupit difcrimine removeri, Deum habet

bio cenfenda eft anima , ac lethali labozans

Re&orem,ac Ducem ; fi Deus à nobis abfit

non poffümus non periclitari,cüm etiam dore

agritudine, fi hanc pruriginem fentiens, fi-

miente Chriíto infurrexerint - ftatim fluctus

nat fe carnis illecebris fcalpi : expertus lo-

in quaffatze navicula perniciem, Aícendente

ED confe[f.

quitur D. Auguftinus inquiens: Cireumfire-

naviculam Chriíto ftatim mare fluctus exci-

6Ap,Lo -

pebat me undique fartago flagitioforum 4-

táffe fuos decumanis tumidiores refertur :

Ó

240* 41Z,

Nondum amabam, G amari ama-

Afcendente eo in naviculam Jecuti funt eum

| Matthb,2.

bam, (f fecretiore indigentia, oderam me

!

minis indigentem. Quarebam quod amarem

Difcipuli ejus,& ecce moius magnus fatius ef

amans amari, 0 oderam fectiritatem.& viam

in mari, ttaut navicula operirerur flutiibus.

Sedquid caufz , quód cempeftas auía fit tu-

fíne mufcipulis : quoniam fames mibi erat

antus ab snteriors cibo, te ipfo Deus meus. Et

mentibus fuis flu&tibus naviculam arietare,

ideo non benà valebat anima mea, & ulcero-

concutere, & quaffare, quafi foret ludibrium

ventorum, fluctuámque lufus ? Quid quód

fa projiciebat [e foras miferabiliter Kalpi a-

vida contatlu. fenfibilium.

[Egritudinem

mare, cum pedibus Chrifti tumentia terga

fubmittere affueverit, ac flernere in plano

prodit non (anitatem, fi quarat animaà cor-

vortices fuos, motuscoercere, fl uctibus de-

poris illecebrisradi, carnísque pruritu con-

fricari.

Quis infanus non effet, G helleboro

bacchantibus froenum injicere,X per liquene

' P:!dm' 7l

tem viam,faxeam deambulanti Chriíto fub-

indigus, fi hanc pruriginem fanitati , non &-

jicere foliditatem; modó aícendente eo in n&-

grimdini daret? cüm nonnif(i corrupta car-

nispus, &ífanieshanc quarant confricatio-

viculam fucs excitet fluctus decumanis cone

nem: concupifcenria,quz veluti pediffequa

citatiores, quibusin fuum defzvit Autho-

rem? Quid? quód Chriftus füturorum przee

comitatur corporis delicias; & dolot , qui

iisdem famulatur abundé internam produnt

Ícius przfentium fic videbatur ignarus, ut

seritudinem, eosque fcabie laboráre, qui hac

imminentem procellam, tempus periculi, ho«

ramcommotz tempeftatis non caverit? Quid

h

brurigine illecebrarum ícalpi cupiunt: tu-

mor, qui confequitur, argumento eít, fcal-

caufz fuitfubortz tempeflatis, navisque ad

pentinm ungues animam fenfibilium affectu

naufragium flu&tuantis, acDifcipulorum in

navi periclitantium ? Certé non alia ratio

fenfiffe; hinc Auguftinus experimento edo-

Gus aitdefe ipfo* Judeerant dolorum amo.

adfertur, nifi quia navicula minimé tunc à

Lib.g.confïejï

eap. 2

res, non quibus altits penetrarer , [ed quibm

Chriflogubernaretur, aitenim Matthaus 2

E: ecce totus magnus fatlus efl in mareitaut

auditis , €& fitlis tamquam in fuperficie rade-

ver,quos tamen quafi ungues. [calpentium

navicula operiretur flu&kibus, ipfe autem dor.

feroidus tumor , & tabes , && [anies borrida

miebat: tametfi vigilarent reliqui in navicu-

la, adhuc unico dormiente Chriflo, pericu-

confequebarür : nonadducunt mundi illece-

bre veram voluptatem , fed eam abducunt ;

lum ftatim ceepit fubmerfionis imminere,

$.

eít enim voluptasgenuina , & vera una; al-

Sed cur permifit Magifler fuos affligi

tera noxia, & larvata;. hancaccerfunt mundi

Diícipulos ad commotam tempeftatem? for-

delicia, ut fallant, quosalliciunt; fed hanc a«

fan,ut eorundem experiretur nauticam ar«

tem 2

XA&*e&us omnisavellendus eftá facatis mundi deliciis, &c. 127

cem ? cum pifcibus cäpiendis, jam diu affue-

feediffimz titillantis libidinis fuggeftionem ;

verint; fiquidem Gubernatoris peritiam

cujus flammz nonnifi aquarum é difrupto

coelo in terras delapío cataclysmo reítingui

non probat temperiesferena, fed cempeftas

procellofa; non marina malacia, fed de(pu

potuerunt. Periit aquis humanum genus,

li,

mantes fluctus ; nón quies equoris, fed un-

ne cinerefceret igne, & elementa ipía ultura

darum tumultus ; non favonii , zephirique

injuriasabhominibus Deo — illatas confpirá-

arridentes; fed Euri, Notique furentes: fi

runtin perniciem mortalis generis, & aér;

Pt

aura favens adblandiatur, navim regit ulti-

tellásque imbribus, & fluctibus pugnáverunt

mus Nauta: at inconfufione ventorum, ars

contra hominum fcelera: exhorruit.fiqui-

quaritur folertioris Magiítri ,. & hac caufa

dem aér putidum foetorem, quem hominum

Ícelera exhalabant , ac fpiritum impurum,

Ser'm.'zo;

fuit, cur Difcipuli ait Chryfologus : Poj7-

quam viderunt. fibi induflriam Nauticorum

quó contaminabatur ; puduit terram , tot

deperüffe, in fe maria favire , fe flutlus pete-

tantisque fubfterni flagitiis, qus indignata

re, adverfum | fe ventorum turbines conuee

proprium noluit finum apetire, ne fuis in vi-

niffe; ad ipfum Gubernatorem rerum, Retto-

Íceribus tot fceleratiffimos,virósque nequam

rem mundi, elementorum Magifirum trepids

reciperet; proinde cum homines fcelera acer-

confugerunt.petentes, ut fluclus fedaret; peri-

vantes fceleribus per tot jam annos (fexcent£

culum fubimoveret, [alutem redderet defhera-

fiquidem, G ampliüs fluxerantà mundo con-

£,

dito ) Deiconniventis clementiam Ípreve-

Voluit Magifter Chriftus fuos edocere

Diícipulos, ubique imminere pericula, cieti

rint : infurrexit tandem juftitia, ac vindictae

151 u

h,

i

procellas, patere naufragia , nifi Deus fit

tantó feveriori, quantó lentiori poenas com-

pra(ens, qui regat, & dirigat, ficut praefente,

mifit exigendas, plenóque aquarum eluvie

& regente Deo detumefcunt fluctus , . quie-

homiznese terradelevit, G flammas turpiffi-

marum cupiditatum extinxit,

Idqueaníam

fcunt zquora, ceffant venti, tranquillatur

aét; ita eo non przfente tantüm abeít, quàd

dedit D, Auguílino , excutiendi torpoream

IpD/al, 233

h

&—S

ulla nos valeat vera. jucunditas afficere , ac

in impiis, qui fcelerafceleribus accumulant

latitia exhilarare , ut potiüs flatim procella

ultionis fecuri,ait ipfe: Ne pures Domtnum

terreant, fpumantes fluctus timorem incu-

dormire, quando tu vides.qua fatia fuut im

tiant, fonantes venti' interitum minentur,

impzos,

Cave ue fiant in te , ad boc eaim

hinc David : A4verteute autem te faciem tur-

& coutra illos faika funt , ut tu tran[ires, 9

babuntur : auferes fpiritum eorum , & defi-

€05 n0n imitarevis, 6 talia non patereris.Vide

esienr, & inpulverem fuum veuertentur.

quoniam flagellum Domini efl fuper omuena

6.

Quot pericula ftatim imminent , quot

C€AYWHEIP,

Omnis caro ait fcripturacorrupee

atih,a

vat viam fuam.,

damna nos. comprehendunt, in quot difcri-

Nimirum quiain cunclis

mina ítatim labimur à Dei vultu eliminati :

hoiines deliquerant ; in cunctis feriebantur,

apté notat D, Hieronymus /ib. 2. :2 Mattb.

ut ipfa quoque elementa aér, terra, aqua,

Difcipulosnon adaetum, fed ad imperium

cümfuerint inltrumenta nequitiz , tranfi-

3

Domini ab eo abíceffiffe , quafi prícios. ie:

rent in carnifices fupplicii,

$e

cuturaz illico eo abfente tempeítaus. — ReZié

. Sin veró caufas expendamus eluvionis,

quafi snviti à Domino Difcipuli recefferant,

feu cataclyfmi aquarum, quibus nnà cum

WL

mj a nime o

vie 1llo abfente naufragia fuflinerent, . Non

turpiffimarum cupiditatum impuris flam-

alibi flos verz jucunditatis colligitur , quàm

mis extinctum,ac deletuvi fuit humanum

inareolis diving przfentiz , reclé David

nus,paucis exceptis ex Nohemi familia;

de

"

P[d(m; 76,

Renuit confolari anima meas: memor fui

prehendimus, fenfus, carnisque fuiffe illece-

Dei , & dele&tattus fum. Sed quid, quoód Da-

bras.

Primum fiquidem diluvii initium

-

vid tunc delectatus fuerit,cüm renuerit con-

multiplicatio fuit hominum, & fcelerum ;

ait enim facer textus : Croa cmpiflent bomi.

folari? ita eft, tunc veram prafenüt divinze

Gmes.äg

voluptatis dulcedinem, cüm aures claufit ad.

nes multiplicari fuper terram z iquidemcüm

blandientibus firenulis terrenarum volupta-

hominibus multiplicatz itiderh fuerunt fen-

tum,

fuum nequitiz;ac libidinum illecebrz, quia

De avea

Duplex datur voluptas, fucata, & noxia

ficut fcité ait Ambrofius, Paucitas , &6 pae

g o o D od

7*

€ap. 9s

una, quam mundus íuis exhibet cultoribus ,

perius pediffequas. babent. induffriam , €$

perque carnis , fenfuiimque illecebras exhi.

frugalitatem , ita multitudo, & opulentia,

bet, hzcque tefte Ifidoro ia. fynonimis eft

facordiam : &5 nequitiam , hinc pergit facer

cum quadam lubrica fuavitate ad illicita for-

textusinquiens : Er fílias procreAffent , fed

didz mentis inclinatio, & hzc nonnift egri-

quid mirum , quod fcemine fceminas pro«

tudines, & arumnas invehit ; falfüsque fit;

creaverint, cum ab ipfo mundiexordio jam

qui ab hoc putido . fonte dulces veri gaudij

coeperint foeminz generari, & generare? fed

putatebiberelatices: àfucatis. mundi deli-

non abs re dicuntur foeminz hic generate,

ciis nonnifi venena hauriuntur , quibus epo-

quia fub primis mundi exordiis conflat.fuiffe

tis anima miferé perit. — Nil tetrius mundo

uxotes ductas,fed multiplicatà poftea homi-

Obtigit, quàm cüm carnis illecebris indul(it,

num nequitià multiplicari quoque coeperunt

PAOR ol EE Q MOK C at a ul

hz (iquidem Numinisiram in perniciem ho-

& fominz , propter hominum intempe-

j

P

minum fuccenderunt , calamitatümque con.

rantiam , luxümque in efculentis, & pocu-

ia, qua

geries ommes ;n orbem invexére, praderrim

lentis, & alia Jcorpctis » ac animi vit

Lt ons

vircs

128

!

Differatío VI,

vires in viris ttofi modic? debilitant ad mares

alicujus; delere hoc idem fatapit, a€ aboleftás

procreandos,

Pergit facer Hifloricus, G

hinc pergit facer textus, Ee tacus dolorecor-

fubdit: videntes filij Dei filiae bomiuumquód

dis intrinjecus delebo inquit bominem , quem

effeut pulcbra acceperunt fibi uxores ex omni-

ereavi af acie terra, ab bomine usque ad ani-

Óus, quas elegerant : perinde prima humani

antia ubifcité Hugoait: Noneff dolor niff

generis pernicies lethale fuumab oculis fum-

de amilfrone ejus, quod amatur ,. unde ciitma

; .qulm.rl-

pfit exordium, ficut fuum in diluviointeri-

amittimut ven,de qua mon curamus, dicimus

tum? fiquidem per filios Dei pofteri intel-

illud non tangere cornoffrum: quantà autenn.

H

ligunturSethi, & perfilias hominum foemi-

profundior erat amor, tantó altile tangebat

nz é vitiataCaini ftirpeoriundz. Illicum

cor. Kinc Chryfoflomus notat, Magnany Homil.22:i»

pet feptem ab Adamo generationes in Avitae

habereemphafinillud, guez creavi quafidi- Gé?4f-

HU

pietatis ftudiis perfeveráffent, & Cainita-

ceret Deus, quz mei erant officii , omnia ex«-

rum focietate, connubiisque abftinuiffent ;

hibui. Exnihilo, uteffet, hominem pro«

quia tamen 'ex inolita prava confuetudine

duxi; nature cjusfcientiam eorum, qua fa«

labem contraxerunt , G focietatem fimul,

ciendaerant, aut non faciendaindidi; libe-

& familiatitatem cum gente reprobata, G

rum atbitrium donavijineffabili benignitate

maledista inierant,G ut loquitur Theodore«

ufus füum, & poftlongum illudtempus, &

tus: ;/llecti Setbiani muficis Catnitarum du

poít indignationem, & minas, quas dixi, ad-

firumentis, lafcivia , &U luxés ceperunt irri-

f£amentie concitari : floruit enim cunc teme-

huc pr&finivi tempus centum viginti quine

que annorum, volensutfua peccata homines

poris Thubal, qui pfalterium , & cythatam

lugerent, fe corrigerent, GLindignatio mea

fertur inveniffe;& quia putidz luxuriz flam-

revocaretur. Verüm quia nihil lucri-facios

mis ceeperunt hominesflagrare, fumtque te-

nec proficio, cogit neceffitas, utminas opere

tra volumina in coeelum emittere , injurias

compleam, & omnibus modis hominem de-

fupremo — Numini irrogantes, ideo dixit

leam; & ficut malum quoddam fermentum,

Gmc;idg

Deus, Non permanebit fhiritus meus in-bo-

aboleam totum genus humanum , ne pofle-

mine in aternum, quia caro eff , quafi dice-

rioribus fzculis peccandi authores fiant.Imà

ret: auferam à fceleratis fpiritum,feu vitam,

nec foli homines, fed & brutze animantes ,

& contraham ztatis humang fpatia , quia

propterhomines extinctze funt in humanze

id merverunt hominum fcelera ruentium in

malitiz deteflationem.

omne fas,& nefas, prefertim fcediffima li-

En carais illecebre in quantum detru-

19,

Homil.22. i5

bidinis, quia ut ait Chryfoftemus: Carna-

iin. &

ferunt hominem miferiarum , chm eum pe-

Genes,

libus operibus fe ipfos totos dederunt , &

nitus éterra deleverint.

Alliciunt fenfum

animz fubítantiá abutentes; quafi fola con-

carnmis illecebre, fed aucupum inflar, ut

flantes carne, ita vixerunt; ac fi animá caruif-

itretiant, eternümque perdant; hinc ajebat

fent, mente, & ratione fuiflent deftituti , ut

David: Iniguitatem fi afpexit ia corde meo

Y

foli indulgerent carni : quapropter pergit

nonexaudiet Dominus, - Sedcurlethalefue- »/ug 6gs .

facer textus; Videns Deus,quódmulta malitia

rit Prophetz , iniquitatem afpexiffe in core

bominum e[fet in terra ,. & cuntla cogitatio

de? Forfan quia iniquitatesin corde blan-

cordis intenta effet ad malum omni tempore ,

dimenta referunt fenfuum., concupifcen-

penituit eum, quód bominem feciffet in terra,

tie irritamenta, accarnis voluptates? fiquis

Del P UT

lt nimirum aict Ambro(ius ?. Peccatorum exe

dem iniquitas in corde blandiffima eft, & fo«

JINoé cap, 4«

primeret acerbitatemy, quia eü culpa . incre-

lam fceleris dulcedinem guftandam exhibet

qerat, ut. etiam Deus , qui naturaliter nou

fuppreffis difcriminibus , & erumnis pecca-

movetur Autirá, aut odio, aut paffoue ullas

ti; mundiillecebrz quafi nundinentur in cote

provoratus videatur ad sracundiam, Non

de, fua ibiexplicant holoferica , purpuras,

enim in Deum poteft ulla cadere peenitentia;

gemmarümque nitores, cum in ufu congeftas

quz plerumque culpam , & non raró igno-

exhauriant pecunias, patrimonium diffi-

rantiam pracedentem confequitur , qua fin»

pent, libertatem projiciant , ac fervitutem.

.gula procul àDeo diftant,

invehant; proinde magis dicuntur cor exee

9.

Dixit igitur Deus ipfum poenituiffe,

dere, quàm feníus delinire.

Vzillis, qui

qtiod feciffet hominem in terra , confueto fe

iniquitatem in corde fovent , qui querunt

accommodans hominum loqueridi modo, eb

animam fuam in mundi illecebris, à quibug

quia fi capax effet poenitentiz, ipfum meritó

finunt fibi cor rapi » quicunque enim quae

porniteret, inquo fenfudixit. Paezirez »e,

fierit animam fuam faluam facere , perdet

quód conflituerim Saul 'Regem, ut nimirum

illam, 66 quicunque perdiderit illam vivificae

fignificaret Deus Samueli , velle fe Regnum,

bit eam , deterret Chriftus addictos volus Zsce $£;

quod Sauli indulferat ab eo auferre; eodem

ptatibus * defiderio deliciarum.

Quarunt

pacto confilium de humano genere abolendo

delicatuli non animam fuam reficere,fed tan«

dicitur poenitentía, & quód Deum poenitue-

tüm eniti, utaliquid eidem indant folatij, ait

rit hominem feciffe in terra; ut exprimere-

Chriítus quicunque quefrerit. animam fuam

- tur effe&tus divini confilii,quódque fequi fo-

f«lvam facere, perdet eam , feu qui quafi-

verit eamreficere, non veró, qui eam refe«

let inter homines, quoties ipfos pcenitet ali-

cujus operis, quod propterea abolent flatim,

cerit:quia ex hominib? nemo adeít;qui deliciig

Zuger- - d o TM - p n m a a EE a Ea

dcléntque ; quoties hominem peuitet facti

perituris fe plené faturum fentiat, quia ni«

girum

*

Miags &us ävcl'lcndus àámundi deliciisne iftz nos evellant ötc

!2'9X

nimirum nonnifi inextima fuperficie przgu-

£

$- II

flantur delicie , càm voluptarios pceniteat,

i

€as praguítáffe, à quibus plus hauriunt a-

maritudinis, quàm dulcoris; utnon poffit

Affecius in gule deliciar perampla

quis delectari,cüm delectatur; & delicias re-

eff varago interitui eorum tnbians,

Ípuat, uc delicijs quis affluat, ita docente

;P[nlm.7 Y.

gui carnis indulgent Volupta-

Davide, Resuzz confolari antma mea, miemor

tbus,

g

f" Dei, & dele&latus fum , nimirum anima

Davidis tunc delectata eft,quando renuit con-

-

Alluntur quotquot in ciüernïs- diffi patïsü

x

folari, quando delicias abjecit; quia tunc dul«

humanarum illecebrarum veros;ac fin»

T Gmef,

3I,

cedinem fenfit divinz voluptatis,

ceros credunt deliciarum ebibere lati«

Abjiciant terrenam latitiam , qui

€; cum nonnifi putidas, vitiatásque nequi-

veralatitià cupiuntaffici: £xwlrenr fil Sion

tiarum hauriant aquas, acuendz (iti aptiores,

25 R ege [uo, quia ab hoc duntaxat fonte lati-

quàm extinguenda.,

Quód fi vorago locus

f

ces hauriuntur veri gaudijs extrahortum cae-

dicitur,

in quo omnis immunditia, omntisque

lettis iponfi nulla germinat voluptás,quz fin-

impuritas congeritur , ita hzc terrenarum

cera fit, (ed tantàüm larvata incedit, qua ter-

.

deliciarum diífipata cifterna vorago eíl, in

renis addictos deliciisfallit, decipitque. Ve-

quam ommiis diffinitimmunditia,

omníisque

la

Lib,de fan&

12 voluptatis flos in fola cocleítis fponfi exe

ftabulatur impuritas,tefte Augufti

no qui ait;

$

culta areola vernat,in illa fola repericur. Non

Indigni funt ,. qui licót ab immun

ditie vora- -

Virginiate,

dicitPropheta; Exultent filij Sion in mune-

gune liberati, ad eos imitandos mittatur. aj

n

ribus Regis fui, in bonis,quibus ex ejus muni-

6ata virginttas : donatur veró vora ginis no«

ficentia cumuiantur, fedexu/tenr in Regefuo,

menclatione, eó quia terrenis diffluentes de-

quiaex:ra cocleltem fpon'um nulla flore: vera

liciis, afiluentes voluptatibus vorat;ac perdit;

voluptas ; non enim vere, ac fincere delectan.

|

generatim quavis carnalis voluptas,

quadam -

tur,qui exultant in opibüs fibi à Deo concef-

cft veluti vorago,à qua miferé vora

ntur vos

à

fis; vel dignitatibus fibi per Deum delatis; vel

luptarij. Quin non voragini tantüm paria-

in honoribus fibi collatis; quia iiti in Rege

tur putida;ac diffipata illecebrarum cifterna;

fuo non exultant, in quo tantüm potett quis

verüm fíi accerífitum audiamus- Petrum Ce.

veré exultare : at quis hic,qui potis fir in Rege

lenfem Puteus eüddemonis,loquens fiqui-

Liöu z.fþw f.

i

exultare ? forían 1s duntaxat;qui regi dona-

dem de.titillantibus (enfuum idlecebris, de

tur dignitate? fceptrum traétat? thronóque

! .Pjalm; 62;.

fuperflga carnis deleclatione ait: ber *2dix

infidet? cum Regius Píaltes dicat: Kex verà

eff peccati, torius boneflarís tinea, fovea vi-

letabiturin Deos fed quàm rari Reges hifce

40rum, puteus demonum , VOr4gO antmae

temporibus, qui mundi delicis neglectis in

vum: froeoum injiciendum huic ferz eft, re.

o -- 0" umb

folo Deo lztentur,tot fiquidem divitiisafflu-

cludenda hzc vorago perniciei inhians ani«

entes, ac delicijs diffloentes in. (uis lzetantur

marum, cocrcenda hac carnis illecebra,

q"uæ,

;Pfalm.äfp :

voluptatibus, Sed recte Davidait Rex verà

,& fe-

E

in monílrum degenerans vorago fimul

J

letabitur in Deo, cumnomine Regis minimé

ra eft; vorago,quia fuis obruit fluctibus;fe-

eum intelligat, qui chlamyde trabeatus , dia-

ta, quia rabido mordet

l

dente, & quamvis

d

,

Gemate coronatus, fceptróque infignitus in

ridere videarur,

acarridere, dum fenfus mul-

throno eminet hominibus reliquis imperans;

cet, carni eblanditur; larvatus eft rifus,

qui

fed Regis nornine juítum fignificat , qui fuis

noanifilacrymas elicit ; ferit enim t

unc le«

dominatur concupifcentiis 5 regítque ad ra-

thaliüs,cüm mulcet blandiüs;

fzvit crudeliüs,

tionisamuffim tumultuantes, tum arafcentis,

«üm fuaviüs allicit ;

ä

/ Siren eft cantüs dulcedi-

tum concupifcentis animi affectus,eoríümque

ne vocans ad exitium; Hercules furens ame

;

motus coércet; hic veré dicitur Rex, qui fibi-

plexu Anthzum perimens ; calix Ba'-ylonicze

met imperans verélztaturin Deo. Quod (i

mulieris,quz venenum in phalerno propinat;

Regi nomine verum intelligamus Regem,ad-

nec perdendarum animarum tempori infi-

huc verumeft, Regem non poffe alibi dele-

diatura ullum perdit fuccifivum tem

poris

&ari veré,acfinceré, quàm inDeo; quia eo

snomentum. M»;lle (ternit illecebrá otí

jpul-

ipfo quód Rex finceram in Deo lztitiam e-

vinar, ut quibus eblanditur,

eosdem fopiat,

nanci(citur;fatetur ftatim, non ab ipfa terre-

fuisqueindormifcentes blandi

2

tiis defidiz ru«

narum deliciarum affluentis fperandam effe

ibigine obtundat.

b

veram lztitiam: mifi hzcà Deo hauriatur,

Caveis ft recluduntur ferz,in fpeäacu- ,

If;o

ä

qua(i dicat David: Rex veró Zerabitur ss Deo;

lum, & munimen, ne obviis damna inferant;

eb quia in ipfo folo flos verz latitiz vernet,

arétiori procul dubio cuílodiá claudenda eft.-

;w: f .

nec poffit ejus fuavitas alibi przfentiri: ta-

hac voluptatis fera, ne ad mortem lzdat, ne

metfi fit Rex congeftis opibus dives, avito

moxdeat ad interitum: eílautem Cavea, quá

genere clarus ; fauflo imperio felix, delatis

coércetur ne f2viat ; ipfa abílinentia, íub-

f

triumphis fortunatus, nunquam tamen inter

tractioab efculentis, & poculentis; non fz-

blandientis fortunz ridentes,ac florentes pul-

vit, fi jejunet: perinde ac in noftris Proto.

villosveré letabitur , nifi in Deo delecte-

plaftis mors per gulam in corpus humanum

.

tür? quiavoluptatis re

ingreffa ferales cupreffus inleruit,ubi viétri-

exítructa triumphat.

gia i, folo Dei finu X

$

ces palma ad triumphum frondeícebant : a-

« Ferani de Affeilibus Tom, /I.

perue-

1

xz—cjï

. Diflertatio VVI.

peruerunt primi parentää O$, ut fibi vetitum

pepigit: fed at enorme fcelus fuuihä gula

initium traxit., profugit tunc, cüm medi«

malum comederent,putantes hoc malo poffe

yintn

iplos omne bonum enancifci, fed cum pomo

taretur Magiítri proditionem, à menía; &

plenam deglutierunt miferiarum congeriem,

Ícelus omnium enormiffimum , quod avari-

Mart, Y4.

Fuit fempergula in perniciem hominis apet-

tia excogitaverat, fola gula perfecit ; Quz tz-

ta , & in ejüsdem fubfidium claufa: hacque

Ltinpit mecum manum in catino bhic tradet

^

fortaffis ratio , cut' Apoftolus expreffim

16, & gula, qu& primo Ada paradifum eri»

moneat Timotheum, non jam fuperbiam

puit , fecundo feu Chrifto vitam . fuftulit;

declinare, non fe avaritiz fubducere, nonli-

forfan ne felicibs videretur infidiata primos

bidinem fugere, nonà futtis fe abítinere, fed

quàm fecundo , cüm utrumque morti tradi-

derit.

Quot numerant prifcorum monu-

2z,ad 1umoth:

unicé monet, ut fibià gula pracaveat inqui-

ens: Sobrius eflo , quia nimirum fi hzc una

menta heroes in caftris, Martisque campo

6p

€oérceatur in homine gula, froena cateris vi«

ob delatas victorias de hoíte proftrato? quos

tiis injiciuntur; fiquidem fine Baccho, & Ce-

poítea unius gula illecebra infeliciter vicee

rere friget Venus. Antequam gulz indulge-

runtyac miferé interfecerunt? Quot;qui fte-

rent füb mundi exordio primi homines;adcó

terunt in conflictu cum plures vulnerarentufg

caftus Adam fuit , ut nefuam quidem nudi-

ceciderunt gulz deliciis vidti? Machabaus

1 iM

tatem videret; adeó pudica Eva, ut nuda ef-

Simon qui effufo hoftium fanguine palmas

fet coram viro, & virgo: quia veró uterque

plures (ibi irrigavit ad perennem gloriam ;

chm primüm vinum.cocpit incalices fundee

maluit exulare, quàm efurire, cüm primüm

0s aperuerunt,ut pomum comederent,& nu.-

re, eósque exficcare, ac gula indulgere ille«

dos, & morti obnoxios fe noverunt: hinc

cebris, cecidit ipfe proítratusàgula victus,

z.mig ff;mmb.

qui inter arma habebatur invidus; cüm e-

$*

Paulus fcribit ; Vidga, qua im deliciis eff,

vivens mortua efl : at fi vivens, quomodo

nim fratribus fuperítes hoftes in fugam a*

mortua? mortua quidem, non quia vivens

geret, Ptolomaus, quem gladio, & ferro

non potuit expugnare; gula illecebris cir-

fimpliciter,fed quia in deliciis vivens; quia

mundi illecebra lethales fünt, mortem inte-

cumventum fubegit, ac debellavit: Er«zs

J.MWMZ

runt : gule deliciis quia indulferunt. primi

inebriatus e[fet Simon , €& filij ejus . furrexit

6.

parentes unà cum pomo vetito mortem de-

Ptolomaus . cum fuis , €8 fump[erunt arma

elutierunt interitui obnoxii , & ideo mortui,

fua, &6 intraverunt in convivium , 6 occi-

derunt eum, & duos filios , & quosdam pue-

quia in deliciis gulz , hincre&ié Apolftolus ;

vidua qua in deliciis eff , vivens ef mortua :

"05 eji : qui enim cadentibus czterisin acie

quia gule,carnisque illecebra letbale propi-

fortiter fleterat, mox deliciis circumventus

lj

vi&tus profternitur, & miferé cadit:qui in ho-

nant virus fub dulcedine voluptatis : tametfi

vidua virum negligat; i vinum amet, virus

ftilis fanguinis multa effufione intrepidus fuit

haurit, & mortemebibit , quia qua in deli-

gladiorum contempspf ; invini effufione;in*

ter gula illecebras trophaum cecidit pocu-

ciis eft vidua, vivens mortua eft.

14«

.Parcat vidua vino, guleque deliciis , fi

lorum : càüm écontra Judith imbellis vidua,

hoftes vincere cupit ; etenim Judith non pu-

non affueta caftrisarmata duntaxat pramiffi

jejunii fuperftite pallore unà cum Holopher«

dori viduitatis tantüm fidit, fed pallore jeju-

nijarmata fecura obviat Holophetni, non

ne Aflyriosomnes profligaverit. Vi&tus à fce-

-

vacatura jejunijs, fifolam putátfet fuffe&tu-

mina cecidit Holophernes, cujus martia vit-

ram.caftitatem , valituram vidualem pudici-

tute fleterunt Affyrii: fed cur victusHolo-

tiam ad triumphum : quz enim diu vidua,

phernesà foemina,cujus fortitudo terrori fuit

& pudica fuerat domi immorata, profiliiffet

univerfo Ifra£li? ceffit foeming , quia jacebat

ftatim in caftra Holophernis: fed quia fola

in lecto, nimia fepultus ebrietate;Judith quia

pudicitia ni fcuto, clypeóque tueatur jeju-

jejuna vicit, cüm Holophernes temulentus

nij, non facilé cupidinis declinat tela ; ideo

perierit? indulferat ifte gulz deliciisfenfuum

illecebris,& quia in gulz deliciis exceffit5cüm

pramifit Judith abftinentiam ,. ut pallore

jejunij munita fecurior profiliret ad victo-

ad lectum acceffit, lethum invenit ; quia af-

riam ,' voluit prius gulam vincere , quàm

fueta mors hominem per gulam expugnare 5

hominem , utaffueta victoriis gule, prom-

jam victus Holophernes à gule illecebris 5

ptior procederet ad triumphum de proflrato

mortis in fpolium cefferat : hinc facilé po«

N

Holopherne.

tuità foemina profterni, qui jam fuerat gulze

15*

illecebris proftratus: dubitésque, an Juditha

Non eft quod timeat, qui gulz delicias

proftravit , fcimus enim tres Hebrzorum

vicloriam pravio fuo debeat jejunio,vel po*

pueros acceníz imjectos fornaci non nives

tiüs Holophernes funus fuum convivio, .U-

»!

trumquetamen fi dixeris,

!

vero nonaberrae

pudoris, fed jejunii pallores incolumes fer-

váffe voracibus3 flammis: fcimus Samfonem

veris, quia Juditha vicit jejuna, & Holopher-

àfoeminis minime abítinuiffe, fed victoriz

nes periit temulentus.

tamen affueviffe gulz , abftinuiffeà vino3&C

Quot ftrages,quor fu

nera unàa ubique tkrfay

16.

ideo quamvis impudicus adhuc quia fobrie-

rum [parfit gula ! hzc fuperítes fluctibus,qui

tate munitus infignes de proftratis Philiftzis

IEgyptios unà cum Rege Pharaone abforbues

Hümüw

4

retulit triumphos; fcimus facrilegum Jude

runt,infurrexit ad perniciem hominü,ut quos

thg/.

pactum, quo pecunià mortem Servatoris

marini fluctus non fubmerferunt, ipfa fola

Wauftá« .

ä

'Affe&uslavellendüs àmundi deliciis, ne if2 nos évell änt &c. nj

haufragos deglutiret:E: tentaverunt Deumin

Licehat videre vem novam , € — Admirali-

Pjalm.775 .

cordíbus fuis , ut petevent efcas animabus fura

lem, agnum m lupi , imó leene ungues incie

aR

Evaletat Iírael Pharaonis compedes,íéd inter

É

dif?, ac falvari poruifje.

Et ficut columba

Mi ,

illecebras, vel ipía libertate donatus, fervi

aquila damnum effugit , dta &5 juflus ab illua

-

turem fuftinuit voluptatum: & gula,quz jé-

"Antibus evafit.

junanon fuit fluCtibus merfa; nonaquis ob.

18,

Noxiz femper fuére virís mulierculz,

zuta, quiavacua, & mare elufit; mox cüm

quz nonnifi aquas impuritatis edoclz pro»

primüm coepit plenis innatare calicibus,vino

pinare, virus lethale dulcedini voluptatum

& gulz illecebris indulgere, proftravit Iíra-

miícuére, ut blandiüsallicientes fzviora in«

€lem, quem iníequens Pharao fuo cum exer-

fligant vulnera; oculisenim cüm eblandie

citu vincere non valuit,

Quinimó ea eft

untur, peftem communicant ; fi loquan«^

gulz petulantia, quá vel in ipfis aris facer-

tur, flammasore diffeminat, vel labiis ve-

ï

dotes adoriatur, & proílernat: etenim in

nenafpargunt; cüm fuaviter videntur olere; .

ipío facrificio filij Heli eula immolabant adi-

tunc malé olentibus refertam impudicitiis

gentes ejus illecebris fubfervire, vel ipfum

fentinam, ac cloacam aperiunt ad viro-.

victimarüm adipem , quem populus fupree

I, Regn .

rum fubmerfionem; quia ut recté D, Tho.,

mo Numini litaverat :

Ouicumque 1:m0e

mas lib, 4.czp. t4. de regimine Princip. aitz

lAfft vittimam veniebat puer [acerdotis dum

Hoc f'acit ia mundo meretrix , quod fentina

£oquerentur carues , & babebat fufcinulam z

n uavi,quod eloaca in palatios tolle , cloa-

eo devenit procax gulz iliecehra, ut vel ipfi

cAm; G rep

lebis /æto;"e palatium ,. &5 fansliter

Numini non eruübuerit hoítias in aris eri-

de fentina,

pereu

Quis gulam non timeat

,cum n.;c Vi

Impurz;ac putidimmæ funt aquz, quas

19.

&imig Deof oblatis parcat ?

:

muliercule propinant fitientibus volupta.

tes, quia fentinam referunt , & cloacam.

». HIE

Per aquam écoelo decidentem aliquid indi-

Madal

catur imputi , eó quia fabulz Poétárum im-

Procax in la Croientes. mulieves

brem aureum , & ineo ftuprum Jovis fin-

1ó,

4!/"2&70:, ngä flatim excutiatur, fapien-

xeruntreferente lerentio in Eunuco. Hinc

Ia expellorat , €& flammas CORCIDib,

Salomon juxta lectionem feptuaginta Inter. Praver?, r

quibus virtus cinefit, $ bomines

preium , vocat mulierculas vene

$o RA

H

Y

m foven-

!

L

PEI"EI!?Z!.

tes amorem aquam alienam : ze/ili ne more-

17

vis in loco, neque énjicias verbum tuum ad

'On gulz taniüm illecebrz, (ed & cz-

terorum (eníuum declinandz ome-

eatny ita entm tran[ibis ad aquam aliename

nimirum is illicitis. cupit voluptatibus dif-

ninofunt; quia profuslethales, &

fluere, qui procacemfpectat mulierem. Qui

maximé noxiz: fugienda prafertim funt

per angaftum pontem tranfeunt, ne. fubter-

blandimenta muliereum , quz. perinde ac

labentes aqua caput tentent, oculos alió

blandz (irenulz alliciunt, ut devorent, per-

vertunt, avertüntque fe ab aquis: fi impu-

;

díntque. — Mulier procax , fuis viros ille«

ris aquis, GL male olentibus mulierculas z-

cebris decipit, & quafi vorat ; nimirum,

quiparaveris, ne cadas,neceífe efl; oculos &t

S

]

quas viri poffident pecunias , habéntque pre--

affe&tus avertas ab ijsdem ; caput fiquidem

»]

tiofi; adeo ut vorago át; (i enim hoc no-

tentant ,

&

A

w

X

ad lapfum viam fternunt, Alie-

men virgoaudias , paululum immutatis li-

nasnonbibit aquas, qui fluenta declinat vo-

tetis vorago e(t; hincmulier melle mollior,

luptatum ait,. Clemens Alexandrinus, idoue

quó nitentior, eó nocen:ior eft, qua cüm

vel maximé cavendum in illis voluptatibus ; $« Pedag,

virum tovet , fibi faver, necvirgo eft. pu«

dica, nec virago, fed vorago , quz. in-

qu& pugnant contra pudicitiam, fludéntque ^^?7-

*

puriratem radicitüs evellere,

tegra virorum patrimonia vorat.

; Petdit

Moris olim fuiffe, ut à ccmplexu f&

26,

mulier illecebris , & -voluptate , quos do.

lore, X zgricudine peperit.

retricis in balnea profilirent immundi,quafi

Hinc monet

beneficio fltagnaatisaqua luxuriz abíterge-

äl?"/t:'u*'

S Hieronymus ad Florentium ; ne viri ob.

rent focditatem meminit S.Chryfoftom?, (ed

latos fibiàtceminis, & mülierculis ebibant

luxuriz foeditatem, ac libidinum fpurcitias

latices, ait ipíe: Bibar de foutibus fuis , &5

von quarat cifternas luparum déffipatas, qua

infert inquiens: 45 2variria quidemfraude, t epift. s. nd

&rapinanon curavit quisquam ire in. bal.. Corintb.

puriimas aquas. pudicitie continere / non

veum, fed citra. ullum difcrimen redit dg- Cab..bomily

^

pofsat. — Per lupas meretrices in:elligi, fz-

QUP Aconcubitu autem cum meretrie , ^

minásque fenfui induigentes , exploratum

tanquatm. totus effecius ummundus venit. ad

eít fingulis, lupz enim dicuntur à rapacita-

lavandum.,

Ita turpiorem quaudam exiffé-

te, G voraciate, & muliercule rapaciffi-

mationem ex boc peccato babet. confeientia.

inz funt, cüm totum exfugant (anguinem,

Major fiquidem eít luxuriz foeditas, altibis-

Y

voréntque totius fubítantiz thefauros, &

que hgret , ac profundiüs inficit, quàm ut

quidquid poffidetur ab homine pretiofioris;

- Homil,44.in

aquis balnei abílergatur : qui fcediffimas

/ Genef..

& S.Chryfoftomus Lupam vocat /Egypti-

has luxurize maculas contraxerunt balnei - 2«

am mulierem , quz Jofepho infidias ftru-

quas nonadeant , ut abítergantur; fed veri

xerat, imó & etiam leznarn dicit;inquiens ;

doloris lachrymas eliciant ab oculis ; quia

R4-

f1 vee

Verani de 4j"eäi6m lom. I,

i

Differtatio . VI.

132

f veruä dolor eas eliciat ; confcientiam la-

rint viro; & quod armatotuf vïgof 'nön-ä

crymg emundant, deléntque maculas, ex-

valuit, fceminarum potuit mollities; quia in

caftris Veneris vincuntur tnilites, & cadunt

tinguunt foeditatem facrà accedente. exho-

etiam qui viclores fteterunt in pralio; pue

mologefi. Quinimó adeó aquis addicti e-

rant,ut ijs uterentur, temptüsque metiren-

guatur ibi ofculis, non fpiculis; delicijs, non.

tur, cüm Veneri indulgerent.

Mertycho-

tormentís; nonterroribus, fed blandimentisz

nem fiquidem meretriculam ad. clepfidram

non tumultu,fed quiete; non horrore faucioe

zum,(ed gratiá allicientium; non fufo cruore,

s, nefario vacáffe opeti refert Atheneus ; idque

;ib.l .eap.

actum , ut horas adulteris corpus fuum pro-

fed propinato hanítu voluptatis ; non claffi-

€is clamoribus,fed blandis lenociniis;non cla»

ftituentes mulieres dividerent ; cüm nollent

hzc libidinis mancipia uni tantüm fuum loca-

de,fed amplexu;non bellicis machinis, fed al«

re corpus,ut pecuniasà pluribusemungerent,

licientibus leporibus; non vulneribus, fed il-

liciis; idque caufz , cur, ut ait Siracides : pro«

s Ape 9,

horasclepfidris metiebantur , huc pertinet

illud Senecz lib. 3. de benefic. cap. 16.ubi lo-

prer fpeciom mulieris multi perierunt.

Pellaciz forma blanditiz acceflére vere

2j

quens de procaci muliereait: Quw4m znve«

zies tam mi[eram , tam fordidam,ut illi non

borum,ac lenociniamunufculorum, Secum

fatis fit unum adulterorum par ? uifi fingulis

detulerunt fceminz Moabitides, & Madiani*

*tides fuorum figilla idolorum, quin & idolo-

Aivilit boras, & non [ufficit dies omnibus? nifi

4d alium geflataefl , apud alium manfit $

thyta, feu cibosidolis immolatos , victimáse

que iisdem facrificatas, GC facratas, ad quas

itahz prodigiofz luxuriz foeminz amafiis

fuishoras dividebant diei, ut plurium faluti

comedendas Hebrzos milites illexerunt , &

monad efüum tantüm, verim & ad cultum.

obeffent, fibique magis prodeffent , quó plu-

rium opes exhaurirent, fanguinem exfugee

idolorum; poftquam fibi, & illis nefariis fa-

rent, Utinam non etiam plerumque vitam,

tisfecéreamplexibus , neque lufus fuit He-

$I,

Quid enim non audet , quid non poteft

brzorum cum foeminisinítitutus, fed luctus;

pellax, feu adblandiens foemineo in corpore

prodromusinteritüs , unde jubetSalomon.

Hos mulierum lufus prorfus declinare; ait Proverb,ss

forma? eaeíl vis fceminez pulchritudinis,

ut quosnon poteítin bello ferrum profter-

enim Ne ingitaríis fallacie enulieris , fauus

nere, hos in pace vincant illecebre foemina-

enim diflillans labia zmeretricie ; & nitidius o«

46

rum:; nequeHebraos tot. victoriis in bello

Jeo guttur ejus 5 novima autem illius amara,

delatis infignes vicerunt, quàm lenocinia fce.

quafi abfyntbium 8 linguaejus acutas quafi

ininarum. Nec alijsfuit Balaacus ufus armis

gladius biceps,

ad Iíraéliticas turmas profternendas, quàm

Larvata funt faeminarum blandimenta

oblatis per focminas illecebris, ratus, quod fi

fub melle fel porrigunt, abfynthium fub o-

fcetidis inquinarentur fceJeribus, Deo fierent

leo,fub flore aconitum, «eft enim muliebre

exofi, quibus propterea detraheret fpecialia

blandimentum trifte gaudium, mors hilaris,

auxilia, ac bellice fortitudinis fubfidia, (ine

dulce venenum. Falluntut craffé qui foemina.

quibus deinceps facilé caderent à fexu licét

rum illecebras, ut lufusadmittunt. Quinim«

mo eó impudentia devenit, ut inaliquibus €«

imbelli proftrati,

22,

Curavit igitur Balaacus lectiffimz for-

tiam Principum aulis equeftrisOrdinis teffe-

ra fornicatio habeatur, minortsvefiat nobie

mz mulieres conquirendas,quas ad Hebrzo-

rum extrema cafítra facrificandi causá fupre-

litas, fi hoc non detineatur lufu, adeo utin

Talm. 435

mo Numini veluti pudibundas , cunctan-

ipfos retorqueatur illud Davidis Corrupts

funt,& abominabiles facii funt,nimirum ideo

tésque mifit, Sacrificio inftituendo delecta

erat Sechimaa * locus facrificij incorrupti

abominabiles facti , quia corrupti: quàd fi

abominatio luctuseft, non lufus; fcelera funt

—

ligni nemoribus frondofus erat, & valle,

quam Settin vocabant, amenus.

Deus ve«

nefanda, non lufus, mulierum blandimen-

ro, fominz litabant Belphegor erat , vel

ta, Non nobilis, non eques, fed equus, fce-

dümque pecus eff;qui fe finit formineis. irre-

ipfa nomenclatione cudendum fimulacrum.

Foeminz Moabitides , & Madianitides erant

tiri 1lliciis.

Imó pecudibus viliores funt

confedentes in extremaSethimez vallis par-

impudentes, fi facrum textum audiamus

te, qua lafcivis vocibus, geftibus impudicis;

accerfitum : prodigus fiquidem adolefcens

procacibus verborum irritamentis , choreis,;

qui intemperantiüs vixerat alendis fuibus

fra&tisque in mollitiem cantillenis, militibus

praficitur, cüm enim focdiffimo depravatus

Hebraorum fraudes. ftruentes , eos illexe«

vitio degeneráffet in belluam , promeruit .

ducem fieri putidiffimi pecoris, atque cum

Bu d- Es - lodlb 214 7 .. ais s ais MR

runt; & quos non potuit viros fortes in ca-

ftris ferrum vincere, foeminarum libido pro-

porcis immorari, qui vixerat impudicus.

iNon credatur lufus, carnis illecebris in-

Y

flravit; qa eriam ex pectoribus bellicam

—— ag

fortitudinem, & avitam religionem excuffit;

dul(iffe, feeminarum annuiffe blandimentis; fi

t

fic milites qui inbello fortes íteterunt , ceci-

luíaseffet pluviusécoelo ignis impuras non

L

derunt pro(trati, & victià foeminis ; quarum

obruifferurbes; fijocus eflet lenocinari ime

d

frons, oculi, vultus, & forma, quovis gladio

pudicé,flamma tot Regiones non deleviffent:

l

tot milliá hominü non extinxiffent : cum hu«

intimiüs vulnerárunt militum pe&lora, qua

li

non Martis gladio,fed Cupidinis telo faucia

jusmodi blandimenta tam attrox promerves -

l

palmas conceflére foeminis ; licét nulli ceffe«

rigt fupplicium,non lufás levitatemo,fed enore

d

mni$

X

?,

Affe&us aVcllcndus, amundi delicijs, neiftz nos evellant,&c, ;35

mis fcelerisgravitatem praetulerunt; ex poena

nem -, & aquam adhibet ad ejus veftigia pes

nitus delenda,

qua à fupremoJudice infligitur,gravitas cons

jicitur flagitij. Quód fi luxuria lufus foret ju-

Sidicas , Chriftum 7oa». $, perpercif-

7*

venilis, non tam gravi fupplicio eam fupres

fe adulterz ; dixerim non fuiffe aufum pa-

mus Judex expiáret.

Nullum crimen tam

lam parcere , fed duntaxat non damnáfle di-

attrox , quàm idolis Jitare ; nulla fortaffis

miffam , cüm non dixerit de Adultera, ut

tam levis noxa, quàm extorrem multitu-

de Publicano , fe mortemnolle peccatoris ,

dinem obviantem exteris fzeminis , ijsdem

fenoneffe Judicem ; fed non effe Medicum:

abuti; & nihilominus poft litatas aureo vi-

quin potiüs contrarium injunxerit adítanti-

tulo victimas impunis finitur abire populus;

bus; nimirum, nteam faxis obruerent, fi

cui parcitur; poít veró violatas Ammoniti-

nullius criminis fe confcios nofcerent , ne-

das, imó fortaffis non violatas, fed tantüm

que poenam omnem condonavit adulterz ,.

MPO,!

receptas, viginti quatuor millia virorum

fed tantüm ei dixit , ne impofterum pecca.

cruenta internecione delentur.

Nunquid

ret, INeque Davidis lachrymz , quia poft

m

luxuria foedior , graviórque idololatriá ?

vi&torias vi&tus fuit ab impudicitia, ac ce-

& quamvis poft cultum vitulo exhibitum

«idit coram faemina , qui fteterat anre Go-

triginta millia ceciderint occifa ,, hoc tamen

liathum , impetrare potuerunt filio viram.

fupplicium de idololatris jubente Moyfe in-

Promptiüs finuntur impunita reliqua fcele-

junctum fuit 5 fupplicium vero de fornica-

Ia, quàm impudicitia ; adeà e(t hec Deo

rijs Deo imperante fumitur , & infligitur,

invifa! Nec mirum eít ; fiquidem eft libi-

Ibi Moyfes ex Numinis verbis arma minift-

do mater flagitiorum nunquam effota , &

rat Levitis: hic veró Deus ipíe Moyfi prz-

Íceleris primogenita ; càm fub mundi exor-

€ipit , ut ipfemet libidine foedatos iuteri-

dio , polt deglutitam cum pomo mortem

inat.

lilicó exilierit ampudicitia, quam primi ho-

Ibi qui vitulum auro fufo conflave-

rat, vixit 5 hic Zambri , qui fuerat moe:

mines experti funt irrepfiffe per membra

chatus , interfeclus fuit.

]bi idoli adinvene

«orporis rebellantis rationi : imó tam petu-

VTT

tor non expungitur ab albo facerdotum ;

Janter infuürrexit , t involucris indiguerint

hic veró rigidus fornicantium vindex inter

Protoparentes ; nullum in íe infeftius fen-

Pontifices à Deo cooptatur.-

tientes crimen ; cujus petulantiam erübe-

26,

Quid? quód luxuria nonnunquam fi-

Ácentes, veltire contextis folijs propriam cce-

natur impunita ? timendum tunc , ne ejus

peruntnuditatem, Sed quó poítea huma«

impunitas fons fit graviorum calamitatum ;

nam mentem non abduxit impudicitia? cum

M

diffcrtur plerumque fupplicium , non ut

fortiffimos quosque proílraverit , fapien-

poena auferatur , fed ut gravior inferatur.

tésque dementaverit? Samíonem fiquidem

Dilulerat Deus olim ad plures annosinoli-

Philifteis inyictum Scorto tradidit vincene

tam inter homines lafciviendi confuetudi-

gdumük

Davidem leonum prof(tratorem ,

nem punire , fed Pentapolin in perpetuum

Gigantis Domitorem , in finum feminz

extinxit$ totámque terram aquis diluvij fe-

abjecit , & ad id eum detrufit fceleris , ut

ia

pelivit,ne ulla fuperftes effet fcedita:, ignis

qui à vulnere fui infecutoris abítinuetat ,.

& aquz purgamento delenda, . Etiamex de-

mox gruenta cede fidiffimi Uriz fe foedaret,

cem Decalogi preceptis nullum contemnitur

Salomonem à fupremi Numinis colloquio

eitra fupplicium , nifi fola fornicatio ; fi-

ad monítrofa Moabitarum lenocinia pertra«

Uälm' D

quidem fidei defertores exuruntur 5 blas-

Xit.

Infinitus forem fi damna fingula huc

z

phemi ftigmate notantur; parricidz culeo;

attexerém , qua unica intulitimpuritas. Ea

Íeu facco infuuntur , homicidez gladio in-

fuit Zambris impudentia, ardórqueamoris

£erficiuntur ; fures fufpenduntur ; & nibil

Ampudici in Cozbzam , ut meridiapa (ub

luce , afpe&tante tota caftrorum multitudine,

D Go 6d o M E R

ominus luxuria , quamvis bis in decalogo

prohibita, nec femel dicitur in foro punita:

&oram Moyfe ,. nullà fronte , verecundiá

fed f non puniunt homines luxuriam , huic

Ne-

nullà cogrcitus proftibulum peteret,

tamen &on parcit Deus , qui fi poenam dif-

mo tunc erat, quem perfpicua nequitia tam

fert , fupplicium auget.

Peccárunt Achab,;

ámpudentis viri hon percelleret , jufláque

& David ; uterque fuit Rex , & homicida,

«ommoveret indignatione ,. tacuit populus

hoc folüm difcrimine , quia Achab occidit ,

permittens Moyfen fceleris vindicem , .&

ut vineam poffideret; David veró nt libi-

IDeum flagitij ultorem , fed tacuit , & Moy-

dini indulgeret ;; uterque homicida fuit ,

fes in fupplices duntaxat lachrymas colli»

fed non ntrique pepercit Deus ? Achabo ad

.guefcens.

primam capitis inflexionem condonavit de-

Verüm non eadem, quà cateripatieu- , ,.

PLIA

lidum: Davidi autem etiam poft pluresla-

itià Pontificis Eleazari filius Phinces nfus eft,

"

ib

chrymas, ac fufpiria , pe&torísque tonfio-

ftimulatus fiquidem dolore divinz legis vio-

nes., etiam poítquam panem comediffet la-

late , Numinisqueinftinctu, intimo.mentis

chrymis immixtum ;! non pepercit Deus ,

lenfu priüs exarfit ? mox arrepto pugione

fed illum in filio ; & per filium punivit :

fubalari , neminique faorum indicato, quor-

licét igitur patiantur homines impunitam

fum eruptura effet vis con(ilij fui ,Zambris

luxuriam ; non ita Deus , quia etiam pott

veftigia,folicito pede , gracüque concitato

—

perfequitur , animümque pragrandem (ub

deletas lachrymis ejus fgïditgtcg, adhuc ig-

j

ocu*

d aQl GR i QUi edé ii ii

136

Diffettatio V.

oculis fulminantibus , fimülque ferrurn la«

crificaverit affectu , procubierit córde; nont

tens fub vefte omni fufpicione carente gerens

propterea ftatim delentür lachrymis , quas

in Cozbzz tentorium usque 3udax penetrat;

conttaxerat , peccatorum fordes, fed ad has

)

ibique deprehenfus Zambrim , & Cozbeam

abolendas ab igne charitatis , à flammis a*

1ei fcedz dantes operam ingeminatis verbis

morisfuerunt fuppetiz petende; nonenimt

.

illis

LÀ

boc babete [celef , nudato pugione

potis fuit fletus maculas abftergere per plue

n H

TM

utrümque confodit, dire&á etiam manu pere

vias lachrymarum , quas lafciviendo Mag*

cufforis à fuptemo Numine. . Horreant ifta,

dalena contraxerat , fed ad eas penitus abo-

Reseit *

ac paria fupplicia impuritatibus addicti , re«

lendas ignis acceffione füit opus,

Luc,75

bus veneteis indulgentes ; quibus impudi-

tuntur ei peccata siulta , quoniam dilexit

citiz vitium lufus magis effevidetur, quàm

emultum , d eft , remittuntur ei peccata mul-

fcelus ; . quique non alijs deledtantur vitae

ta, nonquia multum fleverit , non quia o«

fructibus ,

quàm libidinum obleciamen-

culos planctu corruperit 5 non quia cere-

tis,

brum in lachrymas folverit; non quia pro»

Poffent ftatim fexcenti miferabiliores

29.

cubuerit ad pedes Chrifli ; non quia alaba-

recenferi cafus non modó fingularium ho«

ftrum fuderit , odorísque füiavolentia totam

minüm, verüm & urbium , Provinciarüme

repleverit aulam; fed quoniam dilexit mul-

tums: quz contrahuntur ex alijs vitijs macu-

que, quas impura libidinis flamma delevit ;

poffent huc vocati Sodomeorum ignes ; Si-

lz, paratioriundaabíterguntur ,fed qua ex

chimorum czdes , Beelphegoritarum cla-

luxuria, libidine ; & impudicitia proveni-

des , Madianitarum ftrages , Beniamitarum

unt, ita altiüs radicesfigunt ; ita adhare-

interfectiones ; & innumeri alij; quosad in-

fcunt pertinaciter , utfole lachrymarum

teritum animi , corporisque internecionem

luviz non fufficiant ad eas abftergendas , ac

fola rapuit libido , ut hanc non immeritó

delendas;- fed requiraturulteriüs ignis, qui

dícas profundum dammatz voluptatis bara-

intimius penetret, ablumátqueradicem om-

trum , in quod zqué Principes, ac plebei ;

nem, deleátque omne veftigium patrati fce-

viri, ac faeminz miferé delabuntur, & pe-

leris: vemittuntur ei peceata multa , quoni-

am dilexit anultum.

reunt. Eítlibido immane monítrum, quod

inomnes graffatur , ut omnia lethali funere

Cateris , quos fcelera avertetant à di«

5I.

repleat;: & ideo , quia in fcelera omnia pro-

vina lege, G à fummo Bono, promptius pe-

rumpit , & ad omnia flagitia viam fternit

percit Chriftus ; fiquidem latro, quamvis

graviüs cateris punitur delictis ; quàd fi

Ícelera, quibus crucem promeruerat , blas-

morbi acerbitatem ex medicine praftantia

phemijs cumuláffet ; vix Salvatorem rogat,

conijcimus ; deprehendemus paratiori phar-

ut velitfui memor effe, (tatim fit harescoe*

maco cateras vitiorum peítes curari, quàm

leftisRegni, remittit illi coacervata crimina,

Quid publicano flagi-

impudicitiz luem.

& januas ei aperit Paradifi: HoZie mecum e«

uofius, üpauperes/torquet , viduas oppri-

Yi :2 paradifo; Negat Thomas Chriftum

mit, divites Ípoliat ; templa expilat ? &

furrexifle,. & tamennon plectitur perduelis,

nihilominus tot coacervata piacula feflivé

fed alliciturad fidem, invitatur ad creden-

inter epulas expiantur. — Vocatus fiquidem

dum; G adid etiam aperitur aditus in prate

à telonio Matthzus JESUM convivio ex«

cordia Salvatoris , ut manum admoyvens pe«

cipit, & flatim ab ufuris , & rapinis ad evul-

Gori, proterviam capitis infringat , & pet

gandum evangelium defílinatur ; & ex publi-

tactum faucij pectoris reflituatur integrita-

cano fit repenté ApoítoJus,

ti mentis,

Peccárunt alij fexcenti , qui ta«

20,

Non ita parabile fuit pharmacum, quo

men [uis zgritudinibus curandis paratiora

vulnera fanarentur Magdalenz ; etenim a-

fuére pharmaca experti; fola Magdalena dif-

moris telo icta , & charitatis flammà exz-

ficiliàs curatur, diutiusque infiftit, acceffu

fluans domum advolat Pharifei, nontamen

ad domum Pharifei , proftratione ad Salva»

epulatura, fed ploratura ; non ut accumbe-

toris pedes , folutione innodatz comz, ee

ret menfz , fed procumberet humi ; non po-

miffione fufpiriorum , effufione alabaftri ,

h

cula hauritura, fed alabaftrum unguenti ex-

diffufione lachrymarum , impreífione ofcu-

hauritura; nonut calices exficcaret, fedut

lorum, adhuc enim hzcnon vifa funt fuffe-

|

lachrymis maderent gena : fiquidem ingrefla

cifíe , ut ei anteaclz vite patrata crimina re«

domum unguentum ad Chritti pedes fundit ,

*

mitterentur ; fed ad id ignis adhuc requireba-

& lachrymas turgidis effundit ab oculis

3

tur charitatis, ut per acceffionem puri, ac

I

comam folvit de capite, capillos difcerpit ;

fanioris ignis impurz récederent luxuriz

& qui retia antea fuerant , quibus amafij

flammz ; earümque vefligia prorfus abole-

juvenes caperentur ; nunc intorii fiunt fu.

rfentuf,

Non fi Magdalena alaba(trum

nes, quibus ftridtiüs , ar&itisque pedibus

fundat , abfolvitur , fed f ardeat, fiflammas

adhzret colligata Setvatoris, quibus per re-

conciplat , *emiüttuntttr ei peccata multa ,

petitaofcula, amoris , quó ardebat, fymbola

guünikm dilexit multum,

Ejuraverat Pe-

imprimit; neque cüravit convivantium di-

LA

trus fidem refpondens fcifcitatus fe hominem

€teria , adítantium convitia , eó quia pro-

illum non noviffe : fed vix amaré plorat , &

| * R.'t'g, l,

diga opum foret ; atlicetlitaveritfletu , fa«

effufis lachrymis non contratam duntaxat

,

*

X

elu«

Affectus avellendus a mundi delici j ne if2 nosevellint,&c, 17

eluit maculam ,

fed & Princeps conflitui-

4.-,

derelinquite eum $— ut pwmgä?u ántereat.

fur €

Ceicl

i , & ex transfuga fidei , claviger

Vix copit libidinis flammá ardere Rex , &

fit Regni éelorum,

flatim in. baratrum ruit plurium [celerum ,

32

Peccant plures alij , fed nemo diffici-

fítque ffatim adulter, proditor, particida,

liüs curatur, quàm Magdalena ; nimiróm ob

ut enim fuuin fcelus perficcrez,m fcc!us to-

odium , quo Deus averíatnr impudicitiam ;

tum induxit exercitum,

Et de relmat

& proinde ícribit Apo(tolus,

Hoc enim

eum ,

ut perculjus sutereat , nimirum vo-

bef. y.

féitote intellidentes , quód omnis fornicator ,

ïmtmxhte*s omnes prcd. ores fieri forciffimi

4 »

Aut :mwgmzdw ; 4utavarus ( quod esi idolo -

fui cofnilitonis , ut prodcv'**t ipíe impudicas ;

FEná

mu ) non babet bareditatem in Reg-

quas corde conceperat flammas uxori Uriae

J G5

UP & Dei : loquxtur Apoítolus em-.

in bello enecti,

Ad quaflagitia, ad quae

iati

dicens : Hoc enim (citote , hos eft

-

äia

;

fcelera non trahit libido , cüm ad tantas pete

gite ; attendite diligenter ;

traxerit Davidem enormitates ?

[

E

&

*

ï? 013:

à mente in id percipiendum ,

auUuo0dc

wl

am epaüolam vobisexploratum

* I

25 Qid 0muu fornicator , Aut immune

2 j

72

"

&

us

babet bareditatema in Regno Chrifli

Unz cum æ

eAu etiam oculi aver-

EX

wþu, TA

;n..wdlt omnes , quotquot forni-

ecautur ?

"endi fünt E procacibius - enulierculus,

omnes sque excludat , five pueri

Üngties euim muliebri

5: T

mulcetur

hot, five mate florentes ,. five extremo fe-

ocalis y ad turpe fzsmm 71645 in'Vi -

nio coní c.,u » Óive in dignitate conftituti ,

£4UT.

!

L

äm:q.:

Juces , Principes , Reges ; Impe-

fatores, mares , foeminz , omnesindi h,r:-

Vertendi funt oculi à mulieribus, ne

34^

Sn

t &!

l*t"

miuatim fupplicio involvuntur eodem : qu jia

iosavertantà fummo Bono:' ia-

äï h.

mmmaam , aut immundus non ha-

'endum eít , ne earum blandimen-

bet herrediratem in Regno Chri(ti ,. & Dei:

ta noRros mulceant fenfüs, ne animam ine

&iüco monfítrum hoc impudicitie eft Deoin-

ficianc , &

pet dant ;

Íaviendum potiüs in

if—äw (d

xï-*

Ó à fuprcmo INumine averfatur,

illaseít, se'ila n nos Ízviant ;ne dum blan-

t nulli parcat atati , nulli condonee (exul ,

H

diuntur ; tO:-neanr; dum alliciunt ; intere

äluhdm excipiat dignitatem,

Nulli confue-

imant ; dum amp.&unrur, fuffocent,. Hine

v;hm 2

: parcere,teítes accerfuntur fenes in

moris fuit apud ptiz4.

ut meretrices ,. GC

Ícorta ab alijs fcæfaren..,,

füburbijs ?4 yyl gmmapadgbgs obruti : nives

uódque vel ex

$

canitiei byemabant in coma , & libidinis

eorum nomenclatione COlll,«rur

Íiquidem

äïw.m-üæ z(tuabant in corde ; rigebat caput

ineretrix à feparatione Mede[jas.

VOcatur ,

byemali aive obrutum, fhbrabat pectus exi-

ne eorum przfentia viros inficer

Ct,q,

terfic f*zet, Ícité Oleaftrer: Meretrix dicita.

uali flammáexardefcens ;; neque latices fon-

U2

Medeflab , feu feparata , qyüal fepararetur -

P L.

tis, neque pellucidz aqu& flammis extin-

*

&

ciestatibus ,. 66 maneret in loco [ecrato s

g&uewm aptz fuerunt $ quin materiam fup»

peditàrunt, quó uberioriincremento auge-

quódque generatim afferit .de Scortis id:

entur ; ut aqua ignem in fenili pe&ore ale^

Author , inquiens: d:mcuzautcm Scortum

C'zPo EP

i£€ct, non 6.» tin ïü*rät ; augcr et ,non minue-

mafculum, & fpemma 4 Chadas , quod ett

h:ï; !Uä g!im.la

:rüubuerunt in(ani fenes £

feparare ; .quoniam hm;ü»modl ícorta fole.

ä

diifime maculari ad äm,m,c:wo; fontis lauces,

bant;eífe feparata à civitatibusin locis fe*

[

Cretis.

aufi mationam fe ibi lavantem inquinare im-

Nullum libido exhorre-

F

pthate «&onilij.

Imo etiam in locis fepulchrorum con,

3f.

ícit ;äaw

?h

VA u

fueviffe meretrices degere , produnt prifca,

m; etiam in fontium aqms [uas

accendit ilàammas , quibus mlpui" amantes

monumenta, Catullus fiquidem Ruffe Hie-

[

vemm mf,a iices

wmäæ cinefiant , ruánt»

retricula hoc dat domicilium , inquiens ,

..».:

qug i 1 itcää u

&

[

Y

!: ïwv

"

üumbras.

eam [olitam ver[ari $n fepulcbretis , ut va-

,

L

1

d

Tiom:

3

iNon parci

jido Regibus, quosfi fc.

peret cenam de rogo: binc fcité S.Chryfo

2/a

m-»x JIDCCEr

ftomus ait de correpto libidine, infecto lu-

Ad popisl,

T*

it, ad fcelera quaque pertrahit,

teíti

€ ,;.D*

S &iL

David äx&»um mitiffimus , quem

xurià , aíiuante lafcivià :

Nen lapidibus

TT

libido it4. ef

leravit , quem i

mpud.cxtxa ita

fe zpfum c&dit , fed. fcelevibus 5 ut nunquam

ónunt

érudelem effecit , ut cruorem fitiret Uriz

f $t in feapfo , fed im fepulchris verfetur.

fidiffimi zque, ac ftrenuiffimi in bello ftrate-

fepulechbra meretricum dioerforia , cum multo

gi: fanguinem juffit effundi innocentis , ut

f*tore , multa putredine funt,

í

laxiüs Íe Qkäüü leret in fcelera linPUdlLlüæ

Quód fi hodie

icpu

Ichra -meretrices

36.

cum ejusuxore D« -mzabæa, cujus niveus can-

non mw!ant, intef cadavera nonimmoren-

dor flammas in corde regioexcitaverat , quas

tür, fcdiffimo tamen fuo fcelere fepulch-

. ut liberiüs foras emittecet, Uriam mifit ad

rum referunt , & mortem inferunt.

In

l

. Yoabumíui funeris Nuntium ,mmirum cum

monumentis olim operi nefario incubuiffe

litteris ; quibus præcxpxebat, ut hoftium

impudicas mulieres refert Martialis , aïïe:-

exponeretur furori,

Ponite lrvizm ex Ad-

rens monumenta lupas , feu meretrices ab»

E æäg 211

fcondiffe j

wrjo belli , ubi fartzfemum eft fmlzum 8

Ab-

DL

: Diiïcrtatio VI.

1

D8

0

verüm & contfa Tyrannum arma fübmmini-

äbfcondunt fjuriat , & mouumenta

fü

3

, lupdi.

ftranda infurrexerat, — Quiaveró poftquam

f

: Hïnc- Zu/t'udriæ etiam . audiebant meretricu-

facris exciderant Hebrzi , bellica quoque

fortitudo fuis collapfa fuerat & pe&toribns ;

la, ita diclz , quia inter bufla, & cadave-

hortatrice Debbora Baracus Hebreorum

ra proftarent , imó hunc morem viguiffe e«

Y

Prator bellicos excitavit fpiritus , congeftós

tiatn apud Hebraos cenfent plures, ebquia

u

f

Provirb,2;/ Salomon loquens, de meretrice dicat: Im-

e decem millium virorum exercitu , in ho«

fi

ítes movit , adjunctáque fibi expeditionis

l

clinata efl ad mortem domus ejus, &f ad in-

D

comite Debbora ; que montem Taborem

il

feros femita illius , íeu intra fepulchrorum

cum copijs circumfedit. Ad pugnam pluries

tumulos.

Non modica eft libidinis , & fe-

hi

laceffitus fuit Sifara , qui audità famá defe«

L

; pulchrorum cognatio , imó magna affinitas,

€tionis Bataci ; & montis Taboris modica

grandis nexus; ad mortem fiquidem pro-

P

manu Occupati , ea qua potuit celeritate in»

perat , qui libidinis caftra fectatur. — Quae

propter Prudentius in Pfychomachia cala*

gentem collegic militum turmam , cum

w/-*ä

I

nongentis falcatis curribus, magnóque belli

mgm in libidinem a«uit,

apparatu , montémque audax circumvallavit

»

'laborem 4 non fine timore Hebrzorum ,

— Tu praceps ad mortie iter ,. tu janua

f

letbi.

quorum formidinem abigere fuis nitebatur

f

Debboracontionibus ; & prafertim precibus

Corpora commaculans auimas in. tar-

[

ad Deum fufis.

tArA mergü.

Siíata vero hoftiam Dux curru fubli-

a*

Al

[

Veneri mortem cognatam effe indicabat e-

mis, auro confpicuus, gemmísque corufcus ,

tiam prifcus ille Romanorum Ritus , quo in

l

€zdes fpirans vultu ,ac minas , ad pugnam in«

Libitinz, fano, quz Venus putabatur ; ea ve-

vitat Baracum, qui victorie minimeé dubius

numexhiberentur, qua ad fepulturam per«

fuos ad pugnam excitat ; novóque fubeunte

tinerent , ut notat Plutarchus , inquiens :

roboredat animos , & ad bellicam fortitus

V. s

Quid cau[eefl , quód in ede Libitines qua

dinem fingulos cohortatus unà cum acie ino

ad fepulturam pertinent , veudere «"Onfueute

fiructá, cujus in meditullio erat Debbora

vunt ? Libitinam nibil aliy2 if Venerem

militum hortatrix ad pugnam; fe & monte

efje exiflimantes, lmóprs alijs funeris in«

demittit in Chananzos , quosfortker, &

itrumentisVenus venuzOffert fuis fe&tatori-

ferociter aggreditur , fibíque ferre, ac bel»

bus, fi probé fpeG«ffius, in femoribus ca-

licis inftrumentis viam aperit p« obftantia

)u caf, |

piftrum, quo4«fnortem inter blandimenta

impedimenta,

Pugnat etiam pro Hebrais

Yderum 1

trahunturVeflerei , ad patibulum inter deli-

contra Chananaeos codlum ipfum nimbo ,

4itid,

l

ciasesefluntur. Idque fubindicat Job inqui-

grandine , fulgetris » ac fulminibus przeunte

6 Y5, "verf, enis: Operuit faciem ejus cra[fitudo, &5 de la-

prefertimAngelo diítricti gladij fulguratione

2?0

zeribus ejus aruina dependet , feu ut notat

terribili, Chanangorum cuneos primó im-

t:

- D. Auguítinus in Job : — £ fecft capzflrum

petu difrupit Baracus , agminum ; ac turma»

u

fuper femora , quamlectionem ita fledlit in'

rum diffolvit Ordines, ut fluctuarehoftium

noítrum fenfum:? Ur libidinibus fuis colliga-

acies inciperet, ac paventium Chananxorum

vetur , quo vinculo. duceretur Ad mortem ,

legiones terga vertere , mutuóque fe con-

qued fi in fepulchretis meretrices latent ;

fundere , contremifcente fimul terr2, nutane

mors fub mulierculacelatur , & abíconditur ,

te folo, & fremente Cifone; colo quoque

Homil. 4,

ut notat S. Chryfoflomus , inquiens:; AMere-

tonáante : Sifara veró cüm fruítra turbatam

ad popz'tl.

trix amare nefcit ,. fed infidiatur tantàm 5

aciem reftituere niteretur, aureo cefilijt cur-

adntiothb,

; EM,".

venenum babet ipfiu« ofculum, Gftoxicum os

ru , fugam defperatis omnibus fuifit , quarmn

t

pernictofum. — Sin veró non flatim apparet ,

& ipfe pede(lrem arripuit,

propterea ipam magia fugere oportet , quo-

In'ea veró fugz feftinat

lone ad 'tenfo-'

;g

39.

niam obtégit perniciem , &6 mortem occul-

rium defertur Hiberi natione Cinzi , qui

?£4t.

fub pellibus habitare confueverat , & huic

»

27*

Mortem igitur, qui horret, muliere

uxor erat Jahel,

Uz,cüm maricus unà cum

cula exhorreat familiaritatem, ejus non (fu-

fervis domo abe

L.

et , Sifaram excepit hofpi-

beat domicilium , qui fepulchrum refugit ;

tio : fufpicata tamen eum à malé pugnato

nil veneno lethalius , nilque noxius fceminá

pralio illuc fugiffe, metum omnem deponit,

adblandiente ; teftis accerfitur Sifarz lacteus

eümque blandiffimis verbis invitat, utfere-

hauftus , & dulcis fomnus : hiftoriam hicte-

ficiat , utque laterettutiüs in abílruftori 1o-

yudicf 4e

cenfeo, — Jam per annos viginti ingeniuerant

coftragulo operit, Priüstamen quàm fom-

Hebrai fub Jabini Aforzorum in Chanani-

no indulgeret fitim, quam anteacli labores

tide Regis, ac fupremi ejus copiarum Ducis

fuccenderant, petijt extinguere , séque parum

Sifarz acerbiffimo jugo , ac przdura fervi-

reficere hauftu frigida,

Jahel veró non pee

tüte, Floruittunc temporisDebbora vidui-

titam aquam exhibet , fed exutre coríaceo lac

li laude commendata , quaque poftvirum é

recéns expreffum in Phiala porrigit ; quá ex-

vivis fublatum unicé fe Deo mancipaverat 5

ficcatá , alto fopore captus indormit , fed

| quam propterea Deus fpiritu infignivit Pro-

mulier , cui Sifara fidebat fumptis animis

ongum

phetico : & nonad refponía tantüm , & jura;

ultura Hebraez gentis hoftem pral

accie

Affcüus avellendusá mundi delicijs,neiftz nos 'e-vellant,öltä.v' | 139 |

ls

fermonibus ,unde Sapieds monet. F* mi, provrburo

accipiensclavum ferreum , quo tabernaculo-

rum deníi funes folo depungebantur , art-

fite lallaverint. peecatores ,| me acquiefcas

m

£, — Ohquot monítra inuna latent mulier-

reptóque altera manu fabrili malleo , inceffu

j

*

molli, & quafi fufpenfo (e ad fopitum Sifarae

cula! quot ferz ftabulantur inunico allicien-

tis foeminz fina! quot bruta in una feviunt

1]

caput.defert, clavámque eiinfigens, & pa«

xillo ferreo validitfimé percutiens dormien«

adblandientis fceminz gremio ! fub larva

la

tis tempora trajecit viríque caput terra af-

blanditiarum feritatem contegit , & ferarum.

H

omnium occludit antrum , continet fpelz»

fixit$ & Silara, cüm à foemina cutam fperaret

um,

vitam , feralem invenit mortem , foemineis

Sitiunt hujusmodi muliercula ama-

j

fiorum fanguinem , quem ebibunt , fimülque

ille&tàs blanditijs , laCteáque captus dulcedi-

d

ne: frigidam petjerar, & la&teum propina-

petdunt , ut fcité fcripfit 5, Chryfoftomus ,

inquiens: Quemadmodum Venatores retibus

Homil.t44

-

vithauftum, equam petenti lac dedit , & in

Ad popul.

le

exten[is fyloeffria animalia immittere aggve-

Anïiofbo

:7'udic. $.

Pbiala Principum obtulit buzyrum : Ícilicet

1

lactis lorem, & butyri pinguedinem obtu-

diuntur , ut ipfa jugulent : ita & meretrices

li

—

fierf 24

gofiquam la[fcioie pennas undíque extenderint

lit,

t

uàm infané fidithomo improba fcemi-

peroculos,& babitus 8f verba , poffeatn fuos

3»

nz! quam ftolidé £ecuritas vitz blandiend

anijciunt amatores ,& lsgant , non prius abfs-

[

concreditur muliercula ! cüm hzectunc vene*

mentes , quám ipforum eruorem ebiberint , n-

s

num infundat , quando lac propinat; aconi.

féltantes pofimodum ,. && ipforum flultitiam

earpentes ,€ multumtle ip[is vifum fundentes.

tum exhibeat, quando buryrum offert : quàm

uis adeó delirus, & à mence alienus

)

noxia fgeminarum blandimenta , que cüm

A.

selit mulierculz fidere ; cujus illecebra foc-

oreoículafigunt, lechalia infligunt vnlnera;

lac, & mollitiem butyri videntur porrige-

cunda eít malorum omnium parens , plüs-

que mocrotis , actriftitizs habet, quó plus

re,& arma gladios, ac tela vibrant,quibus eà

í2viüs interficiunt, quó blandiüs viros ille-

cenfetur lztitiz przfeferres ridere videtur,

ä

fed rifus lu&tumadfert ; fi enim ictu rrajecta

xerunt, AMolliti funr fermones ejus ficut. ole-

þf:zlm. $44

NNon dicas blan-

in prelio pugnantis militis przcordia , riium

um , &5 dpfi funt jacula,

dimenta effe , quibus mulier virum allicit;

quandóque attuliffe afferit Ariftoteles; neque

latum unguem à vero difcedimus, fi rifum

fed lethalia nocumenta, quibus blandé ene-

ä

cat, Mellea fiverba. profert ,. fellea funt

mulierculz $ vulnere prodire dicamus : ab

ictu lethali rifus ifte oritur , quiaà fucataex«

jacula , qualia vibravit , blandum quidem,

fed exitiale Fenelle pomum, de qua Carda-

otitür,ac mentita voluptate;rifus eft, fed quo

Lib, 12. c4.

anima fauciatur , ac eternüm triftatur, & ri-

36.deverum

nusait; quot gemmis corufcum, tot fuiffe

"UATICE,

fusinflicti vulneriseftargumentum ; & quà

infidijs refertum , ut tetigiffe , fuerit perijf-

Íe ; quia erumpentibus ftatim jaculis curio-

latius quis cum adblandiente ridet muliercu?

Ja, eó lethaliüs fibi inflictum prodit vulnus ;

[us infpector Rennethus RexScotorum mul«

tipliciter vulneratus, & fauciüs perijt.

quo lztiüs exhilaratur , €ó latiüs fauciatur,

Olim meretrices confueviffe urbem cifcuire

40.

Hac eft indoles venerez voluptatis :al-

i

licit ;ut interficiat ; blanditur , ut vulneret;

allecturas cantu , aclyre pulfatione incautos

ampleétitur , ut fuffocet ; mellea loquitur,

juvenes infert Oleafler ex verbisifaie, —$s-

Cap. 233

utfelexhibeat; dulcia offert , ut venenum

ne citbaram circui civitatem , meretrix ob-

4ye rf; l.fc

fundat; philtro laciat , confopit , ut peti-

Jivioni tradita , benà cane, frequenta can«

zécum , ut memoriazui fit: qu& verbaexpen-

mat, Quot monítra, quot mala latent fub

latva emenritz voluptatis! cui calamo lar-

dens Oleatter fubdit : — Putarem quondam

|

meretrices eblivious tv aditas bac fectffe , cum

vam detrahens S. Petrus Damianus , allo-

&pifl. 55.

ad bominum memoriam vedire vellent , cir-

quens inulieres viros blandimentis allicien-

tes ait: Juzereavos alloquor pulpamenta diae

«uiffe videlicet Urbem ,cantando , tf pulJando

Jyram , at amatores ad fe provocarent : íed

E

boli , projettio paradifi , virta mentium ,gla-

/^

dius animarum , Aconita bibentium , toxicA

Abifynos extorres & civitatibus , & oppidis

exclufiffe meretrices, & decommuni zrario

convivarum , materia plorandi , occafio pe-

veundis Vosinquam alloquor Gynecea boflis

fuiffe ijsdem neceffaria ad victum miniftrata ;

Athe-

antiqui ,upup , ullule ,notlue ,lups , [angui-

illius gentis produnt monumenta,

nieníf

é

itidem mal?olentibus mulierculisin-

Juga s affer . affer fine cefjartone dicentes ,

venite , atáque audite [corta , proflibula ,

terdixiffe templum ingredi, refert La&tan - Z4P, s, eag,

20

tius, Imo etiam filijs meretricum fuiffe in-

fentina ,uolusabra porcorum pinguium , cubi-

Dettier. 23

lia firituum smmungorum , wympba , Sirena ,

greffum prohibitum facrain loca , habemus,

& caufam explicat Clemens Alexandrinus

lamie : hiscenomenclationibus mores pin«

Adbort.ad Gentesinquiens : Szgntgficat eum,

git muliercularum eblandientium , quas la-

miarum informi formà claudit,

In fabulis

qui pro wno folo , qui eft Deus smultos fibi fal-

fo nomine adfcribit Deos: ficut ies qui na-

fiquidemlamiz funt monílra, umbilico te-

nus muliebrem przfeferentia fpeciem, deor-

tu5 efl ex meretrice ,. multos adferibze fibi

Ratres propter "eri patris sgnorautuam.

fum ferina, mammis lactantium more pro^

tuberantibus; fedeos; qui lamberent illecti,

Qui enim verum patrem non agnofcunt 5

devorantia? fymbolum fané malz adblandi -

fubíidia petunt ab €o , qui -mi;zi;n& eft pa«

entis foeminz;allicientis mollib?vgrbis,lacteis

'gc'r.

$

Ex

—

Verani de dfeiiibne Tonn I:y

140

Diffextaüö VI

En akd»quale ihducit venerea voluptás

t

4

quam minüs cauti lubrico pede delabuntur,

Ícelus, quàm grande infert ipfa damnum,

Verüm quid mirum, fi lHfrael procubuit in a«

q» 4

cum etiam arceat é facris templis, prohibeat

dorationem Beelphegor , cüm ad tantüm fce-

ingreffum adverum Numen , lumen extine

las filie Moabitidz per lenocinia libidinis, ac

n

guat recla rationis, & ad turpia trahat idola ;

blandimenta luxuriz eum incitárunt? Quid

& ne mentiar , pergamus pede folicito, fefti-

non valent mulierüm verfutie , cürn vel eae

natóq; greffu in Setim,ut clariàs hunc intuea*

rundem inaures in manibus facerdotum eos

mur delagfum à vero INumine ad foeda idola,

dementent,ut à cultu veri Numinis deficiants

viam fternente libidine, 7Morobatur autem eo

Numev, 2 5.

etenim velipfi facerdotes mulierum fuafu ex

zempore Ifraélin Setim, & fernicatus cff popu-

earundem inauribus idoium fibi conflarunt ,

lus cum filiabus Moab : nontamen putes, fo-

cui cultum proni exhiberent, Quid nonten-

lius libidinis luem graffatam: fiquidem non

tat,quid non valet mulierum petulantia ? cümr

quievit I(raél poft foeda patrata fcorta, fed fi-

etiam à fuiis facerdotibus vitulusadoretur;

fiex mundo muliebri, annulis,inauribus, relis

liz Moab, que blandimentis jam fuerant au-

eupatz filios Ifraél;eos (ecum traxerunt ad fa-

quisgjue* a(u)reis ornamentis fufi conftruatuts

ïN;fmr. 25.

crificia: pergitfacer textus, P'ecaverunt eos

ad faerificia fua, . Quod. Ifrael cum filia-

$. V.

bus Moab foede fuerit coinquinatus infrmi-

FEflus libidinis non folim marinos

tati forfían poterat dari carnis , urgente pra-

fertim concupilcentiá,cui Moabitarum blad-

emulantursin Scyllo ]Eapula.f, ö-Charyb-

dis vortices minis cautos ad naufragium tva«

dimenta plurimum fuppeditaverant virium 2

at quàód vocentur ad fua facrificia , debuitid

bentes y fed G sebennales aternüm tor *

líraéli horrori effe; cum blandimenta puella-

quentes. Proinde omnis ab jjsdem

A

avocandus eft affecius.

rum irritamenta fuérint tanri flagitij; Qccra-

men nontremuit populus Dei , nonexpavit,

Uàm rapax, quàm foetidum , turbi*

44

tametíi ob erectum olito aureum vitulumDei

Q

dümg; fornicationis flumen,cüm Eu«

ro ocyus in vitiorum omnium effluat

vindicis fenferint poenas trignta millia, qua

jubente Moyfe interfecta eeciderunt: mirum

fretum! Excurrit flumen hocce per plura fce«

tamen , quàd cüm cruenta clades memoriam

lera: fiquidem poft fornicationem diffluitin

refricaret fuperítitum , adhuc hinon exhor.,

hortos nefandz voluptatis, ingreditur lucos

ruerunt ipfa nomina idolorum , neque

flagitiorü, lambit templa idolorum, excurrit

minüs oblata ijsdem facrificia! Verüm &illi

ad facrificia deteftanda, defluit in cultum proe

unà cum laícivientibus filiabus Moab , com-

fanum, donec in amariffimum mortis fretum

L

.

federunt , & adoraverunt Deos alienos

faos infepeliat afleclas ; & Venus ; quz in fa-

& ne putares , paucos duntaxat lapíos in tam

bulisex tumefcentis marini fluctüs fpumafere

atrox flagitium , vel femel tantüm , &

tur nata, exitium parat;ubi fumpferat ipfa in-

itium : caveant ab hisce venereis litoribus;

ad breve tempus , pergit facer textus , &

ait ; ixztiatisque e[ft Ifraél Beelpbegor : en

qui proculà flu&tibus obítrepentibus , & nau«

ad quanta. fcelera ,

& flagitia una libido

fragio velunt abeffe, Infauíta femper fuére

pertraxit lfraélitas ; poft moechiam , non

hujusmodi littora ; cüm tefte Juftino ex Dro-

Lib. 8,

787

Íolüm facrif&cijs inzerfuerunt Moabitidum,

go moris fuerit Cyprijs, ut Virginesante nu«

77

verüm etiam comederunt cum eis; & quod

ptias ftatutis diehus dotalem pecuniam qua«

deterius procubuere ante idola, & defece-

fiturz in quaftum ad maris litus mitteren-

runt à Deo poít tot fufcepta beneficia : &

tur pro reliqua pudicitia libamenta Veneri fo-

abdicatá veri Numinis relegione, falfz Moa-

luturz, £occe qui venercum enavigant z«

bitarum fe&z turpiffimé fe mancipárunt ;

quor,naufragium non declinant in Syrtes im-

[

Pfa/l',;o;.

hinc David ingemiícens , ac repetito fingultu

pingentes;vel Scylla fcopulos,aut Charybdis

pracidens verba , ait ,. initiatisque eft Ifrael

vortices fubeuntes; non enimalió traijcientes

Beelpbegor , Íeu ut vertit hebràica transla*

hoc zquor naves folent libidinis aqug perdu-

cere ; cam influant ipfz in abyffum,;utitur D,

Seragu, :4;3

tio , & adbeferunt ipfi Beelpbegor , non fo-

lüm flexo poplite , falfa coluerunt Moabi-

Auguítinus de tempore hujus merfionis nte.

tarum idola ,fed affc&u adeo arl? ijsdgm ad-

taphora inquiens; Ilj miferi [unt ,quorum cor«

heícre, ut divelli ab illis non poffent ,. ma-

da carnali concupt[centia funt polluta , quia

gittri fa&li novorum errorum ,. ac fupertti-

etevnas merguntur in penas: caflitas entem au«-

[2

vikt

r

atis,

tionum 5 quiante fuerant difcipuli v

gelica efl vitas caflitas cum bumilitate Spiri-

feu veri INuminis , & £nitzati funt Beelpbe-

us Santli saerchitur hbabitatiouem , QUATI CX«

gor, & comederunt facrificia mortuorum , 69

pellit immunditia libidinum., Quorquot pela-

Pfal, 165.

arritaverunt eumin ,zdz'nvemi(mz*-bwfuä; )9

gam impuritatum traijciunt, fretimque e-

muultiplicata eft ineivuina,

navigant fodarum- voluptatum , efflante

43«

Enad quz nefanda ícelerz, ad quam ma-

Euro concupifcentie ad imminens ducun-

lorum congeriem blandimenta foeminarum

tur naufragium , poenas fuübituri üunquam

traxerunt populum Dei , Gentem fanctam,

finiendas, nifi meliorem ebibant mentem ;

i6,

genus ele&tum ? O fornicationis voraginem

in fartagine ferreaebullient, qui veluti pifces

nunquam explendam ! eft fiquidem vorago

in aquas enatárunt libidinis ; neque abs

icelerum omnium putidiffima fentina , in

re hoe videtur pertinere fartago illa ,.

cujus.

E

Affe&tus aïellöhciuä àmundi delicijs, ne if nos evellaät,&c. Mi

tujus apud Ezechielem fit mentio, . Suwe

z

enavigant hujus flu&uantis vita : Gq/uidem i

tibi fartaginem ferream , qu& verba expen-

affueta , vel ab incunabulis Venus procellis,

dens S, Betnardinus Seneníis ait : Cur son

Tom. , 6,

nonnifi infamia fpondet naufragia , quibus

29.

eimeant ab extremo ,€6 fempiterno fupplicio ,

ad inferos detrudat , quosipfa dilexit, & il«

quod poft banc vitam manet libidimofos ?. u-

lexit : imó ita ex aquis fingitur orta Venus ,

x*

dunt quidem, &6 lafciviunt in pelago fuarum

ut veré Orco , & Acheronti comparetur :

voluptatum veluti pifces , vel in maris [alo ,

quia ficut quidquid Acherontis cymbam , &

el in fluentorivuli enatantes z. at fignum in-

Orci januam ingreditur, nunquamegrediturs

quit Ezecbiel cap.a4.. eff dotutii Ifraél , propé

ita ubi quis meretricis lares ingreffus Veneri

eram rivuulis, aut littus maris , qua prfces

adheaíerit; difficulter à fiau divellitur ejus«

Jufitant, fignum erexit divina juflitia ,. ut

dem, huc fpectat illud Salomonis,

Et ad Prowsrb,

aminaci [peciro lafcivientium compefcerez in-

inferos femite zlliut s omnes , qui ingrediuns "vtrf.28,

temperantiams [edquodtandem iflud eff fupe

r ad eam ,on veuertentur , mec appree

RUP EE

plicium ? Sume tibi dicitur Propbete fartagi*

bendent femitas vite , nimirum ut procli-

nem ferream s| ea ad con[etium veffrorum

vior ad Venerem pateat aditus, difflcilior fit,

lufuum, ac deliciarum 0 miferi pifces ferrea

exitus ; quia propriz falutis oblivifcuntur,

fertago gebeunalibus flamimi inarde[cens e-

qui meretricis adeunt gehennalem domum,

Aullit; in banc à mari, rivulógque buju [2-

ferviüntque libidini , & nonnifi difficulter re-

€uli transmigrabitü ; flamma pofl aquae,feme

fipiícunt, unde Ofea, No» dabunt , inquit , C^f« $*

piterni eruciatis, posi fugaces delicias , mo-

cOgtt ALHones (uas , ut revuertantur ad Deum

enentaneasque volup

tates excipient amatores

fuum. Quid? quód tam facilé propriz fi-

sunndt.

ant immemoresfíalutis ? 2uia fDiritus forni-

4j

Terrori ingerendo , juftóque incuti*

CALODum $n sREdIO eorum,

Conclamata

endotimori aptus eítnexus, quo impudicz

videtur eorum falus,qui Venetiadhzrentes fe

^

Qd AK EE

mulierculz inferno adcopulantur,& nectun-

libidinibus proftituerunt,

turgehenna: rei firmanda acceríita exempla

Acheronti etiam pariantür i»mpuxdicæ

"

47«

fuppeditant argumentum ; ut omnes , quot-

mulieres , que opes omniam dementium ,

quot ad traijciendum hoc libidinis fretum à

amantium devorant , deglutiüntque , nihílgg-

blandis invitantur firenulis , ab ícopulis , qui

ijsdem rellituitur,ni(i tormentum,& crucia-

ad naufragium in hoc pelago voluptatum ob-

tus: quàm reclé igitur domus meretriciss -

viant navigantibus, avocentur.

Mente vol«

gehenna dicitur , cüm ibi immundi non de-.

"-

vant , altiísque imprimant hos ferales fco-

fint fpiritus , feu impura cogitationes , vo«-

pulos , in quos impingunt ad infame nau-

cétque S. Chryfoftomus, domunm meretricis-

Gfomil; $ .

fragium , qui libidinum fluctus enavigant :

immtundam Diaboli offcinam : (iquidem ha-

-Mastho,

etenim gehennz lares , meretricis domibus

bet ibi tartareus fpiritus fua inftrumenaa 5.

. &quiparantur , eó quianeminem excludant,

quibus gladios cudit ad vulnera infligenda ;

forésque eorum pateant omnibus , nemi,

retia nectit , ut juvenes aucupetur; fuosibi

nem repellentes , nullum reijcientes , fed

prodit cantus , ut homines alliciat adretia ,

emnes in exitium invitantes ad ingreffum , ut

& decipiat , deceptósque trahat ad tartara,.

WA

4

Serss, Yor,

- obfervat D, Auguílinus , inquiens.

Pro in-

Quinimó cubilia (unt doemonum meretricis.

de £einpore

ferit ponitur domus meretricis , quia nemi-

lares , fi accerfitum audiamus $, Petrum Da-

uem repellit, 68 omnem zutrantem ad fe trabit,

TEpIf g g

!

mianum, nos alloquentem : 4Mudize sie s ,

Y

GLadíerens argumentum ad id evincendum ,

feorta, proffibula , cubilia [unt [Birituum ime

fubdit: quia ignem inferni babet domus me-

euundorum ,. liberiüs igitur ad hzc avolant

vretricis.

Eít fiquidem gehennalis ignis ,

immundi fpiritus cubilia, ceenum quippe ut

quem libido fovet ; erumpit & gehenna , ut

Íuesamant , quiaut recte S, Chryfoftomus

? PfAlm.ueng, :

adorcum trahat, quosinflammat ; e€ó enim

quemadmodum ubi efl cenum ,. eà porci con

-

':

1

revertitur , ünde eruperat; éümque domus

currunt 2 it& ubi funt mieretrices , €8 mergs

y

i

meretricis gehennalibus hisce foetidarum li-

zricia carmina , ibi congregantur demonues,

u od

bidinum ardeat flammis , quibus miferé cine-

Certé ante Satanicos hos porcos pretiofiffi-

refcunt , quotquot infelices imitantes pyraue

mas proijciunt margaritas, qui fuas ipforum

ftas , hunc circumvolitant ignem , & hos in-

animas pro viliffima, ac impuriffima delecta-

grediuntur lares ; quis domum meretricis

tione doemonibus proctlcandas exhibent , ac

gehennam non dixerit? fed quisadeo fatuus,

fpurcitiz luto imergendas proftituunt inlu-

ut lubens , ac volens fe in gehennam pracipis

panaribus, Frequentantturmatim lupanaria -

tem agat, inferorum pcenas eternüm fubi-

immundi fpiritus,quia meretrix,ut (cità atti«

turus ?] & tamen adeo infaniunt hanc fre-

git S, Ephremus Syrus. — Caz

7

jj^

Ad»

quentantes meretricis domum , utvel viven»

'/ 4 DidäO!i qu I*,ra&

quia nimirum in favorem metetrix

petforat cer[us im-

tes gehennalibus pcenis fe adijciant : traijci-

Diaboli, ejüsque caufz patrocinatur,

quia per probas mwa

unt libidinumaquas, quas innatant, fed ut

metetricem acquirit nequiffimus fpiritusius "eres,

|

ijsdem mergantur ,detrudánturg; ad inferos.

46*

adanimas eorum , qui (iverunt fe meretricig

NNon me latet , commenta Po£tarum ,

blandementis irretiri,

Hzcque ratio , cue

Venerem finxile ex fpuma flu&tuantis zquo»

merettices fulcire, ac fuftentare infegp m di-

ris natam ; ut quam procella enixa eft, time.

g

cantur, €ó quia ftipatashomipr;m multitudi-

FProverb s.

tent quotquot naufragia declinaturi , fretum

nes ad pehennam pertr ghv,m

omon

Verani de Affeciibus Tom. £,

z

,.: hinc $al

*verf. ,

d

Difïertazio VÍ.

[

mertetrice, ait, gedereju defcendunt in mor-

ret,móxque evaginatis gladijs, nudato ferto,

zem , & ad infevos greffus allius penetrant, ubi

omníque populo proludente lachrymis fune«

hebraice legimus ; & ivfernum grejfu« ejus

ti fuo, pallor imminentis mortis , pavórque

| W

fuffentabust , ideo meretrices dicuntur in-

fingula funeftárunt,dixítque Moyfes adJudi- sey g,

fernum fuftentare , feu implere;3 quiahomi-

ces IHírael;Occigat unuiquique proximos [uos,

nes illicijs, ac blandimentis trahunt ad or*

qui initiati (unt Beelphegor, | Sed prolatà,

cum , qui fortaffis nutaret vacüus, nifiim-

fimülque audità hac mortis fententiá non ta»

purz mulieresingenteshominum multitudi-

menriguit libido;non palluit , nón ingemuit;

nes illuc deferrent, |Hacque ratio ,. cur $.

non ejulavit, nec inducias petijt,quibus füuum

Ephremus Syrus improbam mulierem fcep-

poffet fcelus expiare 5 nil cogitárunt Ifraélitze

trü dicatinferni in tractatu adverfus impro«

de fepulchro fodiendo , nil de Deo,quem la-

- basmulieres , ubiait , quideff mulier . jwve-

chrymis emollircnt,precibüsque fle&terent ad

gt

:

num perditio , fceptrum inuferni.

veniam , fed adhuc eó devenit libidinis petu-

54

48.

Quod íi Perfarum colim mos fuit, ut

lantia, luxuriz infania, utfacer textus dicat ? -

fceptrum in pietatis tefferam , & clementize

Et ecce unus defíljs Ifragl intravit coram fra- Numer.25.

argumentum exhiberetur , ut Eftheri ; op-

aribusc fuis ad fcortum Madianitidum ,viden:

pofitum hic contingit , quia Satanicus Affuc-

te Moyfe ,. && omni zurba filiorum Ifrail , qui

rus fceptrum extendit, non in clementiz tef-

flebau: ante fores tabernaculi, — O flagiium.

Íeram, íed in argumentum íavitie 5 non ut

nunquain fatis fupplicijs ple&endum! ó im-

'erigat correptum timoreanimum ; ut praffti-

puritauis pelagus nullo coércitum littore ,

tit Rex Affuerus Sceptriextenfione in Efthe-

nullo claufum limite! 6 infatiabilem libidi-

rem; fed utanimas ad fuaRegna detrudat ,

nem , ne tuncquidem finiendam , cüm finis

E;

zternisque adijciat cruciatibuss inferni igi-

imminetvitz !ó libidinum fitim,nec tunc ex-

Jl

tinguendam , cüm vita extinguitur ! nimi-

dhnhst t

tur fceptrumeít meretrix, quze tothominum

millia illuc immittit , & quia in miferos illos

rum pudoris transfuga de(init ante vivere ,

b

incolas fuum exercuerat imperium; meritó

quàm libidinibus mori , voluftque priüs mo-

dicitur meretrix, quendam habere gehenne

ti, quàmin ccno luxuriarum non immora»

principatum ob ingentem multitudinem ho-

ri , non foetidé volutari : fpeétante fiquidem

minum , quos fibi fuis fubjecerat illecebris ,

omni populo prefente,& vidente ipfoMoyfe;

transmisitque cruciandos ad tartara , poenis

prolatá jam fententiá cruentz cladis , immi-

torquendos aternis : & revera , fiobvitium

nente toti multitudini fupplicio , flente uni«

aliquod triumphat Doemon, fuüimque fcep-

versá turbá , adhuc unus fuit de filiorum If-

trüm extendit;ac imperium propagat;procul

raél, qui lupanar fubijt , ut pudicitiam tunc, .

dubio eítipfía luxuria ; qua cateris potior vi-

vel maximé foedaret , cüm eífet ipfe miferrie

j

tijs majorem hominum partem famulatui

mé interimendus,

Quid non ageret inter

fubijcit Doemonis.

palmas libidimis temulentia , fi adhuc lafcivit

U&AI AMW

4npi,

49.

Hanc luxuriz Tyrannidem, hoc libidi-

in cupreffo? quid non auderet in flore , cüm

tripudiet in funere2 quid non tentaret pra-

Xib.ozQ con.

nis fceptrum prz cateris noveratAuguf(tinus,

inquiens: C accepit in meluxuria fceptrum

toruminter vireta, fi ferales inter umbras

feff. eape?.

Ef totas manus ei deds/Tametfi haec humiliter

hiantis fepulchri adhuc triumphat ; Eh quis

de fe fateretur;ab ejus tamen fe fervitute fub-

furor infanior illo lafcivientis animi, fi debac-

duxit, caftísq; de luxuria triumphavit. Uti-

chatur in luctu? quó non prorumperet nullo

Ípe&tante? fiprzfente, & vidente Moyfe, &t

nam quotquot libidini allicienti dedére ma-

nus re(ipifcerent,ne in profundum mergeren-

jamjam imminente morte; cujus pallor omnia

jam funeftaverat , adhuc impuras accendit

- tur! Pulfant enim Orci januas;ut fibi pateant,

qui meretricio ofculo mentem polluunt: nifi

; flammas , ut -clariüs'mæchctur 2

pedem ftatim retrahant lubrico lapfu praci-

pitesruunt, O impudentiam plusquam pal-

$, VI.

marem ! finere fe mulierculze blandimentis

üþoü. Up, 5

vinci;ac vinciriytrabíq; ad Orcum, Veneri af*

Venereasvoluptas ,frmon fumo ,certé

fuetz procellis adherere, & naufragia non

fv flammá excacat , quos incendit y «v

timere,infania eft.Ea eft libidinis temulentia;

ut nullum prz oculis habeat,quó valea: coér.

venenum in eelleo latice 5jsdem pro-

pinat.

ceri: etenim etiam filie Loth adhuc oppletà

cadaveribus tellure, adhuc flagrante mundo,

tametfi fole effent cum patre, poft funus ma-

Enerez datur voluptati , 'ut.quos de^ $t

L2

tris , poft buftum patriz , poftcolloquia An-

mulcet fuis illicijs; ijsdem adnitatur

gelorum,aufz funt fierifrátrum fuorum ma-

oculos'eruere rationis ; eósque ob«

tres; G monftrofo inceftu,matres, X forore—s

cxcare , quos fuo inflammat igne , ubi

unàcopulàárunt.

enim femel libido arferit , ejus flamma ,

Q.

Iratus Deus ob fornicationem filiorum

nec mortis gelu extinguitur ,

neque im»

hzc-

Ifrael cum filiabus Moab, praceperat Moyfi,

minentis fepulchri íopitur cinere :

ut fanguine viginti quatuor millium virorum

que raátio ,

cur Cain fratricida extorris

fo:diffimam impuritaus maculam abfíterge-

etiam in ipía fua damnatione voluptati

lub.

d

4

L]

"

Affectus av'cllcnd'us ámundi dcliciis,ne ï&æ nos evcllahth,&c. 143

fubf&r?ierit; ttemebat , fed fimul lude..

citate,eámque ingerere fibi addictis,quos du-

a

bat ; pavebat , fed (imul ridebat ; impalle-

plicicacitate fibiarétiüs devinciebat, Quàm

Ícebat, fed (imul jucundabatur , Egref/usque

bellé Cupido velatis pingitur oculis; quia

n

IDH t

fqucs,4.

Cain à facie Domini , babitavit profugi in

impudicus quivis amor cacitatem amat,

quam invehit , communicátque iis, qui telo

terra ad Orientalem plagam Edem , cognovit

cupidinis finunt improvide fe vulnerari, Vo»

autem Cain uxorem (uam, qua concepit ,69'. pe-

cariad id evincendum , poffet hucSamíon

ferit; fugerat quidem Cain à facie Domint ;

captus amore Dalil. cuius nomen luxuriam

.. fed non fugerat libido à facie Caini ; quia ni-

AA

mirum libido czcitatem inducit,ut ejus flame

Íonat , interpretatürque fitula, feu vas haus

*

má correpti, quz imminent pericula non vi-

riendz aquz accommodatum, eó quia luxue

deant ;. hincde Sodomitis, qui oftium Loth

ria femper fitiat, ac iugiter ardeat impuris

nitebantur ingredi, ut hoípitibus abuterene

flammis acvendz, non extinguenda fiti ido»

E

:Gmes*. 19e

neis: blanditiis igitur Samfon illectus, fi«

tur , legitur, fuiffe czcitate percuffos, Eos

qu: foru erant percu[[erunt cacitate à miti-

miülque deceptus Dalila;poenas & ipfe fubi-

"m". 2 S h

RRU aE

vit czcitatis, exczcatusà Philiftzis; quia o«

240 usque ad maximum , ita ut oflium imve-

culis orbatur, qui mulieris captus illiciis, vi-

nire non po[fent : nimuum flagitio refpondet

muléta; & íceleri poena; corporis damnan-

&us blandiriis, (init fe deliniri; fcit€. rem

hancedifferit B. Albertus Magnus, Dalilz Serm.de $,

tur czcirate, quia cüm libidinis zítnarent

u& imterpretatur fitula luxuriam fignat,que Wieolan,

impuro igne, ac luxuriá diffluerent , mentis

oculo jam erant vidui ; habet fiquidem quz-

femper fitie libidinem : fuum invitat. ad. [i-

vis flamma fuum fnmum oculis noxium ; fed

num, ibique eum tamdiu dormire facit, do-

qui élibidinis prodit flamma non corporis,

nec ufus. fuerit, feu quamdiu vires Coryorié

Zib.1, de 4. led mentis, ac rationis eruit oculum, fcité S.

babuerit 5 quibm deflitutus. per tnopin m

E a

mortem abjicit eum À fe, quem tune Philifiar,

'

brabam cap, Ambrofius ait:: Percufferunt illos (nimirum

6,

Sodomitas ) Angeli cecuate, ut etiam offium

"u demones excacant,

Ideo libido oculis deftitui

Y quoes fuos

)

domás, qu,'-r:*d aperire cupiebant ,. non r&eperi..

rent : [imul ertam illud oftenditur , quia caca

inftituit affeclas, ut caecitate laborantes mi-

nimé terreantur fosditaribus , millenísque

— efl omnis libido,E5 quod eff ante fe non videt;

Íordibus, quas fecum trahit luxuria; & hec

hoc exploratum eít , deprehendimus enim

«os ufu oculorum in corpore deítitui, quos

ratio, cur libidinis lue infedtus rationis oculo

diutiüs libido inflammavit, utexterna czci-

iam deperdito;nec criminis foeditatem videt,

neque quz adíunt mala, neque futuras infpi«

tate clarilis conjiciamus etiam interni oculi

amifíiffe ufum.

cit imminentes poenas: cacus procul du-

$2«

biocenfetur , qui licét coclo natus, cceno im-

Plura poffent hujus poenz exempla con-

geti, fed illud (ingulare, quod de Algaro Re-

pudicitiz oculos oblinivit, quos ccelo claude-

I—;b.4-b hiþaf.

gulo refertPolydorus.MeditatusAlgarusFri-

ret, ocyüsque perprerupta vitiorum , per

h:

Anglic.

lapíus criminum, pede nbique labrico. prze

desnidam cujusdam Ducis. filiam Virginem

Oxonienfem con(tuprare , fugientem perfe-

ceps rueret ad orcum ; nec finit. me Jatum

unguem fallere accerfitus. S. Chryíoftomus

quitur ; illaverb cüm in obvium íe recepiflet

oppidum, janua ftatim Algaro Regulo clau-

inquiens; Quando

4b impudica lib:dine ca-. Homil,11,42

I.44 C0«

. ditur, fimüilque utriusque oculi ufu prorfus

p4 fuerit AanimA, ]icut nubes, 5 ca[igo cor.

rntb,.

deilituitur, & eadem Sodomitarum poenà

poris oculos , ita cim illa eripuerit meniem,

plectitur, qui eidem cum illis famulabatur

Ac perfpiciendi: facultatem,nibil. finit videve

slterits,non pracipitium,non gebennam,nom

libidini, . Fertur tamen, puellam virginem

fufis precibus Deum Algaro placáffe, qui ite-

4imorem,

;

rum ufui reftitatus oculorum videre denuó

Vixintam poenitenda,támquefodafi-- — $ 4,

H

neret fe pertrahi àlarvatis foeminarum blane

copit, ^ Cacitatelaborant, qui flammà ex-

ardentlibidinis, & non mente. tantüm, fed

ditiis, qui oculis incederet apertis; pediífe-

. quas videretluxuriz ancillas , füntque eva-

Z3b,6 cap. 5, &tiam corpore cacutiunt , fi Valerium Ma-

ximum andiamus; refert is, elencumlegem

cuatio thefaurorum , diffipatio patrimonii ;

tuliffe, quà adulrteris oculi € vultu erueren-

dilapidatio bonorum, egritudines cerporis,

imbecillitates capitis, lues confumens, calor

tur; chmque ejus filiüs natu maior exigente

patris iuze, & lege fancita utroque ocnlo de-

exficcans, peccati feeditas , amiffio. divinz

beret miferé ob patrata adulteriacarere, to-

grauz, conícientia torquens, poena immi-

nens,horror gehennz,& alia id genus fexcen-

tüsque populus enixim rogaret, ut penam a«

doleícenti ültrocondonaret, noluit civium

tamalaex una libidinis radice pullulantia.

jh

voto annuere Seleucus; inflitit enim, ut filius

Quisitainfanus , G à mente alienus,peren-

promeritas lueret poas , fed rogantibus ite-

maturas flammas mentis oculo intuens velit

ob momentaneam larvatz voloptatis duice-

rum, eniximque fupplicantibus populis)hanc

dinem iisdem addici?

Nonnifi fceda labo-

efflagitantibusgratiam vi&tus tandem Seleu-

cus conceffit, quatenus fuo priüs, poflea filii

rantes czcitate in coeno volutantur libidi-

num, &éóluridiüs czcutiunt, quó hifce fe

eruto oculo falva lege fupplicii, legis tempe-

Quod fi ad-

rauit rigorem, fimülque incorrupte iuftitiz

fceeditatibus diutiüs obliniunt,:

exemplum transmifit in pofleros, Haclege

ultero fancità Seleuci lege oculi eruebanturz

hanc fponte mulétam fuübeunt , qui Jafcivi.

enti

gru?iebantur populi, libidinem laborare cz-

- s -x;

144

: Differtatïo VMI. |

enti a'dhæfefcuntVeneri,fuique tottores poe«

fciens, tunc ín hofnine oculuty obrui fatid

nam fibi inferunt, quáacriüs torqueantur;

nis,cum ipfe impuris hifce iibidinum ob.

qui enim luxuriz famulatur, foedóque carnis

ruitur humoribus.

l jl

vitio infervit,ipfe fibirationis oculum eruit;

Ex hifcepluviisfuum repleverat cali-

$7-

i o*

ut vifu deflitutus promptiüs in cxterorum

cem mulier Apocalyptica,venenum propina-

pracipitia proruat vitiorum : id innuit Cy-

tura hominibus , defcribiturhae mulier in

Zib.c i ca5, rillus Alexandrinus qui loquens de ambitio«

Apocalipfià Joanne: ubi pra cateris dicitur

Pí

"Apocal, u;m"

,-

21, Joannis ne, opum cupidine , venereisque voluptati-

Et babeus poculum aureum in manu fua ple-

7e

busait : /f/ quis bonoris ambitione laborat,aut

"um abominatione , &5 immunditia fornica-

gravi exafhuat opum . cupidime, ZEtbuais vov

zionis ejus : fuit enim mulier iflhac meretrix,

duptatum. ignibus efferuet 2 mimirum [ibi ipfi

crudelis, blasphema, fcetida, orinisque refer-

octulas eruit, € deflitutus lumine meutis , 1m

taabominatione: poculum, quod manu ge«-

foveam iniquitatis praceps agitur.

Vafri-

rebat aureum,amatorium erat , quo auri ni-

tiem aquilz diceres libidinem zmulari; hzec

tore alliciebat ad hauftum veneni, & ideo de-

fiquidem hujus volucrisindoles, ac innata a-

fcribiturà Joanne blasplema,& crudelis,cum

flutia eft ; ut cervum in pracipitium ducat,

fub larvato auri nitore aconita propinaret;

fed alarum flabellis pulverem priüs excutit in

fuit poculum illud abominatione plenum,

*ejus oculos, G excacat, poítea urget, ac du-

feu officiis, qu& amatoriis poculis tribui

cit ad montis precipitium 4 utibi praceps

confueverant , cum fierent ex impuriffimis;

ruat, ubi cacitate laborat.

acfodiffimisrebus, . Venenum igitur conti-

. 5

DT

PL

Qais adeó czcus, ut non videat eodem

net, quod impudica mulier homini libidinem

: p

aftu luxuriam uti?. nititur priüs oculos ado«

fitienti propinat , & cui fub ementita dulce-

.. riri ; ut dempto mentis oculo,extincto ratio«

dine, ac impura voluptate interitum parat,

nis lumine ftolidé cecutientes pracipites a-

necémque bibendam offert, ut recté S.Petrus

gatad tartara, — Quid ni an oculis infidiatur

Damianus: ZJf/gd poeulum wvoravit virus

amorimpudicus, quia cecus ipfe, alienis in-

mentium ,

*

:

gladium animarum , aconita bi-

*

diget, ut videat , oculis? Pudeat hominem

beutium.

fuz cacitatis, quà ceeli orbatus afpectu,non

IOT

Venenum ipitur a

dinteritum biBurif,

$?.

ldg

nifi in cceno foedarum voluptatum volutatur,

qui rollioris fexás fitientes voluptates pocu-

Quis tantam cacitatem non flupeat? quis

lum fibi exporrectum hauriunt,quiablandum

tantam impudentiam non improbet? tan»

venenum, dulceaconitum;melleum toxicurm

támque amentiam non lugeat? pofthabito

deglutiunt non fiti, fedvite extinguendz

(0,

€celo, cceno inhiare; ferales umbras clario-

aptius; aconitum fiquidem fuis ámatoribus

ribus praferre fplendoribus; beatorum con-

ad necem inferendam aureis in poculis fuca-

o

fortium cum damnatorum commutare tore

tarum blanditiarum porrigunt allicientes

M

Inentis? cacutientis eft prxpoftereac inver-

muliercule fua fitientibus blandimenta : ne

-

fum ferre judicium; non videt ; qui. fupera

mellitum hocce voluptatis poculum ebiba.

nferisfubjicit. — Hané cacitatem luxuria in-

mus,à quavis cum mulieribus abftinendum

L.sdu

ducit, qu& mentis oculum prius aggreditur ,

eft familiaritate: eft enim ipfis perquam fa-

6507

ut lumenextinguatrationis, totümque ho

miliare eblandiri ad damna inferenda , fünt-

minem fibi dein fubjiciat.

que feeminarum afpeéctus illo bafilifci tetrio-

;4.

Feruntüur corvi à natura itae

doai, utin

res, venenum fiquidem advehunt, quo infi»

cadavera proruentes oculos primüm - effodi-

ciunt; ofcula, lethalia funt vulpera, quibus

Proverb 50, ant; & huc refpexit Salomon cüm dixit: O-

interficiunt: mellita verba . dulce funt fel,

culum qui fubfannat Patris , €5 qui defpicit

quia folo halitu per aures mentem corrum«-

E?if?. Bn

partum matris [ua effodient eum corvi de tor-

puntanimámque occidunt divinz gratiz. Ge«-

rentibut. ldque nonabs re flectitur in cada-

neratim quavis voluptas amatorium eft po-

verofos homines; quibus libido vitam divinze

culum ad mortem inferendam fitientibus ad-

gratiz abripuit; corvus fiquidem tartareus

aptatum. Declinemus hocce voluptatis po-

nititurin iisdem oculum effodere rationis,

culum, ne laqueos mortis incurramus, ne a-

tum pracipites in carnis fcelera, omniümque

conitahauriamus; venenum in hoc poculo

foeditatum cloacam agere ; fcité Hugo Vi-

latetfubaurinitore; fub mellea . voluptatis

Zib,r, de be-

Ctorinus: Coruu eff Diabolus, qui in cadave-

dulcedine aconitum exhibetur, utobíervae

fliis cap. a5.

vibus primim oculum petit , - quia bominibus

tum voluit fanctus Paulinus fcribens adSeves

earnalibus intelleclum extinguit. dzfcveriona,

rum, cuifagam fuadet mundi illecebrarum:

SHoYMPA,

Epiff, 2 Wd o

ficque per oculum cerebrum extrabit , quia

aitipíe: Exerpit mos zundus varjs volupta.

eifcretionte privatio fenfum mentis. euertit.

zibus florens , U fallentibus venenatus illece-

. Quàm noxius, quàm feralis hic corvus, qui

órs,

Venenum fiquidem libido propinat

noítris infidiatur oculis ! abigatur à noflri

fitientibuscarnis voluptates, quos volupta-

cordisarca, ut longiüs abeat , nec reverta-

tum dulcedine, & blanditiarum illecebrá de«

tur; quód fi Noé corvum ab arca dimifit, ut

cipit, ut interimat.

conjiceret, num aquz dilüvii ceffáffent: Sa-

Infecla veneno eft potio , quam mulier

$9

" tanicuscorvus non luxuriaz fotidiffimas a-

impudica voluptates fitientibus offert, ac

quas natantibus refertas cadaveribus,ficcatas

propinat, folétque propterea viperz pariari,

effe denuntiat, fed eas augere jugiter [tudet;

IEF üotat fanctus Ephramus Syrusi

n zraciatau

Advtre

. . Affe&tusavellendusà mundi deliciis, ne iftz nos 'äi?öliani &c. *'l);;

edwerfus improbas muliere.f, ubi defcribens

meminit S, Chryfoftomus, qui infamem a- H,,,,;;',./,,:g

mulierem ad turpia allicientem . eam vocat

malorum paüentiam redarguit inquiens; ep;?, ad Re-

expeditam rabiem, viperam veftitam ; & S,

Non vides turpes illos: amatores alapas , op- enan.

p

44 Neopbyt,

Gaudentius foeminarum geílus repentibus

probrias f[putayiunumerdque alia incommoda,

; ;Ser.m. 9*

- quiparat colubri greffibusinquiens: zsrpis

qua fornicaris ille mulieres infligunt, pats-

euter ferre?. Nerüm flores, rofzque forent

feminarum colubrini geffus ad concupt[centi-

[^

AP OMI, [W; :.

am movent illicitamynimirum quia velà nudo

hacincommoda, nifi alia longé nocentiora

fominarum geítu lethale emanat virus, quó

adferrent; fiquidem non alapas tantüm in-

viri lethaliter inficiuntur,

Ferunt, qui na«

fligunt, fed lethalia infligentes vulnera , €ó

turas, ac proprietates recenfent animalium ,

crudeliüs occidunt , quo blandiüs alliciunt,

viperas femellas fe maículo commifcentes,ei

Non credas dulcedinem eífe , qua ad amari-

-caput pracidere, fítque amplexuslaqueus ad

£udinem duciteternüm daraturam.

interitum, & blandimentum conjunctionis

Pellucidi videntur latices , qui & fonte

$4

lethale interfectionis nocumentum, cum ne»

fcaturiunt venerez voluptatis, fed rivuli

xus ipfe mortem adferat. — Quid fi dixerim,

funt;qui perpetuum vertuntur in amaroremz

meretrices viperarum induentes naturam,

perinde acflumina omnia mare ingrediuntur;

. Chriftum, qui hominiscaput eft; ab homini-

. ac fepeliuntur perpetuo immixta. amatori;

bus, quibuscommifcentur, przcidere ? mei

omnes voluptates, qua extra Deum homi-

afferti propognatorem accerfo S.Petrum

nes aucupantur ocyffimé fluunt; ac in fre-

tum delabuntur amaritudinis.

Deliciz o-

Damianum:; qui in hujus furfuris muliercu-

Epift. ï,:

-

las invehensait z J/os vipere virofe , que pre

mnes quas mundus exhibet fluminis inítar

jmpatientis avdore libidinis Cbriflum,qui ca«

dilabuntur; quéd fi flumina ripas fui alvet

corrodunt,exedunt; voluptates etiam vires

put ef clericorumyue[iris amatoribus detrun-

€átís : nil certe exitialius , nocentius nihil,

iufringunt corporis ,. G valetudinem abfu-

P

*

Homil.ss; aX

M. E

quàm hifce adharere viperis, quae caput no-

munt, ut notat S. Chryfoftomus inquiens

popul..4a -

Ítrum Chriftum Servatorem à nobis feiun-

Non tam vebementer. flüvialium aquarum

£iocb,

gunt, feparántque : hinc ait Apoftolus: qui

eur[us vipas corrodere, & fabmirtere folet, fi-

1.' Coripth,

f

i6,.

adhbaret meretrici, unum corpus effcitur; qui

eut delicia, 6 luxus omuia valeiudinis noffra

anutem adbaret Domino unus [piritu eff , quia

firmamenta facilà fubruere. — . An non larva-

nimirum nequit Chri(te adhzrere;ut capiti,

u funt mundi deliciz;carnis voluptates cum

qui meretrici commifcetur;ut membrum,

fub perfona gaudij hoftes obtegant ? qui

60,

Immo deteriores, nocentiorésque vi-

corporis oppugnant vires, valetudinem pro-

VREPRRREZRARETA

peris, (1 afferas meretrices, àvero te uon er»

fternunt, & quod omnihofte. nocentius efty

rare, aflertorem nancifceris D. Ambrofium:

animam etiam vulnerant , miferéque.intere

vipera fiquidem . ante commixtionem cum

ficiunt? Quis veras dixerit carnis volupta-

—

mare venenüm evomit;quod opere mox con-

tes, mundi delicias, quz ftatim incorpusip-

fummato rurfus 'ebibit, aitenim Antifles

fum armantur, ejüsque robur dejiciunt, for-

Lib,s;Exam, Mediolanenfis loquens de vipera : Peraéto

titudinem infringunt, vires furripiunt;quod-

££P-7 *

conjuntiionis munere venenum quod evomuee«

que deterius in animam etiam debacchantur;

rat,vur[us baurirefertur, — Xlinc conjice, fi

quaminflictis culparum vulneribus, lethali-

viperis fzviores funt, G nocentiores meretri-

tet fauciant, & crudeliter interficiunt ? INul--

*

lumadferunt homini folacium , nullum com«

cül, quz minimé venenum deponunt fed

ponunt, cumcommifcentur, augentque, ut

modum voluptates, quas ipfe enixim aucu-

:

fibiadhzrentes perimant ; ut S, Petrus Da-

patur in mundi illecebris, cüm non . folàm

|

Epi/lq 5;.

E

mianus has mulierculas alloquens ; ait;. /os

corpori noceant, cui viresfurripiunt; verüm

miferis , &8 incautis: bominibus fic fanguinem

etiam mentem crucient , verámque animae

1

fugitis, ut letbale virus eorum vifceribus in-

jucunditatem cortumpant,inficiántque ; imó

4

fvatis.

G animam ipfam interficiant. — Quid aliud

Circeum eftpoculum, quod hz vipe-

carnalís voluptas eft, quàm mel felleum; &

ris deteriores fceminz fuispropinant amato-

luxuriz delectatio, quàm melleum fel, dulce

venenum, rifus lethalis,qui (* arridet;irridet;

ribus, G lethaliseft potio,; que ex meretricio

poculo hauritur: quamvis ementitz volup-

fi vultum exhibet lzetum ad lethum perducit;

e

tatisaliquid videatur dulcedinis continere .

?

Ícité Idiota loquens de turpi amore Venereo

zZ?JT d 4

larva tamen hzc eft, quà venenum obtegi-

ait: Z4lis amor laqueuseff anima, difcrimen

móre divint,.

tur: aconitum enim bibit; qui meretricio

vite, mors faaun , blanda percuffo. interfettio

gt

poculo os admovet , quia cum peftifera po-

leniens, mel felleum.pernicies delicata , dulce

tione peccatum illabitur, & mors deglutitur:

venenum, malum [hontaneum, [aptda jugula-

Quisquis propriz confulit faluti meretricia

ti0, É omnium verum. calamttarz quis ita

. hzc pocula proríus defpiciat, lethales impu-

defipiat, ut dulce venenum deglutiat eterna

rz voluptatis potiones devitet; nemo fit à

moite pleQtendus?. quis tam emotz mentis,

mehte ita alienus,ut in lactea dulcedine illi-

ut mel felleum trajiciat in ftomachum, ut fu«

cientis voluptatis velit aconitaebibere, Mo-

cata dulcedine totum inficiat corpus abfin-

»,

ris olim fuiffe , quó procaces impura fozmi-

thio, mentémque lethali corrumpat veneno?

n fuis alapas infligerent amafiis,eósque plu-

fiquidem venenatam effe luxuriz dulcedinem

ribus laderent convit;is,focdareqt opprobriis

probé innuit Arnoldus Caractenfis inquiens;

Hora

| "Dïf'fcrt'ätïo VI.

146

.

Goliathi domitotem , THraelis propugnatbs

Tras deope-

Hora illius auguflsa fatis sndicat. qz':.e fít illa

n

caufa, qua in tales eruripit effechus , & quia

rem ; Salomonem contemplare Sapientiae

ib jc]): die,

omnino dulcedoilla venenata eff , que tante

Sacrarium , prudentiz . exemplar ; juftitiae

amáritudinis torrentem effundir, allicitur ca-

normam , felicitatis aufpicium ,. hos,& fexe

yo 4 libidinofos complexus, prurientium ir-

centos'alios, quos ferrum non vicit in. ca-

flris, una proftravit in gyiizeceis voluptas.

sirata vaporibus, & cum ejus fenfum quedam

63.

siéndacia blandimenta demuleeant, capti.

Holophernemhucaccerío ; cujuscaput

um fequitur appetitum : veenum porrigit

fpirans czedes, pedes protriverunt mulieris:

Sendalia enim Judithze oculos rapuerunt Hoe

blanda voluptas, quando dulcedinem exhi-

bet, corpus allicit; ut meritem inficiat : eít

lophernis. Sandalia eju. rapuerunt oculos 3uditb, eat

ejuc , tantümne potuerunt involucra pedum ?*

enim vénataejusdulcedo , qu fapit, fimül-

. que interimit , quia ut aitAuguílinus etiam

ex animalium pellibus confuta, Gt bomby-

Lib,a de ci- Poctze Ethnici ufus authoritate : Mox &t eos

um tela? tantámne valuerunt calces, quie

640

vit, Detc 7, ljbido pepulerit, ferventi, ut loquitur Pérfeus

bus terra terimus ; fordescalcamus, coenum

tintla veneno.

Rifu,vultu,oculis lenocinan-

quatimus, partémque corporis ignobiliffi-

mam, feupedescontegimus, ut oculos rá»

tur mulieres, fedvenenumde poftico cor*

poris jaculantur, fcorpio perfimiles,qui tactu

puerint illius capitis , quod toti líraeli erat

terrori, faftüque fuperbonon homines tane

blanditur, fimülque vulnetat,

Fera eft vo-

S.Chryfofl.. luptas "t fera gravie: neque fcorpio , neque

tüm, fed & Numina ipfa defpiciebat ? ita

ferm . contra

dnxum,

ferpeus in vifieribus moflris fedens ita wndee

eft, cui fupplexad pede

:

Otior pars gentium

procumbebat, is fuos

a

n

étus pedibus fub-

quaque grafjatur, ficut deliciarum concupi-

feentia omnia fubvertit , & perdit.

Et fera

ftravit mulieris , fandaliis fubjecit Judithze?

& populorumdomitor, lfraglis terror,capti«

ille tantum corpori infidiantur: baec autem

cum infederit cum corpore , fimul, & animam

vus cedit & cadit ad crepidas foeminze : fuee

runt Judithze Sandalia inflar prerupti Cau-

perdit.

uid non inyehit voluptas mali;homi-

cafi, ad cuiusradices fuis libidinibusilligatus

$2,

ni fi dominetur? nullam dixerim poffe ab

tenebatur fuperbiens hic Prometheus : ni-

homine actionem proficifci, quam volupta-

mirumea eft impuri amoris indoles, ut ree

tes non corrumpant: hz fiquidem fana men-

bus fe viliffiis mancipet : quid capillo te«

nuius,quid levius? G tamenuno amans tra»

tis con(ilia prepediunt , prudentiam *elimi-

nant, fortitudinem labefactant , juftitiama-

hitur collicrine: quid involucro pedum ab-

jectius? & tamenuno capitur calceolo: quid

bigunt, totámque corrumpunt humanita-

tem. . Ha corpus lancinant, membra ob-

vapore ignobilius? & tamen textili quadam

UR

truhcant , vires debilitant ; nervos inffin-

irretitur nebula, O pudendam voluptatum

unt, Davoluptatibus diffluentem,& huic

férvitutem! O ponitendum Veneris famu-

cerebrum zítuat, aurestremitant , oculi ca-

litium! cum vel ipfa belli fulmina in lacry-

marum flumina lugenda metamorphofi com

ligant, frons tabet, vultus macet, manus

ttemunt, cutis rigefcit, venter diftenditur,

mutet. O probrum! ó dedecus! ó in fues

degeneres; quibus neclar eít illuvies; pin-

eruratitubant, pedeslabuntur. Si voluptas

blanditur ut mater,ftatim ferocitut noverca:

cerna faeda cupiditas , calix calceorum Íen«

tina, fercula fordidiffimum cosnum volupta«

fi cantuallicit, in belluas fono transformat

tum, in quibus volutantur, "Quod fi invo-

li fung]

lomines : (i ut Regina imperat omnem evere

Diu,qg

titfenfum , extinguit rationis lumen, quia

lucra pedum tam ferox caput valuerunt ir*

$

retite, ac proflernere; quid non erit illicii

voluptatibus omnes fenfus ftupent , & he-

becantur] ratio brutefcit,nilque magnificum,

in foerninei vultüs przeítlanti formà? inlin-

ac divinum valet fufpicereé coelo dejecta, in

guz mellitis verbis? in oculorum arridente

ceenum delapfa, acin fordido volutabro ab-

intaitu? infrontis blanda hilaritate, in gs-

narum ridentibus rofis, inlabiorum purpu-

jeQa : fiquidem voluptatibus mensà fua fede

EP;A h

dejicitur, àífuo ftatu dimovetur , & animus

rafcentibus coralliis ? certé hzec omnia. eó

in furorem, rabiémque convertitur, Si vo-

armantur acriüs ad profternendam pudiciti-

am, quóblandiüs ridere videntur, ac arride-

luptas ftet;neceffumeít, omnes virtutes éà-

dere, ac jacere, confilia 3mpediri , prudentie

re: funt hzec omnia protenfa retia , quibus

i

am eradicari , fortitudinem langueftere, ju-

homines irretiti capiunturz unde recte mo-

ftitiam corrumpi, & reliqua virtutum hone-

net Salomon:Noz concupt[cat pulcbritudiuem Proverb, $

ftamenta interire; hacque caufa, cur Cice-

ejus (loquitur de muliere ) cor zuum;ne capz»

aris nutibus illius;abi Syrus legit; Ne fis prada

ro vol üptatem malorum dixerit matrem; eft

enim illa Circes, quz venenata propinat po-

venationis oculorum ejus , 6f palpebris fuis ca»

Quia foemineo in vultu

cula ; illaSyren,quae cantu planctum excitat;

piyoum te faciat.

illa Phrynes, cujus pulchritudo homines de-

oculorom nutus , palpebrarum iclus retia

mentat, fuilémque inter gregem dejicit. Lo-

funt, quibus minüs cauti capiuntur irretitis

thumconíule in miferiarum detrufum ba-

imó fulgur, & xfagi;ta,quibus ad internecio«

rathrum; Samíonemrecole, nec armis vi-

nem vulnerant, quiaut reclé dixerat Carnea-

€uim, nec vinculis vinciendum , imó Leo-

des, mulieébris formaregnum eft fine fatelli-

num , urforímque colluforem; Davidem

tio; vim adhibet fine vi, profternit fine im»

Ípecla virtutum illum cultorem eximium,

petu, vulnerat fine gladio . quia eft hoflis ar-

ridens,

Affc£tus avellendus à mundi delicijsne iftz nos evellant &c, 147

j ridexis,blandus'Tyran'n'us7 fuave tormentum,

ponticum canem ,neque 'fphidgem,hydräm,' !

Cp.o,

^ quapropter Siracides recte virum monet: P;7-

leenam, viperam , neque volucres harpia»

ginem ne con|hicias, ne forté fcandalizeris in

rum genus , neque ullam demum beftiam-

decore illius: (iquidem in adolefcentula;flos

diritatefua conferri poffe cum foemina.

66,

etatis, nitor formz,mollities fexüs,linguze

Idque de impuris foeminis verum effe

6j,

blandimenta, veftium cultus , comitas geítu-

'caleulum adjicit S.Petrus Damianus, qui im-

Opufc.y8.,

um,orisrifus, in ruinam impellunt: hzce

pudenteshasfceminas alloquens ait: Jos Hare

que ratio cur Alexander Macedo abftinere

g (imiles i]ïgk,.rqucg facrificium Damini cir. -

d:';/]*ert. AA

prorífus voluit à captivisvicti Darij filiabus

eumvolantes arripitisyeósque,qui Deo oblaté

iib p |

|

infpiciendis , inquiens: 40 captivae adppi-

fuerant. «rudeliter devoratis: nam & lese

€iam pnuellas , ne cum viros icerim ,à mue

3145 V05 H0n incongrué dixerim,que belluarum

. Jieribus wvinzar.

nore jtbas attollitia , &6 incautos «bomines

4

JPerizpe'quos Mars non prollravit in

d [ue perditionis interitum cruentia amplee

aftris, hos Venus profligavit ingynzeceis, &

xibus barpaxatis , vos fyrenes,atquecharyb-

Aulis; quisHerculem «monftrorum domi-

lides , que dum /fuavem deceptionis editie

torem Omphalz devinxit? quis Antonium

eantum , anevitalile firuits [alo voraute

Cleopatrz fubjecit? quisHannibalem Sci-

waufragium., — Vix potuit pulchriüs de foe-

pioni tradidit, quàm una adblandiens Venus?

'dis mulieribus, impurisque foerninis loqui

. quis Pentapolim amoeniffimum terrarum

purus puritatiscultor. "Vocatidgenus mu-

hortum protrivit? quis Babylonem :mundi

"ierculas smarinas fyrenulas , «quia nimirum

totiusmiraculum folo zequavit ? Quis Troi-

'fretum, à -quo Venusfuam traxit originem,

am florentem,tam amplam,támque opulen-

-& in quouti in popria patria zítuat, fluctus

ä

tam urbem folozequavitnifi Venus? hac the-

«excitat decumanis tumidiores,ínis non deíli-

fauros Heliogabali corifumpfit ; Commodi

'tuitur fyrenulis, quarum aüblandientes can-

'azas perdidit; Neronis facultates exhaufit;

'tus vitos alliciunt ad interitum : funthujus-

/Hzc eft illa

Caligulze divitias diffipavit,

modi fyrenze voluptates carnis , qua fuis il«

blanda bellatrix,quze arte proditeria :men-

Jecebris homines fallunt , fuisque fraudi-

tem priüs adoritur , cujus oculum eruere ni-

'bus in imum demergunt amaroris: fcité Sy-

titur , ipíámque rationis arcem 'expugnat;

nefius ad Herculianum : 4udrv: dotlusm «vi-

.InEþz/ï 2á

"& in animz arcem per cuniculos irrepit, ut

um , qui fabulam allegoricà exponeret , .Sy-

AHerenlian,

nobiliorem hominis partem ; «eó crudelius

'venas enim denotare voluptates, que delini-

profternat, quó blandiüs illicit.

$3.

405, &f fuavitateea capros pauló poff int&e

CO EC

Qui voluptatum zftu (inunt fe abripi,

"*imunt : quodvel maximé venereis congruit

extra rectumtramitemrationis rapiuntur,&

voluptatibus, & fuffrapatur ZElianusSophi-

; per flu&tuantes concupiícentias trahuntur ad

fta inquiens: Poéfis mámque fyrenas,ut putos

naufragium : ;.habet fiquidemi iuxuriz fre-

-«omminifcitur elfe fedas uoluptates. — Si fa«

*um íua brevia, fuisarmatur Ícopulis, fuas

pis, Ulyfem imitare, fretum trajicis fluctu-

aperit voragines; fuasquoque fovet icyllas,

ntis hujus vitz, ubi fyrenule nobispaffim

& complectitur charybdes: imó venerea i-

obviant, *ore rident, (pecie arrident,cantu ;

pfa voluptas charybdis e(t, qua (uos abfor-

alliciunt; nedecipiaris , ne te retibus .aue«

bet Seclatores,

Ie fpeculo,

Quem luxurie ebarybda

«upentur voluptatum ; furdís frecum hoc-

n abforóutt ? ait B. /Elredus. caveawur hzc

bor

Libr, cap»,

trajice auribus, crucis arbori jugiter adhzee

XÓ.

charybdis, quz non íolüm corporis rati infi-

re: ambas Ulyfles occlufit aures, permi(ite -

diatur5 verüm & mentis , animzque abfor-

'que malo navis fe illigari ; evafítque fallas :

betnavem: quó blandius atridet,có cruculen-

€ia fyrenarum blandimenta, Syrenulas ve- |

tiüs fzvithzc charybdis , à qua fcylla nun-

1ó efle meretriculas illicientes exteros cane |

quam abjungitur, pulchré S. Hieronymus

tüs fuavitate, verborum lenocinio, fimüle '

Epf. n

fcribens ad Heliodorum : Ip illo eftu cba-

que conciliantes patriz , Terümque füarum '

vybdis luxuria, falutem worat fcylla, feuveni-

oblivionem non diffitetur Damafus Syrus,'

dens libido blanditur : quis tot inter immi«-

inquiens loquens :de mulierculis: Zzf/illanz

nentia difcrimina tutus? Quis (uz «confu-

illorum animi verborum vipm, &

lensfalutiinfames has non. declinet voragi-

pellacifie :

mam verborum Syrenem.,

nes ? Quisfibi beneapprecans hos fluctuum

Y

ffW"b 1 i

vortices fcyllam inter, & charybdim. zítu-

& VIÍ.

antesnon vitet? fugiendus eft fcyllz fcopu-

lus, declinanda charybdis vorago : implaca-

Carnis illecebra, mundiguesvolu-

bilis, & infidiofa charybdis muliet eít im»

prates blande funt. Syrenule , que dupa

pudica: fiquidem fcortis, & meretricibus

cantu alliciunt plantium eliciunt : nifi

ob ingentem voracitatem charybdis nomcn

videtur adhzfiffe; & hzc ratio, cur Anaxiles

ajfettus ab nsdem avertaturs djf-

ficulzer abiguntur,ac fu-

apud Athenzum fceminam impudicam ho-

perantur.

neftati infidiantem viri, monftris conferat;

charybdi, (cy!leque comparet, cenfens, neque

Aveantur impudiäarum ï"ecebrarumk

draconem, neque chimaram flammivomam,

63,

neque charybdim , reque tricipitem Ícyllam,

j3irene, qua dum oble&lant decipiunt,

- — decipientes(auciant , & fauciantes in-

Ferani de Affeiibus Zom. I,

teri-

t —— RR D

148

DiHcrtatïo LVI..

terimunt, adeó ut que fceminea face blan.

perIfaiam chm populum fórraretur;ut à vi2

diebatur, draconisnaturam veftiat, fuósque

tiis fe coérceret, ab oppreffione, ab avaritia,

difcerpat, occidátque cultores : huc fpectat

à crudelitate, monuit, ut converterentur ad

Cap15:;verf illud lfaie : Ere' refpondebunt ib ulule in

humanitatem , eleemofynam, juflitiam, non

22»

tamen eosab incontinentia dehortatur, Dzf-

Ifaie 58i

4dibus, & fyrenes in. delubis voluptatis, ubi

legit Caldeus, Ee dracones im domo babi-

foloe colligationes impietatis, folue fafciculos

zationis deliciarum eorum , & feptuaginta

deprimentes, dimitte eos , qui confratii funts

liberos G omue onus difrumpe , frange efurs-

Taterpretes fcribunt : Er midificabunt £&ricj

in domibus corum : nimirum quaz blandé vi-

enti panem tuum.

69,

dentur fyrenes, latvz funt. dulcedine blan-

*

Sed cut fiavertitab impietate.non come

dimenti vencnum obtegentes. draconis

*

pefcit luxuriam ? fideterret abufuris,non re-

apparent in cute . extima adblandientes fy-

vocat à libidine? an fceleftius eft, pecunias

malis artibus coacervare, quàm impudico a«

renes ob formz fpeciem , féd fi larvam 1is-

dem detraxeris, ericij funt , utrinque pun-

more diffipare pudorem? Non dubium,quim

gentes , G animam expungentes à coelo, &

tam impuritas, quàm foenus avertant à fum-

moBono; fíed quia conver(io quz fperatur à

figentes in coeno. — V&h iis qui fe hifce fal-

Jacibuscredunt voluptatum fyrenulis ?. vaeh

cateris vitiis, ut plurimàum defperatur à foe-

mollibus , & voluptariis hominibus, qui

ditatibus libidinum; qui enim femel in hoc

fitientes mundi delicias, carnis voluptates;

ceeno utfues volütantur, difficulter ab ipfo e-

Circeum ebibunt poculum, venenum hau.

velluntur; veluti vifco capti, ita implicantur,

utindeevadere vixpoffint, quia ut dicitur

riunt, mortem deglutiunt! vzh éffzminatis

L

hominibos; qui viasrofis , violisque ftratas

apud Ofeam Prophetam, Fornicatj funt, e Of* 45

ingrediuntur, ut vepribus ac dumetis mi«

son cel]averunt,

70*

Ícré dilacerenturt flores calcant , ut in foe-

Tlamma eftlibido, quz fi femel accen-

diffimo eodémque tenaciffimo cupiditatum

Gatur vix extinguitur, concupifcentiam e-

cceno harentes , & quafi clavis quibusdam,

na&ta pabulum,quamdiu hae viget;illa ardet;

ut Plato loquitur, terrz affixi, nunquam ad

lafcivire propterea, qui incipiunt, .non defi-

cocleftia afpirent, nunquam coelo affurgant ,

nunthoc ignecomiburi, quia ignis placets

quamvis non fplendorem emittat,fedin fera-

ccenóque immerfi, & ganeà demeríi ab omni

recedant honeftate, rerámque fluentium de-

les cacitatis demittatumbras: ignis eft, qui

fiderio , ac volu ptatum illecebris, veluti zeftu

ardet non fplendet ; ufit, & non comburit,

quodamabreptitotam navent operam , ut

ut eó diutiüs poftea torqueat, quó blandiüs

allexerat.

voluptates hauriant , & veluti equi excuffo

Sibi caveant ; qui hujus flammz

'is

fcffore fine rectore effroenes, effractis tempe-

incipiunt calorem experiri ; extinguant fuis

rantiz repagulis; detectá rationis habenà in

in initiis hancignem nonalia aquarum effa-

fÉgyptum currentes; voluptatibus inhiantes

fione, quàm lachrymarum; fuffocent . hanc

ferociunt in deliciis : hifunt molles, ac deli-

flammam priusquam & pectore erumpat ver&

catuli mundi clientes, hi Epicuri redivivi, qui

cordis contritione ; qui enim hanc flame

iam femel fovet, diutiüs cádem ardet; per-

voluptatis idolum dies, noctésque folicitant

oculis, contrectant manibus , amplexantur

inde ac écalice mulieris Babylonicz difficul-

brachiis,(inu fovent,corde circumiferunt.

ter labia removent , qui femel ejus felleam

68.

Hi funt é fepulchrali cinere reduces Sar-

dulcedinem deguflàrunt : ladea videtur

danapali; hi é feralibus Manium umbris re-

hacpotio , quamvis noxia, quamvis fub

mentito candore 'infamem obtegat fodi-

vivifcentes Heliogabali, feu homines in vene-

rem,& libidinem projecti;ut non tam de'ho-

tatem; & quó plus bibuatur hujusmodi lar-

minum coetu,quàm fuilli de grege cenfeantut:

vatz dulcedines, ferventiüsfitiuntur; acu-

endz fitinon extinguendz paratz ; ideóque

"Ganeones perditijhelluones profligati,Smyn-

dirides molles, quibus compti funt capilli ;

difficiliàs evelluntur à venereis voluptatibus,

madentes cincinnorum fimbriz, fluentes ce-

qui femel earumdem guílàrunt fucatam dul-

?

rufatz bucca capulá illàvetere, ac anfata di-

cedinem,

gne, cum Íe [e in tot flagitia ingurgitent,

Hzecqtie tatio, cur Chriftus mulierem

71.

cüm vino madidi tot fcelerum fubeant tur-

inadulterio deprehenfam inimé fupplicio

pitudinem : quia perinde ac qui morbo ali-

addixit,fed tantüm ei dixit, vaZe, & jam am-

quo, & fenfus ftupore captifuavitatem cibi

pléts noli peccare, monuit tantüm mulierem,

ut fibi caveret, abítinerétque impofterum à

non fentiunt, ita qui fefe in libidinum | in-

gurgitárunt mare, vite acdoctrinz melioris

violatione thori: fed cur eami monuit, ut

guítum non habent : imitantur ptopterea in

fibi caveret? quia nimirum timuit, ne in

in eandemlaberetur feeditatem : monentur,

hortis Epicuros; Metrodoros , Gracósque

voluptarios ; in efculentis , & poculentis ga-

ut fibi caveant, quibus aliquod imminet di-

neones garrientes, Hi funt Volupix cultores,

; /ic:rilm*en,quia cauía adeft timendi, ne illud 1n-

Veneris alumni, ad nullum vite ufum , ad

currant: monuit igitur Chriftus mulierem

nulla hominum officia idonei.

Quéd veróà

deprehenfam in adulterio , utnollet amplius

deterius femel voluptatibus venereis adhz-

peccare , quia timuit,mulierem relapfuram 5

rentes nunquam; vel faltem difficulter ab iis-

qui enim femel mochatus eít, iterum &

pluriss iterat, qu-:,& femel inchoaverar ; eft fi-

»de.mx cvelluntur, Hæcque cauía, cur Deus

.qui-

Affectusavellendus à niundï deliciis;neiftze iids evellant &e. 149

uidemhoc viuiüm adeo blandum , ut viam

cumà ceeteris zegritudinibus; velunicà vocue

fibi emolliat; fternátque proclivem, uteam

lá, aut nutualios curavetit.

femel ingredientes alliciantur ad inceffum: &

Sed quod admirationem movet, non

71*

ideo nonnifi difficulter retrahuntur , qui ab

t

Samaritana tantüm, fed etiam vir aliàs pru»

hifce venereis voluptatibus trahuntur; argu-

dens, ac regià infignitus dignitate eandem

mento fuit prolixus Chrifti (ermo cum Sa-

prodidit ceecitatem, '& duritiem..— Preetexe-

maritana.

Sitivit JESUS fceminz luxurio-

rat Natham Propheta David Regi totam fui

Íx falutem, puteum adivit, é quo mulier a-

flagitii foedam hiftoriam : verüm David ra-

)9.

quam confueverat haurire , acceffit G. ipfa

tus fabulam cani de extero qu»piam,Prophe-

cum fitula : pluribus verborum deliciis ad-

tam redarguentem audivit, nox1 ut reus pos-

nixus eft foeminam delinire ; multiplici al-

nam fubiturus, fed ut Judex fententiam la-

legoriarum lenocinio eam demulcere; imó

turus; refpondit fiquidem David : Fivitt Ref. ff

& rationum efficacia ei fuadere, ut fanctiori

Dominus , quoniam filius sortis ef. i , qui

aquá fordes, quasindulgendo fenfui contra-

fectt. boc.

Et càm alia proferret. incitantia

xerat,feliciüs elueret,& depulfis mentis cym-

ad punitionem Rei;indignatus cunc Natham

meriis defineret ceecutire , acrationis oculo

Regisfermonem difrupit , eámque arguens

dixit: 74 es i/le vir, Oh czcitatem nocte

inciperet videre, quas ipfa congefferat feedi-

tates, ut eas deteflaretur, lacrymisque pur-

ipsá obícuriorem ! cüm David poft enarra4

garet: plurimum impendit JESUS laboris,

tumà Propheta illuftri allegoria fuum patra2

ut mulier libidini affueta refipifceret; fed per

tum fcelus, adhucillud non videritz imó itz

Z

multum temporis oleum perdidit , dum a-

obduruit poft patratum adulterium, ut i

quam quaereret, quá foemina, quas contraxee

Propheta vulneratus ictum non fentiret , ex-

70

rat, lavaret, fimülque levaret fordes: prae-

plicatum fibi turpe facinus non agnofceret,

n

flitit tandem, & refipuit, fed poít prolixa

& Judicem fe crederet, quem fcelus Reum

verborum lenocinia, poft multas fuafionum

convinceret : & cum capitale fupplicium tu»

allicientias, poft plures argumentorum ex-

liffet in raptorem ovis; non intellexit , fe

hibitas rationes : Ício unicum Servatoris ver-

uxorem rapuiffe alienam : rubere noluitqui

bum fuffeciffe aliis hominibus reverfuris ad

voluit fedari; quianimirum libidinis zegri-

meliorem frugem : hominibus piícatoribus

tudo adeó altiüs fuas figit radices, ut vix di«

laxantibusreua in capturam piícium dixit

velli ampliüs poffit,

»5

Venite poft ane , & itatim reli&tis retibus, &

Hinc qui femel hoc libidinis inficiun.

P]

L

navi fecuti funt vocantém.

tur vitio, nonni(i fcediffime olent , nonnifi

:

;lli

71

Publicanus vix invitatus;ut Chriftum fe-

fcurrilia, & verba proferunt venerem redo-

^

queretur , vix audito eguere me, re(ipuit, &

lentia5 quia pus ulceris intus corrupti,foras

£

Chtiftum fecutusin ftudiis virtutü profecit.

[4

P(aluse728

foetorem emittit , cogitaverunt , & locut

Audivit Doemoniacus Ephephatha, & (tatim

fémt nequitiam , nimirum cogitaverunt tur-

fuit locutus,

Scio quatriduanum Lazarum

pia, putidumulcus intus admiferunt, & lo-

auditá voce Chrifti imperantis $uzge, ftatim

cuti funt foeditates ; quia non ibi quiefcit

é Manium umbris rea(lumpto Íípiritu. pro-

Ícelus, ubi nafcitur, fed inftar (luminis fons

diiífe in lucem.

iNon me latet claudos,fure

tem deferit, ut montium difrupta petat, vel

dos, cacosad unicam Salvatoris vocem fta«

camporum planities perfluat: cogztaverunts

tim obfecutos ambuláffe, audiiffe, vidiffe, &

& locuté funt uequitiam, — Cavendum eft,ne

aliislaborantes zegritudinibus priftinze fuiffe

turpes admittamus,minüsque foveamus coa

b

;

fanitati re(titutos.

Sola mulier affuetaim-

gitationes, quia libido fi femel mentem oc-

puro libidinum igne ardere po(t prolixas fua-«

cupet,foris per oculos, per labia profilit ; fi

fiones, poft validiffimas rationes , .poft tot

in corde floruerit, in oregerminat. Daime

convincentia argumenta , vix fcivit fe fle,

puris intàs zeftuantem flammis, da mentem

Gere ad. refipifcentiam ; exprobravit Chri-

venereis fedatam cogitationibus; & is non-

ftus religionem;objecit ignorantiam,fed mu-

nifi turpia loquitur ; nonnifi verba Vene-

lier Samaritana Ghriftum ridet ; mentitur

rem redolentia profert , cogitavertnt,G [o-

710

coram veritate , & ex hauíta € puteo aqua

euti funt nequitiam, non aíferit preeconce-

potum denegatei, qui fonserat totius refri«

ptam mente nequitiam emicuiffe in oculis,

geri , G folatii: f1 fe defatigatum dicit, ut

rubuiffe in vultu, palluiffe in genis, fed pro-

infringat inflexilem foeminze : pertinaciam;

diffeelingua: quianimirum hec humani

hzc durior, viribus ex itinere deftitütum re-

cordis exploratrix, & interpres, quae intus

darguit ; fi prze fiti . videtur Chriftus lane

cor fovet,vel mens cogitat, forislingua pro-

dit,

gueícere, mulier, nec aquze guttulam offert

Vel fortáffis adeó tenuis, levisque eft

in folatium; plurimum debuit Chriítus la-

venerea voluptas, ut vix mentepraeconcepta

PA

"

borisimpendere , ut ferreum mulieris cot

traníeat per os;. eft fiquidem omnis terrena

emolliret ; quia nimirum libidinis motbi fe-

voluptas perinde ac umbra tranfiens,& in hoc

mel connutriti,quique non (tatim corrigun-

tantüm fitma, quia nunquam flat, fed fem.

tur, curam femper difficulter fuftinent. Oh

per fluit, & ocyffimé currit.

Umbra eít

quam difficilis eft impuritatis curatio, cüm

omnisvoluptas, G umbratilis, quia nil ha-

vel ipfe cocleftis Medicus non nifipoft plures

bet; quo fubfiftat.

impenfíos labores valuerit mulierem fanare !

| Expert

ushanc umbram fuit Jonas: Et Cap,a,

L. ]

Verani de afecibus Xom. I,

&j

egrejus

— H

n

1$0

-Differtatio VI,

egreffue eft Janas à cioitate , € flevit contra

ptates feces fuäïü&!uþïätïs; excrementa fos

Orientem ctuitatie, & fecit fibymet umbracue

latiorum, gaudiorum inanes umbrae.

lum ibi, nimirum non quieverat voluntas

Hinc fame petit, qui terrenis (tudet voz

71«

Jonz in utbe, quam deferverat, ut commo-

luptatibus fatiari: inanise(t, & vacua,quze-

:diüs ejus fpe&taret excidium: verüm fruftra

vis extra Deum voluptas , que propterea

expectavit quia exarefcente hedera, quee ca-

fatiarenon valet, nécappetitum explere ?

non enim corporis famem cibi umbratiles,ac

put inumbraverat , fol acriüs feriens eum

vulneravit,aduffitque,

Fecit (ibi umbracu-

picti feu ficli fedant: neque depicti fontes

lum ; & fedebat fübter illud in umbra, & la-

perpratorum florulentas ripas decurrentes

zatus eft Jonas füper. bedera latitia magná ,

fitim extinguunt, recté de non reclis volu«

qua tamen cüm ílatim exaruerit, vería cít

ptatibus ait Joannes Tollenarius : Cuzrei !2 cop, T.

leütiain luctum : petivit anima fua ut o«

aptiàs profanas woluptates: comparavero ***

reretur, & dixit : Meliuseft mibi mori,quam

^

quamwen[a Heliogabali,quaim ad ludibrium

vivere. . Oh letitiam vere umbratilem !

i

amicis infiraverat, n qua cibi omnuesé vitro

gaudiuminane! Ófolatium breve ? hedera-

ad imitationem veritatis effeli, izritanda pa-

cea hzcvoluptas duplicem hoftem habuit fo-

tihs, quàm fedandae orexi inferuiebanut : &

lem, & vermem ; G brevitotus apparatus

tamen placent id genus menfz , inhiant vo-

hujus umbrofe voluptatis evanuitz talis

luptarii earum ferculis;licét.nunquam reple-

eft cujusvis terrence voluptatis conditio; flo-

antur, nunquam fatientur ; fed f(emper fame

L

ret hzc fuübinde per aliquid temporis, fed

torqueantur; nonenim poteft voluptas fa«

huichederz proximum femper imminet exi-

mem fedare, ftomachum. replere, cum ipfa

tium. Sunt pluresin mundo, qui deliciis

Íemper famem patiatur. alieng. indigentizes

diffluentes, quia divitiis affluentes, Lucullia-

quia ut fcité S, Laurentius Juftinianus de con.

nis menfis, Apicii dapibus ventrem faginant;

tinentia, voluptas femper famem patitur a Cap. 2«

funt plures rediviviSardanapali; multi é Ma-

qui alienze fami expellendeé apra erit , quze

nium umbris reduces Heliogabali,feu homi-

Íuam nusquam valet auferre? qui volupta-

nesin venerem, &libidinem proje&i; funt

tis famelaborat, neceffe eft. fame jugitet

pluresSmindirides , qui nonnifi rofas quz-

torqueatur: & nihilominus. ade$ ceci funt

runt voluptatum, florésque colligunt deli-

voluptarij, uthzc ludibria non videant, has

ciarum? fed quamdiu in hifce perfiftent de-

fallacias non agnofcant ? .quia nimirüm voa«

liciis ? quantum ipfi temporis impendent in

luptas mentem adoría ocalum eruit ratios

4

hifce voluptatibus? cum Deus fubitó aufe-

nis,ne mala,qua imminent, videat: hinc

^ goná 2.

rat quicquid erat umbraculi: Ez paravit

voluptasnon umbra tantüm fallax,fed & fu-

Deus vermem a[cenfu diluculi in eraflinum s

mus mentis dicitur ; non folüm quia lachry-

& percuffit bederam, & exaruit.

maseliciat; quod fumus przeflat ; fed quia

Paratz fi fint umbratiles voluptates ;

mentisoculümturbat, & confundit, ne quze

76.

patati funt quoque vermes, fivehodie, five

imminent difcrimina,videat; fcité S. Antos

cras habituri voluptarios hofpites, imó &

nius Patavinus : Polwptas tamquam fumus Serm.3.do-

efcam in fepulchro; cujus umbrá extinguitur

mentis oculos turbat, quia fcilicet. mentem «zic.poft

ftatim quilibet mundifplendor; cujus lapi-

confundic, & à fuo deturbat fuggefto; & ni- ba[chs ,

de clauditur omnis humana felicitas; cujus

hilominus aucupantur voluptarij hunc fu-

fine definit omnis hic inccpta volaptas.

mum, quo caccutiant, ac precipites in imum

Quàm umbratiles funt , quàm fluxe mundi

detrudantur eerumnarum,feque à coclefti ex«

voluptates, quz ftatim ad Manes, umbrás-

cludant beatitate; appofité S; Petrus Damia-

que delabuntur? & poene quz fequuntur ;

.Ziä,;.-epik. o

nus; Quicunque fe carnalibus lenociujs pe-

eternifunt cruciatus, qui imminent in ge»

tulanter inmergunt,gaudium a fe eterna fe.

1j,

licitatis excludunt , Ícilicet eternüm futuri

henna: quis adeó delirus. & à fana. alienus

mente, ut velit unam , vel alteram volupta-

infelices, qui momentaneze adhzferunt um«

tis horulam ita mercari, ut pretium exhibeat

bratili voluptati, quia momentanei gatudij

fupplicij &eternüm duraturi? Mentem aliam

fpecie decepti à fummo bono fe averterunt.

ebibat, qui coelo natus, cceleftibus inhiat vo-

Veram voluptatem nonenancifcimur , ni(i in

luptatibus ; & fapiat eamente, quáfanctus

Deo, qui eftfons, & origototius verze vo«

Anfelmus, qui in fuis alloquiis cceleftibus

luptatis: folusDeus potis eft. noftram ex«

,

Deum totiusbonitatis, & folatij fontem al-

plere vacuitatem, auferre famem , veré D,

loquens ait; Pota se torrente voluptatis

Augufítinus - 7020 anima non fuffcit , uiff Sermais. vel

tuasut nibil jam mundanorum deguflare libeat

quite creavit : quidquid aliud appreben-

40.€x no'vif.

geneuata dulcedinis: extra hunc fontém to-

[imä &ditis,.

dis , miferum eft , is tibi folus potest fufficee

tius bonitatis,extra huncredundantem verze

"& quf' ad f:mi!z'mdinem/uam té fecit.

&

voluptatis torrentem cætgræ in mundo volue

l

Sd (0) d

DIS-

:

& (11) 2d

1

m

ir

àr

Q^

h

*

"w

Immodicus affedtusin veftium luxum ni-

^T.

fi coérceatur, dum corporis ftudet ornatui ,

e/'

J*

mentem devenuftat , animámque deturpat,

S, I.

Abufus , me ab earum decente , ac m odgjïa

C;zz;oz'tur w»zräw'wqþi;zm

:ifn affecius abfcedat,

C

A w Z

p5

pZ

T.

^

Eftium ufus poft Proto-

:quibus fortuna minüs arridet, lino, feu gof-

1

D

s

l

Qu

—

parentum noflrorim

fipio corpora tegant ; lana fiquidem apud

l

L

(r.

,

»lapfum eam excitavit

Synas cum maximé fuppetat, minimé texi-

4

ATH

Ls

Y

E

D

in hominibus conten-

tur. Sagisitidem ad veterem Hifpaniee con-

!d

NeN

N

A

tionem , ut difficulter

fÍuetudinem utuntur media fui parte cri-

( N

Es

ww

(

üf&

S 2V

j

valeat mentisconfilium

Ípatis, rugosísque, fusátamen, G expli-

u

A (55

(

-

]

*

immodicum coé&rcere

€atá lacinià , laxisque tanicis : fagum ta-

——

qnen in levo confibulant latete.

"Talari iti-

affe&umin abufum or«

matüs: fi enim vatios ubíque gentium veli-

dem utuntur tunicá , quam , qui é tegia

imus ubufus veítium recenfere , ac tempora

Íunt flirpe , Principümque fanguine oriun-

anteacta luftrare, non hominem exhibebim?,

di, autfuperiore aliquo Magiftratu fun-

fed Protheum imillenis formis fempet vari-

guntur, vel maximé circa balteum ;. alio-

À

um.

Scimus anteacto fzculo moris fuiffe ,

quin limbo tenus acu induílriofa eleganter

pingunt ferico auro intertexto, Caput pree-

]

quóauro pilei coronarentur ad regiz frontis

amaginem 5 -& collaria ftrijs,feu à finuofis

€elío , ac rotundo operiunt pileo ex tenue

iffimis virgulis atro filofubtiliffime, & ele-

«analiculis protüberantia, velreticulato , &

denticulato opere , minutis maculis elegan-

ganter praetextis, «Caligis itidem utuntur

tiffimé depiéta collum obamibirent ; ex quo

affabré fa&lis , cothurnísque elegantioribus ,

vermiculatus adamante multiplici , alióque

&alceísque bombycinis obftragulo perpolitis,

h3.H

n pf

£emmarum genere corufcus torqucs etiam

Hyemante veró tempeftate, ac rigente aére

1n fymbolum penderet fervitutis exhibendze

pelles induunt pretiofas muriumScyticorum,

ib

vanitai : Ícimus corpus veftibus Attalicis

fuaviter calorem foventes , quibus etiam foe«

«ircumamiétum , quas aceuratiffimo Mean-

mine zequé , ac mares colla circumfovent.

dro, &flexuofis in morem Labyrinthorum

Sin veró Eois é regionibus ad occiduas

3-

tranfeamus ; populi in Americano tractu

ambagibus ; labor improbus implicavit :

fcimus manus revolutis ad brachium inis

nobis obviabunt operis plumarij fcientiffimi,

f.!.q;;/; : ;,

«arbafinisintumuiffe ; digitos adícito gem-

ea fiquidem arte difcolores ex volucribus de-

marum fplendore corufcáíle ; crura Hercu-

cerptis plumispifiulas texunt;ut omnia prout

leo fafciarum nodo conítrictatumidos pro-

alteri magis placuerit , exprimant ; nimirüm

rexiffe umbilicos ; & calceos lunatosin au-

rerum cunctarum imagines, hominum effi-

reamrofam termináffe , quó etiam in pe»

gies , brutorum varia genera , plantarum ,

dum pulvere vanitas floreret, . Imóà fcimus

ac florum, acvivum depiclas fpecies ; ídque

tam vatium fuiffe in ufu veftiumornatum,

praftant tam pertinaci laboris incubitu , tanx

ut nulle fuerint gentium nationes, qua in

rigidá fuze manüs cenfurà, ut uni plerumque

veftitu confentirent : fiquidem Sabini pal-

plumule rité concinnandz ,verfandze , ac re*

E

lium , Gafiacam Grzci, Togam Romani ,

verfandz , nunc in dextrum, tíunc in levum ,

H9.15. ul

Braccas Galli , Rhenones Germani ,. Stti«

mox re&to, vel obliquo fitu integramimpen-

t wf

gium Hifpani, Dalmaticam Dalmatz , Pe-

dant diem , & lubinde potiorem no&lis par-

tem,ut omnia rité congruant ; G ea dicun-

;;

plum Troades , QCaunacem Babylonij ,

Candym Perífz ; Myotam Armenij habue-

tur fubtilitate , & elegantia difcolorcs con-

runt in ufu,

texere plumas ad corporis ornatum , ut om«

2:

Quéd fi veflium ornatum velimus te-

nes fuperent Phrygiones gloriá Babylonicee

cenfere , quo remotiífimé ab Europa utun-

acüs , ubique terrarum commendati(fimos :

adeó excrevit ubique locorum , & genti-

tur populi : moseft apud Synas , quó divitijs

g ROL

affluentes, acincaítris militiam exercentes

um veftium luxus , ut fingule nationes vi-

ferico verficolore veftiti incedant, & plcbei

deantur de primatu certare , fpolióntque

.

j

Qs

152

Differtatio VTL

delicätïoribuä pellibus animalia , elegantioe

mus ex mulíetüm inauribus höh aliquem éx

ribus plumis volucres, mollioribombycum

plebe, non unum ex fabrili arte prvarica-

opificio vermes , morbidiori lanà oves , ut

torem , fed facerdotem ipfum affuetum in

humanum corpus ex alienis veftiant fpolijs.

altati victimas Deo offerre , vitulum confla-

Imó ut aliquid adijciant nitoris vetlibus ,

viffe 9

colendimque populo exhibuiffe.

mau—

quas fibi contexunt , terram ipfam exente-

Utinam non effent facerdotes , qui noftris

rant aurum erepturi ; & quidquid pretiofi

adhuc temporibus gloriam incorruptibilis

Íuis claudit terra vifceribus,

Eritreum e-

Dei commutarent in fimilitudinem Vitali

tiam depauperant, futsque fpoliant marga-

comedentis foenum ! utinam cum vana, ac

titis,

Quin eó-vi(ze funt in cultu veftium

larvata muliercularum pulchritadine , &

sentes infanire , ut Fannefiauresipfas adhi-

. pompa idolum non colerent vanitatis pro

buerint, quibus nuda corpora contegerent;

Deo vetitatis! utinam non fuppeditarent , &

ne unum tantüm referrent fabulee Midam

apfi inaures,& reliqua mundi muliebris orna»

auribus afininis infignem, fed multos pot-

menta, ut &ipfi fuain foeminisidola colee

fent veriüs populiafferre, ac referre fuze va»

i

rent: ideo plerique ad hzc convertuntar

nitatis tefles : imó qualis olim non fuit in

idola, quia infule nimio luxu fplendent- ;

una urbeRoma hujus luxás triumphus ? ibi

nimio ornatu fuperbiunt.

enim Meconas ftatim occurrit moll vefte die

Sub primis ecclefiz ínitijs cüm pifcato-

f.

ÍcinCctus ; Sextus Pompejus pallio contectus

res ecclefias adminiftrarent , fané&lé pluries

ceruleo ; Cato Senior cum praecurta , fed

rubuerunt infula repulfam paífz ; íed ubi

candida toga; Caeíar cumlato clavo imbri-

pinguius effe coepit facerdotium , menía

cato ; Caligula depiclà penulà frequenti

ditior , ornatus fplendidior , non detunt , qui

vermiculata adamante contectus.

Scimus

dignitates colant ; quamvis officia non ex-

ex monumentis ptifce Rome , Neronem

colant 5. quia qu& ornant , facilé cultum

J

nullam veftem bis induiffe ; Auguftum qua-

extorquent; abijciuntur veró , quse onerant.

tuor tunicas, nec reftriclas, necfufas affump-

Abijciant, qui dignitatibus ecclefiafticis in-

fiffe; Marcum Antonium pretiofa veftimen-

figniuntur opera tenebrarum , & induant

ta induiffe ;

Vefpafianum neglecto quo-

armalücis, utmonet Apoftolus, — Abjjcia- 44 Rema«

770$ 13,

vis in veftibus luxu ; & ornatu vix àgrega«

«s opera zenebrarum , 68 induamur arma

rio milite fe diftinxiffe; Antonium Caracal.

Iucis , non vult Apoftolus , facerdotes ar&

lam ,. & Lentulum dibapham induiffe , feu

mari lucis armaturá, fed indui, quia nimi-

purpuram Tyriam bis tinctam; fuit enim di-

rum militantibus fub Chrifti vexillo veftes

bapha Tyiria , que in libras denarijs mille

funt arma , quibus tartareum hoftem expug-

non poteratemi, quà LentulusSpinter zdi-

nent , carnem profternant , & de mundo

lis curulis primusin przetexta ufus improba-

gloriosé trinmphent.

tur annourbis conditze7 oo. Demetrium ve-

Sunt autem heclucisarma , quibusnos

€,

ftes adhibuiffe a(trorum varietate fpeéctabi-

indutos.vult Apoftolus ftudia virtutum , exe

les, quibus nimirum fydera transferret in

ercitia Chriftiang pietatis, incrementa fan-

terras, ccelümque ficut pellem terreftris Ju-

Gitatis ; ipfa enim juftorum opera arma funt

piter extenderet; vel ut folem caeteros inter

lucis, quibus ad terrorem fulgurant infero-

homines fe proderet fyderibus coronatum,

rum, G blandé fplendent Superis ; funt ar-

fed undique ftipatum vanitate.

malucis, quibus caftitatisniveus candor , GE

'þï

l-

Utinam non Jovem tantümé fabulis re-

aurorz purpureze charitatis fplendorinhalae

Non

vocarent, quem imitarentur homines velti-

tur , nóxque libidinis difpellitur;

um luxu, fed quod deteriusex luxu ad idola

enim arma lucis pectorailla dixeris mulieb«

devenitur, quibus & cultum exhibent vero

tia,qua ad mammas usque nudata intuentie

Numini duntaxat debitum.

Nonne Vitu-

um cordaferiunt , fauciántque inflicto ple-

lus in eremo ex veftium luxu , ex muliebtri

rumque lethali vulnere : eft quidem fucata

)

ornatu , ex inauribus conflatus fuit in per-

ibi albedo ; nontamen , quz diem aufpicee

Exod. 315

niciem , ac fubverfionem populi ? Tol/rte zn-

tur in aurora ; fed queenoctem quávis cym-

aures veftrat , G nonnullis interjectis! addi-

merià tetriorem fecum trahat in gehenna

tur; Erfecit exeis vitulum : bi funt Dj tui,

Quis enim hunc mulierisafpexitcandorem ,

Utinam nofltis etiam temporibus veflium

-quin fno priüs in eorde noctem tranftulerit

ornamenta in fimulacra noa tranfirent Ido-

impurze cogitationis , quá oculusipferatios

Jorum , & cultui divino preferretur ornatus

nis eruitur ?. Vult Apoftolus , Chriftianum

corporis: quot puelle, acmulieres fpecula

indutum armis lucis , feu ornamentis, nito

confulunt , & corporijornando , eam ma-«

ribüsque virtutum omnium; & non in cor-

tutini temporis potiorem partem infumunt,

de tantüm , fed & invultu, totóque habitu

ut vix facris interfint, vix ip(is fuper(it tem-

candefcere caftitate , ruberecharitate ,fplan-

pus debitum fupremo Numini exhibendi

dere ceeterartum virtutum radijs.

cultum , quem vanitati impendunt ? i Iíra&-

Rurfus vult Apoítolus, non ut artmemur,

7

litze confuetis contenti ve(libus,fecum in e»

fed ut indnamur arma lucis, ut inde difca-

remum inaurium non detuliffent ornamenta;

mus obtegere hoc indumento , qua vanz

fe foediffimé non coinquináffent probro ido-

gloriolz poffent effe incitamenta , & ad o-

lolatrig , verümque Deum«oluiffent, Sci-

-

dedli«

Ítentationem omnem , & jactantiam

na-

d

n

ós devenuftet. I$5

Affe&tusin veftium luxum Cbäzc&hdus,nc

reemiale: Unde bic nobis pavo? fcd utinam,

niandam. flures hac arma lucis non in vit-

tutum culturá, fed in fceminei corporis cul»

ut pavoni poflet uni ex ijsdem lemma infcribi

tu perCI'S

&quaerunt, non pugnaturi , led ex-

vanum poflbabet orbem, íeu caud&, floccíque

faceret hujus muliebris mundi vanitatem,

pugnandi : afpectus immittunt in mulietes ,

*

. Veftes, qua corpus ornant, perfepe

1O.,

quarum ornaius , ac fucus arma funt , non

animum onerant, Gteógraviüs, quó vanis

tamen lucis, fed tenebrarum ; cüm rationis

taseít levior; vinciunt pe&tus , amiciüntque

oculum nitantur ftatim eruere; & mentem

cceca obducerecaligine, — "Fransmiffze fiqui-

latera ad modiciffimam fphoericitatem , ut

eb fominarum pompa grandiot appareat ,

dem per fenfuum externorum vehicula fce-

1

quo exilitas eft minor: confutze fraudibus

mineae pulchritudinis fpecies , ita hominem

íunt hujusmodi vefles , — quae intuentium

rfapiunt , mentis aciem obtundunt , ani-

mentem illaqueant , viaciüntque ad infamemn

mümque fuo perítringunt íplendore ; ut

impudici amoris famulatum, | Videmus au-

tametfi folutus fithomo, acliber; fuavi ta-

b

rum varijs difcruciatum fupplicijs , elabora-

men captivitate laqueis irretitur amoris ,

.tum arte; ductum in fubriliffima fila , &

quibus larvatis adhzrefcit voluptatibus ; ut

contextum ad eximiam pulchritudinem , eá

ex mille vix unus recenfeatur Ulyfles , qui

Circea veneficia deluferit, «üm íocij dolofas

, duntaxat ratione , ut muliebri cogatur orna«

tui infervire , cujus & flavze comze adici-

f.

ingreffi zedes , epotóque voluptatis poculo

titie , tum apparentes , tum fubiucentes ;

in belluas degenerárint : & licét pluresfint,

& crinium nodi , acimpofture ; tum cir-

qui nullis lenocinantis illecebrze frangantur

cumfluentia, & pellucida velamina, mentis

conatibus ; pauci tamen , qui corpotis in»

rodunt levitatem , & capitis inflabilitatem ;

dulgentes oblectamento , Vitiorum non ca-

quód enim lapidum fplendores, gemmarum

piantur preeítigijs,

-eratize , unionum candores caput circumíe «

3.

Foemineis tamen

fe ptl'lodit veftibus levio-

piant, hoc adícititio nitore , hoc fplendido

rem, qui ex veítium ornatu, luxüque im-

ornatu clariüs umbras proprie czecitatis obij-

modico aliquid cenfet poffe veri gaudij hau-

ciunt fnfpiciendas ,. 1 hujusmodi pompa ad

rire : illud notata videtur dignum , quód

Ri

eum dirigatur finem , ut procacibus oculis

1j.

Begbed apud Hebracos zequé de dolo dicitur,

idolum exhibeant , alliciántque meretricio

ac de vefte, quia nimirum fcemineze prze-

fertim veítes translucidae homines fallunt ,

-faítu ad turpia; quia tunc naturalem Des

imaginem adulteriná hác foedatur pulchritu.

quos irretiunt, utperdant? ornant quidem

dine , devenuftatur ornatu, obfcuratur ni»

corpus veftes , fed animam devenuítant , ac

tore; & tunc£rons, verba , vultus, capillatue-

onerant ; & (ub veíte fraus latet , i ex ve-

ftium extimá pompá veftes ferentium pretio

rà, manus , corpüisque totum blanditias vie

metiamur: coníuta eítdolis , referta fraudi.

. dentur fpirare, fedut virile peclusemedule«

lent : teneritudinem. manuum , pectora

h

bus veítis , quee intuentium oculos ailicit ;

menrémque illicit, quam dementat.

mollia , & vultus nitidos produnt, fed ut

validiüs hominis expugnent fortitudinem.

Fugiendum propterea omnino eft ha-

1 Ie

. J. 1.

rum improbarum muliercularum conforti-.

Mulieruhi translucida vvefies con-

' um, quiaut monetSapiens: 4agis placebit.

-

commorari Leont , 6 Dracomi , quam babi-.

feta fant fraudibus , / intexta delis

tare cum muliere nequam,

ldque experc

ideóque funt oculi ab jsdem avertendi , &

clariores prae ceeteris Principes pietate, fae

ad mórtem convertendi , non arriden-

| pientiá , fortitudine David , Salomon . Sam*

tem in gemma , fed terreutem

Íon evidentiffimum reliquerunt pofteris do-

in cinere.

1

cumenturn paífi infame, funeftüimque mulie-

9.

Unt, qui delicijs fibi videntur diffluete,

rum jugum; ut qui fteterint incaflris, pug-

" ( veítibus utantur ad omnem coníutis,

naverintque contracatafraclos exercitus, ce«

S

ciderint poflea expugnati in gynzeceis ab im-

pictísque elegantiam ; hinc videas ve-

ftes plerumque adcó fubtiles , ac translucidas,

. pelli muliercula,

Quot viros eruditione

ut nunquam tam eleganter Arachne Lydijs

claros , ingenio commendatos , prudentià

infignes , dignitate confpicuos non vicerunt,

telam delicijs illuferit; necita graphicé deli-

batz furtum pudicitiae Philomella diltinxe

proftrárunt , ac miferé foedárunt muliercu-

lz ? proinde monemur longe ab ijsdem ab

rit: fant enim Belgice , Gallice ; Anglicee

manus hodie Attaliéís eruditiores opere

effe , longà fac 4b ea viam tuam , & ne ap-

r

Phrygio eleganter pingentes veltes , quibus

opinques foribus domus eius : quód fi pro«

j

ibemur proculà foribus domás abire ;

vel nubiles puellz ; vel delicatuli Ganymedes

utuntur: non tot videtur.gemmare floribus

quantó magisà contubernio ,. colloquio ,

pavo , cum floridum verillud pennarum in

familiaritate? quidquid enim id generis mu-

liercula loquuntur, quidquidoftentant , e

orbem explicat , quafi coelum micantibus

L

ftellis inoculatum obijciat . intuentibus ;

tendunt , ut virile cor feriant ; . laíciviore

quantum in veítibus Juxaum & ac elegantide

przefertim acu per crifpatam comam luxuri-

ante , curiofa oculorum ja&tatione, inceffu

coragium oftentant venuftuli Parides toti ex

cataclifta nitidi , in quos retorqueas illgd pa-

moll';ore, voce blandá , & effga&ä " gegu ad

mo»

!(4

Differtano VII.

mode(ftiam minuscompofito ; qued fiobtu-

templis videamlis fquatere altart4 ; fuperbire.

tibus ubera proftituant ; velo non integente

fepulchra 5 vilefcere lateritiasatas, & nitere

pudorem; fed decorem mentiente , ;etiam

fplendentes in fepulchris ftru&turas.

Ubi

virorum glaciem;ac frigora folvunt,vertünt-

feditumjcadaver vermium eft efca, plerume

que in zftuantes fornaces : funt enim omnes

ue ÁAchates , Amethyítus , Chryfolitus ,

non folüm ornatus muliebres , fed & pecto-

alitsque depicti lapides ex exteris, diffiisque

ris nuditates invitatoria libidinum, follés-

Provincijs non modico fumptu delati ,. &

que impuris excitandis ignibus accommoda-

excifi laxam compingunt fepulchti mollem,

ti,

Quid cum calliblepharon , feu fuccus

Otempora ! ó mores! fplendidiüs jacet ci-

herbarum , florimque tin&lurz palpebris ve-

nis in tumulo , .quàm colatur Deus in ata ;

nuftandis , genisque fucandis admoventur?

vilius in Syon Dei fufpicitur tabernaculum ,

quid cum corporis membra laciniofis pom*

quàm in fepulchro claudatur cadaver,

parum , ac deliciarum ineptijs veftiuntur ,

Vix impoflerum erit , «qui mortem

14.

pratenditur ? quàm luxurie negotium , ac

'exhorreat , :'cüm humana corpora exanima

pudicitize in(idiari? tunc'eó validiora 'ejacu-

fplendidiàs jaceant in fepulchris , quàm fe-

lantur ignita tela, quo é niveo prodeunt vul-

deant in Cathedra ; quin nitidiàs alicubi

tu: innumera funt adminicula , quz ex fuc-

fepulchra rutilant , quàm folia; & Manium

cis herbarum , 'ex nitore'gemmarum, -ex

"umbra pretiofiüs triumphant, & clarefcunt

i6.

candore unionum , 'ex auri fplendore , ac

ànlapide J :quàm fplendeant interdum Prin«

ferici teneritudine accerfuntur , ut fucatee

'Cipes in. cubili,

Quis non obdormiat in

famulentur pulchritudini , & nzvi, acvitia

orte , fi fplendidiüs jam homo jacet in fe*

deleantur faciei ; *quafi naufraga fine hoc

pulchro , :quàm federet in trono ?. fi pre-

adícititio ornatu forma effet , :ac fruítra lu-

tiofiüs 'ejus cinis triumphat inter Manes ,

deret: & reveravalentiori lenocinio fortiüs

quàm 'ejus corpus fplenderet inter homines ;

virili robori illudunt'multerculz, cum hisce

cum viveret ? ad'id devenit hominum am.

ludunt vanitatis quisquilijs.

bitio , ut fepulchralesumbras ipfa luce fplene

126

Secedendum eítà noxio feeminarum con-

didiereshabeat adfcititio ornatu , rarioribus

tuberino, ab hocornatu , quo retia laxantur;

élapillis mutuato : quid aliud id videtur,

utvirimiferécapiantur, Hucflectitur, quod

quàm exultare in fupplicijs, fplendere in

Pfalm, 12.

David eniximàDeo petijt. — Jumznaoculos

umbra , fuperbire in pulvere, fplendere in

75605 , ne unquam obdormiam in morte : ue

fordido cinere , & fuperftitem viverein ipfa

quando dicat inimicus meus pravalui adver-

morte? Vana hec ornamenta hominum ade

fs eum , fed quid? ergo obdormire in mor-

jecta cineribus quafi refpexiffet David , &

te , perire eít? fimorüus'meditatio ftimulus

à tanto fulgore aliquid contraxiffet cacita:is,

eft advitam,ad refipifcendum , furgendüm-

Deum enixim rogavit , quatenus dignare-

que ab umbra mortis , 'cur detrectat David

tur; has caligines fuis propulfare ex ocue

ebdormire in morte ? (orían ad'ornatum

lis, & non finere, utinmorte indormiret,

allufit muliebrem; cüm morisfit non folum.

Illumina oculos meos , ne unquam obdormi- ?[2tm '32.

ex corallio mortis fimulacra€ collo geftare ;

am in morte : concupivit in Domino ob-

verüm ex pellucidiffimo adamante integram

dormire; ideóque recu(avit , 'timuttque ;

Calvariam; ut in ornamenta mulierum e-

ne obdormifceret in morte.

'Pudeat virum

tiam tranfeant funerum terrores ; & ^mors

equeftrem , alitimque deterioris notg , fed

ipfa difcat jam ampliüs non effe horrori , fed

divitijs affluentem fepulchra ad faftum eri-

luxuij & dedifcat pallere, quz incipit ru-

gere ambitionis , exiguum cinereni , putie

bere in corallio ,

vel fplendefcere in; ada-

dümquepulverem:-complexura , cüm Reges

mante,

Eó devenit foeminea amibitio , ut

ipfi , & Imperatores hac fuis & fepulchris

qua mortem fugit ut noxiam, mortemermat,

adfcititia ornamenta prorfusexcludant, Ine

ut adblandientem.

jufté agunt , furripiintque jus .Libithinz

Id certum , inter 'Princ'ïpuni gemmas

proprium , qui fepulchra 'fplendidé 'exor-

l*ie

mortem fculpi fplendentem ; & ipfemet in-

nant fculptis , vel fufis flatuis , flipant la-

ter gemmas Sereniffimz Mariz Antoniz nup-

pillorum pretiofitate, ac cefis marmoribus

tz Maximiliano Emanüeli Bavariz Duci a-

muniunt;quia cüm terrere faltem liceat mor-

damantem vidi craffitiem nucis avellanz z*

tiin propria'domo ,jus iftud illi furripiunt ;

U,

quantem, qui mortis fimulacrum, feu Cal-

adigüntque fepulchra , 'domüsque mortis

variam affabré fculptam exhibuit; ut mors

ridere in flatuis ,. -& atridere in fplendore

nonnifi pretiofa impofterum diceretur etiam

pretiofioris ftructurz,

:

ixconfpectu hominum , cum apud ipfos

- /Liceat morti falt*em'in*feptilcïrrïs-; Qqua

I5,

etiam triumphet in gemmis; effingitur mors

incolit, terrorem afpicientibusincutere , uc

ex gemmis , fculpitur inadamante , ut fi in

vitam faltem meliorem inde hauriant ; li-

confpectu Domini pretiofa eft mors Sancto-

'*eat Manibus fuis umbris terrere pertran-

rum ; fit etiam mors Principum putanda

feuntes , ut mentis'oculos adaperiant , vi-

pretiofaà cateris hominibus, cujus imago

deántque , quàm vana, quàm futila fint htr-

tanti eft pretij, ac ponderis, Imó non tane

mana quzque : liceat cineri , ac pulveri

tüm mors prctium acquirit in gemmis , fed,

fordefcere in fepulchris, ut memoriam ju-

vet hominum viventium , & recordentur

& in ipfis fepulchris , cum plerumguc in

fe

"d

Affcftusinveftiumlaxam coércendus, ne nos devenuftet, 1sg

feex luto effictos, & inlutum mox folutum

Ultró fatEOr in quovis certamine , in

iri,

on rideat , nec arrideat mors intu-

quavis inita pugna poffe jacturam reftau-

L

*

id autem omnes

mulo; non eniteat ingemmis , non pendeat

rari, victoriam reparari

& collo ; fed altiasinhareat mente: eatenus

inficias eunt in Libiting congreffu , & mor-

3morshominem juvat , quiaeidem eít formi»

tis aggreflu ; quippe nec virginitas femel

dini; cavetenim , qui timet; íed quisame

deperdita ampliüs reparatur ; neque zter-

pliüs mortem reformidet ? - fi hec rubet in

nitas femel amiffa inftauratur ? talis eft na»

corallio , fplendet in adamante , nitet in

tura virginitatis flos , ut femel deperditus

gemmis , ridet , & arridet in fepulchris?

nullo fiat ampliüs pretio venalis, nulla ar«

us vv

cui mors timorem incutiat, fi eam facimus

te reparabilis ; & gternitatem , qui ingre-

coronis Regum ditiorem ? Imperatorum

ditur claufo oftio, jbi haret absque fpe ulla

inde evadendi,

diademate pretiofiorem? extrahuntur enim

m

gemma & Ípecuum fepulchris , ut noftram

Verum nihilominus eft

; quodtams — 3$,

fepeliant mortem, que non ampliüs forde-

etfi virginitas femel lapía ampliüs in integ-

fcat in pulvere, fed fplendeat in [maragdo ;

rumrelurgere nonvaleat, ac integré ftare ,

micet in pyropo, rideat in marfnore ; arri»

adhuc tamen claudicare poteft , abrepere

:!;

"deat in amethy(tis , & Chryfolitis,

yalet : fed ubi femel mors pravaluit, con«

i6,

.Mirum dictu! coércentur irafcentis pe»

€lamatum eít , & fpes ex integro arefcit.

lagi fluctus decumanis tumidiores exiguo

Hazcque ratio,cur David noCturnis lachrymis

littoris pulvere 5. compefcitur tumidum ;

£ontractas ex patrato adulterio , & homi-

furénsque elementum, minutis arenulis; &

€idio laverit maculas , purgaverit fordes ,

conditum in fepulchro cinerem ad refricane

abfterferit focditates , & quidem in nocle,

dam memoriam humanz conditionis fplen-

morts ümbrá refricante memoriam.

Id-

dore gemniarum contegimus , me ad ejus

que Thecüitis animo voluebat , cüm Regem

P

[

appulium noitra confringatur fuperbia

alloquens ait : . Oyrmnes morimur , €5 quafi 3. Reg.14)

?

ideóque mortem , quze flagitij eft poena ,

Aqua dilabimur in terram ,. qua non rever-

malumus in pompam convertere opulentia ?.

£untur ; didici ex agricultura;n callentibus

& quafi modicé fuperbiret mortalitas in. di-

arborum vulnera facile poffe in melius re-

vitum zdibus exundante faítu , adhuc hanc

farciri , fed una adeít zqué pracelía , ac

volumus fuperbire in cinere , fplendere in

lugubris cupreffus , cujos rami ,. fi (emel

umbra , gloriariin pulvere, cüm ejusloxui

putentur, pro femper amputántur; quia

fubfervire cogamur achates , amethyítos ;

nullus ex ijsdem germen pullulat, nulla vi«

chryfolitos ,. aliósque lapides , qui nativa

refcit Íoboles , & ideo mortis eft fymbo-

duritie corrodentem Saturni dentem non ti-

lum ; fiquidem vita femel recifa , ampliüs

meant. Utinam quó mortis effigies fit pre-

non revireícit : ideo Job non ficcis oculis,

tiofior in gemma, non fieret nobisinvifior ;

mon absque fletu , non fine fufpirijs , De-

- &gravior, cum ipfa nosaccefferit: eamfi-

um in luctu, in fqualore enixim rogavit ,

jvlm."!l.

quidem lacefcimus in noílra damna ; eam

ut fineret fuumn paululum dolorem lugere ;

irritamus , .càm ejusterrores ridemus ;5 ne

&b duia femel Japfus in fepulchrnum. am«

timeamus fzvituram in falce , eam volumus

pliàüs noneffet inde reverfurus, — Dimirte er- Sob, 165

blandientem in gemma; ne fuo terreat afpe-

go me , ut plangam paululum dolorem me-

&u , pretij nitore eam volumus phaleratam:

um, Antequam vadam , C nonvevertar ad

fed etiam Samfon nusquam attrociüs in Phi-

zerram tenebro[am , $ opertam smortís C&

lifteos fzvijt , — quàm cüm evertir Dagonis

Jigíne , quia ut fubjungit Dayid. — Er fe-

fimulacrum : tunc enim revul(is complexu

pulehra eorum illorum domus n eternim 2

P/2I. $, :

delubri columnis fepelivit idoli Judiones la-

unde Salomon.

Si ceciderit lignum ad au- Ecclef. 1X

bentibus ruinis : mox morrem illudimus ,

irum , aut ad Aquilouemi in quocunque leco

cüm e;us afpe&tus eft nobis in corallio rifui ,

£eciderit , 1bi ergr,

in adamante luxui , in fepulchris fplendori ;

190

Verüm. non folhm idebet mors nobis

Íed umendum , ne in nos fzviüs feroceícat ,

effe timori , zqué , & rerrori, eà quia , fi

& quaz nobis fuit rifni

? tetriori non fitlue

femel ab illa vincamur, omnis aruerit fpes

- &u..

jacturam feparandi; verüm etiam quia in«

E

'Non fit nobis mors illicium «oluptae

opina, prematura, Q extempore nos ag«

tis, fed argumentum timoris, eó vel maxi«

greditur , five ambulemus inforo, five

mé,quia nonnifi femel nóbis obviat, & qui-

Ípatiemur in agro , five moveamur in pla»

dem plerumque przmatura , & extempore;

tea ; fedeamus in menía , quiefcamus in le«

Ij

ut paratiffimos femper nos habeat, — Ter-

&o , epulemur ciim amicis , pocula exfic-

rori,horroríqueeífe nobis debet junico mor«

cemus cum focijs , five floreamus in juven-

tis jactu de alea totius atternitatis agi , ut fe-

ta, five frigeamus in fenecta ; quia nullam

mel victis,nulla ampliüs affulgeat fpes , fore;

reverita etatem , nullum locum , aut fe-

ut ja&tura reparetur ? non me latet S,Ephra-

em , omnes indifcriminatim pauperes , &

mum devictos in arena pugiles , 'animáffe

divites, nobiles , rurales, Principes, fubdi«

ad deperditos refumendos fpiritus, eà quia

tos fua demetit falce, unde feremias pra:«

dedecus jacturz confiderent , in alio repara-

maturo illaehrymaturus populi fui faro ait; 2^'?"

tum iri certamine,

Quis ,/ï(aäit capiti meo Aquam »&9 oculis enetis

0*

Verani fie Affcüibin T QU& hh

Differtatio VII.

156

dfontem lacbrymarum' ? | &f plorabo die ,. ac

pedibus.

Auguftus fiquidem veftium or-

LJ

L

& ex qua cau-

natui addictus calceo dele&abatur altius»

notle interfetlos populi mes

fa Propheta interfe&tos populi luget ?. cur

culo , ut procerior affurgeret ; Caligula,

morti illachrymatur ?. cur invitat ad plan-

cujus ftudium magis in culturacorporis fuit,

gter.26.

&um foeminas ,. & puellas ? Docete filias

quàm ornatu animi , aphraóla utebatur ,

vefiras lamentum , & unaquaque proxumum

Íeu calceo muliebri , . utífupra czteros ,

fuum plancium : cur tam acerbus luctus, tam

non tam dignitate, quàm corporis flaturá

laxus plan&us ; quo oculi corrumpuntur ,

emineret,

Garinus fibulis in calceo fuit

& mulierum ,. & puellarum? guiznimirum

ufus nitidiffimo conclufis margarito ; Eme

pedocles caliga ferrea ; gemmata Helioga-

ait Jeremias , afcendit mors per fene[iras no-

firat , ob hocaquum eft , ftollatas matres ,

balus , aureà Demetrius , qui fuis indigné

inclyras puellas in fqualore jaeere ; amaro

pedibus tribuit ,

quod fuo capiti non de«

bebatur , vel ut oftenderet , Regem in qua-

luctu corruptas , lachrymarum rivulis ma-

didas, jugi meeftitudine deploratas ; quia

vis fua libertate aureis obligari compedi-

bus,

mors non per oftium, fed per feneftras no-

Verüm 6 pede. revertamur. ad caput ,

A2,

—

,iïrqs ingreditur lares, nósque imparatos ex-

tempore aggreditur , vincit, acrapit: cüm

ubi luxuriantes nativo veluti in folo capil-

li, iirum eít , quàm varias informas an-

non parcat impuberibus , nec puberibus ;

nec adoleícentibus in primo vernantis e

teaclis temporibus ingeniosé fobolefcerent ;

tati virore; nec juvenibus in floreannorum

quàm vanis plicationibus in omnes flecte-

latántibus ; nec viris prove&tiore atate ad-

rentur afpectus ; ut non tantüm ZEgyptus

—

nltioribus ; quis de clade animorum non

Íuos jactaret Proteos ,

ífed fingulee mundi

reformidet ? prt&ícrtim cum Angelo Vaíta-

partes , prout in varias formas fuos volue-

L

runt homines tranfire

?

faciémque unà

tori precipiat Deus, ut immiffa falcezequé

fuccidat lacteas herbufculas , ac fuccrefcen-

cum capillorum fitu variare;

Alij fiqui-

dem capillos

circumduxerunpt

1

-a

: «apocal, Ls

tia gramina ; & adultosflores: A4irte fal-

cem tuam , C mete , Ícimus fegete flave-

leam , reflexerunt alij in criftas : .ifti re-

ácente immiflam rurali brachio falcem zque

ciprocárunt in annulos ; illi obliquarunt in

acervatim adolefcentes herbas ,. ac adultas.

corymbos ; alij adílrixerunt in fuggeftum;

fpicas , 2qué erumpentes flores , ac juve-

fregerunt alij in undas , vel obduxerunt in

cochleas ,. vel laxárunt in fimbrias,.

Alij

nefcentes plantas acervatim demetere , fi»

mülque in unum congerere cumulum: quae

fuerunt , qui crines & fronte rejecerunt ;

fingula fucciía exarefcunt, & fejuncto fru-

ut zequali fluxu in humeros defluerent ; alij

füento electorum fenum marcefcit. repro-

difcriminali acu zequas diffociárunt in. pare

borum,

Quia timor incrementum fubit ,

tes, ut in aures, peétüsque molliter. de«

fluerent.

quia imparatis advenit ,. quos tamen vel-

Sunt etiam nunc, qui cum Ture

Matib, 25.

cis , alifsque populis globum capillorum ;

let paratiffimos invenire, — Medranodte cla-

mor fatius eft , ecce fponfus venit exite ob-

velut cometem crinitum in occipitium pro-

ijciunt; & alij etiam in pectore retorquent ;

viamei, quia nifi nos paratos inveniat , -

ternüm excludit ab amore coeleftis fponfi,

alij per totam cervicem depluentes nutri*

unt , etiam ad eculos inumbrandos , prz&-

Deo qui famulantur eidem accedenti , ac

E

.

injunctum fibi

fertim jocantibus zephyris , & adulantibus

pulfanti. (tatim aperiunt

fervi officium obit ,

qui vigilans Herum

Favonijs.

Sunt.etiam. qui Scytharum in-

Ífium expectat, donecaccefferit, ut (uccin-

genio , utrinque enutritam fpargunt coe

&lus facem praerat.

mam , vel effundunt more Partorum ; vel

torquent in orbem cum Sicambris ,. vel

Ju

perfundunt amomo cum Indis ,' vcl obvol»

$. 1MI.

E

vunt ferica , ,vel linea faícia cum Arima-

^

Varius ,. E9 inconflans exbibetur

fpis, vel implicant nexibus cum Maurifijs.

]Imó fuerunt , qui & ipfumà natura capillis

«orporis cultus , ne nofler in eo cosflans

colorem inditum faftidientes adícititios ac-

detineatur affetlus ; fed morta mema-

cerfivére colores ; fcimus enim Pyrrum incef-

riá negligatur,

fiffe comá varijs fücata pigmentis ; Sybaritis

2T,

X 7 T fuum fponfa munus expleat non

comam nigricantem fuiffe in delicijs; Aga-

tu:byrfis ceruleam $ "Meranijs flavam'; Athe-

TA

fatis e(t , fivigilet, fed ulteriüs, ut ve-

nienti occurrat fponío; nifi monilibus

nienfibus aureis interpunctam cicadis ; non.

fulgeat ; nifi nitentibus coruícet gemmis ;

nullis ex Romanorum Imperatoribus aureis

nifi omnigenz virtutis fit flore ornata for-

illuminatam ramentis, ut aureo cinere jam

det; & non jam ut fponfa , fed ut ancilla

caput infpergerent ,. non in doloris argu-

habetur.

:

I(te laudandus eftornatus,. quem

mentum , fed luxüs figmentur,

ftudia invehuntvirtutum , quíque animum

Sed quid noftra hec etas dicendum

3.

|

ornat , non onerat.,

Abijciendus eít cor-

fuggerit de vano zequé mulierum, achomi«

oris ornatus ,' quo mens devenuftatur,

num capitis ornatu 2 quid fidicam , fcemi«

Plures funt , quos veftium pompa inflat ;

nas vanitatis ancillas fublatam pavonis cau«

qui tamen detreclant, ut pavones fordere in

dain tronti füperponere, inanémq; pompam,

quam

j

AA

Affe&usin veftiumluxüm coércendus ; né nos devenuftet; I;z

quam volucres retrà pfoijciunt , feeminas

publicam turbare , quàm .äd[cititium capil.

aucupari; capitis levitati indicande , quàm

lamentum devenuflare? putátque equé re-

Írontis otnatui aptiorem:: hancque mox ex-

ligiofum efle pilum feccare , quàm Dianze

plicantin orbem , nunc acuminant in cornu ,

lucos exfcindere 2 Supra cateros faltem in

nunc laxant in alas , & quaficapite ccelum

hoc fapiebat Commodus , qui càm nulli

tangerent , - tot illuminant laxatam capitis

fe credetet tonfori ,. nullíque fideret barbi-

pompam ftellulis , quot ornant fulgentibus

tonfori candente carbone pilos , & capillos

urebat.

gemmulis, ac fide fabulaitriumphantes Ath-

Noflris veró temporibüs fenes

lanthis ceclo ipfi effent fulcimento.,

Quid

perinde? ac juvenes faeminea capti molli-

dicam de adícititio capillamento , feu Ca-

tie, genas, mentümque fingulis rafitang

liendro , quo viri muliebri fexu molliores

diebus, non tam cutis afperitatem novaculá

ttuntür : quibus enim natura minüs venue

levigaturi; quàm prodituri , ne pilum qui«

ftum capillitium conceffit; hi à foeminis

dem boni viri in fe detinere , .cüm omnes

prolixius emendicant , quod in vatias texunt

abijciant , ne ullius appareat vefligium,

formas, reflectentes capillos in.criftas, vel

4

Pulvere etia cyprio pluribusimbuto odoria

:

feciprocantes in annülos, vel frangentes in

bus caliendrum adfpergunt, ut videantur in-

undas, vel obducentes in cochleas; vel la-

xàntes in fimbrias , eà arte ut é fummo

tegram exhalare Arabiam.. Utinam pulvis

hic memoriam refricaret mortis , -séque

3

Vertice per aures molliter defluant in pectus;

mortales agnofcentes , ab hac abítinerent

. €ujus petiorem partem etiam obtegunt , in-

feeminea mollitie , qua viris eft probro s

dicaturi non folüm capitis,(ed & pectoris va-

qui quamvis divitijs affluant , auro, geme

€uitatem , cüm utrumque adícititio indi-

mísque fulgeant, veítium cultu fplendeantg-

£tat, exteróque ornatu ; proprio deftitu-

non tamen inde detinentur , quin rapiantur

££.

ad fepulchrum, càm etiam fol fuos in fingue

.Sunt etiam viri, qui fcerninis vanio*

las mundi partes delegans nitores proprium

-fes emendicata nigredine à corvis albentes

cognofcat occafurn.

Sol cognevit occafum. Pjalgz zoge

pilos , qui extremitatem ambiunt gena-

" fE.

]

rum , feu palpebras pingunt, ne canities fe-

Quéd fi fol tot ftipatus radijs , tanto

26,

nectam prodat, quam adícititium capillitium

ornatus fplendore no&tis recordatur, séque

ad flavam concinnatum venuftatem obtegit ;

occafui deftinari intelligit ; certé homo x-

adeà ut haud infipidé Philippi Magni major

rumnis obrutus, corruptionem , & mortem'

u pi

filius Alexander fenem quendam irrilerit ,

fecum in carne advehens fui non dehet OCCae

qui cum albis Cygnus effet capillis, in cor»

süs oblivifci.

$i fol ipfe no&turnas timet

vum adícititiá nigredine cupijt transmigra-

cymmerias , quis fibi diuturniorem meri-

x&: hortatus fiquidem fuit, ut abflineret à

diem audeat polliceri? fifons lucis , fi Pater

canis tingendis , cui opus etat genua fulcire

luminum, f1 mundi lampas ,

fi origo diei

pre fenio labantia: id fani|vacuitatem pro-

fuum fibi predicit occafum ,

fuas fibi fune.

dit capitis à nativa defledentis conditione.

tis umbras defionat in luce ;. aií non debe-

Eizc ctiam ratio, cur Antipater & Judicum

rent homines fe

mortis eor

pulchri meminiffe , qui in-

fuerit albo abrafus, quàd capillos pariter.;

pore verfantur ?. qui perinde ,

& barbam tingeret, ac fe fingeret injuventa

ac foenum, quod hodie eft, .& cras in cli«

3

&tate, quiplenus gravitate debuiffet ex offi-

banum mittitur , exarefcunt , & deficiunt2

cio fenio gloriari ; ratus propterea Princeps,

Saniüs , & fancliüs fepulchrali cinere pros

eum in rebus gerendis fidum non poffe Ju-

perantis mortis memoriam refricarent z

dicem effe , qui infidus erat in crinibus,

quàm cyprio pulvere caliendrum

w

afperge-

Lepidé quoque Phabum Apollinis Anti-

rent : an.cedrorum fibi pollicent

Uf inCOLe

ftrophon praítrinxit Martialis: cum proa

ruptionem, «cüm fint gramina humi tepens

brofam veliet calvitiem contegere , & un-

tia, G mox putredini damnata ?. tunc hos

£uento comam in capite calvo pingeret , ac

mo veré fulget , càm í(e umbris circumfe«

effingeret , Salsé refpondit fcifcitatus ,

pit fepulchralibus ;; tunc vivit, cüm more

quid de tali coma fentiret ; capiti jam non

tem mente enutritit

á

"

^ &:wnc:mqr-itur, cum

. €pis ejfe ton[ore , fed fhougiá , quà ementi-

à morte recedit.

tum capillitium limpha deleatur , non for-

fice tondeatur.

Nil validiàs fenfüm excntit variitatis ;

2

quàm feria mortis recordatio ;. nil fortius

2$*

. Nemo fané virilis animïputaveriwpe.

eitrenem ad voluptates animum coércet ,

z2 pretium de capillis fingulis áre in confi-

quàm inelüctabilis fati acceffus incertus; im

lium , & fi alter alterum excedat ,. plures

abfinthium enim mella vertit

» inlachrymas

impendere horas, ut finguli ad zquales de-

zifum

» in amarorem emnem dulcedinem ,

ducantur diftantias , ac cincinnos : & ta.

quam portis eft mundus exhibere : nil ma«

men (untetiam hac noftra atate Reipublicz,

gis revocatà fcelerum acervatione, à culpíg

Moderatores , qui promptiüs irafcuntur cae

4j

patrandis , quàm feria mortis meditatio $

liendro (i in collum , : petüsque equabili

quisenim in illa mente crimen fpectret , 'quae

£yro non diffundatur , quàm fi cives publi-

praematuram mortem expectat,& cum mor-

cam turbent quietem,

Quis optimum

te peenam nunquam finiendam ? Quis ita à

Adminiftrum eum putet ,

TNEUCBUST EE

qui mavglt Rem«

mente alienus, qui procellofi freti tumenteg

A ——

£u-

Ferani de Aþäifw Jam, .I' ?

B^

108

Difletatio VIL -

fluctus in t:;bu!a f!uldäafv; Aïh affererideat, &

proximus fubmerfionijocetur? Quis & prz«

4' 50 VIO . j

alizrupis przcipiti faftigio penduius fcelera

Muliebris luxus $m corporte orna-

mieditetur? quis irruente armato hoíte in

própriam perniciem , ac internecionem lu-

49 , anmimi eff venuflatià noxius v uifs

dat , rideat/? Stolidioris eft in perpetuo

dmmodicus in eundem compe[catur

310

mottis metu nonexpavefcere, noncoércere

affectus.

fenfüm vanitatis , non excutere illicia vo-

U

ód fi & virorum in veüiBus ornae

lüptatis? Illefelix, cujus in mente omnis

29

dies poftremus ; & ille beatior, cui omnis

tu ad muliebrem luxum calamum

Q

,

hora ; imó & ille bearifümus', cui omne

fle&diamus , flatim deprehéndimus ;

momentum eft mortalisvitz: ultimum : ab.

non plures tantüm Provincias ; non (ingula

ftinet procul dubio fe ab omnifcelere , qui

duntaxat elementa, fed mundumuniveríum

momentum onine deciforium putat 5 qui

uni ornandz fceminz ancillari,

Quis re-

non caliendrum pulvere odorato comit , fed

cenfeat commotrias pectendis capillis accere

fitas , ciniflones calamiítro calefaciendo ,

fepulchrali cinere mentem afpergit : fervat

hiccinis incolumem fanctiorem ignem , quo

pelves aureas ad corpusabluendum, guttur.

fenfus quilibet vanitatis cinefit.

hia argentea fundendis odoratis aquis ad«

28.

Sin veró & fummo vertice , € compto

aptata , fpecula ad formz confilium accita;

adfcititio capillamento pauló inferiüs de-

pixidum turbas ad picturz cuftodiam, fer-

ramentorum fupellectilem ad cirros ime

fcendamus ad genarum , mentique lanugi-

nem, mirum (ane di&tu , quanta anteacto fz-

plicandos ; pelliculas Mofci ad fuffitus exha-

culo barbz conformandz varietas emerferit ;

landos ;, quafi ipfz? non fatis olerent vanitae

erant qui mentum tenui pilorum filo delinea--

tem; adícititios accerfunt odores , quibus

rent; qui in cunei fpeciem barbam exacue-

plerumq; proprium obtegunt foetorem juxta.

Yent; qui inarcum curvarent; quidam gau-

illud Martialis. No»6ene femper olet,qui benà

debant pet malas illam ferpere; acfruticare

femper olet,

Uni ornandz feeminz fingulze

defatigantur mundi Provincie : India auro

pertotum, alij paribus angulis dilatabant in

quadram 1 alij cum Epicrate Athenienfi ad

mittendo : Perfia , & Arabia odoribus af*

pe&us usque eam promittebant ; quafi fla«

flandis ; Phoenicia coloribus miniftrandis ;

ellum ad mufcas abigendas,

Ántequam

Heritrea Infula unionibus függerendis; In-

virorum in veftibus luxum claudamus, neà

dorum rupes adamantibus fuppeditandis,Si-

memotia excidat Artemonis mollitudo;pro:

cilia fericis nendis ; ac texendis ? Quis ree

derit recenfere virum hunc uxorium omni-

cenfeat váfa (ingula , pixides , ornamenta.

um in fe elegantias tranítuliffe , arculásque-

odores, fpecula, colores , & alia innumeri

ratiarom folum exhaufiffe ; hic fiquidem ;

vanitati ancillantia unius foeminz, quz nt.

cüm indumenta fuaviores Sabeorum odores

fuam tantüm coclum Pandoram jactaret , fe

inhalantia muliebriter induiffet ; calamiftri

terra exhibet uþerioribus cumulatam do*

vettigio capillos in annulosrotáffet; faciem-

nis,

uód fi Pogtrarum commenta Pandora'm;..

3o.

cerufía , purpuriffóque pinxiffet , digitos ir-

radiantibus gemmulis , aureo infertis annu-

finxére multiplici Deorum beneficio locuple-

lo ornáffet , totimque corpus mafcula vir-

tatam: plures veriüs Pandoras habet tellus,

tute de(titutum in ama(ij mutáffet illecebras ;

in quas omnia fua transfundat ornamenta.

ne pedes laxa.pellis follicaret calceos infigni

Sin veró una exhifcecerrz Pandoris in pub-

labore fubduxit; & ne plantas humidior tel-

licum prodeat translucidá , fubtilíque veíte

j

l

lusfpargeret , vix fumma impretferat vefti-

vix tegit , quz non fine ruborce caíti oculi vi-

«

gia. Profilijt peturbis plateas morofa cor-

dere poffunt: neque veftis dicenda eft, quà

poris jactatione hac , illácque faltitans, ne

nec corporis membra , nec pador animi de--

Iib.[ di

quisquillias offenderet , ne in ejus veítes

fendi poffic ? pendent ex auribus uniones,vel

i

Quidni Artemone

adamantes tante craffitiei , ut plura patrimo*

Virguss)

quisquam impingeret,

molliores plerumque noftrahac stas exhibet:

nia dicas & tenui filio fufpenfa pendere abauri-

ridendos potiüs , quàmfpe&tandos ; plures;

bus. Frontem, & caput coronant corufcantes.

enim (unt , quorum pedes, ne inceffu teran«

gemmulz, velüti totidem ftellulz pulchritu-

tur, per utbem effedo vehuntur, mollibus

dinisSoli famulantes : utinam accenfz potiüs

hinc inde. pulvinaribus obvallati , & ne

non dicerentur faculz*, extinclo pudicitiz

quid noxium in caput incidat teítudine

fplendori parentantes. Pe&tus ftudiofa qua-

auro illita ,^ pluribus depictam figuris ef-

dam negligentia,collümque;hz foeming apes

íedum obtegunt , quo vehuntur , forfan

riunt , blandimento niveum, flammas excita-

JEfchyli vatis: lapfam adhuc ex unguibus

turz impndicitiz ; accedunt auro, argentöiä

* pr&tervolantis Aquilze vereantur teftu-

conrecta fandalia;ne folam quatiant celluremy

*

dinem, quz Po&éte

verüm etiam oculos fcedent intuentium: cot -

faput'

Anfregit.

poris totius veftes adeó funt terues, ut cotum

veftium apparatum fericam mebolam. dicas

cum Pettonio ; vel textom pelluciduim

L

L]

cmg Terr

zuiano $ vel fyrma nebulofum cum.

ul«

Affc&tusin veftium luxum Coärcändus, nenosdevenuflet, 159

Fulgentio; vel carbafeumï ventum cum Ti- — narum deli&tum effe cultius , Rudi*eüüsque

fe ornare, & fi ab aliis abítineant hoc unum

bulio; veivitream veftem cum Claudiano;

fiquidem veítesaffumpte ad corporis mem-

fufficit , ut graviter ceníeantur delinquere,

z

Homil.13 2$

bra contegenda ea fubinde fubtilitate ac ra-

fcit&ait ipfe , Nullum verbum obfcenum fe-

mina citóemiferit, cur tu ergo, dic mibistur-

epift. ad

ritate texuntur, ut partes corpotis facilé fub

Ephef,

aÍpectum cadant etiam obtecta.

ia, & obfcana loqueris $ ne mibi enim dixe-

$1.

Varius itidem , & multiplex eft mulie-

ris feminas deploratas , ef enim genus mu-

bris ornatus, cüm difficulter fcemina in a«

lierum ne[cio quomodo [us ornands findiofum ,

miétu fibi zquales patiantur; fÍcimus enim

€& boc eff ejus delicium.

4

priícis temporibus Matronas ftolá, meretri-

Non íolàüm foeminz delinquunt, cüm

j2

€es togà , virgines cyclade, nuptas recta tu»

fe ornant, fed etiam viri, hifiquidem pocu-

nica, ancillas mitrá, & myrrhite ufas fuiffe :

lum veneno illitum obviis foeminis porrie

imó capillitio, ut . diftinguerentur nobiles -

gunt ad necem , cüm fe cultiàs exornant,

foeminz à plebeis, illead nigredinem capil-

quàm puritas exigat ; egré viri nomen fuílie

los pinxerunt; ha ad flavedinem finxerunt,

net, qui fceminea levitate fe exornat: las

chrymas potiüs elicit muliebris levitas inor-

Quéd (i vel unicus de toro. comarum orbe

capillus peccaverit acerbe flatim commotria

natu viri, quàm ullum mereatur plaufum ,

VECTOIOTT I NUUEME

2, Réf. To

plectitur , pulfatürque fubinde etiam virgis;

huc pertinet illud , Fzlj Ifragl fuper Saul

pluribus itidem vapulat plagis,fi alter cincine

ffetey qui velliebat vos coccino 4n delictis, ieu

nus, altero füerit eminentior $ nifi diflractae

ut expendit $. Ambrofius , Filie $yon plorate

Lib.5, offic

,w;þ.g.

utrinque comz ad breve inter(litium diftin-

*

fuper Saul, qui veflebat vos vefiimento coc«

guantur , pluribus ftatim - impetitur diris

L

cineo cum ornamento vefiro, qui imponebat

quin meretricesne afpectibus tantüm feriant,

aurum fuper veftimenta vefira, etiam líaias

verüm & deote mordeanr, f eo deílituantur,

nomine ütitur filiarum inter receníenda va-

ï

armantur dentibus non fuis, ne appareant e«

ria corporis ornamenta inquiens: Decalvz-

dentulz : ut flammas excitent à lacte afinino

bit Dominus verticem filiarum Syon, & Do-

Gäþ.?o

niveum derivant nitorem ; G legimus unam

minus crinem earuxa nudabit » $a dieílla au-

Poppzam Neronis uxorem fexcentas fecum

feret Domiuu ornamentum calceamentorum;

& lunulas, Gf torques, G monilia , & armil-

duxifle afinas, digna quidem Imperatrix, ut

tanto (tipareturagmine, tam nobili fulcire-

las,68 mitras E& difcriminalias 68 perifceltdas,

tur famulatu , tamque infigni muniretur fa-

& murenulas && inaures, & annulos, G gem-

;

teilitio.

Caveant caítitaus cultores, ne 2-

guas in fronte pendentes

Videtur Probheta

fpectus inhunc muliebrem ornatum injiciant,

mulieres. alloqui non viros, quia homines

placere hocce volunt viris, quos alliciant;

tunc non merentur viri vocari, quando core

trahántque przcipires in cifternam impudi-

poris ornatu, veítium cultu foeminas pociüis,

citiz: eft fiquidem mulier cillerna, in quam

uàm viros agunt, GLrevera contra 2vi no-

plerumque viri incauté delabuntor adícititio

firi mores exclamare licet ;; eh quo fato ad

meretricio ornatu illecti, & decepti; foemina

id ineptiz deductus eft homo, ut veftis ei

fiquidem,qua ut cifterna aquas ad-extinguen-

dáta ad tegendam peccati veritatem, jam ab«

Q

dam concupifcentiam exhibere debuerat ,

jerit inluxüs venitatem! G&tquod velamen«

flamrmas excitat ,. quibus miferé- hominum

tum turpitudinis eft, theatrum fiat eloriatio-

pyrau(iz pereunt.

Cifterna, quz affolet a*

nis! prabeátque faftüs , ac fuperbix argue

quas continere in refrigerium fitientis,occa.

mentum, quod abjeclionis. eft indicium 1

íio eft ruinz minüs cautis, G impuro igne -

Quodque fuius deplorandum,eít ipfa in ve-

zíluantibus : eft mulier cifterna putidas con- :

ftium luxu gloriatio ! quid infanius, quàm

tinens aquas, quas tunc bibendas exhibet,

inextima veíte gloriari ? Quis equum laue

quando meretricio cultu exornatur: contra .

daverit à pradivité lella 2 quis afinum à froee

quem ornatum calamum egregié acuit, ac in-

nis auto illitis?. quis fuem àferico difcolo-

Lib.1. de

torquet S, Ambrofiusinquiens: 4ftim mobis

re, quo tegitur? quis vitemà purpureis vine

3

3 Vtrgzm'ä'.'ï

zejetia. decori cura plusplacet, & bec ipfum, .

culis?. Homiinis laudes nonà corporis adíci-

quod vos.mon ornatu ,. ornatus efl.. Certéla-

titio ornatusfed abanimi exculxa'vmumrhaüf

fiuntur,

cera vulneribus auves . devre[]e onera mifera.:

cervicis non [unt allevamenta penavum ,. fed

DosVs

difcrimpa metaliorum: z. binc collum catena .

coufiringit , inde compes iucludit. — Nibil re-

Extimus rarp;rir OrziALUS nibil a-

ferto auro collum oneretur , an ferro.

Irte«

gimo addit venuflatis . quia nec virtu-

t:untur viri fuperfluis mulierum fucis,adíci-

titiis ornamefitis, quia tunc mulier omni fete.

165 fouet. , nec earum culture fauet

[

"

ro virum vulnerat ízviüs; cüm ditior auro

fe4 nacet j

€

prodeft, (ed 06/—"

L]

fplendet elegantior ; tunc globulos eiacu-

latur omni plumbo' pernicioiores in homi-.

-ED

nis interitum , chm. margaritis nivea colla

;Vfi)gïtänduvm: elt ia k;homrine noni quid

corpori, fed quid animo vefíles lar-

pracingit, tunc fortiüs vinciunt incautos vi«

C

ros, cüm tenuiüs, molliisque fe veftibus or-

giantur : commendationem utique

mererentur , 1 corpori vites,decorem, ac va»

hant, ut rïkkgfäkdixerit D.Chryfoitomus focmiw

letu-

—u æ

?

M

160

Diffetatio Vl

lecudinemfuppeditreat; &iaanimo inge-

quia publicé rifit in piäteïä',' þubh'to' etam

nium acuerent, judicium maturarent, me-

flevit in convivio. Sed fi refcipitura jubetur

jjadh

l 4f 1

moriam firmiorem, ac tenaciorem conílituee

circuire civitatem, cur méretricis nomen Ifte

i I

rent/fi virtutes infererent, ernditionem fup-

duit? cur citharam affumit? quia nimirum

peditarent, prudentiam fubmini(lrarent, vel

tunc feemina incipit lafcivire ,

faltem ad ftudia virtutum, ad culturam bo-

quande vaga;

G libera vult civitatem circumi

re;tunc enim

narum artiumallicerent: fednilhorum pre-

definit effe virgo, cüm inci

i

TA

pit virosfrequene

flant, nilque animo donant;cüm plerumque

tare. GCurbis plateas luft

tare,

fub pannofa, paupere, & lacera veíle, quàm

fub divite multo auro illita fanétitas illuce-

Experta id fuit Dinaaïacobiälia;UrbS erat

35

in Chananitide, cui nomen Sichen;aut Sichar,

Ícat: nonenim virtus nitidiorefl in gemma,

auro, & purpu:a, quàm in fago, & tenuila-

vel ut placet aliis poftea Salem;aut falemum,

incujus vicínia agrum emerat Jacobus Di-

cerna, Quód i nitor, & cultus veftium non

dat fapientiam, non confítituit mentem ca-

me pater, ubi conflitutis tabernactlis, &t

«onítruclà ará, cum totaimmorabatur fami-

flam, nec piam inDeum, Patrem, & paren-

lia. . UrbitotiqueProvinciz praerat impee

Lj

tes, nec moderatam in profperis, nec infra-

rio Hemotr, cujus filius Sichen deliciis difflue

&am in adverfis, neque patientem in inju-

riis, nec remiífam in vindicta, non efít, cur

ens, & involuptates, quibus vel maxim&

delectabatur,effufior 5 laxiorem hanc vivends

o

debeat fe homogloriariin vefte, feuextimo,

licentiam potentia dominandi ei fu

ggerebat.

G adfcititio ornatu, quo animus non immu«

Impuleratfortaffis Dinam

Jacobi filiam puel-

tatur. Sienim veftes nec corpori, nec ani-

lam florente &tate nubi

lem, forme- pre-

mo quidquam elargiuntur , fatuum eít in il-

ftantiá ceteris venuftiorem «

uriofitas, ad

lis gloriari, quibus plures vitiorum feeditate

Sichimorum urbem luftrandám , morésque

Geturpati;ac in fcelerum coenioimmerfíi,quàm

urbicos fceminarum. obíervandos ; prafer.

virtutum cultores, pietate addicli coope-

tim cüm virgines plures eidem cozsvz five

riuntur. — Fatuum elt ; gloriam aucupari ex

profecturz ad nundinas, five feftum quod-

n inO»

ij, quenoftra non funtc,rnatus veftium

piam folemne celebrature illuc fe confer-

Mi

funt extra hominem, cujus mentem non tan-

rent;. q

quas, ut Dinavid

eret.

gunt; cujus animum non ornant: G tamen

aliis cupiit.

t; videri gtigm ab

X

plures funt, quos fi parpura non vefliat, quos

. 'Sed raró fine periculo i

n publicfsm pres

36.

—

fi aurum non ornet , arbitrantur inglorios

dit virginitas cultu veftium, &formz ve-

vivere, Quz fatuitas vefles affumere ar-

L

nuílate eam prodentibus: vix Sichemus Di«

gumentum gloriz , quz fünt corporis ope-

nam infpexit,cum flammam in pectus attra-

rimentum : datur veítibus frigori pellendo,

Xit , quà ceepit zeftuare, puellam amare , ar-

-

non gloriz acquirendz.

Til b

34.

dere, & efflictim deperire, móxque abreptus

Protoparentes no

firi quamdiu inno-

virginis potiundze ardentiori cupiditate,quia

centiz candorem fervárunt; nudi, ac inveftes

lenociniis ac blandimentis ad flagitium eam

vixerunt, quos pofteà peccatum veftivit;

pertrahere, etat operam, & oleum perderes

"

|

quid ergo gloriamur de poena peccati? ad

vitium tandem intulit relucanti, Acceffig

quidgloriam aucupamur in noftris oppro-

ad nundinas Dina non fructum ullum emptue

briis ? ad quidlaudeminvituperio; luxum

ra; fed florem venditura caítitatis, acceffit

inluctu, & ambitionis tumorem in. humi-

virgo, receffit fluprata; virgo perfeveratu-

liationis depreffione, — Viri fortes, & quos

ta, fi domi manfiffet; exiit é domo Penelo-

virtus exornat , neglectum in vefte cultui.

pé , fed rediit Helena, (cité S, Hieronymus

corporis pratulerunt: ingenia difparia funt,

Jenera reseft in feminifama pudicitie, 69

Epift, s.

mollia mollibus delectantur, tenuia tenui-

quafi flos pulcberrimus ,. citóad levemmar-

r —a€

i

bus, tnagna veró magnis occupantur; ni-

eefeit. auram, afflatu corrumpstur. — Flos eít

mius veftium cultus foemineam redolet mol-

pudicitia , qua candorelilium , rubore rg«

litudinem ; hocce qui luxu delectantur, foe«

p s — MEBE" aC i E o E a . m

fas vincit; florefcit,sratmque exhalat odo-

mineum produnt genium;neque diffimile in.

rem , fi fua manferit inareola, fi fuo florue«

genium:virorum enim,ac magnorumhominü

rit inhortuloconclufo ; fin vero manus a-

viriles, ac magnz funtcogitationes; exiguee

liqua florem hunc tangat, decerpat, & fo»

yeró parvorum: quiimmodico delectantur.

ras adferat, languefcit. ftatim , deflorefcit

veflium cultu nil deviro, & maícula virtute

ejus venuftas , totámque deperdit

"poffident ; plurimumtamen de fcminea le-

eleganti-

am, hincfcité S. Hieronymus fcrib

ens ad Eu-

vitate, cujus feré totum ingenium in vefte

ftochium ait : Horzus conclufia

Epif. zz.:;.i .

eft, ut plateas circumeat , ut inceffu, geítu,

foror mea.

EFFOCIJ.

-u

fponfas bortu conclufs

fons fignatus, Cave

ac voce incautos illiciat, ac irretiat, & hz

C^. 85

funt de quibus Ifaias ait : ;Swme citbarans

neé domum exeas, velísque filias aliene M LT

ss videres quamvis fratres babeat Patrie

eircumi ciuitatem smeretrix oblivioni data,

Óene cane: frequenta canticum, ut memoria

Tuhmpttur.

arcbas, ex Ifraéle parente. Dina egreffa cor-

gui fit * Íed cur potiüs mulier non dófmi re-

g

cluditur? cur circumire jubetur civitatern? an

Nulli flu&us ocyusin extremum pu-

37-

dicitiz difcrimen ac naufragium puellas

ere

forían, quia meretrix, qua publicé peccavit,

à

trahunt, quàm oculi, quàm videre, & vi

eris

quas.

emendari publicé debet ? etiam Magdalqa.

funt fiquidem oculi pamlag feneftra;per

oftis. .

g

A»ffc&u's inveftium ;uxurh coércendus,ne nos devenuftet, . 161

tatem,vernantem formam',äl*!icientem vemle

r 'hoüi-swi'n;greditur pudicitiam expugnaturus,

ftatem; addit, vocátque puellam bonam: »os

þv Libis;pedag, quia utappoH

té nos monet Clemens Alexan-

, calejcit cons

vereatur bosa puella quafi ob inditam à na-

551)' TP

drinus, Cum lafciviunt oculi

dicuntur oculi frontis lumina ;

tura bonitatem páratior, proniórque effet ad

eupifcentia ,

obíequia, & non difficulter exorabilis: fub-

fed flammis excit

andis magis,quàm fplendo-

dit: «onm vereatur sntroire, nimirum adimit

ribus emittendis apta in puellis, cum etiam

[/

3.Georg.

; uritque videndo femina:

timorem periculijac jaéture pudoris, ut ex-

Virgilius cecinerit

t vultu nontamen

peditiorem , paratiorémque efficiat ad man-

. miveum candorem exhibe

[j

fed ferventiüs ac-

ducandum , & bibendum cum Holophernez

- pectoribus refrigerandis,

endendis; 1dque monfílrofi deera

t concupi.

fed cur ad fercula , calicésque exficcandos

priüs fudirhamallicit? quia diftentus epulis

fcentiz.in nive flammas excitage; vires dees

venter promptiüs defpumat in libidinum

foiffent,nifi fucatonivium candore ignem

feeditates, hinc netat S. Hieronymus pluri-

accendiffet ; fi mulier manu eft vifcus, vifu

mum habere affinitatis viaum , & Venus ;

Bafilifcus; hacque ejus eftars fallendi;fuge-

imó ea neceffitudine vincitur , illigatürque

re, utquod velit,aífequatur ; & in fuga ci-

venus vino; ut illa (ine- Cerere; & Baccho

tiüs arripiatur: ita terga mulieres procaces

frigeredicatur. Addit turpiffimus leno: st

vertunt, ut videantur ; &t ita pugnant; nt vine

cantur:; íed infelix fuit Sichemus, qui ut vi-

nanducet cum o, & bibat vinum in. jucundi-

z4te; infidiofa elt ea jucunditas, qua ex cali-

dit,periit :

n aítuante amoris freto, ubi

cibus oriturexficcatis; fluxa, fed lethalis eft

mens fluctuat,

vifüs hamo miferé capitur ho-

hilaritas, que cum vino fanditur; triítisilla

mo; quia libidinis

amans compedes gerit in

oculis; & puella flammas;q

uibus adurit, tela

latitia, quz &on corde jejuno , fed ex fto-

macho, multo madente vino emergit ; ejus

' quibus confod

it, huc accer

fendus S. Chry-

füa eloquentia id expli-

initium rifum exhibet, &blandimentum 5

ioftomus qui aurea

fed de(inic ftatim in flagitium, & lu&tum vo-

cat, ignémque

concup

ifcentiz igni pariat €«

: '-Serm.—in O.

Sicut ignis ubi calamum

luptas, quz vinum propinat, fed ut venenum

" i.

lementari inquiens:

j

x

0X 4ttrA

Gam materiam fua.

degiutiatur.

ia

4p p:—-ebendem

(Caveant 'Puel'læ , caveant juvenes ab

39

f"

m accen

dit s ita ignis. concupi[centie

& uemuflatem

hifce lenonibus , qui per calices vino natantes

*

ubi primum

formofitatem ,

-

fé

nimum flatm inflammat.

*

ad naufragium pertrahunt innocentiam .

qifu attigerit à

flu&tuat prius mens in vino, incaleícit poftea

33.

Non oculi

scantüm;led & pedibus vin-

in libidine , & cinerefcit in flagitio ; tuge fi

ciuntur quafi com

pede homines ; an non Ju-

cave, fi times; fuge non tantüm in

dithz pedes caput vincire, ac vin

cere vifi

fapis;

fympofiis, & gynaceis ;

- fed vel in publicis

- guditb.cap, funt Holophernis ? Sandalia ejus rapur-

plateis, vel inforo hos turpiffimos lenones,

.9?

aunt. oculos eju (alicet Holophernis : adeó

fortia (unt pedum involucra in foeminis, ut

Hsreant domi puelle , virorum declinent

frequentias ; quie tunc mulier meretricis

€apita contera

nt fortiffimorum in caftris vi-

quibus fcemi-

nomen induit, cum citharam affumit , cunt

zorum?; quianimirum calcei.

na humum terit , fordes calcat , infirmam,

urbis plateas pervagatur, cum canit, & lafci-

vit infono : tunc plané definit e(le virgo,cüm.

ac ignobiliffimam corporis partem conte-

rapuerunt Holophernis fuperbo

domo excedit, urbis plateas luftratura , ho-

. git; oculos

ac homines habentes

minámque frequentiis obviatura. INon fibi

faflu zequé Numina;

puella quamvis cafta, G verecunda de virgis

comemptui :

qui enim magnis cogitationi,

nitate blandiatur , non de proptia glorie-

bus mentem fuam impleverat, qui

molie«

tur virtute , fiin publicum prodeat, viros

1?;/!4 h

! batur Hfraelis fanguine campos, agrósque ire

adeat, venu(tatem, & ornatum non affeclet;

rigare ad uberiorem

palmarum fegetem; qui

eftenim muliebrisornatus, qui alios devee

orbem totum czdibus, & cladibus funeítare

nuflat, incitátque adturpia; cüm 'enimin

antenderat , is affctus fuos mulieris pedibus

vultu, & pectore niveum exhibet candorem,

fubftravit, & fandaliis (ubjecit : & glutium

cor accendit. intuentium; dum.íei - refricat

natot ad pedem fcemina

populorum domi

memoriam, ut fuimeminerint alii, vulnera

compede vinélus cadit captivus.

. Sed qui

virtute Juditha caput amputavit Holopher-

coenum.e

infligit, quibus & ipfa ruit in impuritatis

-

nis, quem pe

de jam fibi devinxerat? non a-

Quód fi ornatui veftium addat fonum

4O,

liter expugna

vit Judithacaput Holophernis,.

uàm virtute caílitatis ,

Non vereatur. bona

cantüs, quó delectetur, & alios alliciat; vel in

L' .'j'ua'ztb, tdp. q

g.

ia.

ue

lla intreire Ad Dominum meum, ut bono-

ipfo cantuex virginefit meretrix, quia ta«

metfinondum 1n fuumcorpus peccet, incipit

ju[loc/io

vificetur Ante

faciem ejuss ut manducet cum

Ifaia £a«5

verba

tamen incorde moechati? Swmecitbaram;

eo, & bibat vinum,in jucunditate -

circumi civitatem meretrix oblimioni data,

funt hecVagaonis turpitfimi le

nonisinvitan-

Bene cane, Et meritó ex. virgine fi meres

'tis Judicham ad flagitium.

Quàm callidé

tham , pudicitiz

trix,quz tot virorum enititür ruinas.

turpis leno aggreditur Judi

Neque audieris, fi'affezas, laxanciani-

atcem in ea expugnaturus.

Vocat Juditham

j

&am,infigni-

mi causá licitum quandóque puelliseffe, in«

fosminam viduam, &tate prove

tam virtute mafcula, puellam; quafi dignam,

dulgere cantui; X mufices pulfareinftrumene

m cams

— ÓMÀ RÓÀ

ta ad (uavem, & canoram vocem , ci

apiámqs amoribus exeitandis ob florenté &-

Itet,

T

162

Diflertatio VII,

flet; Davidem confueviffe citharaäl pulfare

& mendicemuä àfeediorum änïmälcu!ofüm

ad (piritum moetorisabigendum; quia non

ejectamentis, unde poffimus gloriari in mu-

datur folatio, quod in ruinam cedit plurium;

ré in verme; vefles,quas alius homo femel

non datur laxationi animi, quod compedes

induit non facilé admittimus, ut ipfe nos

injicit, & vincula minifltrat , quibus libertas

veftiant ; & tamen fpolia, qua mures de-

trahitur in fervitatem; nullus enim gravior

pofuerunt folicité quzerimus, enixim peti-

luctus, quàm ipfa captivitas, tunc fit puella

mus , ut iniisdem gloriemur: inglorium

impuritatis captiva, cum Lyra fono, vocis-

cenfemus , ac indecorum habitum circum-

que blandimento lenire ftudet.

Pulfatur

ferre ab alio homine. pofitum ; & honori

cithara ia uno duntaxat loco, & ejus fonus

damus, ac gloriz indumenta geflare , quae

ubique propagatur, vóxque puelle cantan-

mures depofuére.

tisrefonat ubique,imo lues ifta laxior diffun-

- Certé rationem videtur depofuiffe , qui

42,

ditur, quàm per urbem, licétin fola urbe:

à carentibus ratione depofita quarit indue

effundatur hoc dulce venenum , hoc mel«

menta gloriz fovendz|, cum ignominize

leum fel. — Quid ni, quz. habebatur puella,

promovenda fint magis idonea. Fatui fané,

virgo ; pudore verecunda, virtute infignis,

qui inter veftium fplendidos ornatus glori-

mox incipit publicé peccare, quia publicé

am quarunt, cüm fint infanie notà digni,

lafcivoscantus non reformidat; nec verecun-

H

Jufté in eos irafcitur Seneca, qui homines

diam ampliüs fervat in fcelere , quee impu-

non ex illo, quod funt ; fed ex illo, quod

denter à fui publicatione , & proftitutione

haud abftinuit.

habent , fi tamen habent , cümextim? tane

uàm feliciüs manerent

tàm ea tangant;exi(timant, ait ipfe ;

uem e

puellae domi!. quàm fanctiàs domefticos la-

£Pæoi7...

admodum fiultus eff qui equum empturus

terent inter lares! fiinvifz effent hominibus,

eum non injpicit, fed firatum ejue, ac frenose

non paterentur ipfze vel in ipfa amoris ma-

fic flultiffmus eff , qui bominem ex veffe affi«

lacia, àc tranquillitate naufragium ; reve-

zmat:i Ícité flulto. pariantur , qui ex vefle

hunt quidem merces domum, fed pudorem

hominem zítimant;quia alieni fiuntà mente,

naufragum relinquunt in foro ; aurum ac-

€im homines intus nequeant introfpicerein

quirunt, fed honorem perdunt; munera ,

mente , fed tantüm in extima cute; non eít

fructásque divitiarum accipiunt, fed florem

is eeftimandus , qui ex fola vefte hominem

corrumpunt honeflatis: etiam Danae in fa-

seftimat,

- bulis aurodefloratur? oculosmetallum hoc-

— Nullam potis e(t veflis gloriam dare;

4j*

ce preeftringit fuo fplendore,ut puellz,quod

qua animum afficiat , quia nequit gloria,

iisdem periculum imminet

pudogisfmox nàu«

qua ex veftium oritur ornatu, arctiüs quem-

ragaturi , non videant,

piam afficere , quàm vettis ipfa afficiat,quze

cum extima fit, & ficlitia, ad cutis tactum,

$. VI.

non ad animi ornatum affumitur ; proinde

gloria, quz hanritur ex. veflibus adícititia

Mdeo corruptus. eff bumanus a £«

€ft, proríüsque fictitia , extima tantüm ,

éfus in luxum veffium , ut glorie

qua& tam facilé poteftdeponi , quàm veftis

fovende brutorum adaptet fpelias

poni: neque vera effe poteft gloria illa , nec

&'excrementa,

vera lztitia, quz ex veftium ornatu elicitur:

THom:3l , i

41*

Nhonorus eít honor, qui é luxu vefli-

recté S. Chryfoftomus ,. 42imi tranquilli-

iatem , €8 letitiam , non potentie tumor,non

€pifé, ad Re

um captatur; irngloria eft illa gloria ,

mBaz,

i

] quam non boni mores , fed adícititia

velitum ornatus adferre coufuevit : f velles

veram gloriam afferrent, utique femper ad»

indumenta invehunt , acuto calamo eos S.

ferrent, & quidem omnibus afferrent, qui

Bernardus pungit , qui infola veftium pre-

veítes ferrent pretiofiores ; non femper ta-

(::j

tiofitate, ornatüque indumentorum glorian-

men afferunt gloriam, nec' qui xelegantior.es

tur, inquiens Serzz, 2. Ze veró. Ifaja ; Quid

eis invides , qui de. operibus vermium , &4

induunt veftes pleniüs gaudenz : argumemn-

to fané non poffe verum gaudium à luxu eli-

|

anurium pellibus ingloriam — plauà gloriam

&i veftium; imó f1 aliquid inde hauriretur

;

guendicarenon erubefcunt, vulig zndigno vi-

gaudii; verum non effet gaudium , fed ad-

I

zi , interdilo , 6 mulierióus; femetipfos de

icititiam , quod u2à cum veflibus indue-

boneflantes potiàs , quaws ornantes, — Nil

rent, & exuerent homines,

veítes addunt animo, quin potiüs detrahunt,

A veta igitur

£loriaalienam effe veflium pompam, à vero

nudántque virtute, dum corpus ad lafcivize

gaudio toto colo aberrare indumentorum

veftiunt illicia: non valent vefles hujusmo«

luxumex eo nervofius evincitur , quia Deus

di virtuteulla , nec honore veflite,

quosipfze

ä

veftiunt,

infinitá veftitur latitià, cüm fitin fe fum-

Y

quia nullam fecumadferunt virtu-

tem, nullam largiuntur foritudinem; & ni-

mum gaudium , fumma gloria, & ramen à

r

quavis corporea concretione diícretus, nul«

hilominus eó ia veftibus plerumque infani-

«

lis utitur veftibus; nullus in ipfo indumen,

K

mus, utveftem , quam vermis evomuit,

torum luxus; funt veftes non latitiz fomene

vel mus exuit, vel pecus depofuit jactemus

j

ta, fed indigentize argumentaà , adcalorem

N

adgloriam ; gloriemürque excrementis ver-

fovendum, ad frigus. arcendum , & Deus

P

mium obvoluti, murium fpoliis. co."nteäti,

cüm fibi plené fufficiat , nullius rei eít indie

f

£us,

u

-

N

( Atïe&u;s in ?e&ium Iükumcoärcendus,n; nos dcvenu'&et.,, 1

63

]«

£us. Angeli qüoque in cclo degentes fu-

'tät-em cbntulit nullo ;exp»rïmcndam calamd;

d

pero jugiter beantur.gaudio , fruuntur lz«

cüm eos condiderit ad füam imaginem, ime

08

titià, zterná etiam donatiglorià; quamvis

pertierit. animum 'immortalem , eümqxe

Qe

omni de(tituti extima vefte,utpote puri fpi.

-

ritus : nulla igitur ex veftium luxu , ex in-

inftruxerit non retum tantüm naturaliüm s

]*

fed earum itidém , qua vires totius. excee

dumentorum pompa, vera poteft latitia

dunt naturz, ícientiá, & cognitione, ade

la

otiri , nulla vera gloria. Imó non Angeli

diditque gratiam

tantüm , fed & homines in ccelo plena erunt

ti; familia

;quàab ipfo ortu DEO gra«

»ri

res , imó filii, juíti, fan&li conílie

r

latitia perfufi , plenagloria,tametfi omnem

tuerentur ; conceffitque corpus vividum, vi

veftium luxum , omnem indumentorum

tibus robuítum , temperamento fanum, vis

pompam rejiciant , excludántque: idque

ü od

tali fucco vegetum , membrorum compagé

i

). |

argumento , minime à veftium luxu veram

gloriam pendere ; cüm fine - velle (tet vera

-Ad elegantiam compactum , fenfuum pere

t

fectione abíolutum , fingularti venuftate

lztitia , fine indumentis floreat vera gloria:

h

'preditum; nulli dolori ; nul

li egritudini,

ll.

veflire hominem vera gloria potefl,etiam

nullique interitui obno

Xium: cui etiam ade

fine füperfluo veftium cultu, absque emendi-

ll»

didit beneficium primigeniz innocentiz,

fpi«

€atá indumentorum pompá,

u

44

ritum liberum , fuique juris,

ac arbitriie

d

Eidem rei firmandz aliud mihi fugge-

impetium rationis ,. cui appetit

ritur argumentum ; quia verz gloria verus

lones omnes

la

tum concupiícentis , tum irafcentis animi

fons Chriftus eft , cüm eó fuo ferretur a-

; obtemperarent : fed hifce omnibus tamdiu

^ Bf

more, ut fe amantibus communicaret , quà

beati fuére , quamdiu ab ufu veftium abíli»

eorum mentibus lztitiam adíerret: & ni»

".O

hilominus fcimus, Chriftum ufum veítibus

nuére, nudíque extiterunt ; & tunc quarie

vis nudi; ita felices, ut non a(tuarent , noáa

fuiffe ab omniluxu, & pompa proríus a.

algerent ; non fudarent, non defatigarene

lienis; é quibus vix ullee aliz fuére paupe-

tur,

Quàm gloriofiores fuiffent fi

Le,

riores; & tamen verain ipfo fuit. gloria ,

in proe

It

pria perítitiffent nuditate?

quàm feliciores

verüm gaudium , cüm ejus anima beneficio

l

hypotta(is fueritab initio fuze creationis be-

f1 nunquam vefítes quaüiffen

t, quibus nudi-

atitate donata ; plena latitià, & gloria,

tatem contegerent ? tunc enim ob male Cafe

ptum malum malorum omnium ilias in pri«

[

gaudióque perfufa ? quin poft (uum ad cce-

-T

los afcenfum ,. 1 ex amore vult fe homini-

.mos homines , eorümque pofteros dimana-

n

vit: guftárunt quidem Protoparentes inter«

dj

bus exhibere, ac communicate , eas induit

]l*

Aictum fibi pomum, fed cum ipfo mifetiag

veftes , quibus nulle aliz (int pauperiores;

«um nudo accidentium velamine contegas

omnes , & morrem ipfam deglutierunt g

fuit pomum illa Pandorz pyxis, à qua pro»

ly

tur in Augulliffimz Euchariftize Sacramen-

t

to ; veftes catere tametíi pleno ufu detri-

ruperuntomnium Íícelerüm portenta , om«

nium miferiarum collüvies, omnium fuppli-

là

t frequenti fciffurá lacerz , vilique lanu-

ciorum tormenta , omnium calamitatutm,

)

1y

gine pannoíz ; adhuc tamenaliquid conti-

li

r f

nent fübftantiz : Chriíli vero indumenta,

&rumnarum;cadium, ac morborum agmi«

na, Mortíus (iquidem pomi mortem acci-

e

nuda funt accidentia: ne crederemus , Ve»

[

ram gloriam poffe nos à veítium pretiofi-

'vit, & Protoparentes unà cum tota pofteri-

"

tate dejecit & faftigio felicitatum, & detrpe

j-

tate,luxu , & pompa haurire; cum ipfefons

fit in vallem lachrymarum , in exilium, imn

J IPIA at

vere gloriz in throno fedens Euchati(tiz,

mare procellofum,

ó$ ff

adeo pauperes (ibi ve(tes texuerit, quibus in

übi venti utriusque ap*

petitus irafcentis,

& concupifcentis pervers&

)

dueretur, ut nulle fint, nec effe poffint pau-

efllant, fluctus excitant decum

anis tumidioe

acetit li cot J

lui

periores, nifi folius Dei Omnipotenti manu

fierent.

1

res, & ad quotidiana

impellunt naufragia z

d

ex hac vomica. demor

fi pomi pravarum o

8

Sin veró à DEO, Angelis, & Chrif'cd ad

mnium cupiditatum p

puros de(cendimus homines ; id certum ,

utulentiallicó ebulliit,

l

& tunc. ceperunt Pr

otoplafli effe inplorij,

gloriofiores fuiffe primos homines omni ad-

miferiis obnoxij ,

li«

egritudinibus fubjeli ,

ur

Ícititia deflitutos vefle, " quàm cüm ccepe-

cum primüm veftes

quzererent , quibus pro-

rint veílibus uti, & ejus polteri gloriari ,

j«

priam contegerent

nuditatem* nulla

igitur

ac fuperbire in luxu veftium : nudus Adam

gloria quarenda in ve(tibus , cüm tu

nc ho«

j

omnibus fuerat virtutibus ornatus, innocene

Jf

mo omnemexuerit gloriam, omnem per-

tiz nitore circumíufus, verá lxtitid. affe-

f0

€tüs, & plena gloria repletus ; fed cum ve-

diderit felicitatem, amierit gaudium , cüna

primüm cepit veftibus uti

ini

ftibus ceepit indigere, veram exuit latitiam;

jquas fi nunquam

n

adhibuiffet;eloriofior , &

verá nudatus glorià.

extitiffet nuditate,

feliciqr in propria

ml

45*

Sicut Deus in ccelo empyreo Angclos

Exuti igitur vera gloria cum 'fuc'rintþ

46.

14

collocaverat, ita & primos homines flatue-

jl

- primiparentes, eos peccatum veftivit 5 adeó,

rat in horto, feu compendio omnium gta.

ut data fuerit hominibus veftis ad

Jl,

tiarum , ac deliciarum , feu in paradifo re-

tegendam

peccati foeditatem,

Pudor tamen eít. ho-

Al*

céns condito, cui in alimenta menfam pro-

pofuit, terrarum omnium latum

die,; ab hominibus hoc turpitudinis vela-

; & frugi-

mentum affumi , ut theatru

m gloriationisg

2

ferum orbem ; gloriam itidem

3 & feslici,-

Qni$, fiat fuper-

(j

Veraui de Afeitibus Tom. 1,

ut quod indicium eft aþjeäi

bie

-

1698

Differado VIll,

biz argumentum ; faftüs, &arrogantiæ in-

punt: ídque caufa fuit, cur Petratcha dete.

citamentum? Nulla igitur ex veftium pom-

mediis utriusque fortunz vocaverit veftium

29.

pa, indumenti luxu poteft vera elici gloria;

ornatum, /uperbia vexillum, nidumque luxu-

ría: fiquidem fuperbie morfibus,ac luxurize

id enim perinde foret , ac in flerquilinio

fuavolentiam quarere , lucem in' umbris,

infültibus fit obnoxius , qui nimio fuperflua-

Íplendorem in tenebris: nexum habent ve-

rum veítium ftüdiotangitur, faítuintumce

fcit, pompà fuperbit.

Ítes cum peccati foeditate, non poffunt ergo

48.

veram gloriam efficere, nec verá nos affice-

Quid funt veítes pret

iofloresquz plu?

ris à nobis fitint; quàm cibus tinearum? quàm

reletitià , cum nos inficiant ob connexio-

paftus vermium ? Quidergo gloriatur homo

nem, quàm cum peccato contraxére ; hinc

Homil.ri» fcité fuccinit S. Chryfoftomus, qui veítium

inverme ? quid fuperbit homoin putredine?

tu circumfers ait Chryfoftomus, paf/um vere

Momilua.in ü.

( €PÍ^ ^d RU Juxum redarguit GC in earum immodicum

[

9.

cultum aureá aqué, ac adamantina invehit

mium , & cibum tinearum : malum id omen

Mütï/?:

eloquentia inquiens: qware, dic obfecro,cor-

homini, qui veftibus tineas päfcit,& pafcitur

ipfe, uttinea 5 dum curaseas nutrit, quibus

du dta ornas, & gaudes ejuscemodi amittu ?

2)0n cogitas, quod pro magno fupplicio ,. pro-

laceratur,torquetürque intimiüs, Sordefcit

jter transgreffonem fignum boc fuit excogitae

animus nimio veftium nitore, fylvefcit incul«

tus ex nimio cultu indumentorum, quia ples

£um? inlapfuvidentur elevati, ac intumefces

re, qui in vano veftium cultu. gloriantur;

rumque veftium elegantia animum devenu-

ftat, & ornatüs preuiofitas mentis arguit de»

cum veíles peccato neCtantur ; gloriantur

Lib.s.de com

formitatem; quiautícité D. Bernardus, £or-

procul dubio de culpa, qui in luxu veftium

fiderationes

Íuperbiunt : à mentis fanitate videtur exci«

ma bac vefltum, deformitatis mentium , ac

turpitudina morum eii idicium , deformis

diífe, qui lapfum ere&tionem putat, & ex tur-

pitudine gloriam nititur enancifci : . veti-

eft enim affe&tus, qui totus in forma vefli-

bus, qui inflatur, infaniam fuam prodit , fa-

um occupatur , in cultu laborat indumen-

torum; corpus veftit , & animum exuit, ca-

tuum tümorem, mentisque vacuitatem; fa-

. €it enim materiam gaudiJ, qua doloris, &

put ornat, G mentem devenuflat ; pectus

adícitio ornatu pingit ; & intus cor tingit

fletus eft argumentum : quoties veftes indui-

mus memoriam lapsüs Protoplaftorum re-

vitiorum fcditate ; non animum, non menes

fricamus, & inde occafio lugendi, non glo-

tem , non cor ornatus veftium exornat ;

non indumentorum cultus perpollit, fed

riandi nobis fuggeritur,

virtutum cultura.

47*

Quid gloriamur in veftium cultu ; cüm

Certé non periftromas

ta belluata, non Babylonica , non auro, aut

plerumque qui veftibus funt nitidiores , fint

corde, & mente cateris foetidiores? qui ve«

opere phrygio intertexta quidquam adji-

ciunt animo ornamenti, fed hocàfolo mue

ftium jaCtant integritatem , mentem inte-

tuatur virtutis ftudio : abílineant à nimió

ft,

gram non circumferant , imó & multiplici

'fciffufraCtam? 6 conversó, qui vefte forde-

veítium luxu foeminz , ne luxuria (int in-

citamento, cervicesnon auro , non gemmis

fcunt, animo ornatu virtutum fplendeant;ní-

inclinentur, fed Chriftlo, ut pulchré mo-

tefcant candore pudicitie: perinde ac veftes

Xihz d

nitidz nullum tribuunt menti nitorem , nec

net S. Ambrofius inquiens: vidimius femi-

nas margarita onerare Aures , curvare cer«

ni,cap 9.

veítes integr& integritati fuffragantur animi;

4

vices , quas bene Chrifloynon auro. inclina-

ita neque fracta integritati officiunt. animi;

[

cüm plerumque fub veftibusfractis diuturno

rvent: qua fe ip[as flere debebant, quàd mar-

d

garitam , que de calo efl, perdiderunt. Ve-

uíu detritis, frequenti fciffu laceris,integrie

[

K

tàs triumphetanimi; & fub nitidis, integris;

rum ornatum non à gemmis mutuent ; fed

l

à virtutibus hauriant ; quia ut loquitur

H

frequentique ornatu auri , & argenti fplen-

f

dentibus fraCta menslateat , fub veftium ni-

Ifdorus, Aeque purpura, neque [plendenres

.tiä.s,eþl'þ. ;j

38.

tore fordefcens , fub auri ornatu vitiis deni-

emma auro admixta veré effciunt mundum

muliebrem,

Multe enim tnepte Matrone

i

gtata. Dracones,ferpentes, aliaque id genus

animalia, que nobis funt horrori, moris olim

bunc invefligantes ornatum 1nvifa ,. atque

i

fuiffe, ut in veftibus acu pingerentur, ex eo li-

odiofa conjugibus reddita fuerunt. —.dt a-

nimi ornatui i5 efl , qui é virtute mafcitur ,

quet, quód Sinarum nobiles , ac illuftres

U do g.

"n

Draconibus auro, & ferico intextis in vefte,

convitlus : de[iderium excitat , & mentis eit

"!.cap l

biltrum.

]

feu chlamyde, vel maximé deleclarentur; A-

Non cultus veflium , fed nitor confci-

49*

p

biffini Leones, /Ethyopes urfos , aliásque fe-

ü

ras pictas, vel intextas deferrent in indumen-

entiz mulieres ornat , non fuperfluus cor«

l

p

tis, Verüm quod in veftibus extimis piétum

porís ornatus , fed virtutum cultura eft mue

videbatur, fictum non erat in intimis pecto-

lieribusornamento; quamvis cervix niteat

i

?

ribus: quippe &ipfihasíferas deferentes,

emmarum fulgore ; caput irradiet multi«

animi indicárunt feritatem,quá terrori effent

plici illuminatum adamante , colla coronene

i

ep,

. populo. Sed ferarum morfibus mifere difcer-

tut craffioribus aqué, G candidioribus

onerentur pendulis

lt

ptos eos novimus , quiaiidem fuperbiz, fa-

margaritis , aures

ftás, invidentiz , ac luxuriz feris intüs mor-

gemmarum nitoribus, corporis membra

b

denturincorde: etiamnum quos nimia ve-

obtegantur transludicis fericis ; non ta-

LU

fliurn cura folicitat, eosdem hee ferae difcer-

men quidquam inde accedit animo fplen-

doris

ARfectusin veftium luxum coé&rcendus, ne nos devenuftet, Jóg

: doris; fiec ofnamenti , quin'plerumque'eb

"áuri pallore ,':gemmar-lim nitore; auro qm fe

: Ui

"

tutpiüs devenulflatur , .quó:elegantius cor-

ornat, non fe exornat, fedonerat, & devee

a

pusexornatur; ftudenc venutftati: mulieres

nuftat, auróque fe deteriorem facit, quia au«

addictze vanitati ; fenfui in vitium procli-

ro miferé famülatur , virtüs ornamentoeft

vieri veftium luxu lenocinantur 5 concupi-

auro, nonaurum virtuti; fplendore anima

Ícentiam provocant in praceps ruentem; fi

potiüs, quàm corpus;polienda etl; corpus,qui

molliter inceffum componunt,viam ad viti«

exornare ftudet, excolere quidem potelt, led

Q

um emolliunt ; . caput f1 vertunt ad incutie

meliorare nen poteft: fit enim caro noftra,

endum defiderium nutus fiogunt , vultiim-

:

fi cultura accefferit, deterior; infurgítque

que defingunt ad voluptates ; & ex cultu;

petulantior contra fpiritum , contra quem.

j

ornatüque corporis nonnifi feeditates lafci-

eà fxviüs pugnat, qtió ipfa ornatur molliüs;

Honilaa g

vientis animi fpargunt, X contrahunt ;

fitque propterea plerumque carnis cultura,

l. Matih,

quibus & ipíe , & ama(i devenuftentur,

corporisornatus, animce interitus;nec caroà

h

Quid ipfis prodeft calamiftrare comam, di-

Íua affütgit conditione, quia ut recté Hugo

h

fcriminare ornatti vefles , corpisque molli

Victerinus:: Quantiimque corpus excolatur, Inflit noyit,

t

Ícveritüdine enervatum laciniatis , pere-

€$ ornetur quid eff aliud caro, quàmcaro ? «ap.ii.

l

grinóque opere pallis quafi phaleris iníter-

mnimirum fpumia fragili decore veílita, ver-

:

nete, genas fuccooblitaspingete , & exter-

mium .efca, lutea farcina , fepulchrum deal-

j

minare ? Quid prodeftnitere facie,fplende-

batum, venuftum flerquilinium, & omni«

.

Ícere oculis, irradiare capite; elegantias fe-

um foeditatnm cloaca? nil enim fceedius, fi

; .fiä.;.de m

ï

ricas, GCaureas toto corpore prodere,fi inde

»velis fingulas ejus miferias enumerare, quot

deratim

: H

nil animo accedit ornatüs? íed . plerumque

vitiofis Ícateat humoribus , quot zgritudi-

I$

d

devenuftatur turpiüs ? 'De(inant hac in gym-

nibus.torquéatur ,' quot molefliis angatur,

[

nade defudare mulieres, meliorem induant

quot corruptionibus fit obnoxia; quód fi

f*

mentem, pulchriores quzrant veftes ; virtu-

hominem in carne penfemus , is ab initio

4*

tutes induant, vitia,& vanitatem exuant,ftu-

de hacvili materia conditus fuit, inquepan«

deant non cultui corporis , fed culturz ani-

us

no viliffimo involutus , men'truali fanguine

ma; nonàgemmis nitores mutuent , fedà

materno in utero nutritus, cujus tunica fuit

git

[l*

virtutibus fplendores hauriant; non marga-

pellis fecundinas & fic indutus , & orna.

J

ritarum candore delectentur, fed lilio catti.

Lj

tus prodiit in hanclucis ufuram, ut recorde«

d

tatisoblectentur, Virtutum culturz qui non

tur qualis fit , n'im'irumlfpcrma feetidum ;

E

ftudet;aánimum nonexcolit, fed finit fyl.

i.

faccus ftercorum, cibus vermium ; quiapoft

Ut

velcere fterilefcentia inarbufta, vepretis, ac

hominem vermis , poft vermem foetor, poít

Kh

xdumetis rigere , in quibus ferae degunt vi-

fotorem horror , & uttandem in. ;non ho-

fiorum,

minem vertatur omnis homo , fiátque ite-

"n

"Tuncanimus ornatur , «àm virtutes

Ó

$9.

xum humus ex humo «onditus homo :«€

excoluntur,funt enim hze, flores, qui aliá rion

u

quamdiu hac tunica veftitur carnea , pluri-

n

delectantur, nec adoleicunt culturá , quàm

bus oneratur peccatis; irretitur vitiis, pul-

*

charitatis , G caftitatis, Nihil prodeft, fi

o*

fatur concupifcentiis , occupatur paffioni-

üäel *W

purpura corporis membra contegat, & rofá

bus., polluitur illufionibus , proclivior fem-

d

/'

yiigap v ï

charitatis fit mens deftituta ; nil prodeft, fi

per ad vitium.

3H

auri, gemmarüimque acervata congeries ni-

Quamdiu enim adhzrefcit fpirituscar-

14-

424

teat in veíte, quando nullus virtutum fplen-

ni, nunquam «effatluéta , nec in homire lue

(f

dor intus illucetin mente. " Imónon mela-

&us; ex omni fiquidem parte excitatur con-

ft«

*

tet, purpure , quandamcum flamma «co-

flictus; ín animi appetitu fpes metum, me-

d

gnationem ineffe , ut facile ad flammas fe-

Qu

tus fpem Occupat , & fluctus fludtum im«

ratur, qui indutus purpurá intumefcit ; ar-

pellit; revocátque flabilita nunc homo con«

jj Dd

if*'i

gumentum in Epulone evangelium :mobis

ilio nutans, aver(atur praeterita, futura re-

j af

fuppeditat? is quia divitiis affluens, ita de

formidat, praefentia non fuflinet. N ullum

n

praeféntibus cogitavit, nt mentem ad futu-

poteft bellum excogitari attrocius , .quàm

qllt

ra non flecteret ; fupprimi non debent ver.

"

:

quod in fe experitur homo duplicem u-

ba, quibus Epulonem premit D. Ambrofius

1ftiens hoflem , & quidem fortiffimum. Ni (

Il

LEib, de Pas

inquiens? Cogita divitis illiue opiparas ce-

L P

priftorum mmore lu&tatorum in hac lucta

di

nas, copiofarum dapum uberem. affinentiam,

pugnemus, cadimus, G proftramur; abji-

(purpurá , murici pinguioris , 68 10xtilibus in-

ciendz igitar funt vefles; earümque orna«

[ii

LU

clufi, ferico nitore [lendentis, totum de fpe

«&um, luxum, & pompam neceffé eft exua-

ofe

prefentis temporie , umibil tamen de . futuro

anus, qui luCtatorum |. more nudi pugnare

[ue

prantis., — Quid illi poft ifla omnia vepo-

volumus; imó.& oleo ungi, ne capiamur

teat

nAUL. , 'au(.ï'ttlm:

pf p wrpuram Jfoamma.poft

ab adverfariis , ut. appofité nos moner S.

epulas egeffas,

Jlie

Nilus in Áfceticis inquiens: ww* £mbs Nilu; m

[

$1.

À cuitu corporis, àpompa veflium, à

Veró , & unilum oportet certarez. muditas Afeet ,

bus

luxuin epnlis abítineat , qui xternis non

entm facit , t ab adverfario lu&lator | ap-

ulis

vult flammis addici, & igne torqueti, verum

ornatum in'ftudiis virtucum

prehendi non poffit s. untlio autem , ut .f

r

quarat, n

E.

[*

ä

quande fu*:fft appreben[us , elabarur.. Pra«

5

U

Feraii de dfeiitbus Tom, I, ,

Pt erea

lete

l$

166

- Differtatio *VII'I.'

puloie , id in noEro vertamitie 09 ia veld

pterea lulatores pulwrg: kdverjkrgjs £0-

nantür afergere ,. ut.olei lenitatem injetiu

zerrenis occupatio : & quod sllic eft oleum ,

- bic est. quietie. fludium ob

pulveria exaferent : atque ita facilits eos

p

9mi f. 0licitüaf€?g

apprekendere valeant ; jam quod illic. eii

UVACHIUT ,

SicsicateaieaieaIealestesiesieaeae at 3916

DISSERTATIO VIIL -

& dificia cafura. gloriz inzdificandz in-

cpta oftenduntur: ut ab corundem immo-

dico affe&u animus clari, ac füperftitis nominis ap- *

L

t

petens avertatur,

)

6, I.

Non fíat. ea honiinä:, €9 nominis gloria, que adifrciovum innititur 7H«

mundo flare videntur , se in

Iition('bü:; fluxa funt , quain

jisdema noffer

Jffet affetius.

T.

M

Unt, qui labili innitenz

Architedorum , uni conftruende domwi

x;

1,"(

f;

N

N

j

N

ä*g

m N

tes Opinione , putant

infervientium, ut ad coslum affurgat , Gin

r

1

du

ftabile (ibi nomen poffz

immeníum propagetur ; quafi homo non

»

"777 "7

comparare fi zedificio-

MXNANNN R

AV

fibi vi&turo palatium erigeret, vel moritu-

rA

N

rum molitiones erigant,

ro maufoleum ; fed fibi nunquam moritu-

exítruántque eà muni-

N

VOV

N

ro, fuisque poíteris femper vicluris am-

i

tas cafi matmotis fit-

plam confttueret urbem :

fed corruptam

t dntes

Saturni dentes rideant

mitate, u

produnt mentem , quotquot cortuptae huic

potiüs, quàm timeant: hinc toti funt in e-

adharent opinioni; innixi enim caducis, &

rigendis domibus , conítruendis palatiis,

labentibus putant, firmiüs poffe, ac jugiter

ornandis parietibus ; ut quibus virtus non

flare; zdificia erigentes fyderibus proxi-

conciliat ornamentum ; lapides, G metalla

miora cenfent altiüs erectam fibi gloriam

fuppeditent fplendorem : quorum propte-

collocare; quid id aliud, quàm velle innixos

rea palatiainfaneze molis funt fubftru&tiones,

a&ri, inconcuffa ftare firmitate ? certé hujus

ii quibus atria polito marmore nitent, laxze

mentis homines non videntur mentis íuae

domum inhabitare, dum arbitrantur. hifce

porticus innumeris fuffulciuntur columnis ;

thalami fornicati multo auro fplendent; pa-

domorum fubílructionibus poffe fihi perene

rietes ,. vel aulzis acu pictis veftiuntur , vel

nem gloriam scedificare.

Vera gloria non

majorum imagines ad nobilitatis oftenta-

cafuro nititur fundamento;quia nulli eft rui-

tionem pofteris exhibent infpiciendas; tur«

nz obnoxia; fivera eíl, perennitate gau-

res in iisdem eriguntur, qua elata fronte

det , proinde terrarum ima fugit, lapidum

videantur lutam ferire, & in iisdem re-

nitores , auri fplendorem refpuit, quia hac

diuivam fuperbientium gigantum proge-

omnia deficiunt, ac labuntur,

niem accerfiri , non tam aedificiorum laxi-

zü*

Non poffe veram gloriam inniti. zdi-

tate, quàm linguarum varietate.

Quini«

ficiorüm laxis , przcelfísque molitionibus ;

mó pàáuper, & inglorius fibi videtur vir no-

tametfi integris fulciantur columnarum fyl-

bilis , imó & fordefcere in pulvere, palle«

vis; ex eo facilé conjici poteft , quia inglo-

Ícere in. umbra , omni deftitui fplendo-

rius ipfe eedificiorum author vixerit, obje-

re, nifiparietes tenui , ac difcolore mar-

ritque, qui primusin terris domos fertur zz-

more veíliantur , vel pretiofo etiam peti-

dificáffe, urbes conítruxiffe; is Cain fuit ,

Ítromate fulferint ; nifi JEgyptiofaxo in va-

quià vera gloria penitus exulavit; quinigno-

ria picturze genera diminuto: pavimentum

minià notatus omnibus erat, G contemptui

texuerint, nifi te&ta defoecatiffimo auro il«

poft Numinis fententiam, quá ob fratris cze-

lita fulferint , ni( laxi fcalatum | gradus,

dem punitusfuerat; neque à fua potuit de-

ac parietes Numidicis cruftis nituerint. Saxa

preffione furgere ; neque à proprio liberari

uni domui conftruende ex omnibus proe

opprobrio, nequeà ua fe . fübducere deje-

L TPI

pemodum mundi partibus advehuntüur; e-

Cione;quamvis zdificiaerigeret, parietes, &&

Mi

;

vifceratur terra, flagellatur mare, compla-

faxa furfum elevaret, domósque in altum at.

LY

nantur montes, exfcinduntur fylvz , accer-

tolleret; quia fi erexitzedificia, non erexit

S'MP 21

funtur exetcitus operariorum, fabrorum ;

parie-

m;ntem;ü in fublime evexit lapides,&

tes

-

-

^T.

AffeQus ab ædiücij-s/;c'a*fuis, ,n'c cadat, avertendus, 167

N

tes fion furrexit ip(e ab ignomïn*ïa;'fï ceemento

gunt, domos conüfumft ; Ut muri, a pa-

difpofitos ad tegulam sedificatorize artisjla-

rietes ; quodammodo indigentium , 4eu

ides illinivit , non propriam delevitigno-

pauperum fanguine madeant.

Domus, fi

bilitatem ; fi calce parietes dealbavit , non

ex(traantur, ita erigendz funt, ut nonde-

tamen clarior ipfe evafit ; pavidus enim fem-

firuant. alienas Opes ; non exfugemt alie-

OOU LP

per excurrebat , ut vel foliorum flrepitus

num fanguinem , non extorqueant.mifero-

timens carnificem conícientiam circumfer»

rum fudores , non fruftrent pauperum la-

ret $ & licét tacité, alté tamen inclamaret ,

bores.

Suos etiam fibi. nidos conftraunt

domorum ftructuram. timoris murum non

aves, fed citra damna aliorum: etenim vo-

evertere , nec glorize molem poffe erigere.

lucres omnes opportuniffimis fedibus nidu-

WE

m

Quàm labili, ac ruinofo innititur funda-

lorum fibi maníiones conftruunt , eó profpe-

BX

mento, qui gloriamin zdificijs aucupatur ?

&u', fitique accommodato , ut ventorum

.' «üm vel ipfe author zdificiorum , ac pri-

impetus , delapfi grandines , diffufze pluvize,

L

mus, qui interris coelum verfus aedificia e«

Amequeant enixis pullis perniciem adferre

m

rexit, inglorius fuerit: quianimirum nul«

hinc videmus ex avibus , aliasfaxis , & ru-

lam domorum conftru&tione potuit fibi glo-

pibus nidos fuos obtegere , & communire

riam zedificare.

/

fufpenfis; alias in perforatis montium cau.

3

Quin in hoc zdium erigendarum an-

tibus patentibus orienti Soli, vel meridiano

?

thore illud notatu dignum , quód cüm Cain

inzdificare; alias telluris excavare finum ,

primus coeperit domus zedificare malum inde

acin foveis tutamina fibimet quarere , ac

omen azdificia fumpsére , cüm eum ha-

«ubilia edendze prolipraparate; alias atbo-

buetint primum authorem, qui primz cz-

rum comas quaerere, & fub foliorum invo-

dis Author fuit ; qui prius humanum fanguis

luctis , tutam confttuere ftationem ; alias

x;,:

nem fudit in fratris internecione , quàm a-

inter vepreta obatmatam petere cuftediam ,

. quam in calcem,fpypfümque inijceretad pa-

il

ad rapacem manum fpinis arcendam. Quàd

i

rietes'erigendos; priüsfraterna nece manus

finatura parens miniftras manus illis dediffet,

foedaverit, quam vivacalce parietes dealba.

n

haud dubium , .quin & ipfz conftruerent

]s

vetit;priüs ex faucio fratris corpore didicerit

mceenium alta faftigia, & periculum quod-

[«

cruorem fpatgere, quàm gypfum ex albi-

libet arüficiofa excuterent firmitate ; cüm in

cante lapide mediocriter ufto paratum , ae

«

ijs, qu& roftris, & unguevaleat plurimüm

pulveratum per cribumeffundere : caveant ,

confpiciamus ineffe vigoris , ac induftrize.,

ilv

qui zdificiorum amore corripiuntur , qui

imó, & artís fibi à natura inditze ; quam ho-.

zedibus erigendis operam dare mocliuntur ,

mines imitantur,

Nidificant Aquilze ex-

caveant inquam , ne alienum fanguinem cal-

efis plerumque in rupium cautibus , pe«

ciimmifceant , & fumptus zedificijs erigen-

ls

trísque montium , pariüntque ova terna,

dis neceffarios , nontamáà fuis zrarijs , quàm

pullósque excludunt binos , licét linterdum

s

ab operariorum vifceribus extorqueamt ;

ternos , alterum tzedio nutriendi expellen-

plerumque fiquidem pauperum fanguis

us

tes , quia eo tempore cibum ipfis natura

magnatum ecedificijs immifcetut , quod de-

deneget , adeó ut albefcant inedia pennz;

À

teflatur Deus, dumait: Pequi edificat ci-

(

ut meritó partusfuos oderint, |Verüm eje-

vitatevi in [anguinibus , feu pauperum op-

€os ab ipíis cognatum genus offifragze ex-

i

LC

preffionibus ; Mercenariorum fudoribus ,

cipiunt ; educántque cum (uis.

*

fl

quique fanguinem fuum exhauriunt divitum

]s

Pra cxteris volitanti turmis plurimum

palatijs erigendis: v& qui próprijs parcentes

produnt fagacitatis,. & induftrizein domun«

je

facultatibus aliorum fanguine domos con-

f

culis fibi conftruendisapes: Mella enim fcr-

firuunt, feu alienis utuntur pecunijs ; ut

vaturz domüfculas, velarborum cauli, ra«

A

zedificia erigant , quz plerumque ; nonnifi

nísque fubnixas , vel in alvearijs praecondi-

plurimorum ruinis videntur ftare : vze qui

ll

2

alios

tas mirocon(iruunt artificio , in quibus hye«

alios deftruunt ,

ut fibi zdificent ;

me conduntur tutzà nivium, pruinariimque

$)

opprimunt , ut proprias domos erigant :

rigente flatu , neque ante fabas florentes exe-

ü

v& qui aliorum ruinis , veluti ruderibus pro-

unt ad opera.

Nontamenin cereis fuis do-

o*

prias domus conftruunt 5 tantüm funt hi

mtnculis putestotam dormirehyemem ,nul-

»je-

alieni àvero, figloriam putent zdificiorum

lus fiquidem fluit, fulgétque dies, qui otio

p

fundamentis ftabilire , ut potiüs eam deftru-

ijsdem pereat, fuo quzeque fungitur munere,

ant. Hicalculum in ipfüm veritatis finum

Il y

cbeunt fingulz fua officia; favos conftruunt,

o

adijciunt , qui veriüs afferunt, gloriam zdi-

ceram fingunt , domos , cellásque ex(truunt,

ficiorum erectione non fu

(ut

rgere , fed minui ,

& fobolem enixz curz incumbunt , ne quid-

d

& fepeliri.

quam noxij patiatur; & quamvis fuas apes

Cavendum itidem ne in nobilium zdi-

extruant cellulas ; acervent ceras ,. diítin-

fe:

itf

Serm, .;4'. ge ficiis lateàt pauperum fanguis , ut loquitur

guant favos ; ita tamen fibi, ac enixzà fe

JUAMÍILAL,

S. Bernardinus Seneníis, imquiens : Zmgre-

proli profunt , ut nemini obíint ; laude

»

mwdi, art, dere Magnatum aulas triumphales , &5 uri-

certe merenturerigi,que domos fuas ita eri«

3. €4p. 2.

nam non depauperum cruore confirutias , ab

j

£uat, ut nulli officiant: non pudeat homi-

fif

omni procul dubio pietatis , & charitatis

nes infecta fe&lari , & à ratione deftitutis

J

domo Íe excludunt , qui fuas ita zdes eri-

normam edifcere fine czeterorum damno zedi-

ficandi,

$.1I,

X 3

DurpMa du

168

| --Difï'cxtatio VIH.-

nium infudárünt; fiartificium Fe'c&nfe'amüä

$. II

archite&onicum $ erant przgrandes lapides

ita fe&i , dolati , politi , & quadrati, ita

Humanus Affetdus tumc probé adi-

fimul connexi, ut afpe&tui intuentium nul-

ficis. innititur , ff in eorum flructurá

jum appareret mallei , vel alterius fabrilis

,.ton bominis , nec proprjj nominis y. fed

inftrumenti veftigium , adeó ut fufa potiüs

divini Numinis gloría ,. ut in $e-

omnia, & conflata, quàm arte coagmenta-

Iymao . templo , [Mendeat.

ta infpicerentur, . £Malleus ,. & fecuris , &

3. Reg.5,

ï

'Tinam in sdificiorum molitionibus

&.

omne ferramentum non funt audita in domeo ,

nonptopriam , fed Deigloriam que-

cüm &dificaretur 5 faxis nimirum jam antea

l7

rerent homines 5 non hortos penfi-

ubi à latomis excidebantur (ingulari perpoe

les Semiramidis ; non villas amceniffimas

litione, miráque connexione aptatis.

. Neronis; nonampliffimas Augu(ti porticus

Siconflructi jam templi magnitudinem ,

&.

fuis includerent adificijs, fed cum Samuele

amplitudinem , firmitatem , ornatum , &

altare conftruerent fupremo Numini ; Ef

fupellectilem expendamus, par opus nullibi

gl!

$, Reg. 1.

adificavit ibi altare Domino , hoc eft in

unquam mundus vidit. — Locus ftruétura

domo Ííua, in qua non folüm exftruxit al-

ampliffimus mons Aoria fuit , clarus relie

tare , fed Altiffimo Domino con(truxit ; hoc

gione Abrahami filium immolaturi ; hunc à

:e(tnon famz fuz propagandz , non familiz

contermino Syonis jugo ingens vorago , cui

:

decorandz gratiá , fed ut fupremo Numini

nomen 4ello difcriminabat , fueritque pro-

litaretur: edificavit ibi altare Domino : fed

pterea neceffe ad laxandam . edificij aream,

uónamin loco, quánam in domüsaula, an

valles implendas, tellurem 2quandam , plu-

foriáffis in oflij veltibulo ? ut omnibus pa-

rimas , & ingentes excitare fubítruGliones;

teret aditus ? nonibi , fed ubi judicabat If-

L

ut alicubi murus cubitos trecentos , plures

!

raélem , ubi fedebat pro tribunali

L

quia

alibi altitudine , quin

aginta latitudine

&

d

m

Princeps forían raró Judicem agit , quin pur-

&quaverit ; laxitas ;

agnitudo templi

gatione indigeat ; ut fordes, quas facilé in

fpeciem prafeferebat ampla civitatis; ut

tribunali contrahere poterat , inter hoftias

teíle Tofepho procul afpicientibus montem

expiaret , victimarum fanguine deleret ,

nivium blandimento albentem , mix:isque

" eed:icavit altare.

Imó praemiferat Samuel

auri radijs non absque intuentium pavore ,

facrificia judicijs, cüm legamus priüs facri-

oculorümque grato fimul , & terrifico quo-

ficáffe , & poftea judicáffe , priusque idola

damhorrore referret, | Altitudoad centum

Uti-

extermináffeà populo , quàm hoftes.

viginti cubitos affurgebat pluribus diftinsta

tiamNuminis cultus;Dei gloria,nonvana ho-

contignationibus ; veflibulum fexaginta cu-

minis gloriatio quzreretur in zdificiorum

bitos excefferat inlongitudine , & vigintiin

c;

-gnolitionibus conílruendis ; non cafuris ;

latitudine,gemino cinctum atrio multis por«

j

nec labentibus parietibus inniteretur gloria

ticibus diltincto, — Tripartitum erat adifi«

i

con(truentium , fed firmiüs perennaret cum

cium,

Primó veftibulum pretendebatue

:Salomone , cui nil magis cordi, quàm Deo

templo longitudine viginti cubitorum , Jae

tempium conftruere, quod laxitate , magnie

titudine decem.; qu& eidem adnexa erat

ficentiá, archite&cturá, fplendore , facrá fu-

pars excurrebat in longitudinem quadra-

. pelle&ili, 'catera fuperaret.

ginta cubitorum, inlatitudinem viginti, &

7*

Quanta enim fuerit à Salomone con-

templum proprié vocabatur , à quo muro

'ftru&ti templi magnificentia Cornelius à La-

cedrino multis gemmis coruíco feparabatut

pide, & alij Interpretes, facríque hiftorici

pars tertia , que penetrale , feu intimum

referunt , & ex fine facilé conijcitur ; erat

facrarium , vel fanctum Sancltorum diceba-

fiquidem diving Majeftati fedes preparan*

tur ; ad quod foli fummo Pontifici, & fee

da; & decuit, ut omni majori fplendore ,

mel duntaxatin anno patebatacceffus. Muri

o Ea ais - EEE Ea T

magniücentia ; & ornatu conílrueretur ad

utrinque ex marmore educli erant candidife

Dei Majeftatem ibi humilibuscolendam ob-

fimo , intus tabulis cedrinis contecli ; e-

fequijs: fi (tru&turz fpeclemus ideam, fuit

rant tamen tabule auro illitz ,

ac mira

hac à Deo Davidi dicdtata , & per Davidem

Ículpte celatura.

Pavimentum itidem ni-

Salomoni : fi (umptus penfemus , hi opu-

tidiffimo conftratum auro ,trabes, & tigna

::

lentiffima duo evacuárunt eraria , eos fiqui-

potiori parte cedrina erant aureis veftita la«

dem fuppeditárunt duo Reges David , &

minis , quibus fubnexa laquearia eleganti

Salomou fummis affluentes divitijs : fi ar-

Ículptura plurimo fplendebant auto.

chitectum , & conditorem fpectemus, fuit is

Fuit huius templi ftructura pror(us fin-

9.

Salomon caeterorum omnium hominum Sa-

gularis :' hinc David eam unicorni pariavit:

pientiffimus : fi templi confideremus ftru:

Et adificavit .ficut unicornium Santluarium

P jhlm. 77 ."

€turam , membrorum fymetriam , partium

fuumin terra , nimirum cornu robur prodit ;

proportionatas di(tantias, & convenientias ,

G unicum operis indicat raritatem. Et quie

lt

opus erat ab omnibus fingulari miraculo ha-

dem magnificentiz (ingularis fuit Solymei

bitum , fimülque fummz venerationi : fi

ftructura templi, cui excitando.per tot an-

numerum operariorum fpectemus multaho-

nos , quadraginta , & unummillia hominum,

minum millia in ejus ftructura per fepten«

& nengenti operam impenderunt , & cujus

unus

: -Affc&u,srab edificijs Cafurïs ,necadat, avertendus — 369

wunus aliquis murus ad mille propemodum

nienfüræ, thuribula » tubze, phiale; &]li-

paífusin longitudinem protenderetur ; &la-

tatoriaviginti millia, — Initrumenta ex ele-

&ro frabrefacta quadraginta millia,

Cras

titudine alicubi ducefitos excederet pedes ,

cujus lapides ex albente marmore ad eam

terzeaurec ad fimilam recipiendam , & fubi-

adducerentur molem , ut excavati pro zdi-

gendam fexaginta millia ; Canthari vinartij ;

bus mediocri familiz fuifeciffe viderentur ,

lancésque aureze octoginta millia , phiala.

cüm effent quinquaginta pedum longitudi-

zum aurearum centuin millia, afcenditque

$ ng f

fumma vaforum duntaxat aureorum ad

nis , viginti quinque latitudinis , fexdecim

altitudinis,

Ex at-

quadringenta ; & viginti millia.

IO.

Quoed fi intima recenfeamus ornamene

gento conflatorum ad millemillia , & quin-

ta, facrámque fupellectilem , certum eft;

quaginta millia: «ex quibus conijcitur. , qua-

lis , & quantus fuerit Pontificiz facerdota-

!

ftetitfe ibijjuxta Arcam Foederis duo Cheru-

binorum fimulacra alis n utrumque Sacrarij

. lis fupelle&tilis apparatus: && revera facere

latus exporreclis , proceritate decem «ubi-

' dotes templo minifttantes , -propemodum

infiniti fuére , utetiam Levitarum viginti

torum ex ligno oleagino laminis circumve-

Íflita aureis ; & Arcam ipfam Cherubinicis

quatuor millia ; .Prepofitornm , Judicum

fimulacris licér 'exiguis juxra. prafcriptum

fex millia ; Janitorum quatuor millia, to-

Sci-

tidémque 'Organis canentium,

Sumptus

Moylis obumbratam utrinque fuiffe,

mus fuiffe ibi altare Thymiamaus, in quo

templi ftructurze meceffarij , .quique coilati

aromata mané, 4 veípeie cremarentur ex

ifuerunt, excreveruntiningentem dummam :

Scimus fuiffe

David enim reliquit Salomoni auri talenta

ligno conteztum «edrino,

iLib« 3. Pa

ibi menías denas propofiionis , in quibus

" «entum millia , & argenti mille talentorum

AU. CA a

panes facri ingulis diebus fabbsthinis pro*

mmillia juxta compütationem Interpretum 5

przfertim Cornelij à/Lapide , & omnia in-

poneretur; & cotidem candelabra auro fufa.

Scimus in ipo templi limine proitátfe duas

fumptafuerunt in molis hujusftructura, in

columnas , quarum alieri nomen fuiffe Sa*

templo hoc ad omnem munificentiam , .ac

cbin , alteri Booz , Ícapoinoctodecim cubi-

fplendorem in Dei gloriam extruendo : quia

tos, & epyililio in quinque affurgente, G

adhuc praecipuum ipfi deerat ornamentum ,

raculum ícilicet divinum 5 ;fuit hoc :eó

uidem ambitu:duodenüm cubitorum, auro

ad digiti craffitiem obductas , ( earum

inajori fplendore , & pompà , quà poflent

poítesare fufo riguiffe, Scimus inextimo

Solymei, illatum in Bafilicam, :adycümque

templi ambitu plurima fuiffe excavata fub-

peniciorem , 'übi nebulofa caligo Dei prae-

terranealoca , firmiffimo opere conítruéta ,

fentiam illuftriüs. populo :teítata e(t: &

j"

cryptas , porticus ,. culinas , :gazophilacia

facerdotes ad lucidam caliginem , facrümque

horrea, cellascum vinatias, tum «olearias ,

"horroreni , 'quadam füére perfufi voluptate;

tintz capacitatis , "ut in ijsdem inferri poí-

& prefertim Salomon ; «qui tenerrimo :de-

Íent, ac fervari primitiasomnes, -ac deci-

libutus gaudio.populum ad gratiarum 3&tio-

mes, folemnes.precationes , «& ad perfeve-

1nas totius Iíraélitici populi., quaque ítatis

temporibus pluribus facerdotum . ac Levi*

'rantiam in timore , «cultique Numinishore

tarum millibus diítribuerentur,

'Scimus

tatus eft; jufsitque poítéa admoveri ad £a-

dueicuL

per gyrum pleráque fuiffe habitacula cone

««ramaram paratas victimas,adduclas holtiasy

Ítructa , & exedras erectas in utum mini*

& tunc nebula igne admixta , iflammáque

In atrio íacerdotum

ftrantium templo.

multiplici :ceruíca:é fummo coclo «delapía

;l

peramplum fu.ffe eneum altace erectum ad

'toti adítanti populo religiofum incuffit rer-

incendenda holocauítomo:a jatitudine vi»

rorem, igne viclimas depafcente , fimülque

litationem approbante.

Sepriduo hac.de»

ginticubitorum, Fuiffeibi Jonge, laiéque

effu(üm aquarum recepraculum are confla-

dicationis folemnitas celebrata fuit , A& eo

tum, ac duodecim boum :durfis ex eadem

tempore:maólata 'in facrificium fueruncbo-

materiafultum: & fuitle hocreceptaculum,

:um viginti duo qmillia 4 arietum centum vie

GT

cujusmeminit facer codex , :ubi eiam mare

ginti millia; :effluxo fepriduo populus in-

zneummuncupatur;abluendis manibus;& pe«

genti cum letitia dimiffus 'fuit actis prius

dibusfacerdotum accommodatum.

^cimus

Deo , & Regi gratjs:

N

pro ;.[acrisr beue per»

K

fuiffe ibi varia labra , & conchas inteílinis,

'a&ts.

m

Verüm adm on—:etur Salomon :noCle in-

u2,

pedibus viétimarum purgandis , 'uteciam la-

2

xiffimam fubterraneorum «onceptaculorum

tempeita per fomnium , quietémque à Deo

amplitudinem ad quinque usque ftadia per

grata fibi fuifle facrificia , & populi vota

$

templi ambitum penetráffe ; pluribusfiftu-

exaudita 5 fervaturum fe fcilicet templum ;.

lis plumbeis , aquas per muros , folümque

fempérqueibi propitié manfurums 'quandiu

Salomon, & ejus pofleri cum fubjecto fibi

; Pfdl!lh r

templi ducentibus, quibus omniaaluerentur,

ac purgarentur.

populo à paternis przceptisnon deflecterent,

ITe.

Mirum etiam di

Deum timerent , juftitiam adminiftrarent,

&u erit , fivafä argen-

tea , & enea recenfeamus, — Si enim Jofe-

& virtutum czxterarum ftudia non neglige«

2

pho Hebrzo velimus fidem przftare, 'ex pu-

rento

Quód fi oblivioni traditoveri INue

ll

minis cultu ad exterarum Religionum ritus

h

IO auro decem fuerunt millia menfarum mi-

[

norum ; totdémque migora candelabra ,

íc transferret , radicitüs ejus ftirpem !effc

QXu

;

J7o

Diffbrtatio VIII,

excidendam ; l;te'mp!ümque" recéns exfltu-

lo

cunias , acetvatós thefauxïoä ex ,fua'iuni ece

tj

&um folo zequandum, & urbem à Barbaris

clefiarum proventibus , vel prodigunt in

qu

ditipiendam , incendendam, ac diruendam,

luxu epularum , vel in pompa veftium , ac

Pl

Verümtemplum quod pietasad fummam ex-

famulorum ; vel in alendis equis , & canibus g

L/

,

Ítruxerat magnificentiam ; hocfcelus ad ul-

vel conftruendis hortis ad voluptatem, vel

Q

Vidi ab ecclefiatticis

[^

timum detrufitexcidium $. quod culturavite

in vana fupellectili, -

tutis ad fingularem erexerat magnitudinem ,

erecta ampla , & ad fingularem pompam

L

mll

hoc indulgentia vitij folo zquavit ; quod

equorum ftabula , fedisetiam lapidibus con«

| €ultus veri Numinis ingenti fumptu, miró-

ftrudla :

vidi hortos ad omne ameenitatis

ol

que fplendore conítruxerat ; hoc Salomonis;

genus confitos, quibus excolendis non majo»

5

£0i

& populi fcelera , in cineres , pulverésque

rem Princeps fzecularis operam impenderet;

edigerunt: quod virtus in univeríze terrae

neque Semiramis in hortis fuis penfilibus ,

-

pla

fplendorem excitaverat templum ; vitium

nec fortáffis Cyrus ipfe in nobiliffimis fuis

g

. extemplo cvettit, folóque quavit, ut De-

lu

2: R, 9.

quondam plantarijs, Vidi fiquidem in hisce

us exprefse interminatus fuerat,

St amóu-.

hortis omnia tam concinné in pergulas opere

laveris coram me , ficut ambulavit pater

topiario vefüitas , in areolas, pulvillósque

tuus in fimplicitate cordus , & n equitate; &5

It

difpofita, ut pavimentum pictum;àac vivis o

feceris omnia, qua precept tibi : ponam tbra-

loribus teffalatum , pulcherrimum artiscum

u

natura videretur certamen exhibere,

Vidi

"um ruum fuper Ifradl sm fempiteruum, | Sin

g

Autem averfone aver[fi fueritis vos , 66 filij

ibi flores plurimos exotico cultu , & colore

E

vefiri,non fequentes me ,. mec cuftlodientes

elegantiffimos, quorum femina, vel cepulze

q

(andata sea , 8 caremonias meas , quas

plurimo fumptu. àb exteris, diffitísque Re-

propofui vobis — [ed abjeritis ,. 6 colueritás

gionibus coémpte ; & adducla fuerunt.

u

Deos alienos , G adorateritis eos:. auferam

Vidi peregrini.orbis germina ,. arborés-

lfraél de [upevficie terra , quam dedi ei , &&

que fub aiio climate educatas, & quidquid

demplum ,

quod [anttificavi nomine meo ,

natura in. floribus, & plantis habet illu»

projciam à confpettu meo , er'z'rque Ifrael «n

ftrius , rarius , & elegantius videbantur

proverbium , & fabulam euntlua pupulia.

hord itti complecti ; alij ex floribus 6 cas

l;o

-

|

Injerat Deus pactum de throno , teme

lyce, alij & vagina; alij égemma protube«

plóque lervando adjectá conditione, ficul- .

rabant , ut languentium, vel etiarn morie

tusveri Numinis, fi (tudiavirtutum, fi ju-

entium defectus , ac ruinas alij fubnafcene

!é,

Aitie , & pietatis exercitia perícveráffent:

tes inflaurarent tanta varietate, ut in una

.& quia nec Rex , nec populus adje&tam à

areola mille modis luderent ad intuentium

4

[

Deo purificavit conditionem, cüm fe viti

]

oble&tauentum diícolores ; prafertim cüm

fodaverint , & Numinibus exterarum gen-

locus irriguus effet fontium ubertate , in

* tium adhaferint, neglecto veri Numinis cul-

cujus meditullio aderat teftudo perampla s

tu ,. deijcitur 1írael e thtono in: fempiter-

perplexo , ac concamerato topiario convee

num', & templum poft quadringentos vi-

Ílita , quz fedem oppacaret , & afítuan:cs

*

ginti quatuor annos tempore Sedeciz Regis

erceret folis radios

[

diftinguebat ateolag

à Chaldzis flammis vorandum traditum in

"arentina myrtus varié tonfa: neque fone

cineresabivit , porticu unica fuperttite , qug

tes deerant , qui falientibus aquis zftuarei.t

à polleris ab ejus Authore Salomonis nuncu-

intra mormoreum «raterem , é cujus labro

pabatur : fed ex illis cineribus Cyrus RexPer-

caducus latex veli inftar tenuiffimi demittee

P

farum poít captivitatem Baby

ionicam duce

batur in fubjectam amplam pifcinam ; cit-

mebabele aliud zedificavit,

€um quam fcyphunculi plures expreffi micas

It

cabant € folo , & in cratere reciproci gratiffi

j

j

i

50 Ilï.

mum miícebant murmur.

Ecclefiam veró

ingrefíus , nullum ibi luftranti mihi altaria

—— — a

Conmnendatur C-'yri R'egz'r piw 77

obviavit ornamentum , nullus fpléndor in

Deum, ejtsque cultum affellus , ac mu-

aris erectis, nulla pretiefitas in facra fupel-

|

Antficientia in. templo Numini «aifi-

lectile , nullusnitor in ijs, quz addivinum

cando.

cultum fpectarent.

Uünam hi Przfules e-

rubefcerent, cüm finant fe à laicis füperare,

I4.

| Yrus regni fu anno primo ftatim co«

fimülque propriam delerent íocordiam,

. 4 gitavit dedomo Dei conítruenda, &

Cyrus vix gradus confcenderat , Regalis

ex cineribus calorem , ignémque ex-

throni, & ftatim de erigendo, acinílaurane

RUT

citare , quó populusad cultum Numinis in-

do Dei templo cogitavit ; tyrocinium fuz

5

flammaretur.

Pudeat ecclefiz Prafules ,

T

petentiz pofuit, non in fulciendo aureis

Capita infülata, à quibus non folüm ab ini-

ftatuisfolio ,. fed profufis aureis excitando

j

tio , cüm promoventur ad dignitates ulla

templo , ut in eadem fede fimul adoleícee

l

excitatur cogitatio de templo reparando ,

t

rent Pietas , & Majeítlas.

de collabentibus parietinis inftaurandis , de

Verüm quz Cyro Regi gemelle natze

1j.

U

domo Dei exornanda ; fed ne quidem de re-

funt virtutes , fimülquethronum na&lz, vix

parandis ruinis ultimis vitz diebus cogitant :

plerísque. in Prafulibus infülatis ulla con«

C s

pudeat ecclefize Eræfules » qui congeüas ge-

lociantur intet fe affinitate ,. sítque propte-

N

1ca

M

Affe&us ab *ædïücijs cafüris, necadat, avertendus — t7i

Eeapietas abavia, vel proavia dignitati , ad

gionem pecude circumfcriptam pietas Cyrï

quam Praful recens promovetur ; proinde

ftatim fuperavit auri, argentíque profufione;

pietas quafi jamedentula, rugofa , elumbis ,

fiquidem ripas transgreffa Eaphratis terren-

viribus defectiffima excluditur ab infulis , in

temJeroíolymis Cedronem penéexficcatum,

quarum finu raró adoleícit ; nonin meridie

adeó opplevit; qué auro, gemmisve in«-

ä

tantüm , fed nec in occaíu obítetricante

tumeíceret ,. non veró turbulentioribus ex

Libithina potiüs , quàm Lucina ; quia ni-

preximis montium fiftigijs delapfis aquis ;

j

mirum deíignatas Deo aras à fenibus mors

tumultuario flueret ftrepitu ; misítque Cy-

&

oítium pulfans intercipit.

Confultiàs fané

rus vaíaaurea fupra mille, ftatim pott fuba-

Cyrus vix Regnum nadus prima mentis

&am Babylonem. — Quis non aquile Cy-

conília , primásque cogitationes in am-

rum pariaverit ? cum (tatim primos Regní

plas direxit zedes , quas Deo erigeret , fi-

fui intuitusin folem direxerit juflitiz ; fed

mülque fui Regai primitias ,- ut par. erat ;

fatiüs dixerim naturam indtuiffe Oloris ,

Íupremo Numini coníecraret , ratus fir-

càm nontam coronatus Cyrus ,' quàm infa-

w ww ww w J -

miüs flaturum Regnum , fi libis , & vidi.

latus Cygnus Deo harmonicé cecinerit ; &

mis , quàm fi catapultis , & baliftis fulci-

veriüs , quàm fabulofus Amphion 'Thebe

retut : fepire agnis balantibus maluit fta-

dirutà, moenia conftruxerit Deo facra, en

—— — —o-. A

tim thronum , quàm Leonibus rugientibus ;

quam harmonice ceepit in melos erumpere :

quia innocentiz: candore , & victimarum

In auuo primo Cyri Regis Per[arum , ut

| z, Efv

religione tutiüs cuftoditur Principis folium;

compleretur verbum Domini ex ore Teremia »

quàm advigilanuum Leonum cuítodia ,

Sufcitavit Dominus [piritum Cyri Regis Per-

multiplicisque atmati fatellitij terrore.. Sa,

farum , G'traduxit vocem in omni Regno fuo

tis tuté Rex in folio fedet , fi blandimento

etiam per feripturam dicens 5 bac dicit Cy-

clementie , illicióque religionis fubditos

rus Rex Perfarum.

Omnia Regmx terra

fibrobítrinxerit ; tunc flat tranquillitas Reg-

dedit mibi Dominus Deuc. coli ,

& ipfes

ni , fi frequens victima cadat ; culrüsque

praecepit mibi , wt edujicarem ei domum im

divini causá multiplex victima Deo immo?

Jerufalem.

Hoctamen diícrimine abolore

letur ; imó tunc furgit Princeps vegetior ,

fuit Cyrus diffimilis , quia Cygnus nonnifi

cüm plures jubet ad promovendam religio-

ultimo vitze fuze die imminente mox morte

nem immolatas Numini hoftias cadere,

fertur harmonicus effe ; cum Cyrus harmo-

1 6.

Ad propugnandum Regnum , à quo-

nicos hos concentus anno primo Regni fui

vis hoftili incurfu nullum aptius armamen-

letus protulerit;

Moriturus Íuavitet ca-

tarium , quàm templum , ubi tuüc trium-

nit cygnus; fedregnaturus fuaviüs accinuit

l:

phales lauri decerpuntur , cum florente olea

Cyrus : cygnus fibi morienti parentans fu»

victimarum fanguis effunditur ; nec alio

um demulcet cantu funus , quó mitiüs pes

Principis purpura nitet. illu(triori colore ,

reat ; minüs horreat advenientem Libithi-

quàm eo, quem enectz victimz fanguis fup-

nam ; fed primordia Regni fui fan&tiüs au«

peditat ; fauftiorem fuze chlamydi aufpica-

Ípicatur Cyrusharmonico fuo concentu Nu.

ä

tur Rex muricem ad felicius regimen , ex

4

mini concorde. Canit cygnus, fed funus

hoftiarum fufo cruore, quàm ex piícis fa.

vocat, cum Ítatim morsavem abripiat : fua-

nie, /Eneumin templo mare pro ditiffimo

viores Cyrus voces emittit , quibus Numi-

eft ipfi Erythreo omni margaritarum locu :

nis cultum excitat , ac reli

"

ita cenfuit

gionis 'exercitia

pletiore fupellectile referto :

inílaurat.

a

Cyrus, cum primum fui Regni coepit auro-

Quis Cyri pietatem fupremos non fe-

194

ra fulgere ; fuitque propterea haud Abeli

ratincoelos, cum coeperit priüs cogitare de

lm

fuppar, hic enim primitias (ui gregis Deo

domo Deo conílruenda , quàm de palatijs

confecravit ; fed Cyrus prima Regni fui con*

fuo commodo inzedificandis.

Sunt, quià

d

filia " primósque thefauros Deo obtulit :

Dei cultu alieni , in id deflectunt coníülij,

n

dicavit ille fupremo Numini pinguiores

E.

E

utcenfeant, Regi magis proprium effe cle«

je

oves ; hic dedicavit opes luculentiores, :

phantos in luctà, pugnáque, utrínque cru.

!

Abel baculo íuo paftoritio gregem duxit

entaducere, quàmovesad aram petducere;

]

Deo.immolandum, fed Cyrus fceptrum fu-

volunt Regem loricatum in bello, non lin«

um in aureum convertit Angeli calamum ,

teatum intemplo ; putant;nil iaudis Regem

quo templi frontem , ac partes metiretur;

ls

H

promereri nifi fit catafractus ,& nifi Victor

$

ut viderat Joannes , inquiens de fuo An-

humanum fanguinem fuderit, cruentas cla-

a

a Alpec, or,

gelo : Habebat menfuram arundineam. au-

des ubíque fparferit, ho(tes everterit: pu«

YeAm , ut metiretur civitatem ,. &6 portas

tant, Reges decere, propugnacula erigere,

H

ejus , & murums Cyrus fiquidem arundine

non templa conítruere ; urbes munire , non

inflructus fanctiori , non urbem ; fed Deo

aras ornare; claffes inflruere , non Levitas

templum de(ignavit , quo tota ftructura

11

accire 5 Legiones fcribere, non populumad

Numinis cultui impenderetur.

facra vocare; fed quàm ceci , quàm aliens

7

*

Scio Abelem fanclioris Opilionis fun-

H

àvero! cum à cultu Numinis ita aberrent;.

&us officio primogenitas oves Deo obtuliffe.

fiquidem omnis Principis fortuna , fua à

H

"

"Abel quoque obtulit de primogenitis gregis [ui,

folo Deo aufpicatur initia, &t ideo Cyrus

& de adipibus eorum.

Verüm Abelis reli-

fs

non arcem Babylone coadidit , fed Jerofo-

Ferani de Affecibus Tom. L,

lymis

172

Differtatio V IIL

L d

lymis templum , duo propitio Numine fa-

argumeutum ad ripám Euphratï;,., in ám*

tiüs fibi , Regnóque fuo confuleret? & re-

pliffima planitie,

. Opus fuit ab hominis

vera non religioni tantüm , fed & fecurita-

bus fingulis inchoatum , & duos poft vi«

ti fuz optimé Cyrusdefignato templo pro»

ginti annos nondum abíolutum ; & quame

fpexit. , Non igitur Deum fibilenire victi-

vis imperfectum , Regni.tamen fedes fuit ,

mis , arísque demereri plebeum eft, fed

ex cujus fundamentis primum humanze at«

Regium,ut etiam cum donarijs adire templa,

tis prodijt miraculum Babylon civitas illa

arásque firuere , cum in una folius Dei manu

laxitate murorum , ac frequentiá civium

cor Principum cónquielcat ; aut fluctuet ,

toto orbe clariffima,

In ea turrim quo*

prout Numini magis libuerit,

que erexere ,

quz altitudine fydera ipía

19.

Chri&iani

Verüm quot in terris nunc

videretur attigiffe,

Verüm corruit priüs ,

Principes ; qui proprijs duntaxat inhiantes

quàm erigeretur fuperba illa edificantium

.€ommodis non victimarum fanguinem fur-

vanitas linguarum divifione , ac idiomatum

confufione

.

*

dunt in templis , non hof(tias , & donaria

non enim Deus depreffurus

Deo offerunt, fed fubditos opprimunt ; ve-

audaciam zdificantium fulmen disjecit , non

€igalium impofitionibus , fanguinémque

igneas pluviasé fummo ceelo demifit in ter«

pauperum extorquent : palatia , theatra ;

ras , fed acerbiori fupplicio puniturus

flabula , hortos, proprim ut indulgeant

fuperbos,idioma unum in-feptuaginta duo

divifum invexit s

voluptati ; erigunt , con(truüntque negle-

animorümque difcore

€lis aris , templisque Deo dicandis.

Sed

diam.

2I.

ruinofa eít eorum voluptas , quz nonnifià

Quàm infana eft mehshomïunm quæQ

ruinofis petitur eedificijs , non poteft non

rentium gloriam in zdificijs ! coelum ipa

cadere, qua nonni(i parietibusinnititur ca»

fum zdificiorum faftigijs impetunt ; faxis,

dentibus, lapfnidue obnoxi|s;

Nuliam

& camentis conantur (ydera adoriri , pug-

poffunt Princpes veram felicitatem. aucu*

nare, G expugnare , & hi fuerunt , quos

pari in hortis , quos ad omnem conferunt

*

facra (cripturaterrze filios vocat , de quibus

amoenitatem

L

umbratiles funt deliciz ,

etiam Ovidius

^

Metatinor..

lib. 1,

que in hortorum.umbris quiruntur ; di-

urnz funt, non diuturnz; nafcuntur cum

Afüaffe ferunt Regnum caleffe Gi-

4ntes ,

fole , occidántque cum: eodem ; fqualent

hodie areole in ftipula , , quae heri luxuriáe

Alráque congeftos ftruxiffe ad fydera

Tontes,

runt in flore,

Fingamus in hisce. hortis

Quorum tamen ítolidam providentiam

platanum illam auream ,. quam referen«

' Lib, 1z,

te Athenzo Pythius Bythinius Dario Per-

Deusprofítravit non fulmine, fed flatu diverfi

.

.

vel vitem illam

Íoni , ut aptiüs deprimeretur faítus; qui

farum Regi dono dedit

nobiliffimam opus Amynthe , cujus ra«

cum inchoáffet vaniffimum adificium á line

gua oftentatrice ; congruumerat , ut etiam

cemi ex pretiofiffimis gemmis coagmen«

à lingua peccati flueret füpplicium : confi-.

tati integtum in uvis thefatirum referebant ;

vel etiam quid aliud fimile ex vicinorum

lium fiquidem inter fe fe ineuntes ,. dixe-

Gene.[ l. .

3

e

runt, ' Celebremus nomen noflrum . eterni-

Regum donarijs conftrudtum

non pro«

pterea de(inet effe; umbratilis quafita in

tati , confecremus memoriam , educamus

fubfru&iones no[lras fupra nubes , profun-

hisce hortis voluptas , quamvis ijsdem ac-

cederet amoenitas illa hortorum , quibus

diffpma demittamus fundamenta ,. ut altiüs

excolendis Reges ipfi opulentiores totam

noftram erigamus gloriam 5 ed Ó vanitas

tem , ludibriimque humanarum machina«-

impenderunt operam : inamoena eftea vo-

luptas, & amoenitas, quz unà cum flori-

uonum ! O mentes hominum heleboro po-

tiüs indigas, quàm íanis confiliis apta: pu«

bus florefcit , & perit; cum vix nata (uum

vergat ad occafum, langueat cum flore, &

tant veram gloriam , terrenas , cafurásque

in foeno marceícat.

fubíltructiones , molésque ingentes , . quas

20.

"Vana funt itidem ea ftüdia ; qua ad

ftruunt poffe confítruere; & erecta edificia

fibi comparandam gloriam impenduntur in

veram adificare felicitatem , cujus fitis cos

ftimulat ad palatiorum. ampliffimas fltructue

conftruendis palatijs , urbes potiüs , quam

domos referentibus. — Sunt , qui felices ;

ras , domorümque elegantiffimas erectio-

nes , qua flatim corrunt,

beatósque fe cenfeant , fi palatia, feufub.

ftructiones infane molis inhabitent ,. vi*

$, IV.

1j

deant atria plurimo radiantia auro ; laxas

porticus pluribus marmoreis fuffultas co-

dmprobi bominum labores im edi.

lumnis , thalamos fornicatos ; plenósque

ficiorum molitionibus pueauntur :

majorum imaginibus , turres elata fronte

colum ferientes , putemiüsque Nembroti

quó immodicu in easdem affectus

non tam laxitate

expungatur ,

progeniem revixiffe ,

Uot hominum turbz non defudant in

adificiorum , quàm varietate linguarum.

22,

Scimus ex Genef. 11- antequam homines

unius ftructura palatij? vocantur La-

in diverfas fpargerentur terrarum partes ,

pidarij , qui ligone lapides eruant, vel

civitatem pofuiffe in fu. potentiz firmius

eitringant vectibus , aut difrumpant nitrato

pul-

Affectus ab ædi»ficijs' cafuris ; ne cadat, ävextendus. 193

M

'fulvere in laþidicïnis,feu latomijs; quoslato-

las l;titudines., & longitudines, pav'ïinenu

li

]à

mi caclo, & tutide poliunt,ut ftructure recté

fecto marmore firata , varias femper exhi-

bentiafiguras , laquearia, & lacunaría, cas

l

, quadrent , & ubi copia non eft faxorum ,

coquuntur à lateratijslateres , & laterculie

meras , aulas majores , & minores , contignae

r

tiones, tecla, ícalas , regiones , oftia, vefli-

[u

limo , vel lutoeducti , unáque congefli ex-

ficcantür priüs lapides coctiles in lateraria,

bula , areas , atria , feneftras, conclavia tnm.

li

quibus onerantur plauftra , & vehuntur ad

anteriora, tum interiora, cubicula, conclavia

" locum edifici. — Alij defatigantur in cumu-

fecreta , mufza, armaria tum repofitoria ,

Q«

gt

landa arena , vel foffitia , qua in arenatio fo*

tum pretiofz fupellectilis , zetas, veftiaria ,

f

4

porticus »fpecula voluptaria , podia , turres »

ditur ; vel fluviatica , qua ex fluvijs erui-

T

tur; velmarina, qua ex maris littore eripi«

horrea, cellaria , cellas vinarias , olearias ,

tur: velex veteri rudere per crates ,. ger-

pentarias , panatias , lignarias , carnarias , pi«

ftrinas, coenacula,coquinas; ftabula , equina,

u$

rásque trajecta, & fecreta, — Alij alba col*

ligunt faxa , vel filices, & in fornacem cal-

canaria , pecuaria ,aviaria , columbaria , gal-

n

linaria, cohortes,fepta , foricas ;. certé in his«

cariam inijciunt , ut per calearios coquane

[*

tur lapides , & calcinentur.

Alij erutam

ce omnibus luítrandis, examinandísque plu«,

u$

ex fornacibus calcem vivam , feu nondum

tes vix horz fufficerent.

lu

Quàd fi fingulas horum omnium partes

aquis reftinctam , devehunt ad excavatas

Ado

foveas, aquá diluunt, preparántque ad o*

ad examen revocemus 5 utoftij lumen , feu

pus caementitium.

Alij gypfum ex albi-

hiatum , limen tum inferum , tum fuperum ,

du

4l

poftes, antes oítij , fupercilia ; fa(ligia, Píeu-

cante lapide mediocriter ufto jugi labore ex-

ja

trahunt, terüntque in pulveres , quos pet

dothyria , poítica, poftulas,fores,valvas,fores

cribum fecernunt , humeótántque in ufum

plicatiles, cardines, epiftathmos, deras tum

, sedificij.

Plures accerfuntur fabrice Ca-

fimplices , rum catenarias , peffulos, feras in-

Qd

mentarij, feu Murarij , qui jacto funda-

citati peffuli, vel jacentis ,claves , poiticum ;

u$

snento infolofirmo, velífiiu humido in pa-

Íeu januz repaculum ; certé vel in luftrandis

Metitin

lis alneis, fiftucá adactis muros fubítruunt,

unius duntaxat oílij partes fingulas non mo-

T]

lii

dicum defideratur temporis ; utetiam in lu«

rja

zdificant , erigunt , lapidésque , vel late*

ritios, vel (ilicios firmiter collocant cum

firandis partibus columnarum , quibus exti*

Vi«

u

calee , & gypfo , ut hac in unum coale-

1a fulcitur zedificij facies , vel atrium.

Ícant , ac durefcant patietem zquali craífi-

funtur in uno duntaxat zdificio omnia co-

. tudine affurgentem : in id enim , vel ma-

lumnarum genera, quibus diveríz fulciuntur

ximé incumbunt ftudij Camentarij ,

ut

ejusdem (truCture : hic enim affurgunt co*

f

omnes coriorum ordines aquales fint , &

lumnz T'uícanz craffitudine czteras exce,

!

&qua proportione conílruantur : éí(tque

dentes , quarum crafhities feptimam in altitu-

la

dineobtinet partem , & bafis decimam quar-

opus ifodomum , feu difodomum , & qui-

bus Fruntani dicuntur , qui utrinque lz*

tam : alibi furgunt columnz Dorice, qua-

ls

vigati craffitudinem exaquant parietis. A«

rum craffities fextam complectitur partem

lij erecta jam conclavia concamerant teítu-

altitudinis, & ba(is decimam fextam, & ha-

[c" Gu

"

4dine, feu fornice ,

quae cruf(tarij trullif-

rum capitula funt porrediiora , & elatiora,

u

fant, incruftántque , feu trullà corium , (eu

Alibi Jonice , qu& novies funt longiores ,

jL]

obductionem inducunt ex arenato, feu fub-

quám craffiores; quarum bafis decimam o

&avam longitudinis partem comprehendit z

il5

a&ta calce , quz inalveo praíto et ; hac e-

nim fine incruftatione rudes funt muri , qui

füntque jonicz , capitello fimpliciore , extane

i

ll

quandóque etiam fe&tis marmorrum ctu(tis

tibus utrinque arietinis cornibusin anfractum

veftiuntur,

Alij non folüm conclaviorum

devolutis. Alibi elevantur Corinthiz omni«

0'

l«

- teftudines trulliffant ; verüm etiam varijs

um gracillimz , quarum propterea altitudo

Je

exornant figuris, coronis, corymbis , le-

novies excedit ambitum]latitudinis , & bafis

nifcis, aliisque adícititijs ornamentis, qu

vigefimam complectitur altitudinis partem,

u

lla

peniculo tectorio dealbant, —Alij pavimen-

Corinthiarum columnarum epiftylia crifpata

ta dilatant, perpoliüntque ad miram varie-

acanthi , aut helicis in fe redeuntis folia

0i

* .

tatem ; quadam fiquidem funt teffelata ,

imitantur,

Üs

(s

fegmentata, fcalpturata , alia etiam ver-

Plurimum itidemimpendimustemporis

345

miculata,feu mufiva pluribus afarota figuris,

in partibus columnarum vocandis examini z

25«

- Quéd fi (ingulas unius domás velimus

fiquidem in partes principes columnz diftin-

guntur in faftigium ; columnam , & flyloba-

partes percurrere , vix dies integra nobis

fufficere videtur , prafertim fi luftremus

tam ; quarum fingule in alias plures fubdivi-

"

Regionem , folum , leu aream , arexque

duntur partes; nimirum faftigium in coro«

nam ; zophorum, epiftylium. — |Columnain

partitionem , zdium frontem ,. faciémque

extimam erythmiam , feucovenientiam (in-

ternas itidem partes, capitellum fcilicet , fca»

pum, & bafim, Stylobataetiam in tria mem-

gularum partium , commodümque afpe-

é&tum : fymmentriam , feu veauftam totius

bra,fupercilium, ftellam, & pedem : inhac

A

i

edificij congruentiam , & proportionem;

autem tripartita columnz divifione epiflylig,

A*

decorem , feuaptam , & pulchram diítribu-

& capitula fingularibus conftant ornamenris,

id

tionem ; amuffiatas , feu ad amuffim dire-

prominéntque proinde in ijsdem coronz ;

10

Verani de dffetlibus Xon . J-

pro-

Diífetatio ViII.

174

prvoje;&uræ; » pr&cin&tiones , teniz, echini ,

bulationes umbrofispergulis opäcatas ; plu»

cingula , füpercilia, eminentiz , prominen-

res villas omni atborum genere confitas ,

ti2 teretes,quadratz,coronices: lapidum, vel

lures hortos ad fingularem amznitatem

tigilloórum obnirentia capita, qu&à Vitruvio:

floribus, fru&ibiisq; refertos non alio vigilis

mutuli noncupantur: promicant etiam aba-

draconis cuftodiá tutos , quàm prafentia

cus, fima, regula;cimatium, Inzophoro, feu

ipius Neronis ,. qui feritate animi omnie

latiore balreo ad uberiorem ornatum iníe-

um ferarum fuperavit fevitiem : & in illis

runtur triglyphz , feu fcalpturz triplici fulco

excolendis non minorem impenditoperam ,

canalicula:z : denticuli , feu fegmenta , fpe-

quàm Semiramis hortis fuis penfilibus , aut

ciem exhibentia dentium: guttz quz inverfi

Cyrus nobiliffimus fuis quondam in planta-

türbinis formam prafeferunt : metopz funt

rijs : in ijs fiquidem Neronianis hortis, a-

zophori intervalla , in quibus vatia etiam fi»

deó concinné omnia in pergulas opere topia-

urg folent , vel penicillo pingi, vel calce, &

rio veílitas , in arealas, pulvillósque difpo-

gypfo reprafentari;ut falciz,lemnifci, vittata

fita erant , ut pavimentum vivis teffelacum

taurorum capita , corymbi , feu complexus

eoloribus , pulcherrimum artis cum natura

florum, frondiimque ; aftragali in rotundas,

exhiberet certamen.

Luxuriabant ibi flo.

aut oblungas baccas diftindli , folia , volutz,

res exotico cultu, & colore nobiles : ado*

quarum labia flexurz funt foliorum fupina-

lefcere videbantur peregrini Orbis germina,

rariffimos fruclus exhi

tz,

In ícapo, feu medio , vel corpore co-

lumnz pars fuperior hypotrachelium , feu

fub climate educatas.

bere arboreä extero

H

27,

cóllum dicitur : hacque pars , quà incipit

Neque ftetit $n hac florida amccnitate

gracilefcere ; feu decrefcere craffitie , ac at-

naufeabundus Neronis animus ; vile enitn

Caterum

tenuari, apaphigis nuncupatur.

ei videbatur hoc veris cum autumno connue

Ícopus , velteres eft , vei quadrangulus : fi

bium ; nifi in fub(idium ornamenti fabulas

teres, vel eft levigatus, vel ftrijs , ac flrigibus,

accerfiviffet , ut hic populeis truncis vario

feu canaliculis rectis ; vel etiam obliquis ftria-

illufis colore Heliades ramofa brachia pro-

tus , feu fulcatus, ftria prominentiuncula eft

tenderent : alibi formofz Daphnidis fpar-

canaliculorum, & ítrix cava fpatia fulcorum ;

fa coma in frondes fe fe diffunderet ; &

vel fcapus eít intortus, acvite circumfcan-

alia id genus fabulofa in luxum verriffet a-

filis, vel alijsfolijs , ac frondibus flexuofus.

moenitatis, . Przterhzc , coenationem hae

Hicque columne fcapus fuz nititur bafi,quz

buit inter cateras ; figurz rotunditate ver»

Ípira-nuncupatur , cingitürque torulis, feu

fatilem , quz diebus, ac noctibus inflar orbis

annulis , quos inter , cavitates interjectz

jugi circumacta vertigine nova femper fercu-

Scotiz dicuntur , quibus fubijcitur plinthus

la exhibebat convivis , & pro nivibus flores ,

quadrati laterculi prefeferensformam.. Sty.

pro imbre odorz guttulatiin aquz per fubti*

" Jobata , feu fulcimenti pars fuperior fuperci-

les aureas , argenreásque fiftulas fundeban-

lium , media pila dicitur, oblongé quadrata;

tur: & ipfe Nero, veluti in orbe illo Jupiter

— & plerumque lzvigata, vel etiam elegantis

affidebat , cui propinabat ii aurea patera

celaturz varijs fcalpta figuris, Pars poftrema

non raptus € Phrygia puer; fed Sporus ,

9

dicitur pes cum fübjecto pintho. — Materiá,

feu Spado à Nerone in delicijs habitus

?

ex qua columne con(ílruuntur , interdum eft

quem etiam in mulierem conatus eft trans-

lateritia, vel cementum, aut marmor , fiünt-

formare , palámque uxorem ducere dote

que propterea opere caementitio , lateritio ;

inter aufpices confignatá, Verüm poft Ne-

vel lapideo , quv ex marmore conftruuntur

ronis necem juffus Sporus à Vitellio,ut in hae

folidz dicuntur,

A columna diminutivum

bitu conftupratz puellz fein theatro fiíte-

columella derivatur , qua aliquando pre

ret ; nec ferens Sporus eam ignominiam,

fundameuto pulvinum habet czmentis ; vel

violentas fibi manus intulit, maluitque ru«

etiam arena fartum.

bere fanguine , quàm tali verecundia,

26,

Haétenus recenfitas domüs partes , co-

Quid dicam de Magni Imperatoris

28.

lumnarum fulcra, & ornatus, plures exhie

Chami palatio quatuor pracincto muris ,

bent non.folüm Principum , verüm etíam

quorum quilibetad octo millia paffuum por-

equitum , & nobilium domus , & prafertim

rigebatur; cujus laxitatis in meditullio z-

aurea illa olim Neronis domus , quam non

des furrexére regales nitidiffimo confectze

auro.

fatis fplendere cenfuit Cafarum crudeli(fi-

Quidde Javz Infule Balearis Ma-

mus , nifi ex urbis incendio infames eidem

joris Regis magnificentia , & munificentia:

adjeciffet flammas,

Quot in una'domo

is enim atrium exflruxit , ad cujus aulam

non fepelivit domus , folóque equavit? ut

Hdmil. »

m

a

pluribus afcenderetur gradibus , quorum

ag

'itanium genus Roma acceríens in. cce-

alijex puro auro , alij ex argento con-

lum aggeílis montibus videretur irrumpere

Mij

flati pretiofitatem nitoris per ades illas

in unius domüs celfiffima ftructura ? plures

afcendentibus , & defcendentibus terendam.

enim hac includebat aulas in longam aream

exhiberent ; & parietes & dextro làtere au-

| produclas; innumeras propemodum perticus

reis, é finitro argenteis laminis tegerentur ;

ad tria usque milliaria protenfas ; plura

Solis regiam imiratus fuerat Javaab Ovidio

flagna maris inftar expanía, plurimas inzmg

fabulos& defcriptam : aure tulo fulgidam ,

N

aIR-

*

Affc&us ab xdificiis cafuris,ne cadat, avertendus.

I$

flammas imitante ïpyx:op'q. Quid? quod

dle praclaras iftas iutuere fruciurat , wideöä

hortos penfilesreferam in fummo domás fa-

mibil aliud effe , quám parvulorum ludicra,

ftigio, mira plantarum varictate vernartes,

Animohumirepit; qui mentem «levat ad

in quibus verna temperies nunquam more-

eedificiorum pracelía faftigia erigenda;terre-

retur; eó quia jugi fucceffione lafcivirent

ia ligatur cupiditate, qui cceli oblitus glo-

riam aucupatur in zdificiorum conílruendis

flores in calice, vagina,gemmáque protube-

rantes,ea exculti artisinduftria ; ut aliis mo-

molitionibus 2 Japideusefle videtur,quifola

rientibus , alii fuccederent fübnafcentes,fuos

lapidum pulchritudine tenetur : anguftum

explicantes nitores , pompámque foliorum,

procul dubio produnt animum , :quem ter»

tot variis depicti coloribus,quos artifex nul-

reni adificii tenet ereCtiojnec meretur in cCe«

lus penicillo exprimere ad :nativam elegan-

lum avolare, qui in terris carcerem fibi ef-

L

tiam poffet.

Quid memorem faturatam

fingit; neque quid aliud e(t domus corpori,

frequenti conchylio purpuram auro intex-

quàm cárcer; ;iperinde ac corpus animo cat-

tam, pluribüsque di(tinctam coloribus,Phry-

«cet eft, fi illius teneatur amore, quod corpus

E

;

gionum opera, picta Damaícena holoferica,

tegit. Nobiseó majorem coeli partem eri-

aul&a innumeris interpuncta &lorum mean«

viunt domus, quó earum ftructurz laxiores

*

,:Ii'b.)ïlewmä

dris? quid fi recenfeam thermas, ubi fre-

(funt, pulchré Senecaait: Qzà lonpiores por-

dqicus expedieriut , qmó latins easporrexerint ,

ifol.nd :Hel-

quefiter cum armi&tu veftis, honor *corpo-

"Vtamenp, $

ris,& pudor animi exuitur? ubi lavatio po»

quà depreffas effivos fpecue foderint , quà

2^,

tiüs fordefcit, quàm ^ abluat ; "maculátque

emajore mole fafligia canationum fubfiruxe-

promptiüs, quàm emundet, teíte apud Mar-

vint , boc pluaerit,quod il «elum ab[con-

at. -

tialem Levinia inter Sabinas Virpines, 'qua

Baianis fe aquis purgatura , f1i ut Penelope

' Non fe:

:"cne'ïum hominibus ächonecïïtkv,'

30»

venerat, monnifi ut Helena abivit, *Quot

fed homines coelum fibi edificiorum,domo-

rámque ftructuris abíco

dunt , fibique coeli

puellz venientes ad aquas thermales nivea

cattitate infipnes, difcedunt ignea fceditate

'afpectum furripiunt, fé

äï

ue coclo indignos

coníluprata ? quot Matronz, quz hasdum

produnt ; :dum fuperbientes terrenorum z-

accedunt aquas, in flammas incidunt, Vene-

'dificiorum :molitionibus eximunt fibi :coeli

g

rémque.experiuntur adultam ? Defcenditur

afpectum, :quó in coeli amorem rapi facilé

in balnea non ut fudores cum Scipione , G

poffent, 1 noctepraíertim intempefla.aére

militiz fordes abítergantur, fed ut maculze

'nullis foedo:nubibus , «oclum intuerentur tot

contrabantur.. Alii Heliogabalum imutans

tofis floridum, quot micantibus ftellis corue

tes nonnifi imbutis unguento nobili , aut

fcum; 1 admirabilesmotusobfervarent ea-

€rocó piícinis innatant, non ut foecidam cor-

rum Íub firmanrento flellarum, :quzvulgà

poris luxuriem fuavi odore compefcant, fed

'falfó errantes tiuncupantur , càüm nihil erret,

ut feediüs libidinem oleant.

"Tantüm ab-

«quod in omni zternitate confervat eosdem

eít palatiorum erectiones, thermarum fub-

jugiter progreffus, & regreffus, reliquósque

ftrucliones veram ploriam erigere, & zdifi-

'conftantes , ratósque motuss ipfi fiquidem

care, ut eam potiüs abigant, deftruántque.

planetz alternis vicibus abeunt, & recedunt,

j

29.

Hinc in terreftri paradifo nullee fuerunt

voccultantur , G rurfus oriuntur, & ex di-

conftructz domus, tametíi ibi homines verá

9

Épatibus motionibus fpatia diftinguunt de-

fruerentut lztitiá , veráque terreftri dona«

labentisanni; qui tunc completur, cum fo-

rentur gloria, cujus capax erat flatus ille

lis, & Lunz, &quinque aliorum planeta.

innocentiz,antequam juítitia ab illis exularet

rum ad eandem inter fe comparationem cone

amonitatibus: ergo ineptit, qui gloriam

fectis omnium fpatiiseft facta converfio; &

in domorum , thermarum , hortorimque

pre c&teris admirationem vincit Luna ter-

ftructuris fperat, cüm veram gloriam pofle-

tis familiarifimanocte intempefta fplendida

derint homines antequamin terriseffent do«

mundi lampas ; umbrarum*expultrix, ac te»

i

1nus eréclze, thermz conflructz, & horti ho-

nebrarurm debellatrix;jügiterenim oritur, &

minum labore confiti, irrigatique fudore;

fnoriturz adolefcit, & femefcit; creícit, &t

non igiturà palatiorum ; domorümque ere-

evaneícit, fempereadem, licét diveríam fem-

Clione vera gloria fperanda, nec vera lztitia

per exhibeat faciei fpeciem3 cum nunc cut»

haurienda.

Mentem, non palatia , furfum

vata in cornua appareat; nunc zqua por-

erigamüs, ceelümque Ípectemus; Ginane,

tione divifa, modó finuata inorbem, mox

Yacuümque , procul dubio putabimus quid-

plenoorbe immenfaà ; G repenténulla ; nunc

uid hicin zdificiis magnum videtur effe ,

pernox, aliàs fera, partémque :diei adjuvans

Homil. v$,in

i

tpift. ad Ti-

fciteS. Chryfoftomus : 44 tanto fiudio,

fuo lumine.

Quis non miretur etiam in

quod nibilefl, quaris ? quid labores pro wi-

firmamento ftellas aeternüm lucentes faces;

ll

motb,

bilo fuflines? at [plendida adificía confpicie,

majores, mi:ores,juncte, diffitz, finenume-

j

eorümque te fallit afpetluss in calum pro-.

ro, & tamenad numerum fuas ducentescho-

rinus attoleoculos , aver[umque d lapidibus,

reas; hz fiquidem luce fua calores fovent,

& columnis obtutum ad illampulcbritudinem

colores pingunt fuis influentiis, & quidquid

dirige, animaduertes formicarumiflae[fe, &

in mundo pulchri latet obvolutum tenebris

:

eulicum opera. — Sapienter intuitum. ad di-

hominum oculis objiciunt, reddüntque fpe-

à primi-

gwiora «onverte, afcende celeffía animo,in»

Gabile ; fempérque fulf

vcrun*t, «um

3

genis

ä

"

Differtatio VIll,

H 76

geniis aquis formofiffimi /üellarum ignes de-

funt gloriam t'i"änsfundeile" !* hec igitut to

'f'.

geneti partu extiterint.

Sunt micantes no-

erigitur zedificiorum ere&lione,non ftat cum

€tu ftellae coeli vernantes jugiter flores per

iphs adificiis, quzenihil in fe continent;nifs

cculos, non per aures,homines in coeli. defi-

conofa & terrae gremio erepta,

3j«

derium rapientes; funtmicantesorbes, qui

Quéd fi unà cum zdificiis gloriam ali-

admirabiliceleritate fuas curfuum , recuríu-

quam fibi inzdificarent ; qui zdificiorum

ä

ümque periodos conficiunt, fine fenfu labo-

fubftrucliones zdificant , adhuc vera non ef-

ris, fine tedio laffitudinis , fine curfus defa-

fet, fed fupervacua hzc gloria; quia innixa

ü

tigatione, cum in perpetuo motu nunquam

labentibus; vera non eft ea gloria, quz vel

n!

quiefcant , fempérque micantibus ignibus

ruit, velruere poteft, ac perire: hocipfo

ameniffime niteant , brumalémque aufteri-

gloria non eff, quia perirepoteft, Adquid

Á

tatem muitigenc; & genitalirore telluris con-

ergo tanta auri; argentique profufione, tan-

gl

ceptus omnes impleant. "Ordiuntur itidem.

to impendio , hominümque allaborantium

f

dicrum, nocliámque curriculis menfes, te«

Íudoribus domus in fpeciem urbium furfum *

xuntannos, quibus feriem conficiunt fzcu-

erigere? Ad quid tot mariora inducere, fe«

i

lorum.

Has cocli delicias, hos fyderum a-

care, polire? intimiora telluris vifcera dilae

fpectus fibi furripit , qui zdificiorum ere-

cerare, ut nec apud ipfos Manes fint lapide9

étione fuperbiens eximit fibi coeli afpectum,

àmanibus fofforum fecuri? Ad quid tot la«

quo in cceli amorem rápi mens facilé poffet ;

bores in luftrandis lapidibus? ut in delicias

J

talparum potiüs, quàm hominum fortiü

hominum videantur etiam rigidiffima faxa

|

naturam, cum domos terreas, quibus prohis«

mollefcere ; & extima domóás facies velut£

beantur à coeli intuitu, querant, fibique eri»

fuco, ac ceruffa oblinita , vultum videatur

gant,ccno propterea , quàm celo dignio-

imitati fucatze foeminz ? Ad quid tot aulas;

4

zes? quienim ceelo non coeno fe natos no»

tot fibi fuccedentes cameras uno congerere

3

; ym-

i

tfunt, non finunt terreis parietibus animum -

intuitu? an forfan ut Inculinus, Herüsque

ZEdificio-

lia

&oéreeri , mentem coangultari,

é remotiffimis appareat , veluti lumen in fa-

rum amore qui flagrant, & everfas domos

crario ? an ut magnificum , nonnifi à lon-

erigunt, fe deprimunt , evertántque , cum

ginquo perfpici poffit? Ad quid 'altiffimas

cc!o nati fe in ima demittant ,. ftationem

tectorum moles protendere , acíi non. tam

f

quarentes coenofis in parietibus,

in 2des, quàm in celum ituri homines &di-

N

ficarent? Quid juvat tot contignationes divi«

50 V. :

dere, tot cubicula congerere, tot aulas ame

m

pliare cum humano corpori fpatium fex,vel

Duos ummodicus a c;äuf in dift-

o&to cubitorum abundé fufficiat ? Anad o-

ftentationem divitiarum ha molitiones zdi«

le

cia erigenda 4d fummum evehit

s ss d

ficiorum conítrauntur? Verüm qua fuerunt

gramdiati, ad imum deprimit

qanitátis.

divitiz profufz in zdificiis erigendis , am-

;;

pliüs non poffidentur, cüm alienas in manus

3

Ludibrium humanarum machinatio-

iranfierint, — Imó tametfi alie. poffidean-

num! O dementiam non ficcis ocu-

O

tur, non tamen vera glorig ingerenda apta

lis fpe&tandam gloriz inhiantium in

funt.

zedificiorum molitionibus ? deltruunt ple-

Quis Salomone ditior , cui fingulz

4*

mundi partes quidquid pretiofi habuerunt in

d

rumgue, quz funtin fe, ut zdificent , quod

eít extra fe; erigunt plerique zdifigia, qui

auro, quidquid pretijin argento, nitidi im

mente corruunt ; parietes , & faxa in fub--

gemmis abundé fuppeditárunt ; & tamem

lime attcollunt, & animo labuntur ipíi ad imaj

nullam ex hifce congeítis divitiis haufiffe.

H

elevantur fuperbià , & intumefcunt ambi-

gloriam, quin potiüs animi afflictionem tee

tione, fimülque deprimuntur vitiis; nec o,

ftatusipfe fuit: Coacervavi tuibi avgentum, Ecclef; ag 2n

perariorum fudoras debita plerumque exfice

& aurum, & fubflantias Regum , &5 Provine ver(s,

cant mercede: nulla poteft edificiorum ftru-

ciarum: feci mibicantores , & cantatrices,

ä

K

&ura tante effe nobilitatis , tantique pretij,

6 delicias filiorum beminum ,fcypbos && ur-

quó celfitudine has rnentis valeat ruinas

ceos in minifierio ad vina fundendas €$ vids

compenfíare: majus femper eft quodcecidit

in omnibus vanttatem, O afficiionem auimi.

amore fuperfluorum zdificiorum , quàm

Quis Cyro locupletior, qui devictà AGa aur&

quod poffit zdificiis etigi? nec poffunt heec

pondo triginta quatuor millia, argenti quine

veram inzediücaregloriam, cüm virtutes de-

genta millia talentorum; feu quingentos no-

primant, quibus vera gloria nititur; & vitia

naginta quatuor milliones , preter vaía aue

- 128 — P 1

promoveaut, quz glorize adverfantur.

rea; G argentea infiniti pretij reportavit? G

3

Nequeunt íe ipfa erigere , neque fe

tamen nullam exindegloriam detulit, cum

ullo modo juvare, qua furfumeriguntur pa-

hanc fola virtus pariat, non metalla cudant,

latia, fed aliena ad id. manu indigent: cüm

nec lapides conítruant, nec ulla alia terrz e-

- — —— — p aadie

fioi minime (ufficiant, fedab aliis, G qui-

jectamenta promoveant,

Quis ad calculos

p

dem ex infima plebe , ex Operariis conduclis

vocet Alexandri Macedonis congeltas divie ;

emendicent, hauriántque quidquid magni-

tias? quifuperato Dario dacentostredecim

fici, & pra«cel(i jactant ; nullamin alios pof-

millienes retulit; & octingenta quadraginta

gnillia

po n - TAPURU MESo o

Ài

"

L]

Affectus ab xdificus cafuris,ne cädat,* avcrtcnäu

S.M

I77

inixllia ducatorum; & ex una Afia vecligali

gentia illa palatia, queenon marmore tantim

fexcentos feptuaginta feptem milliones, cen«

veftita fuperbiebant , fed & columnis fufful-

tum fexaginta millia ducatorum quot annis

ta adccelum usque erigebantur: heillee ad

)

acciperet in tributum ; & tamen adhuc in-

fydera usque fubítructienes, in quibus tecta

glotium fe noviffe exinde conjicitur;, quód

ipfa folem semulabantur fplendore; rcüin;laf-

minirtié potuerit fe temperare à planctu,nec

quearia illucerent auro illufa.

lachrymas co&rcere ; cüm noviflet alios exe

Hee funt perample illze domus zdifi-

37*

tare mundos, quos nondum debellaverat;

«atz non humanismanibus , fed quafi divi-

necfuijurisfecerat, 'Quis auro;gemmisque

mis artibus; in quibusfumma laquearia, vel

onuítior Sardanapalo? & nihilominus cum

mitorem referrent auri, vel curiosé excavati

fexdecim millibus feptingentis , :quinquae

€boris, fummam artis -c'ldg'ant'ig*m;; inqui-

ginta millionibus coronatorum in rogum fe

bus aurez , vel marmorezecolumna adom-

«onjecit fufo innataturus auro ; zvely,,povtiüs

nem fplenderent magnificentiam , parictes

naufragus merfurus.

argenteo cxlamine tegerentur , pavimentà

3f*

Non igitur congeílz divitiz , non auri

lapide pretiofo «afim diminuto in varia pi--

Hz funt

argentique affluentia, quam ingentia pro«

€turz genera difcriminarentur.

dunt palatia , potis eft veram gloriam ine

illz edificiorum molitiones,in quibusmuni-

generare, Scio divitiis affluentes totam vo«

ficientia:cum regia Majeílatecertaret, & in

quibus:omnis ornatus ab auro , gemmtisve

luptatis pompam fuis explicare in erectis pa«

latiis; in quibus omnia venationum genera,

fuum mutuaret nitorem.

Eo devenit zdi-

& aucupij fpecies menfas 'conftruunt ; ubi

ficiorum luxus, quó non folüm interni or-

non folüm generofiora falerna , verüm etis

marentur parietes, verüm & fuprema teda-

am pretiofiorespemmz, utluxusin potu fit

nitidiore veflirentur auro; fed cüm aurum

De provi-

illuftrior , accertuntur.

eveherent , ab auro deprimebantur, féque

-

dentiacay.3 .

Fuitque Senecz;

«aufa ut conquereretur deijs; 445m gemma

infra aurum jacere, ea viri-capti vanitate,te-

inifiraturz quibus exolerus fufpen[am auro

flabanturj cüm enim auruüm tegeret fuprema

, Wivem diluit; & Pliniuseos redargueret,qui

tecta, nil fplendoris adjiciebat fub teél:s illis

gemmarum potarent pretiofitatem , G fma-

habitanti; ac immoranri ; quin ejus dementia

ragdis calicestexerent ; & temulentiaz causá,

illuftriàs fe prodebat ad auri illius fplendo«

auro ,gemmfsve Indorum littora fpoliarent;

rem; non fplendct, cui domus nitet , fed cu-

moris (iquidem fuiffe Regibus in Syria, ut

jus virtus intus excultaforas fe proditz quis«

aurea pocula gemmis pretiofiffimis diftin-

quis edium fuarum ornatum amat, non do-

derent , quo majoti pretio fitimextinguee

imus parietes.auroilliniat., necferico veftiat;

fed fe ipfum virtutum honeflamentis 'exor-

rent, referuntprifca monumenta; imo fci-

mus non folüm luxum in ferculis; aurum;

met. "Verusornatus domüs, inquilinus eft

gemmásque in poculis; verüm & pfaltrias,

ejusdem:; «des fuas abundé ornat, qui vir-

ac fidicines , illices formá virgines, ac cala-

tutibus fe'exornat; e(t tunc qui domum ha-

miílratos , comptulósque , fymphoniacos

ibitat, :Xdomui ornamento , quia virtutum

pueros muficis artibus inftructos accitos vo-

ipfe ett domicilium ; qui temperantiam domi

luiffe ex exterisetiam Provinciis; ut deliciis

excolit, fuis abundé zdibus adjicit ornamen-

filiorum hominum fimul principes perfun-

tum ; veredixitilleapud Stobeum , INe zz- Serg.s,

je

derentur, cüm iíli vina funderent: vocat

bulie, G pitluris domum tuam circumda, fe

UET VRRROESESTTUMPe -

Agelius?ib.i. cap. 11. Fiftulatores, Tibicines;

temperantia ipfam depinge. — Tlud enim alie-

Fidicines lafcivientium , delicias convivios

num effy & ocülorum maodà jucunda prefliga-

rum.

Verüm neque in conviviis, qua in

*io. Hec verüindelebilis, etermsque domus

palatiis flruuntur , veram poffunt convivze

ornatus exiflit ; quàm elegans ornatus, qui

loriam enancifci , cum virtustemperantiz

à temperantia petitur? quàm plenus? fi cz-

iij apa

plerumque allifa poculis fp

terarum virtutum cohortem fecum trahat;

yss

&

umgntiþu:s nau«

a

íraga pereat,

non aulzis,non marmoreis cruftisveftiantur

26.

Imó non

divitisee tantüm, ï'fed & ipfa

parietes; fed virtutesexcolantur,quibus do-

palatia pereunt, & evanefcunt, ^ Quot no-

mum inhabitantes probé cleant; turpe eft,

ftris dietim obviant ocülis antique domus,

parietes domüs fplendere auro; & ejus Inqui--

in quibus te&um rimofa jam vetuf(tate fati-

linum fordefícere vitiis: infaniam prodit,-

fcit; parietes defluunt fufca jam albedine

lapides;& murosfericis obtegere aulzis eti-

dicolores; & domus tota dehifcentibus af-

am atu phrygia piQtis, & propriam detege-

Éferibus; confractis co&lilibus imbricibus,

te, ac prodere türpitudinem in vitiis, quibus

ftillicidia admittentibus , luxatis fubícudi-

andulgetur: obtegere nuditatem parietum

bus ; putrefcentibus contignationibus , vi-

pictiffimis telis, & propriam ignominiam

tiumque contrahentibus fingulis jam parie-

palam facere negle&tu virtutum, vitiorum

tibus extremam videtur ruinam minitari.

foditate; velfub alieno tepmine propriz

Qued fi Ceefarum, ac prifcorum Principum

infelicitatis propriam occultare turpitudi« '

ab Hiítoricis nobis defcripta palatia luftra-

nem : nituntur fiquidem haberi pro felicibus,

remus, nil aliud ibi deprehenderemus,quàm

fi amplam poffideant domum; omni orna-

fterilefcentes arenas, exefa rudera, inanem

mentorum genere lafcivientem, quovis me«

tallorum fplendore nitidam, cüm fordefcant

pulïrerem : hgec Íunt no(tris teinporibus in«

ipfi

178

Diffetauo Vill. |

]

(

ipfi in vitiorum cóeno; & inhoc fuam pro»

nitebat fpeculum $. patietes, & läqqearïa átl«

!

dunt ftultitiam, quia domos erigunt, erectas

rO illita fplendores utrinque emittebant,

ornant, totümque ftudium, ac laborem in

Verüm templa haecab JEgyptiisad fummam

domo fox cafura impendunt: & quod fem-

exítructa magnificentiam intus nonnifi de-

pet ftat, feu anima fqualet; domüs parietes

formem, ac viliffimam continebant belluam:

omni curá ornantur , & anima d

1

omi;ilium

qui enim in fpedantium admirationem pas

:

proríus negligitur.

latia erigunt, & ere&ta incolunt, fi ipfi vitiis

?8.

Novi virum quendam divitiis affluen-

indulgeant, rorümque fceditate fordefcant

:

í

tem, qui cum peramplam domum fibi in ur-

feris haud diffimilesfiunt : quos enim virtus

Í

be zedificáffet , omnique pretiofiori fupel.

homines efficit, hos vitium foeda metamor-

lectile ornáffet, picturis excellentioribus, au-

phofi inbelluastransmutat ; ut non homo,

:

—

leis, fcriniis, fpeculis ad nobiliorem, elegan-

fed vilifümum brutum fpeciofiffimam inhae

tiorémque fplendorem locupletaffet; móx-

L

biter domum, ubiperinde ac brütnm in 7E«

que lethal

gritudine decumbens, defpera-

gyptiorum templis flexo à populis poplite

Ub,l,cdf c70

táqueàM

cis falute; fellà fe geftatorià de-

colitur, Quàm utiliüs, hone(tiásque fibi ze-

ferri curavit per fingulas domüs contigna-

dificant, ac proprize gloriae domum conftru-

tiones, finguláque cubicula , & reveríus ad

unt, qui folis incumbentes virtutibus earum

yroprium , inquo decubuerat , heu crudele

ftudia excolunt : divitem , regiámque do»

fatum! exclamavit, quodàtantame eleganti

mum inhabitat, qui virtutum ornatur ho-

Í

domo divellit! tot ego impendi pecuniasin

neftamentis, & in ftudiis virtutum | jugiter

conftruendahac domo; tot infomnes tra-

occupatut, ut fcité de S. Bafilio edixit S.Gre-

C

l

duxi noctes, ut eidem conítruendz invigila-

gorius Niffenus inquiens ? /obrietas zllj pro Orat, de $,

xem; tot fubivi labores, fudi fudores, fufti-

domicilio erat , juflitia autem, G ueritas, ngjz'lio.

nui moleílias, ut domum meo conformem

cafiimonia pro (plendidia, 66 magntficis, atque

h

genio zdificarem, eámque ea pretiofiore fu-

vifendi, & con[bicuis edificiorum ornamentie,

pellectile ornarem, qua mihi, meísque ami-

£n quibus babitator magis dele&latur, & pla-

«is magis efTet oblectamento , & heu cru-

cebat ib , quam qui in marmoreis,E aur d«

dele fatum , quod me mox feparat à mea

tl adibus gloriantur,

Ab bhomine defici«

domo! O Deus! nunquamà te Regnum tu-

unt, cadüntque , qui in domibus erigendis

um petij, & cur Tu mihi hanc domum in-

exteriüs occupantut, neglectà interiüs virtu-

vides! fed fruflrra voces has blasphemas ja-

tum culturá.

&lavit, fruftra execranda haec verba evomuit;

Lapidei potiüs , quàm humani funt;

49.

quia nec domum obtinuit, quam ita pere

quibus nulla et cura internze fpiritualis do-

fidé concupierat : an veró coelum; quod mi-

máüs, & totus labor, totáque folicitudo ime

nimé de(ideraverat, impetraverit, citra inju-

penditur in ex(truendis exteriüs lapideis do-

MMun,

l

.fjam poteít quis dubitare,

Hac eft gloria,

mibus, ut aliquid fibi glorize conftruant, ut

ä

Xuam é domorum fubftruclionibus exigunt,

ait David : bi funt , qui vocaverunt nomina

qui divitiis affluentes. toti funt in domibus

ffía in terris fuis, Ynanis eft ea gloria, quae

Pþl?, 48.

erigendis, G exornandis, plerumque propria

cadentibus innititur parietibus ; quid enim

Judith ,

perditio,

)

funt ampla palatia nifi laxiora curarum;fraue

diímque receptacula? quid prodeít orna-

tus domorum, fi animus intus devenuftatur?

quid auri nitor, gemmarum fulgor ? fi

-—

Templa veferunt JEeyptiorum,€5

mens inhabitantis curis exagitata, copgitatio-

faua mente cadunt,qui tmmodico affectu

numfluctuat tumultu? nil conducuntad glo-

adificiis erigendis, poliendis,ac ornanda

riamingentia palatia, immenfa. divitiaruns

áincumbentes, fe spfos vitis deues :

profufione erecta , fiinterdum excludunt

"nuflaut,

quietem, & ab iisdem animi jugiter exulat

tranquillitas.

Neque quidquam | adferunt

3»»

Uos ftudium erigendz, & exornandze

folaminisconge(tz intus divitiz, cum he ex

Mu o ao d. desuy h. M — EE

domus occupat , & vitia quibus in-

graviffimo Chrifli teffimonio non flores (int,

a

—

dulgent intus foedant, fimiles dixe-

fed fpinz, que curis animum lancinant, &

f

rim /Egyptiistemplis, in quibus exítruendis

pertrahentes ad peccatum quafi inflicto vul-

tota cura impendebatur, ut in ftruCtara, to.

nere cruentant,

Neque ullum adferunt fo«

tum effet pretium , ad quam propterea to-

latium, quz in palatiis. conftruuntur convi-

tum artis ingenium defluebat: erant ibi co-

via, quid enim profunt tot fercula plurium

ronarum proje&ture, qu& marmoreis, aut

patrimoniorum impendiis,vel etiam provine

zneis terminarentur cancellis, furgebant co-

ciarum vectigalibus parata? etenim cüm

lumnz; qua parietes ornarent potiüs, quàm

primüm ftomachum fubjerint , fingula ea

fulcirent ; quadrate , teretes à fummo ad

demfeeditas corrumpit; & luxus;qui videba«

imum fcapum ftriatz , turbinatz, in fpiram

tur arridere in epulis, lué&tum plerumque ex.

in cariatidum fpeciem effectas; epiítylia co-

citat, lachrymásque clicit ex oculis.

Quid

lumnis imponebantur guttis, tenijsque per

profunt pocula illa auro czlata, gemmá-

oram & marginem flexis; pavimenta fecto,

que multiplici inoculata , fi zqué aconita,

&c perpolito marmore non fecus ac terfum

propinant; a« vitrea, vel fictilia ? Non me

latet

| Aff&&usäþ ædiHCijs cafuris, ne cadat, avertendus — 179

ïakct in fylvis, quas Africa nutrit zque fum-

erecta mentem zdificantis & äuö 2dificia

5

3

mo labore , ac periculo ab incolis capi fe-

largitioribusiumptibus extructa fuerunt; e

ras, quz nonnifi magná cura,& folicitudine

acriüs torquebunt ; majorésque ingerent

moleftias ; tunc enim fpinas fentiet morden-

j

poffidentur, cicurantürque ; quz fzpe pof-

feffores fuos difcerpunt , interficiunt : ita

tis conícientiz , fimülque inclamantis;fatiüs,

dixerim; voluptates,quas Magnates fuisau-

utiliüsque impenías fuiffe pecunias , fa&tós-

«upantur in palatiis., velinducendischoreis,

que fumptus in folatium pauperum, in le«

E

vel in deglutiendis ferculis., :aut exficcandis

vamen miferorum., -quàm in domos .con-

$

calicibus , autaliis fenfuum illecebris, ferz

ftruendas, lapides fecandos, parietes .eri-

funt, qua tametíi videantur cicures arri-

gendos,:xdes«ornandas. Praílatait Mufo«

]

ï

dere, difcerpunt tamen , enecántque fre-

niusapud Stobzum,Poenitentiam anteverte- eyp,, r,

.*

quenter, càm nulla feré fit interris felicitas,

re, G ferió perpendere quanto .clarius fit,

«ujus extrema luctusnon occupet ; ac citó

a3miferos :beneficiis :afficere, quàm .domum

3

m

evanefcat, Fluxilis procul dubio fuit Servij

fplendide inhábitare : «convenientiüs :wiro

u

! -L"ib,z,s*c;gg,h

"Fullij felicitas 'teüe-*F loro, :quem ex infima

«cordato fumptus in homines facere, quàm in

plebe, pinguior , & arridens fortuna ad

ligna, & lapides; utiliàs multos poffidere a-

Do-

fummum evexerat honoris culmen.

amicos, quàm .amplam domum occupare.

L]

cumento eít itidem nobis Nero , qui rebus

42«

'"Certeillevereé zedificat, qui fumptus à

ad extremum perductis , :ac defperatis, ut fe

'fuperfluis fubducit zdificiis, à lapidibusexi

fupplicio fubduceret., & inter amicos pet-

mit, /quos 'fpargit in :pauperes ; hi fiqui«

dem utiliüs ánferviunt cceleíti 'fabricze pere

cuflorem quareret, & cunctis fugá dilapfis

fOrtt d

nemini obviaverit , «cujus manu periret,, fe

ficiendz, ut ad .ceeleftem habitationem pre-

dul

ipfum miferé interfecit,

cibus eos:erigant , à quibus benefice largi-

4l,

tatis muneribus-eriguntur., .ac füblevantur.

Fortuna, quz Magnatum videtur pala-

ia inhabitare , ibique pinguefcere inter fer-

Quz in terris «conítruuntur ;:zdificiorum

3

r

'cula4 arridere inter illecebras :(enfuum

molitiones , :nullam poffunt veram homini-

plerumque noverca eít , :qua blanditur, :ut

'bus fpondere gloriam , -cüm & ipía -xdifi-

enecet; ridet, ut lachrymas :eliciat.; :epulas

'cia lapfuiobnoxiafurgant, :ut-uant; ftent,

'ut.cadant; :ornentur, ut devenuftentur ; in

apparat., quibus gravedo deglutitur fto-

machi, & pernicies cotius corporis; folet fi-

fublime confcendant,:uctandem folo aquen-

quidem luxus in epulis totam -morborum

tur., ut'fcité Syracides : (C/pmque me con. Ecil

;[. 2

j

)

cohortem poft (e trahere,.& plerumque;au-

verrtffem .ad unsver[a-opera , :que fecerant

rea inter pocula , gemmeósque calices fan-

manus mea y- & ad labores , in quibus fruftra

guine , & ;veneno luditur,

Spectandum

ifudaueram , vidi in-omnibus vanitatem,, &5

lJ

J s.Reg.tap.

nobis'exhibent facre paginz /Amnonem jam

afféiionem animi , & nibil ;permanere fub

IN

temulentum -Abfolonis juífu «confoíffum ;

;fole, quodque vel:maxime in .fenio jam cons

ia

menfásque ipfas fuo -fanguine 'foedantem.

fectis.lugendum, quos licét gravitas .ztatis;

annorümque pondus incurvet, deprimátque

Holophernis vino madidi mutilum «cadaver

in fuo fanguine volutatum: & monumenta

4àn fepulchrum, .adhuc .cogitant.de .domi-

ecclefiaftica referente .Baronio ad :annum

ia

:

bus con(truendis , «üe"'ïapidibusafe;canäis,pa-

Chrifti $71, 'praz oculis ponunt . Rofimun-

Jatiiserigendis; non fepuléhris ; excavandis;

L]

dam Helmigi fcélerum :fuorum participi

:ac fi redivivi phoenices fuoffent .& cinerario

Ir

ïl Judit?, s

j

t

venenum auro propinantem , -& ipíam gla-

iterum mundo nafcituri ; miferam certe;fe-

!

dio adactam, ut refiduum exforberet, poít-

num Íortemr! quibus:quó -minus :fupereft

.

quam in parentis granio , quod -Alboinus

'vite , amplior de viatico, & maifione.eft

maritus'in ludibrium auro incluferat ; fe

'€ura; quo breviores funt .dies, .eó 'laxiores

ä

hauftu vini polluiffet; 'nullam 'igitur :glo-

'fibi conftruunt :edes , :quafi zternüm . eflent

!

1

riam fuis Mapnates 'enancifcuntur .in .pala-

«cum iisdem duraturi : puléhré Horatius l-

í

tiis, in quibuscoriftruendis unàcum zrariis

loquens fenem capulatium.; «cuitotum : ftu.:2,5:04e18.

!

E

interdum etiam mentem 'evacuant tranquil.

-dium-erat ià perampla .conftruenda .domo.

X

litate expulsà ; cüm fint iisdem potiüs occa-

A uditur dies die ,

l

fio vitiis indulgendi, quibus inglorii morta-

-Novaque pergunt interireLune,

litatem exuunt: hacqueratioevincens;zdie

Mu fecanda marmora

,

ficia terrena gloriam potibis deftruere, quàm

ALocas , 'fuübipfum funus , '&& fepul-

Qs

C hr£

rl-

erigere ; 'extinguere potius, quàm zdificare:

eriguntur domus , & plerumque deprimis

Immemor ,'fivuis domos ?

"

tur homo ; ornantur -edes , & devenu(ta-

'Cogitanti.non de domo erigenda, fed de (e-

l:

xlitiul t "m dinee

tur anima ; luxus invehitur , & luctus eve-

pulchro fibi :conftruendo mors ;portus eft

hitur; veftiuntur nuditates parietum , &

malorum, .perfugium rumnofz vitz; .eft

i

honeítamentis virtutum denudatur anima.

fiquidem:mors requies zrumnarum in lucla,

d

Quid profunt domorum 'erectiones (i fuos

& cuncla -mortálium «mála :diffolvit,

An

(s

deprimunt'erectores? quid zdium-ornatus,

extrema dlaborantes |fenecla :dificiorum

d

fi herum.devenuítant ? .certé, cüm 'hinc abe-

fubítru&ionibus., 'marmoribüsque conge-

].

undum erit , 'depriment zdificia magnificé

ftis ; «cenfent :nomina fua n :terris ;pe«

À

Ferani de Aj"eä?iäw Tom. 1.

Z

Tenna-

N

I8o

Differtatio VILL

rennate ? ac memoria ftíperftite vivere in-

e.

dimus murorum craffitudo int?gri' fuit

ter mortales poft obitum ? falluntur

?

ftadij ex lateritia materia, adeó ut equave-

EX EX R o

quia etiam infculpta lapidibus nomina -unà

rit fpiílitudo parietum italici milliarij octa-

cum ipfis faxis delentur, G corruunt; te-

vam partem ? fundamentorum autem latí.

ftis Aufonius , qui Rom:e rudera colla-

tudo longé laxior, templumibi aderat qua-

fz vetuítatis luflrraturus, cum dehifcens

driformi figura, cu

€ujusdam Cafaris Sarcophagum infpexiffet

jus ambitus ihdia duo

æquabat.

pluribus ornatum ftatuis , fed jam femiex-

Sed ubi nunc hujus pracelfz molitionis

4*,

efis, corrofísque delapfi temporís voraci-

ftructura? fi olim ejus faftigium nubes ipfas

tate, nec fculptos ibi,qua(i ex integro de-

penetravit,nunc folo zquatur; &immane

letos characteres poffet legere; nec quid in-

illud edificium fordeícit mox in pulvere,

di;arem conjicere ; pulchré cecinit ;

H

uamvis antea fuperbierit in nube. Ubi nune

Á

4

mofa mundi miracula ? penfiles Semirari-

Miramur periiffe bomines monumenta

dis horti? Ephefinum Dianz templum ? Fa«

f^tifeunt.

ftigiatz Piramidum in /Egypto moles? Het»

Mors etiam faxis nominibisque ve«

culis in mare Gaditano columnz? ubi nune

nt.

Rhodius folis Coloffus? ubi Cyri Regia ?

Maufoli fepulchrum? Aureum Neronis pa-

41«

Nihil interris ftabile , nil diututnum,

latium? Diocletiani therme ? — Antonini

m

nihil ftat, quod non corruat , nil aflurgit in

balnea ? Caligulz pontes? Pompei amphi-

zdificiis, quod non cadat ; nil eminet in fa-

theatra ? corruerunt hzec omnia , folóque

Ítigio, quod folo non «quetur ; dic ubi nunc

nunc aequata jacent,nec ullum fingularis ma-

fuperbiz illud monumentum turris Babylo-

gnificentize veftigium fu

Aco o cHeM -dheuitbo

perítes extat , quia

pica? cujusapex adeo in fublime fuit, ut nu-

nil permanet fub fole.

bes pertingeret, Fuit opus iítud ercctum fu-

Quot olim floruerunt civitates , quae

turum monumentum adverfus aquarum elu-

lapfu temporis, & ipfze ceciderunt ? quae-

viones, fi iterum terras inundá(fent, & ejus

que nobilioria affurgebant zdificia , humi

altitudo ad commendandam gloriam condi-

nunc jacent,alio pulvere confepulta , aliis-

torum toti orbi, totíque pofteritati eorun-

que commixta lapidibus ; ut ubiolim pero-

dem memoriam ; &hzc caufa, cut. omnes

ráverint homines, nunc ullulent noctuz; fer«

non aures magis, quam manus paratiffimas

pant humi infecta , ubi homines fpatiaban-

exhibuerintad opus, quod ferventiffimis o-

tur; rigefcant faxa, ac rudera , ubi fosminze

mnium ftudiis illico inchoatur, urbisque di-

ad mollitiem comptze ambulabant; crefcant

menfis fpatiis, pomeriisque; limóque egeíto

vepreta, ubi difciplinze , & artes floruerunt;

€ collecto certatim bitumine,compinguntur;

nec ullum fit ampliüs fuperftes veftigium ,

excoquuntürque diu, noctüque lapides; fta-

ex hifce

urbibus , que olim florue-

timque difruptá quavis morá murofum,

runt; quia nihil in terris eft diuturnum, nil

- hO D uoaemd q o

propugnaculorum , turrium, ac domorum

durabile: non opes, non Imperium, non po-

firmiffima demittuntur fundamenta, & pra-

tentia , non zdificia , fed omnia corruunt,

fertim turris in urbis erigenda meditullio,

labuntur cum tcmpore; fluunt cum annis,

cujus ftructurz hominum quingenta millia

& evanefcunt,

Omnia vAagd

gr«r:r ATATE Tbo.à Ketnys

ä,: 461

dicuntur defudálle; fi enim Herodoto cres

P?W: & illi (oli fereire,

ls --- — u- o n

7 6

7

N

)þ

A

) (

Jj aE

u

M

N

xxx

(9AN

7 A

XXNXXW

jx

:ï

2

rR

L

714

N NUA

T.

N ss

H)

RAR

w Pt ia

TM

R,

iU

L W. *

A

.'Iï :I'A:.g*?&m

.'I

*

sss

,

((*

2v

)

—j

NDI

"ao

E A

25

p

N

".

N

X LU

E

4]

m

Z9

ïp

4l

f

MA

.

m m m

m Na MR

E »?W'f',. ENS

"t

N

;:lf

v

SS

AX

SS

N

a

-

'- v'*ïxlfr/xx

2

füy

SANSANS

r r ET

l;

DIS-

gu u Z6

DES)

OCb COb ab cocododa d do Cb

doa5coddu

as sdoedodqecte od g d od odaedo cgosdocgocte o ctcde cdedede teeo oee ocde dosdo o

EDODODOD OCO CO CO CDCDCDODCDCD GD OP D CD CR E CPIGD C CIDGD

DISSERTATIO IX. .

u

E

Superbus preeminendi affectus per va-

raftigia, quos inflat dementat, -

nz gloriz p

evacuat, ac transfigurat.

/ $, I.

ä

Vana gloria affettus Jfuos appetitores aarm)npit depravat, aC 'bifiat;'

l.

[

Su

g

u*

; Eft fuperbiavana jactan-

quarum fructus longé tardius adolefcunt ;

I

X

H

tia, mentisque tumidus

maturiüntque; fed odore deíftituuntur flores,

27

Bs

cüm fructus fuaviffimé oleant.

Y

/:

L

Ü

n

faftus, & vitiofà elatio,

(s

BNSN

zv G

quze inferiores defpicit

Cedrum imitatus D. Paulus nullam in

2«

Yf

I /

flore adclefcentiz - odorem emifit. excultae.

GN

N

W

paribus fatagit domina-

À

1

LUA

virtutis ? at ztate maturior .Chriíti bonus

AE

!.

j

g

J

ri, féque fuperioribus ,

20

1

[15135

.,

:

C As

vel equare, vel iisdem

odor factus, adeó bené olevit, ut potiorem

Ee.N

praefle , & ideo fub-

gentium partem traxerit in odorem evange-

lij.

Laíciviunt citiüs virore prata ; luxurie

effe cc/)gitur ,quiapraeffe nititur. . Eaenim

videtur effe rerum humanarum conditio, &

ántque flore, quàm frugifera arbores; fed:

iftz homines nutriunt , illa pecudes alunt.

non folüm hominum; verüm & animanti-

um, ac plantarum, ut resillz, quz catee

Vix ranz écoeno natz , veluti adultz ftatim

ras antecedunt, ut plurimum iisdem virtue

coaxant; cümlufcinie innido editz priüs

te cedant, vel in deterius delabantur. Prz-

audiantur pipientes, quàm canentes; fed illze

ceffit nativitate Efau , fed primogenituram

citiüs edoctze coaxare, velin ipfo fenio ob-

ftrepunt ad auresflagellandas, non titillane

acobo ceffit ; Magdalena | tardiüs , quàm

Pharifeus Chriftum agnovit ; fed gratior

das & demulcendas : lufciniz veró. modu-

acceffit ad. convivium lachrymis, quàm

los; quosab initio non depromunt, ele-

Pharifeus ferculis; lautiüsexcepit illa Chri-

gantiüsinftituunt; & quó cunclatiores funt,

eó fuaviores aures alliciunt.

Viliora nimie

.

ftum fufis lachrymis , quàm iíte effufo fa-

rum funt qu& pracedere. nituntur : citiüs

)

lerno : quia accubuit illa pedibus; furrexit

)

generofior;quia fedit ilte temulentus cecidit

fractu; in quavis arbore flos. erumpit ; fed

ifte rudis eft fructüsembrio.

Homo etiam

ho

inglorior.

Ex plantis omnium ultima divi-

tias explicat fuorum fructuum olea, fed pre-

iple inter animantes fuit à DEO ordine po-

ls.

tiofitate eorundem cateras antecellit plan-

[tremus conditus; fed dignitate cateris prae-

tas,matutiunt in agro po(ítrema caterorum

eft, in hominis generatione ; corporis pro«

fructuum olive, fed earum liquor ignem

duclio|animze preceditcreationem ; fed haec

nutrit,quem fervat in terris,confervat in atis,

eft nobilior, (ine qua corpus languet inani-

In humano corpore poít cetera membra o-

me, G&putrefcit in vermes.,

Precox fuit

culus efformatur , fed dignitate, & pulchri-

Saulis Regnum ex Agafone Princeps faluta-

tus; fceptgumvena&us intet jumenta natus;

tudine tarditatem compenfat , & cateris

membris eft preftantior, Prait horis ante-

us cum quareret regium invenit diadema,

ex ftabulo. ftatim. confcendens thronum.

lucanis aurorafolem, fed illa obícurior eíL,

& ad hujus acceffum prorfus extinguitur;

Cunéclatrix, & tarda fortuna Davidis; pro-

Citiüs fplendet vitrum , etiam in cunis vix

lufit fiquidem adolefcens cum Leone , lu(it

cum urfis, dimicavit cum Philifteo, profli-

in lucem editum ; fuimque ab obítetricaa-

tibus flammis, mutuatur nitórem : é con-

gavit gigantem , luctatus füit cum Rege;

verfo gemmarum nobili(fimus adamas; non-

quantum laboris impendit ?- quantum peri-

ni(i poít diuturnum laborem eruditur ad ni-

culi fubivit ? quantum fanguinis profudit ?

:

torem; fed vitrum pracedens claritate ada-

quantum fudoris effudit , ut paftoritium ba-

culum in fceptrum mutaret ? rudémque pe«

mantem, huic cedit prae(tantiá naturz , no-

bilitate nitoris, & (irmitate materize : quia

nulam in nobilem purpuram ? fed Saulem,

fi vitrum ftatim fplendet, citó etiam fran-

cui fortuna citiüs arriit, fors ocyus irri(it ;

gitur , & vix ullum fu(tinet lapfum ; ada-

deturbatus enim fuitillicó éfolio , deje&tus &

ma$ veró licét nonni(i tardé fuos deleget ni-

Principatu,exclufusà Regno unà cum fua po»

fteritate:fecusDavidisthronum adeo firmuas

L.

tores, diutiüs tamen eos retinet,malleóque

gefi[tit , & incudi.

Florent citiüs cedri;

fundatum fuit , ut regni ejus non fit finis.

z

Sera

Verani de Af:t?iäm Jom. I,

]

f Differtatio IX,

182.

Seta fuit Sazz feecunditas, fed 1faacum

*

tes cum animantibus , five difcurrentes, fi-

4e

peperit./. Diuturna Anne ftlerilitas , fede

jus

muique fentientes cum hominibus; & quia

pártus fan&tior, Prolem defperaverat Zacha-

ampliffimas, ac propemodum immenías coe-

:(:o I^

tias, fed in frigida fenectutis hyeme Joannem

lorum fphoeras nulli obnoxias corruptioni

ä

ggnuit.

Jacobi felicitas quàm tarda fuerit,

fornicis inflar dilataverat ; & in. iisdem ne

quàm cunctabunda, exeocomjicitur, quia

coelum empyreum deliciarum omnium patri-

jt

fl

delufa fuit in uxore , periclitata in filio,nu-

,am creatis deftitueretur colonis fpiritus An«

PC

tabunda in parente, profligatain filia,elucta-

gelicos condidit, mentes fcilicet puriffimas

p

tain nepotibus, fraudata 12 hofpitio, oppu-

ab omni corporea concretione defoecatas,

qU

gnata in itinere; etenim Jacob adhuc infans

multitudine propemodum innumeras , quas

pugnat, adoleícens laborat, fenex peregrina-

?

fl

in tres divifit Hierarchias, in quarum fupre-

p

tur; cum la&le infantig amaritudinem fugit;

ma collocavit. Serapbinos ferventiffimo die

E

I

in flore adolefcentig fpinas experitur; in

vinitatis amore flagrantes; Chberubinos Ícien-

hyeme fenectutis arumnarum fentit pro«

tiá Dei profundiffimá fplendentes; & T5ro-

cellas, ad quarum cumulum fuperftitem

405, qui Deo fedenti in fua Majeftate affifte-

luxit filium, — Verüm licét fucrit cjus fortu-

rent, résque pacaté fervarent. In media Do«

na tot prepedita vinculis , defatigata itine-

minationes, qug ceteros coeleftes fpiritüs ad-

ä

.

.

ribus, vexata moleftiis, obruta calamitatibus;

[

uvarent ad Dei gloriamextrinfecüs promo«

cüm prim!'m tamen eidem coepit arridere,

i

vendam , Jirtutes quze expeditee eflent ad

li

ad eum profperitatis cumulum acceffit , ut

opem Angelis inferioribus largiendam, qui

ftellarum numerum excefferit,

Foenum ve-

circa divina occupantur obfequia, & ad cor-

L

ris primogenitum .cateris virore antecellit

poratuenda deflinantur: Poteflates ad Dia-

f

In ultima

plantis, fed citiüus arefcit: & raró initiis fuis

bolicas irruptiones retundendas.,

affines funtfines; Salomonisinitiafummam

Principatis, qui univerfam natutam huma-

vifa funt attigiffefelicitatem , fed Principa-

nam adjuvarent, hominibüusque tuendis prae

tós extremum miferiz cumulárunt; fiquidem

fto effent, acveluti primi Duces qui opus in«

templi ex(truétionem , fapientiee infufa lu-

choarent, & executioni mandarent : 4rcbanes

mipna, vifionum immiffa mylleria , facrifi-

gelos qui celfioribus nuntiandis; Provinciise

ciorum indiclas victimas, doclrinarum fcri-

que adminiftrandis praficerentur5 G; demum

:

2tos libros, divitiatum opulentias, pacis fe-

4ngelos , qui ut Nuntiiad homines mitte-

]

licitatem , Principatus .gloriam foediffime

rentur particulares, & ad eosdem privatim

claufit idolorum cultus ; 4wia fi bumilitas

dirigendos deftinarentur, . Hujusmodi dee

Epif. ad

bomines fantlis Augelis , ait Auguftinus, f-

feecatiffimae mentes, vel fcintillze de fempi-

à

. DDiofcorid,,

sniles facit 5 fuperbia , && luxuria ex Angelis

terni luminis facibus accenfze , ac in plüres

f

Daemones facit : eftenim fuperbia omnium

partita ordines, aliz aliis ita przeftant; &t fue

l

ecca;orum initium, finis, && caufa, & ut

periores, mentes illuminent inferiorum;quie

loquitur D. Gregorius , Radix efl omnium

bus fuas cogitationes,& affectiones commu-

-Inl MGMI.

saalorum ,mater cuntiorum vitiorum * adeo

nicant: omnes fiquidem Angeli. infltructi

ut feptem principalia vitia de fuperbize viru-

funt vi acerrimá intelligendi; ac inflammatá

lenta radice proferantur; fcilicet inanisglo-

in Dei amorem voluntate, & fumma agendi

ria, invidia, ira, triflitia, avaritia, ventris

celeritate przditi; ornati ea poteflate, & di-

ingluvies, & luxuria; fimülque,quos in fub-

gnitate, que vix animo comprehendi poffit,

lime elevat, in ima detrudat: fuperbim fi-

füntque integerrimi, caftiffimi, pulcherrimi

cc ..

quidem nulluseft terminus nifi precipitium,

eeternóque lumine circumfufi,

& ruina; contingátque propterea fpiritu fu»

. Quamvis Angelus nil aliud fit, quàm

$.

perbie inflato, quod in fabulis teítudini,

pura mens, purus putusanimus,. non tamen

qua& cum volatum affedáffet , ab Aquila in

ex eo igne delibatus,quo fydera fplendent,vel

fublimeevecta, & moxab eadem dimiffa

cocli torquentur axes; fed vigor eft excitatis-

ipfo lapfu miferé collifa interiit: ^ velquod

(imz mentis, tantó expreffiüsad zternz pul-

[ " -—DuT UD--— o —

cuidam fub Nerone Icaro ( quem Simonem

chritudinis conformatus exemplar; quantà

Magum fuiffe Philaftrius cum aliis ad(truit,)

de ejus fonte propiüs , uberiisque refpergi »

hic fiquidem referente Baronio auno Chrifti

tur: huic accefferunt egregize nature tam

44. cum volatum in fublime tentáffet , vix

praéfidia, quàm ornamenta; gratiz, ac virtu-

"m n —2 diliges, — Oruli,

binas adfcititiasexplicuerat alas , chm juxta

tum dona amplifhma; adeó ut unicum dun«

Principiscubiculum decidens totum re

taxat ad perfeclam felicitatis confummatio-

*

f, per-

fit cruore pavimentum.

nem inpluribus ex iisdem defuerit, fcilicet

4

Sed uberiora nobis argümenta fuppe.

perfeverantia,à qua defecerunt ob fuper-

t

ditant facrze paginze, in quibus paffim nobis

biam unius turbatoris Luciferi.

Tametfi

j

obviant fuperbientium lapfus, Plexit fiqui-

miré in ipfo fplenduerit quidquid ornamen-

dem Deus ftatim in primo mundi conditi ex-

torum fpiritualium ,' quidquid gratie , Gg

1

ordio aternà infamiá fuperbum Luciferum.

naturz dotium cateri novem Ordinum Ane

Condiderat mundum Sapientiffimus Opifex

geli. poffiderent ,

quibus in Principatu

Deus,bonitatem fuam diffufurus in creaturas,

praerat; attamen fpiritu fuperbiz- infla-

11"4!: ]*.

omnémque ejus ornatum, ac creaturas fingu-

tus, quia aqualitatem D E I. Conditoris

las five vegetantescum plan'vtis » five (entiens

;qncupivit à fummo Íuz fclicitatis fafti-

gio

| $uperbu8 præcmincndixa&"c&us, quos inflat, dementat. 183

gio deturbatus in imum protrudituf mife-

hcbraru-ni horrorem ; elegantize venuftatem,

riarum ; Sedebo in monte Teflamenti £n l-

in fpectrum deformitatis ; delicias Angelo*

teribus Aquilonis , : ajebat, fuperbiá elatus

rum , inhominum; ac inferorum commu-.

táftihortores? Qua hujus deplorandee mee

j -CKP. l£2

apud laiam. — 4fcendam fuper altitudinem

vabium . [imila ero. Altifmo n celum con-

tamorphofis caufa fuit? certénon alia, quam

feendam ,

fuper afira Dei exaltabo folium.a

unica füperba cogitatio ; hac non folüm

zmeum , fedebo in monte Teflamenii. O fu.

Liciferum à fummo calorum ad ima detru«

perbientis animi czcitatem |. ipfum etiam

fit tartari, fed plures Angclorum millicnes

b

Dei folium impetit, & nifi Altiffimo exze-

€ coeleíti Aula illicó precipites egit in

quaretur, putat fe humi repere ; tametíi om-

seftuantes jugibus flammis voragines; quód-

nibus cumularetur gratize, & naturze donis,

que pejus, quia nullus peenitentie ; nullus

mifericordiz , nullus recuperandee venufta-

adhuc fuperbienti menti hacviluerunt , ma-

luítque hisce deflitui , quàm fpe privari ,

tis ampliüsrelictus eff locus , nulla refurgen-

quae illi videbatur affulgere , afcendendi ad

di ampliüs fpes affulget ,. Non enim Deus

Dei Solium,

Furit fupetbia , cui (1 fpes

e/dugeli peccanttbus peperctt 5 fed rudenti-

1

aliqua dominandi fuboriatur , cetera, quae

bua inferni detrallis $n tartarum tradidit

eruciandos , (cribit S, Petrus.

Quóéd fi re.

Epifl.y, cæf. :

accepit beneficia , nihiíi facit.

$.

Quae non detulit David Abfoloni , ne

bellantes Angeli nullumin coelo afylum inve-

$.

hJ

imperandi zítu infaniret ? nonne eum.ab exi-

nére , non Íperent in terra perfu

gium, qui

lio revocavit? in Regiam admifit? amplexu,

Nluminis abutuntur bonitate.

& ofculo eum dignatus fuit ? nonne Hiero-

: Quéód fi unica duntaxat fuperbia , uni-

7*

cum capitalis criminis delictum tam feve.

Íolymam ei reliquerat ? & nihilominus tot

cumulatus beneficijs coérceri non potuit ;

rum promeruit judicium , tamque horren-

quin ejus fuperbia in parentis ceedem conjura-

dum fupplicium , qualis illucebit fpes ijs;

ret, & tunc tantüm defijt infanire , cüm

quiincono mille flagitiorum jugiter forde-

defijt fuperbire , & vivere: ita Lucifer tam-

Ícunt ? qui ad vindictam innumeris delictis

Dei iram provocant? quiin cceno diu , no-

etfi omnibus naturze , & gratize ditefceret

muneribus , adhuc fuperbiá elatus , quafi

€tique volutanturvenerearum voluptatum 2

ipfi Deo fupremum invideret Principatum,

fapiant ifli faltem alieno periculo, 6 defipi-

ejus thronum ambivit , fciditque in factio-

unt proprio ; s.;'cque ruina majorüm potiot

nes reliquos fpiritus , quorum partem in

cautela minorum , ut monet D. Gregorius,

Libs 4. ia 2,

fuam pertraxit focietatem , perfeverantibus

Ecce Lucifer decor Angelorum , [Mendor ce-

Reïg, €2p, 2.

alijs in fua felicitate , in qua à Deo conditi

dorum, delicium celefiumppirituum praceps in

fuerant, quique contra Luciferianos acriter

tartara ruit , quia ut legitur apud Lucam.

Luc ?z?

infurrexerunt : primüsque attrocis prelij

Videbam Satanam decalo ficut fulgur caden -

Dux Michatl fuitunus ex Seraphinis, qui

$0.

'Timeatfuperbia, qua cüm nititur

Angelici fermonis vocibus defertores atto-

afcendere , praeceps deorfom ruit , & qui«

nans dixit: Quie ficut Deus?. imülque cum

dem derepenté quavis difrupá morá: lapíus

cztetis focijs Deo fidelibus contra Lucife-

fiquidem Luciferi é fummo coelo in imum

rum, ejísque afleclas pugnavit, non diftri-

tartati fulguri pariatur ob defcensüs veloci-

&isgladijs, fed praeconceptis odijs; tenuit-

tatem , eó quia ftatim ruerit, & ob fplen-

que pugna atbitrio Dei, quoad ei vifum fuit,

doris brevitatem , quze fuo extinguitur ia

& perleverantes in pravo , promeritis pü-

Ortu.

nivit cladibus, ac adverfariorum emeritam

Hzc-eft faperbize indoles ab Altiffimo

$.

virtutem przemijs affecit , — & tunc flatim

fecedere , cüm altiüs erigitur; in imum de-

m

Dei fulminante decreto inítar fulguris &

trudi ,. cüm adíublimiora evehitur 5 delabi

fummo ccelo przeceps deorfum cecidit ad tar-

cüm in fublimius nititur , imo fibi ipfifactus

tatá Lucifer ; quique in coelo nitidiffimus

carnifex , fe torquet , dilaniátque, vel ob

fuerat donorum omnium nature , & gratize

minima , quz aliàs nullius cenfentur mo-

menti: quid enim exilius, quid invalidius

fplendor, fit repenté fcetidiffimus apud in-

feros Titio ; ut qui fumo fuperbiz fupra

falutatione unius , vel alterius famuli, aut

fuam nitebatur conditionem evehi , fumo

rultici, & tamen quod flocci faciendum eft,

Titionis apud tartareum ignem torquere-

efficax fit inftrumentum acriüs pectus tor-

tur : qui veluti fulgentiffimum fydus claruit

quendi fuperbientis ; cui enim Deus maxis

ceclo conditus , tanquam nigerrimus carbo

mus fubducitur, velipía minimaapparent

omni decore catuit , & veluti in nutrimen»

maxima , quibus acrius dilanietur : quod fà

tum gehennalis flamma detruditur in tar-

fuperbia adeoó minimis cruciatuf ; quid fi in

tarum, & ex miraculo venuflatis , ex epio-

maxima impegerit : fi omiffa falutatio u«

go elegantize repenté omni. deftitutus ho-

nius mancipij pe&us trajecit Amani ? quid

nore, omníque fpoliatus venuftate in teter-

'damni non attuliffet impacta alapa?

rimum ,. feediffimümque vertitur cacodee-

Tametfi (uperbientis pe&tus nuilo ia*

9»

X

monem. — Quomodo cecidifli de celo Lucifer,

fli&o vulnere faucietur , nec fanguinem fun-

lfat& 14»

dat , pungitur tamen acriüs ejus cor ex fibi

qui mané oriebaris plenus fapientiá , && per -

fetius decore ? quomodo atridentem fplendo-

denegato obfequio, adeó ut vel ipfze omif-

fac falutationes ; quovis diftricto gladio le-

remintetram caligiggm.' lucis claritaté in te*

48

tha«

1

184

Diífertatio IX,

thaliüs feriant , eó qluia fuperbientis pun«

nonnifi folum velit folem difcoloris fus

B[Al. 83.

gant tumorem , hinc David: Sagirze parvue

pompz fpectatorem 5 càm nonnifi foli fuum

Jorum fatie fant plaga eorum :

non dicit

adapetiat finum ; fed fi caeteris videtur flo-

Propheta , elarum tuperbientis cor jaculis

ribus magis fuperbire, adhuc cateris eft ta-

parvulorum confodi, fed vel ipfas fagittas

lipa inconftantior , & veluti florum Protheus

quamvis non vibratas , ipfa tela licet non

alternis annis alios induit colores ; quibus

ejaculata, quamvis adhuc repofita intheca ,

plerumque à primigenia deficit venuftate ;

nec miffilia , nec in jugulum direcla , effe

definitque nonnunquam etiami in folam het-

validiffima ad infligenda vulneta fuperbien -

baceam viriditatem omni deflitntam venue

tibus; quiafuperbiz pervium , & apertum

ftate , omnique carentem elegantia : quia

fit vulneri peétus ; non enim ut pectus fuper-

quos fuperbia extülit, eosdem deprínut na»

biá tumidum faucietur , necefseeft , nuden-

tura iP(a.

tur gladij, vibrentur fagittze , fed fufficit ,

fi tela oftendantur, fi gladij indicentur , qui2

g. ï[o

fagitte parvulorum fatie funt plaga eorum ,

Ícilicet fuperbientibus infligunt vulnera non

Tumidus excellendi affecius fuper-

fagittz jaclz , fedoftenfe , acventilatz ma-

bientes protoparentes exclufit extorres &

nibus infantium ; quinimó vulnerant , quam-

Pdmdz'fa felicitatis , & detrufit miferos.

Jl,(. 29

vis finecufpide , quamvis retufz , & umbra-

dn ertumnarum abyfum,

&ili duntaxat puerorum deflinatz certamini

fagitta paruulorum facie funt plaga eorum ,

On Angelos tantüm fupcfbia e fume

ideít , non pugnantium ad vulnerainfligen-

IN

mo cceli faftigio in imum detrufit

da , ad cruorem effundendum , ad necem

1I. ; W

inferorum , érmaridiano cocli jubare

"m

inferendam ; fed parvulorum fimul luden-

in tenebricofas dejecit tartari caligines: ve-

tium , & adoflentationem manibus contre-

rüm etiam primos homines é terreflri coégit

élatze,

Condiderat fummus O-

paradifo exulare,

io,

Ad fuperbice tumorem feriendum fola

pifex Deus ex humo primum hominem , &

fufficit vulneris indicatio , fi fuperbiens pu-

ex ejus cofta Evam , vitze, thorique confor« -

tet ex contemptu non fuiffe fibi obfequium

tem , quibus etiam regimen commifit caete -

praftitum , famulum pileum ad genu usque

rorum viventium,

In lautiorem menfam

l

detecto capite non demififfe: fuámque de-

terrarum omnium longé , latéque frogife-

decus arbitratur , quod alij per(zepe ex fola

rum orbem exhibuit ; & manfionem confli-

Omittunt inadvertentia,

Hinc Ifaias pul-

tuit paradifum terreftrem , feu hortum ad

chré fuperbum flori comparat , adeo dcli-

omnem confitum amoenitatem , qui fedes

catulo , cui vel folaris radius plurimum ad*

effet honeflz voluptatis, feráxque vivarium

omnium deliciarum ,. in quo coeli ferenitas

ferat nocumenti, noceátque lux ipfa , quae

lantis fummee eft utilitati , & hominibus ,

femper rideret , fyderümque clementia are

brutisque oble&tamento : nil fuperbià delica-

rideret , coeleftis aurze placidiffima tempe«

tius , fragilius nihil; fed nihil etiam vilius,

ries faveret , tellus jugi virore veftiretur ,

Tul'ipamintueamur , in quanaturze licentia

omniimque florum ornaretur genere; licet

videtur laxiüs lafcivire,

Flos eft verficolor;

nec fuis zílivis temporibus meffium felici-

l

in fublime foliorum pompam dilatans ; fed

tate fruftraretur , nec fuis autumnis fructu*

fi ejus radicem penetremus , cepa eít , ex

um ubertate: füithortus ille , pree quovis

alio terrarum tractu femper ridens; & delie

qua bina diluto virore pallida folia erum-

punt; dein nondum coloratá venuf(tate ad-

ciarum , quà corporis , quà animi refertif-

huc viridis, flos herbeuspubefcit ; móxque

fimus ; aér ibi falubris , & verna quadam

l

temperie pacatiffimus.

Quam:vis.per qua-

1:/9.[ X

impellitur fuccrefcente fcapo, qui medullá

duriore robuílior , ac rotundus in palma-

tuor tempeflates fibi mutuis viciflitudinibus

rem , pedalem , vel etiam cubitalem proten:

fuccedentes tempus annuam fui cursós petio»

ditur altitudinem ; modó rectus, todó in

dum compleret ; non tamen ha« tempefta-

anguineam tortilis fpiram : & quamvis przee

tum Ííucceffio quidquam clementie coeli ,

cox tulipa interdum breviffimo é caule vixé

temperiei aéris , viriditati florefcentis tellu-

terra finu elata emineat ; heec tamen fua ex-

ris abítulit , nec imminuit , quia non illic

plicat folia virefcentia , terna , vel quater-

ignei eeflus, torpidiimque gelu, non horri-

na, aut quina craffa.,, oblonga, carinata , &

dusrigor, nonamnmes, & torrentes rigido

-1;;0-

nonüunquam per oras modice ref

ia

a , & cti-

frigore concreti in glaciem obriguerunt ; fed

Ípula, vel pendula, 'aut furrecta ,. quce ve-

blandiffimustepor unà cum aére aquam , &.

luti floris fatellitium minuta infecla arcent ,

teliutem exhilaravit , ibi enim nullz nebulz ,

nein caulem repentia pictis ànatura in fupre-

nec nubes, quibus aér feedaretur , nullé pro»

mó flore coloribus inferant nocumentum

.

.

cellz , quibus turbaretut , nulli imbres , ful«

fuperbit fiquidem flos difcolor fenis , vel fep-

mina nulla,cum ibi ver perpetuum floreret ,

tenis, & nonnunquam etiam octonis venue

& arbores, vel in fpem fru&tüs fe induerent

ftus folijs , quz folaribus aperit radijs in

floribus , vel incomplementum fpei , fe fru-

calathi , ciathíque , vel refupini pilei effi-

&libus onerarent.

Et ne arbufta, & plantze

fitirent , fpésque hominum areícerent , fons

gicnp cqmplicatverö recedente fole5 quafi

In-

Superbus pkræclmincndi aH'cQusx; quos inflat , dementat. 185

ingens ex horti meditullio faliens pellucidos

à muliere pomum accipit , eique dentes in-

figit, guíftátque, & fimul cum pomo mor-

laticesabundé fuppeditabat,cum pares maxi-

mis fluvijs prorumperent ; in quatuor enim

tem deglutit , fpe, & ipfecaptus Dei enanci-

Geminam

fe amnes exonerabat fons ille.

Ícendi fimilitudinem , Erzras ficue Dij , pro

dolor ! quantum malé hoc carptum , ac de-

Dei munificentia ad complementum delicia-

rum adjecerat arborem, alteram in vitz fo-

guftatum malum invexit mali ! in imum

mentum , alteram in virtutis exercitium 5

omnium miferiarum humanum genus una

detrufit Protoplaftorum fuperbia : ut enim

prior in medio paradifi fuas fixerat radices,

ut ad ipfam ex quavis parte (ingulis aequalis

unà cum pomo divinitatem gufíltarent , mor-

pateret acceffus ;; haecue arbor erat vite ,

tem deglutierunt , qua non ipíos taptàóm ,

cujus fructustalis erant qualitatis ;' tantae-

fed etiamPofteros omnes interimeret.

Fuit

que virtutis , ut vitam mirabiliter protrahe-

haec fuperbia ea Pandorz pixis, ex qua in

Altera diverío defixa loco, foliorum

rent,

perniciem hominum omnia fcelerum porten«

virore, frondiümq; pompa ita luxuriabat, ut

ta , fuppliciorum genera,tormentorum fpee

etiam pomorum forma, acubertate diteíce-

cies , agmina omnium calamitatum , arume

ret, & hujus nomenclatura fuit fcientize bo-

narum , agritudinem proruperunt : vix

ni, & mali ; prohibuttque Deus homini-

enim deguítato pomo irrequietalegis meme

bus , ne defructu illiuscomederent, - Pre-

brorum rebellio copit portionem inferio

Rn *ef. 2,

eepítque ei dicens ; Ex omni ligno paradifi

rem , fenfuum impetus urgere contra fpiri»

coqede, deligno autem [cientie ne comedas,

tum, adeó ut nonnifi difficulter valeret hic,

Il

' Jn quocunque enim . die comederia ,/ morte

feditiofa corporis membra coércere ; ne quid

N0r1erís,

agerent dictaminibus recle rationis diífos

12,

Verüm cüm invidia dire cacodcemonem

num,

Pra cateris furor in(urrexit erubes

torqueret tantz Protoplaítorum felicitatis in

fcendae libidinis , cujus turbulento fenfu cce-

perunt Protoplafti exagitari; & erubeícen-

terra 5 ferpentem , feu animal pra cateris

"aftutum , & (agax ingreffus , Íuis eum

tes exortz libidinis inconcinnos motus, in

artibus vocalem effecit , locuturus tamen

deníius ambo conceffere arbuftum foli , &

coelo fuam fubducturi verecundiam ; ibíque

magis ipfe ex ejus gutture, quàm eloquen.

tem faceret anguem : cüm igitur folitaria

ex ficuum connexis , fimülque confutis fo«

per paradifum inceffu fedato ambularet Eva ,

lijs , frondea con(truxerunt fubligaria.

oculósque defigeret in arborem Ícientiz bo-

Ab hac virulenta fuperbiz radice, quam

13«

ni, & mali, curiofitas, G animi libido eam

primi homines paradiío implantárunt ter-

ibi detinuit , & callidus [erpens trunco cir-

reftri, non folüm omnia progerminárunt

cumvolutus , vel fortaífis etiam ramis ejus-

mala, verüm , & hominesipfos , quoscon-

dem ; vel, àt placec alijs fubter arborém in

futis foliis veftivit, donis fpoliavit fuperna-

F

caudam , pedésque erectus mira illicientis e-

turalibus , omnique venuflate , quá Deo

loquentiz illecebrá benevolentiam coepit fibi

placerent * ab hacenim radice prodijt nudi-

captare foeminz , cui virus infpirat peítiferze

tas gratiz coeleítis ; privatio donorum fu-

pernaturalium , cacitas rationis, obfcuritas

cupiditatis participandi Numinis divinita-

tem, excellendique fupra humanam condi-

in intelletu , malitia in voluntate, imbe-

tionem, loquitur ut foror forori, alloqui«

cillitas in Ípiritu , petulantia in corpore ,

tur gt Rhetor , fuadet ut Orator, invidus

rebellio in fenfibus , tumultus in parte infe-

' tantz felicitatis tam mulieri , quàm viro.

riori; ex haevirulenta radice etiamnum pul-

Horruit tamen mulier umbram fimul arbo-

lulant mor$; hominem affligentes , dolores

--

ris, & transgreffionem przcepti , refpondic-

membra torquentes ;

egritudines corpus

que: defrucfulignorum ve[zimur , de frutiu

affligentes , & abfumentes ; triflitig ani-

x sef. s. &

veró ligni pracepit nobis Deus , ne comedere-

mum lancinantes ; odia fpiritum detorquen-

mus , 65 ne tangeremus illud , (ed utinam,

tia; invidia mentem lacerantes, & tandem

uod non fuit aufa manuattreCtare pomum,

quod miferiarum omnium eft caput , om-

horruiffet etiam lingua eum contreclare,

niümque terribilium terribiliffimum mors

Pomum tamen , quod impune, & tangere ,

ipfa tremenda , ac originaria labes horum

& decerpere manu potuiffet , non folüm dex-

caufa : adeó ut omnia malorum genera ,

terà attigit, fedetiam ita oriadmovit, den-

calamitatum turbz , miferiarum coacerva«

te conirivit; utcüm permififfet fe à Doemo*

ti exercitüs , dolorómque omnium, ac aegtis

ne perfuaderi, fpeillecta, fimülque fuper-

tudinum accitz Mytiades ab hac una in Pro-

biz elata tumore , cupida deglutiendi in po.

toplaflis radice fuperbiz germinaverinz in

mo vetito divinitatem , eminendique fupra

perniciem , & internecionem totius bymani

hufnanam conditionem, noníolüm prohi-

generis, . Quis fuperbiam non dixerit gra«

bitæxüirpis pomum momordit ; verüm etiam

vioribus omnibus obnoxiam porais, e cujus

guítatam ejus dulcedinem deglutivit ; &

radice veluti é Pondorz pixide omnia tum

quavis difruptá morá ad ejus virum avolat ,

fcelerum portenta , tum Íupliciorum ge-

nera proruperunt ?

cüi miré poma illa laudat , vímque ijsdem

infitam commendat: pomümqueab ipfa de.

Fuit hzec fw;, bia Lemeæ hydfæ baud

14

guftatum eidem offert; & ut vir uxori pla-

diffimilis ; pl';ta enim ex hoc monítroemer-

&eret, quamvis Dco dilþliccret, oblatum fibi

htofa ícta

ferunr, *vxelut-; x'exlfngta,capita porte:

lera ;

Differtatio IX.

196 .

lera$ involvuntürquein uno crimine,quam«

purit » i catia e3] , ut sguorans argustur :

cüm veró videt , laudatür , ut [cientiam ad-

pluradelidta, | Hec Hydra Adami fuit fu-

perbia, quá ut fimilis fieret Altiffimo injun-

bibens in confilium ?. deinde quoniam quils-

lum (ibi à Deo preceptum transgreffus eít;

ber arrogans infana opinioue inflatus , non

utenim placeret mulieri fuadenti pomi efum,

tam virum ,. quam beroem , aut genium

non timuit Deo difplicere , maluitque fi-

quendam fe exiflimat , ut "Pindaru ait tran-

' dem dare ferpenti inflanti fpiritu fuperbige

fcendeus mature bumana terminos.

Ef

"

verbis illis: Erit& ficut Dj , quàm Deoex-

autem nec animi fatis compos , nec corporis,

cidium minitanti z»orte morjeris,

Quanta

t£oto babitu, geflíique morbum prafeferens,

pravitas animi inobfequentis , ac nolentis pa-

Jncedit fummis pedum digitis , cervicem in

rére Deo vetanti ? Quàm fcelerata gula ;

morem erigens , attollénsque fe fupra nature

qua inter tot palati delicias , illud quafivit

snodulum , nec aliter quàm obliqué intue-

malum , ex quo malorüm omnium ilias pro«

tur , nec aliter audit , quamquafi mon au»

diens , arbitratur [e omnium ditiffimum 90«

rumperet ? Quàm perniciofaviro mulieris

Íocietas, àqua malum omnehaufit? eblan-

bilitate , ac virtute ceteros antecellere,

ditur foemina , ut illaqueet; allicit, ut ex«

Imó adeó fuperbia in fublime erigitur;

]g.

ezcet ; malum videtur deteflari , ut in ma«

ut nullo coérceatur fupra czteros eminendi

lum pertrahat : fuadenti fiquidem ferpenti

modo : edocuit id Cajus Cafar , cujus fa(tus

pomi vetiti efum , ut Dei ena&la fimilitudi»

unum fupra feiferre non potuit , cüm Rese

nem fupra homines eveheretur , non folüm

publica duos fupra fe ferret, neque hic de-

averfata fuit pomi efum, verüm & tactum

tumuit fuperbie tumor, fedfublato :emulo

Geaef. g.

ipfum.

De fructu lignorum vefcimur , de

adhuc nullüm fibi oblatum honorem nimium

frutiu verà ligni pracepit nobis Deu , ue co*

putavit, continuum propterea geffit confus

snederemus ,& netangeremia illud ; nonpro-

latum , perpetuam dictaturam , prono-

3

hibuerat Deus tactum pomi, fed efum , nec

men admifit Imperatoris , ftatuam inter

Eva videtur recté dixiffe , sllud me tangere-

Reges, fuggeftum in orcheftra: imó & am-

!

7u4 , fatiüs dixiffet ad fuaforem illudendum ;

pliora etiam humano faftigio, fibi paffus eft

L

pracepit nobis Deus, ne comederemus ,.&

decerni , ;ut tefte Suetonio fedem aure- j,3,/,ca.

ne de illo loqueremur: fi abftinuiffet à fer-

amin curia, & protribunali, templa etiam /ar, cap. 25,

mone, àverbis , ad os non admoviflet po-

H

& aras , fimulacta juxta Deos , pulvínar ;

! mum ; fed quz horruit tactum , morfum

flaminem , lupercos , adeó ut nullum emi«

nonexhorruit , & in pomo non divinitatem,

nendi defiderio modum imponeret , nullüm-

fed cineres mortis demifit in ftomachum ,

queturgido faftuifinem. — Verüm quem fu»

Prz-

poftquam viro guítandum dedit,

perbia ita erexit , eadem pracipitem egits

effe omnibus animantibus juffi fuerant Pro-

in ipfa fiquidem aurea fede , quà fupra cat«

toplaíti, quibus plantz omnes, arborésque

teros emi:?:bat ; eundem mifer&æoppremt.'

cunctz frugiferz dapes cujusvis delicatioris

. faporis fuppeditabant , & effufi in paradi-

P p

fum fiuvij potüs hauftum delicatiorem , fa«

lubriorémque, quàm poft pravaricationem

«Ouem fuperbie faflus Nabucbo-

artis induftria praparet int

illecebras,

er geqmzas ; àc

dono[orem corrupto in Divinitatem af-

fetiu inter Numina , Deósque 'extulerat ;

15,

Pullulavit ex corrupta illa fuperbigra-

dice etiam hoc aliud fcelus , ia criminis

ultrix Nemefis infra bomines detrufit.,

culpam in deteftandam purgatidiem refun-

érutíique adfcivit.

dere niteretur Adam in Deum inquiens :

Uid de Nabuchodonofore dicam 9

Mulier,quam dedifli mibi fociam , dedit mibi

cui extremum pené exitium arculit

Q

de ligno , &&comedi, Prohdolor! quotab

fuperbiz faftus , affectatio divinitae

uno Ícelereenata crimina! initium fiquidem

tis: 'etenim Merodachus ( is'fuit, quiRee

omnis peccati fuperbia , quz in fublime

gem Jerofolymorum Manaffem Dabylone

Protoplaftos , cüm eveheret fupra homines ,

tractum in vincula conjecit , & ad peeniten

in imum detrufit miferiarum , quia ut fcité

tiz adegit necéíffitatem ) necato Deoce Ar-

In Moral, S.Gregorius. Omnis fuperbia eo ipfo in imo

phaxado Medorum Rege rebus elatus fecun-

atet , quo in alto fe erigit : neque fiuit De-

disaffumpto Nabuchidonoforis cognomen.

us tetrum hoc vitium impunitum abire ;

to , fe totius Orientis falutari Monarcham

1j

cüm in facris litteris Deo fpecialiter proda-

meditari ccepit , cümque totum vellet fce-

tur invifum , ejüsque feriüs , vel ocyüs ultri-

ptro fuo terrarum orbem fubijcere , inito

ce expiandum dexterá , ut enim re&lé notat

cum Dynaflis , & Ducibusconfilio viros de-

legit bellicofiffimos , ac feroces fui exerci-

Lib. decp4. Philo. — Illor , qui faffuturgidi , nolunt refi-

YiAi.

pifcere »- lexnon ad bumanum tribunal mst-

tüsPrafectos, & prz cateris Holophernem

£it , fed divinotradst judicto : ait enim,qui-

natione Perfam , cui demandavit, ut quid-

eunque aggredirur. aliquid agere, cum fupere

quid in; Occiduis terris adhuc Deorum Jue

bia Deum irritat , cur ita?. primum quia

.

dzorum , :ac hominum juris effet externi »

arrogantia vitium est animae

.

Antma au*

fuo fubfterneret imperio , nec aliusei titulus

rem Deo fols eff vifibilis. ,öäti:cqui: anrem

bellandi fuit, quàm libido dominandi; fuó-

Nnij] ,

que

Superbüs -pzæcminendi affectus, quosinflat, dementat. 187

que fceptro fubijciendi tumido faflu , fuper-

bore fortitudinis mea ,& in aloria decoti nei,

bià Dco , & hominibus exosá terrarum gen-

Verüm vix praetumida verba ex arrogante ,

P

[*

tes omnes : fed defunélis periculo Hebrais

fuperbóque illo ore floxerunt, illicó czleftii

Juditha fortiffima foeminz virtute; fomnia-

quafi fulmine diving vindictz Íyderatus , i«

vit Nabuchodonofor no&e intempeftá , cüm

&tusque de mentis deijcitur poteflate ; &

quieti corporis indulgeret , fibi ob oculos

eum quem füperbia inter Numina , Deósque

arborem obverfari tantz celfitudinis , ac pro«

extulerat, ultrix Nemefis infra homines de-

,

ceritatis , ut faftigij virentes rami nubes pe-

trufit, dejecítque inter bruta,

netrarent, tantz laxitatis, utfoliorum ex-

Repit ftatim per tellurem quadrupes ;

plicatu laté per terras univerfas fuas proijce-

'qui bipedes omnes meditabatur fibi fubijce-

ret umbras ; & fructuum ubertate turgentes

re ; vinculis ob(tringitur ferreis ; qui aureo

rami in humum pomorum onere preffi pro-

Íceptro gentes omnes poffe coércere exifti-

penderent ; efílétque volucribus nidum ,

mabat ; cumque effet Nabuchodonofor ho«

beítijs receptaculum , & hominibus ubique

minibus cunctis pracelfior; brutorum more

terrarüt degentibus fufficiens menfa; cum

pronus herbaceum abijcitur in paftum: &

if

omnibus eícas fuppeditaret : imó videbatur

cui hominum 'palatia videbantur angufla ;

voluptas ipía frondofo , ac ubertofo fub

& depreffa tecta ; fylveftribus adifcitur feris,

illo te&o fedem fuam pofüiffe , " arridente

totóque feptennio avia , lucos , faltisque mas

etiam tellure per totum tractum illum riden-

nibus , pedibüsque perreptat , capillis , un«

D

tibus veflitum floribus,

Sed nonnifl umbrae

guibüsque inftar aquilarum excrefcentibus

tilis fuit ipfi hecvoluptas in arboris umbra

inneglectam fuliginem horrificantem omnia

i

luxurians : fiquidem adfuit illicà genius &

corporis membra ; licét non ita figuram hoe

coclo excubitór in terras delapfus , qui mi-

minis exuerit, utformam induerit beftiz ,

nacivoce pracepit Nabuchodonofori fuccidi

fed tantüm corruptà phantafià ürfum fibi

in caule arborem , amputari umbriferos ra.

finxit, vel leonem , & inbrutum degeneráffe

mos , diffipari luxuriantia folia , difpergi

inconditos propterea emittens clamores , rue

W

maturos fructus , relictà duntaxat arboris

gitus , acullulatus.

13ul,Cu. |

radice pullulatura iterum in ramos , ftondes ,

Sed quis Regem é folio przecipitem egit

21,

fjf

flores, & fructus.

in przfepe? Quisab aula incaulam detrufit?

?ï

19,

Accedit Daniel fomnij Interpres ; apez

Quis aureum torquem rude mutavit in ca-

ä

ritque arborem illam precelfam Nabucho-

piftrum ? Quis Attagenas in feenum virere

donoforem indicare vinciendum fetro, ob-

;!

juffit imperanti ? Quis totam Chaldeam

noxium cunGlis coeli injurijs . fylvas inter ;

império exuit, & Principem homine majo-

DaAuel, 4e

& feras pabulandum , & integro feptennio

rem ex hominibus detru(it ad

P

ecudes ? Ej-

nonnifi herbis pafcendum : arborem fucci-

ciam te ab bominibus , & cu

m

6efljs, fe-

dendam diverfas Regiz fortunz oftendere

vísque erit babitatio t44. Daniel. 4.

Non

s

vicifitudines , & füummam Nabuchodono-

alia vis Nabuchodonoforem é throno detur»

z

foris felicitatem in extremam mutandam effe

bavit , protrusitque in ceenum , ftabulóm-

calamitatem: quia veró fuperfítes radix eífec

Id

que belluarum, quàm fuperbiz faftus,

iterum in frondes, & fructus pullulatura ,

Nabuchodonofor paffus eft, quod fomnia-

fatorum vim non effe ita ineluétabilem , ut

.ta ab eo ftatug obtigit; lapilló illa conci-

préce fle&i , acdeliniri non poffent , munifi-

dit, & unus intumefcentis füperbiz flatus

cá pracfertim flipe egenis fuppeditatá : fed

Regem & fummo throni fafligio dejecit in-

tantüm abfuit fomnium , ejósque enuclea-

fra homines ; locavítque inter brutorum

tionem tertorem incuffiffs Nabuchodonos

agmina, : Fauítis, fecundisque rebus ever»

fori , ut tametfi per aliquid temporis coeli

tendis, & ad illuviem a&rumnarum, vatici»

minis objeciffet clypeum liberalitatis inege-

nium fuffecit Danielis, Nudabatur fuo Rex

nos, & Deus fatalem ictum fufpendiffet

palludamento nullo impellente hofte; dia.

( tanta eftvis auri inegenos fparfi , utvelip-

dema , Íceptrum projecit; capiftrum nactus,

fius irati Numinis percutiens brachium de-

quo caput ftabulo alligaretur ; quod faítus,

tineat fufpenfum. ) attamen redeunte ite-

& tumor fyderibus inttarEnceladievehebant.:

rum infiti fa(tüs arrogantid , tumidi capitis

Timeat quisque aftrorum inhiat z-

22

fuperbià , poenas incurrit , quas beneficio

qualitati , qui fuper homineselatus aftra fibi

eleemofynz ante declinaverát,

inambulare videtut ? nil odiofius Numini ,

19.

Forfan & pracelía turri Urbis [Babyto-

fuperbo, tumidóque homuncione. Quamvis

nic ornatum amplitudinem , fplendorem,

Deus, cucjus natura eft bonitas, mitiffimus

plateegrum multitudinem, zedium decorem,

fit; G adveniam indulgendam femper pro-

domorum magnificentiam , columnas , fta-

fiiot ,

quàm ad peenam infligendam, feverif- J

tuas , obelifcosin foro mirabundus contema

Atob, 4

/

fimé tamen fuperbisvefifir. Hinc Syracides

Cap, és

1

plabatur ; & clatus unà cum celfarum (ub«-

monet , ut deponamus omnem faftum , exua-

ftructionum multitudine videbatur fibi fu-

mus omnem fuperbiam : Noz ze extollas ja

pra hominum faftigium culmen attigiffe feli-

cogitatione anima tua,velut taurus. ( efttaue

citatis, G potentiz : Superbóquefaítu tumi-

ruscornupeta c&teras pecudes fugans , fler«

Panid,14, QUS dixit: Nosnue bec efl Babylon 1AGUA ,

nens , & exagitans , ut przeftitit Nabuchodo-

quam ego edificavi in domum Regnui, in ro-

nofor, qui animo molieb

atur, ubique terra:

Aa

rum

; nrdni 40 dikälþmïomo IQ

188

Diffcrcgtio iX.

rüm gentes omnes coercere , vexare ,exagita.

luftra humanitatis fenfum reperit, cum natu»

tatearmorum vi, militum impetu , fuóque

ram hominis fupra homines elatus perdide-.

fceptro totum fubijcere orbem ) se fort? eli-

rit: Dei , fuíque notitiam invenit clariorem

datur virtus tua per flultitiam ( Ycilicet ne

inter nemorum umbras , quàm fuerit expere

Ítulta fuperbia, ne inanis tumor turgidi fa-

tus inter aulz nitores, ac fplendores gemma-

ftus imperium, robürque tuum evertat , vi«

rum, & auri.Qui divinoshonores expofcens,

res enervet, utcontigit Nabuchodonofori )

nec fe , nec Deum noverat ; inter pecudes pa-

fcua quzritans Deum invenit,quem fupra ho-

-

& relinquaris welut lgnum aridum n eremo ,

hoc eít, ne deftituaris arnicis;familiaribus, fa-

mines perdiderat ; fibique rettitutus feipfum

mulis, omníque humano folatio , ut Nabu-

cognolcit , cujus memoriam ante deleverat 5

€hodonofor , qui foenum , ut bos comedit, &

quia ficut nil eft,quod tetriores animo noftro

ut bos rore coelefti permaduit : mira fané , &

tenebras offundat , quàm fuperbia : nil € con»

Q1f

proríus lugenda metamorphofis,oculis,mene

verfo , quod dilucidius mentem ferenet , &

tíque fceleratorum altiüsingerenda: ex Re-

lhominem fui compotemreddat , quàm animi

gefit Nabuchodonofor brutum, ex homine

fubmiffio: hinc Regius Vates. Bonum mibi,

Pfaln'i. 11$,

pecus , ex imperante mifere ferviens, ex fe-

quia bumiliafli me , ut difcam juflificationes

dente in throno perrepens inter fylvas ; hanc

Zu4S.

Non folàüm in homines fzvit immanis

luctnofam metamorphofin fuperbia procre-

4f«

at, hanc mutationem ex homine in brutum

fuperbia , quosextollis , ut lapfo perniciofio-

inanisinvehitfaflus, utenim ait Regius Va-

re , inimum detrudat erumnarum ; verün

P[alz», 48. tes,

Homo, cim in bonore effet , non intel-

etiam coelum ipfum impetit contra Deum ine

dexit , comparatus eff jumenta infipientibus ,

furgens : Da animum fuperbientem peten-

|

& fomiilis fatbua eff illis,

tem fufis precibus à Deo evehi ad dignitatem

Hinc Tobias filium fuum erudiens, u-

aliquam , votíque compotem minimé fieri ;

23,

nicé edocuit, omnem declinare fuperbiam ,

qualis tunc furor inflatum non exagitat ani«,

16,

& tumorem faflüs , non fecus, ac animi

mum ? quis ignorat, Regem Perfarum Xer-

peftem averfari ; /uperbiam im tuo fenfu ,

xem , cum ex Abydeno littore Hellefpontum

aut in tuo verbo dominari ne permittas, im

juxta Seftum jungere meditaretur , herüme

zpfa enim initium fumpfit omnis. perditio *

que fe maris prodere disjectis furente procellá

nullum obringit homini malum , quod fu-

navibus, irá percitum trecenta Hellefponto

. perbia illud non induxerit ; nulla pernicies ,

verbera infligi ," & in ejus fluctus par come

quam ipfa non fuerit architectata 5 nullum

pedum juffiffe immergi ? ac fifroeno injecto

pracipitinm , quod nonaperuerit ; nullum

*

valeret impofterum ejus decumanos fluctus

?

fi Re-

venenum , quod non apparaverit

coércere, fimülqueNumini legem injunge-

fta'v?ïb.xöo gurn fapientiffimum audiamus ,. eentrítios

re, nefineret Hellefpontum ampliüs iraícig

nem ( Ácilicet confradtionem , & commi-

indignümque declarátfet, cui ullus hominum

nutionem ) gracedit fuperbia , &$ ante rui-

impoíterum facrificaret * quis non videat &

nam exaltatur [paratus.

Sunt enim faftus;

fuperbize faftu denudatum mente Xerxem ?

& tumor fuperbieatis animi, prodromica»

cüm legem vellet Numini dare , exlex fit ipfe

lamitatum , przefagia eerumnarum , praenune

à mente alienus.

26.

tij infortuniorum , & radices ; équibus mala

Sed quid operis eftprifca, & antiquio-

ra revolvere monumenta , cüm non defint

omnia pullyJant.

iA

24»

A mente alienat

fuperbi-a, fi mentem oc-

recentiora,nobísque magis familiaria, Cum

cupet , adeó enim turget , excrefcitque ejus

Sinenfes Bontij à Pagodibus , feu idolis

. tumor,ut totum occupet hominem,nec finat

fuis quzedam adigerentur concupita benefi-

- locum ufui fupereffe rationis; & hominem

cia impetrare ,— G ut fierent voti compos

j|

tes fingulari fe cibi abftinentia ,

viélüs

. fuperbiaelatum ufu deftitutum rationis , pe-

. cudum gregibus adícifcitunde David. Nolite

afperitate, voluntariísque fupplicijs afflixif-

P(aign 31*

fíeri ficut equus ,& mulus, quibus non ef intel-

fent , effe&tu tamen minimé fecuto , poenas

-* Tetius , tamore enim fuperbise inflatus, veluti

Ícimusà fuis Pagodibus exegiffe, ac in eos

4

inequum , mulümq; degener iracondize calci-

fzeviifle flagellis, ac fuftibus, ac f1 fenfu efleng

l

b? caeteros impetit, & per effroenem lafciviam

praditi , vigéréntque ratione , & id quia

in coeno volutatur luxurie, NNabuchodono-

noluerint ad fufas preces in eorumdem fe

for quantó in fua aurea flatua affurrexerat ,

vota fle&dere. Utinam plures noftri etiam in

tantó ex alto inimum ad beftiarum usq; con-

Regionibus non effent , qui fuis fruftrat&

. fortium deje&us fuit, funt enim lapfus, &

votis petulanus lingue flagello, Deum ipfum

ruina individui animi fuperbientis comites,

non profcinderent, eó quia in fua vota De*

um precibus non inflexerint ; deteflandas in

Verümfi fuperbiaNabuchodonoforem ejecit

& throni faftigio ; humilitasé prafepio , gre-

Deum non effutirent blasphemias , quia fuag

Utinam non

géque pecudum iterum erexitadfolium, Ab

Deus preces non exaudierit.

hominum confortio exterminatus prafen.

effent ,qui ad quemiibet infelicis alez jactum,

"tiffimum animz pabulum in pafcuis bruto.

injurijs Dei nomen lacerarent ; séque diris

rum , in fylvis, nemoribüsque opacatis enan-

cacodoemoni devoverent?utinam non reperi-

cifcitur ; & interlucorum opaca, acferarum

oris, aut

tentur, qul Íe Latis emplumenti, hon

c€om-.

Supcxbuä przeminendi affectus , quos inflat, dementat, 189

zompendij precibus fuis à Deo non impetra-

tur $ fororem accerfivit, jufculum fibi pa«

verint; (tatimà divino defcifcerent obfequio?

rati rogavit, flagitium tandeim obtulit re«

adeó turget homo fuperbiens , ut prefumat

luctanu ,

fed confummavit cím confene

Deum habere fibi ad nutum obfequentem ,

tiente jeóque patrato, uti affolet, in odium

flexilémque ad vorum, ' O infolentiam poc-

mutatur amor , in feritatem blanditize , &

nis abigendam attrocioribus! ita ne fuperbit

eijcitur ex fraterniszedibus puellaregia, qua

homuncio,tempóris fpolium;ludusfortunz ;

fortaffis in| fratrem incidit Abfolonem ; qu

mutationis imago , ccenofz telluris filius ,ut

fubodoratus alienam libidinem , fcelus pa *

coelum conícendat , Deámque velit fuisim-

tratum in Amnonem fratrem natu majorent

probis annuentem votis? quid fuperbit ho-

conjecit ," nec conftuprata. puella negavit.

ino , cujus corpus, ut ait Seneca de coníola-

Siluit Abfolon , donec opportunior ei da-:

retur ultionis occafio , fororémque interea

tione ad.Marciam , eít imbecille , fragile ,

CAp. 1].

nudum fuapte natuta inerme , alienz opis in«

in fuam recepit domum.

Res tota ad Da-

digens,ad omnem fortune contumeliam pro-

videm delata, quamvis magnos triítitz flu «

jectum.

Quid infirmius homine ait Petrus

&us excitaret , non tamen feveritatem judi«

'fdmb l"' : 1

Chryfologus ,24ez fenfus fallit , ignorantia

cij invenit, quin fillio parceret inRegnofuce

decipit ; pompaladit , judicium eircumvenitt ,

ceffuro, quodegerrimétulit Abfolon , qui£

4j

tempus deferit , etas mutat ,infantia bebetats

vindictse defiderium biennio protraxit , do«

juventus pracipttat , fenectua frangit ?

nec natà opportunitate Ámnonem 6é cone

fpectu furriperet patris , ducerétque extra.

$. IV.

civitatem Solymaam in locum , luciümque

tanto parandis infidijs aptiorem , quanto

Tumidum "regnandi . defiderium ,

Íagacitas longiüs removerat à quavis homi-

num frequentiá,

Tempus fluebat ovium

pravisque affecius. Abfolonis fuper-

biam dum fovet ,. ipfum miferà

tondendarum , ac dies inciderant , qui alx

26,

[2/ 12 97

Hebrais id temporis genialibus infume-

Centro fuperbia ad peripheriam eXe

bantur convivijs ; utque fpecie humanita«

tremi exitij omnes ducuntur linez ini«

tis larvam tegeret crudelitatis; Amnonem

invitavit ad convivium regali munificentià

quitatum 5 argumento fuit poíterita-

ti Abfolon , qui cüm pulchro corpore atram ,

paratum : itague inter epulas id Abíolon

tumidam , íuperbámque mentem tegeret

dat hofpitibus negotij , ut Amnonem tan«

in omnia prorupit fcelera, irrupit flagitiat

quam digniorem largioribus calicibus pro-

dicerésque in hoc juvenili pectore vitia om-

vocarent ad hauftum , vináque generofiora

nia fuifle (tabulata , oditim inteítinum , &

eidem propinarent ; fed aliquibus ex fuis

capitale in fratrem; inextinguibilem cruen-

familiaribus precepit , ut cüm primüne

noviffent Amnonem multo vino madidum;

t& vindicts cupidinem foventem fub dolofo

cinere iracundiz lethales flammas ; fimula-

temulentum ; ac gravatum, figno à fe dato

interficerent,

tionem larvatae amicitiz . perniciofa confi-

Quid ni fpumantes propi-

lia fraterni fanguinis effundendi; perfidiam

nantur , ficcantürque calices , madet Am«

plusquàm punicam pallio conte&tam convi-

non vino ; fimülque cum ftoraacho pleno

25

valis letitíe ; cradelitatem in poculis pro-

gravatur caput , fumi denía nube adeó obe

pinatam, ut fimul cum exficcatis calicibus

feflum, utampliüs non videat , quid agat ,

fraternus fanguis ficcareturin venis, & vita

quidve cavere debeat , & famuli juffi ftup-/

extingueretur generofioris vini largiori ef-

ratorem Íororium temulentum trucidare ,

fufione; immane defiderium trucidandi fra»

violentas in ipfum ad datum ab Abíolone

trem natu maximum Regni heredem , acin

fignum injecerunt manus; quique vino in«

Íceptro fuccefforem : — has autem iniquitatis

dulferat , fanguinem fudit; animámque e-

linez ab uno trahebantur fuperbis centro ,

vomuit , qui ad temulentiam vinum bibee

rat.

ne ejus frater natu major ei praeffec , GC am.

Metus omnes quotquot aderant pal.

lore fuffultos occupat , replentürque cla«

27.

bitiofa imperandi cu

piditas caufa fuit frgte;-

na cadis.

moribus , tumultu ; & ejulatu zdes fraterno

Amnon natu maximus filiorum Davi

]

d,

fanguine calentes.

primà juventá floridus annum vigefimuma-

Abíolon veró timore commeriti fup-

20

gens &tatis , oculos conjecerat in Thama-

plicijad avum maternum 'Tholomaium Gef-

furis Regem fimulacrorum cultorem fugá

rem fororem , non ut pudice amaret, fed

ámprobé deperiret $. captus fingulari formà

Íc recepit ,. apud quem triennio fuit com-

moratus ; necem fortáffis expeCtans patris,

puelle caeterarum venuftiffimz , aufus fuit

non folüm eam afpicere,verüm& loqui;eique

ut confcenderet ipfe thronum : cümque

fuadereturpia ; & quamvis verecundia puel-

David vitam protraheret incolumem Abfo-

la fratris effroenem compef(ceret audaciam ,

lon degener filius , & ingenij infolentis ,

vicit tamen pudorem libido; audacia timo-

fuperbi , elati, ac indomiti poít enecatum

Amnonem íratrem natu. majorem . fpecie

rem 5 & fanguiais neceífitudinem improbi-

tas , ac ftimulus recalcitrantis fensüs : et*

quidem ulcifcendi flagitij 5 fed revera , ut

ipfe poít fraternam czdem thronum con-

enim fimulat Amhon xgritudinem , quà

mon laborabat ; &diffimulat , quà ureba-

[cenderet , Íceptrum tractaret 5 Regnóque

aA

pQos

Firaui d JWWV-! Tum, À

í

190

Diferado IX,

potiretut. Jerofolymam reverfus poft elap-

táffet arietem aur&i velleris fore jngulanc

fum biennium tandem in Davidis admit-

dum ? incidit Amnon invitatus ad epulag

titur confpe&um ope Joabi fupremi exerci-

in forcipes opilionis, & fepulchrum in con.

tüs Prafecti, Sed reconciliatus patri fit de-

vivio nactus, lupum in ove invenit: larvam

terior, cüm enim manus fraterno fanguine

«rudelitatis pallio maluit-humanitatis te»

foedáffet , coepit tumultuantibus cogitatio»

gere , quám aperto marte in fratrem ir»

Bibus meditari, quomodo paternum itidem

ruere, ut per clandeítinas fraudes , eó tti«

eruorem funderet , omnémque movit in

tiorem fibi confirucret ad regale lolium gra-

aula lapidem , ut patri diadema eriperet ,

dus,, quóoccultiüs procederet;. Fuit Abe

folonis vafrities .in parandis infidijs. ,. ia

pellerétque € throno; imö etiamé vivis eum

)

abraderet,

fraucibus ftruendis prorfus fingularis , ju»

&9.

Nefarium executurus

Acnnüliuïm , do-

venis erat afpectu venuftus , zetate florefcens,

mum curribus, equísque inftruit , virósque

nec erat in omni Ifraél, qui venuflate ei z«

advocat, fibique adjungit manu promptos,

quaretur,

Porro ficut Abfolon , wir non.s

j Regg L2 223

& ad ommia ícelera paratffimos, — Mox

erat pulcher in omni lfrail , íed animo :eo

A4.

blandis affatibus totus eft in captivandá fibi

tetrior, fcdiórque , quà.corpore venu-

|

fubditorum benevolentià , oris, & vocis

ftior , & fpeciofior ; pnilcherrimam:habuit

!

blandimentis , manüsque muneribuss eíque

navem , fed intas peffimum gubernatorem ;

nil. magis cordi fuit , quàm corda populo-

fi pulchrum xibi corpuse(t , ait lfocrates , .&C

rum fibi devincire, apud quos coepit Patris

anima mala , bonam habes navem , fed ma-

arguere negligentiam in peragendis nego.

lum gubernatorem; utinde difcamus ex ex-

tijs publicis , in inquirendo quomodo ju«

tima corporis fpecie non conijcere ; nec-ju-

4

Ü

ftitia in tribunalibus adminillraretur 5 fibí-

dicare, qualisfit intus homo , hinc monet

Syracides.

que captivata potiore populi parte pertex-

Non laudes virum in [hecie , nec

(,:ap. II'

!

turus eam , quam incoeperat ordiri , telam,

fpernas bominem in wifu fuo , ieu non judices

practextu religionis Hebronem urbem nata-

de viro ex cuteextima : hacque ratio ait S.

TMUE

4

lem , & Patriarcharum Lypfenisreligiofam ,

Ambrofius, cur cum Deus omnia opera fua .

fut, rVirg.

fed fuis magis idoneam machinationibus con-

laudaverit, coelum, terram, maria, noctem,&

€ap. a.

fentiente patre petijt , velutivota Deo nun-

diem, fpeciesferarum, genera animantium, À

"Gegef, 1.

cupata facrificijs. exfoluturus,

Quidni

laudibus tamen abftinuit hominis , licét pros

Hebrone non facrificia infliruit , fed rem

pteripfum cateras alias condiderit creaturas,

bellicam apparat , milites colligit , & au-

Quia [cilicet(ait S. Ambrofius ) alza in ffecie

daciffimos quosque ad fuas pertrahit partes ,

füuntybomo in occulto.. Nibil in beflzs plus v«

uos inter Achitophelem virum veríutum ,

perias, quàm quod videtur : in bomine plua eft

r

1

audulentum , & à confilijs Patri, aetate,

interids,quàm quàód videtur exterits : quicuua

& experimento omnium fagaciffimum : is

ex animo conflet , & corpore , boc.utique in eo

enim cum averfum à Davide animum fove«

fervit ,qued videtur : illud autem in eo vegit ,

ret ob Betfebzam Neptem fuam adulterio

4uod nonvidetur, Meritó ergó alia in exors

ZIR!g. LA

corruptam , ejüsque maritum Uriam litteris

dio sgundi laudantur : iflius veró laudatio

interemptum proditorijs, libentiüs, prom«

non promitur , fed vefervaturs quia alioruma

ptiüsque Abloloni fe adjunxit ad Patrem &

gratia foris, bujus intus efl : aliorum.ianae

Íolio., imó etiam évita deturbandum; pro-

tyitate , buju in corde.

clamatürque propterea una omnium voce

$i judicium deAbfolOne:conifjc*i'endum

Rex.

ji

En ad quem cvexit eminentiz gra-

fuiffet ex extima fpecie nullus eo innocen-

dum Abfolonem fuperbia ? En per quas ma-

tior, cüm nullus eo fueritvenuftior , & tamen

las artes tumidus fuperbiz faftus Abfoloni

nullus fortáffis ipfo tetrior , cum internam

viam ftravit ad Íceptrum? nimirum per fra-

Ízvitiem , fosdámque truculentiam externa

ternam cedem , per paternam deturbatio-

*

contegeret fpecie ; eum dixiffes potiüs gladi-

nem e throno

*

fratrem trucidavit Amno-

um fufofanguine fcedum,fed aurcá inclu(um

nem , eo vel tempore , quo oves tunde*

vaginà , quinimó adeóà teter, fosdiisque intus

rentur: heu! quantumà vellere Gedeonis

extitit, ut nefcias imputior, an crudelior fue»

diítant Amnonis vellera! deciduis de ccelo

rit ,cüm enim interficere patrem non value-

rofcidis imbribus maduit illud ad palmas ,

rit, parricidio, incoeítu fe feedavit , pulchrà

cüm vellera Amnonis fanguine imbuantur

Tom.-1, bo-

Chryloftomus. Qui re,inquit.i boz Facinur

mil. de Ab-

ad fraternam cxdem, — lllud ceelum apluit ,

profilire parricida teterrime docuit ? quis te

felez.e.

ut victori fuppeditaret purpuram ; hzc de.

furer audere tam immane facinus provoca-

bacchante Megerá fraterno fanguine fcedan-

vit ? fioffenditipater eff 5 fi lefit genitor, Quin-

tur,ut Amnoni fpem adimant regnandi.Illud

iviü neque offendst,neque laftt, — Vincat timüa

cclefti rore maduitad vitam; hacfanguine

rem ptetas » affectus in[aniam fuperet , crude«

inficiuntur ad necem.

Maduit rore Gedeo-

litatem natura debellet..| Brflia, €4 miuta pecu-

nis Vellus, ne Ifra&l maderet fanguine. Vino

des pietatis jura conferuanr , inuocentem

faturantur Amnonis vellera in Davidis la;i-

perimere ue(as ef , parrem occidere execras

fundijs , ut fanguine inebrientur.

bile fcelus, . Ceffa jam ab ifto fcelere ceff a, d*

10

Quis inter opiliones carnificem latere

quam, ue te boni omnes fesper exborreaut z

eredidiflez , & cüm oves tonderentur , pu«

Ut AHÁACGs ex te , quod nounoveruat, di[caut.

p

Supcrbus(præcmincndi,affc&us, quos i—nHat dementat. xoi

Ce[fa jam ab ifto feelere,ue qui poff te tantum

fa favet ; & pro juftitia res eft ; poft enim

confertum certamen turbari ceepit Abfolonis

facinus perpetraverit te utatur authore, Cur

enundo novum . facinus. tradis cur . doces,

acies, timórque.ejus milites occupare, qui

quod natura nou novit , «ur audes perficeres

non valentesferre impetum Joabi rei mili-

tatisjlonge peritioris , coepit Martisalea , li*

quod novo fupplicio cogatur Deus windicare.

At fi tumor fuperbiz per malas artes Abfo-

cét fb initüisanceps;flareà Davidicis copiisz

Abfolonis fiquidem milites diffolutis .ordi-

lonem nitereretur ad fuprem um evehere fo-

lium, eadem fuperbia ad imum detrufit. :ex-

nibus vertunturin fugam ; fed quos gladius

trem:ze calamitatis,

non peremit.in pralio, fuga abfumpfit in

3Davidauditá audaci

faltu; fiquidem à tergo infequente;fimülque

32

ffimi , perditiffimr-

que Abfolonis nefariá confpiratione :in pa-

validé premente Joabo .cüm fuis potiorem

fugientium -numerum - inflidtis -vulnetibus

trem, & patriam fuos congregat milites ex-

.&rcitum patat , Duces.militize.vocat, .aliá-

interemit, quorum alij etiam fuper alios, ut

M f

-quead bellum , & pugnam neceffaria infti-

contingit in pannico pavore;corruentes;felee

l$

queopprimentes , alij alios priüs fepelierunt,

tuit ; cüámque bellicusapparatus Davidis Ab-

Áoloni inno;uiü'öt ; & parentem «cum fuis

quàm mortui fuerint. ;Neque pracipiti if

thac fuga ultimus fuit, qui primus extitit hue

-copiis :jam - trajeciffe Jordanem , fciens

fpem victoriz in celeritate fitam, -trajecit &

jus belli incentor., fuperbiens fcilicet Abío«

ipíe cum fuis feditiofis fluvium; fuitque ca.

lon, fceptro inhians paterno , : mulo infidens

jumenti celeritate in aviam fefe fylvam recez

Íflra metatus in regione Galaaditide non pro-

-ul ,ab.u'rbe.Mahanaime ubi Davidintra mu-

pit, ubi in tuto jam videbantur res effe Ab«

niinenta Íe incluferat.

Abíolonici .exetci-

folonis ,.cum neque Exploratoribus pateret

tus Ductor erat . Amafa Davidis ex forore

nemore inumbrante , .eümque fubducente

przecepto regio, quo inhibitum cuique erat;

"u

Abigza Nepos. "David veró licétmilite,&

"

'viribus effet longé inferior,- bonitate tamen

ne auderet. quisquam hofliles manus in Ab-

folonem.injicere, neque ullum eidem dam-

b

cauíz fuperior , .non expectaiá obfidione

it, Vff

?

num inferre,

b:

exiguum fuum exercitum ex quatuor-dun-

D.

taxat hominum millibus Compof itü ex relatu

"NVerimquem tela

| milictum räfugeru'nt.;,

33*

&tij, l,

nltor fatidicus infecutus fuit,

; Penetrave-

Jofephi Hiftorici trifariam partitus eft, qui-

bus prefecit Joabum, & ejus fratrem Abifai

rat fiquidem effufo curíu fübter condeníam

& Ethai Principem; Gethzo & fanguine na-

quercum , cüm ventilante fparíam caefariem

tum, intimum Davidi familiarem, fimülque

aurá efflante;, ! heeret :capillis :exporrecto

fidelem, :Cupiit Rex per fe ipfum aleam

quercüs ramo implicitus ,-longiüs protento

tralabente mülo ; cui infederat ; .quód cum

pralii inter primos fubire, : fed ab Amicis ad

id impeditus fuit, .có .quia ex ejus vica, &

vidiffet.gregarius quidam .miles,.ne regium

transgrederetur przceptum , manum contie

-confervatione falus omntum dependeret. In-

»

junxit tamen fuis, ut abftinerenc à cede Ab-

nuit, nec.ullum inflixit -vulnus Abíoloni.;

fed tantüm, quid huic contigerit Joabonun-

folonis, fed vivum,illefümque fzrvarent fibi,

2, Reg.18,

.quó peenitentiz locus ei daretur : .E£ pre-

ciavit, qui tres lanceas breviores, feu jacula

-cepit Rex Joab, 6 Abifai 89 Etbai dicensfer-

in pectore Abfolonis é ramo quercüs penduli

-vate mibz pueruns . ddbfolom.

t omnus po-

defixit, 'Quidni fugientem effu(iffimé per-

pulus audiebat :pracipientem ! Regem cunttis

ditiffimum Abíolonem, quercus detinuit,cui

infelix haefit; non:compede illigatus, fed cri»

j

Principibuspro Abfolon, . :Non potuit.cla-

riüs in favorem perduellis Abfolonispraeci-

ne capitis illaqueatus, G coma, qua propee

modum innumeras Jerofolymis foeminas il-

pere,ne in eum.violentze manusinjicerentur;

nec mitiüs procederc.cum filio feditiofo: prae-

ligaverat, .vin&tum in quercu irretivit juvez

cepit.Rex , &'omni populus audiebat . nimie

nem parricidam; & fuit coma illa ; quà prze-

rum utomnes fcirent preceptum regium,

cipué fuperbiebat Abfolon, :& quidem mi-

nuüllus aufus fuiffet.damnum ullum perfonz

rum , quod fertur. .E quando tondébat c a RI At

inferre.Abfolonis. . Cümque Joabus ex ad-

pillum (femelautem in aumotondébaturquia

verío-hoftium aciem explicuiffet in planitie;

gravabat eum ca[aries ) pouderabat capillos

quzeà tergo aviá .claudebatur fylvà : Abfo-

capitis fui ducentis ficlis pondere püblico.: &

lon itidem fuas copias eduxitcontra Joabum,

licét hoc pondus nonnulli referant ad capillo-

Tynct i

- jam ad teli ja&um pervenerant., cüm Abfo-

rum gravitatem, .aliitamen cenfent referens-

ji). t Ài

L.J

/

dum ad pretium , quo tonfi Abfolonis crines

lonismilites ferociter in parentis:copias t

/olczl-

ruunt, jam utrinque in pugnam ferventani-

foeminis:vendebantur.; eos expetentibus ad

fictitia capillamenta. ^Sin veró fermo fit de

121 ; hinc dimicabantDavidici Regi fuo fce-

ptrum tueri-contendentes ; inde Abfolonici

pondere., putant aliqui, comam Abfolonis

promoturi perduellem filium armorum vio-

pondus æq-uäffe :octo librarum communiums

fin vero ad pretium;ut refertur, ducentis fi«

lentiá ad patris thronum : utrinqueclangunt

buccinz, obflrepunt tympana, «milites mili-

cliscapilli Abfolonis :emebantur; fed licet

tibus implicantur, feritur ceefim , punctim,

in crinito pondere clarius fe:proderet Abfo-

n

multüsque funditur inflictis "vulneribus

lonis levitas; G in volatica capitis umbra

cruor : fed flatim apparuit;quantó valenuüs,

lucülentius ejus clarefceretvanitas ; nonsta-

ioen fuére Abloloni capillileves, càm ingeng

fgrtiüsgue pugnent,quibusin bello bona cau-

Pa al

AÀa;

'totius

E

*

192

1 Diüeuätio IX,

totius cm*pbris pondus & quetcu pendens de-

catos protoplaftos; acvicturos immortaléi

tinere valuerint.

Libentius conferrem hos

Abfolonis crines cum Sainfonis cirris ; nifi

beneficio arboris vitze ; fed ín hac quercu re-

vixerunt mortales Jerofolymis Hebrai : pe-

Samfon virtute cefarieilíraélem propugnáf-

pendité quercu Abfolon, utfurgeret popu-

fet, & Abíolon fuperbiens in críne contra Pa«

lus, acerigeretur in fpem future mox tran«

trem pugnáffet : caterum fi Samíon . foedé

quillitatis,

decubuit fupinatusin finu Dalile : Abfolon

En qualem fortita eft exitum Abfolonis

E.

!

in ramo quercás pendulus occubuit , feu vi-

fuperbia, miferé pependit? quercu, qui e-

H

étima cecidit, cüm non facerdostantüm, fed

lato fattu throno inhiabar, ut prae czteris e-

Rex etiam voluerit falutari; hujus viclimze

mineret, Capillorum fuperbiá, quá multo«

ara arbor fuit, infule crines, manus immo-

rum oculos ceepit , captus tandem ipfeintet«

latrix Joabus peéctus confodiens.

34

iit; ej'isque cadaver é quercu folutum in ex«

Scio fuas Salomonem ex Abjetibus

cavatam abjicitur foífam ingenti lapidumg

naves compegiffe, quae in Judzam ex Ophir

acervo fuper illud ingefto, Infelix Ab(olong

aurum adveherent : íed non ignoto, hanc

qui cum paternum affe&láret folium, licét

quercum,é cujus ramo Abfolon pependit op-

natus in regia, patibulum eft pro throno nae

portuné impediviffe ,. ne ferrum in Judzam

] t^

deferretur; fcio Abjetes aurum tranftuliffe,

&us in quercu; ambivit diademate regio Cifi«

gi; & pro corona , coma capitis quercui im«

ut pretiofiori nitore templum Jerofolymis

plectitur, fcilicet pependit, coeli, terrzeque

fplenderet ; fed fcio , hanc quercum ferrum

medius , dignus neutrubi recipi , nifi quod

inhibuiffe, ne civitas fancta fufo foedaretur

chm Amnonem fratrem ferró trucidatum ,

cruore: fcio abietes per fluxas aequoris pla«

fuique impotem dimififfet ad inferos; ca-

nities auri baiulas , pluriés euris, nothisque

dem ipíe vià à confobrino Joabo fuiffet eó.

efflantibus,ac furentibus marinis fluctibus in

dem deturbandus.

Exarferat cor parricidae

pericula incidiffe naufragii ; fed fcio etiam,

triplici crimine ambitionis, libidinis, & in-

hanc quercum egregié obítitiffe, ne populus

auditz fzvitiei ; & totidem jaculisterebra-

Hebrzeorum proprio naufragaretur in fan.

tum uná fanguinis effufione ternam feralem.

uine, Non me latet,virgam in manu Moyfis

facem extinxit. , Ferunt parentis decem cone

Erythzzeum diduxiffe ,' ut per diíciffi maris

juges violáffe, G à totidem juvenibus é quer-

ficca veftigia ex /Egypto Judaicus populus

cu pendulum fuiffe confoffum.

Obedien-

effugeret: Íed (cio,quercü hanc mare rubrum

fanguine flu&duans ,' quo in /Egyptum con.

tiam patri debitam , obfequium genitori

preftandum abjecerat, deje£lurus patrem é

verti facilé potuiffet Paleftina,non aperuiffe,

folio, ut fuperbus ipfe federet in. throno ;

fed plené obíiruxiffe; & id praftitiffe , ut

Íed paratam fibi à patre mifericordiam non

modicus faucii. perduellis cruór immenfum

invenit ; & quitot viros fortesin fuas partes

exficcaret fundendi (anguinis mare,

abitraxerat , neminem habuit , qui implicie

E

Fatalis certe fuit heec quercus; fed Doe

tum comz nodum in ramo quercüs folveret;

donea longe fclicior , cüm furentem aprum,

quia nimirum, quem pater incolumen con-

nec paverit , nec expaverit, fed faginatum

cupivit, Deusacriüs punivit, utejus turgi«

extinxerit.. Dicerem,hanc quercum redivi-

dus faftus deprimeretur: fiquidem DEUS

vam acciviffe poft debacchatum ferri facu-

fuperbis refiffit Jacobi 4. nimirum . fortiffi-

UET

lum auream ztatem, cüm in aureo Abfolonis

mus fi in&rmiffimo refiftit;quomodo ftabit?

crine frondeíceret in luxum , & pro fructu,

fi fortitudo imbecillitati, quomodo hxc non

pro glande aprum exhiberet Pale(tinis, fuis

rüuet ? f1 Ícientia ignorantie, quomodo hac

éramis pendulum : nulla certé alia. quercus

intelliget ? fi juflitiaimpio , quomodo hic

aureo fzeculo revocando aptior effe poterat,

non plectetur ? fi clum ceno, quomodo

quàm quz pretiofo empta metallo, auream

non diffolvetur? quomodo fubfiflet homun-

h

cxlariem fuis pro frondibus ramis adiecit ;

cio fuperbiens, fi Deus ipfi refiftit? Deo,

& confoffum, pendulümque Abfolonem pu.

ac parenti reflitit Abfolon , cüm contra fas

biice quietis turbatorem pro fructu, eóque

omne Íceptro inhiaret paterno, & Davidem

maturo pendente curvelícentibus fuis & ramis

niteretur é fupremo folio deturbare; fed &t

dedit: cedant huic quercui excifze pracel(ze

Deus fuperbienti , ac feditiofo juveni. for-

in Libanocedri, tametíi templo deftinatz;

tiori reftitit brachio, quo inextremum de«

quia (i cedrus excifa, Gtdolata cherubinum

jecit malorum ; fiquidem quiomnem popu«

Ículptum exhibuit in templo; rudis hzc quer-

lum civili turbaverat bello , omnibus dete-

&f .

cus parricidam non finxit, fed fuffixit inluco:

ftabilis, fingulísque exofus faxorum acervo.

exhibuerunt fculpta cedri ligneos Angelos,

tumulatur: qui fibi marmoream columnam -

quos plurimum ars extulit: fed éramo pen-

erexit , in cujus faítigio ejus eminerer (tatuas

dulum fpirantem fuftulit hzc quercus nequif-

ejus impii Manes etiam hodie malediclis ex-.

fimum Ablolonem ; fingere potuére cedri

probrantur, lapidésque in aggeftum cumu-

Angelica fimulacra, nunquam tamen ea ani-

lum cum diris, ac imprecationihusjaciunturz

mare, qux propterea fine [fpiritu iacuére

quafivit fuperbiens nomen interris, & non«

*

exanguia ; quercus veró vivum nequitize fi

nifi execrationes fecum detulit ad tartara,

mulacrum exhibuit , quod etiam exanimavit.

In Pfl;lm-, y

Pulchré de Abfolone concludit Chryfofto-

?

8sio in retreftri paradifo à Deo conditore lo«

ius inquiens - Jn cor excerdisjuvenis. tres.

je4b 4

Superbus przzeminendi affectus, quos inHkac dementat. 193

goab fagittas safixit , nsmirum trz'þlz'n' vulue«

qunaffante telluris motu ædiücia delabi, Ve-

ve recepraculum aperuit iniquitatis , ac. fu-

rüm ex turrium lapfu hanc' utilem cautio»

erbie, ut tandem inanis tumor evane[ceret :

nem exfculpfit Hugo. Carenfis. inquiens :

In tap,4^

& cim in arbore fablimis peuderet,pulecbrum

Ruit turris non in folam fui perniciem , fed

CA

totius civitatis : turreenimcapta,uel diruta

ei epitapbium David pater occinuit z. Vidi

1

impium fuperexaltatum tauquam cedros Li-

de facili tota eiuitas expugnaturs :ta cete

bani, 8 tran[ivi , & eccenonerat.

Dotiorum vuente in peccatie,tota cyuitas €c-

—

elefie patet boflibus indefenfa * adeó laxe fe

37*

Cum fuperbia centrum fit, à quo exe-

unt linez omnium iniquitatum ; inflari fu-

porrigunt damna , qua iavehunt delaben-

perbiá, ejásque tumefcere fatu non modica

tium turrium ruinz,feu eorum;qui aliis prae-

eft poena: animus fuperbiens fibimet Rex eft,

funt, ut illos in interitum pertrahant. Plu-

& Tyrannus; regiadonatur nomenclatione,

res funt Doctorum turres, qui plus aequo al-

3 m o

Z

quia vitiis omnibus improbé imperat: elt

ta fapientes in errores impegerunt , fuóque

veró tyrannus,quia fe ipium torquet,afficiens

lapfu plures opprefferunt,

fe omnibus fuppliciis , hinc recté David €

Sunt qui plura fcripfére , & vano elati

33.

regii throni fupremo faftigio humilis DEO

faltu,fuperbientésque in calamo caeteros con-

Ffalw. 35.

fupplicat; Nenveniat mibi pes [uperbia , ubi

temnunt: fedinanis eft tumor ifteomentéms-

Ó

Ambrofius expendit , « »on fizz fuperbus,ne

que arguit vacuam : plerumque horrea ple-

peccem , non peccemy ne movears non mo«

naàvacuis fuperantur: etiam in Sarepta

qear,ue cadams non cadam,ne expellar, ficut

Sydoniz femel redundàrunt divitum dolia ,

Adam de paradifo expulfus eff ; quia n ipfo

cüm viduz lecythus oleo vacuus arefceret; GC

nihilominus exhaufta fuerunt , quz» erant

pe: fuperbia flare non potuit.. Sed cur David

enixim Numini fupplicat, ne veniat ipfi pes

plena; & exundavit lecythus , qui fuerat va-

€cuus.,

fuperbiz ?. fi füperbiá mens turgefcit, non

Non eft, cur fuperbiat , qui plenus

eft, nec contemptui vacunm habeat 5 zerum

veró pes tumet , cur potiüs Deum non roga-

vit, ne mens faftuofa, ne caput fuperbum ei

fiquidem humanarum vices alternant,opple-

adveniret? cur potiüs à pede fuperbiz,quàm

tur, quod erat vacuum; & evacuatur, quod

plenum; id pratér frequens experimentum

à capite, mentéque turgida petiit preecaveri?

quia nimirum ubi fuperbia intumefcit in ca-

produnt illavitreahorologia, in quibusho-

pite, ibi pes ftare. nequit ; fuperbus enim,

re minutiffimum folutz in pulverem dela»

uó altiüs fe evehit, eó in imum detruditur,

buntur. Perfítat vas multo pulvere plenum,

quia neícit flare fuperbia, & fi femel cecide-

& quoinaliud fubje&tum vacuum in pulveres

ritnon novit ampliüsrefurgere,. — Turrifo-

quafi oculos fugientes delabitur hora: íed

letfuperbus pariari; & quidem turris eít

quid ni? poft non multum temporis vafis

fuperbia, fed multiplici vitio dehifcens,rui-

fupereminentis, pleníque exhauftus eft pule

nam minitans, proinde felo equanda; hanc

vis; & quod eidem fubjiciebatur vacuum ,

turrim fuis cultoribus ruinam parere, argu-

mox erigitur plenum, & cum vertitur horo-

mento nobis eftturris illa, quze cecidiffe le«

logium , mutantur vices; fubiicitur quod

gitur apud Lucam fuper decem , & octo vi-

antea plenum erat mox vacuum;& quod an-

ros : Ícite Petrus Blefenfis loquens de fuper-

tea vacuum, perftat plenum,

Serm. 26..

bia ait; baceff turris in Siloa , quae cecidiz

Süntque alia horologia Chriftallina, in

49

VA

quibus perítat vas ingens confertum pulvere;

fuper decem, G eclo viros , qui cam adifica-

bant, nimirum [uperbia muudi, Dejicienda

&éregione aliud. chriftallinum vas, long'c

eít hzc turris, ne nos przcipiti lapfu oppri-

tamen brevius, nec multo refertum pulvere:

tametíi ex utroque tempus incipiat in minue

mat; diruenda,ne nos diruat; evcllcnda?ne

nos evellat.

tiffimum pulverem folutü diffluere,vix tamen

3$.

Eft fuperbia, ait Ifidorus , Babylonica

uno expleto quadrante amplioris vafis ex-

WERUUDEN.

turtis, cuius ftruCtores terre filii vocantur;

hauritur pulvis; càm qui € breviori delabi-

quia nizmirum ex caeno nati, cüm coelum im-

tur,nenabfolvatur nifi cum ipfa hora; idque

petere aufi fuiffent, profternuntur non ful-

quia ubi in maiori chriftallo plus continetur

mine é finu difruptz nubis dilapfo, fed con-

pulveris, hic per laxiusforamen eftluit, citi»

fu(ione linguarum: evertenda efthaec Baby-

üsque evacuat vasgrandius: anguílior verà

lonica turris,ne nos confundat; deiicienda,

Criflallus , tametfi parum includat pulve-

ne nos deiiciat : celebremus. aiebant somen

ris perangultiffimum tamen foramen, pere

Gmef, Ils

nofirumy eternitati confecremus fupra nubes

inde ac indivifibiles, infe&iles pulveris atos

O ludibri-

nzofiras educamus fubfirucliones,

mos emittit, quó fit, ut lapfus eó fit diutur-

um TUHPETSSRHRMEK P D N : r

um humanarum machinationum! cüm puta-

nior, quó foramenanguftius, Gteóbrevior,

rent gloriam nunquam perituram fibi con-

quólaxius: non enim quantum infit cribrau

ftruere;in turti propriam fibi exítruxére con-

pulveris attenditur ; fed quàm pateat fora-

fufionem, acinfamiam ; turrim fiquidem

men, per quod depluit pulvis,

Volvuntur

Bahylonicam qui erigereaufifunt, divifionis

rerum vices, divitiis,qui hodie affluunt,

filii dicti funt, quia eorum temeritate, hoc

nonuperbiant , neque irrifui ha-

confecuti funt, utlinguse eorum divideren-

— beant pannoiþs.

) Pfle,

tur, Solentpracelíz turres,vel ruente ful.

mine icta, vel vitium contrahente pariete,vel

äää(O) d

$. V.

194

Differtatio IX.,

$. V.

cumprimüfh cum illa congtedimur, Cavea-

dum igitur vel maximé ab hac die Domini

exercituum, prafertim cum una duntaxat fity

Deus dies äp us veluti milites con»

& quidem in tanta menfium turba latens,non

Cribit, expugnaturus , quos affee

fentitur, necprafentitur, quia ejus ante ex-

1jb , t

u

lus fuperbiens fupra alios eve-

perimur victoriam, vulnüsque nobis infli-

24

éum, quàm prafentiam.

Verüm cur hec dies dicitur accedere

42»

49,

Olet Deus non folàm fuperbiam 'Eoär-ï'

flammis corufca, igne confpicua , fi ejus ac-

*

cere,verüm etiam deprimere; teftes ac-

ceffus nobis non fit confpicuus ? nec cerió

cerfo Core, Datham, & Abiron, qui

Ícimus, quamvis fortaflis praefens - hzc fit,

contta Moyíem,& Aaronem fuperbientes in-

qu&nosoccupat? Ecce ením dies veniet fuc-

furrexerunt , Deo enim vindice humiliati

Müldlþ;d-v |

cenfa ait Malachias,quia nimirum fumus fü-

illicó fuerunt usque ad infernum ; tellus fi«

perbiz prodromus femper eft hujus fuccen-

uidem ipfa aperto hiatu eorum deglutivit

g- X P -t TR

í

u

Íz diei: fiquis fuperbiat,non procul ab hofte

perbiam, quia Deusfuüperbis, vel maxim&

erigitut expugnandus ; quoties fumus adeft,

refiftit,& dies ipfos tanquam milites accerfit;

ignis non longé abe(t; vix fuperbum fpiri-

pugnaturos, & expugnaturos fuperbientes:

göhfbn 4

tum induit Lucifer , & (tatim é fummo coclo

Ecce enim dies venit [uccenfa quaficaminuse

inimum coeni cecidit, veftitus ignominiá ,

&6 erunt omnes fuperbi,ES oumes facientes ini-

qui ornatus erat nitore omnis lapidis pre«

quitatem flipula: & inflammabit eos dies ve-

tiofi. Vix Adam voluit Deo zquari; Erité fi-

niens,dicit Dominus exercituum, qua nou de-

cut Dij, & illicó deprimitur tum ipfe, tum

L EEE du . uH . a

velinquet eis vadicem , & germen.

ejus uxor; tunicisque indutus pelliceisaudire

4*s

Sed cur Deusdies veluti milites cone

coactus eít illa amariffimi rifus vetba : , £cce

Genef. g,

Ícribit expugnaturus fuperbientes ? an quia

Adam quafi unus ex nobis fatius est [ciens ba-

cüm fit Deus fol juftitiz alias fibi non com-

num;€& malum.

Vix exftructores Babylo.

parat copias, non conícribit milites nifi dies,

nicz turris fuperbis mentem impleverant co-

Genef. 11,

*qui foli famulantur, obfequuntur? eítfiqui-

gitationibus: Penite faciamus nobas civita-

dem fol, qui delegatis fuis nitoribus, veluti

tem, 6 turrim ,. cujus culmen pertingat ad

numeratis (tipendiis totum luftrat, recenfét»

celumz &$ celebremus nomen noffrum, & o-

quedierum exercitum, G eorum fingulos

pere interrupto defliterunt,in ruborem ve«

fuo lumine veluti ftipendio ornatos habet

recundie lapfi, unde nominis quafiverunt

milites, ut nec unus hocare dirutus, & exe

fplendorem.

Vix David populum recen-

pun&tus fit dies; GE revera nil fortius Dei

fuit, & flatim lues triduo graffata enectis op-

-

retundit hofles , quàm dies iugi acceffione

plevit utbem cadaveribus; & exiguus fumus

A'*

germenvitzcortodens, Quid validiüs filiis

elationis pregrande excitavit incendium,quo

s :

adverfatur tencbrarum, quàm dies? qui folis

plurimorum vita extinguerentur. Nabuch-

d

eít filius, lucis przclarusfoetus. Certé nulla

domofori unà cum mente turgida, intumuit

! Malathas

incaítris phalanxfortior, nullus gladius po-

etiam cor, quod proptereaelevatum eft; fed

tentior, nulla pugnalevior ad czdes, cladés-

ftatim é folio deturbatus beítiis confociature

que, ac ruinas ubique fpargendas , voracitas

Saul cum vellet magis fapere, quàm Samuel

te, & pernicitate , ac diuturnitate dierum.

detre&tarétque Deo obedire, ftatim audivit

Quid non cedit tempori, qug munita civitas

I,Reg.i1j. Proecoquod abjecifli fermonem

I.Reg.Ys,

eft, que fuccedentium vi dierum non. cor-

Domini , abjecit te Dominus, ue fis Rex. Sen-

ruat? quz urbs propugnaculis cindta , quz

nacherib Rex. Afyriorum fuperbus fuit, &

acceffione dierum non folvatur? cum vel

contumeliofus in Judzos , Deümque Judeeo-

ipfa marmora, & faxa, quae ferro nonnifi

rum 5 fedillicó fubverfusfuit cumtoto fuo

difficulter cedunt,fola dierum violentià exe-

exercitu, Holophernes alter gradivus Mars

dantur.

Vult igitur Deus, militem fuum

totam fibi Judzam fubjicere meditabatur ;

PH

diem eífe extremam ; quà accedente dece-

fed foeminea manus in Juditha eum flatim

det fuperbus; quá incipiente definet tumi«

expugnavit, ejüsque tumorem depreífit,cüm

dus; quáillucefcente evanefcet tumor. ela-

ejus caput amputavit :

llna smulier He-

tionis, Hócque mirum videri poteíl, quod

Juditb L.

braa fecit «onfufionem i. domo Regis Na-

Deusexpugnaturus fuperbos non multipli-

buchdenefor, ecce enim Holephernes jacet im

catam conícribat dierum militiam , fed ue

terra, & caput ejus mon eff in illo.

num tantüm vocet diem: Eecceesim dies ve-

Sed cur fuperbus ftipule potiüs paria-

4j*

siet, cuf non plures accerfuntur dies? an

tur,quàm foeno, càm hoc fit longé ignobilius,

quia fi multi contra nos belligerarent dies,

ateícat tatim, promptiüsque putreícat? ut

difceremus, quaratione pugnandum | foret

nimirum doceamur, ftipulam eatenus fuper-

cum ultimo? cüm enim unus tantüm fit ho-

bum referre, eó quia in fublime erigitur , G

ftis nofter non praeludimus, fed pugnamus,

gramen, feu fcenum humi potiüs ferpit, nec

Id vel maximé dolendum putavit Stoicus,

multum erigitur : tametfi feenum fit vile,

quia ne femel quidem liceat nobis umbrati-

quia tamen infedit agro, & e finu genetricig

lem cum Libitina lu&tam experiri; fed cum

telluris vix abfcedit 5 humilem potiüs exhie

ríum eri«

primum Ipugnamus , expugnamur; cadimus

bct : fecus ftipula nobile gramcn fu

gitur.

Superbus præcmïnendi affe&us,' quos inflat,daementat.' 10f

*

eitut, virore fuperbit, & fpicà coronatur

»

ex fupetbie fumo arefcens, utetur : quia

ranum fiquidem triticeum exepit putris

Deusfuperbis refiftit, & ad vanidum eorum

gleba, illüdque cohibet ocata telius,ac veluti

fumum vultignem fequi, quatenus Deus, ut

materno terra gremio fovet, ut obfervat S,

fupremus Judex non finit impunitum faftum

Lib.s, bexa, Ambrofius. Indecüm granum illud ferefol.

abire fuperbiz,

44.

€5P98.

verit, herbam germinat , qua ftatim genus

Aman fupra nubes gradiens, féque ip-

Eflber., 4»

fatum fimilitudine füi prodit , ut vel in ipfo

fum pre magnitudine non capiens, non fecus,

L

fuz flirpis exordio ; cujus fit. herba generis

ac frumenti granum ex coeno furrexit , cree

cognofcas, & in herbefcente viriditate rudi-

vítque inaula Artaxerxis, feu A (ueri;perinde

menta appareant fructuum.

Mox glifcens

ac fpica divitiis affluens, multíque auri nitore

feníim fine fenfu adoleícit ia foenum;culmós

flavefcens; verüm tumere fuperbiz in ftipu-

Md'"äcb

que pubefcens erigitur, & affurgit, Ubi veró

lam deficiens poenas dedit, & lachrymas ,

Verfabatur in

geniculata fe jam fpica fuítulerit, vagiice

quasejusfumus elicuerat.

quafi cunabnla quedam parantur. frugi, in

aula Afueri Amanus , qui uni duntaxat Regi

quibus granum interiüs formatur, ne fcilicet

[ecunduserat , cateros omnes precedens,

tenella ejus primordia ambiens exteriüs fri-

fuperbiá camen validiüs , quàm merito, Vir

gus lzdat, aut folis e(tus exurat; autvento-

fiquidem fuit omnium fuperbiffimus , fi-

rum inclementia , vel decidentium imbrium

mulque ferociffimus in fingulos, qui ejus

impetus di/cutiant,

Succedunt ordines fpi-

viderentur arrogantiz adverfari ,. fueritque

ce mira formatiarte, non folüm ad fpeciem

propterea veluti. "Tyrannus Perfice Curiz,

venuftam gratt fruclüs, verüm etiam ad fru-

Fuit is gente Macedo , natalibus Agaites,

gis tutamen, nexu quodam inter fe naturalis

ftirpis Amalecitice Hebrzeis jugiter infe(ta z

colligationis adítridi; & ne frugis numero-

quia veró maternum genus à Perfis traxerat,

Gttef c, :

fioris pondere prematur, rumpáturque quadá

Perfíarümque fuerat moribus imbutus, gra«

veluti fulturá culmorum, vaginis quibusdam

datimé confuetudine , & familiaritate Pro--

ipfe culmus includitur, ut geminatis viribus

cerum in aulam ,. & ipíe irtepfit , in qua ad

frugem poffit multiplicem fuflinere,ne oneri

eum confcendit arridentis fortunze gradum,

Grif t

impar in fublime evecta plantula non fine di-.

ut apud Afuerum omnia poflet, Parris etiam.

Ípendio curvetur in humum. Quin fpicaipfa

nomenciatione à Rege dignaretur,

45*

fupereminens vallo coronatur ariftarum ,

Verüm tam vecors fuperbia hominem

quafi tot. vallata propugnaculis , quot cincla

inflaverat, utà quocunque mortalium non

atiftis, quibus munita fua maturelcit in arce

adoraretur utroque flexo genu , feu cultu,

minoribus objiciens aviculis cufpides ariíta-

qui foli Deo debetur , eum hoftem (bi, ac

rum, ne earum morfibus fuis ipía de(itnatur

perduellem Regi, totíque Regno infauftum,.

fruéctibus,

Refert igitur ftipula mentem fa-

Ícu centum viginti feptem Provincis, quas.

ftu fuperbiz in fublime elatam, fed dies Do-

Regnum compleétabatur exiftimatum | vo«

rÁ

mini fuccenfa eam abfumet,perinde ac ignis

luerit ; proinde duris verbis, dirísque fup-

: zlülüfhvf-b

ftipulam: Eeee enim dres veniet [uccenfa

pliciis ab omnibus perfequendum ; quod--

qua[i caminus , & erunt omnes. fuperbi , €S

queexequiaufus etiam fuit in Mardocheo

oyanes factentes impietatem flzpula s. &8 in-

viro quéforti, ac pio, próque Religione

| flammabit eos : fed (à ftipula viruit aliquane

tuenda , patriáque propugnanda impertere

do in herbefcentem plantulam, & maturuit

rito, Hunc Amanus ob denegatum fibi cul-

Ltl 3

in flavefcentem fpicam, cur fuperbo confer-

tum foli Numini debitum eradicare ferro ;

tur ? quianimirum etiam quos virtutum cul.

cum univería Judaica ítirpe per omnes , ac

tura, ftudia pietatis videntur. commendare;

fingulas Perfici juris Provincias animo mo-

hos nonnunquamfuperbia corrumpit. Sti.

liebatur ;; S( revera unius tumidi viri fumus

. pula ett homo, qui frumentum intra cor-

ad lachrymas cocgiller torum judaicum po-

ticem concoxerat,Íeu virtutes excoluerat, &C

pulüm, quem perdidiflet, fuccedentibus mox

lisdem fuperbiens poftea tructu deftituitur;

tanto fuperbie fumo flammis (zviffime per-

& hic perinde ac ftipula flammis abfumen-

fecutionis; nifi unius mulieris, feu Eflheris.

dus tradetur, Sripule funt, qui Eucliariftico

Reginz effufze lachrymze ignem fuo extin-

Íe pane reficientes,mox vano inflati faítu de-

xiffent inexordio: his fiquidem emollitus

dlb ]

dignantur facras accedere ad aras turbis po-

Artaxerxes cruentum, fzeviimque Amani e-

pulorum admixti; deítituti frumento ele-

dictum de flirpe judaica prorfus eradican-

Corum, panéque Euchariftico,arefcentes de-

da dilaceravic, furorémque in Amanum au«

J

ficiuntin ftipulas igne cremandas; | dies ve-

thorem impij decreti convertit.

iNon fo«

miet fuccenfa quafi caminus, €&8 erunt omnes

]üm Sufis affxum plateis magis confpicuis.

fuperbi, & omnes facientes iniquitatem , [H»

edictum legebatur , fimülque lugebatur

pula, lpicaeft juvenis, quamdiu frumentum

gens Judeorum , cui extremé erat fatale ;

electorum fuo recipit pe&tore, fovet in finu,

verüm etiam per totam Perfiam, urbes,

are(centem veróà deficit in flipulam, fi diving

vicósque, ac oppida, per quae cum litteris

Íegetis lanctitatem perreíus hoc de(tituitur

Regiis difcurrebant juftitie Adminiftri de-

&A

frumento; & hunc expectat dies domini ex^

cretoriam judaciz ftirpis internecionem u-

bivis locorum denuntiant

d

ercituum íuccenía, cujus 1mmodicis ignibus,

flammisque voracibus hzc palca, bzc ftipula

bus,

« Ma g.i(trati-

4

Verani de Affetlibus Jou. 1,.

Bb

In

196

4

Dichtzatio IX,

n

Amanus velle Regem fibihoc hon&rïs inctée

4€.

In hac rerum defperatarum luctuofif-

pl

fima conftitutione unicum Judais fupererat

mentum adjicere ad uberiorem dignitatis,

in Efthere prae(idium ; qua poft triduanas

qua pollebat fplendorem ( fiquidem faftus

corporis afflictationes , fufas ad DEUM

fuperbiz femper magis.tumet , & adfubli-

preces, fervata àtoto populo jejunia; ficus

miora niti nunquam definit 5 fumümquc in

ti non minus animo, quàm corpore venu-

hocimitatur,qui jugiter afcendit, donec eva-

fi

f

fliffima erat foeminarum , pretiofioribus fe

nefcat ) confiliumiugoerit ftatim Regi , ut

j

veftibus induit, gemmarümque multplici

quem fic infignitum vellet honore, regio ve«

nitore corufca, fronte hilati , vultufereno,

ftiret ornatu, juberétque vehi equo regio, &

]

ore placidiffimo Regem acceffit , qui flatim

circumduci per plateas urbicas £rcenos tenene

eam admifit protensá in benevolentie fi-

te Satraparum Principe, & proclamante

J

I!

gnum virgá aured, cümque obfervá(let Re-

Pracone: fic bonorabitar

ggefäaüwgw ugs

luerit Rex bonorare.

ff

gem ad omnia vota paratiffimum ferico ver-

b

borum lenocinio , blandáque fermonis fuada

Arrifit Regi confilium , juffitque Mate

42*

U

eó Regem deduxit comitatis , ut ad epulum

docheum ornatu regio indutüm , feu. dia»

ab ea apparandum invitavcrit, ut etiam -

demate , aureáque torque, ac fplendida chla-

manum cruenti decreti faviffimum autho-

myde equo regio cateris generofiore infide»

rem.

Plurimum ex hac invitatione haufe-

re, circumducique per- urbem Amano prze

l

rat laetitioe Aman, fed majorem etiam con-

eunte, ac preconem agente; cum nemo fuee

ritinaula in majore dignitate conftitutus ,

i

ceperat indignationem contra Mardocheum

E.

ad Regize fores excubantem, fiquidem in-

necinter proceres eo potentior? G tunc coe«

gteffuro Aulam Regiam Amano in genta fe

pit cumidus Amani faftus impingere animo

nondimifit , hic enim denegatus Amano

fluctuante in fcopulum ; acnón modicé detu«

cultusin amarorem convertit totam dulce-

meícere;quaíi imminentis prafcius naufragii z

hafítque anceps inter malleum , & incudem,

dinem , quam ex convivio Eftheris Aman

praguílaverat; quia nimirum fuperbia fe

torquebatur cultrum inter & faxum; moram

quamlibet ; omnémque ter

civerfationem

Í

ipfam torquet, fibique ipfi eft carnifex,

Ó

47*

'Putabat Àmanus aulz fortunam fibi

rumpebat mandatum regium; fed fervile ob-

novercam, nifi Mardocheum prazaltz cruci

fequium praftandum Mardocheo, quem le»

j^

affixum videndum exhibuiffet omnium ocu-

thali fuerat odio profecutus, invidiofam re-

lis, hinc convocantur in confilium Zare e«

morabat pompam : quot enim fuiffent fpee

&antium oculi,totidem cenífuit fui faftus lu,

jus uxor, & amici, cum quibus deliberat

de mortis gencze, quo plectenda fit Mar-

dibria; totidémque tela, quibus fuperbia con»

dochei contumacia ; & initis iniquiffimis

foderetur, & ipíe confunderctur,

confiliis omnium fententia ea fuit , ut pa«

Vicit tandem mandatum Regium fupere

$9.

tibulum erigeretur ad perduellis gulam

bientis verecundiam, G timor faitum ; utere

que alternantis fortunze expertus vices, Mar-

frangendam , eóque ad terrorem attrocius;

quà ad ignominiami in publico foro ere-

docheus rifit cum arridente,flevit veró Amae

nus cum novercante; ille profperam, hic ad-

&um, in quo ftatim furrexit crux fublimis

in altitudine quinquaginta cabitorum, Ve-

verfam; ille promoventem;hic deprimentem;

rüm aliter (tatuente INuminis providentiá,

ille honoribus cumulantem, hic dedecore af-

eadem fortaífis nocle , |quz inter fufpen-

ficientem excepit;vel invitus: hincfplende-

dium intercefferat, Rex infomnis juffit fibi

bat regali ornatu Mardocheus; rubebat A.

manus pudore magis, quàm purpurà ; infide-

legi hiftoriam fuorum gellorum , ex qua

didicit capiti fuo per eunucos infidias effe

bat ille equo regto,vultu fereno;oréque tran-

ftruétas , & à Mardocheo detectas ,. nulla

quillo; comitabatur iíte, fronte nubila, ocu-

relata in benemerentem, vel gratia ; vel

lisque imbre madidis lachrymarum: ita for-

pramio.

tuna homines ridet, irridétque, cum tunc eos

Aderat folito maturior horis antelu-

ad imum detrudat,quando ad fublimiora eve-

48.

canis in aula Amanus, ubi Rex de modo gra-

hit; nempevitrea eft , licét fplendeat, facilé

tificandi hominem fibi fidum cogitaverat,

frangitur ; G tunc vel maximé concutitur,

eámque bencficiis cumulandi; é converío

cum fupremum videtur felicitatis attigifTe fa-

preconceptum in Mardocheum , totámque

ftigium; honore hoc jam affe&to Mardocheo;

fuisquefuncto Amano officiis ; meditabatur.

Judaicam gentem odium non finebat Amani

caput conquiefcere , donec & vivis Mardo-

hic, quaaptiori fpongia contractam tanti de-

cheum præfcrtim eraderet; in animo Rex

decoris labem ab(tergeret , fed fupervenien-

habebat Matrdocheum honoribus afficiendi,

tes Eunuchi Regii etiam Amanum vocárunt

& ad fplendidiores fuce aula dignitates eve-

ad epulas à Regina Eflhere paratas; adaclüse

hendi: Amanus vero nil aliad mente vol-

que, vel invitus comparuit.

L

vebat, quàm Mardocheum deprimere ac

Cümque utrinque pleni

g fpumantibüs.

t

perdere: ille ad honores: hic in crucem

que calicibus fuiffet usque ad flu&uantis ca*

meditabatur Mardocheum evehere: accivit

pitis zeftuantes cogitationes propinatü, Rex-

Aíuerus Amanum , eümque interrogavit ,

que ipfe mero incaluiffet;Regina Efther com-

quo genere honoris afficiendus effec homo ,

pofito ad fingularem modeftiam vultu, blan-

quem Rex percuperet prze czteris fpeciali,

da, fed efficaci fuadá fupplicavit Regi pro

fi

capite tam (uo;q'àm totius [uz gentis, Mo»

honorcinügnitum, ac condecoratumi 3 fatus

tus

Á

L

Superbus przeminendi affectus , quos inflat, dementat. 197

o excitavit in

cum ventum, quem attrahit, iterum reddatz

tu$ fupplicatio nonfolüm regi

5 : fentie-

animo,fed lachrymas etiam ex oculi

intumelcit fuperbus , fed ludente fortuná u-

trinqtie percutiente dextrá, & finiftra manu

bat regi

um peótus moveri commiferatione

ac dile&tiffima, & maxi-

detumeícit, Si turgidus faftus fplendere vi-

Reginz lectiffimz,

L

.

L

detur, lampaseft, qua tunc extinguitur, cum

ane ob ejus vitz integti

tatem , animíque in-

1

iam excandefcere coepit in

adblandiens fortuna nimium affundit olei,

nocentiam; fed et

Si lucet,faxeft, quz vento pauló. vehemene

tantz crudelitatis molitionem , ejüsque aue

tiori agitata perit, fimilquefetet. Si aura

thorem inveíligare: ubi veró intellexit; À»

manum przconcepti facinoris molitorem,ac

paícitur populari;bulla et , quze vix inflata

:»4

di(rumpitur , vix fplendido orbe aérem per-

inaudita fzvitiei totam fuiffe telam orditum,

meat, evanefcit: fi furfum nititur,ignis eft,

indignabundus furrexitillicó, conceffitque

fed fatuus in aére circumactüs przlucet in.

itá commotus inhortum triclinio adnexum,

non tam furoris z(tum aurá temperaturus li-

avia, fuámque lucem in luco fepelit : fiin

fublime aícendit, fumuseft, quievaporans

L

beriore, quàm ut tempus daret fuis cogita-

obícuro $ caminointeravolantia furfum vo-

tionibus; ftatuerétque maturiüsquo fuppli-

cio cffet Amanus afficiendus, qui inftantibus

lumina confumitur : fi ad dignitatesafpirat,

& licec Eftheris clemens

ventus eft fpirans.fimülqueperiens, quiaut

premebatur fatis :

Amani nulla po«

recle Salomon : Ibi fuperbia , ibi & contu-

Prh verhl L.

tia rogaret Regem pro vita

melia, Timeantqui adblandientis fortuna

tis fuit prece eum flectere,

idque vel maxi-

Amanum

fecundis flatibus intumefcunt : fluxa eft aura

me, quia reverfus ad "'Triclinium

revererat Reginz lcótulo affufumn; licét enim

quz unà cüm vento fluit, ftarenequit, quia

nihil continet ftabilis; eft fiquidem fuperbia

fupplex Amanus tunc Reginam rogáffet, pe-

ut conceptam Regis temperaret in«

ideo vacua,quia plena inanitatis. Aulas Prine

terétque,

cipum qui frequentant non immeritó arbu-

dignationem, adhuc

Rex fuípicione meditati.

nefandi

ftis pariaveris, crefcunt hac in excultis agris,

flagitii correptus imperat ftatim,

& (enfim (ine fenfu adolefcunt, luxuriántque

íceleris artificem obvelato capite fuccida-

neam victimam in eandem,quam Mardochio

virorecomarum , fitntque temporis diütur-

erexerat crvcem figi.

nitate praecelfe arbores; fed quz nonnifi

Enrerum humanarum

fluxam;labilém-

poft diuturnam annorum feriem creverunt;

j*

ue cataflrophen! en alternantis fortune

uná horá extirpantur.

Aman inaula Afueri creverat per plu-

f4

infidas vices! fuperbia Amanum ad cultum

foli Deo debitum à populis fibi exhibendum

resannosad fublimiorem poít regium hono-

induxerat: fedtumidus f2ftus, € culmine ho-

rem,íed una hora ad. imum eum detrufit

norum inaula Afueri eum depreffit quidem ,

ignominiz. Quàm fallax gratia adblandien-

tis fortunz! tunc vela contrahenda fant,cum

ntiterum erigeret , fed pracelíz cruci affi-

o

i:

nimium ventorum flatu implentur : nil na»

i

xum, feu evehetet ad culmen ignominiz ,

cum antea fuperbiret in fummo honorum

vibus equora trajicientibus perniciofius ni«

mio etiam fecundi venti flatus hic enim facil&

faítigio.

Quis non cenfeat Amanum in

aula Afueri pilam lufui fimul, lu&uíque ap-

in fcopulos navim perducit , inducítque nau-

äïL

tam, dextrá , laváque ja&tatam: nullus in

fragium. Nonabutantur favore Principumy

aula Afueri eo felicior; cum caeteros honori-

qui eorum utuntur authoritate, quia períz-

bus, divitiisque antecelleret : fed & nuilus

pe, quos Princeps amico excipit complexus

infelicior, ejus fiquidem fuperbienti capiti

eosdem vel gladius jugulat,vel laqueus fuffo-

nonhumiliatus pes tormentum eft, quovis

cat, vel przcipitium exforbet, vel flamma ab-

fumit, vel feradilacerat: fcimus enim ex a»

cruciatu truculentius. Cum unus e przcoria-

mico feedere Alexandro Macedoni adgluti-

na cohorte miles eidem ingredienti,& egre-

natis, Ly(imachum Leoni objeé&tum, Clitume

dienti ex aulagenua non flecteret ; flectere

haftá traje&tum; Callitthenem mori iuffum,

ccepit ipfe varias in. capite cogitationes in

& Libitinz traditum; Philotam pluribus in-

contumacem pratorianum, fed ejus tumor

fli&is vulneribus quati. membratim cafumg

allifus in durius genu difrupta cute detu-

Parmoeanionem fub larva. amiciti occifum,

muit: quique proximus erat folio regio;

Scimus ex amicis Tiberii Seianum pet

$$«

quique lateri regio affidcbat, fit flrator equi,

Ícalas Gemonias unco ignominiofiffimé tra»

pracóque ignobilis : qui À Rege pater vo-

&tum : ex familiaribus Conítantii Ablavium

cabatur, mox perduellis proclamatur : 'qui

in fruffa concifum: ex Theodofii percharis

primis eminebat honoribus Regi percharus,

imox lzfze Majeftatis reus in imum detrudi-

Eatropium fecuri percuffum, Ruffinum gla-

dio caefum : ex iis, quibus Juftinianus favee

ditur ignomini2 ; qui ferrum jam acuerat

ingentis Judaicz jugulum, cogitur ipfe col-

bat, Bellizarium poft delatas & bello victo*

rias, plurésque lectas palmas hottili ctuore

lum przbere laqueo ?. qui crucem erexerat

Mardocheo, pendet ipfe ex przeminenti pa-

ad uberiorem rigatas triumphum orbatuga

j

oculis , mendicum in ponte fletiffe, Gtcui

tibulo;aura, populique ludibrium : nimirum

antea fuerat populorum domitor , urbirqm,

faperbiá qui intumelcunt, iisdem malis arti-

bus, quibusalios nituntur deprimere,fe ipfos

expugnator, hoftium terror , belli fültnen,

mox ítipem petit, cuiusbellica fortiti;dini

perdunt,

Luforium follem

putárim fuperbiam,

Principes precariam debent vitar,,. O fluxas

íi

B

&

m

Verazi de a ffeidibus dom. £.

rer urq

*

,

Difïcrtatïo IX,

rerum hümaxxatdd: vices: qui Regum for-

nerem , & Bac;hum: adferüntur ab Ephaïg.;

tunas, divitías fuperbo pede calcaverat, nunc

bis vafa facra aurea , argentea divino cultuà

paunofus obolum petit, quó deficienti pre

antea dicata Jerofolymis, natant vino, cite

fame ftomacho confulat ; iacet veftibus ufu

cumeunt profanas inter manus; & cymbiee,

detritis, lacerísque5 inculto crine, emaciato

quz antea arz fervierant , mox harz ad te«

mulentiam fubferviunt.

-

vultu, pallido ore ; viribus deftitutus Belli-

zarius infelix , cuius virtute bellicà fteterat

Sed quid ni? cüm ferventiüs zfluat

$8.

imperii felicitas; languet nudus, & inops,

convivalis luxuria, dum conviva . laxiori, -

queminnumera propemodum militum mul-

letiorique hauítu facra ex(iccant. cymbia ,

titudo cingebat, undique affufa lateribus.

laudibüsque in coelum evehunt falfa numi-

Eít contemptui hominibus infelix . Belliza-

na, aurea, argentea, zerea, ferrea; apparent

;

rius, licét fueritimperii gloria, Principum

in pariete ex adverfo lucernz digiti manus

deliciz, militum amor; civium voluptas, ho-

Ícribentis ; portentum fpe&ant convivz ,

ftium terror,.

Haret mendicus ad . fores

qui licét mero jam plené madidi , ac ruben-

Íqualore obfitus, fame exhauftus , dedecore

tes vino, ftatim terrore correpti coeperunt

preflus, negleétu turpis, fine re, absque lare,

impallefcere , & madere lachrymis;qui vino

deílitutus fortunis , extorris ab aula,

O

ad temulentiam madebant; & prz «zteris

fortunze temeritatem ! cüm . ita ludat in

Rex, ad quem feralis alludebat fcriptura

Principum capita : qua enim blandiebatur,

qui nonfolüm cospit albefcere metu, íed eti-

moxíxvit; invidet, quzarridebat, depri-

am impallefcere .horrore, compaveícere

mit, qui erexerat, G ex triumphis ad

cotde, totísque artubus contremifcere, Ace

igaominiofa pertrahit funera,

cerfuntut ftatim Arioli, vocantur Augures,

& Harufpices ; exhibentur przmia legenti,

?

$. VI-

& explicanti arcanas litteras , quas cüm ne-

mo íciret interpretari; accerfitur & Daniel,

Ludit foriuna cum fuperbis , quos

rogatürque , ut velit exaratos in patiete cha-

vento inflatos veluti folles luforios

racteres legere, & explicare; fpondec. Rex

evelit , & deprimis,

ei honores , & divitias , fi fenfum compo-

aat characterum , fe camen . excufat Daniel

$6.

"Udit fortuna, càm fuperbum faftu in-

refpondens,fapientiam minimé fibi muneri-

$ 2 flatum, perinde ac follem. luforium

bus venalem effe ; religiofé tamen obfecuttt-

flatu turgidum in fublime evehit; fed.

rum defiderio, G anigma aperiturum; fed

prius memoriamrefricat parentis , infolen-

fimul eidem illudit , cum lapfu deprimit gra-

viore, ac in imum detruditextremae calami-

tes fpiritus contra Deum inter feras expiane

tatis, Videtur lufiffe cum Balthafare, eum-

tis; fuggerit eó temeritatis deveniffe, quà -

"

que illufiffe, cüm fuperbià tumidus contem-

templum Solymeum aufu facrilego expila«

verit, & vafa Deo «onfecrata ; cultuíque.

ptui habuit Cyrum Medorum, Perfarümque

Regem, e5 quia biennaliobfidione Babylo-

veri Numinis dicata , qua triginta dilapfis

nem incaffum vallaverit, Maior Balthafari

jam annis absque contumelia latuerant,nung

erat in urbe cura conviviorum , quàm extra

ab ipfo Balthafare polluta fuerint , temue

monia przliorum ; redderétque diuturni-

lenig , & facrilegiflagitio: proinde fciret

tas obfidionis fecurum Balthafarem , & im-

exoticos characteres manu & nube exporree

providos cives ; augerétque hoflium contem-

€la in pariete exaratos , minimeé oculorum

ptum, quem ut Rex proderet populo con-

effe ludibrium , fed latamà fupremo Judice

vivium inftituit , ut cives lxti vinum funde-

fententiam, decretümque fupplidi, quo e-

rent infympofio , nonfanguinem in pugna.

jus fuperbia detumefceret faftus , nihili fa.

Sed dum feítivas Babylonii agunt ferias,dum

ciens facram fupellectilem Deo «onfecra-

urbs tota ludit, choreis, conviviisaula tri-

tam, quam ebrietatis etiam, & facrilegii ctie

Qj

1

udiat. Per(z no&tis beneficio, tenebrisque

mine contaminaret, & hoftem ; qui erat ipfi

obtecti , acin obfervabiles viam fibi ad in-

contemptui evafurum pracipuum fuz pue

vadendum aperiunt, cüm bacchanalia vive-

nitionis inflrumentum : interpretatur Da-

rent Babylonii, nílque effet fobrium , nilque

niel pictam in patiete (cripturam Manze Tbe-

providum, Regi ipíi capacioribus calicibus

cel Pbares : nimirtum annos Regisà Dco nu-

optimates quosque provocare, aliisque ple-

metatos effe, acdifcuffa, qua ipfe egerat, &&

niora porrigere pocula volupe fuit: certabat

veluti in'flatera librata, ac deprehenfa fuiffe

Rex poculis cum fuis familiaribus, perinde ac

ponderis injufli,longé fuperante flagitio-

LA

fi hoftes fuper menfam effent debellandi.

rum; Ícelerümque lance, proinde Regem

$7:

Videbantur curz omnes militares vino

vita, & regno exuendum , hócque Perfis,

&

&

immeríz, excubiz fopitze ; & ipfe Baltha-

Medis dividendum,

far vino iamgravis, & temulentus facra iu-

Timore perculfus Balthafar,quó fever-

$9

bet afferri vafa extemplo Solymzeo expilata,

tetet, non habuit, juffit tamen Danielem in-

in honorem Deorum Chaldzorum infufo

dui purpurá,& aureátorque, tertióque poft

mero coronanda , fimülque uberiori hauítu

regiam dignitatem loco haberi ; fed ve! quia

exficcanda 5 ac fi bellum ineundum effet ,

crederet poft dilapfum aliquod tempus; heec

míuam

non intet Cyrum, & Balthafarem ; fed Ve-

chn.tura,vcl quia forfan fperaret vate

tem-f

| Superbus præcmïnchdi affe&tus, quos inflat , dementat. 199

£emperaturum ïntcrprktationem ; velip-

-tranüjfï'e calices , ut omnia ebrioforum voa

m LA TAU PIRATI UX

Videbatur in hoc ju»

fíummet ob collatos Danieli honores decli*

cibus perftreperent.

naturum triftiafata: tantüm abfuit , quàd

cundo tragcediz exordio chorus tripudiane

facrilegi convivze refipuerint , ut impijs la-

tium in voces illas irrupfiffe , Venite fruamur

fcivísque cantibus , facrorümque profama-

bonát , qua funt , £5 utamur eveatura 5 vie

tione vaíorum Deum acriüs irritarent. Sed

ao pretiofo , €Sunguentis uos impleamiu 5 ro^

j

fís nos coronemus ,. Íed hilaritas citharze in 54?ï€ü3oä

cüm jam à fana effent avulfi mente , mero

temulenti, vinoconfopiti , crapulà oppleti ,

riftitiam vertitur luctás , turbárunt enim hi«

laritatem digiti manus fcribentis contra can-

acmarcidi , no&le intempeíta , cumíomno

fopiti procumberent omnes , effraétis ab ex-

delabrum , tuncenim , quz rubebat vino

terno hoíle portis urbicis , quà Euphratis

Regis facies; impalluit timore ; indulgebat

pratetfluebat exigua aqua vix genua attin*

ventri , ac voluptati Rex ; fed cüm primüm

gens,irruit Cyrus cum fuo exercituin urbem

Afpexit articulos.manáüs fcribentis toto cor-

vino, fomnóque fepultam; in qua mifcen-

pore contremuit , /£ compages renum «jus

Danitl $, |

tur flatim omnia cedibus, rapinis , & in.

fluebantur , & genuaejus ad (einvicem col-

cendijs; debacchatur per mediam urbem bel-

Midebantur , & eadem noCle interfectus e(E

iEc Darius Me-

licus furor, flrages fpargit, priusquam

Balthafar Rex Chaldaus,

temulenti incolz audirent,hoftem diftriétis

us fucceffitin Regnum annos natus fexagin-

gladijs intra vifcerafzevire; ex civibus alij

taduos, "Quid triftius ? quid lethalius ab

hauítu vini.ad fanguinem effundendum 5 à

Íomno fopiti quietj indulgebant , alij tripu-

diis, potationibus, & ludismalévigilatam

«horeis, ad flrages ; à canübus ad luctus; à

zifu convivarum , .ad ejulatus morientium

noctem ducebant in fympofijs. '"Urbis pla-

teas fingulas pervagatus hotilisfuror, ubt*

tranfire ? :ubi fuaviores recreabant :odores

que ftrages , cladésque fpargens , ad regiam

viventium choros, poft aliquot dies putre

domum pervenit, ubi difruptis foribus , €-

Ícentium cadaverum foetores peftem .exha-

vulfis obicibus , (zvit in primos cuítodes ,

Jant; ubi convivae epulabantur , crudelitas

qui, referente Herodoto , luculentum ad ig-

omnia deftruit, excidium omniavaftat , true

nem pocula exficcabant ; quique vinum in

cidatio omnia fanguine maculat; uubi fpecta-

calices fundebant , adiguntur , . & faucijs

bantur tripudiantes ; choreásque ducentes 5

membris ; é corpore trucidato fanguinem

anunc jacent Perficis gladijs confoffi Babylo-

in humum «ffundere:; non tamen inde mi-

mij: ubiintertripudia adincentivum amoris

tefcit debacchatus furor , fed intimiora re-

blando Cupidinis telo feriebantur conviv2 3

nunc Libitinz fagittis trajecti humi jacent

gij palatij penetrans,Regem epulis diftentum,

€cterósque timore perculfos inflictis vulne-

exanimes 5 fpirantes horrorem , qui pauló

anté jucundabantur ; quz affurgebant pala-

ribus fauciat, trucidat , interimit, necim-

belli parcens fexui, uxores etiam, & concubi-

tia igne fuccenía cinerefcunt in pulvere ; quae

eminebant przecelfz turres;mox folo.zequatae

nas, totámque aulicam familiam ferro ene-

€at , pérque totam urbem oppletam luctu,

humi jacentruderibusobrutz; & tota «ivi*

funeílatam ejulatu , foedam cruentis czedi-

tas, fuperba sedificiorum flructura , colum-

bus, armati zequé , & inermes enecle ca-

mnarum fylvis , ftatuarum exercitu , platea«

dunt viétima fub gladio Victoris: & menfz,

rum magnificentia , :populorum frequentia

qua madebant vino , natant fanguine ; puel-

jacet mifera., infelix horrore plena , fanguine

lx , quz laícivoscantus edebant , promiícuas

foeda , cadaveribus feetens , [uisque oppreffa.,

lamentationes depromunt ; quz ridebant ,

actumulata ruinis. — Pzfitabo fuper Regem.»

& madebant feeminz vino, illachrymantut

JBabylonis , ait Jeremias

Et fuper gentem

'Cüp.ï.;f.

proprio funeri fanguine confperfe ; & ea-

sllam dicit Dominus , & fuper terram Cbhal-

rum patvüli ad faxa alli(i prius mortem in-

4leorum , & ponam sllam in folitudines fem-

cutrunt , quàm vitam ordiantur ; G urbs

qiternas , cui confonat 1faias, ^ Defcende.s;

Cap.57.

lena delicijs ctuenta oppletur clade ; quae

fed 1n pulvere virgo filia Babylon 5 non eft

lctitijs indulferat , ploratu , & ullulatu cor-

folium filia Cbaldeorum , quia ultra nom wo-

rupta jacet fqualida , deflórata ferro , de-

£aberis tmollis , ( teuera , Gu cap. $ 1. tepe-

tit Tfaias,

CKPO 14--

plorata cruore ; quz generofiori maduee

Cecidit , cecidit Babylon , &

rat vino , lethali mergitur fanguine , quo

omnia f[culptilia Deorum contrita funt ánter-

-ægerf, E

vanus Balthafaris faftus mergitur , & urbs

vam ; & quare ceciderit Babylon,caufam in-

tota fepelitur.

nuit Ifaias , 4uia ab «quilone fumus venit ,

$0.

Sua habent tragoediz plerumque jucun-

1ed quis unquam proftratam, ac protritam-

dainitia , fed femper exitustriftes, & qui-

fumo viditurbem ? evaporat & caminis ur-

dem Balthafaris tragcedia fplendidiffimum

bium fumus, fursümque caliginofa nititur

zqué , & jucundiffimum initium protulit ;

in volumina 5 & tamdiuafcendit , donec

cum preter ingentem fosminarum turbam

evanefcat.

Quomodo fumus potis eftur-

f^

accubuerint proceres propemodum mille fi«

bem evertere ? f1ío0l3 aurá fubvertitur? quo.

ne famulis , Mini(irisque Triclinij, ait enim

modo felo zquare parietes? fiquafitimidus

Scholiaítes apud Cornelium à Lapide fingu.

eos fugit furfum aufugiens per patulos eo-

lis fuum fuiffe|craterem!, fuumque pincer-

rundem hiatus ? & tamen fumus veniens ab

aquilone , feu faítus , quo fuperbià tumidus

pam ) & à qnoribus gradatün ad majores

Bb 3

Bal«

[

200

Diflertago iX,

Balrhafat contemptui habuit Numinis cul-

quaque;.etam Vuperbia deprimit , quos

celfitudo tenet ,

incurvalit. babitantes im T[aiatop u&..

tum, polluítque vafa facra, ejus cultui di-

cata; floccique fecit hoftes obfidentes , ur-

excelfo , quinimó non dixerim fuperbos in-

curvandos , fed incurvatos jam effe, cüm

bem proílravit , domos prottivit , cives in-

teremit,

videam ipfos fua preftantes obfequia ijs, à

| fumixs zemulatut,

61,

Tumorem fuperbie

quibus fpérant poíle ad faftigium alicujus

acindolem ejus fattüs imitatur , non folüm;

dignitatis evehi: fingulis fubijcitur , qui

quia jugiter furfum nititur , veràm quia o-

pracelfa ambit : ubíque demitüt fe in hu«

l

mum, qui fummoinhiat; & ad pedesprz-

t

culos ledit , & czcitate inficit ; hinc fi fue

mus fuperbiam indicat excecantem , non

fertim Principis infle&itur , ut caput fupers

bo faftu tumidum furfum evehatur: nullus

mirum fi fumo Babylonem proflratam novi-

mus 5. hec fuperbize eftnatura , quos inflat,

fuperbiente abjedtior , infra omnes jacet , ut

fursámque evehit , deprimere , deorsimque

paucos antecellat: reclé profequitur líaias ;

detrudere, — Detradia eff ad inferos fuperbia

Cioitatem fublimem bumiliabit , buriliabir.

ä

£44 5 G Balthafari afcendenti fupra nubium

eam uique ad terram , detrabet eam uuque

4d pulverem ; quia fuperbia fublimia tenenss

celfitudinem , þluvium minatur cafum la-

chrymarum : hinc difficile non fuit , vido-

corruens ex alto proprijs fepelitur ruinis 3

res Philiftzos fumo interijffe cum arrogane

cüm humilitas humi jacens triumphet ; al«

tia turgidi , faflüque fuperbiz tu

midi caete-

tiüs radices agens, quibus incremencum fub«

ros nonnifi contemptui haberent. . Quid ni

eàt , adolefcat in fpei virore , fractüsque

proferat excultze virtutis : non folüm civi-

alligatis fuccenfis facibus per Samíonem vul-

pium caudis ; ignislongé , latéque flavefcen-

tatem fublimem humiliabit, feZ cosculcabit

eam pes , pedes pauperis , gre[fus egenortum;

Ifaik 16;

tes, maturásque fegetes fuccendit , & to«

tam propemodum devaftavit Philiftaeam

quia nimirum humilitas pauperis fupérbiam

"verf, 6,

regionem ; fed fumo nonífegetes corripiune

debellatam profternit , non manu bellum e-

tur, fed urbes corruunt; ignis depopulatus

docta , fed pede ad greffum inftruclo, vict-

eít agros maturis fegetibus ditefcentes; fed

rix humilitas pauperum de proftrata trium-

fumus homines extinxit , urbésque folo -

phat Babylone: fed cur pede triumphat , &

hh

quavit? contemptus ignis videtur perrepe-

non capite diademate cin&to , gemmísque

illuminato ? quia nimitum pes in corporis

re campos , atiítis pafcitur ,. & paleis : fed

furíum confcendens in urbibus fumus etiam

poeítrema parte humilitatem indicat, caput

regium thronum denigrat , clariorésque au-

veró cetera fupra membra elatum mags

la íplendoresobfcurat , Proceres , populüm-

nis,vanisque cogitationibus oppletum fuper»

que proflernit : lethaliüs fiquidem ferpit

biam prodit ; G quia triumphus bumilitati

debetur , teCté pes Babylonem calcat pro-

fumus fuperbiz , quàm ignis libidinis; hoc

pereunt agreftres , illo conteruntur nobiles ,

flratam , non tamen quicunque pes : fed pe-

des humilium ; pedes pauperum Babylonem

deprimuntur Reges, profternuntur populi :

tuílicatur ignisin agris Pbiliftinorum matu-

quatiunt , conculcántque : fiquidem folo

?

e

. fed ífumo urbes

ra fegete! flu&tuantibus

&quatam urbem pulfare pedibus non prz-

i[ai& 14»

evertuntur Paleílinz.

Ab Aquilone eutm

potentis eft Principis , fed abje&i eft paupe

futina,venit ,. quia fuperbize primogenitus

ris: fiquidem fordidi eft animi é gremio lau*

tioris fortunz excuffum hominem in(eclari,

Lucifer fupremo inhiavit Aquilonis fa(tigio

Sedebo in monte teflamenti in lateribis Aqui-

Coli fulmina non protritas domus , non

lf314 Y4»

folo zquata palatia ; fed przecelfas feriunt

lonis, Anquia fuperbus defes fedet , otió-

Jjains cap,

que marcefcit ? Qvàm paucze urbes ab hoc

turres ; bincrecté lfaias, V corene fuper-

28,

fumo reperiuntur immunes , quia ex igne

Lia , ebrijs Epbrain , & flori decidenti, glo-

ri& exultationis ejus , qui erant i vertiee

fumus, & ex fumo ignis; prait enim , fe-

quitürque fumus ignem , quia cui incuna-

wallis pinguilfima errantes À vino , quem tex«

tum , ut expenderet D, Hieronymüs , fcri-

bula prodromus apparat , eíque emortuo

!

parentat , elicitque etiam à circumftantie

bit ad Euftochium , ew» Moyfe ingrediamug

. bus lachrymas.

Imó non ignem tantum ,

nubem, 6 caliginem , utclarifeeturuultus

-verüm , & aquafn fumus invadit : videmus

noffer.

Clarificatur vultusin nube , quando

rigente hyeme brumá fumantes aquas , quia

fumus fuperbi;e nos edocet , quàm iniqui

nimirum non folüm , qui igne exa(tuant li*

fint, quàmlapíui proximi , qui fuperbiens-

U N

bidinis , hoc fumo exczcantur : verüm &

tes fummis inhiant dignitatibus , ambiunt

diademata ; v« cerone fuperbie, fcu ut le»

qui pellucidis irrigantur caflitatis laticibus

inficiuntur, ut recté dixetit lfaias, .E£t»on

.gunt feptuaginta Interpretes , vecorone n«

1]11;2 £5].-«8

efl , qui effugiat agmen ejus.

L]

jurie Mercenari) Ephraim ,

quia nimirum

Uüil !4'

Candori nil fumo magt

S HOXiüm, diffi-

perinde eft corona fuperbiee , ac corona in-

€62,

l

culter fuperbo obviabis , fimülque cafto :

jurie , corona cujusvis iniquitatis : quia

regnare füperbientem non vides , quin

cüm. primum fumus hic Davidem infecit

! Eftle! 11

elatum , populümque recenfentem , ignis

alios pede premat , habeátque

etiam libidinis eunderi aduffit adulterio foe-

contemptui,

datum-

Quod fi igne corruunt pracelfa

/

!

| Superbus przeminendi affc&us*,f quos inflat, demcntat,; 20

maléjcarpta , mala omnia invehunt ; quate

.. $. VII.

hácuna excifa arbore neceffe eft, cadant ramz

omnes, arefcant folia,

Faftui , qui ftudent

Superbia faffus , tumidisque affe-

facilé fcelera omnia addifcunt ; ausiüique fa.

us florem emulatur. arefcentem , qui

crilego contemptui etiam habentes , qua&

du difcolorem prodit venuflatem , 4b

)

Deo funt facra,

eadem mox langue[cens

'T'eftém accer

Gtum'hï-: volo Heliodo«

6f.

eAdit ?

tum equeflri caterva ftipatum, pedeftrique

63

I florerein folio videtur faftus fuperbiz,

milite cinctum, Hic fuperbo faftu tumidus

Jerofolymam proficifcitur, ubi hofpitali ex-

N

flos eft, fed cadens; quia fuperbus, ut

ab omnibus colatur, venuftatem afie-

cipitur charitate ; fcifcitatur ab Onia tunc

fummo facerdote de Jerofolymitani templi

b

&at ; quá cadente, flore fragilior deprimi*

rur, dumtumidior exaltatur ; humirepit,

reconditisopibus; doceturà Pontifice , haud

modicam effe (acrarum copiam divitiarum ,

dum thronum fomniat; vix baculo nititur ,

cim fibi videtur fceptra tractare, Ererzt flos

cüm effentcongefta ; acfervatadonaria Re«

decidens glorie exultationis ejus ,. qui eft fu*

gum, Principum, ac Orientis populorum;

qui jam ex antiquo eo in loco cccli , terrzque

er yerticem vallis pinguium ante maturita»

]faiæ 28,

tem autumni : quia faftns immaturus eft

conditorem religionis causà venerarentut ,

imó partem potiorem depofitas effe varij gee

fructus , qui ante maturitatem autumni de-

cerpituz eegritudini invéhendz ; quàm nu-

neris opes pracefertim yiduarum dotales reli»

Blanditur qui-

quias ; pupillorámquepatrimonia: Gtotam

tritioni inducenda aptior.

democulis, càm incipit in rofas rubeícere

thefauri fummam magnam quidemi effe , non

T

tamentantam , quanta fuerat ad Regem de«

(

fed eít flos decidens, qui oculis eblanditur ;

non ftomacho fuppetias elargitur ; manibus

lata. Sperebat Onias;blando hoc verborum

lenocinio Heliodorum à rapinis retrahere ;

cum palpatur, flos eft, íed Ípinis obarma-

tus ; allicit.quidem extimio colore , fed

fed hic fuperbo faftu tumidior ,. floccique

faciens Principum , Regümque donaria ob

cruentat , fi tangatur.,

64e

Huncpariaverim florem , cumadultera

lataNumini , ufusftipantibus eum armato»

tum militum cohortibus, & eorundem vio-

Jofephi Hera, qua caftiffimi adolefcentis ir-

lentià effra&tis foribus in templum irruit

rctita afpectu fugientem caflitatis cultorem

tenere conata , quamvis delufa, fe ipfam tan-

flente OniaPontifice, lugentibus facerdoti-

bus, ejulante populo , folutum crinem diffie

tàüm corde fcedavit : fugit ftatim Jofephus,

nec permifit fe ab Hera detineri , ut inde do*

pante focmineo fexu:, &rarium templi fab-

ceamutr in caftris Veneris non effe victoriam

tilibus inftrumentis aperire ,& expilare mo-

fperandam, fi manibus libidine zftuantibus

litur, - Veràm vel unico i&u facrilegus de-

primitur faftus 3. occulta fiquidem Dei vis

quis teneatut ? capitur enim , qui detineti

áncipit; & cadit, qui flare przefumit ad rur-

dubito ttemore membrorum , mentiümque

formidine, animorum titubatione ; acma-

pia alliciente foeminà: legunt in textu prae-

citato lfaiz feptuaginta Interpretes, — ££ erz£

nifeíla nervorum .omnium d:ffolutione mie

lites omnes equeflres , S pedeftres proftra»

ffes . qui decidiz. im [pe glorie ,^ n fumitate

montis excelfis feut pramatura feus, quam

vithumi jacentes exanimes, extinctis fimi-

qui viderit , antequam fumat manum , cu-

liotes , quàm animam agentibus pares; &

iet eam deworare.

Sed cur flos luxurians in

Heliodorum , .qui ceteris gravius aufus

f Cl

fupremo excelfi montis fattigio decidit de

fuerat delinquere , poena quóque 'graviori

n

punivit. Immifit enim vindex Deusad pre«

fpegloriz? in faftigio fiquidem montis om-

nia potiüs gloriam períonant , fafüimque

ftlérnendum tumidum Helidori faftum equi-

tem fplendentibus quidem armis aureis co«-

produnt. Sed re&té dicitür flos in faftigio

montis cadere de fpeglorie , quia hi fom-

ruícum , fed fulgurantium oculorum afpes

&u terribilem ; quiin Heliodori frontem , ac

niant, quosfüperbia ad fublimia evehit ; &

in dignitatibus expetunt gloriam , cujus ipes

peétus plenum dedit impetum ; eíque fero-

cis , quo infidebat , equi ferratas anterio»

jllicó areícit ; & utfpes omnis evanefcat , fa»

tis eít, fi una detumefcat , conteráturque

rum pedum ungulasillifit: & eodem tempo-

re coeleftes alij duo juvenes vultu decori , ha-

g Ifaiecap. 2.

fuperbia.

Dies Domini exercituum . fuper

omnem excelfum fuperbum , nec mirum fifo-

bitiisque majeftate fpectabiles , utzinque Hee

merf, 12,

lius fuperbiz Propheta meminetit, fifolam

liodorum adílantes lateribus, flagris attro»

cioribus , verberümque ingeminatione di-

fuperbiam conterendam affirmárit , quamvis

d

certum fit, nullumabiturumfcelus impuni-

verberárunt gementem , & ejulacus mifcene

i

tem lamentis , & lachrymis ; cum nec pla-

tum: re&té folüm producit fuperbia faftum

profternendum , quia initium omnis peccati

gas ceedentes remitterent, neque Heliodorus,

qui vapularet , quidquam fentiret remiffi

'Ecclej, 19.

fuperbiatab hoc uno putido fonte fcaturiunt

fcetidiffimi omnium iniquitatum rivuli : hoc

doloris: & ubi flagris fatis fevitum fuit s

oculis fe verberantes fubduxeérunt Heliodos

fonte femel exficcato arefcunt , & reliqui ri-

vuli ; atbor eft fuperbia non in imo radices

ri,quem quodam veluti afflatu fulminis pro«

ftratum, atque humi jacentem adítantes fo«

j

figens, fed in fublime eas cvehens : ab hac u-

labantur facerdotes, cateríque fpectatores,

nica illa producuntur mala , feupoma, quae

»

202

Di r.;rtätio IxX.

& pauló poft fedili gefatoríé pez tumultum,

prijs famulis trucidalnm miferé interijffe s

ac trepidationem impofitum extra templi

Balthafarem Babyloniz Regetn ob profanata

-

fspta deportárunt in profanam domum,

váfa facta & vivis abrafum

?

Lyfimachum

66.

Documentum fané dederunt tumidus

Píeudo-Pontificem ante ipfum facrum zra-»

Heliodorus, eiisque faftus, ac elata arro.

rium interfe&ftum 3. quia ut minatur lfaias.

gantia vindictze divinzijs incumbentis , qui

Dies Dovitus exercituum [uper omnem excel-

in resfacras temerario aufu manus inijciunt

€Ap. 2,verf, -

*

Jfwm fiperbum , € fuper omues cedros Libani

1 P. fe-

2

crilegas , facra templa fuperbo pede ine

fublimes , & ereilas fuper otunes quercus Ba-

! quent,

grediuntur expilaturi fupelledilem Deo di-

f?. Scdcur dies Domini, divina ultio fu»

catam , ejüsque cultui deftinatam,

Eftque

per omnes cedros Libani fublimes 9. 'quia

Ícelus adeo enorme , ut velipfis Ethnicis

cedri Libani etiam in ormamentum , 'ac ful-

fuerit fummé deteftabile ob infitum omni-

cimentum templi leguntur deflinatee, | Cedré

bus, & fingulis hominibus Numinis colen«

Libami , quas tu plantAfis,

Cedri autem

Pfalm, 103 .

di, timendique fenfum ; & Marcus Tullius

fublimes in cemplo Principes praefertim ine

toris lateribus, vocéque tonitru terribilio-

dicant facrae fupelleclilis furreptores ; quia

Lib,i.i9

re invehit , eà quia ob avaritiam templum

ex eodem hominum genere , ex Principibus

VerTeU,

Apoilinis inDelo infula fpoliaverit , ejisque

alij templa non fpoliant, fed veftiunt; fa-

fupellectilem , auto inhians expilaverit Ver-

cram fupellectilem non furripiunt ; fed ad-

res,ait: Poteffue tibi ulla (jes faluta commo-

vehunt ; altaria non deftruunt ,

fed aras

dé offendi , càm recordara in Deos immor-

confiruunt; & hi fublimes funt cedri ; qui-

tales , quàm impius , quam [celeratus , quám

bustemplum fulcitur.

Alij veré funt Prin-

vief arius fueris 2 Apollinémne tu Delium fba-

cipes , qui divitijs inhiantes , neque facris

liare aufus es , ilinetutemplo tam antíquo,

parcunt altaribus , diripientes quidquid or-

tam fanilo, tamreligiofo manus $mpiae , ac

natui infervit intemplis; G hi funt pracel-

a asned — u r r — uKR, - EU 0 um uD T s. oAv L T. as EE CC D M o n — m eniu dl 1. " La — m al a. WR . RE

facrilegas afferre conatus es?. fuit illa cupidi-

Íz cedri , fuper quas inítar fulminis divina

44j tanta , qua tantam extingueret religio-

irruit ultio : ut ex ijsdem cedris alize fubli-

wem $ neuunc quidem vecordaris , nullum

mentur in ornatum templorum , & alia de-

trahantur ad ornatum,

elfe tantum malum , quod non tibi pro fcele-

ribus tuis jam diu debeatur? haCtenus Cice-

Verüm non cedros tantüm , fed & quet-

6g,

10 , folo fpiculo naturs lumine videns reve-

cás Bafam divina conterit ultio ; quia non

rentiam ab hominibus Numinidebitam, &

foli Principes , fed etiam alijviliffimz notae

injüriam ab ijs Deo illatam , quirapaces, ac

homines , fi tumido pede , fuperbóque faítu

facrilegas in facram fupellectilem manus in«

templum ingrediuntut , vafa íacra aurea ,

ijiunt , funt enim divini juris ; qua ejus

argentea expilaturi , divinà Nemefi puniune

cultui dicantur, nec poffunt invito Domino

tur , hac fiquidem zqué quercum fuilli gre-

fieri alterius juris ; neque Deusvindex im-

ge palcendo natam , quam cedrum venuftane

punitum dimittit tam facrilegum fcelus,

dis templis aptam infequitur ; fi ambs (ub-

674

Memoriam fubit paroemia , — feu ada.

limes fuperbiant, non enim parcit cedro ob

Ls — -u m E MT ERE C TOA i

gium, qno etiamnum utitur vulgus asrun

venuflatem , nec quercui indulget, eó quia

Tolofanum : cüm Q, Cepius Conful Tolo-

fues paícat, fed in quovis capite tumidum

fam in Gallijs diripuiffet , factámque fupel-

n

faftum contundit , & zequé quercum , ac

le&ilem ex templo , delübróque loco extu-

cedtum divellit , quia fublimesíint; & quia

liffec . quisquis ex illa aurea fopellc&lili di-

homines fuperbiá elati , vano faftu tumidi

repta attigit mifero perijt exitu.

Similes

cedrum imitantur , fi fintnobiles; quercum

poenas dederunt , qui templum Delphicum

veró fi obfcurz note : quia Deus neque in

toto orbe celeberrimum divitijs inhiantes

fublimi dignitate , neque in vili rufticitate

expilárunt.

Author facrilegi ausáüs Philo-

pautur fuperbie elationem , cüm fe ipfum

inenus fuit, fed hic victusà Thebanis, cüm

humiliaverit usque ad patibulum crucis,

fe fugse dediffet ex precelfa rupe in fubjecta

Humiliantur igitur unà cum cedáris Libani

faxaíe pracipitem dedit , illisóque in prz-

etiam quercus Bafam,

Rex fuit hic , qui

Nee

durum lapidem capite miferéinterijt,

ignominia interpretatur : Ícimus quetneas

que mitiora fata fortiti íunt delicti compli-

coronas fymbolum olim fuiffe victorig , &

ces , ac facrilegz rapine confortes: fcimus

honoris; & has ex ramis, é quercu decerpe

enim Onomarchum membratim in T heffalia

tis, quifues palcunt , fuiffe contextas , Du-

coacifum, crucique affixum ; Phaillum diu-

césque coronáffe; adeó mendica , & fordida

turno morbo contabuiffe ; Phalecum lym-

eft fuperbia , ut ejus fe coronet arboris

phatico haud fapparem patrati fceleris exa-

fronde , ramísque , cujus porci fructu fa*

|

gitatum confcientiá, per varios ; difficósque

inantur,

terrarum tractus animi cruciatus übique fe-

^

Sed fi fuperbus fordefcit in coeno, e-

(s

cum tuliffe

?

Brennum violentas fibi intu»

69,

tiam profternitur, humiliatürque in pure.

liffe manus,

Quotquot enim in facram

Quis Antiocho infolentior ; & elatior , fed

templorum fupellectilem rapaces admove«

vix alius illo dejectior, ac miferier , quia

runtmanus , moverunt contra fe Numinis

quo altiüs fe fe extulit , eó gravius à diviná

iram ; conttat enim cx facra hiftoria Joam ob

percutitur vindictá.

Audierat Antiochug,

furreptos templi Solymzi theläuros à pro-

profperos Judg Machabei [ucceffus , &

Te*

-

d

s

| Suþerbus praeminendi affectus, quos inflat , dementar, 203

-

'reliais Ecbatanis Medorum utbe , .cui im-

.gio reliqua compenfare. damna injuflé à fe

l

minebat, per Syriam,, in Judzeam feflinavit ;

. illata, : & Hebrzos privilegio libertatis ,

juravitque fe proftraturum , folóque aqua-

-quo-Athenz;fruerentur.donare., imó &

turum Jerofolymam ; fuperbóque :faítu

fe ipfum religioni-adijcere Judeorum , . e«

tumidus juffit currum , quo vehebatur per-

:ámquecetiam propagate , fi priftinz reíti«

ET

niciori-agitari curfu , :ut vix pedites infes

: tueretur fanitati.

-Nullum adverfitatibus

D öv f-'i

qui poffent,

:Verüm cum .concitatiori.vee«

-opportunius.alexipharmacum : fanze ; menti

qunt,

. heretur :curfu :ex . Elephantis unus , :«ateris

-reftituendo viro -fuperbo,

. ANtne - reminie

iracundior :cepit :in : agmine ; ferociffimo

. feor imalorum : ( ait. Antiochus, ) 4ue . fecá

A. Machab,

barrire flridore . , :ad .cujus inconditam:;vo-

n ferufalem , hoc eft, nunc ad mentis fani-

£ GWP' 6,

Z

cem perterrefaclus., :ac timore; perculfüs

' tatem xedit. uperbus faftus , cüm . contufa

Antiochus animo.cadit. ; exturbantur .equi

:funt membra corporis , . càm dolores tor«

Pfalm:o;

tzegij efledum trahentes, recalcitrántque im-

-quent. , 2gritudines abfumunt , . eruciatus

patientes., :donec :Antiochum jugi fuccuf-

. dilacerant , afflictiones premunt , artus dif-

fione fede motum :excufferint , «qui ficut

folvuntur; :periculum.imminet mortis ,

obeío :erat:corpore., -impetu :graviore

»vermis rodentis confcientix lethaliter. more

lapíüs , corporis :membra.gravibs.contun:

. det , .corpus, putredine fcatet.

Nunc aje*

dit. , : ledítque in hamum , séque.totum in-

: hat , -remznifcor.malorum , .que feci in Je-

'£us commovet ,:cümque membris:feré.ome

*u[alem, «Güm obijcerentur menti mina ,

:nibus contufus , «exanimi , quàm exípiranti

-terrores , formidines ,. cruciatus , ac inferoe

fimilior , :humi jaceret ; milites.accurrentes

:zum Furie fcelerum ultrices 5. ea eft.vis in«

Regem erigunt , .qui fe!là gerulorum:mani-

»terni accufatoris , ut.etiam.absque apparie

bus vectá .Babylonem .veríus defertur ; vi»

tore .reos.adigat : ad .domeflicum : tribunal ,

Ícerum tormentis excruciatus , : diriffimis-

in quo u'tro fe, patrata fecrilegia , .com-

que . doloribus tortus ; quin.corporis cru-

miífa (celera , : pera&ta delita. fe fiftunt ,

ciatibus acriora acceísére animi fupplicia :

excipiinrque .Dei .vindicis . ineluétabilem

mortis .accelerata :imminens periculum 5

(ententiam ; .documento .efít.nobis An.

:';ziäo Xa.«,,.Mi-

viteeque :anteacte :amariffima ; recordatio

tiochus:: QQui fibi videhatur.etiam fludi-

6t,

- acriüs- quovis corporis dolore.regium tore

& Gbübg&üf., »

bus snaris smperare | fupra bumanum .9o-

quebant -animum: obijciebantur.funefta re-

dum [uüperbia -repletu 5 :&$ montium alti-

cordatione tot Judzorum miilia absque ju-

ttdines in [latera . appendere , .nunc . bus

fta caufa fecro cafa , :vel igne deleta ; me-

miliatus 2d terram in geflatorio portabae

:ï(

moriam . tefricabant diriffimo dolore Judza

mr mnanifeftam Dei yirtutem n femetipfo

militum infolenrijs -devaftata .5 :Jerofoly-

conteftans : &5 qui paulà ante fydera cali fé

ma incendijs abfumpta ; .Arx Sionis per

eontingere arbitrabatur , .eum nemo potee

vim illatam .Íuis:erepra .Dominis.: .Ur-

vat propter intolerantiam fetoris portare ;

bis, orbísque religiofiffimum templum om«

quia de.corpore impij vermes featurirent ,

,ni fcelere profanatum.; .abominationibus

4c Uryentes in. doloribus carues ejus effue-

deturpatum , -oronique.criminum .genere

rent , £5 odore illius , .ac fetore .exercitus

violatum , :ac contaminationis labe fceda-

Hgm'uaretur.

tum ; -occurrebant menti amariffimis affli-

En qualem fortitur faftus

| fuperbiemï;

7$,

& cogitationibus:.direpti .thefauri , .fpo-

äiä

mentis exitum , in quas impingit tumor

liatum facra fupelle&tili altare ,. polluta vi-

viri fuperbi.erumnas ? perinde, acex a.

éimarum Ára ,

facra librorum .monu-

4qua educta bulla , càm tumet , .difrumpie

menta fuili fanguine foedata ;5 :ac.cruenta-

tur.j -perinde ac fulgur , .cum fplendet ,

to gladio confciffa , G facrilegis ignibus

.evanefcit,

Qui veró arridente fortuna

deleta , fplendidiffima templi lampas .ex-

defipuit ; eadem novercante, plagísque pu-

tinCa ; lychnus immortalis ablatus, .&

niente fapere incipit , & fapientiüs loqui

omnia fus déque facrilega.vi .confufa , &

vermibus fcatens , quàm antea multiplici

everífa : & fupra cateraeum .excruciabat a-

.gemma corufcus ; .ex fotore fe fe morta-

mariffima recordatio , .quia.contemptui ha-

lem , .ut ex vulnere Alexander. Macedo ex

buerit Judeorum Deum ; .quódque ejus.fu-

Jovis filio hominem fe dixit fato obno-

perbia, faffisque agerrime tulerit profpe-

-Xium.

ros Judz Machabei fucceffus ; omniümque

Copit Antiochus priüs putrefcere ,

, fiquidem malorum , quibus premebatur, u-

7I

^quàm in fepulchro condi , quia fuberbia

! nicam originem effe opinabatur Dei contem-

fibimet fepulchrum conflruit , .& priüs fe-

ptum, & quo promerita .omnia malorum

pelitur , quàm moriatur ; ut acerbiüs fe

genera effluerent-

À

69,

mori fentiat , .quía non moritur: fic Deus

Ipfum propterea poenitu

itper fas, es

vindex faftum .ulcifcitur , fic fuperbientem

69«

fisque Judzam 1nvafife, fibíque ad lenien.

deprimit Antiochum , càm hic aufus fue-

dam Dei indignationem propofuit ,. votís-

rit facra impetere (acrilego exercitu. , tot

que etiam fe obítrinxit tam facra , quàm pro-

Deus immifit ad ejus faftum. deprimen.

ä

fana jura in integrum reftituere Judzis, exe

dum fordcícentes milites , quot € corrups

P

ilata templo vaía reddere , & ex fiíco rc-

tis vifzeribus vermes irrepferunt , quia ut

. Verani de Afedibus You, ,

&

&

xeclé

Diflertado 1X,

804

lium. Cofrbois juxta Danubium flavium di-

refe Salomon ia proverbijs, — Je emalitia

futa expelletur impius , fcu cum delicta coa-

sicaturus . Advenit,

Tanden utrisque

cervantut , cüm faftus in fümmo protervé

Principibus placuit ,^ wt ipfi fuper. pontem

fuperbit, cüm impij in fuis gloriantur ini-

lapideum confligerent ,. & qui vitlor exi-

quitatibus ; violenter tunc € medio tollun:

Sieret , ipfe [ime damno utriuque exerci-

tur , cadüntque viétimz Orci , qui fuper-

tué Imperium ufurparet,

- Decretum e-

bo pede fuprema calcabant faftigia : quis

HAm exyt ,

ut quicunque Principem fit«

non exhorreat fceptra? quis Reges Numi-

um juvare prefumeret , cruribus ,

ni equet ? cüm vel ipfi Principes nondum

brachijs ab[ciffis , continuü in flumine mer-

erettir,

vità fun&li vermibus.crucientur ,. fiántque

Et Heractlius totum fe DEO

purpurati foetidi , pediculofi, ut non de-

obtulit , €$ fantia cruci fe devotioue , qua

Ípiciantur tantüm ; verüm etiam ficut ca-

potuit. commendavit.

Ambobus itaque»

davera ob intolerabilem pedorem nau-

im confliiu durantibus , Heraclio vicio-

Ih

i

fcentur execrabiles ; nimirum fcetent acce-

Yiusm Deus tribuit ,

G' cuntium . exerci

| ijl, 27«

dente Deo Ultore , quia fuperbie eorum.»

tum fuo Imperio fubjugauit 5 adeó ur u-

( aitfacer Vates) qui te oderunt ,. afcendit

niverfus populus Cofrboe fidei , Chriffiana

femper , fotétque ante Deum faftum ple-

fe fubdiderit ,. && faerum baptifma . fa*

élentem ; quinimo carnifex eft fuperbia ,

feeperit.

Cofrboes

autem . ignorabat

fe ipfam torquet , nec fibimet parcit ; ut ait

exitum — belli ,

quia cüm omnibus odio

JHomil, 42.

effet , id à nemine ei intimabatur,

He-

S. Ghryfoftomus , inquiens: Elarme femper

in doloribus vivit.[emper indignatur ,femper

raclius improvisó ad eum pervenit , €&

eeret , mil efl , quod ejus. poffit libidinem

in tbrouo aureo eum federe reperiens ,. ei-

explere,

Sicut enim avari , quantó plura

dem dixit * — Quia lignum Sanite Crucis

«cceperint , tantü pluribus indigent ,. quia

fecundiim modum tuum bonorafis ,. fi ba-

prfwum , €& fidem Chrifli fufceperie ,^ ad-

ipfis nunquam fit [ati s sta fuperbi , quan-

10 majeri funguntur bhonore , tantó plu

buc vitaks , E& regnum à pacie obfidibus

Et ob hoc merentur depri-

obrtinebis

.

.

concupifcunt.,

*

fín veró implere contempferá ,

mi , & contumelijs affici

P]

Ício Salimo-

Sladio meo te feriam ;

& caput tuum.s

neum divinos fibi honores petulantiüs at*

pracidam,

Cum ille acquiefcere nollet. ,

extratio gladio protinus eum — decolla-

rogàffe, & Jovem ftruéto izneo ponte to-

Ust,

nando , & jaciendis fulminibus fuiffe imi-

tatum ; verüm & ab eodem Jove etiam ful-

Qui divinos ambivit honores, acip.

mine ictum ; & ad inferos detrufum cru-

fi inhiavit Deitati ; Deus pariter ; &

homo effe defijt perfonam exuens Numi-

|

deles dediffe poenas ; cum flammas Jovis ,

l

& Íonitus imitaretur olympi,

nis , & vitam deponens hominis , quia

7j« ï

7?,

Sed quod fabulce finxére de fuperbia ,

divina aquitas,

Depofuit potentes de fe-

Luc, B.52

veritas de tumidis!, elatísque hominibus

de , & exaltaviz bumiles : gloriam, qui

magnitudinem cemulantibus profert ; cujus

defpieiunt, eam afpiciunt , captántque ;

qui gloriam quserunt , eam non aífequun-

rei inigne recitat exemplum Siffridus Pres-

Lib.1. epi

byter inquiens,

"Anno tertio Heraclij Im-

tur , quia perinde, ac umbra fugientes íe»

Zomes 4nno

Redivivi Phoe-

peratoris , qui fuit LXI. à Cafare Auguffo ,

quitür ,. fequentes fugit.

permittente Deo. flagellari , populum. [uum

nicis naturam imitatur contemptor glorize,

Omi?]i älen

per feuitiam Paganorum ; Cofrboes *Pería*

fuo fe ipfum funere reparat , fuóque é cine-

yum Rex omnia feró Regna terrarum [uo

ratio vegetior refurgens , àcin novam revi.

imperio fubjugavit.

Jertfalem veniens à

vifcens juventam : tunc incunabula fibi ap-

1

parat ; cum lignorum ftrue fepalchrum fbi

fepulchro Domini territus vedgt ,. fed ta-

men partem crucis fantie ,. quam Helena

tomponit; mortem appetit , vitam qu&fitu-

Volens co-

ilidem reliquerat , afportavit.

rus , & fuimet fupplicium vertit in trium-

li 4b omnibus ,ut Deus,

In currum ex. asu-

phum,

Dum calcatur gloriafurgit; dum

& occtltos | du-

zo inter fubtiles etiam ,

pedeconteritür, caputornat; fplendet cla-

rior, filateat neglefcta , & obfícura ; eri-

u , quafi Deu ,. defuper aquam infun-

debat ,. 65 in [pecu . fubterranco equi qua.

gitur gloriofior ;dum negligitur contempta,

séque patrit ad recentis vite ufuram , cüm

drigas trabentes im. circuitu , ut quafi cur-

yum moverent , & touitru [imulavent.

Fi-

perít, séque interimit : nullus certé Phos-

lio igitur fuo regno tradito in tali fano

nix gloriz contemptu praflantior; gloria

enim amputata repullulat viridior ;

ab«

profanus véfidet ,. & juxta fe crucem Do.

emini colloraus appellari [& ab omnibia De-

fciffa adolefcit validior ; truncata florefcit

um "volebat , €$ ficut legitur in. libro des

amoenior; occifa nafcitur robuftior ; fepul«

naturali offcio ,. ipfe Cofrbaes in tbrono re-

ta oritur clatior; fiquidem folem zmula-

fidens , tanquam pater lignum crucis à dex-

ta in occafum devergitur , ut illuflrior re-

L

zra po[uit loco fily, && Gallum & finifirislo.

vertatur poít funus

3

clariórque pott te-

nebras *hinc notat Tertullianus faftum Pla«

eo Spiritus Santi 5 fe verü Patrem juffit

209min4Ys.,

tonis & faflu improbiori Diogenis Ci-

Tunc Heraclius Imperator ex-

ercitum copiofum collegir , &5 vontra fí«

nici improbatum , quia fuperbia é fummo

coclo

A

Süpcrbus preeminendi affeQus , quds inflat , dementat, 20g

colo cum Lucifero|in imum dejecta. mitiüs

mutuavit, fed à fimplici nomine Helcie p«

rentis omnem haufit nitorem,

didicit 'cum homine pugnare , vincique

patitur, ut vincat.

E throno defcendit ,

Sed INehemiam haudquaquam imita-

755

«

p*

ut altiüs imperet, imó purpuram etiam ex-

tus Salomon fuit , cum fuorum parabolas

wit , ut in facco irrtutilet,

proverbiorum exorf[us roverb. 1, infla-

«

tis buccis fe filium quidem dicit David , fed

Regis Ifraél : Parabole Salomonis fl Da*

j

50 VIIi0

vid Regis Ifraél , fed videtur faítus Salomo-

nis , vel in ipfo limine impegiffe , cum fe

Tumfdu: [uperbis 4 us eliam

filium Regis proclamat ; & in ipío fapien-

titulos evebit , ut ijsdem infrgnitos .

tie exordio videtur ipfe defipere ; coro-

?

muiferà deprimat.

ne cum meminerit fibi hareditario jure

a

dande: & ut fuum praferret , jactarérque

74«

f& "T On rebus tantüm , fed & ipfis titulis

diadema ,

maluit íe filium dicere David

*.4 fuum cumorem faítus communicat ,

Regis Ifra£l , quàm Prophetz in Iírael z

quafi viderentur fuperbi humi repe-

fi David zqué regij diadematis fplendore ;

fere, nifietiam titulis eminentias collium ;

ac fibi infufe prophetie dono eminebat ;

ferenitatem fupremz aéris regionis , celfi-

cur eum Regem vocare maluit, quàm Pro-

|

tüdines montium azemularentur : & niíi il-

hetam ?

fi Reges raró funt Propheta ,

luftriffimi , & clariffimi cum folari radio ;

cüm illos fibi populi eligant , ubique tet«

fereniffhimi cum aére; celfiffimi, & eminen-

rarum ; & hos folus Deus feligat, ut íuos

adminiftros

?

*

cur Salomon nomen Pro*

tiffimi cum montibus falutentur , neglecti

fibi videntur humi deprimi , densáque cir«

phete titulo non pratulit Regis ?. plures

enim., quos Regium diadema coronavit ,

cumfundi caligine ; hi laudandi ; qui non

ll

turgidistitulis, fed excultis nituntur virtu-

vitia turpi compede detinuerunt in luto ;

tibus eminere. — Video Esdrze /;5. 2. cap. t.

plures purpura ornavit, quos vita? tufpie

Nehemiam virum ornatu virtutum 2qué

tudo feedavit : plures corufcantes gemmz

alijs illuftrem , ac(bi religiofum , cum

illuminárunt in folio , " quos abjeétiffima.

duo in ipfo fplenderent prazclara lumina ,

aciones denigrárunt in vitiorum cceno ;

facerdotinm Íícilicet ,^ & in regia Affueri

e

Etiam Jezabel refplenduit in purpurá ;

primä Pocillatoris

3

' feu fupremi Pin-

quam Íuperbia precipitem egit à fene-

lh

cerng dignitas , quà apud Barbaros emine-

íftra palatij vorandam in fubjecta plateaà

»

ret , perinde ac facerdotio apud Hebraos;

canibus,

Etiam Herodi fucclamavit po-

.

& tamen utrumque fulgorem iíta fuppref.

pulus palludato , G tamen infeliciffimum

1

fit , ut neutrum appareret , séque tantüm

fortitus exitum vorandus pediculis tradi-

dicit nudé , & fimpliciter filium Helcia :

tur: cur Salomon gloriatur de parente

.. Lue, 1.52

in ipfo enim veflibulo amputato quovis tu-

Rege , & non de Davide triumphante in

!

more tituli , ita fari incipit : verba Nebemie

funda , & baculo ? f1 agnomen patri prz*

figere maluit, fatiüs paftorem eum dixif*

]j Helci« , quis non miretur fummam in

facerdote modeftiam , infignem in Pocil-

fet , quàm Regem , cum üt paítot Golia-

thum proflraverit , & glorioíam de occifo

latore regio animi moderationem à quo-

vis alienam faftu ; non poruiffet fullo , vel

Gigante vi&toriam detulerit ; & ut Rex

piftor , aut futor fimpliciüs fuum nomen

Betfabeam corruperit , & Utiz fanguine

inículpere ;

adeo faftidivit NNehemias in«

propriam foedaverit gloriam,

aniffimum in titulis faftum,

Non fuam

Ita eft paítoritize fimplicitati honefla«

76,

jadat tribum facerdotalem ,

tametíi ex

fenta adnectuntur virtutum :

& inflatis

Levi f[uam traheret originem 5 non often-

fuperbo faftu , flatüque tumido titulis it-

tat facerdotij venerandam dignitatem; ',

ritamenta copulantur vitiorum ; defcriptue

quamvis prae cateris facerdotibus fulgeret

rus Mathzus Chrifti Genealogiam exor-

virtutibus ; fua non enarrat praclara ge-

ditur à Davide, quem tantüm vocat filium

Y

Abraha.

ífla, quibus tum Sufis , tum Jerofolymis

Liber generationis TESU Chrifli Matth, x,

gloriam fibi comparaverat nunquam pe.

flá David ,. filij e-4brabam : vocat Serva.

rituram : teticuit nobilitatem fanguinis ,

torem filium David fimpliciter absque ulla

claritatem generis ,' ftudia virtutum ,' pro»

titulorum pompá, fine regio nomine ; non

meritas laudes , fupremos facerdotij , &

enim adícititio indiget nitore , qui virtu«

tum ornatur decore : enituit in Davide , fi

Pocillatoris gradus , & uno duntaxat gau-

det nomine , quó fefatis ornatum putat ,

à Rege praícindamus, quidquid virtucis;

vwocans fe filium Ze/ecie , quia cum tanti

& decoris in cateris fplenduit : canc . in-

parentis meritis ;

& virtutibus cumulati

diguiffet à tituli fulgore nitorem emendi-

fe filium faceret , fat decoris , fat laudis,

care , fi proprio non claruiffet fplendore :

& glorie putavit fe enactum , fi natum fe

& tunc tantüm Matthzus titulum regium

£iceret € tanto parente , fi filium fe voca-

accerfitum , additámque voluit Davidi ,

ret Heleie

L

L]

ut enim fulgeret illuftriüs ,

cüm ejus probrum , fcelüsque debuit pro*

L

L]

non ab Affueri Pocillatore fplendorem

dere

pergens fiquidem in Chritli Ge«

e 2

nea*

|

Varani de dfidibu Teru. 4

TTE

/

20

6

Di,iïcrzagïo 1X |

nealogia ; &it., D/zbid Autem. Rex. genuit

hitur , fic D. Petrus nofi alio gloriatur

Salomonem ex ea , qua fuit lirie& : cum

nomine , quàm Petri , & Apoftoli JESU

crüentam cladem ,. fedümque adulterium

Chrifti.

Petrus Apoflolus 1ESU . Chriffá

1, Petv, a,

non fe nomie

debuerit refricate ,

adijcit flatum regi-

elellis advena. difherfiona ,

um; etenim càüm propriam geminato deli-

nat Principem Apoftolorum , fed fimpli»

cem Apoflolum , ac difcipulum Chritti ,

&o denigráffe: gloriam , fucorum fuppes

tijs , titulóque regio inflruitur : quia rae

non memorat omnia pro Chriíto dimififle ;

& à Chrifto «cumulatum fuiffe pluribus

rb à tumidis , fnperbisque titulis vitia dil-

fociantur,

David , cum Chrifli pater di-

fupernatüuralibus donis , in(gnitum gra*

L

.

falutatur

citur , nullo infignitur titulo

tijs , dignatum favoribus; mon recenfet fe

vero Rex , cüm Bethfabeze refricantur am.

conftitutum ejus divinitatis Nuntium 3. in-

plexus, Uriz fufcitantur homicidia ; $u*

fütutum fupremum Mylftem;. claudum ere-

xiffe ; magum dejecifle ; - cecos umbrá il-

Ípedta eft nomini adfcita pompa ; latet ple-

L

lamináffe .

P]

& cuftodito carcere. profili-

rumque fcelus in tamore tituli.

77*

Scio Jacobum uni tantàüm Rubenio ex

iffe ; linteum & fummo ccelo explicatum

in terras vidiffe ,

fed omnia rericet folo

fuis filiis pompam adjeciffe nominis. — Rz-

ben primogenitue meus ,

quia nimirum

contentus nomine Petri , nomine 44po/lols

íqualeret in umbra ,. fordefceret in coeno ,

jJESU Chrifii. . Cüm in vite onufta bo-

Secus Jofeph ,

tris maturiunt racemi , decutiuntur pame,

profanatione patrij thori.

quamvis à Jacobo plus Rubenio amaretur ;

pini, & luxuriante foliorum pompa defti-

ftituitur ; quia frondes non defiderantur ;

ac praeffet toti. /Egypto , mullíque ex-

cepto Rege effer fecundus , nullis à pa-

ubi fructus ramos exonerant plantæ s. da

tre decoratur titulis ; nimirum quia Jo-

virtutum miriade infignitum , & hunc ti*

tulórum contemptorem ; & ab omni fa-

feph , . cum proprio fplenderet pudore ,

excultá clareret caflitate , non indiguit

ftu. habebis alienum : fecus qui ampulla-

tur , virtute deílitutus ; quo in fubli-

adícititium emendicare à titulis niterem ,

ut Ruben , quem fua devenuflaverat li«

me plus erigitur ; eó magis intumefcit:

727

bido,

Quinimó ,. & ipfe Jacob ab omni

Scio , $aulem Agalonem agentem , ali-

i,

titulorum faftu alienus allocuturus ac-

násque aberrantes explorantem Samuelem

cer(itos filios fimplici, rudóque utitur no-

vocáffe non proprio nomine Samuelem ;

fed virum Dei : fed cüm primüm coepit in

Genef. 49»

mine,

Audite fl Tacob ,. audite Ifradl

Patrem veflrum ,. non coleftibus decora-

Íolio intumeícere ,

nominis oblivifcitur

non luctatorem

Pocta ,

tum vifionibus fe dicit ,

nec ampliüs Sarmuelem virum

DEI vocat , nec titulo videntis Deum eum

cum Angelo , fortiffimámque fe pugilem

nominat , non Abrabami triumphos nu-

condecorat , fed fimpliciter , 'eum vocat

Samuelem,

Et iratus iracundia . Saul in-

4. Regum -

merat , non líaaci opum meminit ; non

19.

fuas oves ,. divitiásque recenfet , nonm ti-

terrogAUit , G6 dixit, in quo loco funt Sa-

tulo utitar. Patriarche , mon pugilis An-

enuel, & David , non ampliüs virum Dei

fed fimpliciter Ja-

quarit ;; ut Agafo , fed Samuclem , quia

gelici nomen producit ,

cob , & líraélem fe dicit.

Huc accedant

regio titulo jam intumuerat ; & vel ipfi

Prophete erant eidem contemptui

*

*

ex

zo&us , íeu qui ut extremas Minervae

quo fuerat in Regem falutatus, poduit Sau-

fimbrias attigerint , fe Íe in pavones cu-

dunt , fuperbiántque explicata titulorum

lem meminiffe viri Dei ; quia nimirum

L]

huc accedeant infelices

memoriam refricabat Agafonis

.

ubi ca-

profufa caudáà ?

pyrauftz , quibus fqualet , quidquid non

put coepit diademate ornari , lingua pha«

5

*

ubt

fplendet in lumine ; quidquid non fulget

leras omnes titulorum ampuravit

in titulo ?

fuam . difrumpant hydropem.

ehlamis regia effloruit in rofam purpure

ampullarum , & in fordibus inde fcaten-

am , defloruerunt i ore verba; wubi ma-

nus aureum tradat fceptrum , nullus in

tibus fuas legant ignominias , difcántque de-

tumefcere ; deünántque afelium ,

quo

labijs vernat flos alienz laudis ; ne fcilicet

infident, Pegafum vocitare; araneos, quos

aliena decora in fuperbientis cedant dede-

cora, umbrásque in ipfum cffundant aliena

infequuntur , murósque deturpant, gri-

phos appellare ; ceffent pavimenta , quae

lumina,

Refett Lucianus quendam Süimonem

$0.

verrunt ,. codli galaxiam facere ; aprüm.

notnine poft aditam amici futoris haredita-

que pro fue exhibere ; 'corniculam attage-

nam dicere ; séque ceenáffe in Apolline e:

tem proprio renuntiáffe nomini, quafi de-

leturus effet cum. nomine obfcuriffimam

tiam cüm fola frigida fitim. extinxeriht ,

*

panísque hordeaceus famem expulerit

*

fuam conditienem.

Cave dixit obvianti,

hzc indoles eít viri fuperbientis omnia fus

ne me impoflerum Simonem voces , quia ad.

pinguiorem/evectus fortunam , non ampliüs

déque vertere , ut alius appareat ; quàm re»

vera fit.

/*(

Simon ,fed Simonides vocor : intumuit. cum

o non

plenioriCifla etiain nomen,& quiaacceffione

7$:

Qui proprià nitet virtute , alien

indiget ornatu , modeítiz onice ftudet ,

pecuniz incrementum fubjerunt pauci,qui in

. voluit

humiliati adhzrefcit , quà altiüs eve-

arca includebantur o/b'o-l:i , & áfles

Etiam

D

Superbus ,præeminexïdi affectus, quosinflat dementat. 207

etimm pari paffu crefcere nomine; & quam-

quafi fimul ludat cum iis, quos illudit: fed

qua eft fuperbia ranta ? quis faftus in difco-

vis augmento pecunise non potis fuerit fta-

!OP"MI

turz iuzcubitum unum adjivere , nomini

lore papilione, à quo volatus tantus per unie

tamen fuo unam voluit fyllabam adjecam,

verfam florum luxuriem, gemmeümque ftir-

ut nonSimon,fed Simonides diceretur: adeó

pium virorem ;aérisque tra&tus varios ? quid

fuperbia tanta in. papilone ? quia nimirune

tumor fuperbize homines invadit, utetiam

eorum nominainfle, Imó nontantüm in-

vermiculus eft de genere mufcarum oriun-

dus, affuetus humi repere, cüm primüm alag

flat, verüm etiam putida metamorphofi in

aliud mutat? quiin caftris bellica fortitudi-

nanciícitur in füblime erigitur, & qui igna-

xus eft terre filius, inertis infe&i rudimene

ne czteris antecellit, tedivivus & fabulis dici-

a

tum, fordidus putrefcentis flercoris fcetus,

tur Hercules; qui pugnando hofti eít terro-

ri, Jupiter vocatur é fummo coclo tonans, &

humique femper inglorius repens, fuperbit

fulmina jaciens; qui mare trajiciens decuma-

«um alis, quibus expanfis velificatur per a&ta

nos deiudit fluctus navis fegimini adfcitus,

voluctribus affociatur, avésque imitatur, Ve-

non Nauclerus, fed Neptunus flustibus im.

rüm fuperbia tantain tantillo vermiculo in

perans nominatur: quódque deteftabilius

fumum exiguum definit ; luminis fiquidem

adblandientis :«captus illecebrá, deducitur

etiam in palzeftris vertuntur in tripodes ara;

in filfa Numina viri virtutum cultores; in

propiüs alarum remigio ad lampadis ardo-

profana idolorum fana,Chriftianorum gym-

rem , falutat priüs circumvolitans amicum

lumen. Mox poft feftivum circulationis ftie

nafia; in quibus indulgentes Mufis nomine

donantur Apollinis ; canentes ad numeros

pudium, lumen .deofculaturus mifer alis

combuftis crepitat, & pauxillo fumo vitam

metricos Orpheo pariantur , & f1 aliquid

claudit, quam ingens fuperbia inflaverat, &

produnt acuminis , ac ingenii oracula dicun-

tur proferre in Mufzo , périnde ac Apollo

alitibus affociaverat.

o: & itavelipfz cu-

. Quód fi fuperbia in verme extinpuitur

$82.

;Deäþhicus in fuo templ

curbitze vacuz, foloque fattu oppletee inna-

igne, in homine punitur verme, Quis An-

tant aquis, ut appareant, prodántque, &

tiocho eïatior,fupetbior, & infolentior ? fed

7

nullus eo miferior : quó altius fe extulit, €ó

ipfa propriam inanitatem.

2 Macbab, p,

01,

Sed unde /in vefpertilione caecutiente

gravius à divinà fuit percuflus Nemefi; Z!

ä

volatus aquila intuitus in folem intorquentis

st de corpore impij vermes fcatuvirent , ac

meridianum? unde in vermiculo humi re:

viventes in doloribus carnes ejus -effluerent,

pente fibilus , & crifta draconis minitantis?

odore etiam illius;, & fetere exercitus gra-

ubiin papilione difcolore tam 'varius füper-

varetur , 6 qui pauló anté fydera celi . con-

tingere (e arbitrabatur, «eum nemo poterat

büsque volatus ? eft Papilio naturz indu-

ftrià ad fingularem piétus eleganiam,corpus

gqpropier iutolerantiam fetoris portave. , Scio -

[

4, Mi -

illi plenum , molle, tenerum ; flexile,in ext-

utrumque Herodem fuperbiam adeo infláffe,

1»

guam longitudinem gracile(cens ; teneráque

ut Numinis mandata habuerint contemptui:

*

lanugine veftitnm , forase

fummo ,capite

fed neutri manus Dei vindicis pepercit;uter-

ue eniminfami morteperiicz unum pedi-

emittit minutiffima fila,veluti cornuae frone

te exporre&ta, irradiántque intermicantium

culi, ejüsque nepotem repentina fimilis per»

cuffio & vivis abftulerunt ; alter itidem Hero-

oculorumjucundo fulgore; corpufculi mem-.

des veítitus chlamyde regia, fedénsque pro

bra fingula infloris lanuginem videntur ver-

nari ; quod vero ómnem fuperat elegantiam,

tribunali, cümaudiviffet populum accláman-

'tem, Dei vorces, & non bominis , de fede, 4er.zs;

depicla in alis eft varietas, quas cum explicat

videntur cum rofis rubere , curfi liliis flore-

gradüque dejicitur , & infanientis fuperbiz

fcere, cum auro rmnicere, cum gernmis illu-

promeritas dat poenas : confeffim. percuffit

eum Angelus , €ü quód non dediffet bonorem

ceícere, cum pavone oculos aperire; licét cze-

cutientes, cüm ftellizirradiare : hac alarum

Deo , & confumptus à vermibus expiravit.

difcolore pompa libratus papilio in a&re; ple-

Immittit vindex Deus ad deprimendum tu-

morem fuperbie, minutiffima animalia, ut

nüsque faíta ridente tellure, eique arridente

aétis tepore , per gemmeos florum calices

tandem difcantvanó fallu turgidi fupercili-

Judibundus volitat; fitibundus ingreditur ,

um deponere, criftásque demittere, f1 à vili(-

fimis be(tielis interimiexhortefcunt, Scele-

. bibiturus quidquid dalcoris, liquidique in

finu claudunt , rhoxque explicato iterum

ribusfemper haferunt cognata fupplieia; &

$o,

picto alarum remigio, alios luftrat luxurian-

quamvis illa per gradus vifa fint ad fublimia

1es flores, quosamico veluti ofculo falutat,

conícendiffe; in exitium tamen femper impe«

iisdémque perfun&torit adhzrefcit : fitamen

gerunt, féque ipía impulére,

fiti exarefcat , delicauffima propoüdefolio.

. Setas füperbientis fui faftus 'Herodeä

$3.

penas dedit , quas tamen experitur ferias :

rum pabulatur faccos, donec fatur alio avo-

Jet; velauras fpatietur liberiores; velinter

lentiüs obiit, ut atttociüs periret ; . di(tulit

odorum delicias quiefcat dulciüs: fim verà vi-

Atropos iniguiffimum ejus vite flamen

fcindere, ut experiretur fe mori, cüm non

E

cinam przefentiat rapacem pueri manum, re»

moreretur.

integrato volatu faperbior emicat , G illu-

Sicut flagitia fuére propemo»

dum innumeta , & fxvities ex faftuenata diu.

furus infidiantium puerorum digitos,fexcen-

turnaj ecquum erat ; eum diutirniüs tor-

tosinaéreflexus deferibit, Meandros fingit

Ceg

queri,

1

208

Difïötf.a tio IX.

queri, qui in plutes fzvierat. Herodem enim

feuun, ira fevyut, juris Domius,fortama ak-

fi [pe&las redivivos in ipfo fateris Cyclopas,

tem propitia ufus, fi quia alius, — Ex privatis

Bufirides, Scirones, Diomedes, & Phalarides

enim natus regnum affecutus eff, $ innumeris

monftra fcilicet crudelitatis , Megerásque ex

cireumdati periculie femper evafit, vixique

Herodes fiquidem in una;

Erebo eruptas,

longiffzmo tempore. — .Quantum autem ad dà-

quam fovebat ambitione vitia omnia enutri-

7eflicos , & filios Attinet , bic/ quoque felix.

vit, impietatem in Deum , fevitiem in. ho-

fuit fa. fententia , oppre[fis inimicis, &$ ad-

mines,

Ne fubjiceretur Deo noftra induto

ver[arijs5 led infelicifuimus meo judicio, Ex

humanitate, ut eum ad internecionem quaz-

tenui ad pinguiffimam eveGtus Herodes fore

reret,pueros omnes in Judaa à bimatu,G in-

tunam, hujus bona poffedit ad plenum cumu«

Íra natos perdidit, extinóturus puerorum

lum cum é privatis parentibus natus, nactus

fanguine Dci filium, quem horribili carnifie

fuerit licét alienigena Judaicum Regnum : ale

cina fuit infecutus,

Ut cultum, & obíequia

tius tamen eum fortunaevexit, ut lapfu gra-

populiad fe traheret , aras exítruxit,& pro-

viore in imum detruderet calarmnitatum : luit

fana templa, Romanis Principibus duos Pon-

fiquidem adhuc vivens, quae peccaverat ; &

tifices regio natos fanguine impi& futtulit,

quiaà puero intumuit infano fuperbize faftu,

calumniis unum 5 alterum infidiis circum-

flagravitque juvenis fcedo libidinis zítu

ventum,

Quatuor alios à fummo dejecit

moriturus fuperbiam luit , fumo eliciente

Pontificatu, plurimósque facerdotes interfe-

lachrymas, & venereum atum , plectente

cit inter quos Zachariam. Patrem Joannis

arcano igne fzviente per intima vifcera: cum

Baptiíta.

Veneri turpiffimé addiCtus noe

enim fuppliciorum attrocitate in quósque

vem fibi üaxores copulavit eodem tempore,

Íccvierit $ cruciatus feré omnes mox foediffie

quotertiam cum matre, G duobus ex ea

mam acturus animam in fe perfentifcit, &

Anfiq. ;7"61,* 7

fufceptis filiis ; inflictis vulneribus fanguine

ut narrat Jofephus,agnito calamitatis nuntio

liä./ 19 CApu7.

extinxit: eadémque poenà patruum, Gpti«

repenté conflictatus dolore acerrimo, ac plu»

U

mogenitum filium, ac potiorem domeftico-

rimorum morborum fuppliciis excruciatus,

rum turbam impié mulclavit ; nimirum ut

viétüsque; cüm fibi etiam manus violentas

turgido fuo litaret faftui, vafrá fimulatione

inferre conatus eífet fub pafchales ferias in-

atas erexit, templa ftruxit, in quibustamen

felicem fpiritum in orcum evomuit,

9f

Sacerdotem crudelitas egit; & victima fue-

Neque difpari poena mulctatus fuit

runt quotquot intercipiendae honorum lucis

Diocletiani infanus, tumidüsque faftus, — Is

Libl I- de 9é--

fufpectosfibiimaginabatur. Huic inaudite

ait Sigonius , Poff rrisumpbum de Ferfis a-

&id, doperaz

crudelitati in fociam fe adjunxit foeda libi-

Gum, banc tantam felicitatem, tamque pro-

do: geminam dixiffes ex Erebo egreffam

fperum fortuna obfequtum capere animo nom

furiam debacchari in uno Herode, & utram-

potuit ; fiquidem moderatione pror[us in fu-

que furialibus fuis tedis eum inflammare :

perbiam versa,e usque in[olentie prodüit,ut

fiquidem cüm z(tuaret libidine, incendeba-

Je poflbac , suertalitaria oblitus, tamquaums

tur crudelitate, utamans fureret, G furens

Deum adorari voluerit.

Nam prejicere co-

amaret; thalamos amans ftruébat, fed furens

vam [e bemines venerabundos, atque ofcu-

aras deftruebat, & tumulum aperiebat ene-

lum pedibus figere pati capit, &f gemmas ve-

&is opplendum cadaveribus : pugnabant in

fibus, calceísque inferuit , cim ante ipfum

codem vecordi pectore ferales diverfi affe-

omues Imperatores con[ulari tautim faluta-

&us, odium, & amor , hic ut deliciis difflue-

tione contenti fuiffent , folm. chlamydem

Servie-

ret, illud ut fanguinem funderet,

purpuream privato bhabitui adieciffent : 1s

bat hifce tumultuantibus affeciibus , qui in

autem,ut ait. Nicephorue , divinis expetitus

alios fzviebat, & hominibus imperabat.-

plagis, toto primüm corpore tumorem ingen-

.ïkd;t;ï.q

0

34

Hujus fervitutis compede infelices de-

tem . concepit, quo deinde varià difrupto,lentà

tinentur quotquot ab infolentibusanimi pete

ita emarcutt , ut blasphema ejus, &5 impia

türbationibus, actumultuantibus affe&tibus

lingua, qua iniquitatem in altum evomues

UIC. n

finunt fe fe abripi; ut Romze olim Tiberius;

rat , intra fauces ip[as vermium vomicam

Caiigula, Neto, & alii ejusdem furfuris Cze-

proferret , qui ex ore illiue prorepentes fa-

fares caedendis hominibus nati: vififiqui-

tore pe[imo locum babitationis omuem reple-

dem funt dimidium Imperii cum Venere le-

bant. Peffremó autem , tnore canis , quam

nocinante, & dimidium cum Jove fulminante

anaximé latrans , [celeratam ,. &f nefariam

divififles . Non tamencredas, Herodem de.

eum vielentia quadam exbalavit animam,

86.

liciarum ita quieviffe in rofis, ut fpinasnon

Non purputa tantüm chlamydatos,íce-

prafenferit , fiquidem mala conícientia diu,

ptróque praepotentes inficit cumor fuperbiz,

noctüque cum toríit, circumegitque per fin-

íed G& eorumdem famulitium , quod quafi

gulas timoris larvas , umbrásque fufpicio-

pudeat fervitutis, cateris praeffe adminiftri

num, jugiter enim infeflis furiarum ftimulis

fludent, ut vix quidquam interfit difcriminis

fodicatus vitam duxit acerbiffimam : occi-

Reges inter, & Pretores; fedenteodem fa-

forum funera, Manium umbrz, menti fem-

fiu, incedunt, recedüntque eodem numero»

ziiiq.gu-

per objiciebantur, ut acriüs in pectore cor

fiorecomitatu,G nifi coram quz(loris mappa

- daic. lib. ,7.. palpitans torqueretur.

De Herode ait Jo-

genu omne fleClatur, adeó indigna:ur fuper-

bus famulus, ut minas fpargat, ceedésque mi-

£Ap, 19, lePhqs N fui: Herodes in omnes. ex «quo

Rnetur P

Superbus przeminendi affe&tus , quos inflat, dementat. 209

fnetur; timeántque jam capite minui, qui gcnu'

men pau,perta/tis laborare zgritudine, fi di-

pon flectunc cetvices fub eladio flectere,qui

gnitatibus inhiat,(i divitias appetit,quia tunc

pede in adorationem non procumbunt. Sed

vacuam fe novit, cüm plura ipfi defint, Solo

maluerunt tres pueri licét captivi potiüs toto

fuperbie ttimore videntur homines paupe-

corpote demitti in ardentis ignis fornacem,

resfieri ; quia.appetentes aliena, plutima

quàm Regis aureo fimulactofe inclinare ; de-

fibi videntur deeffe: fic Mercator quamvis

tre&tantes (uz aurex flatuz praítare- obíe-

divitiis onuftus, nobilitatem appetit, ratus

quia;maluerunt fornacem ingredi,quàm cul-

ineffe palludamento fplendorem, quem ipte

tum infeníato exhibere metallo: noluerunt

non experiturin auro.

Vir nobilis fuze il«

pueti coram ítatua Regis, eáque aurea genu

lachrymatur conditioni pecuniis vacuz , opt*

fletere, & maluerunt pectus, corpásqueto-

bus deftitut , auroinhiat potans hujusme-

tum in flammas demitterefornacis. Sed plu-

talli nitore poffe propriz fuflragari calami-

res funt, qui non folüm Principum veneran-

tati.. Opulentus ex ordine equeíftri purpu-

tur fimulacra, verüm & eorum famulis fore

ram optat ; quà deftitutus menfam faftidit,

dide obfequuntur, ut indegradus fibi con-

quamvis delicatioribus inflructam . ferculis,

flruant. fuperbià cumidi ad altiora furgendi:

Supetbia quos inflat, in fublime femper eve-

nullus jam Principis adminifter folus videtur

hit; non tamenut beet, fed "utacriüs tor«

incedere , nifi poft (e trahat ftipatam cohor-

queat: hincD. Chryfoftomus , mavult Bar-

tem: & (1 olim Romanisconfulibus rerum,

barorum potiüsfubire fervitutem, quàm ju-

gentaimque Dominis duodecim dicuntur li-

gum fuperbiz , «eó quia ex hac purulentara-

étores fuffeciffeppompaticá hác noftrá zetate

dice abfurde quaque pullulant cupiditates,

Qentenos Íuperbus faítus vult accerfitos. In-

& plerosque, quos neque decora facies, ne-

hiit, 3ui,

comitatus per urbem olim fimplici veheba-

que libidinandi «upiditas ceepit , jactantize

! IW'MPJA

tur equo Cato, vir nonfolüm confularis, fed

libido intercoepit;ac interfecit, ait ip(e, 9ui4

Homil.sg.. i

& triumphis clarus.

£andem inanis glorie cupiditate fumptuofins 2

-Maith,

$7.

Intumuit-adeó corrupto hoc noftto -

qquid surpius , ueltoleratu difficilius fieri. po-

vo faftus, ut faftigium videatur attigifle in-

10f2 fiquidem morbi hujus diendia ex bis

Íolentiz, ac retroacta omnia Izcula longiüs

fülent patére, qui fruflra, $ dnaniter. tàm in

h

Scimusíaacum non dedignäffe

theatris edendis []eilaculie , tum vebus catevis

famulitium; quamvis quó fupra ceeteros e-

isliusmodi intempefirvis ad. gloriam dunta-

mineret, ei non defuerit ; quia nimirum ani-

[lbu L d? [

xats G ofientationem paratie, tum denique $m

mi demiffioomnem abegerat tamorem : eà-

&dificandá fplendidss domibus , & excolendis,

i Mp

dem Jacob lentem excoquit ; Rebecca pul-

&reliquis inutilibus, qua impra[entiarum fi-

mentum apparat; Efaufolusvenatum egre-

lentio pratereamu pecuniarum plurimum tn«

ditur, & Jacobum fratrem . fine comite ad

fumunt. Nec [ane quempiam fugit, bommens

Labanum inSyriam ablegat.

Fulgebat au-

boc morbe laborantem , prodigum ,. & jatta-

zum in domo Judith, micabantgemmee,ex-

Dundum, rapacem in[uper & cupidum effe. 6-.

undabat familia, & tamen unicam tantüm fe-

gqorterez nam ut babeat , unde belluas alat,

cum ducens'pediffequam ancillam — A(fyrio.

Alienis fortunis infert manus.

Et quid for-

rum caílra impavida penetrat , tentorium

tunas dixerim? [iquidem non eas folim , fed

ingreditur Holophernis, ejüsque capite am-

animos ipfos, ignis ifle depafcitur ,nequemore

putato nobilem de pro(tratis hoítibusin uno

te corporea bíc modo,65 prafenti , fed fuiura

Holopherne triumphum reportat £radidit

eram affcit, G'aterna, . Namefl gebenue

«aput Holephernis ancille fue , & Exierunt

procreatrix inanis bac gloriay 8 ignem exci-

Pa -Sudith,q.;v

due fecundim con[uetudinem [uam quafi a

tat vebementins, 9 vermes pefliferos, Quee

OY ALIOYE.,

98»

damnaà mundo condito non intulit fuperbia?

Non folàm qui divitiis affluunt hocfu-

hzc.é fummo coelo Luciferum in imum de-.

perbize vitio inflantur; verüm etiam paupe-

turbavit tartari; Protoplaftose terreftri pa-

Lüc, 12,

res, G& pannofi, hinceosalloquens Chriítus

radifo expulit extorres; turrim, urbémque

ait: Et vos nolite quarere quid manducetis,

Babylonemevertit, linguas confudit; Goliam

aut quid bibatis, f nolite in fublime tolli : quia

proftravit; Amanum fufpendit; Nicanorem

nimirum etiam ipía paupertas evangelica , fi

interfecit; Antiochum peremit ; Pharaonem

faftu infleturà (ua dejicitur felicitate , ficut

fubmerfit;Sennacheribum trucidavit; utrum-

terrenorum eXonerata pondere furíum fe-

que Herodem perdidit , Cofrhoém putrefe-

liciüs avolat beatitate donanda, fi tamenfu-

cit, & quotquot fuperbià intumuerint; eos-

Q6

perbiz erugo ejus detritas corrodat. veftes,

dem faftus przcipites egit in imum extremae

facilé corrumpitur : locupletiffima eft pau.

calamitatis. Quantum tu times,ne pereass

pertas, quamdiu fua forte contenta nil con-

tantum cave,ne fuperbias.

gupilcit quia tune nil ipf decit ; incipitta-

V

a .

:/

20)

E

N

E x*

-À

DIS-

P& (210) £

eä?æææææææwææææææææææææææwæ

eB6p oD eDepDeDcD Dd

$DO CO CD OCO CD D EO CDCDQD

COODCDC

DISSERTATIO X.

Nemo verz tranquillitatis malaciá frui-

61

tur, nifi fludtuantis animi

pravis fedatis

Affectibus.

S. I.

; Me;itz'tür fronitis ferenitas , fe pravi affeüus intus dominentur.

r

?72

P.yEHEC,

p a

-QQ

Unt qui corruptá opi-

& cona fimul , & fcena claudatur. 'Si cum

I,

"

£5

(

y

$

nione capti culmen pu-

Traiano, Domitiaao, Diocletiano honores

g

tent beatitatis attigiffe;

", i

SS- N

d

fay

affequantur, chlamydem induant, ;purpuráà

Ie,

»

k m

N

"g

fi cum Creío divitiis

Íplendeant ; .fceptro imperent , imperio cze«

CO E N

affluant; fiduo illa Nu-

",

p

XXSNMNS

À

( EC

teris prafint,.— Vel fi cum Fabritio Aulz fe

'(X

mina , quibus .homines

abdicent muniis, :teceffus adeant folitudinis

N

$

Rus fuum excolant , & ad focum edant illas

:

Xx

E

obíequuntur , feu po-

tiüs vilia nomina a»r-

ipfas radices,& herbas,quas in agro'excolue-

entum fcilicet, & aurum proptii juris fece-

runt, iisdem vefcantur leguminibus , quz la«

rint; (bi videntur abegifle ferreum | fzecu-

borantes manus occate concrediderunt :tel-

lum , &aureamadfe fe eetatem accerfiviffe,

luri. 'Sedex haétenus recenfitis, nec.unus

ac argenteam fibi pediffequam conduxiffe,

Ícifcitatus fatebitur , fe veram naftum tran-

cüm vitam ipfam, quam ducunt, auream pue

quillitatem , -necad verum appuliffe quietis

tent, cui argentum famslatur: etenim non-

portum , ad quem bonaexterna non condu .

-mifi inargento facra omnia ; Q profana pe-

cünt: quianeque coacervatee divitiae, neque

ragunt; Íomno non nifi argenteo indulgent

infiru&a ad-omnemlautitiem dapes, aeque

in toro; prandia inftruunt argenteis in men-

honores , & dignitátes, :quibus jugiter hu«

mana ambitio inhiar, hominem valent in (1«

fis: in argento propinant , perpotant j ut

€üm auto, Gtargento regnorum capita cin-

num vera tranquillitatis trahere. Nilpro-

gantur 5 generofiora in epulis coronentur, &

deft extima corporis ferenitas; fi Ízvit intus

falerma. Felices fe putant,fi cum Epicuro in

in animo procella.

palmari ftomacho longinqui littoris pifces ,

Nifi homo interior, & extetior con»

od

G peregrina congerant aucupiaz fi conchi-

cordi veluti harmonía inter fe fe modulen-

liis fuperi, inferique maris pigritiam naufe-

tur, nunquam veram experitur homo malae

antis ventris ftimnulent: fiferis multa czede

ciam.

Nil confert ad felicitatem, f1 fereni«

venatorum captis ftomachum impleant, cum

tas arrideat in fronte, & tempelílas fluctuet

in mente; fi fpirent exteriüs adblandientes

potius corpus foetidum vertant in caemeteri-

um , quod ene&tis opplent cadaveribus, Id

Favonii, & Zephyri, & intüs Euri, Nothi-

videbatur rerum defuiffe elementis, ut tribu-

que furentes omnia fus déque confundant ,

taria etiam ipfa fierent voluptatis; non enim

evertant; fi foris pacis inito foedere omnia

ut fatifcentis naturz confulatur neceffita.

quiefcant, & intus bellorum tumultus ob-

Á

ti, ve&ligal folvitur, quod terrarum , aqua-

flrepent ; fi experiatur homo filentium ex-

rum, ac aéris defatigatione coacervatur tanto

tra fe, Gtfentiat in. fe turbulentum clamo-

quarentium impendio, tanto pifcantium di-

rem ; fi mant olivam teneat ,.& corde rom«

Ícrimine, venantiümque labore, ut videantur

phaam flringat; f1 exteriüs maretrajiciat la«

jamhomines pericula prandere venatorum,

éleum, & intus fluctibus agitetur decumano

& difcrimina ccenare periclitantium. Beatos

turgidioribus ; i vultu vernam temperiem

[e credunt, fi cum Sardanapalo videant ve.

fpiret, Gincorderigentem gelu odii foveat

lutiin triumphum deferri ferculain menfam,

hyemem ; fi floreant in extima vultus cute

& perinde ac in orcheftram prodire dapium

rofz liliis nuptz, & intus fpine, & vepreta

delicatiora condimenta; licét non detur tan-

adverfantium affe&tuum vifcera dilanient ;

——

tüm fabula palato, fed etiam guftui irrita«

pracordia excrucient : Perinde ac varius eft

mentum , cüm nonícene tantüm, fed &

in variis terrarum traclibus telluris genius;

ccenee affideant , in qua fepe mutata fercu-

ita GC án hominibus terrenafapientibus diver.

lorum fcena ceenatur ad omnem lautitiem,

fi pullulant; adole(cüntque affectus, qui nifi

donec veniatur ad cataftrophen, & bellaris;

rz.uio.-,

coärckcanturä, flcötaxxtärqug gd Ieclee

fii$

ï?

| Nemo interna fruitut mäïa*c*ila nifi ptavis A-H*e&ibtisfedärï«x, ^ni

fs amuffim, hominend 3veradeturbant tran-

virium contentione dimicántes, üt regind&

quillitate.; & perinde ac varize terrarum ree

rationis expugnent arcem, dominatümque

giones;diverfas prefentit commotiones,quis

in homine enancifcantur ; quo ubi potiune

usnonmodiceturbatur. ScimusRhodum,

tur, non tamen licét inducias videantur exe

Joniam, Apuliam, Trinacriámque terre mo-

hibere, pacis ineunt feedera; tunc.enim i«

tui obnoxias,& frequenti quaffatas fuccutio-

terumarma movent, quibus vel in ipfa quie«

te homolaborat, in tranquillitate turbatur,

ne;& Campaniam licét nominefelicem omi-

'

ne tamen infelicem, etuélatas Vefuvij flam-

in fecuritate pavet , in folitudine timet, Si

mas pavere , folíque horrere trepidatio-

ífuo fe recipit in. cubiculo flatim . furiofa

ä

nem,

ments agitatione avolamt, qui excitanture

&*

Infurgunt in homine affsctus varii,qui-

affectus alió extra cubiculum , extra civitae

bus obnoxius intus commovetur, perinde ac

tem, vagantürque per vicos , arva, plani«

ties, montes; maria trajiciunt ; & ad loca

vatiis varij terrze traétus fubjiciuntur difcri-

minibus: eluvione fiquidem Theffalia cre-

fe conferunt remotiffima; ubipropria, qui-

brà mergitur, flammis jugiter ardet JErna,

bus pafcantur,inveniunt objecta, fiveaurunm

in Petvanis tractibus, five margaritas im

rigente nive candet Thracia, perpetuis tene-

bris Cymerijcecutiunt , Delos in ZJEgeo

finu Eritrzi; five adamantes in. Indorum

fluitat, /Egyprus Nili redundantiis mergitur.

elatioribus montibus.

£mó hzc varietas, vel inipfo coelo , & a&re

Pugaant femper humani affectus, & li-

$*

fufpicitur: fiquidem inter planetas Saturnus

cét umbratili cettamine ; expugnant tamen

habetur maleficus, Juppiter benignus;acbe-

Perfæpe.hominem: conftruunt enim fibi quafi

£

meficus, Mars türbulentus, & iracundus, fic-

arenam,feu theatrum gladiatorium in turbue

citatem invehens; Sol cane mordens, Luna

lento hominis pectore, ubi infaniunt, fero-

ciunt, debacchantur, Iraenim quafiemería

humiditatem promovens,

Infra Lunam

Air interram usque agilis, tenuísque diffun-

ex Orco Megera ferales quaffat tzedas , flam-

ditur, altior terris,& aquis.

Ejus fuperior

másque agitat lethales, quibus cedes, & cla«

desípargit, Timor Manium umbris accer-

rfegio quia defeecata à quavis halituum con-

crecione falubris eít, ac innocens, libera fem-

fitis omnia replet horrote, circumfepit pe-

petà tutbis terreftrium halituum , ac vento-

riculis, przcipitia aperit, ruinas portendite.

rum turbinibus, ridétque femper ferena cum

Audasia ceteris petulantior infurgit pericu«

fole: pars veró inferior mutationibusobno-

la contemnit, difcrimina nihilifacit , ardua

xia modó eít nubibus foeda, nuncimbre hu-

quzque aggreditut , cum hoíte quovis con-

mida, velfulgetris coruíca , vel tonitu cla-

greditur, ut (anguinem fundat, clades fpat-

morofa, velfulminibus armata , vel procel.

gat, flrages diffeminet. — Spes vireícit lzeta'

lis rigida, vel grandine flagellans; vel vento»

quaecunque fibi promittens , profpera fpone.

gum vi difcuffisnubibus (stena, ventis íicca,

dens; fedaurá plerumque paícitur, cum qua

calore fervida , folari radio iliuftris. Sic in

ftatim evanefcit , fluitque, vel unico venti

hominibus hanc varietotem tumultuariam,

flatu: & infurgit Defperatio absque ulla re-

qui in iisdem exciraatur affz&us, invehunt,

rum meliorum expectatione: hecque ferales'

u n

Alij fiquidem bile fervent; alij invidià tabe-

concipit triflitize e(tus , quibus mentem ex«

fcunt, hi amore zituant, illi odiorigent; hos

cruciat , GC cogitationum angufliis premit,

N

4t

libido corrumpit , alios metusabjicit; quos»

Ípei omni renuntiat, nilque appetit nifi la«

a 2

dam audacia extollit, & alios triftitia de-

&f

queos, gladios, pracipitia, C mortem. Amor

Íuos accendit impurosignes, quibus extra fe

primit ; fpes plures alit, quos poftea defpera-

tio enecat; gaudium nonnullos afficit, qui

avolans, rupes tranfilit, fluvios tranat, maria:

mox prz moeítitudine liquefcunt in lachry-

trajicit , & plerumque gladios acuit, la-

mas: quothomines, tot in ipfo repugnantes

queos nectic, & ejus furoribus tragcediz cone

animi perturbationes,quibus mens petinde;ac

fonant, & perfonant: eftenim iracondus, ex-

in procellofo freto agitatur , cor fluduat, &

lex,intempeítivus, ignivomus; quas flam«

homo non raró naufragium patitur.

mas, qua incendia, quas zetneas conflagratio-

d.

Adeó altiüs fuas in homine affeCtus ra,

nes, qua bufta non excitavit, quas pe&ctori di-

dices egerunt, urnonnifi cuta ipfo homine

lacerando Prometei aves, quas cordi pre«.

divelli poffint; nobifcum enim adolefcunt,

mendo aggeftas malorum catetvas,quas mene

& ut phraíi utar Tertulliana non. Tulliana

ti torquendz, & abfumenda curarum turbas ,

nonaccvit? Que filentia, qua deliquiz ,

contemporant fatu , co&taneant natu.. Cre-

fcunt innobis, &cum nobis confeneícunt;

qua& tormenta fuis ipfeflammis non accerlii..

nec priüsejcordis abfcedunt íede, quàm nos

vit? contra amorem infurgit odium canz;, &

à vitze flatione; nec extinguuntur nifi fimul

angue peius; urget enim contraalio$; quog

hominis vita extinguatur ; cüm homine fi-

quiefcere non patitur, quorum fan'suinem

quidem tantüm moriuntur , tumulantur, &

fitit, quorurm ftragibus delectatut , 43 immit

&inefiunt,

Dixerim cor humanum came

quodam atque efferato animo, 'veluti aper

g

pum Martium, ubi (ibi répugnantes affz&tus,

iGtus in alios irruit, quos vivos exforbere

pugnantésque inter fe fe varíz paffiones di-

concupifcit, quia nonnifi neces cudiz, venena

E

gladiantur; gladij; quibus. feritur puntim

fpargit.quibus interimitgladi

"d

sacuit,quibus

cafim , turbidi, ac furiofi f(unt motus omni

vulacrat,

aconit? evornit; t interficiat,

Hifcé

Ferani de 41?:&:'5:;: Jom. 1,

1 d

212

Differtatio X.

Hifce perniciofiffimis affeGtibus adíci-

praconceptam in animo letitiam nulla ex«

6.

tur defideriorum turba, qua multiplici ar-

terng pompz fpecie depromunt, neque ap-

mata jaculo hominis pe&tus confodit , quod

paratu indicant , nullöque alio gratulationis

abreptz mentis defideriis perculfum premi-

argumento przeconcepti gaudij fpeciem pro-

Hifce defideriis veluti mox

tur ad necem.

dunt; fed illud imis inclufum peäoribus

alis inftru&us homo Pegaío velocior va.

continent, & in animorum receffibus foli

rios, eósque diffitos percurrit. terrarum

petfruuntur quadam cffufa laxatz volupta-

tractus; accipitre pernicior in fublime avo-

tis pecie, Suntetiam qui ingenti perfufi lze-

lat, inhiátque preda, ac bonis alienis di-

titia exultant gaudio, geftiunt voluptate ; ac

tefcere; Dedaleis munitustfemigiis acra enae

hilaritate verba ipfa condiunt : -exiliunt e-

vigat, perindeac navisaquora: fedcontra

nim loquentes; triumphant vocibus , tripue

Defiderium Fuga flat, rergoribus fuis inter-

diant ingeminato plaufu, & plerumque adeo

pnecinam nitens cladem evadere , vel totis vi»

infueta , ac infolenti latitia elatus -eft : ani«

ribus propulfare , quamvis intutiffimus fit

mus, ut in fumma voluptate pafcatur , & in

miles, qui gradivi in caftris Mavortisà pedi-

Íe ipfum velut impar tantz jucunditati conci-

bus, non à manibus auxilium depofcit; quia

dat. .Plerique tamen exteriüs videntur ;in

10

ficut fecuritas in robore ex audacia; ita pe-

gaudium profundi ,. quorum pe&lora : inti-

riculum infuga: arma armis propulfantur ,

mósque animorum receffus , fi introfpicere-

nec quisquam in bello tutior , quàm qui fer-

mus, nonnifilarva fucatze lxtitize nobis ob-

rum ferro propellit : ab armis fiquidem pen-

jiceretur; rident plerumque in genis rofz,

fatur miles eó minüs periclitaturus, quo for-

cüm intus in:corde'fpinze pungant ; & tor-

tiüs prefferit hoftem; & quamvis non fempert

queant.

f Infurg'it contta gaudium umbris

in ferro fit militis falus,in fugatamen femper

ftipata funereis, tetriscomitata- cogitationi-

eit dedecus,& plerumque pediffequa mors.

bus triflitia , quze mentem egritudine cor-

A nÀ

Z

Caterum malum quinon fugit, is pe-

rumpit, ingenium mcerore hebetat , cor an-

riculum amare dicitur, ac ftulté in preerupta

guítiis premit., *oculos lachrymis : implet,

fe conjicere : infanus eft, qui nullo perculfus

frontem profundis fulcis arat,totimque vul-

timore, qux imminent rerum difcrimina

tum impailefcente inficit macie; 'incedit hic

fugere non ftudet; & ipfe fc quafi periculis

affe&tus motrore oppreffus , anguftiis pref-

offert , quod perinde eít ac agereex cemeri-

fus, triftique : moeftitudine , & anxietate

tate : Sapientis eft prudenti induftria rimas

exanimatus, inceditque propterea capite de-

jecto, fronte demiffa;oculis in humum verfiss

quarere, & cauta feceffione fe à periculis fub-

trahere: quienim non fe fubducit, ut malos

«ujus vocem dolor debilitat , animum indi-

vincat incuríus, vincitur ipfe; Jacobum reco-

gnatio opprimit , & verba lachrymzae inter-

lamus,Moyfem cogitemus,Lothum confide-

cludunt;fparfis fiquidem in humeros capillis,

remus, Eliam fpeétemus, Mathathiam per.

turbato , : apertóque peétore, fluentibus in

endamus, Athanafium intueamur, Policat-

vultum lachrymis , 'voce crebris fingültibus

um contemplemur ; & hifce adfcifcamus

effracta incedit,

2

Ambrofium : omnes enim cum ingentia im-

penitüsque'occupatur.

quimoerore animi ingpleturf

1f

minerent mala ad eadem declinanda prudenti

"Hos ludos infolentes ludunt; qui exci-

9.

confilio feliciter fugerunt fine ulla famaz lze-

tati in nobisnon coércentür áffeclus ad rectze

fione, absque ullo honoris detrimento, fine

amuffim zationis , -& trageedias plusquam

damno vite; ut przteream Paulum; miffum

Thyeíteas agunt , prefertimamor in libidi-

faciam Jofephum; Chryfoftornum taceam,

&

j

nem effervefcens;rerum alienarum immiodica

ipfum Chriftum non adducam,tametfi omnis

cupiditas; in proximum przeconceptum odi-

ejus actio vera noftra fit in(iru&ió : Servator

um cadesfpirans,& clades fpargeus::conta-

nofter potuiffet facilé quotquot contra ipfum

befcens animi moeror,& deploratze fortis exi-

furrexére profligare, ac profternere; nihi-

tialisdefperatio, |Voluit nihilominus Deus

lominus ut nobis documento foretà Judzeo-

hanc in hominibus infurgentium 'contraria-

I1,

rum lapidibusjà Pharifzorum confiliis,à pro-

rum affectionum luctam,ut non conniveamus

tervorum manibus, à perditifimorum homi-

vitio, non ludamus in mediis periculis, nec

num machinationibus fugit; &licét prxfens

nobis illudamus; fed perpetuó pavidi die, no-

non potuiffet tangi;fi noluiffet,nec teneri ma«

étüque foliciti, femper fimus anxii, vigiles, Gt

nibus, nec percuti virgis, nec coronari fpinis,

in omnem partem circumfpedli , jugitérque

neccruci clavis affigi , adhuc tamen hzec mala

intenti, ut infurgentium noftium eruptiones,

fubivit, ut nobis ad falutem viam flerneret,

inquietósque motus propulfemus, co&rceae

$.

Affeéluum hactenus recenfitorum tur-

mus;nobisque viclrices comparemus adoreas;

bulentüis, fe admifcet gaudium , quod uni-

À

erigamus ttophza, legamus palmas, colliga-

veríum hominem — perfundit exultatione

?

mus manubias, aureísque lemnifcis coronam

féque hic animi affe&tus foras prodit , fe-

infigniamus noftram.

Qui enim inquies

cámque accer(íit populorum acclamationes ,

tis hifce motibus, infoleícentibus animi

apparatuum hilaria , gratulabundos homi-

commotionibus, & effrzenibusnon obfiftunt

num occuríus ; animos infueta alacritate pro-

affectibus , in multa fe dejiciunt pericula, ine

p geüieätes, vultu, fronte, oculis internam

cidunt difcrimina , pluribüsque fe pedicis

illaqueant, multiplici compede irretiunt ,

gordis depromentes lxtitiam. Sunt veró qui

de turs

N&mo ïnt&rnä fruiràr malacia nifi pravis Afïe&ibnc fedatis. 213

ac turpia devi

J.Q 22

-

I

mentispatliuntuf dedecora:

oculis luflrare, non linguà delibare; fed

fienimnon cc&cceantur , fed effreenes graí-

quia hunc defiderii affectum mon ftarim

fentur , clafficum inflatur, beilicum cani-

compeícuit , radices egit, adolevit in feemi-

tür, füror, & Beliona circumeunt,& erupte

na, virésque enactus Evam pro(travit victam;

ex Orco Eumenidss ferales tzedas , flammás-

quz enim pomum coredere noluit, & afpi-

que agitant, fíitque conjuratio, quà interna

cere non expavit , oculis fimul, & palato fa-

tranquillitas, quíes mentis , pax animi non

tisfecit 5 vidit pomum oculis ,.decerpfit ma-

folüm turbatur, verüm & homo ipfe pertur-

nu , admovit ori, contrivit dente, &inítoe

batusinternis affectibus mifere cadit. infelix

machum demifit, & unà cum fruéluícientize

vitiorum przda : quamvis trajiciat navis ze-

ignorantiam deglutivit, mottémque fibi, &&

quora multo auro illita, plurimo czlata em«

polteris.

Scio, Judam amáfle pecunias, ine

blemate, munita milite, in(tructa velis; fi ta-

hiáffe divitiis, fed quia immodicum hunc

men ventis procellarum inlocum omnemra-

affectum in fuisnoncoércuit cunabvlis, ad-

Pa

piatur,facilé in [copulos impingit,& difruptá

ultior adeo invaluit, ut tandem pravalue-

carináà dehifcens me

rgitu.; ad inclu&abilc

rit, fitimque fuamauti expleturus Judas Ma-

naufragium.

Profiliunt ut vulpe-

IO,

gi(trum vendiderit,

Obfiftendum omnino,eft & quidem (uis

cule immodici affsflus, fed nifi ftatim abi-

fub initiis , antequam adolefcant , virésque

gantur vineas noftras demoliuntur.

acquirant, immodicis hifce animi affectibus.,

Hinc monemur, has vulpeculas adhuc

1

I mmwä

Stabulantur hydrá peiores Lerneá in animo

4n adolefcentia, cunisque procul abigere ;

ferz, fi in ipfo impuné infolefcant immodici

Li

Capite nobis vulpesparvulas, que demoliun-.

affectus, debaccbentur protervz paffiones:

*4f Vint4s$, quamvis patvae fint, vires ta»

malé fibi confulit, qui igne, ferróque huic

men acquirunt validiores, & vineas demo-

non ob(iilitmonftro protervi affe&tüs; hanc

liuntur.' Securi fumus ab apro , quem ti-

non profternit hydram;quiomnia ejus capi-

memus; tuti à lupo, quem abigimus; fed

ta ferro nonampurat, igne non. extinguit j

non à vulpibus, quas negligimus; & quam-

repullulznt femper hujus hydra capita,quam-.

vis fingularis ferus non exterminet vifibilie

vis ampurata, nifi altiàs eorum radices igne;

ter vineam, verfipellis tamen calliditas invi-

ferro validiore quisadoriatur, profligétque :

fibiliter vites demolitur, plantas -eradicat,

& unà cum affectibus infurgunt & cognata

arbores exícindit , & vineamtotam deftruit

vitia; ambirio fiquidem incipit repere; ava-

nihil enim vinea prodeít, fivites racemos

ritia cunétanter ferpere; iralemto paffuerum-

nonferant, fi arbores pomis non incurven-

peres invidia livido ore gliícere; imó & lu-

tur, fi plantz ín ipfaarefcant : nil prodeft

xuria infolenter ftatim dehacchari.

Unde

maceries intaéta s fi fpes omnisfrugum are.

cüm primum infolefcunt veluti angues in cu»

fÍcit, Imó (ponfa noníolum vult, has vul-

nis Herculeis abolendi omnino funt immo-

peculas infurgentium paffionum , ac tumul«

dici hi affe&tus, vel coércendi juxra prafcri-

tuantium affectuum abigi; fed etiam | cap&

tum rectz rationis; quia fi femel infurrexe-

jubet;quiafortáffis redirent , í1tantüm abi-

rint, & illicó quávis difruptà cunctatiome.

gerentur ; captae veró non ulteriüs nocent.

non compeícanttr, vires acquirunt , fortids»

Repulit affe&tum infurgentis ire Efau

13.

$.

que nos impetunt, vincüntque, -

À fratre in itinere delinitas, fed quia non

penitus hanc vulpeculam cepit , incepit i«

$. IL

terum excandefcere; necdiuturna inter ipfos

pacis olea efflotuit,

Pluries Saul fuit Da-

Pravi AffeBus niff fuis fuffuen-

vidi reconciliatus , fed quia atfe&tum irz ,

& furoris tantüm abegit, non interfecit,in

£ur án cunabnlis , an nojh*am «do-

lefcunt perniciem.

nova fzpiüs infurrexit. bella, Prafenferat

' Abfolon immodico defiderio imperandi fu--

II.

" Ideo Petrum timori fuo indulfiffe, non

perbientem fuum animum pulfari, fed quia.

quidem ut Chrittum Magiilltum (u-

pravum hunc affeétum non extinxit, cünmy

um defereret, fed utà longé (equere-

primüm flammam accendit, adeó invalu

t

Y

L *

tut; fedquia hunctimorisaffectum | fuis ab

ut non potis ampliüs fuerit eum coércere s

initiis haud abegit, adeo fucctefcendo vali-

non pependiffet € quercu. Abífolon vanitatis.

diores nactus eít vires, ut Petrum vicerit,

fuz captivus , G victus ab immodico impe-.

proltraverítque, cüm enimàlongé fequere-

randi defiderio , fi Imperii cupiditàtem Da-

vidi invifam fuo extinxiffet in exordio, vicif-

tur Magiítrum , à quo flammas hauriebat

charitaus , & ardorem lpiritüs, adeó inte-

fet in cunis.

:

|puiofriguítque, ut flammas quzrens, quibus

Obftandum eit initiis infurgentium

£4.

«alefieret, adignem faétus frigidior Chri-

contra leges rationis affe&tuum ; qui tametfi

ftum negaverit, deferueritque , ficque nón

fuis videantur luderein cunis,adigunt ; ciüm

coércitus fuis fub initiis cimor , utrumque

adoleverint , ad luctum ; & qui videbantur

patravit deliétum, quo fuit Petrus Magi-

Anradice ferpere fine noxa ; cüm creverint.

firum (uum fecutus à longe , & eum dete-

neces inferunt , & Abfolonem ramo (ufzen4

ruit. Scio Evam in terreilri paradifo tantüm

dunt. Gratus fuo foerat parenti Jofeph; at

defideráffe pomum | fcientiz boni, & mali | affedus Doloris, & i

nvidig , amor pattis

in

bl

*

Verani de "Affcitibus Tom, L.

Ddz

214

Differtatio X.

in älium excitavit in fratribus : fed licét hi

nimus ftatim cüm primüm fua pravitate i&-

ab initio jocari potiüs càm fratre videren-

furgit, evellatur etiam in fua radice quia

tur, cümgregem (imul cum fratribus Jofeph

quamvis pravi affe&tus refcindantur in ra-

pavetit, necullam expaverit invidiam ; hac

mis, adhuc fi radices fervaverint, iterum e«

tamen altiüs cepit radices ágere , finnilque

mergent, novique ex illis fuccrefcent ini-

adoleícere in arborem, cüm polymitam ve-

quitatis ramufculi,

ftem Jofepho Pater retexit, quàà cateris di-

Plures funt, qui pravas,& parvas,quas

16.

ftingueretur : Fezérque ei tunicam polymi-

fentiunt affe&tiunculas, oderunt fimul, &

Gmcf. 37,

sam. Videntes autem fvatres ejus,quód plue

'amant; 'eas deteftantur, & illis adhzerent;&

y, Mp

euntla filjjs à Patre amaretur , oderant illum:

quia fecurim ad radicem non admovent, 1ed

i?

simirum invidia acceríivit flatim vires, au-

ramis duntaxat foliorum viriditate luxtirie

étura livorem, &odium; imó & furorem

antibus cultrum adjiciunt, nunquam eas vin»

ferales fuas flammas in aggeftu ftipularum

'€uni5 quin potiüs ab iisdem vincuntur; quia

foventem. 4fceidit ut vifum fomnium re«

fi bis, vel ter pravas has affectiunculas re«

ferret fratribus fuis , que caufa majoris odj

fpuerint ; mox finunt liberiüs fuccrefcere,

feminarium fuit , cüm jam ob chlamydem

'& id affumunt virium, ut vix poffint iisdem

l

polymitain eum fratres adverfarentur , nunc

'obluétari, "Nulle cum pravis affectionibus

furor ignis acceffione, G manipulorum na-

funtinduciz admittendz , fed (latim contra

Gs pabulum, quó fuas enutriret flammas,

ipfás egregié pugnandum , donecexpugnen-

incendium auxit in perniciem Jofephi,quem

tur; & infatigabili , invidtóqueanimo debet

furor fratrum obfcurare in flamma, & - ex-

'quisque eas perfequi? & prefertim turbulen-

n

tinguere igne molicbatur.

Ceperant fra.

tos irz, acfuroris motus, acrésque indigna«

tres in Jofepho odifle polymitam , quia plus

tionis ftimulos, ftatim cüm inforgunt repri-

czterisà Patreamaretur; at cümprimüm vi-

Tere, imó G prorfus extingtüere,G licétmo«

fumàífe fomnium manipulorum fuis retulit

'dicé nonnunquam irafci humanitati detur ,

fratribus; inerecto Jofephi mánipulo cepe.

iram tamen fervare, 'odium fovere,

ifatarii-

runt ipfianimo cadere; 'dejectos fe fateban-

cum eít.

tur,cüm manipulus femniantis erigeretur, &

reliqui profternerentur; fed cur ad tam le-

$. l.

vem farcinam fuccumbere ? unus frattis

manipulus erigitur, & czteri Paleflinz Ath-

Pravis, qui [e ffnit ab initio af

lantes profternuntur ? Nunquid flipula pra-

l? abripi, facilé praceps in ftelera ruiz,

ferendapurpure? & fomnium pratextz ? fi

ddque experimeuto nos edocent "dbfolo«

Principes erant Paleftinze , cur ex ere&ta in

"nis defiderium vesnandi; && Cains

campo flipula dejecti animo profternuntur?

/ánvidia,ac odium in fr4»

Nimirum enata rabies in tunica polymita

^erem Abelem.

ade6 excrevit , ut in fomniatis manipulis

flammarum incremento graffaretur, Jofe-

3 Xtinguendis ire, furorisque ignibüs

17,

phum extin&tura: fi pravum in fratrem affe-

4 ,nulla aptior unda fanguine Salvatoris,

éum fuis przfocáffent in cunis,non creviffet

- patientisque Chrifti, cüm voluerit , 'ut

in flammam feralem.

1f

nos hanc le&tionemab ipfo addifceremus:Di- 4574 .

Quercum , quz de glande incipit fuc-

ftite à me,quia mitis fum , 68 bunüli corde ,

crefcere, quia nondum radices egit, etiam

nimirum ut puderet difcipulum animo intu-

manus pueri crimuli facilé divellit; fin veró

'mefcere,.càm füum noverit Magiftrum cor-

radices agat , inctementum fubeat , erigatur

de humilem;ore mitem; 'ut pudetet homi-

LU

in caule, dilatetur in rames ; non ampliüs

mem ferocite, & excandefcere, "übi videt

puerilis manus potis e(t eam excutere , fed

Deum ipfumadeó humanum, ut ipfam vo.

necvirilis, — Furorcüm primüm ignem con-

luerit humanitatém induere; adeó manfue-

cipit, extingui haud difficulter poteft, fin

tum, ut nulli volüerit obeffe, 'fed'omnibus

véró adolefcat, vix receptui canit; "nifi priüs

'prodeffe; adeó mifericordem, ut omnes fibi

debacchetur , ac cruentas fpatgat ceedes, Se«

illatas injurias ulttó condonáverit, Pravis

mina funt pravi affe&tus, ex quibüs nafcitur,

qui fe finit ab initio affectibus abripi, fa-

pullulat, 'refcit quidquid cruciat, torquét-

cilé praceps in fcelera ruit, Inhiàvit Ab«

que homines; non (latim cüm incipit germi-

folon patris Íceptro, regüíque diademati,

nare, ejus fentitur venenum , fed cüm paula.

Fovit hünc anguem, quitandem Vvenena ee

tim incrementum (ubit, tunc prava affectio

vomuit, & pluresinteremit; quia natu mie

puerpera fit fuze poenz, Haec mortem intu-

nor,ad thronum ipfi przcludebatur via, Am-

lit mundo cüm protoplaftos extorres ejecit

noni fratri natu majori incepit necem moliri,

é terreftri paradifo: una enim prava affectio,

nactüsque occáfionem;quia Thamarem foro-

unus inordinatus appetitus comedendi po»

rem conftupraverat,eam interrogavit, Ngze.

Y. Reg, 15.

mum fibi vetitum mala omnia in mundum

quid Amnon frater-tums concubui tecum, fj«

pertraxit ,. & gehennam fuccendit torquene

D

luit puella;ut debuit,quia vitgini nulla fapere

tem & quia etiamnum rebellant in nobis tur-

eft in naufragio tabula, nifi folus pudor,

bulenti affectus fpem nobis adimunt tran-

quo abacto conclamátum eft; & in quzque

quillitatis $ nifiaffectus omnis quamvis mi«

amen

proruit nefanda. (cel;ra; con;:ic-erc -

€x

Nemointcrha fruitur malacia nifi pravis affectibus ifedatïs,zr;

«andorem fuxitinnocentiz , indoles comis,

ex fororis filentio ;quid actum fuerit, Ab[o-

lon potuit, coepítque Amnonem fratrem

placida , manfueta , placabilis , obfervantia

piratam vocare pudicitiz ; hinc virium fub-

in fratrem fingularis; reverentia in patrem,

jit incrementum -in fratrem 'odium , :'auge*

G matrem infignis , religio in Deum ob-

türque defiderium imperandi fratris praecone

fervantiffima , «cui quoties per vi&timas fup-

«epta internecione , vindicandz injuriz fo-

à

plicatet , quidquid optimi , & pinguioris in

J

tori illatze fucato praetextu :5 veriüs enim ;

gregibus , '& frugibus poffideret , fincero

:

«corde in facrifieium offerebat,

Ut per ferrum ad aureum fceprrum fibi iter

9.

£

flerneret , inítituit enim Abfolon convivium

'Cum 2 xonvetío Cainus perfunctorius

'?.-,K"R

8

.g. A

fratrem Amnoriem invitaturus : Jecerzrgue

àn cultudNuminis tantüm effet., :cui nonnift

«Abfolenguafi tonvivium Regis, ut invino ira

«deteriora:ex frugibus ., '& macilentiora ex

"acrior accenderetur , & odium uberiüs fo-

ipecoribus avara :manu 'óffzrebat fervatis in

'veretür., ármaretürque non laniflis , fed pin-

'fuas delicias melioribus; hacque caufa , cur

«ernis; ut primüm non Satiffas , fed patinas

fupremo Numini gratiffimum :effet Abelis

ipromeret 5 'non leones emitteret ad lanie-

:«holocauftum; cui priusquam humana manu

mam , fed attagenes , perdices , coturnices ,

"ignis fubderetur , 'ignis de fummo coclo dea

phafianos inferret ad illecebram : :neque fta-

;plutus'oblatas victimas depafceretur ; cüme

'tim defignat arenam , & martium campum;

«que cceleftis flamma in vistimasnon illabe-

fed meníam conftruit.

'Interim filere fo-

:wetur Caini , in faternz felicitatis invidiam ,

rorem juffit , ine Amnon finiftré de Abfolo-

&& clandeftínam delaábitur deteftationem ; G

'ne fufpicaretur , 'qui effufurus fanguinem ,

-quia pravo huic ianimi affectui, materiam

'vinüm priüs propinavit; 'vulnus inflicturus,

;potiüs fuppeditavit , 'vindictam fcilicet con-

'€ultrum melle imbuit , & ita ornia appa-

'£ra fratris innocentiam fumendam ; ineam

'Tavir:, 'ut tót ftipata voluptatibus ab ipfo

'excrevit infolentiam., 'ut pofthac victimas

Amnone mors Optaretur ; ita fzvijt in fra:

:ejüraret, lethalíqueodio , &invidia in fra-

'trem Abfolon , :ut cultrum in viola ,'vene-

'trem contàábefcetet:;; -adeó ut ipfa extima

'num in melle , necémque in vino ei exhibe-

1frontis triftitia , capitisque deje&lio inter-

Teto, X luxu epularum luctus fratricidij

'num fatis;proderen: mcerorem ; 'turiüsque

'obtegeret : heecnimirum Abfolon praftitit,

'fraternam caedem peracturus , fceleri amicie

ubi pravum regnandi affectum , 'imperandi

'tiam prztexens Abelemnil mali de ftatre íu-

'defiderium libavit , fovitque , ubi odium in

'fpicantem .in agrum ; perducit 'fpatiatum ,

fratrem natu majorem concepit., quia ad

'eümque fimul varios mifcerent fermones ;

'folium ei effet obítaculo ; fraternum fiqui-

-& Cainus multa in authorem naturz crimi-

'dem fanguinem fimul cum vino in epulis fu-

naretur., legésque divini regiminis infecta-

dit , necémque intulit-, «cui prandium ap-

retur 5 & & contra Ábel fancto fervore Nu-

pataverat. *Quid niepotointerepulas Am-

minis ;propupnaret decreta;; Cainus ratus

nonis fanguine ; 'expeditius thronum con-

'inveniffe anfam fceleris aggrediendi elatum

fcenfurus in patrem ipfum contumax , per-

-altiüs manu fuftem in fratris caput toto im-

(

inde àcleo rugiens infiluit. :En quó deve-

'petu'injecit, ^móxque in pe&us valentiors

'nit negle&us fuis fub initijs,'& non przfo-

'brachio: profundé demittit, donec gemina-

'catus pravus affectus , 'enormes fparfit ftra-

'tis vülneribus , pluribisque inflictis plagis

tht

;ges., ctuentaás imprefficclades , fraternum

/Abelem propugnantem Numinis leges ex-

fanguinem effudit , & Patrem ipfum armo-

pugnáffet , adegiífétque animam pervulne-

'rum ftrepitu aufuse(t Abfolon infequi.

'Yum Ípiramenta efflare anno 5 29. atatis;s

[ E^

'Si obítitiffet Abfolon pravis infurgen-

'cujus fanguinem licet tellus exciperet , taci*

'tibus affe&tibus , 'imperandique defiderijs

'to tamen clamore €olum ultrici manu vin»

Paleftinam /non funeíláffet 'tot :necibus,

«dicavit.

v Fovit Gainusfuis in precordijsodium, in-

'Cenfent plures , Abelem czefum fuiffe

20.

'vidiámque in fratrem fuum Abelem ; hunc

n agro Damasceno non longé ab Hebrone ,

"ubi Adam creditur creatus , & hebraice vo-

ipravum affectum non flatim prsfocavit in

'cunis , fed in corde excordis Caini adeó ado-

'catur Zidama à tetra rübra , 'eb quia fangui*

evit , feviitque , ut veneno vifcera omnia

nem hauferit Abelis., ut ptz ceterís notaát

inficeret , 'ofla ipfa non medullis, 'fed ful-

"Cornelius à Lapide, Enad quale flagitium

UJutsp. a,

; Gemj.

faure repleret , "ut jam venz mon fanguine

pravus innutritus affe&us ; praconceptum

In-

qmaderent , fedtäbocorrump'e:entur. ;Tta-

àin Abelem odium perduxit Cainum.

fcitur Cain , *eó quia fuis hoftijs Abelis prze-

'vidiam fuo infolefcentem in exordio , ne-

'feratur holocauftum'; 'immodicum 'hunc

. *glexit Cainus coércere; & inde adeó validio-

áre , & invidiz affectum non ftatim com-

res enacta vires fuit , ut obítetricante livore

gpelcuit Cain ; fed hunc ferpentem fovit in

odium pepererit , G fraterna cede primus

Íinu , & in ejus corde altiüs radices egit in

omnium terram funeflaverit : fuit fiqui-

u n

perniciem innocentis Abelis , cui concepta

dem invidia Caini cauía primi funeris,

àn Caino ira excidium minabatur ; G itacon-

Quid virulento hoc &grotantis animi affe-

tigit: foverifiquidemà Caino atfe&tum irz,

&u tetrius ? Quid fuperbia, odio, & invi.

petinde fuit ac Abeli parentare. "Erat Abe-

dia in mundo feralius ? fuerunt enim per-

niciofifmi hi affectus venenum omnium

li, vel gb incunabulis ; in quibus cum lacte

2

Dd 5

2

H

»

6

Differtatio X.

fzcalorum ; hi fiquidem Angelorum Prin-

ribus extïngüä?e; quari; folam occidete non

cipem ejecerunt é fummo cclo; Protopla-

valuit: Cervicem perdere iliius moliebatur,

ftos excluferunt é terreítri paradifo ; prima

cui in obfequia fe totum devovers fimulavitg

czde mundum funeftárunt , & effaüfo fan-

cui genu flexerat in adorationem, flectere

guine rellurem cruentárunt,

ejus caput ad internecionem quzrebat. r

nihil auditi

2I,

. Flamma colitüs delapfa , & Abelis

Ufgü Uenteus adorem £2 ,

Deo pergratas depaícens victimas invidiam

mitiis , nihil fpectari fanCtiüspotuit; vices

fimul , & odium in Caini pectore excitavit ,

batur Herodes intentis in celum ocxlis fy»

neque acquievit , donechominem occideret ;

dera tecenfere , ac luítrare orientern ex la-

h

t INumen itritaret.

-

Invidiam , qui in finu

cob contemplaturus ftellam ; fed cum hanc

fovet, anguem nutrit, cujus veneno viícera

in terrísaudiret delapfam , anxiüs ejus qua-

contabeícunt.

Lacerat imvidia, corrodit ,

fivitíplendorem, utfunsreis umbris obícu-

& ubi (tabulatur, nonnifi gladios cudit, ut

Maiib. 4(

ratet , G íanguine extingueret,

Mitteu£s

feriat. [aviárque in eum , à quo fovetur.

otcidit omnes pueros , qui eraut in Betbie-

E(t invidus duplici vulnere infelix , fuis ni-

bem à bimatu, 6$ znfra : adorare puerum

mirum proprijs malis , & alienisbonis; qui-

petit , non cultum ei exhibiturus, fed ejus

bus cüm invidet, fe ipfum torquet , ac di-

languinem effufurus, sr && ego veniens ado-

laniat : id enim eft invidia invido , quod

remeum. — O ferale obíequium ! flectit ge-

ligno vermis, rubigoferro, tinea veftimen-

nu , ut fzeviat incaput ! procumbit in terram,

to: pravo huic, qui affeCtuifavet , infer-

ut cccli conditorem proílernat , madtétque

num fovet; neque quid aliud in peGtore in-

fui livoris victlimam : & ubi, non eít mors

videntis fentitur , quàm dolor torquens ,

timenda, fi etiam religio trucidat? fiobíes

moerorexficcans, igniscrucians, labor fine

quium jugulat? fi thus enecat ? aftra cruene

quiete , paena fine commiferatione ; nec ullis

tant? écultureligionis fecureserumpunt, &

hec Orci Megera delinitur precibus; quin-

cruentze clades? Nil mitiasaudiebatur blan-

imó blandimentis exafperatur , obfequijs

Genef, 4«

da livoris voce , càm fuo adhuc pubefceret

infammatur s; muneribus irritatur,

Ira-

in exordio , fuísque vagiret in incunabulis ,

*7

tiisque efl Cain vebementer , & concidit vul-

ut & ego weuiens adorem eum , fed vires ena--

z ejus , quia nonnifi incendia , ruinas, ex-

&us, adultior factus , nil ejus fremitu au«

cidia , cruentásque clades tetriffimis mo-

diti potuit truculentius , nil ejus rugitu tef«

liebatur cogitationibus.

tibilius.

Mittens occidit omnes pueros , qui

2Z2s

Non fulguravit ftatim commotus livor;

Mattb, £;

erant in Betblebem à bimatu , & infra » ;

fed impalluit ; modeítiam affectavit in primo

quantum modeíliz& in exordio exhibuit ,

fuo acceflu invidia , fed poítea infolefcens de-

tantum in fuo receffu evomuit immanitatis ,

tractá modeftiz larváà in czdes , & clades;

& furoris,

Etiam vipere torpent in hyeme,

ac fune(la funera irrupit : fraternam cedem

cüm accedente zílate virus fpargant, viros

pauavit , fanguinem fudit , fed flagitium

interemptura, ferociant moregladiatorum;

ità obvolvit, ut pronubus potiüs videretur,

perimántque , fi tantüm pupugetint.

quàim lanio , non enim exefas inter rupes ,

4f

fon opacatos inter lucos fratrem egit, fed

.5. IV'

inapertum campum , in lzetam planitiem

duxit, utlociamceuitas acerbitatem funeris

moriturotemperaret : quód fi inflicto vul.

SSuis futs fub initijs laGeus eblan-

'1'"; li4,

nere Abel cecidit, in primam tamen furre»

dztur pravus afec?m ; Cum incipit ada-

xit purpurati Marryris rofam ; fi poít trium-

defcere aconita praparat , €$ veneua

phum indormiffet , jacere honeítiüs non

fropinat.

potuiffet rofis proprij fanguinis ttipatus. Di-

ceres, Cainuminnocentem viclimam litáffe,

Uamvis in primo veftibulo fint affz-

25j«

non fratrem occidiffe, cümque non ut ho-

&us verecundiá perfufi, puellásque

ftem , íed ut hoítiam in agrum veluti ad

imitentur , quibus pudor genas tin-

aram egifïe.

Verüm livor, cüm primüm

git ; & modefíliacaput , oculósque interram

demittit ; ingrediantürque blandeé falutena

adolevit , in facinus praecipitavit ; & quia

cum primüm emeríerat in mundum , ían-

di&turi, & obfequia praí

T

[v5

uri Eftherem i- Efber i.

guinem fitivit innocentis , quem etiam ef-

mitati, r tízui valdé, ac nimi, G dixs ^ Caj.i.

fudit, quó fitim tamen non extingueret ,

Regi: Rexiuaternum vive , quàmblandus,

fedaugeret , ideoin Herode infantium cz-

quàm pronus in obíequia affeCtus timoris

de debacchatur

*

3

excidium puerorum lar-

cüm primüm infurgit , quàm innocens & pae

Matb. 2,

Va occulit religionis,

Ut & ego veuiens ado-

voris rubo erumpit affentationis flos ; non

rem eum , audierat Herodes Regem Regum

enim blanditig in herbas crevére timotis ,

in terris natum,à Magis , & Regibus ado-

[ed in llores germinárunt obfequij; nihilo-

ratum , muneribus donatum ; momordit

minus, fi timor radices fixerit , non rubet

Herodis pe&us infurgens invidia , cui cüm

in rofis , fed fubpallet in vepreto , non obfe-

non obfliterit, cüm primüm infolefcere ce-

quia exhibet , fed aconita przparat ; non .

pit, Herodem adeó exagitavit , ut nonnifi

fpumantes vino propinat calices, fed venena

eruentas ceedes moliretur , ratus poffe in plu-

miícet , neces allatura: ubi timoris premi« .

tur

1 Nemo interna fruitur m'aläcia nifi pravis affectibus f&datisæ 219

tur peCtus anguftijs; laxatur cor in enormia

damna infert graviora , cui fingularia tan«

quaque flagitia,

Timuit Herodes natum

tüm renuit beneficia conférre, |.Bruchuseft

Bethlehemi; Meffiam , doceri de puero op-

pravus quisque áffe&us ; & plerumque vo-

£avit , exhibiturus priüs adorationem : fed

randi etiam rabiem melioribus initio frugi-

poftea nonnifi fupplicia , «& cruentas czdes

bus explet ; efurus foenum ; ubi fruges defie-

: Yint,

aneditatus , puerum in pueris perdere mo-

liebatur , €ó quia altiüs radices timor ege-

"Pravi affe&us funt animorum Bruchi ;

:36,

rit.

:qui fuam à deterioribus ingluviem ordiun-

24,

- Radicitis evellendi funt pravi affectus,

tur, ne penitüs excludantur , f1;à meliori-

-cüm primüm in herbufculis germinant., nt

-busfuam inchoentftragem, .INemo ita pet»

non (inamus eos glifcere in arbufta , lafcivire

'verfi cenfetur genij , ut fratrem ingenij fere

inramis, luxuriare in frondibus ; neque fa»

iils,

ventioris , meliorísque ftatirn jugulet ; nemo

£is , fitantüm amputentur , feu femel ijscem

-eft naturz adeó corrupte., ut cum oculis

- obfiftamus , - velSaulem imitemur, qui À-

: antifper dejectis non adfit properanti velo-

-gagum Regem nennifi carcere damnavit ,

ciüs ad bravium : & tamenà livore oculos

quem juffu Dei debuiffet capite ple&ere ; fi

zum progreffi funt Cain in Abelis cedem ,

-& Saul . ad haftam intortam in Davidem vi»

affectus pravos-tantüm carcere mulétemus ,

: & non radicitüs:extirpemus , iterum pullu-

-&orià celebrem ? «Cain fiquidem Abelem

lant , forásque foedé prorumpunt , '& intus

: fibi preferri pati noluit. -Erat Abeli jam à

in nos Ízviunt ; quoties ijsdem latentibus

- zeneris indoles comis, placida ; & manfueta,

. parcimus ; hoftes in nos ipfosarmamus, &

«obfervantia in fratrem , reverentiain parene

quamvis initio imbecilles fe prodant; :enacti

'tes, Religio in Deufn, :cui quoties per vie

'mox vires, nos ipfes profternunt, & quod in*

étimas fupplicavit in facrificium pingue, ob«

itio fuitlapfus, "& error;paulatim adolefcit

-tulit -quidquid melioris in gregibus poffi-

EU uspccemn OY

inmorem , & fit con(uetudo , cx qua tur-

deret, & frugibtis: :cüm é converío Cainus

. piffima, ac vitiofa emergit neceffitas 5 fen-

:nonnifi perfunctorius effet in caltu'Numi-

-fis , cui deteriora offerre conífueverat me-

fimdue ab hoftibus hisce domef(ticis preffi ,

*

- aequé & oppreffi turpiffiméiisdem cedimus ,

. lioribus fibi refervatis

LÀ

:& quia difcretus

-cum affuetis carere nonnifi difficilter poffi-

:fuit utriusque in Deum cultus , . difparia

mus ; sícque primi errores in mores excre-

quoque fuerunt , & proemia ; "Abelis enim

fcunt , : & cum pravos affectus minimé in

-viétimas ' divinüs -favor commendavit igne

itth &

herba opprimimus. , : radicitüs non divelli:

: de coelo in terram delapío : fuccendit tamen

- mus, . fed excrefcere permittimus; talefen-

: flamma hzc in Caino pravum invidize affe-.

fim fine fenfu incrementum fubeunt ,* ut ex-

:€tum , -quem cum flatim non extinxerit,

'periamureos excreviífe in fylvam ,; cum an-

- tale fubijt incrementum , ut non delliterit

tea nonnifi in herbufculis iuderent j fiüntque

:intus ardere , «donec extinctus in campum

ingens dumetum , quod nullis poene viribus

«caderet Abel, fierétque victima fraternz

^

tonvelli ampliüs poffit.

.invidig ,.eó quia pinguiores ipfe victimas

2f.

. Nen amputandi , fed radicitüs convel-

ANumini obtulerit. -Quàmpravus , quàm

"perniciofus , quàm deteflabilis eft invidiz

lendi funt pravi affectus , cüm primüm!pul-

lulant , -incipiüntque radices agere : funt

affectus ? fi intus lethale fuum incipiat vi-

"«us evomere,

Brucho haud abíimiles, «de quibus David

Flamma ccelitus delapfa ,

Pfal, 114.

Et comedit emne fenum in terra eorum , &

ac depafcens Abelis victimam livorem exci-

comedit oxanem fruiium terra eorum .z id

tavit in pe&tore Caini fratricidz , G exarfit

prafüitit Bruchus in excultis ZZgypti campis;

uror in innocentem Abelem , occidítqué

exiguum fané animal-Bruchus , .qui tamen

fratrem , ut Deum irritaret: hinc Niffenus

ab olere depopulationem -exoríus , fructus

ánvita Moyfis vocat invidiam malorum Prine

U

oimnes corrumpit ; -cavendum ab hisce Bru-

cipem , .matrem mortis , primam,januam

chis á pravis affectibus ; quamvis initio non«-

peccati , vitiorumradicem , doloris initium,

nififoenumnobis videantur comedere , poít-

calamitatis parentem , inobedientize caufam ,

quam tamen fuerint foeno faginati., poft.

ignominiz initium , mortiferum ftimulum ,

quam radices altiüs egerint , virésque enacli

mucronem reconditum , telum amarum , fe-

g]naey '*,

fuerint uberiores depopulabuntur omnem

ralem pectoris flammam , £zculorum vene-

,'Cgiä,l.

^

fructum

H

corrumpent virtutes -omnes ,

num, caufam primi funeris , antiquum vi-

quotquot in exculto cordis noftri efflorue-

rus , malum vetuílum , perniciem homi-

runt campo.

'Experimur ebullire in nobis

num , & Angelorum ; quorum Principem

iracundiam; Bruchus eft hic affectus initio

ejecit écoelo , & humani generis protopla-

contentusfoeno; fatis ipfi , f1 nonblandia*

ftos exclufité paradifo; & prima czede fra-

tur hofli, f1 beneficia fingularia ei non con-

ternam manum cruentavit, acSaulis haflam

ferat , f1 focietate eidem non adhzreat: ve-

intorfit in Davidem , quem pati non potuit

züm Bruchus ifte , qui hactenus foenum co-

fuperiorem in triumpho,

mnedit , mox comedet, & fructus: incipit

Tametíi pravi affeclüs fuis videantur

277«

fiquidem, de ipío perperam loqui, dequo

in cunabulis ludere potiüs , quàm czdes mo-

antea tantüm filuit; hoftiliter eum infequi-

liri , fi tamenadoleverint, fi incrementum

fubjerint virium , nonnifi in noftram has

tyr, quemtantum non fingulatiter axnav;c;

CXCan

X

218

Diffetatio X.

^

exeríínt perniciem ; & nifi has vtz!peculää

trium annorum fervituteni? & à frontepria

ftatíim capiamus; in noftram creícunt inter-

ftinz libertatis fibi januamaperirent. KHoce

ce in inceffu oculos preíertim , mentésque

necionem, hacque ratio, curfponía n facris

epithalamijs hujusmodi pravorum affectu-

exhilaravit nubes pellucido candore denia?

Gant, cap.

um vulpeculas capi voluerit,

Capite nobis

qua in columnz altiffimz fplendens fimul»

Ze.

actum ;fufpiciebatur erecta , iter fignans

vulpes puruulas , que demoliuntur vineas ;

mam viutantfira flernit.

Vult fponía vul-

preambula; cui Ángelus itinerum mode*

rator infederat.

Sin vero interdíu fpiffitu-

pes etiam parvulas, non expelli , nen fugari ,

Ícd capi: verebatur enim , ne redirent ,' fi

dinis temperamento prodroma fufpiciebae

tantür abigeremtur 1 captae autem non ul-

tur preire , noctu flanmante fulgore con»

terius nocent.

Pluries Ícimus, Saulem re«-

Ípicuam feexhibuit, nec relá viá Palatfti-

conciliatum fuiffe Davidi ; fed fcimus etiam

nam petijt ; fed eos perambages varias , |lo-

nonirreticum , non prorfus extinétum, fed

cáque deferta retrorfum flexa circumduxit

tantüm aba&tum ejus fürorem , reparatum

expeditione,

Íxpius bellum inftruxiffe: non fufficit pra-

Cámque Hebtzorum fuga Pharaoni

i^

vos affeclus femel abigere , fed cultró opus

innotuiffet , quódque beneficio fugz ab ejus

eít, quó radicitüs evellantur , & non folàüm

Íe dominio fubducerent, indignatus, cone

amputentur in ramis,

Non pependiflet &

traxit ftatim quidquid vitium per ífummam

celeritatem colligere potuit,coactimque ex«

quercu vanitatis fuze captivus Abfolon, fi

pravum regnandi defiderium, fi perverfam

ercitum contra fugientes duxit , imó refe-

E

imperandi cupiditatem patri invifam intus

rente Jofepho exercitum /Egyptioram pe«

non foviffet ; fed ftatim fuo extinxiffet initio,

dites ducenta millia, Gtequites quinquagine

Sed cur fponfa cum vulpium exterminium

ta millia implevére, additis fexcentis falcatis

curribus. Sexto autem dieà fufcepta pro-

przcepiffet , in otiofos flatim eruperit affe-

étuum fonos fubdens , ile&£us meus mibi ;

feCione Hebreorum columna preambuJa

€5 egoilli , an quia fuum curque prafinicum

ad mare rubrum iter fignavit : Angelus ve*

eítiempus? tempus enim amore languendi,

ró medius inter terga Hebreorum , fron-

& tempus venandis vulpibus erat impenden-

téfnque infequentis Pharaonis fletit , illóse

dum.

Verüm.non blanditias amoris otio»

que longé, latéque fufo lumine antrorfum

fas, fedvitiorum, ptavorümque affectuum

iliuminans, neàvia defleélerent , ied certo,

Nimirum una

*

*

in

iftos.

procipitur exterminium, -

tutóque procederent veíligio

hac ratio capiendarum ,. & exterminanda-

vero tenebras fpargens denfiores , ut fpiffze

tum vulpium eít, (1veré fponfus diligatur ;

caliginis interpofitu , & fulgurum terro-

fi Deus enixim ametur ,. diffipantur illicó

ribus arceret /Egyptios,

Móxque Moyfes

vulpes , penitüisque interimuntur. . Si nil nifi

depofito quovis concepto pavore , fuósque

$57

|

eum diligamus, ejus amoris flammá cinere-

adhortatus ad ponendam plenam in Deum

Ícunt ftatim vulpecule ommes pravorum

fiduciam ; manum , quá concreditam fibi

affectuum.

Una fi regnet in corde noftro

virgam tenebat fuper Erythrai maris x-

charitas , profligantur ftatim , pereüntque

fluantes fluctus extendit, & (latim in ge-

univerfz rerum terrenarum cupidirates,

minum diíciffum larus ,^ utrinque in for-

29*

Satagendum omni nixu , totísque viri-

mam gemini praalti muri iter fugientibus

bus , ut quotquort in nos infurgunt pravi affe-

líraéiitis adaperuit, qui per ficca veftigia to«

&us , hos radicitüs convellamus , . & licét

tum illum maris rubri tractum trajecerunt

praeunte Moyíe totam multitudinem,

vires acquifierint , non tamen'inde defpe-

randum ; poteft enim confuetudo meliori

lncrepavit marinos fludus Moyles , &

E

expugnari confuetbdine ; G volenti cum

praconceptum à toto líra&le timorem

Numinis ope vincere , tutaeft vidoria. Sufz

priüs extinxit , quàm fluctus marini divis

ficit, fi Moyfes zftuantes irati maris fluctus

derentur : praftitit nimirum, quantum ex

íe fuit , & Deus ftatim mare divifit ,

virgà minetur.

Quaz fuperfunt ad plenam

vi&toriam , fuppeditat Deus, cujus opetu

viámque ficcam in. Erythrzo firavit , tu-

tus cransivit lírasl.

Cum nil fupereffet ,

tümque adaperuit iter pendulas inter aquas

quod Hebrgos moraretur ; /Egyptijs impel-

in murorum altitudinem erectas , fuäque'

lentibus verfus rubrum tandem mare iter at»

praftituras tranfeunti Iragli obíequia,

- 392;

ripiuní: prima agmina pueri, G mulieres,

In profternendis , qui contra nos in-

fenióque confecti conítruxére, — Millia dein:

furgunt , pravis affectibus ,^ nobis fidere

)

plusquàm fexcenta robuftorum virorum íe-

haud debemus , fed fiducia noílra tota in

quebantur , qui quini feriatim , ac per or-

Deum 'erigenda eft , & virulentos pravo«

dinem iaceffere militarem, — Medium ag-

rum affe&uum angues illicó, cbm primüm

pien bellica receperat impedimenta;in quibus

exiliunt, difcerpendi funt , & in cunis pre»

focandi , /faxóque fortitudinis conterendi,

G greges erant , GLarmenta pecorum , ac jue

qmentorum ; clauferátque tandem totum ex-

Qu

»

i ita;affuefcunt pravis affeClibus extin-

guendis in ortu victoriam enancifcuntur ?

ercitum agmen promifcuz multitudinis , &

exterorü, qui fugienti Ifraéli (e adjunxerant,

hinc David felicem vocat, & vi&torem Pfalmv-:gä.ï

Exjerunt omnes hilares ex ZEgypto , eóquia

ita fe gerentem: Beatus , qui tenelir , &&

allider paruulos fuos, ad petram : Scimus

à tergo relinquerent. duri(fimamn nonagintag

ak?fie

Ncmo interna fruttur malacia nifi pravis affe&tibus fcdätïs. 5Ig

alexipharmacum ex vipera confici , quz fi

imponere; pravósque affetus luxuriz, in*

vidize, amoris , odij , ambitionis ad regu-

vivat , necem infert ; ( moriatur ; vitam pa*

zit; vivitenim , ut cum veneno neces [par*

lam revocare reCtz rationis ; cum qua con-

fonam efficiant harmoniam.

PeritusCithae

gat; moritur veró , ut cumpharmaco vitam

1. Corintbi

tueatur, — Quis nefciat, pravosaffectus vipe«

roedus fuit Apoftolus , cum dixerit, Ca»

$.

ris quamfimillimos? 'perimunt enim,nifipes

ffigo corpus-meum , G in fervitutem redigo,

zeant ; mortem inferunt , fi vivant 5 proflere

Viri probieft , quotidie citharam fuorum af-

nuntfi (lent: fin veró profligentur;fublevant;

fe&tuum examinare, iracundiam coércere ,

invidiam reprehendere , . effroenem libidi-

erigunt , dum cadunt ; vires ftandi fuppe-

ditànt , cum viribus deflituuntur 5 & vitam

nem compeícere, & jugiter fomnolentiam

ftimulare , fegnitiem pungere, G incitare ;

promovent, cüm moriuntur praviaffectus :

letitize froenum inijcere, & triftitiam miti«

quám felix ,' quàm beatus , qui parvulos

fuos , feu pravos affectus in incunabulis alli-

gare , nt tandem omnes affectus in harmo-

niam confentiant rectz rationi confonam.,

i»

dit ad petram , feu duritiem mortificationis,

d

Neque hoc mortis genus my(terio va-

Internorum moderationem affectuum;

234

«at;vult David , hos parvulos ad petram

quà Janimi pax ; & tranquillitas promove-

allidis quia fi gladio enecarentur , fi flammá

tur, fymbolicé cithara exprimit , cujus fides

ad coníonam (int harmoniam eductz ; nulla

extinguerentur , fi veneno interficerentur ;

in homine harmonia Dso gratior , quàm ft

minimé in fuo fupplicio calamitatem expri-

motus omnes animi , tum concupifcentis ;

merent , quam nobis inferunt : fed allifa

tum irafcentis ad regularn , normámque re-

ad petram prava affedtio fuo fe pondere op-

primit, & ideo perit ,. vitámque parit ;

&z rationis componantur , fi à re&otramite

deflectentes ad confonantiam trahantur, &

quia prepiüs cohzret faxo : idque nobis

contingere ufu folet , cüm pravis affecti-

& rebellantes omnino vincantur , proftere

nantürque , ad quod nos invitat exemplo

bus terrenis inhiamus , vel carnis abripi-

gmur illecebris , noflram enim necem ipfi

fortiós , quàm verbo Magifler Chriftus ,

aobis inferimus,

Fugienda funt terrena ,

inquiens , qui vult venire post me ,. abne«

Serm-de S,

refiliendum eft à carnis voluptatibus ; ex-*

get femetipfum , quafi dicat ; ait S, Ber-

Andrea,

tinguendi penitus funt fuis in initijs pravi

nardus, qui me defiderat , fe defpiciat , qu&

vult facere voluntatem meamy difcat fuam

affe&tus: nec debet quisque fibi fidere, cum

periculofiorem infidiatorem , hoftémque

rangere, non melatet , plurimum id labo-

detericrem fe ipfo nemo habeat; neque cum

ris exigere, prafertim fi pravi affeclus diu

Ác ipfo fatis tutas, quis habet inducias: quia

in corde adoleverint; fed quod pugnantent

ad bellum nafcitur homo , cujus vita tefte

fatigat, vincentem etiam coronat : quàód

fi non ftatim pravi affectus profternantur ,

N UEL

Jobo: militia eff fuper terram , neceíse eft ,

Íemper in armis excubet , cui eordi eft vi-

egradatim niti ad victoriam debemus : non

íftatim pugnantes in caflris , cum primüm

é&oria de proítratis pravis affe&libus repor*

tanda, — Quód fi hoc in bello quis corruati,

gladios nudant , irruüntque in hoftem, vi«

&oriamn fibi comparant, fed diu ipfis pugs

non propierea defperandum eít, fed ftatim

refurgendum , imé,fi iterum corruat , ite-

nandum eft, ut per plura inflicta vulnera,

rum Deiope refurgendum: nunquam enim

plurésque fparfas czedes, viam fibi ad trium-

Deus refipifcentem defpicit ; nec reijcit ad

phum íflernant , paulatim augmenta pro«

fe confugientem $ fi non definat ex lapfu

veniunt , & quamvis exipuus é fuo fonte

exiliat rivulus , per nova tamen incremerne

furgere, non definit Dcus volentem furge-

«

tg » flatim erigere.

Y

ta , novásque rivulorum adjecliones excres

(cit in lumen, & hoc novis augmentis nos

men plerumqueobtinet maris.

ueOMa

)4»

T'utiàs per gradus ad altiora confcendi-

mus , quàm íi ugico ftatim volatu velimus

EHumani afleldus tunc gmtam'ex-

bibeut barmoniam , ff fides cithare «-

fuprema attingere fa(ligia , idque cum non

lateret Abimelechum , cum fe Regem to-

anulantes , ita gradatim attemperentur y

tius populi falutari ambiret ; non coégit

donec retle vationi pleué

Concilium ; fed cognatorum duntaxat con*

confonent,

a

ventum : — 4dbzt. Abimelech filius. Jerobaat

im Sycbem ad fratres matris [ua

v

*

quserit

32

I diffonos re&a rationi experiatur quis

,A;'j'm*z'c. 5&.

"m affectus ,. cithareedum imitetur , qui

Abulen(üs, cur unius duntaxat pagi Prin-:

9.

difcordes inter fe Gides ad muficalem ]e-

ceps voluerit meminiffe , & coníalutari ;

2« 3.

gemattemperat , donec in fymphoniam con-

cum reliquas urbes, regnum totum enanciíci

fentiant: vir probus turbatos inter fe alfe»

eodem modo poffet ? refpondétque , quód

&us condliat ; utinterng tranquillitati ,

tametfi intenderit toti dominari populo ,

ac religioíz paci non contradicant; ut enim

non tamen totum ílatim voluit regnum

reóté Platos animus nofler citharoedus eft,

fibi comparare , fed tantüm per partes , ne

,

A

& corpus cithara, ad hunc cithateedum

fi fimul ctotum ambiat , tctum etiam per-

Pf"zfg' uf

dat , aitipfe : bimelecb toti iutendebar. 1 cap. 9«

pertinet fides tentare , legem oculis, nor-

mam linguz , modumautibus , manibuüsque

gopulo dominari : «elelat tamen priis do- $9die.

eunATE

Feraui de dfelilua fu. l,

t

220

*ïbifïcrtatïlo X

gusnari Siebima:tä » Ut poffet. tuuc accipere

chre Tertuilïanus'. 'Sz'gz;ia'e;m , 66 illa HE£o piy, de u';zie-

reliquum Ifrael ; facilius erat à paucis ado-

dum arbuflula , fed flipiribus adbue ,. U una cap., x*

:ä

rari ; quàm à cun&to populocoli; ut fuper

furcula etiam nunc. fimul de fcrobibua ori-

omnes faciliüs regnum acciperer , maluit

untur , ineff propria vis anima j VET

per partes Principatum adipifci , — quàm

ro temporis vatione remoratur coalefcens ,

mm

ftatim totum enancifci regnum ;. moderari

& coadolefcens vobori fuo ,. douec atas adim-

maluit ambitionem ,. quàm pleno impetu

leat babitum , quo natura fungatur , aut

*

finere fe ab ipfa abripi

*

Sichimitarum

uude mox illa , & frutices inoculantur , &

urbe poffefsá arduum non fuit alias fuo

folia formautur , && germina inflautur , &

dominatui fubijcere civitates ,. fuümque

fofculi piuguntur , & fucei condiuntur ,

Imperium ad univerfum extendere popu-

Cuüm ad proceram pervenerint. atbo-

36.

res celüitudinem . obnoxia fiunt ventorum

]um.

Pluribus , qui fentit , e pravis tur-

bari intus affe&tibus, minimé ei defperan.

violentijs , 2ftuum ardoribus , gelideque

$j 95

dum , fi omnes ftatim , non fperat , foré ,

hyemis gelidis rigoribus , quibus fuftinen-

ut proflernat ; fatís, fi unum, velalterum

dis cum minime pares fint , dant; poenas

vincat , fingulósque fucceffivé impetat ,

preproperi afcenfus ; & A bjetes laetata funt

ut omnes dominio fubijciat rectze rationis,

fuper Luciferi lapfum ,feu fuper poenam 5

i.

Scio Zachzumi ardore magis devotio-

quam fubire fuit coaCtus: id eft, ait Hugo

nis , quàm curiofitatis ftimulo Sychomori

Gardinalis: "rígcipes feculi , qui per Cede

fed fcio etiam

confcendiffe faftigium ;

v05 Libani , €9 AAbjetes /yluarum exprimune

Chriftum monuifle defcenfum , ut tutiüs

tur ,5 etantur de. Principis ruina , quafi

'Zm'. I9«

pergradusafcenderet, — Pracurrens afcendit

femoto obflaculo ambitus fiat. expeditior.

in arborem Sycbomorum , ut videret. eum.»,

Letatz funt Cedri ,. feu Principes fzeculi ;

quia arbitrantur in eorundem verti injurie

nimirum rapido curfu , perniciffimóque

volatu ,. ac compendiofo afcenfu culmen

am , fi quispiam absque temporis fuflra-

fed

ad

prazfumpfit perfeclionis attingere ,

gio culmen infcenderit. Principatus ,

Chriitus juffit ," eum ab eo defcendere cul-

quem nonnifi per gradus confcenderunt ,

mine; neforté lapfum pateretur. gravio-

quotquot ejus tenent fafligium.

Idque ut

LAu£, Y9,.

rem: Zacbee fefinans de[cende * non pro-

Samuel poftulantibus Regnum indicaret; Re-

hibuit eum tenere eminentie fafligium ,

gis ingenium declaravit , inquiens ,. coz//z-

L]

fed rationabilem edocuit ordinem

3

fubita

zuet fibi Tribunos , &9 Ceuturiones , non

dixit Centuriones , & Tribunos, ut difce-

fiquidem probantur incauta , & hec crebris

inveniuntur obnoxia difcriminibus, pulchre

rent nou per faltum , fed per gradumafcen-

1

,Sfj'mg $4

Chryfologus,

Defcende , ut deponas tanta

dendum eíffe ; nimirum ex dignitate tribu-

fraudis onera , pondera cupiditata , molem

nitia ad ampliorem Centurionis 5 quia üt

ulararum ,| magiflerium Publicani ,^ exa-

recté D. Gregorius Magnus.

Tribuni funt,

Inf, Regz.$,-

&ioni crudeliffma Principatum 5, ut expe-

qui incipiunt . Centuriones ,. cum in [piri-

a

ditus poflea 4ntves paupertatis gymna[ium.ss

tuali Magiflerio. perficiuntur. ,. & fubdit

paucis interjectis : E/e£los quidem per vir:

difcipulatum mifericordia , pietatis ufum.s,

patientia difciplinam , ut ad fludia vir-

tutum — gradus profeifcentes oflendimus

putum , [cientiam dsvinitatis , tolerantiam

nimirum cum Regiís inaugurandi populo de-

claratur ingenium , Rex edocetur per gra-

pa]ionum , phiefopbiam mortís ,. atques

gnter vitalis lgni ardua jam perfetius. a-

dus conícendere , íuósque promovere pes

vendas : in fublime niti , faftigiáümque a-

gradus , G non priüs Centuriones , quàm

Ícendere perfectionis , cuilibet datur laudi;

Tribunos eligere,

Ab imperfeétioribus ad

fitamen ita conícendat, ut permaneat j ute

perfeäiora evehi ratio ipfa edocet, imó:&

ue afcenfus lap(ui obnoxius non fit , per

ipía emulatio patienter fuffert , & invidia

minüs acerbétolerat; fed flatim ad gradum

partes faítigium adeamus perfeélionis : ra*

idus enim curfus, & celerrimus lapfui fa-

füpremum pervenire volucribus pennis ali-

cujus favoris, vel etiam auri praeítigijs,ad in*

ciliüs fitobnoxius , quàm virtuti inferviat ?

non carent periculo , quz ftatim adeuntur

vidiam excitat ; ad fuum evomendum virus

€4p. Y4.

«ulmina, idquenos edocet Iíaias: exemplo

zemulationem inftigat , ac indignationem in-

Luciferi celerrimum procurantis afcenfum :

flammat in reliquis , qui merito , & virtute

cecidifli de celo Lucifer: & addit: Abjetes,

majores egré ferunt in pumilione cglücudi-

& Cedros lap(ui plaufife, fubdens: 4ójeres

nem dignitatis,

37*

quoque latata [unt fuper te ,& Cedri Lybani ;

Non fperet quispiam plenosde proftra-

nimirum quia Cedrus cacuminis celfitadine

tis pravis affe&ibus referre triumphos, nifi

quamvis alias fuperemineat arbores , non

fingulos gradatim per ftudia virtutum pro-

tamen ítatim fuüummam illam enanciícitur cel-

flraverit; lucrari vitam non fperet ,quiquo*

fitudinem ;

fed plurium decurrentium

tidié fibi,fuisque non immoritur pravis affe-

annorum effluxu, prolixoque terbporum

&ibus;quia ubi affe&tus vivunt , ibi virtus,vel

ceecutit,vel moritur : hinc David enixim De-

ecurfu ; & quia Cedri Libani obfervárunt

Luciferum vano iünflatum tumore fummam

um rogavit ,ut lumen ei impertiret,quo men-

ftatim attigiffe eminentiam ,. eius plaufere

tis fue turbatores videret,eós.; prolterneret.

laplui inconiulti alcenaós pediflequo , pul-

Revela octilos teos ,& confiderabo mirabilia P(alm,isg,

[

Nero interna fruiturmalacianifi pravis affe&ibusfedatis. 221

-d' lnï-

de lege tua , quali diceret , non me latet

eáque eft animi dignitas , ut veluti in arce

F.P'.nv

pijffime Deus, in lege tua fublimia, & in-

pofitus fingulis dominetur montibus , qui-

accefa contineri fecreta

?

*

bus fi froena injecerit; & ad regulam com-

ied ego homo

fum ex humo compactus , . carne preffus ,

pofuerit re&z rationis , tranquillitate poti»

variisque obnoxius infurgentibus in me af*

tur, quà ccclefti quadam in terris donatur

fectibus; nequeício , quanta fit viseorum ,

beatitate , recté Auguftinus,

Beatt Paci-

l

Lib.x. de

qui meutem ineam turbant , excecántque :

fícé (Cait) i fe ipfis , /qm'zz Omnes Animi TW ovy, Démis

enixim igitur pietatis tuz rogo viícera , ut

u cOmponunt s fubyciuntgue rationi? Beati, nienp. Ze

digneris meos aperireoculos , offusámque

qui carnis concupifcentijs edomitis Regnumca .

à tumultuantibus affe&tibus difpellere cali-

féunt Dei , in quo nibil non ordine agitur , $n

)f

inem. "Nimirum rogavit, ut cognofceret,

quo mens imperat , nonreluttantibus famulie

quos flatimabigeret, velradicitüs convelle-

fén corpora. fenfibus , haec. fiquidem eft illa

ret noxios affectus,' quia ut fcité Seneca lo»

pax nafcente in terris Redemptore, ab An*

| Epift, 85.

quens de affectibus humanis,

Facilius eff

gelis ptoclamata hominibus bonz volunta-

initía eorum probibere quam impetum vegee

tis,

ve , fi enim adoleverint , fi virium fubje-

Verüm hac animi pax nonnifi per pug.

39

rintincrementa, fi toto impetu infolefcere

nas obtinetur ; idque ut nos Deus edoceret ;

ceperint , nonnifi difficulter coércentur ,

nonnifi inter bellicos tubarum clangores

froenáque ijsdem inijciuntur , quia ficut in

Moyfi fuam tradidit legem , quia nimirum

ad caftra vocamur , ad confliéctus invitamu£

pizceps dato corpori nullum fui eft arbi-

trium , fed irrevocabilis pracipitatio ;; &

ab eo, qui fuam nobis legem dedit ; non fpe-

omne, quod ratio fuggerere poffet, con-

retfore, ut potis fit legern fervare, quicon-

tra hoftes legis pugnare detredtat : carnis

filium abícindit; perinde animus nofter, fi

in pravos quosdam affectus fe. projecerit ,

illicia , mundi illecebras , doemonis verfue

haud facilé impetum reprimit , & natura

tias nemo vincit fine pugna;. fxviuntblandis.

ad vitium prona finit, íe ad ipíum trahi,

menta carnis , cum alliciunt ; enecant affe-

Hinc nuilum fanius , opportuniüsque con-

étus concupifcentiz quando infurgunt , &

fillum , quàm flatim in ipfo limine ijsdem

eblandiuntur; imó ne infurgant ad interne-

infurgentbus ob(iftere ; in cunis eos pra-

cionem , non reícindendi funt , fed radicitüs

focare antequam vires enancifcantur ; hac

evellendi: qui malz atborisramos amputat;

pugna paci confulitur , & tranauillitati ani*

& non radices convellit , nil effiit, quia

nói, quinon Íinitur tamultuantium affe&tu-

repullulant jramufculij qui, fi iterum am-

um fluctibus exagitari.

putentur falva radice ; itezum progermie

nant

L]

*

39.

Hac eft illa tanquillitas ; quà ni!

'opta-

animi infolefcentes affectus feptena

bilius ; hzc illa pax , quà vircutum florent

illa imitantur hydree capita, qua íolo ferro

Ítudia: co&rcitá enim irá, diremptis emu-

amputata in alia repuliulárunt , donec fetro

Mi R:;.S.

lationibus . deletis perpetua oblivione irro-

adderetur ignis, quo radix ipía penitus ex»

gatis injurijs , ac fedatá cxterorum affcctuum

tingueretur , ac cinefieret,

40«

tumultuantium turbá pax firma , & diuturna

Iracundia , & amor duo funtin homine -

intus in animo inílituitur , ubi nec tubz , nec

violentiffimi affectus , qui leges non ad-

litui audiuntur ; & pietas erga Deum ,quee

mittunt , nifi(erias , & feveras , neque

turbulentiffimorum affe&uum procellá pe-

delentur nifi ferro, & igne ; nií1 radicibus

nitüs obruta eífe videbatur , & flüctibus ve-

evulfis.

lra fiquidem non ut plerique alij

getior emergit , & reliquarum virtutum

affectus ,animum folicitat; verüm , & ab*

laudata caterva ad omnes efllorefcit delicias.

ducit , imb & przecipitat : & licét nemo

Nemo non videt , quanta fit animi noflri

velit adeó graviter hoftem ferire, ut impa-

tranquillitas ; f1 tumultuantium affectuum

&am in vulnere manum relinquat , & quam

fedatis fluctibus ,. fibimet vacet,

Duz ei--

ab ictu inflicto non valeat retrahere ; nihil-

dem iniunt facultates ceteris praeftantiores ,

ominus hujus indolis eftira, qua vixreiro-

inrellectus , & voluntas,illo rerum omn:ium

trahitur ,. cum longiüs excandefcere ce.

apprehendit ipecies ,. per fingula ditcurrit

3

L

Pic

& putárim erráffe priícos Poétas ,

fpatia.cuivs ope jipfo tempore eít homo rapi-

qui gehennales inter furias iram non re.,

dior , fyderibus velocior ; néc ullo indiget

tulerint, cüm hzc à nullo abhorreat ícelere,

Empedoclis fanguine; nullo Zenonis igne ;

utíi quem ira fuo fulmine feriendum de-

nuiiis Pychagore numeris, Voluntate fertur

ftinavit , leniri haud aliter poffit, nec ejus'

in amorem , & odium ; intelledtu autem

flamma fopiri , quàm multi fanguinis pro-

h

vera difcernit à falfis, invetligat remota , ab-

fufione,

Naturam ira imitatur pyritis la-

ftrufa cognoícit, & quó in eo przftando a-

pidis, qui quacunque ex parte cum filice

cutior eft , & folertior; eó praítantiori pol.

collidatur , ignem evibrat , quia Proverb,

let ingenio , quó fingula quamvis abdita pe-

cap. 29.

Vir iracundus provocat vixas z &

nettat, terrarum partes quamvis disjunctif-

qui proni funt ad iram , hi procliviores funt

fimas peragrat ; Oceani tractus quamvis in-

adomnia fcelera; & vix elt ulla peflis , quae

ter fe (e longé, latéque diffufo divortio dif.

lethalius hominem inficiat, corrumpátque ,

Nanm t

fitos traijcit ; imó & in coelum avolat , &

quàm affectus irz , & invidiz.

ex-rempore intimiora pervadit terra vifcera:

vum flultum interficit aÀracundia ,. & par«-

Ferani de dfcilibus 10na — d.

Ee a

yuium

yjin. t

L

222

Difïe;tatïo »s |

vulum occidit. £nvidia,

Itáque fratres a*

tellus ipfa fraterno fanguine immerlax Si-

Liä. ET dg

ciit.

mantifimi, ( ait Auguflinus) we obfecro ,

chem in campum contra alios prodit arma*

tantum malum nobis indutamus 5 anima

tus: dederunt illi feptuaginta pondo avgenti

zuorbum , vationis tenebras , 4 Deo.aliena-

de fauo Baalbaritb , qui conduxit fibi ex eo

iudicicapo.

tonem , oblivionem familiaritatis , princi^

viros inopes , &'vagos , fecutíaue funt 'eum,

pium bellovum ,. plenitudinem calamitatum ,

& venit in domum patris fui in Ephra , &9

Demonem pe[rmum , qui quidem tantó ma*

occidit frarres fuos. filios Terobaal feptua-

g cavendus esl ,. quó plures quotidie in-

giuta viros fuper lapidem unum.

Quot

WIldit &

Ítrages , quot clades ab uno depravati defi-

$. VI.

derij affe&tu , ab uno ambitionis tumore

eruperunt ; non íatis fuit Abimelecho Nu*

Pravi omnes. affetius , mfe featun

minis Fanum expilàífe ; ;nifi in fratres de-

coerceaptur , hominem. ab interua

bacchatus , *eorümque fufo cruore ebrius

gehennalibus fe furijs adfcivitfet , & quam-

deijciuut animi tranquillitate.

vis nulla peftiferz ambitionis przceffiffent

4t-

On folüm affectus irze , & invidie

exempla ab Abimelecho patrata, fuperfunt

tamen fem

| hominem ab interna deijciunt tran-

»

P

erexecranda &qué ; 3.aC'd€teüanf

dà facinora.

s

- quillitate; verüm & alij pravi affe-

€tus , qui nifi coerceantur; internum ho-

Tta eft fi femel turbulentuis ambitio-

43*

minem turbulentioribus exagitant motibus,

nis tumor , pravique defiderij affectus.ani-

quibus miferé fluctuat; & plerunj; in Ícopu-

moinfederit, mentémque hominis poffede-

los impingit delictorum : hos inter affectus

rit, pacem cordis corrumpit , animi trane

turbulentiores ; agmen viderur ducere im-

quillitatem pervertit , nfentis malaciam tur»

modicum honoris , dignitatsque defide-

bat, omiia evertit , quafsitque-ad feralemy

intetnecionem 5 2442 ambitio , ut notat

un,

rium , ambitionis parens ; & licet ambitio

furfum nitatur ,

adeó tamen

intume»

Arias Montanus z» cap. 9. Judic. A "tu-

In Cap, ^"

fcit; totimque homninem inflat , ut plerumq;

multus , atque turbas praetpiti impetu ar-

-J'udic,

eum disrumpat, perdátque ; ignorat naturz

ripit , G compofite Reipublica vuinam , in-a

legcs ambitionis vernula ; & eos duntaxat

qua fe fe etiam involuat , molitur: idpra-

cognatos agnofcit, quos incrementis putat

füitit in Abimelecho , qui«üm primüm ce-

profututos: fin veró atbitretur ipfos, vel pa-

pit pravo hoc atfe&u in corde turbari , men-

rentés fibi obicem injecturos ad affecutionem

téque fluctuare,ftatim maturavit ftrages , &

concupiti honoris,naturam exuit hominis, &

fratribus necem intulit , totámque Rempub.

lj

tranfit in truculentiffimam feram, — Nullus

licam -peticulofiffimà 'turbavit procellá ,

Eurus , Notüsque laxatis habenis tot exci-

commovittempeflate: quia quos corruptus

tat in mare procellas , quot ambitio fluctus

hic affectus inficit , czcitas ad extrema per-

commovet in animo decumanis turbulentios

trahit flagitia : 'de hisce enim loquens Da-

res : tametíi excelfis przfertim fit ingenijs

vid ajebat: Ne/cierunt ,'neque intellexerunts

innutrita, & non dicterijs fugilletur, fed adu-

in tenebris ambulant , mouebuntur -omuia

lationibus extollatur; oninium tamen paci

f«ndamenta terra,

Nimirum przviderat

P./kl. 8rn

deprehenditur advería ; omnium tranquilli-

Regius Pfaltes feralem facerdotum , Ponti-

tati inimica: ubi enim ambitio intumefcit ,

ficimq; ambitionem; quià truculenti livo-

ibi cordis tranquillitas , menusque malacia

ris tenebris obcscati , mundi Redempto-

exulat; non inflatur ambitio, quin procel-

rem incrucem erant acturi; & pradicitfolem

las cieat , fluctuantes cogitationes excitet ;

tenebris tunc ;deturpandum , 'elocandos.

montes , faxa horrendis concuffionibus con«

congeftisque tetrorum confiliorum nubibus

fus déque animum vertat.

terenda, tellurem multiplici motu, fcifsá-

Teítis Abimelech ancillee filius ? Is de-

42«

que dilacerandam , & omnia horrifíona tur*

fhortuo patre eos ambitionis fovit fpiritus ,

banda confufione,

Illud enim Davidis ;;

ut fibi Regnum nefarijs , deteftandisque ar-

movebuntur omnia fundamenta terrz , wunc

*P;falm, $1.

3udic. cap.

tibus procuraverit, fuerítque enactus. — 4-

impletum fuit innece ChriftiDomini , quan-

9.

bijt Abimelecb filius Terobaal in Sicbem ad

do terra motafuit , & petrzfciffe, & Pon-

fratres matris fug , & locutus efl ad eos , &5

tifices Hebreorum facrilega ambitione tu«

ad omnem. cognationem domus matris fua

midi , ac czci; adnixi fuerunt coeli Conditos

&t g,

dicens : loquimini ad omnes viros Sichem :

rem in terris perdere , & cruci affigere ,

quid vobis eff melis , ut dominetur vefivi

quem neque protenfa coeli fpatiacapiunt ; &

feptuaginta viri omnes filij Jerobaal , an ut

tunc creaturis omnibus bellum intulit eo-

rumambitio.

dominetur unts vir ? en qua verfutia am-

bitio animos pervertit cognatorum ? en

Hinc Magifler Chriflus fuos erudiens

44,

quibus praítigijs eonfanguinitatis czeteros

ad ftudia mifericordiz exercendae, ait.. Czs

excludit à Regno, quo ipíe folus potiatur ?

facis eleemofynam noli tuba canere ante te ,

Mattb d.

profani Numinis fana. expilantur , pecunize

Jficut Hipocrite f aciunt in Synagogis, C& in.,

divinitati facrate diftrahuntur , arz deítru-

vicis, ut bonorificentur ab bominibus, Vult

.

?

exundat

absque

untur, templa fo;o &quantur

Magifter Chriítus Iüostifcipulos

3mme

P4

"Nemointerna fruitur malacia mü pravis Affe&tibusfedatis, 22$

hmbitionis timore exercitiis Vacate "virtue

: rambiti-onis'inflationem detumefcere, & ip-

fam ambitionem exterminandam , & ad in»

tum: qui enim ambitione inflantur , hono-

rem evanidum, aurámque popularem , &

feros detrudendàm : Et erir $n die illa cum T[9i4 w

Ub

laudis gloriolam ambientes tubá canunt :

'requiem dederit tibi Deus.à labore tuo , & 4

"

fed cur fonitum tube cum profufis ne&tit

-concufhone tua & à [ervitute durA, quam an-

Chriftus eleemofynis ; 'eum facia 'eleemofy-

4e fervitfli, fumes parabolam iflam .contra

nam noli tubá canere , quz affinitas. tubee

"Regem:Babylonis , nimirum contra ambi-

um eleemofyna? clangore fiquidem tube

'tiofum, contra tumorem inflati defiderii,pra-

invitantur in caítris milices ad humani : fan*

:vique affectus, -

guiniseffu(ionem; & eleemofynis ad num-

JdFuit:enim

Rex Babylonis, qui Ob'feqüiä

46.

morum profufionem : :fonitutübz excitan-

divino Numini praftanda fibi cupiit arroga-

-£ur,qui caftra fequunturad urbiufn direptio-

'ze, féquetemerarioaufu in Numinum refer-

nes, domorum *xpilationes ; && 'eleemofy-

ye numerum-? :cüm *veró detumuit à faftu,

nis ad exercitia mifericordize , adegenorum

-corruit percuffus, cecidit-exterminatus, om-

levandas miferias : 'fonitu tubze bellum indi-

nia quieverunt, cum eo flante .pacem igno-

citur, oculi,manus , -ardor -animi, :ad arma

'zaverint ; quia fcilicet.non poterant ob vi«

ï

convertuntut, ut ftantes cadant; eleemofynis

»rium imbecillitatem ambitiofo :refiftere,qui

veró eriguntur, qui ceciderant 5 'füblevan-

-cum velletperinde acNumen :coli, alieno

)

:prorfus à divinitate ingenio fingula fuperbo:

tur, qui lapfiin miferias fuerant z tubá bel-

licá nudantur gladii, fpoliantur victi; & cafi

.pede conculcabat , "& omnia fus déque fub« '

vertebat : hic corrupta mentis opinione fibi

homines ; eleemofynis veftiuntur;qui nudi

erant : quz igitur coheerentia tübze cum elee-

:videbatur inter homines INumen.z .cum Ju«

mofyna ? quae affinitas clangoris bellici in-

Amen rationis ambitionis turboin ipfo extine

ftrumenti cum exercitio mifericordize? c/z

-Xerit, tenebris circumfufus cacitatis, crede«

QU TA

"

qnulla fit fides , pietásque :wiris , qui caffra

-bat fe Deum ,non ad ftellas accendendas in -

fequuntur ? .nil enim magis videtur ab elee-

-eceliss .fed.ad fydera-extrahenda é coelo , ad :

S'APC h

mofyna diftare, quàm bellica tuba, quce clafz

- bellainferenda Olympo; ad coelos difpolian-

li,

dos, & omnia interris unguibus exaeuris la-

ficum refonansad pugnam vocat,ad vulnera

infligenda ,-ad languinem effundendum; &

-ceranda-: *ut 'igitur Ifaias tranqu llitatem

eleemofyna ad miterias depellendas; veftium

'fpondeat , ambitiófum prorfus exterminane

Íciffuras, & vulnerarefatciendajac ,,pe.cu*niivam

dum affervit ; quia pacis olea iibi fronde-

'tefundendatn,

*

'fcere nequitac virere , ubi depravati affectus

. Tfatetfi non bene videantur 'tuba, &

3nflatus : Aquilo rigidam advehit: brumam.;

4f.

"mifericordia fimuí coharere,nihilominus ait

-mecibi poteft tranquillitasflorere, ubi mens

'Chryfologus , fj cumeleemofyna tumor ne-

; pravis exagitata àffectibus jugiter fluctuat.

:Klatur ambitionis,recté cum bellica cuba co-

- Placidze «in pacis gremio -quiefcebant

L2

'pulatur , :quia tunc mifericordia : tranfit in

'Hebrzi quamdiu Abfolon delirio non:exat-

'bellum; :& periculo fervit ipfum fubfidium,

'fit ambitionis ; :at:cum primüm :cepit pefli-

ipfümque levamen'opprimit, auxilium dam-

/ferà ambitüs flammá inardefcere , *pravóque

M. in

um infert-, fuppetiz :gravamen 'adferunt;

- defiderio fceptro regali inhiare ; flatim:dif-

'quia ambitio bencfaciendo deflruit; oppitu-

'fidentia fraterna capita -lethalia -concipiünt

»odia, paranturarma., acceríuntur milites,

Jando ad caítravocat; & profufis -eleemo-

Íynis bellum inftruit, quo omnia turbantur,

- defudant. bella, «exundant pericula, turba-

& à vitio fcdeé derurpantur :5 :nimirum

tur tranquillitas,cietur tempeftas infami nau-

ubi pravus animi affectus virtutis affociatut

fragio plures abforbitura: Iraque :egreffus 2«Reg-18,

'€xercitio cordis tranquillitati bellum indicit,

eff populue in campum contra Ifradl, & fa-

um efl prelium in faltu Epbraim , &5 cofue

[

pacémque :adigit abire 'extorrem : quam-

-obrem bene tubá : dicitur canere , qui ambie

eft ibi populus Ifrael ab'exercitu David , fa-

'tionis tummore eam -inflat, :uteleemofyna ,

&áque efl plagamagna in die illaviginti mil-

quameelargitur;omnibusinnotefcat, ut inde

lium , quia pravus affectus Abfolonis non fo-

7jalm. u

'evanidum aucupetur :honorem:5 laudisque

lüm -«cordis malaciam turbavit, -mentísque

hauriatgloriolam : 'hincChryfologus : :Zese

:pacem abegit; verüm & totius populi tran-

zubayquia talis eleemofyna boflilis eff non ci- — :quillitatem -armorum :tumultu . cerrupit ;

Sera, 9.

vilis ; non mifericordia :deditayfed clamori,

'cruoris effufione fosdavit , enectísque homi-

feditionise vernula ,non alumna pietatá ; -o-

nibus funeftavit, campos arboribus, & fructi-.

;bus fpoliavit;lucos,fylvásque fuccendit,cam-

flentationis nundinatio , -mon .commerctum

charitatis : vocat pravum hunc ambitionis

pos lacteisque herbas fanguine irrigavit ?

affe&um, (eu defiderium'honoris, feZitio-

unus'in Abfolóne depravatus affectus innu-

zi vernulam , quia nimirum feditio femper

meras diffeminavit in campis ftrages, czedése

"m

eft ambitionis pediffequa, & ubi pravushic

que cruentas, ac ferales clades, quibus luxes

affectus tumet, 1bi nulla tranquillitas , fed

runtprivatz maritis viduz , planxerunt 97«

zeftus flu&tuans, procella fzviens, tempeftas

bati parentibus filii , -ulluláruntfoedatz fane

furens;unde fcitélfaias promiffurus quietem

guine Matronz j fuorum-cruentæ.nec'i.fpon.

tertze jugibus attritae concuffionibus, mole-

forum fuerunt illachrymatz puellz , & om«

ftisque laffataa perturbationibus,vultomnem

nia oppleta horrore, fo:data cruore, fuae-

Ee3

ftata

[

224

Diflertatio X,

Hlomil de

ftata cadaveribus , quia ut ait Chryfoftomus;

mo coelo ferales flammas, non evocavit £ gez

"Abjalemo

Difponitur properó bellum , acies dirigitur,

hennali fpecu debacchantes Megeras ; non

guana paratur , cognata claffes in femet ar-

armavit ad pugnam elementa ; non excita-

de[cunt, inde parricida exercitum. contra

vit montes, qui fuis lapidibus delinquentes

patrem. inflammat : neque fanguinis neceffi-

obruerent, nonterrz finum difcidit,ut uni-

tudo , nec jura cognationis militum valuere

co hiatu fceleratos deglutiret Orcus; fed

furori froena injicere, neque ardorem coét-

mutuum malum affe&tum prodire permifit

cere, neque. infultus compefcere ; quinimó

incampum , quó utriusque partis ferale,

unacum pravo affectu,cum perverfo regnan-

cruentümque non dubitaretur excidium.

di de(iderio , cum fraudulenta imperandi li-

Bellum ftatim indixerunt pravi affectus;

$o,

bidine, virium fubic incrementum furor, qui

& pacem, quam intus é corde abegerant, e-

ferro debacchatus , & igne luétuofiffimà cla-

tiam exteriüs exulem,& extorrem voluerunt

de omnia funeítavit,. &.cum primüm pra-

ab hominibus inter quos tubarü clangoribus

vus affsctus Ab(olonem poffedit, non folüm

clafficum cepit ftatim obílrepere;&diffidium

omnem ipíe à fe quietem abegit; verüm &

pravorum affectuum incepit manus armare

extra fe bellum indixit, ut pax exularet,tran.

diftricto ferro, gladios nudare,acuete, vibra.

| !lw- m

quillitas perturbaretur, & omnia fus déque

te, in acie jaculorum nimbos jacere, telorum

lachrymis, & fanguine madida fubverteren-

procellas excitate, pulvereas nubes , clamo-

tur.

Verüm dum transfoffo & pectore pen-

res inconditos, pugnantium ílrepitus mili«

duli é quercu Abfolonis pravus exhalavit af*

tum, cypeorum collifiones , gladiorum

fe&tus;ac regnandi defiderium , fimülque tu-

ictus, nodtem,diem, luctum, neces, horro-

mor ambitionis detumuit ; pax rediit , &

Á

rem vafta commifcere confufione , quá cotie

48

cranquillitas refloruit.

ciduntur agmina, difrumpuntur legiones,

Malus affe&us nihil non machínatur ad

vulnerantur milites, funditur fanguis , ob»

( perniciem, nihil non molitur ad invehendam

tegitur tellus fauciis, enectisque cadave-

calamitatem, nihil non meditatur ad tur-

ribus , & civitas ipfa Sichimitarum tota e-

bandam tranquillitatem , pacémque cordis

vettitur , domus expilantur, fale fparguntue

abigendam; hinc evangelicus ille pater filii

platee, foecunditasomnis impeditur; Abi-

melechus occumbit, Sichimite flammis in-

prodigi tamdiu patienter tulit errores filii

indulgentis libidini, quamdiu pravus nullus

tereunt , & ipfum Baalberith cinerefcit ade

uftum.

affe&tus fraternz paci. adverfaretur: at cum

Has omnes (trages , cladésque cru-

zeduce prodigo noviffet fratrem natu majo-

entas nónnifi pravi excitárunt affectus , qui

rem odio inflammari, ftatim cucurrit frater-

plerumque audaciá plus quàm Scythicá,fzevi«

. £ut,15,

nam charitatem anxio corde fuafurus: Is4i-

tiá plus quàm batbará , immanitate. plus

gnatus eft, & nolebat introire : pater ergo il-

quàm belluina feviunt , graffantürque, &

i

lius egreffus cepit rogare illum ; fed cur non

ubique debacchantur pacem exterminantes ,

tranquillitatem deturbantes, & omnia horroe

ftatim egreffus . eft falacem filium revocatu-

rus? & non diítulerit flammam fopire indi-

re, &ferali opplentes confufione.

3'&:». -æ.

gnationis? reípondet $. Chryfologus: quia

$. VII.

f

€or patris anxium variis artlatur motibus

fíliorum ,. &5 suer diverfos pígnorum. cafus,

Pravus affeit? efliintzs noceniior,

genitoris. pietas flupefacia difiurrit s. quia

"m exterims quivis armatus boflis :

qidet fratrem. fratris reditu. mox fugari:

plsque David Saulia timuit invidiam,

quamvis ad clementiam pronior pater vide-

qzm'm Goliatbi vires, t$ Leonis va-

rit prodigum pluribus fordidatum libidinis

2 gquu, O'ungues,

bus, adhuc tamen duris non ar&tabatur ango-

ribus; cum fperaret fame retrahendum , &

Avid cum pravi affectus iniquifl':mäs

j

ad faniorem reducendum frugem : verüm

noviífet technasfraudulentásque ten-

«um primüm novit fratrem natu. majorem

diculas , quamvis aufus fuerit cum

Dcemone congredi , non tamen . fuítinuit

pravis turbari affectibus , odiümque in rede-

untem fratrem minorer natu concipere, ti-

malé affecto appropinquare,

Jccupaverat

mens utriüsque luctuofam ftragem, cruen-

Saulis pectusnequiffimus fpiritus, cümque

tam cladem ; ftatim exivit eum rogaturus,

pharmacum abeffet , adeffe jüffus eft David,

.w ' 7(.'

'

ut pravum omnem -deponeret. affedum , à

qui harmonico cantu fpiritum nequam abi-

1, Rg. 16.

quo nil nifi fune(ti, ac cruenti fperati poteft.

geret: Quandocumque [piritus Domini ma-

49»

E(t pravusaffectus fpiritusille peffimus,

lus arripiebat Saul,David tollebat citbaram,

qui nil molitur ; nifi pacis oleam excindere

€& percutiebat manu . fua , &f refocillabatur

fetro belli ; & malaciam tranquillitatis 2e«

Saul, & levius babebat: recedebat enim 4b

fluantibus perturbare flu&ibus perverfarum

eo [piritus malus , cámque citharze pulfu pu-

3üdi€090-

f

cogitationum : Mifit Domtnu [piritumpe[f-

náffet David, ac viciffet Doemoncm, quem

mum inter Abimelech,6$ babitatores Sicbem,

ad fugam adegit; Goliathum non cithará,

feu ut plures explicant interpretes ,permifit

fed fundà , non pulfu fidarum, fed lapidis ja-

affe&tum malum mutuum inter Abimele-

&u profiravit 5 nimirum Gigantem vicit,

chum, &Sichimitas: nimirum ad vindi-

qui Doemonem abegerat 5 fortaffis,non prae-

Cam flagitiorum non fuit ejaculatus & fum-

valiturus fundà, niíi cheli hoftem fugáffet

tar tà-

Nemo interna fruitur malacia nïü þgäVis Affectibus fedatis, 222

tartareum,Doemonem viciffet. Repetitis txa-;

muful'sque odiis abflinete : Per cbaritateus 414 Gd(dt-:.

men geminati triumphi acclamationibus ex-

fpiritus fervite invicem : omnis enim lex in

.

-afperatusSaul pravum incipit affectü fovere

uno [ermone implecur

.

Di/ige.f proximum

in perniciem victoris Davidis; invidiàlabo-

/4glum ficut. te ipfum ,^ quód fi invicem mor-

rat, livore corrumpitur, pacem , animique

detis, & comeditis, videte ne ab invicem cone

tranquillitatem abigit, fluctuare perniciofis

fummemini , quafi diceret, G diffidia intet

incipit motibus; jámque malé afle&tus in

vosexoriantur , fi canum inftar vos ipfos

Davidem infurgit Saul : Non reclés ergo ocu-

mordetis, procul dubio confummemini : Vi«

£

j

li Saul af[piebat David à die 1lla.

ces fiquidem Dcemonisgerit pravus affectus,

8

Verüm cámque non poft multumtem-

quem fovetis, multámque vobis ipfis;ac lu-

poriseffloxum, iterum Saulà Doemone ve-

&luo(am adferet ftragem, recté S; Ambrofius:

Ip eyiftoly 4d

xaretur, adhuc Davidem accerfitum voluit;

Manifeft um efl quia diffenfio fratrum inimica

Galas 3.

est dile&lsoni , ideo monet , ut. pacifici [int

quamvis populorum repetito plaufu fibi mi-

nime gratum ; jufíítque confuetum adhibere

profecientes in bono ; contentiones enim ge«

alexipharmacum,quo Dosmon fugz fe daret;

nerant jurgium , cujus frucius efh vita coue

obíecaterus Davidi; P/allebat manu [na fi-

fumptio : G quidem utriusque altercantis,

| l.xu' 'H:O

eut. per fingulas dies , tenebátque. Saul lan-

quia dum quisque livido dente zmulum im-

£cam , C mifit eans putans, quüd. configere

petit, remunerationem patitut , ac confumi«

puíjet David cum pariete.

Et declinavit

tur,

j

David à facie ejus fecundó : & cum | contti-

Nil hominibus magis noxium , nilte»

terit tartareum hoftem Davidis pfalmodiá

trius pravo affectu, cujus impetu qua(i ex-

fuiffe depulfum, & ipfum Davidem ceci-

tinguiturlumen rationis, vel eas offundit

niffe, non. videtur telum à Deemone | fuiffe

cacitatis caligines, ut quà fit eundum non

contortum , fed.ab invido Saule jactum.

videat, turbatürque animi tranquillitas, &

Sed cur David, à quo tartareus fugiebat ho-

totus homointus confunditur, & nifi primo

ftis, flatim aufugità Saule? fi non . timuit

ejus obfiftamusaffultui, nifi arcem mentis

congredi cum Goliatho , cur praliari cum

cuftodiamus, facilé evertimur , five ex uno;

Saule expavit ? fi vel folo lapidis ja&tu gi«

vel altero noslatereaggrediatur: cüm pra-

gantem profiravit, an non diftricto. gla-

vus affectus in omnes, ferales fuas. fpargat

dio pugnare pétuit cum Saule? Verürinon

flammas ; debemusfronum eidem fílatim

timuit David Saulem , íed in Saule pravum

injicere, ne conceptus ignis in incendium

Epiff, X8.

affectum, effaratum extimuit (piritum,quem

exctefcat, Jn omnues perfouas aix Seneca : ex-

fugà maluit declinare , quàm cum ipfo con-

arde[cit bic affeclus tam ex amore nafcitur,

gredi: approximavit David Sauli à fpiritu

quáam ex odio: nou minus inter (tria.quam

nequam exagitato; fed fugiitSaulem à Doe-

inter lufut , €8 jocos : mec interefl , ex qua

mone liberatum , non quód Saulem expa-

magna cau[a na[catur s fed in qualem per-

veíceret; fed quia in Saule pravum timeret

veuiat animus , fic jauis non refert , quam

a'ffe&um.

e.

magnus fit , fed quà incidit, nam arida fcin-

Erat Saul malé affectus in. Davidem

3

tillam quoque fovent usque in incendium

*

L.

f2

invidiá ob geminatas acclamationes populi ,

loquitur Seneca de ira, quae etiam ex lufu, &

ob choros puellarum plaudentium Davidi ,

joco fuas haurit flammas , quibus exarde-

torquebatur; livore corrumpebatur , ideó.

fcit; & ficut ignis cumprimàm- accenditur

ue in homine.timuit depravatum affectum,

in palea , vel arido ligno faciliiis extinguitur,

malvítque cum doemone congredi, cum Go-

quàm f1 uberiores enactus vires incremen-

liatho pugnare,cum leonibus dimicare; quàm

tnm fubeat flarmmarum ; ita cüm primüm

cum malé affe&to Saule converfari; nec va-

infurgunt, nósque impetunt pravi affectus

jh

nam fuiffe fufpicionem depravati affe&lüs,

facilius flernuntur ; quàm fi toto impetu

edocuit effe&tus: etenim qui à Doemone exa-

irruant: eisdem tamen femper obftandum,

gitatus telum non fuerat ejaculatus, pravo

quia üt ait Seneca : Nil eff tam difficile, & Libnade inas

mox armatus affe&tu fagittam . in Davidem

arduum, quod non. bumana mens . vincat,

contot(it, & ut ait Bafilius Seleucieníts; Pau-

nullique funt. tam feri, & fui juria affeclusut

Ofwt. rc;

lum à Demonis exitu levatus Saul, && adver-

non di[cipliná perdomentur.

forum detersá caligine in Davidem , quem

ra[entem cognoverat baflam ejaculatus me-

$. VIII.

:.VR!'JE'

dicina pretium cedem obtulir, Quem Doe-

mon nen impulit ad Davidis internecionem,

Ne praui intus a cUus mentis

hunc pravus affeétus coégit ad pretium mee

arcem evertant , i id fludii incumben-

dicinz cruenta czede compenfandum.

dum efl; me per externorum [eufuum

EL

Quid pernicicfius, quid feralius pravo

januas ullus zsdem pateat ac-

affe&u, cüm bencficia vulneribus compen-

ceffus.

fet? plus nocumenti intulit pravus affectus

'Eceffe eft invigilemus , & inconcuffá

in Saule, quàm hoftis tartareus,

Hacque

pe&toris firmitate primos przefertim

PL

ratio, cut D. Paulus Galatas prefervaturus à

PÁ

ferali excidio omnes juffit pravorum radices

impetus coérceamus , ne tranquilli-

tatem ab animo abripiant , quia ut Lac. ti

—

aüï:&qum divelli, omníque ftudio à diffidiis,

Cám

226

Differtatio X.

L

Càm fortis avimatus cuflodit atrium Vam in

tulit s tatlus contigit , ! iguem Moleþi: n

nifi cuftodiantur fenfus exteciores ; nifi fros«

pace funt ea, qua po[idet ; noufufficit, fi for-

büitudine (it lorica:us, quia nifl excubet , in

num oculis prefertim injiciatur , menteime

pace non erit; imó nec fufficit, folas excu-

effeminant , cereámque reddunt ad quasque

libidinis fufcipiendas titillationes * oritug

bias agere; ni(i etiam in attio vigiletilhidque

diftriélo gladio cuítodiat: nimirum non

enim hujusmodi effzminatio, feu in vitium

fvfficit muniiffe cordis arcem firmo propo-

pronamollities ab ea corrupta voluptate,

quaenobis congenita , intimísque indita vi«

fito, rectáque intentione , nifi ulteriüs cuíto-

diantur atrii portze, feu corporis fenfus, per

Íceribus, contagione fua totum inficit homi-

quos; quaít per quasdam patulas januas pra-

nem; per has externorum januas fenfuum pa-

vorum affzcluem inanima eftingreífus: per

tet pravis affectibus aditus in intima mentis

incuriam enim in cuftodiendis fenüibus fimus

adyta, ubi fugatá tranquillitate , profcriptá

p«ce; turbulentiffimi in. no(tram perniciem

& nos incurii, prorfüsque infenfati: funt

cor poris fenfus patentes illz janua, per quas

infurgunt motus, quibus difficilius obfiíti«

thus.

ingreditur pravus affeCtus editurus enormes

$1

Cuüoäiendum eft atrium , oninísque

83

in animo ftrages, in pectote clades, totámque

everíurus interiorem Rempublicam. — INon

intercludendus aditus , ut ne rimulam quie

dem inveniat pravus concapifcentiz affe&tus,

imitemur Celtas, qui januas edium mnun-

quam claudunt , & quorum propterea acdes

per quam intus poffit irrepere blanditiis, ac

Ítequentiüs expilantur.

lenociniis eó nocentioribus, quo lztiüs noe

$*.

bis videntur arridere; ob(iftendumtoto ni-

An non reperiuntur Celtis perfimi.

fic

les, qui fummá imprudentià, & incurià

fu, totísque viribus eft pravis hifce affectis

patrentes laté fenfus, & apertos habenr, &

bus,ne januas exteriorum fenfuum occupent;

ad omnia excipienda paratos, ut infidiantem

quia fi femel iisdem adhaferint |facile ipfa

pravum affectum , & ad portas volitantem,

potiuntur arce? poffeffio (iquidem ,' ut lo-

quuntur Jurisconfulti acquiritur , tametíi

cüm Doemone videantur velle invitare ? Lue

eíteorum infania, qui cum utane

per angulum quis ingrediatur: quod vel

-geüda fané

^

tur íummáà

licentiá ,. feníumimque effroenata

inaxime verum in ipfis pravis affz&tibus, qui

libertate, oculos femper adaperiunt huc, il-

mediante fenfuum voluptate tutam ad ex-

lücque vagantes, geftientes,lenocinantes; aue

pugnationem arcis, feu mentis, viam fibi

flernunt.

Neigirut nobisbellum indicant,

res prurientes,. & quibuscüinque excipiendis

inhiantes; ta&us ad lafciviam proniores, a-

noflram evertant tranquillitatam, mentéme

liósque fenfus it

a folutos, utiisdem folas

que expugnent, omni ftudio, omnique fo-

lluntar quotquot

licitudine cuitodiendum eft. exernorum fen«

aucupentur voluptates: fa

indulgent fenfuum libertati , fi tutcs fe cre«

Íuum atrium , hocveftibulum vallandum eft

: | ü.tg.u-

arctiori cuftodià, ne ab animi dejiciaraur:

dunt, (1 periculo vacuos [e autument, fi pra-

|

fidio fidant proprie conftantiz ; quinimó

tranquillitate: non fufficit fortitudine pectus

vicini funt exitio, proximi pracipitio, qui

armáffe, nifi inftar centoculi Argi cuítodize

invigilemus noftriatrii: etiam Samfon for-

fenfuum obfequentes lenociniis , & haurien-

tes utrinque voluptatem , adapertis fenfuum

titudine loricatus terrori fuit Philifteeis, &

januis, omne genus licitae, & illicitze delecta-

nihilominus quia fui atrii incuriofus, quia e«

jus cuítodiam neglexit, & in foemina gremio

tionis apertis ut aiunt ulnisexcipiunt; pete

inde ac lucri causá caupo exteros quosque ho«

recubuit, quem Philiftzi armato agmine in

€ampo nonvicerunt, pravus affectus in finu

Ípites: non mirum fi pravi plerumque ingre-

diantur affectus , qui mentis noflre expu-

foeming proftravit;pravisque amor,quem in

Dalilam fovebat, fuo telo confodit. Nihil

gnent arcem, pacem ex corde abigant, tran-

profuit Salomoni Sapientia cumprimüm nee

quillitatem & mente dejiciant , fibique fubji-

Jnge

ciant animi potiores etiam facultates, quas

glexit foeminas alienigenas à fuo abigere

flectant, quà magis iisdem libuerit, Nifi

confpe&u: pravusenim in " easdemaffedtus

fenfus exteriores froeno coérceantur rationis,

ex fpecula eum dejecit rationis, detrufitque

nifi iugi, vigilique cuftodiantur excubià;patet

in ceenum pudendarum turpitudinum.

Quinimó nec atrium cuftodiffe fufficit

aditus ad pravos quosque affe&us, ob fenfus

$9-

fiquidem absque cautela cuftoditos cupimus,

viro forti , fi fortior fupervenerit , quia

h Wl

iralcimur, geltimus, invidemus, amulamur,

fí fortior eo fuperventens vicerit eum,univer-

LUne n

amamus,lztamur, dolemus, odio habemus,

f& arma eja. auferet , $n quibus confidebat,

deideramus,foliciti fimus, & id exequimur,

€ fbolia diffribuet , ubienim validiores fue

f

quod feciffe nos poítea poenitet,

perveniunt vires, cedunt, qua pracefferant,

Ubi igitur per fenfuum externorum

tametfi fortitudine gloriarentur ; quia à fora

$7:

tiori fortis vincitur.

januas in mentis arc& ingreffi fuerint infolee

Non fatis eft,pravum

femel viciffe affectum; non fufficit eum pro«

ícentes, pravique affz&tus , actum eft de in-

terna animi quiete, de pacatacordis tranquil-

ftráfle , nii omni armorum genere fpolietur,

|

litate: refpexit oculus, ait$. Ambrofius: &

nifi viribus deflituatur 5 alioquin fi fortioe

De fugifä—

infurrexerit ; etiam victorem proflrabit, &

feufum wuentis invertit; audivit auris , G in-

euli £Ap, t

zeniionem inflexir, snbalavit odor, 69 cogitae

de eo, à quo fuerat ipfe viétus, triumphos

haurigt; occafiones ad turpia; ad indecora

;

tiontin impedivit , 6s libavit, G ;zfvjm:n f'$*

9f

Nemointema froicur malacia, nifi pravis Affe&tibus a ÓT

Bd fceleraarma funt , quibus pravi muniun-

vid quamvis de longé mulierem . viderit la-

tuf affe&us: declinandz occafiones ad fce«

vantem fec in fonte, adhuc ex frigidis illis la-

dera funt , /ut hoftes exarmentur: nec fuffi-

ticibus zeftus , flammásque haufit concupi-

&it, partem abftuliffe armorum,fi adhuc ho-

fcenie; mulier longé vifa propé concupi«

In Pjalm.ses

&fti relinquamus;unde validé poffit nos impe-

fcentiam movit,S, Augutlinus, De longe vi-

€ere. Etiam David licetbellica munitus fore

dit David illam, in qua eap

ius eþ: anulicr

titudine , eó quia folos oculos curiofitati

long?, libido propé.

permiferit , fauciatus in corde à pravo affe.

Quamvis David bellicá fortitudine at-

60,

élu in Bethfabéam foedé cecidit: cüm poü

matusfuerit, quia tamenatrium füum mini-

epulas horas pomeridianas diurno fomno

mé cuftodivit, quia pravo affz&tui per oculos

ilediffet , in domus regia folarium refrige-

aditum aperuit, quo mentis arcem ingrede-

zantis aüree captanda causá adivit: ubi in-

retur, fcedé ftatim cecidità pravo, quem in-

- £üftoditis oculis, quia fubje&tam hortulo-

troduxerat proftratus affectu, Neque tran-

rum amcenitatem luftravit, ubiager irri-

quillitati, cordisque quieti, à quafuerat de-

guus, comz arborum, fufurri avium , fon-

jectus, quamdiu titillanti indulgeret concu«

xium fpecula, rivulorum pellucidi latices,

pifcentie ; proprizque fatisfaceret libidini,

U

aquarum decurrentium murmura plurimum

reftituitur; id enim habet pravus. affectus,

. pon Íclüm oculis attulére oblectamenti ,

prudentiam fimul eliminare, & tenebras of-

werüm etiam auribus lenocinii; contigit, ut

fundere cacitatis;ad id lapfus etiam fuit im»

gunc Bethíabea contra folis ardorem fe ad

prudentizs David, utpatratum à íe crimen

falientem fontem incautiüs aliquantum re-

fuis etiam aperuerit famulis ignorantibus

giudato corpore fe ablueret, laícivientesin-

quid animo defignáflet Rex, cum jufferit ad

Íe Bethfíabxam evocari.

Xerherbarum virores, cum floreret ipfa z«

Quàm potens;

&ate; in quam cüm Rex oculos injeciífet;adi«

quàm validus pravus affe&tus ! cum Davi-

£um per eosdem právo conceffit affe&tui,

dem; quem necleo in fylva terruit, nec ut»

quo cepit ftatim turbari;ac pravo amore in-

Íus in campo lefit , necGoliathus in caítris

flammari, mifitque exquirendum de genee

perterruit, nec millena tela fregerunt, hunc

xe, nomine, vitz conditione, cümque omnia

vel unicus pravus affeCtus edomuit, vicit,

figillatim didiciffet;cüm fibi tunc Rex debuif-

proftravit,

Quiàm fcedé labiturhomo cum

fet imperare,;pravo affe&tui maluit infervire,

brutz voluptatis zeflrro exagitatur ? Quàm.

ac praconcepto famulari amori: accerfivit

vecors David ? cum primüm cepit à pravo

sulierem ad regiam , quam de fni córporis

occupari affe&tu in baratrum preceps ruit

etiam interpellàvit ufura, & illanil oblu.

fcelerum, ceciditque ab omni mentis trane

Ctata,deliderio fatisfaGura Regis, in fcelus

quillitate; cordisquepace: ibi nulla quies,

proruit; Cecidit David cum primum & fom-

| 2QRegu! '!

ubi pravus affectus prevalet ; quia ut fcit&

xio furrexit: zcetdit ut furgeret David de

Chryloftomus: que potef? effe weluptas, ubi

Fiomil;s.de

fivato [uo pof? meridiem. Oh quàm procli-

metus ubi difcrimen, ubitantorum malovum

'war?is Ifait,

vis ttanfitus ab otio ad vitium ! à cibo,

expetiatio, ubi tribunalta, ubi. accufatsones ,

potuadvenerem ! recté Diogenes pravum

ubi Tudicis ira, ubiruina, ubi gladius, €9

amoris affectum negotium dixit otioforum:

Carnifex , nbi baratrum, ac deploratio ?. €9

non tot fcintillas exardefcens fornax ejacu-

ponanus bac omnia tolli, quomodo feret £O*

latur, quot pravos affsctus fufcitat mens o-

frientiam rvedargueutem ,. quomodo fuffine-

.*io marcefcens: fomnus ille diurnus;& po-

Uit ceeloflis Guria fententiam , 1tibunal illud,

smneridianus, doemon fuit ille meridianus, à

quodneque pecunia corrumpétur , nec adte

quo poítea enixim petitt liberari : fagitta pra-

latiouibus acquiefcit , uec potentia reprinim

vi amoris volavit in die, & lethale inflixit

£ur,4uec suendacio eluditur.

H

vulnus ; unde caütior fa&us petiit, ut cave«

P(as9o, tet 4 fagitta volante in die, à negotio per-

$. IX.

ambulante in tenebris,ab incur[u 6* demonio

ameridiano, Quàm infidiofum fpeculum fce-

Pax cordis non paratur , nifi pm-

minea formofitas! cüm etiam procul afpi.

vis emuibus affcttibus bellum i2-

cientesurat; quàm dolofus arcus! cum fimul

dicatur.

telum jaciat, & vulnus inflizat lethale; reécté

5

6I«

In P[al,50. Auguüinus, De longé vidit illam , in qua tde-

On folàm pravus lafcivientis amoris

, puus eff : mulier longé ; libido propà. Alibi e«

affectus internam corrumpit pacem,

W,i!h

rat,quod videret : in tp[o unde caderet. Quàm

evertitqüe animi tranquillitatem, &

fubdolus, quàm .nequam pravus affectus !

procellam excitat, quà mens fluctuat, impel-

blanditur àlongé, ut proximiüs feriat ; emi-

litárque adnaufragium; verüm, Galiicor-

FENEDTUMES

nus. allicit, ut cominuüs enecet ; arridet, cum

ruptiaffectus in id unum conípirant, ut ho«

diftat,& lachrymas movet.cüm adelft,pulchre

ininem àtranquilla pacatz mentis malacia

S.Gregorius: Jafcivis Davidis afpettus fcine

dejiciant, turbéntque, ac inter offüfas ceecue

tillafuit, que cumin paleam , feu femineam

tientis appetitus caligines pertrahant in e&i-

formam incideret, momento vapuit flammam,

tium : unde beatus fané ille, qui fibi invigi-

& fedi amoris excitavit iacendium. — Intueri

lans hunc vitioforum affectuum à fe procul

non licet, quod non licet concupifcere, Da-

abigit exercitum ; hi vere funt beati pacifici,

E

qui

*»

Verani de Affeiibus Tem, L,

«

^

2

hs

8

Differtado X, :

qui in fe ipfis depravatis sffz&tuum motibus

nifi bellum przcefferit ,. m quoä(:;nguxs

frzna injiciunt , pravásque ommes paffiones

non effunditur , lachrymz pletumque fune

animi componunt, fubjiciántque rationi : hi

duntur, quibus concupifcentiz flamma exe

veté beati,& pacifici, qui carnisconcupifcen-

tinguitwr; fi humano cruore, non rubet

tiis edomitis pacis oleà femper virent , eó

tellus, madet tamen frons pugnantis genee

quia mentis ratio non finat reluctantes ine

rofo fudore ; fi non cadunt multo confoíft

furgere depravati appetitüs affectus. — Haec

vulnere homines,profternuntur tamen quot-

eít; illa pax,qug nafcente Chriíto fuit homi-

ü

à

US,

ot inibrgunc concupifcentige pravi aíiee

nibus bonz voluntatis ab Angelis proclama-

ta: Et fubitó fatta efl cum Mugelo multitu-

Lbd

Sed quze affinitas terrenze pacis cum . 63e

do militia celefiis laudantium Deum , &$ di-

celi gloria? Gloria in altiffimie Deo, & i. ruc,a,

m

eentium gloria ín altiffmis Deo , & in terra

terra pax , an quia re nulla Dei gloria am-

ax bomintbia bone véluntatis: hoceít mul-

plificatur ubetior ,. quàm in terris pafttorum -

titudo militiz coelettis hanc pacem annun,

concordiá? inducitur enim in terra pax ho«

tiavit, quia nonnifi per arma, & pugnas pax

minibus non quibuscunque , fed bonz vo-

cordis, animíque - tranquillitas obtinetur ,

luntatis , uti fuerunt. paftores Chriíto nae

Ícente; & Chri(to nunc mortuo funt in Ec

quia nonnifi poít relatá tríiumphum de pro-

ítraris rebellantibus affectibus pax ifta in-

clefia l"rzefules, feu pattores dominicum pa-

Mu

venirur; non eft pax, quam conflictus non

Ícentes gregem, quorum pace, & concordiá

praceffit, non floret hujus pacis olea , nifi

vel maxime in terris divina gloria dilatatur, .

cüm are(cunt;viribüsque deftituuntur pravi

ac incrementum fubitz tametfi fint paftores

in animo affeclus ; non crefcit, nec viret haec

omnes bonza voluntiaris, hos tamen plerum.

!4

olea, nifi radicitüs evellantur luxuriantes ab-

que zelusin divería,imo & inter fe íe contra-

jetes pravorum affe&tuum,

ria abripit, & unius fententia adveríatur pla-

62,

Naícente in terris Chrifto,defcendit de

citoalterius; & quia quisque proprio mo»

colo multitudo militiz , non tamen ut coeli

veturzelo, nonnifi difficulter conveniunt ,

milites bellum indicerent hominibus , íed

coharéntque fimul; utfacilias plerumque

(í

ut pacem inducerent ; utindefciremus eum

concordent homines malz voluntatis , quàm

coelefli tandem recreari pace, qui militem

paftores, quos zelus, &bona voluntas in

egit, qui pugnavit cum fuis concupifcen-

divería diftrahunt.

Optanda in terris eít

tus, qui irafcentem fuübegit appetitum, qui

pax paftoribus bonze voluntaus , ut gloria

In terrisinermium

cum mundo conflixit,

Altiffimi dilatetur inter homines , Gcani

eít pax; cum bellum armatos congerat ;

undique poffit gloria in altiffimis Deo. Ple-

gladios apparet, & reliqua bellica inftru-

rumque qui inter paftores zelus dicitur;affe-

étus eít animi vel invidentis, vel zemulane

menta coacetvet , quibus furori miniílre-

tur, odio debacchanti inferviatur - fed ine

tis; & hic coércendus eít , ut fuum exere

verio ordine in callris Dei otio indulgen-

ceat imperium, fceptrümque ftabiliat.

tes, & arma detrectantes fevo exagitantur

À vera cordis pace aberrant, qui hos ex«

65

turbine paffionum , contra quas nifi pugnent,

etrantes animi motus non compefcunt , &

Vidi

expugnantur ; nifiacriüs infurgant , foedé

iis, qui inferviunt,jugiter fluctuant.

cadunt: bellum decet Chrifli milites, ut in-

ad triremes damnatos quasdam habuiffe re-

terná recreentur pace 5 ut vera fruantur a«

morum inducias, nonnullaslaborurm fer1as;

himi tranquillirate, ineundum eft hoc bel.

ut defatigata membra indulgentià quietis

lum contra rebellantes utriüsque . appetitüs

reftaurentur : fed qui fluduantibus famu-

concupifcentis , & irafcentis depravatos affe-

lantur affectibus , quieto nunquam vivunt

&us: difcin&ctum voluptatis mancipium tot

animo,; quia unus ex alio cogitationum

patitur irruentes in fe hoítes , quot infur-

naícitur tumultus ; hinc monet nos Eccie« .

Caps15,

gunt víia. Quod enim fertur Moyfi con-

fiaftes , ne pediffequi fimus concupiícen-

tigiffe ; id. Chriftiano militi obtingit; ibi

tioarum poff. coucupifcentias tuas mom eas,

enim cantus exauditur, & exultatio, ubi

Naturam equi videtur appetitus rationi re«

armorum fremitus perílrepit ; ibi trium-

luctans induere, plerumque refractarius

L;5-4.in];

phat vera tranquillitas, ubi internà pugná

eft , & tunc freno coércendus ; nonnune

(g,

rebellantes profternuntur appetitus; ibi pax

quam defes , & calcaribus tunc urgendus $

furgit, ubi priüs cadunt ,. quàm infurgant

& nunquam reluctinti induigendum, quia

6

ä

contra imperium rationis obftrepentes mo-

ut fcribit Apoftolus ; $r /eeundüm arnem .A Roma-

tus concupifcentiæ: vix in interno certa-

vixeritás moriemini ,. (i fpyritu facia carniís nos $

Inine à tympano tuba diítinguitur, quia

mortificaveriti , vivetts, nimirum nifi pra-

pacistripudia , armorum mifcentur fragos

vi in nos affectus profternantur, ipfi nos

ribus: eít enim pax cordis bellum pravo

feedé profternunt, enecantque, fin veró car-

non folüm indictum cuique affe&tui, verüm,

nis concupifcentias coérceamus, furgimus ad

victoriam.

N

G peractum: hinc Chriftus fuis pacem re-

li&urus Difcipulis, gladium iisdem impe-

Servus efíl; qui proprio obtemperat

ravit : quique pacem dedit, bellum fe intu»

appetitui; famulatur concupifcentiz , cui.

ad nutum paret : thius aucem , Ífi prae

" fgtqtur; quia non paratur paX vera;

Vosg

'Nemo internà fruitur malacia nifi pravis Affe&tibusfedatis. 229

wos quosque affectus coérceat , fle&átque

potiantur beatitate, fi veneri addi&ti foedis

' prout ratio confultius dictavetit nemo ma-

libidinibus fuas expleant concupifcentias 5

jus obtinet Imperium , quàm qui fibimet im-

fed morbo laborant, & pravis infeGti con-

perat ; quàm qui ipfe fuieft Dominus; nulla

cupifcentiis zeftu febrili flagrant ; tefle enim

eít fervitus deterior , nullum durius famu-

Ambrofio : febre libido flagrautior eff.gra- Lot, 6is

litium, quàm fuis fervireaffectibus; neque

viásque inflammat , &5 pracipitat : fed ubi:

ulla gloriofior victoria , nec illuftrior tri-

quis refipuerit à furore , tunc confcientia vi-

umphus, quàm fe ipfum viciffe, quàm pro-

fs aperitur , & fui. unusquisque facinoris

priasprofligafíe paffiones.

Affectus veró

pudendam turpitudinem erubefcit : nemo eà,

.

LA

h

fuos is vincit,qui eisdem non vult fervire

quam fibi fingit-, putat perire felicitate;

,2.

Lib, de 3a-

fervit autem ( ait Ambrofius . quicunque

G nemo revera eft, quem fita hec beatitu-

ob

C VIT u ppi f*angitur , vel deleclatione irretitur ,

do non pertrahat in exitium. — Auri fames

vel cupiditatibus ducitur , — vel indignatione

ad omne fcelus accommodatum eft calcar ,

exajperatur , vel smaerore dejicitur $ hoec elt

non fedatur defiderium lucro, fed incita-

turpiffima illa fervitus, quà quis poft fuas

turj non extinguitur congeftis divitiis aur&

abit concupifcentias , quá proprio obfequi-

fitis, fed uberius exardefcit; non quiefcit

tuf appetitui, quà finità quovis impetu re-

concupifcentia, fi foedo volutetur in coeno

luctantis affe&ustrahi * seque ulla eff fervi-

libidinum , fed inde überiores nacta vires

KEP':/*'-*W .

15 turpior ait Seneca ? quam bac woluntaria,

acrioribus motibus fenfum ftimulat : odium;

eum alius libidini, alius avaritia , aliue am.,

& invidia pertinaciffimi animi morbi, nifi in

birioni fervit, elt e& turpior, quia volunta-

incunabulis pereant, cum homine fenefcunt,

ria; G có fervitus durior, quo libera: vir

quem jugiter torquent, dilacerántque. Gula

enim malus quamvis regnet, non imperat,

€ó plus caflitati nocet, quó uberioribus nu«

fed fervic, G quidemnonuni tantüm Domi-

tritur illecebris ; nifi hi omnes pravi affe-

. no, fed pluribus , quot funt vitia, quibus in«

&usà recla deileclentes ratione coérceantur,

| dulget ; gppetitus, quibus obfequitur; cons

neutiquam reor fperandum fore , ut iisdem

cupifcentiz, quibus famulatur,

é6,

inferviens interna donetur cordis pace;ac vee

ÓH

Tot funt cupiditatum genera , qubt

r3 potiatur tranquillitate,

humanorum vultoum formz, que tamet(

Exeítuantis concupifcentie: motus re-

68.

ex zquo fint omnes forma hominis, maxi«

frigerandi omninofunt, & extinguendi coc-

mam tamen invehunt varietatem : perinde

lefti nive,feu culturá pudicitiz, ftudio vir»

hominum concupiícentize, & affectus rationi

tutis, cuflodià caílitatis : ad id autefn ne-

reluclantes; plures enim foedá exeftuant li-

ceffe eft abigatur torpefcentis naturze frigi-

bidine, alii exardefcunt irá, illi corrumpun-

ditas; excutiatur humana fegnitiei glacies;

turlivore, alii torquentur invidià , multos

quia ebullientem animi peftem fovet potiüs,

odium exagitat s hosamor , quó vult trahit;

quàm extinguat: pellucidi puritatis rivuli

nonnullos triftitia affligit; quosdam gaudi-

catbones obruunt defolatorios,quos zeíluans

vum exhilarat, plerosque fpeserigit; & de-

concupifcentia accendit.

Cum primuüm

6

fperatio alios deprimit, proíternit , agítque

zílus fuos emittit ardores extinguendus eft,

pracipites in exitium? ille auri amore ca-

nelaxiüsferveat: Í1 enim tunc cohibeatur,

piur, hic defiderio honoris ardefcit; iíte

facilias languefcit; neque fufficit ad animi

«amzleonte vanior aurà paícitur populari;

invehendam — tranquillitatem, unum pro»

aliusgloriolam aucupatur, isambitione in-

flráffle relu&tantem affedum , fi infurgant

flatur, & quia omnes pravis fuis inferviunt

alii deteriores, quibus vix obfiílitur,

affetibus à vera exulant tranquillitate; cum

Sunt qui efculentorum profílraturi ap«

nemo ex iisdem fit, cujus animus fluctuan-

petitum gulam cepis torquent ; fed poculen-

tibus non exagitetut cogitationibus; &

tis indulgentes repetito hauftu fibi querunt

quamvis nemo fit, qui putet ;hos inter flu-

ï'?lu:

exitium, — Alius diu tacet , licét plura con-

- &tus naufragijs obviare; finguli tamen vel

tra feconvicia audiat , fed dum linguam

nolentes exitium quaerunt , quia ut recté D.

coércet filentii froeno , atrze bilis bitumine

Lib.4,int; . Gregorius: Reprobe menti valde placet,quod

cor inficit,

Alius ad normam virtutis com.

/ Reg.c./*,

concupi[cit ,. fed in eterna pana quod es mo-

pofitus dimiffis in humum oculis,defiderium

dó efl dulce, amarefcit.

coércet curiofitatis; (ed ambiens dignitatem

67.

Butant ventri, & abdomini addicti in

aliquam utilitati ftudet,non modeftiz litat,

efculentis, & poculentis felicitatem enan-

Nunquam profítratus affe&us veram inve-

4j uf

cifci , fed potantesexitium ebibunt, hauítu-

hit tranquillitatem ; fi huic alter fuccedat ,

ii h

que necem demittunt in ftomachum, Cre-

qui rationi reluctettir? refcindendi funt o-

dunt alii fe beatos fore, (1 auro inhiantes

mnes, radicitusque convellendi; non fuffi.

fuam poffint fitim explere coacervatis divi-

cit unum, vel alterum amputáffe ex annoía

tiis; vitiis tamen divitiis affinibus fimul in-

quercu ramum ; nifi tota corruat , infur-

. dulgentes pretiofa virtutum fupelle&ili ani-

gunt, pullulántque alii, — Vernans Amygda-

murm fpoliant , & pannofam , vilémque pau-

la facerdetium Aaroni fpopondit; fed tota-

pertatem , ad fe trahunt , licét putent. di*

liter recifa; tuac preeconio fuit illuftri, cum

vitiis affluere : fperant plures fore , ut verà

à caule precifa florere am

pliþs non

'potuit,

Varani de Affeciibus Tous, 1.

MoQ»^

.Ffz

l

*

Differtatio X.

230

L]

Molamïügï aquarum impetu a&tam dies,no-

neq"ue platahï cotonantur ad pompam,prorti-

&ésque volvi, nemoeftqui miretur : miras

ptiüs via fternitur ; & rcétee femitze aperi-

zemur tamen, fi fluminis curfui obfiftens in-

untufr.

Si internz tranguillitati, fi core

terquiefceret; perinde, ac fi lapis éíummo

dis paci, fj Chrifto optamus viam fternere;

cclo deoríum delapfus quielceret. pendulus

opus eft, plantas omnes pravoram affectuum

^ jnat£re medio: nunquam quieícit, qui pra-

non folüm in caule amputare, fed & radici-

f

?vis fuis affeclibus finit fe abripi, jugiter tor-

tüs convellerez eradicanda eft Ficus, cujus

quetur , nec inde mirandum, cum ea fit

foliis perfzpe contecta fuit turpitudo : con-

concupifcentis, G iraícentis appetitus indo-

vellenda eft Cedrus ,' cujus fructibus aureo

les, ut perpetuos commoveat in corde flu-

depictis colore; quis divitiis mnhiavit, vitiise

&us, in animo cogitationum tumultus,

que indulfit : excidendaeftPlatanus, cujus

o

Nemo ett, qui ftupeat, per tot fzculo-

frondefícentibus coronis ,, tumido ambitu

rum feries perniciffima coeli vertiginein oce

concupivit quis honores, Gt dignitates: era-

caíum ab ortu circumactum jugiter folem ;

dicandz funt omnium pravorum affectuum

—

tametíi ex perpetua illa rotatione , nullum

arbores, ut animus noller convertatur in

videatur vitium contraxiffe , nulla defeciffe

—

defertum, poffitque Chriflo , ac internze

laffitudine ; omnes tamen eum depradicant,

tranquillitati viaparari: nondicit Joannes

quód ad impetium Jofué pauculas horas füb-

parate viam Domino ; fed viam Domini ,

ftiterit , quieverítque; occafuro foli ' incla-

nimirum parate viam, que non íolum

ïifw & Y0O»

mavit invictiffimus Jofué So/ coutra Gabaon

Chriílo pateat , fed etiam virtutibus omni-

we movearis, Gtítatim (letit fol, ne flaret

bus: flternitur autem haec vía virtutibus 4

ulterius Amorrhzus: fol ipfe ftationarium

cum pravorum affe&ctuum obices removen-

Íe militemexhibuit, quo ftativam in caftris

tur. Aperiebatur olim Romz ovanti Cae«

Amorrhzorum fortunam profterneret ; me-

fari triumphalis via, perquam tamen non

tam diítulit diei atringere, quoDux fidelis

folus victor incedebat , (ed & reliqui, qui

almas ad poftremum usque demeteret;quie-

uriumphi aderant fpectatores: aperire viam

vit fol, ut Jofué Amorrhaos vinceret, ut

Domini perinde eft , ac virtutibus. omni-

LR

bus iter (ternere , ac. vitia omnia penitus

pogna utrinque inílituta acriüs effervefce.

ret ; quia nimirum quies animi non invehi-

eradicare: alioquin f1 non convellantur ra»

tur , nifi interiori certamine pravi profter-

dicitüs, fed rantüm amputentur rami, qui

nantur aífectus ; nifi de iisdem expugnatis

flernunturin via, ornatur quidem iter traüe

gloriofior de'eratur triumphus, Neque hu-

feunti Chrifto, fed non aperitur via incor-

jus victorize triumphalis palma . colligitur,

de : Mattb, a. lj autem cedebant vamos

nifi radicitüs evellantur quotquotin nos pra-

de,arboribus , $ flernebant in via. quia €

vi prqgerminantafïeäus, & in deferco cor-

radice non eradicàrunt pravorum aff.ctuum

dis, íeu in intimo ments receffu Deo per

przcelias arbores, non revulfz ha tuerunt;

ftudia virtutum via fternatur, & recte ape-

fed earum rami in via duntaxat ftrati: licét

riantur íemitz perfectionis,

ex pravis affzclibus partem . aliquam . quis

7e.

Idque cauía fuit , cur Joannes Baptifta

Deo litet;. nunquam tamen nif1 radices ae

totis lateribus inculcaverit populis in de.

vulferit, zffefctum totum litabit, -

V

"ferto peenitentiam, & proculab Urbicis tu-

Repullulant quiex annofa quercu ante

?

qmultibus viam edocuerit falutis: 7ox cla-

eïfuic 495

putantur rami ; G pravus plerumque reci-

qnantis in deferto parate viam Domini , re-

fus affectus incrementum fubit virium, &

£a facite in folitudine femitas Dei. nofrri.

iniurgit valentior , ferocit truculentior, E«

tiam czefi in Chritti triumpho rami de arbo-

Verüm fi fponfa hortus eft ad omnem flo-

rum elegantiam confitus , cur fponíi Pree-

tibus , quamvis in via flrati , ad fupplicia

curfor, cur ]oanfmes Baptifta in deferto cla-

pauló pofít iter apervére j fuit enim trium-

mat? cur potiüs non exclamatin Jerufalem?

phus ille tormentorum feminarium , & qui

cur infolitudine, & non potiüs in- peram-

ramos duntaxat de arboribus praciderunt,

plo Urbis foro ; ubi hominum frequentia

quia totam plantam non eradicárunt, nec

revulías arbores firaveruntin via, íedtan-

eít major? quia in horto difpofite ad ocu-

lorum delicias lafcivientes florum areolze, &

tüm ramos, ideo crucem non pluribus di-

excultee ad amcenitatem arbores ; ut etiam

lapfis diebus adornárunt.

Neque plurimi

erecta in urbe palatia, zdificatze ampla do-

fecit Chriftus pompam . illam , in qua nec

z. ng.z [n

mus , non permiferunt , ut Przcurfor Chri-

claudos erexit, nec furdis aures apervit , nec

Ííti viam Domino exsequaret.

czcis vifum reítituit , nec mortuos ad vi-

Non tadet agricolam itineris in defer-

EL

tam redüces revocavit, fed compaclo fla-

£um, fedruinzin excultó campo; non toc-

gello nundinantes in templo ejecit, quia ta«

3j

det hortulanum viz extta urbem ,. fed de-

metíi ramos Chriíto obtulerint , plan«

vaítationis confiti à fe horti ; nec . libenter

. tas tamen adhuc in corde nu«

amputat in caule pinum ; neque € radice Ce-

triebant.

drum convellit, quam novit effe obítaculo

parandæ Domino viz,

In folitudine veró

l

L

&bi neque Cedgi luxuriant ad voluptatem ;

$. X,

—

j

! Nemointetna fasiur malacia nifipiavis Affedtibüs fedais. p

pravum ignem , fed etiam auget , trahitque

d

infcelus. Nemo fitadeó audax , ut proprize

fdat fortitudini; fuccumbit, qui nen pug-

Pranis , qui fuis inferuit. affetii-

nat;

bus , dolorem fibi maturat , d cra-

bus.

& perdit , qui ludit cumpravis. affedti-

ciatus accerfite

Quzvis animi commota vaflïä&ioxcontra

76.

P

Onfruimur interna pace, nifi affe&tus

nos infurgit , fi ei eblandiamur, nos mor-

omnes tumultuantes contra ratio»

det ; offendimus non folüm ad filices , verüm

nem procul abigantur, nec fufficit,

eriam ad flipulas , paleásque, fi concupi-

fi unustantüm, vel alter prófternatur , fed

Ícentia urgeat , quia flatim flammas conci«

excludendi funt omnes , ac prorfus extin-

imus , quibus interna tranquillitas cine»

guendi , quia fi unus fuperfit, fufficit, ad

refcit: ebullit ftatim in peCore , fervétque

procellas in corde ciendas, mentémque flu-

illecebra , & eà fevit lerhaliüs , quó blan-

€tuantibus cogitationibus turbandam : hinc

diusvidetut allicere, | .Nonni(i Pcrages , Cla«

David enixim Deum rogavit, ut ab omni-

désque [pargit , fi infurgit prava affectioz

busliberatetur pravis affectibus,

Eripe me

nonne compefcuit in jecore Efau furorem ,

JDomine demanu inimicorum meorum. P(al.

& livorem caligantis patris reverentia ? (ed

20.

Erui optat non à preffura , qua fcelus

nonpenitusextinxit; pravum odij affedtium

Íubfequitur , non à verme cor exedente ,

in fratrem Jacobum nutriebat Efau , cujus in

«ulpam concomitante ; non à promeritis ex

precordijs tumebat infania vindicte ; non

patrato delicto poenis , fed à manu inimi-

tamen exundavit parentis lectulo , quo veluti

«orum petit liberari; non timet gladium ,

aggere compre(Ta detinebatur.

Venient dies.

Geuef. As

non exhorret compedes , non expavet ignem,

lutlus Patris mes , & occidamjacobum fva-

fed ipfam pravi affe&tus, ac fceleris dextram,

£rem meut : erat occilurus fratrem ,. fed

quia quamvis fcelus jugulet , ac. intetficiat ;

non patre fuperílite ; odium femisopitum

adhuc in pravo ejus affectu placet.

intus enutrivit in corde, Íed ícintilla fuit,

g.

lon ZEgyptum faítidientes Ifraelitee

qu excrevitin incendium furoris, quia in

clamaverunt ad Deum ; fedvirgas, & com-

pe&tore perduellis fcintilla quamvis perte»

pedes exhorruerunt JEgyptiorum ; & nifi

nuis ardet usque ad inferni noviffima,

Fa-

eos Pharao pluribus cecidiffet flagellis , li-

dam ,& videbo vifionem bauc 1I2AgHAT , TU

Y

bentiüs fervitutem toleráffent (ub Pharaone,

bum ícilicet furentis Efau ardere , necabfu-

quàm libertatem fub Moyfe quafiviffent ;

mi, eó quia irafcatur intus , neque occidat

quiararé Ícelus difplicet , nifi cüm torquet,

exteriüs; aríit Efau, neque uftus eft fufpia

Plures funt , qui pravi affectás gladium vul-

rijs,quia nivea canitiefri gefactus Kfaaci, Erat

nerantem duntaxat execrantur , non ma-*

hic decrepita jam zetate fenex , ferinz tene-

num eblandientem :

vocibus deleclantur

batur defiderio cargis, vocavicque ad fe Efau,

barum firenularum , quarum duntaxat un-

cui pracepit , utftatimexiret venatum ,. fie

gues expavent ; pauci , qui cum Ulyffe cerá

bique ex lylveftri praeda coenam appararet,

aures ob(lruant, ne cantís blanditijs allici-

Precipienti patri obíecutus filius exivit im

antur : fed quia fuerunt voce dele&ati, ex«

campum: fed Mater pro Jacobo folicita [a«

pert etiam fünt unguium laniatus,

Pra-

h

cobum natu minorem ad ovillum eregem.

vumex eo-odio habemus aífectum quia pro-

emandat ; jubétque duos afferri hzedulos ,

lixam fecum trahit eerumnarum iliadem 5

quos pelle fooliavit ,

& aiterum coclturá

fin autem blandiatur , perpauci funt , qui

eidem non eblandiantur,

adeo exquifita parat , ut Ifaacuscrederet fe»

Filios Jacob tunc

rinam ad fe allaram : illatori ferculorum

tantüm parricidij poenituit,cüm ob patratum

Jacobo manus ,. collámque pelliculis cone

Ácelus noverunt fe in anguílias conjectos: &

texit, üt faciliüs fratrem mentiretur hirfu«

David tunc tantüm adulterium lugere /ce-

tum: interim decumbens fenex oculis cali«

pit, cüm à Nathano imminentia intellexit

gantibus taclu explorat, quod vifu non va-

flagella ; nimirum doluit , cüm primüm

let, & hirfuta hzdorum tegmina , hifpi-

poenas fcelerispediffequas agnovit; quando

dam Efau cutem referentia, cüm tetigiffet

ob fcelus moriturum audivit natum filium ,

primogenitum , credidit, quem praefentem

tunc lachrymis madidus dixit , peccavi, &

fibi perfuafit, cum fola Jacobi vox aliquam

£. Reguzr'

depofuit coronam , abjecit chlamydem, re.

relinqueret in animo fenis dubitationem; fed

jecit epulas , faccum induit , G cinere fe

comedit de ferina nonin fylvis, fed in (iabue

confperfit,

locapta, recreatüsque venatoris obfequio.,

"r

Si difplicet e

ffe&us, debet &pravus af .

Tacobo benedixit , impertivítque primoge-

fe&tus difplicere.

Non horreamus pediffe-

nitorum privilegia , apprecatüsque e(t abun-.

ques tantüm famulos, fed & ipíos beros,

dantiam frugum terrze , honorem, ac reve-

non pravi affe&tus cantüm vincula, & com-

rentiam apud exteros , jurisdictionem in do*

pedes, fed & manus 5 neque expe&temus,

meíticos, & Nepotes , authoritatem in po-

ut nos fcelus vincat, nósque teneat, INon

pulos: felPhis vix peractis adeft Efau € fylvis

'expedies te ab affe&tu libidinis, fifoeminam

redux, qui reauditá infolenti ccepit irrugi-

alloquaris ; quia miítus cum muliere fermo

reclamoere, & plenus in

dignátienis in fra»

6bip prayusurget alisétus, noa folum fover — trem,let

alia inipfum odij(emina concepit à

Ff2

4

PA LI

232

Diiïertatioh 4

iterümque'pafre'm urget , vellet etiam fe fau-

fibi nutate Qidentur ; qui1 pravorum affe.

fta precatione felicem reddere. .

&uum temulentiá ebrij pedem figere nefci-

purit

77*

Verüm cum translata in Jacobum gra*

unt, jugitérque non fine dedecore vacillans

ii dn

tie revocari non poffent ,. inferioris notz

tes , lapíus iterant inconcinnos :

quia non

j

quzdam munera ei impertivit , quibus ta»

ipfiincedunt ,

Íed à pravis fuis fe finunt affz-

men primoceniti jura , & dona perdidit ;

&ibus duci per fluCctuantium cogitationum

fþi/l» s

hinc pravus in exclulo à primogenitura coe-

&ftuantes procellas ; reclé Seneca, — Pagci

pit affe&tus tumultuare , - nonni(i czede ex-

funt , qui confilio fe , fudaue difhenant: ee-

faturandus , ubi primum & vivis exceffiffet

teri eorum more, que fluminibus innatant ,

Genef. 12,

genitor. — Venient dies lutls patris mei , &

non eunt , fed feruntur. — Ex quibus alia l-

"yer f, Alo

o.cidam Jacob fratrem meum.

Quaàm ine

nior unda derinuit , 4c mellins venit , alia.»

vidus, quamferus, & truculentus eít pra-

vebementior raputt , — alia proximó ripann

vusaffeclus?. cum fit vita inimicus , calami,

eur[u. languefcente depofuit , alia torrens $tle

tatum parens , fraternz charitatis corrupe

petus ejecit in mare : quia ptavi affedtus ,

tor, tranquillitatis turbator , pacis vene*

quos fibi dedititios fufcipiunt, ubivis exaois

num, procellarum fufcitator , ceedium au-

tant ; néque ijsdem otiandi facultatem ime

thor, & totiusinterni hominisferalis evere

pertuntur , fed ad continuum, moleíltüme

for.

Durus eít Garüifex inordinatus affee.

que urgent laborem,

þ ziþl !I R

Quid ni Doemon

Gus, jugiter torquet.

Adquas non adigit ambitio ignobilita-

79e

Mf: lh

ipfe durá perempturus homines tyrannide

tes? qua rerum diícrimina non (uadet odi-

pr?vis eos tradit defiderijs , infanísque affe«

um hoftis fitiens fanguinem ? quas vigilias

Clibus: torquet enim ambitio , difcerpit vo«

non pramittit concupifcentia ? ad quz pe*

luptas , adurit aviditas; inflammat concu-

ricula non compellit libido ? ad quos fubeune

piícentia , vulnerat dolor , comprimit odi-

|

dos labores non adducit fpes ? ad qua fla-

um , confummit triflitia, interimit defpe«-

gitia non deducit defperatio ? ad quosgemi-

ratio , accendit ira, corrumpit invidia, ine

tus non compellit?. teflis Cain , cui pravi

| Zpiff. q.ï

ficit livor, re&té Seneca. . Dzc mortale tíbi,

affeclus invidiz , & odij fraternam fuafe-

& fragile corpufculum effe , eui non ex injte-

runt cedem; effufo Abelis fanguine vagus ,

fiatantum , aut ex poteutioribus viribus de-

& profugus gemit absque fpe ulla pervenien-

puntiabitur dolor 5 fed ipfe voluptates u

di ad quietem, folandíque otio labores: fi-

tormenta vertuntur, epula cruditatem affe-

quidem à facie Numinis projeclus adterrena

yunt , ebrietates nervorum torporem ,. tree

defideria mentem deijcit , & pravis affe&i-

smorémque j libidines pedum , manuum , ar-

bus , fluctuantibüsque defiderijs diftorque-

ticulorum oyanes depravationes.

Íta eft,

tur circumaélus , acrique femper timore cor-

p1Np.

qui inordinatis fuis infervit affectibus fibi

reptus divagatur folicitus , ut notat Hugo

dolorem maturat , & luxuriz evaporata

de S, Victore : vague per inordinatam con-

In 'allegar;

Tiluani.

momenta prolixa ad'erunt martyria,

euptfcentiam , profugus pev peccatricem cone

23

Evocemus é Peéiarum commentis Ixio»

feientiam ,. cujus etiam voce illud Apté fub-

nem volumine roue fe ipfum infectantem ;

jungittur , quisquis invenerit me , occidet zme ,

Sifiphum faxo illigatum ; Tantalum aquis

quia mentem drvino defertam auxilio, quae

ore tenus immerfum , ardentem fiti ; poe

cunque tentauo — tmpetjerit . — fubvertet,

mi;jueé ramo pendulis ad labia usque per-

Quàm turpé , quàm indecorum pravis fuis

petua fame corrofum ;; Prometheumífplen-

famulariaffectibus! ferpens, quia prior cze«

doris olim ambitiofum exefis , renatisque

teris animantibus perlpicaci calliditate vitio

vifceribus lemper diícruciatum ?. fed nulla

inferuivit, pravíque defiderij excitavitin Eva

poena acerbior obtingit famulanti pravis fuis

affe&tum , cateris habetur turpior, ac exe-

cratior,

affectibus, quàm anxia ambitio , quàm in-

Maleditfus es inter omnia 41D AT -

Gmxe[e 5'.—

fatiabilis cupiditas, quam infidarabies ? qui

tia , 6 befhias tevra z. fi

Á

(per pecius tuum g'4-

pravis fuis indulget affe&ibus ingentem fibi

dieris, 68 terram come

des cunttis diebus vi-

perturbationis, & dolotis accerfit materiam ;

te tu£ ?. Íed fi ferpens antequam íuaderet

n

fiquidem aliena felicitas invidum lacerat ;

Eve efum vetiti pomi,fuper pectus fuum

honor nonacquifitus ambitiofum disrumpit,

gradiebatur , cur mox officium naturz in

cupidinis flamma addicum voluptatibus

posnam tranfit temeritatis ? an

quia adempta

adurit : in pracipiti jugiter eft pravus affe-

([pes ad füperiora afcendendi

acrius fit tote

€tus ad delorem femper vergit , trahítque

mentum , quó Aulici, quos ambitio inflat,

fibi addidos, neque ullum nefcit medum

diftorquentur ? fi vel ipfa praviaffe&tus ca»

tenere , neque tormentum devitare ; cumque

rentia , fi fpei exclufio tam diré cruciat, ut

pravi affe&tus varij (int , trabántque in di-

defperationem invehat , quid fi totis viribus

verfa , ijïdem indulgentes in circuitu ambu-

urgeat , fi pleno impetu aggrediatur? Non

lant quiefcere nefcij continuis defatigati vo-

folàm ferpens, qui pravum in Eva excitavit

42 Pjhf, k

lutaticnibus , teíte Davide,

lg circuitu

affe&um , fuper pectus graditur, fed &

impij ambulant , cum enim continua labo-

terram comedit.

$cio talpas terram come.

rent capitis vertigine moleftiffimà rotatione

dere , non tamen maledictione mul&lari F

circumaguntur per vepreta dolorum à quiete

cur ergo ferpensex eo quàd fuper pectus gra.

femper alieni, quin& ipfa domorum tecta

diatur », & terrá vefcatur , à cunclis execra-

ï:arg

L

Nemo interna fruitur malacia, nifi pravis affcctibus fedatis. 233

*

aptuni habuit contemptui , proflernitur

*

tur? quia cateris callidior ad ima famulatás

detruditur à pravis affe&tibus ; fcité Philoz

etenim viribus praevalens , Zixiz Philffeua ad. 1. neg. 1z.

De higru-

David: uunquid ego.canis fum , quód tuve-

tiope Abya

fper pecius , & ventrem gradieris : quia cir,

a petdus iraefl , & inventre concupi(centia. ,

nis aAd mecum baculo,

Goliathus indubiam

bami,

decuit per pravos affectus torqueri , qui

fibi pondens victoriam Davidcm non inva-

fit, fed moroío veítigio inceffit , remora-

Piff.z.,.* 4

pravum affe&tum induxit in perniciem hu-

manigeneris, — Jactabatur ferpens fapientis

tóque greffu adoleícentem adivit ; cüm ergo

furrexiffet Philifleus , & veniret , quidni

nomine , fed cum primüm pravo famulatur

affeclui infamiam auget , fibíque dedecus

adoleícens David armis haud aífuetus puge

nam ineundam minime edoclus, vires ani*

-

adícifcit; eft (iquidem indecorum virum fa«

| pientem pravis infervire affectibus.

madvertens adventantis Goliathi , fe ipfum

L1-N

Lethali eftuabat Naas odio in Jabefe-

urfit , nullumque permifit momentum abire

nos, fodásque inivit ea lege , ut dextro

otiofum: feítinavit David , & cucurrit , &

proríus oculo eruto finifler fervaretur illae-

imbellis paftor in ca(lris Philiftinorum gra-

-divum Martem proftravit,

;

fus ; ídque non ut feveritatem clementiá

temperaret , nonut odium humanitate co-

Commendabat adolefcentem prze cae

824

teris formz dignitas, peritia pulfanda ci-

ercervet , fed ut infamia , ac dedecus , te-

Li. p R, 000sinde fübiret incrementum, — Ersam

thare, vocisfuavitas, vultus decor, frontis

h

WIP. 44,

omnium veflrím oculos dextros , pondmque

ferenitas, tofz genarum , oculorum elegan-

tia, &licét pafcendis gregibus non ducendis

vos opprobrium in uniuer[o Ifradl : (ed cut

ambos potiàs non effodit oculos, ut utró-

militibus affueviffet , vocísque cantu dele-

que extin&to lumine perpetuis Jabefeni cit-

&aretur , quointerfylvas, & paícua varios

cumfufi tenebris , noclis caligarent jugi op«

À fe Plalmos compoíitos diveríis carminum

modularetur menfuris , ad barbiti pulfatas

probio ? utrumque noluit oculum erutum;

ait Hugo, ut proprium & ipfi adhuc vide-

fides ; non tubarum clangore didiciffet in

rent opprobrium,acriísque excruciarentur:: pugnam proflire ; nihilominus ea ejus pe»

fi prorfus ceeci inferviiffent ,. non adeo inde- étus erat inconcuffa loricatum fortitudine ,

corum id eisobtigiffet ? fin veró vifu fruen-

ut tefle Siracide. . Cum leonibus quafi cum

Agnis , 6 cum urfis , quafi cum ovtculis vi-

tes infami jugo cervicem fubdant, ex ipfo in-

tuitu crefcit ignominia: tametíi majus in»

£lor luderet , quinimo tbrocii'i"unas-quæqug

beíliás, aut caulis imminentes , autinde cum

intuliffet damnum utróque confoffo oculo ,

majus tamen induxit opprobrium' dextro

prada revertentes 5 ultro prior ipíe perni-

tantüm eruto, & illefo fervato finiftro, ut

ciffimo perfíequebatur curfu ,

nudisque

notat Hugo : Sic faciebat Naas omnibus ,

1anibus comprehenías arrepto jugulo dif-

p 1, Reg.

quos capiebat n bello.

Sed quare omnmino

cerpebat : cumque veniffet in campum cum

jalin,

Goliatho inermis dimicaturus, contemptui

li,

non excacabat eos?. fortà propter maju op«

probrium z licet enim ibi majus damnum efjet

fuit Giganti, qui indignabundusjuffit é con-

fpectu faceffere imbellem canem , nifi protis

bic tamen majus opprobrium : (nifltrum 0«

culum , quo humana denotatur fapientia ,

nus mallet proteti pedibus , corvísque in pa»

, bulumttadi: fed cum Goliathus hac verbo-

reliquit ,ut dedecus augeret ; quia fi caecos

czcé vivere id miferum , fapientes caecé vie

rum velitatione adolefcentem accederet ca-

tafrdi&tus, Davidfilicem& pera rapit, fundz

vere utiqu; inglorium,

imponit, librátque i&tu tam dire&é deftina*

to , ut excuffus é circumacta funda mediam

.5' XI-

Philiftzi fregerit frontem , ac haferit cere-

Pravi omnes aAffe£lus tuncvel a.

bro fixus, pulchré Bafilius Seleucienfis, Go;

Orat. 15;

Ht], 2

xüme cogrcendi , cum videntur eblame

liatb videns puerum pugua incenfum amore ;

oculorum eleganttam , genarum florem , €9

— diriincunis ,ne decipiant adulti.

Alienum 4 Lelli féudrjs [cbema invifum effufus

$T.

7 Ontemnendi non funt pravi affectus ,

&f ; nimirum derifit adolefcentem adver(a»

quamvis eblandiri videantur in cünis,

rium, qui tamen celebrem attulit trium*

nobisque ludere ; prudentis eft eciam

phum: quamvis, qui in nobis oriuntur pra-

parvulos necare hoftes;ne glifcente etate viri«

viaffectus , viribus nobis videantur deftitu-

bus valentiores przvaleant ; parentibus bel-

ti, nontamen funt flocci faciendi , fed toiiís

lum indicunt , certamina inftituunt.

Cum

viribus ftatim prafocandi , ne cüm adole-

noxius affectus infurgit,, antequam adolefcat

verint, virésque acquifierint uberiores nos

enecandus eít ab eo , qui non vult in dies con.

proiternant : plerümque nobis etiam vide-

- valefcentem exitialem hoftem experiri ; ho-

tur ludere ; qui toto nifu nos aggreditur,

ftium vires contemnere; perinde femper eft,

expugnátque.

Quis formofam , & adblan-

ac fibi ftragem maturare ; tunc praeliorum

dientem puellam putet perniciem inferre ; &

momentum bené difponitur , quoties hoítis

tamen , cüm eblanditur , lethaliter ferit ; cum

fuperbo tumore non defpicitur, fed timetur.

loquitur, gladies acuit ; cum afpicit, tela

Goliathus quamvis ftatura gigantefceret ,

ejaculatur : innocens nobis apparet, quz

terrorémque incuteret toti Ifraeli , quiaado-

quovis hofle eft nocentior , quiacum dege-

neri affeCtu exagitatur animus , depravatug

lcfcen;gm Davidcm armis tractandis minus

etian

[

!

2314

Dïffckttatio Xs.

etiam oculus: fi enim pravo excuffo affectu,

fcedásque halítu a£r ; ita ob(iltit ; t homd

nil nifi feipfum afpiciat, & nonnifi proprio

qux nobis obviant objecta , infpiciamus ;

long?éalianobisapparent, quàm deneger af-

commodo inhiet.

fe&tus, ea nobiseffiagat , exhibcá:que.

Saul priusquam degeneri depravaretur

8j«

5.

Memini , imagines vidiffe rectis lineis

affectu , eximiam intuebatur Davidis pru«

canaliculatas , direciisque ftrijs alveolatas ,

dentiam 5 . delatam de proítrato Goliathe

acbiformes, in quas cum ex altera parte o-

vicloriam admirabatur in adolefcente, cujus

culos defixitfem Deiparam in ccelos affum-

virtutem , bellicàámque fortitudinem ea ,

xam, unacum Apoílolorum coetu circum

qua par erat afpiciebatlaude, — Verhmcum

f yarit.

fepulchrum conípexi , & quidem fingula,

primüm Hebrzarum puellarum plàufus, GC

mp lá

laudes , quibus David commendabatur, pra-

perito , elegantique penicillo expreffa : cüm-

que ex parte alterá itriarum me vertiflem;

vum invidiz affectum ciere in Saule coepe»

ih

trigeminas furias, megerá:que ex Erebo e-

runt is non ampliüs recte , fed transversüm

rumpentes , tadásque flammeas exagitantes

victerem afpexit adolefcentem.

Non rettis

I. Reg. cap, [

crine foluto, fparsóque in angues infpexi ;

oculis Saul afpiciebat David 4 die illa , & dein-

lj

eadem fuerat tabella , quac cüm diverfimodé

ceps , GU eó degener affectus mentem , ocu-

infpiceretur , diverfas quoque exhiberet

ló:que Saulis corruperat 5 ut prudentia Da-

Amagines : itadixerim de pravo affectu, quo

vidis mox aftutia ipfi apparuerit ; jámqg erat

z

aliter judicamus de objecto, quàm re&ta ra-

vafer, qui fuerat fortis ; erat hoíiis , qui

tjo dicle: imó & ipfe homo, fi pravis in-

antea fidelis miles ; temerarius ; qui antea

RRss

ferviat affectibus , à fe ipfo deficit , séque

providus: quia nimirum invidentiz przfti-

alium exhibet, ac revera in fe fit : hac ra-

gic totam everterunt. fcenam , mutárunt

tione fcite Gregorius Nifenus hominemcum

colores; ur oculi inSaule non ampliüs vide*

hac imagine canaliculata , & biformi compo-

rent, fed caligarent ; quia invidentiz humo-

re corrupti ,. & odij caliginibus obíurati :

fuit, €ó quia fit homo fimul Dei fimulac-

ruth ; /& brutarum affe&tionum belluina fe-

efítenim invidia, ait Nazianzenus,

TaLes

Lib,de opi-

Crat, 26,

ritate portentofus , ait: Lzceat weibi boc loco

polcforum, virus , ac rubigo eorum , qui eá

fic. bominis

exagitantur 5, imó ad id perfidig excrevit

de /:uä'þmrzgm' prefantium more. , boxitnis

1*,'(820 "A

gmaginem vi orationis exprimere.

Q Utn-

invidia, utSaul furijs inftigatusin Davidem

!

omnes machinationes adhibuerit , ut ado-

admodum enim videre eftl quasdam cfigies ,

lefcentem defe , Regnóquefuo optimé me«-

$n quibus duplex eff exprefJa forma , fmgen-

zibus bas artificibus magno [iudio , atque uni

ritum évivis abraderet.

Epinicium , quod

L

capiti geminas vultuii formas infculpentibus ,

Davidi é certamine reduc? cecinere puella-

st eas (]elatores quodam cum fliupore intue-

rum chori, ulcus fuit in pectore livido; neque

antur z fie mibi , & i bomime duplex effe..

flare fibi videbaturSaul, nifi David extinctus

imilitudo videtur , quarum altera longé 4b

caderet ; cümque à tartareo Saul exagitare«

uitera diffdeat.

Dwinum énim mentis do-

tur fpiritu , & Davidaccerfitus citharz pul-

qum quod attinet , pulcbriuudmem bac eam ,

fu , cantüisque fuavitate fedaret infanientem

que m Deo efl , refert 5 caterum quá cuptdi-

Saulem , hic pravoacrius commotus affcCtu,

sates ei quacam in[unt , ortaex aumn r

quàm malogenio; quàm Orcino fpiritu ve«

ln 16,

bis , etiam naiura bruie cogmzzone tes

xatus , lanceà nititur Pfallentem transvete

UP

berare adolefcentem ; & peregiffet crudele

. Qui à re&la ratione degenerant , ac à

facinus , nifi David capitis inclinationeictum

$4,

J

"praviS Íe finunt affectibusoccupari , ijs afle-

declináffet: ita eft , quiinvidia torquentur;

€tus oculorum funt praíligie; aliter illis res

livore corrumpuntur , nonnifi venena evo*

exhibent , at in fe fint , eósque illuforijs ,

munt, & cruentas meditantur clades , etiam

magicísque artibus fallunt , & qua rectze

in infontes , quósque virtus commendat ,

funtvirgs magorum , veluti illufionibus tor»

quia nimirum invidi, ait Zeno Veronenfis:

Serm, de

T 32

£uofi apparent Dracones , ferpentésque ve-

JMagnanimum quemqs virum proteruum vo-

livore,

pena evomentes ? ftudia semuli tametfi ho*

cant ; consiantem verü , & patientem fines

L

D]

me(ta invidenti funt venenata ; opera adver-

fenfu doloris appellant , fobrium acevbum di*

farij quamvis recta , livore corrupto appa«.

cunt 5 jufium erudelem , & prudentem calli-

xent tortuofa, quia pravo intus affectu men«

dum vocant,

Prorfus virtutum [pecies deco-

temexagitante vifus etiam exteriüs corrum-

lorare contraris , & à malitia fumptis ap-

pitur , perípicacia depravatur oculorum ,

pellationibus gesiiunt.

*

-

Y

66,

pupillz transveríim aguntur , jámque adul-

Degener affce

US L

nfürgens mentis con*

L]

teratis oculis diveríum inducunt objecta co-

fundit ípecies , tottimque internum homis

lorem, & diverfa de ijsdem effiaguntur ju-

nem fus déque evertit ; & ut fuz malitize

BN

ia

zur,queft.

dicia.

Quidam ait Seneca:. boc genere va-

cateriplaudant, pro vitijs fügillat ipfas vir-.

€2p, 3

detudinis laborant, ut ,p]ï fibi videantur oc-

tutesz fiexcuffo pravo affe&tu , adhibitóque

eurreve , ut ubíqueimaginem [uam cernant.

oculiscollyrio res a(picerentur , long? diver-

D

Duare quia mfirmavis oculorum mon potesi ,

Ízc nobis apparerent, ac eas pravus aff-ctus

nobis

exhibeat.

$auli , cüm adhuc

pe proximum quidem [ibi a£rem prarumpere ,

fed refiflit. . Quod vero corpoeri , id animo

fereno effet animo David ftrenuus videb.tur,

C]'I.O!'.a.:

gbtingic ; &i luperbia , & invidig fpiffus,

omniimque vittuuum comx;;c,ndatu.s

g19

Nemo interna fruitur malacïgnïüptavïsA&"c&ibus'fedatïs./ 2ie a

£io , fed cum primüm þtavo invidentig

abfcindendi, ut nos docet Magifler Chri-

coepit exagitariaffectu, incoepit & mens de-

flus. Si manut tuay vul pes ttuus fcandali» Mattb, 18.

T

lirate , judiciümque in Davidem corrumpi ;

zAt te , Abfcinde eum , & prosice abs te, (ed

& eó feraliszeítus excrevit; ut degener affe-

cur dextra przcidenda, cüm finiftra vulneri

&us uberiores enancifceretur vires, quia ni-

recipiendo fit aptior , quàm infligendo? cum

fi pravi , qui in nobis oriuntur affectus ,. fta-

nulla fit in finilra ad feriendum dexteritas,

tim ptofternantur incunis , cüm adoleverint,

cum deflituatur leva manus roboris pondere,

nonnifi (irages , cladésque cruentas moliun-

fitque ad agendum imbeilis, ad pugnandum

tur in homines: re&é Caffiodorus, D;ff-

inepta ? Verüm fatis ipfi virium , íatis ad

$. Variar.

f4p1$,

€ultatem vobis querele fabmovemus , dum.s

feriendum apta , fi pravo ducatur affectu,

in ipfis eunabulis fcelera commifJa. vefecan»

2

& tunc non dextera tantüm , fed & finiítra

E 2245

amputanda , ne degeneri affectu vulnera in-

$7.

.. Si ptavo affeCtai tempus concedatut ,

fligat , necémque inducat,

Non eít manus,

L

adoleícit nequior , & perniciofiffimis cre-

quz vulnus infligit , fed pravus affectus ,

mentis glifcit petulantior , quia cum ipfo

qui brachium movet , manum ducit ; & ideo

pari pafíu «reícitjimprobitas fimul , & ca-

non manus , fed pravus affectus amputan-

lamitas — Dementiz daretur oneribus pref.

dus', ne feriat,

29,

fo, f1 ad levandum humerorum onus , far«

Fabulau funt Grzci vulnerato ab A-

cinam farcinz adderet; helleboro indigeret,

chillis hafta nullum fuperfuiffe pharmacum,

qui aliquod quafíiturus triftitiz pharmacum,

nifieadem , quz vulnusinflixit , vulnus ab-

novis curarum incrementis ftuderet torquen-

oleret , & medela à vulneris authore hau-

tem corroborare affectum : zíluantes , qui

firetut ? quid ni ferit nos degener affectus;

traijciunt commoti , procellosique Oceani

vulneríque inflicto non alia patet medela ,

fluclus, ventos noncupiunt ; fed eorum im-

quàm quz ab ejus authore peü poteít : &

petus declinaturi vela complicant , claudánt-

tunc hauritur , fi profternatàr , ne ulteriuüs

4l i 35.1

que : fi ignis debacchatur in fylva , nemo

feriat,

Scimus Cedros Libani ab ijs ex-

H

Ííanz mentis eft , qui ligna , atborésque

cifas, qui montem illum incoluére,

Prae-

"

quantum poteíl, ei non fubtrahat , ne flam-

cipe 3gitur ,ut

pracidaut mibi ferui tui Ced. 3« Rf« &nbs

.

L

a laxiüs fpargatur : fi praviaffectus in no-

r0sde Libano. |.Scío eutm , quomodonon eft

bis oriantur , perinde ac depafcentes ftipu-

in populo meo "vir , qui novit [jgna cadere

las flammze, coércendi funt, ne ferpant ad

ficut Sidong , hzccum Salomon prafcripfif-

ligna , & depaícantur etiam arbores.

88,

fec ad Hiram, nobis quoque prztfcripfit ra.

Plures tamen ut proprio medeantur

tionem degenerum excindendorum affzctu-

dolori , ut inopiz confulant, fuppetias pe«

um , ac cupiditatum : ij Cedros cecidére,

tunt etiam ab alijs pravis affectibus; & hi

qui Cedris agnati , & adnati diu Cedtos

majora fibi elaborant tormenta , quia ficut

excoluére; ut nimirum per eos cadanr ar-

infeparabilis eft ardor ab igne , ita & angor

bores ,

per quorum operam füccrevére :

aballe&tu degeneri, — Dives Evangelicus ge-

impulit degener affectus ad fcelus , 1uafit

hennalibus tortus flammis cruciatum fopitu-

flagitium , duxitque ad opus; amputandus

tus ad Lazati recurrit invidiam,

Pater Ab-

eít author facinoris, imb & radicitüs evel-

LHF', XI 6;

rabam miferere mei s. mitte Lazarum , ut

lendus degener affectus ab eo, qui eidem

intingat extremum digiti fui in aquam , &

indul(it, quique eum fovit;

permisi;que Íc ab

refrigeret linguam meam , quia eructor in..

eodem feduci.

bac flamma : nimirum flamma , qux linguam

Quod fi degeneri parcatur affe&tui , hic

9r.

adurebat, ex ardore prodibat invidentiz ;

lerneam imitatus hydram in pluresalios re-

sícque errabat dives , cum niteretur flam-

pullulat ; non enim fterilitate laborat: efz

mam fopire pravo illo invidentise affectu ;

fet quidem folatium aliquod, fi probro la«

pulchré Chryíologus. —|.Qui2 4gis dives,uon

boraret infcecunditatis ; . fi unus alium non

wy, n

SeYm, 1;2..

.

Vr

*

efl novelli doloris ,. fed livorie autiqui ,. &

gigneret , f1i noxia paffio prole careret

.

ealo magpis incenditur , quam gebenna, — Cae-

Z;

verüm petinde , acalter nexus alteri conjun-

cus adeo defipuit , ut non viderit , de reatáüs

gitur, ex quibus longa pendet catena ; fic

cumulo majori linguam fore incendio uftu-

pravus affe&tus alium adducit, nec unquam

landam, quafivit refrigerium , & pravum

aftue(cit folus quiefcere, fed pluribus fem-

accivitinvidentiz affedtum , quo reatum au-

per dilatatur proceffibus , pulchrà Seneca ;

geret , G tormentum crefceret 3. & ideo

Adhuc $n proceffu viria funt ,. imventt. lu- Lib. z. ma«

(

quos elevavit oculos , Judicem non placá-

xuria aliquid novi, in quod infaniat ; imue. "t 4ueff.

runt , fedacriüs inflammárunt; veniam non

nit impudicitia novam contumeliam fhi z cap. 3t.

obtinuerunt,fed reatum auxére. Quia dives

invenuit deheiarum düffolutio ,

&& Mbe;

cum Lazaro beatitatem invideret, à finu Ab-

aliquid tenerits y mollisque , quo pereat

rahe eum feparari ex invidia cupijt,petiitque.

Íemel quód pravus affectus animum poffi-

ol

2?'

àm defipiunt , qui pravisfuis indul-

det, procellas excitat per fluctuantes co-

gent(ä

edibus , quibus vel inviti difcruci-

gitationes , tranquillitatis malaciam cor.

antur , eóqueacriüs torquentur, quó impen*

rumpit , & in alios pracipitat deterio»

fiori ftudio eos fovent , hifunt manus, hi

res,

—

pedes fcandala imijcientes , proinde illicé

Gg

Hinc

F:rf;ni de Affeibus Tou. l,

A

D

236

Differtatio X,.

92.

AHine Saul fauflis vitoris Davidis accla-

pede , ne capüt impetat ; violentia eft ipfi

mationibus laíus; initio rectis non afpexit

inferenda , ne violenter nos quatiat; foras

victorem oculis, móxque invidia cacodae-

abigendus , ne intusfeviat : aérem imita-

monem vocavit , & à fpiritu nequam inva-

tur, qui fi montem circumvallet, nec tan-

tillum eum commovet , quamvis concite«

Xib; Reg, lus inextinguibile odium concepit, — Tene-

Caga 483,

bátque Saul lanceam , &mifiteam, putans,

tur in auftrum , vel furat in aquilonem

quàd configere. poffet David cum parietea,:

converíus, eó quia exteriüs tantüm montis

extimam ofculatur fuperficiem ; (in verà

nimirum quaSauli difplicuére acclamatio-

nes Davidis , invidiam peperere , invidia

aér quamvis tenuis antimis fuerit montis

autem odium genuit , & odium telum vib-

vifceribus inclufus , montem quatit, & per-

ravit ; nunquam; novit degener affectus uno

fzpe radicitüs convulfum deijcit in planie

Ítare loco', nec folus flabulari in corde ,

tiem 5 nimirum agebat ductunaturz, cum

fed alios fibi comites adícifcit , ut junctis

montem exteriüus ablambiret ; detrufus ve»

viribus infurgant finguli , feriántque fecu*

ro intra ejus viícera contra natura jura 5

riüs : odium ftatim infurrexit, ne in Saule

mentem quaffat , terrámque tremore ex-

vitio flerilitatis redargueretur invidia; qua

agitatam commovet.

Nulla peítis letha-

filium peperit fe dignum , odium fcilicet,

lior pravo affectu , íiintus foveatur, hic

quodfovit, & enutrivit, cui, cum adole-

enim lumen extinguit rationis , juftitiam

Íceret, Cacodoemonem etiam addidit. Paeda-

corrumpit , virtutem profternit , & vitia

h

-

gogum.

omnia fovet, quibus in hominem adinter-

.

93.

m Herodias pravis affe&i-

necionem Ífzvit

?

hinc necefsé eft à judice

Quidni etia

bus, ac concupifcentijs indulgens in Joan-

omnem deponi affe&tum, ut juxta zequita-

nem Baptiftam rrüculentiffimum conceperat

tem fententiam ferat , utaliquid Jargiatur,

odium; quó moliretur infidias, quibus caput

indulgeátque reo,. cujus femper partes po-

pracideretPraecurforis, qui lafcivientis puel-

tiores effe debent illis accufatoris , cum hunc

in fzvitiam , plerümque pravus affe&lus

lz pedes ad chorzas inftructos redarguerat:

nimirum libido odium peperit ; & odium

trahat ,. & reum fola Judicis tueatur cle-

mentia.

$ern. To, i2

caput amputavit , homicidium perpetravit ,

ait Auguítinus ; Mulier deteflabilis odium.,

Solent plcrümqu& pra ceteris pravis

9f*

730'08.5.

conciptebat ,. quod aliquaudo. dato tempore

affe&tibus Judicem pervertere amor inge-

Areret 5 connexa funt inter fe carnis con«

niofus , & lucri cupiditas , hzc magnis

«upifcentia ,' voluptatum illecebree , odia

fponfionibus , donisque juftitiam labefa«

iníana, actruculenta homicidia, hinc recté

&at; illevero affinitate ,. vel fanguinis ne-

líaias cap, 14. de radice colubri egredietur

ce(fitudine ,. vel ctiam veteri , aut. recenti

Regulus , & femen ejus abforbens volucrem ,

amicitia Judicem excecat ,. ne regulam vi*

deat equitatis $. & tunc non deíunt Judici

hoc eft, decolubronaíciturregulus, & de

regulo oritur volucer: qui enim uni indul-

rationes ,. cüm non defint pravorum affe«

get pravo affectui, plures contra fe vocat 5

&uum fugge(tiones: fi enim affedtus, pro-

niórque animus pondere fuo unam potiüs ,

uni, qui favet degeneri ; plures jam fovet

fibi noxios,

quàm alteram premat partem , nunquam

tunc defunt in favorem dile£li rationes : a»

mor tunc quia ingeniofus fingula fubtiliter

5. XII. 1

diícutit , & aurum & luto eruit , adaman«

tem é coemno,

Vix quidquam oppones ,

Degeneres omnes. affetius obfunt ,

quod à fuo non propulfetur propugnatore ;

quamdiu foventur ; profunt, f prote-

hinc fi Judex pravo íinat fe pertrahi affedtu ,

rantur , G conculcentur , prafertim

conclamatum eít de caufze zquitate : cien-

4 fudice.

tur veró hi corruptores juílitiz , vel fan-

guinis neceflitudine ,. vel amicitiz vinculo,

" Anina inferunt degeneres affzdus , fi

vel affinitatis conjunctione ,. vel accedentis

94e

foveantur; ebfunt, fiijsdem favea-

foming fufis precibus : 1 enim muliebres

mus; profuntveró , cüm eosprote-

accefferint non folüm formz , verüm , &

rimus; exemplo tritici , quod terre concre-

reces , & edocle mentiri lachrymz , vel

ditum, fiobruatur humo , inficiatur humo-

doctz fallere blanditiz , & prafertim con-

ze , diffolvatur imbre; corrumpatur putre-

jugis amantem maritum Judicem emolli-

dine, uberiori multiplicatum faenore auctam

unt , flectüntque , non quà zquitas vocat,

nobis meffem fpondet ; quia nimirum fzevi -

fed quó amor trahit ?. potentiores funt foe-

tum in illud fuit; non in fetriticum fzviit :

minez preces , prafertim fi lachrymis ma-

. at cum fovetur in horreo , eique indulgetur

deant , quocunque Euro , Notóque , impel-

inarca, ubi fegranulum corruperit pracfer-

líntque obliqué : quia non ratio ; fed paffio

vati é carienullis flabris , flatibiisque poteít:

ducit,

J

hec indoles eft degeneris affectus ,| qui fo-

Neque tunc J

udici argumenta dcfuht,

96.

venti eftvitrum vile , & ferienti pretiofus

quibus etiam iniquitatem tueatur , prafet-

adamas ; indulgenti eft aconitum , & fz-

tim cum prodeant dietim Jurisconfulti , qui

vienti phatmacum ] terendus propterea eít

Íententias iuas quamvis intptas, , minüsque

:PIOT

*

Nemo interna fruiturmalacia,nifi pravïs affedibus fedatis. 237

"Talem decet Judicem effe , quem nec

probabiles fulciant tot authoribus ; ut nu-

58.

mero terreant lectorem.

Mertita debent

amicorum preces emolliant , nec potentio-

Judices caufarum penfare, non munera Per-

rum minz terreant ,| nec munerum largi«

fonarum ; jura fpectare, non promiffa con:

tiones corrumpant, necaur) ífplendor oGbcae.

fiderare; amovenda funtfíngula , quzani«

cet, nec odium induret, necira inflammet,

mos valent hominum perturbare 5 abfit

nec fpes alliciat , nec dolor torqueat , nec

prorfus ira , excludatur invidia, reijciatur

amor infle&tat, necullum fit in ipfo perfo-

odium , pellatur timor , amandetur amot,.

narum difcrimen , fingulisque , five divitijs

—

coérceatur auri cupiditas ; exterminetur a«

affluentibus , five dignitate pr&eminentie

vatitia; hi enim funt degeneres affectus ,

bus., five honore prafulgentibus , five in-

quibus in Judice veritas pleriimque opprie

opiá laborantibus , five miferijs oppreffis

séque jus fuum dicat , ac communem utilis

mitur , expugnaturíntegritas, violatur ju-

ftitia, conculcatur zquitas , proditur inno-

tatem privatis femper praferat.commodis

centia , corrumpitur fides,

Facilé fi Judex

non improborum infolentiam , temeritae

"

cupiditate abripiatur., permifsà fibi pote-

tem , G petulantiam tueatur : Sapientis

teílate , fecüsquàm deceat , utitur, & ab-

enim JTudicis efl , ait Cicero: Meminiffe.s

utitur , non absque graviori juítitiz .detti-

fe bominem 5 cogitare fibi tautim À populo

mento , & Reipublice damno.

effe permifum , .quantum commifum , &

"Tullius

37

Amor przífertim, & odium confueve-

«reditum fit , & non folüm fibi poieflatem.»

rein Judice integritatem expugnare , equie

4datam , werum etiam fidem babitam e[je 5

tatem evertere , innocentem prodere ; ut

meminife, peffe quem oderit abfolvere » ,

——

etiam ,i:zaprobum illud divitiarum «coacer-

quem non oderit , condemnare', €& femper

vandarum inexplebile defiderium , & peítis

uon quid spfe ueliz , fed quid lex , & religio

illa avaritize , quae eft cotiusjuftitia exiium:

«ogat cogitare 2 animaduertere quá lege.s

ídque ut latis expreísé indicarent Thebani

Reus citetur , .de quo reo cognofcat , que

arguté Judicum flatuas fcalpere , & effia-

resin quefiione verfetur.

um bac fant vt«

gere ita confueverunt , ut fine manibus ef-

deuda 5 tum veró illud eff bominis smagni ,

fent , -& oculis averfis, nimirum ut ne au-

& faptentis , «um sllam judicandi caufam.s

)

rum acciperent, imó neccuperent; nec pof-

tabellam fumpferit , non fe putare effefalum,

fent ejus ingentes oculo irretorto cernere a-

neque fibi quodcunque cupierit , licere * fed

€ervos ; íed utinam pluresetiamnum ex Ju-

babere sn confilso legem , relygionem , eguie

dicibus fafones , & Argonautas potiüs non

tatems libidimem autem ,odium ,invidiam,

imitarentur , nonad Aítream confugientes,

Jietum , cupiditatésque omnes amovere ,ma«

fedad Medeam traijcientes aurea pecude po«

imique eflimare con[cientzam saentis fua ,

tituri,

Vix juxta leges aquitatis fenten-

quám a Deo accepsmus, qua à nobis divcllz

tiam profert , qui auri fplendore permifit

non potef? qua (i.ob timorem confiltorum.s s

Íe excacari: juftiiam non videt, & ab z-

atque fatlorum tefhs s in omni vita nobis erit ,

quitatefeavertit , qui oculos adaurumcon-

fne ullo metu , [umma etiam «um boneflate-s

vertit ; aureis przpeditus compedibus diffi-

j.'w"uemu.c.

culter fe in libertatem vendicat , cum aurea

Omnibus vult Tullius Tudicem fpolia«

92*

vincula ferreis fint fortiora,

Fottiffimum

tum effe pravis affe&tibus , & ad manfuetudi-

e(t metallorum aurum ,. vix ignibus tenta-

nem pronum, zquitati unicé addictum ; ut

tur , cum ferrum flamma impatiens diffluat ;

veró in maníuetudinem propendeat, me-

quinimó ne Tudex ingratus tunc audiat , ire

miniffe juvabiti, fe hominem effe , errorie

adigitür in fententiam donatoris , & in-

bus obnoxium , ac lapfui; proinde pronior

verecundus , & irmmprudens damnare non

Íemper erit in clementiam , quàm fevitiam,

audet , quod abfolvere non valet, Pulfat

non ita tamen ut juftitiam negligat , fedut

tunc animum juílitia , monet conícientiam

ejus rigorem beniguitate contemperet ; &

D

equitas; íed fortiüsauri cupiditas , utpote

ita clementia armatam juflitize dextram te-

degener affe&tus , ad fe trahit animum ; ut-

neat, ut brachijimpetum coérceat , vulnus

ringüe premit fitis juflitiz , fed prevalet

tamen non impediat ; hinc monet Sapiens,

aurifacrafames; allicit equitatis decor , fed

Jn judicandoeffo pupillis mifericors ut pater ,

Ecclef. g.

auri fulgor vincit : quisquis officio fungi-

£&9 pro viro matri illorum ,. & erie tu elut

tur Judicis mellea diffugiat munerum ftlil-

filius Altiffimi obediens ,. &5 miferebitur tui

licidia , quz de poculo venenato prodeun-

UAgis, QUA TuAtEY,

Caveat prz cztes

tia, ita in finum diffluunt Judicis , ut ejus

ris, ne finat fe ullo pravo affe&tu praoce

animum penetrent , juftitiam corrumpant ,

cupari ; nec muneribus illaqueari , Deue

zquitatem evertant ; fuis non carent pon-

ter, 16,

Non acctpies perouam , nec nu-

deribus munera, quibus animum accipien-

mera , quia munera excacont oculos Japiens

tis ad fe trahunt , neque nifi in munerum par-

tum , C mutrant verba quflorum , nil certé

tem fle&ti poteft, qui muneribus finit (e pre-

Cecitatetetrius, nil miferius ? Quis credat

mi: pretium , qui accipit, pronum fe pro-

à muneribus , ab auri fplendoribus ceci-

"

[

dit adrem ipfam exhibendam; & tunccal.

tatem natam , & tamen cum munerta ocu-

r WMN**'&-

catá religionis equitate confcientiam fuam

los excecent fapientum , prodit fceda, tur-

fallens perperam fententiam pronuntiat,

pisque filia cacitas ab auri nitore : quód fj

VE MM u g

d-

Verani de dffectibus Tovy

52

E

238

Difïcrtat;o X.'

fapienmm oculos excccant munera!, quid

tareauxilijs , & re&ti confilij gübemacu!a

non aget in rüdioribus? non exoculabunt

ufi, habitis comitijs Jephte elegerunt robo-

tantüm , fed interficient : ea fiquidem eft

re fortiffimum, militaríque peritiá clarum ob

vis munerum , üt omnia expugnet, nilque

frequentes de Ammonitis, & Philiftais re-

latas victorias.

Is cum crebris jam ante ve»

ijfdem obfiftat , haec equatas nubibus arces

Íolo zquavit, propugnacula expugnatu dif*

litationibus incurfantes Ammonitarum la-

ficiliora evertit, urbes füubvertit , regna fub-

trunculos coércuiffet, majoribus copijs, va-

lentíortque authoritate videbatur munien-

jecit, & quidquid infra coelum eft etiam in

dus, totique propterea pra-ficitur exercitul,

Íolida rupe excifum ; vincit.; dunjmodo

pervium fit auro,

Cüm veró nollet ; nifi vim vi pulfurus pug-

nam inftituere Legatos ; mifit ad hoftes fpe«

100,

Kecta igitur ratio , non obliqua pafïïö ,

ransfore , ut que Ammonitas inter , & Gala-

non degener affeQlus hominem regat , pere

inde ac unico clavo regitur; ac dirigitur tota

aditas lis ob confinia intercederet , poffet fine

fanguinis füfione componi ; fed detre&lanti-

navis, que inter flu&tus tota torquetur ab

W

bus Ammonitis litem dirimere fine ferro ;

vnico ligni fruftulo , feu temone , navís-

queclavo, cui vistanta ineft, ut licét navis

Jephte probono publico; & patria libertate

juftas exardefcens in ira$ ,

conceptóque;

pars nulla fit,. fed quid ab ea divulfum , &

priüs voto fe , fi victor & pugna evafiffet , ho-

externum , quia tamen hzret in puppi » fp-

fam flectit, torquétque contra turbulentto-

ftiam Deo macltaturum , quod ex animalibus

Verüm fi mari-

domefticos repetenti lares primü occurriffet ;

res ventorum impetitus.

nos traijclentes fluctus ingruente procellà

irrumpit mox in hoftlem, acerrimé pugnat ;

fundit , fugátque Ammonitarum exercitum,

impetiti non tantüm temone,, feu guberna-

culoutuntur, verüm ad Helicem oculos di«

Manubijs hottilibus, , urbibésque quamplu-

rigentes beneficio micantis cinofure , nau-

rimis captis,

Quid ni fi re&a ratio

103.

fragia eludunt , declinántque fcopulos , in

/non elegiflet in-

.

[]

duflrium , fed obliqua affeclio pratuliffet ,

quos faciliüs impingerent

pari pacto cum

pravorum affe&uum impetus mentem tur-

velfanguine conjunctum, vel affinitate illie

gatum , vel amicitid adheerentem ; hoftis

bant , ciéntque procellas fluctuantium co-

triumpháffet , & tempeítas minimé fedata

gitationum , dirigendi funt intuitus in coc

h

lum, invocandus eft Deus , & rectzratio-

fuiffet , fed ad naufragium compuliffet: per-

apté Arias Montanus expendens Jephte ele-

nis gubernaculo aurigandum navigium , ne

&ionem , quà toti praficitur exercitui ,

in Ícopulos impingamus , ne infami nau-

In m'þ.' 1í.

fragio pereamus; fcite Bafilius Seleucienfis,

ait :. Bona confilia , atque couflanti vatio-

ueinita, 9 curata, bono demum evestu fir-

3udic.

QrAn ä*,

Longa maria trajjcientibus ad curfum vegen-

mari , probaríque folere biftgoria docet illu-

duma pro teffera. [unt. asirorum undequaque

[plendentium — morioues , — & — gubernator

firi exemplo fortifmi viri , ejudémque non

Jyrannidem aderti , fed propter []etlatams

|

incumbens gubernaculo tollt / im . ealum.,

oculos, afirorum motibus aurigans navim ,

virtutem exoptati ,6 adíciti: nimirum vite

eurstimque ,per mare , celefis lumine contor-

tutis , meritorümque fuffragio renunciatus

Jephte exercitüs Prafectus inimicis fuit for-

quens fertur n portunis,

midini , quia profperavit Deus omni pravo

: Quod autem nautis contingit in mare ;

!01*9'

hoc idem non folüm internz hominis Rei-

affectu nuda confilia. Et eó Jepthte triumpho

celebrior; quó non hofítes tantüm exteriüs ,

ublicz in co£rcendis affeClibusaccidit ; ve-

Re-

fed & proprium intus affectum evicit.

rüm etiam externz reipublicae moderatori-

duci mox é caftris in patriam Jephte perío-

bus: hanc perízpe furens calamitarum pro

nuerunt gratulantium voces , totáque patria

cella perturbat ; & concutit , & tunc contra

fe fe libertatis fuze vindici effudit in cccur-

jmpetus perturbationis opus eft guberna-

fum; in plaufum victoriz fexus omnis, &

«ulo , feu cordatoconfilio, quo infolefcen-

staserupit, Jephtes autem jactata per ora

tes pravi affecius. tumultuantium civium

populi vota gratus Deo tanti gaudij datori

&oérceantur , ne commota tempefítas effer-

veícat.

remittit: cümque triumphali pompa in ur-

Sin veró alius infurgeret degener

bem Mafpham veheretur , venienti patri

À

affcétus di&ans , quod alicui privato eít utie

omnium prima obviam cucurrit filia ; gn quà

Je, non quod toti Reipublicz commodum;

virtus-animi cum forma corporis decertare

utique incrementum fubirent fluctus decu.

videbatur , feflóque timpanorum Íonitu

manis etiam turbulentiores, majori impetu

pati libertatis Hebres aífertori victo*

urgerent Euri , Nouque ; & ad ineluctabile

riam adgratulatur,

Ad occurfum tamen

maufragium traherentur omnia,

infperatum

hzret

anceps

aiflictiffimus

102e

Judic, cep. 11. Hebraorum tespublica

Genitor , num magis victoriz ipfum pce-

pluties contrita bellorum calamitatibus,exa-

niteret , an voti ; gaudium flatim in lu«

gitata hoftium infultantium copijs , impe-

&um degeneravit , in dolorem trium-

tita externis armis , naufragio proxima an-

phus transivit ; G in nceniam epinicium *

ceps harebat timorem inter , & fpem,

voti crudelitatem à feemiffi damnavit , fed

Reconciliato aurem per fupplieia Numine

quid Deo fpopondiffet mente revolvens ,

natu majores ceeperünt de humanis conful«

maluit exemplo Abrahe £flium immos

lancis

: Neäo interna fruitur malacia niü,pravisAch&ibus fcdätis. 239

lantis Deo effefidelis , quàm clemens in fi-

nimitum viclimaad aram, quam nec fletus

liam; proítravit hoftes in pugna, fed glo-

ceeterarum puellarum movit ,. nec triílitia

rioficr vicit in triumpho proprium affectum

retardavit , nec dolor inflexit ; fed alacris

in filiam, quamvis fpes unica , & lux effet

procumbit in genua, vultuique in hilarem

familie: Vicimus , £iliam allocutus pater ;

mortem compofito; acceptóque à Patre ul«

dixit, (ed tuo fanguine, & tunc arreptam

timo ofculo, nudat virgineunt collum ; in.

utraque manu veftem gemebundus , gemi-

territa fleclit cervicem , i£tiimque accipit vie

nas fciditin pattes: fed Jephtias filia zequá

brati gladii,

Permifit Deus innocentis Jc-

fortitudine nuntium fubeundz mortis acci-

phtiadis necem, ut figura foret Chrifli pro

piens, é montibus lzta ad urbgm Ievertitur;

nobis necem fubitari,

RUE PULDUMES

J DISSERTATIO XI..-

Nullum zgritudini pravorum affectuum

curandz praftantius alexipharmacum feriá-

mortis recordatione,

tj

.'5. Io

x

memoriam Libitbina fuo geluo

Noffram (cffimnze

MIHETR EX Finpuilt pra-.

vi affeitus in[olefceutems eftum.

LO X

3,

EE N

st

); Xcutit omnem pravo-

tamen nonnifi perfunctorié afpicimus , & in

l

V

bis

EC

rum affectuum fenfum,

VA N

media decedentium flrage , acervatos intet

BIN

P

extinguit fingulas cone

cadaverum cumulos, oppleta inter calvariis,,

W.u.

ád

cupifcentie — titillatio-

offuariisque coemeteria nil. minus, quàmx

tdits

(f

SSNSEA

44

nes, compefcit omnes

mortem cogitamus , & cum nil frequentius

Y LE DN

j

2

s

iraícentis animi impe-

nobis obviet , nil citius oblivifcimur;tametíi

ïa

*

TUTESISS

Á

tus; feria, ineluctabilis,

experimento edoceamur quotidiano mor-

!,

& plerumque inopinz

tem nemini parcere , nulli indulgere atatis

mottis recordatio :

hac fiquidem luxurians

plutes praefcindere in flore, alioscorrumpe-

tés concupifcentiz flores in fauciantia vertit

re in femine, hos jam maturos perimere,

p-ænitentiæ dumeta ; adblaadientis. volu-

GL omnes, cujusvis fexus, & ztatis interime-

ptatis rofas, vulnerantes in [pinas meeroris;

re; hunc rapere inter ceenandum;alium cüm

mella deliciarum, in abfynthium doloris ; &

fomno fopitus quiefzit , illum in inchoata

rifum mundi arridentis, in lachrymas con-

voluptate, alium cam primüm honores con-

Ícientiz torquentis: adeó potis eft, & cfü-

fequitur; .non tamen eífe nobis proximam

cax fola mortis in ménte refricatio, ut pra«

credimus; putantes adhuc longiüs à noftris

vorum omnium affectuum cozrceat motus,

diftare laribus, cum tamen jamiam fit fores

fuffocet afflatus, compefcat impetus; & o.

pulíatura, nimirum adeó frequens, adeó fa-

mnibus deordinatis animi, tum concupie

miliaris nobis eft, ut nobis videatur quafa.

Ícentis, tum irafcentis motibus frcenum ia«

vilefcere, nil eamn timentes, quia illius fta-

jiciat properantis mortis acceffus, ejisque eó

tim oblivifcimur , & in ipfa incertudine cer«

certior, quó nobis eft incertus appulfus.

tam nobis fingimus ftationem,

P

Omnem affe&tuum pravitatem | facilé

Videmus illos eftuante febri.extintos,

3*

vinceremus 5 fi omnem nobis diem fupre-

alios lu&ibus obrutos , hos ferro enecatos;

mum illuxille crederemus , fi ferio mente

plutes veneno corruptos, nonnullos flam-

volveremus , mortem nulli parcere zetati;

11à abfumptos, alios fulmine interfectos; &t

nullíque dignitati , fed omnes fua falce de«

omnes quotquot pracefferunt retroactis íz«

metere , pueros in primo germine ; adole-

culis extinctos jacére in pulvere, fordefcere

fcentes lafcivienti in herba ; juvenes fuper-

incinere; & quamvisinter tam dubios, tara

biente in flore; adultos, & fenes in jam are-

inopinos, tam varics, tamque fubitos cafus

Ícente ftipite,

Ideo pravis concupifcentiis

nulla fit fecuritas ; ita tamen plerumque vi-

tetta haremus alligati, quia raró refricamus

vimus, acíi nunquam effemus morituri ,

e

Libitinzz memoriam

P

tranfeunt . quotidie

cum tamen quotidie moriamur, fingulísque

per forum , & plateas, noftrósque ante ocu-

horis nobis vita pars aliqua detrahatur , &

los elata cadavera, quze nos mortalitatis ob-

momenta ipía, cum

gtOPe;alzte morte divi-

gáms,

litos refpicete compejluntad mortem ; qim

Hanc

Gg3

240

Diïï&rtatio XL

Hanc hominis conditionem fymbolicé

pore, & ea. deferere ; quz ;unq vcifemus

4^

exprimit clepfydra arenaria, cujus pars fupe«

d«etviffe,

4

Ex mille mox morituris, nec unum re-

6.

rior jugiter fluit, donectota evacuetur,im«

pleatürque inferior ; delabitur fiquidem mo-

-

peries, qui non diverfimodé fentiat de opi-

mentis fingulis aliquid de vita noítra, donec

bus, dignitatibus, honoribus, illecebris con«

tota evaneícac; & quamvis videamur nobis

cupiícentiarum, ac mundi vanitatibusquàm

setate crefcere, decrefcimus tamen continuój

antea judicaverit, quia tunc morsimminens

donec nofter pulvis totus in fepulchrum de-

caligines excutit , & resomnes non . quales

labatur; poílerior vitze pars priorem pre-

nobisapparebant; fed utreveraíunt in fe

mit,excutitque, & hac à fequente itidem

nulla pravi affe&iüs caligine circumíepti vi-

excutitur, ficque omnes priores à fequenti-

demus, fuisque xflimamus momentis: quia

buspremuntur, urgentürque, donec omnes

veró fera in exitu e[t fapientia,plurimum no»

delapíze totam evacuavetint Íolicitato fluxu

bis proderit, f1 ex alieno errore noítram cor»

praeíentis vita noftrz clepfydram; fitamen

rigamus defipientiam , fi ferió cenfeamus

vitaeít, quam mors jugiter occupat; cum

omnem nobis diem fupremam eífe; umbrz

nullafit hora, nullum fluat momentum ;

fiquidem tranfitus eft vita noftra , tempus

quó non moríamur ; cum momentis fingu-

nonnifi unicum inftans, quod folüm nos pof-

lis aliquid íemper nobis mortalis vitae detra-

fidec, & omnes anni unicum punétum,cum

hatur. Utinam hzc veritas, quam nos dietim

quod de ipfis effluxit, nil teneamus ; & quod

experientia edocet noftram ferió, ( frequen-

defluet, minimé poffideamus, & incertum

ter refricaret memoriam.

Felices procul

omnino fit, an inítans, quod przefens confe-

dubio effemus , fi omnemdiem pofltremum

quitur in noftra fit poteftatefuturum : quód

puraremus; feliciores fi omnem horam; &

fi unum alteri fuüccedat , ea tamen . fingula

feliciffimi, fi omne momentum ; omnibus

fluunt velocitate, dilabuntur pernicitate, ut

pravis affe&libus frena injiiceremus, eorüm-

vix ea poflideamus , fed ipía potiüs nos fe-

que impetus coérceremus, motüsque fingu-

cum trahant ; cum fiftere non poffimus diem

lo pravos cohiberemus, (i omnem horam

unum, neque horam, imo nec unicum ra0-

ultimam , & deciforiam putaremus. . Uti-

mentum, quin fluat, dilabaturz nos enim

nam difcuteremus caliginem, qua non finit,

fibi fuccedentia dilabentis temporis momen-

hanc nos veritatem infpicere, qua nos pra-

ta citius abripiunt, quàm ut de(inant perni-

vorum affe&tuum offundit cenebris: haceít

ciffime fluere, neque definunt dilabi ,nifi; &

ila caligo , quà inter vitia cecutimus; nec

nos cum ip(is labamur.

ex tot elapfis annis, vel unicum diem inte-

NNos fpes inanes fallunt, impellüntque

7«

hi

grz virtutis teftlem, quique non fuerit ali-

in fraudem 5 nobis fpondent feneCtam, & in

medio nos fecant :tatisfluxu ; & nobisobs

$i te,

qua labepollutus, adducere valemus ? hac

in caligine pullulat rudior &tas nugas inter;

tingere poteít, quod pluribus infauílé eve-

G ineptias; crefcit adolefcentia libidines in-

nit, qui pravisfuis indulgentes affectibus la-

3

ter, & concupifcentias ; floret juventus fce.

queo fe mortis irretitos' deprehenderunt ,

lera inter , & flagitia ; maturit Senectus

cum putarent liberiori pede prata percurrere

probra inter avaritize, & cupiditatis; X quot-

voluptatum. Quot inopin&ceciderunt , quí

quotàcunis ad canos defluxerunt anni hac

diu ítare in fafligio arridentis furtunz cre.

caligine involuti, nil nobis attulerunt,quàm

diderunt? Quot in medio fcelere mors ra-

Ífruélus doloris, & amaritudinis.

puit, criménque fecuit? Quotetiam inipfo

N1l nobis fenefcentibus ac morienti-

inchoati flagitii momento delictum morte

bus proíunt divitize, totcuris quaefitae, tot

clauferunt ? fi. nemo prudens inter. zfluan-

fudoribus acqui(ite, tot moleítiis partz, tot

tis pelagi tumidos fluctusin tabulaludit, fed

laboribus «oacervatzee : nil nobis adferunt

ferio cogitat, quomodo imminens poffit vi-

Íolatii carnis deliciae, voluptatisillicia, deli.

tze dilcrimen evadere ; cum mors Íemper im*

ciarum illecebrz, qua perinde, ac vernantes

mineat, nobísque in hujus fluctuanus vitze

ïïä.O.MOï

roiz vix mané floruerunt , & mox in mor-

pelago infidietur; .ferió cogitandum eft de

( g,

tis occafü nonnifi fpinas nobis reliquerunt

modo zterni naufragii declinandi ; ad quod

uperítites , quibus inflictis vulneribus di-

nil tutius conducit, quàm feria, & frequens

« *fcerpimur, dilaceramur ; nil nobistunc pro-

mortis recordatio , cujus cinere praviomnes

10

funt inania dignitatum nomina; nil umbra-

affe&tus detumefcunt, & co&rcentur.

&

$.

tiles honores , nil-concupitae chlamydes

?

Nulla doctior magiftra morte efle folet

quód fi nobis hanc edoClis veritatem daretur

ad coércendos pravorum . affe£ctuum . impe-

ad crepundia reverti, telámque iterum re-

tus, vitámque tcotam inftituendam,

Scimus

dordiri hujus vite mortalis, meliori procul

tartareum hoftem impetrataà Deo facultate

dubio textu omnia coricinnaremus , neque

fzviendi in corgls Jobi, omnem adhibuiffe

fineremus à pravorum affectuum inconcin-

conatum , ut per corporis arietationern ejus

no impetunosrapiin fcelera, — Quód fi no«

expugnaret aniiami: funt enim qui rmiore

ftra hzc effent vota; faali illo urgente mo»

borum generaquatuor fupraviginti recen.

inento, cum mors noílros ingreditur la«

feant , quibus veluti affultibus acheronticus

res vitam abreptura, nos non poeniteret

hoítis fzeviit , diftupítque corporis parietes

vixifle; & nanc meliüs (atageremus u teme

ggim,um expugnamfus.' lnitio ph

agedeena

*

inaii

*

Nullum zpritudini pi*aiiomm affectuum curandz äIex.&C. 244

maligna tef&a, verminofa, ferpens, ac mi-

tedium deliciz, quas mundi illecebrze nobis

fpondent,que noanifi in fluxu, & per cranfi-

- feré depafcens artus (ingulos peredebat mem-

(

brorumcarnes; cui acceffit facer ignis per

tumnobisexhibentur; earum dulcedine ve-

goplites, tibiásque perverse graffans, cui ad»

nenum, ac perpetuum moerorem nobis proe

pinaturz. Hacqueratiocur Eídras nuptia-

jectus cancer totum corpus putredini , ac tue

mori objecit;. Lepra quoque ad ipfa defcen-

rum inter convivia, voluptates , & delicias,

furrexerit gemebundus, & meerore confe-

Efdr& lib, t.

dit offa, plumbeumque fanguinem genuit,

&us dixerit ? Et $n facrificio ve[lertino fur-

&Ap, 19.

morores ptocteavit, angores peperit, fom-

niáque excitavitterrifica, —Huic acceffit ar»

vexi de afficlione mea, & fciffo pallio, & tu-

nica curvavi genua mea , ledcur integra die

thritis omnibusin membris horribiles exfue

fcitans cruciatus,

Ebullierunt in fingulis

in (ua perfeveravit affli&tione, vel cur f1 ad

puttefcentis corporis fauciis membris vet-

vefperam uíque eam perduxit, non. etiam

totam noétem traduxit ín luctu, furre&turus

mium turma ; & ícatenia putredine ulcera,

horis antelucanis ad. matutinas hoflias, &

purulenteedue tabes, nares, aures; frontem ;

pacificas ? aut nimium videtur Propheta fle-

genas, os, & gingivas corruperant, non abs-

viffe) autnon fatis, cum ad vefperam tantüm

que acerbiffimo tum dentium, tum capitis

moerorem fuum perduxerit, & non in fe-

dolore: quinimé torquebatur etiam intus

quentis diei deduxerit crepufculum, Verhóm

vifcerum putredine, nephriti, feu renum exe

ulceratione; pleuritide latus inítar acutiffimi

agebatur contra nuptias illegitimas , contra

carnis illecebras, & zftuantis concupifcen-

ladii traasverberante ; anginà palatum ;

tig , ptavique affe&us impetum; propterea

coliíque glandulastumore incendente, GC exe

non facrificio tantüm : debuit Sacerdos in-

aíperante ; marcore omnium viícerum ex

inedia, & ficcitate orto: & fexcentis aliis

firui, ut effrznes hos concupifcentiz. motus

. Xorquebatur Jobus morborum carnificibus,

coérceret, fed facrificio vefpertino, in folis

occafu, cüm dies emoritur, & Princeps pla-

ut jam non homo, fed fpectrum appareret,

netarum occumbit; quia folius mortis t&«

cujus afpe&tusoculis, faecor naribus intole-

rabilem mephitiai exhalaret : hos omnes

cordatio potis eft effrznes urgentis concupie

morbos, hac ulcera, hos dolores ad eum

fcentiz motus , & pravi affectüs (edare im-

contra Jobum accer(ivit finem tartareus ho-

peuus;: neque fola lan&titas hoitiaram fuffee

ciffetad viperatum folvendum libidinofum

ftis, ut pravo defperationis affectu animum

amplexum; niíifunerisimago, omniümque

perinde proflerneret, ac ulceribus corpus:

íed edoctus Jobusin mortis gymnafio, info-

voluptatum perniciofiffimus defluxus in fo-

leícenti,ac favienti Acherontico tortori, &

lis occaíu adumbratus Judzorum animos ad

"

ne ulla defperationis. pravitas infurgeret,

repudium permoviffet, & ad concupifcen-

tim illecebras omnes abigendas : quamvis

gab. 16,

froenum injecit mortis recordatione : NWm-

facrificii , thurisque in coelum afcenfus pra-

quid non paucitas. dierum meorum finietur

ceflerit ; defcenfus tamen folis in occafum ,

árevi ?

morsque diei, feu noftri image funeris for-

g.

Non egit de vita, quomodo convalefce-

ret, quiafilios in juvenra flore jam- audierat

tiüs terruit, quos concupifcentia vinétos te-

nuit carnisillecebris; adeo efficax eft libiti-

morteabreptos, cumque in morte filiorum,

na, potéasque ad motus omnes zíluantis

propriam mente refricaret ; defpetationis

pravitatem priüs proftravit , quàm furgere,

concupifcentiz coércendos, ut fola fuz fal-

vel moveri auía fuerit, G cum pravo quo-«

cis oftentatione eos valeat fedare, & Am-

vis affectu Acheronticum etiam tortorem

monitides ab Hebrzis fejungere.

Ad quid fluxis haremus deliciis? fi hae-

1I.

abegit, quia ubi feria mortis. voluitur re-

cordatio, exilire non audent , nec moveti

Euro ocyus pertranfeunt , fi explofarum &

pravi affectus: quia igitur de fine fuo cogi-

tormentis bellicis glandium , & ruentis &

coelo fulminis impeturn lentum eífe. fateri

tavit Job memoriam refricante filiorum

morte victor evafit, ut notavit D. Gregorius

cogimur pr& velocitate , quà vita haec no-

Lib.o, Moral.

*

L

ftra cum tempore avolat, & cum volatu vi-

CAps 47

imqui

ens ; Cautum fe , & folicirum de morte

tze, etiam quidquíd deliciarum nobis mundus

offendit, qui brevitatem pre[entis vita con-

fiderans, nou ejus ufum , [ed termsnum cone

exhibet, & concupifcentia fuggerit? Quod

fi Aftrologorum calculo fixz in coelo ftellae

10,

fpicit.

Nullum pravis coércendis affe&tibus

citatiffimavertigine ultra decies centena mil«

lia leucarum una hora quadragies obire di-

: fromnum aptius feriá mortis recordatione ;

n

nullum eorundem medendz sgritudini pra-

cuntur: eodem perniciffimo floxu hujus

Vi-

ftantius pharmacum, quàm fi cogitemus

mortalis vitze halitus, quo fpiramus, fugit;

& fola mors firmo pede nos manet , expe-

tz huius initinm mortis effe exordium; &

ejus flaxum, perniciífimum curfum ad fera-

é&átque raptura, nec longiis abeftin tam bre«

vi itinere , tamque prodigiofa pernicitatet

les Manium umbras;ad (epulchrum ; vitám-

& tamen quàm fatui! quàm inertes fumus?!

que noítram non rantüm eífe calamitate fe-

tocem,verüm & celeritare velocem: & quam-

ut in hoc citatiffimo vitz fluxu, vix quó fit

eundum, quidque fit hujus curfus terminus

vis obícura non (it ipía labentis temporis

cogitemus, Gita finamus nos rapi à perni-

pernicitas, fi tamen eam clariüs , feriüsque

peníemus; faíudium movent, indueüntque

cihmo temporis curfu , ut ne vivere. qui«

dem

L

242

Dif-ratio XL.

dem difcamus, :neque effrcenes compefcere

muliere, ut nonnifi amäre, vel cdiffe fcist,

pravorum affzdluum impetus, quibus prz-

& raro abutroque fejungi ; oneravit enim

eipites agimur ad malorum omnium bara-

innocentem infamiá apud domeílicos; dein

trum, | Certé brevitasvite, morsque pro-

ad proprium maritum cum fibi à fugienté

perans ab omnibus concupifcentiarum illece-

relicto pallio accurrere; ac oculis fletu madi«-

bris nos prolix&avocat, vocátquead illius

dis Jofephum vocare in crimen intentatze tur«

vite amorem, qua nullo occumbit occafu,

pitudinis , & cum inconfulta viri temeritag

nullo clauditur termino, & ad quam virtue

mulieti credidiffet,injicitnr innocens in carce»

tum ftudiis perducimur,

Haremus prze

rem , indetamen fiduciá bonz cauíz evafue

fentis vitze fluxibilitati, & flare cupimus in

rus: fed quam dixerimus caufam tam prze

ea,qua continuó cadit , jugitérque labi-

clar victoriz fuiffe; in quónam armamene

tür, qu& quó magis amátur, eó majora affert

tario tam valadis, támque opportunis fe Jo»

damna,

fephus armis in(truxit, quibus impudentiams

pyibLh

foeminz proflerneret , fimülque. aítuantis

concupifcentiz f[ammas extingueret ? nimie

rum fuppetias é feria mortis recordatione

Mortis [Ebolam neceffe eff , fre.

efflagitavit, & terrore veluti incuffoconcue

gu:nten;w, ut reife vivere di[ca-

pifcentiz , eam fugavit : cüm dixiffet ime

mm , pravos quosque AAffettus

pudensfoemina caíto adolefcenti dorzi mee«

compefcamu.

-

eum,armavit tunc Jofephum ad pugnam,non

allexit ad turpia; duxit . ad caíira militems

i,

On hzreamus peritutis , fi perireno-

non feduxit adolefcentem in gynaceo: ad ine

lumus; non innitamur caducis, ne

jectam nimirum per fomnum mortis imagie

cadamus; mortem adeamus, ut ipía

nem , vel in ipfo fomno oculatior evigilas

nos vivere edoceat ; ut difcamus effrcenes

vit, noluítque fuccumbere, cum vel ab ipfa

affeclus coércere, eorámque impetus com-

alliciente hera didiciffet occumbendum fe-

peícere, flummásque extinguere.fuo gelu

mel effe: allexit adblandiens foemina caftum

urentis concupifcentiz ; nil enim fortius ad

juvenem turpi illo invitatu Zersi mecum ;

Gmej 3g9,

co&rcendos pravos animi motus mortis re-

M

non tamen eum illexit ; evigilansenim in

cordatione , quà Jofeph tam generosé à fe

fomno allicientis mulieris aflultum concupi-

rejecit Puthipharis allicientem uxorem ad

Ícentize repreffit inquiens : quomodo poffuns

turpia, tüt gloriofam de pravo concupifcen-

boc malum facere ? fi noclua hzec caecuciens

tiz affe&u retulerit triumphum. — Erat Jo-

fucclamáffet non dermi , (ed vigilz »mecum ,

fephus Jacobi filius eleganti formá, fpeciofo

fortaffis turturem inclináffet in coenum, o«

corpore; ideóque /Egyptiae mulieri gratior,

lorem accendiffet in. flammá; lutóque Ar«

qua pulchro demirata in corpore virtutem

menium murem focdáffet, fed cum objeclana

cepit ardentiüs inflammari in juvenem , &

fibi à fcemina funeris imaginem | depreheri

impudico intus zeftuans amore oculos con«

diffet, exarfit ftatim igne fanctiori, ac vire

jicere in adolefcentem , fimülque raptis ve.

tute loricatus ad pugnam fe accinxit , de

luti in fomite igaiculis occultum in vifceri-

affectu concupifcentiz depravato triumphae

bus ignem alere ;; cámque flamma dietim

turus, Mitiüs fortáffis obítitiffet Jofeph im-

Ieperet , ac incrementum fubiret,cepit tem-

pudenti foeminz,vel faltem nontam virilitez

pus obfervare, quo finearbitris, absque te-

pugnátfet, nec concupifcentiam flammis ar«

fte poffet uberiüs caflum juvenem ad flagi-

matam expugnáffet, fi bracteata Tifiphone

tium invitare; cümque non femel impudi-

adolefcentem proritáffet, non fomni pallore,

cz repugnáflet mulieri,& oppofuiffet hdem

Hero, Deóque debitam; non tamen deftitit

fed excubiarum vigore; non mortis imagine,

Íed vitze fpiritu,

urgente pravo concupifcentize affectu admo-

Callidiores in expugnatione. Sufannze

12.

vere preces , adhibere blanditias , exhibere

vift funt proceffiffe fenes illi, quinivibusca-

munera, cumque fruítrata femper fpe neque

nitiei caput obtegentes;flagrans intus concu-

importunis precibus, neque blanditiis po-

pifcentize fovebant . incendium, fuerunt hi

tuiffet caftum juvenem fle&tere; adeo urgens

duo fenesnon tam fenectutis probra , quàm

concupifcentia aftuavit in feemina, utaufa

turpiffima Veneris mancipia. Cum Suíanna

etiam fuerit manus injicere recufanti , & ad

contra folis ardorem corpus pararet abluere

fcelus nonfolàm invitare, fed & violenter

arboris frondibus circumtecla, feptisque fru-

compellere:verüm ratus adolefcens victoriam

&ecofis occultata, diligentérque, ut moris

in fuga pofitam , pallio., quod prehenderat,

eít caílitatis, folicita, plena timore , omnia

| | uiiy

relicto in improbis foeminae manibus , foras

curaret oftia claudi viridarii ; duabus, quas

extra cubiculum , domimque fe fe. prori-

fecum duxerat puellis per pofticum dihaiffis

puit calumniam potiüs honoris fubiturus,

olei,& ímigmadis afferendi causá, fatis tu-

quàm caftitatis paffurus jacturam ; fiquidem

tam ,(olämE]ue fe crederet ; pellucidisque de-

irritata juvenis verecundiá impudens feemi-

currentis fontis laticibus corporis : ablueret

na, tantum cepit algere odio in fugientem,

quantum priüs flagraverat amore | in renu-

membra; exilierunt ftatim lenonesduo niz

vea canitie in fronte rigentes ac byernantes;

ammis 29

entem . tantüm prayalent pravi. affeétus in

Íed intus impuris conc-ppi(tentiæ fl

fluan-

?ï

Nullum äg'g'rïtudihi pravorum affe&tuum curandz alex.&c. 243

fluantes ; probröque nature , non jam fub

bus, totísque clamoribus increpare, fed

«inere, fed niveignem foventes: cooperti

quia noverat nullum arictem fortiorem ad

fiquidem arborum ramis lavantem fe obfer-

profternendam concupifcentiam effe mor-

vant Sufannam ; cümque pabulum aqua igni

tis recordatione ; hanc maluit commemo-

fuppeditaret, fubirétque ex fonte nberiüs in

rare, quàm ícelus ; ne igitut flammas fen-

pectore flamma incrementum, morz mox

tiret Sufanna concupifcentiz ; ne allicienti«

impatientes, perinde ac equus,& mulus ad-

bus ad turpia fenibus adhzereret , mortem

hinnientes exiliunt ex infidiis, prorumpunt

accivit commilitonem in pugna , cujus fub-

in fcelus, folicitántque integerrima Matro-

fidio amentium fenum, ac amantium pro»

nz catlitatem, rati eam validiüs expugnaturi,

ftravit concupifcentiam , vicitque reluclan-

fi nullam ei mortisimaginem,nullümque li-

tem rationi affectum,fcité D, Auguftinus ait

bitinz objicerent veftigium: allexerunt.enim

Timor de futura morte mentem Aneceffarió. Lib.a de

pasitl, 13 ;

lavantem fe mulierem ? .Commzfcere . nobz-

£0ncutit , G quafi clavis earnis omnes smmotus od« Chrif,

jfium , .quàd finolueria ,. dicemus contra te

:?ï

fígno «rucis affigit.

Aeflimonium , .quod fuerit tecum juvenu, &S

MNon 1olüm fuüneris cinis ,fefocigntis

1f.

0b :banc «aufam .emiferie puellas à se , fed

«oncupiícentice extinguit flammantes tzedas,

€ur.eam potiüs acriüs.non terruerunt poena

verüm & gula illecebras , affectimque ad

:acerbiori? cur eam non minati fuerunt la«

.epularum delicias co&rcet , ac profternit,

pidibus obruendam, veluti adulterii .con-

Y eftis eft Damocles, qui cum Dionyfio Si«

fciam? cur teftimonium duntaxat .criminis

zacu(arum Tyranno apprecatus fuiflet om«

«i-objecerunt fupprefíà lapidationis« poená ?

nem felicitatem ; eümque dixiffet hominun

nimirum noluerunt vaferrimi lapidum me-

feliciffimum, .eà quia opibus afflueret, vi-

miniffe , quia veftigia funt :mortis , .& te-

tibus effet roboratus, & fingula ad ejus vo-

gumenta fepulcrorum : -rati illicientes ad

tum fluerent, interrogatus à Principe num

zurpia fenes objectu mortis , vel ipfam Ve-

vellet fuam experiri fortunam, guflare fe--

nerem Niobe in filicem obrigefcere ; .ne i«

Jicitatem ; .& fe cupere dixiffet ; collocari

gitur quam intenderant flammis .accendere

juffithominem in fella fua regia ; tum ad

t i,

concupifcentiz, cogerent in faxum frigere, à

meníam eximiá formá pueros dele&os juf-

memoria non. folüm mortis, fed & fepul,

fit ad(iftere, eósque ad nutum illius intue

€hralis integumenti abílinuere ; non enim

entis diligenter miniítrare.

Quid niinfun«

:ubi mors fuos fpargit cineres , ibi potiseft

duntur manibus aquz odoratiffimz ex aquie

concupiícentia fuas accendere flammas : fo-

minariis argenteis , feu gutturniis; infirui«

vecur in cinere, fervatürque ignis, quem li-

tur menfa, inferuntur fercula , quà ex fyl-

gaum alit; fed quem .concupiícentia fovet,

'vis, ex aére , terra, G aquis accerfita , & ad -

cinislibitinz extinguit: armatam Palladem

omnem luxum exquifitiffim& parata, ut

contta fe ipfos ad pagnam provocáffent fe-

animus quafi hareret anceps, quidnam po-

nes,éfontiü frigidislaticibus,ardentiorem.ad

tiffimum intanta jucundiffimarum , optimé«

pugnam profilientem ; non Venerem in aquis

que conditarum efcarum «opia , & afflu«

matam in undis incendiffent fatuo aeítuantis

entia fames deligeret in cibum , manus ca«

concupifcentiz igne f1 vel funeris umbram

petferet ; cümque ad oculorum laíciviens

lavanti fe mulieri objeciffent: f1 enim Vene-

tium delicias inftru&ta effet menía; & quid-

ris flamma ludit inaqua; perit tamen in ci-

quid auri, & argenti, ac margaritarum use

nere; proinde fuppreffzre infanientes con«

quam fuit, partim in vafis, partim in fie

cupiícentiz zeítu fenes omnem funeris .um-

mulacris, & partim in parietum ornamen«

bram, mortisque veftigium, ut Sufannam

ts nitere videretur, & ex omnibus ele

ex puro lavacro in fecem traherent ccenofze

mentorum fpoliis una menfa conítructa ad

impuritatis: verüm quamvis fenes, velpo-

delicias invitaret gula 5 jam incendebantur

15

tiüs fenectutis probra , concupifcentizeque

Oodores, jam pocillatores prafto eranr, uf -

meníz affidentibus

[

turpiffima mancipia ab omni refricatee mor-

tis abílinuerint veíligio , abborrnerint ab

fibi Damocles videbatur,

yathiffarent fogt.u.natu;

umbrá, reticuerint nomen : Sufanna tamen

Verüm in lautiffimo hoc apparatu juffit.

matitali addicla ca(litati contra infultantes,

16,

Diony(fus fulgentem gladium 2 lacunari

aggredientésque fenes, ut fe defenderet fup-

feta equina alligatum demitti, ut impende«

petias , opémque petiit à morte: fiquidem

tet illius beati cervicibus ; qui cüm primüm

Sufanna Ingemuit , &$ ait anguflia funt mibi

imminere, fibi mortem animadvertiflet to»

Dauiec 15«

undique 5 fi enim boc egero , mors mibi

tus ftatim expavit, tremuítque , fimülque

eii: objecit fibi, & fenibus impuro concu-

umuit pendulam mortem proptiis immie

pifcentie igne exardentibus feriam mortis

nentem cervicibus; & tunc vel fola mortig

recordationem , & illicó fortior ad pu-

fufpicio apparatum illum voluptatisregize,

gnam infurrexit contra fenes, quorum

ita infecit, ut Damocli non ampliüs fapere

concupifcentiam folo funeris cinere ex«

tinxit,

viderentur fercula, fed prorfus defipere; &

totus quà gemmis illuminatus , quà auro,

I4.

Potuiffet Sufanna de crimine infultan-

argentóque nitidiffimus apparatus ferales u«

tes fenes exprobrare , eósque totis lateri-

€ árgene

trinque fpargex:e umbras , fulgurar

ürdni de Affeiijbus Tom. I,

tum,

244

Difletatio XL -

t

tum , pallere autum , minitari germze, rie

montium nives deferebantur x;"e&ïvïä cäl(;ril

gere adamantes , [qualere purpurz , furere.

bus refrigetandis, nec in fubidium potio-

attagenz, fevire mugiles; in lugubres nz-

nis, fed in cor

poris cruciatum jugiter rigee

nias mutari puerorum cantus, ( toto cor«

bant; fiquidem hyeme ad cxercitium pati-

poreconiremifcens non füit anfus manum

entiz nudis calcabantur pedibus, & rugi-

p

extendere adíercula, nec cibum ori admo-

ente per clatem leone, firióque more

vere, nec lyris, vocibüsque ad muficee con-

dente cane declinabantur n fupplicium gute

centus inflexis aures accommodare , immie

turis: acriüs torquebantur modicá illa. in

gt

nentis mortis fufpicione difturbante coacer-

flomachum demiffá efcá , quàm ipfo jejunio,

ä

varas iilas gule delicias : nimirum peritus

cum quidquid admoveretur ori ad deficien-

re vite aliqualis imago, ita Damocli affe-

tis naturae reparandas vires plus difpliceret

&um: ad regiz fplendores , aulz dignita-

palato omni deflitutum condimento , quàm

tes, ferculorum, gulzque delicias coércuity

refeclioni inferviret,

Quin tota cujus.

ut generofiora phalerna venena putaren.

vis coenobitae fuppellex cilicio circumícripta

K

tur; dulciores cupedim amariffimum ab-

erat.

fynthium;' fuaviora fercula, lethalia aco-

Sed car in Cenobitis hifce tanta in eïckur--

19.

nita; quia ubi íola mortis fuípicio fe in-

lentis , poculentisque aníleritas ? cur per-

gcrit affe&us omnes ad mundi , carnisque

petuo amarore gulam torquere , palatum

delicias exarefcunt;penitüsque excinguuntur.

corrumpere, & ftemachum sffligere?cur fi ut

Idque in Monachis Macedonize obfer-

17.

Angeli é coelo delapi cocleítem in terris vi-

ï

vavit Chryfoftomus ? tametfi effent viri no-

tam ducerent , adeo mortificandz gulz ftu-

|

N

bilitate fanzuinis illuftres, deliciis innutriti

duerant, ut nil ei unquam | concederenr ,

à pueris, mox Coenobitz omnibus à fe de-

quod placere poffet? Caufam hujus ftudii

liciis prefertim gule abdicatis,nautici panis

adtert S, Joannes Chryfoftomus, quiacoeno-

pauca fruftula, eaque perfepe mucida, ac

bitisiliis € rudi fago Ículptam calvariam;fet

furfurea eorum ceenam definierant anacho-

demortui hominis caput men(z imponere

Wl

reticam ; quibus nafturcium | addebatur &

*

moris erat, quo coenaculum velut in fepul-

fal; & rariffim? olufcalis modicum inftilla-

chrum verteretur , & fqualor effet non refe«

batur olei, cum fzpius calamitofum fercu-

&io, quz ibi fumebatur, imó fcholam tricli«

lum cinere infpergeretur , ut non coena, fed.

nium illud dixiffes, in qua mors a(fidens ma-

fupplicium dici poffet, non ad naturz vires

giflra cenobitas illos edoceret jugem pue

initaurandas, íed ad gulam infipido illo,

gnam cum appetitu prelertim gula, pravó-

tenuíque olufculo diriüs torquendam, idque

que omni affectu ad quascunque mundi de-

Íub (olis occafum , nilque teflaceis cotylis

licías, fenfuámque oblectamenta : hecque

infundebator, quàm frigida, € proximo per-

ratio cur ab omnibus femper. abhorruerint

fluente fonte hauíta ,. quá íitis extinguere-

gulz deliciis, cum enim funus convivantibus

£ur convivarum, non appctitus expleretur;

excubaret, mortisque cinis condimentum da«

& cüm folemniores inftruerentur epulze, hee

ret modico cibo; nullas poterant Cosnobitze

cochlez erant vicinis é montibus delatz.

4l,

gulz experiri delicias ; cum timerent , vel in

Dixiffes (rugiferam quamlibet arborem in-

amaro cicorio Sardanapalum latere, vel Epi«-

terdiétam iisdem conobitis fuiffe Ícientie

curum in napo; quin etiam gulz afpidem

plantam, exqua fi quis velpomum unum de-

vel in fceniculo ('Liiþif:abantuf.

Qmnes ibi

cerpfiffet, mortem crederetincurrere, quam

illecebras femper metucbant etíam cum ipe

Protoplaffifibi, totíque pofteritati intulére,

fum abíynthiua deglutirent, & una erat g«

cüm prohibitum fibi pomum ab arbore fci-

mnium voxX 22r5 i2 olla,quin veriti rne

*3.

entie decerptum deglutire contra Numinis

rea € dape fubreperet Heliogabalus, quisque

priceptum aufi fuerunt,

Quin & atbores

in id incumbere fatagebat ítudii, ut quic«

quafi admirati vife funt, nulli fe cenobi-

quid in Fïomachum demittcrgt, aliquid inji-

tarum germinare in flores , matureícere in

ceret palato tormenti,

FR

fructus, quaíi Adz pofleri non effent , cüm

-

ab omni fe paradifi ligno continerent,

$. LT.

180

Imó non folüm à fructibus fe abftinue-

re afceterii illiusincolae, verüm, &àquo-

Morttis. accelevatus. acceffur f?æ-

num injicit pravvis omnibus affeiti-

visalio cibo, quo etiam rufticelli innutriri

Íolent, lac fiquidem ab ipfis perinde ac ve-

Dus in mundi illecebras.

nenum rejiciebatur, mella non fecus ac toe

xica abjiciebantur , & mulíum non fecus ac

j

Uàm flocci fierent gule, carnisque

2Qs

blandimenta , quàm prompté íre-

aeonitum ab illo exulabat afceterio , cujus

num injiceretur pravis affeclibus in

menfam nullo linteorum folatio ftrátam mo-

mundi illecebras ; fi mortis feria tecordae

dicze herbarum radices fzpius apparabant, à

tio nunquam memoriá excideret, fed al-

qua quidquid faperet , quidquid gula ali-

tiüs eidem femper heereret , monitorísque

quid poffet illicii adferre (ivein pomis, five

fungeretur offcio ? fi enim' vita hominis

in racemis, five in oleribus, non fecus ac

flos eft, cerié non nifi diurnus.

Floseít,

venenum abjicicbatur: neque proximorum

icd Hemerocalis; eujus vita, & pulchri. :

tude

$

B

Zy

Nullum ægrïmdinï pravörum affectuum curandäær alex. &c. 24$

rere, in quosvis fine difcrimine debacchari;

tudo diaría e(t, mané fiquidem oritur cufm

die; vitámque orditur cum luce , adole-

nec eam fleéli precibus, nec emolliri lachry-

mis, nec moveri lamentis, & non pluris

fcit mane, confiflitin meridie, fenefcit ve-

zeftimare dynaflarum purpuras , diademata

fpere, & emoritur cum die; unde clamat Eze-

Regum, quàm rufticorum ligones, paupes

chias perlífaiam: De mamó usque 4d vefpe-

:Cny, 3?.

rum paanofas penulas , & mendicantium

ram finies me, quia mane homo hujus fluen-

tis virze ufurz natus, veípere denatus cine-

detritas, multóque fciffu laceratas veítes.

Ho»o

Et quamvisid detur laurogloriz, quiahore

gob.cab.14.

refcit ; clamat Huffeus Princeps ;

rificum coeli fulmen arcere dicatur, nonta-

Vi H

af flos egreaitur , G. conteritur , & fugit

qelut wmbra: clamat R

egius Píaltes dzes szez

men fetalevalet libithinz declinare telum $

ficut umbra declinaverunt : . fi vita nolira

falce fiquidem mortis æq'ü& Ícinduntur vi«

&riceslauri, ac pracelíze Cedri ;; an non fz-

floseitíftatim arefcens, umbrz fuga, va-

pe viri Principes inipfo triumphi exordio, in

cuitas bulle , quid manfionem quarimus in

vix inchoato gloriz curfu, & in primo ve-

foga , quid quietem in continuo fluxu de-

luti ad felicitatem gradu metze obviant vi*

Jabentis vitz ? quid heeremus mundi deli-

LA

te ? annon gerfzpe in ipfa. inchoata victo-

Ciis, camiaqueillecebris? (i nonnifi umbra-

g;

riarum pompa, in geflientis populi letitias

tiles funt ; eft fiquidem vita prefens, cu-

militum acclamationibus , licet ad. nutum

jus aliquid fingulis momentis mors arripit ,

tes fluant, arrideat fortuna , rideat Victor,

deciduus unius diei flof(culus, mane ridens,

flatim pramatura morscogit ad lachrymas,

g, ittulis Antermicantibus affluens , inhians

Íoli, cui totum aperit. (inüm , íed (1 mane

conipellit ad ullulatus , trahit ad fepul-

chrum? & düm cateri ovantes modulaté

p

pubeícit oriente cum íole, vefpere areícit ,

concinunt vzvzt vivat , ineluctabilis Parca

emoritürque cum eodem occiduo ; nec diei

ftamen forfice ícindens vita,inclamat or24«

priüs finem ientit, quàm vitz. Idque fa*

cro emblemate illuftrans Jobos hominem

£ur moriatur.

Nulio nititur homo flabili fulcro, &

&

floti zequiparateb quia : quafi ffes egreditur,

22

€^5 14 ;

flatim labitur, quem propterea compara-

&6 conteritur,qualiidem fit homini nalci, a€

verim avicule, cui nomen apud Plinium i4 r

emori incipere , àc definere ; quia vix oritur;

enb.

& (tatim moritur, cum nonnifi per.. interjee

Hemerobios, quz ad Hypanim fluvium ul« 56,

tta diem vitam non protrahit ; fed eodem

&am literulam diffetant orztur, zmoritur, ho«

omnino die, quo vitam inchoat , abíolvit ;

1no enim qui pauloante erat in utero , InoX

putreícit in tumulo; hodie inthalamo, cras

morientique íolicommoritut , naclaunaea-

$n fepulchro; mane epithalamium, vefpe-

démque luce pueritiam , adole(centiam, ju-

ventam , & feneclam, mané enim nafcitur ,

re epitaphium; vixque fuper terram fe ocu-

meridie viget, vefperé contenelcit , & mo-

lis hominum fubjecit, & mox infra terram

oculisfe fübducit ; & perinde ac bulia vix

ritur.

ld tamen mirum inhacavicula,quód

apparuit, & fimul evanuit.

vix lucis nata ufurz, tot coacervat alimentas

ac fi luítra plura fibi vire fponderet: huic

r2€

Veré florem dixerim hominem,;quo nil fra-

certé volucri haud ab(imilis eft homo, qui

gilius; imó florem dixerim foeni, quem Jicet

nulla pruina coquat,nec firius exhccer canis,

tametíi ad fluvium hujus delabentis vitz it-

remorato floxu currat ad

interitum, &

nec Eurus quatiat , nec vermis rodat,nec un«

ra-

qüotidié moriatur;fiquidem tefte Seneca: 77-

guis carpat , nec graudo conterat, neca

Epif!/ 24

trum contundat , per fe tamen arefcit, de

£a noffra crefcendo decrefcit , €$ bunc ipfum,

0,4 mödiun .

venu(tatur , & occidit,

Florem dixerim ho-

quem agimus diem cum morie. diotáimus j

minem,cujus totafpecies , & venultas unius

quotidie enim demitur aliqua pars vite , ad-

diei circumícribitur ípatio , ut mane flo

huc hiíce perituris hezreat;, ac fi per cente-

reat, & tranfeat; velpere induret, & are-

na fzcula deberet vitam protrahere , & ifs-

fcat Pfalm. &p.

Aun non floículus fuit evan-

dem uti; domos, palatia ita conílruit ac

fi annos Neftoris eflei victurus;cum mors ei-

gehcu; ilie adoleícens filius unicus matris

dem hzreatà tergo, fitque (tatim moriturus,

Íuze, fpes familie, delicium coníanguineo-

rum? mane floruit, fed ftatim feralem cu-

Quinimó fomnium potiüs eft vita prae-

1j.

preffüs umbram incurrens; vel in ipfa aurora

fens,folà concipitur imaginatione , effingi-

tur phantafmate ; hinc Jobus loquens. de.

vix natus, nactus eft occafum; & illa gemma,

homine ait: E£ qui eum viderant , dicent : Cot.ute

qua in floris,fructüsque fpem expandebat fe;

adorientis folis r:dentes , & arridentes ra-

ub:efl? velut fomnium avolaus non. inve-

dios, exiguo libithinz gelu decuffa aruit ,

nietur (nedtit Hufleus Princeps inanitaterm —

ài

fomnii cum . pernicitate volatüs ) zranffet

columénque familig everíum eít5 & tota

.

LÀ

,

ficut vifo notlurna ; quia nimirum dies no-

fpes matris unico mortis flatu evanuit

quàm fragilis , quàm caduca vitz poffeffio

ftri veluti umbra fugiunt pleni. inanitate;

qua pet blandimenta adolefcentiz concuffa

& nihilominus nos epulamur, choreas du-

cimus , mundi illecebris indulgemus, ac fi

areícic? & tamen omni ftudio nitimur reti-

vita noftra ftarer , & non flueret ; acfi

nere, quod emiffà ab arcu fagittá evolat ci-

tiüs ; quód torrente delabitur velociüs: ex-

mors pleno curfu ad nos non properaret.

perimur orbatam oculis mortem in dies fu-

Supc qui tamet

fi plures congefferint opes ;

:

$

2

adhuc

Verani de A[cäïibux Tom. l..

Diffcrtatïo XL

OW GPT EE

246

adhuc foliciti fint de aliis coacervandis, ut

effe Venus potuit: Igrukpit ergeo is;w 18 Danil,y,

-

opulentus ille Evangelicusapud Lucam , fe

lentus ut. afferrentur va[a aurea , & argen-

C2p.12e

ipfum alloquens ajebat : ,Qwid faciam ,

t04, qua afortaverit Nabuchdonofor pater

quia non babeo , quo congregem. — fruilus

ejus de templo : ut biberent in eis Rex , &8

meos , boc faciam desiruam borrea mea, &

opimates ejus ? uxorésque ejus , & concubi-

D;Wll'n SQ

zmajora factam.

Sed quàm mifer ! cogi-

4: eà devenetat pravi in gulg illecebrag

ä—

tat de horreis ampliandis, de opibus con-

affectüs infolentia , ut ad omnem jamiam

gerendis, & nihil de fepulchro , cujus cras

fe effunderet licentiam , debaccharetur ine

putrefcec in ceeno ; nemo enim tam Divos

ter Cererem undante

m, & Bacchum exun-

faventes habuit unquam, ut poffet fibi tu-

dantem, Venerémque flu&tuantem, aclyras,

tó crafítinum polliceri, cui propterea re-

tibiásque incitantes ad turpia. Quid nitoto

torquetur, O fiulte bac uocie anima tua re-

gurgite voluptatum immerfi;affidentes con-

peteiur d te 5 qua autem. paráfli , cujia e.

vivio &ibebant vinum , laudabant Deos fuos

rant ? non ea relinques , quibus toto defi-

Aureos , C argenteos,areos

.Dani'el.q.' "

» ferreos, ligneóse

derio adhares; fed quas acerváfti opes ,

que, &$ lapideos.

26,

ipíz terelinquent ; nec quid aliud tecum

Verüm cum divinitatem.colerent, eam

deferes quàm virtutes , fi quas excolui(li ;

calicibus extinguere nitebantur , à qua de.

quàm vitia, fi quae amáfti : tedet homis-

clinaverant per cultum falfis exhibitum Nu«

nem mortis recordationis, quà ab hifce pe-

minibus óibebant enim viuum , €$ lauda-

p

rituris abílrahitur ; & quia mavult iisdem

bant Deos fuos falía fcilicet Numina, àve«

herere , cegré patitur funeris cinerem pro-

ra deitate toto coelo exerrantia; mille ex

priis obiici oculis,

Affyriz Primates menfze illi accumbebant ,

"Y

Quéd fi é memori

a nc;m excideret fe.

quorum tarnen nemo à Deorum fe fe laudi«

fia mortis recordatio$ tzderet nos illece-

bus abítinuit, Ea erat ferculorum pompa;

brarum; ubi cinis quafi fepulchri tubicinem.

efculentorum omnium rariorum opulentia,

ageret perftrepentem ; quiefcerent pravoe

ut adílantium plerique unionem poffent

rum affe&ctuuni infolefcentes motus, & me-

Cleopatrz fa(tidire ; fi enim femel Marco

düs in epulis defiperent gulee illecebraz , id.

Antonio ab imperante fimul amante foemina

que expertus fuit Baltha(ar , cujus lamenta-

liquatum fuit (ingularis pretii margaritum;

Is

bilem cataftrophen enarrat Daniel c. £.

haud errates, (i diceres, pretia plurium ra«

Rex Chaldeus primores Imperii fui convi-

riorum unionum deglutiiffs in Aula Bal.

vio ad omnem lautitiem conítru&to exce«

tha(aris convivio affidentes, Conárünt o«

perat.

Jam fumabant patinz,ficcabantur

mnes non tam in Apolline , quàm in. Ne-

calices, argento Abaci enitebant ;. fiiVeS,

ptuno; quiauna ceena plures ípoliavit Pro«

ignésque in luxuriz fodus cojerant , illae

vincias , expilavit clementa : nivibus tige«

generofiora falerna refrigeraturx, Gtaftu-

bant fructus , hyemabant vina, ut vel mon.

antia pe&tora, ac capitum fetventesevapo-

tium fupplicia in epularum tranfirent ille-

rationes deliniturz ; aqua itidem, & ignis

cebras ; quàd ( olim alpium juga fuis ni-

amico feedere juncli mutuis fe fe — auxiliis

vibus Paenos co&rcuére, nein excidia, G

juvabant , ut pifces, quos aqua nutrierat ,

dir-eptiones tranfirent Urbium ; moris nunc

ignis excoqueret , & qui portum nadii in

eft , ut fuas montes in urbes fubmittant ni«

ves in menfarum folatia,

fluctibus erant,naufragarentur in igne. Vina

veró cum aítu torreri debuiffent , hyema-

Sed ne à Balthafaris abfcedamus deli«

27.

bant in nive : efít tamen adeó perverfz hac

ciis, convivióque ; narrat Daniel turbatam

nix indolis, ut flammas potiüs excitet con-

ftatim hilaritatem, extinctumad gula ille-

eupifcentie , quàm extinguat: fiquidemin

cebras pronum affedtum , omnémque con-

conviviis facilé cum Baccho amicitiam Ve«

cupifcentize excitatam flammam confopitam,

nus init, G inter montium nives , quamvis

inquiens; Im eadembora apparuerunt digité

ex Veneris fanguine nulla. floreat in purpu-

qua(i manus bominis fcribentis contra cande-

ram rofa, vulnerat tamen Venus non re«

labrum,G Rex aficiebat articulos manu "s

ftin&tà, fed fucceníá in nive face. Dixiffes

Lbentis, 6 runc facies Regis commutata efl, &

C/tp, 4

/4

ad Aulam Balthafaris accerfitum Caucafum

cogitationesejus conturbabant euym;nimirum

glacie rigentem , altáque nive hyemantem;

defloruitillico omnis voluptas,aruit tota l22«

& quia montes amat Bacchus, iisdem con«

titia, evanuittotum gaudium s cecidit totus

focderatus ; eorum inter nivestot fuo Thyr»

affectus, ceífavittota cupiditas in gulz delia

Ío obnoxios habuit Prometheos , quot in-

ciast & unde hzc inopina cataftrophe,rerüm-

erant epulones; quorum nec ulli fuz defue-

que everf1o? quis fuccenfas extinxit concupie

runt aves, quz pracordia (i non depafcerent,

Ícentiz tzedas? quistot pravorum affectuum

faltem pafcerent,

coércuit infolentiam ? nifi vel fola mortia

2fe

Neque faccharea deerant bellaria, nec

fufpicio? advocavit Balthafar Arufpices, li-

mella, quz fpiffata , & compadcta in flores ,

cét timore correptus, ut Ícripturam lege-

lilia diffparent pudoris : aderant & viris

rent ; & cum nemo ejus fciret interpretatio«

fceminz , & Princibus , Regique pellices,

nemyaccerfitur Daniel, qui legir, explicat,8c

non eniminter Bacchum , & Cererem de-

indicat4MMane id eft numeravit Deuskegaum

Ifuuun,

Nullum|zg itudini prävorumA&'c&uum curandz alex.&c. 247

)läitlll :

tuum, & complevit illud, ZZece] , hoc eft,

pariete fcriberet , & altera gladium , quó jam

appeníus es in (latera , & inventus es minus

latam exequeretur , omnésque pravas concus

habens, Pbares divifum eft regnum tuum ;

pifcentias, rebellantes atfectus fangu

Audito in

3

ine e;;

& datum eft Medis, & Perfis,

tingueret,

Ícripturze interpretatione mortis nuntio to-

$. 1V-

Daniels, tusDalthefar contremuit,

Et compages re«

num ejus[aluebantur , & genuaejus ad . [e in-

dJrprobis omnibus 4j eäibwv pro-

vicem collidebantur.

Dixit enim Balthafari

ernendiseiradicitus amputandis nullus

Danici : fciasó Rex Deum, qui numerat plu-

viarum ftillas, Oceani guttulas, arborum fo-

gladius aptzor falce Libitbina [epins ad

Mmemoriam revocata. s.

lia , arenze gtanula, temporis momenta , an-

29.

. Il adeó validé pravos omnes affectus

nos imperij tui viginti duos enumeráfle , ac

Chaldzerum regnum fuo claufiffe termino ;

IN

W profternit, abijcítque extorres, quàm

nl

ipía mors , imó & fola ejusdem re-

imb & appendifle ad trutinam fuz jn(titie

omnescogitationes, verba , acliones , vitia ;

&ordatio.

Hinc imprudenter egit Amnon ,

V,

qui Thamarem violaturus ex pravoin ipfam

- probra antea&tz tuze vitze, & quia dies tuos

affectu morbum fimulavit, & in grabato ja*

fuperbiá, libidine, cemulentiá, crapulá, 1njue

«uit, Venit Ibamar in domum dmnon (va*

flitiá perdidifti , regno promeritus es fpo»

liari,& tv hoftili divideris acinace.

aris fui , alle autem jactbat , led cüm obver»

29 Refs £5

13.

.2a9,

Quid ni ad funeftam hanc denuntiatio-

faretur ftatim puelle humanze fragilitatis fi»

mulacrum , mortisque imago in adoleícente

aem expzllnerunt omnium ora , obmutue-

zunt fingulorum linguz , maduerunt lachry-

jacente , mortuo haud abfimili , omnibus nu«

dato phaleris,moriturro fimiliori, quàm reg«

mis oceli: flores deliciarum in fpinas defe-

cerunt cruciatuum; & ubi menís generofiori

naturo, tametfi pravo concupifcentiz affectu

fluebantvino , mox fanguine natant, ubi cho»

ftimulatus puelíam provocaret ad turpia ; in«

vitaret ad amplexus, facilé tamen fuit Thas

rez plurimum oculis , & concupifcentize ad-

mari mortis obarmata fimulacro omnesre»

ferebant obie&amenti , in ftrages vertuntur

tundere affultus , pravimque concupifcentiae

funerum ; & pedes ante faltantes cum toto

corpore,delabuncur omai deflituti fpiritu,&E

affe&tum petulantiffimé in Amnone lafciviens

motu; pbi cantus , vocésque ad muficos con-

tem profternere , reípondit fiquidem , No/é

centus compofitee , aures oblectabant , jam

j'ater » moli opprimere me , eris quafi unue

Juctus, gemius , & ejulatus morientium ,

de tnfipientibus Ifral.

Quàm potis eft. vel

ipfa mortis imago ad lafcivientes concupi-

clamorésque occidentium totam replent au.

lam horrore ; umbrisquefuneris: ubi dapes,

Ícentias compefcendas , pravósque omnes

affe&ctuscoércendos! hanclibithinze umbram

& fercula fumabant ad gulz irritamentum ;

jam trucidatic , vaftatio , & excidium , fer-

objecit D, Hicronymus Heliodoro ; eum

avocaturus,à pravis affectibus in hujus flu-

rümque fevit non jam vino , fedfufo fan-

guine ebrium ad omnium fpectantium tor»

éuantisvitz procellofo freto impellentes ad

mentum 5 & ubi fpeCtabantur faltantes tri-

naufragiam pericula omnia proponit , utea

pudiantes , & convivantes ; nunc luctuofoa-

preecaveat , inquiens : Hoc ego nou integris

JEP'fz » Ya!

Ípectuiobviant vulnerati , confciffi , confoffi,

rate ,vel mercibus , mec quafi ignarta flutiu-

um premoneo y fed quafi nuper naufragio eje-

fagittis traje&tiygladijs eneCti,faxis allifi : quia

non fola mortis fufpicio provos omnes afte-

&hiu in littus ,. doclus nauta timida navigae

2^

étus abegit ab illo Balthafaris convivio ; ve-

4uris voce denuntio, — Inillo effu «barybdie

rüm & ipfametlibithina fua falce faltantes,

duxuria falutem worat,ibiore uirgineo ad pu-

tripudiantes , '& convivantes demefluit , ur-

dicitie perpetrauda naufrAgia fcylla ,feu ve-

midens libidoblanditur. Hic Barbarum littur,

bémque Babylonem evertit fuccenfis Palatijs,

delapfisab alto culmine turribns; deje£tisdo-

bbic Diabolu pirataportat uinculacapiendi,

Noliteeredere , nolite e[fe fecurs.

mibus, folóque zequatis fingulis edificiornm

ftructuris , & ifaias , qui hujus trageediz

snuodum fiagni fufuny aguor avrideas 5 licat

,GAP' 470

profcenium innuerat , ait,

Defcende ,fede.»

ix (umma jacenti elementi [ivitu terga cri-

fpenzur , magnos bic sampus enontes babet ,

in pulvere virgo filia Babylon , uon eff folinm

filia Chbaldaorum , quia ultra non vocaberis

3ntia inclufum eff periculum. — Tranquillitas

zmolls. & tenera. Sede tacens , & intra tene.

afla tempeflas eii. :Nec unum monfiri genus ,

' bras filia Cbaldeorum : quia non vocaberis

anut una peflis snboc mari magno pertime[cem»

! sltra Domina: GUcap, 21. Cecidit , cecidit

da , fed omnia undíque mala perniciem mi-

Babylon, €& omnia fculptilia Deorum contrita

nantur luxurie Syrtes , bonorum , ac dignita-

fnt ia terram : Vecordes convivantes unà

gum fcopuli,cbarypdie avarvitia , fcylla libidi-

ues, contentionum Symplegades , Euripus fci»

, cumtemulento Balthafare vivebant Baecha-

* malia ; cantantes , faltantes , tripudiantes ,

entie vAna, Guprafertim bos inter fluctus

facilé in (copulos impingimus , fi efflantes

quisque pravis fuis indulgebat affectibus ,

quisque malis fuis litabat cupiditatibus , &

pravorum affectuum Euri , Notíque nos tra-

dum pergünt omnes lafcivire, frui bonis, &

hant , quó voluerint; fi finamus ab ijsdem

cupiditatibns frcena laxare , (letit morsaltera

nos impelli,fi clavo rectz rationis eorum

^4inanu calamwm tenens , quo [ententiam in

a(lultus non eludamus,

Hh 3

Nil

Differtatio Xl -

249

Nil proemij , tilque mercedis fperan-

robïoratum; fed limofi funt pedes , facilé

20,

dum , fi pravis noftris inferviamus affzctibus,

potes in faxum impingere , & corruere , de.

qui tametfi aliquid videantur nobis fpondere,

labiqueinfepukhrum: nulluseít, five ger-

nil tamen dare poffant nifiventos , quibus nil

minet in pueritia ; five vireat inadoleícentia,

vilius , inconítantius nihil, Quid enim aliud

five floreat in juventute , five confiítat in

funt bracteati dignitátum tituli ; quid lemni-

&tate adultiore; qui obnoxius non fit pree-

Ícata nobilitàtis llemata? quid acervata fore

mature morti

*

[J

neque excidium declinas ;

tunz dona ? quid melle oblitze voluptatis i1-

quamvis parcé comedas, moderaté bibas ,

lecebrze ? quid compta Veneris fterquilinia ?

medicé vivas: neque Nabuchodonoforis fi-

quid carnis illicia? gulze oblectamenta ? &

mulacro. ullum videbatur periculum immi-

|

nere , G tamen diffoluta ftatua corruit: lapis

alía fexcenta, quae per pravos affeclus in bre-

via viriorum, Scyllaque fco

i

T3t13

M -s

los nos pertra.

etiam fine raanibus pracifus ad nos devolvi-

hont? hzc naufragia ut declinemus , info*

tur , ut nos proflernat : morimut omnes ,

lefcentes pravorum affectuum impetus , ven-

quia nati fumus ; quia cinere , & pulvere

tósque imperveríantes , neceísé eít , co&r-

fumus coagulatit quamvis proculà nobis (it

ceamus , vitemüsque; fdque preftamus, (i

lapis pofitus, diftétque toto monte ; ab ejus

mortis recordationem non (inamus memorià

faftigio adhuc devolvitur in noftram perni-

affluere, neque excidere; fed homines a-

ciem , & quidem quo minàs cogitamus,

i

Gloriabatur Abíolon autea coia , at«

EL

gentesanimam noltris obijciamus oculis ,ac

confideremus , homines perinde , ac ventos ,

reümg; (ibi videbatur in florente atate caput

efflare, acdefinere, ventifiquidem quande

gerere , (ed quia limofi eidem fuerunt pedes,

ehementiffimé flant , vimtotam fuam ef-

fylvam ingreffus, & vita egreditur , fuá fu-

íflant ; &cum acriüs furunt , celeriüs defi-

Ípenfuscomá : Amanusin cruce, quam pro

nunt efflare; unde JTob admirabundus petit

Mardocheo paraverat miferé pependit. Go-

4:5?. 10«

àDeo, & penéconqueritur.

Et fic vepenté

lias cecidit proftratus ab adoleícente , quem

7)27'1,; $9.

pracipitas me ?. quia ut fcité lertullianus :

Ípreverat, contempturque habuerat ; nulla

Lib. de Ani.

V ell , &$ illanavigiseum longéó à caphareis

eít tas , nulla dies , locisque nullus, qui nos

25

faxi , nuli depugnata turbinibus , nullis

tutosà morteconftituat ; quia pulvis fumus ;

qua[]fqm decumania flu&iibus 5 adulante flatu,

& hujus noítre conditionis memoriam re-

dabente curíu , latante comitatu ,1ntefiinore-

fricatura eccleíia fidelium capitibus cineres

infpergit. Aemento bomo ; quia pulvis es ,

pe? percufn cum tota fezuritate defidunt,

ANon fecus [unt naufragia vite , & trauquille

€ in pulverem vewvertera : nimirum aquilam

imitatur ecclel1a

]

L

6morint eventus,

refert Plinius ,. Aqui-

Lib. to.

3X»

Imo ventus eít vita no(lra ,/ qua cum

lam cervum pralio aggrefluram multum

CAP. 4

efflat , emoritur ; evanefcit , cuni tumule

pulveris alarum volatu collecti excutere in

tuat ; tranfit, cümobítrepit ; nec venariin

oculoscervi, infidentem mediam carnibus,

huius terra fylvisymundique longe, latéque

pennisque ora verberantem , donec pracipi-

tet in rüpes,

Perinde ecclefia hominem in

diffuíis campis poteít homoni(i vana, qui-

bus intumeícit , quamvis non fit etiam ipfe,

pravos affectus tum iraícentis, tum concupi-

nifiventus, umbra,vapor, & fumus aptiof

Ícentis animi ruentem mediá veluti vià ag-

ad lachrymas ciendas, ad luctum movendum,

greditur. flernfique ferali hoc pulvere, eo

quàm ad rifum, gaudiuümque promovendum;j

tamen difcrimine , quia aquila pulveres fpat-

eít enim homo forcunz lufus, inconftantize

git, ut cervum pracipitem agat é praecelfa

—

imago , corruptionis fpeculum , temporis

rupe: E«clefia vero pulveres capitibus in-

fpolium , mortis mancipium , verfatile fe-

fpergit fidelium , ut eorum oculosaperiat ,

If

puichrum, fragile fimulacrum , tenuis um-

eósque in lublime pertrahat , à pracipitio

bra, imóumbrz fomnium , mors viva ; fpi-

avertat , eruátque e ceeno pravorum affectu*

ranscadaver: hancque fi propriam frequen

um,.

Hoc froeno u(us fuit f'hilippus Mace-

tiüs mente volveret homo conditionem, à

doad pravas quasq; cércendas concupifcen-

^

quovis procul dubio abílineret pravo affectu,

tias , pravosque compefcendos affectus :

quotidiano fiquidem illo carmine monitus ,

omnes compelceret concupifcentize motus ,

n

omnes coerceret iralcentis animi i

RAR

petus,

Fhilippe bomo es , ad omnem íe compotuit

32«

Quid quod fe dicat homo cum fimulacro

moderationem , nec ab ullo fe permifit pro-

Nabuchedonoforis ereum , ferreum , at

tervo affectu protterni, neque ab ulla prava

genteum , G aureum , séque jactet , quód flo-

concupiícentia vinci, nec vinciri,

rentecetate benévaleat, firmáque utatur va-

Vincimus , firefricatà mortis recorda*

j44

letudine, longáqueannorum intercapedine,

tione ad pugnam inflructi pravos quósque

prolixóque temporis fpatio di(lareà libithi-

infurgentes affectus infequimur , excubiás-

na ? Nam fateor , te in etatis flore , te pro-

queagimus : id nos edocent grues , quce noa

Íperà cecreari fortuná , tefirmá corroborari

Qu excubias agentes altero pede lapillum

valetudine ,te compa&tum effe ex zere , ferro,

fuftinent ; quifi fomno fopiantur lap(u ob-

ftrepente indiligeutiam coarguat.

Scimus

argento, G auro; led velim confideres, mo*

LA

dicum harere limi in pedibus fimulacri Na-

easdem aquora volatü traijcientes pulveres

buchodonofotis.

Fateor te divitijs affluen.

ferre gutture , quos Euris , Notisque cumul-

€ 3c prQa

tem, fanitafse optime valentem ; viribus cor*

;uamibusobi]cianc, Quidni perind

eenos

d

. Nullutm ïæ"gtitudini pravoram affectuum *curahldwæ alex. &c. 2 49

cellofum fretum ,. fluctuantem mottalem

fufze co4pïæ' in varias Provincias irruentes ií

hanc vitam traijcimus ,nec defunt ventorum

locum unum confluerent; & cüm pluribus

flatus impellentes ad naufragium ; feu impe-

jam cladibus, fanguinefsque (iragibus varios

tus pravorum affectuum , quos tamen eludi-

terrarum tractus feedátlet , expilationibus

mus, fi fepulchrales pulveres ijsdem obijcia-

utbes ; domüsque fpoliáffet; ferro, & igne

mus ; extinguitur enim hoc funeris cinere

Íolo equáffet ; tanius terror, ubíque ter»

infurgentis concupifcentia flamma; fedantur

rarum gentes pervaferat , ut Holophernem

impingentes in hos pulveres ,ac compeícun-

irati Numinis flagellum crederent, & habe«

tur tumentes caterorum affe&ctuum impetus;

*

retur Afiz, Sirieque fzviffimus Tyrannus,

perinde ac detumeícunt procellofi zequoris

cujus lex erat neminj parcere , oppida , Ca«

zeltuantes fluctus decumanis turbulentiores ,

ftella , munitiones excindere ; fegetibus ad

cum primüm litorales impingunt in arenu»

meffem jam flavefcentibus flammas inijcere ;

las.

Si ferió hos mortuales pulveres obijci-

pecora , jumenta , & facultates privatorum

sus infultantibus pravorum affectuum mo-

licentiz dare militum ; oliveta, ne pacis ve-

d

tibus ftatim co&rcentur , acfedantur , & nos

ftigium relinqueret;in terra radicitüs convel-

edocent vanitatem rerum fluxarum , cüm nil

rirtr

L

lere ; vineas extirpare, h

0s, & campos

tam (plendidi, tamque pretio(i in mundo fit;

de(truere , lucos, & nemora dare flammis

cujus vanitatem nos pulvis non edoceat.

inpabulum, mares , armísque tractandis ap4

3j5

Scimus Vitulumab Hebrais ex puro pu«

tos fuis , vel invitos ac

M

ww

»

t

ifcere Legionibus ,

to auro conflatum , & à populo obfequiis

& inhabiles ad beliam in fervititis ludibri-

cultüque adoratum, fed fcimus etiam eun-

um trahere , ac fceminas in omne libidinis

dem in pulveres folutum,

Quid ni ftatua

perducere minifterium ; neque in ferviturem

Nabuchodonoforis ferrea in femoralibus ;

inclinatz cervices , neque imbellis fexus e:-

argentea in pe&tore, & aurea in capite quafi

fuíz lachrymze, neque legationum pteces ejus

folis zeemula fplendens totius populi trahebat

valuerunt flectere duritiem , emollire feve-

obfequia ; fed vel uníus lapilli i&tu contrita

ritatem.

corruit in pulveres redacta,

Scimus poma'

Cümque plura regna, provinciásque

$9«

Gomorrhaaeximiam in extimo cortice prze

fus déque vertiffet , multiplicíque funeftáffet

tuliffe difcolorem elegantiam, fed intus non-

nif inanem cinerem inclufiffe.

ftrage Holophernis infolentia, non quievit s

Formam ;

fed Ípecimina fuz fzeviriz daturus Judzis,

vires , opes oflentat inflatofattu tumidus ho-

Bethuliam Zabulonim iribus oppidum in

mo, cum tamen nil aificinis, & umbra fit ,

Galilaa ob(idione vallavit aquatione prohi -

& tamdiu ítat cóntra pravorum affectuum

bità , commeatibus impeditis , quo innoxiumt

Lib, 10,

flatus , impetusque protervos , quamdiu fuz

populum diriüs excruciaret , adigeretürque

h

€onditionis pulVerem noníinit memoriá ex-

adíupremam vitz defperationem. — Verüm

€idere; hac enim premunitus ftat intrepidus,

tametfi centum viginti millibus peditum ,

& de hoüe uriumphat,

equicimque viginti duobus millibus Bethulia

cincta premeretur, unius tamen fceminz bra»

5, V.

chio proftratus cecidit Holophernes, & (ot

millia militum precipitem adaéti fünt ad

Mortéis vecordatione Juditba Ho-

fugam, Fuithzec mulier Jaditha Merari vi-

ri przepotentis filia , ^ vidua Bethulien(is de

lopheruem proflernit , Betuliam liberat,

inat , & fludia promouet

'T'ribu Simeonica, corporis elegantiá , vultàs

æor:em gecl

VIFUBSEUTRL .

L

Ípecie ,. & prefertim virtutum culturá pra

cunctis fui zvi mulieribus confpicua : hac

16.

On alio armorum genere volait invie

eum intellexiffet Bethulienfium abje&ionem,

|. &a fuditha inítrui ad pugnam con-

evocavit ad fe Oziam, aliósque duosex Pri-

tra concupifcentiz , ac libidinis z-

matibus Chzrzium , &Chabrium , quibus ,

ftos, ac ceterorum infolefcentium affectuum

qua ipía animo volveret pro commüni pa-

Sede-

impetus,quàm mortis recordatione,

triz falute, aperit ;eorümque in Deum fi-

bat tunctemporis Judaicoin throno Manaf-

duciam excitat, eó Quia confueverit pra-

fes Ezechiz filiusjam per novennium, fed exi-

fertim in defendendis caufis juftis propiüs

guis viribus, cum Babylonica captivitas plu-

adeffe , cüm longiffimé videretur abeífe i

res & patria teneret extorres,

Quieji , paci*

& facilé Numen fleti in vora juftorum ,in

que indulgebat Manaffes ; heciue caufa fuit,

preces demiffas, in flexas in obíequium cer-

cur Holophernes in univería circum regna

vices , in animos ad fufpiria, & lachrymas

jh

bello debacchatus , Jud&eam , & Regem ejus

fiexiles : & quamvis finat interdum iuam

Manaffem negligeret, haberérque contem-

populum premti, non ita üppïimi;exemplm

ptui ; vel forta(fis quia Judzz expuguatio-

Moyfis dirigentis populum per avia deterti ,

nem in viCtoriarum fuarum differret quafi

perflu&tuantis maris fpatia edocturi pofle-

mantiffam , claufulámque fui triumphi.

ros,»opulumDei jactari

poffe,merginon po-

37.

" Cüm igitur belli procella plures regio-

fe; & urbes defendi ma

nes inundá(ílet , ac elfufo merfiffet cruore

gis Numinis prai-

dio,quàm civium peCloribus,

plures urbes , Provincias, ac populos , victor

Fuit Juditha orbata marito exemplum

39.

in Chananicidefubüicic 3 donecíparfim di£-

ca[titatis, igeculum pudicitig , ut ejusgy-

p——

nz-

260

1 Difï&rtatio AI.

nzceum fchola videretur probitatis, & ipfa

pulum obeundas; eá modeftia , comitate , &

Magiítra virtutum , & quamvis opibus af-

gratiá condita fuerat petitio , ut conceffum

flueret , aetate floreret, elegantiá corporis cae-

ei fuerit , prout erat in defiderio : hinc per

teris effet venuítior; modeílià tamen vefti-

trinoctium circuivit , ivit, G redivit citra fu»

tüs , corporisque edomandi feveritate fuit

fpicionem agentium excubias.

fingularis , prefertim in. pravis affectibus

Quatriduo jam fuerat caftris immorata

4T.

utritisque appetitus concupifcentis , & ira«

Afyriorum, cum Holophernes pracipit cone

fcentisad normam coércendis reclze rationis?

viviumapparari Ályrio fplendore,& lautitie

ceepítque enixim Dei opem expofcere ; dies;

fingulare, ad quod Juditham juffit vocari per

noétésque. fundendis Numiai precibus im-

Internuntium Vagaum Eunucorum Princie

pendere; lumbos afperitate cilicij diícrucia-

pem arte lenocinandi callidiffimum s accedit

re, jejunijscorpus emaciare: & quiaconfi-

Juditha , menfz atfidet , bibit, edítque , fed

liamagni prefercim fi fuerint momenti,tame

nonalios cibos , quàm quos fecum & Bethulia

diututa, quamdiu tecla ; nonnifi Primati-

tulerat. Czteri;qui aderant, Babylonij Pro«

bus paucis obfeffe Bethuliz communicata

ceres hilares epulabantur , fumabant patinz ,

voluit, Egreffura mox in caftra Holopher-

coronabantur calices , undabat Ceres , exune

nis, oris nativze venuflati ; vultüsque fpe-

dabat Bacchus , furebat Venus , neque lyrzs

ciofze forme ornatum addit veftium ; mun-

tibizque deerant , qua tuba funt cupidinis,

dóque muliebri ad omnem elegantiz cultum

invitamenta licentiz , irritamenta £onctpie

Íe accommodat , capiti aptatur mitra , auri-

fcentiz : in hac tamen alluvione voluptatis

bus appenduntur Elenchi , digitis annuli in-

Juditha fua contenta frugalitate ; modettia ,

duntur gemmis illuminati, pedibus fandalia

ac venuftate Holophernem magis incende-

inducuntur , balfamo corpus injungit, aquis-

rat ; majoribus tamen fe poculis Proceres

que odoratis manus , vultümque lavat ,1dque

Babylonij provocant , propinántque fibi

non ad libidinem movendam , fed ad patriz

genetofiora vina, quz etiam coronant inore

falutem promovendam.

bem, donec offufa capiti caligo jam tumulen-

40,

Nox eratadulta cum Juditha unica tan-

tos é capite deponat , & ad pedes labantes

tüm comitante Abra famula geílante in

i d

deijciat ; & mero quisque, fomnóque gravis

afcopera frugalem commeatum monibus

diícedit dormitum.

(ik "

424

egreditur obfeffz Bethuliz , reliquimque

Inducitur tunc in conclave Holephernis

i

noGlis precibus impendit Deo fufis ; die mox

Juditha , forésque obferantur , columbain

illucefcente in fpeculatores incidit Afyrios ;

dixiffes accipitris arreptam unguibus ; fed

transfugium ipfa fimulat cum famula , exci.

Deus , qui Juditham excitaverat ad opus fze«

pitürque perhumanitert , concilians fibi folius

mineum fupra fexum moliendum , adfuit

vultás venuflate , orisque majeítate mili-

etiam in pugna, & confiftentiin arena oper

tum benevolentiam , quibus videbatur Dea

tulit. Cámque Holophernes profundo fo«

aliqua in caffes incidiffe obfidentium, ut le-

pitus fomno flerteret. monita Juditha plena

&iffima fieret uxor Holophernis,' ad quem

fiducia in Deumad facinus fe accingit; recen-

etiam adducitur preda , fed predatrix mox

tes ac ferventiores ad Deum preces fundit ;

futura,

Sedebat Holophernes fub conopeo

séque ejus commendat opi , ac proteclioni 2

purpureo , auro ;gemmd1sque sadiante ; pro«

arripit mox acinacem € lecto pendentem

flernitur in faciem venuftiffima Juditha fua

dormientis , & nudato Perfico gladio quanto

exhibitura Barbaro obfequia , cujus tamen

petuit virium nifu.in temulentum caput Ho*

cor priüs captivumad fe traxit , quàm laxiüs

lophernis ictum dirigit , feparátqueà reliquo

retia fua explicaret ; quot enim fuerunt ni»

corpore, abícifsümque pediffequze foris prz-

€tus oculorum , totidem accenderunt amoris

ftolanti tradit , quz flatim perze fux immifit;

faces in corde Holophernis : verba, qua pro-

inde accelerato paffu ambacaftra , & excu-

tulit , amoris fuerunt illecebra.

Hæcque

bias vigiles prétergteffe noéte intempefta

prima velitatio omnino ex veto venerabundae

Bethuliam repetunt, datóque ad januas fui

fucceffit Judithz, cui pro diverforio affigna-

adventus indicio in urbem ovans recipitur

tur illud ipfum tabernaculum , cui Holo.

ingenti civium concurfu , G plaufu , ac Ma«

phernes thefauros fuos concrediderat ; ut ni-

giltratuum commendatione.

mirum ijsdem , hac nobiliffima foeminarum

Sed quid caufa , quód Juditha ztate ad--

43*

gemma plurimum adijceret incrementi , &

huc florens , formánitens , eloquentiá po»

pretij : apparantur reliqua , qua demeren-

tens, veítium cultu elegans pravum concu-

dz venuftiffimee hofpitze apta crederentur,

pifcentiz vicerit affe&tum , proftraverítque

& prafertim delicatiffima fercula , eidem de

Holophernem ?. Czque introtffer ante fa»

Judith. gaj,

propria Holophernis menfa conftituta, qua

ciem ejus y flatim captus fl in fuis oculis Ho-

19.

tamen modeíté recufavit , quia fibi per reli-

lophernes * & fulgurantibus Judithze oculis

gionem non liceret alijs vefci cibis , quàm

fulmen irrupit , pe&tísque , & cor Holopher«

quos fecum attuliffet. Idunum pro fingu-

nis transfixit; frontis ferenitas (oedam flu«

lari beneficio ipfam' petere , ut fibi per no-

&uantis concupifcentiz excitavit procellam ;

4f

&em , ac dieicrepufculum liceretextra ten-

dignitas faciei faces fuccendit Cupidinis; ge«

torium divagari ad ftatas ablutiones , pree

narum rofz fpinas fuppediiárunt ;/ quibus.

cámque viees , ut moris erat apud fuum pa«

aeriüs urgeretur Concupifcentia ; — melita

lin-

Nullumzpritudini pi'a?örum affectuum curandg aïei&. &c, 2gt

linguze facundia non verba protulit, fed tcla

se excoluetat? quid, quód tam blanda,fre-

intulit ; quibus eó lethaliàs Barbari cor fau-

nuffa, hilaris , & ornata ingreffa fuit fola , in-

ciabatur , quó blandiüs vifcera trajecerat $

ermis , zetate , florens, fpecie venuíta Afyrio-

funtenim in oculorum nictibus , in palpe-

rum caftra, & Holophernis penetrávit tento-

brarum ictibus, in oris venuflate , linguz

ria? Non|vereatur bona puella introire ad Judith.esp.

4l

À3.

facundia , genarum purpura , retia [, fule

Dominum meumut bouorificetur ante f'acien

gura, fagittae , quibusetiam hominumfor-

ejus , ut inanducet cum eo, & bibat vinum im

tiffimi , Martésque gradivi capiuntur ; fau»

jucunditate, Verbafunt Vagaonisturpiffimi

ciantur, proíternuntur ; foeminea enim for-

lenonis Juditham allicientis ad flagitium , ad

ma teíle Carneade Philofopho : Regnum

excidium caítitatis,

Quàm callidé Judithae

eít , ed (ine fatellitio ; vim adhibet, fed fine

pudicitiam aggreditur , quàm blandé allicit,

zobore; telaevibrat, quibus vulnerat, fed

ut acrius expugnet: vocat puellam quafidig-

fine fanguine; vincula nectit , fed qua pla-

nam , & aptam concupifcentiz fovendz Ho-

cent

?

r

venenum propinat ; fed quod dul-

lophernis ; nimirum in flore ztatis, zeftu fan-

€eícit; morteminfert , fed fine dolore: eft

guinis , illicio venuftlatis ? neque fufficit eam

venuílas foeminea blandus tyrannus , fuave

vocáffe puellam, ut etas ipfa florida fuaderet

tormentum , fnelleum venenum , vulnus ad-

flagitium;verüm addit,vocátque eam &ona»r,

biandiens., vis (uavis , quá tamen virilis quz-

hoceft paratam, & pronam in obfequia,& ut

visfortitudo proíternitur ; qua ratione Ale-

omnem abigeret timorem periculi , ei fuadet

xander Macedo abítinuit oculos à captivis

ingreffum ad Holophernem excuffo quovis

Darij filiabus , necum viros viciffet, vince-

timore , ze vereatur introire ? [ubjupgit, ut

retur ipfe àfoeminis ; quarum forma flam-

emmanducet eum eo, & bibat,quia fi fine Gerere

mas emittit ; quibus mafcula fortitudo ci-

& Baccho friget Venus, incalefcit, zeftuátque

nerefcic : cenfet Nonius formam à ferveo

cum Baccho, fubítque virium incrementum

fuam trahere nomenclationem , eó quia fi ve«

cum Cerere; quia epulis infarcinatus ventet

nuíla fit, & foeminea, afpicientesurat: hinc

faciliüs ia omnem defpumactlibidinem,

; Jþud Apul.

Thais ait : Dzfcede 4 me mifelle , 4 foculo

Cur igitur in hac irninentia profternendee

4€0 »/

difcede: nam [i tevel modicà meus igniculue.

caftitatis periculafe injecit Judithacattimonie

lf'ä. 2

afflaverit , ureris intimé,

fpeculum, virtutum magiílra, culcrix pudici-

n

Arfic hác flammá Holophernes , & in

44

ti? Quis ipfi vidtoriam fpopondit de pro-

cineres ab eadem redactus miferé perijt , à

ftrata concupiícentia , de tot debellatis pravis

fcemina proítratus, quicor millia hominum

affectibus inter convivia, inter milites, homi-

vicerat : quin vel ipfi pedes fceminz caput

nésque ad libidinem pronos? certé non alio

perdiderunt hujus gradivi Martis Judic. cap.

ariete potuit pravam quatere , G expugnare

9. . Saudalia ejus rapuerunt oculos ejus :

concupifcentiam , quàm feria mortis recot-

ru

quóàd fi pedum involucra ex animalium pelli-

datione ; hác enim galeá contecta virago, hác

bus, ac bombycum telá confuta adeó value-

munita caflide,hac induta loricá tuta penetta»

runt , ut Holophernem vincirent , & vincee

.vitAffyriorum caítra;nec timuit Holophernis

rent , quid non potuerunt fronis hilaritas,

flagrantem concupifcentiam , cujus flammas

oculorumfulgor , genarum rofze, labiorum

exungueret funeris cinere : potuit hisce mu-

«orallia, dentiümque margaritz ? Calcei

nita preefidijs impolluta a(fidere coenanti. 74-

Judith. 9 )

quibus foemina humum trivit , terram pulfa.

ditb ingrelJa. ad Oratorium fuum , & induens

vit , fordes calcavit, eculos rapuére Tyran-

fe cilicio pofuit cinerem fuper caput futm ,Po-

ni; cujus ad pedes potior pars hominum

tuit ornatu veftium , unguentorum fragran-

prona, & fupplex fe proftraverat ; nunc atfe«

tiájgemmarum nitore,frontis hilaritate,ocu«

étus fuos , bellicos fpiritus , fuperbum fa-

lorum fulguratione incedere , & accedere ci-

ftum pedibus (ubílernit unius foeminz , &

tra caflitatis difcrimen: potuit tuta caílra per-

qui tot hominum capita protriverat, vinci«

tranlire Afyriorum, militum nontimere ine

tur ipíefoemineis pedibus , quique barbaros

fultus,& fecura penetrare Holophernis papi-

populos , gentésque effzratas edomuit, fu.

liones, càm margaritis fepulchrales cineres

ósque fubjecit imperio , domatur mox iple ,

fuppofuerit ; cüm inlurgenti ac infolefcenti:

profternitürque foemineis fandalijs, qua huic

concupifcentize froenum injecerit libithinz ;

Prometheo fuerunt rüpes illa Caucafea, ad

p

cüm palmis , laurísque victoris Holophernis

quam fuis illigatus tenebatur concupifcentijs.

cupreffos objecerit emortuales, -

Certé nonni(i fordidus eft impurus amor ,

.. Quéd f exuerit virago cilicium , cüm fe

49.

cum viliffimsefefe reiemanciper; imó quid

ad Afyrium Principem obtruncandum accin«

illo imbellius? cum vel unà fceminaz crepi-

Xit ; nontamen cineres excuffit : nimirum re«

udiïbt M!' i

dulà , capiatur , & profternatur ? uno ful-

II

tinuit bellatrix virago in fui pudoris przefidi-

gurantis oculi nidtu vinctus , & victus cadat ?

um fepulchrales cineres, quibus fortiüs cone

uno colli crine vulneratus vincatur?

cupifcentiam profterneret , ejisqueflamm^as

Verüm quid eít, quód Juditha unguen:

extingueret : acceffura ad gradivum Mar tem

4fe

torum fragrantia; ornamentorum elegantiá,

abftulit À fe cilicium. Sednullam vocavitex 54475 E

fermonis blandá fuavitate, frontis ferena hi-

ancillis, quze impofitum capiti Cinerem ex-

laritate, oculorum blanda fulguratione tanto

fufflaret , ne fcilicet vidtoriam abijceret, fici-

periculoexpofuerit caítitatem, quam impen.

-

neres excuteret ; latue

-

runt fub ernatn mulie-

Verani de Afctüibua Tom, ,

8

brig

L2

292

Differtatio Xl.-'

N

bri , mitráque pluribus illuminata gemmulis,

emolliuntur, neque querelis dimoventur; fcd'

cincinno fluctibus tortuofo, mortis reliquiae,

quem ftatuére diem , ab illo neque latum un-

guem abícedunt ; fed ad amuffim obfervant z

ne moreretur. caftitas in papilionibus Affyrij

bellatoris $ ne in ejus convivio ubi Venus

carent auribus Parce, ne precantes obaudi-

favente Baccho infolefcit , quidquam detri-

ant ; carent oculis, ne lugentium miferatione.

menti pateretur ejus pudicitia ; quàd fi nives,

moveantur ; carent fronte ; ne erubefcant

;quibus in menía Affyrij Principis riguit Bac-

propriam fzvitiem ; carent linguá, ne ab ip-

chus; & Venusincaluit, ne morerentur , fe»

fis felatiala ula expectentur : imó caretmors

pulta antea fuerant, & inter umbras Manium

etiam carne , feu deftituitur humanitate , ne

affervata ; Juditha,ut pudicitia indemnis vi-

fenfus ullus miferationis fperetur : foli fuper-

vetet , & fepulchro fuppetias haufit , quibus

funt nervi, artus, G mufculi, fola arefcunt of-

non Bacchus tantüm , fed & ipfa Venusrige-

fa ; & ipía armaturarcu , & fagittis, quibus

homines funeris

ret, Quid ni noCtu Judirha triumphavit de

praíertim ofores feriat .

Ganeone , quia noxipfa memoriam refricat

profternátque,

Inevitabilis efl fatorum neceffitas eadem -

demortui diei, U autem fero faclum effcon-

42.

clufit Vagao offía cubiculi , €&& abit ; noxipfa,

fiquidem lege,quá nati fumus, mori cogimurg.

quia detuncli diei , mortueque lucis íymbo-

neque ab hac adamantina lege, & veraneceffi-

lum fuit, caftz viragini ípopondit victoriam;

tate pótis eft quispiam fe eximere ; omnium

nox ipfa fuas offuderat tenebras,ut clariüs;ac

enim verfatur urna, & eandem , quam Deus

illuftrius fplendida virtus Judithze triumpha-

vitam, feu depofitum tradidit, quaudo lubet ,

ret, Coércendis pravis omnibus affe&tibus;

repofcit,etiam nobis invitis ; quia ad hoc nati

nullum frosnum aptiüs habuit Juditha feriá

fumus,ut ultimum naturz tributum aliquan

mortis recordatione : quapropter D. Ambro-

do pendamus , neque ab illo folvendo ullus

Epif. AZ

Hlli04?

fiusfcripfit, Nil «quà tibi proficiat ad tempe-

hactenus deprehenfus fuit libet; quamvis diae

rantiam omniumerum, quam frequens cogi -

demate regio infignitus , Imperatorio pallue-

tatio brevis evi 5 & bujus incerti, LOuidquid

damento ornatus , fafcibus confularibus con.

,

Jecies refpice mortem,

decoratus, divitijs quamvis fuerit potens , vi«

fi

&orijs clarus; & robore animi , accorporis

$. VI.-

commendatus ; neg; alia; cur ad id adigamur,

poteft ratio reddi;nifi quia mortales fumus;&.

dneludlabilis ej? fetorum neceffi-

lutea vafa circamferimus. Moriuntur, quote:

145 , eadem lege, qua nati fumus ymori co-

quot nafcuntur 5 hoctamen difcrimine, quàd

gimur , ut pravi omnes in nobis affectus

mors ijs intolerabilis eft , qui prius pravis:

emoriantur.

fuis affectibus, & cupiditatibus mori non di«

PA

Tinam quoties concupifcentia aeftuat,

dicerunt ; ijs mors eft eraviffima, quibus plüu.

pravi affectus fluctuant;irafcentis appe-

rima emoriuntur morte fua; quid ni vivebat

titusmot? cumultuantur oculos inijce-

in illo pravorum omnium affe&tuum tumul«

zemusin manium umbras, in fepulchrales ca«

tuans turba, fuperbia intumuit, luxuria :«

ligines , morusque feralem noctem, non fine-

ftuavit;avaritia inforduit,invidia tor(it , ace-

remus nos profterni, necvinci, Proculhinc

dia contabuit,livor infanivit;defiderium arfit,

n

non homines, fed milvi,qui tametfi rapaciffi-

amor flagravit, odium riguit; hi omnes

affectus uno moriente moriuntur;

-pravi

mi, fempérque famelici, nihil tamen efculenti

rapiunt unquam ex dapibus, quas ipfis Libi-

Quàm fallax vulgi judicium putantis vi*

tam, bonorum maximum; & mortem, malos

$9.

thina exhibet in fepulchris, nil defunerum

ferculis arripiunt,& quamvis aliàs avidiffimi,

rum omnium teterrimum ! potiüsvita malos

ac rapaciffimi nihilo tamen , quod mortem

rum eít maximum,cui non bene vivit;& mors

fapiat , inhiant ;- licét curiofiffimi , nil tamen

bonorum fummum , cui nón malé moritur 2

afpicunt,quod funus oleat, aut pollincturam

vita enim , nifi bona fuerit fpatium fceleribus

h,

redoleat; & gratior eft ipfis coenaftugalis fub

laxat : fecus morsnoin mala finiseft malorum,

Cedro , quàm lautiffima fub cupreffo ; quia

claufula miferiarum. Non igitur mala mors

omnem Libithinzfaftidiunt umbram, aver-

eít nifi ijs , qui, malam eam effecerunt pravis

In Med;n

fantur apparatum, nilque ardentiüs cupiunt;

fuisindulgentes cupiditatibus , tumultuanti«

MP' j. dc

'gni:,,,.

quàm quod potis fit, omnem mortis memo-

bus fuis adharentes affeclibus: Non eft mors

'öim;.

riam abolere, omnefuneris veftigium dele-

hominis perinde ac pecudis ;; non eft animze

Ecclefieft,

re; cum tamen moneat nosSyracides, 74e»

interitus, fed tran(itus ; G turpem mortem

€Ap-* 79

lius c[fe ire ad domum lutlus , quám ad domum

foli pravi affeftus , qui à veris recte rationis

€onvivj : temporaneum tamen, & perbre-

deviárunt dictaminibus conflituunt , ma-

|

vem declinaturi luctum , infelices zeterno ob-

lámque efficiunt,

viant cruciatui ; an putant; poffe Libithinam

Timendi funt pravi effectus , utriüsque

ft.

declinare? fed falluntur , quia Parcze nemini

appetitusconcupifcentis,G& irafcentis perver-

parcunt , & in earum colamifufum, licia, fta-

fi impetus , flu&tuantes motus , tumultuantes

mina;girgillum, glomicellum, forfices;vitae;

ceftus, quia flipendia funt mortis ; neque ijs-

necisq; hominum jus omne Superi tranftulós

dem coércendis ullum aptius frcenum feriá

ze : nec fufficit, lanificas has exorare forores ,

mortis recordatione , fi nimirum penfemus

quia neque prece flectuntur, neque lachrymis

€am quovis temporc;omni in loco etiaro. ex«

tcme

. A:Nullum zgritudiniprayvorum affeduum curande alex: özc. 263

tempore, acrepentino acceffu nos rapere ,

Neque femel ingreffis Mslnium umbras

five in convivijs /hilares , five in carceribus

EL

TT

Ípes ulla illucet , inde evadendi, nifi ad ju-

áqualidos , five in miferijs triítes , five divitijs

£icium univerfale: fcité Catullus

affluentes , dignitatibus infignitos , titulis

Soles occidere , &$ vedire poffunt ,

illuítres , Ícientijs commendabiles, fanitate

Nobis cum femel occidit brevis lux ,

gaudentes ; an non fanus, & hilaris fuit

Tarquinius ,cüm. pifciculi fpina fuffocatus

ANox eft perpetua una dormienda.s.

f^

interijt? annon fanus Fabius, quando cüm

In umbra quiefcímus , qui nonnifi

lacte inpilo mortem ebibit , & lactea dulce.

umbratilem egimus vitam ; fordefcimus in

dinevitz refcidit filum? annoníanus Arifti-

cinere, qui ex coeno, pulveréque compacti

des, quem muftella momordit , fimilque

fuimus, re&&Lampfac.

extinxit ? Scio Patrem Cafaris Diclatoris

Ecce fumus pulvis , fumus eece mifeee

hilarem furrexiffe & lectulo , & dum calceare-

rima tellus ,

tur,animam egiffe ; fcioalium Cafarem pede

Et nofiri f'giuut ,ut leuis .mmi..n

n

inlimen impegiffe, & properantem fpiritum

AAes,

du

excuífiffe ; fcio. ex Luciano Anachreontem

Solvimur ,ut nebula ,fu

Poétam uva acino deglutito interijffe ; Ício

.fuml[lo

TgCHs ut inr 4gra

Luciam Marci Aurelij filiam acüs punctam

Et veluti folvi fole pruina : folet.

acumine enectam corruiffe; Legatum Rodioe

Carpimur ,ut flipula: rapido carpuutux

zum, poftquam caufam in Senatu fumma ad-

.lþ.ignbo

mitatione oráffet , inlimine Curie unà cum

LE! umira

. Nil ntfi vivendo founts ,

cauía animamegiffe, — Scio infperatam lzeti-

Jfumus,

tiam animam excuffiffs multorum , idque

ÀMlnde igitur faftus venit , unde fapere

«ontigiffe Chiloni Lacedoemonio , & Rodio

bta nobzs 2

Diagorz;qui cum filios inludis Olympicis vie

Quos fatum , prater tot mala trià

€tores ample&lerentur, eodemloco, & tem«

pore unà cum gaudio efflárunt animam,

Et Horatius

CUf rgg:it.

zl.b 44 O£X

$1.

Quim czc , quàminfani homines! qui

7Ze

anxio confilio quzerunt , juomodo vitam ex»

JDamna quidem celeres veparant. cale

uant , ferrum acuentes , venena przparantes ,

ffina luna :

agnes accendentes , aquasaggerantes, laqueos

Nos ubi decidismus.

apprehendentes , acinaces nudantes , quafi

aQ pius Aneas, aub Tullus dives ,»if

snagno apparatu opus fit, ut vinculum , quod

44ucus ?

»

.

anima corpori illigatum tenet , folvatur

Pul w'; | & umbra fumus,

quaíi mors;innutneros non habeat aditus;qui«

bus noftras irrumpat in zedes;penetret fecre-

Tefle Cardano lib. 10. de fubtilit, in

PL

tiora adyta, irrepátque in intimora loca, in

Oceano Boreali juxta litus Mofcoviz

pi.

&juib?no: tutiores effe cenfemus?cüm experia-

Ícis innatat, cui nomen mors: hzcque

Immnaes

mur nunc feneítras, modó hypogza; hic per

rina bellua, vel maximé dentata eft, & ex

rE - m

projecturss , alibi per tegulas noitras ingredi

€jus dentibus folent gladiorum confici ca-

puli, Quidni humores , qui noftris inna-

edes: habet ipía in atcenoflri corporis fuos

coibilitones , feu humores , quibus ad interi-

tant corporibus pifcem hunc alunt ;5 ideo

tum ducimur,; morbos , quibusabfumimur ;

non proculà nobis hac bellua quzerenda eít ,

catarthos, quibus fuffocamur; pleuritides ,

eam ipfi nos nutrimus , nobísque circum-

n

quibus transfigimur ; faxa, quibus intüs lapi-

ducimus , & mors fua , cuique domi eft ;

damur,torquemur, & pluresalias caufas,qui-

cümque nos eam paífcamus

; hos & ipfa depa-

bus veluti Miniftris utitur in noftram perni-

Ícit , ablumitque,

ciem.

"

Paullatim morimur 3 OPIEUIO extin.

j2,

Multipliciter nos mo

rs vellicat , rapít-

guimur uno

que , & quiquid alijs contigit , idnos manet,

Ut lampas. oleo deficiente perir,

re&té Bernardus ait.— Quicquid 4lijs accidit

In Medit;t.

— At ethilinterimat , tamen spfo in zem

-

€8p. 3. de

tibi accidere poteft , quia bomo es , bemo de

pore mors efl z

dignitar,

bumo , limus delimo ,de EeYTA 65 3 de tert4 Uío

Et utne snterea, dum loquimur, me-

Anime,

V, Ü in terram reverteri , quando venerit

ZUY.

dies ultima, quafubità venit , & for[itan bo-

die erit,

Certum eft ,. quia morieris , fed

Dies nos premit , ait Seneca , díes in no-

$6.

áucertum quando , aut quomodo , vel ubi ,

Gem, aítas in autumnum definit , autumno

quoniam mors ubíque teexpetlat s tu quoque

hyems in(tat , quz vere compeícitur, Omnia

f /apieus e5,ubías eam expetiabis, Neque fpe-

tranfeunt , ut revertantur,

Tibi autem

randum, poffe precibus flecti , vel lachrymis

f"

nemo reítituet annos tuos, nemo iterum te

&molliti, unde etiam Virgilius

tibi reddet,

Ibit, quà cospit ztas , neccur-

i

Define fataDetim flethi erare precando,

fum fuum aut revocabit , aut fupprimet,

Stat [ua cuique dies ,breve G irrepara-

Non illa Regis imperio , non favore populi

bile tempus

longiüs procedet , ídque , cum Virgilium

Omnibu eft vita.

baud latuerit, fc

Q "m

ité eccinit;

Ferani de dffcilibus Toru, h

l14

Optim.,

Difleritatio XII,

284

"

À

Optima quaque dies vaiferis mortalibus

pulchrales : Imo flavium dixetim hominis

€«U:;

vitam , jugiter enim fluit, donec, f1 nonamas

Prima fugit : fubeunt morbi , trifiíésque

as pelagi inundas, feu marisfinum , Ma*

fenectus ,

nium fe exoneret in umbras ; nullusfine oce

Et labor , & dure rapit inclementia-s

caíü eft folis ortus ; & nulla fine certo in-

$20rtis,

teritu hominis vita,

Neque fola fenectus

inevitabilem hanc trahit neceffitatem ,. (ed

Ncque finit Libitina Regum fe minis ter-

atas omnis eidem obnoxia eft.

Incertum

reri , neque pauperum flecti precibus ; fed

eft, quo nos loco morsexpeétet ; proinde par

pallida mors »quo pulfat pede pauperum ta-

bernas, Regümque turres, & perinde mo-

eít, nos eam omni loco , omniquetempore

expectemus ; cum neque parcat floridz ju-

riturSutor, acRex; pauperacdives; femel

quód homo oritur , moritur, Neque re-

venta; neque virefcenti adolefcentiz; ne-

que trepidantibus fenum poplitibus: hinc

pullulant offuarie ; quamvis lachrymis fa-

Anaxagoras , & Socrates cum mortis fentene

perítitum madeant fepulchri pulveres fcité

tiam per nuntios fufcepiffent , jam olim, re-

Lampfac,

fponderunt , hanc equé in Judices ) atque in

Dilaceras erines ,^ celum ullulatibus

nos tulit natura : neque ulla poteít ratione

znples.

refcindi, quia ut re&té Ovidius:

Meflaque [anguineiss uügiöm' 0rd»

notes z

Fata manuent omnes , omnes expettae

AUArYDUS

Credis , anextinkles buc po[fe reuertere

CPortitor , 68 turbe vix fatis una.s

Reges ?

YAl$,

£

Klere obitutn , e(8 addiuuluera vul-

Tendimus buc omnes , metam p*

2eriDug.

022?1 ;

9s ad unam-s,

Communis lex naturz eft , commune

Omnia fub leges mors vocat atra.»

tributum , à quonullus eximitur , femel zo-

fs4s.

7i: ftadiumeít mortalis vita; quamvis ftare

Seilicet omne (acrum mors. i;'»yor:und

neícia , jugiter fluat , hoc ingredimur omnes;

profanat ,

non ut ftemus, fed delabamur in pulveres fe-

Qrninibus obfcuras inijeit illa manus.

ERE d o ol

DISSERTATIO XII.

Parce& nemini parcunt, non prece flc-

&untur, non lachrymis emolliuntur, ut & nos

difcamus, nulli pravo parcere affectui, -

S. T.

i

h

Volatilis , €9 fluxa bominis vita noredocet ,. mon elfe immorandum

uec adæïefxdam mundi delicijs ,. à quibus evocandi fuat noftri affedtus.

p r

——

C

ylI'.

Ulius ha&ctenus mortalium

A

N

U

01)'4» M

3j

derit ; affluxiffe divitijs, claruiffe fcientijs ,

u

[

- rapaces

evafit Libitinze

fplenduiffe dignitatibus; omnia exues , nu-

n

"

1

3

^

|

Ó ungues, neque ullus ha-

düsque natus , nudus etiam denatus , perinde

C

l

hw

Cenus inventus clypeus,

ac in utero , fordefces in fepuíchro, Idque

p

LU

'efm

ï

s

»

V

quo ictus mortualis fal-

cüm innotuerit Sevaro Imperatori , & ani»

:

Q

3

cisretunderetur ; necul.

madvertiffet fe fenfim ad mortem rapi, lin-

?

r m

, -

C

S-— v»:'

lum alexipharmacum ,

teum, in quo tumulandus erat, pet caítra

quo ejus

nalinitas

corrigeretur, neque ftoe-

conto levatum circumferri juffit , ac per pra»

num ullum , quo ejus acceleratus curfus co-

conemedici: Em ex ampliffimis regni opibus ,

€erceretur.

Voca in confilium Machaones

quod unicum Severus Imperator fecum adfe*

omnes, Chirones, Efculapios, Gallenos, Hy-

ret? Velit, nolithomo, folvendum eít Libi«

poctates,nullam contra vim mortisinvenient

thinze ex communi natürze lege tributum ,

panaceam.

Excute omnia bellorum arma-

moriendum eft , nec ullo poteft quispiam fe

mentaria , nullam contra ejus violentiam re-

velamine fübducere: perinde ac fera cum la-

pcries panopliam. Quamvis teabdas,quam-

queos agitat , arctiüs irretitur $ non' fecus

visfecretiora petas terrze penetralia , inflátq;

ac volucer cum vifcum trepidus excutit , plu«

ferpentis in millenas te fpiras convolvas, hanc

misomnibus illinit 5 nil prodeft , vites om*

tamen fatalem moriendi neceffitatem nun-

nes exercere ad mortis laqueum excutieng

quam eluctaberis , neque quidquam tibi pto«

um

Qurf

-

——

. Nulliparcendum pravo affe&tui, cumParcz non parcant. 255

25

Curaverat Juftinianus Imperator ftra-

nunquar effemus morituriz & fenes ipfi,

gulam fibi veftem contexi, in qua phrygia acu

quamvis ex naturz lege fato proximiores,

plerumq; non deexcavando fepulchro,fed de

dépicta exprimerentur. fingula victoriarum

monumentas cernebantur, ibi ad vivum ex-

conítruenda domo cogitant; miíeram plané

preffze effigies viétarum urbium, ac Barbaro-

fenum fortem! quibus quó minus fupereft

viz, ac vitz amplior de viatico, & manfione

rum Regum, quos ipfemet fuis debellaverat

auípiciis.

Verüm vefítis illa tot victoriis il-

eftcura. Senem domum conflruentemallo-

Lif. 2.9de kz:.

lu(tris, tot expugnatis urbibus nobilis, .tot

quitur Lyricus Venufinus.

debellatis Regibus infignis potis fuit mortis

Truditur dies die ,

rcfticare memoriam, non ejus falcem retun-

Noveqaue pergunt interire Lun

:

dere ; & cüm fletiffet Imperator poft po-

Tu fecauda marmora

ftrata tot Regum capita ; cecidit tandem &

ipfe unico properantis Libithinz flatu ; nec

Locas f&b ipfum fuuue , & ./gpu(.

442

pE

quidquam illi profuit viciffe tot hoftes, fuo

Inmemor, [Iruis domos.

imperio fubjeciffe tot Provincias, totque

Nonita fluxis hifce terrenis inhzefit Pae

A^

evertiffe urbes; victus & ipfe tandem cecidit;

triatcha Jacob , qui càm. interrogaretur à

aequeulla eft arx , tametfi munitiffimis cin»

&a propugnaculis, quamvis multiplici claue

Rege Pharaone , quot anni effent vitze fuze :

Genef z

Ía oftio, in quam mors fibi aditum non ape-

Quot funt. dies annorum vita tue y relpon-

dit, Zies peregrinationis mes ceutum trigin-

riat; nulla eft turris, quamvisferreis munie

Audiant

ta repagulis , in quam mors non ingredia-

£a anuorum (unt parvi, & mals.

qui Tantalica laborantes ficcitate extenfiffie

tur; nulluslocus, nulla hora, in qua non ac-

cedat , ut nullus tutus fit five fub tecto, five

mos fitiunt hujus fluctuantis vitze. annos :

fub dio.

Miphibofeth Saulis Regis filius,

Peregrini fumus,non incolz , imó neque diu-

&cum meridiaret in lecto à dometticis interfe-

turni itineris, fed diurni peregrini, quia

élus eft latronibus.

Jofias inter Reges Judz

iter noftrum breve, G malum; quia vita no«

pietate infiguis, liberalitate clarus, cultura

ftra,quz via eft, nonnifi momento temporis

circumfcribitur , quod vix oritur moritur 2

virtucum fanctus , cum Nechao Egyptiorum

Regi exercitum ducens occurriffet telo ictus

malaitidem cum nonni(i fpinas exhibeat, &&

inopinató in caftris occubuit,

Egillus Got-

raró flores; fzepiüsque rubos, quàm rofas

thorum Rex à Tauro in furias acto crudeliter

calcandas (ternat , quid enim ait Auguftinus

De verb.

diícerptus occubuit. Malcolmus primus $co.

efl diu vivere,nifi diu torqueri? cingimur ve-

pretis, quibus diíctuciamur ; mademus la-

Dem,

torum Rexpott pleraque juftitiz Ipecimina

chrymis , quibus tritamur; affligimur dolo-

node intempeíta,cum Regnum luftraret fuf-

focatusperiit. — Quot pori in humano cor-

ribus, quibusferimur : nil peritura hac vita

miferius , cum ipfum vivere nil aliud fit;

pore, totidem oftiola, per quae mors ingre-

ditur; & quamvis non ubique fe mors prope

quàm continuus dolor: quid enim nobis ex«

óflendat, ubique tamen propé eft ; neque

hibet fluens hzec vita nifi morborum conge-

riem ?. miferiarum pertinaciam , dolorum

fidendum, quód hefterna dies felix illuxerit;

fluxerítque; ítultum enim eft credere crafti-

Ízvitiem, & malorum omnium integram

no die nobis non poffe contingete, quod he-

encyclopediam? ut non abs re Lyces dixerit,

vitam noílram animi carnificem, cordistor-

fterno non obtigit, quando fingulis poteíl

accidere momentis.

"

torem, & fpiritüs fupplicium,ei pariandum,

$*

Stat quidem terminus vite, ubi illum

quó homines vivi putrefcentibus iiligati ca-

inexorabilis fixit fatorum voluntas, fed null

daveribus os ori, pectus pectori, manus ma-

nibus arctiffimé conítri&ti atrociffimé difcru-

noftrüm innoteícit, num propé, an. procul

ciabantur; fiquidem animaex alti(fimo do-

verferur, Hoc unum certiffimum, & inelu-

&abile moriendum effle ex communi natura

micilio depreffa,& in ceenum bumani corpo-

lege, & dies hominis paucos effe, & breves.

ris demerfa conftringitur patrefcentibus,flu-

idisque noílri corporis membris, quibus

Neque quidquam prodeít feptuagefimum ,

vel oCtogefimum exegiffe annum , quia cüm

ita ar&te adhzret, ut nonnifi fola mors fuá

jam omnes effluxerint , nil ex ipfis tenemus,

poffit falce vinculum diffolvere; animaámque

àcorporefeparare ; neque (inguli terrarum

nos eos teliquimus , ut & ipfi nos relique-

runt, quod prateriit, ampliüs non eft, neque

tractus long?, latéque per varia imperia, &

in noftra proinde poteftate: quod futurum

regna extenfi alio uberiüs ditefcunt , quàm

miferiis ; putrefcentibus cadaveribus, Ma-

e(t nondum eít , nec propterea illud poífide-

mus, quod eít przefens omnino inftantaneum,

nium umbris, fepulchralibus cineribus, ari-

dísque offuariis; f enim oculos valeremus

modicum, ac momentaneum, à quo tota vitae

per fingulas orbis partes circumferre , & lin-

noflre ratio pendet : itáne tanti facimus

hominis vitam, quam ünicum circumícribit

ceo obtutu, Maufolea luftrare, Pyramides

fluens inftans ? uno menfuratur temporis

penetrare, monumenta Cafarum , Regum,

Principum ingredi, & ubique loca fepul-

inomento ? unóque clauditur impartibili

temporis motu?ex puncto fugientis temporis

chralia infpicere; nonni(i faginantium ver«

mium nobis cavez obviarent ; nonnifi for-

pendemus, ex unico temporis inftanti vita

defcentes cineres , putidos pulveres , fera«

peudet, & tamen ita focordes vivimus, a« fi

es

N

IT

256

Differtatio XII

les umbras ; arefcentes dffuarias invenire-

dine : fi enim arefcentes in fepulchris offua-

inus.

rias ingrediamur, & feria contemplatione vee

$.

Quód fi Principum aulas , privatorum

luti piftillo conteramus offa illa mortuorum;

-domos,hominum pectora penetraremus plu.

oleum non deerit lachrymarum ad. peftem

res nobis occurrerent, vel lachrymis madidi,

omnem pravorum affectuum abigendam,

vel doloribus excruciati, vel febriabfumpti,

Plato tantó aliquem evadere flipientiorem

vel ulceribus putrefcentes, quos vitz pro-

cenfuit, quantó intenfiüs prüperantem ad

prie t&deret ; deprehenderemus, hunc de-

nos mortem perpenderet , ideóque Difcipu-

flere fponfam, alium dolere ob prematuram

lis fuis. Philofophicoaddiélis itudio: hanc

filiorum mortem , alios parentare miatti,

preícripfit legem, quá iter ingreffi -sedes

plures illachrymari funeri patris 5 hunc vi-

nunquam operirent 5 fignificaturus hoc ri-

gjiudi

deremus naufeantem perituram hancvitam;

tu, ut exttemum vita per pedum nuditatem

alium anxium pro neceffariis ,. illum folici-

flfo h

expreffum jugiter perpenderent , nec finee

tum pro fuperfluis, nec ulla nobis domus oc-

rent memorià elabi mortis recordationem ,

curreret fine lachrymis, (ine doloribus , abs-

quà pravis omnibus affectibus froenum inji«

que anguftiis; nec ullus in domo incola fine

eitur , & infolefcentes eorundem impetus

Coércentur,

A

fufpiris, querelis, G lamentis: hos dolor

exurit, illos morbus abfumit, alioscurz di-

Imó tantz eft efficacie hocce alexiphar-

7.

vexant, G omne

rava aliqua cupiditas ro-

macum;ut non finat;pravi affe&tás infurgere

tat, vel pravus a

&

&us torquet.

Eum pro-

eegritudinem, quam propterca priüs coércets

cul dubio hujus vitz taderet; qui inaliis tot

quàm moveatur; extinguit, antequam ace

miferias luftraret, quibus & ipfe eft. obno-

cendatur,

Hanc efficaciam hujus alexiphar-

xius, quia ut fcribit ad Cafulum Aurelius

maci nos edocet Nehemias filius Helciz: fa« Ef4ra lib, $,

&um efl,ait: id men[e Nifan auno vice[fimo «"b 2»

Antonius: $i finguli lingua palam exprime-

vent , quecunque. clam incorde | fentiunt :

dartaxerxie, 6 vinum erat ante eum, & levas

«elum credo fufliriis rumperent , bumimque

vi vinum 6 dedi Regi, & eram quafi langui-

lachrymaiis inundarent * quàm ingens, quam

dus aute faciemejus, — Dixíitque mibi Rex,65

atrox, quàm veliemens eft dolor iíle ; qui

Regina, qua fedebebat juxta eum usque. ad

fi per fulpiria in apertum erumperet ; pet*»

quod tempsa erit iter tuumy, & quandorever-

inde ac fragrofum tonitru nubes difcinde-

teris ? & placuit ante uultum Regie , 65 mifit

ret, aérem diffinderet , & coclum ipfum dif-

mec G conflitui ei tempus.

&t dixi Regi; fd-

rumperet; quia nimirum dolor animi mi-

Regi videtur bonumyepiflolas det mibi ad Due

nimus longé acrior eft, quovis maximo cot-

ces "R egionis trans f'umen.

Sed cur Nehe-«

poris dolore; dolor, quo corpus affligitur,

mias, cum fcifcitatus fuerit à Rege fimul, &

Regina foli Regi refpondet omiflá Reginà af«

meinbra torquentur, foras quodammodo e«-

vaporat, & per lenimenta; & fpiracula meme

fidente menfze Regize? cur fi vinum levavit

brorum mitefcit: fecus dolor, qui erumno-

coram Rege, loquicum foemina noluit ; an

fum cor lancinat intus clauditur, fzvit, re-

non inurbanitatis videbatur redarguendus

crudeícit, & (i feriat , nemo videt; fi con-

notá? an non filentium Nehemiz Reginam

queratur, nemocredit; (1 lachrymetur, ne-

graviter laferat ; càm videretur negligi fi-

mo fentit ; adeout virilis fortitudo, & ma-

miülquecontemni ? cur non etiam fcifcitanti

fcula virtus magis illucefcat in diffimulandis

Reginze debito fatisfecit refponfo? quia pra-

internis doloribus, quàm in tolerandis cor-

vam timuit concupifcentiam ; fi Reginam

poris cruciatibus; illuftriusque fplendeat in

alloqueretur: háncque ut priüs praefocaret,

coércendis animi affectionibus, quàmin to-

quàm infürgerec , necullum voluit cum Re*

gina verbumhabere; erat enim foeminarum

lerandis iis,quae corpus torquent, excruciant,

quz enim in pectoris abduntur penetralibus,

Orieatalium pulcherrima, cujus faciei venu-

mores perturbant fine ullo externorum ge-

ftas, frontis hilaritas, oculorum fulguratio,

Ítuum indicio; feriunt fine vulneris veíti-

fermonis blanda fuavitas igniculi erant accene

gio; vinciunt nulla obftrepente catena; fe-

denda concupifcentice aptiffimi: moris fiqui-

brim accendunt nullo ex vaporario exiliente

dem erat , utà Regibus Orientis id temporis

fumo , homines proiternunt , dejiciüntque,

fola fceminea venuitas afcifceretur ad foliumz

licét nuJlus nobis fiat lapfus confpicuus: adeo

timuit concupifcentiae ardorem ; praviaffe-

ut vita hominis brevisfit, & mala, interius-

&tus petulantiam ; & caflitatis periculum;

quod ut evaderet, Regina fcifcitanti nec ul-

que miferior torta pravis affe&tionibus, qua-

rum egritudini medendz aliud nobis non

lum refpondit verbum: an non ex fpumantq-

fuppetit praeftantius alexipharmacum,; quàm

cratere vino pudicitiam vifus eft Nehemias

feria mortis recordatio,

haufiffe? fcio exPo&tarum figmentis, Vene«

Aiunt,granium Calvariz in furno are-

rem in aquis natam , in vino ardere , ífuás.

facum, & piílilloin farinam redactum ad-

que fovereflammas: fed in aula Artaxerxis

mixto oleo , gangrznze feliciffime mederi :

Nehemias Veneris flammas priüs extinxit,

fedid utiliüs przeftat fzepius refricata fune-

quàm accenderentur: videbatur caftiffimus

j

ris memoria, quà ftatim ceffant pravorum

pocillator coram Regealtera manufcyphum

&gritudines affectuum , & fanitati mentis

falerno coronatum tenere , & altera frceno.

zeitituuntur quotquot hac laborant egritue

I€; Vle

continentia ;oncugilþcntiam eosrce

Qg

Nulliparcendum pravo affe&uï,cüm?arcæ non pafcanf. 2;7

. mum fundit in calicem , fed pudicitiam hau-

metfi propagandaz pofteritati Numinis juffu

deflinarentur Protoplafti Genef. r. Bene-

fit in corde Pocillator; fpumantes intercya-

thos vino à colloquio prorfus ab(tinet Regi-

dixírque Deus, & ait crefcite , & multiplica-

nz, fed quid caufz , quód hac inurbanitate

mini, & veplete terram , adhuc abfüinuere

tam feverum indixit concupifcentiz bellum?

à maritali amplexu in paradifo ad omnem

con(ito amanitatem, ubi ridentes flores, are

quam proftratam voluit , antequam infur-

ridentes zephiri, eblandientes favonii, cano«

geret? certé non alia fuit ratio injiciendi

pravo huic affectui froenum etiam antequam

rz avicule, arborum infuffurrantes comzs

fontium obmurmurantes rivuli ad maritae

infürgeret , nifi mortis recordatio , cinerís-

quefepulchralis memoria ; rogaverat nimi-

lem videbantur complexum invitare,in loco

rum INehemias Regem, ut eum mitteret in

prafertim faluberrimo, verna quadam tem-

E[dra J:b.z,,i

peratione pacatiffimo , a&ris defoecatione

€AD. lo

civitatem fepulchri patris*f ul: dto»ittasme

in Judsam ad civitatem fepulchri p

puro,& immunià quovis pravo,& craflo ha-

(tri:.mei.,

litu, QQuid? quód Protoplafti non flatim

£ edificabo «eam,

"

9.

i:Nondummemort

iaeffluxerat cineris fe-

DDei obtemperárunt juffui , cur diftulerint

pulchralis, cum fcifcitareturàRegina; ideo

proprio confuleregeneri, cum prafertim ad

amplexum honeftum urgerent mundi folitu-

h

timuit pravum concupifcentiz affectum , fi

cum ipfa fermonem mifcuiffet ; abítinuità

:do, zetatis vigot , lociamsenitas, muliebris

venuftatis illecebra, & prafertim Numinis

zefponfo., ne caftitascoram foemina fcifci-

tante periclitaretur: meminerat Pocillator

fuafio? adhafit quidem Adam Evze foemi-

narumformofiffimz , fed nullam fentiit íti-

Syonis, &fepulchri; & hoc freeno concu-

pifcentiam coércuit; obruuntur fiquidem

mulantis concupifcentiz flammam , nec ulla

TY

Ev illecebra eum movit: friget Adam;non

,Q 20

cinere fepulchrali , qua comtra pudicitiam

gmachinz conítruuntur: non (init hic cinis

&lluat Eva , uterque fe abílinet à maritali

infidiantis libidinis flammam debaccbari;nec

«omplexu, cuiex Dei fuafu potuiffent fla-

i

per colloquiorum eum foeminis illecebras

10.

accendi; ubi ferales fepulchrorum umbrz

Quidigitur caufz , quódconcupifcen.

volvuntur mente;omnis foemineus fplendor

tia non potis fuerit flatim Protoplaftos. ur-

obícuratur; & ubi cinis memoriam refricat

gere ad maritales amplexus? quid eam co-

Libithinz, fordefcit muliebris quavis ve-

ércuit, ne infurgeret tot intet provocantes

nuflas; hinc teduit Nehemiam refpondere

illecebras, invitantes amcenitates ; fuaden-

Reginz fcifcitanti , cüm fepulchrum patris

tes avicularum cantus, przfertim cüm ipfe

fui mente volueret : ludentis, ferientisque

eetatis flos, & foeminez venuf(latis illecebrae

Cupidinis tela fepulchrali hoc lapide retun-

id illis perfuaderent? abftinuit nihilominus

duntur,& Veneris carbones defolatorii hunc

utérque, quia ambo audierant vocem illam

cumprimüm impingunt in cinerem, extin-

INuminis,quáaltiüs funus , & mors memo-

guuntur; nilvalidius flammis afítuantis

riz herebat: 4m quocunque enim die come- Genef, &,

concupifcentiz fopiendishoc cinere. Scio,

dleris ex eo morte smorieris : Íuffecit vox iíta

Venerem etiam de gradivo Marte trium-

ut Protoplafti abítraherentur à thoro;funeris

refricatamemoria aggerem pofuit inter Pro-

pháffe , plerosque bellica fortitudine com-

mendatos, pluribísque victoriis illuftres

toparentes,& thalamum, quem nullus con-

cupifcentiz impetus valuit tranfcendere : ni»

roílráffe, acinaces, Sariffas in. caftris elu-

fiffe: verüm fi huic bellatrici , vel modicum

mirum piguit injectá femel funeris memorià

fepulchralis cineris objiciatur, praecipiti fta-

€ogitare de nuptiis: ubi fepulchralis cinis

tim fe dat fuge, & offuariam magis expa-

«apiti injiciebatur , nulla. concupifcentiz

vefcit, quàm in Martis campo pugnantes,fe-

flamma aufa eít infurgere ; nullüsque libidi-

nis motus iníoleícere,

rientésque czíim, pun&im, eminus, comi-

nus plures exercitus,

Scimus à Samfone

'Oh quàm efficax, quam potens vis fe-

II.

pulchralis cineris in abítrahendis à lupanari

unicà demortui jumenti mandibulà proftra-

tos Philiftzos; fed felicius Nehemias non

hominibusfenfuiindulgentibus! quàm vali-

mandibulá, fed folo fepulchrali cinere refri-

da virtus expenfi funeris ! cum vel ipfos im-

cante memoriam patris fui demortui; Vene-

mortales homines mors nondum viía, neque

rem vicit, & proflravit.

inflicta, fed tantüm memoriz impreíla ab-

duxerit à maritali complexu non folüm pu-

S,

I

dico, verüm etiam imperato! fi immortales

ita morteterrentur, ut eos taedeat thori im-

Sebulchralis cinis flammis concn-

maculati ; quomodo mortales non extra-

herentur à coeno libidinum , à carnis concue

pifcentia fopiendis eff accommoda-

pifcentiis,ab illecebris deliciarum , ac leno«

£ut, fí frequenter eodem memo-

ría refriætur.

ciniis pravorum affectuum, fi oculis, & cor-

di injiceretur funeris cinis? fi torpet feli-

9.

Il validius flammis aítuantis concu*

citas, quamvis immortalitate donata. obje-

w] piícentiz extinguendis fepulchrali

&u fepulchralis cineris ; quomodo infole-

€inere, quó etiam in legitimais nu»

fcens concupifcentia zíluare ad libidinem

iil

auderet in cinere 2 fi faxea fuit nondum re-

ptiisfopiuntur maritalis amoris flammæ.'l'af

bellis;

$

h m

*

248.

Diffetatio Xll,

bellis, nondt/lm tumultuans in. protoplaftis

ne funeris Amnonis frattisà (e ïnterf-zäï COfle

concupifcentia carnís , non tam innocentiá

cupifcentiam compeícuerit, nec maechari au-

-

ftatás, quàm expreffà mortis memorià ; fti-

ditus fuerit in expilatione Urbis ]Jerofoly-

geret procul dubio, quamvis afíueta flamriis

mz à fe armorum violentia occupatze ; ta-

h

metfi czeteris aliis affe&tibus habenas laxave»

accendendis in Ada pofleris, fi funeris palle-

'fet in cinere.

1

rit; & Joabi agrum incenderit 5 currus fibi,

. Quinimó quamvis Eva folitario pata-

& anteambulones conílituerit: tametfi effe-

— /

difum inceffu pervagata perfifteret ad arbo-

rato effet Abfolonanimo , immunestamen

:

rem ícientiz boni, & mali, ibique ferpens fi-

à libidine fuerunt mores, ut nunquam prava

t,Mf,

ve circumvolutns arboris ramis , vel cua-

ulia concupifcentie zftuantis, actumultuan-

—

"

1

li; five, ut cenfent alii, fuper arborem in

tis flamma ecs leferit, quia nimirum obver-

caudam, vel pedes erectus mulierem allocu-

fabatur animo Abfolonis diu , noctüque fue

—

tusmirá fermonis illecebrá ejus primüm fibi

nus Amnonisàíe interfe&ti; toties refricata

captaverit benevolentiam , virüsque pelti-

fraternz ceedis memoria, ac excitatus fune-

ferz cupiditatis excellendi fupra ceteros

ris cinis lupanar omne abegit , cxtinxitqüe

quósque homines infpiraret; & demum ei

pravam omnem urentis concupifcentiz flam-

Íuaderet efum pomi, quod rulier manu at-

mam ? &quamvisilliceretur ad foeminarum

ripuit, oriadmovit, dente contrivit,& mane

illecebras, invitaretur àd lupanar; non tamen

fum in ftemachum deglutitum demifit, ut

licét faevierit, machatusfuit; ait Achito-

LR

immortalitatem exueret, & malorum om-

phel ad Abfolonem : Zugredere ad concubi-

ueg.

64

(.;/lþï á :

nium plenam congeriem, mortémque ipfam

nas patria tuiz ut cum audierit omvis IHfradl

unà cum pomo devoráret , ac (taum ad ma-

quüd fedaveris patrem tuumy roborentur te-

ritum etiam cucurriffet laudatura vim pomis

£unm inauus eoratom.

Sin veró addic&tus fuiffet foemineis ille-

14.

illis infitam , eique etiam fuaferit oblatum

fibi pomum deguítare , & uterque in male

cebris, pronüsque ad libidinem,minimé Ab

carpto imalo iliadem devoráffet malorum ;

folon invitatu, & monitore «criminis indie

neuter tamen illibati fines thalami fertur exe

guiffet ; non trahitur, fed przceps ruitin

«effiffe.Nimirum abílinet fe Evaab illecebris

cenum libidinumcarnis affuetus illecebris,

carnis, quainvis extorris e paradifo , & im-

Non eguiffet fuafote ingredere ad concubie

mortalitatefpoliata; coércet Adam rebel-

14f Ablolon, conditione Princeps,ztateflo-

lantis concupifcentize pravos motus, come

ridus, bellica virtute Vidtor in gynaceo vee

pefcit libidinis impetusfolo funeris ;cinere;

nuftarum mulierum ; fi palea quis fit ad-

qui non folàm alaüs herebat memotrize; ve-

motoigne cinerefcit: fed quía animo Ab«

rüm & ipfisoculisobjiciebatur, ut quodine

folonis funusdies, noéctésque obverfabatur

tbs terrebat, exteriüs co&tceret abillecebris,

]

interfeéti Amnonis triumphum de proítrata

qua minime licerent : ambo ob . violatum

concupifcentia ctiam in gynzceo revexit z

Dei praceptum exclufi paradi(i deliciis fue«

quia languefcit Venus, ubi Libithina fuos

runt, & adacli circumvagari extorres ; u-

fpargitcineres , extinguitur ommis pravae

nius fiquidem màli peior moríus eos dejecit

1

concupifcentiz ardor, ubi Manes ferales fuag

é felicitate, & in vallem lachrymarum ejecit,

diffundunt umbtas.

*

ubi non floresad delicias.led dumeta legun-

Expertus id etiam fuit David cum vï-

Ijfe

tur adtormentum; & quamvis ex hac unica

&or & caftrisPhiliftzorum redux in Urbem

peccati vomica flatím pravatum | cupidita-

pfalentium puellarum choros fine ullo con-

tum ebulliret purulentia, non tamen Proto-

cupifcentiz motu excepit : invicti animi ze-

parentes quamvis exules extra paradifum le-

queé ac pudoris adolefcens venuíliffimis fti-

guntur fiviffe fe rebellantis concupifcentize

patus puellis omnem coércuitprava concue

)

capi illecebris, aduri flammis; quia nimi-

pifcentie motum , aítümque priüs extinxit,

rum uterque exuviis inte&tus pecudum,qua-

quàm excitaretüur ; fed cur David cüm le-

cunque incederet, mortis deferret manubias,

éliffimz puelle, formá venuftiffimz, fronte

qankf. EN

funerísque refricaret memoriam : £ecit Deus

hilares, oculis fulgurantes, ore pfalentes, pe-

Ade , U uxori ejus tunicas pelliceas , hoccie

dibüsque choreas ducentes in ejus plaufus

nere pugnantes omnem expuguárunt pra«

diffunderentur , nullum fenferit depravatae

vam libidinem, mortis memorià loricati

concupifcentiz zeflum ? cum tamen. adul-

triumphum de proftrata tumultuante . con-

tior, fanctiórque impuro arferit in^ Bethía-

cupifcentia revexére $^ terrore Ícilicet. Libi»

beamaffectu? adolefceas riguit eblandien«

thing, quam exuvieenectorum animalium

tes, plaudentésque inter choreas'puellarum,

oculis exhibuére; exules protoplafti inno-

fed adultus arfit impuro captusamore in fce-

centiam , quam immortales amiferant in pa-

minam; cüm floreret ztare , cum azeíluaret

ER

radifo; mortales, & 6 paradifo extorres in-

À

in venis fanguis, ferveret juventus , friguit

flaurárunt,

ipfe plaudentibus, & pfalentibus ftipatus

3.

.Nec mirum fi Adamnunquam forduit

puellis; fed fenior cum fanguis tepefceret,

in libidinis coeno ?. funeris fcilicet repagulo

vel ex ipfis aquis flammas elicuit4 & éfante

coércitus, ne caderet; cum & ipfe Abfolon

cujus laticibus fe Bethfabea lavit flammas

quamvis ex adulterio patris genitus, feu illi-

haufit, quibus miferé' foeminam deperiit z

ciis prav& concupifcentiae fatus , recordatio»

Ícd cur actate robuftior, viribus validior, ane

misque

Nulli)päf"c"ehdu&þ'ravo affectui,cum Parcz non parcant. 259

inísque proveétior effroenes non co&rcuitcon-

pulchri : fatiésque eff Juvenis [agittarius;td Gemfv,

eupiícentize impetus? quos adolefcens egregié

accepit illi emater [uauxorem $n terra ZEg yptiz

nimirum mater nonquafita,non rogata à fie

«ompefcuit ? quia nimirum in florente illa ze-

tate redux é pugna cum expugnato Gigante

lio uxorem /Egyptiam dedit Ifmaéli: qui telo

abíciffum Goliathi caput fecum :detulerat,

feras corfoderat , didiceraté funere libidinis

motus proflernere,

3dcóquemortis objectu non fuit aufa infur-

r

'gere concupifcentia : & hac caffide funeris

& TL

3nunitus victorDavid le&tiffimasinter puellas

plaudentes, & pfalentes impetum quemlibet

AMors in [uo cinerario velutimagi:

t Keg.gap,

illufit prave concupi(centie : Porró cam ve-

ftra fedens in cathedra regulas edom

1$,

verteretur percuffo Philisiao David, & ferret

.€et,morus quosque pravorum affe-

«aput ejus,egrelfa , funt enulieres cautantes ,

&luum co&reendt,

*

P

2$.

€borósque ducentes,

16.

'Ármatus illatà Giganti morte fortiüs in»

Ptimaeft morsmagiltra moribus com.

ponendis, motibüsque pravorum af

'ter plaudentes, & cantanies , choreásque du-

O

fe&tuum coércendis perapta; dum-

«entes puellas triumphavit -David de volu.

ptate, quàm in caftris Philiftinorum de pro-

:modoejus dogmata audiamus,imbuamtürque

«ejus praeceptis, "Scimus ante obitum uxoris

ftrato Gigante, :Morte pugnavit contra con-

«upifcentiam, ne pudor caderet ; mors enim

"Sarze confueviffe Deum apparere Abrahamo;

.a

«eique pracepta, & documenta vitze dirigen-

fao lapfu ca(titatemerigit ad viétoriam; um«

brascircumtundit fepulchri , ut illu(trior e-

«dae accommodatiffima dare, Sedebat,ut mo-

"Genef, 18,

-

'riserat, fub meridiem ad oftium tabernaculi

micet caítitatis triumphus; victorem Davie

4AnMambreáConvalle causá nancifcendi occa-

dem expugnatura voluptas choros fibi acci-

'fionem charitatis exercendee in-hofpites illac

h

verat lectilhia:arum puellarum; fed fruftra la-

tranlituros; exiftimabat fiquidem fe opibus

fciviuncSyrenz ;übi David Uliffe prudefitior

ton przíidium à cera petiit , quá aures clau-

gravacum, nifi eas in beneficium exoneraret

'hofpitum , cümque exiifletafpecturus, an

deret5 fed fuppetias é funere accerfivit , cujus

€inere voluptatem fugavit, Nunquam Venus

.quispiam effet ipfum acceflurus; tres infpexit

'juvenes viá publicá ad fe properarites, quibus

«ongreffa eit cum Libithina, pugnásque ini-

vit, quin fuccubuerit: 'ignis,quem Venusac-

feftinus obviat Abrahamus, invitátque per-

-officiosé ad hoípitium, offert fedilia laffis ex

cendit,extinguitur, non fovetur in fepulchri

itinere,aquámque pedibus lavandis, & cibum

cinere; ut faciliüs fimul convivant ignis, &

'reficiendis viribus,

Capti fenis humanitate

aqua, quàm fimul cehzreant fepulchralis ci«

nis,& libido:fed cur David adhuc adolefcens

hofpites genio cceleftes , habitu peregrini,

de fuperata voluptate toto orbe clariffimus;

'formà corporis homines , affident menfz,

;prandent alacres; quibus infervit latior invie

adultior tutpiter cecidit , & vel ex ipía fontis

frigiditate xítushaufit libidiniszid plané cau-

'tator, Móxque remotis menfis accerfitur Sa-

'Yaquz in charitatis officiis exercendis Abra-

f2 fuit;quiain folario fecum Golie fpolium

:«on detulerat Princeps;nullo erat tunc fune-

ihamo fuppar erat; colloquia fimul mifcent,&

ris memorià loricarus;nec ullum in lavantem

'unus hoípitum eam non multó poft;matrem

przdixit futuram,cüm adhuc improles effet;

fe Bethfabeam cinerem objecerat, & haec cau-

I

falapsüs, quia Libithina nullum infurgenti

'& obífenectutem Abrahami fpes ptolis fufci-

»piendze arefceret;idque cauía;cur Sara hofpi-

«oncupifcentize freenum injecit; ubi David

mortis exclufit fimulacrum, promptiüs fce-

'tis nuatium nonni(i cum rifu exceperit : fed

thofpes oftenfurus aliquid (ibi fupra homi-

lus admifit, & adulterium concluüt.

17.

Nullum funere aptius inftrumentum pro»

nemineffe,inficiationem redarguit furtivie

riflonis, & editum vaticinium iterato firina-

*pul(andz, fugandaeque voluptati cinis (1 ad--

vit, non fine ingenti Iztitia , tacitóque gau-

fit; abeft quevisvoluptas;& tamdiu concupi-

Ícentia languer, quamdiu memoria funeris

'dio irrepente, ac glifcenre in piorum «onju-

gum peétoribus; neque vaticingm, cüm Dei

nonexcidit, ExemploT(maelis edoéti id fa-

effet, conceptam fefellitípem: jpeperitenim

temur,quamvis is vagus iemper, & extorris,

'Sara, fed occubuit ipfa , nec poft ejus funus

nunquam tamen fertur pravz concupifcen-

tix indulíiffe;neque vacáffe libidini: imó ita

legimus, Deum Abrahz ulteriiis apparuiffe,

alienusà carnis illecebris, ut promptiuslegi-

quamvis tunceloquentiori indiguiffet con-

folatore. Sed cur Numen adeo beneficum in

timo caruiffetthalamo , nifi eum ad nuptias

Agar ejus Mater inflexiffet; frigere maluiífet

Abrahamum poft Sarz funus ei ampliüs non

«omparuit? cur confolator non adfuit? quia

exiorris, quàm incalefcere in thoro ; fed cur

tam frigidus 1ímaél: unde in illotantus al-

nimirum uxoris defünctz afpectus Numinis

gor;nifiexfrigelcentibus cadaveribus ; affue-

vicesfupplevit; fepulchrum Sarz, quod po-

ftea Abraham confueverat frequentare,fcho-

tus fagittis ejaculandis, modó feras in fylvis,

nunc homines configebat in campo ; nonpo-

la eidem fuit;in qua addifceret,quidquid fibi

prodeffet,vel obeffet: & haec ratio,cur Abra-

tuit non frigere prava concupifcentia in fu.

nere, & unà cum enectis hominibus,fauciatis

ham,cüm primüm vidit Saram morientem;

& emortuam fepelivit, Numinis apparitioni-

feris, non cadere libido, Nullibi feliciüs ca-

flitatis lilium efflorefcit, quàm in cinere fe-

bus caruerit; nullafiquidem magiftra

docene

dis

Verani de Affesiibus Tous, L.

Differtatio Xll.

260

4

dis 4præceptis ad re&am vitz inftitutionem ,.

fzvities Ínimum jarti fubietit: nihilominus

nulla exarfit fencx irá, quamvis fufpicio fo»

motibüsque omnibus effroenibus coércendis

ä

Zib.z.de Do

Libithinaeft aptiorícité D. Auguftinus: T?

imitem fuppeditaret ; omnem coércait pra-

éirinaCb rizþ.

»or de futura morte mentem nece[Jarió con-

vum affectum in fratres Jofephi , quia ejus

cutit, & quafi clavis ommes motus [uperbia li

tunica recenti fanguine tincla,cruore madida

gnuo crucis 4ffigit.

mortis refricaverat memoriam , cuius pro-

19.

Non íepulchralis cinís concupifcentize

pierea recordatio omnés . injurias oblivione

flanmas folüm extinguit ; verüm Q alios

delevit; & fepulctali cinere omnesextinxit

uosque pravos affe&tus compeícit, Fuetat

iraícentis animi igniculos.

2 £«

Genes, 275

Neque Jacobo parenti fuppar fuit Jofe-

Jofephus patris fui Jacobi delicium, & fene-

étutis refrigerium , fexdecim erat annorum

phus filius, qui fola fepulchri recordatione

adolefcens,cum ingravemapud fratres fuos;

pravos omnes coércuit affetus , herz /E-

gyptiz impuras flammas evafit ; & illatas

quorum ipfe decimus erat, invidiam;oditime

que incidit, nonnifi innocentis interitu extin-

fibi à fratribus injurias oblivionis farcophas

guendum; fovendis pravis affectibus uberem

20 fepelivit, omnémque eorundem aíperita-

tem manfuetudine lenivit: feptennio exacto

fuppeditárunt materiam imagines quxdam

adolefcenti per fomnium obje&tz, quasipfe

aufpicatz fertilitatis ingens flerilitas non /E«

gyptum tantüm, fed & univerfam Chanani-

innato candore, ac innocentiá , quà cateros

fuos fratres metiebatur,aperuit; nimirum per

tidem , finitimásque Provincias afflixerat z

quietem vidiffe fe, & fratres fuos colligare

qua caufafuit, cur Jacobus fciens frumen-

tum apud JEgyptios venale exhiberi etiam

maunipulos,fuümque ftetifle erectG, Gadorari

à fraternis circumftantibus, pronísque in hu-

exteris, denos miferit filios triticum compae

|

raturos. Hi Menphim;vel potiüs Tanim non

mum, Hzc,& aliz narrationes pravos affe-

&us invidiz, livoris , & odii adeo excitárunt

procul inde fitam, & tunc Urbem Regiam-

in fratribus, ut animo nil molirentur; quàm

cum appuliffent , adduéti fuerunt ad Prore-

gem fratrem fcilicet eorundem Jofephum ab

quomodo fomniantem interficerent, — Urfe-

rat etiam invidos veflis polymita, feu togula

iisdem tamen haud agnitum, cüm viginti jam

effluxiffent anni à fratris abíentia , ut ado-

filo difcolore eleganterintexta, quam fenex

leícentis venuftas, vóxque altior, & corpotis-

pater curaverat Jofepho filio fieri in cefleram

amoris preecipui.

Milferat fenex pater adae

habitus mutationem fubjerint : fupplices i-

gitur ingreffi ad Proregemobfequiorum de-

leícentem filiumad fratres fuos pafcendis

giegibus incampo commorantes, Obtem-

miffione;pronique in humum venerantur,ro»

peraturus paterno nutui Jofephus folicité

gántque enixim ,ut annonz fibi coémendae

fiat copiaProrextunc vultu ad feveram com-

varios oberrat per campos, tandem fratres

oft plures itineris ambages procul videt pa-

pofito authoritatem eos interrogat de patrio

folo , defuz gentisorigine, familia,conditio-

Ícendis armentis occupatos, fed vix venien.

tem ad íe intuentur adolefcentem fratrem;de

ne, an eorum parensadhuc viveret, mox jü*

bei Beniaminum fratrem minimum ad e ad»

czede illius deliberant, vocántque per convi-

duci, imperiis terrores addit, eósque non tri«

cium fuggerentelivore forniorum fi&torem;

*

ütque patri non innotefceret fratricidium, -

d

tici emptores, fed hoítiles exploratores vo«

feris difcerptum te dicturos ftatuunt, Unus

cat; fed cum ipfi fingulari animi demiffione

ab objecto fibi crimine egregié fe purgáflents

tamen ex- fratribus Ruben nomine horrore

tanti Íceleris correptus , rogavit proadole-

noménque parentis , G alia innocentiae fuae

pratenderent argumenta , Jofephus adhuc

fcentis vita; cmque reliqui effent inflexiles;

tandem interceffit, ut falrem non cruenta,fed

fronte exafperatà , torvisque oculis, vultü-

ficca morte adolefcentem interficerent, feu

que fevero graviores fingens iras, jubet om-

nes quafi in carcerem detrudi, feucuftodize

deje&tum in proximam cifternam relinque-

rent moriturum fame: exuitur verficolore

tradi, quafi per otium dandos in quzeflio-

nem, Jamtres effluxerant dies; cum jufferit,

rztexta adolefcens, qui nec per parentis

fenectutem deprecans, nec per Dei clemen»

eosécarcere educi, donarique libertate, G

tiam co£rcere fraterna odia valuit, à qui-

cum tritico, etiam domum remifit, repofità

clam pecuniá infaccis, feu toto co&mptaan-

bus pet funes demitritur in cifternam lenta

i

fame interficiendus , & per plagiarios fratres

nonze pretio additis in viam cibariis, G tan-

tüm Simonem retinet obfidem vinculis mi«

illuditur patri extremo fenio jam labenti,

am

nime eximendum,;donec natu minimus pri«

cui perfuadent;Jofeplium filium in prad

ceffiffe cruentze belluz, à qua difcerptus, &

mo eidem tempore fifteretur.

Haccum fierent ineuntes fratres confi-

22

;

voratus fuerat , & huic fidei faciendae caufa

tunica adolefcentis haedino fanguine foeda

lium in patriam reduces totius calamitatis

i

exhibetur.

caufam in crudelitatem veteris retulére deli-

20.

&i,quo in fraternum fanguinem fzvierunt,

Sed quid egit infelix fenex fuo deftitu-

tus delicio, viduatus folatio in extrema de-

feu Jofephum in cifternam demiferunt. Do-«

labentis vitz fenectute :

certé acriüs ifa-

mum reverfi fingula qu& , ipfis contigerant

Jacobo patri renunciárunt , qui duplici telo

fcendi contra Jofephi fratres occafio feni non

defuiffet , cüm fufpicio ftatim adfuerit de

faucius torquebatur, quia Simonem captie

U* Deniaminus ig eX«

eorundem przconcepta invidia; & eorum

vum reliquerint, & fili

teras

^

M

Nulli parcendum pravo affe&ui,cum Parcz hohþ arcant, 26&

eras effet terras adducendus: fed JEgyptio

hocigiturin fepulchro;perinde ac in fchola

virtutum omnium infignia pofuerat rudie

obtemperaturi Principi, fidémquedatam fer.

vaturi nonfine maximo mzlítiffimi fenis do-

menta: volvens nunc animo fepultum fe in

&tatisflore fuiffe, eum in.ciflerna rerumhue

lore in /Egyptum revertuntur , .&ucüntque

Beniaminum fratrem natu minimum ; &à

manarum ebibit contemptum, ut rebus mor«

Jofepho fingulari excipiuntur benevolentia,

talibus femper excelfior;animum ad effrcenes

& prz cateris Beniaminus ; -cujus praefentia

quósque co&rcendos affectus vegetiorem;fore

etiam Proregi, feu fratri nonagnito lachry-

tiorémque fervaverit ; ideóque.nunquam à

ec

i

3nas excuffit; paratisetiam epulis.omnes re»

cultura virtutum , nunquam à coércitione

pravorum omnium affectuum deftitit: nun-

ficit , primas tamen lautitias Beniamino de-

dit; iterümque dimittuntur .cum faccis. àn-

quamà probitate difceffit, quia fepulchri re-

anonatiis., :pretióque pecuniario coempti fru«

cordatio.ab.ejus :mente -nunquam.exceffit,

4menti.in iisdem iterum abdito,additóque e-

Hacqueratio;cur viri (ummisvirtutibus ad-

'tiam (cypho:argenteo Beniamini facco, Ve-

dicti frequenter mortis memoriam.refrica-

rüm in pattiam:ceduces, fibique gratulantes

stam voluetrint;cujus fübfidio pravas.quasque

.de (iggularif;ïEgyptiiPtor;gis comitate, uf

'Valerent concupifcentias promptiüs compee

banitate , & benevolentia , -miffis à Jolepho

ifcere, pravos omnes coércere affectus;appo-

ifité D. Hieronymus, Memento-mortàa cue, G

equitibus retrahuntur ex itinere, accufantür-

:f2 ,.ad

que de furto fublati pretii frumentarii, quin

ion peccabis: . qui fe quotidie recordatur effe

Cypriatiuttjs

& Ícyphi argentei: :aperiunturfacci;pretium

morsurum, contemnit pre[entia,& ad futura

extrànitur pecuniarium 5 .cateris juniorreus

fefimnat.

ablati argenzei fcyphi detinetur , '&in fervi-

'Refert'Nicolaus Chriftophorus Ratzi-

tutem depoícitur.5 tunc ceteri fratres hu-

'vilius Princeps Polonus, moris fuiffe in /Egys

mi proftrati, genua Proregis ample&tuntur,

;pto, ut qui prudentia; 4X atate czteris .anti«

34

flarentoblonga mortuornm offa ebore , .vel

manu »e&tora tuudunt, lachrymas emittunt,

zogántque gementes,ut per parentis miferan-

-euiam ligno-efficla circumgeltarent collo ap«

dam canitiem .velit .fibi Beniaminum dare;

penfa/fibique mutué offenderent, portarénte

rze cateris enixim id rogavit Judas, qui ul-

: que adferiam obitüs meditationem; -quá ni«

tro fe Beniamini locoobtulit,vel in carcerem

mirum :froenum .injicerent pravis :fingulis

detrudendum;veliníervitutenrreducendum:

.affectibus; .& ad virtutum excitarentur.cul«

fed tuncad fuías.omnium fratrum lachry-

:turam:quinimo confuerudo etiam apud/Egy-

mas , nonampliüs potuit Jofephus internum

,puosinolevit; ut in menfis obitüsrefricarent

cohibere . in fuos fratres amorem , .affectüme

memoriam, & convivia clauderent triítiillo

que tenerrimum, 'quin & ipfe in lachrymas

- acroamate zz0r mementote. . .Scimus etiam,

prorumperet, dedítque fefe agnofcendum in-

"Calipham Tartarorum Regem in Principe

quiens : Ego fum Jofeph frater.veíter, quem

ifuarum ditionumurbe nomine Bagdad in fo-

vendidi(tis.in /Egyptum , .omnem excutite

.emniori die feíto., quem vernaculá linguá

timorem, triíticiam :depeilite, mactate ani«-

iRamadam pfi vocant .confpiciendum fe po-

mis; Deiclementia in commodum veftrum

;pulis daturum,confueviffe mulo vehi, vefti-

in' has me terras praemifit, jam revertimini in.

'bus auroyargentóque intextis, . ac fulgentie

atriam , feftinate iter, nunciate Jacobo pa-

'bus incidari gemmis incedere per plateas; &t

tti noltro, Jofephum filium fuum vivere ,'ut

fupra cidarim nigram, tetrámque geftare ca-

& ipíe cum tota fua :domo iter maturet in

Janticam; at hocritu.omnem corporis-ornae

JEgyptum, €ó quia quinquennium adhuc fu-

'tum,totámque Regis pompam mortis tene-

perit famis, & Pharaonis lege fancitum , -ne

bris (ignificaret occulendam, ac propterea o-

fÍrumentumextra Regni limites ultra diftra-

mnem animitumorem , pravorümque .affe-

hatur : hiíce dictis Prorex -vultu lachzymis

«&uum impetus coercendos; & praertim in

amadido (uaviffime onines -amplexus eft fra-

aulis Principum ambitionem,fuperbiam, ine

-

tres, fletüimque largiorem fuditiin Beniami-

'vidiam,zemulationem , aliósque aeítuantis a-

m meRR—á

ni collum mifcens lachrymis fuaviffima «9«

aimi tumultuantes paífionum fluétus, nom

fcula, & verba procubuit.

aliolittore, quàm fe

pulc*hraligpqlvcre €«ome-

I

23.

. Quid cavfzecur Jofe

phus 'ïita/perfiinma-

pefcendos.

hi

2$

nitet íe cum fuis confracribus gefferit, eós-

1mó nonfolüm inRegum feftis folem-

que tot cumulaverit beneficiis ; G benevo-

mioribus ve(tigia mortis nobis occurrunt, ut

lentia, ac manfuetudine, omnes ab iisdem fibi

altiüs ejus recordatio menti hzreat , excidát-

illatas injurias oblitteraverit, .omnémque

que nunquam ; fed in omni loco, in. quovig

m

proftraverit pravum affectum , illeefus eva-

diveríorio, five in mari, five in campis, mon«

feritimpuras foeminz flammas , fidelis fuerit

tibus, vallibus, fluminibus, domib us,ubique

in miniftrando, patiensin laboribus, man-

locorum veítigia nobis obviant libithinz , ut

fuetus in fratres, mifericors in egenos, bene-

pravisomnibus infurgentibus affe&ibus froe-

ficus inomnes. Non aliud horum caufa di«

num injiciatar, Memini cujusdam nautze,qui

xerim fuiffe,quàm fepulchri refricata fpecies,

cum fcifcitaretur,ubinam ejus pater obijffet2

qua nunquam memoria excidetrat. Demif-

ftatim £» mari, refpondit: cümquede avo,

fus fuerat Jofephusin puteum, tt'in fepul.

proavo,atavóg; interrogatus fuiffet,quónam

chrum, ibifame, & lenta morte finiendus ;

in loco hanc exuiffent mortalitatem, refpans

2

KkaA

dit,

Verq'ni &c Afectibus dem. I,

M.

262

Differtatio XlI,.-

dit, fnos omnes fecenfitos predeceffores

titulis, nomiaibisque Cafaris, & Auguftit

conditione nautasfuiffe, plurestrajeciffe O-

exuit enim. quidquid honoris, fplendidi, ac

'ceani longe,latéque diffufos tra&tus, & fingu-

gloriofi mundo ineft, omnem depofuit fa»

losiamariobiüflez tunc fcifcitator ulteriüs

[tum;abjecítque pompam, & conterptui ha«

buit quicquid in mundo magni aftimatur,

progreífus, & tu eó devenifti dementiz,ut ad-

hucaudeas mare ingredijinfidis fidere flucti-

nilque ei magis cordi, quàm fibiimperare,

proprios affectus coércere , féque totum ad

bus, téque inconítanti , procellofo, ac fallaci

concredere elemento? diffimulavit nauta;nil-

normamomnium virtutum componere, Sed

que ulteriusad hac refpondit; fed (cifeitato«

quid caufz; quàd poft tot delatas de proftra-

tis hoftibus victorias, poft tot Provincias, &C

rem & ipfe agens eum interrogavit ; & ubi-

nam tuus pater extremum vitae fuge claufit

Regna admini(trata,& luftrata; tandem in id

diem? Refíponditalter faoin ledtulo : & ubi«

impenfe ftudii incubuerit, ut fibimet tantünx

nam tuus Ávus, Proavus, Atavus, cateríque

imperaret,fuósque affe&tus regeret;excitaret,

*

ma]

orestui obiere? Omnes quotquot recor-

& compefceret ad normam virtutum, ad re«

&z rationis amuflim? certé non alio adid

dor, dixit, fuo f(emper z» leculojtuncnauta &

tu eà adhuc ftultitià laboras,adcó audax es;ut

fuafore indiguit, quàm feria mortis recorda«

cum mortera expauefcas,non timeas le&tulum

tione,qua nunquam e mente effluxerat, me«

confcendere, cüm omnibus tuis pradeceffo,

motiá exciderat,

Curaverat Imperator diu

"T

ribus femper fatalis fuerit ? noncameteria

anteabdicatum imperium fibi farcophagume

conftrui cum tota funebri fupellectile clangue

!

f

fh?

tantüm, nonexcavata fepulchra folüni more

tis memoriá refricant,fed loca omnia, G prae«

lum deportandum, quocunque proficiíceres

fertim le&tulus, quo fingulis no&tibus decum-

tur;habuitque hunc funeris apparatum quins

quennio fecum ubicunque eflet , etiam cum

-

bimus,ad quem dormitum imus, quem con-

fcendimus,ut lomno quietique indulgeamus.

Mediolanum bellumcontra Gallos initurus

26,

Nonnifi unius literule difcrimine diffe-

profectus fuerat;quem diligentiffimé fingulis

runt lectus,& lethum;ut quoties lectum con-

noctibus juffit femperin proprioreponi cue

fcendimus dormiturilethum cogitemus; o«

biculo,in quo dormitum ierat, ut ubicunque

lectum con(cenderet, lethum f:bi imaginare-

mnésque unà cum corporis veftibus pravos

exuamus affectus,omne deponamus praecon-

tur incurrere;ac fepulchrum: à refricata toties

hacLibithine memoria didicit fibi fanctiüs

ceptum odium; praviimque defiderium,pro-

fanum amorem,;flammantem iram,corroden-

. vivere, freenámqueinjicere tumultuanti Cule

tem livorem, tumidam ambitionem, elatam

que affectui,

]

Utinam non folàm ceteri R

eg&s , fed

fuperbiam, Quot velpert ivére dormitum,

28.

fomno indulfére , qui mané mortui fuerunt

quotquot aulas Principum terunt, imitaren-

deprehenfi? & unico paffu à le&o tranfierunt

tur Carolum Imperatorem 5 exularet procul

Es tj],

ad lethum: utinam hujus recordatiolethi me.

dubio ab aulis ambitio, detumefceret fuper-

hs

moriá nunquamefflueret ,' mente nunquam

bia, corrueret faftus, extingueretur invidiag

excideret; certé non ita zeítuarentin nobis

ceffaret semulatio, omnísque pravus affectas

coérceeretur, Scio Genebaldum Laudunen-

concupifcentia fcedas redolentes libidines ,

non ita intumefceret ambitionisfaftus , nec

fem Antiftitem feptennio le£tum;quo lethum

exprimeretur adhibuiffe ; fed fcio etiam toto

inflammareturiracundia, nec excandelceret

furor,nec torqueret invidia, nec debacchare-

illo integrofepténnio vitam egiffe ciliciis cir-

tur odium;fedLibithinz tirnor omnibus frce-

cumfeptam, abí(tinentiis emaciatam;afperitae

tibus devictam; ab omni pravo affectu,à qua-

numinjiceret: hzcque ratio, cur Imperato-

rem Orientis recéns creatum nemini olim

vis inordinata concupifcentia, ac defiderio,

quod terrena faperet, prorfus alienam: huic

priüs alloqui licuerit, quàm latomus aliquot

diícolores marmoris lapides exhibuiflet, fci-

enim defipiunt mundi deliciz cui lethi fapit

fcitarétque, ex quo genere lapidum , vellet

recordatio;facilé omnia contemnit,qui brevi

fe moriturumeffe non perfunctorié, fed ferió

Imperator fibi farcophagum — fieri ,. fepul-

chrumconftrui : prima cura fuerat de fepul-

cogitat; & pr&íentem mortalem vitam flo-

rem effe diurnum, non diuturnum ; fumum

chrocon(truendo ad mores inftruendos; non

eliciendis lachrymisaptiorem , quàm latitize

de throno adornando, de diademate gemmis

illuminando,ne fupercilium Imperator cle«

excitande;umbram inanitate oppletam, bul-

10,

varet, neanimo fuperbiret; ne mente inflare-

lam vacuam, pulverem fordefcentem , fpue

tur: fed refticatáà mortis memorià diíceret

mam,rorem,ftillam glaciem,;iridem vanidamz

pravosquosqüe coércere affectus, ac prorfus

cereum deficientem, facculá pertufum, cines

detumeícere,

)

rem dolofum,domum ruinofam,hydriam fra.

27?

Morem hunc imitatus Carolus Quintus

€lam,ventum efflantem, guttulam delabenté,

biefio ante mort& Imperii adminiftratione fe

aranearum telam, herbam folítitia lem, ftipus

In*tt4 Cu-

lam vilem,foenum aridum,paleam vento agi-

roli F.

Íponte abdicavit;acin filium ztate florentem,

& animo capacem curas omnes Regnorum

tatam,nebulam triftem;avolantem fcintillam,

tranftulit;& monafterioS. Jufti in Hifpaniafe

fplendentem fulgurationem , brevem fabu-

abdidit, cum duodecim tantàm familiaribus

lam , follem luforium . inanitate plenum ,

Deo, & quicti animi przfertim vacaturus,le-

vitrum fragile , plantam arefcentem , plu-

mam leviffimam, filum fubtiliffimum, & de-

ge fuisimpofitá;ne alio impofterum nomine

K

vocaretur, quàm Caroli omnibus amputatis

mumíomnium umbra brevi

ffimum.

——

Hac

ifes

Nulli patcendum þtaïio afrectui, E?üm Parcz nonparcant. 243

f1 ferió animo volveremus defxderiüm COf

Is non labitur » quem vitze fugaciraä

23

gerendi divitias animum non pulfaret, cu-

retrahità ruina : nulla nos ptavorum affe-

piditas rerum terrenarum in nobis non ar»

€tuum machina quateret , f1 ferió cogitare-

mus , quàm citó effluant, qua nos prole-

deret , carnis concupilcentia non aftuaret ,

invidia non difcerperet vifcera,liver nontote

Gant; noníftagnum ingrediamur exploratu-

N

queret przecordia, czcus amor fuas non ac-

ri, ubi quiefcit unda 5 ridétque, cim crie

cenderet tzdas, cum vana fint omnia , uno

fpatur: fed torrentem accedamus turgido ,

extinguenda letho, & quidem ftatim: & for-

plenóque alveo- ob(trepentem , omnidque

táffis in ipfole&o ;in quo credimus quieti i«

fubvertentem, rapientémque obvia, nullo

coércitum repagulo ; nemo fané itadelirus

dulgere ,. breviffimo paffu ad letbum tran-

ümu&

foret , qui buic fe vellet torrenti concredere;

g. 1V-

& tamen torrenti longé perniciofiori fidit,

qui inmundi delicijs confidit , qui finit à pra-

LuduirA j?mt , qua mundus terre..

visfe rapiaffectibus,qui cupit affici mundiil«

s inbiauti exhibet ,. umbratilm eff

lecebris,quatum ftatus inconftantiffimus,cut-

fus rapidiffimus, & incerta poft curfum ftatio,

fMendor; falütürgue , qui eidem adba-

ee[fcit bumanus affectus,

Praterfluit vita hominis inítar fluvij.

j*

29.

Y^ Revia funt , & Indicra, quz mundus

Qmnes morimur , & quafi aque delabimur , 24 Regeeap.

exhibet dormientibus , veluti in fom«

duanonvbUertuntur , fluviuseítvita nollra,

I4,

£

P[alm,75,

nio, quiajut recté David,

Dormite

fuümque dirigit cutfum , mox per prata ri-

zunt fomnum fuum , 8 nibil inueuerunt om-

dentia, perífloresJuxuriantes , per invia fyl-

nes virt drvitiarum in manibil fuis

E

L]

quia

varum , per ima vallium , per latera rupi«

fomnia funt, & quidem inania magnz ilize

um, perabrupta faxoram , ubi allifus obmur-

murat , G dilaceratus fpumat, nuncrecol-

£ogitationes , quibus ambientes fummos ho-

leclis aquispleno curfu in gremium devoivi«

nores principesdignitates mentem implent ;

quibus divitias coacervant, palatia conftru-

tur aquoris, mortísque ingreditur amari«

unt, ac fi zeternüm effent viéturi , & nun-,

tudinem , ubi & nomen perdit , & originem.*

quam morituri;cüm tamen mortalis hec vita,

Quid ni hominis vita , f1in infantia vagicin

quovis Euro ocyor efflet , quovis torrente ce-

viola, adolefcit poftea in melle ; deflcélit ta«

Sed utinam in hoc tor-

men in devia pravorum affe&tuum , alliditin

lerius przterfluat.

xente íanam mortales ebiberent , quam mors

Íyttes , confenefcit in amaritudine, & expi-

zloclrinam edocet ;

non finerent ab hisce

rat in cicata ?. Ogzes morimur , 6 quafi a-

qua dilabimur , que non reveriuntur.

Ut

b

mundi fluxis delicijs abforberi, mec abripi;

fed cum NNehemia difcerent fupernis in-

Syrtes! declinemus, exe(a evitemus faxorumg

Esd?t i-l'b. 2.

hiare , & ad coeleflia afcendere 5 & afcendi

quibus dilaceramur , neceísé eít, cum Ncbe-

[ FP m

mia aícendamus per torrentem nocle, poft

ptr torrentem uotie , & cav[iderabam murums:

£5 rever[ua weni ad pertam vallis , & ved] *

diurni fideris occaíum ,ex demortui diei in«

sontruinarges meminit Nehemias , fed muri

vitatu, Torrens aquis viduatus, quemque

duntaxat, quem aliàs diffipatum dixerat :

ficco veftigio pertran(ivit Nehemias fymbo-

cüm enim videret hinc torrentem olim con-

lum eft mortis, vit&que humane jam dilap-

Íe : fluunt fingula , evanefcunt omnia , &

geítis aquarum copijs rurgidum , alveóque

turbulentum, ficco nuncà íe traijciveltigio ;

fepulchrali cinere extinguitur quidquid pul^

& illinc coelum nullis foedum nubibus , & oc-

«hri , pretiofi ; acdeliciarum fais mundus ex-

hibuit affeclis, pulchre Auguítinus, $; g LÓ$b.4e -

cafu folistetro longe, latéque obductuim pe-

plo , monebatur non mirari , fi urbs olim

divitijs , €9 bonoribus , ) merum, mobilitate

tura, d

gratia.

rcgnatrix defeciffet à fuo fplendore , decidif-

tejatlas , de patria, & pulcbritudine corpo-

vis , & bonoribus , qui ttbi ab bominibus ex-

fet (uo à flore, & jaceret captiva domina:

gentium , Principes populorum ; fuccum-

bibentur , vefhice teipfum , gui mortala ter-

4 655 €9 intevram ibz,

buntíaxaferro; quando & in terris obmur-

Circumlpice , quz

mnurantes , turgidique rorrentes exarefcunt ,

fimslibus fulsére [Mendoribus. — Mbi funt , qui

& in.cotlis fcintillantia fydera attrantur te-

emibiebant currum poteflatis? ubi infupera-

nebris parentatura emortuo diei.

biles Imperatores ?. ubi funty qui conveutus

2Q,

Si ficcantur torrentes ; folo zequantur

difponebant , & feflas &5 equorum fMendidi

Utbes; ateífcántque fingula, qua in mundo

nutritores ? ubi nunc vefles , 68 ornamenta

flornére; quanto magis & nos homines de-

peregrina? ubi fervorumturba] ubi jocu,

6 letitsa ?. ubi exercituum duces ?. ubi fa»

ficieus , qui quafi aqua diiabimur ? fed quid

quéd Nehemias diffipatum murum non afle-

trapa , G tyrannu?. Nonne omnia pulvis , &

ruerit , ad quem per torrentem accefferat ?

f«villa? Nonne in pauca verfibus , eorum.s

non ceciderat murus , quia torrens eum a-

vita patet memoria? Reflice eorum fepulcb-

luerat; fletit paries, quia defecerant tore

va, G vide, qui fervu ,. C qui dominu s

rentis aquz; etenim mors, cujus fymbolum

qui drves , qtii pauper.

Díifcerne , fipotes ;

torrens exíiccatusexhibuit , nonfinit homi-

vitlum à Rege , fortem à debili , pulchrum

nem delabi, neque à pravis pertrahi affecti-

4 deforms.

Vide yfiefl aliguod in eo fgnums

bus , venenatis corrumpi defiderijs, perni«

j«ctantie [ue3 memorare utique narura , u&

ciofis inflammari concupitcentijse

extollaris.

^

Om-

K k»

3

b

Differtauo Xl

264

naufragium impellentes ; nil tutiuä', quàm

3j*

Omnis Qitahominïs ; quamvismad plures

oculos dirigere , ac dimittcre infepulchrales

protrahatur annos breviffima eft , & inítar

torrentis rapidiffimo curfu fluit, donecare-

cineres : is pravos quosque affzétus facilé

AW

ie

m fupremum

fcat fepulchrali in pulvere.-

Fallitur, qui

compelcit , f1 omnem fibi d

diuturnam credit vitam , cum exigua pars

diluxiffe credat : eatenus mundi delicijs ad-

fit ,& proríus momentanea , quam vivimus;

dictiinceeno volutantur voluptatum à ccelo.

non enim vitz fpatium , ac diuturnitas aliud

femper alieni , quia nunquam cogitant cità

exuendam hanc mortalitatem , citóque exe»

eít, quàm tempus ; ex quo nonnifi prafens

poffidemss momentum , quo vivimus: qui

undum ex hac vita.

ircumferuntur quo»

praterjére dies jam defecerunt , cümque in

tidié pervicos, & plateasexanguia , & pal-

noílra non fint ampliüs poteftate , eos ion

lefcentia cadavera , quz mos mortalitatis

vivimus , necvivereamplids poffumus: qui

oblitos refpicere adigunt ad fepulchrum ; &

futuri func , cüm nondum accefferint , nec

nihilominus tot inter acervos cadaverum

in-mediamorientium flrage nil minus cogi*

eos poffidemus , & utrum fint nos accefluri

omnino incertum : ecce quam brevi circum*

tamus , quàm:mortem., .licéc nihil frequen*

fcribitur vita noftra (patio, cüm unico clau-

tiüs videamus; -quiznimirumpravi, quiin

datur temperis momento ; imó quàm mife-

nos affectus tnmultuantüt, fzviántque, tene-

Dwnfo,

Jp.

rafit , ex eo conijce, quia urgentia nos cite

'bras offundunt., :ne videamus ., quz videre

n

cumfítant diu , noctüque negotia; nos pre-

&ogimur ; fed difcutierur hac caligo , & tunc

munt in cupiditatibus defixos pravi affe-

in tenebris nosvixiffe deprehendemus , cum

Libithinaultimum vitz noftra diem claudet;

Ctus; adeó ut rariffimé nobis ipfis vacemus,

fed terrenis hisce jugiter hareamus , ut nemo

lucem extinguet , ac-curfui delàabentis vitee

noftrüm fuus fit , fi fuis inferviat pravis affe-

finemimponet. &Ettuncnil proderunt divie

"

élibus; quia alijsextra fe duriffimo infervit

tizetot quaefitz curis , tot partze fudoribus ;

p

famulatu.

nihil utilitatis nobis adferet indulfiffe mundi

Et licét nemo fit , qui com alijs

fuam velit congeftam. pecuniam dividete ;

delicijs;adhaefiffe carnis:concupifcentijss in»

plures tamen non defunt , qui miferrimé vi-

hiátfe prebrofis voluptatibus , pravis affectie

businfetvijffe, fed irreparabile adferent noa

tam fuam dilacerantes inplura eam partiun-

tur negotia , G perfzpe vana , plerámque

cumentum, 'Oh fi tünc dareturad crepun*

noxia: potiorem noflri temporispartem ab

dia reverti , & dilapfz: vitze telam redordiri?

fumunt menfa , lufus , otium , vana collo-

quàm meliori textu noftrarum fila actionum

quia , lites obílrepentes , negotia inutilia; &

concinnaremus .ad regulam re&tz rationis 5

h

Íomnus, qui no&turnum tempus feré totum

ad normam.«componeremus.omnium virtu»

tum vitamnoílram.

nobis abripit,ut minimum fit;quod de noftto

nobis relinquitur ; & tamen modico illo tem-

Si:omnes:mox :moritutos intetrogares .

3j*

pore adhuc abutimur , & abire finimus , ut

quidde.anteacta vitafentiant ; vix unumau-

diresnon refpondere omnino divers? ab co ,

rem fupervacuam , à nobis quafi pro libitu

repatabilem, Ludimus cum re omnium pre.

quod , cum .bene valeret , fenferit de opi.

tiofifima , & nihili facimus ejus pretium ,

bus, dignitatibus , fucatis delicijs, larvatis

voluptatibus., umbratili latitia , aliisque

quod nunquam poteít fatis e(limari. Traij-

«imus hanc fluétuantem vitam , perinde ac

quz mundus exhibet ; .quia nimirum tunc

qui dormiunt in nàvibus, qua à ventis ce»

pravi. affe&tus fuas caligines non otfundunt ,

nectenebras fpargunt , quibus homo «z*

lerrimé aguntur ; tametíi quamdiu dormi«

unt, nil fentiant , curfumnavis nonvideànt ,

€utit, àquo proptereazequiori lance res om-.

hii

ventorum impetus non audiant ; cümtamen

nes , non quales funt.in hominum falfa afti«

uT

matione penfantur, fed ut revera funt. in fe

primüm evigilaverint, mirantur, tot pelagi

tractus trajeciffe,

Perinde vitz noítrz cur-

judicantur ; fuísque proprijs seftimantur

momentis: fed fera e(t hac fapientia, qua&e

fus properat; provehimur velocifimé , &

nonuifiin exitu ,^ & occafu oritur.

:-Hom-i-

quamvis fomno indulgeamus , adhuc rapi«

diffimé provehimur , multümque ex vitz

nis elt deliri expectare naufraugium, ut in-

noílrz itinere conficimus, cum non modica

cipiat cogitare , quomodo valeat indeevade»

re; prudentis eít alieno periculo proprium

temporisjactura, & quidem cüm ad melio-

rem vitam evigilandum effet , oculos ope-

praecavere , G ex aliorum errore juum cor-

rimus , quande curfum abfolvimus , & mors

rigere.

initat,

U

"

t reclé viVafn*us, nunc incipiendum

$6.

n

34*

Felices, qui in hujus trajectione pelagi

eft ; & ea nunc deferenda funt , qua ani«

nullo pravo affe&tu fuerunt exagitati ! non

mam a&turi, deferuiffe vellemus: fi poffu*

!

mus nunc re&tam inllituere vitam , pravos

impegerunt in fyrtes, non decumanis fuerunt

obruti flu&tibus , omnéque declinárunt le.

omnes co&rcereaffectlus, & faventeinternz

tbalis noxze naufragium,

Scio traijcientes

pacis malacia , fpirante divinze gratiae favo-

nio hujus vitze traijcere amariffimum mare,

zquora clavum dirigere ,. ac navim tegere

noóte ex afpectu ad illucefcentem cynofu-

expectanduim diu non eft ; fed cumtempus

ram: íed flaCtuantem praíentem vitam ena.

favet , malacia invitat , coelum arridet , runc

v'gantibus adejudendos quosque pravorum

iter incipiendum 5 neque expectanda efl tem-

€X petia

flc&tuum procellotos Buros, & Notos ad

peftas; (1 rcbus iqtegri s,pofíumus nos

culis

Nuf'i parcendum pravo affcctui, cum Parcz non parcant; 26$

iedlis fübducere, cttr eisdem obviamus? cüm

ómnibus, qui perfonas exhibuére ;Regi*s'

——

Principis, nobilis, ruftici, Heri, famuli;

«sergimur, fera eft cautio , & ftulti efthomi-

ais , tunc velle vitam re&lé incipere., cum adi*

modicus cinis fuperítes inoffuaria; quid re-

Vita noflra umbra-

vera omnes fuerintilluftriusmanium umbrz

gitur vitam deferere,

tilis eft , noftrümque tempus umbra tranfi-

proedunt,

23«

tüs, vix otimur , morimur ; é(tque vitze

Imo inflar torrentesfluit , & argfcit»vi—

ta prefens; fed utinam in:hoc torrente flu-

prologus , fimul narratio,St epilogus ; nec

fiflere ullam velemus horulam , ne fluat.,

xibilitatem ebiberent homines mortalis vi«

imó nec utam interrumpere moram ; citiüs

tz? non finerent pravis fuis trahi affectibus

enim nos artipit tempus , quàm ut de(inat

in ccenofas voluptates ; in flagitia , quibusà

a

velociffimé fluere in noftram perniciem , &

fummo bono avertuntur 5 in delicta ,

exitium :; neque aliud eft, vita hominis,

quibus fupremo Numini injurias inferunt,

«quàm perbrevis trageedia , cujus prologus

Scio populum Ifraélis fceleftiorem fuiffe in

eft naíci, narratio dolere , moriepilogus ;

:etemo libertate donatum , quàmin ZEgypto

famulatu gravatum : toleráffe fub Pharaone

lumina., florésque narrationis gemitus funt,

& fletus , dolores, & morbi; pulchré Sene-

«ephinum, &paleas; & fub Moyfe faftidi-

| iäc«tmfa?.

caait: Omues agedum , mortales circum[pi*

viffelibertatem, & palmas: in eremo,, à cul«

^d Polyb,

€e , larga ubíque flendi , & Affidua efl materin.

u fe avertiffe veri INuminis, G vitulo exaue

$HP NX

4Alium ad quotidianum opus laboriofa egeflas

veis foeminarum 'ornamentis conflato pro»-

um fua exhibuiffe obfequia , praftitiffe cul«

j

wocat: alium ambitio nunquam quieta folli-

2

&tat : alius divitias quas opt Amerat , Aettity

tum; cum in/Egypto nec latum unguem à

H

& voro laborat fuo? alium follicirudo , 4li-

cultu abícefferit veri Numinis, 'Quid caufz,

«quód in deferto fub Moyfe in tot fcelera de-

: labor torquet, Alium [emper vefhibulum.s

ebfidens turba : bic babere fe dolet labores ;

lapfüs fuerit cüm in ZEgypto fub Pharaone

ibie perdidifje , ille nunquam babuiffe. Lacb.

pravos quosque affectus compefcuerit , vi«

29me nobu deerunt , antequam caufa dolendi,

támque ad re&lz rationis normam compos

ANon vides q:m/em»w'tam nobis rYerum natura

fuerit? quia nimirum in deferto nullum vie

derat fluvium , necterrentem., quibus rerum

promiferit ,. qua primum nafcentium omen;

jffetum effe voluit . -Hoc principio edimur ,

mortalium, ac fluxibilium refricaretur me-

buic omui [equentium. annorum ordo con-

moria; przítoubíque in /Egypto adfuit Ni-

fentit 5 fic vitam agimus.

lus, quijugi fluxu eum fugam edoceret voe

27

iNon abs re vita hominis comedia , quin«

luptatum.: :nec adfuére torrentes , quorum

àmó tragoedia potiüs audit, cujus hiftriones

ariditate monerentur de areícentibus in fee

homines funt quorum alij períonam agunt

pulchro cineribus , de pulvere fuperftite

p

hujus vitzefluxui: nonigitur mirum fi aríe»

dU

Imperatoris , Regis; Principis 5 alij perío-

nas exhibent pauperum , & mendicantium ;

rit in nube Iíraél pravis concupifcentijs , fi

ili nobilium , ifli rufticorum ; hi nauras

3nharens. columnze vacillaverit ; :fi manna

pattus ad JEgyptias cepas defiderio revertee

- igunt, iíticolonos ; nonnulli oratores, &

plures aratores : nontamen laus in eo íita

retur ; f melle fatur , fel evomuerit; finaus

eft, utqui Imperatorem , Regem , vel Prin-

fragium ferret in arena;s f inlege exlex, im

eipem egit, plus fecum adferat pompa, ac

fame impudicus,- in fiti fceleratus à Moyfe

i

]

divitiarum ; fed qui períonam , quam ex-

zcbellaverit; cum fub Pharaone graviffimum

:|

hibuit , expreffit , egitque meliüs; pulchré

diuturnz fervitutis jugum patienter fufti-

BU S a. Epi&et-usait : A orem effe fabu!æ talem.s ,

nuerit: 'quiafcilicetin folitudine fub Moyfe

fuminibus carebat , & torrente , à quibushu-

f-tag. 226

qualis magiftro probatiu fuerit , memento : ff

sendicum agere tc voluerit , (ac eam quo-

-na quzque interitui :obnoxia delabi , -&

que períonam ingeniosó veprefentes,

Jta fi

in fepulchrales cineres (folvi ;moneretur

ideóque deficiente Monitore, quimortismes

ficlaudum , fí Princtpem , fi plebeum, |.Hoc

tuum efl , datam perfanam bené-effingere.» s

moriam refricaret., in concupifcentias inci»

dit ceparum; & alliorum : quia veró alibi hoc

-

eam autem elygere alterius * Hinc Laértivs

virum fapientem pariavit egregio hiftriosi;

monitore noncarueruntIíraélita ; fiquidenr

qui (ive Therfitze , five Agamemnonis pet*

neà pravis concupifcentiis , .ac infolefcenti-

bus affectibus traherentur ad fcelera;ad ripam

fonam acceperit , utrámque decenter expti-

mit, & imitatur.

r

Euphratis federunt,, ibique illecebrarum ti-

bijs fufpenfis in amari(fimis (alicibus , fronte

;6«

ID

" Neque attendendum quid quïsq'ue fït P

vel fuerit, anrequam fabulam ageret, fed

trifti, oculislachrymarum imbre corruptisg

quid futurus fit; ubilarvam, & perfonam

genis fletu madidis, capite dejecto , Syonem

implerárunt ; nimirum monitore Euphrate

fibi detraxerit: qui enim Regis perfonam

egit detractà larvà , nec fuppar eít ei , qui

ferió perpenderunt , quàm fluxa fit mundife-.

CR

Ll

LJ

pcrfonam egit mendici

Q tamen pau-

licitas ; ideóque faftidivérunt Chaldeorum

voluptates , mundi delicias, carnis illece-

cifunt, qui proprize memores conditionis,

EU GPT

quales faturi (int feri perpendant, — Pauci

bras, omnésque compefcuerunt pravos af«

fe&us trahentesad fyrtes , & naufragia.

recenfentur , qui ferib cogitent hominis vi-

tam nonni(i fabulam effs , cujus epilogum

Si velimusà pravarum nadfragig €f/ncue

40;

claudit Libihina : larvam enim detrahit

;à volupa

æ;fCGDS-iagum emergere, fi nolimv:

tatibus

266

Difï&rtatio XIT.- |

tatibus merei, fihvïuä infpiciamus, & in eo

tas rerum humanarum perpenditue : ille

fugacitatem ebibamus terrenarum volupta-

ftant , utalijcadant; ifte perpetuo fluxu di-

tum , ut excuffis pravorum affectuum la-

labuntur, necadant, quiabijsdem monene

queis in fublime feramur cum Regio Vate,

tur de fluxis voluptatibus , de tranfitu rerum

?[alim. xog, D* torrente in via Dibet , propterea exalta-

humanarum, ac properante Libithina : illze

it caput.. Sed tametfi infpiciant plures hu-

ftantes concupifcentiam movent, pravósque

jusmodi fluenta , moneánturque de propria

affectus ftimulant, & fovent ; iftze fluentes

:

j

«onditione: non tamen é cceno emergunt vo«

concupiícentiam extinguunt , omnésque pras

loptatum , quia cum Salomone é fluminibus

vos affectus mergünt , quia memoriam re«

aquas hauriunt , quibus pifcinas fibi conflru*

fricantes fepulchri , velin ipfa mortis.domo

unt; fdque caufz, cur non meliorem , quàm

ycdocent,:c&ä vivere,

Salomon exítum nacli fint;licét à templo ex«

*fICJ; So

oriantur , exolefcunt in delubris.

Et ex-

S:; M

l

fivuxi mibi pifcinas y. ut $rrigarem fylvam.s

Pifcinam con-

dignorum germinantium.

Jmprobi affecius in lapidem fepul-

Ílruxerat ,coenofam tamen , cujus laticibus

chralem , veluti marinum allifs in fca-

nonflores irrigarentur virtutum, fed arbo-

xes abluerentur voluptatum : cüm alerentur

pulum naufragi merguntur z. fed inde

qprobi emergunt,

ex hujus pifcinz undis concupifcentiz germi«

na; lilia flatim aruerunt caílitatis,

Nau-

42,

Uàimutilis lapis fepulchralisad pravos

fragium in ftagno patitur pudicitia , quia

quósque :-conterendos affectus ?

flaenantes aqua vitia contrahunt , & otio

Q

»

quàm aptus concupifcentiz co&rcen,

marceícentes in ccenumdegenerant feetidiffi-

dz, achoneflati , virtutique inzdificande?

morum fcelerum ; à flaminibus, & torren.

oc lapide utráque radix pravorum affectu-

tibus recedendum non eft ; fpecula funt flu-

um conteritur , Ícilicet irafcibilis in capite

k

enta mortalitatem pra oculis exhibentia ,

praefertii exardefcens., & concupifcibilis

nunquam ferviremus libidini , fihanc non

€c:aofo in pede ftabulans : neque me fallere

3

ftagnare , fed celeri curfu prxterfluere cen-

finit utérque illelapis , qui é monte dejectus

Ícremus : corruunt promptiüs , cadüntque

pedem percuffit ftatue Nabuchodonoforis ;

miferi , qui ftare poffe carnis illecebras, mun-

& qui é funda Davidis directus caput vulne-

díque voluptates putant,

zavit Goliathi , (imülque Gigantem proftra-

4T,

Hanc ftagnantem aquam viderat é fola-

vit.

Quiefcenti INNabuchodonofori vifa

rio tempore pomeridiano David: credidit

eft flatua quadriformis , -capite nimie

unà cum quiefcente aqua potuiffe volupta-

rum aureo, pectoreargenteo , ventrezeneo,

tem ftare: atinilla concha quiefcentis aquze

tibijsferreis, pedibus inlutum, coenimque

non quievit in Davide concupifcentia , fed

definentibus; portendebátque quatuor mun-

Íuas in aqua accendit flammas ; quibus David

di Imperia, Chaldeorum ; Períarum , Grz-

coepit zftuare, /dírque mulierem fe lavan-

corum, & Romanorum , conterenda tamen

3. R'g. IN

£em , nimirum pudicitia nullibi periculofiüs

omnia unico lapide de montis fafligio rui-

naufragatur , quàm in ipfa profani amoris

tuto, quintóque regno longé majori czteris

malacia; liquor, quó foemina corporis for -

initium daturo.

Infolefcens Nabuchodo«s

des exuit ; Davidem turpiffimé foedavit ; &

nofor ob Imperij fui potentiam , quod tan-

frigida unda , qua folatio fuit foeminz , fuc-

tüm ceteris praecelleretregnis, quantum in

cenfas, ardentésque faces ejaculata fuit in

fomniata flatua vilioribus metallis aurum

Davidem ; qui uno tempore Phaéthontis ;

antecelleret , cum caput ftatuze Babylonicaze

& Icari paffus e(t infortunium,nimirum mer-

Regi Daniel compataverit ; Rex fufpicionem

gitur cum Icaro , quia flagrat cum Phaéthon.

Judaice Religionis à fe amoliturus , five

te: quàm peffimum , ac perniciofum mon-

Procerum invidiz velificaturus ,. five pro-

ä

ftrum feemina in aqua flagnante ? cum Da-

priam oftentaturus opulentiam , fuam juífit

IN 'f Reg.

videm coinquinaverit , dum fe lavaret, for-

in ftatua Gigantea fculpi, ac erigi effigiem

In

désque exueret : quód filota mulier comma-

alticudine fexaginta cubitorum , ad cujusve-

culat, nonnifi fzeces ab ipfa funt fperandz ,

nerationem , cultümque edicto regio con-

quibus homines turpiffimé fordeícant ; fi vel

Verüm &

vocaretur univerfus populus,

in unda frigida flammas accendit; non po-

fummo proximi montis faítigio dilabens

teít non cinerefcere , qui fcemineis finunt fe

lapis ftatnam luteo percutitin pede , totüm-

illecebris illaqueari : rogum facilé immittet

que deterit coloffum. — Abfeciffus eff de monte

Danich a,

mulier in fole , fi flammas eructat ex aqua,

lapis fine manibus , & percuffit ff' atuam in pe«

Ita ett Bethfabea in aqua ftagnante Davidem,

dibus ejus : nimicum in pede luteo caput pro-

feu Prophetam , & inquinavit, & exuffit ;

flravit aureum , quó pravi omnes corrue-

cecidit & folario David afpectu foeminz fa.

rent affe&us , ac praefertim cinerefceret ze-

Ícinatus, Quàm noxiz flagnantes in con-

ftuans concupifcentia, qua cum pedibus af-

cha aque, quàm falubres fluentes in alveo,

folet in coeno voluptatum fordefcere,

vel torrentis , vel fluminis? illz flammas exe

Altero autem lapide David Gigantem

43*

citánt ,

u

ibus pudicitia cinefit ; hz fpe-

proftravic. Pravus;odij affedus Philiftzos ad

eulum ex

d

ibem:. » inquo fluxibilitas , ac vani«

arma, bellámque contra Hebraos excitave-

Fat »

&

Nulli parcendum pravoaffe&ui , cum Parcz nönpai&äht. 269

-

fat , cümque non diffita locáffent inter fe ca-

nis Philifthzi ; fed premiffa hac verborum

fira Hebrai , & Philiftei , utrinque in colle

velitatione decretorium inchoatur certamen

parati ad pugnam , fi fortáffis adverfarius in

Ípe&tantium mentibus , prafertim in caftris

vallem defcendiffet interjectam , quod mu-

Hebrzorum fufpenfis : Philiftheei enim ex

tuis 'clamoribus frequenter expofcebatur.

parte adverfa certam fibi jam promiferant

Quadraginta jam dies effluxerant , .quibus

fpem victoriz. Jam Goliathus fulgurans at-

j

bellum ducebatur magis , quàm gereretur ,

mis , & oculis graditur in Davidem, quiin-

neutro aleam tentante : :ne longiüs protra»

trepidus lapidem ftatim & pera extrahit fun-

"heretut pugna; , prodijt & caftris Philiftino-

z imponit , quam circumagit , Jibrátque

tum Goliathus gigantea ftaturà , viribus -

&&tu adeó deftinato, ut & funda excuffus la*

E

:qué fortis, acferox, armis catafractus ; As

ipis mediam Philifthzi froniemferiat , fixus-

in fubjectam vállem ,cüm de(cendiffet trucu-

«que hzereat fracto cerebro.

lenta voce ad pugnam provocavit , i quisex

Quàm pracdlaram uterque lapisé monte

&f«

omni'Hebrzorum numero prodire ;ac pug-

4lejectus, & & funda excuflus detulit victo«

Aare fecum vellet;; «cümque has minas ,

ziam, ille Giganteam ftatuam percuffit in

*tonvicia dietim infolenti arrogantia;faftüque

gpede , & caput aureum , pe&tus argente»

barbaro jactaretur , «nullus tamen & caflris

um , ferrea foemoralia protrivit: hicexcuf-

dHebrsorum pugnaturus cum Gigante pro-

ifus & funda gigantem percuffit in fronte, vi-

filijt , tametfi Saul Rex divitias , ac copiofa

cit; debellavit: ille luteam concupifcentiam,

t

pramia fpopondiffet : tantüm enim terroris

«ceenofos afle&tus protrivit in pede ; hic ig«

animis incufferat omnium Hebrzorum Go«-

meam irafcibilem , fitientésque humanum

ERE

liathus giganteà fuà ftaturá , vocéque trucu.

danguinem affe&us contrivit in capite ; ni*

:

lenta, & armis, :quibus in vallem defcende-

qmirum uterque de pravis áffectibus trium«

fat catafractus , ut nullus Hebrzorum aufus

phavit, quia feriam mortisrefricavit recor«

fuerit fingulare cum ipfo inire certamen,

dationem : Elegerat David quinque lapi-

WO Pa

44

A cceffit & pafcendis gregibus in caflra

'des de torrente , quibus proceffit contra

Hebraorum David adhuc adolefcens , cüm-

Philifthzeeum , arefcebat tunc torrens, quem

que trepidationem ; :timorémque animad-

ficco veftigio fuerat David ingreffus lapi-

vertilfet incaftrisHebraorum , G aadiviífet

des le&urus;; demortui fcilicet torrentig

'Goliathum € valle contumeélijs , convicitsque

Ípeciem exhibuit arefcens , & exficcatus

exprobrantem Hebrazos , eó quiaex tot bel-

alveus ; 'hanc mortis memoriam pleno

latorum millibus, nec unum feligant, qui

tauftu biberat in torrente David , 'hác vo«

Hebraice gentis dedecus abftergat, (uóque

luit premuniri, tutiüs triumphaturus de ad-

wverfario,

periculo czterorum pudori confulat ;-David

Tortentem exficcatum loco ára

ad dimicandum cum Phili(thzo fe exhibet;

mmamentarij fibi «onítituerat ;David ,

[

& quamvisSaul ei obijceret imperitiam cere

«cujus .arefcente :alveo -unà «cum quinque

taminis , inexpertam contra veteranum bel.

lapidibus & mortis memoria fuppetias

latorem militiam ; adhuc :conttans réfpon-

petijt.,, :& arma $. quibus eó vividius Gi-

dità fe flocci Beri;nec timere Goliathi minas ;

gantem expugnaret , :quó altiüs epota in

narratque Regi victorias de Leonibus;Ursis-

*torrente mors menti harebat ; hisce mu-

que à fe delatas in fylvis; "Delectatus Saul

qitus :fL!PPCEïjS pe :armfsqu'e & ficcati tor«

adolefcentis fortitudine , animíque magni-

rentis , 4norüsque armamentario :extra-

&udine juncturus humana przíidia cum divi-

€is ; cüm primüm funda lapidem excuffit,

nis jubet adolefcentem armari ; fed David re-

fepulchrum conflruxit Philifleo : 4ed u«

jectis armis , *eó quia plus impedimenti in

tinam ad conchz ftagnantem aquam poftea

ijfdem, quàm fubfidij fibi ineffet, ad arma

.& folario :oculos non convertiffet ; :non

ruris, baculum, peram, fundam , & lapi-

cecidiffet ipfe proftratus à foemina

des, quos de torrentefelegerat, converti-

Quéd fi lapis é funda Davidis excutfus

46»

tur. — AEFlegit fibi quingue limpidiffimos lapi-

pravos iraícentis animi proftravit affectus ,

b. r, Ret.

Li

l75

des de torrentes& procefftt adverfus Pbilifha-

€ó quia & Libithing armamentario vires ,

20.

Exilivitex Philitthzeorum cattris Go-

arma, G animos fufceperat : etiam deje.

liathus , & perinde ac Mors gradivus cor-

€tus & montis faftigio lapis lutuofos cce.

porea fua mole , armorümque fuorum ap-

mofe concupifcentiz affectus contrivit in

paratu confuetas minas; terrorésque fpargit;

pede gigantez ftatuzee Nabuchodonoforis :

cui cum fecertaturum exhiberet David nullo

imaginem prafetulit hic lapis ex alto de-

dimicationis , nec armorum apparatu for«

jectus lapidis Chrifti fepulchri , quo mor-

Mmudoä

midabilis ; cenfuit Philifthzeus fe pluspudo-

tem devicit , & & quo gloriofus refurre-

ris, quàm glorie ledturum ex fingulari cum

Xit.

Sed ideo 6 fepulchro Chriftus refur-

imbelli adolefcente certamine ; — jufsítque

rexit , quia fuit in fepulchro , mnon fur.

propterea indignabundus eum à fuo ftatim

re&urus , nifi priüs fuifíct mortüus , nifi

abfcedere confpectu , nifi mallet p..bus

jacuiffet in fepulchro ; nidulus refurgentis.;

proteri , daríquein pabulum corvis, Verüm

fepulchrum eft morientis,

Si igitur pra-

David , qui fpiritus conceperat Deo plenos;

vis no(ílris affectibus paravimus Chrifto

Ih

& ad dimicandum paratos , non terretur mi-

-*cruïcemr » in qua expiravit; Pratorium

[

ape»

Veraui ge Affestibus Tou. £,

[

268

| Däfïüït?aïio A.

aperuimus ; in quo Chriftus cafus fuit ; rupto affetu, — Pravi affzQus tünc cocre

ad domum Anne pullavimus ,. ubi inno-

L

ceri,' elidíque debent ,' cüm fervent ; &

cens damnatus fuit

?

viam flravimus in

non quando cum curvata £enectute incipi-

Calvarium , ubi cfacem bajulavit ; ne-

unt frigere ; tunc coércendi , quando cum

"(A i

1c

flv

ceísé eit , fi cum Chbriíto refurgere cupi-

.L.)

uifiis eballitione fervent ," non cum in

mus , fepulchrum cum ipfo ingrediamur,

fenio cum ipfo homine viribus deftituun-

quo pravos omnes affeftus tam in animo

i

VA

^ f-

tur, tuncenim tempori potiüs litantur ,

ente, quàm concupifcente proíternamus

quàm Numini,

Hottijs delectatur Deus ,

occidamus, fepeliamus , altisque fepulchri

Ííed vivis , non mortuis.

Arberes , quae

memoriam menti imprimamus , à qua ex-

in fylvis pr-'tenj.criunä;ur , vix flammas nu-

cidat nunquam , nunquam diffluat; ut re-

triunt ; ignefcunt quidem ,. fed non ar-

|

divivi cuom Chrifto refurgamus $ funere,

dent ; ille veró ad fydera fuas efferunt flam-

Fuit Chrifti fepulchrum ex preduro lapi-

mas , quae cum viverent , & virerent fuc-

de, in quo incifum fuerat monumentum ;

cife fuerunt; Íifericumpretiofioris meriti

hoceít Chrifti fepalchram , in petra inci*

con(truere cupimus bombycem imitemur ,

ditur ; quia cor lapideum , dummodo fcal-

qui fe fenon mortuum , fed adhuc viven-

prum non refügiat , quo pravi omnes ex-

tem , G quidem in flore etatis, in fepulch-

Ícindantur affeétus , ac veítigia omnia ex-

tum condit,

cutiantur tam irafcentis, quàm concupifcen-

Pheenicemn adeamus, qui fibi natute

tis animi Chriílo parat manfionem in; fe-

49*

ipfias'inftin&tu rogam concinpant , fuavi

pulchro : pravi enim ,. & etferati affectus

fragrantid lignorum refertum , quem lecti

lapidei funt, fle&i nefcij , lecum refurre-

. fimul, & lethi t locohabiturus, ubié Ma-

Gure extruent nunquam , nmifi mortifica,

nium umbris ad lucis prodit ufuram , $

tionis fcalpro difrumpantur,

Poít devi-

tumulo ad thalamum novz juventz tran»

&am mortem , poít tot toleratos dolores,

fit ; avis fiquidem Virgo , & feecundiffima

contemptus , cruciatus , laniatus , poft-

fui fimul genitrix , & foboles eft , altrix ,

quam fuit flagellis cefus ad columnam ,

& alumna: vitalis enim interitüs , ac lztif-

fh

Ípineo coronatus ferto in Pratorio: cruci-

fimi Iethi cupiditate captus phoenix delicias

que affixus in monte ,

non vult Chriítus

€ funere , cunabula é fepulchro haurit; ubi

Íuam preparari manfionem in luto , mec

redivivi cadaveris fui eadem avis preefica ,

in alia molliori materia , fed in folo lapide

& pronuba , adorátum thalamum in tu-

in corde lapideo , quod fcalprum non de-

mulo jucundis myrrhz lachrymis perfufo

treclet, fed faxeos affectus flecti nefcios de:

parat; tum funereas e vivaci fole facesmus

trancet Matth, 2».

4ccepto corpore J ESU.

tuatas alarum flibro diventilans , fe pátit,

invo'vit tllud in findone munda ,6$ pofuit il-

dum perit; fimülque verus , & adultas , pri«

|

dud in monwmento fuo novo , quod excide-

Ícus, G recens exiremum fibi Pheenix diem :

PIIER':I 4

Tat in f* A.

celebrat, epinicia canit , & epicedia, fibi-

475

que Clotho, & Atropos vitze flamen inci-

Nequ& lapideum cot , feu pravïä oc-

cupatum affectibus Deo manfionem appa

dendoredorditur ; &e frigide mortis cine*

ribus vitzé hauriens calorem morte immore

rat , cüm primum impetus paffionum inci-

talitatem fibi comparat. Eítque Phoenix ,

piunt emo!liri nivibus fenefcentis Ccanitei ;

qui ftupentibus omnibus in fuo funere mo-

vel remperari frigore imminentis. alícujus

*

ritur fimul , & oritur ;5^ & redivivus é fe-

periculi

?

fed cüm inflore xtatis , quando

pulchri cineribus gloriofior refurgit : ut

ebulliuat unà cüm fanguine , co&rcentut ,

vincuntur , & toraliter extinguuntur ; tunc

enim ales nobiliffimus fuis pubefcat inicineri-

maníionem apparamus mortuo Chriílo ,

bus, exiguum telinquit in favilla vermicu-

cum ipfo refurreCturi.

Hianc pravorum

lüm, quipaulatim animam , & fpeciofi core

affeduum coércitionem nos docuit Chri:

poris formam induit , é(tque fibi pater fimuly

Ítus cum percutienti maxillam; alteram illi-

& filius : fed ideo redivivus refurgit , quia

có exhibendam effe admonuit ; nimirtüm

vivus fepulchrum petietat, -

Immo etiam frumentum Inïfi terrae fe-

jo.

noluit , ut poft noobis illatam contumelíam,

aliquamdiu quiefceremus ad efferatam ul-

pulchrum adeat , antequam moriatur , priüs«

tionis libidinem fedandam ; fed mox ut cz-

quam putrefcat , redivivum ex occata tella-

ris fepulchro non refurgit pubefcens inher-

dimur ; jubemur flatim cedendam exhi-

bere maxillam : hzcque ratio , cur Chri-

ba, lafciviens in flore , ditefcens in arifta,

ftus Judam amicum non vocavetit , cum o-

& flavefcens in fpica : nimirum integrum

raret , fed cüm abipío proderetur ; idque

tumulatur frumentum , & vivum , ut gete

minet; nongerminaturum , nifi veluti raor«

€auíe , curpro crucifixotibus non poft re-

furre&tionem redivivus , fed moriturus in

tuum fepelirerur,

Adeamus, & aosad-

eruce patrem oraverit,

huc viventes fepulchrum ,. ut redivivi ad

fublimia furgamus, altiüs menti hzreat re-

489

Querit Chriftus fuam in corde lapi-

cordatio lethi, üt lz

ti refurgamus poft devi-

deo maníionem , fed dedolatum vult priüs

€os, ac proftratos pravos omines affe-

effe cor , & fcalpro mortificationum exci-

fe&tus ; neque fufficit unum tantüm ,. vel

fqm , liberümque ab omni proríus core

elterum excidiffe, (ed omnesamputandi funt,

Ars

l Nunilparccndumfpiäm affectui , cumParcz non parcant. 269

A:Arborum rami non ij :;cahtüm amputantur s

-defcit avaritia , inhiat .dïvi:ïjs » conclamatuns

quiaruére , ut feliciüs plantz progerminent ;

ffuit de illius falute , & reprobus emoritut,

fed ijs etiam culter admovetur , .ubi vireícit

atbor, ut feracior inflauretur.

*(Gravior fane , & fzvior :eft mentis Ta-

$. VL.

f[.

b

miena , .quàm corporis cruciatus , unde Da-

4Oui e j?pulcbräli «tnere vitales

vid Píal, 117. — ;Lapidem ; quem reprobave-

Janriuutur Sbiritus , pravis omnibus

vunt edificantes : loquitur deangularilapide

Affelibus mortem adferumt,

XChrifto, qui contufus , concifus ,'comminu-

AO Unt., .qui :vitales .quosdam & fe-

$34

fä;

£us toties fuit Judeorum immanitate: ut di«

'fcamus fub tanco Magiftro,non tantàüm dolo-

*j pulchrali cinere .videntur fpiritus ha-

'Yes corpotis., :verhm & animi:vincere pro-

^. tire , fibique propterea -adgratulan-

:tur , quafi fupremum . jam attigiflent ;per-

ibra , .arma ad victoriam fuppeditante fepul-

«hro, :Certémalé cum hominibus ageretur,

tfectionis .gradum ., -nec.opus ampliüs ijs»

Ái tot inter.pravos áffe&us , voluptatum . fal-

«dem effet , . pravos alios amputare affectus ,

4dlacias ; :concupifcentiz illecebras , mundique

.€ó quia de alijs.non femel detulerint triume

D

:eelicias , hi monitricem non fortirentur.Libi-

;phos ; fed falluntur , quia in eodem prato

wipera virus evomit, «& flos fuum exhalat

-

shinam , : cujus vocibus., :clamoribusque in-

.

&erpellati , oculos.tandem aperirent ; : videe

«odorem; in eadem í(ylva occubant fimul ag-

4*

;mus , « leo.

Non fe.credant hi àb .omni

zéntque, quàm fluxa fiat omnia , quàm lap-

fui, & interitui obnoxia : nos. edocet mors

:ámmunes]labe; eó quia unam , velalteram in-

'voluptatum vinculis-non praepediri; ambi-

'furgentem compelcuerínt.concupifcentiam $

-etiam Jonasin ventre ceti oravit , "& tamen

*£ionis fafcinationibus-non ligari ;; nobísque

«oftendit proceras ; aureásque ftatuas unà cum

-unjus jacturam virgulti non potuit tolerare;

:duteis pedibus in pulveres ; . cinerésque dif-

:& vitá maluitcarere , quàm:hederá : .etiam

iJoannes virginitatis cülturà excelluit , & ta-

'folvi., «eodémque modo.ventorum impetu

-diffipari , eur lufu exagitari, .

:men ambitionem :non exclufit ifedendi .ad

PED

'Quid.ni , «quem mortis áfpe&tus-non

- dextram ; -etiam Abraham extorris patriam

:comprimit , urgétque , ut pravos quósque

-contemptui habuit,& tamen propriam vitam

«excutiat affe&us ,'ac innocens vivat ; repro-

: non fprevituxore fimulatà in fororem.Quid-

:«bum credas. : Damnatus creditur.$Saul Rex,

:ni etiam ftatua Babylonica multiplici metal-

-quamvis à Deo electus in Regem, : Sed quid

'lorum .fulgore.conflata. (tetit fublimis , &

: tamen quia tot inter divitias metàllorum.ad«

-«aufz: hujus damnationis ? quia'Saul , ubià

"Samuele fuit electus , unctüsque. in Regem

: huc luto nitebatur.in pede , fuffecit exigua

drael , ' hoc fuit eidem datum fignum pote-

: tefta ad . excidium totius fimulacri : .etiam

sponfus.ventre:eburneus ., «ore purpureus.,

'ftatisà Deofibi conceffz : /Hoc: £ibi fignum.s

| AR2

';ait Samuel , .quia tmxtt-te Deus :in Princi-

: vertice palmaris ; aureus pedibus , lapideaha*

gpem : m abjeria bodie À me , i$nvenies duos

ibuitcrura , ne fcilicet noscredamus-undíque

:viétores , 'fi de.uno tantüm , vel altero pro-

«iros juxta fepulcbrum Racbaél. ad (epulche

zum ftatim eum mifit regiminis aufpicaturus

ftrato áffectu victoriam retulimus;; :ne.nos

«credamus;effe undíque pretiofos,(i uno vel al«

ï(

'€xordia., mira fané Samuelis prudentia ,'cüm

primüm objecerit :defignato à fe,:unctoque

'tero:corporis membro radiemus, Scimus' ]u«

:dam nec ambitione fuiffe inflatum , : nec libie

Principi fepulchrrum ;non cujuscunque , fed

« dinezefluáffe, :neque.irá exarfiffe ; & nihil-

Rachaelis ; que dum;parit ; perit; & eun-

'dem docuit effe :filium:doloris , :& gaudij.

: ominus adhuc.auri :cupiditate , .quam inter

:Jloculos non extinxerat. proruit infcelus om-

3Hoc alexipharmaco obviandum eft zgritu-

'dini animi fuperbientis.donati ; recente 'feli-

;nium maximum, ;Petrus fe paratum dixit in

«Carcerem , &.mortem ire , & tamen ad.u«

«itate,

:'Solus 'fiquidem :cinis :id feliciter

»ius.ancillz voculam timore perculíns Chri-

prattat , :utioleo , quo in:Principem , quis

inungitur., :ungatur quidem, fed non macu-

(ftum abnegavit, :EtiamDavid,quamvis vi-

:&or.de proftrato Goliatho redux civitatem

Jetur, :Noneblandiamur novis Principibus,

f?

Íed mortem ijsdem obijciamus : fed.quàm

angrederetur.; plaudentium iinter ;puellarum

zari hodie Samueles , qui Principibus 'fe

«chorosriguit adolefcens citrapericulum ca-

ftitatis 5/& tamen exarfit vir prove&tz zetatis

pulchrum obijciant., .ac fepulchrali cinere

lethimemoriamrefricent ?:Nullum coércen-

ad uniusfceminz fe lavantis af, pectum ,& qui

dis pravis affe&tibus froenum aptius etiam in

«onglaciatusfuitinter puellas , ignem conces

Principibus mortis tefricatà memorià , &

pit, hausítque vel exipfo frigido fonte.

ideo Samuel ad fepulchrum RachaglisSau-

Non fufficitunum «duntaxat , vel sfte.

$4*

rum femel, G iterumamputáife pravum af-

lem miferat regni feliciora aufpicaturus ex-

Verüm quia poft fepulchri afpe-

fectum ; fedomnibus eít falx admovenda;fer-

€tum, poft mortis memoriamà Deo immif.

rum inijciendum; quovis tempore , in quo»

fam, adhucSaul fuis indul

libet loco fingulis obijciendus eft pulvis fee

et concupiícen»

ä/

tijs , tumultuantibus fuis in

í

ervit pravis affe-

pulchralis , ad quem impirgentes, perinde

&tibus, in coenovolutatur voluptatum ; for-

ac marini fluctus littoxalibu; in arenis fuos

Ll2

(3; á

Verani de Afctlibus T. ovg PA

*

2/0

P

Differtatïo Xl .

deponant fuþe'r'bieüicä tumores ; deferant

effent vanitatis; quz infignia funt pietatiey

impetus,

*

3

netesuni, velalteti tän-

Sub primo Ecclefiee exordio , cum pifcato»

Jj*

unt qui hos ci

tüm obijciunt pravo affectui, ut videantur

res ecclefias adminiflrarent , — facilé repus

dium patiebantur infule ; càm nunc raro

ominibus virtutum cultores ; & vitiorum

e

debellatores ; fed ifti cum virtututn corti-

erübefcat purpura repulfam, paífa

3

quiz

cüm pinguius effe coeperit facerdotium , ac

cé, velpotiüs larvacontegantur , hypocritis

fplendidius , dignitates videmur potiüs co«

haud abfimiles funt , de quibus Chriftus ,

äidf:bo 23»

ve vobü fcriba , & Pbharifei bypoerite, quia

lere, quàm excolere; & quz o

ornant, facilé

cultum extorquent,

fimiles cffs fepulchria dealbatie, qua à foris

apparent bominibu [heciofa , intus veró plena

Quinimó fcimus in eremo à rein&llan-

fiut offibus mortuorum , maluit eos vocari fe-

tibus líraélitis ex mulierum inauribug

s.

pulchra dealbata, quàm fuliginofa, & tetra

conflatum vitulum : & plerümque gloria

nigredinelurida ; quia Deofunt minus ex-

incorruptibilis Dei etiamnum commutatur

oía, quaatra; quàm qus albedinem exhi-

in fimilitudinem vituli comedentis feenum,

bentia , alba non funt , fed tantàüm dealbata ;

chm nimirum Chriíti fideles luflrali Ba«

feu albain fuperficie extima , & intus fordi-

püfmi aquà abluti ,^ vaná muli

ercularum

de , tetta.

Neque corvus,licét niger, Deo.

abripiuntur pompá , & fceminas

vanitati in«

difplicuit , cum ipfum nutritium felegerit

fervientes, non fecus , ac idola colunt , fi.

Eliz.

Verüm fepulchra , fi dealbata fint ,

üntque imputi idololatra , qui veri INu-

vacua non funt, fed vermibtis fcatent, om*

minis fe profitentur Cultores ; quia fingu«

$

las neglexére pravorum affe&uum radices

nique fpurcitia fordefcunt : süntque hujus-

modi dealbata fepulchra offibus referta ; quia

convellere ; quia omnes jisdem non praclu-

ex hominibus plures folam virtutis pellem

sére vias ; irrepunt enim , fi exiguus aditus

exterius induentes ,ut cultores videantur vir-

eis pateat ; incrementümq; fubeunt virium,

tutum ; adhuc in fe pravorum affectuum

quibusferociunt , nifi fepulchrali cinere ri«

oífa retinent , G vermes fovent vitiorum.

mule omnes occludantur,

-

Vitijs fcatent intus , tametfi exterius virtue

Difplicet, quib/us virtus non placet,

$9.

tum culturá videantur florere : fzviunt in

hoc cinere mortis jugiter refricare memori-

corde, & fubrident in ore; fuperbiunt ani-

am: etiam fpinz , quia pungunt, lanci.

mo, & oculis in humum demiffis affectant

nántque , difplicent; & tamen lilium non

humilitatem ; invidiá torquentur in pra.

floret innocentius , quàm inter fpinas ; nec

cordijs ; & vultu ad hilaritatem compofi-

roia fuaviüs olet , quàm dumetis valiata -

to adgratulantur dignitate infignito : quia

floret , & olet inter tribulos ;

ac veprer.a

adhuc pravi affs&tus intus tumultuantur , nec

lilium : flos eft pudor , ne pere

at, finon

ullo vero fepulchrali cinere fopiuntur : in-

dumis ,

faltem fepulchrali cinere circum-

folefcunt utriusque appetitus irafcentis, &

vallandus eft,

Hoc cinere. Theodorz

concupifcentis motus , quia ijsdem froeenum

-pudicitia etiam in lupanari floruit ; Oluit.

non inijcitur f.

epulchri.

d

que infignis fanctitatis flagrantiam ; ne ullo

$0.

Neque fufficit uni pravo obftitiffe af-

in loco defperemus de caflitatis lilio fer-

fe&tui, ejüsque coércuifle impetum ,. nifi

vando ; fi turpior

irruperit cogitatio ,

caterorum etiam radices cónvellantur , ni-

fi omnes ijsdem pracludantur vie , & oc-

dummodo fepulchrali cinere afpergatur ,

abigitur : etíam iris feedas inter nubium

cafiones infurgendi , rebellandíque con*

tra rationem,

Etenim fcimus, vitulum in

umbras emicat gratior ; & ille eft flos cha-

rior, qui redeunte vere pracox de nivi.

eremo ex inauribus conflatum ; quia citiüs

bus triumphavit ; &

primus & finu hyemis

ornamenta tranfeunt in fimulacra ; & quod

erupit,

aurum credebatur , brevi fit idolum à veri

$2

Numinis cultu abflrahens poffefferes : fi

Quéd fi pudicitia periclitetur , & fa-

netis refricata memoria non videatur adeo

ornamenta muliebria , f) inaures fecum

líraelitze in defertum non detuliffent , mie

valens , ad que imminent , pericula prae

nimé rebellanti populo pravus in idolola.

cavenda ; addenda tunc in fubfidium eft

triam affe&tus viam ftraviffet aureum fibi in

oratio ad Deum fufa ,

qu& vel i cinere

vitulo conflandi Numen ; (i confuetis con.

maximé Deo placet : ^cum Deus amet

tenti fuiffent tegí veftibus', quales itinera

fponfam ficut lilium inter fpinas , non

rejjit orationem efllorefcentem |in ci»

per defertum videbantur expoftuláffe , à

cultu veri Numinis non defeciffent,

Uti«

nere , quo mundi illecebra degenerant ia

dumos, in luctum gaudia ,. in ferales um«

nam ornamenta etiamnum in foeminis non

tranfirent in idola , cüm plus temporis im-

bras illuftriores dignitates ,^ & in colube

pendant in cultu veftium , & ornatu cor-

ros fceptra ipfa regalia, — Guid efz,

quod te*

Exed, 4.

ne5 n manu tuA ? Refoudit virgam. Dixiz-

poris , quàm in cultu Deo in templis ex-

hibendo.

Utinam etiam in:ecclefiafticis

que Dowminu progce eam in terram,

Pro-

jecit , 8 ver[a eff ia colubrum,

QUid: uód

quibusdam infularum ornamenta auro foe-

fit imperig

dere confociata, & gemmis, figna non

virga in Suax p fisprrüm

pra-

*

*

n

'.'5,;,:-:; R

-

Nulli parcendum pravo affectui, cum Parcz non parcant. 271

prátparata, miraculisque perpetrandis deíti«

teferentibus defunctos; in titulis, plenïsquä

nata;& eadem inhumum , pulverémque ab-

dignitatum catalogis marmore infculptis:fed

jectaanguisfiat? quid, quàd fceptrum , f &

falluntur & ipfi, quia tametfi fuppetias que-

fuperioris delabatur manu humi repentem

rant inlapidibus ad retundendam Saturni fal-

vertatur in colubrum ? An quiaexitium me-

cem, non propterca voracem ejus declinant

tuendum e(t , unde auxilium expectari po-

dentem; corruunt tandem , & ipfía erecta

tuit? Anquiaprafidium fceptri, & virgae

monumenta;dilabuntur furgentes ftatuz;ob-

in angues commutetur, fi primàm terram te-

literantur 'infculpti tituli, infcriptz dignita-

tigerit? quia terrenarum rerum cura; atque

tes, & tandem definunt in quisquilias,terune

«upiditas, & fuperiorum potentia, fi in ter-

tur in pulveres, quzcad aeternitatem conftru-

!

Is

ram inclinet, fi bonis hifce terrenis inhiet,

ta fuiffe putabantur monumenta, ut fcite EPgres

fit coluber venenum defpumans; & ipfe do-

«ecinit Aufonius.

minatus mors eftferalis? Veriüstamen fce«

AMiramur. periiffe bomines monumenta

ptra quamdiu infpiciuntur in manu,imperit

faufcunt

nobis videntur infignia, ac dignitatis decora

AMors etiam [axis,nominibisque ve«

prefeferrez; at interram projecta,feu fepul-

E72

chrali i infpiciantur in pulvere5 qua antea

.

Quot inter homines , :qui mortui ut

gemmisilluminata erantoble&tamento; mox

$epulchrali infpería cinere angues apparent;

wivant, monumentum curant fibi conílrui

&re perennius; qui tamen, «üm viverent ,

terrorem incutientes, & nonampliüs orna-

ienta, qua eblandiantur, Splendet diade-

*obdormierunt inmorte propriz mortalita-

ama incapite, fed ad.pedes abjectum depre-

'tis prorfus-/obliti"? hac czecitate ne laboraret

David, enixim Deum rogavit, & petiit ne

henditureffe oneri,quod honori dabatur; flo-

zet in rofam purpura ex humeris depluens;

hoc fomno fopiretur , fed ut vigil femper o-

fed areícitin fpinas; fiinpulverem cadat fe-

ulos aperiret ad fepulchralem cinerem: 4/- Pjdln 4115

Jumina oculos meos , ne unquam obdormiam

pulchri.

In manu quz virga nobis videtur,

fi & manibus projiciatur coluber erit, Quàm

dn morte , -e quando dicat inimicus meus

Pereunt quotquot

j

plures ferpentes deprehenderentur, quze fce-

prevalui adverfus eum.

in morte obdormiunt, fiquidem germanus

ptra creduntur , fi collyrio fepulchralis ci-

metis egritudinimederemur oculorum ? de-

mortis frater eft fomnus , & quoties fraterno-

hoc foedere junguntur mors, & fomnus con-

fpicerentur non (ine contemptuin pede,que

sion absque admiratione afpiciuntur in capi-

&lamatum eíl de nobis.

Nil nobis magis

£e. Pravus affectus plerumque id facit, ut

metuendum, quàm familiaritas nimia cum

morte, finimirum non excitemur ad ejus

dum anguem in manu tenemus;imperiino-

bis videatur infigne: fin autem in.pede, ac

memoríam, fed in ejus finu conquiefcamusz

zos docet mors, fi eam audiamus, & non

pulvere fepulchri confideremus, apparet an-

àn illius gremio fomno fopiamur,ne finamus

guis$ venenum evomens.,

60.

" Verüm inid iníanie devenit tumidus

nos vinculis rerum terrenarum przepediri,

ambitionis affectus, ut etiam Manium inter

neque ambitionis faftu inflari, nequeconcu-

piícentiz fafcinationibusilligari; nósque do-

umbras quarat, quibus etiam fordeícente in

cinerefplendeat, — Eó infanit fuperbiens atfe-

€eér proceras, aureásque ftatuas in -easdem

favillas, pulverésque diffolvi, ac lutei pedes,

étus , honorisque cupiditas, ut inter cineres

& eodemflatu,ventorum ludo diífolvi; ome

fplendores titnlorum ferat, feris germina-

zuros honorem Nepotibus.

Vivit in fepul-

nia interitui obnoxia,fingula fluxa; & ad Li-

bithinam rapi,

Verüm (i.hifce vocibus ad-

chrisambitio, neque in offuaria detumeícit,

Non

huc noftre obíurdefcunt aures, fi pravarum

neque fuperbire dedifcit in cinere.

fepulchra excavantur exiguo condendo pul-

«upiditatum «circumfufi. caliginibus adhuc

cacutiunt oculi; fi in rerum omnium pernici

veti, fed jam marmorez eriguntur fubftru-

)

&tiones, amplos titulos, liberalésque digni-

ad interitum fluxu adhuc quiefcere, ac in-

tatum cathalogos, vel tacentes pofteris lo-

dormire cupimus in. morte , actum eft de

mobis; non fomnus mortis frater, fed mors

cuturz; & ne honorumitifignia diffugiant,

durioribus, ac tenacioribus concreduntut

ipfa jam nos occupat, Videmus aves ad fun-

lapidibus; . imó, & ne voracis temporis den-

daz ftrepitum turmatim diffugere; & quas

inhabitabant arbores Euro ocyores relin-

tem , rodentísque Saturni falcem timeant ;

pertinacioribus etiam infcribuntur marmo-

quere; G nos advalidos clamoresrerum pe-

reuntium, ac delabentium obrutefcimus? &

ribus , ut in tumulo jacentesnon mortalita-

tem oftendant, fed faftum oftentent, aucu-

in furentium modum infanimus ? magis-

pantes velin ipfius mortis: domo immorta-

que intumefcimus ambitione inflaü , ubi

mors nosedocet , faítum omnem deponere?

litatem : itafurit ambitio ; ucne in ipfo vie

t2 coüfinio coérceri poffit ejus infania ; ita-

Fac ut Libithina aliquem ex Principisadmi-

Eub b

tumet, ut quamvis allifa ad fepulchri lapi-

ni(lris, ex aulz proceribus fecum trahat in

fepulchrum, noncontemnunt fuperftites de-

dem adhuc fuperbiat naufraga, & altius exi-

relinquenda, fed derelictis à mortuo inhiant

liat , fplendores quefitura in Manium um-

bris ; protra&tiorem vitam vel ipíi mortui

officiis, titülis, & dignitaribus : eos funus

]

quaerupt in marmore, in ftacuis. ad vivum

detumefcere edocet; G nihilominus excu«

Ll5

tientes

272

-

Diffcrta:io XII.

tientes, & obdormifcentes in morte , oculos

tig&rac; pültem eà obtulit adjecla tondï;ïd-

tantüm aperiunt, ut videant, quomodo ad

ne; dummodo natalem fibi cederet,concedee

derelictum officium poffint pervenire ,. va.

Tétque prarogativam ; affentitur Efauus,ade

cans miniflerium impetrare,dignitatem affe.

qui, & ha funtcurz, quibus invigilant; ob-

dicítque, quod pofcebatur ; fortaffis putans

fponfionem.illam irritam, tametfi jurejurane

jecta,qua vident; munera, quz concupifcunt,

do firmatam, .eó quiaàludibundo factam ;

621.

Cecidit, occubuítque invictiffimus dux

j Rif "m

««um non videretur effe fani judicii vili lentie

Gedeon, & flatim infurrexit Abimelechus

tumidainflatus ambitione inhians -decanta-

culà decoquere Principatumfamiliz;vendere

dignitatem facerdotii, dilapidare opimiorem

tiffimi Gedeonis dignitati, ac prafeclurz, &

hareditatis partem.

Jgudic, c.,g.

omniaíus, déque vertit, utea potiretur.?

Abiit Abimelech filius Terobaal in Sichen ad

Verüm :Rebecca antevertens crüentum 6;.

omne .confilium , :titulos ;juris nafcendi in

filios matris fua , & locutus eff ad eos.. Sin

veró quarotur

Jacobum:.tranftulit ; : (ed Efauus dignitatem,

q

; quó perrexit, autumt Abu-

quam famelicus faftidierat;improbis molitur

qLip Judic, len(is

ab ipfo loco ubi paternum funus cele-

artibus adipiíci,;

;pravis accitis in-fuppetias

bratumerat, & juíta perfoluta tetendiffe,quó

affe&tibus :

principatum enanciíceretur, ait ipíe : 44/;-

-idque non alia de.caufa;nifi quia

obfurduit, :docente ^Libithina : improbos

melech erat filius Seroboal, id eft Gedeonis, &&

quosque amputare affectus, prava extingue-

jvit in Sicbeu , fcilicet quia ipfe manebat $n

re defideria : /Fenientdies lutiáüs patrismei, Gentjezz.

Ephra cum patre fuo * nam babitabat &e-

& occidam Tacob fratrem -meum : mortem

deon in Ephra, 6 ibi mortuus,ac fepultus eff «

concupivitlIíaaci parentis, ut :calente :adhuc

paucis interiectis addit : — 4bzmelecb autem

patris cadavere , : juftis:nondum; perífolutis,

fortà snterfuit fepultura ejus 5 &$ dnde ivit $n

nec parentaliis abfolutis , : Principatu *poti-

Bicben provifuras [ibi de Principatu, leu pa-

retur, G quia in mortis fchola:nil: profecits

rentaliis per(olutis, paternóque cadavere te-

defecit inomnia fcelera ; .quiaillum mors &

nui, modicáque fyndone t2&o ftatim abivit,

funus non edocuit :principatum 'fpernere,

G tametíi, vel tacens cadaver eum edocue-

quemáà demortuo patre relictum fperaret:

rit, quàm fluxz, quàm umbraiiles fint. mun-

quamvis frigida mors gelu (uum:oppofuiffet

di dignitates, obturuit tamen aures, .obfur-

ad zftum hujus praviaffectus temperandum,

duítque mortis confiliis; & obtinendze fibi

ardentior tamen excanduit in frigido patris

dignitatis pravis zeftuavit affe&tibus; infanis-

i

cadavere filiicupiditas , «cum per fraternam

fimis exarfit defideriis.

63.

«zdem fibiPrincipatum moliretur ufurparez

" Quotquot in fchola fepulchri docente

Fenient dies lucius patris mei, G occidam 3

Libithina non proficiunt, deficiuntà quovis

cób fratrem-meun, tantüm-abfuit, quód fe-

fano fenfu, finintque à pravis fuis pertrahi

pulchrali cinere aeftus fopiretur :pravi de(ie

affectibus,quibus nullum injicientes freenum

derii, gelüque frigidze Libithinz extinguere-

pracipites in enormia quaque trahuutur

tur , :ut

Ícelera,

DuosIfaacus ex Rebecca filios fu-

«riOres,

potiüs inde ;tlam'masu :accenderit .a«

fceperat - majori natu Eíau nomeniindidit,

alteri Jacob; Gemelli fuéte, feu eodem e-

5 VII.

diti partu , quamvis, & habitu corporis , 3C

animi dotibus ommgem obliterarent .frater-

Ia Libitbins fcbola edocemurquam

nam fimilitudinem,

Major fiquidem natu

fi»xa,evanida, e exigua fent, gue

naturá efferatus, genio rudis, ingenioagre-

4nmundo cenfentur magua;ut no«

ftis à puero ruri addi&tus, venationi affüeve-

ffros ab iisdem afecius aver.

tat5. Ifaacus fciens nil invità minervá dicene

JAHMS

dum, nílque faciendum totum diffimulavit.

Jacobus veró natu minor ingenio facilis ,

"w Bfurdefcunt, '€eecutiüntque in fchola

moribus elegans, mitioribus incubuit ftudiis

Libithing, & non proficiunt: quot.

affiduus domi, frequens in obíequiis parenti

quot mundi dignitates , przeminen«

praítandis, cum inditá ii indole magis ad

tias ambiunt, optántque pra caterisdivitiis

excolendum animum , quàm exercendum

affluere, vitiis liberiüs, ut indulgeant: (

corpus propenderet; id cauíz fuit, cur ma-

enim mertem .audirent -d,o.ccntem:,:c*ä.mque

tris pralertim. benevolentiam, amorémque

non abjicerent, ut triftia ingerentem;s :non

li j l,

fibi conciliaverit.

64,

ita proni effent in fcelera ,neque eorumam.

Contigit autem, ut mulier pulticularfi

bitio niteretur funus deludere, 1n manda-

€x lente pro zvi illius fimplicitate Jacobo à

tis acceperat Saul fuperflites omnes Ama-

fe dilecto apparaverit , quà cum vefceretur,

lechi reliquias demoliri : imperio iuffuïqueil'ng;M?Ni-

fupervenit & campo Efau ex itinere defatiga-

obfecutus Saul delectum fibi militem .ad-

tus, viribusdeficiens ; & famelicus; vix ocu-

fcifcit, bellum paraturus contra Amalecitas,

los in pulticulam injicit; & edulium appe-

& quia nil faciliàs, paratitisque nihil, quàm

tit, enixim cupit ,

dentibus ia cibum prurit

Deo adjuvante ; virésque fuppeditante ho«

fami exfaturandz

peraptum,

Jacobus veró

ftium turmas,quamvis numero longé maijo«

occafionem nactus juris reci pien

di primo ge-

res, & bellica fortitudine fuperiores imbe«

nito debiti,quodque naícendi ío

rte Efauo qb;

cilliori manu faa!bigete » && debellare; facilli

mum

Nulli parcendum pravo affectui.cum Parcz non parcant, 275

mum fuit Sauli Amalecitas adoriri, expue

cadere celfitudinem; jam ex ipfis Manium

gnare, pro[ternete, ac profhgare, palmás-

umbris emergit no(tre cacitatis collyrium,

que in hotili cede colligere, eà nobiliores,

& eftus cupiditatis incipit defervefcere, tu»

quó Amalecitarum uberiori cruore madidas.

mórque ambitionis detumere, pravíque de-

"l'riur mphavit Saul in pugna illa,fed Agagum

fideri vigor languefcere : fuperítite . vitá-

que donato Ágago viguit cupiditas , quae

i Reg.as,

Ru,)en*x vivum detinuit captivum ; .4ppre-

bendit Agag Regem Amalech vvoum 5 omue

monuo Rege marcuiffet in- cinere,

68.

Autem uulgus infecit an ore gladyj , €8 peper-

Ne igitur pravus copiditatis affectus

vivat (epulchrali eum cinere obruamus. Nos

eit Saul, & populus Agag, G opimis gregibus

ovium, 6 armentorum , $ vestibus, &j arie-

facer Codex exhibet infpiciendum Labanum

æ;.

pE

zibus, & univerfis, qua pulchbra eraut , nec

armato famulitio Jacobum Generum in-

m

goluerunt dil)erdere ea.

fequentem , minas fpirantem , terrores fpar«

k

67.

uód Saul Dei obtemperaturus juífui

gentem , injurias à Genero fibi illatas re-

pugnaverit , & Amalecitas expugnaverit nil

petentem.

Quid inde fperandum nifi cru-

miri; fed quód Agagum non interfecerit ine

enta vulnera , .czdésque ferales? Labanus

Jacobum infequitur ad internecionem , ut

tegré executurus Dei praeceptum., & malue-

zit eum vita.donari, quàm divino ex integro

Generi fangume dedecus obliteret injuria-

Gezej.

ganrc jaflui , id fan& myíterio haud caret j

rum: certé ex apparatu hoc bellico nonnifi

fanguinis potuifleteffufio expelari ; fed au-

prafertim cum non magis ad plenum triun-

-

Phl piauwm conduceret Agagus vita dona-

di quid dicat : 4fferte lapides , qui congre-

Genef. $E.

-

.Pro-

nft[to, *63

tus, quàm in confli&u interemptus.

gantes fecerunt tumulum.

Dixítque Laban

tumulus iffe evit.eoflis snter sme, 6 te. Quid

«ul dubio pravus aiiquis in Saulem. arrepfe-

rat affectus , cui maluit indulgere., quam

ni, tumulus frcenum injecit Labani furori,

divinz juffioni pleniüs obtemperare: ita eít

refricata funeris memoria illatas delevit in-

jurías, cinis fepulchralis accenfas .extinxit

anhiáverat divitiisSaul ; & quia Regeinter-

émpto cinis funeris flammas fopivifiet cupi-

iracundiz flammas, & ad fng:dæ mortis

ditatis , ignémque extinxiffet deüderu, ideo

objectum gelu obriguit , friguitque, cecie

analuit abitinereà morte, quàm pravee fuz

dítque extin&us pravus omnis affectus: in

non mdulgere cupiditati,

Si A agum in-

foedus fiquidem ftatim venit Laban cum ge-

terfeciffet volaticas ftatim Libithina ei ob-

nero facobo.ad confpectum tumuli , .ad re-

jeciffez mundi dignitates,umbratiles Regum

Íricatam necis memoriam, — .Proh quot ine

Íplendores, fluxaqua in regali folio (tabi-

jurias jubet fepulchrum deleri , quot info«

immur,qusfx eternum perfeveratura ; t mi-

lefcentes affzctus quieícere , quot ambitios

nima Principum maxima, parva,exigua; imà

nis faítus detumeícere, quot iras extingui,

fcedera pacifci! Obferva Jacobum itidem

& nihil, quz ab hominibus grandia putan-

tur; ut igitur viveret prava in Saule cupi-

legatos poítea, & munera mittentem fratr&

ditas, ncluit ut Agag moreretur , fed vita

fuo Efau: obíerva Jacobum curvato popli-

te fua exhibentem Eíau obfequia, féque il-

donatus captivus fervaretur , fi enim Regem

afpexiflet Agagum. thronodeturbatum, gla«

lius famulum profitenrem, . Quid ni fi Ja-

dio difcinctum , purpurà exutum, violenta

€ob jura prxmogenm emeratà fratre, f1 be-

nedictionem ei fürripüerat, ut clarior, di.

morte interemptum, inflidis vulneribus

faucium, humi jacentem , campefítri pulve-

tiórque videri ftuderect, undénam ^hac in.

ze lorde/centem; hifce omnibus eum Libi-

opina mutatio ? Putárim hujusfraterni fos-

thina edocuiflet , filentio fortiüs, quàm ver-

deris vinculum fuam traxiífe origuiem , du-

bo, qu iàm flocci, quam parvi, ac ni hili faci-

X

e initium à tumulo., in quo & feedera

enda fint Regize dzpn-tam mügma,cum Euro

lpfa cum Socero Labano iniverat,

'"Quia

nondum hujus tumuli memoria exciderat ;

citius avolem*, d:ipareamquc, quàm fragn-

Íed altiàs adhuc hzrebat menti funus illud;

6660

lia (int, quz Regali throno nituntur, cum

vel uno gladii ictu cadant omnia; cüm tam

ideo perinde ac cum focero mfcquentc,et:am

citó fuos relinquant poffeffores. INoluitigi-

«um fratre Purfequente foedus fancivit ,. eí-

que ceffit , càüm Dominum appellaverit; ni-

tur Saul Agagi Regis. erudiri morte, quo

poflet catera deprzedari pulchrà S, Grego-

mirum tumuli memor , immemor flatim fit

JIm i.Reg

rius, Rex Amalech wgor eft fenfus carnalis ,

omnium injuriarum, ac perfecutionum; o*

ä

imnemexuit tumultuantem affetum,& adeo

qui imotibus turpibus zmperat , ut captivam

rationem ad 1llecebras trabat. obfcenitatis :

virtutum cultura proficit, ut Jacob .etiam

concupierant Saul,

& cum eo milites vo-

cum Deoinamplexum venerit,appellatisque

]uptatum carnalis fenfus deliniri illecebris $

fuerit videns Deum,

1 Rg.;,gfqü:

& ideo divitiis inhi&runt, ut vitiis indulge-

Hinc Jacob totam exaCtam (uam vitam,

G.

.

rent , 1dque exccucurl,Agagum Regem vi-

& longzvam atatem nonnif! peregrinatio-

Z

tà donàrunt, agnoicentes idem effe carnalem

nem confueverat appellare , &quudem non

ienfum omni vigore, & cupiditate de(titui,

computat annos, fed' dies peregrinationis

je

ac m:g..m gla idio vindice trucidari,

Viget

7he2; Quiae

e , thalamo ad tumulum fe profe-

ením fenfos carnalis alieno. fplendore delu-

&urum; nunquam remorato paffu noverat:

iüa,

.

.r'*ï

&qundem peregrinusfuit, cum tot per Ree

T!

f Principem videat mortem oppe-

t&re, extingui cum ipfo omnem fplendorem,

giones coactus fuerit divertere,

À Cha-

a

Tiaana

274

Differtatio Xli.

f

naam venit in Mefopotamiam, vbiper vi-

ris fui metam; .fed ulterius femper procedit;

&enef g,

gintiannos Labaniíe famulatui addixit:

pergítque in fuo itinere, donec. optatam in

Inde regrediens Socoth proficifcitur,ubi me-

patria enancifcatur fletionem: ut enim ait

dium fupra annum immoratus perrexit in

S.Gregorius Nazianzenus : qui tanquam

O?41,10.

Sichen, & ibi per novem circiter manfit an-

?

in communi via paratiores ad be[fhitiam

Gepef.e.22,

nos. Drinderevertitur in Bethel, & Ephra-

Í

pritis peryenerunt , terrenam vitamprovia

tam juxta Bethlehem ; inde proficifcitur in

"eputant : qui veré fapiunt , flabilem fedea

|

. Hebron ad patrem fuum Ifaac , & premente

ï

in fola ceelefti fibi conftituunt , quzrüntque

tandem rei frumentariz inopia invitante fi.

patria : féque peregrinosputant, doneccce»

!

lio fuo Jofepho,vocante Pharaone deícendit

leltem ingrediantur Jerufalem , ad quam fe

in /Egyprum cum tota familia,

Quaàm in-

|

in terris conditos noverunt: proinde quam-

ftabilis fuit Jacobi incolatus? femper in iti-

diu mortali in hac vita detinentur veluti

—2

iL

nere, jugitérque viator fine firma fede, fine

verfantes in via, omni fludio perjexerci-

ftabili maníione ,. ut meritó vitam fuam

-

di'es/

tia virtutum fatagunt progredi infuo itine«

vocaverit peregrinationis,

I6 , donec «ives noverintíe eífe coeleítis

79Q,

Sed quamvis diverfasnon luftráffet Re-

pattize,

H

^" o-—— m — - —

giones, in varias non divertiflet Provincias,

Quiverónen ut pereprini , fedtán«

VES

in loca non fuiffet diffita profectus , adhuc

quam ancolz radices interram agunt,G exi«

vitam dies dixiffet peregrinationis fuz, cümn

lium pro patria ample&untur, hi finunt fe

u

-

omnes peregrinemat ad cocleftem patriam:

voluptatum illecebris detineri, ac irretiri

quamdiu enim fumus incorpore, peregri-

propriis concupifcentiis , pravísque defide-

namur à Domino: imó adeó viros juítos,vir-

riis, quibus fenfui indulgent ; & tametfi &

tutum addictos culturz , ac pietatis ftudiis,

ipfi verfentur in via, tendántque, quó Libi-

tenet defiderium coeleflis patrize , ut de pro-

thina omnes vocat, in quovi's tamen ob«

lixa hujus mortalis, fluentísque vitze pere-

vio diverforio videntur ílationem figere;

grinatione conquerantur , dicántque cum

ac fi nunquameeffent. difceffuri ; indulgént-

Regio Pfalte: Heu mibi quia incolazta smeta

que ibi prafertim gulz, quafi reficiendis ex

prolongatus eff ! íeu ut. ex Hebrzo vertit D.

itinere laffis, ac deficientibus corporis viri-

Hieronymus peregrinatio mea — prolongata

buss fplendidiffimz fiquidem paffim menfze

£f. Etiam cüm federet David. in Regzli

ftruuntur, & pro palmari ftemacho fylvafu-

throno, cim meníz affideret , thalamo in-

mat;accenduntur fornaces Babylonicà arden-

dormiret, palatio immoraretur , peregri-

tiores, fervorum, ancillarum, ac coquorum

num fe cenfuit ; quia omnes fumus exules,

fudat exercitus; utque apparentur fercula,

& peregrini : & quia dies vitz noftrz iugi-

quibus menfa inftruatur, ac cooperiatur,fpo»

ter fluunt, femper in motu, & nullibi quie«

liantur :elementa delicatioribus fuis eícis,

Ícunt; ideo femper peregrinamur , donec

fiüntque tributaria voluptatis , & tanto

anima nexus diffolvatur àcorpore.

Hinc

quarentium impendio, utvenatorum fudo-

verentur pravis qui indulgentaffe Stibus,foe-

res videantur ebibere convive , & pericula

disque famulantur concupi(centiis , -mun«

pifcatorum ceenare.

dum deíerere, quia fe peregrinos non pu-

Plerumque ea ferculorum pompapro-

E

tant, neque de Libithina , à qua abhorrent,

ducitur, ut Cleopatrae uniones pretium cen«

ferio cogitant,

feantur amififfe; nam femel tantüm & cam

Zt.

Scimus antíquis patribus domos;agros,

Marco Antonioàfoemina imperante in cone

1

fylvas, oppida, imó & Regiones fuifle, & ta-

certatione luxuriz unum ícimus maceratum,

Epift. .9.aà !ien. animadvertit D. Hieronymus: Przde.

: rimnt,u,

liquatímque margaritum fummi pretii

Demetrimm Ceflores illos noítros virtutum ftudiis claris-

nunc veró eàó devenit luxus in epulis , ut

dliïh

fimos nunquam fe appelláffe terrz . habita-

nonunius tantüm Margariti pretium abífa-

tores , quia fe agoofcentes peregrinos, vel

mat, fed plura etiam patrimonia impendane

ipfum nomen fattidiére habitatoris. Quis non

tur in meníis apparandis, que Nohemi. eti«

Íc peregrinum putet? qui nonni(i modicuai,

am in quadrupedum, volucrümque nume«

terrze palmum poffidet ?. Quis neget Da-

ro videantur AÁrcam fuperare? qua enim

videm urbes, provincias, opes opulentis-

ibi bina duntaxat fuerunt animantia ; hic

fimas, Regnümque poffedifle ampliffimum,

tricenaapparent ; imó & fexagena,qua non-

P[sim, $$ Gu tamenait: Ne fileas, quoniam advena ego

nifi feptena in. arce INohemi defcenderant

funn& peregrinua ficut omues patres meiytam

carinam ? hoc folàm difcrimine, quod in

Y

enim fe exulern, & peregrinum arbitrabatur

arca fuis praefertim aves veftite diícolori-

in Regno florentiffimo, quàm ipfius prede-

bus plurgisoculis arriderent , & hic nonnifi

ceífores, licét fme divitiis, fine ur

;

þibus, abs.

implumes placeant, Dilfplicet avis, quz ma-

que Regno,

ximé placere debuiffet ;j & quia quà veflita

2,

Qui fe peregrinum putat eó animum,

plumis, ccenam minus faceret fumptuofam;

curásque dirigit,quó tendits nec finit fe de-

pretium non habet nifi fit nativo pretio fpo-

: Simm. 4

tineriab iis , quz eidem obviant in itinerc,

liata, & ad(it implumis: cümque convivze

nec capi loci amoenitate , incolarum urbani-

aves efuriant involucres; pifces nonnifi gi-

tate; puellarum choreis, voluptatum illece-

gánteos appetunt ; Rhombus nom arridec

jifi aua

Lj$j €8 quia üon faciat de diverforio itine-

nifi decumanus; Auratse nen placent :

reo

!

Nulli parcendum pravo affc&uigcuü*nParcænonpatcant. AE

reo pretiocoemptz. — Mugil non fapit nifi

rent; quàm doGlé fcirent , fe peregrinos$

& viatores effe cognofcerent. —-Prodit ado-

apro mole corporis parietur, Trutz non ad-

mittuntur niü granditate quafi thimnis com-

lefcentia floribus exornata, fed vix gau-

Üti ao

parentur. 'Ha pl

erumque conflruuntur men-

det inflore, "& jam marcefcit. n fluxu;fugite

.

Eu —-————

$21

n quibus veluti in triumpho deferuntur

-

que ; eique fuccedit .&tas juvenilis, fed li-

fercula , prode

üántque dapesin meníam ve-

cet fanguis ebulliat in venis , avolat tamen

luti in Orcheitram,

-abeüntque cum :ftoma-

flamma , -minuitur.zeítus , '& incipit frigere

ad virilem tranfiens :tatem; & celeri curfu

|

cho fatisfecerint;oculísque infervierint; qua*

fi non & ccena;fed 6 fcena recederent,quà izpe

etiam.curvam ad fene&am,quam toedere in«

mutatá tandem venitur.ad cataftrophen, feu

«cipit proprizevitze , faftidire voluptatum

zllecebras , mundíque duxus veluti homi-

bellaria faccharea,ad cupedias; & pulchralia.

7j*

ONeque inwpuliszantüm luxus £rium-

:aum nugas lufui fimul , luctuíque delervie

phat,íed etiam invino fuam prodit hilarita-

centes : .cüm:enim Euro ocyus fluant ; 'arri«

«dent ,"cüm tranteunt 5 diíplicent;cum trane

iem, alta fepelintur nive vina, ut quó vites

comburontur frigote, luxurient 'vina nivi-

ifierint. zArridentfercula pallato cum demite

bus : montium íupplicia in epularum -vet-

vtuntüur in ftemachum, (ed difplicent , & ple-

I.

tuntur illecebrze, & alpiumsalamitates,qua

:zumque lachrymas eliciunt. cüm | demilía

Poenos in-excidium transmiferunt Urbium ;

1funt gravamini, cum humores corrumpunt,

17«

nunc poenas fuas; feunives, quibus premun-

:morbósque excitafit,

tur in men(arum fubmirtunt folatia;condun«

ZAd coércendum pravum hunc in epu-

tur in profundi(fimis fpecubus :conftipatze

Jas, luxümque ferculorum affe&tum,vel ipfe

nives; & quasnübes munificá effuderunt lat-

"GSeneca freenum ex -noftra mutuat mortali-

itàte, fuis cbducunt Manes umbris 5' fuás-

'tate$ ingerítque mortismemoriam , cujus

Que homines deliciasnon à ecclo petunt, fe

-objectu compelfcatur effroenisin luxum epus

t

[j

ab orco hauriunt; 'ita altiüs radices in terris

-Jarum affe&tus , ait ipfe fcribens ad Luciliom

zn/fm

&gerunt - utnonnifi é terrz -vi(ceribus fuas

- ANunquid enim,mi Lucili, bic furor eff, quid *

-velint delicias eruere : fepeliuntur enim ni,

: ssemo nofirim mortalem [e cogstat ? -quüd

-yes, non quia xemortuse , fed ne morian-

- temo imbecillum ? -imo quód nomo. noflrim

aur , liquentárque; & 'quia fepulchri refri-

-amum effe fe cogitat ? Ajpice culinasuofirat,

cata memoria froenum non injicit -gulz , a«

& concurfantes inter tot (gnes COQHDS. 07

&um de ipfis eit , "Alexipharmacum fit. ipfis

dfiros, :Anum vidert "putas ^ ventvem , us

«enenum : neque ut peregrini ad cocleftem

- ganto tumtultu comparatur cibus? - dfpice ue-

ergunt p

z

striam , cüm nonnif] terrenis in«

y

igeraria noffrra , &$plenamultorum [eculorum

i

i1e€nt ,

*

2

'3mmoórent

ürque toto defiderio; fed

qindemis borrea. ! Unum putas viders vene

fugit vita , fugiüntque univerfa ' in mundo,

( rem ,«cui tot Gonfulum , vegionmque wina

quia fluxa, & interitui-obnoxia; & iíti ga-

«eonduntur ? - djpice quot locis vertatur terras

eones térrenis irtetiti voluptatibus velint,

cquot millua colonorum arent , fodiant. A«

nolintcum mundo éffluunt, 'Illeveréfapit,

y»Wm putas videri ventrem , eui & in Sicilia,

4--qui,-alïe'&u deferit, quae ipfum deferunt ; qui

& in Africa feritur? fani erimus, & modica

T

:animo relinquit , *qua ipfum relinquunt, ut

«eoncupifcemus , fi unusquisque fe numceret ,

4ine compede , 'absque laqueo,fine obice, ex-

ametiatur [imul corpus, feidique nec multum

*

peditiori curfu in coclum tendat ad cocleftem

-apere ,nec diu pojfe, — Nibil tamen -equé

iproperet patriam , 'eleganter Clemens Alex-

"tibi prefuerit ad temperantiam omnium ve-

J StY0mAt, 44

andrinus : "Elefu vitam agit tanquam bo-

frum, quam frequens cogitatso brevis avi,

ffesz :utitur corpore quaft Aliqut qui peregr?

Jbujus incertí. — .Quicquid facies , "re[pice ad

proficifeitur , diverforijs, && habitaculuyque

suortein.. Oh quam defiperent, quz placent

$n via occurrunt 3 euram quidem gerens ve-

4in luxu:epularum fercula , f1 fepulchrali ci-

zum mundanayum loci.,'in que diver[atur 5

-ere condirentur ; coérceretür procul du-

babitationem veró , & poffejonem ficutetiam

?bio corruptus ille affectus in delicias efculen-

ufum velimquens nulla motus affeHione. Yloec

torum, & poculentorum, quorum captio«

qui agit fuis non infervit áffeétibus, fed eo.

ne feré'omnes hac in parte aguntur in cule

rundem conftituitur Dominus , quos opitu-

gqam.

:Quis tefricatá properantis mortis.

lante hujus- peregrinationis brevi curfu '&

3nemoriá ardorem 'farciendi «conpeftis efcis

Íepulchri cinere mortisq; memoria coercet,

:mox corrumpendum corpus non reflingue-

7€.

Is veré hofpes 'elt, qui proprium fibi

zet? -quis fepulchrali cinere non fopiret de-

nihil atbitratur, & trerum omnium xífum

fiderium lautiüs indulgendi deliciis corpo-

Numini, à quo accepit cum gratiarum a«

ris, quod vermibus fcatens eofoctidius fiet

&ione reflituit , ut preta&tus innuit "Cle-

quo lautiüs fuerat innutritum.

mens Álexandrinus inquiens ; De incolatu

"Verüm quia 'nullum elt -adeo falubre

38*

quidesa gratias agens , benedicens autem pro-

/antidotum ; quod vitio illud adhibentis ple-

Stroblt, 44

prer exitum ,. «uleflem amplectirur manfíio-

rumque non tranfeat in venenum, fit, quód

nem. Utinam qui altiüs radices in hifcein-

velipía Libithina "fuppeditandis froenis ad

ferioribus agunt , ferió hujus recordaren-

tur peregrinationis zvi fluentis, & mortis

pravos quosque affectus coercendos perapta,

,

adducatur, non ad extinguendam voluptae

accelerantis foos paffus; quàm meliüs fape-

EM

L

Verani de Affeiiibus Tom. I,

276

Differtatio XIl.

tem, fed ad ejus illecebras etiam fovendas;

cranio ín cofviviis, qüoä etiam Celus tri- r;5, TA

»

«üm me non lateat, prifcos nonnullos ho-

buit Silius

mines mortis quandoque fubfecuturze com-

4it Celta vacui capitis circumdare gau-

memoratione fe fe provocáffe in. conviviis

dent

ad liberaliores calices exficcandos,& ad hi-

- Offa (uefat) auro, ö'mnji: ea pocula

laritatem uberiüs promovendam verbis illis

z.ib; 2, C0

fervant.

apud Senecam Rhetorem: Zivamus , biba-

Ex mortis igitur ingefla recordatione li-

trooerf. ia

mus :noriendum efl , ex quo ritu putat An«

quet, prifcos homines voluptatibus addi-

t

dreas Scotus profluxiffe verba | illa volupta-

&os , fuisque pravis infervientes affeCtibus

. riorum, quz memorantur Sapientize 2. &

exacuiffe cupiditatem fruendi bonis , & in-

l( 22. Comedamus , €$ bibamus evas e-

dulgendi liberalioribus calicibus,

Quini-

nim moriemur, quem ufum fe provocandi

mo etiam Maffagete , & Scythze ita mor-

iibiw926: 2d pleniores hauftus prodit ctiam Lucres

tis affuevére confiderationi, ut pro calici-

tiUs,

j

bus offibus abuterentur defunctorum : ni«

mirum in fomentum deliciarum mors ace

Hoc etiam f;zciuntw þbi difcubuére , te«

néntaque

cerfitur, qua ab iisdem deberet nos ab-

errere; ad promovendam voluptatem vo-

Pocula fepe bomines, & inumbraut

catur, qua ab omni deberet fenfus oblee

0r4 coronté ,

Ex animo dicant brevis bic eff fructua

j

Camento avocare; deliciis militat , & vo-

y

luptates propugnat, quz enfum omnem de-

—— bemullis.

liciarum deberet expugnare.

gam fuerit,negte

pof nnquam revae

Quin non deliciis tantüm gula mors

$0.

cAYC licebit.

$

militat ex affiduitate "vilefcens, verüm &

79»

Hac ratione ZEgyptii referente Hero-

41* / Je

luxui infervit muliebri, ut non ampliüs fit

terrori, fed ornatui, nec ampliüs pallefcat

doto de /Egyptiorum inítitutis ceream mor-

tis imaginem in convivio circumferebant ,

in oífuaria ,. fed rubefcat in corallio; non

ut commenfales de morte commoniti genio

ampliüs fordefcat Manium in umbris, fed

fplendeat in adamante; vel niteat in alia

hilari, ac voluptati alacriüs indulgerent.

Imo creícente luxu moris fuit, ut argentea

gemma, quz pendeaté collo; fiátque pro-

pterea ludibrium vanitatis, que fomentum

latva convivio ingeíla moerorem pretiofita-

te metalli difcuteret , & cadaveris intuitio

effe-deberet fanclitatis ; Mortem fugiunt

homines ut vivant , & mortem emunt in

- fomenta adderet voluptati; ut contigiffe in

€onvivio 'Trimalcionis refert Petronius in-

gemma, ut gemere compellantur, elicie

quiens.

Potantibus ergo ,. & acuratiffrmà

ente etiam fumo ambitionis lachrymas ;

mortem emunt, cum à morte nequeant fe

nobis lautitias mirantibus larvam argenteam

Petron.de

attulit feruus fic aptamy ut artebre ejus,

redimere ; mortem adamant in fplendore

)

Con'uiue

vertebraque locata. in omnem partem fletle-

adamantis, quam odiffe, vel ab incunabu-

dvimak-

lis didicerunt in umbra.

Ad id impuden-

E]

rentur. . Hanccim fuper menfam femel; ite-

rumque objeciffet , && Catenacius nobilis alie

tiz devenit hominis fuperbia , ut vel. cum

quot figuras exprimeret , Trimaleio adjecit *

ipfa morte luderet in gemma , à qua. pro-

fternitur in fepulchro ; gemmea mors fin-

hen! beu nos miferos! quam totus bomun-

cio nilefH ! fic erimus cuntli pofiquam nas au-

gitur, ut fi in confpectu Domini pretiofa

eít mors San&torum ; in confpectu homi-

feret QY CIté.

Ergo vivamus , & bibamu ,

dum licet effe bene.

Has larvas menfis in-

num pretiofa itidem haberetur mors . divi-

Lib.z,in 4u« geítas ofcilla veteres nominabant , ut. tra-

tum, & etiam impiorum , quorum fcul-

pta in gemma mors tanti eft pretii , ac pone

fonium €.46« dit Jofephus Scaliger? addens quód fi latrvze

deris.

copia defuiflet, cranium manibus verfatum

O mortalitaus ambitionem mote

tem ipfam deludentem ! O porteata vani-

meníz apponeretur ; & huc fortaffis re-

tatis pretium fplendoris ab ea exigentis,quae

fpexit Martialis epzgram. 43, lib, 2. quod

etin Domitiani ccenatione , quae mica au-

nonnifi ferales didicit umbras fpargere !

infanum mortalium judicium ! adigens eam

rea dicta fuit ; pramiffa enim mentione

kICUPEN m 9 ( : ie n P — p "nf lo d a

tholi interioris iplius mic , à quo pendebat

nitere ingemma , quz fepulchrali fordefcit

in cinere? annon ide(t in morte czcutire 2

cranium » fubdit

umbras manium nitores credere gemma-»

Frange tbolos, pete vina , vofas cape;

rum? obdormiunt certé in morte qui cor-

eingere uardo:

h.

rupto judicio putant , eam vigilare, acfplen-

lpfe jubet mortis te meminiffe Deus

dere in adamante, & eorum vices fupplens

Regius Vates, DEUM enixim rogat, ut ita Pf/alr,12

alloquiturt Domitianum Micez firu&orem,

dormientem excitet, illuminétque , ne cae«

divinique nominis affectatorem , quem ad-

cutiat :

llumina oculos meos , ne un-

monet, ut.liberalius voluptati indulgeat,

quam obdormiam in morte, Ut obdormiamus

memor fecuture mortis , quam de tholo

in Domino , vigilemus in morte, non dor-

fufpenfum cranium , aut ofcillum exhibet.

miamus: non rideatur mors in gemma;gefte-

Quin apud Scythas fcimus, confuetudinem

tur altiüs menti impreffa, noné collo pendu-

la in corallio expreffa 3 ferio ejus. memoria

inolevifle generofiora falcrna ebibendi de

zetri-

- Nulli parcendum pravo affectui,cum Parcz nonparcant. 277

"y

4 p

refriceturinon eiusimago fcolpaturingeme — faxo frangitur; ac.detuméfcit fepulchraleé

meo annulo ; fit.nobis.mori lucrum ; .non

impingens in.cineres; imó-umbra eítfugax

/flos arefcens , Ípuma vanida, ;pulvis ifordi-

mortis imago dilpendium ; non extrahantur

ex fpecuum fepulchro gemmae ; ne:ubi nos

.dus , ;Bulla.vacua, vitrum fragile,voxtran.«

mors fepelit , :nafcatur ip(a pretiofior.in care

'fiens , .aura ;fugiens, fomnus inanis ,.de quo

bunculo, virefcat.nobilior.in fmaragdo; flo-

|David; dormierunt : fomuum fuum , &f »nibil.ngclm.,:y;;p

reat amcenior in pyropo. :Mortem:reformi-

dnvenerunt -omnes Airi divitiarum in.fmaníe

.demus, non-rideamus.

:Dus fuis,. :Somniárunt quotquot terrenis bo-

8t.

Coércentur. «tumultuantes :procelloti

:mis inhiantes , divitias «congefferunt : .cum

pelagi flu&tus littoris pilvere; '& tumidum,

«ceffat.fomnus:hujus wvite , .nihil :inveniunt

-omnes.viri divitiarum in manibus fuis, - nil

furénsque elementum., »vel .exiguis :franae

'tur arenis; «& fepulchraliscinis potis non.e»

;poflident.de iis, quze cot impenfis laboribus

'rit tumentesnoliroscompéfcere affectüs? &

:acetvárunt., :quz tot curis., ;ac folicitudi-

áta in(animus, :ut-mortem:flagitii posnamyin

;nibus-affervárunt , :quatjue :ardenti :animo

pompam-:convertamus.opülentiz* quafrex-

ifperárunt: 'fuerunt hac fomnia vigilantium,

t

-& fomniantium.ludicta , quia «dormierunt

undante:in:Magnatum :zdibus faftu, parum

'fuperbiret:ambitio , :nifi-mors.ipfa ge

mmis

n morze.cum vigilare debuiffent.

iRefri-

Ve-

.ornatà mortàlium luxui fubferviret.

«cetur quotidie mortis memoria ,:ne. obdor-

smiamus-in morte, : fed vigilemus cum . mor

Id

;füm quó mortis-éffigiemifiagimus pretiofio-

"Elepil, 3

'rem in gemma., :eó ipfa nobis erit gravior

cte, Vatet ultimus dies ait Augullinus ,:2to6-

4in lapide,; ifuósque corruptores «opprimet

éferventur.omues dies , incertum.voluit Deus

(

'&ruculentior., :acáratior :in /fepulcro ,. quà

- diem mortis , :ut ultimum fuum quisque ía-

plendidior:zidebaturingemmis:: an fortaí-

ilubriter: cogitet,

433v

4is ne timeamus'eam fzvituram , «compelle

"Neque dicas, triflem eife hanc:cogita-

;mus illam nobis:eblandiri, acarridere nitore

'tionem ; -nam:falleris;tti(lis-non eft.nifi.vo«

figurz,

ac pretio phálerarum ?. Sed (evior

lentibus:ac fenfui indulgentibus , : ipfaenim

án nos infurget, :quó illam: Íplendidiüs

ctift«

tranquillitatem :accerfit , effroenes appetitus

.mus'in adamante : :neque Samíon : usquam

. Coércet. , "tumültuantes affetus «compéfcit,

acriüs in Philifthaeos : tzviit , :quàm cum fe

:flagrantes concupifcentias extinguit , totám-

Dagonis fentiit ludibrium, ?Non ludamus,

quementem ferenat ; neque noítra.nos de«-

fiec morti:illudamus , 'neque ludum cum ea

; bet:conditio terrere;cüm ad id oriamur , -tt

jnítituamus, (i perdere: nolumus ; 'ille petfi-

: moriamur ; vitanil aliud eft , :quàm;via , .&

.mé ludit,:qui- mortem illudit. :;Serió cogi-

: quidem brevis;citó: finienda : 'hominem.tae

:temus, mortem non delicias fpargere.; fed

men fuz; pudeat viz , qua.cüm ; fit.ad.-ccee

thorrores incutere ,*eámque 'nobis 'infidiari

;lum , :eam:tetit:ad.coenum; :adeo à flofculis

/quovis tempore , *in omniloco, & alium in-

woluptatum finit fe allici) laquéfsque :illecez

ter coenandum expirareyalium in ipío ludo

i brarum capi; ut neglecto .coelo :fordefcat :in

'vitam amittere:; «quosdam 'in ipfo 'flagitio

«coeno; fluxis, -ac perituris:innititur :oblitus,

extingui , illos cum 'fomno mortem conti-

-quántos , :& quàm veros perdat in'ccelo the-

nuare ; plures ferrum trajicere , :multos a-

'fautos ; .quid peregrinocum 'flofcülis;& las

quis extingui , 'iftos flammis vorari, hos in

.pillis detineri-in via; 'fi ad patriam-non per-

'venit:? :Quid'has.nugas congeffiffe -prode-

flumine praefocari, áliquos ferpentum:morfu

exanimari; vel.faxiscontundi, vel ruiná fran-

it? fi ad;patriam non petvenerit? /Non éft

gi; à pluribus perlongamnervorum contra-

«quo'homo intumefcat in via. , 'fuperbiat in

&hionem :minutatim -animam :extorqueri 5

:auro;cum.nonnift miferiis dives fit ; eítenim

plurium vitam in «medio :flore prafcindi, &

;:homo'inconítantie imago, fortonz lufus,

aliorum interrumpi principia: & quocun-

:corruptionis fpecülum , :mortismancipium,

que modo morsnos petat, plurimum tamen

fepülehrum-vetíatile, vitreum 'fimulacrum,

[ecum femper adfert'horroris, utnimirum

4mó:efca:vermium , ifaccusftercorum., 'im»

ad feriam illius recordationem., detumefcat

ibecillitatis:exemplum , xcálamitatis ludibri-

humana ambitio, coérceantur tumultuantes

um,ventusefflans., fumus:evanefcens, fftilla

omnes tam concupifcentis., tum irafcentis

fituleegutta roris :antelucani ., momentum

animi affe&us, petinde , ac pelagi flu&us li-

flaterze, flos;feenum., :pilvis, cinis : .quia.ge

[,ä

cit decumanis tumidiores «exiguà frcenantur

jus vita eft;ut :cecinit ille,

littoris arena,

$a.

Neque enim vita hominis cuique aptius

:SSomnus, Bulla, *Uitrum, : glacies , ]7 :

pariatur , quàm undz fluenti;flu&uique ma«

H

rino, qui dum impingitin pulveres littoris

«"umþra, Cini.f' 'pu?iam?, wax,[ong:a

; P[gl(ï],lzb

di(rumpitur, & vitanoftra fepulchrali illifa

aurdy nibil,

P5 (o 2/8

)

la

Mm2

DIS«

Viraui do AfellibuiTems. E

— B9 O78) E

C ao bt a5 escocoda dococdodododod9 d5

^

G

ET [ESTETIY Y 4]

BODODOCDCDOOCDEDCDEDODEDODEDEDCDOCOOD CXCDEDCODCE

-DISSERTATIO XIII..-

Linguez lubricitas,ac propenfioappetitüs

in evulgandis fecrctis, cffatiendisque con-

viciis.. ni Coérceatur,cuncta funeftat,

g. Io

h

Zz'ngzt;z uullo coercita frazuo qwæ nausea quadam lzzäomm,gyle pectori

fuut fecreta comcredita foras evomit im alienas aures,

ON

£

i

»

^

; .Unt, qui naturz vitium

partem vis calorie ejetlat s fic vino exaffme

A

t

y

G N

b

corrigere negligentes ;

ante, quidquid in imo jacet abditum effertur,

g

,

lC?

& linguz lubricitatem

OR prwlit in snedium. Onerati mero quemad-

)

kf .

S

coércentes ,

(

mxinim&

22odum non continent cibum, vino redundau.

/!

Va

IN RR P

quadam videantur ani-

te, it4nec [ecretum quidemy quod [uum, a«

P

BY *ï&a

A

3

mi naufeá laborare, do-

C

NCSS

lienimque eflpariter effundunt, Ubi poffedit

E

nec quod in pectore fi«

animum nimia vis vini, quidquid feereti, 6$

bi fecretum habent, &

eali latebat, emergit.

concreditum ,. fuzque fidei commiffum ex-

teriüus in alienas evomant aures,

Videturt

Haecque vis vini ; cüm Pi'ïncïpï*äus ine

notefcat;jubent eos poculis laxioribus urgeri,

parturientis mulieris doloribus torqueri lin«

é quibus elicere fatagunt intimiora animi fen-

£ua, donec inlucem edat, quod filentii late-

fa. Moris itidem efl,quó lautiora in comitiis

bris occultandum effet ; neque à pedibus e*

inftruantur convivia, quibus infidentes Prin-

brii abludit lingua , cum veluti grallis nixa

cipum Miniftri liberalius pocula exficcent,ut

incedat, titubans femper, & claudicans; imó

cüm primüm inceperint incalefcere ex ime

diceresillam Afchobafmum Emputz;feu lar-

modico vini hauílu, fermones mifceant de il«

l

l

vz ab Hecate dictee ludum ludere , qui eà

lis praefertim negotiis, quorum arcana cupi«

h

fiebatlege, ut pede alteroin aérem fublato,

ünt fibi innotefcere; hac urbanitate, qu&

f

uno ludentes fub(ülirent pede fuper inflatos

Principum przefertim Miniítri ab aliis ad

?'ii:h.'mp. ti

utres, ut cadentesrifum moverent ; fiqui«

lautitiem vocantur conviviorüm : folet du«

j '0'28

T

dem linguaimmodico vino madida ob fnam,

ris ingeniis lene admoveri tormentum , &

quam contrahit lubricitatem non reclé lo-

joccfo lyzo arcanum retegere confilium: hác

quitur , oblique incedit, nil retinet. arcani,

induftrià Marcus Craffus bello, quod contra

& fanda zqué, ac infanda fimul exteriüs ef-

Dacas gerebatur , eornm admifit. Legatos,

;1

fundit; perinde ac in procellofo mari flucti-

quos tamen retinuit refponfurus pofítridie;

bus exagitatus decumanis navigii merces in

juffit tamenintra id temporislegatos urgeri

(

itatam Oceani tempeflatem ordine projicit

poculis ; donec vino oppleti non folàm malé

t

tumultuario ; &quia immodico vini hauítu

in ftomachum congefta evomerent , verüm &

l

dolium evactavit; perinde tinnit ac vacuum

quaz in corde fecreta fervarent fimul cum pra.

dolium, ad quemlibet enim pulfum, fuum

vé epoto vino exteriüs effunderent: eos vino

edit fonum ; & vacuitatem;qua intus adeft

fepeliit,ut fingula eorum confilia erueret.

G4, 1

Feruntcon(imili induflria Bonofum Im«

ftatim prodit.Neque abs re fuit,quiSocratem

$«

(

reprehenderit ; eó quia in humano peéctore

peratorem, arcana plura, ac fecreta confilia

j

patulas defideráffet feneftras, per quas inii-

ex intimioribus cordis extraxiffe receffibus;

mmiüs cordis perfpiceret arcana, & intimio-

quoties enim ab exteris gentibus legati ad i-

Í

xes videretcogitationes; cümad d nulla fit

pfum mitterentur,in id primüm incubuit ftu-

At y

feneílra aperienda , fed tantüm vini indul-

Ó

dii, quó vino liberaliffimé propinato tema-

ä

gendumfit hauftoi: ejus fiquidem humidi-

lentià laborarent ; & rationis. ufus, mox

tate f1 madeat lingua ; cunla ftatim, quzin-

vino obrutus , ejásque immodico hauftu

tus incorde latent foras prodit, Quia im-

naufragus effet, ut lingua proderet quidquid

i

modico madens vino,non ampliüs fui com-

;4

intus in corde lateret arcani : & licet gequa.

posomnia evomit inalienasaures, qua intus

libus Bonofus poculis Legatos ad fe miffos

i

Epiff, 35,

diu latuerant occulta; undeSenecaait: Nos

b

urgeret , non tamen ipfe facilé ab ufu de.

est animus in fua poteflate ebrietate devin-

jiciebatur mentis, utpote affüetus calici-

;)l

i

Gu, Quemadmodum muflo dolia ipfa rum-

bus exíiccandis , ut fepe diceret fe na-

puntur G omne,quod in imo jacet in (untnata

q1

tum e(l, non at viveret » fed ur biheret,

Qui

$

Appetitusevulgandi fecreta co&'föbnduä ;ne cuncta funeftet, 279

Qui aliena. cupiunt fecreta expifcati , non

proinde fatagat abs fe excludere, fotásque

in alias fua jaciunt undas retia , quàm vinij

emittere. Hinc ubi in Ifaia dicitur: fecre-

Catp. D&

non maris, fed meri adeunt fluctus é tumu-

g. 16. ;

tunm meuminibis feeretum meum mibi; va

lentis linguis fecreta, quz fcire cüipiunt , ex-

mibi: textus hebrgushabet, ssaezes mibi.,

pifcaturi; vix ex centumunum repeties , qui

amacies mihi : quafi tabe[cat animus ob fe-

mero merfus , immodicóque madens vino

cretum fibi con/crediwm , nifi ftatim illud

fingula non effutiat , qua intus arcana ha-

per linguani evomat : non quóàd fecretum

bet confilia: quidquid enim vapido latet in

alteri commiffum venenum fit noxium ,

petore , forastunc protruditur, — Scio Li-

quod intus fubrepens preecordia.corrumpat ;

berum ufurpatià Poétispro vino , quia ubi

nitatürque propterea foras illud evomere ,

Liber copioftor linguas rigaverit , hae omni-

qui eo intus gravatur; fed quia vitium eft

no libera fiunt ad ea foras prodenda , que

nature , & lingus lübricitas , ea' prodere ,

intus latebant in corde.

quze intus exigunt Jatere; quafi nauseá qua«

.

Ferunt apud prifcos Romanos flatuam

dam videatur ftomachus laborare , nifi quae

fuiffe, cui nomen Citeria, ea arte fculpta;

in-corde fecreta latent , foras flatim.evo.

tnat,

ac fabrefa&la , .ut in ejus capite articuli , vet»

tebreque ita locatz.effent , ut os furfum ,

Imé adeó impatiens eft homo fecreti ,

&(

deorfum diduceret , & nefcio quid incon-.

ut quz filentij latebris occultanda forent.,

diti foni ob(irepuerit, acfi loqui adnitere-

diftorqueatur , donec foras evulget , acdi-

tur : moris fuit, quó garrula hzc ftatuain

vulget; hinc Chriftus exfufcitaturus puel-

Ta.c. 84 El ia

pompa ludorum ad rifus plebis movendos

lam: Non permifit introire fecum quem-

&raheretur. — Quid ni haud difpares Citerize

uam vifi Petrum , Jacobum ,'€9 Jeannem.s ,

-

linguas dixeris temulentas , mero madidas ,

fed cur cateros etiam teítes miraculi non ac«

vinóquenatantes: he fiquidem perinde gar-

civit Apoítolos? quos firmiüs in fide flabi-

£iunt, ac Citeria ftatua , cujus labra funi-

liret ? an cavet à cateris Apoltolis , ne

culo trahuntur , & foni , vocésque extra-

fecretum divulgent ? nimirum adeo eft fe«

huntur , nil fecum rationis ducentes , (epul-

€reti impatiens homo, ut ejus lingua dolo«

t priüs vino , quo fluctuauerat , ratione.,

tibus videatur difcruciari , :ac parturire ,

id tantum intereft difcriminis, quód os Ci-

donec in lucem edat , quod filentij latebris

&eri funiculo tenfo , & remiílo furfum ,

exigeret involvi: idque caufa, .cur Chri-

deorfum diduceretur , & lingua temulenta

ftus nec omnibus fuis Difcipulis fecretum

non funieulo , fed vini blandimento trahi*

hocce voluerit concredere ,. :ut obfervat

*

tur, & ex ea extrahitur , quidquid intus

"Theophylactus , inquiens

LI

Caierum ex

Ia. 4

latet.

Difeipulis tanthm intrare . fecum. permifit

5*

Quanti verà fit mali cord

1s fecreta fo»

eJoannem , Jacobum , & Petrum,ut. Difci-

fásprodere, ex eo conijcitur , quia iin facro

pulorum pracipuos , & tacsturnos, — .Nolebat

textu : perinde fit fecretum prodere ,. ac

€nim boc smiraculum | ante tempus vrevela-

& '7'-'*23!

my(terium confilij fui prodigecte, ubi enim

i multis . QuiveroTheophylactumapud S.

dicitur in facro codice s»syflerium confilyj fui :

Thomam in catena interpretantur , ajunt

Hugo interprcetatut fecretum ,. quod pru-

non dicere Zzeiturnos , ed majori emphafi,

riens lingua evulgate fatagit : quafi perinde

& circumícriptione potentes occultare fecre-

fit ,fectetum fibi, fuzeque fidei concreditum

eum , quafi.caeteri Apoftolihac caterent po:

evulgare , ac facrum filentij jus profanare ;

tentià fecreti- occultandi filentij latebris,

fitdue fecreti. proditor facrilegij reus , &

Quéd fi vel ipfi Apoítoli pruritu evulgandi

tamen indito fibi pruritu. videtur humana

fecretum fe fe citillari fentiebant: ^ : Multó

lingua titillari ad evulgandum , quod fue

minüs linguam valentcoércere ; -qui immo-

fidei concreditum eft fecretum; qua(i nimis

dico eam vino fepeliunt : ;minüs-enim tunc

arduum fit homini animum non relerare

lingua potens ad fecretum cuftediendum to-

Cab, 12:

hincJob. . Quaretacens confummor : qua-

tas exerit , quas habet vires , garriendo ., &

Ái intusabfumeretur , ac deficeret ob violen-

h

plura perperam effutiendo , ^ut contigit

tiam à fe adhibitam in cc'örcitiencxlihguæ

Tarentinorum Lepatis, qui cum in convi-

filentis , G tacentis , ne quod noverat , e-

vio de Rege Pyrrho minis decenter locuti

vulgatet ». quapropter etiam Jeremias ajt :

fuiffent ; Rex accerfitos percunclatus fuit;

Jjer. 20. V,

9,

Neque loquar ,. ultra in nomine Domini ,

an revera eos inconvivio fermones inílitue

€ fatlus eit in corde meo , quafi ignis affu-

iffent, quorum accufarentur. .. "Tum unus

aus , clausásque in offibus smess : nimirum

c&teris audacior ereGta fronte refpondit :

cüm fecretum intus lateret , atuabat cor ,

nifi vinum , à Rex, nobis defeciffet , iíla

&cujus intimiori receífu flammz . inflar fe-

qua tibi relata funt , pre ijs , qua de te

cretum ipíum violento impetu adnitebatur

eramus locuturi flores fuiflent. ,. & vireta :

erumpere , & per os apertum , ac revelans

hec autem urbana crapule excufatio , &

pe&us evaporare ; ut inde aliquid levami-

linguz temulentze fimplex proditio eorum ,

nis, acfolatij experiretur; quafi fecretum ,

qu& in corde latebant , placuit Regi , qui

quod intus in corde latet , veluti graviffi-

propterea non in iras acceníus excanduit ,

mum onus cor premat , opprimátque , ac

íed in rifum erumpens didicit fuo experi-

m 3

imentos

ho

-

280

Difíerao XIIL

snento, quàm pronalüt lingua temulenta ad

tate , actifumifcent? Refponditprotervus

ea foris prodenda , qua intus in corde la«

ille de.animze loquimur immortalitate , &

tent.

ridemus , eó quia , qua facerdotes noftri

7*

Imó non folàüm fecreta evulgat , ve»

nocle intempeíta fomniant , mané nobis &

rüm & vitia omnia fovet, eisquefavet, Hinc

pulpito, ac exedra deprzdicant , utvera ; &

L

Suidas tres duntaxat viro fapienti meri tem-

:

paratum efle licitanti etiam modico pretio

peratos indulfit hauftus , quorum primum

animam divendere fuam , dummodo tantüm

dixit concedi tuendzevaletudinis causá , al-

pecunize accipiat, quà pro fympofio valeat

terum voluptatis gratiá , & tertium fomni

Cauponario fatisfacere.

Tunc virille. qui

Anacharfis veró biben-

inducendi ratione.

tribus :combibonibus Íe «confociaverat ,

di vices ita diftinxit , utprimum caliculum

dixit, en nactas es tu:emptorem , dummo-

fiti fedandz daret ; fecundum fobrize hila»

do verus velis ta:mercator:e(fe, — Quid ni,

ritati concederet , & tertium voluptati. in*

onveniunt de pretio , ;nurmerat tartareus

dulgeret,

Caterum quartum calicem dixit

emptor conventam :pecuniam., :cui infelix

ebrietatis effe ,, & contumeliz ; quintum

'venditot :propriam addicit :animam,

Bnu

1 W&AF

clamoris, & ftultiffimz garrulitatis ; fex-

sl

terim novis combibones laxioribus urgen-

tum comeffationum , quia quó plus potan-

tur poculis, :»potatürque flrenue , 'fimülque

tur mera , plus fitiuntur uvae,

Septimum

liberalitas commendatur emptoris , qui:ad-

libidinis, & lafcivie , quiaímmodicus vini

'ultam jam füb noCtem ajt : ;jam fuccunibie

hauftus aptam fuppeditat materiam libidini

mus vino ; '& in fomnum fatifcimus , 'jam

accendendze , ac lafcivize nutriende : ocla-

'tempus compotandi , :garriendique effluxit.,

vum dixit bilis effe, ac pugne : & nonum

quísque fuam repetat.domum:: :fed vos an-

vulnerum, ac cedium; & tandem decimum

tea Judices'volo; :fi ïquiS' equum capiltro li-

furoris, & infanie: quia linguatemulenta

:gatum emerit , num citra venditoris injuriam

sequé propenfa eft ad evulganda fecreta, ac

apiftrum fimul , & «equum póifet fimul fe«

ad funeftanda obvia quaque.

Lingua im-

'cum deferre ob jusin utrumque acquifitum

aodico abluta vino àrota vix molendini ab-

'ex contractu inito venditionis , & emptio-

ludit ; perinde ac rota, non aque fluxu ,

nis? cimque omnes cachinnis., '& rifu jus

(ed vini ingurgitatione jugi rotatu agitatur,

dixiffent ,'annuifféntque emptori : tunc hore

I ET

omnémque molitoris peritiam 'eludit , 'nec

'rendum fane 'fpectaculum ! tartareus eme

Apul

facilé fifti poteft ; ut ex fexcentis vix unum

ptorinomnium oculis anima fimul , '& cor-

reperias, qui inter cyathos reticuerit ,'quod

pore venditotem abripuit-, 'eümque in gte

aliàs latuiffe cupiiffet.

hennam deduxit, ubi mifer verum , fa&tám-

Plurimis eft igitur vitijs obnoxia lin-

:que experiretur., quoü fi&tum ; & fomnium ,

FH

ua immodico madens mero, & lubricior

cum lingua vinio: maderet., '*effe blateravit,

ad omne fcelus; ideóque eó magis caven-

En ad qualia linguzlubricitas pertrahit ho

dum eft ab irnodico hauftu,ab hac noxia lin-

mincs pracipitia,

gua lubricitate, quó minüscauté, tunclo-

Non tantüm , 'qua in corde latent ar-

g.

quitur ; & tanté temperantiüs funt calices

cana, & intusin mente cu(todiuntur fecreta,

tangendi , quantó lingua bibula intemperan-

lingua lübricitas , ni'coérceatur , :evulgat;

H

tíüs blaterat,

Si femelfit lingua mero ma-

verüm etiam in fcelus quodvis miferé pro-

dida in omnem proruit lubricitatem , quà

ruit, Imo tanta eft lingus lubricitas , :ut

arcana pectoris detegit , proditque mentis

debeat homo etiam fecum cauté agere, :ne

fecreta, G praeceps rapitur in omne nefas ;

ipfe fui confciusfe prodat , futimque evulget

animámque ipfam miferé perdit, Horren.

Tecretum, 'quapropter Seneca recté monet :

Eg'þ « 30

dum fiquidem eft, quod refert Cameracen-

Dinu cogita , antibi in amicitiam aliquis ve-

ctpiendus fit , cim placuerit fieri , toto illad

Lib, a, qap, li« — Tres combibones , narrat ipfe , cum in

$65

quadam taberna ex immodico epoto vino

pettore admitte z tam audatier cum 1llo lo-

incaluiffent de alteríus vitz arcanis., déque

quere , quàm tecum , ( pofteane fui fit quis

animz noftre immortalitate , gehennzque

fecreti prodigus) Tuveró ita vive , ut uibil

fupplicijs fermonem fecundos inter calices in-

tibi committas, Etenim quisque fibi fufpe-

fticuére.. Cámque duo ferió viderentur lo-

&us, ne fe ipfum prodat in fecretis referan-

qui , tertius procacior id totum pro nugis,

dis, hincajebat Job, .:Si ju//ficare zme vo-

Caþ. 3.

commentisque , ac vanis puerorum terricu-

luero 0s meum condemnabit me , Íeuut ex-

lamentis, habere ccepit , & reliquos ridere

pendit D, Thomas , 0s meum condemnabi-

focios , qui tandem jocanti vifi funt annuiffe;

le,u me reddet , quia adeo propentus eft ho-

tuncpergens, decipiunt nos , ajebat impius

mo ad pecloris fui evulganda arcana , ea eít

ille , fecerdotes noílri , qui aurea nobis fz

lingua lubricitas , ut quafi impotensretinen-

cula poít mortem fpondent , futurámque

P?Ow;þl 1 T

difecretietiam in rebus proprijs, quamvis

fomniant beatitatem.

Verüm dum hac

impensé ftudeat ream conícientiam tacita

gatrit , ridétque ; enadeft vir quidam prz-

celare diffimulatione , adhuc homo fe ipfum

celía flature , corpore vegetus , viribus

prodit, acpropriaevulgat fecreta, damnat

delicta,

valens, eximiéque robuftus , qui blandé

affidens in taberna combibones fcifcitatur ,

Quód (1 homo nec fibimet poteft fidere

19,

quinam fint íermones , ques tanta hilari«

ob lingus lubricitatem ; longé inconfultiüs

fidei

Appetitus evulgandi fecreta coäfcendu»s,ïie cuncta funeftet. 28?

rem cedat Dei , ita celare vetbum gloria

fidei ftudet alterius concr:edere , quod nec

fibi ipfi poteft tuté committere , nec citra

eítDei , qua à creaturis poteft extrinfecus

fufpicionem evulgationis intus fervare in in-

in iplum derivari,

Proinde fingulariter

gloriofus eft Deus',' dignüsque augufliori

timiori cordis receffu , quapropter merità

Seneca, 7 quidem ita wive , ut uibil tibi

glorià , eó quia fua valeat fecreta abfcon:

dere-

| Epif. ä.

committas , nam os tuum condemnabit te z

Adeó lingue lubricitati perdifficilé

accidit fecreta , qua latent in corde foras

nimirum linguz lubricitas pruritu excitata

fecretiora evulgandi arcana ; qu& propterea

1,0n depromere , ut id amplitudinem divinz

prodit, nifi frceno taciturnitatis injecto co-

naturz mirificé commendet ; quia tam te-

érceatur, — Defcribit Joannes in fua apoca-

nax fitíecreti, utarcama , qua latent , nulla

lypfi

Deum in pracelío divinitatis folio

vi evulget: eft(iquidem fingularis Dei glo-

Íedentem , throno, :

& Majeítate fublimem,

ria ;. quód cüm fint tres perfone in unica

Deitate , fecretum celetur , hinc S. Zeno

3

Angelis utrinque ftipatum;ac fenioribus cce-

le(üs curiz procetibus , qui proni proprias

"Veronenfis de zterna generatione , ait : Erat. Deeersa

Ante omniamanens unus , €5 zdeym aternali- generat,

|- Gap. 8, 4 pe-

ei coronas offerebant,

Cutm aperuifiet fi-

ger ex femetipfo in femetipfum Dew fecreti

UH

gillum feptimum , factum efl filentium in «€-

o , qua[fi smedia bora : aperuit przecelío in-

fui folus con[cius : nimirum hac Dei . excel-

fidens throno Deus figillum adftantibus An-

fa gloria eft,quia cüm fit trinus in perfonis ,

quibus altiffima Dei fecreta innotefcant ;

gclis , & fenioribus aulz cocleftis Proceri-

bus, feu referavit abítrufa myfteria , reve-

nulla tamenex divinis perfonis adhuc fecre-

lavirque futurum ecclefiz (tatum, — Ubi au-

tum aperit , quamvis tribus communicae

tum ; tametí1 tribus divinis períonis ar-

tem incepit Deus figillum aperire , Angelis

flatim , ac fenioribus filentium injunxit nul-

cana pandat, quz fecreta effe debent, siít-

Sed cur tam arctum

que proprterea fumme abíconfam , quod

lo violandum indulto.

impofuit Numen filentium Ange!is poft re-

tribuseft notum perfonis: & quia inter ho-

feratum figillum , quos mutos ettam prot-

mines fecreta, qua tribus fünt nota, cela-

ífus voluerit ? D. Yhomas tropologicé ex

ta diu vix cuftodiri poffunt , ideo fingulari

mente D. Gregorij fientzum , ibi fecretum s

faudi Deo datur, quódfecretum tribus com-

:

Jn CJP :,

vult intelligi , ait ipíe.

Silentium fecun-

municatum perfonis, adeó alté celetur , ut

nulla ex tribus hominibus 5 vel Angelis ea

"VMpecal,

4düm Be«tum Gregorzum. intellgitur. fecve-

£m , led cur non íatis fuerat SS. Angelis ,

pandat arcana ,, que sjnimé aperienda

funt,

beatísque fenieribus noffe voluntatem Dei

effe, ut my(teria, quae in apertione figilli,

ei innotuerant , nemini referarent ? cur e-

. &, II

£iam filentium tam arctum ipfis indicitur ?

Principum Confiliarij frnt fecreto.

An Angeli , & Proceres illi cocleílis 'aulzein

fufpicione erant concredita fibi fecreta evul*

dorum tenacilmi , liugue coérceant

9,

gandi? & qua ipfis revelavit Deus cateris

ut fuum rità munus

vluärimxmm T

obeant.

agcr'iendi ?

-

.QuadfiDeus ipfe fuis ab Angelis cavet ,

K£Z,

ne evulgent , quae illisfpeciatim revelavit ;

Uemadmodum regimni populorum

Principes in terris à Deo adícifcun-

illisque ferió injunxit, ne quidquam omni.

Q

nó loquantut , inde nos inftructos voluit, ac

;

tur, ideo indigent Conüliarijs , qui

fecreti fint tenaciffimi, quique cüm aliorum

edocere, quàm difficile üt ob linguz lubri-

citatem fecretum fidei noflre concreditum

Principum Legatís colloquia vitent ; cüm

pE

inviolatum fervare, ni(i omni modo, mutóq;

enim lubrica fit lingua ad cordis pandenda

atcana , nmifi ibi confiliarius caveat facilé

filentio lingua compefcatur ; eft enim bea-

torum cautela noítra eruditio ; Cum vel

Principis arcana etiam infperate evulgabit.

coclites ip(i ubi primüm Numinis fecrecum

Indigent Principes confiliarijs ,. qui fecreti

fint tenaces, linguam audacem abhorreant,

norunt figilli apertione (ibi notum, ftatim di-

vina obmutefcunt juffione ; & pet fibi injun-

ancipitem , & pracipitem caveant , pervica-

ET

&um filentium oris clauditur oftium , ne

cem abigant, adulatoriam execrentur, ve-

racemíeCtentur, & ab omniaureo, vel ar-

Cl?t ,

quz:e in corde latent fecreta , inde egredi«

antur. Quéd fi qux à creaturis fiunt , ac

genteo vinculo liberam , ut rité Principi de«

Íetvantur , in Numinis gloriam cedunt :

ferviant, muntüsque obeant , fidelis confi-

etiam hujusmodi taciturnitas ;' quá cordis

lirij Probi Principis eft nil aggredi prz-

cuftoditur. fecrerum , gloriam deprzedicat

fertim urgentealiquo affectu , nifi Procerum

Gloria Dei est cela-

Prwerä.ä;.

Dei, unde Salomon.

fuorum auditis priüs fententijs , acconfiliis;

re verbum.

Scimus in facris litteris ver-

idque cauíz cur Afuerus potentiffimus Rex

bum paffim fumi ptore, feu myfterio; ait

adeó iram , quà fe præfenferac inflammari

igitur Salomon abfconfa mylteria celare , &

co£rcuit , ut quamvis graviffime in Reginam

Áecreta , feu facramenta, qua novit Deus,

Vafthi excandefceret ,

jn eam tamen non

[]

nen referare , G/oria Dez e

.

nimitum in-

priüs animadverterit , quàm confilia Pro-

?

.

cerum , quos accerferat , audiret.

Iratwus

Eflber, cap. -

U

ter pracipuas Dei laudes recenfendum

*

cüm enim fecreta Dei abícondere in hono.

Rex, G nimio furore fuccenfua snterrogavie

SApitihs

282

Diflertatio Xiil

Sapientes , qui ex more Repto femper ei ade-

timerent? eos exclufos voloit, qui proloqui

rant , (5 eorum faciebat cuntla «on(ilio ;

non auderent , qui metu aliquo in alterius

fiientium leges , ac jura majorum.

fententiam fe abripi finerent , & ijs favebat,

Ímó non Afuerus tantüm , fed quod

13,

quos etiam fovebat , qui candidé , liberé

mirum videtur dictu , etiám Nabuchodo-

animi fuifenfum aperirent, ac.omni loquee

nofor turgiffimi Princepsfupercilij delibera-

rentur libertate: & ipíe aliena percepturus

turus circa bellum movendum,illud non 1n-

confiliaomnes priusex animo elimiparecon.

choavit , priüsquam Confiliarios omnes ,

fueverat perturbationes , Deum confulere,

ducésque bellicos ea fuper re confultantes

ac religioforum . aliorümque proborum pres

3;4420. cap.

audiviffet,

esexpofcere,tumaliotum audire corifilia, &&

Focavit omnes maajores uatu

e2,

omnésque duces , & bellatores fuos , &5 ba-

quod pluribus confultiàs vifum erat , :ida-

buit cum eu myfierium confili füi ,. dixítque

gendum conftituebat ; ^ratus pleriimque fa-

tiüs effe aliorum fequiconfilia , tametfi non»

eogitationem (uam in.€o ejfe , ut omnem ter-

z4m fuo fubjugarez jnperio.

Coníultores

nunquam evertus £allat ,quàm fno uniusad-

hi tantüm receafentur , qui funt majores na

hazrere judicio ; -hinc:.quoties :novi belli:fu-

tu , G quos prudentia cana , fenüimque fa-

fpicio increbueratad avertenda, quz poffent

picnïia commendant,

lNeque omnes in-

pericula imminere , jubebat plura Senato*

difcriminatim íenes afcifcuntur in Prineie

rum collegia, quid fentirent edicere; : enie

ximque hortabatur., ut id duntaxat.fuade-

pum Coníliarios , fed ij duntsxat , quo*

rum prudentia , & in rcbus agéadis ,. ac

rent , quod tueri coram Deo poffent.

23 s«

perveftigandis fagacitas Principem non la-

Rurfus nifi fit Princeps ipfe tenaciffimus

teret : hi enim fenes dicuntur, quos virtus

fecreti cuftos, vix ad optatos fines fua pere

commendat, & fapientia exornat : & ficut

ducet coiifilia, : eft enim-taciturnitas tutiffi-

non omnes àafciti fuére inconfilium, ita ne»

mum negotij inftituendi , 'reique admini-

ftrandz vinculum: hincajebat'Tobias. -Sa-

TObiä IZ

que omnes bellatores , cüm propemodum

innumeri effentin totoexercitu; neque mo«

eramentum -/Regis - abfaendere : bonum *eft.;

riseít, quó Principes gregarios milites ad

quia fi Principis fecreta, & arcana evulgen-

Ui

ineunda cenfilia rei bellicae accerfant ; neque

tur, vixreipublicz falus fubfiftit, cüm haec

in promiícua multitudine quidquam arcani ,

ionrató à firma rerum agendarum cuftodia

& lecreti fervari poffet: eliguntur igitur ex

pendeat ; ut meritó dici poffit , fecretorum

ducibus , & bellatoribus peritiores , & qui

evulgatorem 'Reipublice efle :proditorem.

pre caeteris bellica commendantur virtute.

Plura ceciderunt & regna , & exercitus , quia

ljs myfterium confili fui Nabuchodonofor

non ftetit lingua , qua fi fletiffet tenax fe-

evulgavit , feufecretum , ac arcanum fui

creti.; «ruentá clade .non :cecidiffent exer-

pectoris , quod tegendumerat à confiliarijs :

€itus , nequeeverfa regna corruiffent : imà

fiquidem quod confultatut , arcaná eft obve-

ex fecreti evulgatione non folüm cades ex-

Jandum tacitutnitate; cümque Rex filentie

ercituum (fuam traxere-originem., "verümm

um , & taciturnitatem exigeret , reclé di-

& privatarum 'familiarum excidia : :hinc

citur habuiffe cum ipíis 44yfferium coufilz fui,

apud Perfas moris fuit , -quó illi tantüm

Íeu fecretum inviolabiliter fervandum ; 1js-

««onfiliorum áfcifcerentur focietati ., ^ quos

que fides commendatur filentij , G mylle-

taciturnitas , *& fidelitas commendarent .

!

rium injungitur taciturnitatis,

& ab ijsdem Regum arcana etiam cum vitae

i^

Nulli dubium , quin fijentium anima

"diícrimine firmiffimé cuftodirentur; :neque

fit confilij, quod fuum, ut fortiatur finem,

ullum :probrum linguà fecretorum evulga-

neceísé eft , taciturnitate obfipgnetur, - Prin-

trice :gravius cenfetur ob damnum ingens.,

cipisenim , vel Reipublicee confiliaevulgare;

quod inde fequitur, —^ :Hinc cautum Prin:

perinde e(t, ac Principem , vel Rempubli-

cipibus , ne fuis.eos confilijsafcifcant, gui-

cam prodere.

Quia veró rarum admodum

busaut metus , aut avaritiatacendorum ex«

eít inter multos filentium fetvari; id reme-

primit vocem, qui tenaciffimus:non ett fe-

dij folet Principi fuppeditari , ut quid facien-

€reti , procul à Principum «onfilijs -abi-

dum fit , multi judicent , quid veró factu«

gendus eft 5 quia ut fcité Curtius,

KES pjb 4. Li-

rus fit ipfe Princeps, vel pauci fciant, vel nul-

magna ab eo fu(lineri non po[funt , cui ta. floriarum.

li, imó tutiüs fi nulli ; adeó ut tam nefcire

cere grave efl, imo Salomon ipfe Reges ,

quid facturus fit Princeps , — Confiliarios ,

& Principesinftruit , ne fua ijs fecreta con*

Invirtut.

quàm ícire oporteat,

De Ferdinando fe-

€redant, quiea firmiffimé non cuftodiunt,

Auguf[t.

cundo Cafare refert Vernulaeus , quód cum

aitipfe. Ei,qui revelat my[leria.8 ambulat. Proverb.ae.-

Gent .24inu»

fí riaci lib.

rem arcanam effe vellet , fingulosinfcijs alijs

fraudulenter , & Ailatat labia fua nou com-

fententiam Íuam fcripro mandare , & ad fe

mifceark.

*

2. f'üþo FD

deferre jufferit,

Inde fiebat, ut nemo quid-

Neque Principibus tantüm proficuum

—I(gc ^

quam evulgaret , quod fe folum à Cafare

eftSalomonis documentum ; verüm & ipfis

confultum arbitraretur,

Eos Ferdinandus

privatis hominibus, qui ad resfuas rite in:

u

fecundus Imperator fibiab intimioribus con-

ftituendas, & fua negotia ad optatos per-

filijs viros delegerat, qui non folitm invio-

ducenda fines,qua in cordis receífu fecreta fo-

lata taciturnitate tenaciffimi effent fecreti ,

vent alijsconcredere , haud debent juxta mo-

verüm & qui Deum ampliüs , quàm ipfum

nitum $, Hieronymi,: $6 4 tuis voluerit

eifceri

ïAppedtUSevu!gandifecreta coércendus, ne cun?a funeftet. 285

od

mifteri amicitijs . & buuc videris prioris ami-

minimé poteft , meritó excluditur hac à

ei pandentem [ecreta bunc veluti perfidum

Principum confilijs , cüm à feemina nemo

*

E

A a B u A B i

cave, / Multó magis cavendum eítà Princi*

prudens fecretum poffit. fperare

L

non

pes ne Íua arcana fecreta ijs fidat, qui lin-

quód unà; eadémque fpongià fint indifcri-

minatim feeminz omnes à confilijs Princi*

guz pruritum neíciunt froeno taciturnitatis

pum, & Reipublice adminiftratione obli-

cohibere, neque ejus lubricitatem , ac evul.

terande ; fed quia inftar nubium rariffimae

gandi fecreta defiderium compefcere. Ne«

mini , nifi it omni fufpicione vacuus, elt

fint mulieres illze , qu& fibi concredita , & IG«

cordis arcanum fidendum ; quia fi qua, aut

ceptain proprio finu fecreta foras non effun»

levis cffenía nata pofítea foerit , aut fpes ube»

dant : ficut rariffimze funt nubes, qua fuas te-

rioris lucri allexeric, quee antea mera fufpi-

neant pluvias ; ita rariores dixeris mulieres

cio fuit, fit fada proditio , hinc com:

*

non effundentes , que intus tenent comniiffa

mendari fclec illud Metelli, aientis

L

AY:

fibi fecreta? pectus faemineum cribrum di-

eunica confliorum eneorum effet confciaz»

xeris aqua oppletum , qoam tencre, ac

o

2

Nemini

detvatlam $n ignem mitierem

affervare non valet ; qua enim in cor foemi-

neum ingrediuntur fecreta, perinde, ac un-

qua in cordis receffibus fervabat fecreta a-

da cribró excepta flatim diffluunt , & fo-

perire confueverat , cüm nec fibi ipfi fide-

ret. Metellum fecutus Petrus Aragonius

ras evulgantur.

Et quamvis alie fint aliis

ES

fecretorum tenaciores , is eft beatis aíffoci

dixiffe terctür : Gomburam antimam mean.s

andusvir, cui ex millibus hac una obtige-

: *Xs;

Mnicam . i meorum gnaram confiliorumcs

effe deprebendero : quia lemel , qufa(i iecre-

rit.

Muliebri fexui non tacenda , fed e-

tum é cordis egreditur receffu , & per os

vulganda committi duntaxat dcbent.

" Netum eft illud Papyrii pratextati Ro«

I9«

foras evaporat, fuas illicó vires deperdit , fi

auribus concredatur eorum , qui fraeno ta-

mani apud Matrem tam filentiom , quàm.

?n ^T5bi& XZ-

citurnitatis l.inguæ: non didicerunt lubricitae

lepidum , ac feftivum mendacium , quo

tem co&rcere.

SSenatus fecreta tegerentur ; cüm enim ur-

la

E7

Quód fi fecretum , quod per os foras

geretur à matre , ut vellet ipfi aperire ,

"

egreditur, plurium pulfaverit aures , non

quidpam decretum fuerit in fenatu , ille

r

illud credas amplius fecretum 5 à fua fiqui-

ne Ícnaiui effet infidus , nec matri protet-

"

dem jam defecit natura , & in plures per-

vus fub inviolabilis filentij facramento , tan*

lh

tranfiens ad reliquos facili paffu perveniet ;

dem dixit de duobus maritis habendis ab

ld

3

e

R EH at

& przíertim ;; (j mulieri concredatur at-

*€adem fomina fuifle aliquid ftatutum

Q»

canum , tametfi oxor fit ; quia hilentium

cámque mulier concreditum fibi à filio ac-

la

ab uxore , qui fperat , fcxum ab ea foc.

cepiffet arcanum ,

aliam fibi in amicicia

M

devinctlam foeminam accerfivit , cui fan-

mineum excutere fruftra nititur : & faci-

*

liàs mulierfexurn exuer , quàm filentium ,

Qé fenatüs fecretum communicavit :

&

.

& taciturnitatem fit fervatura

?

jdeóque

hzc alteri,adeó ut quó fancliüs committe.

I

retur fecretum alteri foeminac,haec eó ciratiüs

(e

graviter in omnem videntur prudentiam

9r

I

iv

cX

ui tacenda con-

alteri communicaret , ut brevi tempore fe-

peccare , qui foemineo í

"]

credunt, non enim fecreri legibus videntut

cretum toti innotuerit urbi , non absque

E

fosminze teneri , cenfentürque propterea

Papyrij laude , qui fimul , & matri fatisfe*

€it, & fenatui fidem fervavit,

It

legibus omnibus exíolutz. —Quód fi mu-

i

lieri dixeris arcanum effe , ex quo Reipub-

Non ftultitiam tantüm, fed & pär« 26.

d*

Jicz.falus dependet , millies jurejurando

fidiam fuam prodit, qui Reipublice arca-

na continere neícit,

S-g

Ípendebit , Íe nil dicturam , fed cüm pri-

Hinc JEgypi; hac in

müm rei fecretum innotuerit , perinde ac

re feveri adeó fuerunt , ut lege fancirum

nl«

parturientis correpta doloribus , illicó ad

fuerit, ijs, linguam abícindere, qui Rei-

]ui-

v

amicam currit , aliásque (bi familiares ,

publice arcana detexiflent ; — fiquidem fe^

-eretorum promulgator regni habetur pro-

l

nec quieícit, donecin lucem edat , quodfi-

bi füubinviolabilis taciturnitatis lacramento

ditor.

Imó Romani cruce, vel rogo hoc

jbi*

fs 1j 4 V

fuerat concreditum : quó enim fecretiora

piaculi genus mul&tárunt 5 tametfi fuper-

vacanea videri potuerit hec lex apud eos ,

44 j

funt , que taciturnitati committuntur mue

lieris, hec ardentiori defiderio femper .

quorum curiam inviolabile femper claude-

geS j

fluat , eadem íibi familiaribus evulgandi.

ret filentium , neque unquam deprehen-

cof*

fum fuerit, fuiffe extra curiam evulgatum,

pnty

Vulgari aliquid , qui vult , mulieri com-

mittat, quód fi fan&té ei concredat , cito

quod tam multorum auribus fuerat i curia

jlit p

commifíum.

ipfa evulgat ; & quó fanctius, €ó citatiüs;

Pra ca&teris fertur enituiffe

(ili»

neque proprie parcer famz , neque come

in bac religiofa fecreti cuftodia Pompejums

qui cum legationis cfücio fungeretur à

muni cum marito thoro,

18,

Idque caufz , cur à regnorum , ac re-

Gentio Rege interceptus ,

ut refert Va* Ljb 3. €a$

ipfis

3.

rum publicaram negoti|s , ac intimioribus

lerius , & fenatus confilia prodere jubere-

em

tur, ardenti lucernz digitum admovit cre«

Principum arcanis, ut plurimüm foeminz

w

excludantur , quia cürn hujusmodi confilia

mandum: quá patientiáà Rege fpem,& de-

ao

(ecretum expoltulent,quod à muliere exigi

fiderium tormentis quidquam ex fe cogno-.

mo*

s

Verani de «Affeéitbus Tom. 1,

fcendi

hæ.rit

i

m

284

Differtato XIIL -

? fce;udi excuffit , &ambïex;dæapud popülum

quod intus fervabatue i2 eorde fecrettim ï

i(Romanum amticitiz cupiditatem magnam

exteriüs per os cgreditur ; fuis dellituitur

ingeneravit,

Eft enim virtus, fidelitatis ,

viribus, & in plures diffufum penitus enerva»

tur,

praíertim in tenaciffima fecretorum cufto-

Concredit militiz prafectus amico

:

dia , adeó commendabilis , ut vel ab ipfis

rem omnino tacendam; concredit hicthori

hofüibus nitentibus evulgationem extor-

fociz , & hzcalteri , fítque vulgatum omni-

Rldez ^ m P. A EEE M Ét MEUR E

quere fecretorum laudibus excipiatur.

bus , quod uni duntaxat fuerat fan&é con.

Ab

20»

Cüm veró Regibus , & Principibus'plu.

creditum , & quod amicis duntaxat com-

-

—

res fint à confilijs , cavendum eít, vel ma-

miffum fuerat, mox euro ocyus etiam ad

ximé , ne illi confcij fiant arcanorum , qui

hofles evolat , qui fibi optimé confulun: ,

inftar dolij in plurimas rimas fatifcentes, ea,

fallintque adveríariórum conatus

qui infunduntur , non valent continere.

rümque haud absque cruenta czde

9

Meritó Rex Syrie moleftiffimé tulit, quód

Hinc prudenter Tarquinits fecretum

füa hofiibus confilia patuerint , prafer.

tim, cüm nullius confiliarij vitio id conti-

äüqu

od filio concreditutusminimé evulgan«

'dum, àon internuntio ufusfuit, nec cala-

gerit , fed Deo Elifeo Vati rem patefaciente,

"EL u A u - "ax— .. Uiba o ^ umam

AXW;

BRec

em lateret , exiftimabat:

mo , imo me

H

|ue ullo verbo , :quod poffet

tamen , cüm id

a. '

Convocatis

ab adftantibus audiri., fed folis fignis, quae

4« Rege

m omniafua hoftibus prodita,

ceteris minimé innotefcerent , .in hortum

$,

ferois fua ait: quare mon indicAflis mibi,

filium duxit , & coram ipfo bacillo papa-

quis proditor smei [it apud. Regem Ifradl, di-

xít unus fervorum ejus , nequaquam. Do-

verum capita demeffuit , quo figno intel-

lexit filius , amputanda effe Magnatum ca-

smine miRex , fed Elifeus Propbeta , qui

pita; ut definerent infidias ftruere,

efl in lfraül, iudicat omuia werba , 'qua-

eunque locutus fueris in conclavituo: Mu-

Quanti fit monienti hzec 'tenaciffima

2$«

fecteti cuftodia fortiter etiam edocuit Pom-

nus igitur Confiliarij eft. fzcreta Principis

19 "U du u -

pejus , ut pauló ante innui , dum creman«

L:

tenaciffimé cuftodire , G potiüs tormenta

quazque fubire, quàm crimen incurrere pro-

dum lucernz digitum fortiter przebuit , 'fi-

- ditionis.

mülque Gentio Kegi fpem excuffit toleratis

PT

Secretorum in re bellica tenaciffimus

tormentis confilia , '& arcana'extorquendi

Senatüs.

cuftos noftris temporibus fuit nunquam fa.

Simile fortitudinis documentum

tis commendatus virtute bellica , & Martia

exhibuit Zeno Philofophus , qui cum à

fortitudine Maximilianós Emanuel Bavarize

lyranno torqueretur , "vt fecreta aperio

Dux, & EleCtor S, R. I, tum Cafaris in

ret, aurem illius morfu corripuit , nec an«

- Hungaria , tum Caroli Il, Regis Hifpa-

te dimifit , quam & ipfe vita ; & ille au-

niarum in Belgio exercituum fupremus du-

re privaretur, Simile, imó & fortius de.

Cor ,

tam enim tenax concreditorum fibi.

N

dit Anaxarchus exemplum 5 'qui ne pro.

fuit confiliorum , ut anteà animam cum

deret , qua ipfi fecreta , ac tacenda com«

Zenone , G Anaxarcho ,quàm concredita fibi

miffa fuerant ,. "dentibus abfciffam lin uam

iNe-

in Nicrocreontem. Cypriorum Tyrannum

4t

DL .

confilia poffent alij ab ipfo eruere,

mo ab hoc Principe filenda audivit , ne-

expuit,

Neque fuppárem ei dicas 'Theodo-

i

que poffe audire fperavit ; & hac fida ta.

rum , quem nulla Hieronymi Tyranni ver-

citurnitate ; Turcarum copias pluries in

bera, necfidiculz , nec laminz ad prodenda

Hungaria fregit ; pluriesfugavit, & pro-

fecreta fibi concredita pertrahere valuerunt,

mebo— " 4

pugnacula expugnatu difficiliora ad dedi-

Hanc mafculam virtutem fecreti «cufto-

tionem co&git scümque effet tàm magnus

diendi commendavit etiam Lampridius in

—— MA o aud

filentio ; major , illuítriórque factus eit

Alexandro $evero , 'de quo ait, iNunquam

fecreta ulli evulgáffe bellorum : ;nil boni

Lt

rerum geftarum fortitudine , & tot par-

tarum victoriarum glorià celebrior , cüm-

ab hac poteft evulgatione fparati ; quia ut

que tam validé linguz didiciffet fuze im-

vulgh dicitur: "malem ovum , malus

perare quoad ea , qua ad rem bellicam vi-

coruus , 'eft hzc evulgatio tacendorum -

fa funt pertinuiffe , non mirum , fi omni

vum illud , dequo nonnifi excidia , &

virtute bellica per Hungariam , Germa-

malorum feries erumpünt ; éflque unum

niam, Italiam ; & Belgium fuis profuerit

ex ijs ovis peffimis, de quibüs lfaias ait :

*

L

exercitibus, quos nonnifi ad victorias vifus

Conceperunt laborem

.

& pepererunt dni- Caf, 59'.,

eít erudiviffe,

Sit five in ca(lris exercitus

guz'mte'm

»

ove aldum vuperunt , 32

ductor ; five in aula à confilijs Principum

£elas avrauta texuerunt * qui comederit de.»

Admini(ler fidiffimus fecretorum cufítos

*

a frxey o w o . Jb KE 2 pspp Á $he^

*

'Uis C0TUm » worietur, & quod confotum »

eflerumpet in vegulum-alfpidis ovü,ut refere

nititur hac taciturnitate Reïipublicæ falus',

.

Regnorámque incolumitas

L

prodere in

Bartholomzus Anglicus , excludit rubetam, Dv rerup,

caítris fecreta , perinde eft, ac rem belli-

eft autem rubeta ranz genus venenofü in fice proprzez. Lib,

cam perdere ; plura ftarent etiamnum reg*

&o femper vivens , G à rubis nomen trahens , !9« €4?- 78.

na,fiftare, & lingua didiciffet , & cala-

in quibus plerümque viclitat, ut enim ait

RORU t MPRAET U- CA 0

mus filuiffet.

Prodit lingua Reges , &

Plinius/ib, 32. cap, y. Sunt ex rubetis, qua.

Íc ipfam etiam perdit,

Cüm primü m

in vepribus tantüm vivunt , & ob id rg.

bertarum

P

Appetitus ?:vulgandi fecreta co&rcähduä, ne cuncta funeftet, 287

betarum trahuut nomenclaturam. Cume

ratent, digni fuerunt , qilibus ceterae

provincie per totum própemodum orbem

que rubetz fomento ovi difrumpitur cru-

fla, emergit inde regulus , afpide , & ru-

longé, latéque diffuffum paruiffent. — |Ne-

mo fuit , quià Patribus illis confcriptis.

betà venenofior, qui vel folo fpargit in«

tuitu venena , quibus adítantes inficit , ac

arcana excuteret confilia , tametfi vi , &

aftu folerter adniteretur ;

nemo ab ullo

interimit ; verüm primum , quod à regue

LJ

lo interimitur , tubeta eft mater,

eorum filenda audivit

?

nemo fperavit ul«

lum audire fecreti tacendi verbum : no-

24»

Quid ni tacenda quisquis alteri come

mittit, is alteri ovum fupponit afpidis , cui

verant enim Patres illi conícripti proba

incubet , & quamvis per modicum tempus

confilia in feceffu.duntaxat filentij foveri , &

fecretum fibi concreditum , veluti ovum fi-

per evulgationem ob opetis difficultates de«

7

p

lentio foveat ; attamen ftimulante linguz

ficete.

2.6.

pruritu , ejüsque infligante lubricitate ,

Magná opera nonnifi filentij beneficio

4,

quod diu foverat ovum , feu filentio fecre»

feliciter inchoantur , laudabiliter promo-

tum 5 tandem imprudenti garrulitate ex-

ventur, & gloriosé perficiuntur: cüm &

apfum mundi opificium divini fecreti con-

cludit, & hinc exoritur regulus , qui ple-

rumque ipfos genitores , .auctorem , .&

filio fuerit folidatum : fiquidem in effor-

fautorem interimit,

Concredit militiz

xmando hujus mundialis machinz aufpi-

dux amico rem ommnino tacendam , hic

€io , nulla evocati fermonis fit mentio ,

fan&é alteri, fibi amicitize vinculo deviné&to

ficut deinceps in ipfa hominis formatione

evulgat ; G hic alteri , ^ donec in hoftium

aulla Numinis Conditoris audita eft vox ,

etiam caílra penetret non (ine ingenti de-

ficut in rebus cxteris condendis pramitti-

trimento evuleantium fecreta , qui ideo

Nullus Angelus , nullus hominum

T

plerámque cruenta clade cadunt , quia eo*

hactenus creatus adeít 5 fed dum inanitate -

Ideóque fumma

fua cunéla filentium occuparet , & íua ta-

zumlingue non fteterat,

circumípe&tione opus eft, quidnam arca-

citurnitate omnia impleret ,

Sapientiffi-

mus artifex Deus colum , & terram ino-

ni, & cujusnam id auribus concredatur ,

pinatà cunclis operatione efformavit , &

hm ex evulgatione fecreti ingentia foleant

dammna oriti,

quidem quo tempore ante initium teme

poris ei collibuerit : z princ

"p

;

'Dio CYCAULL Genefa .

Deut celum , G terram s. terra autem erat

S. Ilf.

inani , €6 vacuas, € tenchre erant : fu-

22!2 pfurientem Jz'izgzmm COTIDe-

per faciem abyfi , 65 firitus DEI feres

féere nequiz ,. potis non eff Reipublica

6atur fuper aguas : nimirum novas effor-

imaturus creaturas , . videbatur hzrere ate

moderari , nec magni momenti nego-

tonita illo fub initio tenella orbis admies

tia ad optatos fines -

rotio , cum ante otdinis agnitionem fuam

perdu;ere,

fortitus mundus fuerit de divino Opifice

fubftantiam , cüm adhuc nullus fciret, quor

2$

Erperam regimini cterotum , & pre»

[ertim exercituum preficitur , qui

moderamine rotandus effet immenfus pro-

P

linguz non didicit pruritum coércere ,

pemodum ccli globus , qualémque finem

ac appetitum compeícere evulgandi tacen-

diei futurum exciperet tempus , cüm nec

da: res maónas , feccapit, nec fuftines

fol perfuos ortus , & occafusdierum , no-

re valet , cui tacere onus videtur intolera«

&tiümque inveheret difcrimina : attamen im

bile , nimiümque grave ; magoa enim con-

enaícentis mundi ambiguitate , quà quavis

filia (icut. taciturnitate. foventut , ; adole»

excuffa confufione per fuos ordines res fe-

Ícunt, G valent; ita evulgatione vires de*

cernerentur diftin&tze ,^ id 6 divini opificis

arcano prodijt confilio.

Verbo | Dominui

perdunt , languefcunt, & deficiunt, — Qui

prurientis linguz impetum neícit com-

eali firmati faut , & [piritue orie eju om-

us virtué £oYum.

peícere , difficulter hoftium valebit impe»

Ordinatione ejus pf

Eius coetcere,

Eatenus Romana Respub-

verat dies , ut ait Pfaltes,

lica fuis aucta incrementis in vaftiffümum

Potuiffet füpremi artificis manus to«

27.

tam mundi molitionem uno momento abs

l

exctevit imperiam ; quia arcana confilia

Patrum confcriptorum per plura fxcula

folvere , nifi ex arcano fuo confilio placuif-

fet parem potentize fapientiam in rebus cere

;Cap. 9

nemo ex Senatoribus auditus eíl evul.

]

giffe , adeà ut nec unus videretur audi-

to dierum intervallo digerendis ,

atque

!

ornandis demonílrare ;

|

viffe , quod multorum auribus concredi-

hinc prima die

tum fuerat : GL in eo pre cteris Roma-

€ nihilo celam empyreum à fplendoris ,

!

a enituit fortitudo , quod nullus tacitut.

lucisque copia fuam trahens nomenclatioe

-mitatem tutiffimum rerum adminiítranda-

nem in auguftiffimam divinitatis fedem ,

| DWW.

rum vinculum laedere aufus fuerit ; pto-

futurómque domicilium beatorum «ón-

' Pml;mt,ll ,

didit: & cum fulgentiffima illa fede con»

19 Mf'7s'

inde omnes imperio ideo digni ,

quia

fibi , & lingux imperare optime didice-

ditze itidem fuére innumerze mentiuzn. my-

rant., cámque fibi tam laudabiliter, impes

riades , quas Qngelog Qifimus corporis

i

x

ER R

€X«

Verani de Affetbibus Tom. k |

286

E

| -'Difï*ertatïo XIII.' |

LÀ

LÀ

,

- expertes concretione

qurin' & '& nihilo

Ilmem prodeuntis infautiam , 4uanto bos

terra, GL aqua prodiére, quainunumcome

norum fecreto ordius es ,

tanta potentia

mifte globum mutuo complexu 1e fovent.

stf - has

viriute folid4fii : quai Numinis operan-

f

. Sequenti die , quem lux illa rudis, & imbe-

tis fecretum harmonicum ex contrarijs

ä

; €illis ei fimilis , quae abeunte noécte per di-

naturis effecerit ,

ac confolidaverit re-

luculum inílat , illuftravit ; orbes cole-

rum concentum ; ait enim Ennodius De:

j

Ífles , quos facer hiftoricus firmamentum

us mundialis opificij attifex , & redtor:

!

vocat; é fuo non effe evocantur , jubentüte

quanto bonorum fuorum fecreto orditus ef ,

XBciis nf

que exiftere medio interítitio fufpenfi aquas

f

tanta potentie wirtute folidavit ,

quafi

inter fuperiores ,. qua chriftallinz dicun-

divinz potentize parum fuiífet fuum velle,

tur , & inferiores elementales,

Inde duo

quo emhia ex nihilo traduxit , ut effent ,

EY h die Lal

(

etiam alia primigenia; corpora /aér fcilicet

ac exiflerent 5 ni(i & confilium divinz

ii

.exaqua, G ignis ex aére nafcuntur 5 :eo

-—

—

providentie accerfiviífet ; jüsque :bene-

ordine, ut ignis czteris altius avolet, fub-

ficio cun&ta ordináffet., résque omnes in

limiorémque occupet fedem ; cui aér fpi-

fua fubílantia .,

& «operatione .confoli-

rabilis proxime fuccedit , & terra aquis

dátfet,

Sed qua meceffitas urfit , «ut in

circumfufa mediam mundi fedem occupet,

fecreto rerum opifex Deus mundi :pone-

Die tertio fublatà aquarum , & telluris con-

ret primordia ? An non ad id fucficiens

fufione , in fpeciem ingentis orbis glo-

erat omnipotentia , qua omnia pote(t , .om-

merata coepit exaquis terra emergere , ut

nésque fuperat difficultates ? "Tametfi (ola

& aqua in avetnas recedere , maria, flu*

fuffeciffet-omnipotentia ; :ad noítram ta-

mina , flagna, ac paludes ; lacüsque re-

men eruditionem in fecreto bonorum fuo-

plere fpatijs à terra. difcretis.

Qauartum

rum jacere maluit mundi primordia, quae

diem lumina cocleítia illuftrárunt , fol fci-

Weemee Más-e "-s Go ÉQb "- — .z é— Y Wa PU

potentize virtute «cotifolidaret.

Appofité

licet, & lunaj ille diei pater, hac noctis

dixit Ennodius , quód mundi opificium .

d

illuftris lampas , ac reliqua fydera , coelo-

quod Deus íua condidit. 'omnipotentia .

rum amplitudines ,

psrinde ac gemmze

gubernat providentia., «quanto bonorum.s

illuftrantia , vel rofarum ínflar jugiter coe«

.

fuorum feereto orditus eft , tanta potentie

lefti vernantia in horto

-

& hinc alterna

virtute. folidavit : voluit Sapientiffimus

dierum , nocliumque difcrimina , -hinc

mundi opifex celum , tertam , & reliqua

quadripartita anni tempora , tempeflatüms

L —— hen « EE OE

€elementa ante folis , Juneque creationem ,

que prognoftica figna.

Quintus dies pi-

fuum fumpfiffe aufpicinm , ut tenebris ob»

Ícibus maris. & volucribus terrz natalis

volverentur ,

nullo adhuc homine exi-

obtigit , quorum utrumque genus fuam

Óflente , ut de fecreto confilij fui nemin£

ex aqua foecunditate traxit originem.

evulgato mundi prodirent 'exordia ; dig-

d

. Sexto die cztera condidit animalia , pro:

na propterea , qua divinz potentie fir*

duxítque jumenta , reptilia , & beflias ,.

Dá p

marentur virtute ,

ac folidiüs flabili.

ut etiam ex humo homo effictus eft , cui

: mlimc,

rentur , eó quia de fecreto divini confilij

immortalem juxta fuam imaginem ccle«

prodierint , .4uanto bonorum fuorum fe-

d — 1^—— g — — -

ftis opifex animam infpiravit intelligendi ,

«reto orditus es , tanta potentie virtute.s

appetendi, cum ratione reminifcendi , fa-

felidsfli , ad noftram fcilicet eruditionem,

cultate praeditam,

Et hz inconcuffe funt

ut inde inftrueremur , ea firmum , ac fe-

creaturarum operationes, quasdivinz pro-

licem fortiri exitum , qua de fecreto pro-

videntie confilium per certos perenniter o«

deunt maturi confilij,

perandi calles deftinavit:

E(t fecretum terum agendarum ani-

92.

20e

Sed undénam tam rata, támque con.

ma , & negotiorum fulcrum , quo fi de.

flans concors operationum difcordia ? un-

flituantur , quz inftituuntur negotia, vi«

de contrarie inter fe naturae ita cooptan-

res deperdunt , G corruunt, 'Unde in id,

fï

tur , ut concordem , aàc inviolabilem te.

vel maximé vir. prudens, ac Principis Ad-

i

neant harmoniam , nec iguis frigido , nec

minifler debet incumbere fludij , ut fe-

ficcum humido , cui immixtum eít , re.

creta fibi commifífa confilia fan&é cufto.

fiflat ? fed omnia quamvis contraria mu-

diat , prefertim fi agatur de re magni

tuo copulentur complexu , & unumqua(i

momenti,

Lin

ua

lubricitatem , qui

«orpus abfolvant ?. unde in diffimilibus ,

non coércet,

in f

cb

us magnis agendis mi-

contrarifsque naturis tam mirificus ex ijs-

nimé idoneus habetur ; imó neque ut'vir

dem exurgit ordo , ac concors conflatur

prudens , magna enim levitas in eo fe pro»

harmonia ; quà pugnantia ,. & contraria

dit homine ; qui à linguz fe finit pruritu

ex ipía natura in unum coalefcunt ? Certé

hac mira difcors concordia nonnifíi arca-

abripi ; nilque fecreti potis eft agere , fed

audita ; |& tacenda obvijs quibusque fta-

num aliquod Numinis fecretum videtur

tim evulgat, — Quis non dicat , luforem im«

prodere ; arguté Ennodius Deum allo-

peritum effe eum , cui , cum fors faveat ,

quens ait,

Dignum eff , ut inter exordia.a

Didl 5

pidas fuas alijs oftendit chartas ? Qua-

dignitatis tibi. principiorum. Domino fup-

tuor duntaxat folent recenferi ,

qua ut

T

pliemus , — qui mundi ipfus in. uoVAma

gügö dicitur abícondi pequeünt ,

palma in

ChVOa

L]

| Appetitus evulgandi fecreta coércendus;ne cuncta funeftet, 287

«livo, ftramenin calceo, fufus in facco, &

yalitiosd tranfeunt , quà ab illie proditionss

]

arcantümin facuo ; hinc propriam videntur

gratiá bonores , & prasmia fe adepturos fpe-

fatuitatem prodere; qui arcana fihi concredi-

r4nt: cüm homines lucro potiffimüm in-

t; flatim evulgant propriz indulgentes lin-

hient, & paícantur fructibus lautioris fore

gue, que & garrulitaus ftudiofa, .& filen»

tune , fi que iisdem .concreduntut arcana

^

i

i

tii impatiens , quodam fe finit folicitari pru-

onfilia, & fecreta tninimé evulganda;illicó

ritu ad id ftatim prodendum; quod commit-

ad eosconfugiunt, quibus .aliquo magno

titur fecretiüs, & concreditur facratius,

pretio fe pofle ea divendere , .quze fibicone

30.

Viri prudentes gnati quanti fit momen-

&redita fuerunt, atbitrantur,

«3&

i atcana confilia in intimioti:cordis teceffu

Hujus veritatis confcius Aod flrenutís

cuftodire; filentii., fecretique femper fuére

i

"Hebrzorum Dux,grande :aliquod aggreífu-

tenaciffimi, utCecilius Metellus 5 .hic enim

'tus facinus, nulli adaperuit, fed in intimiori

-«cordis receffu fecretum fovit , veritus ne fi

zeferente Plutatéhozm aepopbteg, cuidam tri-

bunorum toganti, quid in hofles moliretur.

& proprio egrederetur ore, illicó fuas deper-

Reíponditz 4e:eommea fi. tunica effet confcia

:deret vires , ac evanefcerer; íciebat :fiqui-

detratlas dnjicerem :in iguem , noluit vir

«dem imbecilliorem femper fidem effe, ad os

prudens, quidanimo moliretur ulli prodere;

filentio fignandum., quàm ambitionem ad

:weritus ne fi facratiori alteriusfidei id com-

fillud :4dem oftenfis premiis aperiendum,

mififfet, vividiüsevulgandi ingeneráffet ftu-

iPoftquam enim Eglonem adiviffet , fecum

dium.; sc deliderium 1nflammáffet. Seleucus

«delata muneta obtuliffet, fociis Galgala di-

itidem exercitus fui fugatis ; fractísque acie-

amiffis omnibus , .ad Regem revertitur , cui

bus in rafticanam quandam fe cafam recepit;

teflatur fecretum ; verbum;fe habere, :ejus

anem , G aquamcüm à ville colono poítu-

-duntaxat auribus committendum : Rerver--

gudicecapig,

láffet, & is benigné ac perurbané Regem ex-

f de Galgalis ubi-erant idola , .dixit ad Re«

£epiffer, quia tamen é malé pugnatà pugna il-

gem ? verbum fecretum babeo ad te 0 Rexz

luc fe contulerat, diffimulavit rufticus quaíi

nimirum fecretum dixit verbum , .eó quia

ignoráffer eum Regem effe , quem tamen ex

: nemini ha&tenus fuerat. concreditum, «cüm

facie optimà novetat ; .ciimque lingua prue

& focios dimi(iffet , ne quid effet Regi loca-

gitufe excitari fentiret ad falutandum | pro-

turus , potuiffent fufpicari , ut verbum effet

;g

prio nemine Regem , quia imperare fibi fi-

omaino fecretum: & quamvis occidendi ty-.

Jlentium non valuit, & : difcedentem mox

'rannum ardentiori .zeftuaret defiderio , ma-

Regem falutavit nomine proprio , praematu-

luit tamen fecred confilii differre executio-

xam fibi accivit mortem, um nolilet Rex.é

mnem, quàm(íuis fociis ; 'vel minimam fufpi«

«caítris fugiens ab ullo cognofci: fi lingue

cionis umbramingenerare 5 veritusme etiam

4

lubricitatem co&rcuiflet , .(ibique filentium

:amiciffimi fibi, (i.aliquid fuiffent fecreti fübe

ámperáílet, minime celerrimam illam incur-

'odorati ad Eglonem ád ftatim detuliffent .5

JLib.de gar.

riffetmortem. . /Séaeuiffet tunc. ( ait Plu-

'fpe illecti ingentis premii., :utnotat Abu-

gulitate,

tarchus referens hanc Seleuci fugam ) & a-

lenfis inquiens: :J?zwit indicare boc od dQuaff.-ro 3n

diquautifper fibi temperafJets vebus floreuti-

Alicui , quia fortàut effot acceptus Regi E« 3udi«.

us Regis bujus magna opes fuevunt , pramta

glon uuntiaret ei quisquam quid difpofuiffet

profectà filentj , quàm :bolitalitatie vetulif-

Agere coutra eum od : - ex quo feguebatar

fet majora.

Caterum . babuit -3mpotentie

periculum omnium Ifraslitarum , ad quod a-

ecca[ionem, [pem s comitatem. Cum enim

vertendum . noluit cuiquam .aperire , -quod

fortaffis (per&fietruflicus fore, ut Regis no-

propo(uerat : tametfi Aod rem effetaggreffu.

d

titia ei utilis effet., linguze pruritum com^

rus plenam difficultatibus, ' ac periculis cir-

pefcere nequivit freeno filentii; & ab eadem

«umfeptam, plus tamen timuitlinguz lu-

liagua, à qua lucrum fperavit, excidium

Ibricitatem, & ambitiofz garrulitatis pruri-

Arecepic-.

tum, quàm medias interhoftium aciesdiffi-

àt-

Eft lingua :malorum omnium officinà

«illimumopus aggredi.

Et nifi Aod arca-

f füze permittatur garrulitati indulgere, Vi.

qaum., quod mente volvebat fecretum in in-

dentur neício quo xítro hominesimpelli ad

timicri duntaxat Íui cordis receílu condi-

fecreta evulganda , & tacenda obviis enun-

iffet;Hebrzorum faluti minimé profuitfztz

tianda: neíciunt tacere, nec valent lingua

quia femel quód mentis fecretum per os e-

* —— — -

Jubricitatem compefcere, przfertim fi de lo-

greditur, ftatimn per plures diffunditur au-

quacitate, & garrulitate aliquod affuturum

res, & etiam eorum, qui lücroinhiantes fpe

fibi praemium prafumere liceat. Idque cau-

pramiiad eos illicó deferunt, àquibus f&

:

fz, cur (lrenui Duces, ac prudentiores exer-

proemium delaturos effe arbitrantur,

«ituum Prefecli altiffimo filentio,qua agen-

Nulli tametfi amicitiá nobis devinc&to;

35

da funt obtegunt ; ne quz intus animo mo-

funt magni momenti committenda fecreta,

liuntur , exteriüs evulgata vires deperdant,

quia heecvel ambitionis confilio ; vel linguz

faóque felici de(tituantur exitu, hinc aiebat

lubricitate, vel innatz garruliratis ingenio

Onofander; Demens, ac vanus illeof! ; qui

ftatim evulgantür, & evulgata impediuntur z

priusquam . neceffe . fit , negociorum. arcana

amicis garrulis nunquam concredenda íunt,

cum multitudine communicat, nam. tunc

que magni momenti cenfentur effe fecreta,

-^ - " --

precipui temporás [ielerati quidam ad boftes

hos enim locutuleios, && garrulos pregnanti

Nn3

Tulieri

j

288

Diflertatio ,Xm. | ;

n

f

d

Xeclef, c19. mulieri appofité confert Siracides inquiens:

artifex conceffit; & tarialetis háflls d inve?

hendam confufionem non é rabidis Panthes

gt

4 facie verbi partuvit fatuu , quiaficut mu-

-Jier partui proxima dolet, ingemifcit , lu-

ris, nec ferocientibus leonibus exacutos mues

fneis

410

&atürque cum partu , nec quiefcit, . donec

tuatur ungues , fed ferpentinam duntaxat

eum inlucem edat ; ita qui linguá funt gar-

contentus eft linguam induere , tatus banc

ydi

ruli, & filentii impatientes ,. f1 ipfis fandté

unam fuffiere. ad cuncta humanz | gloriae

iug

concredatur fecretum aliquod, videntur fta-

fundamenta in primis parentibus everten«

Eurt

timlingue pruritu torqueri, dolere, & lu-

da: ferpens enim five circumvolutus atbo-

t

&ari; nec quiefcunt, donecper os, quodin

ris ramis, aut trunco infidens , five fubter

J

proprio corde fufceperant fecretum ,. foras

atborem in caudam, aut pedes erectus tan-

zum

evomant ; & ifli prasgnantibus pares mulie-

quam hominem homo; & fororem foror al«

Jiy

Ut

ribus, que auribus perceperunt, & in corde

loquitur, & mira fermonis illecebra pri-

10

conceperunt fecreta, ítimulante linguze prue

m2 foeminz benevolentiam captat,virüsque

P

Apof

fitu, non quie&:um, donec in lucem edant.

pefliferz cupiditatis excellendi fupra huma«

Præi

Imó canibus; felibásque fimiles dice-

num faftigium per linguam infpirat, dulce-

g,a

34

bl

impt

res; fi enim aliquid horum animantium il-

dine lautioris libertatisimmixtum , &fimul

biil

ligetur cauda , diflorquentur ftatim , ac in

guítum pomi vetiti perfuadet;ac totum hu«

rum

varios gyros volvuntur, donec caudz alli«

d 1

manum genus fimul evertit,

. gatum excutiant; hinc curtunt, faliunt, fu-

.gc, lV'

runt, neque ullo coafiftunt loco , donec cau-

niof

de pruritum depulerint.

Quod harum a-

Adeo inoleverant non coertzita la,

dite

nimantium obtingitcaude ; hoc idem gar-

f

i

^

at

rientis experitur lingua, fi enim fecretum a-

ua vitia, ut disdem corrigendis divi-

nus Spiritus muluplices difpertitus in linguas

fta U

liquod ei alligetur , fentit flatim fe impetu

dem

ammeas interram defcenderit, edotlus

ferri ad eloquendum 5 & quó fuerat illi fe-

tT

cretiüs aliquid commiflum; có citatius pru-

eus bomines meliorem loquendi

-

modum.

rit foraseffundere; & quod deterius, fecre-

[vt

L

ta fibi concredita non folüm gef(tit fua libi-

Ertullianus fibi gratulatur exemptum

Lib. JQ 'pmf

hl

dine, ac pruritu obviis evulgare , verüm

feiffe lingua noffra venenum,quia cum

T

e??f.CüP-äo

Autm

& ea miícere , que füfpicatur; & alia que

Chriftus mortem fua nece viciffet,

um

fibi fingit, GLinde fi mufcam per aures hau«

nondum noflra felicitas cumulatiore re«

fow

fit,clephantum per cs parturit: & hi infide-

fplenduiffet fortuna; nifi divinus fpiritus

litatis redarguuntur notá, &nemoelt, qui

ECL

flammá coelefti linguas demififfet é coclo plu-

d.l; l

fe, & fuavelit ampliüs eis concredere , quia

vias, quibus noflras purgaret linguas, &

lia

Ecclef. &,17. ut ait Siracides ;. Qwi denudat arcana ami-

omneab iisdem venenum abigeret : Fa&us

ci fídem perdit ,. &8 non invenit amicum ad

eff vepentà de celo fonus tanquam advenien-

qu

du

animum [uum : hinclinguagarrula plerum-

t [piritus vebementis, & replevit totam do-

J

que eít etiam odii artifex , malevolentize

um , ubierant fedentes, && apparuerunt illi

offiina, alienz glorieinfufcatio , honoris

difperta lingue tauquam ignis , quia pro.

g

tiqu

evenuílatio,famz venenum.

prium eft ignis obvia queque abfumiere, ve«

3j*

Quamvis lingua , fi fida fuerit opti-

nena exficcare, & quz malignas contraxére

füli

Ts

mum fit in humano corpore inftrumentum,

qualitates expurgare; & id fuit felicitatis no«

t

cujus beneficio animi fenfa aliis coramuni-

ftrz complementum , quód linguz coelefti

camus, &que vulganda fünt aperimus: fi

imbutz igne noftras ab omni veneno,omní«

fuu

tamen fuz indulferit lubricitati, ac proprio

que fatuitate lubricas expurgarent linguas,

i

Cüm Ecclefiía effet in terris conftruenda; fu-

lmgt

permiferit fe pruritu abripi;peffimurm eft hu-

mani corporis membrum; idque caufz cur

premus rerum molitor , ac fapientiffimug.

UT

Pittacus ; cui Rex /Egypti viclimam mife-

architectus Deus, ficut. olim plurium con-

lmgm

rat, à qua optimam íimul, & peffimam

fufione linguarum infanos Gigantum aufus,

em

carnis partem auferret, linguam przíciderit,

ac tumida con(ilia in Babylonicee turris zedi«

EXcU

edo

quam victimam mittenti reddidit, indica-

ficatione diffipaverat; moliturus mox non

turus, linguam optimum fimul, & peffimum

jam turrim , fed interris Ecclefiam Catholi-

dor:

Libde garz

eífe inftrumentum, ut tefert Plutarchus in-

cam eminentià virtutum fyderibus equan«

q

l

tie

vulit.

quiens : Pittacus cum vitlimam;ei Rex Agye

dam, linguarum quoque invehit diverfita-

priorum mififfet, pracepiffetque,ut optimam &$

tem, quà plurium nationum linguz, & gen-

quo

tium idiomata ia unum coirent fidelium coe«

gelfimam carnem . auferret, vitlimam excisá

"

remifit linguá, quüd tam bonorum ea, quám

tum: fed f1 ignis & coclo in terras pluvius illas

fion

spalorum organum (it fummorum z. nullum

bitur perfidos Ethnicifmi profligaturus gi-

LA

fiquidem eft in homine intus venenum,quod

gantes, cur potiüs ignis non cadité ceelo de

Ua

per linguam forasnon erumpat ; imó plus

more aculeatusin fulmina, fed potiüs in-

Vent

damni infert lingua fola, quàm catera cor.

Ífuetas ruit obtufus in- linguas? An forfa

Qpl

quia Spiritus fanctusamor eft , & amor ful-

poris membra: hinc quamvis manusarmata

(æle

gladio potisfit hominem interimere; adhuc

minare odit, ac ledere; & tantüm lambere

t

tamen geminas natuta homini manus |indie

amat, & eblandiri? ideóque in linguas ob«

Quu

pof-

dit, non tamen duas linguascidem natura

tufus illabitur ignis , ut lxamþcxc-.ta,müm,

n

Ms

*Aþpetiaus Eïzulgandi fecreta coércendus, ne cuncta funeftet, 289

mox SpiritustDomini non amplius , ut in

fit; noa vulnera inflig&re: Imé multiplices

difpertitus inlinguas cecidit & fummo coclo

mundi primordiis (uper aquas ferebatur; fed

difpertitusin igneas flammas ardentes terris

divini piritus ignis, utlinguis amore flam.

meis amandiffima duntaxat ofcula figeret ad

adjecit linguas, quibus non folüm coclum,fed

falutem; non vulnera infligeret ad interitum:

& terra Íui pariter conditoris gloriam de-

predicatet, ^ Cecidit veró & fummo coelo in

vel càm amor ipfi fibi fama fit, tot . debuit

linguisabundate, quot flammis ardere, ut

ima terrarum pluvia hec ignea mifcilium

linguarum, quibus imbribus gratiarum terra

Euro citiüs per fingulos difcurreret terrarum

tractus,

vepribus,fentibüsq; producendis affueta irri«

37«

Q

uàd fi moris lfuit, quodlim victima-

garetur,&viretis,floribusque virtutü tandem

inciperetexornari, uthomines in ea ad enate

'rum linguz preconibus tribuerentur,eó quia

Jinguà populum juberent ad facra venire:

zandam Dei:gloriam , fuas folyerent linguas

«coelefti igne à vitio defoscatas garruliatis.

non mirum, íilinpux divinitüs tribuantur

Apoftolis, cüm verz Religionis futuri effent

:Sed quid quàd delitefcentem .in caula

39.

"Bethlemitica humani genetis Reparatorem

precones perpecnum filentium 'obftrepenti

-xuna duntaxat fplendens infueta corufcatione

impcfituri-fupeïüitiani. "Quéd fi in fuper-

ba illa Babylonice turris ftructura lingua-

ftella , 'feu flammea coeli lingua depraedica-

ä*-;;

"verit; cüm 6 terris, imó é cruce, euadem coe-

rumexunain pluresfa&um divortium viam

ad impietatem emnem adaperuit , 'nunc ex

.]Jo receptum innumera propemodum fydera

:loquentes irmitata linguas commendent? Àn

oppofito à linguarum multiplicitate ad fa«

niorem frugem, morümque integritatemre-

'quia vggientis'Dei enuntiande infantig par

ifuit unicum duntaxt coeli fydus , eb . quia

dite debuerant homines , & in unum coale-

Écere ccetum, quo fierent cor unum, & ani-

-quafi puderet coelum natum in 'tertis pro-

ma unaj & linguse affuetse garrulitati; tan-

-dere fuum Conditorem, ejüsque pauperiem,

dem ccelefti edocta fpiritu difcerent,vel tan-

'vagitus, &lachrymas hominibus nuntiate?

.

tum cocleftia loqui, vel non ampliüs garrire,

«cuj

usnunc triumphum,ut jactet;totum getit

in linguas partiri; quó inde difcamus, pro»

fed filentio lubricitatem fibi innatam coet.

,

cere; Quis liaguas illas igneas & ceelo : de-

fufiores effein alienis laudibus recenfendis ;

quàm miferiis, zerumnisque fine folatio, imà

L. d $Mi

lapfas non dixerit vere flexanimas , imó &

W.Ub

animas ipías, cüm emortuum illud, abje-

& cum incremento alienz zniferige propale

&ümque inter gentes fuperftitionis cadaver

.

landis, ;Ecce quomodo per linguas igneasé

novoverze eviz.

fpiritu animárint: & certé

coclo pluvias no(lrz fueruntin terrislingua

Ecclefía, qua in terris erat recens conftruen-

expurgatz, ut noftra felicitas cumulatiüs

fplenderet completa: exemprum ef? lingue no«

da, ut Magiftraeffet omnium gentium, non

alia decuit animá informari , quàm linguà,

Jira venenum , ait 'Yertullianus, quia cce

!.-eæ ff..üt'ä,äe þlj

. ftis ignis eas edocuit cocleftia tantüm fapere,

Tient cap. 6,

quà ad vitam .&ternam gentes aptiüs in-

n

firuerentur,

& eloqui.

49»

39.

:Sed cur pluvius ifte de ccclo imber 1-

— "Utinam hoc igne purgarentur noftro-

zum hominum linguz! non ita infanirent ne-

'gneus miffilium liaguarum infueto,innocen-

tíque prodigio placide fulminat? .an quía

que inalienam famam fzvirent, Grave oris

vitium eít fpumam emittere , & eos, quos

fulmen amoris lingu$ amabiles facile flam-

mas ad cor aititur jaculari, quó coelefti dun-

Ípumans alloquitur;veluti pluvia minutatim

rorante infpergere, ut adítantesnon íolüm

'taxat difcat exardefcete amore ? Àn utcor

autibus loquentem audiant, fed & facie fpu-

fuum erga nos profufum, ac calorem pro»

digus amor explicaret , ardentibus eft ufus

mantem fentiant , foedá fcilicet rigati a-

s adredamandü

fperfione defpumantis oris; boclaborat vi-

linguis, quibus dilucidiüs no

'erudiret? Anigneas voluit, flammantésque

tio, qui contra Monitorem obmurmutat,

:cujusmodi fuit vinitor ; qui hac oris foeda

linguas adhibere ; quarum fplendore caecas

& mentibus hominumfuperflitionis caligines

fpuma Patremfamilias inundavit, cüm dixit:

excuteret? finmülque verum ad falutem iter

AH noviffmi uná bera fecerumt , € pares sl«

edocetet linguá, G przfignaret ignis fplen-

dos nobis fecifli, qui portavimus pondus diei

dore? Divini fiquidem verbi munus nonnifi

&S«f/u«? ime necillefolus hac fpumea otis

&j OR

1355

ab omni garruli-

feeditate patremfamiliasinundavit , fed fo-

coleíftes funt linguae,

&ios habuit zgue fremebundos ob 1llibera-

taie alienee in fonum 'duntaxat erumpunt,

Suum viíus eft

le, ut ipfis videbatur, diarium,quos D.Mat«

quo ad codleftia vocant,

Deus explicuiffe heminibus amorem , cum

thaus defcribensait? £* acespientes murinu.,

non una duntaxat ufus eít lingua; fed in plu-

rabant adverfus patremfamilias arbitraté

quóa plus effent accepturi.

Nonerant pro-

tcs difpertitus voluit totus vocalis effe, quó

& attentiüs audiretur ab hominibus, & fer-

cul dubio eorum linguz defoeccatz,cüm tam

ventiüs amaretut, — Quód fiin prima mundi

fodam fpumam in patremfamilias jecerint,

»

molitione omnipotentis Conditoris dextera

foedi fané fuerunt fpumatores , qui tametfi

linguà prompti effent, adhuc manu caterjs

caleftes ignes folem, lunam, & ftellas elabo-

erant tardiores,

ravit, quibus coelum ipfum tot linguis elo-

* ïn';

quens, quot fyderibus fplendens gloriam at-

Sed hec imprudens garrulitasr prome«

ï

dentiüs fapientiffimi fui arüilicis enatraret

ritas etiam dat poenas ; Core, Dathan, &

a

Abiron

?*Q-n

M

290

.Diflertatio Xlll,

Abiron ex hcbräa þlebe Principes cum aliis

OTCU E7

ducentis quinquaginta vocati à Moyfíe ob-

quod & in edibus noffris ifla perpetuó difei-

INum. eap.16.

murmutantes aiunt : Non venimus, nunquid

uus : uempe [arius effz bac. non feri , quam

HTRD

smurmurando fieri.

Et fepe analumus mini

parum eft tibi,quàd eduxifli nos Ó terra , qua

latle, & melle manabat , ut occideres in de-

Jferio privari, quám murmurantem fufline-

fertos nifi && dominatu fueris nofira ? vevera

ve. Gravis enim, gravis inquam efi murmu-

snduxifii nos in terram ,qua fiust viuis latiis,

v4tor, G vicinus blasphbemte . alioquim cu-

& mellis, € dedifli nobis poffefftones agrorum,

j« gratia tantum illi fapplicg dederunts $u^

& vincarum , an G'oculos noffros viservere?

grauitudoefl ves i(1a5 quià murmurat , ingra-

JNon vVeHiTMM,

Hsec petulanter fuerunt con-

£us eff Dco, qui autem D

eo ingratis efl, blate |

tra Moylem oblocuti, fed quia linguz lubri-

phemus quoque eft.

4?.

citatem non coércuére,paenas unà cum uXo-

Imó ad eam plerumque devenit lingue

ribus, liberis; toiáque familia, & univerfis

lubricitas audaciam , ut etiam adverfus

affeclis luerunt improbz garrulitatis ;. fiqui-

Deum ipfum obmurmuret : in coeno volus

dem tellus ipfa horrendo- fragore repenté

tamur, & ccelo leges dicere praefumimus ,

contremüit, & fluctuante ejus fuperficie,

conquerimur enim fi fol nimium urat, fi fri-

perindeac pelagus vento exundans univer-

gus rigeat, fi aér fiubibus fit foedus , pluvize

íum populuni terruit; móxque infolenti

diuturnz elabantur : & nubibus excuffis ite-

fonitu elifo, exqua parte feditiofi eam in-

rüm lamentamur., quód aéris diuturna fe-

digno pedecalcabant dehifcens folum fubfi-

renitas ficcitatem terrc invehat , quà aree

dit, & lato hiatu veluti aperto. ore omnes

Ícunt olera , non crefcunt fegetes: queri-

flatim obmurmurantes abíorbuit , priüs fe-

mur, f1 zquora trajicientes Euri, Notíque

: Mu u

Num capit6,

pultos, quàm interemptos,

De[cenderiate

violentius flantes marinos diverberent flue

que viriin inferuum operti bumo, & perie-

&us, navimque exagitent in difcrimen navi-

zunt de medio multitudinis, fublatis oblocu-

gantiü; mox fi quiefcant venti,fuáq; gaudeat

toribus in Moyfem fuum iterum terra. hia.

mare malacia, iterum querimur eó quia pàe

tum claufit , nullo fuperítite ejus veftigio.

rum, velnihil itincris perfluxas femitas nae

Hs Íunt poenz, quas dant, qui nullum lin-

vis conficiat, nullo urgente vento,nec im-

guz lubricitati froenum injiciunt; hzc funt

plente, quz é malis extenía pendent carbafa:

fíupplicia, quee linguas fequuntur oblocutri-

eít femper lingua querula , quia ejus non

ces ; hic finis eft obmurmurantis factionis;

valemus lubricitatem compefcere, nunc coe«

cujus fupplicium defcribens D. Ambrofius

lo, nuncterrz, mox mari, GC modó aéri, imó

Lib. 10«

G creaturis fin

eu]

ait; Immugiens terra in enedio plebis [cindi-

o

isjugitet irafcimur; illi ut

Epl]?s $2e

tur , aperitur in profundum [inus, abripiun-

fua pofünt itinera. inftituere coeli exoptant

tur n0xj,U ia ab omnibus mundi bujus a.

ferenitatem , quamnon obtinentes; pluviis

legantur elementis, ut uec aérem baufiu, nec

ccclo jugiter delabentibus irafcuntur; alii,

celum vifu, nec mare tatiu, net terram cous

quia fegetes non crefcunt, & tellus arefcens

taminárent fepuicbro.

Verüm licét ceffave-

per frequentes rimarum hiatus femina fibi

rit (üupplicium, non tamen finis fuit malitiz

concredita lzedit, irafcuntur foli,quia fuis ra-

1120

&

impofitus, ]

c enim dum geruntur,novum

diis ficcitatem inducat , fítque impedimen-

to, nefegetes vegetiores adolefcant : &

infurgit murmur in populo contra geminos

Nunncapas,

fratres Moyfen, & Aaron: Murmuravit

quia varia font hommum inflituta , contra-

Autem omnia multiiudo filiorum — Ifrael fe-

ria negotia, ideo propemodum contradi»

quenti die contra Moyfen , & Aaron, quàm

&oriafimulexoptant; nec linguz lubricita-

iniqua, & proterva inolevit malitia homi-

tem compefcentes, femper mufitant ; con»

num? cumeo tempore, quo obloquentes

queruntürque obexcitatas in mare procellass

-

18

&t

m ferenitatém ,- vel

argumencum fiunt divinz vindictz ; adhuc

ob aéris, vel diuturt

ob continuatas pluvias,

Huc acceríendus

alii, nullo poenarum timore coérciti. plura

effatiunt nequiora? & dum fur & patibulo

eft Salvianus : Sine murmure, ait, & querelas p ,. q, o

pendet, alii deprehenduntur in fimili crimine

nos Deus effe precepit, — Quando autem bac beraat, Des.

delinquentes, ac pari puniendi fupplicio? Tu-

in bumano genere non fuerunt 2. fü affu eff ,

daei contumaciüs coeperunt obmurmarare ,

de ariditate caufamurs (i pluvia, de inum-

cümoblocutores viderint infolenti exundan«

datione conquerimur s. fí snfecundior annus

tis telluris hiatu abforberi, fed vox itidem

eff , accu[amus — flevilitatem s. fí. fecundior

Numen 6

fuperné ruit horribilis : £zem vwnc delebo

vilitatem, | Adipifci abundanttam cupimuss

£05; Íed fi tam feveré linguee lubricitas puniri

eandem adepii accufamus z. quid dici bac de

metuit, fit obmurmurantium peena noftra

ve unprobiut , quid. contumeliofius . potesi ?

inftruclio , ut difcamus freenum taciturni«

Etiam de Dei mifericordia querimur , quia

tatis linguz injicérelubricitati, quà praci-

tribuit, quod rogammus.

X

pites trahuntur oblocutoresad exitium ; ap-

Imo adeó funt homines ob linguz lu-

42*

Nun hu

pofité S. Chryfoftomus mafcula . eloqueatia

bricitatem ad obloquendum proni , ut . vel

Tom 4. bom,

ait: Pides, quód eos erudiat , ne EUY HH

cum beneficiis cumulantur. obmurmurare

S. Epiff , ad

rent? efl enim fervorum improborum & in-

minime defiftant, Quibus non affecit Deus

Philib,

XUM.C;.;PQH

feufatorum obmurmurares melins fuerit ui-

Judaos beneficiis ? quibus non fuit eos fa-

am amicé,

Pil operari , quam eum Wnurmuratione, nam

voribus profecutus ?. &X tamen t

" &hu-

; 'Appcütus évulgandi fecrcca:caörccndus,;necun&a fünefet. 29:

-& humaniter eos Deus tractare non potuit,

tton ne debuerat falem feptem diebus vubora

AKX04, 144

-quin femper obmurmutarent Exod.14. For-

fuffundi? feparetur feptem. diebus extra cao

fitan. non erant fepulchra in Egyptoyideo tu«

firas & pofiea revocabitur, Exclu[aeft itáque

lifli nos, ut moreremur in folitudine : Exod.

Mariaextra caflva feptem diebus : &5 populus

cap.15..Quid bibemu-? & murmurabat omnis

non eff motus de loco állo, donec revocata eft

congregatio filiorum Ifrael coutra Moyfen, &5

Maria, Ecce.quàm prolixam malorum cate-

"Aaron, dixerintque utinam mortui effemue

nam fecum trahit lingua nullo coércita free«

per manum Domini in. terra A£gypti , quane

no, fed fuz indulgens .lubricitati! tametfi

do fedebamus fuper ollas carnium , & comee

:dentibus.careat lethaliüs tamen mordet,

4

debamus panem zn [aturitate: cur induxifita

n05 in de[ertum s[lud , ut occideretisomuem

9. w

*

zmultitudinem fame ? . Ex .quia -in coércendo

ALingualicet edentula alios affueta

linguz pruritu .nullum : adhibuerunt : ítu-

3mnordere, nift coérceatur.im obrvios

dium , quin ejus potiüus indulíére lübricita-

-quosque [avit,

ti, vix fedato uno ;populi fremitu , alius

:£fert Euftachius Homeri Interpres,'a«

'criebatur prioribus rurbülentior; .adeo:ut

:pud Cyprios,eam fuiffe legem. fanci-

*44'!

populus petulantiüis confufis audiretur ite-

'tam,, quá-fi.porcus alienas fegetes

rum clamoribus vociferari INum. : cap. 1 f«

: depafceretur, licitum.foret fundi poffeflori

Quis dabit nobis ad wefcendum. carnes9 ve-

: dentes-eidem obtruncare. :Sedlingua mor-

ONum.6ap. ut. cordamur pifcium , quos: comedebamus , :in

-dere affueta alios,.nonfolüm fegetes in alie-

"*Eg.ypto gïdfüain'jne;ztem nobi vueniunt cu-

-no fundo;(ed obvia quzeque deterit;proterit,

cumeres , Gpepones , porríque , & cepe , &&

"G evertit, & quidem - optandum effet, ut lex

allia.

dnima nofira aridaefl , nibil.aliud

illa Cypriarevivifceret, quáinnumeris pro-

rejpiciunt oculi nosiri-mifi Man: hifce -per-

pemodum mordacibus:dentes truncarentur :

petuis querelis pulfabat populus aures Moy-

quamvis edentula fit.lingua , :acriüs 'tamen

fis, & Aaron, quos & acriter urgebat; con-

mordet;ejüsque.morfus non offa tantüm, fed

querebatürque deeífe modó panem , nunc

-& ipfas etiam medullaspenetrat , hinc cone

aquam, aliàs carnes , nec unquam ei'occafio

:queritur David, contra mordacem quempi-

. detuit obmurmurandi :contra Deum ,. &

:am, qui fuis miorfibus cateros non deftiterat

Moyfen , unde Augu(tinus ait : de nulla re

lacerare inquiens: Tofa die cogitavit injufti-

227

alia fuiffe Deum magisà populo Judacio of-

as lingua tua:

DI

t novacula acuta fectflt IPfalu, gt

fenfum, quàm de querelá, & murmure.

dolum : quid quód officium mentis Regius

Neque hzc ingrati populi :murmura

Vateslinguzattribuit? An non cogitarein-

DEUS difimulavit , 'nec impunita reliquit,

juititias munuseft mentis , & non dentis,ac

cüm ob hujus oblocutionis culpam , .cüm

lingua fun&tio? an lingua mentis naturam

putarentur Judai fuiffe trigefies centena mil.

induit, quá cogitet; & mens lingua fungitue

lia, nemo ex canto numero in tecras penee

'vice, utloquatur ? :appofité tamen :dicitue

travit uberes , nifi :Caleb , & Jofué, cüm

lingua injuítitiascogitare; qui4 linguamor-

reliquos omnes his duobus exceptis eremus

dax euro citiüs fertur ineum , .cui morfum

hauferit, amplümque fueritomniumfepul-

infligit, & in hoc velocitatem videtur men-

chrum ; :ecenim ob juges querelas , & mur-

tis imitari: propriumeft mentis fuis copita-

muta extremam «caftrorum partem devorae

tionibus peromnesterrarum,marium, aéris,

'vit ignis, & ferpentes flammei ob fola mur-

& coeli tractus vagari , ac incredibili :di-

muta ftulté obloquentes dilacerárunt; nec fe-

icurrere.celetitate; é caligine fiquidem re-

cus oblocutores, acinfames latrones candenti

rum fluxarum coelorum penetralia pervadit;

ferro, ignita fuerunt tortiforcipe: fiquidem

mentesab omni conjun&tione materize defoe«

igniti colubri, veluti carnifices in reos im-

catas perluftrat, & usque ad ipfum primum

AL

miffi , quoslinguis,morfibisque lacerárunt,

"univerforum fatorem contendit, cujus maje-

lunit, D

ubique fune(ta imprefferunt cxdium veftigia;

Ítatis perculía radiis, veluti temulenta effici-

adeoutlingua pruritus, quia nullo tacitur,

tur: pari pacto linguz mordaces perinde ac

nitatis frceno coércitus,cuncta funettaverit,

Tentiscogitationes mira celeritate difcur-.

poenas luerit; neque immunis à fupplicio fuit

runt, moventürque, utdiffitifüos Ílatim

Maria Soror Moy(s , quamvis & ipfa vati-

moríus fehtiant: vix lingua os pandit,& jam

ciniis, & miraculis clara; «üm enim nonni-

moríum,vulnüsque inflixit alteri,

.hil obítrepere auíafuerit, gravi fupplicio

Nerümhzcdivinz Nemefis equiffimaeft — 4f,

linguz lubricitatem luit, tamet(i haud im-

trutina, ut qui alteri fuos dat guftandos den-

modiceé linguam folverit, cüm tantüm fratré

tes;alterius & ipfe dentes fentiat; & qui mor-

fuum ob Z&thiopiffam conjugem przftrinxe-

det,mordeatur, qued innuit Abacuch : N- Cap,o;

U

Num s2p.12. rit inquiens : Num per folum Moyfem locu-

quid repente confurgent , qui mordeant te, €8

tust vf Dominu ? Ob enim hanc. querelam

f'lcitabuntur lacerantes te, & evia sn L

vocem coeleítis Nemefis eam etiam pulfavit?

2am eu? Hifce tamen morfibus curandis fu-

Num.cAp,ue Et ecce Maria apparuit, leprá candens,quafi

um Regius vates adaptat alexipharmacum ,

nix. Clamavítque Moyfes ad Dominum di-

quale neque Efculapius, nec Apollo fuggef-

£n, Deus ob[ecro [ana eam cui refpandit Do-

fiffet : ait David Pfal.119. Duid detur tibi,

P/dl. l!—,,o, :

minusz fi pater ejus fputfet in faciem illiue

4ut quid apponatur tibi ad linguam dolofam?

Ferasi de Afeclibus Tous. 1.

9.

9qui«

292

Differtatio. Xlll,

loquitur tänquän'i medicus; qni zgroti infpi-

mater tumens fuperbía, eó quïä tiolit detráe

cit, explorátque linguam oculis,& tactu,num

&or alios fibi equari; velinvidia quando a«

€a aduíla fit, vel fcabra, autvitiato lentore

liena lucra fua exi(timat damna; quo fit,ut ín«

.glutinofa, conjiciensex hifcefignis qualita-

vidus felicibus aliorum fucceffibus egrefcat,

tem morbi intus ftabulantis, & interna vifce-

Oritur etiam plerumque detraclio ex inolita

prava maledicendi confuetudine, funt eniug

racorrumpenüs : Quid derur tibi, aut quid

apporatur tibi ? GL refpondet David /agitte

ex hominibus aliqui adeó affueti detractioni-

9

Ltf

porentis acut& , nimirum ad mordaces . lin-

bus; utnunquam meliüs loqui fcire videans

25

£y

uas inflictis vulneribus puniendas; qui enim

tur,quàm chm malé de aliisobloquuntur.Ne-

mordacem fuam neícit linguam coércere,alii

quecredas, detractores czcitate laborare; o-

etiam in ipfum linguas fuas;perinde ac fagits

culati(fimi funt,ut trabem in feftuca,elephan-

-tasexacuunt; & quzlingua mordax vulnera

tem in culice ;alpes in verruca videant, & (ibi

infligit aliis,ab üsdeminipíam haeceademre-

fomniata alterius inneClant vertici, quo cze-

torquentur; ut quod mordax aliis fecerit,hoc

teris fiant perfpicua.

abaliis, & iplefibi experiatur fieri : hifce fa-

Sunt etiam,qui vitium detralionis,ejtse

48

eictis utitur Deus, ut promeritas luat poenas,

que turpitudinem zeli pallio adnituntur obe

quz mordere non deluefcit linguas & ficut

tegere, G tuncquod virtutis in extima facie

lingua mordaxaliosdilacerat venenatis fuis

videturfpeciem praíeferre, intus truculen-

morfibus;ita f(uas etià funäüas'fpargif caedes.

tiffimum eft larvatum vitium, quod adulteri-

46,

Refert Manlius Heidelbergz in inferiori

nis coloribusalienum decolorat nitorem : &

-

Pl

Tom.z.col- Palatinatu convivium focialiter à pluribus

qui fub haczeli fpecie alteri detrahitfub fer-

lech pracebto- concivibus fuifle ad lautitiem inftitutum, cu-

monis initio vultum ftudet ad. gravitatem

MT

jus fercula conviva chorzis,faltibus, ac face-

componere, modeítiam affectat fermonis,o-

tiis condierant; non minus vino Necarico;ac

culorum intuitus in humum dejicit; gemitus;

Rhenanolingug madida indulgebant lubri-

Q fufpiria ex intimo cordead extima orisla-

— €itati; cümqueeffet ex convivis quispiam cze«

bia evocat; verba profer? feria fufpiriis in-

teris mordacior ex adítantibus focium acriüs

terrupta, & per varias ambages, ac dolofos

momordit; hícque morfum fentiens,cüm do-

anfractusincipit nocitura effutire, ac tortuo-

lorem nec artificiosé eludere valuerit, neque

Ía verborum circuitionevenena fpargere, &

diffimulatione fopire; impatientià victus fur-

alienum corrumpere honorem, famam laedee

rexit é menfajlabiit é convivio, ultionem po.

re; probámque denigrare zftimationem: do-

tiüs ut coqueret in peGtore, quàm ingefta fer-

leo ex intimiori corde ait, quód audierim à

1

cula digeteret in ftomacho: id autem in via

pluribus;hominem illum lapfum in tale fce«

coníilit intra fe ceepit, quo certo in loco abdi-

lus , féque tali vitiofa fcedáffe turpitudine ;

to, per quem imordax erattranfiturus ftricto

eum credidiffem virtutum ftudio uniceé ad-

eumgladio , vel pul(are poffet,vel infugam

dictum, & nuncdeprehendo , eum foediori-

compellere,ut nimirum effet,quod cateri fo-

bus indulgere vitiis, quod audire eft mihi per-

ciiineo riderent, Neque occafto hominem

grave, S&c íummé doleo, cüm aliàs vir fit pro-

fefellit, illac poft unam, vel alteram horam

bz indolis,fidisque amicus: & mihi fummé

-

pertran(ivit mordax, in quem flatim alter ex

difplicet 5 qu&d patrata ab ipfo peccataaudie-

infidiiserumpens diítricto gladio irruit; fed

rimà viris probis, dignisque fide, ut non pof-

nec ifle ceffit, utpote vino immodico madi-

fim fcelera excufare: & quó plus videtur zeli

dus,& toto pe&ore incalefcens;non enim ter-

oftendere;ac difplicentiz,eó fzviüs,acriásque

ga dedit fuga,fed firmo fletit pede vim vi re-

in ipfum invehit, ejüsque honori detrahit, &

pulfurus, Hinc infidiator majori conatu in

quidemeà nocentiüs, quó detra&io talibus.

hoftem furrexit , cujus etiam poplitem adeà

veítitur verbis, ut creditu videatur facilior,ut

Ícité obfervat D. Bernardus £e cantic. in»

Bf d-

graviter lafit;ut ex inflidto vulnere paucis

poft diebus animam etiam exhalaverit. H

quiens: Suntfpecies peflis bujus, dum alij qui-. s,

VH X

iA,

igicur cruentz clades;ex lingua profluunt lu-

dem nudé,atque irreuerenter ut in buccam Ue- in caa.

bricitate;cui fifroenum non injiciatur tacitur.

*

nerit, virus euomunt detratlionis, Alij autem

n

nitatis;fingula funeftat,foedátque cruore,

quodam fimulate verecundis fuco conceptam

47*

Nonfolüm corpus,verüm & ipfum hono-

smalitiam , quamretinere uon po[fant adume

tem, famámque lzdit ; denigrat enim pet de-

brare conantur. Videas pramitts alta [ufhiria,

tractionem alienum fplendorem,quod perin-

ficque quadam cum gravitate , G'tarditate,

de efl;ac occulté abfentem ferire;eft fiquidem

vultumoftodemiffs [upercilijsyuoceplangenti

2,24734.1« detractio, ut docet D/Thomas, Denzgratio

egredi malgäiüz"anem, & quidem tauto per-

Aliene fama per verba occulta , dupliciter e-

fuafibiliorem,quanto credttur ab bis,qui eudi-

nim pote(t lingua alios ladere, aperté fcilicet

unt corde inuito, 6 magis condolentis affectu,

per contumeliam,quá prafens leditur; & oc-

qu&m malitios? afferri:doleoinquit vehemen-

culté per detractionem , quà abfens dilacera-

zer pro eo, quüd diligo eum [atis , && nunquam

tur,G alienus fplendor obfcuratur: cüm enim

potui de bac ve eum corrigere , €6 alius mibi

| per detractionem bona zítimatio alterius a-

quidem ait, bene compertum fuerat. de illo

dimatur,aut imminuatur,nulli dubium; quin

3fud» fed per me nunquam innotutffet * at

eiusdem femper detrahatur famz;honori, ac

quoniam per aiterum patefacta ves esl, ve«-

proba xftimationi.

Eft autem detractionis

Sed. D, Bern«

ritqtew uegare uou po[fum,

ardui

æppeticus evfulgandi fecreta Cöörcmäusme cun&afhne&et. 293

ardus graviter larvam detractori detra-

ait: Nwngquiduon lanea ef? lingua ia ?. pro- Serme asj,

hit, dum inejus lingua, ait, feffitate caco-

fetló acutiffÉmayut qua tres penerret dclu unoz pisceufiod,

«lcemonem,ait ipfe in lermonibus: Detractor

.eft Joabi triplex fpiculum, quo Abfolonem &

£5 libens auditor uterque didbolum portat in

fublimi quercu pendulum incurfans confo-

it, ac interemit.

N ulnera hac lethalia is

dingua , GL uterque ab eodem rapitur, trahi-

türgue in gehennam.

^

'declinat, qui detrahentes fugit; & detractioe

haud áb dificio blü-

49.

Imó qui detral

hit,

mes quovis veneno deteriores odit; 'ut mo«

L 7720

dit Dosmonis , hic enim : 7454uam Leo ru-

met Salomon inquiens : :Remove 4 te os pr4-

Prsmb od

giens circuit, querens quem devoret 5 ita eti-

«um, 6 detrabentium labia procul fint À te.

:E(t detractor fure deterior, & delictum de-

am detra&tor, (i non rugit, faltem obmur-

murat,circuitque, quós fuo veneno inficiat,

tra&tionis furto longé gravius 5 :tanto enim

G omnia videtur permeare, luftrare, anfas

:culpa eftgravior, quanto majorebono privat

quaefiturus aliis detrahendi famam , & hono-

"niqué ; & cum majus fitbonum fama, pro.

zem : nullus eít infylvis venator , 'qui dili-

'bzque zíftimationis,quàm divitiarum;ut ait

AD

gentiüs 'teceffus illos .fylve(tres circumeat J

:Salomon: wseéliueff nomen bonum,quam di-

feram quafiturus, quam vulneret, & interi-

"vitie toulte; lequitur, detradlionem furto

.ærowg' $,22,

amat;nüllus ín caftriseft utbis obfeffor. qui

«deterius effe fcelus: imó graviushomicidio

xanto'ardore , impetüque irruat per dejecti

«effe videtut crimen detra&tio ; quó enim eft

amuri ruinas urbem occupáturus , ficut detra-

«crimen pravius eó acriori plectitur. poena :

élor circuit quefiturus , quem linguá Ize-

:detta£tio autem non femel graviüs à Deo pu«-

dlatjhinc David : Incireuitu impij ambulant;

mitur, quàm homicidium.

:Moytes in Zzgypto degens 'hominem

quia nimirum detractores femper circumes

unbin orbem eunt , redeüntque centies ru»

*fibi obviantem enecavit : Percuf/fum 7Egypti-

,ïfr.

um abfcondit Jabulo : Cámque vero fugiffet Exod.2,

gnufcülum audituri, vel áliquem deprehen-

furi in loco fufpicione noa vacuo, quem ee

in defertum; ibiin populi Principem deligi-

vulgent delinquentem; & per fornniatas aue

'tur, & Dei nuntius delegatur: Veni mirtam te

xeíes fcelus ampliare ftudent., :quod patrae

-ad Pharaonem, ut educas populum meumz «ae Fstd.ge — |

&um non fuit, "Quàmimpij funt, qui in cir«

4metfi homicidii fcelere reuseffet ; non camen

£uitu ambulant, totam pererragt urbem, a«

àd eiobítat, quin ad principatüs fupremum

lienos aucopaturi errores 5 in plateis, vicis;

:evehatur faftigium; eligatürque populi prin-

compitis, locisque omnibus de fingulis per-

'ceps; cümque in arefcente eremo filicem bis

cunétantes;de curiain curiam, de aíceterio in

virgà percuffiffet, & indignabundus ;popu-

alceterium, no&ctu, & interdiu mufitantes,

]um vocáffet incredulum , ac Numini rebel-

circumferuntur , omnes perluftrantes angu-

lem: Muditervebelles, t increduli :: um de

los, utalienas congerant foeditates, & fcara-

petra bac vobis aquam poterimus elicere ? Bu ag

beorum inítar nunc illis,nunc iftis infident

Quidni hujus in populum invectionis appen.

excrementis ad fui incrementum : '& non ut

.dix muneris fuit interdiclio, exclufio à prin-

epes ad floresavolant, fed ut nigerrimicorvi

«ipatu: Nen introducetis bos populos.in ter-

cadaveribusinfident, "Centoculos eos dixe-

Yam guam daboeis; quiaMoyles in deferto

ris, centümque inftructos auribus ,'centum,

'fuit contra popülum obloquutus populi de-

G naribus; ut omnia videant, audiant, ol.

"ftituitur praefe&tura, dejicitur in poenammon

faciant : veluti ardeliones curiofitate fimul,

««oércitee lingua 6 principatüs faftigio,

& malignitate ducti,fimpliciores, minüsque

TIn ZEgypto autem poít patratum homie

fufpicaces difcutiunt, & excutiunt,S fingu-

xxidium princepsinauguratur populi; indu«

las aliorum a&iones depravant, deturpánt-

cem falutatur totius1íraelis: cum igiturgrae

que linguz veneno; & dehac lingua appo-

vior&ih luat poenam linguz lubricitas, quàm

:

Sesm, de tvi-

?

fité D.Bernardusait: ANusquid non vipera eff

*manüs armatz irruens impetus in necem al«

plici eufto-

terius; nulli dubium , :quin graviüs nonnune

* Go d

dia,

lingua ifla? ferociffma planà,qua tam letba-

" in (hlo

liter inficit.

quam peccet lingua, quam manus; illa enim

L

uti telum 'tfifü'lcum cum

/

jo

Ett lingua vel

in poenam patrati fceleris Moyfem detrufit

tres unoictu interimat; fcilicet detractorem,

efafligio principatüs; cüm hzcminimé fuerit

ls

detraGtoris auditorem, & eum cui detrahi-

illi impedimento, quin in principem elige-

tur,hoctamen difcrimine, quiaillein quem

zetur populi: in ZEgypto Moyfes homicida

7

detra&tio fertur leviori confodiatur vulne-

ad faftigium effertur principatüs; in deferto

7

vblocutor, é culmine detruditur dignitatisz

lí

re , cum non majus poffit difpendium facere,

quàm folius famz,quz bonum eft, nobis ex-

inJEgypto exarfit in hominem ; in erema

'e

tl

trinfecum, & adfcititium: detractor vero, &

excanduit inhonorem populi; ideóque videe

detra&toris auditor animz patiuntur detri-

tur graviusfamam lzfiffe, quàm vitam ho«

l;

mentum; & quidem maximum ; quia de-

mini abftuliffe: huc accer(endus $. Ephrem

B'

tractor fibimet plurimum mnocet, in cujus

inquiensz Plsrimis J'icht fignit claruiffet Moy- Dewale g

caput períape lapis recidit, quem inalte-

fes , ubi tamen. modicà dingua. lapfum eff , 8 &n^

hi

riusjecerat perniciem : graviüs etiam de-

terra promiffoni excidit, — Magnum &5 bor*

l

traCtio nocet aures. detractioni danti, quia

rendum mare ei viam pracludeve nan potuitg

A

isper aures venenum haurit, quo ad ne«

fed verbum unicum iniqué ab eo prolatums

J

cem inficitur animz; hinc D. Bernardus

velut murus aliquis ipfi ebfliest, ne ulieriue

nu

d

p

».

Pï&gï!*

Feraui de dj&tff&w Il'om. h

*

$

a.

*

N

—Á

«

294

( Dfferatio. XIll -

AT

3

I;; 49 65

progredi poffet. Tolerabilins videtur. ferro

rit? Dayid ne fanguíne

U PU

zfe&jäfentïs $

z-äü-"-

manüs dilacerari, quàm linguz contume-

Ícris

lis ia fpecu funderet ubi citia ullum di

liis fauciari; graviüs lzedit, ac. lethaliüs fe-

men potuiffet eum occidere , n:anum coer-

rit obtufa lingua; quàm peracutus gladius;

cuit; quam tamen armavit.in Nlabalem :

ferienti Moyíi manu eremus tutum exhibuit

Hec faciat DEUS inimicis David , €8 bac ada 1R6g. 25

afvlum 5 fed Ixdenti linguá populi hono-

rem defercum juftee mulélationis infl

dat [i reliquero. de omnibus , qua ad spfum

i&um

pertenent ,. usque mane ii

ngentem ad pas,

eít cormentum.

L272227;

David exardens iracuadiá in Na-

balem cün&la, que ad ipfum pertinent per-

5,vLh.

dere'molitur ; cum & Saulis chlamide fru-

ftulum infpecu abftulifle ingemuerit dolens.

Graius ladit lingua fua lubric.

Cur igitur Nabalem ad necem perfequitur,

Lafe , QUATA PHAHHS , ATIIAIA dfae-

€x €o tantüm quia efculenta , & poculenta

fcentis auimi feveritate,

denegaverit,f & Sauli ultró parcit. cum ad

necem Davidem infequeretur ? an quia Saul

$25

Raviüs punitur procacis linguz lubrie

zegia fulgeret indutus

purpurá ? ac digni-

Citas, quàm intentata manüs cedes

«ruenta.

David accerfendus eít hu-

tatis emicaret faftieio ? foleántque propte-

rca crimina Maenatum promptiüs diffimu-

fh

jus inconcuffz veritatis teftis eximius; plu-

lari, quàm puniri? cum leviora in abjeélis

ribus fuerat ipfe Saulem beneficiis profecu-

hominibus fcelera tota p

leGQantur rigoris

tus ; quz tamen regis inflexilem duritiem

fcveritate2 Saul in Davidis vitam furit, ine

magis ad iram excitárunt , quàm ad grati-

fanitque ad eum perdendum; & tamen Da-

am, ac benevolentiam valuerint emollire :

vid graviter offenfus ob telüm in fe intor-

dixiíles collata à Davide Sauli beneficia cha-

tum Sauli patcit ; quem . in fpelunca com-

. libis in filicem ictus, ac vulnera fuiffe ad

modé poteft occidere : furit vero in Naba-

fcintillas excutiendas accenfze ind'ignationis:

lem, eó quia victualia denegaverit. Quid

Sauligitur irá percitus inextinguibili , ut

caufz hujus difcriminis? certé nonalia fuit

mederetur odio, extinguere Davidem , ac

! 'L?

caufa, quàm quz adfertur à facro textu ; fuit

e vivis delere adnititur; pravümque fuum

enim caufa tantze indignationis inguz lubri-

executurus confilium, haftam in Davidem,

citas, quà Nabal contra. Davidem fuerat

quem prafentem fenferat ejaculatur ?. Tene-

läfg £.18'

oblocutus ; eámcue habuit contemptui ver»

at Saul Lanceatm ,. 6 suiftt eam. putans ,

bis minüs propris , & que honorem Da«

gquid confgere pojft David cum pariete.

vidis lederent , Reflondems autem Nabal 1 Reg.cag.

David veró impuro Ípiritui abigendo affue-

[neri David áit : quis efl David, tf quis eft Y vao»

tuslyre modulamine non folüm vibratz

filins Ifai? bodie increbuerunt feroi, qui fu-

lancez declinat impetum ; fed & gehenna-

giunt Dominos fuos, quafi diceret, an non

lem debacchantis Saulis demulcere furiam

David predonum, ac jura infringentium

ífludet; verüm id perinde fuit ac retibus ex-

fautor Rempublicam turbat, & omnia pers

panfis volatiles expifcari ventos ; inde adi-

verfis inquietat motibus, cüm velit à me

gitur errare per montium declivia, fylva-

exigere victualia? ideóquegraviüs fe lafum

rümque opacatos receflus; ubi Numinis

fenfit David ab obloquente Nabalis lin

guá,

providentia Saulem perfequentem | Davidi

quàm à Saulis intorto telo :

propterea huic

iradidit fupgienti , qui tamen maluit ofori

necem molienti facilé indolü

t; cüm NNabalt

parcere , quàm ejus fanguine innocuas fce-

obloquenti;ac probra jacienti non pepercerit;

h'ggg-, &24. dare manus: volui extendere manum meam

quafi leviori poená effet puniendus Saul telo

I

án i&

necem intentans adferre,

-Non ita tamen

quàm NNabal linguze

L

| cementet fe David

adnitens procaci lubricitate famam obícu.

geffit cum per miniftros Nabali fupplicavit,

ràre Davidis : quia lethalius eft linguce ob-

ut annonam vellet fetvis fuis fuppeditare ,

loquentis infli&tum honori vulnus ,

quàm

có quia ob caritatem rei frumentariz in re-

intorti teli czedes cruenta:

& revera fanatu

gione illa fame premerentur : Nabal enim

difficiliora funt vulnera, que:]

mgua in-

vir rudis, G agreflis non folüàm petita de.

fligit obtufa, quàm

quz gladius ingerit pe«

negavit; verüm Q verbis afperioribus eos

racutus ; & faciliüs

manus ad homicidium

abegit: tuncDavid juffit fervos fuos. armis

prona eruditur,

quàm lubricitas linguze obe

muniri, Q veluti propriam oblitus manfue-

loquentis coérce

atur , gt monct Siracides

tudinem ia Nabalem totam famwulitii co-

Ecclef, — Hoz20

a ]

,!-R€£43-59

4ffuetus i verbis PIproperj Cap.224

hortem armavit ; accingatuy unuszuisque

in omnibus - diebus fuis. mon . erodietur -

gladio [uo. Quid? quód David in Nabalem

quamvis alterius honori detrahat oblo«

efculenta ad famem propulfandam fuis de-

quutor, nunquam tamen fe detractorem

negantem fetvis, tam fzveré invehat?

uid?

BU "-- us dÉ —ÉGB G- .M um CVR ao " oaMEM ?7' Am * anasi

effe fatetur , G quia fe egro

tare nefcit g

uod in Nabalem ob negatum cibum veluti

neque morbo ,

.

quo laborat ; pharmacum

D ,

"excandefcat , totus irà accendatur David ad

adhibcet ; ideo d

ifficulter. curantur

Tiit, 3 Bd

'vindictam; cumSauli telum intorquenti, &

vulnera,

qua à lingua infliguntur obtufa :

vulnus :

?OP 521' Püji

, Mid,

ad internecionem vibranti ultro peperee-

enim linguz ]ubriciiate inflictupa

manu &

A

»

dettex

. o h cRoqu,. — u t

»

Appetitusevulgandi fecreta coércendus, ne Cun&a funeftet. 297

,äetre&at*medicas admittere

& quämvis

Jus terruit , dicens '.-X $; AUutem vot nuotcem

3oleo delinitum , linteisque obligatum vi-

snovdetis , &$ comeditis : videte, ne ab invi-

deatur ; adhuc tamen plenímque manet

eem con[ummamini , G pauló infra fubdit,

fuperítes feeda cicatrix :- idque caufz , cur

Fugiamus igitur detratlioues , funt enim fa-

$

adulator Alexandri Macedonis dicere con-

vanicunrbaratrum , 65 infidiarum ejus infef-

fueverit, acriüs linguz convicijs effe ho-

foo. &Eliminemus omuem ex ore nofiro detra-

ftem petendum , quàm gladio vulnerandum ;

élionem , fcientes , quód et fl cinerem comeda*

quia tametfi lingua vulnera videantur cura-

anus, nulla nobis ajpera vite bujus vigiditas

ti;fceda tamen remanent femper cicatrices ;

qproderit , nifi detratlione abflineamus. Non

síntque proyterea deletu veluti impoffibilia,

credas (tametíireligiofus fit ) perfectionis

quz lingue vulnera veftigia relinquunt :

eum attigiffe gradum, qui linguz lubricita«

hincpradones, quamvis fciant effe predam.

£i nullum inijcit froenum,

Viros

reflituendam , audacter tamen eidem inhi-

Refert Ruffinus Aquileenfis,

$0.

ant,ea fpe illecti , quàd tametíi fint eam re-

:duos Religiofos ex aíceterio miffos ea de

; Nu m .—4 e

ftituturi, non tamen totam, fupersítque pro-

caufa , ut qui pervaftam folitudinem inco-

pterea femper aliquid ex ea;quod ipfis profit,

lerent £remitze,eos invi(erent; cümque,fui[.'

Si íemel pravà aliquá (it animus opio.

fent iter agoreffi ; ad Anachoretam quen-

$4

neimbutus, adeàtenaciter eidem adharet ;

dam jam fenio confectum fe contulére , à

'quo comiter in hofpitium recepti fuerunt ,

quamvisfale , ut vix tota obliteretur , ali-

quod femper manet fuperítes fui veftigium.

& ea utbanitate ; ac charitate , quà folent

K lavus mallei repetito percuffu facilé in tae

viti.afcete alios ejusdem conditionis recie

bulatum adigitur; quem tamen; f1 velis ex

pere: hinc fenex mitigaturus Monachorum

|

aífere iterum extrahere , nulla vi 1d efficies

moleftias, & labores fuíceptos in itinere ad

citra afferis dilacerationem : perverfa de pro-

fe faclos , fuos quàm optimé poffet hofpites

ximo opinio leni fufurrti , pauculis verbis

traéctare fategit ; G quidquid domi recon-

EU

facilé intruditur ; fed quam perverfam fe»

ditum effet , aperto corde , ac explicato fi-

anel auditor opinionem: ebibit, sgré dimit«

nuelargiri : cimque comediffent , quidquid

tit , & quam fen:el animo impreffit fpeciem,

potuit fenex ipfis apponere , -poft coenam

difficulter obliterat: quamvis qui exlinguze

folitó lautiufculam;precésque de more fufas,

peccaverit lubricitate millies repetat i fateor

fuos , fenex Anachoreta hofpites Monachos

perperam de meo fui proximo locutus , à

dormitüm duxit , & cüm tranquillam, &

vero totaliter aberravi : & tantüm quadam

quietam fuiffet ipfisnoctem apprecatus clau-

A LU

tunc percitus irá mendacia illa effutivi, &

sá cubiculi januá modicé íeorüm quietu«

Viv

verba protuli à depravato potiüs affectu di-

rus fedit fenex extra cubiculum ,. cimque

€lata , quàm à fana mente derivata; quód

crederet, quód hofpites deberentftatim ex

inconfideraté enarravi ; id me invidia com-

contraécta in itinere laffitudine fomno indul-

pulit dicere : & quamvis fexcenties protefle-

gere, eos audivit inter fe liberalius garriene

tur ,fe mentitum fuiffe : altiastamen femper

tes , & linguse lubricitate lautiunculam il«

lam ccenulam à fene Anachoreta eis inílru» :

prava de prorimo opinio hzret animo , cui

femel impreffa fuerat , quàm ut ea radicitüs

€am carpere ; Videte, ajunt inter fe fe ; quo

convelli poífit : sintque propterea cüratu

modo ifti Eremitze lautiüs coenent , . quàm

difficillima , qua lingua licét obtufa fua in-

corporis fint addicli mortificationibus! ciime

fligit lubricitate vulnera.

que deberent panem cum Davide cinere pee«

Contra ferpentis i&tus licét venenatos

nitentize afperfum comedere , optima fibi

J

preedlentiffimum alexipharmacum eft ferpen-

apparant fercula ? quis non feligeret hanc

tis pulvis, &t ab eodemfonte, ex quovul-

Anachoreticam vitam , cüm fic lauté ifti vi-

nus exilit , etiam medela (caturit: Ícorpios-

vant? Audivithos fermones fenex , fummé-

nis morfu ictus 5leo fi liniatur fcorpio-

que doluit, quód viri religiofi pro benefi-

niscuratur, & eliditur ingeftum morfu ve-

cijs fibi collatis calumnias rependerent , &

gnenum: contrs rabidi canis dentes morden-

convicia pretium ceenz darent ; fed tacuit.

tes, pili adhibentur ejusdem canis, & quee

Manévetó , cüm jam aurora furgeret, itet

fuerunt infli&a vulnera, ac impreffatmorfu

parárunt hofpites ad. alium profecturi Ána-

dilaceramenta in difcerptis membris curan-

c€horetam; fed abeuntibus fenex ille hoc u*

tur , ac ptifüng membra ip(a reftituuntur

num commendavit, ut dignarentur fuo no*

integritati ; non ita qui linguá lzduntur ob-

mine amiciffimum fibi Eremitam illum fa«

tre£tatoris : quamvis lingua füa lubricitate

lutare , & fchedam eidem deferre , in qua

ip. Z;ji

facilé a'ienum lzdat honorem,, falsámque

pauca duntaxat haec fcripfit verba ; Ztzende:

imprimat de proximo opinionem : difficulter

tibi, bojpites veniunt ad te , fed tu olus ne&

tamen, & nonnift valdé imperfe&lé lzefio-

i'rig4.

Intellexit alter ftatim ,. quid fibf

nem invectam priítinz dat integritati, hinc

vellet hos monitum, illüdque impleturus ,

Toxs $. bo-

Chryfoftomus.

Qua utilitar cum ovibus

Íenique obíecuturus , hofpites ftos cozi&

;7,;:"5", 3. ad

quidem , & pifitbue. abflineamus ,. fraires

parciffimáà excepit, nec aliud eis ferculum

üx

pepit. toff

qeró mordeamus , €$ comedamus ?. detra-

appofuit, quàm panem arefcentem , & pau-

ised,

bens fratri. fraternas comedit carnes j pro-

xillum falis, cum modico oleo , : & acetoz

ximi carnem momordit , propterea , & Pan-

fyit que hac tota ferculorum feries: címque

L

jri.

*v

x

9Qo4

Differtato AIIL

296

ttifles potiüs, & filentes parum comedif-

fuit, càm non follai türp! abZzptlose adt-

A';fw,h

fent panis, G folá frigidà fitis temperáffent

gitur corpus per humumtrahere , ac intef

i?

sílum , Eremicula flatim furrexit , flexís*

fenticeta , vel lutofos tractus pertrahere;

. que genibus copit gratias de more agere ,

verüm etiam coeperit ipfe inter. animantia

dein confuetas fuas recitarepreces, G pro»

execrandus haberi : Quia feeisti boc male-

lixá Pfalmodiá egregi& fuos defatigare ho«

ditlus es inter omnia animantia ; 6 befias

fpites , qui cüm Eremitas vifitarent , ut Ma-

derra 2 fuper petius tuum gradieris , terram

gi(tri difcipulos, non fuerunt aufi longam

«omedes euntiis diebusvita ttu& ? fed cur. ]e*

illam Pfalmorum recitationem interrumpe-

viüs ple&itur , cüm mortem intentat;Gliüm-

re , ne minus vidcrentur orationi addicti :

*que mulieris parientis devorare: & gtaviüs

hac eadem coenandi, & orandi norma Ana-

vapulat , cüm tantüm prima feeminz efum

choreta fuosad tertium diem;invitos licét,de«

Tuadet pomi vetitietenim chm Deum homi«

TL

tinuit hofpites , neque dimififfet , nifi illi

mem interimere , & vorare adnititur, hzc

hofpitalitate tam rigida faturi, & efurien-

j MW

€i poena infligitur : Projetfus efl Draco ille

M.

tes latenter noctu profugiffent,

"hmaguus , 9 projetius e/] in terram : Cüm

J^

Quid ni ad idlinguz lubricitas minime

veró fecandum bellum in feeminam movit,

coércita adigit etiam religiofos viros , *ut

*ui períuafit unius duntaxat pomi guítare

convicia , & calumnias reddant pro benefi-

dulcedinem , :graviori mulétatur poeená 5

cijs fibicollatis : x his duobus Eremitis

non Íolàm proijciturin terrams veràm &

primus religiofos illos ut hofpites tractavit

maledictis oneratur , & dnter cxtera ani-

Tanta execratur : AMaleZídlus es inter om-

€a benevolentia , & charitate, quz decet

"Genef 3.

viros religiofos ; fecundusvetó à primo mo*

nia animantia , & beflias terra z. cur igitür

nitus , nonut hofpites , fed tanquam detra-

leviori culpa poena decernitur gravior , &

Serm, 244

Clores eos excepit : appofité D, Bernardus,

35 GAn£ ]

mulcta-acerbior ? -& delicto longé gra-

Qunis , qui detrabit , a primim [e spfum

viotilevior indicitur poena ? Etenim cüm

"dpocal, I24

prodit vacuum ebaritate.

Deinde quid a*

adniteretur IDei hominis vitam deglütire s

litd detrabendo intendit 2 nifiut is , cui de-

& fuiffet velin ipfo ortu aggréffus, ut cüm

zrabit , veniat in odium , vel contemprtum

peperiffet , filium ejus devoraret, turpi dun«

zpfis, apud quos derrabir.

Ferit ergo cba-

taxat mulctatur tunc adreptione , 9rojecus

ritatem $n omnibus , qui abjs detrabit linguá

eft Araco 1lle magnus z. in paradilo autem

enaledicá ,68 quantum in fe efl , cbaritazem

idcó graviüs punitur , quia linguz deliquit

extinguit,

Adeóo declivis, & lapfui prona.

lubricitate , Deum incu(ans 'mendacij, ejus

eít linguz lubricitas , ut facilej praceps in

honofem innubilans , quafi invidia Numen

malorum omnium ruat baratrum: nec tat»

correderet ; 'ne eidem fe homines zquarent:

l

tareus hoflis alio. videtur infttumento uti

graviüs igitur punitur in paradifo , quia

in hominum perniciem*, quàm hac linguz

lingua fua lübricitate gravibs ledit., quàm

Lib.3. z

lubricitate,

manus fuo impetu ; appofité Rupertus aic :

EL

Bis reperimus ferpentinam verfutiam

Genef.cap.y.

Scit Deus , 'quia quocunque die comederitis

bellum indixiffe homini;sfed non in hominem

ex eo , aperientur oculi vefiri, Hoc utique

(lþaæal. 22

fimplicem , fed in Deum hominem ad per-

"wolebat intelligi , quód clavitatem omuis fa«

dendum, vorandümque , bellum movet;

pientia , divinitatem queque , & onnium

Draco fletit ante mulieremy qua erat pari-

fetentiam Deus $nvidens bomini ,tale lignum

IH'A , ub , cim peperifer, filium ejus deva-

illi iutevdixerit : quamvis mortem Dei ho-

?4Yet , quàm inconfulta fuit hec doemonia*

minis füfpiraverit, minüs tamen tunc puni.

cx temeritatisaudacia, quamvis nocere non

tur , quàm cüm Dei folius liberalitatem

E

poffet ; adhuc lzedere , interficere , & vo«

diffamavit ; quia gravius eftcrimen linguze

B ak

rare fategit ; G ultra potentize fuze metas ,

[J

obloquentis ; quàm vulnus manüs fcrien-

Aht

ut Izdat ,

tranfilire ftudiosé contendit

3

tis

f,

dum tamen perdere innocentem nititut! ;

: Idquefortaffis caufze , cur Eliphas 'The:

f2.

manites cum Numinis collata in fuos bene-

excidium in propriam trahit perniciem, pro-

jectia est draco ille magnus * luze temeritatis

ficiareferret, ait : Saluum faciet egenum à

gob. s.

daturus poenas in tetram proijcitur, ut hu-

gladio oris eorum, & demanu violenti p**

A5.

miferperet, quatamen poena haud ferpen-

perem ; priüs lingua recenfuitgladium , quo

ti videri potuit gravis, affueto jam humi

pet convicia alienum vulnerat honorem ; &

ferpere. Secundum quod indixit bellum ,

poftea furoris, ac ferri violentiam , quà ma-

non in mulieris parturn illud movit ; fed in

nus ferociens cruenta czde in alieav m cor.

ipfam primam mulierem Evam , quamallo-

pus favit , quafi graviüs fit honore Izdi , &&

quens captiofis adulationibus fallit, De-

fama infuüfcari; quàm corpore violenter fe-

um invidentie infimulat , €ó quia prohi-

riri; fcité S. Gregorius,

Malus bonzs de»

Liä. 6. Ma-

l

l

rAb cAp. d.

buerit fub poena interitüs pomi efum, — Ne-

rogat , G'rela, qua agerenegligit , bac in.s

4

"T ?"J; 5-

quaquam morte moriemini : fcit enim Deui ,

4ljjs obloquendo lacerare non ceffat , eftigis

quód in quocunque die comederitis ex eu ,

tur ingens Numinis begefïciumä lingua vul-

aperientur oculi vesiri , &5 eritia ficut Dj.

neribus , convicilsque egenum tueri , chm

Quamvis hoc bello mortem non fuerit com-

nocentior fit lingua gladius, quàm fzvientia

- whinatus , mulétatus tamengraviüs ferpena

manus fetrum , hinc lx fuit à Dco olim,

'läq.- j

^

od

F:'

' Appetitus evulgandi fecreta coércendus, ne cuncta funeftet. 297

| fancita , qua lingua gladij prbhib&rcntur

& non audienti vde-trahere : proinde ficut

vit, tAp.

furdus verba non percipit, qua in eum ja-

1€

49»

Non maledices furdo : — maledicere autem

perinde eft, ac conviciari , & convicia vul-

ciuntut, five in honorem , five in contume-

liam, neque verba in fe prolata diluere va-

nerafunt, qug acriüs manu obarmatà feri-

unt : fed (i furdus convicia, qua nonaudit,

let: ita nec abfens , feu is, cui detrahitur,

retundit , quia per aures furditate claufas

quidquam poteft refpondere, quo in fe ja-

moningrediuntur convicia , cur non potiüs

&a convicia retundat ; refellátque, qua de

lex non dixit, non maledices aurito , cüm

Íe referuntur in perniciem honoris: huic

igitur furdocavet lex, effe maledicendum ;

, per patulas aures convicia intus animum pe»

netrent , & inflidio vulnere partem ho-

confequenter obtrectator hanc legem vio»

minis cruentent nobiliorem ?. bené tamen

lat, cüm in abfentis honorem per evibrata

rohibet lexfurdo maledicere , quia ut ap*

conviciagraffatur , & favit in abfentem gla«

Inprolot. 3- pofite S.Gregorius, Maledicere furdo per-

dio linguz , quem fortáffis prafentem

p páaltoral.z. inde eít

, ac in abfentem efflutire convicia ;

Adgien, 36»i

laudgret.

À E

æaæææäæææwwwwæwmææmææææææaæ

M Má M t À A

pn——— Ó

um i

CC

COCOCBOOOODCDOODCDCDCOCOCO CO. OCO CO

CDED OCO G6D

DISSERTATIO XIV..-

Mf h

F

— Pravusinconvicia, & contumelias affe-

ial t

cuit, quà nemini parcens

fïtus linguam a

in omnes faxvit.

N

u

ä

dica licét vulnera non infligat corp

Lz';zgud male

0i , maref'tgmeiz

b

cArpit , ö'nabz'/iorem hominis partem ladit,

Y«

- X

æ,»

-«.—Qþ

AU

lu')

*

Deó perniciofa eft linguze

huendam , honorémque obfcurandum cen2

KX

d

I NÀ

lubricitas ,

ut nemini

fentes , tali forpice alas accidere hisce avicue

AEUN

i

J

LC

RI

parcat ,. & in omnes

lis,ne multumin fublimeavolent,

Quid nz

L;þ- FD 1'?7

ïï

aE

i

U

à N

AX

convicijs ; & contume-

hzc linguz proclivitas in alienis cenfendis

iA

tf

M ETg

L t

(«-leaäï

VY

dX

lijs faviat,

Quéd fi

moribus gravium perfzpe eít offenfionum

&

Q

feminarium ; licét enim honorem totaliter

:

QR

nonlethalia femper vul -

E

I EN

227 N

um p

nera infligit , alienos

non lzdat, nec poenitus extinguat probam

tamen i

,1.;.-3. mper carpit ob innatam ho*

exiftimationem hzc liguz lubricitas, quo-

minibus proclivitatem in alienis cenfendis

ties leviter duntaxat alienos carpit mores 2

a&ionibus ; adeóut etiam prudentiores , &

id tamen femper efficit , ut charitas tepefcat

virtutum addi&i ftudio hoc inficiantur vitio;

inter homines , amor minuatur , inita inter

síntque plerámque , & ipfi cenfores , quia ut

diveríos difuatur focietas, acvinculum dife

Epi/i.adci-

fcribit D. Hieronymus : fanto bujus mals

folvatur amicitiz , sítque.propterea linguze

lant, ,

libido mentes bominum tmvafit ,ut etiam qui

lubricitas malorum omnium feminarium ,

procul ab alijs vitijs recefferunt , in ifiud

idque caufz, cur Ecclef, velit noscautos, ne

Ecclef, eap

in levioribus alijs detrahamus, inquiens: Ip

tamen quafi ym extremum diaboli laqueum.s

&o,

f^

incidant : huic autem linguee lubricitati ;

vogitaru tuo Regi ue detrabas in fecreto «u-

hominísque pronitati alienos cenfendi mores

biculi tui , ne maledixeris diviti , quia &

V

'icb. ^

impetum plerümque addit ipíz invidia egré

aves celi portabunt vocem tuam . & qui ba-

H

bent peunas anuuntiabunt fententiam : inve-

ïï

lztos aliorum fucceffus audiens ; propterea

huic mínuendz acrimoniz alexipharmacum

niunt hujusmodi detractiones , quamvis le-

utat idoneum proximi famam vellicare , &

ves, narratores plurimos , eas huc , illüce

aliena carpere gefta , quia tunc invidusleviüs

que Euro ocyus deferentes, donec in aures

fibi videtur egrotare , cüm alios fibi pares;

deveniant eorum , quorum honor lzfus in

aliquo fuit , & hi narratores funt veluti aves

vel etiam fuperiores non ex toto laudatos

habet.

coeli , qu& perniciffimo volatu hüc , illicque

Ll.ät 6' MG-

z.

Turpis autem mater hujus animi crifis ,

voces obloquentium advehunt ; proinde nos

fälnmi* 15,

rodentísque intus invidiz occulta eft fuper-

cautos cupit Ecclefiaftes ; G monet ,. non

bia, quà inferior fatagit fuperiori exaqua-

tantüm , ut os obfttuamus detractionbus ;

ri, & par parem fuperare ; idque caufz,

verüm etiam ipfas cogitationesarcéamus ab

cur proniores fint homines invidi , & in*

hac pefte, quz aérem ipfum inficit , aures ut

afficiat ablentium.

flatá fuperbià tumidi ad alienam famam mi-.

Habet

298

Differtatio XIV.V :

3.

Habet lingua fua venena, quztuncef. — jj De PT fuum: imà ea eft hujus teli pet-

fundit, cum convicia effutit, éftquehujus-

nicitas , ut fimul profundiores terrz perva-

modi venenum linguz cognatum , ut ait T'er.

dat receffus: & lingua eorum traufmvit in.s

Lib. d; pa-

tullianus , qui loquens de doctrina Evangelij

terram ; utinde conijciamus. ; ubique fuas

£ienk.cap, 6 ,

ait : Hoc principali pracepto univer[a patien-

gladius lingue flrages fpargere , fivein coelis

furfum, five in terris deorfum , ubi vivos

tia difciplina [ucctntla eff , quando ne lingue

E

quidem walefacere conceJum eff * . exhau-

fepelit , & tunc contingit, quando convicia

effutit

L]

viautur , Wt cognatum lingua venenum exi-

?

tunc enim detraélores dicuntur

matur! - Sic veuenarta oblocutiones , &$ oblo-

magis Ígvire , ac firmari in protervia , -ut

cutionum toxica ceffabunt z alioquin lingua

fubdit Pfalmographus,- |Zirmaverunt. fibi

Pfalm. 63.

(evit, ut beftia , & rationis expers infano

fermouem nequam , tunc enim veluti ferocie

furore irrationabiliter ferocit . & ferpentis

fhcti5

-entes tauti , cum acutis ftimulis.ad iram

inftar ve

L

- iá

um, quod non absque fuaper-

:proritantur., :frontem corrugant , oculos

nicie tàcus f

w w w

*^Unr

, exteriüs effündit : fiqui-

minacesin hoftem defigunt ,. quem fibi de-

den inabíentes eque G prafentes convicia

ftinant excitatz propriz fzevitiei Ícopum , in

cffutit , & cun&ta faneftat , proceritalienum

'quem omnes:collineaüt impetus ;; ita detrae

honorem, denigrat gloriam , proculcat fa»

*&ores fronte obnubilata ,* erecto fu percilio,

mam , coinquinat a&liones , inficit mores ;

"orevenena fpumante j.corruptá-cenícientiá,

& cui femel proteritur fama millena cede

. ac mente confufa nitüntur venenum , quod

n ?[4?

adit ; quatenus ad fingules auditores nova

iniquo; conceperant animo ' ore : gehennali

funeflatur cede , fxpe dicta narrantur , &

*evomete ; & nemini parcentes, omnes fuo

lo VN

fadla, qua.nec dida , nec facta, imó nec

inficiunt viro notos ,igeotos , probos , ime

cogitata fortaffis fuerunt unquam ; — dubia

probos : ' hinc lethale hoc venenüm veritus

pro certis;falía pro veris, conjectanea habene

David:enixim Deum rogat , | ut dignetur

^

tur pro compertis , & finguli tales funt , qua-

-eumabripere, ne à noxia hacledatur lin-

Pfalmeo21.

lesfibi pronafingitfufpicio; quafi veranon

'gua ait,

'Erue à framea. DEUS animam

inveniat , gaudet faltem falfacomminifci, GC

-meam , €6 de mauu - eanits unicam . me-

aliquo lzfiffe modo.

Am, per ftameam linguam defignari detra-

4*

Omnium igitur malorumfons putidus

Gorisafferit Auguflinus, & per canem ipfum

linguae(t , quae veluti gladius acutus ubique

: detrahentem explicst Caffiodorus.

—

ferit , acfuneftas fpargit ftrages : detractores

-Sed :cur.. David enixim Numen ro-

$«

cæl $

enimlinguas exacuunt, quibus lethaliüs fe-

gat, ut à manu libereturcanis? & non po-

riant , ait Pfalmographus.

Exacuerunt ,

tiüs ab ungue leonis , vel .à denteferocientis

ut gladium linguas fuas , intenderunt arcum

Pantherze? cur tantopere canis pedem , vel

FD ARATATO ,. Ut [agittent in occults imma-

manum timet ; ciim potiüs dente mordeat ?

culatum , & fubitó fagittabunt eums, & non

' quia nimirum funt ex canibus , qui placide

tmebunt , frmaverunt fibi fermonem ne-

accedunt , :fed tibiam fubito moríu appe-

quam : nimirurn.qui nullo tacicurnitatis froe»

tunt : finveró Anglici fuit canes fe fe pedi-

no linguz coércent lubricitatem , hi linguas

bus- erigunt , & non pedes, fed caput ad

exacuunt , quatenus commentantur , medi«

cruentuminvadunt excidium, — Hujusgene-

tantürque , qua valeant ratione eonvicia ja-

^tis canes expertus fuit David ; fuerunt au-

cere acutiora. ad feriendum, quod perinde

-tem hi canes Saul períequens, ' Semejus in*

eft , ac exacuere, G limarelinguam, ^Non

Íequens , . Abfolon rebellans ,^ Seba pertur-

rme latet, Thearidem olim fcifcitatum devul-

'bans, .Achitophel tumultuans, & Doég

tro fcindendis alienisvefübus,corporibusque

"Idumzus calumniator, .de quo ait : Qd

*

*

a

| trp, n

feriendis aptiore,refponditle,linguz cultrum

"

loriaris in malitia , qu

2 poteus es in iniqui-

v-i-f*jzxä . 5 1

eifc,cum convicijs , & calumnijs alios petit ;

tate $ tota die injuflitóiameogétavit lingua.s

gladium igitur exacuunt linguz ; qui alieno

-£ua: vocat David injuflitiam, dolum,frau.

dettahunt honori , & perprolatas calumnias

dem perniciofam , verba ad cruentas cla-

plurima infligunt vulnera, eft enim gladius

des fundendas malitiose compofita : Sed cur

linguz;itaad perniciem concinnatus alienàm,

hanc injüftam linguc vafritiem cogitationis

ut medium fecet hominem, & uno , eodém*

nomeaclatione-infignit ? & cogitationes ,

que ictu corpus fimul, & animam diffecet ;

:qua mentis nobiles funt foetus , linguae atri-

eft lingua detrahentis gladius anceps , pugio

buit detrahentis ? Jora:die injuflitiam «o-

;peracutus , fica venenata , recensnovacula;

- gitavit lingua:tua : dicitur lingua injufti-

V falm, 63.

& telum exitiale , quapropter David, — 75*

tiam cogitare , cum convicia , fraudésque

tenderunt arcum rem AUIAYATI, Ut fagtttent in

: dolofas malitiosé.componit , perinde ac

eccultis immaculatum ,:ficut enim arcus te«

mens tunccogitat , cüm plura fecum intus

lum evibranseminus ferit, Gtlongé diffitos

revolvit , qua fimul neclit , componitque ;

interimit ; perindelingua detrahens abíenti-

ita linguaDoeg Idumzi cum;praemeditatam

busimminet , & longé diffitis nocet, vulnis-

perniciem locuta fuerit, ideó dicitur ejus lin.

que infligit plerumque lethale; quinimo a-

gua injuftitias cogitáffe.

VelDoégi lingua

deà n diffitos lingüz evibratur telum , quó

Íuperba tumens ambitione , ;mentis nobile

coelos ipfos penetret , & Deumilaceffat, pro-

officium fibi ufurpare prefumpferat , quà

vocétque ad poenas infligendas,

Pofucrünt

uberiori authoritate de alienis dcfectibus

L]

d

gat«

Efavüs'incohvicia* äiïc&us.cdärcändus;dä cedesfpargat. 209

'gatrirevidetetur; exauctoratur mens priie

vemetfaé fornaces gehennales ubique fl.0fas

ipe fuo officio quó perversé linguz famu-

fpargens, quibusomnia adurit , cuncta fune«

létur maledicg : ade& omnia funettat pervere

1flat: eftlingua , que perniciofis fuis flammis

fa lingua, ut ordinc inverfo nobilius adigat

uram accendit,concupi-fcentiadï»inflammat,&

famulari igno"biliori; '& hancin hominibus

reliquas pravas excitat , commovétque paf-

invehit «malignitatis

fiones: quód fipravos coércuerisin te affe.

fatuitatem linguz

protervitas 'hincilla Siracidis gnoma. — 77

:&us,os gehenhalis fornacis occludis taciture

Cap. 31«

'Ritate3noli igitur gehennalem ignem igni ad-

wre fatuorum cor illerum : & in corde fa»

'dere inflammatee concupifcentig tux , nol&

piestum os illorum *, quia nimirum fatuus ,

"

& maledicus quidquid habent in corde, quid »

linguá pravis tuis affe&tibus , depravatisque

rülm, 6

quid mente intus moliuntur garruli foras

paffionibus malitiam 'addere : fiquidem ita.

eifutiunt , nefcientes fenfa fuacelare , cum

«commotz , & interdum quiefcentes , ac fo«.

D

Cl u d-

&a in obvias quasque aures exonerent,quafi ne

pitae paffiones;; linguze efferantur incentivo ,.

ut exaggerauüs dixerit 'Gilbertus Abbas 5

gràvato;ftomacho intus premantur,

X.

Jinguam concupi[centie jgnibus 3gnes adderes.

Idquecaufz, curgarruli non valentes

&5 malitie-, malitianmas,

lingus&e coércere lubticitatem;, cor non vides

D.

antur habere intra vifcerareconditum , fed i

3

ore, in extimis, fummísque labijs:expofi-

$,4L-.

turh , cun&lísque patulum , fcité Eufebius

äïling"zm detratirix bomines deijct

Cafarienfis in Catena Gracorum Patrum

*

:S'uþär EJAA

ait: Ig ere fatuorum*mrdaearum $ exilit

Apropria condizione, Ó degeneres tur-

E. fUe 4

mis ad[cifest brutorum.s.

enim cor ad labia ipforum:cor verà [apientum

W^ dngua garrula ,. & detractrix adeó eft

".

non efl 0s eorum. Cum itaquefatuus effet ,

L

noxia, ut homines garrulos , & detra«

quàd calumniator exifleret fjue Do?g » frve»

Saul peccans . idcivcó ait iujuflitiam , cogi*

UA hentes degeneres faciat à propria hu-

mana fpecie , & in ceetum deijciat brutorums

davit lingna tua * corigitur garrientis , fede

[

reli&tà fuáin inrimo pectoris receffu, ad la«

parem enim, (i garrulum detrahentem proxi

mo dixeris camelo à veró neque latum un*

bia exilit; &lingusz fe fubditobíequio , que

guem te difceffiffe., aderit teftis Plinius refe«

ordine inverfo , perversóque fuperior infe-

ricri, nobilior famuleturignobiliori. Quis

rens [jb. f natur. biffor. cap.18,camelum ali-

ter é fluvio,vel fonte nonhaurire frigidam ad:

on dicat fatué excordem hanc maledicam

fedandam fitim ; ni(i priüs pedum proculca»

h

Eü.äg;

linguz gartulitatem ? hinc D Jacobus £s-

gua , ait ipfe , conflituitur in membris no-

'tione turbatáaquás nimirum fuperbum anie

mal fuam (ibi deformitatem non fert à fonta«

fíria , que maculat totum corpus , inflammat

votam nativitis nofire ,inflammata à geben-

li pellucido latice monttrari , fibíque obijci -

PU UMEUI U GN m

$a; quia linguaadeóelexitialis, & omnia

perinde homines nulliusnote, quique flocci

habentur, acnauci ; hoc idem preeftant illuftri

adurit;ut perinde ac rota gehennalibus flaffiis

€ircama&la videatur ubigue exitiales fparge-

famasalterius, quam fi non pede , faltem lin«

re ignes, flanmásque gehennales evomere;

gua conviciante, perinde ac pellucidá aquam

obturbarenituntur varijs detractionibus, n&

[

dum fulfureas paffiones , pravósque in ho-

mine affeclus flabellat , vexcitátque , t

foli videantureffe deformes : vel ut minüs e«

ad culpam accendantur in hac vita, & infu-

rubefcant proprias feeditates , ac maculas,

quibus fcedantur , obtegere fatagunt detra-

tura non Jinguatantüm, fed totus homo pro-

meritas det poenas *pe'fenni incendio inextin-

&ionibus, quibusalienos produnt defedtusy

-

guibili? appofiré

Gilbertus Abbas in appen-

*

acprobra ; quinimo fe ipfos arbitrantur ve«

*

Ap-

nultos , cum czteros rugofos ,ac luridos de»

Ssmf, 244

dice ad Cantica D. Bernardi inquit

pofitum efl cor bominis inmalum ab adolefcen-

Ícribunt.

;yalm.'sh

Quód veró deteriüs,non prava tantüm

$.

tia fua à prima natrvitate impulfa » nefcit

garrulitate fed & maligna taciturnitate alios

zurfum iufletleve s €) tu illam lingua prava.s

impellü ampliüs ,8 inflammas ? lingnaprava

fortaffis graviüs laedunt ; relatisenim aliqui-

buserratis,detectisq; maculis; fubdunt ad in-

iracundis , 6 indignationis occafiones vequi -

crementa malitiz: plura fuppeterent alia lone

vit s injuriar , vel fal[as fimulat , vel veras

exagerat , quas debuerat difimulare : 4d of*

g (celeratiora de hocviro nequam narranda $

íed ne camarinam movearnus , fatiüs eítea fi-

fenfam officsa etiam inrerpretatur , &f vene-

lentio i-nfep*elire;vcrüm»-non-eü idtacuiffe,fed

nati fermonis fcintillas admovet ad commo-

vendam cor [uum,

uid lingua tanquama

detraxiffe, & quidemgravius, cum qui& non

funt;dolo(a taciturnitate efle.prodantur ; ideb

cordi tuo talem adbibes flammam ?. fufficiat

talia muffitant, quia alia quz proferant pro-

illiconcupifcentie ardor carnalis , & levita-

bra,eisnon'occürrunt. l1móneq;abaípide

tis calorinnate , quibus cor tuum , quafi vo-

lingua abludit detractrix cum tnorfu fimol

iubilis vota impellitur ,noli igitür adbiberess

dentem, & venenum infigat , quapropte£

ignem , & concupifcentie addere malitiam ;

$

iguem bunc,

quem /mguä evomis bAuri

D. Chryfoítomus redarguens hujus turfuris

hominesait: Es bomo , ne venenum evomds

Homnil. 99;

de gehenna :

inde incipit , && illà vapitz eit

afidum. | Homo es.ferane fias,propterea (b ad popnl.

igitur lingua garrula, eque & maledicanullo

edearis, prope fin.

£rceno coércita , perinde ac Megera avernali

T

faéium efl osnonut mordeas,fed ut m

P

Non

w

Vemnf,d! Afeilibus Tom, fæ

4/

Diflertatio XlV,

200

L

Non folim

vperïnde ac linguaafpidum venena

amicumvideant indigere , tantüm ait pecus

fpargit lingua detractrix, verüm ejus fermo

niarum decoxiffe aleà, ut ad egeítatem fe de-

eft veluti teluminfixum femori canis, ut ait

jecerít ; ut alterius honori detrahat , dicit fe

F,-':";"ifäo

5? 1»

Ecclef, eap, Siacides, — Sjeur fagitta infixa femori canit,

eum vidiffe lupanar ingredientem ; nec ün»

19i

fic verbum in corde flulti , quia ficut non quie-

quam detractori materia deeft cxteros car«

Ícit canis , fed huc, illácque curtit, volvitürq;

pendi ; nequeunquam fpicula ei (unt obtuía;

- toto corpore; donec excidat;quod lateri infli-

quinalios puugat,alienimque honorem vul«

&o vulnere telum hzeret; perinde detractor ,

neret,

16,

f1 quid pravi viderit , vel audierit , non quie-

Quia veró aliena femper probra invefligat,

ícit,donec illud effutiat; ac fi quodameffet

quaerítqs foeditates, non hominem, fed fcara-

fop, 1.

I .Mü!'ldo

intimo correptus dolore; quarit,undelatrare

beum diceres, aut hirundinemait Chryfofto-

Tus,inquiens -

*

LÀ

Omnues aver[anrur maledi-

n P[alun

6;»??, 2 40

poffit, & faltem per osextraevomere , quod

intus ftomachum aggravat, & cor premit; id

cumut eumydqui Iutü redoleatut birundiuem

tantüm dixeris difcriminis intereffe , quia ca;

qua [angmine j ut. fcarabeum;qui flercore,alie-

nibus cibus panis eftficcus, & offa: detracto-

niemalisaluntur.. - Nonapes garruli detra:

res veró non folüm offa rodunt , ed & carii»

&ores semulantur ; cum non é floribus virtu-

tum fuccos'extrahantlaudum, quibus alios

bus inhiant , quas denre dilacerent , faméque

lupina devorent : & hucvidetur Jobus allu-

commyendent ; fed fcarabeos fimi foeditatibus

CAb, 15.

fiffe,cüm graviffime conqueftus, dixit. Quare

inhiantes , quibus alienum-deturpent .hono«

rem , maculent gloriám,

perfequimini me ficut Deua , & carnibus meis

)1-

Jaturamini? alloquebatur Jobus fuos detra-

Imófi-leoni , & hyenz detratorem paria»

Gores, qui caninis dentibus ringentes eum ja*

veris, concinnam dabis (imilitudinem. 'Theos

centem in fterquilinio varijs improperijs nite-

critus interrogátus ; quenam ex feris ceeteris

bantur mordere ; & convicijs abfumere ;

effent immaniores,refpondiffe ferunt;in mon-

ideóque carnibus videbantur dejecti Jobi ex^-

tibus, & fylvis leones,& urfos: in urbibus ve-

faturari , quia ut pulchré ait S. Gregorius,

1o,& oppidis foerierátores,& detractores:nee

Lib. 1416*

val. cap. 14s

Qui aliena vita detratiione ya[cuntur alienis

que absre,quia cum lingua detractrix,necip-

'fis parcat mortuis,recté hyenz confertur,hac

procul dubio carnibus [aturantur,:

e

t*ü

d

9.

Verüm detra&tores adeó funthiumadz cár.

enim à lupo vix abludens, adeà humanz:

nis appeterkes, ut nec propriis plerümq; par-

appetens cárnis;ut tumulos ipfos effodiat, G

cant pareritibus, quos perinde:ac Actzeonem;

& cadàvera in cibüm fibi exhumet : Obtre-

quamvis reluCtantem;& clamaritem dente di-

&lator carnem cadaverofam , tabóg; fluentem

Ícerpunt , & ore ejus devorant carnes : 'cla-

6 fetidis etiam eruit fepulchris , vitia nimi*

Lil. 3. Me». mabatAGaton apud Ovidium:leon ego fum

rum etiam eorum , qui morralitatem exuee

2197«

[i

Dominücognofcite vefira:fed nullus ex canib?

runt in lucem protrahens , G vitiaaliàs oc*

. ?' 1 qöx.

fuit,qui Actzconemnoffe vellett perinde de-

culta, & fepultaexhumat., ut cateris inno-

&j gfüd[.

tractores in obvios quósque dentes acaunt ,

tefcant; & fcelerayqua forent potiüs oblivio*

quos mordeant , neque proprijs parcunt pa-

ne fepelienda;publice exponit luci;ut fingulis

rentibus;&volupé ijsdem tantüm eft mordere,

: pateant.

W.

zeetbiel,

etiam confanguinéos , idque praevidens Eze:;

: Non tamen credas,has detra&trices linguás

Erf!e/ M

'impunitas, "Refertenim Paulinus duos cu-

CAp. 5« "US 100 chiel ait : Pazres comedent filios im medio tui,

€ filj comedentP atres fuosscanis et detractor

jusdam facri Ordinis viros , fubito deceffiffe

obviumquérnque, nulli parcens, rabido mor-

fato, eb quia temeré Ambrofio Mediolanenfi

det dente.

Caveamus propterea hoscanes,

Prafuli defuncto aufi fuerint detrahete, Ex

E

I'rofuarb.

quiaut nos monet Salomon ;hujus rabidi ca-

his alter facerdos Afer erát;qui Mediolanum

venerat/initiandus NNeomyíta ; hic.cüm in

(JIIP- Piem

nis vox eít illa alienum 6tiens fanguinem ;

Veni nobucum ,infidiemur fanguini ,'dbfcqn-

convivio non folüm 'contemptui videretur

faiidum Antiflitem-Ambrofium jam defun-

dawna tenticulas contra infoutem fruflraz de

é&tum habere; :verüm &cejus laudibusdetra-

glutiamus eum ficut infernus viventem, G in-

tegrum , quafidefcendeuzem in' lacum, '1mo

hete,& defünctuminorderé; quia non folüm

13

non folüm terretiris , acrabidus canis eft de-

homines, fed & Deum ipfum auditorem ha-

tractor , íed nec amarino videtur hericio ab-

buit;flatim vifus eft infelix'expalléfcere fron-

ludere;eft (iquidem hericius ; undíque aculeis

te, titübare voce, tremere manu, Gtoto cor«

'obarmatus, quibus & pedum locó utitur;cac-

pore languefcere, & inter adítantium brachia

terisque eft pifcibus timori; vulnerat fiqui-

fimuladlectum,& lethum deductus fuit;quia

. dem,quos tangit, fauciat;quibus eblanditur :

ut ait D. Auguflinus: -Deustotureff oculuss

la P[fz,l .

quidni detractor, plenus eft aculeis ; aculeátze

quo omnia videt , totus eff auris , qua fingulla

funt, quas mente volvit, cogitationes, aculea-

audit yotus efl manus , g:fä ubíq delinguentes

taíunt verba, qua orelivido profert, 'Ca-

punit.

e

« endum eít, nehericiusifte nobisimmineat;

Convi

vium plerümq; fibi apparant garrue

12,

.. Quiaffi nos tetigerit ,ejus aculeos ftitim haud

li detractores , fed & caninum elt prandium ,

: absque dolore experimur: tot ejaculatur acu-

non enim audiuntur nifi latratus , nifi rabidi

leos,quot profert ipfe verba ; obvios quósque

morfus, quibus alienus honor difcerpitur ,

pongit, five fibi vinculo devinclos amicitiz,

& fama dilaceratur.; nec alia edunt fercu.

five fgnguinis nagemtudine fübi addictos; i

la, quàm alienas carnes , . quas lacerant ,

nec

Pravus in conviciaaffectus coércendus, ne czdes fpargat. 30v

fhec alio mero propriam extinguunt fitim ,

calumnia mendax calamitas eft fupra mortem

quàm innocuo abfentium, fanguine,

Ca-

gravis ; talis fuitprocacium fenum calumnia,

Preverb,

veamus hac fympofia : ait enim Salomon.

quà Sufannam impetivére , innocens enim

f-*ïä 350

Noli effe in convivijs potatorumy,nec in come[-

mulier, priusquamad mortem duceretur, di-

fationibus eorum , qui caruem ad uefcendum

Xit, Et eece »orior ,. cim nibil horum feceo

Daniel, £.

conferunt , quia vacantes potibus ,O fymbola

7im , quatfH malitiosó compo[uerunt aduere

Suntenim convivz,

dantes coufammentur.

fum we , publicé enim fatis aperté indicavit ex

qui in hisce fympofijs nonnifi alienz vitz

malitiofa fenum calumnia fe rapi ad violene

LL

detra&tione pafcuntur , & utait D. Grego-

tam cruentee lapidationis necem , ideóque bis

rius,

"Alienis carnibus [aturantur 2 poti-

mortuam fe dixitfemelin calumnia; &ite«

Tou, , lib,

14. Moral,

bis vacant, qui de vita aliene opprobrto fe»

rum in iniquz fententiz executione , lapis

: Pfalgy,

€8p, 24

inebriant,

bt

LU

Carnes quippe ad vefcendum.s

dümquenimbo, quo érat obruenda.

conferre ,

efl $a collocutione. derogationis

adeó gravis tentatio , quae per calumniarn ho«

victfim proximorum vitia dicere : fymbo-

minem urit, wut videatur homo fupra id ,

lum weró dare esi , ficut unuquisque folet

quod poteít peti ; ac tentari ; & ad quam

p^o parte fua cibos ad vefcendum, ita 1m.s

vincendam fpeciales fint fuppetieà Deo pe«

confabulatione detratlationis verba confer-

tenda , & habende, quiaut ait Apoftolus.

ve: Ueflietur autempanuu dormitaito , quia

Fidelis Deus eff , qui non patietur vos ten-

x,Coyints

defpeium ,. &5 snopem 4 cuntiis bonis ope-

tari (upra id, quod poreflfis , neque fi Am»

Àg:

Ih

ribus 3o0rs fua iuvenit , quem bic ad aliene

brofium fcifcitaberis , quznam fit heecgra-

vite exquirenda «rimina detrallionss fue.

vis tentatio , quz tam acriter hominem

lenguor otcupavit.

quatit, aliam profert, quàm ipfam calum-

niam ; aitenim Ambrofius,

Non unum.»

$. Iil.

genus e[t noffra afficitonis , &'efl calumnia ,

dNulla tentatio gravins urget , nec

fed tentatio leoior, calumnia gravior $. fi-

aerins pulfat, quam qua à langua

quidem tentatio potef? effe fine calumnia 5 s

orztur calumntiatvice,

calumnia in fe tentationem babet,

Efl bus.

14.

' Arrula lingua non folüm detractrix

"manua tentatio , quam ferre po[fJamus , ede.

efít , fed & calumniatrix , eft enim

dumnia autem gravis eff.

Et ideo Domtnuss

calumnia narratio falía fuperiori de-

que funt graviora , fufcepit ,. & calumngs.

latade abíente, cujus jugulum petit.

Lu-

impetito , fileutium detulit triumphbale.s 2

cianus fiquidem Sophifta non aliter caluai*

dillinguit Ambrofius tentationem à calume

niam deícribit , quàm delationem quan-

nia, eó quia poffit tentatió effe , quin cae

dam abfente , & início reo , cui plerum-

lumnia fit ; non calumnia; quin fimul fit

?a 3-- q 68-

que fides prztatur etiam parte inaudità !,

tentatio, & quidemgraviffima, imóea eft,

4TÉ. 3. ad ,

quapropter D. Thomas definit calumniam

quà non patitur Deus homines tentari , vel

efle falfam , & malitiofam crimninis impofi«

f1 patitur , uberiora exhibet ad triumphum

auxilia, ait enim Ambrofius , calumnía in

tionem, hincquó accufatio eft frequentior,

G falía, eó eít etiam venenatior , & valdé

fe tentationem babet,

Ef bumana tentatio ,

In Pfæf nje

ferm. & 7.

um

Esclef. 26.

extimefcenda : tria enim nobis proponit Si-

quam ferre po[Jumus , calumnia autem gra-

racides, quze timeamus , ait ipfe,

4 tri-

Vis ef , cüm igitur non folüm fit calumnia

bus timuit cor meum , & in quarto facies mea

tentatio, fed & gravis ; certé&ea , quà ho-

anctuit ; delazturam cavitatis ,. €9 colletiio-

mo fupraid, quod poteít , tentatur ; &

nem populi , & calumniam mendacem , fu-

eidem Deus ne fuccumbat uberiora fui auxi-

Eít autem de-

per moriem omnia gravia,

lij fuppeditat incrementa , cüm non patias

latura ,ut explicant Interpretes adverfatio,

tur nos tentari fupra id , quod poffumus e

qui tota civitas ex finifiro rumore aliquo

imó adeó eít gravistentatio , ut omnis aliz

criminatur , erque cives falfatum impin-

humanalevior effe videatur , & quamhomo

gunt crimen,

Eft colle&io populi turba

poffitferre , feufuperare, cum minori ex«

congfegatio , feu in unum collectz popu-

traordinario divinz gratie auxilio : ca«

lorum turbz tumultuantes, & feditionem

lumnia veró adeo eft gravistentatio , utab

intentantes : eít enim feditio , quá populus

homine fine uberiori gratiz auxiliocenfeatur

turbatus contra aliquem infurgit , quem in

i-nfupc'ra'hili $,

necem expolcit ; talis füit feditio , quam

Quód (i petatur , cur tam gravis fit

Xï.

paffus fuit Ephefi D. Paulus 4or. 19 &

calumnia tentatío , qua hominem dicature

quam fuícitaverat Demetrius argentarius.

fupraid,quod potefl;pultare, refpondet Sira«

Eccdlefaffoo ]

Calumnia mendax eft, quà quis falsó per ac*

cides: quia calummta.conturbat [apientens,

cuíatorem mendacem , & teítes ad menda-

& perdit robur cordis illius , adeo animum

cium acceríitos accufatur, redsque propterea

commovet , ut eum conturbet, cruciet ,

mortis agitur , & hoctertium malum, quod

affligat , qui calumniam patitur ; ideóque

12

Salomon extimuit, eft ceterorum peffimum,

fuperatu eft calumnia difficilior, quia men-

eb quia ex perniciofa coitione furentis , ac

tem turbat , & quafi evertit , ut non am«

tumultuantis populi proceffus inftruatur ju-

pliüs fit homo calumnijs pulfatus fui com-

ridicus, quo per calumniam.falsósque teftes

pos: ealumnia aitSalomon , couturbar /fas

certó accufatus damnatur ad mortem : & hac

yiemeïn » leu ut feptuaginta Interpretes Xs

—

Verani de Afeilibus Tom. )

PP3

$

pli»

Difl"crtätïo XIV.

302

u

plicant ; esreumfert , cz'?:umagit » f'0Lat ,

propterea pede conterit , manüque diráteo

n

quia ficut, quidiufurfum, deorsámquero-

rat,perperamagens; ait David, — Redime-» Pfalgs.Y g,

tantur, velcircumaguntur oculis, G men-

se à calumnijs bominum ,ut cuflodiam man-

te confunduntur ; conturbantürque , ut ubi

4data tu4 5 enixim rogat indemnem fervari

fint vix cognofcant , & cunctacircumjacentia

ab hominum calumnijs , eó quiahe impactze

videantur moveri, & volvi ; ut ipfi vix pu-

ftudia virtutum impediant, & cuftodiz mane

tent fe poffe flare; ita qui calumnijspetun.

datorum Dei fint impedimento , ac obici.

tur ; turbanturanimo , nec quid agant, fci-

Adeó potiseft impaéla calumnia , & apta

unt, & quaf1à fana mente dejecti; poffe ftare

humanz menti avertendz ,uthanc ducat; re-

defperant.

Hinc ubiSalomonait 5 «calum-

ducitque , imó & quafi invitam trahat pet

nia conturbat fapientem , legit Aquila, fe- — vitiorum exefos anftactus

LÀ

L

idque caufaze

ducet fapientezi , G textus Chaldaicus ha-

cur rogaverit David redimi à calum-

bet, deezpiet faptentega , & Pagninus izfa-

nijs homiuum , me fcilicet à via deflecteret

uire faciet ,. GU Tigurina ad infaniam adt-

mandatorum Dei; & ne praeceps rueret per

get , G tandem alij errare f'aciet , quiafa*

lübricavitiorum itinera , quienim opprimi-

piens calumnijs petitus extra fe quafi per im»

tür calumnià :difficulter culturz virtutum

patientiam raptus aberrat à fapientia , à ftu-

incumbit ,nec divina cuftodit mandata ::tur-

dio virtutis, labitürque in tetras vindictas ,

bat enim calumaia fapientem, & mens tur*

czdésque cruentas, velfaltem convicia con«

batavix , quodagat.; videt , fed (init.in in*

tra calumniantem impatienter vibratd ::.

digaationes., irásque abripi. ^ Tametfinil

hinc Syrus Interpres $,

ubi Salomon ait ;

Eclef 7.

probetcalumniator,omnia tamen criminatur,

Calumnia couturbat Saptentem , vertit , ac*

& cunclafuneítat, & ut altiàs vulnus irifli-

cufatio calumniatoris perdit fapientem., per-.

gat per vetita ; viam fibi ad mendacium ape-

ditque cor dentium illius, hoc eft, evertit,

rit: nimirum flexuofa calumniarum fraude

dementat virtím etiam prudentem , -quem

homines trahit., :quó ei magis libuerit.

ad fcommata, Q aculeata adigit convicia ,

Nulli dubium quin malum fit calumnia infi-

quibuscaninarabie videtur dentibus morde-

diofiffimum,

'Vidi eleganti exhibitam pe-

re , ac more infariiemium*calumn'iawr;m

nicillo calumniam ab infigni pictore varijs

Íycophantam dilacerare.

Vir ibifede-

in tabula depictam coloribus,

16.

Hinc $. Gregorius T'aumaturgusinfert, -

bat ;emaciatus , fronterugofa , eculis torvis,

quàm grave fit calumnia malum, cüm & vi-

vultüque toto palléfcente , auribus praclon-

rum fapientem , ac prudentem à fana mente

gis ;quales fuiffe eas Midz ,vel fingunt Poé-

deijbiatj, adigátque dentibus canina rabie

t2, vel pingunt piclores : viro in foliofe-

mordere : fugmum malum, aitipfescalumnia

denti mulieres adftabant due ., Ignorantia

eff , quafapientum animabu maxiné in[idia-

fcilicet , & Sufpicio; eó quia, quznefcit,

( , generofam , ac denfam illam virtutuma

& tantüm fufpicatur ; fi probra fint ad alie-

folvam extirpare molitur , quod invecta ca-

nam gloríam infufcandam 'protervé effutit.

lumnia mentem conturbet fapientum , fate-

Accedebat erecto fupercilio calumnia, íüb

turS. Bafilius, quiabimpaéla fibide hzrefi

fucatz mulieris fpecie ; ita tamen urfucus in

calumnia fentiens fe turbatum , & gravaté

extitma tantüm cute efflorefceret,cüm fronte,

zpï-/iql. 82

ferens objectum fibi fcelus, ait, d basce:s

& oculis iras, GC rabies;perinde ac gehennalis

litteras animatut,ut par erat ; & ad tam in-

Megera fpiraretmanüque finifirà facem agi-

opimam , fubitémque immutationem -animo

taret accenfam , & dextrà juvenem capillis

perculfus , nec velbondere quidem poteram.s ,

prehenfüm, manüsque fupplices coelo porri-

p^lpitabat enim mibi cor,linguame deflitue*

gentem fecum veluti invitum trahens, Prazi-

b4t , & plan? patiebar 5 quod animo folet

re hanc avernalem furiamvidebatur vir de-

parum forti accidere : indicandum 'enim ,

formis ;orepallido ,vultu macilento;, fronte

quod verum efl , & tamen venia dignum s.

rugofa;oculisq; exefis;ac fi diuturno jam con-

Deinde parum aberat, quin in odium erga bu-

tabuiffet morbo ; hicque livor erat; calumnize

mantim genus exorbitáffem y fuflettique mibi

iter fternens, Veluti pediffequee aliz duz mu-

fuiffent omues bominum wmores arbitranti in

liercule comitabantur calumniam , quarum

natura bumana non e[fe cbaritatis bonum.ss

altera Sycophantize, & altera Fallacia fibi no-

menclaturam ufurpaverant. "Utinam.hanc

feüwerba quadam plaufibilia ad ornatum , &

cultum eorum , quibus uti velis confita s z

calumniz picturam finguli , qui aulasterunt

15,

affectum verà illorum fecundum veritatem.,

Principum ferio luftrarent oculo 5 non ita

zon effe cordi bumano : hinc Regius Vates

faciles effent alienis moribus exprobrandis ,

enixim Deum rogaverat , quatenusà calum.

mec tot vix quzrerentur nocendi , neque tam

nijs hominum vellet indemnem eum ferva-

gravem noxam calumnia infligeret;ideoenim

re,quó poffet divina mandata cuftodire : fci-

hacfucatee mulieris praíefert fpeciem ,quia

ens virum prudentem quamvis cultura addi-

nifi calumnia vero narraret fimilia, non op*

&um virtutis per impaétas, (ibi calumnias

primeret rerum omnium validiffimam veri-

graviffimé turbari , ac veluti deijci à fana

tatem 5 ideóque in id incumbit ftudij, quo

mente, acinftarinfani furere , ac canina ra-

fucó apparentis ;veritatislarvata fua detegat

bie dentibus mordere fycophantam calum-

mendacia, aptiórque fiat hac arte auditori-

niantem, immemorem divinz legis; quam

bus fqis decipiendis,

Eft

Pravusin convicia affe&tuscoércendus,ne cxdesfpargat. 303

novacula etiam medium fecant homimem,&

i

18

'Ell'hec ar$; ia H nolla dlia Kicilibs

fcholaaddifcitur ,quàm in Principum aulis,

cuné&ta funeftant , cedé:que accerfunt , ut

ubi & exercetur : millenis -aulici. .artibus

contigit omnibus fere urbibus per totum

per probrorum calumnias adlautiorem for-

Pelepon'efum.'Ut enim refert Baroniustomo

tunam fibi viam & gradus conftruunt: hi

10. Anno Chriíti 981. ex actis 'S. Niconis

:cüm fucatam calumniam eífe velint , mode-

annoà partuvirginco 98 2 irrepens;graffáns-

l

ftiam etiam fingularem in extimo vultu prz-

que epidemica lues Peleponefum depopula-

feferunt,'oculos, frontem, vultümque to-

'ta eft, & pre cateris urbibus ea; cui nomen

'tum icomponentes ad normam nfignis vir-

Lacedaemon erat, quam cteris graviüs af-

tutis, quod perinde eft, ac emendicata;& ad-

flixit, epplevitque ene&tis cadaveribus, Ci-

ffcititia vultüs pietate (tabulantem intus ob-

'ves cum humano quovis fe noícerent reme-

segere , ac larvare impietatem ; novercale

:dio deftitutos ad :arcendam calamitatem ad

divinam opem confugére,, & prafertim vi«

odium , 'quod intus :in corde fovent, foràs

'frontis hilaritate, & oculorum verecunda de-

zorum, quitunc temporis morum probi«

-je&tione palliare nituntur; loquuntur mellea

ttate, vite fanclimonià , & virtutum cultüu-

-yerba, licét.cor intusfelle natet : rident fum-

18 infignes erant, preces enixim expetivére,

amis dabiis , arridentvültu, "& tamenxlam

&& pre ceeteris Niconis;qui in afceterio inte-

: dentibus frendent j irà intus:exardent, -odio

gerrime vitae Monachus erat ; qui tamen,

«quia nil frequentius füis in concionibus in-

:corrumpuntur , && animo nonnift 'funeftas

'aliorum depreffionesmoliuntur: :aliud enim

clamaret, quàm populi »sei penitentiam agi-

ión ore habent, &aliud corde fovent; bilem

ates ultio divina ipsminet, peuiteutiam agiteg

à populo illo, qui easdem :femper fibi in-

'enim intüs alunt , ;plenásque affe&ibus tra-

'gedias in fe commovent ; :utque calumnia-

-culcatas voces jam faftidierat, alianon fuit

aomenclatione donatus, nec alio vocatus no«

'tores proprium contegant livorem;alios cum

'accufant., triltes;ac moerentes fingunt ocu«

mine , quàm antonomaílice 2dezacbus ille

Jos, 'vultámque profunda mceítitudine oc-

gpenitentiam agite ; lsigitur «enixim à po-

'£upatum ; "& quafi quodam rubore perfüfi,

pulorogatus, ut precibus fuis ad Deum fufis

nullo privato odio excitati, Íed Principisfo-

:aléxipharmacum aliquod peíti co&rcendze, &

lius bono moti caufam ufcipiunt., livore

'extinguendz aptum 'impetraret in folatium

'totius urbis , & levamen populi, fpopondit

tamen & invidia :plenam.; obteftantur in-

'terim , fe nihil boni, fibique utilis ab ea fpe-

:;Monachus fuam opem,;annuítque afflicti po-

'rare delatione ,'quà nonnifi communis boni

,puli votis, 'unam tamen à Magiftratu |illo

.exegit, quó Judzi urbe pellerentur, fineren-

intendunt incrementum promovere ; & fola

conícientia przmonitos, & religione tactos,

türque extorres vagari extra Provinciam, ne

fe ad caufam illam promovendam accinxiffe;

quid Chriitiana religio , ab hac hominurm

foece hauriretfoetoris , nec quidquam cape-

cümque pulchrum religionis nomen,S con-

fcientiz :ftimulum -adferont., *quo £faciliüs

'ret detrimenti. /IPromiferunt cives facturos;

audiantur blandé quidemloquuntur, fed le-

quod ipfe juberet, dummodo peítis extin-

thaliàs infli&o vulnereíauciant, Yane butc

€tionem fuisà Deo precibus impetraret.Prae-

auditioni ajebat Bafilius Imperator filio fuo,

miffo jejunio Nicon flexis genibus Deum e-

noli prabere aures, &$ calumuiatores in [inu

Aixim rogat,ut velicáfflidtum populum ab

tuo vt fove , improbis ne temerà crede : il

epidemica lueilla graffante indemnem fer-

enim fepe uumero'uiros bouos propter ampro-

vare, ümque peraliquot horas inítetiifet

bitatis fufpicionem afflixerumt, Omniz audi,

fuis precibus, fibique videretur Numen fle-

xiffein fua, & populi vota; -Àmente ferena;

& ab omuibus difce, fed ex dis ,'qua audies,

quadam vejice , quadam admitte , uempe ea,

ore ridente, vuluique blandoé proprio e-

qua tibi aut ufui,aut bonorieffe queunt , &5

grelfus afceterio urbem adivit; in quamvix

eum fubditis obeffe nequeuur * rejice -autem

ingreffus,& benedictione triplici manüs du-

€a,que & fubditos ladunt ,& ibi non profunt:

6tu populo impertità exulavit illico à civi-

tate peílis, & fimul cum illaetiam Judzi ab

quia fi linguaimproba fautorem 'enancifca-

tur Principem, nonnifi detrimenta , depref-

'ea pulfifuerunt, — Verüm cüm Joannes Ara-

fiones, ac damna irreparabilia fperari inde

us Judaorum Patronus acerbioribus odiis

offunt.

ob pulfos Judzos in Niconem Monachum

19.

Iddue caufz fuit , «ur Antoninus Pius

fertetur; non dellitit publicis, privatisque

Imperator , fi delatores non probátfent,quze

«alumniis viri afcetzimpetere innocentiamg

rifit tamen Nicon nil (ibi eorum conícius;

dixiffent, poena voluit capitali affectos; quin

ex prifcis Romanis Vefpafianus , - & 'Titus

que calumniator effutiebat , floccique fecit

hoc hominum genus ita oderunt, ut eosfla-

has linguz mendacis larvas.

Cümque ei-

dem non defiflenti calumniari Nicon ob«

gellis czfos voluerint, per amphitheatri are-

nam ípe£tandos traduci , quó nimirum eo

viáffet voce leni, frontéque ferena dixit: abi,

& ad te redi; fcelera tua defle infelix, brevi

exemplo fortiüüs, quàm verbis dedifcerent

czteri calumniari, Sienim Princeps hujus

enim fenties qualia fimt nequitiz tuz prz-

furfuris homines fufurrones, .delatores, &

mia. Nontamenfycophanta calumnias de«

calumniatores impunitos finat , eorum lin.

ftitit effutire, quin acriüs contra virum fan-

&um fremens alias calumnias prioribusne.

guam magis Sxa.;uit, quá perinde ac recens

Pp3

quiores

d

"Diflenado -XIM:

304

quiores fparfit totaurbe, — Sed Deus vindex

animo ea ferunt; hec enim tolerantia .ïfä'?

non ulteriüs tulit fervi fui dilacerari innoe

flernit ad gloriam.

centíam, denigrari candorem : noéte fiqui-

Id intereft difcriminis juftum inter, &

dem intempeíía dormicnti Arato duo obji-

iniquum 5 ille emm calumnias execratur ,

ciuntur fenes praeftantiffimae formae;orisque

quas ifte concinnat, & fovet; hinc Sa'omon

Prowerb, 15.

W

fupra dignitatem humanam , qui flagris ho.

Verbum mendax juflus deteflatur, impius au-

minem cadere, fimülque verbis. increpare

zem confundit, íeu uc vertit Chaldzeus Para»

cocperunt inquientes: ad tantam ne malitiam

phraftes zzepiu: facit putrefcere, ac witupes

te audacia extulit , ut Dei fervumfpernere,

rare, fi proprie fumatur verbum zendax

virámque innocentem tot conviciis dilace-

perinde eft, ac calumnia, quá falfum crimen

zare, calumnitsque profcindere non verearis?

alteri impingitur; hanc igitur. vir probus

Quid ni poft multiplices plagas in obfcurum

execratur, & impius concinnat, & fovet, qui

dettudi carcerem fibi vifus et 5 & ibi flexo

propterea alios confodit , & foctere facit ;

poplite veniamenixim rogatam minimé im.

appofité. D. Chryfoftomus, ubi calumniam

petrare, inde é fomno expergefactus, febrili

comparans ftercori fic fatur: Squis te pre- Homil.g, ad

«cepip eflu exardefcere , accitóqne ftatim 8

tereunte flercus commoveat, nonne boc faci« bopst.

faüo afceterio Nicone patrati fui delicti veni-

entem contumelia, €6 convicio affris? boc

am popofcit, oravitque, ut vellet fuis preci-

fac & circa detratdorem : non euim [ic com-

— bus fanitatem, & gratiam impetrare , cui

morum . ffereus. dllum . fetorem . fufcipientem

tuncNicon, qua tu in me peccáíti, ea liben-

cartilaginem narium percelli, ficut. alzena

tiffimé tibi frater, quantum in me eft, con-

peccata excufja , G eommota, atque vita a-

. dono ; fed quia ccelefti imperio vitze tuz fi-

liorum impura produa audientium. animos

nis imminet, vitam protrahere non potes,

contriflare , & perzurbare folez,

nec erit, quiDei. obíiflar decreto: & polt

triduum praematura morte Aratus é vivis de-

jyo lï]'

eeffit , funcftum pofleris relinquens. docu-

mentum, non finere Deum vindicem impu-

nitos calumniatores vitam protrahere;ut de-

Infræm& lz'nguw lz/zärz'cifdr plzm*:

difcerent alii calumniis viros probos impe-

perdidit, quos taciturnitas indeta-

nes [eruáffit,

1Q.

tere,

Non folüm prematura morte puniun-

22

tut, qui linguas fuas exacuunt;alienam inno-

" Ingue lubricitas, ni coérceatur in omne

centiam fparfis calumniis vulneraturi,verüm

facilé trahit fcelus, eft fiquidem incre-

Píalm.14, €tiam àvita excluduntur zterna.

Cüuüm

dibile distu quantum damni , infamiz,

fuiffet Rex David percunclatus:; Domzne 431

& exitii adferat importuna loquacitas, &

babitabit in. tabermaculo tu0 ,. aut quis re-

procacis linguz pruritus, cujus vectigal fem-

- quiefcet in monte [anclo tuo * flatim refpon-

per eft calamitas, Quod navi zquora trajici-

Íum fubdit inquiens , qw; loquitur veritatem

enti eft clavus,feu gubernaculum ; hocidem

án corde fuo, qui non egit dolum in lingua

eft hominilingua, quá, perinde ac navis

fuas nec fecit proximo fuo malum, & oppro-

clavo, regitur homo, qui fi anchorá deíti-

órium non accepit adveríus proximos — fuos,

tuatur taciturnitatis, clavo reclz rationis ;

qui jurat proximo fuo, & non decipit , non

velis , remisque Sapientiz, & Prudentiz,uil

Íolàm calumnias effutientes à coeleíti exclu-

fperandum , nifi ut in brevia, & Íyrtes im-

dunturpatria; verüm G aures iisdem prae-

p

ingat:cüm neque in divinz legis cynofuram

bentes: € converfo qui zquo animo congefta

defixum teneat mentisoculum ; neque filen-

in fe probra, G intortas calumnias perte-

tii anchorà pracipitem interpellans curfum,

——

zunt, hi funt, gui participes fiunt regni coc-

procellas declinet; (ed nullo tacendi,loquei

leitis.

Quinimo Deus arcano fuz provi-

díque difcrimine tumultuofz hujus vitze pe-

dentiz con(ilio per calumnias hominum à

riculis fe committat , G temeritate potiüs

-Cacodoemonis folet tentationibus redimere,

' raptus,quàm prudentià duclus in altum pro-

.ut contigit Monacho Abbacyro apud Clima-

vehatur per decumanos aftuantium affectus

Qrada 4. de chum, is enim inaíceterio per annos quinde-

um fluctus, quibus vel mergitur, vel in fco-

ebedientit, — cim affiduis calumniis, conviciísque pulfa«

pulos trahitur; in quos impingens homo lin«

tus cum mors immineret adílantibus reli-

gua clavum regere neícius foedo perit nau-

uis fratribus, in has poflremas erupit vo-. ^ fragio.

ces, Gratias ago Domino , &5 vobis fratres ,

Plures perdidit hac linguz garrientig

23.

quàd me ad [alutem meam tentZflis jugiter;

lubricitas, quos taciturnitas incolumes fer-

M

bac enim ex cau[a immunis à tentatione De-

váffet. Potuiffet Amalecites ille,qui fpolia

smonum battenus man[i , ac i à Doemonum

Sauli, imó G ipfam armillam,

& Regium 5, Rsg. Mfa.x.

vacáffe tentationibus , ftipendium fuerit

detraxerat diadema lingua frceno, & oppor-

conviciorum , ac calumniarum; quaab aliis

tuna taciturnitate tutus, quaea imminebant

fuerunt inipfum jugiter intorta: & paffim

pericula evadere: fed quia linguz pruritam

in a(ceteriis contingit , ut à tentationibus ij

non compefcuit , fed apud Davidem ftulta

fintexempt, qui conviciis pulfantur,S equo

temeritate fuum fuit. facinus confeffus, &c

i

1

]

pre^

Pravus inconvicia affectus ïcbärcle,ndusj;n*e(:ædcs fparpat. 3og

yrofeffus extremam fibi accerfivit perniciem,

:xigoris.'-täi'ricu!amenta vitrahatur; nullum

& propriz temeritatis promeritas dedit poe«

:3majus Regnorum praefidium effe, quàm fub-

«itorum benevolentiam , ftudium, G affe-

nas , quas declinare facilé potuiffet, fiJin-

guz coércuiflet pruritum proprium .evul.

&um inPrincipem ; fine quibusnulla poten«

"6. 15'

gandi facinus,

'tia diu flare poteft, quinnutet : violenta fl« ^

Perdidit etiam Principes, & Reges in-

'quidem imperia non diu vigent,cüm Regius

24«

dominatus à libera fubditorum. voluntate

fronis linguz lubricitas.

Quisquis artem

profestus fit, non veró ex timore, & violen-

populos gubernandi condifcere cupit;navar.

«lium peritum neceffe eít, imitetur; clavüm-

tia'ortus; & eum propterea Regno indi«

que teneat re&tum exercitio juftitiz;ut Rei-

gnum -effe, qui ut regnet, non liberas popue

publice pacem, G profperitatem ;promo-

lorum voluntates clementià ; & .comitate

veat, & cujus.beneficio populos ad portum

flectit.ad obfequia , 'fed vi, & violenua adi«

"Necetfe : e(t-itidem.ut

git,ad quod invítus »populus trahitur: eft

dirigat felicitatis,

.enim metus infidus .cuftos diadematis s. ti«

.homines feligatartem nauticamcallentes,feu

3nor.fiquidem odium potiüs fovet,, quàm a-

üx,'ä

eos in confiliam adícifcat , quos probitas.ine

'format, : & prudentiaccommendat; «ut ;no-

morem :conciliet; & ubi populus timet; hic

"Verit velaventis; coníilium, imodumque.re-

;plerumque furens P'rincipis caput metit 2

:gendi-occaficni ,.GU tempori/accommodare,

neceffe.eit plures timeat , .quem plures ti-

ament,

"Hiice monitis :nitebantur fÍeniores

M

G peritiam artis ;praíertim.cum :procellge

'£urunt, & fludtusnavem pulíant; & exagi-

:accerfiti fuadere RGboamo. ut vellet aliquid

'tant, ventique vela inflata urgent, oítendat,

de rigore remittere , & pofito tantifper re-

dRoboamus, quia hac arte :populos regendi

gio fattu ad captandam populi gratiam vel-

:prorfus ignarus'erat, neque linguz didice-

let fe . accommodare memor paterni moniti:

XProverb, 39,

:zat lubricitatem coérceres eum fuperba lo-

Oui qebementer.emungitt , [anguinem.elicit

propterea vellet ab immodicis :tributorum

uacitas'à paterno 'fecit Regno :extorrem :

£es ita contigit.

'Defunécto Salomoni fuc-

oneribus , quibus Salomon populos preffe-

«&effit in fceptro Judez Roboamusanno zeta-

rat , eosdem relevari, .:& Regni .aufpicia à

4is.40. quem-unum duntaxat ;marem., ex

benevolentia, G affectu populi petere,

"Verüm Roboamus afpernatus hzc fanis

46.

tantafceminarum colluvie hàbuit fibi fuper.

ftitem ; .qui non folàm :diadematis , verüm

ora feniorum confilia.accivit in Senatum jue

& plurium genitoris fcelerum hzres . fuit,

venes, quibus expofuit feniorüm confilia, &

"n

Cümque Jeroboamus ab exilio à Regni Pro«

abiisdem petiit proferri, quod iisdem vide-

Ceribus revocatus nomine totius populi Ju-

retur,

Juvenes autem ítolida ferocia Ro-

daici Sichemi in comitiis:congregati humi-

boamo haud fuppares , :ut Principis elatos

liter fupplicáffet Roboamo; ut.onus tributo

fpiritus magis inflarent;eique affentarentur,

fimülque:ejus gratiam fibi conciliarent , :di«

um ,quo Salomon populos prefferat, vellet

minuere., 'producens 'immenfas propemo-

xerunt , indecoram :effe Regize Majeftati le«

dum expenías pecunias in:templi 'ftructura,

nitatem , :G metu defectionis ad populi in«

Tegiz domüs zdificio , :& pluriumper to-

fle&iarbitrium: nunquam 'fine difcrimine

4

tum regnumurbium inftauratione, ut etiam

firmum flare capitis decus ,(i qui timere de»

in coníiruendis variis fanis Ethnicis uxori-

bent :Principem, 'timeantur ipfi à Principez

bus ; & propterea fubditorum :exhaufiffe

à populo vi, & metu plura extorqueri, quae

fcrinia; & reprafentaret Principum zratia

clementiá, GU mititate minimé poffent 1m«

evacuati, cüm populi divitiis :deftituuntur;

petrari: Íepe vi frangi, qui jure fleéli :ne«

Gtenixim etiam rogaret , ut vellethoc dare

quit. Hanc przcipuam effe in Principe re-

fuorum fidei, & amori, ut.nonmodo feRe-

gnandi artem,odia contemnere fübditorum;

gem cognofcéret , fed & patremeffe memi-

& libertàtis .affeclationem , novique jugi

impatientiam , imperiis, frcenísque violen-

niffet,quó paratiores haberet in-omnia juffa

populorum animos: qui f fciant Principem

tig coércendam eífe? eadem fronte geftane

non tam proprium faftigium fpectare -in

dam effe galeam , quà diadema fulget., ut

throno, quàm populi commoda, & proípe-

Rex compellat, cogátque quostimet; & po«

ritatem $ paratos tunc 'effe quotquot tali

pulus faltem timeat, quemnon amat, Re-

Principi fubjiciuntut , non folüm pecunias

verentiam ex metu propria fubire "inctee

profundere, fed & fanguinem fundere, vi-

menta: neque hominesfieri.ceelo magis fup-

résque omnes impendere, quibus fuum

plices, quàm cümhoc tonitru minas fpare

tueantur, defendántque Principem,

git, & fulminibus excuffis ex atris nubibus

r

2f5

Auditis Roboamus hifce populi poftu-

fetit, & cadit.

latis triduum ad deliberandum fumpfit; &

Ad potentiam Principis pertinere zera-

Zio

cüm rem totam ad feniores detuliffeteorun«

rium non vacuum , fed opibus onüftum;five

der exquirensfententiam ; ifti unanimes ei

lubentibus, fiveinvitis fubditis auro;argen-

p pb

fuaferunt, ut Regni aufpicia duplici firma-

tóveimpleatur; à populoefífe vires, & ían«

ret fulero clementize , & munificentie . in

guinem extorquendum,ne in Principem re«

populum, quibus Regnum firmiüs ftabilire-

bellent, fítque populus, qui Principem ti«

tur, quod fit, fi populus ad obfequia per

meat,non Princeps populum.

Haecque ju«

niorum confiliaanfam dedére Roboamo lin«

clementiz blandimenta alliciatur ; non per

gue

;

Differtato X1V.

306

i

E

gtíze indulgendi lubticitati , & refpondendi

bona effe videtur ; non fumpfit: fi quoää

mus ejus nepos dixiffet cum avo .obmutus »

popülo petenti ab oneribus triburorum rele-

vari,quibus ejus paterSalomon eum prefferat:

6 bumilitatus fum , & filui à bonis minime

;Iv

3. Regetap,

Minimum ipfus digitum effe crafforem,quam

in ea fub Regni initium incidiffet difcrimi-

lz-ö. '4-»

Patrüa lumbi fuerint,

Pater meus cectdit

na, quz totum funeftáruit imperium , &

vos flagellis , ego autem cadam vos fcorpiaw

quibus originem dedit lingua lubricitass:

T[!,-'n ^ P

nibus.

Quód fi à Salomone Patre . fcuticis

eítíiquidem ait Climachus: Loguacitas Gradw Tv.

4,2!

cz(1 fuerunt, nuncà Roboamo filio aculea-

ignorantia argumentum , detraclionis januas

[

tis fcorpionum flagris con(ciffum iri time-

fcurrilitatis . Dux , mendacij opifex , frigue

rent.

cordis compuutti inertiam aduocans , forani

28,

Itritatus tamen fuperbo hoc refponfo

pracur[ar , mentis euagatio, cuftodie exter-

populus, indignatüsque ftirpem Davidis, &

minatioz. G malorum omnium officiua , d

Salomonis,exclamavit uno ore, nil (ibi futu-

qua [ingula cuduntur infortunia.,

rum ampliüs cum Davidis progenie; habe-

Imó eítlingua procax , & gaïtru'la offi-

39,

ret ipfe cemplum , quod Parer extruxerat,

nium vitiorum plenacongeries, G univerfi-

a. g.

fe religioni,fortunisque fuis aliis viis conful-

tas iniquitatis , ut eam vocat D. Jacobus ia

Prry, ti»

turüum: & tunc copit 'Roboamus damna

fua Epiftola Catholica inquiens, Lzsgua i-

fentire, que ex linguz infreenis profluunt

gnís eff , untverfitas iniquitatia dicitur ignis,

lubricitate, & quámnam fecurim in. fuam

quia fingula abfumit virtutum ornamenta,

injeciffet lingua non coercita domum, fuüm-

& univería accerfit vitia , quibus indulget,

queimperium; cujus initia unius linguz

e(t fiquidem univerfitas, feu quafi academia

iniquitatis , quia ficut in Academiis omnes

garrulitas everterat.

Confilia Seniorum

funt femper praferenda ijsjuniorum, qua&

docentür liberales artes, & qui eas frequen-

defe&tu experimenti , G exceffu caloris prz«

tant ad fingulas inftruuntur fcientias; perin-

cipitantia funt, hincSaluflius. — Omnia in-

de lingua procax nullo taciturnitatis freeno

coércita omnia edocet iniquitatum genera ;

quit, Regna, civitates ,. Nationes usque eó

proferum imperium babuerunt , dum apud

& ficut taciturnitas, & filentium ftudia fo-

eos vera con[ilia valuerunt, — bicunque att-

vent virtutum; itérque ad coelum pandunt;

tem gratia, timor, voluptas ea. corrupére,

ita linguz procacis loquacitas & contra cul-

pauló pofl imminuta opes , deinde ademprum

trix efít vitiorum , & innata. fua lubricitate

przceps in baratrum ruit malorum omni-

imperium , & poffremó [ervitus impofita. Si

Roboamus fanaconfilia feniorum executus

um; hincappofité exclamat. S. Chryfofto.

J

fuiffet in linguz . non ruiffet lubricitatem ,

mus in grzcis exemplaribus : O Jileutium, 1778

L]

celi febola, ia vegni celorum ,. [peculum

quz proprii infortunii caufa fuit, & offici-

najin qua omnes Regni calamitates cuderen-

peceatorum ! ÓQ taciturnitas cogitarionum

Efahm $. tur; hincDavid: Dixicuffodiam vias meas,

exploratrix , & dijudicationum. cooperatrix !

obfervatu digna eft antithefis, quce enim ab

ut uon delinquam $n lingua mea , pofui ori

sneo cuflodiam , cinm con[ifleret peccator ad.

Apoftolo Jacobo lingua univerfitas, feu a-

ver[ia me , obmutui, & bumiliatus fum.& [i-

cademia dicitur iniquitatis, à D, Chryfo(to-

lui à bonis : non folàm David . cuftodiam

mo taciturnitas fchola ceeli vocatur; eít

oti (uo conítituit, cüm adverfarius contra

procax loquacitas veluti univerfum omnium

ipfum urgeret ;

verüm etiam freeno tacitur-

iniquitatum prope invifum Gymnafium ;

nitatis linguam co&rcuit. — Oómutui ; G bu-

fecus taciturnitas nonfolüm eft. cogitatia-

milistus fum » && filui 4 bonis,

num exploratrix; verüm etiam fpeculum

29.

Sed quid quod David filuerit à bonis ?

peccatorum oftendens , & objiciens homini

P/Ml;xy,

ubd laceffi:us Saulis conviciis obmutefcat,

fua probra , & deli&ta , quafi in filentio ;

id virtuti datur; fed quód fileat à bonis, àn

perinde ac in fpeculo omniía apparent lin-

non à ftudio videtur hoc filentium abeffe

guz deliéta, qua in procaci loquacitate la.

virtutis? cum amplioris meriti fegetem fup-

tebant ; apparent veluti in fpeculo, utcor-

rigantur,non ut foveantur,

Solent fpecula -

peditet ipfum offenforem laudibus com-

mendare , ac beneficiis cumulare? nunquid

adhiberi ut faciei maculas prodant, qua de-

leantur; c(thactaciturnitas, quz non fo-

deerat inSaule, quod poffet David laudibus

excipere ? Verüm Grzci Patres nodum fta-

làm freenumlingux injicit procacitati, ve-

Ug

tim folvunt difficultatis » ita in. paraphrafi

rüim etiam bona (ingulaaccerfit, quibus ho-

prztactum textum exponentes: 4deÓ mie

mo ditefcat , ut monet Salomon inquiens :

Prov,.12,

de fru&iu oris fui unuquisque veplebitur bo-

ipfum bumiliabam , 8 tacebam y non . exi-

gens vinditlam.

Hoc enim indicat humi-

ni, C juxta opera mauttum fuarum vetri-

buetur ei, feu. ut feptua

fe]

d

liari, & filereà bonis, vindi&tam de illatis

inta Interpretes

fibi injuriis ton exigere; obmutefcere, &

explicant , quibus adhzret S, Chryfoftomus

nil refponderez cüm enim injuriam patfo

in catena Juxta orera labiorum fuorum ve-

ultio bona e(fe videatur, hanc cüm non exe-

zribuetur ei, ade& oi (int opera manuum,

)j

erit David conviciis laceffitus recte dixit:

erinde ac opera /abiorum; quiaficut quze

humiliatas fum : quia ceffitzquo animo ad-

mente intus concipiuntur labiaexteriüs pro«

ferunt: ita quoà labiis proferuntur , ea-

verfario iniqué convicianti, ideo filuit à bo«

dem manus exequuntur;fi enim Princeps ore

nis; quia ultionemr', qu& inju;*iis" lacefüþq

impee

Pravus in convicia affectus coätcendus,ne cadesfpargat. 307

imperet, manus fubditorum voces exequun-

rofus eftfermo , quem pravia taciturn—izäs

Prov i:56

elimat, quiaut ait Salomon : Zn multilos

tur labiorum; fi herus jubeat, famulus vo-

M

& obíequitur, & jufía exequitur,

quie non deerit peccatumz: qui autem o

214

Qued fi petas, quinam fit aget ifte fe*

deratur labta fua , prudentiffmus e31 , qu&

verba elucidansS. Ambro(ius ait:. Zl/rga fer-

Lib,r, effic,

rax , quifructu oris ubertim abundat, non

wmonem tuum , ue luxuriet,G multiloquto pec«

alium effe refpondet Chryfoftomus , quàm

W?Pf 3

T It

ipfam taciturnitatem , ipfümque filentium;

cata fibi colligat : fit vefiritlior & vipis [uàt

i Tom.7. pag,

|

4358.

-ait ipfe: O filentium effetiuum carcer, pra-

cobrceatur , i. lutum colligit amnin exun-

dium Chriffs bonos fruclus adferens ! G licut

dans; eítlingua garrulitate procax, perinde

ac torrens verboruni redundantiá diffluens ,

-nullus eftageradeo ferax ficut Chrifti pra-

dium, quo &ipfe ditefcit, Galüs fuas u-

qui alveum fupergreffus prudentiz omnia

bertim divitias communicat: ita filentium;

Íecum trahit lutum, feces, flercora ; & lu-

tofus hic fermo inaures ad(tantium difiluens

quia eít froenum lingua procacitati inje-

9,

o V

or

Uï'g- Præï'

mentem inquinat , ac focdis cogitationibus

&um , & quo ejus garrulitas inhib

dium dicitur Chri(ti , fapidos adferens fru-

animum deturpat.

N

Defoecandas eft fermo iíte lutofus,ut

te

xsl

£&us; & hic eít fructus oris, de quo loqui-

Prov. 12.

tur Salomon: Defrutiu orie fut, unusquis-

purior fluat; frceno taciturnitatis co&rcen-

o-;ny

dus eft, ne extra pruden

í o

alveum pteeceps

que replebitur bonzs ; non enim frudtus oris

2

procax

v

t lingus carrulitas, necluxurians

ruat, aut fuperfluat: garrulus enim & muj-

verborum facundias fedtaciturnitas fermo-

tiloquus facilé in lutum incidit peccati, qua

num !!erilis

H»c

verba fordefcunt, & fermo fqualet; quiala-

Q verborum inops.

loquelz inopia, hac verborum pauperies

benre lingua, & fallente memoria, fimülque

elt Chrithi predium, ex quo.prodeunt fapi:

rapiente loquendi prurigine facilé fuulibus

noxia mifcentur, & neceíffariis vana: e/aa-

L

—

di fractus , quibus virtüutum culturá pine

Lib,de €ain.

damus offium aris ait Ambrofius z. ne culpa

gueícit fpiritus: hzc taciturnitasde Chrifti

'(9- Aeelb[h-

pradio maturos adferens fructus cen(us eít

iutret ne lapfus aliquis. [ermonu exeat 5

gazatum ccleítiurm , quibus hemo freeno

inirat culpa , fi lapfus exieri,

dudi guo-

taciturnitatis fÍnam . coércens. linguam dite-

moda intret culpa ex multiloquio non. effu-

fÍcit, quia de fruclu oris fui umuquisque re«

gies peccatum s exiust muliiloguium, perca-

plebitur bonis , & e(t Glentium teite Chry-

tum intravit « quia in multilogquio , nequa-

follomo Chriíti predium, bonos uberi pro-

quam qui exit (ermo . trütinatur, G imprie

ventu tructus adferens.

denter labitur : ( qu& exeunt ab ore ve:ba

j*

Vocat etiam Chryfoftómus filentium

in confilio priüs intüs accerlerentur,& non-

n

h

affzQ&uum carcerem : O filenzium , ait iple,

nifi ad prudentiz trotinam librata dimittee

affetluum carcer, pradium Chrisli bonos fru--

rentür: ficut per eos emortalia imtrant . alt

De o?ificie

(mundi,

Gus adferens: quia ficat in carcerem detru-

.

Philo, Zta nonnifi Uamortalia exave g*'eäere:'zt:

duntur ; qui noxiz indulferunt libertau

?

nimirum per os intrant. cibi corruptibiles,

ita filentium affectuum pravorum elt carcer,

mortuorum animalium carnes, qua Ingue

quia coércentur intus, ne per verba fcurri-

la mortalia funt: & quiaex ore Íermones

fY

exeunt, hi nonnif1 immortalitate digni e

4

lia exteriàs prodeant; utilis eít hic carcer ,

;

in quo taciturnitatis compedibus effroenis

deberent , hoc eit, ut monet: Epictetus. INoà

1z mt.äärää.

affectuum petulantia,veluti multorum fcele-

de glaciatoribus , non de ludis Circen(ibus »

CA 4-1.

rum rea vinCia detinetur, neforas infole-

non de pugilibus, non de cibis, nec potio-

icat. Hinc isfapit, qui fuam didicit froeno

nibus , nec de fluxis ; fed de Numine, de-

taciturnitatis linguam co&rcere, ut innuit

que ceeleftibus, & immortalibus vir probus

k Prog.17,

Salomon: Qui moderatur fermoues fuos

loquitur ; nil ex ore prodeat nif1 Evange-

lium, virtus, coelum , DEUS, fintquever-

dotlus & prudens efh , & pretiofi [jiritus. vir

eruditus , (ex ut habetur in. textu hebrzo,

ba noftra talia, qualia D. Hieronymus fcri-

xEP*:&- 99 []

qui continet eloquia fua. feu linguam pro-

bit de anima pia virtutum addicta culturz :

hibet, quam (ilentio obfignat, hic doctus,

cujus canticum Pfalmi, fermo Evangelium,

hic prudens eft, ac pretioío preditus Ípiri-

delicie continentia ; poffitque de nobis dici,

n Orat.fa-

tu, feu nobili , &'precellenti , ut habet tigu-

quod olim Hiliatus Arelatenfis de S, Ho-

AZ,

N

rina interpretatio, & huc videtur adluiiffe

norato - in fuo epicedio.

Nunuquam i2

Ia Pfalim. 38,

Caffiodorus inquiens : Srlentium est proba»

tuo ore nifi paxs, nifi cafitas, mfi pietas,

.

L

nunquam in corde. wifi ba-

bile, quod fapientes produ , quod confilium

nifi cbaritas

nutrit: nimirumquia taciturnitas fana fovet

vum omuium fons Cbriftus babitavit : tunc.

P"'J'XM

confilia, prudentes facit, & fapientes prodit,

per idem os , pet quod mortalia intrant,

quaí fit (llenium prudentis fermonis nu-

immortalia exeunt : quia fermones lingua

non inflitoit, nifi de DEO, ac virtutibus;

trimentum , quo aliturs & fanum adipatür

,

n

confilium,

neque profana divinis , fcurrilia gravibus ,

35

ui fermones fucs prohibet , feu lin-

& puerilia feriis mifcet.. Cavendum eft, ne

uz lubricitatem co&rcer, is dostus eft, &

idem nobis objiciatur , quod Theocritus

de Apaximenis dixerat Oratione , verbo*

prudens, & fpiritu pretiofo , feu nobili, &

przecellenti przeditus : nobilisenim, G gene-

rum quidem continere flumen, fed gute

-

tanm

Verani de Affeiibus Tom. I,

Qq

308

: Difíertado- Xl V.

tam duntaxat mentis; nohn fimus pleni ri-

loguere 5 nonigitur ex exz?mo geítu , nicti.

raarum , huc illücque effluentes ,. fint quee

que qualis fit intus homo dignofcitur , fed

ex ore exeunt verba, totidem veluti effa-

ex fermone probo, vel nequam , ex hoc

ta,feu fapientiz pronuntiata, fint veluti

enim tantüm valuit Socrates , qualis intus

& tripode effuía oracula; fint perinde ac my-

effet adolefcens ; conjicere: quia nulla fui

flerii alicujus arcana, fint verb

.

parte magis homo, qualis fit, faciliüs depre-

Io d:gna,

a ced;o, G au-

henditur , quàm fermone: qualis enim quis

dT us

35

Corcenda eft procax linguae garruli-;

in factis fuerit , talis & in verbis compro-

tas freeno. probz taciturnitatis ; ne huc,

batur: & qui nilfecreti, & arcani intus

detinere valent , hi procul dubio animipro-

p

jllücque audiatur garrire, nec fit perinde

ac illa Graculi garruli lingua,quz in hirundi-

dunt levitatem ; & Siracides hos garrulos

num muízum geftire duntaxat , ac garri-

pregnanti confert foemine , qua partui

proxima dolet ,& ingemifcit; 44 facie ver-

Ecclefeq19,

re audita eft, |Quia eftlingua fua lubri-

citate ad lapfum procliviffima , ideo verbo-

bi parturit fatuss , neque mifer quiefcit ;

'donec fuum fit in lucem partum .enixus ,

rum coércenda petulantiz natüra ipsa du«

plex oppofuit deatium vallum , ut loquen-

feu quod 'intus tacendum fervat , exteriüs

Q 447

di temeritas non cordis duntaxat cuílodiá,

prodat; & «qui arcana fibi commiffa fido

m

non occulit;pe&ore., non tantüm fidem

ac vigiliá coliiberetur , fed quibusdam eti-

am quafi excubiis in ore pofitis fepiretur,

prodit, fed plerumque etiam amicum per.

I? catezlae/z';

Prov.c, 25,

appofité D, Chryfoftomus ait: JZeo DEUS

dit. HincSalomon ; Que vidersnt oculi

4ut, ne proferasin jurgio cito ,. me poffeace .

linguam velut muro duplici "voluit. cireun-

dari dentium. tegmine , €9 labiorum cufto-

mendare -non po[fis,cim deboneflaueris ami«

CH IUuuh.

f

diá, ueverba improvida proferantur gar-

yulttate -2

hinc enixim David DEUM ro.

-Ni freno taciturnitatis lingtía. coéc-

37*

gat quatenus velit:os fuum cuftodire , 'ne

eatur nonnifi funeftas excitat tragoedias .,

verba. inde exeant temeré concinnata , &

& plerumque cruentas fpargit clades: ne-

P[alm, Y6,

InCatna,

perverse cogitata : Póse Domiue cuflodiam

que heroum fortiffimo Samfoni vires, ocu-

ori mto, 55 oflium circumflantia labijs meis,

los, libertatem , ac tandem vitam «quid a-

liud 'eripuit; :nifi garrula lingue non cor-

petit nimirum przidiariam velut cohor-

tem, militares excubias, vigiles cuftodes ,

citz futilitas , cüàm 'enim urgenti Dalilee

fecretum nuntiáffet, omnia miíere perdidit,

fidósque fatellites ad tuendum os, illüdque

muniendum, nequidinde exeat, quod ob.

quia fe linguá prodidit.

Scio in prifcis fa«

M

cris Romanis ; vas aqua hauriendz adhibi-

fit audienti, & non profit loquenti.

tum fuiffe, quod humi deponere nefas ef-

fet; ideóque dicitur pede caruiffe ; ne us-

: 50 .Vo

iam é manü deponi poffet: 'Os fiquidem

j

ujus vafis peramplum , in anguítiorem de-

jl

Lingu& procax lubricitas :'valk!i,

finebat conum ; :neque . flare poffet , quin

lem Pradit animi levitatem.

aquam funderet , nuncupatum veró à Ro-

,

manis vas futile fuit , có quia nifi manu

26.

lUnïoffe lingua careat , & nervo ;

prenfum,vel funi alligatum;quidquid conti-

quo ejus coérceatur volubilitas , fi-

neret intus illico exteriüs effunderet. Quód

C

$1

flatur lubricitas, inde fit, quéd ta-

fi pates huic vafi futili garrulos dixeris,qui-

cenda perfaepe loquatur , & quz fuerunt

que lingua indulgent lubricitati;ynon impro-

idem fecreta concredita, & arcana com-

ba erit fimilitudo; funt enim garruli ore laxi,

miífa temeré foraseffutiat; quod proculdu-

& corde preífi, & quidquid pectore «conti-

bio animi prodit levitatem, ac puerilis fim-

nent, foras effundunt, cüm nullum valeant

plicitatis inconflantiam cum nil fecreti te.

arcanum , nullümque fecretum intus conti-

gere valeat , fed audita flatim obviis cun-

nere.Id tamen dixerim difcriminis effe inter

:

étis enunciet,

Quatnor vulgo dicuntur

vas illudapud prifcos Romanos futile,& ho-

eífe, qua abfcondi non poffunt, nimirum

minem garrulom;quia nullum unquam fuiffe

palma in clivo , ftramen in calceo ; fufus

à vafe illo incendium excitatum legitur,cüm

, anfaeco, arcanum in fatuo: eft lingüa mene

garrula lingua perfzpe incendia fuccende-

rit exitialia.

HincSiracides ait : Dezzda-

tis interpres , & ficut difficulter ftultus co«

Ecclef. & 22

gnofcitur , fi tacear; . ideo nil facilius eft ,

re amici mysleria defheratio eff anima infeli-

e

*

quàmex fetmone viri conjicere animum

ci ; nefcit quantum fit fecreti pretium, qui

fi ftultus taceat , qualis fit intus haud con-

ä

non intelligit, multum fe illi dediffe, cui pe-

A

jici poteft: hinc càm ad Socratem | juvenis

&oris fuiarcana concredidit ; ideóque ex-

quidam fuiffet adductus, ut in fuorum il-

poícit vectigal taciturnitatis,

jun, g,

lum diícipalorum numero reciperet , &

Hinc ferió priüs maturandum eft, cui

35

in ejus fchola edoceretur ; & adoleícens

fint fecreta credenda , ut pauca concredan-

ille, utpote peregrinus, G verecunduslo-

tur; etenim qui multa fecretó loquitur, in

-

qui coram tanto Magiftro vereretur , dixit

occulto loquitur nihil ; funt enim í

v

ecre

E.

tOos

€i1 Socrates leguere — il , ur te cognofcam ,

rum quidam adeo prodigi, ut quz necami-

Ícu ut alii volunt: £ ze videanz ah'?z:id &«

cis erant cqmmittenzäa obviis cunctis narrent,

CxQs

L

X

Pravusin convicia affe£tus co&rcendus,ne cades fpafgät. 309

m m n s

exoneréntque in quaslibet aures, quidquid

quorodo enim dixit Caiphe Pontifici anni

illos uritz alii vere adeó funt fecreti tenaces,

illius, In occulto locutus fum nibil ?. f apud

LCQSCESNEDR Oa

ut etiam chariffimorum confcientiam refor-

Mattheum : Zffumpfit: duodecim . Difcipy. M^ttP.20,

mident, & fi poffent, nec fibiipfis. fiderent

los fecretó, ad quos tuitetiam in occulto lo«

Ve-

cutus? Àa non in vertice Taboris fecrecum

interiüs prementes fecretum omne,

rüm quatnvis contraadnitantur ;

femperta-

injunxit Difcipulis adftantibus : Nemínz di- Mattbitz,

men verum eítillud apud Lucam z Ni/ 45-

xeritis vilionem bane , fi folerter. fecretum

Lu.124

fionditum , quod non fciaturs fecretum ple-

exigit, quomodo in occulto dicit fe nihil

rumque fe ipfum etiam prodit,

fuiflelocutum? Rupertus Tuicienfis pulchré Genef. cag.

39

Fuerat Jacobus L íaaci filius natu minor

ait: Dixit in corde fuo E[au uentent dies lu- ?7:

paternam benedictionem fuffuratus; Efau,

élás patris mei , &5 occidam Jacob fratrem

natu major gravate tulit, quód Jacobus

meum, — Nunciata funt bac Rebecca ait Ru- g Genes,,

W'IS-

fraudulenter contra fe egiffet, &quód pri-

pertus: Dominu qui multa fecretó dixerat,

dicit tamen Pontificà : ego palam locutus

mogeniti privilegia fibi debita, praeripuerit :

oderat propterea intus incorde eum pro exe

fum mundo , &5 in oceulto locutus fam nibil,.

tortaà patre benedictione fibi natu ^ majori

Nimirum adeó increbruit fecreta propalandi

confnetudo, ntinocculto locutusfuerit ni-

Genef. £,27. debita: Dixfrque n corde fuo* wenient dies

Q9,4le.

Jutlus patrís mei, & occidam Jacob fratrem

hil, quialicét multa fecretó dixiffet, fcilicet

meum,uunciata funt bac Rebetce , qua mtt-

fecretó fuiffet Difcipulos allocutus, hi tamen

TA

numerum explevére duodenarium, neque ia

: 2en5, É voraus T acob filium [uum dixit : Ec-

«e Efau frarer tuus sminatur, ut. octcidat te.

occulto loquitur, qui duodecim fimul ho-

Id dicitur

Quod tacitus in corde fuo Eíau verfat, id

minibus aliquid fecretó dicit.

Rebeccz ftatim nuntiatur ? fi Efau in cor«

fecretum, quod fegregatur à turbis, & arca-

)

de (uofecretum fovet, odiüimquein fratrem

numeít; fed huiusmodi fecretaadeó publi-

cé increbruerunt, ut Chriftus vere dicere

ftatu minorem nutrit; quomodo Rebecca ,

potuerit: Ego palam locutus fum mundo.&9

p Care:ia.

quaz intus E(au mente volveret, Ícire potuit?

quánam pacfo ait Acacius : Rebecca audire

dn occulto locutus fum nibil * quia nimirum

poruit, qua. Efauin corde fuo dixit ?. Vix E«

aliud eft fecretó loqui , & aliud fecretó fer«

fíau odium in corde fuo conceperat in ftae«

vari, ex his quz nobisconcreduntür, piura

£rem Jacobum, & ftarim, qua intusin cor-

fecretó dicimus, acdifcimus; fed pauca fe-

de fuo dicit, Rebecce nuntiatur:; íi nullum

cretó fervamus:; adeó rara eít inter. homi-

Eíau verbum protulit, nec fignum dedit ,

nes fecreti fides ; ut que fecretà dicuntue

quo potuiffec Rebecca. inrernum conjicere

minime fecretó ferventur: in occulto locu-

odium in fcatrem fuum , quomodo mulieri

tus Chriftus fuerat nihil, quia tametfi plura

fecretó dixerit , non tamen fecretó fuerunc

potuerit flatim innotefcere , quod in ab-

ftrufis cordis receffibus, mentísque latebris

4ervata, cüm & ipfi Evangeliíta ea evulga-

latuit? nimirum cordis abdita oculato , &

In oc-

verint & Apottoli promulg:verint.

attento obfervatori pervia funt , cordísque

culto locutusfuit nihil, quiaquae dixerat

arcana etiam zmulo plerumque denuntian-

aliis innotuere: is non loquitur in occulto;

tur: adeó rimofze funt ments latebrz , ut

qui qua dicit pluribus innotefcunt.

4I,

quod occulté intuslatet , exteriüs effluat

- ! Vixqus fecteto aliis indicantur; fecre-

ore, velfronte; quia nil adeo in. hominis

tó ab alüs fervantur; idque caufz fuit, cur

corde eítreconditum, quod non legatur ia-

Metellus militize peritiffimus tanti fecerit,

fcriptum inore conantis diffimulare ; velín

fecreta poffe fecretó fervari , ut fcifcitatus,

vultu incon(ulteé adnuente, aut confultius

quid pofítera dieeflet acturus, refponderir; fi

Ícirem intimam meam tunicam mei coníci-

renuente ; quód fi vel ipía taciturnitatis per-

üinacia, quaintus latent in. corde fecreta

am arcani in ignemeam abjicerem : edocuit-

rodit exteriüs exploratoribus attentis, &

que quàm noxium fit linguz vitium aliena

manifeítat obfervatoribus; fi vix Efau Zrxie

fecreta effutire ; imóà & propria aliis prode-

in corde fuo ociidam Jacob fratrem meum ,

re praefertimimprudentibus: hinc Salomon

& nunciata funt hecRebecce; quantó ma-

feeretum extraneo ne veveles ; idque anfam Prov. e, 2s,

prabuit Abbau Antiocho . dicendi : unicui-

gis que aliorum auribus, & linguis con-

creduntur, aliis produntur ? quis igitur a-

que obvio concredere fui pe&toris arcanum ,

[ &

!

liis fidat; committátque aliorum auribus ,

cordisque fecretum , animum prodere in.

77

1

eruditum ; & à cribro vix abludentem. cum

quod nec!propriocordi, aut fidei valet con«

credere absque proditionis fufpicione?

aquam, quá oppletur flatim effundat: oris

49«

Du&us fuerat Chriftusad Caipham, à

pertufi homo dicitur , quitenax fecreti non

quo cüm interrogaretur de Diícip ulis fuis,

eft, plenus eít rimulis hàc, illàcque profluens

| géan, 18,.

& de do&lrina ejus.

Reípondit: ei JESUS :

& omne quod intus continet, exteriüs effun-

Ego palam locutus (um mundo z. ego femper

dens; vas eftpertufum , fluxümque, doli-

j

docui im [ynagoga, & intemnlo , quo omnes

üámque Danaidum nullius tenax liquoris :

dudei conveniunt; €5in occulto locutus um

imo fi viram hunc parem fecerispuero gla-

zibil. Non parum defudant facri Interpre-

ciem manibus pertractanti , rem dilucidiüs

tes in veritate verborum Chriíti vendicanda:

dabis enucleatu : puet fiquidem manu gla-

V«erani de Ajeöïibza Jom.£

Qq

ciem,

Diíle

!

tatio

m

lV.

310

ciem tenens brevi fe joco decipit; fibi com-

tique mitaculi tefïibus; ne«ui dicerent fe«

placet. de pellucidaà (e pofleffa ery(tailo,

eretum bencficii , quod propterea etiant

Cb l, A u t

^

[

t

iceg

gaudet concretos 1

terfi inílar | fpeculi

leorlim à turba voluit impertire : quiacümt

manibüus terere, ori a

Mál

dn

iovere ; cuperétque

i

fciret humanz lingus lubricitatem, non ve«

diu tenere, fed quia gelu manus adurit, finit

rebatur;effe eos ftatim prodituros, quodiub

noníne triflitia gaudium fuum & manibus

fecreto fuerat ipfis concreditum, idque ad

noiiram erud

X

1

dilabi: perinde vir linguz indulgensgarru«

*

RTa

1

i

tionem; ut inde doceremur

]i

1

M I

t

í, gaudet f1 atcan

àÀ

! quoddam abami-

nec ijs, quibus bencficia impertimur fidere

coei communicetur; vellécque illud in cor-

quoad fecreta- iisdem | comimiffa reticenda ,

-

dis intimiori receffu cuftodire; fed quialin-

linguz enim lubricitas exlex eít4. nec pati-

guz pruritu torquetur , tandem impatiens ;

tur fibi filentium injungi , pulchr& Augu-

1?9 coæjez'ä.

quo dæ

ff

:ln.ms, äambæ;äügürcäe, exterius gartu-

ftinus : fí autem J ESI fetebat.eos. ( freut

Evange

lo e

I

ile, qui notas babebat, G prafentes , & fu-

4420

ilc

t 0217

&"tüo

Q

deblaterati non vis 5

euras bominum . voluntates ) tautó magis

non exeant corde; tuo m

X

[9]

'.

M igdni

Voimftgl

ur in pecto-

pradicaturos , quantà magis, ne . pradica-

re; fi femel ex ore prohilierint totam exue

vent eia pracipiebat , ut quid boc. pracipie-

unt fecreti- rationem , prefertim.| 1 amici

bat? Dixerim ut inde iníltuetemur, nec

imprudentis aures pulfaverint : tunc enim

nobis amicitià , & bencficio devinclis cor-

actum eft, qua occulta delitefcebant in pe-

" dis noftri arcana concredere, fi ea velimus

&ore, brevi oz2 omnium perfultabunt ;. &

aliis non innotefcere : quód i cupimus ea

in alienas illicó fubfilient aures: appofité

evulgari; fecretó eadem committamus, quia

Seneca ait:; Al «qué proderit , quáam . qui-

P

uberiori tunc,ac paratiori evulgantur clamo-

efcere ,

R

& miuimum cum alii logui , pluri-

re; hinc quia cupiebat Chriftus illuftre boc

mum [ecum.

Ef quadam dulcedo [ermonis,

miraculum ftatim propagari, ideo non pu«

qua irrepit, & blanditur , 6 non Aliter,quam

: blicé illud patrat, fed mutum, furdámque

lh

ebrictas, aut amor fecreta produett, . Nemo

apprehendit à turba feorfim ,. & paucis ad-

quod audierit , tacebit ; nemo quantum au-

ftantibus pracipit, ne cui dicerent , feu ut.

dierit loquetur.

Oui ren non tacuerituon

ex Beda refpondet Maldonatus , «t sagis

£acebit autlorem. — Qu6d fi amico, cui tu-

ad dicenfum incitaret ;; quia quó preffius

um concredis fecretu

t

114

filentium | injunxe-

filentium injungebat, eó magis pruritum

ris, tunc magis pruritum exacues lingüz, ad

augebat hingue ad illud evulgandum ; eft

illud prodendum.

Cum exiiflet Chriítus

enim fecretum alteri. concreditum ; quod

de finibus Tyri, G veniffet per Sydonem,&

linguze excitat pruüritum , & tamdiu cor,

yithy

mare Galilez adduxerunt ei furdum,G mu-

premit , ac pectus torquet , quamdiu. ine

tum, üt imponeret illi manum , ac audi-

tus renitente lingae pruritu detinetur, Qui

tum fimul , & loquelam bensácio folius

igitur fecretum alicui credit, à quo filen,.

MAYULT.

conta&tüs ei impertiret : fez 7ESUS Appre-

tium exigit, fecretum negat 5 occaltóque

bendens eum de turba feorfims, anifit digitos

propalationis lenocinio ejus videtur evul-

fuos in auriculam ejus ,. 68 expuens tetígit

gationem potiüs, quàm filentium exige-

linguam ejus, && flatim aperta funt. aures e«

re, Ipíum enim fecretum eft , quod line

jus » folutimque efl vinculum ejus, €& logue-

guam pruritat, & ad evulgandum exci-

batur refià: voluit nimirum JESUS furdum

tat,

hunc, & mutum feor(imà turba. trahere in

Adductus fuerat Chriftus in Cälvariæ

44

locum occultum 5 fortaífis, ne fi coram tut-

verticem reorum antea , nunc Judicis care

bis, &auribus auditum, & linguz loque-

nificinam, excelíam attollendus in. trabem, '

làm dediflet , vi

8

ljin.'

etur ab bominibus lau-

ut illuftri fuze ignominize fpe&taculo vi-

dem aucupari, àqua cüm effer protfus alie-

lefceret in probris, qui fplendefceret in

nus, pracepit eidem furdo, , & mato ut ex-

flellis : tres ferm& horas cruciatus fuüuí(li-

hibitum fibi beneficium, reftitutimque au-

nuére ibi diducta brachia , luxati artus,

Marc. 7e

ditum,- & loquelam. nulli diceret : & pre-

perfofle manus , trajecti pedes , & quibus

cepit illis , me cui diecerent , Íed quia . exlex

beatis fcatebris fanguis effluebàt: & dume

eit gratitude , nec ullo fe fe finit, vinculo

trifle parricidium urgetur ; & à circum«

adítringi , & coar&lari taciturnitatis , lin-

. ftantibus informi Regao illuditur , infami

gua& pruritum coércere non valuerunt, quin

letho infultatur , íolipfe ne tantüm effet

tam praclarum miraculum deprezdicarest ;

Íceleris fpectator «eru&lata inde caligine

Quanió autetm. ei pracipiebat , tantü magüa

diem ipfam oppreffit; puduit folem fuos

A!, if .70

pradicabaut ,/ & eb amplits admirabantur

in terras radios delegare, ubi divinus fol,

dicenfes : bene omnia: fecit , €& furdos fecit

vel in ipfo meridie mortis fubibat occafum;

audire, €8 mutos loqui.

& netantam rei videret indignitatem erie

43.

Tametíi ex hoc patrato à JE

SU zï.:zir-;z "

peit funefto facinori diem , dieilucem ,

culo inftruamur non aucupariex bene faciis

luci fplendorem , & fplendori fe ipfups ,

vanos populi plaufus; nihilominus acuté

fuum in tenebris abdens caput: Q la.

D. Auguítinus ad rem noflram obfervat ,

*

t ]

gere vifa funt reliqu

cclhi lumina , quae

ä

]ESUKM præ;epiiïe aditantibus illis , patra-

tc*lïbljiSa &fquaäæz'agþüta, aut, äflïdïgnUm

Judao-

Pravusin convicia affe&tus coércendus , necazdes fplargat. 3il

—judæorum facinus cx»ce modis caligi-

pofité tamenad rem noftram caufam adfer: 5

9 Serm, Yo.ue

ne involvunt ; aut immaniffimum Conci-

Leo Papa , curíol fuosin nece Chrifti ra.

Zm.ä: £ Bo $.«

torisfupplicium cetro obducla peplo funebri

dios obduxerit , & offufa caligine nodtem in-

velutipompa, aclugubriapparatu profequ.

vexerit in meridie; ait 1ple: Cum ergo Do-

uniur,

Imó & morore abfumi , ac conteri

winus cructfixi. corporis elevatione fublimis

vifa funt elementa, cüm à fuis quafi fedibus

veconciltationem mændzexequerm;r in qua-

avulfa authoris fui necem proprio ipforum

dam arce fupplicij , latvouémaue conver (uns

interitu precurrere quodammodo nituntur :

4 paradifi wocaret taberaaculum »vos Prins

fuo parentavit Conditori tellus cum crebris,

eipes fudaorum , Legsque Dottores ,nec.con-

profundisque concuffionibus labefaélata tan-

feientia tmpzetate compuniti, fixuris clayo-

ti criminis non fuftinuitimmanitatem , cum

1 Cobfig,

vum addebatis tela linguavum dientes * alios

At

& ipía faxorum firmitas confractà foliditate,

Contabuit omnis itidem

f«tvos fectt , fe ipfum non poteff faluum faces

difru pta fuerit

re $ Sed bis vocibus vefivis flultis » 4tque

antiquitatis memoria Íenio confecla, dum

blasphemis reddunt omnia elementa refhon-

velum templi , quo prifca illa myíteria quafi

Jf , G unam n vos fententiam ferunt , ce-

facrofancta occludebantur, in partes diícin-

dnm sterra , fol , [pderdque , indignos vos fuo

ditur. Imó & trifüitiam vifi funt fenliife ipfis

suniflersio proteflantur ; & terribil P AOLIL, i2

etiam fepulchris inclufi cineres, qui nefine

folitóque defettu , tenebras mundo veltra ca-

doloris , & commiferationis feníu effent ,

ettatis oflendunt : nimirum Íol iuo defcclu,

fenícm, motümque ad vitam avide repetiére,

fuísque offuíis cenebris clariüs oftendit mun.

quó vite Authori mortem oppetenti juíta

do infanam malitiam Judeorum , & Phari-

exhiberent : &tandem fuo Condi'oti tota vi«

faicamobftinationem: foladdu&tis renebris

fa eftnatura parentáffe; qua expalluit, con-

arcanum fatit in publico, & mutatione ve-

. tremuit , & prope defecit.

fium , fuóque attrato peplo fcelusillufiriug

4j

* Sed defadigantur facri Interpretes in va-

manifeftavit Judzorum ; fcilicet tenebrarum

u

rijs affignandis caufis, cur fol radios fuos pro-

fecreto, caliginumoccultatione 5 & ubi te-

hibuerit , terrámque cotam czcá , actetrá ob-

tra caligine tolet fecretum icelus abfzondi,

nubilaverit caligine , cüm Chriftus comple--

nunc fecreti malitia propalatur , & offufa ca-

: xus infame lignum Calvariz montem voto«

ligine deli&tum clarefcit, quó illutiriüs pet

rum fuorum culmen afcenderet, regnaturusà

tenebras publicetur ; ut quod eratocculiandi

ligno Deus,crucia; manibus didu&is;ac pedi-

ingenium, promuleationis evaderet arbittie

bus jun&tis clavis figeretur. A fexta atitem bo-

um;: illi dicunturterrze receffus occulti , &c

* aütäho 175

va tenebra [atle funt in univer[am terram

fecreti, qui czca caligine , jugibüsque ob«

u4; ad boram nonam. Diceres fuos folem ra-

ducuntur tenebris ; slntque propterea calie

dios prohibuiffe , ut atratus oítenderet turpe

gines , qua fecreta foveatit ; fed font & etiam

fibi effe divino extindlo fole lucere,& tantum

caligines , que fecreta, qua fovent, etiam

facinus , cum reliquis non lugerecreaturis.

produnt; quiaut tempeítive ait pracitztug

Vel voluiffe folem à tam execrando fpectacue

D, Leo , fo/ infolito defeiu tenebrar mundo

lo fuosavertere oculos, & tenebris offandi,

judatca cacitatis offendit , ieu fecretum jü»

ut tantum probrum offusá fuà caligine obte-

daice malitiz tenebrarum fecreto, lucisque.

geret. . Vel fuosobduxit fol fplendores; quia defcétu fplendidius promulgavit.

P

facinus nefarié perpetratum ab impijs parri.

M

cidis fine lacrymis intueri non potuiffent An-

$. VI.

w

geli pacis ; f ipfe diurniluminis moderator

diei curfum repentina nocle non prohibuif-

Garrula !z'&zgzm' fécreti | fervandi

fet.-

Velcüm divinus fol fuo in meridie

Pmpatiens , quod ei comcveditur

prematurum fubiret occafum , voluit &

feeretits , prodit avedsus,

mundi lampas, fydásque diurnum cum fuo

authore occidere , ne folus necis pateretur

|Erverse fibi confulunt , qüï propria fe«

46.

eclypfim. « Vel exuit fol lucidas , purpureás-

creta alienis concredunt auribus

, ad.

que (uas veftes , & atras induit caligines , quà

jecta ea

&onditione,ne evulgentur,cum

Sol

lugubriüs fuo parentaret Conditori,

velipfum fecretutn fe proda: » Gipfze ca

!igi..

ipíe dierum fupputator meridiana atratus

nes, ac tenebra , qua viden:

ur fecreta paree

nocte hunc luctuofum diem fuo expuncturus

re, Galere, eadem evulg

ent, quö'& te«

é cathalogo inopina, ac tetra delevit caligi-

nebris magis clarefcant :

fiquidem garrulze

ne , nigro ut fignaretur lapillo füneftus dies -

linguze 1

übticitas fecretifervandi impatiens,

ille , qui facrilego füneftabatur ícelere.

Vel

que ipfi fuüb fecreto concredüntur evulgat

quia turbatain fuo fonte lux faerat fluere ul-

péomptiüs , prefertim fi lucri alicujus

ípes

trà non potuit pura in fuis rivulis, qui pro-

illuceat ; natura fiquidem h

umana ftudiofa

pterca nonnifi atras fudére caligines; & pra-

eít garrulitatis ,

& froena difrumpens filen»

fertina diei lampas , qua fuo in meridie non -

.

tij ; quod illi committitur fecretiüs, & con«

potuit facrificium tolerare vefpertinum

.

creditur facratius , prurit (tudiofiüs effunde-

.*

& non ampliüs nitores, fed atras etfundens

re,Gtavidiüs prodere. — Studio fecreta proe

caligines omnia , vel in ipfo meridie noéli

dendi videntur homines impelli, & ceítto

- — *v

commifit, ut irane íceius ubíque latcþet. Ap

quodam exagitari ad concreditum fibi arcas

w j

num

iA

312

Í

Difierttano XIV.

num effundendum ; praefertim fi de loquaci-

fed mulier domi fecreti fervandi i mpatï»enä 5

tate , & gatrulitate aliquod affuturum fibi

fentiens fe linguze torqueri pruritu, & im-

promium fperent, Idquecaufz, cur ftre-

pàr linguze coércendaz ; primz, quz ex ancil«

nui Duces ; & prz(ertim incaftris , qui exere

lis eam adivit, pe&tuspugno pulíans, plane*

citibus prafunt altiffimo filentio , ac utiliffi-

gens , G altera manu ctines difcindens ; dixit

ma diffimulatione , quae actuti funt , obte-

heu mi vir , ó mea patria , & quidnam nobis

gunt ; Zemens , & vanus ille eff , ait Hono-

cotinget! quid de nobis fiet ? ad herz que-

fo

| In Sirajag.

fander, quipriusquam uece[se fit , negotio-

rulas voces , fusásque lachrymas ancilla ife«

TUU^ AYCAHA CHML wiultitudine communicat ?

cteti invefligandi avidiffima heram interro-

nam tunc pracipue temporás [celerati quidam

gavit , quidnam illudeffet, tam infauftum,

[ D g

4d bostes malitios tranfeunt ,. quod ab illis

quod clamores illos , & lachrymas eliceret ;

prodsonis gvatia bonores , (& premia fea

tunc hera ficut fecreti effundendi percupida,

uiit,

adepturos [berant,

filentij fidei ancillam obftrinxit , & tunc

47*

Ea eit humanze ambitionis indoles , ut

herarem totamà marito auditam ancillze nare

Ípe lucti , vel honoris obtinendi , vel maxime

ravit? fed vix à domina digreffa ancilla , in-

|

moveatur; nec veteatur fidei injuriam , fi

gredientialteri ad ipfam,rem totam ficut pri-

de proditione Magnatum gratiam fibi fpo-

mz narravit etiam fecundze,additáà communi

ponderit,

Hujus veritatis illuftre dedit do*

loquacitatis claufulá, fed cave, ne cui ha« di-

cumentum Aod ftrenuus Hebrzorum Dux

Xeris,X tace ;accedentibus mox ad heram ex«

haud ignarus: cüm enim grande moliretur

teris foeminis omnibus idem promulgavit fe-

facinus nulli illud , necamicorum fideliifimo

cretum, quod fuisancillis ; & brevi per fce-

minas effictaà viro fabula per urbem totam

aperuit, veritus imbecilliorem fore fidem,

fi velit quis filentio osobftruere , cümambi-

devoluta fuit, unà càm ejusauthore, qui

tio proemiorum oftenfione efficacior fit ad os

domum reverfus uxorem increpavit, nt fibi

aperiendum; ideóque nulli fuum voluit ar-

infidam, quia contra juratam etiam fpon«

canum prodere, quia fi femelfecretum ore

fionem auía fuerit arcanum fibiconcreditum

exiliret , vix coérceri poteít , quin ad plures

promulgare, ac mulieris acriter redarguit

flatim percurrat aures.

Cüm igitur Aod

imprudentiam.

Ita eft effutire fecreta fibi

dimiffis focijs omnibus ad Regem fuiffet re-

concredita, muliebris eft ingenij nati ad co-

verfus, dixit , fecretum fe verbum habere,

lum tractandum , G acum ; & quisquis ex

nintirüm feczetum, quia nulli dixerat , fi enim

viris fecreta inveíligat cupiens ea cffundere

vel uni illud crediditfet , non ampliüs fecre-

fcemineum po

tiüsgenium prodit, quàm vig

tum verbum fuiffet; & preferum , (1 vel

tile ingenium.

uni duntaxat concredatur fecretum mulieri ;

Vir furilislinguz indulgens proclivita*

49.

ficut enim eft mulier fecreti inveltigandi a-

ti haud fuppar eítilli , qui perforato bibit.

vidiffima 3. ita & ejusdem effundendi per-

poculo , plus enim effündic , quàm bibat.

€upida«

Difcruciatur cor, ni arcanum fibi commiffum

Romanus o

lim fenatus occultum aliquod

prodat; torquetürque ni involutum aperiatg

4$s

con(ilium per dies aliquot intra feagitaverat;

premitur , ni quod in pectore latet , ore evo-

cümque res pluribus effet obvoluta difficul-

mat ; aduritur lingua fecreti flammà , & qua*

tatibus , acnon modicas excitaret fufpicioaes

f1 fecretum intus zítuet , flammámque con.

»

cujusdam fenatoris uxor; gravis quidem &

ceperit , furfum nititur avolare , & per os ex«

pudica , fed tamen mulier ; maritum precibus

teriusdivagari: G ficut qui in intimioribus

urfit , ut vellet fibi arcanum aperire dejerans

montium vifceribus ignes ftabulantur eorun-

::

fereligiofo , ac inviolabili filentio rem te-

dem montium juga concutere folent , finás-

G uram ; cümque ab importunis die , noctá-

que quatere , ac difrumpere , donec foras

|

I

que non deíteret precibus ; quibus ma-

per patentes hiatus erumpant:? ita fecretum;

ritum in fua fle&teret vota:Vir tandem ad ex-

quó in intimiori cordis fovetur receffü , eó

| Plil!lm]g.

cutiendas fibi ingeftas moleftias dixit uxori ;

violentiori impetu nititur furfum afcendere',

| hmj

r

me tandem viciíti tuis precibus, & lachrymis ;

cordísque anguílias veluti difrumpere , &

li

proinde audi terribilem rem , atque prodi-

pet oris hiatum foras avolare , & in aures

giofam , quam tibi unice fido , utinde meum

exterorum percurrere,

Hinc Anacharfis ex-

à

u

erga te amorem conijcias , & quidem tibi

preflurus continendz linguz difficultatem ,

unicz fecretum concredo, ne ulli alteri dicas,

leniori froeno domitam intemperantiam o-

[

cámque execrationibus varijs fe fecreti fpo-

Ítendit , ar&iortqueopus effe docuit ad lin-

u

H

Ípondiffet tenaciffimam 5 tunc ad illam vir:

guam coércendam , ne fecretum funderet ,

Ícias mi uxor,relatum ad nos fuiffe à facerdo-

ait Plutatchus, — 4sacbar[in ,eum accubuif-

hi

De garruä

tibus caffidam ( feu alaudam ) vifam effe

fet » viderunt levam virilibus , ori dextram

Afe.,

fü

li

volantem cum galea aurea, & hafta : de eo

zenentem admoramy quippe freno cenfebat

oftento unà cum auguribus deliberamus , an»

frimiore opus babere linguam ,. atque, vettà

h

Xiéque disquirimus, felictsne , vel infortunij

cenfuit ; neque enim facilà recenfeas libidi-

l

aliquid portendat ? fed tu. mi uxor interim

nàá intemperantia viros tot perjffes quot ur -

N

tace, G ut promififti , filentium ferva, utnul.

bes , €) [mperia verba prolata recondita de-

1

levére.

liprorfus dicas. — Hac cümyvir natráflet u-

Dixeris in homine fecretum veluti

Wi

er core exa-

Xoti , doino exivit , procefsítque in forum:

garzulitaþis cotem , ut enim cult

q

fcuitur-./ ;

Qu

ï

Pravusinconicia affe&tus coércendus , ne cxdes fpargat. 35

£uitur, quà faciliis fcindat ; ita fecretum — tetantüm oportet , immoretur , & commo-

linguam acuit , ut citiüs effundat , .quod in-

riatur , idque nobis pracipit Spiritus S. per

Salomonem,

atnudisii verbum malum ad-

uEctlef, c6ape

tus latet in pe&ore; eft enim íecretum in ho--

49,

mine garrulo , quid violentum ebulliens in

verfus proximum tuum .commoriatur.in te,

pe&ere , labia impellens , & linguam exe

Sit cor noftrum inítar lebetis aquá pleni , in

acüens.

jo.

quo quidquid malevoli verbi auditur , fta-

uidqüid notitiam fugit , non folàm ti-

'tim miergatur, & quidquid fecreti nobis fuit

tillat, fed & indagandi ftudium actiter in-

concreditum , proríus demergatur , ne fu-

cendit, tametíi in alienis arcanis fcrutandis

mus ,: & fotor furfum ad osabeant , latiüse

plurimum quis patiatur detrimenti , pluri-

'que propagentur; quidquidalteri poteft de-

De garruli-

£Ate,

bus fiat periculis obnoxius, — Cum magma-»

'trimento effe, id in nobis extingui debet , &

ssupudentiaaitPlutarchus : aliorum origines

immori quidquid alienani famam inficit,

Excutimus ,vicini Syrum avum fuiffe , aviam

;Refert Curtius Alexandrum Macedo-

lszk.

Avejfam , tria lum talenta babere evis alte-

nemin £a , quamcontra Darium ff ufceperat,

ni ,nec ufuram difflvife : exquirimus item

expeditione,omni folicitudine, & curá inve-

5apito,

pujusmodi unde bujus vever[a fit uxor , quid

ftigáffe , «quam regionem Darius petijffet ,

slle ,& illa feorfum'collocuti fint: $n angulo:

:quod tamen explorare nulla premij fpon&o-

effrcenis enim eft abdita fcrurandi cupiditas ,

aepotuit: morisfiquidem erat RegumPer-

&garrulitaseffundendi, ^GumSenatus Ro-

ifarumarcana inviolabilicelari fide , adeó ut

mmanus Neronis Imperium fimul, & jugum

nec metus poene , .nec Ípes proemij elicere

exzutere decrcviflet , fummóque, utnego-

'valueritvocem, quá proderenturarcana Prin-

£ium exigebat (ilentio rem tractáffet , unico

*cipis :garrulitas enim linguz in evülgandis

duntaxat homini , qui intrepido videbatur

Principis arcanisgraviüs quocunquealto pu «

4uimoeífe , remtotam aggredi , & perfice-

imiebatur probro. .Et ipfeitidem Alexander

re, quo decebat pramio , & cautelaconcre-

:Macedo fciens quanti fit taciturnitas : mo-

didit, .Sed is damnátum quemdam ad be*

:ynenti if arcanis tegendis, edocere id étiam

ftias., 'cüm vidiffet., :faámque deploráffet

"voluit tunc,cüm à matre fua Olympia miffam

É€orcem pruritu evügandi (ecretum commo-

:ad feepiftolam occultas accufationes ; & ca-

tus, milerumillum damnatum acceffit, efque

lumnias in. Ántipstrum continentem , - ubi

àd dedit confilij ;'ut voto Dijs facto fuppli- .

; perlegit;ab amiciffimo fuo Hephzftione paf-

&ij tempus , velin:alterum diem differri im-

:fus fuit eandem legi , fed eile&tá apnulum

petraret , quód fiobtinuiffet;acturum fe con-

-digito detractum ori admovit Hephzftionis ;

fulend gratiasafferuit : ad beftias perducen-

'quafi tefferam filenuj labijs impreffurus , in-

4

dus vitam 'noluit fuam 'contingentiz-expo-

quiens : : Contine bec , ne quid eorum ., . que

nere, fed de proditione áfferere , accitóque

egifHi , effutias. . . 1mprimendus effet fignas

Neroneremaperuit, qui per inflicta tormene

'torius hicannulus., eorum pracfertim labris;

£a veritatem ommnem extorfit ; &'homo ille

-quorum os nullo clauditur figillo; appofité

$uo exitioexpertus cft, quantifuerit damni

-ait S. Ambrofius.

Quicunque eff facilis in

Íolam fecreti ingeffiffe fu(picionem, ait Plu -

"verbis , velut plenus rimarum , bac , "atque

"Ea2 f[al.2 18,

tarchus de garrulitate. "Una fupererat mors,

(adllac efiuens interiora evacuat fua., GT exte-

poftquam tollendus:erat Tyrannus; inítru-

rriaribus p^lffonibus iaundatur , tegere fe me.

Ctisonmibus ; -qui eum trucidatutus .erat

dfeiens , nec tenere verbum , guad ACCEETIE ,

profe&tusad theatrum ,. vidit.quendam prae

ifieut Santia Marta , qua confervabat ommia

foribus ad beílias damnatum, qui erat INe-

"verba in corde no , -mon quod ex ore ejus dif-

!

roni (i(tendus ;

ad hunc fortem fuam la-

Jiueret.

mentantem propiüsaccedens, atqueinaurem

Linguez garralitas praefertim in evulgandis

fufurrans: beus tu , inquit , fac worum,ut

PEL

Plutarab.

'arcanis datur garrienti probro , 'quapropter

diem bodieraum mod pratereas , eras ages

Alexander dixit, eum , :qui fecretum in-

] de garrul,

mibigratias; quia vero , quod illius magis

flar depofiti ibi concreditum evulgat., aut

intererat , tacuit , dignas vulit filentij poenas.,

zinjüüum ,aut admodum incontinentem effe :

& quz'ftiones ignis , flagella expedita negan-

'dixit injuftum , f1lucri causá commiffum fibi

ti exprefferunt , quacitra neceffitatem .indi-

fecretum evulget, quia pecuniz pretio ven-

caverat. En qualia garrulze linguelubrici-

4it, quod fuumnoneft, ideóquevitioinfici-

,

tas damna accerí(ivit,

'tur injuftitiz ; eo ipfo , quód fecretum ei

J

Secrecum quod in intimocordis receíffu

$1.

oncreditur , illud non pofífidet, /nifi ut fe-

!

latet, fiad oris afcendatlabia, & folam fui

cretum , cujus evulgatio in ejus non eft po-

fufpicionem foras emittat, non folüm fuis de-

teftate: fin veró absque lucro , & citra fpem

| hr gariuä

ftituitur viribus, verüm & cuncta ftatim fu-

! qiit.

pramij arcanum fibi commiffum evulgat;in-

ne(lat : hinc in priícze legis ritibus praecepit

continentiz notam non deciinar: oc-:uhan-

:I

Deus , ut prope altare parati femper effent.

dum fidiffimo pectore eft , quod nobisarca-

num committitur, & ne forasexeat;ori ve«

parvi aliquot lebetes aquá pleni, in quose-

munci lampadum lychai , ac cereorum muci

luti oftio appendula fera filentij inijcienda

inijcerentur.

Pari pasto, fi arcanum ali-

eít ; & ne oftium aperiatur , ratio femper

quod tacendum quis audivit, vel quidaliud,

!

excubias debet agere , rigidéque examinare

quidquid per hanc oris januam ingreflum

quqd inferre alijs damnum poteít;in audien-

qua-

builertato

i

V.

214

quarit , vel egreffam ; quia fi vallum hoc

cuperetab Ifocrate edifcere eloquentiz , &

hoítis occupet, totam facilé evertit urbem,

à tanto Magillro artem apprchendere fcité

$4

Poffident homines vallum dentium ad

loquendi; Ilocrates duplicatam ab ipfo ex-

'"cocrcenda verbahumida, & laxantia: &fi-

cgit Minerval, íeu duplicatam mercedem

QAa

23 !

cut navis venti

;repta anchoris co&rcetut

cum cateri ingymnafio Difcipuli nonnifi me«

1

G

ad vim hebetandam rapiditatis ; ita fermo -

ieratem folverent, | Cámque confanguinet

effluens ex ore velutinavis é portuexcurrit ,

adolefcentis conquererentur ,qued duplica-

rec ullam amplius nancifcitur ftationem , nifi

tum peteretminerval, G quaenam hujus pe«

firma taciturnitatis anchorá fiffatur ; ne ver-

titionisimmodicz caufa eflet , cüm íciícita-

bishumidis, & laxantibusdiffluat. Satiüs

rentur ; repofuit Tíocrates,, nemo id mi"

lemper lingug coércere lubricitatem : hinc — rari debet ,^ nam & duplex huic adolefcen-

egrepia eft illa Simonidis fententia ; nimirum — ti eft ats tradenda, cít fiquidem primó do*

locutum effe , eum paenituiffe pluries; fed

cendus , quod difficilius eít , prudenter, &

' tacuiffe nunquam. - Et de Pitagoricis refert

opportuné filere, neque id difcet flans pede

Athenzus.animantes quidem reliquas come-

in uno : poftea docendus eftfcité loqui , &&

diffz , fed rnoderaté ; imó & quasdam etiam

Ob ió alteram minervalispartem exigo citra

immoláffe : pifces autem nec guftáffe om-

injuriam,

16«

ninoó, echemythiz , feu taciturnitatis ; &

Owalisfit intus homo, lingua exterius

filentijratione ; fiquidem filentium effe opi*

ptodit: vir enim fidus, & prudens, quzefibi

nanturaliquiddivini , proinde etiam piíces,

concreduntur atcana in intimiori cordis re

qui perpetuóà filent, & fine voce Iquamige-

cefíu fervat , & fecreti tenacifümus cavet ,

ri greges teligiofa taciturnitate filentium ob-

ne quid per os foras exeat : qui vero infidus

I

fervantes in undis morantut, & nutriuntur,

eft, & traudulentus , hic commiffa fibi fe-

z

Idque caufz cur fuffragante paroemia apud — creta (ilentij impatiens ftatim effutit, idque

, Lucianum Pztbagoreis taciturnior piícis di-

luculenter nos edocet Salomon , inquiens : osuerb,

j

Catur mutus ;. fumpto adagio à Pitha

$

P2

ora

qui ambulat frauduleuter , revellat arcana 2iap.ii.

fchola , in qna quinquennale filentium audi-

qui autem fidelis efl animii , celat amicá com-

toribus indicebarur.

Zeno Citticus , Ári«

iiiff/um: quafi dicat;id intereft difcriminis in-

ftoni difcipulo plura temeré garrienti, &

ter ambiguee fidei virum , &t hominem prus

quzdametiam pracipitanter,dixit;fierivix — dentem , & fidelem , quia vir infidus audita

oteftfili, quin te pater ebrius genuerit : o-

ftatim foras eliminat: fidus vero , & prudens

derat ipfe futilem loquacitatem.

fecum detinet , & cuftodit: quapropter ar«

j5:

'Tacitarnitas femper laudi data fuit , — cauorum revelatio plerumque à fraudulenta;

& infida proficifcitur mente, quia qua fide-

& garrolitas probro ; hinc Ptolomai lega-

tus, qui plutes eruditos ad convivium invi«

liseftfibi arcana concredita alto premit filen»

taverat interrogatus , quid de Zenohe, effet

tio: G quáab amico fide fecretum accipit;

Cavendum ommninó ab eo,

regi dicturus , refpondit; vidiffe (e fenem, — eadem fervat,

qui in convivio tacere noverit ; quia cüm — qüinullum linguz inijciens freenum; qua fibi

reliqui ad oítentationem plura natráflent ,

lecreta concreduntur , effutit, hicenim pro-

unus Zeno perpetuum fervavit filentium, ob — dit , fallit, & infidus eft, non fidelisamicus,

ä

quod plurimum promeruerit commendari : — propterea nil ei concredendum eít, & Venu«

lingua enim effreenis protervior eftindomito — finus Vates monet , cavendum eflc à tali hg-

equo: confueverat enim Herefius dicerepo-.— mine , ait ipfe.

-

L

tiüs effroeni equo fidendum efle, quàm lin-

De'avte -?'a

!;Z;

non vifa potef 5 vdmmif-

guz incompofitz, — INemo non metuit infi-

-Pigggerg ; qui

ef. -verf,

dere infreeni equo ; fed plus effe periculi à

f4 tacere.s

lt

l

linguaeffreni, Difficiliuse(ttacere difcere,

31-5-;

If,

Qui uequit , bicuiger efl , tuge u Rm-

quàm loqui,

Careon juvenis garrulus, ac

suane 64Vtt0,

lingua indulgens lubricitati,cüm difcipligam

2SS

i

i^

d

I d

N

d

glïï

N

Y

K .

(s

»

f

1

fu

Q

Y

AK

Q

AT

U^

APE RI

9-*

J

d

RC

d

o

Y

0t

36

Y

us

RE

5

-

Qu

m

/&

( g N

VN

ab-

"Q

*

——

.

MM

O

m

Es

N

.2?42

"

M

" E

àb

s

*

A

N

&rs(ä-!

£j

UI

g

rA

j

Es

s

uD

TA

V&'l

D E

fi

ï-f.

Vi

d

e

DIS-Z :

li

fwOEP

cocods du cocb tb tb doco o o ao CO CO tD C^ eb ob ebeo

u qodeqodedode qoqpoptoqe p p p p p D ob o geogecqa

GHGOCDEDCDCDLDCDCDUDEDEDCDCPD

DISSERT

IO XV.

Precariusad Deum clamor pravis amo-

—

, probisque promovéndis

| rvcndiis;affgäibus«-

z'idcneüs.

tf

Quead Deum Tunduntur preces ,commotas intus prarorum affeuum

.;Pypcg[z,gyïzäm;, «effus comcupifceritia coércent , i -corda eualaciam,

-7men;:3 ferenitatem advebunt.

-T

?

rUamvisx affetus 'Eïepra- 'nes , 'qui hominis adverfantur faluti ; &

le

2

»

A "vati «ftu concupiíceh-

'perniciem intentant animze; refiftere ; ac cone

rE

f)

S

'tiz

intus ;flu&tuent ,

'tradicere : Da£o vobi os , C fapientiam ,

wl

ï

s

entem turbent., ma-

*eui non poterunt vefifere , &5 contradicerezs

ij

$

N

N

laciam , & ferenitatem

'emnes "Adver[arij vefiri-, 'seterna enim . fae

"N

iL

abigant, - procellas in-

;pientia os. etiam mutortum aperit s & line

r)üqä-

A

ESME

MALZTR. U

pxc

"vehant: animum 'exa-

:guasinfantium facit difertas, 'Inió non fo»

]üm humilis oratio pravorum aifectuum i-

'gitent, & hominem per

dfluxas carnis illecebras pertrahánt , quóvel

*Ctus retundit , verüm etiam eosenervat , vi»

in (copulos impingat ad :naufragium ; vel

'ribüsque deftituit,

"flu&ibus fubmergatur decumano deteriórie

Populus Hebrzorum.

3uni'pra(rïs dive-

L

bus; hastamen tot p*äriculis obnoxias pro«

"xatur affectibus libidinis ; & avaritie indul-

«ellas, 'pravorümque affectuum tumentes

'get , gloriam libertatis amittit , & diviriás

flu&us fedare quis poteft, naufragia declina-

-ipfas , quibus inhiabat , deperdidit , dutóque

ve, procellofoszituseludere , malatiam ac«

'ChufamRalathaim Regi Mefopotamiz op»

&eríere, '& ferenitatem repetete , 'f1 preca-

;préffus jugo infervivit , -Gc quidemeafamu-

fium ad Deum clamorem adhibeat , f fufis

;litij fevetitate, ut octo annos damnabili con-

precibüs "enixim divínam afflagitet opem ,

fumpferit tolerantiá, 'quintentaverit jugum

fuppetiásque à Numine bumilis expofcat $

excutere, -Servierunt eiotlo znnos: urgen-

adeó efficax eft precarius hicclamor , ut frce-

gentiffimis mox oppreflus erumnis, 'aravif-

*Z,?Mic.*txg.g.

num pravis omnibusaffectibus, 'qui ad ho-

fimisque compellentibus anguítijs, calamita-

minis perniciem infürgunt,inijciat, Nam

tem fuam attritus populus precario clamore

Chriftus locupletiffima pollicitatione fuos

fufus in preces ad Deum detüulit,

Quid

, Dtart L

in fpem vidtoriz erigens Difcipulos contra

mi orationis appendix non folüm Tyranni

&. 'üeïf.

im, 2Í.v.

adverfariorum infultus ait : ego dabo wobis

fuit depréffio , & jugi excuffio 5 'verüin ,

Mb

"f

6r, C fapientiam , 'cuimon poterunt refifie-

'& citatiffima falus, & ipfum clamoris ftu-

J

ve , 65 contradicere omnues adver[arg veftri,

dium remedium fuit dolotis comitatuim :

Hi verónobis adverfantür, qui in noftram

Clamaverunt ad Dominum , 'qui fufcitavit

!"?W,h'fg 30

eis Saloatorem s €8 liberavit eos ? - Íedo-

affurgunt perniciem , & tales funt pravi affe-

Qus , qui noítris duntaxat detrimentis flt«

ritur hicdifficultas , cur tam diutürno teme

dent ,. nósque in interitum trahere ; contrà

pore permifetit «Deus populum fuum tam

quos duplici nos munit Chriftus clypeo oris,

duré, & diré divexari, tantísque premi ca»

& (apientiz , ad eorum i&tus recundendos:

lamitatibus: refpondet Origenes.

Setvi»

Zomil, a.

oris clypeus contra pravorum prafertim ne«

vitutem tuliffe ob delidum , '& temporis

'31441'6..

quiffimos i&us , cftoratio, que exore pro-

prolixitatem ob filentium , quia f1 non di-

dit, colospenetrat, & Deum ipfum fle&it

ftuliffet precatios clamores, libertatem fibi

in orantisvotà , cui prflo eft, & fuppetias

celeriüs accerfiviffet; & quia dum claman-

abundé illazgitur:fapientize clypeo munimur,

tibus fuppetize offeruntur, indecorum tunc

damnatur filentium, 'quod (i folvere-

cum ea per fufaspreces petimus, quae animae

falutem concernant , & exeraitia promovent

tur praftó effecauxilium, — Israelitz igitue

virtütum.

citiüs miferiam depuliffent, libertatem , &

emino hocce, qui obtegitut

clypeo,pravorum affectuum coércet impetus,

falutem fuiffent confecuti, fi in fuum favo»

eludit affultus , & rerundic ictus ;; neque

rem orationis acciviffent efficaciam : quia

10€ duplici munitis clypeo poffunt doemo-

vero ora nocentiffimafilentio clauseres adis

dAT

"um

Verani de äjä&;äffux lor À

316

Difieratio XV.-

tum aperuerunt ad calamitates laxiorem :

confcendit , Dev.iriiqus in fua fle&tit vota,

fiäm ili 3' ?

appofité Origenes.

Notandum , quia duna

Mendacij notà redarguitut homo , fi fe De«

fervirent Cbufam Rafathain , & nonclamas

um diligerefateatur, &ífuo ii corde Deunz

rent ad Domtnum , nemo fufcitatus efh , qui

alloqui remoretur : amicitia , qua femper

falvare eos po[fet : cim ergo clamaverunt ,

eft muta , vixab odio diftinguitur, Qued ($

fufcitavit eis [alvatorem Othoniel , qui inter-

qui pravis divexatur affectibus; nolit preca«

pretatur tempus mibi Dei , per quem ille po-

rio clamore Deumrrevereri ; velit faltem fu£

pulus de feruitute ereptus efl , €&$ pax populo

mifereri: fi utoret, precésque fuasad Deum

fundat , non ipfi amor , & charitas fuadeat ;

reddita , quam fuperbia , &5 diuer[a plebis

facinora fugaverant.

Eatenus populus il«

faltem ipía neceffitas fitquee hunc precarium .

lejugum futtinuit dirz fervitutis, quia pra.

ad Deum clamorem perfuadeat , uti monet

vis fuis indulferat affectibus , libidini , con-

D. Chryfologus , inquiens : Nos qui ad ine SerUL 33«

cupifcentiz , avaritiz , & alijs , qui & liber-

certacon[urgimus,qui intev infidias viam du«

tatem adimere valuerunt , & internam ani-

CHBUS , qui borarum varietates , momento«

mi pacem , & tranquillitatem fugare ; &

"um motus , verborum lapfus, atiuum peri-

turbare; & quia precarium diftulit clamo-

cula fuflinemus,

Quid eff , quod ecelefianz

rem ad Deum dirigere, de improbo filentio

manénolumus intrare ? quid eff, quüd matu-

fibi fuit adverfatus: fi enim fe in preces ftatim

Lina prece torus. diez euflodiam nolumus p^-

fudiffet, Deumin fua vota flexiffet , & quia

fiulare ? quid efl , quód bomini adflare toto

tandem clamavit , calamitates fingulas fuga-

tempore liber , & Deo affiffere nec puntlo li-

vit, quas citiüs extermináffet , fi orationis

bet ? Oremus faltem bumanuo timore , ff o

fuffragio fuppetias petijffet : & »iff elam2ffets

divino amore; finon invitati bonis , faltem

ait Gloffaapud Hugoenem Cardinalem , s5

e€oAathi malis,

j*

(ujcitaretur eis Saluator.

Quidaliud eft homo, nifi pura miferia ,

LC

Cüm igitur nos pravorum affectuum fer.

ludibrium pravorum affectuum ,gconcupi-

vitus premit , proni in humum proftrati De-

Ícentize ludus, irze fomes, G czec ignoranuze

um humiliadoremus obíequio , precarioro-

ebductus caligine: unicum ei prafidium fu-

gemus clamore , pracedat humilis adoratio ,

pereft, quo poffit, feà miíeria eximere , afful-

& excelfa fequatur oratio ; qu& eft mentis ad

tus coércere concupiícentiz , ictusretundere

Deum afcenfus,& ut digni (imus tam praecel*

pravorum affectuum , & ignorantiá pulsá fa-

fo afcenfu,(tudeamus femper tales effe;quales

pere: eít autem hoc praíidium clamor ipfe

cum Deum rogamus,fumus, & quia ut ait 5,

precarius , feu oratio , qua eít mentis ad

[

Chryfoftomus:per divinum colloquium illud

Deum afcenfus, feu ad eum, qui potis eft

Homil, de

6745?

ajfequimur , ut & mortales , & temporari effe

zrumias nofítras flatim abigere , miferias

definam : natura quidem mortales.fed collo-

pellere ; nósque fuá gratiá participes,facere

i

quio, convillque,quem cum Deo babemus ad

aterna beatitaris; & id (ummé Deo placet ;

3pmortalem vitam tranfeuntes. . Definimus

fi fuz beneficentize exhibendz per precarios

noítros clamotes fibi occafio detur: ideó e-

per clamorem precarium effe mortales, (1non

bonainteritui obnoxia , non hujus vitze com-

nim Deus cunCta creavit, ut ftatim haberet,

moda,non mundi hujus fluxa;per fufas preces

quze, X quibus donaret, & cüm noílras ad ip-

Sfl'm, dgf

3 Deo petimus, fed falutem animz, auxilia

Íum preces fundimus Deum urgemusad dan-

äüüdrag:.

uberiora , quibus & declinare vitia poffimus;

dum;quod enixim ab ipfo petimus ; eüm ad

& impeníis ftudio incumbere virtutum j

illud idem natura fua propendeat: hinc gta-

!

non enim funt à Deo petenda , quz faluti no»

tiffime funt illi preces noítrz, fi collapfa in-

J

flrz potiüs obfunt,quam profint; ed quz ex-

ftaurent virtutum exercitia,fi pravorum affe-

ercitia promovent virtutum, X pravos quós «

&uum nitantur impetus contundere, concue

i

queenervant , extinguüntque in nobis affe.

pifcentig effroenes motus coércere , & virtu-

&lus, qui in noftram duntaxat infurgunt per-

tum perant in nobis incrementa : non poteít

ET

niciem : fi cüàm Deum per clamorem preca«

tunc Deus fe à largiendocontinere; & pro-

riuni accedimus,hancexuimus mortalitatem;

penfus benefacere , cüm fit ejusnatura boni-

tas, & hac fuietiam in creaturas diffufiva ,

& temporarij effe dedifcimus ; hoc eft,quam-

vis naturà mortales fimus, colloquio tamen,

non poteít non operarinifi juxta fuam natu-

quod cum Deoiinftituimus , ad immortalem

ram , G nobis propterea femper cupit bene-

tranfimus vitam ; tuac enim Deus coeli , ter-

facere: idque caufz cur etiam impensé nos

rxque Moderator , mundíque totius Con-

adhortetur , ut fine intermiffione oremus :

ditor , fubmittit fe ad paria cum no'bis, feu

quia nimirum fine intermiffione dare cupit :

terra vermiculis colloquia.

$,

quód fi orare defiftimus,Deum fuo privamus

Quis igitur àfana menteita alienus , qui

voto5 & nos noftro bono,

ff'*"f.—n.

hanc prono animo mortalitatem non exuát ,

Verüm , utquod petimus , obtineamurs,

6.

& immortalia non petat , quz induat ad

& clamor nofter precarius non folüm a&e

pravos quósque affectus excutiendos? Et ta-

rem moveat , fed etiam Deum ipfum com- '

men tanta plerumque eft hominis rufticitas ,

moveat ad id munificá largitate dandá , quod

imó & cacitas, feu potiüs pravitas, ut cüm

à nobis petitur , necefsé eft , induamus nos

Deo . miícere colloquia fit illi fatidio , &

meritis JESU Chriíti , & tunc no» nobis,

grave illud ; cujus beneficio coclos ipfos

ícd Chriíto petamus, Nsor« à clamorede-

fiftens

1

Oratio probos promovet affectus, improbos amovet. 317 |

fiftendum precario , donec quz auxilia pe-

X ,uærdnc facri Iaterpretes , qusnam,

&l

timus,ad pravos nofttos coércendos affectus,

fint preces iflz : quas Deus non defpexit -

obtineamus.

Qued fiageadum fit cum Di«

& quis humilis hic clamor, quem non fpte-.

naítis , cuai Principum Ádminifltris plura vo-

vit ,. quemque Deus beneficus exaudivit,

randa funt tzedia, multa fubeunda incommo-

Plures plura hac fuper-re arguté dicunt , fed

da, & captandz opportuniores occafiories

ad rem noítram tempefliva eft. Grzeco-

eosdem adeundi,& illis noftras fupplices ape-

rum Patrum expofitio.

Neque de[pexit

de. Inpars-

riendi preces; & tamen tadia fuperamus , in-

precationem. pauperís , Ge.

Jaudate 4

s pbm/inPfdär

. U. 25.

commoda toleramus , occa(iones patienter

quit , eum , qui , author falutis bujus o-

bis fuit ,

expe&st4mus, ut aliquid fi&i , vel imaginarij

qui viliffimam nofiram natus

honoris,vel falíz dignitatis affequamur : quà

ram de[]icere minime woluit sfed exaudivit *

hh

aífiduitate non' deberemus jugiter enixim

fed quid quód humilis Davidis oratio , feu

iä

Deum rogare, donec non mundi divitias ,

precarius clamor , five ore prolatus , five

[3]

non vitze commoda , -&on lautioris fortunze

corde conceptus non dicatur à Deo exau-

fluxibilitatem , fed zeternam coníequamur

diri , Íed potiüs viliffima noftra natura ?

falutem ? Ad regale hoc fecretum femper vee

ajunt enim Patres Graci; qui viliffmam.»

]um reductum eft , femper nobis aditus patet

moflram naturam difkicere manimà voluit. ,

ad Numinis folium , neminem Palatini cce«

ftd exaudiuit :. mirum fané quód non cla-

leftes volencem ingredirepellunt, fed potius

morprecarius audiri , & exaudiri dicatur ,

horcantut nos , & invitant , adeo ut ex hu«

(

Íed viliffma noítra natura pravis affecli»

mo homo cenofus peedore plenus , fordi-

bus fluctuans ,

concupifcentiz zítu are-

büsque oppletus; cümi voluerit , & quos

Ícens , iracundiz fubfultibus inquieta ; a&-

rumnarum moleítjs obnoxia , miferiarum

^

ties ei placuerit ,. poffit femper ad Deum

accedere ; ejus folium afcendere ,. & cum

colluvie obzrata , calamitatibus preffa, &

eo loqui , & é colloquio reverti oppulen-

períecutionibus opprefía ,

ipfa dicatur ,

tus, gaudio delibutus , virrutum érnamen-

tametíi obmutefcens, exaudiri ; & non po»

to Íplendidus, & gratiá coronatus ; & tae

uüs clamor precarius ingenti fimilis lamena

mehn adhuc czecutiunt homines , adhuc hu-

to : quia nimirum ipía tolerantia miferia-

mnirepunt , & türbulentis fuis ob*equunt)ur

rumutrinque hominem impetentium , tam-

affzQübus ,. quibns perinde ac fluctibus ex-

etfi muto filentio tacita , precarij clamorisg

haufti premuntur ; & opprimuntur ; quia

officio fungitur, quó INuminis clementiam

nimirum qualis fit orationis efficacia ad a

in íÍe fle&lit,

Eít fiquidem ipfa humana

rumnasexcutiendas, G pravos quosqueaf-

natura miferiarum molle oppreffa , fed fi

fe&tus coércendos prorfus ignorant.

mens in Dcum dirigatur , & quz perpeffa:

Imó non altiori voce lolüm clamantes;

7«

eít miíerias , holocauftum Deo offerat ; prze»

fed & ipfi muti , quibus lingua non eft folu«

coqua oratio eít, vocalisque (ilenter cla«

taad loquelam, poffunt has preces fibi opi-

ior, qui przpropere divinas veluti aures

tulantes ad Deum dirigere ,. & abeo, quod

perpuiíans concupitas feliciter impetrat fup«

cupiunt confequi ; hinc Auguítinus ait ;

petias,

Sevm. de

Cum orat, ciama , nou voces fed mentes.

Quadragef,

Nam €& tacentes exasdit Deus$ ueque qua-

Jeremtas

n ä;gs Iio

rüur locu , quanmm . fenfus,

confortatur ia carcere ; Dantel exultat in-

ter leones * tfe$ puert in fornace tripudzante

Ed eff Dei in bomnes benefrcentia,

Job nudus in Sierquilinio triumpbat : para-

üt non þl&m vocalem oYantei clamorem

difum de evuce triumpbans latro. invenit ,

4udiat ; verum etiam moftras miferias

quia non eft locus , ubi non fit Deus.

Imoó

exauaiat , quibus opi«

plerumque, vel ipiz &rumnz, fipatienter

:(zlazun,

P

tolerentur , & mens ad Deum dirigatur ,

offücium funguntur

precarij. clamoris,

A eft Numinisin nos beneficentia , ut

2

David pluribus oppreflus calamitatibus ,

non tam vocalem orantis clamorem

obrutus fhniierijs ,

audiat , quàm vilifimam noftram

exagitatus serumnis ;

fuifuorámq; cruentam timet cladem : düme

naturam exaudiat, quamvis innumeris exa-

que prater miíerias humanze vitze appendi-

gitatam miferijs, oppreffam zrumnis , lan-

cinatam calamitatibus,

ces, atroces Regis veretur iras, calamitose

Caur igitur hongra«

tulemur humans naturz miferijs opprefíz ,

acriüs angitur , propterea à turbis fecedens

hominum , m«eítus in invig fylva receffu

serummi[s vexatz , G calamitatibus exagi-

ä

Pfzl n

clamat.

dul timetis Dominum , laudate.s

tatg , cum de miferiarum prarogativa ad

;;

orationis lublimetur elogium? Felices hu«

6

eum , uniuer[um [emen Tacob glorificate.»

)

eum,

Timeat Deum . unvuerfum — femen a

manz nature miferie , quz munere fum«

l/rail : deinde addens caufam lubdit : ,Quo.

gentes precarij clamoris * vel tacito filentio,

4

ac muta taciturnitate preproperé divinas

niam non [brevit ,. neque dejpexit depreca-

tionem pauperi , nmeque auertit. faciem [uam

quafi aures pulfant, & laboranti naturz hu-

H

maiüz concupita impetrant fubfidia.

$

ame , durfz Adamorem ad elm exaadivit

£ 5,

^n

Pau-

Verani de Affeilibus dom. 4, !

erz

x l st o o OE REO OURU

.

9

Differtatio XV,

2

19,

Pauper quispiam per annosocto fupta

nis fupplicatione mifeticordiam extorfit , &

triginra jacebat paralyticus juxca probaticam

Íanitatem obtinuit,

Mi as

pifcinam viribus deílitutus , ab omnibus

Paralyticus igitur ore tacito, fed corde

"o

derelictus,

Sed qui miferos inter dies vi-

-

clamorofo , morbóque precario humanam

tam infumpferat , huic fuit Chriftus dies

appofuit neceffitatem concupitz fanitatis de-

feftus , fabbathum fiquidem nunquam ex

precatricem, |—.Si cor levetur in coelum non

fui, fcd lemper ex alieni laboris defitione,

putrefcit, nec morbo tabefcit in terra: tam-

definitum voluit ; huic igitur. paralytico

tfi gravetur morbis corpus , videatürque

non habenti;/hominem , ad pifcinam oc*

in terris hzerere motu deflitutum ; adhuc

currere voluit Chriflus , miferatus in egri-

tamen fi fpiritus vigeat , é terra affurgit ;

tudine corporis multiplex animz infortu*

& coclum ipfum pervadit , é(tque hic fpiri*

nium: & licét caufas non amaret morbo.

tus ipfa oratio. , quze non hominum ani-

rum ; n0on tamen femper eorundem vifus eft

effectus odiffe.

Voluit inde hominem ex-

mos, fed Deum ipfum in fuas partes trae

here novit,

Hac quamvis é corpofe exi-

citari, unde acriüs torqueretur 5 ut quod

liens viribus deítiteto , morbis afflidto ,

membris corporis eft vinculum , mentibus

adhuc nubes penetrat , fuper aítra evo»

fierét libertas ; & quia paralyticus pro de-

lat, coli penetralia fubit , Deo fe fiftit ,

relicto habebatur eum fpeciatim dilexit, &

nec unquam irrito conatu fuam perorat

Medicus eum accerfit miniflrraturus oppor-

caufam , :dummodo mortalitatem exuat ;

tunum pharmacum ; annofa fuerat illa ca-

feu.non petat, qua interitui obnoxia funt ,

lamitas , & velutiin alteram naturam con-

fuetudo diuturni morbi tranfiiffe vifa fue-

fed quze ad anima falutem pertinent,

NUT?7

12,

bt

rat; morbus enim triginta , & octo anno-

Ex hac autemoratione velutiex optima

amatre optima quoque enafcitur filia , de-

4 MP. l'

rüm, adeó alüüs fuas egerat in paralytico

radices , ut inveteratus morbus Medico in*

votio fcilicet , quz eft voluntas non pre-

digeret coelefti non minore,

Abijt & ipía

pedita ; fed expedita ad id prompté , &

alacriter exequendum , quod ad Dei perti-

pauentia in confuetudinem , imó etiam in

L

naturam

?

cüm diu fuis malis convixiffet ,

net fervitium , é(tque quadam agilitas , ac

vivacitas fpiritus, cujus prafidio charitas

& trigefimum octavum annum decubuiffet ,

fuas in nobis aGtiones promptiüs exequitur,

1

haud abs re interrogatur , an velit conva-

$cimus ftruthioe

jï—mmþi. $

3

lefcere ? Hunc cum vidiffec JESUS jacen-

& expeditiüs operatur.

nes alarum remigio nunquam in fublime

tem , & cognoviffet , quia tam multum tem-

avolate

*

us haberet , dicit ei; J fanw fieri? Quid,

*

gallinas itidem nonnifi magna

cum difficultate , G demiísé : fed aquilas,

quàód Chriflus paralyticum interrogat ,

num velit fanus fieri? cüm ad eum finem

columbas , & hirundines pernici volatu in

Ícret, eum in pifcina decumbere , ut bene-

fublime vehi, Perinde dixerim , torpen-

tesin Dei obíequio , . & languentes in vir«

ficio aquz motz priitinz reftitueretur fani-

tutum exercitijs , jacentésque in luto vitio-

tati ? NNon tamén fupervacaneam putes

Chrifti interrogationem : quia tametfi fci-

rum ,nunquam animum é folo ad codlum

evehere , quia omnis illorum libratio ter-

m

ret , diutürno morbo acerbiüus cruciari, eó-

re heret , omne eorum fludium proptet

que animo illicimmorari , ut diligentià ,. fi

Probi

forté poffet , fanitatem pre reliquis merca-

huijss vitee fufcipitur commoda,

ver6 , quibus tamen deeít 1n divinis obfe-

retur; adhuctamen maluit eum itterroga-

re , ut ejus interrogatio noflra effet infílru-

quijs agilitas , & promptitudo , perinde

ac gallinze zgré admodum in fublime avo-

Qio, ut inde difceremus , ejus pietatem an*

lant , & quidem raró , ac tardé,

Qui

tevertiffe vocalem paralytici precationem ,

.

clamorémque. precaritim

2

& diuturnam

veró agilitate gaudent Ípiritus ; verám-

que fovent devotionem; hi & celeriter , &

paralyfin triginta, & octo annorum tacitis

clamoribus functam (uiffe munere oratio-

frequenter, perinde ac aquilze furíum afcen-

dunt. | Si nolimus in terris brutefcere, ne»

nis pt2coque , qux Deum praemovit , in-

[ Db 018

cefsé eft, cor noflrum aquilas imitetur , fur-

Hexfcquc ad fanitatem eidem impertien-

?Du,

dam: pulchré S, Cyrillus : Magnum mife-

sámque vehatur in Deum, pulchré D. Augue

D

ftínus, ANon putrefcit cor.filevetur ad Deum.

In Pfalm,

ritordia Chrifli ei argumentum non expetta-

Frumentum tuum.fi babeves in iuferioribus ue

: 8-5.'

ve femper laborautium preces , fed fua mife-

ricordia pravenire : fed quamvis vocales

putrefceret , levares iffud ad fuperiora. — Fru-

mento ttuo quaris locum mutare ? & cor per-

non Íemper.Chriftus preces expectet: quia

mittis in terra putrejcere. Et unde inquis pof-

tamen ipfa calamitas , & miferia naturz hu-

manz precaria apud Deum eft , (i mente ad

fim? quifunes, qua machine , que [cala opus

fent ? gratus affeciua efh j $jter tuum , volun-

ipfum dirigatur, ejus tolerantia efficax , &

ipía eft,ad Deüm permovendum , ut laboran-

t4s tua eft :

amando afcgndü., neg!igänïdo

ti opituletur naturz,

Chrifti benignitas

de[cendis.

vocales paralytici precesnon expeclavit,quia

Tunc nofler affe&us eft Deo gratus : cum

12.

ipfemet paralyticus totius corporis diffolu-

furfum avolat, & Deo adhzrefcit beneficio

ETE UM P TM i PMLPUE 2 ag a PT VE RATU g

tione, & miferiis preffus clamor erat preca*

orationis, qu& cum fit mentis ad Deum a-

rius J qui precoqua impetrande curatío-

fcenfus, alasexhibet noftro affeclui , ut per

" Rici

E - m s

N

"o OO probospmmovet,Afïe&üs,impfobos amovet. 319

citant, &irafcibilem obarmant contra regi-

nic! volatu furfm;n feratut, Putrefcit 2ffs-

&ius nofler, fi ceenofis terrz paludibus im-

men fationis, & tam acriter pugnant, ut nifi

meríus hareat: & nifi elevetur in fublime

otationis fuppetiz acceflerint , eam expue

gnent: ficut igitur, utquis vivat vita cor«

femper deficit, ac corruptibilibus immixtus

corrumpitur, & ipfez nonnifi calamitates,

porea, neceffe eft, quod femper aérem hau-

zrümnas , :morbósque lethales contrahunt

riat & refpiret; ita non vivit animaDeo, nifi

orando femper afpiret ad Deum : hinc eti-

humani affectus , quamdiu humi repunt, &

cor in hifce fordeícit inferioribus,

iNeque

am Apoflolus Paulus monet Theffalonicen-

Epif. Y,e5s,

excuterehas valet miferias nifi beneficio o-

fes, utnunquam ceffentab oratione : femper

gaudete, fine intermiffone orate, quianon vi«

rationis, quze non dolüm eft criminum me«

dela, verüm, & omnium - calamitatum exe

vithomo fpiritualiter, niírafpiret ad Deum

, pultrix : eft fiquidem oratio omnium offici-

orando;ficut nec vivit corporalitet nifi refpi«

ret adauram cor refrigerando.

ma felicitatum , fine qua necanima falus diu

confiitit; nec fortunz profperitasflorer; eit

Verüm on modica hic videtur diffi.

1j

oratio charitatis fomentum;cordis folatium,

cultas oriri,quomodo poffimus femper orate

animi robur, mentis ferenitas, vitze fuften-

absque ulla intermiífione : cum diurnum la-

taculum;íalutis fulcrum;vitiorum excidium,

borem meceífe :eft. interrumpat nocturna

pravorum affectuum naufragium , concupi-

quies; ut per (omnum, cui nocte indulge-

mus viresreficiantur,que die attritz fuerant:

Ícentize/zíluantis unda extinguens impuros

ejus ignes, cordis refrigerium , delictorum

fiigitur naturz reftauratio Íomnum exigit,

clades, & Doemonum fuga, dixerítque pro-

quo fingula humani corporis membra fopita.

Lib. de orAte

xecreentur , quomodo poffumus fine intet-

H,

€4p. l,

pterea Terrullianus ; Revera im 'eratioue

breviarium totius Evangelj comprebenditur,

3niffione orare, fi càm dormimus, mec ora-

quia fi in Evangelio mortui refurgunt, Dcc-

mus; nec quidquam poffumus demereri? Ve«

rüm etiam cum dormimus, poffumus ora-

mones effugantur, mores depravati &orri-

M

guntur, anima reformatur , & crebris mira-

tioni vacare, ac proinde fine intermifione

Orare; quo pacto totum vita tempus pre-

«ulis tota redintegratur natura,cum hzec om-

cibus impendere poffumus , 'ut fimul dor»

nia praíflet oratio; recté dicitur totius effe

Evangelii compendium , quia benefieio ora-

miamus, & oremus; comedamus, & ab ora-

tione non ceffemus; bibamus, & fimul pre-

tionis viget energia fanitatis , expelluntut

morbi , extinguitur. febris, reflituitur OcUe

ces ad Deum fundamus: five enim ambule-

lis vifus, :auribus auditus, pedibus greffus,

mus, fivequiefcamus, five fedeamus, vel tte«

mus nobis femper neceffaria eft oratio, .cui

& iplis mortuis etiam vita ? cümque omnia

in hómiae commoda ab. efficacia. oriantur

fine intermiffione incumbamus, quia oratio

orationis nulli dubium , quin non folüm u-

non folüm pravos coércet affectus; verüm &

tilis, fed & neceffaria nobis fit, quia quanta

vigor elt animz, fine quofive homo vigilet,

eít ejus pro corpore utilitas, tanta 'eít pro

five dormiat, confiftere non poteft : appo.

TrAG d

falute animz neceffitas,

fité S, Ephren ait ; Orarío «eif temperantia

erat.

Summa efthomini alimenti neceffitas ,

cuflodia,iracundie frenum, animi elati ve-

1.

'licét enim poffimus fine. veftibus , absque

preffo , odj medicina (en quomodo oratio

&dibus, & lecto, ac alia dorüs fupellecti-

pravos omnes affectus coércet ) Jegum, ju-

visque couflitutio , Regni porentia , tropbea,

le effe, ac vitam ducere, non tamen diu (ine

cibo; quo fi deftituatur homo, neceffe eft

atque vexillum belli , tutela pacie , virgini-

pereat,

Verüm quamvis videatur ultima

tatu figillum ,. fides nuptiavum , viatorum

prefidium ,| dormientium cuflos * at fidor-

eífe cibi neceffitas,ut vires corporis reficiaa-

tur,membra reftadrentur,& totus homo cot-

miens fundendis ad Deum precibus inido-

pore convalefcat ; multió tamen magis ne-

eus cenfetur ? quomodo dicitur oratio 4or.

aientium cuftos t i. qui dormiunt, fenfibus

ceífaria.eft animze oratio , quàm corpori ci»

ll

bus, dixerítque propterea D.Chryíoftomus;

'omnibus fopiuntur, qui fieri poteít, ut o-

Lib. deor"- 13 oratjionem effe animz , quod anima efít

rent? & fioratiotunc non exiftit,quomodo

do Deo,

dormientium e(t cuftos ? Quis precarium

corpori; &quia fine anima vitales fuas nez

quit corpus functiones exércere , fed ftatim

orandi officium vagis, incertisque fomni

i n If;ïzf;n,

?

JI

corruit , deficit;ac putrefcit ; anima igitur

ommittat phantasmatibus ? fi tunc mentis

i,

Í1 oratione deftituatur,deficit, àc facilé emo-

ratio non viget, nec utitur homo dormiens

þ

ritur, perinde ac corpus, fi omni prorfus

libertate ; quomodo precarium orandi mu«

/s

deítituatur cibo impailefcit, tabeícit, x.rir'ï.

nus, quod orantem exigit fui compotem ;

bus deitituitur , deficit, ac emoritur; imoó

plenümque libertatis exercitiam , à dormi-

f

major eft animae nece(fitas orationis , quàm

ente poteft exerceri ? Verüm Origenes ex-

n.

corpoticibi , quia fi absque cibo aliquot e«

pendens illud Davidis, qui de viro beato

V

ait: Sed inlege Domini voluutas ejus , & in Pfalmaco.

ii

tiam diebus, quamvis egré poteft corpus vi-

veres non ita anima ab:que oratione, hinc

lege ejus. meditabitur die , ac motle , folvit

Ih

Chriftus Luc. 18.ait: Oportet femper orare,

difficultatem, fimülque explicat D. Paulum

fl

&5 non deficere , quia fi cadat oratio, infur-

monentem nos , utjugiter fineintermiffione:

10

gunt pravi affe&tus, qui internum hominem

oremus,inquiens: Inlege ejus medstatur die,

a-

at naäe,

quod perinde eff, ac fíne inrerm:[fone

2!

íus déque evertentes, concupifcentiam ex-

Rr53

9rare s

320

^

: Dïiïeitacio XV. |

; E

orave: Quomodo änim dormiens aliquis ovave

Omniaà Deo imþfetfaxiiüfs'/,äi enïgim enmrae

polftt 5 & bumanum aliquod ofcctum praflans,

gamus,

vel fuum corpus curans ?. Verim ad boc re-

: gt IIIO

fhondemus, Quod wir perfetius ficlamaverit

180

t

ad Deum , tpsimque rogaverit optima qua-

Oratio tunc Deum inm "vota flelfit

que couceci posiulans , tunc omnia factt. fee

erantis , ff ex probo prodeat af-

| P

eundim rationem , ita ut omnis ejus adho fit

eitu.

á2, ^

rv4tío, — Quàm pulchré ait Origenes, quad

Ebet oratio, ut à Deo, quod expofcit,

viri perfecti clamantis ad Deum omnis actio

impetret, à probo ortiri affectu, alio-

VE

fit otatio: quia five vigilet , five dormiat,

quin evanida eft,viribus deftituta, In-

qpot 6p

femper ratio viget; & fomnusipfe eít oratio,

duebatur dives Evangelicus purpurá, & byf-

lnb

Decufog, 9H ab Origene edottus S, Hieronymus ait :

fo, &epulabatur fplendide, quamvis epulis

qvirzipit,

Et fanciu etsiam ipfe fomnus efl ovatio : quod

congeflis, tetrisque fumis indigeflionis ob-

fi viro perfecte , Gt fancto fomnus ipfe eít

fcurus; eó quia gulz delicüs indulgeret; qui-

oratio, quia omnis ejus a&ctio elt ratio, jam

bus etiam prammaturam accerfivit mortem.

juftus fine intermiffione erac , G inlege Do-

'"Hic depurpura translatusad ignem; crucia-

mini me

ARA

di

tatur die;ac nocle;' quia dum o-

21

baturinflamma, quam eó durius fuftinebat ,

mnia difponit juxta diétamen re

b

^

&

iz rationis,

quó laboribus, peenísque tolerandis minime

- G omnia (uaad ejus dirigit amuffim , omnis

affueverat: levatit oculos jam non ampliüs

eiüs actio eft ratio, quia ad rationis normam

dives auro, fed flammis, G cruciatibus, quie

ditecta; & omnis actio e(tetiam oratio,con-

bus torquebatur3 & qui inter voluptatum

- fequenter, & ipfe fomnus à viro juíto juxta

Íplendores jacentem cominus fpe&lare negle-

diclamen rectz rationis directus adDeum eít

xeratmox ipfe deníos inter,tetrósque gehen-

. oratio; adeó ut. ipfe irrationalis fomnus, qui

nz fumos mendicum LazaruminSinu Abra-

arbitrii folet freenum excutere,praevia bonz

[

ao

hz felicitate donatum vidit ; & allegatá,

Vi

$6

—

, recteeque intentionis fedulitate ad vire

quà eximie cruciabatur, anguítid,fubveniri

tütem poffit orationis erudiri.

fibi enixim precabatur aquee guttulá, quá a-

,Ig. Y

En qualis eft in nobis otandi neceffitas,

liquid refrigerii arefcenti ingereret linguze:

Lut, i8,

cum etiam nocle intempefla cum fomno

x;vy:

H

pfe clamans dixit: Pater Abrabam mifere . Une, i& -

indulgemus ab oratione n

&A46

x

me debeatnus

ve omti, $ mitte Lazarums ut intingat ex-

-defiflere , ex Servatoris monito: Orortet

Ü

etrenum digiti fui in aquam ,. 64 vefrigeret

femper orare , € non deficere :

eft magis

!

linguatm meamz quia eructor in bacflamma:

neceíffatia oratio n

QD

Is ,. quàm homini

enixim rogavit dives geheunali tortus flam-

pedibus ,

jianibus, amicis , & opibus deíti

má, fed non impetravit; precarium fuum

tuto neceffarium fit, ftipem petere.

Quid

clamorem ad patrem direxit Abrahamum ;

enim mifer ille faciat? cüm pedibus defti-

fed exauditus nonfuit; oravit, fed caffo ef-

tuatur, quibus incedat ; manibus careat,

fectu, quia ex pravo affectu, ut expendit S.

uibus laboret; nec ulias habeat facultates,

C1

1

iryfolegus inquiens : 15; eaffa vox öV,R,S:m. é&.

utfibiad viram fuflentandam profpiciat de

ifHic imanis eff clamor : audi Propbetam di-

neceffariis;adeóque nifi perire velit;ege(tatis

centem z $n inferno autem quis confitebirar

Lb

T2

L

fuz fubiidium adigitur mendicando quzre-

quia in gchenna pravus petfeve-

1e.

Et tamen adhuc, multó major eft fpi-

ràt affectus, nullus eft mifericordiz locus,&

ritualis noítra neceffitas , quàm corporalis

flammis illis torquentibus fpes omnis veniae

.ulla, veleffe, aut concipi poffit; fi enira fpi-

exareícit; quó inde. difcamus, apud inferos.

ritsalis paupertas , perinde, ac.illa cor-

Z

neque guttulz refrigerii fpem vigere, neque

poris noftris foret fenfibus obnoxia, horre.

deleri ampliüs crimen poffes hinc dives

remus; & codlum lachrymis , coelitésque ,

caffa voce clamavit, & clamore inani togae-

vit,

precariis . clamoribus jugiter fatigaremus ,

Nimirum ea eft orationis efficacia

-

nec ullus effet ex coelitibus, quem '"noftris

quantum ad fe, ut fi damnatorum miferia

noninterpeilaremus precibus. Sicut bene.

polffet relevari,citra dubium tefrigerium ad-

ficio orationis omniain nos commoda derie

ferret, virésque fuppeditaret refurgendi; fed

vantur, ita ejus deftituri fuffragio erumna-

quia caffa ibi eftoratio, viribus deítituitur,

rüum omnium ad nos trahimus cumulum.

&impetrando refrigerio inidonea depromi-

Eitigitur amentia;orationem negligere, &

tur: & ideo caffa fuit oratio ait Cajetanus,

ab ea deficere, quze unicum eft noftrum re-

quia ex probo non proceflerat affectu, fed

fugium contra pravorum affe&uum impe-

ex reliquiis depravatorum, quibus divesille

tus, concupifcentia affultus, iracundiz vio-

indulferat , cum mendicus Lazarus micasex-

lentias : eftfiquidem oratio contra omnes

poíceret panis, qu& de ejus caderent menfag

*

neceffitateg tutela, przfidium firmiffimum

nonigitur vera fuit oratio , fedtantüm um-

contra adverfarios;& coiitra morbos omnes

bratilis: fi enim. non ex pravo, . fed probo

$-5,£5, Animipharmacum prefentiffimum, cujus be-

affectu prodiiffet, etiam gehennales illas de-

neficio bona omnia enanciícimur , imó &

puliffet miferias: fed quiaut ait Cajetanus

Deum ipfum, qui eft omne bonuin; quia ut

Non proveniunt ba preces ex bono affeiu 2In Luc. 16,

Ídté ait S, Chry(ologus: Quid petentibus fe

ideo non verz fuerunt, fed umbratiles fine

| nou dabit, qui fe ipfum non Fe;emibw dtdii?

efficacia; GCviribus defütutz ; proinde im.

pgtrando

—

Orätio probos prorhovet Affe&tus,improbos amovet, 321

confurgens firavit afium [uum.ducens fecum

þetrand-o refrigetio inidonez : quàd fi vera

Gmlcji as

fuiffet oratio reformáffet affectum, ejüsque

duos juvenes , & Ifaac filium fuums inid vel

maxime incubuit Abraham ftudii, quó di-

excuffiffet pravitatem , & linguzenon folüm

vinum praeceptum Sarz non innoteíceret:z

zílum fopiviffet, fed incendium extinxiffet,

18,

Czterum quoties ex probo prodit ora-

fed cur vult Sarz celatum effe facrificium fiba

àDeo preceptum ? Cur noluit execütionis

tio affectu, in quovis Joco, & quovis tem»

divini mandati participem effe Saram uxo-

LyA

pote femper fit voti fui compos die, no&te,

rem? quia nimirum hujus factificii hoftia

zeftate, hyeme, feftis, profeítis, advería, vel

domi, foris, intemplis,

immolanda erat1faac Sarz filius, quem ma-

profpera valetudine ;

Ad

Ad 1. ad Ti«

in plateis , quia pietes ait Apoftolus:

ter impenfiffimo profequebatur affectu : ne

ivitur affe£tus matris affectui facrificii effet

?h0t -CAD, 4e

omnia utila efl , quod cüm non lateret Re-

obítaculo, voluit, rem totam celare Sarz,

| i)falm.ssf

gium Píaltem ait : Benedicam Dominum ia

emui tempore , femper laus ejus in. ore tueo.

quz fi filii fciviffet immolationem, non po-

tuiffet à lachrymis fe temperare , & in hu-

Oratio femper utilis eft, nil laboris,nil actioe

nis, imb & quietis eft, quod non. condiat.

mum. provoluta Deum enixim rogáffet ad

immutandum decretumi : /verebatur igituE

Eax eft, quá non pralucente in tenebris er-

rant viatores, & impingentes in obftacula

Abraham, ne SaraTíaaci mater fufis lachry«

labuntur: fin veró preluceat,tutiffimum fta-

mis, & precibus latam à Deo fententiam de-

leret, Deümque ipfum compelleret ad mu-

tim patet iter citra labendi periculum : &

quia divinze providentize decretum eít, gra-

tandum decretum : ea enim eíLvisorationis,

tías non elargiri; nifi eas defiderantibus, ac

prafertim lachrymis madidz, ut Deum flec-

tat in füa vota: pulchré S. Bafilius Seleuci-

expoícentibus 5 conjicitur neceffitas noftras

in Deum dirigendi preces , ut quod expoíci-

enfis inducens Abrahamum loquentem ait ;

Orate 7«

Vereor ue lacbrymis Sara facra fedet , Ded-

mus, impetrare poffimus ; palmes foecunda

non eít, necuvas exhibet, nifipriüs fuccum

ue vim afferat,

Sed í1 Abrahamus fciebat;,Deum ferió

iQ.

évite hauriat , ídque caufze cur Regius Va*

fibi preeceptum illud injunxiffe, & ex animo

tes in preces effufiffimus Deum alloquens di-

ceret ; Expaudi manus meas Ad te 5 anima

jutfiffe (acrificium illud , cur timore percel-

litur, metiique turbatur, neSara divini prze-

f4, t

wiea ficut terra, fine aqua tibi ; enixim exe

oícebat David Dei auxilium gnarus, homie

cepti impediat executionem , & immolatio-

nes fruítra defudare, incaffum labores fu-

ni filiifit ipfa impedimento? Si Dei decre-

tum eítefficax; hoc neclachryma delent, nec

[cipere, ni(i Deus opituletur noftrz imbecil-

litati, nifi noftram ariditatem gratie fua

fufe preces immutant , nec matris lamenta

fufpendunt; non enim poffunt mulieris la*

rig

averit imbre;ficut enim terra fine coeli a-

€

iüs delabenti-

chryma vim ullam Deo inferre, nec obítacu-

hrymis non ridet, & nifi ctebr

lum tülium voluntati fuz efficaci afferre: &

bus pluviis imbuaturnil patit, & qua fufce-

tamen timet Abraham, neíi divinum . pra-

perat proba femina in. lolium degenerant:

ii

ita mens humana crebris non rigata precibus

ceptum Sarzinnotefcat, fint ejus preces la-

chrymis madidze facrificium impediturz,

in malignos partus právorum affe&tuum ex-

ubetat,

Hinc viri culturz virtutum affueti

Quàm efficacem igitur cenfuit Abraham vim

utilitatem fcientes orationis, hanc nulla oc-

effe orationis, cum putàverit, vel cum gla-

dius líaaci cervicibus jam immineret , po-

cupatione , quamvis urgentiffima nunquam

omittunt, nec dimittunt, fed potiüs matue

tuifle effe impedimento filit. immolationi :

fic enim Abraham fecumratiocinabatur ; fà

riüs furgunt, quo tempus impendant ora-

Sara Numinis preceptum ; mihi injuncium

tioni, & ejus prafidio fe muniant contta ad-

veríaqueque; prafertim ad pravorum alie-

noverit, anxie illachrymabitur filii immola-

tioni, proque ejus vita anxias fundet preces,

étuum impetus coércendos, eorümque iétus

validé retundendos,

quibus ea vis ineft, ut Deum ipfum moveanr,

commoveant, fle&tántque in fua vota: ideo (i

19.

Jufferat Deus Abrahamum filium fuum

Ifaacum hoftiam offzrre, & in holocauftum

oraverit, non temeré fufpicor effe Numinis

confecrare: Tolle filium tuum unigenitii, quem

immutaturam fententiam, & obfequium re.

» Gmef. 115

ttoactis fzculis invifam, & inauditum impe-

diligie Ifaac, & vade in terram vi[ionis , at«

eum in bolocauflum fuper u-

dituram. Ita eft,ea eít orationis visyut omnes

que ibi offeres

num montium,quem mo

nflravero tibi. Quot

abigat calamitates, excutiat maerores, retun-

dat adverfariorum impetus, & Deum ipfum

non debuiffent affectus infurgere Abraha-

mum retrahentes à Numinis obfequio ? cüm

emolliat , fle£tátque prout oranti magis li-

buerit, vereor ne lachbrymis facra fedet,

de filii, quem tenerrimeé amabat, internecio-

ne ageretur; GCtamen frontem non contri-

Deóque vim afferat : elt enim oratio contra

adveríariorum technas validiffimum arma-

ftat devotiffimus Abraham, fed laeto animo

mentarium, contra pravos quosque affectus

immolationis audit przceptum ; & ut fine

mora, & obítaculo divinum fibi injunchum

(cutum impenetrabile,imó & contra Numi-

nis iram ccleíle profugium : gratam enim

mandatum exequeretur,infcïä Sará ejus uxo-

violentiam DEO ipfi infert oratio, quem

re, nocte intempefta , cum ipfa profundo

ïln lf"sl(ï'

effet fomno fopita domo exit paratis omni-

propria efficacia movet & fleclit ad nutum

orantis,

x

pusad facrificium. inflitaendum : Demedje

Quanta

^»

l

L

n

- " Diffemato XIV;

bj

2I

Quantà fit orationis energia iliuiriüs cxetee

difciif matis, apertique pulvemïc'n*ti itineris

in fluxo maris gremio non tribuit foli virgae?

ris edocuit Moyles, cüm citiüs ad ejus cucur-

rit auxilium ,- ad pericula que imminerent

fi virga divinz vicaria omnipotentie froe«

declinanda , .quàm ad virgam miraculorum

nosturmentibus injeci: fluctibus, quos & fci-

dit, & coércuit, 1mó & conf(tituit flationa-

patratricem ; & mirabilium inftrumentum,

Poít pluraà Moyfe patrata miracula retto»

rios milites faventesfugientibus hebrais, &

a&tis fzeculis inaudita, tandem Pharao popu-

opptimentes infequentem Pharaonem? An

lo licétinvitus libertatem conceffit; fed vix

diffidit de propriavirga;ne vicariàdivinz po-

populus difceffit , quia ipfum poenituit, vel

tentig aptaeffet marinis fluctibus compe-

Ícendis ? non latuere Moyfem miracula re«

invitum conceffiffe populo libertatem ; con-

geíto exercitu fugientem populu

m de famu-

tró inauditaàvirga patrata, & quibus tan-

litio ad libertatem infequitur,. .. Quid ni

^tümpotuit duritiem Pharaonis fle&ere; non

4j

populus inhians libertati in ipfa faga utrine

dubitavit'de Numinis omnipotentia , nec

que periculiscingitur , à tergo infequens ar«

:Deum carpere voluit5 bene tamen largiüso-

'fationis commendare ftudium, & ejus ener-

matorum exercitus di[lrictis gladiis cruentas

cxedes minatur; à fronte imare tumentibus

'giam populum 'edocere ; confugit igitur

fuis flutibus fluxa apparat fepulchra, quibus

«üm utrinque péricula imminerent ad 'ora-

Quid

'tionis auxilium Moyfes, fuppetias exa&tu-

vivos infepeliat fugientes hebrzeos.

in hifce anguftiisaget Moytes? quid con(ilii

rusabea,qua Deum fle&tit in vota orantium;

exequetur ab imminentibus utrinque pericue

elt fiquidem oratio, quz pericula avertit;ca

lis populum erepturus? An fuppetias à vir-

lamitates fugat, hoftes vincit, eeruminas abi-

ga mifaculorum patratrice exiget? INoverat

'git,& timoresexcutit: licét virgà mare per-

cufferit Moyfes, orationis tamen 'operi

Mln m

ad extorquendum Numinis auxilium 'cüm

pericula imminent, calamitates urgent , ze

priüs imploraverat: oratio fuit; que virgz

rumnze premunt , nulluim effe inftrumentum

'efficaciam impetravit marinos flu&tus difcin-

aptius oratione, ad quam propterea confu-

dendi,& facto divortio coércendi in geminos

gete fategit fuum in ipfaref

[

gium reponens:

fluxosparietes pulverulentam fugientibus

Exod.14. V.

Dixit Dominus ad Moyfem : Quid clamas ad

líraélitis aperientes viam ?. virga mare pere

Ài$.

me? loquere filjs Ifraelyut proficifcanturi tu

'euffit, fedoratio opem imploravit, appofité

autem eleuans virgam tuüam » extende ma-

'D. Chryfoftomus apud Lippomanum: Cum ,

4

1

HU

edaxiffer Moy[es populum de Agypto s & per

? €Ap 'Y4e

num tuam fuper mmare, & divide illud. 'Ob«-

Exod,

fcquitur Moyfes divino juffui, & cüm priüs

defertum ad mare vubrum veniffet, Agypty

adabigendum conceptum à populo pavorem;

Joft tergumin[equebantur populum ante ma-

& totam in Numine fiduciam locandam fuos

76 , fremébaut flutlu. —.Moyfes in angufljs

fuifletadhortatus, manum ».quà confuetam

terat s tacebat quidem, fed wente gvandia co-

git4bar, G pollea explicans quzenam 'effent

fibi virgam tenebat fuper Erithrzei maris 2*

quor extendit, quod illico in geminum dif-

hac grandia, quz Moyfes mente intus vole

ciffum latus, factóque divortio;, utrinque à

verets fubdit : 44 Domiuum igitur mente.

clamabat , hacfuére illa grandia, quze tuné

feipfo difcedens veluti müros duoserexit,

34

undísque fublime fufpenfis, flu&tibusque co-

Moyfes mente moliebatur; haec auxilia, qu&

ércitis ficcam pertranfeuntibus Ifraélitis viam

&ontitainfequentes hoftes, marisque minaces

flu&us exambivit, orationis fcilicet fuppe-

pandit , ttepidanrem multitudinem Moyfe

przeunte, & fequente Aminadabo Judez

tias, quibus imminentia utrinque füperavit

tribüs Principe, catterísque horum exemplo

difcrimina , tametfi geflaret Moyfes dexte-

certatim , G promifcue fubfequentibus; o-

rá virgam omnipotentiz vicariam ; adhuc

mnes ficco veítigio per fluxum Erithzai ma-

voluit ab'oratione energiam mutuare po-

ris finum tranfeunt , non timentes à flucti-

pulum edocturus, quàm 'efficax fit oratio-

nis auxilium , & quàm tutum contra infur»

bus mergi,necab imminente ccrvicibqs Pha.

raone intercipi.

'gentes hoftes prefidium. —^ Oratioenimnon

22.

Sed fi potuit Moyfes virgá mirabilium

iolüm pravis affe&libus vires adimit, fed -

patratrice marinos difcindere fluctus, & pul-

hoftibus omnibus contra nos infurgentibis

verulentam populoaperire medios inter flu«

obfiftit, &Gaudaciam comprimit, Quéd fi

&us viam,cur fuppetias exigit à precario cla-

pravi affectus. animi tum concupifcentis ;

more? dixit Dominus ad Moyfem:. quid cla-

tum irafcehtis vulnera nobis inflixére; nul-

lum iisdem curandis magis idoneum alexi-

as ad we? Quidtimendum? quamvis Pha-

1a0 obftrepentibus quadripis ,. ac milite ar-

pharmacum oratione.

Quod (ilingua canis

mato ftipatus fugientes infequatur? fi Moy-

vulneribus medendis myrothecium exhibet;

lingux orantis plus ine(t efficacie; quáacrio- -

fes virgam tractatmanu omni gladio fortio:

re, quovis exercitu potentiore adpalmas de

ribus medetur vulneribus, quie pravi iníli-

triumphato hoftelegendas ; ad quid recur-

xére aflectus. — Muri, & elingues funt quot«

rere ad precum inftantias?. fi Deus partem

quot orare negligunt cüm pericula immie-

Llä 3

MU

tuetur Moyfis, pugnátque in favorem fugi-

nent, calamitates urgent, & hi funt,de qui-

MPU à

entis populi, ad quid Moyíes timet? Annon

bus aiebat Plaltes : 0s babenz. 2 non loguene Pjalm.115.

major elt Deo potentia, quàm Pharaoni au-

zur z fimiles ia flaut , qui facitnt ea : ufa

privantur linguce acriüs ** *orquceattur in«

*

dacda? ecur igitur gloriam patrati miraculi

:

H

g:;Qratiopröbosproxhövet Affe&us, improbosamovet. 7355

*sli&is fibi : vulneribus ; 'quibus medeti ufü

"elet s unde $ per Prophetam [iritus "ajua

- Jingus fufis precibus facile poffent.

: dieity qui vemintfcumius Domins , ne tácea«

^£l O ne detis filentium ei: nimirum fi po-

g. d-

. pulus taceat , Numini dat filentium , & fi-

' jentium fomnum conciliat, & fomnus quie«

JPrecarius elamor Chriftum foin-

. tem fovet ; fed dormiente , & quiefcente

^0 excitat, ym' opem þerichtmüäw ad--

"Domino; nen dormit hoítis , non : quieícit

*

*calamitas, qua tuncacriüs urget; & hottes

fertsprocellas codrcet , & marinu flutli-

" validiüs infurgunt, donec precario clamore

hus "veluti snjecto freno ortam

" eompe[cit tempefiatem.

excitetur Dominus ; & qui 'infurrexerant

* hoftes difpergantur ; quia precatorius cla.

eo-

«23.

UUu'm,i"ämmïnAet "þeiric»ulugm ; "nulla

- gmot eft, qui hoítium turmis timorem incu-

'tit, & ad fugam adigit, omnémque abigit

IN

tam gravis urget calamitas, quàm

j

- efficacia non avertat orationis , fic

^ealamitatem,

TiY.

Petrus precatio clamore elufit naufragium,

'Chriftus mare fuis "cuh*iïï)ifcip!l;iis tfá«

: jiciens attrita laboribus corporis membrá

"excuffit metum , quem "pavida " diffidentia

"«ontraxerat , cüm coepiffet mergi, clamavit

reftauraturus fopitis fenfibus , fomnóque

- dicens t' Domine faloum me fac, & peticu-

"accerfito, quieti indulget ; fed vix eo dor-

-lum evafit merfionis,

^miente , infurgit ' ventus repenté - excita«

"Regius 'Pfaltes re-

- pulíumrefert taberaaculum Silo, ^confum-

^£us, Ga tras fecum nubes veliit, quibus di«

^ptos dicit faterdotes , zloriam populi enat-

"urnz lampadi lumenabripit, a&rem turbat,

"mare €ommovet , éjdsque fluctus concitat,

?ï'!szimy 77

"gat dillipatam ,"quia Dominus fomnum ce-

|perat» Sacerdores eoyum 1n £4dio "cecide-

"exafperat, qui cumultuario "fragore fre-

"muünt; naufragiumque minàntur ; navis me-

yuut , £$ yidus eorum non plorabanturs &

* exestatus ei tanquam ^ dormtens Domintu ,

diis exagitatà flu&tibus hác , illácque 'per

"fluxa itinera vehebatur ; mox "in fublime

" Panquam paeeus erapulatus' a vino , &5 per

*Vix Dominus lomno

"eve&a ; quo lapfu rueret graviore ; & mox

ctiffit animicos fuose

indulget, "& calamitas incremencum fubit,

- in imum deprefía undarum videbatur hiatu

"abforberi: & quamvis infuera tempeftas

tabernaculum Silo.fordefcit repnifum, &

præväiemibuähoi*ïibus crüentze fparguntur

horrifono cum fràgore infurrexiffet , vea-

, Füp.ïqq

,

ftrages, enecti cadunt milites, & viduze fuis

"torümque turbines atmáffec in Ícapham, &

"contra laborantes innavi Difcipuios | pree-

- deititutae maritis madent lachrymis; quia

fangüinem hominum : fuderunt , & vitam

liaretur procella, pugnarent fluctus ,. Ma-

-gifter tamen "Chrittas placidé doriniebat :

gladio percüffi effuderunt, : Sed vix excuffo

'Íomno conteruntur inimici ; populique ca.

"Et erat ipfe in puppi faper cervical ^dar-

4'&»'*(47':;4?.'

"extens y [ed Bafilius Seleucientis caufam di-

'Jamitates abiguntür omnes ; & ubi cupref-

" fquirit excitatze procellae, & Magiftri Chri-

'fus omnia funeílárunt; lat mox palince fure

'gunt, vigéntque vegetiores.

'fti fomnum prodit , aitipfez ewr boc tan-

! m navigantibus prelium ? :quia Dominus

24.

'Sed cur Dominus fomno iridiii(kfit,büm

"dormiebat. ' Contra Diícipulos elati infur-

'*potüeric priüs onatus omnes hoftium in-

furgentiüm infringere ? an dormire maluit,

'gunt ftatim venti; & cava fluctuum volü-

^mina per fluxas femitas, ambagésque mi-

quo populi negligentiam gravius redargue-

'get, G exaggeratiüs deteflanduin carperet

"naces ágitatam navim fatagunt deglutire ;

filentium? eà quia fuppetias noi expottu-

"urget procella , acriores infurgunt' flu&tus,

"venti nullo coérciti froeno ad naufragium

laverit, & auxilianon extorierit ab oratio«

me ? excitato Dornino evaduntur pericula ,

rahunt; G ubique pericula imminent, flu-

"Cus navim percutiunt , "venti impellunt;

fugantur calamitates, excutiuntur tiinores,

& menas priftine fuz teftituitur ferenitati

"quia Chriftus erat in puppi fuper cervical

ac gaudio; dormit Dominus, dum popu-

*dormiens : & quamdiu defatigantur Diíci-

:puli, labotant remiges, tamdiu ürget pro-

lus filet; indulget ille fomno , cànl'ille ta-

citurnitate os claudit : quód fi ;precarium

'cella; fed cüm primüm claimore : precario

incipit clamorem edere , oratio dormien-

"dormientem excitant Magiflrum , ' ejüsque

tem excitat Dominum , qui przíto eft fua

implorant opem , & in preces funduntur ",

fuppeditare auxilia, quibus 'infurgentes ad

"excitato mox é fomno "Domino incipiunt

'ventiquiefcere , aér priftine reftituitur fe-

cruentas clades coérceantur hoíles ; ità eft

dum populus tacet; dormire quafi incipit

"renitati, fol foedas aéris nubes fuis difpellit

'radiis; fuuim deponunt marini fluctus : tu-

Dominus ,. eóque dormiente vires ftabiliun-

Tnorem; & grata maris malacia timorem

tur hoftiles, urgent calamitares, imminent

pericula, & quamdiu perfeveravit filentium;

"omnem é mentibus excutit Di/cipulorum :

MAU 44 .

'Et ée[Javit uentus , & fafla est tranquillitas

tamdiu & fomnus duravit; appofité Ruper-

—'436.

Lib.3inGt» ts ? Tota eulpa illiue efh : quia euftodem

magna : O quàm efficax elt precatorius cla-

faPo Em

füum dormire. permifit : nam ut 'ille dor-

mor, quàm potens oratio! quze ven:os

"coércet , matinos flu&uscompefcit, & ma-

miat, in arbitrio bominis efl , qui femper

lacjam advota accerfit orantium: tamdiu

?

sllugs ne dormitet , aut dormiat ,"inguigtdrg.

$5

Verani de Affectibus dom. L,

faviit

*

324

f

Diffetatio XV,

fzviit procälla, quarndit difcipuli in exägi-

lentiüs; ere& mïme.üoneat.vege&äor 3«

tata flu&tibus fcapha laborárunt manibus,fed

qui imperentium arumnarnm cumulis pref-

ore filverunt : fed cüm primum coeperunt

ius jacet, lztior furgat, Gvegetior, fola-

linguam fclvere, os adaperire , & preca-

tio affeCtusinterno; nonfit propterea cala«-

rium clamorem edere, dormientem Ma-

mitatis vigoris deliquium, fedad opemim«-

giflrum excitárunt , & ficut Difcipulorum

petrandam Numinis incitamentum; & ipía

filentium f(omnum fovebat Magiflri, & re-

tempeftas ad petendum celeriüs portum, ad..

«rudefcentis procellae exafperabat fluctus ,

cludendum cura folertiori naufragium hote

)

ventósque incitabat, & contra fe, navim-

tetur ?. f1 venti placidé efflent,, fi vela im-

que armatos provocabat ; ita cüm primüm

pleantad votum zquora tajiéientium, lu-

eorundem clamor precarius audiri coepit,

dunt i(li in navi,quiefcunt fomno fopiti,dum

Magillrum excitavit , qui . furentes ventos

pavis interim nullo impenfo labore, folo

fugavit, fevientis procelle tucbinibus froe.

ventorum favore fluxa fua peragit itinera ;

Marti 44

na iniecit, marinos flactus co&icuit ; E£ es«

fed fi ventiadverfentur, fiin contrarium

v.59*

furgens commínatus eff veuto, & dixit mari,

impellant, (i flu&tus intumefcant, 1 procella

i

26.

tace , obmute[(ce.

fzviat, & periculum immineat naufragii ,

Si Difcipuli non manibus laboráffent ;

tunc preces funduntur, vota ccelitibusemite

fed linguá rogäffent, non fe in imminens il-

tuntur, G clamores precarii eduntur; &

lud injeciffent periculum , à quo etiam ci-

quia non fuftinet Nurminis pictas. afflicto-

tiüs evafiffent , fi clamore precatio Magi*

rum piis defideriis quidquam denegare ;

firüm maturiüs excitáffent , appofite Bá(i.

ideo beneficio precarii clamoris fubtrahun-

QrAt, 119

lius Seleucienfis; |Quefitas ab arte fpesy tan

tur à periculis nautz, eripiuntur à naufra-

quam & :pfe naufragium facerent,metuen-

gio, qui fuppetias per fufas preces à DEO

De Tbeodbe

tes, Yecurrunt ad portum, quién fcapba erat,

expoícudt , Ne eorum defiderjs: abnegatis

yicoó Tég6,

e Adfiantes el amant,MzgiFer,Magijlsr faloa

(ait Caffiodorus ) vulnus geminetur affi-

n0s,perimus ; pulchréait,quafitas ab arte fpes.

Ua , 6 quod nefas ditlu e9l , qui dolorum

Nilri, t

naufragium facere, quia ab iaduflria opem

uttbila noflra femper. ferenitate detergimus ,

quaritantes Difcipuli, & in arte nautica,

nunc miferis pias lacbryutas denegare videa-

quam «allebant, ípes fuas collocantes, eas.

PiHY :

*

dem naufragas timuere; quia nec poterant

Numinis pietas lachrymas äkficcat pre- 28

L]

fluctus detumefcere, neque mitefcere pro-

cantium ; G timores excutit iniminentia ine

cella, neque venti quieícere, quamdiu filen-

ter pericula orantium : precarius enim cla«

tio lingua occludebatur Difcipulorum; quo-

mor , fi lachtyrais madeat,vim infert om-

rum manus inani defatigabanturlabore. Ve-

nipotentiz , flammásque ipías divinz ju-

rüm cüm primürm ceeperunt os aperire, lin-

[titize fopit ; fiquidem divinz indignationis

guam folvere, & precarium edere clamo:

ardor fuas deperdit vires, cüm primüm in

rem , vel in ipfa fcapha medios inter fluctus

lachrymas impingit , & íletus orantium ;

salaciam invenerunt. Indormivit Magiíter

lachrymarum pluvia , quà clamor madet

Chriftus in navi, dumhzc fluctibus agitare-

precarius accenfe irz timendos impetus ,

MATU,4e

tut decufnanis, G'erat ipfe $a. puppi. fuper

vel prorfus extinguit, vel faltem confopit,

eervical dormiens,

Sed veluti & cathedra

vel compefcit.

Naomini placando, ejüse

Magiíter Chriftus fuos tunc Difcipulos edo-

que irz extinguendz nil clamore precario

cuit, nil contra imminentia pericula effica-

aptius 5 hic velati quafi dominium exer-

cius effe precario clamore, fupplici oratio-

cens in adverfitates, zerumnas, zgritudi-

ne, fuíisque precibus, quibus, non folüm in-

nes, & mortem ipfam, imala omnia , qua

furgentes interiüs pravi compelcuntur affe-

nos petunt, verberiántque , excutit, come

&us; fed infolefzentes etiam exteriüs hoftes

pellitque moleftias exuere , quatenus Deum

flectit in vota orantium :

compefcuntur, & abiguntur calamitates ,

hanc clameris

h Pfd,m

excutiuntur timores , & de triumphatis ho«

precarii in impetrando efficaciam declarat

ftibus ovans accerfitur victoria, ac de decli-

D.Auguflinus inquiens: O qu4mo grandis es

Strm 51«

naiis periculisgaudium exoritur, quo niens

orationis caufa! O quàm grande myflerium!

fratres in

tota pacatur.

Eremo.

27

ecee Moyfes orabat ia monte,€ To[ue Ama-

Mirum fané, quód Difcipuli pericli-

lech devincebar.

Per orationem Ezecbias

tantesin navi tunc tantum Magiftrum . dor«

fanatur , & falutem anima , & corporis a-

. mientem coeperint clamore precario é f(omno

dipifcitur.

Per orationem Saul efficitur

excitare, cüm proccella fzviit periculofior, &

Paulu , 69 Dotlor gentiums Jeremias con-

naufragium coepir apertiüs imrminere : an

fortatur incarcere , Daniel inter leones ex-

quia calamitas, & quae imminent pericula

ultat , Job in flerquilinio triumpbat ,. $u-

otare edocent periclitantes ?. fintque. pro.

fauna iuter — fenes. defenditur , paradifum

pterea qua imminent pericula totidem ora-

de crüce latro imvenit , & Srepbanus de

tionis Gymnafia ?. Erigi plus merentur, ait

zorrente $n celum | [ufcipitur , & inter lapi.

Caffiodorus 2., variar. 1. 2u05 fortis fua ad-

dantes [r? Saulo exauditur ?. Vocat Augus

ver[a prefferunt , quali ipfa advería utili me-

ftinus emphaticé ptecarium clamorem my:

tamorphofi in profpera transmutentur, &

fterium, eà quia arcaza-divinz omnipo-

qui acri calamitatis flatu divcxatgr trucu-

tenti& non alia referat elavi , quàm orantis.

P

fiducia,

-

E

Oratïo probos promovet Affe&tus,improbosamovet, 335

fiducia; & mira operatur in terris, quae

/1mó volucrum clamot ob affinitátem,

39.

clamorem 'orantis audit , & exaudit divina

quam cum precario hominis clamore habet,

omnipotentia in ccelis ; afcendit clamor, &

quie imminent graviora pericula, avertic,Gc

-Bafilius Macedo O-

delcendit Numinis potentia, quàfurdi au-

periclitantes"tuetur.

diunt, czci vident, claudi ambulant , im-

rientis Imperator,ut prifca referunt hifloria-

becilles roborantur , "flentes Jachrymas ex«-

'*um monumenta perniciofiffimum -fua 'in

ficcant . la

Aula hominem :fovebat, cuietiam fupra

pli refurgunt , -earef;entes "reflos

felcunt.

'plerósque alios favebet; is erat Theodorus

29.

*Quinimo , non lolüm clamot "pteca-

Santabarenus aífentator egregius, fimülque

rius, qui ab homine prodiens orante Numi-

"Sycophanta, & detra&tor nequiffimus. Per-

nis veluti aures pulfat, mira in terris opera-

'fuaferat is. Bafilio , à filio vitee / illius : infi-

tur, & veluti impenetrabilis clypeus impe-

-diasapparari, & ftrui. — Imperatot veró ficut

tus corcet adverfitatum , retundit pravo-

praeceps erat in nefas, & deterius, indigna-

zum affectuum 1&tus-, appetitum 'compe-

bundusjuffit filium ftatim violentà manu

- Ácit irafcentem , extinguit concupifcentem ;

capi, 'vinculis illigari , & in carcerem : dee

'verüm'etiam 'in volucribus ipíis clamor, feu

trudi, "Cümque die folemni (enatores , &

'cantus ob affinitatem , quam cum hominis

aulz proceres ad: epulum invitáffet ; 'in tri-

'contrahit-oratione exauditur à DEO, à quo

clinio non proculab imperatoria menfa gàr-

vel fuppetias impetrat, «cüm neceífitas ur-

rulus in cavea Pfytacus voces imitabatür hu-

'get: 'vel auxilium obtinet in tutarnen inno-

manas, -& cüm pranderent ptocéres;facunda

&entie, 'Etenim corvorum pulli cünc à pa-

hac avis verba quzdam crebriüs ^ab aulico

rentibus dicuntur :deítitui, 'cüm plus 'eo-

famulitio 'audita edebat huünc in-modum ?

Heu Domine Leo , beu Doósmine Leo.

"Qui-

rum'operà videbantur indigere , quó 'ne-

6dl«

€efíaria ad vitam 'alendam fuppeditarentur.

dam ex Senatoribus affidentibus meniz ad

9 TOR

Sed tunc ipla inopia , 'famésque "extimus

has voces ingemuit , crebrisque fufpiriis vi«

dans clamare pullos adigit , & *clamor 'ci-

ces expendebat fortunz , filiumque Impe-

P[alr, Y45, bim cocleftem adfert , utwit David ? Qm

ratoris in carcerem detruülums & 'etiam

morte damnandum : hacque "mente cum

at jumentis efcam ipfarum , &5 pullis cor-

"vorum invocantibus eum , deftituuntur pul-

triftis volveret , cibo, potüque - abítinebat,

p

L

li cotvorum :ope ;parentum , fed 'alüntur

quin lachrymas fundens , & fufpiria edens,

Numinis providentia rore cocleíti, "Clamo-

Imperatorem commovit , à quo etiam 'ine

res eduüt, & abundé :comedunt : folertià

terrogatus, quid caufze effet, «cur triftis la-

deflituuntur 'genitoris , fed -operá refici-

mentaretur , abflinerétque à cibo , & potu

untur 'Creatoris ; fi;parentes folicité iillis

& lachtymis maderet, & per crebra fuípi-

xia interni doloris proderet argumentum ?

onfulerent , "nonnifi cibo corruptibili innu-

triti crefcerent ; fed dum implumes jacen"

cui tunc ille repofuit ? Auguítiffime Impe-

tes innido, nec cibum quierere poffunt, nec

rator, differté hecvolucris ejus rei nos mo«

induflriá vivere parentum 5 clamant, & eo-

mec, quz lachrymas *etiam -"elicere potelt.

zum clamor colum pulfat, quod flectitur

Submififfimé facram veftram rogamus Ma-

jeftatem quotquot hic adfumus , ut "nobis

ad opitulandum 'indigentiz clamantium;qui

rore reficiuntur cceleíti : & dum calamitas

liceat cum venia quidpiam precari, tui Im-

pullos premit durior 5 'divina pietas eos re-

peratorannuit; & tunc Senator : 'nos Im-

ficit uberiüs: deferuntur implumes pulli à

perator meníe regiz, ferculisque :delica-

parentibus naturz ipfius oforibus, fed refi-

tioribus ad omnem copiam in(tructz affide-

ciuntur à divina providentia; fames cogit

qmus: propinamus Majeftati veflrz falutem,

€os clamare , fed clamor neceífaria vitz a-

calices exficcamus; fed interim Majeftatis

veltrz filius quavis deftitutus latitiá , lugec

. lendz adducit Corvi ( ait Incognitus expen-

I Pfal 146, densillud David: (Qui dat jumentis 'efcam

morore confectus in carcere detrufus : i

quid deliquit, jam dufficienter «credimus

ipJorum , tf pulla corvorum invocantibua

eum) pulli editis pribs efcam non prabeut,

'expiatum , ac fufficientem luiffe "poenarny

æmïhä

xec €05 cibznt , donec n ei penna crefcant,

lachrymisque abipfo fufisobliteráffe fi quid

pmwæ

& per pennarum . nigretlinem fimilitudinem

in ipfo fuit errati deprehenfum. "Nonnos

fnm.

proprij coloris ipfos fuos filios aguofcanty in-

tantüm , 'qui exgratia, & berievolentia ve-

flra hic adíumus miferatione tangimur 'in

eerim auiem antequam . peunas n"z'grzu ba4-

^

beant pulli corvorum flant ore aperto , &

PrincipemLeonem facrz vettre "Majeltatis

rore celi pafcuntur : nimirum quivigili pa*

filium; verüm & hzc etiam volucris é ca-

rentum Íolertià adiuti nonni(i "putrefcenti-

vea forti indolet Leonis : 'eó quia fortáffis

bus pafcerentur pulli corvorum «cadaveri-

innocens fir, quem vel volucres affectu vi-

dentur miferationis profequi.

Quapro-

bus, cibóque reficerentur terre(tri, & cor-

ruptibili; deferti, & quavis deítituti ope

pter fi nobis licet, enixim Majeftatem ve«

ftram rogamus, ac fubmififfime precamur;

parentum, fuperno , ac ccelefti. pafcuntur

rore; fítque propterca eis ditiffima inopia,

ut velit priftinz libertati regium Principem

xeítituere.

fortunata miferia, felix indigentia, qu& ad

Motus Pater, fimülque com-

clamores compellens fubfidia impetrat cce-

motus oratione admodum opportuna juífit

leítia.

ftatim vinculis Leonem eximi, Gttunc Pro»

&

$s52

tcres

Verani de d[f&i&æ Tonfc, F.

N VUIenet

326

Dïä&cfïä;ig ;XWM af

ceres furgentes cat&rvätim feftinato greffu

(Qb&a*ntïam' .volupiätiþfä indulgens, gul

adeünt carcerem, & Leonem vinculis exeme

deliciis inhians, fympofii:; & comeffatio-

pium , lotum , elegantioribásque indutum

veftibus ad menfam adducunt czefaream non

nibus diffipaverat ; cümque ad reddendas

Tationes vocatur , adigitirque., . ummis Uf

fine ingenti totius aulze gaudio,

Nimie

getur anxietatibus, divexatur curi3» &in-

tumabimminente mortis periculo à vinculis,

timo dolore torquetur , eó quia vidéat fi-

& carcere Leonem eripuit clamor sarrulee

lios mox venum fub haftadandos, uxorent

avis, feu Pfytacus orator; tanta eft. ora-

turpi famulitio , ac dura premendam ferví-

tionis efficacia, & precarii clamorisvis, ut

tute, féque viliori mancipiorum turbz ad-

* du

etiamab ipfisavibus clamor editus pericula,

-

miícendum,ut promerita oppreffus fervitute

que imminent, avertat; calamitatesabigat,

folvere adigatur, quz improvida prodegc«

& de ipfis triump

'hatis*holtiþqs clarioxrcs IG«

rat profufione , & indigna dilapidaverat

ferat trium p.þxes,.

prodigalitate, Quidtunc miferaget? cüm

ji

l

G exactam ab hero ufüram folvere non vàae

5. Vö

leat, neque petitas reddere rationes pecuniis

deftitutus? quas ut. fuis pravis indulgeret.

,.szw DElLS ad fe elamare finit,

affectibusimpruderiter infumpíit. . Enbumi:

eesdem amare non definit,ac bene-

procumbens fibi tempus concedi clamorofa

ficijs cumulat.

fupplicatione exorat: quid ni adeó efficax

fuit clamor ifte precarius, ut qui inducias

31.

Sraelite duriffima affli&ti calamitate ; 0-

tantum fibi dari temporis poftulaverat, de-

mnibüsque deftituti fubíidiis ad vitam

bitorum impetraverit remiffionemi/3 & la-

pertinentbus premebantur tyrannide

chrymis, quibus maduit, chirographum de-

Madianitarum , fimulque arumnis oppri-

leverit Heri creditoris :

Procidens | au- Msb 18

mebantur; G quia imbecilles, armis nequi-

zem [ervus ille ovabat eum dicens ?. patien-

bant fe munire; non ad arma, fed ad preca-

tam babe in me, 686 omnia reddam tibis

tios tecurrerunt clamores, à quibus fuppe-

Wib

enifevtus autem. Dominus ferui dllius —dim'zft '

tias impetrarunt ; lamentis fiquidem , &

enu, & debitum dimifit ei.

clamoribus non folüm meliorein enantifcun-

3?

Non &te foluto,fed clamore pkerfdluto

tur fortunam , veritm celeberrimam de pro-

jüd' [5?. 64

Ítrato hofte retulére. victoriam : Hwmilia-

erumnas, quibus mifer premebatur excuf-

p 68 Ifrael valde in con]etiu Madiam , &9

fit, anguftias abegit, — Cümque fervusitle -

precarii clamoris beneficio veniam ab he-:

clamavit 4d Dominum poflulans auxilium

contra Madianitus , qui vnifit ad eos virum

ro,ac debiti impetraílet remif&onem ;; & in

alium incidiffet confervum , à quo impa«

Frbphemm: luculenta narracione oppreffio-

nis refertur injuria, quó inde illuftrior pre-

tienter reculam fibi debitam exegerat ; &

carii clamoris efücacia fplendeat 5 clamo-

afflidto, ac fuppliciter roganti tempus de-

negáffet folutionis faciende indulgere ; tunc

res emiferunt in ccelüm precarios , & hofítes

in terris oppreffores proflrátunt ; afcende-

Dominus audità fervi aufteritate ei-irafci-

tur, fimülque jubet tortoribus tradi , ac

P

bat clamor , fed. czífi cadebant Madianitae:

duris puniri vérberibus:- Iratu. Dominus

fuit clamot , quo epinicium fibi Ifraclitee

cecinére; & hoítibus epicedium indixére, :

ejus tradidit eum tortoribus * GU certé non

tantà nunc vifus eft herus irà exafperatus,

j

uos DEUS ad fe clamare finit, be-

neficiis cumulat: e(t iquidem precarius cla-

ut antea indignatione: fuccenfus:; fiquidem

mor divinz beniguitatis indubium argumen-

priüs non ad fervum tantüm, qui divitias

prodegerat, fed etiam ad totam familiam

tum, proximaque felicitatis latiffimum

aufpicium 5 fit propterea - is quavis felici-

extenderat mulftam: nunc veró in fervum

duntaxat punitionis fulmen vibrat; non

tate deftitutus, qui arumnis preffus, &

enim vendi fervum jubet, fed duntaxat vir-

calamitatibus oppreffus precarios non di-

- dicit clamores edese; fed infeliciter tacet :

gis excipi, & verberari ; antea lugebat

non folüm diverberandus, fed viliffimo iti-

qui enim zerumnis tortus ad precarium con-

fugit clamorem, omnem illicó à fe mife«

dem pretio vendendus, & fediffimz fer-

riamabigit, omnes excutit erumnas, Évane

vituti addicendus : unde majori procul

dubio Dominus irá excaaduit antea) quàm

gelicus paterfamilias , qu& fervis fuis tra-

*

diderat , exigere difponit, honefteque u-

nunc efferbuerit indignatione

LJ

Íed cur

iurz expofcere rationem ?. acceffit. quispi-

facer textus modó iratum profert, quem

antea mifericordem defcripfit? Initio mi-

am ex fervis, qui tam prodige heri fui di.

vitias profuderat, ac fi nunquam forent ab

nis torfit , aerumnis pulfavit , ut ad pre-

Matib, 18,

carios edendos clamores adigeret 5 con-

ipfo rationes exigende : Oblatus eii ei u-

nue, qui debebat ei decem mille talentas um

ceffit tunc debitori lamenta, ut isà gravae

Auteum non baberet ,. unde redderet , juffit

minibus obtineret levamenta , procidens

*

namque orabat | diceus

*

pattentiam. ba.

eum Dominu ejus venumdari , 6 uxorem

be in me

3

L

ejus , G filios, & omnia, qua babebat , &

ied modó verberibus tradi.

tur, nes ufus lingue ei permittitu

J,Ti non

reddi; nimitum Íervus. nequam heri fm

.fu'p. 1

; Oratio probos promovet Affectus , improbosamovet. 52*

vfup'pe"tias 'nunc à lámentis 'ex"p"ofäit ; noh

"Sufcipiendum alacri animo eft hujus-

36.

auxilia à precario clarhore penit; fed de-

inodi bellum , cujus beneficio non Mortis cu

tettabili düritie , ac damnabili ' caciturni-

preffus, fed Martis palma fua ad noftras vie

tate os fuggillat , '& linguam 'in claufi

&orias fübeat incrementa , & pacis olea ve«

Oris carcere vincit detrufam : unde mcedó

getior adoléfcat. Imbecillia fant,nulliisque

graviores adigitur poenas pati ,' & acriores

roboris, qu& in artificum officinis cudume

fubire cruciatus, cümantea in ipfo clamore

tur, & quaruünturarma, fi intus non vigeat

Íanum confilium , fi Deusnon adfit auxiliae

rhifericordiam inveniffet ; appofité D. Chry«

foftomus apud D, Thomam ait ? oc Att-

tor, finon finat 1os precario armari clamo-

v-l;äüiaftb.ls

tem non ex crudelitate jufft , fed excinfalli-

re, quo pravosomhes; veluti timore incuffo

Bili affetlione s vult enim eum terrere per bas

abigamus affectus: quisquís enim préfidio:

minai, ut[upplicer, & uon vendatur , quod

non munitur orationis, is hoc in bello non:

& fatlum eff. .

clarét , quia àrmis cáret victoriae appárandae-

34«

Suum Deus

homini prodit siorem ;

idoneis, Sunt autem hujusmodiarma pre«

cütmprecarium ab ipfo extorquet clamorem;

carij clàmores; e(t fiquidetn oratio , qu&

X

non vult eum punire , cui indulget poffe

niunimur Cortra infultantes pravos affectus,

clamares flectitur Deusinvora precantium ?

quia non folàüm viresnobis fuppeditat, do-

& tunc irafcitur , cümnon finitlinguam pree

cétque imánus nollras ad preelium , & digi-

garics folvi in clamores ; etenim , quando in-

tos erudit ad bellum; verüm etiam nos ad

dal(it hinguz poffe clamare , tametíi , jufferit

vi&oriam inflruit , quia revéra eft orario

fervurn decoctorem pecuniarum , vendi , ac

mentis afylum, animi' vigor, peótoris for-

dura (ervituti addici; non tamen runc dici«

titudo , virium fupplementum , potenti

complementum , belli peritia, lioftium co«

tur paterfamilias iratus ,' quia non volebat

hw D

punire , cui indulgenter concefferat clama-

ercitio , & illuftrioris aufpicium triumphi ?

n

re : fed quando voluit eundem punire, quia

appofité S. Ambro(ius ait? "Oratio longils

Béi, $$;

H

non indalfit clamare , tunc iratus defcribi-

vulnerdt , quam fagittas 'fagitta enim nona

; *'Mätï*'k D '80

tur ab'Evaugelilta, Iratus Dominsaejus tra*

nifi proxime con[etlum pereutit: adver[aris

didir eum rortoribus : nimirum nulla adhuc

&m:* Oratio autem ,. G etiam longins pofi

tangeba:ur ir , quamdiu fervo precarium

tum vulnerae enimicum:: hunc tibi victoriae

»

indulferat poffe clamorem edere; quia pre-

invidet triumphum , quiarmis negligit orae

carius iple clamor (olutio erat debitorum, ac

tionis müniri; quà quó valentius quis fear*

celerrima divinz beneficentiz impetratio ?

fat, eo commendatiüs hoíles exármat , &

fecus ubr flamma coepit indignationis arde-

ad illutrem viéctoriam fibi iter apparat

Ícere , & lingua nullum edidit precarium cla-

quia totam Dei omnipotefitiam i

Jpüs— precis

morem, nullásque fudit preces , tunc de-

bus fibi afcifcit auxiliatricerh,

E

li&i pediffequa e(t promerita poena, — Hinc

Idjue nos edocuit Moytés pugnaturus

»

74

cónijiimus , quantee fit efficaciee oratio ad

contra Amalecitás, dixit ad Jofoé : Eitge vi-

affectus etiam irze compelcendos.

ros , G eprefus pugna contra Amelecb 3

3j*

Rít oratio impenetrabile fcutum , quod

Verüm cum acies urrinque congrediuntur,

E;fïge 17

pravos omnes, qui in nobis affectus tumul-

Cum Moyfes leviaret s5anus , Vincebar Ifvael ?

tuant , retundit , quó ad illuftrem nos victo-

fim auteto paululum vemififier, fuperabar A*

riam inílruat ? imó eít oratio militaris di*

malecb , qui tamen validiore Jofue impetu

fciplinz gymna(ium; inquo Chri(ti pugiles

contritus éecidit, & fufocruore palmas ir-

ad victorias de proftratis pravis affz&libus e-

ripivit ; qua uberiores Ifraélitis germina*

£udiuntur,

Suas affectuum acies ftruunt ,

rentc triumphos: proftrato Amalecho dixit

& ad bellum inftruunt du2 in homine por-

Deus Moyhi : Scribe boc ob manimentum ia

tiones inferiores contra recla mentis , ac

Jibro , & trade auribus Tofné * nimirüm juf-

rationis dictaminarebellantes, füntque con-

fit eum Ícribere in Chronicis , & brzfertim

cupifciblis, qua& amorem, & odium; gau»

totum indicari Jofué , ac eidem enarrari ,

dium , & triítitiam 3 defiderium , & fugam ;

quidquid ei obtigerit'ex ianüum fuarum.

reliquásque ex ijsdem provenientes pediffe-

precatia elévatione ; refnilsáque languida

depreffione ;' ut fciret 5 num vittoria effet

quas appetitiones conglomerat in horninis

perniciem:& iraícibilis,quae fpem,& defpera-

pugnaci militum tribuenda robori ; an ve«

^

tionem , iram, indignationem , audaciam QG

riüs precarijs clamoribus , precibisque per

Moyíen ad Deum fufis; tunc eniin victoria

timorem veluti congregatos milites obatmat

ad pugnandum , expugnandiümque internum

ftabatex parte Amalechi , cüm Moy(is ma«

hominem , contra quas pravorum affectu-

nus lánguidé caderént, ac preces remiffig

um cobortes neceff:rium eft bellum , quod

funderentur : & écontra tunc vi&tus cadebat

fané nonnifi juflé; & juxta zequitatem indi-

Amalechus, & viétor lurgebat Jofué ,cum

citur, cüm in propriam inílituatur fui dee

Moyfes nervofiori elevatione manuum effi«

fen(ionem; ne portio fuperior, feu mens, in

caciüs Deum exoraret ; non puügnantium mi«

qua viget ratio, ab inferioribus [profternas

litum robori , fed orantis Moyfis precarió

tur; arma, quibus pugnainflituitur, pia

clamori , fusísque precibus tribüra fait ins.

funt, &efficaciora ad hoítes , vel proftet-

fignis de proftrato Amalecho victcria : hine

UF As o

nendos , vel fugandos quovisferreo gladio ;

Moyfes eedificavit ibi altare ; quod voluit haé

bellicóque tormentos

VAm

$13

ina

228

Diiïcrtätio AX

Exod. 17.

infigniri nomenclatione. — Dominu: exalta-

ad pugnam infirutum exercitum , imb &

£io ?464. ( Íeu ut ex Chaldzo interpretatur

animi.alacritatem ad hofteslaceffendos , in-

Cornclius, ) Deminus eff miraculums

vadendos , ac profligandos : deinde expli«

qmmeum.s,

«ans David , quidnam fit militaris hic bal-

38.

Quéd fi queras, quidnamfit hoc mira-

theus , hecanimi alacritas ; corporisrobur,

: ealum in victoria de Amalecitis relata? fa-

& pugnandi dexteritas : ait,

Qui -docet

,VP[;;]. lf*

i

cer hifloricus quafito fatisfacit fubdens ,

sauns meas ad pralium $ 6 pofuifli ut-arcum

confeítim Moyfem dixiffe : quia zanus fo«

C.tt?. 'M ?

areumbracbia mea , & íané nii calleat mis«

Jj Domini , & bellum Domini erir contra

les artem bellicam , .:polleátque corporis vi«

"Amalech 4 generatione in generationem.»,

ribus, animíque robore ;; & pugnandi dexe

Verüm Paraphraftes Chaldeus clariüs ait :

teritate , difficulter *hoüium*valetlimpetus

Diclum efl boc 4 facie terribilis , cujus maje-

declinare ; -unde nifi-Deus manus pugnan-

fías efl fuper folium gloria , ut commaittatur

tium-erudiat ad prelium, : non fit brachium

pralium à facie Domini contra viros domás

hoftibus expugnandis.aptum , :nec palmis

Amalecb, "Vamet(fuerit Jofu? invictus bel-

legendis idoneum : 'ideo illuftres de trinme

lator, ac flrenuus -debellator , artéque bel-

phatis hoftibus David victorias detulit., quia

landi penitus in(tructus , '& lectifümum ex-

manus habuit ad przlium edoclas : erudiune

1

ercitum & robuftioribus Dei populi contra

tur manus Prophetz ad pugnam., 'utejus

" Amalechum obarmáffet; nontamen martia

brachium validius fiatad victoriam : fcite

propria vírtute , nequerobore , acfortitu-

Patres Graci /5» |Parapbrafi expendeutes il«

dine fuorum militum Amalecitas proítravit ;

lud. |.Qwi docet manus mcas ad prelium^s

Ícd precaría Moyíis manuum elevatio 'eos

ajunt: Ezenim-ad preces manus expaudenus

"Pfalgs az,

profligavit , nimirum virtute orationis vi-

f'per inimicoszaeos, :Perarcum nempe ave-

étorias retulit de debellatis AmalecitisJofue,

um , G infratium ,Óracbiorum firmitatem.,

cujus propterea victoria Moyfis fubnixa ora-

fymbolicé. demonflrat,

"Quàm lluflris eft

tione erigebatur ,'cum precatia manuum ele-

hzc militaris eruditio , quà manus ita in-

vatione 5 & languelcebat cum remiffa ea-

firuuntur. ad przlium , -ut palmis legendis

rundem depreffione : unde non tam manus

aptentur ! manus.qua probé:ad Deum in

Joíue ftrenué praliantis , Moysísque oratio

oratione elevantur; perite contra hoftes praz-

anuum elevatione ferventiüs deprecantis ;

liantur. :Ad preces manus expanfas Deus ge«

quàm manus folijj Domini nüncupatur delata

metosé erudit ad prelium ; neque languidé

à Jo(ue de proftratis Amalecitis victoria ;

laffantur militum brachia, qua à periculis

quapropter dicitur etiam ; 44 facie terribilis,

vigorem defümunt , .& in zream obdur

tur firmitatem*

i'üäl-

cujus majeflas eff fuper folium gloria , ac fi

gloriofus adnifus omnipotentiz Dei ( dum

'Si 'igitur :rebellantes fentimus conira

40.

Íe terribilem offendit contra hoftes; & (ic

'nos infurgere pravosintus affectus ,animum

dicitur: oanus folij Dez , eujus maje[las eft

'concupifcentijs laceffentes.,

vel irà imipe-

fuper folium gloria) fit pralium , quod ora-

tentes 5 armemur precatio :clamore ,. fint

tio fancterum munit , & fulcit,

'Quàm

manus noftrz ad pralium inflruclz , - eas ad

illuftris e(t vi&toria , quam oratio de pro-

preces expandamus : hac»enimïexpanïimle ad

ftratis hoflibus reportat ? hac fiquidem à

palmas colligendas extenduntur, -& ad pra«

precibus parta victoria , adeó eft nobilis , uc

vosalfectus obtundendos , .ac profternendos

à manu folij Dei , quin potiüs, 2 facie zer-

"aptantur : -tametíi hi intusinfolefcant , nós-

ribili , eujus majefias eff faper folium glorie,

"—

:que pulfent , non tamenpravalent , fi cly-

oriatur, Quis igitur manum folij Domint

peum eisobijciamus orátionis, Hinc Matth.

precario clamore non accerfat adjutricem ,

6. praefcribitur ecclefiz (olemnis illa oratio

cüm fuos precarios'ad tamilluftres, tamque

'omnibus communis fidelibus , «cujus clau-

infignes inflruat victorias ? pugnantium

Tula c(t: &t ue nosánducas in tentationem ,

phalanges fic faufté oratio munit,, ut nonaifi

fed. libera 0s 4 malo::. fed cur dominica

victorias , triumphósque ominetur . pro«

precamur oratione, neab impetentibüus tene

inde dixit Deus ad Moyfen: Scribe:boc ob

tationibus , pravisque intus infolefcentibus

suonimentum in libro , 65 tvade auribus To-

affectibus vincamur? quia nimirüm , ut fcité

Lj

$*

fué

quia hic Dux bellatorum Domini in-

expenditS. Chryfolegus. — J zeztationem s

Ser;

Nullum eft armorum genus

auguratur.

vadit , :qui ad orationem non va«dit , ideo

hoítibus exptignandis oratione aptius,

Deum precamur , ne nos inducat in tenta-

37

Neque David de proftrato Goliatho,

tionem, non quia ipfe nos tentet , dicente

difcerpto leone;victisque hoftibus delatas vi-

Deus Intentator 774lo-

Apoftolo Jacobo.

T. ]l5

€lorias proprie adícripfit virtuti martiz ,

rum efty ipfe autemueminem tentat , indu.

fed totam bellandi peritiam à Deo haufiffe

cimur igitur in tentationem, quiahanc non

fatetur, inquiens: Quis Deus!preter Domi-

evadimus; fi ad precesnon pervadimus , ro-

num ? aut quis Deus prater Deum noffrum?

gamus liberati à malo , feu à Doemone ,

qui

JDeus, qui praciuxit eme virtute ,' ubi Hie-

preíes;, & artifex eft tentationum : fc

iens

ronymus ait: (Qui accioxit ;e fortitudine ,

enim , quanta fit orationis efficacia contra

ubi etiam obfervat Lorinus per vocem hanc

infidias , quas nobis tendit , & technas 1

virtuiem fignificari copiam armatorum ,&

omne

quas in noikam molitur perniciem ,

ad- -

Oratio probos promovet Affectus , improbosamovet. 329

|

adhibet ftudium , quo nos à precibus Deo

eos fibi potiüs, quàm orationi attentos fa»

cientes.

Hac cüm vidiífet, Macariusamaté

fundendis, vel avertat, veldivertat; om-*

ingemuit , & lachrymis.tortus maduit,

Pos

némque movet lapidem , ut orantem ab ora-

tioneretrahat, & adaliatrahat , vel faltem

ftea procumbens in genua, oculósque in coe«

orantem in fundendis precibus turbef: ,&

lum elevans precario clamore Numinis o*

')/ L l lh

turbatum inquietet.!

pem petijt, inquiens : Refpice 6 Domine,

4T.

. Eidem adílruit Ruffinus Aquileenfis ,

ne fileas, neque mitigeris Deus : exíurge,

: ""C!tï), 22*

ubi de Anachorita Macario A lexandrino ju-

& difpergantur inimici cui, & fugiant à fa»

cie tua , quoniam anima noítra repletur il«

niore;natrat, huic nocle intempeltà fomno

fopito, cacodoemonerm larvatum apparuifle,

lufionibus.

Praeterea ad ceruüs explorane

E.

eümque é fomno excitáffe , (imülque invi*

dam rei veritatem fingulosfeoríim accerfens

táffe ad collestam quandam , ubi fratres cz-

fratres manfueté interrogat ;! num aliqua

teri ex fuis tuguriolis confluxerant, adno-

fortaffis inter orandum de zdificiis occurrif-

&urnas preces Numini fundendas , acvigi-

fent cogitationes, vel de itinere inflituendo,

i

lias peragendas. — Sed Macarius fallacias ca-

aut prandio parando; vel de negotio alio per-

codaemonis fubodoratus mendaciffimi im-

agendo cogitáffent ? fratres, qua ipfis in pre«

poítoris notá eum redarguit,dxitque,quid ti-

cibus illis £ondendis contigerint, fincere Ma-

bi gehennali titioni focietatis eft, &negotij in

cario expofcenti aperuerunt, nec negárunt ,

f.

(

f*

it

-

d*

^

colle&ta , coetüque fratrum noltrorum , qui

rem ita fehabere , prout ipfe ab eis íci

T

hanciacolunt eremum Numini infetvientes ?

Va

batur: inde dilucidé deprehendit , vanas ; va-

cui Doemon veluti fubridens refpondit , an

gásque cogitationes , cüm à viris afcetis pre-

n an, ; 1

nefcis mi Macarinullam Monachorum Con-

cestecitantur à cacodoemone obtrudi , acin»

gregationem , nullámque collectam fine no*

geri ; didicitque, exinde quanti interfit at-

bisinítitui? Veniigitur , & videbis noftram

tenté orate ,

fepe enim ait Chryfologus.

Sevih. $,.

minimé inanem effe operam, ad qua Maca*

bomo, cüm esi in fe , won eft fecums inillo

enim , quod quis habet , dum orat , cum

rius, imperet tibi Dominusimmunde fpiri»

tus,

Mox pronus in terram mentem in coe«

Deo, commercio, maxima requiritur animi

lum elevat, precésquefundit , & anxié íci-

attentio, & cordisintentio , ne cüum orans

recupit, num verum effet , quód artifex

eít 'in Íe,; non fit fecum,

t

mendaciorum edixerat,

Abijt ergo Maca-

rius ad collectam , ubi ceteri deeremo ftra-

i

$. VI.

tres facras peragebant vigilias , laudésque

divinas períoivebant,

Hic iterum fufus,in

Oratio prarvos quosque abigit Af

preces Deum enixim rogavit , ut fibi veri-

tatem illuítriüs aperiret ; & ftatim vidit huc,

feiius , ff mens àvani defecata ff- |

mulacris foli Deo adbarefc at.

16

illácque per lecum illum difcurfantes pueros

42»

JEthiopes, qui mira celeritate loca fingula,

Ens hominis volubilis eft J itigique

& receffus pervolabant,

Moris illic erat

obnoxia mutationis nonenim ,qui

fedentibus omnibus Pfalmum ab uno pro*

corio fuo ludit chaimaleon, tam eft

nunciari cetetris , vel audientibus , vel re-

varius afcititiorum «oiorum mutatione ,

fpondentibus.

Parvuli vero /Echyopes va-

quàm orantis mens variegatis fparía cogita.

go otcupatiffimi difcurfu fedentibus allude-

uonibus, quibus à fe ipía veluti difcerpta à

bant , &fi cujus oculos digitis compre(fif-

fe exit fejuncta : quofit , ut exfurgant infi-

fent, mox ille nutare , ac dormire incipie-

marum rerum plures imagines, phantafmas

bat: fi cui digitum in os immeríiffent ,. in-

tum fpecies, quibus lox divina vix menti il-

ertiffime ftatim ofcitabat.

.Ubi veró abío«

lucefcit orantis : ha fiquidem feedze imagi-

luto Pfalmo adorationem fe Eremicula pro»

nes funt , quae etiam Deivoces impediunt ,

jeciffent pueri illi ZEchiopes fingulos tunc

& fru&ui devotionis funt obflaculo : idque

percurrebant , & huic puellam venuftam

caufa , cur pleríque vix ullum ex fufis pre-

&incinnis ornatam repracfentabant pravos ex»

€ibus, vel inftituta oratione fentiant fru«

citaturi concupifcentiz affectus; alteri fab-

&um carpfiffe : & pudor eft animi imperfe-

ii, qui velut totus in corpore merfus , G

ros, lignarios, velferrarios, aut ccementa-

rios ante animum ftatuebant ; i(ti ccenulam

carnis obrutus craffitie vix valeat quidquam

$r

firu£tam ante oculos exhibebant ; alij alteri

cogitare, quod vaniffimis equé, & foediffi-

puellarum choreas oftendebant, & apuda-

mis plerumque non fit imaginibus depictum,

lios alia efformabant. Quacunque veroDos-

rerümque vilium cogitationum veluti col*

mones illi diífcurfantes per fingulos locian-

luvie dehoneftatum; quó fit, ut ibi orantes

gulos divetío luxu effinxiffent , id orantes

divinam potiüs irritent Majeítatem, quam

1 V 15*

7

animo, & cogitatione verfabant.

À non-

delinquendo offendunt ; ubi debuiffent of-

nullis tamen, ubi horum aliquid tentáflent;

fenfum Numen fibi propitiare.

vigilanti conftantia repulíi profternabantur ,

. Mens humana eft veluti quedam rota-

43.

& hi adeó terrori erant parvulis illisnigris ,

tio, acvertigo , qua femper circumagitur;

ut eos cominus non auderent accedere.. Alijs

in hoc autem circulo implexo, volatico , &

veró longé debilioribus largius illudebant ,

labyrintheo , dum agitur mens, in ipfa volua

tergum, & cervices eorundem perfultabant.,

bilitate fua. nilagit, quod aliquem adferat

Utlv

339

Differato XV.

e

utilitatïä fru&um, fed ita circuit, ut feme

in con[petlu tuo

*

,quemadmodum: incén-

,.

per terrenis , acfluxis harefcat , G nunquam

fum , cum adoletür , Deóque offertur to-

^

furfum erecta affurgat : fordefcitenim in hoc

tum per fumidas evaporationes furfum avo-

fuo implexo circulo , pulverulentis rerum

lat ;' ita cogitationes noflra furfum ,'cüm o-

mundanarum occupata curis , & tunc quam-

rámus , dirigi debent ; nedeorfum defcen-

vis homo fit in fe ; non tameneft fecum, quia

dentes cteaturisadhé&refcant : ütautem orae

hac inani, acfutili circuitione extorris exu«

tio dirigatur ficut incenfum in confpectu Dei,

lat à fe , & Deo: quamvis enimfit Deus

necefse eft ante omnia, orantis finis fit fince*

ubique praefens , & (ua immenfitate omnia

rus, intentio re&a , attentio jugis. Sunt

repleatloca , omnésque fubeat locorum re«

enim , qui nonnunquamorant , utfpectato-

.Cap. 3.de di-

ceffus , ut ait D, Dionyfius ," non tamen ei

res habeant , & laudatores, & horum finis

qinis Numi-

praefens eft homo ; tametfi oret 5 quia tunc à

non eft fincerus,' nec intentio recta , proinde

ni6tt ,

Deo exulat , cüm mente ab ipfo difcedit , G

neque eorum oratio ficut incenfum dirigitur

varijs cogitationibus circuit terratum trg»

in confpectu Dei, ^Sunt alij ,' qui preces

Qus, mundana negotia, & tempus impen-

fundentes eorum mens , huc » illácque difcur-

ditincreaturarum cogitatione, - Is e(t Deo

tit , & à Dco aliena per temporalia divaga-

preeiens, qui fan&lis, & devotis precibus ;

tur negotia , cum creaturis aliena ab oratio-

J

tranquilla mente ; aptóque ad divinam ünio-

netractat ; & horumoratio , nec dirigitur

nem animo eidem adhzrefcit ; necfinit ullam

in confpectu Dei , ''fed perinde ac fumusà

- ex fuiscogitationibus alibi divagari , fed in-

ventorapitur , G diffipatur,

Á

- . gulas Deo figit,

* Cor orantis fe totum effundere; ac dif- . 46* !

&. d

Qui igitur non v

ult *cum'orät , exulà

fondere debet inftar aquz in confpectu Dei ;

Deo eíle, neceffe eft mentem fuam colligat ,

nimirum 'üt"*faqua'ïbü'undi'-zdebct ,nonüut ole-

G.

- ac veluti domum revocet animum , -qui per

'"um, cujus pars aliqua ob innatam uliginem

*

'res plures inanes , acfutiles errabundus diva-

vafi femper adharefcit

[

ficut qua in vafe

atur, '"Prodeít etiam , ne quis , cüm orat ,

- aqua continetur , fieffundatur , tota cxit ; ut

exulfità fe, &Deo; fifeintralimites cone

- nulla fui pars fuperftes-in vafe'maneat ; ita

tineat modefliz , animum componat ; ut fe-

cünmroramus ; cogitationes noflra , non ole--

7B

datusfit, aptüsque divinis cogitandis myfte-

.um, fed aquam 1mitentur; ut omnes ita in

rijs; fi difponat , quod intendit agere , &

Deum effundantur , ut nulla finatur extra

'cum quo fit actürus, ac locuturusferió per-

" Deum divagati : 'fi enim hoc modo preces

pendat, ^Cümfit oratio negotium omnium

funderemus animi evagationes moleítias no*

negotiofiffimum , 'fiquidem eft cum divina

bis non ingeterent: ea eft D«o otatio gta-

Majeftate de negotijs íummi momenti fecre-

tiffima, qua 6 cordisemérgens penetralibüs

ta miícere colloquia ? proinde;quisque ante-

hoinises latet ; & foli Deo patet : hac edo-

quam locumingrediaturjin quo fit oraturus;

cet fimpliciffimé , ac finceriffimé cum Deo

Deum allocuturus;imitetur D, Bernardum;

agere , & cumi

pío fduntgxat noftros mi*

cui oraturo familiare erat dicere ? veniens ad

Ícere fetmones,

ecclefiam pone marum fuper oftium , & dic:

-Duosfcimus viros probos ftudio virtu-

Expetlate bíc cogitattones male y intentíanes ,

tum commendatiffimos fuos cum Deo fere

& affetius cordis , 68 appetitus carna. — Tu

mones mifcuitffe Abrahamum Patriarcham ,

autem anima meaintra in gaudium Domini

& Davidem Regem, * Abrahamus Deumal.

tui , ut videas vol

aptatem -Domini » G vifites

locuturus timet ad divinam Majeflatem ac-

ä

templum ejus.

cedete , "propriam cognofcens indignita-

4f.

Eft oratio juxta Damafcenum , »entis

tem. — Loquar ad Domintum meum , cum fim Gcüet, cap,

Lil. 3. 4e fi- eleyatio ad Deum «s

& tamdiu quis orare

pulvis, G cinu ? bencvolentiz conciliandze

13,

de €Ap. 4

dicitur , quamdiu mente Deo adhzrefcit ,

auditorisDei magisaptumvifus eft non po-

quàd fi fuas (init cogitationes à Deo divelli,

tüiffe exordiüm premififle , cüm fimul Dei

G circuireper resfluxas, quia tunc mentem

revereatur majeítatem , & propriam verea-

*

non elevat ad Deum , fed deprimit ad creatu-

tur imbecillitatem 5 fed qualem putamus

tam artificiofo exordio narrationem fubne-

ras , deficit ab oratione ; & quamvis fitu cor-

poris videatur orate , longé tamen diflat ab

xniffe , & confirmationem attemperáffe ?

ï l) du

oratione , quia non ampliüs cüm Deo fermo-

Non aliam,quàm à divino colloquio futiles

nes mifcet , fed cumcreaturis: eftoratio, ait

co&rcere divagationes,

Defcenderunt *uo-

Genef, 1.

Ip Píalm,

85.

Auguftinus. Locutio ad Deum : quando fa-

lucres 'fuper cadavera , & abigebat eas Ab-

cta , & divinalegimus , Deus nobisloquitur ;

rabam, volucres fuper cadavera deíceiden-

fed quando oramus, nos cum Deo loquimur;

tes divagatidnes funt, & cogitationes ] q'uæ

leCtione nobis Deus loquitur , fed oratione

àdiving majeftatis przífencia difcedentes in-

Deum alloquimur: verbaautein funt men-

fra defcendunt fuper cadavera recum morta-

tis cogitationes ; qua fi dirigantur in crea-

lium: has igitur volucres difcedentes à Deo,

turas ; non ampliàs Deum , fed creaturas al

& ad cadavera deícendentes creaturarum ab-

loquimur; hinc David fciens humanz mentis

igere Abraham fatagebat , quó nos erudirgt M

volubilitatem Deum enixim rogat, ut fuas

quàm neceffarium íit in oratione aves infe-

velit preces perinde ac incenfum ad fe diri«

ftarum divagationum pellere, animümque

Plrülo H 04-,

d - üic a

gere — Dirigatur oratio mea ficut incenfum.s.

ab hisce infeltis tueri volucribus, — David

quam-

. Oratioprobos promovet A ffe&us, :'imp*robo'sä amovet, 231

4825

quatvis affiduus in divinis effet colloquijs »

Animievagationes inter orandum funt,,

E

t

qua mentem in mille partes diftrahunt, nec

M c?' ait, Znvenit feruus tusa cov. faum, ut oravet

[À

r FUORl u

ed te oratione bac : quali diceret mens mea

finunt cum Deo loqui , à cujus colloquio pro»

'Oriuntur hujuse

huc, illicque temeré divagata ,diu non fuit

pterea nos abftrahunt.

modi evagationesà pluribus folicitndinibus;

domi, & perinde ,ac columba focias fecuta;

fedu&ta fuit,

Redijt tamen mens mea in

curísque humanis, quibus meRs irtetita ,

vix ab ijsdem vult extricari , hinc Apo-

domum fuam malé peregrinata, G tunc me

At Philigg,

ftolus ait : "Nibil foliciti fitis , fed in om*

ipfum tantüm inveni , quando ad teDeum

ni oratione ,. €$ ob[eeratioue petitiones qe«

fneum veni: tunccor meuminvenio, cüm

flre: innotefcant apud - Deum,

Guras ome

per fufas preces ad te venio : non invene-

nes , rerümque fluxarum folicitudines ex-

ram.cormeum, qued à mefugerat , quía

cutiatà mente quisquis oraturus templum

ad te non veneram , fed ad tumultus de-

ubi mens .mea

ingreditur , & animum in fublime erigat ;

:—x

Ícenderam creaturarum ;

Pluma

*urbata , requiem non invenit., quia à

.evelláque ab hisce inferioribus.

.& pe&ore divul(a volucris , quia leviffima vo*

'*te longé venit pet impbr;u»nas mentis e»

Jat, & ipfa per a&ra cum aura huc ,. illiic-

«vagationes.

LÀ

4T-

Eft hecevagatt

o quzdam animi incon*

queagitatur.: at fi delabente madeat plu»

viá4 levitatem exuit , fimul.& volatum z

ftantia, mentísque mobilitas ; adeó incon*

ita dixerim.; quamvis mens noftra ., ut-

ftantes fumus , ut càm primüm Deum allo-

quimur , à Deo ftatim divertamur, & cum

.pote fpiritus furfum avolet , ceelümque pe«

6

-

tat.; 'fi tamen rerum fluxarum curis., ac

m

rebus alijsobvijs , fluxísque cempus inutili-

terimpendamus, Refert Unbertusin regu*

-temporalium negotiorum folicitudinibus

-madefiat cogitans de vindemia ; vino, potu,

-

laS, Auguülini, Klominem fuiffe probum

;k Cab. $,

negotio , incipit pregravari , & deorfum in

ac pietati addictum : -hic cüm ante templum

terram deícendere, undé Chriftus ait^; 47*

aüno ve&us tranfiret , -& fuo illicó de-

Litc eAp.S T.

zendite vobis., ne fortà grauentur corda ve-

Ícendit jumento , quod ad templi fores

aligavit : ingreffus ipfe templum -Deum

fíra in eraptila , && ebrietate, & curis bujue

vvite. Otium itidem, cui quispiam indul-

oraturus; & fuum iter coelitibus impenfiuüs

commendaturus;vix in genua provolutus coe-

get » hisce importunis etiam favet evagatio«

mibus, unde teíte Caffiano //5. 1 0. collat. cap.

ppit Deum precati , fed antequam Dominicam

23. Solemne fuerat apud prifcorum aice.

femel abiolveret orationem , .plurima -ejus

mentem (ubjere à precibus.prorfus aliena :

tarum in JEgypto effatum illud : Qui /abo-

& pre cateris moleftior ei fuit cogitate.,

At 4b uno diabolo ; otiofusà fexcentis.ab in-

numeris exagitatur.

quomodo ipfe reliquum conficeret itineris ,

lum fuas fafari preces

fi quispiam plateam pertranfiens. jumen-

Ingredientes temp

49«

& clam abduceret-:

ad Deum, fuppetias necefse eft enixim.ante

tum fuum folveret ,

omnia à Deo petant , fiquidemad orandum

«ümque hanc mentis evagationem , non pof-

Íct penitus co&rcere , quin iterum domini-

ut oportet , fpeciali Numinis gratiaopus eft ,

«cam orationem recitans ejus fentiret mole-

quàm Deus otio marceícentibus, ludionibus,

h

flias, dolens exclamavit; heu me miferum,

& confabulatoribus minimé impettitur,

'Mens hominis otiofi ab horto omni deflituto

nec aíinus meus precari mefinit! Egreffus

«culturá haud abludit, i& quo nonnifilappz,

igitur , ut erat vir pius , afinum maluit di-

vendere; quàm importunas pati mentis €-

urtice, gramina, fenticeta s & (emina ade

ulterina germinant ; & Salomonoftenfurus

wagationes , ratus fatiüs effe afino carere,

quàm minüs oratione clarere apud.Deum,

malum viri otiofi ait : Per agrum bomints

Prov; $A.

24

'G;;;ejf, af

It

Monitum vetuseft, qio monemur; id be»

pigri tranfioi, & per vineam viri flulti, &f'ecce

totum vepleverant urtice , &$ operuerant fu«

nbagere, quod agimus: hincajebat ille,

quz agendafunt, fatage,ut benéagas: quo

peificiem ejus fine. — Sterilefcit mens huma-

na, nec ullum virtütis adfert tructum , fi

benioremus, id agamus , ut non linguam

tantüm ; fed animum ad preces evocemus ;

otietur inculta , '& nií1 orationis aqua rige-

1 Lib, de ovat.

ideó Cyprianus ait : Jucumbere ad preces

tur benefica : síntq; ptopterea neceffaria haec

l

duo, ut mensefflorefcat, & fru&tus pariat ,

z0to corde debemius ue quidquam tunc ani*

miut ,quám id folim cogitet , quod precatur :

«irtutum cultuira , & orationis vigatio 3

Quj

qua autem fegnities efl alienari , €& carpt

perinde ac planta, ita & mens hominis riga«

tur, illa fluentis, ifta fufis precibus: :eft ho«

vanis cogitationibus , & profanis , cum Do-

minum deprecará s quafi [it aliud , quod ma-

mo atbor , fed invería furíum radices agens

in capite, & mente: hujus plantze radices cà

gis debeas cogitare , quàm quod cum Deo le-

furit orationis aquá rigandz , quz per varias

quari ? Vis Deum effe memorem tui , cim

tertz tractusnon fluat ; fed furíum afcendat,

tu ipfe memor tui non (s ? GLS, Ephrem tom.

Quéd (i atbores , cóm jam adoleverint ;

d

2, de Panoplia (birit.Ícite ait$. drguar fe»

,

ï

bomo , & spfe fibi dicat.

Vis loqui

altiásque fuas fixerintiradices , noa aquis

apfun

je

cum Doo? attentus fis

? Vis audiri ,teipfum

indigent , quibus rigentur ? contrariura

tamen accidit in. fpititualibus arboribus ,

prits » quid loquaris , audi: Nec n properesy

L

ha fiquidem , qué magis in Dei culta

ne frufira orese ;

adolefcunt , plantate in domo Domini ;

e

€

*

t

Verani de dæäiäm Tom, h

332

Differtatio Xv.

eó avidiüs orationis expetunt beneficas a.

noürisf occupafïonibus fepeliri,nifi usque ad

L

quas, quia fupere irrigationis opem jugiter

umbilicum

P]

fi enim plus ij:dem corceffe-

exigunt.

4

rimus , nil orationi j i

lii

Deo à nobis da«

$9.

Excolendus igitur eft mentis noftra hot-

bitur: quapropter Caffianus , immodicas Celaz;c. ».

tus virtutum exercitio ,. & rigandus fufis

perftringens occupationes narrat , ptoba-

ad Deum precibus; (i enim deflituatur. hac

tiffimum quendam feniorum , cujusdam fra-

cultura , & rigatione , finatürque otiari ,

tris cellam pertranfijffe , & vidiffe adftan«

urticis , & fenubus oppletur, hinc Caffia.

tem ibi JEthiopem. - Hi duo jun&tis confers

Lib1o. eel- nus ait $ Mens otiofi nibil aliud cogitare:s

tísque manibus faxum gravi malleo nitebane

lat,cnp.6.. novity quam de efcis , 4c ventrez acedize

tur contundere, « Monachusaliquoties mal-

phalanges non declinando , fed refiftendo fu-

leum ponebat,& ad orationem revertebatur:

perantur: Mater eít acedia gemini vitij, fci -

fed /Ethiops iterum ad opus animans onus

licet intemperantis fomni, & ordinis negle-

i,

laboris non fentire juffit,

Miratur fenex

Quies corpori permittenda quidem

impigerrimam diaboli vafritiem , tugurium

eít , (ed non immittenda , quianifi temperata

ingreditur, & Monachum alloquens ait :

fuerit falubris noneft, plásque infert detri-

quid operis hic urges ? cai Monachus, durif

menti quàm adferatlevaminis : pabulum

otiofitatis eft ad plures horas poft folis or-

imum hoc faxum aptamus fabrica., vixque

illud fecare potuimus,Has voces fenex ftatim

tum flertere; neque przclarum aliquid ex-

excipiens fubjunxit , bené dixifli , vix po-

pectandum ab homine prolixiori, indulgente

tuimus : nam folus non eras , cüm illudcze-

fomno : Sapientum fententia fuit ; feptem

deres, — Tunc illi expofuit , quem vidiffet

horarum fpatium veram fomni menfuram

effe homini adulto :verüm fomni menfüra ab

ejus- operi focium ad(lare JEthiopem Tar-

tareum ,. fimülque ferió monuit, ne ora

2tate, valetudine,corporisconílitutione pe«

tionem labori poflhaberet : / laborandum

tenda eft, quienim humoribus abundant ,

quidem effe , fed fine orationis di

fpendio 5

hi plusvidenturfomniexigere, quiveró ex-

Monachum afcetam debere quidem Mar-

fucci funt , breviori funt (omno contenti :

tham agere , non tamen Magdalenam ex-

proinde fomnus , & animi relaxatio , non

cludere; fuimqueomnibus tribuendum effe

non quantum P.l'&äöï E fcdquantum fatis eít

tempus,

adhibeti debet , ac dimetiri.

Cavendum

LESI

igitur, ne opeta externaà

PELL

jt.

Aliud acediee cognatum vitium eft neg-

5

lectusordo , feuconfufio in rebus fuis infti-

divinis orantem avocent; praludit perízepe

—

hac evagatio defertioni à Numinis cultu 3

: Msth g

tuendis , hac (iquidem confufio vix finit

h

deplorandum nobis/Salomon documentum

miéntem quieícere; &t ubi ordonon elt, ibi

dedit; is extruclo Jerofolimis templo, a-

oratio exulat : David gravioribus regni in-

liasexoríus-eft molitiones , quibus à divino

tentus, acoccupatus negótijs , nihilominus

cultu diflrahebatur ; cæpitque zdificare do-

Íepties in preces fingulis diebus effufus aje*

bat.

mum faltüs , Pretorium regium ; Armo«

P[al. 118,

Septies in die laudem dixi tibi ;; ded

rum-cultodiam , regale folium , his accef-

quomodo fepties in die divinas canebat

fit vagus feeminarum afpectus ,. coníocia-

laudes ,^ fi tot erat negotijs irretitus ,. &

tio, & adhzfio , quàà feiplo exiens, ca-

occupatus? quia nimirum aliquot ex diur-

pit divina fattidire , & mundi , fenfüsque

hiis horis negotijsregni dederat ; & alias di-

iadulgere voluptati , & à virtutum defi-

.vinis laudibus enarrandis , quibus perfol-

cere (tudio : fit balfamum nobile ,. fuum

vendis non folüm tempus diurnum impen-

deperdit odorem , fi pyxidi operculum de.

derat, fed & nocturnum, inquiens : Me.

L]

trahatur ;; evaporat quicquid fuavolentize

LE.'] Timo;'

dia nocle [urgebam ad. confitendum . tibi

L

continet : perinde fpiritus precum evane-

'flip ii

.ficut ordo neglectus , ita & confufa nego-

fcit , fs finelege garriat , pateátque foe-

tiorum moles has facilé mentis inter oran-

minatum colloquijs ; ubi enim fervent fa*

dum ingerit evagationes , & videtur cacos

bulationes, frigent orationes ; confabulatio

domon hac in re Pharaonem amulari

LJ

.

ita hominis mentem afficit,ut hac penitus ad

cüm enim fubodoráffet Rex populum Iíraz-

l

orandum torpeat.

lis facrificia cogitare ,

& difceffum ex

Jgypto moliri,juffit confufa negotiorum

$. ViI.

mole populum illum obrui , ait: Oppri-

Exed, cap.6.

mautur operibus.

Quid ni , plutes haud

difpari ratione merguntur luto rerum ter-

Improbi affectus , niftorationis a[-

Jidnitate. compe[cantur , euentem tur-

renatum , ut mentem non valeant fufis pre-

cibus furfum erio

ere,

6ant , O importunas fecum. trabunt

o

$^.

euagationes , quibus oratio

Angelus Ezechielem ad aquas perdu-

languefcit,

Xerat , quac primo ingreffu talos , mox

Execb,e. 47:

genua , deinde umbilicum contigerant,

Sed hic prohibuit coleftis du&tor. eum

Ravi affcctus , quos d fovemus ;

mentem türbant , avertüntque , &

j4

progredi , fed retrogredi compulit , con-

importunas ' excitant

evagationes,

vertitque ad ripam torrentis.

Voluit coele-

Melle

a eft oratio rofcido coli irrorata im-«

ftis ductor nos infttuere , ut non finamus à

bre; mellea dulsedo felleam excludit amari

"-

tudi«

— -*Otatio;proäos,þromovct affectus, improbos amovet. 333

$,

tudinem ; ubi enim hzc cor inficit pravis

V. "Caterüm triplex folet evagatio diftüie

áffectibus irze , triftitis , odij, G aliarum

gui, invita , negligens, & voluntaria, -Pri»

paffionum , quz animi fuat amaritudines;

ma contingit , cümorantem plures , & qui-

*

&

ä

ibi melléa éxulat orationis dulcedo

2

dem moleítz cogitationes turbant-, fedin»

4:1:19.

quamvislabia, & liagua laborent; non ta«

vitum , & reluctantem ; & tunc cenfecür

inen fapit otatio,pravi affectüs adfperfa ama-

orans hujusmodi cvagationes invitus pati ,

rore, Plenum felle cor eít , fi pravos fo*

fi cüm primüm eas animadvertit inanimum

Veat affetus : & oratio , vel e€ corde non

fuum ferpere , & à precibus in' res- alias

prodit; vel non íapit, nec grata effe po*

intellectum diftrahere , | ftatim dolens' eas

teít :

noxium eít valetudini ad nienfam

excutit 5 & is non facilé dicitur peccare ;

quamvis delicatioribus inftru&tam ferculis

cüm tam feduló invigilet contra cacodomóe

accumbere , & cibis f(tomachum implere ;

nisimportunas függeítiones, 'Solet hzcine

TE

h

dum animus , vel irá inflammatur , vel tri-

vita evagatio interdum oriri ex laxa nimis

ftitià torquetur , vel invidiá corroditur ,

exteriorum fenfuum :prafertim oculorum

aut odio flagrat , aliísque malignantibus

licentià: vix enim attenté orat, 'Vixqueeva»

infeftatur affectibus; 'tunc enim non pro-

Bationcs prohibere poteíl ; qui dum orat',

deil cibus, fed obeft; tranfit enim in ve-

oculos non cohibet ?. mens fiquidem incu-

nenum,. G quod cibus éffe creditar, . fel

ftodita facilé pugnaturà cacodoemone infi-

cít ; undé confultiàs tunc impranfum, vel

diatore , & expugnatur. per vanas, & futiles

inccenatum perdurare , quàm jlomachüm

Cogitationes animum avertentes à Deo , &

opplere efculento mox in toxicum abitüro;

deijcientes in imum creaturarum. Et vix pro-

perinde obtingit animo deteriore aliqua oc-

hibentur hujusmodi cogitationes, "i emif-

cupato affectione ; five fit ira, & fcande-

fitij oculi huc , illácque difcutrant , quapro-

Ícentia , five moeítitia, aut ambitie ; five

UG:Mib rb cdr.

pter ait Chriftus: Clawfo ofiio ora parrem:s

E

f

libido, aut avaritia , vel alia amaritudo ,

Pium: imó nec fufficit ollium claufiffe cubi«

quie eum turbet, inficiat , & difcruciet ;

culi, ni etiam patulze claudaütur animi ianuze,

tunc énim vix citra noxam orationi incum-

fünt aütem li janue geminijiu fronte oculi,

bet ; & quia oratio, perinde , ac cibus cor-

qui duo funt cordis ofítiola.

"Qui orantés

Qoris, eít animz refectio , neceíse eít ,

oculis habenas laxant , finüntque eosveluti

hac ab omni fit pravi affe&üs amarore de-

pycobolos huc , illácque difcurrere, & veluti

foecata , ut nutrire apté poffit.

J

nitratos radios nullo injecto froeno foras e-

55.

Idquecauíe, cur Chriítus pravo atfe-

Re*

vólate ; hi necefse eft mente » G cogitationi*

—

ïnmgnæn;ap

é&u leborantem gb"'alcari excluferit.

bus divagentur cum oculis, & fuo íruftretüt

lP

dinque ib munus tuum ante altave ,. 65

oratio fructu, cui exitiales func mifciles huj-

vade prius reconéáiliari frairi tus.

"Odij

usnmodiignes, ^Utquis recté orer; non ocu

amarmudine iüficiebatut , 'proinde impe-

li ut nitrati radij debent foras excurrere , fed

diebatur , ne poffet fuum perficere faerifie

animus potiüs ignefcere , ut inaltum avolet;

cium: qua enim & corde fcatüriunt amari-

oculi ftceno palpebrarum coércendi fünt , ac

tudine pravi affe&üs pleno,non polilunt ,

intra fuas detinendi caveas ; quia fi cecutiait

nifi infipida palato obtingere ; 'qui vult

frontis oculi , acutiüs afpicit mentis aciess

melle innutriri orationis ; felle opus eít ,

ideóque Elias Deum allocuturus,

"Operuit

3. "ïeg.'*üpf.

deftituatur pravi-affe&tus. — Deponenda eft

vulium fuum pallio, utnos edoceret ; Opti-

19,

ira , abdicanda libido, & extinguendus re»

iuin' erantis babitum effe , velo, quod ría-

bellantis concupifcentie seftus , & cor ab

tura conceffit , oculos operire ; tuncénim

omni amaritudine expurgandum : idque e-

clariüs videmus proni in Numinisobfequia,,

5

1.2d Tunnoi.

tiam ex monito Apoftoliinquientis ; 7elo

càm oculos claudimus : quia fi nil oculis vi-

de

I2

al

us

*AD. T.l

c0s orzre 1n onmnitloco; levantes psras ma-

clariüs quem adoramus , mente

niua fine dva

& difceptatione , mon enim

afpicimus.

4

poffunt recté unà cohzrere mellea 'oratio ,

FHizcque fortaffis ratio,car Deus Arcain

$9*

& felleaaffe&tio; hzecillam corrumpit, &

à Noémo fabrefaclam tam intrinfecüs, quàm

»

quamdiuhzeret animo , non finit'orantem

extrinfecüs bitumine illíniri voluerit 'me

4

Ge n ef*;*g AF;X

[

dulcedinem guítare, quae ex favo folet ora-

fcilicet rimulz'effent , per quas pofienta-

*tionis hauriri : - quamdiu glans plumbea ;

qua intus fenfim fine fentu fe ingerere : f

vel ferri cufpis hzret in vulnere, lioc nequit

mavis carina rimulás admittat , íe ipfam

curari , neque disrupta cutis priftinze refti-

amittit; fubeunt enim ipfam aquz, quam

tui integritati : funt priüs , quz curationi

& merguht,

TIn mundo perinde , ac in

adverlantur extrahenda , & po(tea parui la-

cataclyfmo utrinque flu&tibus quaffati agi-

fz cataplafma accommodandum.

Qll res

tamur , G perinde ac naves, zequora huijtis

ac czleítem ex oratione

«te orare cupit ;

fluxz vitz traijcimüs: fi nàvis noftrze rimü*

delibare dulcedinem , neceísé eft , vanas

]as non flliniamüs'oculörum modeftiz bitu*

repellat folicitudines , otiumexcutiat , nec

mitle, facilé in imum deprimimur, ac mi

À

finat negotiorum molefe opprimi , nec ani

fere mergimur.

s

mum à quavis urgeri pravi affeétüs maligni-

Alia evágatio dicitur negligens , é(fz

t

u

tatc.

que, cüm quis ofcitanter ora

d

t?'agni;z;f':a-;;qe res

-^

MA

Feranui de Afe&i&m Tom. £,

d

qmiffo

fs

Difertatio XV.

L:

234

miffo , 'ne;;ue vim ullam adhibet , quà fuas

&haritatis, & viole hymilitatis , & reliqua»

coürceat cogitationes ; & quia animum ad

rum virtutum flores gratos ccelitibus debe«

preces Numini fundendashaud praparat , fit,

rent fuos efflare odores; fylvefcunt fentes,

quód inutiliter plerumque tempusterat., .&

fuccreícunt dumeta , & ferz fpatiantur vi-

G nugas futiles potiüs congerat , quàmfru-

tiorum 5 & ubi curandis ægritudinibus nos

&us colligat orationis ; 'hacque negligens

-bis medela paratur , venenum per oculos ;

evagatioex loco prafertimi oritur, quem o-

per aures haurimus., quo femina ipfa cor-

raiurus adit;eó quia à tumultu non fit fejun-

rumpunturvirtutum ; ubieft cultus Numi-

€lus. Amatoratio locum à ftrepitu remo-

ni exhibendus, ibi famulatus Doemoni pra-

LÀ

L]

tum , & ceeleftibus contemplandis oppor-

flatur , ut ajebat Tertullianus , -inquiens

tunum: ficot enim irruente procellá, urgen*

-Nen puto nos à contagio idolalatria vacare ,

te ventorum impetu , repercuffi marini flu«

Quorum 124nus mou 1gn0rantium in officio-,

&us elaté feruntur ; Ita cor hominis varijs

-Jolat.cap $.

«el t'n.;þgngre., quu - dæm0"i0r:lm dePræ'

cogitationum , -ac folicitudinum vorticibus

benduntur : an non is videtur intemplo ido-

turbatur ; ^cüm pravorum affectuum efflant

Jolatriz famulari , «cujus libidinofus oculus

intusventi , & exteriüs'adflantia cuncta tu»

nutibus fervit-; «cujus digitus muté loqui-

multuant: -unde feligendus eft orationis lo-

tur , cujus-osfeetorem'exhalat impuritatis ?

(

cus , übi venti.non reflent necquacircum-

tametfi ,' qui hecacturus templüm ingredi*

flant , tumultuent, : nec fpecierum-oculis fe

tur ; idolum voce neger , cacodosmoni ta«

ingerentium volomina mentem turbent;Hinc

men operibüs famulatur..

Ípontus.commendans hunc in fponía fecef-

"Templum -ingreífz " fuerant ^ mulieres

69.

Caant.3,

fumait. |Que eff ifla , que afcendit per de-

Adonidi illachrymature : viri faciem aver»

furi à Deo , & oculos directuri in folis nito-

Jfertum ficut: virgula fumi , ex aromatibus

myrrba, G tburie, G univer[i pulveris pigmene

rem templum infcenderant, non cultum Deo,

zarj: nimirum per defertum aícendit fpon-

& debitum religionis tributum foluturi , fed

Ía fragrans odore fuaviffimo ,' qua fortaffis

bellam Numini illaturi. * Ecee iz-0ffio tem-

Exechiel:$,

inter populi tumultus , hominum frequen-

p!i Domini inter veflibulum , & altare quafi

tias, vel minüs afcendiffet , ' vel (altem trág-

vicinti quinque viri dorfa babentes contra.s

rantiani-illam- odoris tam- gratam:non emi-

tespplum Domiani ,€8 facies ad orientem z aver-

fiffet : quapropter D. Gregorius fcité ait,

teates facies-fuas àDeo , eásque in orientem

lln CAAE. 3

Ob boc femper laborat , ut afcendat » ^ ut

€onvertentes, feuadfolis fplendorem oculos

quem valdé dilisit , "magis , ac magis

dirigentes , tela , & fagittas contra Deum in-

m

fentiat , quatenus quoniam per(ectà) eum.s

torquebant ; cui & bellum etiam in propria

4n defertomon tenet , velzpfo ejus: defiderio

domo indicebant.. : Huc accerfendusTertul-

Lib;deldelo.

Je reficiat ? Ycilicet ut-fe fui - fponfi reficiat

lianus, "Rerraciaréi oportet de feffíe diebus ,

latqcap:i3,

defiderio , defertum eligit fponfa » fecef-

& alijsiéxtraordinarijs folemuitatibus ;quas

fum adit , ne flrepitu perturbata , 'nec tu«

mterdum lafetuta y-interdum timiditati no-

multu.commota populari mentem avertat ,

fira fubferibimus aduerfus fidei difciplinam..:

nec per importuna phantafmata illufa à de-

communicantes nationibus -in -ddolicis -ve-

fiderio divertatur illius ,quem fanclo profe-

äm;»

quitur amore,

Qui aütemtemplum ingreffi nongenua

6 1»

f5?-

"Nonme latet moris olim fuiífe ,' quo

fle&tunt, fed terga altari vertunt comptas im-

Deus in Silo przcipue coleretur , & fortáffis

pudicé afpe&uri puellas;, 'foeminásque pro»

ipfo-nomine inflruendi erant orantes,

ED

Lib,rn Reg

caces , idolicis citra dubium mioribus aíper«

Jiendebat vir ille deevoitate fua [Glatutis diee

C'AHP, l.

guntur. - Prifci olim in /Egypto Pattesdicere

éus , ut oraret , 68 facrificaret Domino ex-

confueverant.amantem orationis hominem -

ercituum. 12 Si[0,

Erat autem Silo locus

debere caecum effe,mutum, & fürdum, Ce-

fejunctus à quovis flrepitu, tumultüquepo-

€us fic , ut clàufos , dum orat , oculos habeat -

pulari , proinde felectus , - quia fundendis

vel (iapértosnonnifi in Chrifto., vel'alia facra

Numini precibus opportunus.

:Szilo ( ait

imagine defixos, Sit mutus;ut nullos penitus

Hugo ) zeterpretatur avulfus, divifue, trans-

cum alijs ferm:ones mifceat, fed Deum dun-

latus , Elcana igiturin loco avulío, & fejun-

taxat alloquatur,turpiffimum enim eft divina

&oà populi tumultu fuas Deo preces fudit ,

colloquia futilibus interrumpere , & cón-

he quidquam orationi petflreperet , aut ob.

fundere confabulationibus, -Surdus fit, ut

fifteret : & licét templa fint nunc funden-

quod vel domi , velin templo eft importuni

dis precibus deflinata ;

locisque cateris

Ítrepitus non audiat,

Mos eft in pagis ;

magisapta : fünttamen interdum ; qui tem-

prefertim Germaniz inter ruflicellos pul«

plafrequentant, non ut orationi vacent , fed

Ubi

tem avenaceam hoc ritü comedere,

oculos laxent ,. & curiofitati famulentur,

enim plures affident , pulmentum in me-

Con(truuntur quidem templa animis expian-

diotabulz ponitur; quod vas amplum con-

dis mentibus purgandis , ac virtutibus exco-

tinet ; cui additur catinum five ligneum, five

lendis perapta : fed ex hominum malitià, ubi

ficiile ladte oppletum. Mox circum tabulam

deberet virtus exculta florefcere , vitium in

in Ícamnis accumbentes alternis vicibus co-

folefcit petulantiüs, Prch dolor ! in ipfo

clear ligneum mox in pulte, & poftea in -

Íponíz horto, ubi & lilia pur.icacis ; &rofie

la&g msrgunt , idque fialiquid pultis g:

Jttpri.

æ.

| OI atio PIObOS promovet --Afïïftus;«in]þrobos.,amovgt, 337

hzteat lactis vehiculo in fomachum demit-

difrupto finu ejaculatur, tantb copiofiót,

tatur.,

Putárim ab hifce vix abludere ru-

ac fonorior eít campanarum pulfus , qui

prodeft 'ad eacodeemonis technas arcendas,

füicellis :aliqui templo "oraturi infiftentes ,

hoc tantüm difcrimine, «j

ji6d lingua pro

ac procellarum impetus temperandos, Se-

dó DEUM

cochleari utüntur ; hi enim mo

cunda, qua&& folet regula tradi - eft,ut qui

oraturus templum ingreditur, DEUM cre-

alloquuntur , 'fed ftatim infelici 'viciffitue

dine cum adítantibus :colloquia mifcent ;

«dat adeffe, & übique prefentem, & fpecia»

'munc oculos in *precarium emitrentes libel-

'Jiüs in templo , ubi Angeli ei femper affi-

jum unam , vel altetam legunt oratiuncu-

-ftunt , Millia- nillium aminifirabant ei, U -Danele7

lam, & '"nunc'eosdem laxantes , alienam

«decies millies centena millia affflebant ei.

:ib. dl Ma-

formam , "mulicbrem fpeciem alternis ob-

"Quéd fi cüm Principes alloquimur, nonnifi

: defixis inipfum oculis, & ex preparato, ac

at up i,

tutibusafpiciunt, 'Eh quid hoc aliud 'eft,

e?

:quàm injuriis DEO illatis eum 'laceffer

'verbis conceptiffimis tota animi ,- corporis»

aliis pernicioío exeniplo -effe fcandalo., - &

-que fubmiffione , : & obfequio proloquimur,

fibi detrimento ? inutiliterenim tempus te-

-quanto"magis attentos ^ios 'oratio exigit »

'rentes , 'juftiffimam 'tantüm 'fibi'reprehen-

* cüm"per ipíam , non hominein, fed Deum

62,

fionem demereütür.

'ipfum alloquámur ; .non ad Principem plu-

"féttia ments évága

tio eft volüntaria,

*ribus ftipatum 'proceribus noítras diriga-

'càm fola garrit lingua, -& mens domi non

"inus préces, fed ad Deum, quem millia mil.

'Jium ,. & decies cenrena millia- Angelorum

:ett , fed hac, illücque divágatur per plateas;

per urbes, per paágos , "per prata , per fyl-

-cingunt: & tamen nonnifi frigide , remiffe,

ée,

am

'vas; & qui ita voluntarié evagatur, quame

-ac fegniter , imó & ocitanter, ticét cauf;

'vis cognoicat ab "importunis cogjtationi-

oftram agamus , cum ipfo loquimur , &

'bus e abripi & ab oratione diverti , -ac

'ideo parum proficimus , quia multum oran-

tes deficimus.

diitráhi; non támen eis rejicit ; 'hoftem vi-

Tertia eíly'ut feria mente

- annos jugiter volvamus etérnos,

meéfásenum

Eudids, T

-det, fed ei fe íe minimé opponit ,' praefene

tes fentir cacodoernonis ' fuggeltiones , fed

faciliüs cunc patitur fevinciri, *Oh fi qui

|

'eas noón excütic ; & tametfi ab aliis: centea-

mortalitatem exuti , GCaternitatem jam in»

-choarunt , poffent per unam velaltetam hoe

tur cum D£O loqai, 'cum aaliis tamen per-

:miciosé coüfabulatur ; & fic orantes debitam

'ram poenitentiam agere! quales non fubis

-Numini: denegant revérentiam.

"rent érüciatus ," non fufferrent dolores, quas

'630

*non funderent ;ferventiffimas preces? hi

Ad importunas omnes evágationes exe

'cutiendas 'tres ; folent à viris afcetis ftudio

; certé ardentiffimis votis ante aram fe pro-

addictis 'orationis tradi regulee , 'quarum

- 'fternerent orahtes , gementes, fufpiria e4

üb,d€ I'Md« |

: dentes, lachrymas : effundentes 'ad impe-

prima eít., ut tantó árdentiüs quis oret,

la

"quantó vehementiüs experitur in fe 'vaga-

'trandam veniam. 'Quid ni;nos , quia non-

tiones ürgere,

'Exemplum fit obvium in

«dum mortalitatem exuimus «ternitatis iffte

. memores-, : in'iis duntaxat. delectas

'ris campani pulfu , quà enim acriüs coe«

]um repetito tonitru cietur; minásque ter-

-mur, qua pereunt, Q tralle

ris fpargit, & fulmina & focdo tetra: nubis

*feunt?

én

:Nïul.. —': x

N

^y ?

.

a

1/7,

s

-'.)'xl P'h

fA

ORAU

N

VA Ea

&

! t

j

ï

A^

'Cf','w

l

N

N

NS

(

33

tUv

U

»,

^

3

A

s

M s

^6

A

.&As

QOJ n

)v

B

ï

MP m A

N

a**

SNSN

p 74

Z

z

Es

X

d

^

p

-M'f'

4

Y

Ya a r g o g p

DI

i

»

'i

.

A

A

AT

NGSS

[

^

Aäü g»

u

T

ve

SNS

T

r

a n ar A

j

od

DIS^

ll

Tt3

1

EO me —

"

Goctocbeticotocodod

CO GOGb G

æwwæ&aæwyææä&æ

n

E p o qesoctó qoogoegeqeepocto

db p

g

«QN 7

^ xQ;

]

eRecdo

vQ. 7*

e

GD OO GD CDCOCO

CDODODEDCDCDOCOSDEDCDCDO CO CO

COGOCCES

K

Pt

,

(

DISSERTATIO XVIL ;

ü

D

5terilefcit oratio, fuóque deftituitur fru--

f«

?

. €u, nec pravos cxcutit affcctus, fi importu-

(0

tiones , & charitat

oRasmon abigat evaga

X

ACat,

c igne-

l

—

al

X

&L.

pb df

Hondl, n

Martyran

Vacua eff ovatio, quam devotio zon iæpïet.

gulittitm

[

Éc

B

dZ

^

WN

VE

e Ratio, ne fuo deftituatur

u

iis nilaliud quztere débet pratereum,iquo

ell

N

;W

-R

12

22

^fru&tu ,-neceffe eft, fit

dum, 141

(ir

*0/)

deliciz ipfz fluunt; & cujus delicie funt

A;;zmim,

£)

BN

(s

a

fervens , attenta, & de-

effe cum filiis hominum: hincD. Augufti-

10

E

N

bt

T

3y

e

vota: eít.devotio vo.

aL 22:

as t

nus éxpehdens verbailla Apoftoli: Mibi u-

(tti

MVAS

CA

CA

M

luntas. prompté exe.

tem adbarere Deobouum eff aitz Non ab illo

s

AS

"

X*

eN

C ia g

quendi,quz ad Dei per-

petitur aliud premium : qui aliud premium

mv

N

Rs

2 2777727

d

tinent. fervitium ,

Íeu

Iu P.(ïiï.*'b.

petit 4 Deo , & propterea vult. feruire Deo ;

/

: 'quadam agilitas , & vi-

(0

vacitas fpiritus, cujus przfidio charitas fuas

cárius facit, quod vult. accipere, quàm ip-.

fumy à quo vult accipere. ' Q tutid ergo? nul-

riti

in nobis actionesprompte, -& alacriter exe-

M

lum premium Dei? nulluma praterip[umpra-

fit

quitur, & nos expeditiüus ejus fuffulti muni-

qmium Dei,ipfe Deus esl , ia Auguftinus 27

&

mine-operamut,

Varirin variis virtutum

Pfalm, 72. Raátioigitur devotionisin Deum

da'e

exercitiis funt devoti, prout fpiritus,qui ubi

non debet effe nifi ipfe "Deus,eít devotio in

p

vult,fpirat, illis coelefti afflatu &a infpirat,ut

tàm excelfo faftipio, ut omnia infra Deum

foi

In CABfh.

notat D. Bernardusinquiens: Non opmibus

defpiciat; & tupra omnia Deum fufpiciat ; &

Män lm"

i

eodem mvdo 'data eflyratia iflayfcilicet: de-

hzec eft illa devotio,qu& animam dulcorat,&

4J0t10.

Porrà Thomas ia latere, Joannes in

At

virtutibus fingulis dulciffimum adaptat con-

[

péttore, Petrus $n fnu Patris ; Paulus in ter-

dimentum, imó & charitàtem 'fovet , ficut

i

zío calo fecreti bujus gratiam funt affecuti :

chátitas devotioném nutrit : neque charitas,

prior mulier-firavit in tutoloco bumilitatis,

il

& devotio plus inter fe differunt;quàm ignis,

[

poflerior in folio [jei 5 Xbomas infundamento

&flamrma: eft fiquidem charitas ,' quid ve«

Min, ;

N

- fidei ; Joannes in letto charitatis 5 Paulus

luti fpiritualis ignis, qui fi vehementer in-

$n 4ntimo fcientias Petrus in luce veritatis ;

il

flammetur, devotio etiam diciturg qua pro»

i

fíc apud fponfum manfiones suulte funt. Hic

pterea complementum effe videtur charitae

lm

. ftequentioribus jejuniis &ftus extinguit con-

tis ; licétab ipfa prodeat: fienim charitas

cupiícentiz ; ifle cinCtus ciliciis venereos co-

hortus eft , devotio eftflos; ficharitas eftar-

H

lu

«€rcet motus; ille crebris precibus pravis af.

bor, devotio ejus eft. £ru&tus ; fi illa balfa-

fe&tibus freenum injicit; alius taciturnitate

Ti

muim, hzc ejus fragrantias & ficut balía-

linguz compefcit lubricitatem 3 alter ani-

mum vulnera fanat corporis ; ita oratio rité

lei

marum incumbit faluti; quidam effufis in

W

anítituta animi difpellit zegritudines.

egentes eleemofynis alienze opitulatur mi-

a

Noxiz funtorationi evagationes; pro»

P

feriz, plures animarum zelo multos fubeunt

pterea in id orans debet ftudii incumbere, ut

d

labores, itinera/percurrunt; perinde ac và-

di

flatim eas abigat ; perinde ac importuna

rii funt hominum vultus;ita varius eft in plu-

p

ribus devotionis fenfus : fed ubi eft intenfa

manu, vel flabello mufcas ; qua& nobis func

n

moleítiz abigimus,

Deus rem magnam

n

devotio, illic & perfzpe divina fentitur con.

pollicitusdixit: Facism sirabilem im- dze

ln joAm.

folatio, de qua Auguflinus ait : Ne/tzo euid

Exod, c.' ':fï i

slla terram Geffen, in aua populus enets. est,

n

incorporalirer , & fhiritualiter in noba facit

ut non [int ibi mufca.,

Populuselectus, &à

Deus, quod nec fonus. fit, qui auvem percu-

Dco dile&tus terram incolit à moleliis im-

;li

tiat 5 nec color, qui oculis difeernatur s nec

munem mufcarum; idque ex Ípeciali Nu»

If

odor ,qui naribus capiatur; nec [apor, qui fau-

N

minis beneficio.

lunitürus autera Deus

eibus iudicerur nec durum , aut molle, quod

[Egyptios ait: Iomirtagm $u te od oeHme

M

Exod,c.8, s.

tangendo fentiatur ?. 8 tamen aliquid | eff ,

"maufcarum , G. unplebunutur domus í4

T

y

p:z'o .

$us

La

l

quod fentire eff facile 5 explicare non po[fi.

ir

YuUU» DRufcis diverfi generis : tametfa exigu-

E

le; Verüm hifce delibutus coeleüibus delif

um f animal muíca ; fuit tamen IEgytiis

L

ingens,

E

b

/

. Oratio pravosnon cxcutit'ai*ïc&us nifievagationesabigat. 337 .

'ingenä, & acre fupplicium à mutcis excru-

dantiá; & cloquentiz lenocinio, periodo-

rum concinna impletione in fua flectere vo-

ciati ; qui orat, & cogitationibus vagis non

refiltit, eásque non excutit, mifer eít Zgy-

ta; propterea ait Chriftus Matth, &. m

Xa-

ptius, à inuífcaram moleftiffimis tortus e

oratis non eritis [icut bypocrita , qui amant

minibus:qui veró ea animiattentione orat, &

in [ynagogia, & i anguia platearum flautes

AO — L

contentione , ut tumultuanti cogitationum

o*aye, ut videantur.ab bosminibus ; " dmen

turbz obfiftat ,. mentémque toto nifu ad

dico vobis receperunt mercedem. fuam : &

paucis interjectis fubdit: erantes autem no-

Deum erigat; is non /Egyyptiis accenfendus,

fed populo Dei adícifcendus,

lite multum loqui ficut Etbuici :

hi enim

3*

Oratio iniambulans,& vaga, flerilis eft,

Deum perinde ac Judicem hominem multis

verbis, & oratione concinné ad numeros

eque-ullum adfert oranti fructum , quia

corde nonorat, fed tantüm ore laborat; ut

ftudiosé compofità arbitrabantur poffe . ad-

recte in(tituatur oratio, debet in Deum orans

duci in eam, quam voluerint fententiam : &

aícendere, non ima defcendere creaturarum,

his vetat Chriftus fuos affimilari difcipulos: ,,,5 &.

ac per illas mente divagari; eft oratio ex

Nolite ergo affmilari ei$5. quia fi plura ad

ïib. dejïd'!.

Damafíceno: aentis ad Deum afcen[us ; Íeu

id verba effundunt, ut ignarum edoceant ;

Homil,in

ut eam definit S. Bafilius : eff oratio boni

fupervacanea eít hec verborum redundan-

UMAvtyrem

guuttam

cujuspiam petitio, que ad Deumà viris piis

tia ad Deum directa, qui corda novit homi«

effanditur, Petere aliquid ab alio, petinde

num: non verborum apparatu agendum eft

eít, ac mentem precésque noílras ad ipfum

cum Deo ; fed pio cordis affectu, pura ac

Serm,.23.22

dirigere : unde S, Augultinus: Qui4 eff ora«

fimplici mentis intentione ; ícu ut explicat

5 ppendice,

Libi.de

tio , nifi afceifio anima de terrefiribus. ad

D. Auguflinus : son verbis.fed rebus , quas.

celeffia , snquifitio fapernorum. invifibiluum

4nimo gerimus , 69 intentione. cogitamiu

3

jærm;z"n [2

€ 6,3,.

defiderium 9. Qu verà fufis precibus peti-

cum dileclione pura , & fimplici affeiiu, Fer-

ljl '

mus, plerumque non affequimur , eó quia

vorcordis , & humilitas fupplicands; quà

non folàm Deum adoret, ejisque magnicus

perperam oramus; proindenon fimus voti

Oratio ut

compotes, quia malé petimus.

dinem humillimis veneretut obfequiis, (ed

rité inflituatur, deber fieri in [piritu,& ve-

etiam fe coram Deodeprimat, & abjiciat,

305;2040

orationem inftituunt Deo placentem,

Fet.

ritate; quiq Deus fpiritus eff ,ai Chriftus:

E geros adoratores in lpiritu , &$ veritate

vor Ípiritus anima e(t orationis.

Tepidi-

adorare oporter ; íeu ex intimo, S teruenti

tas veluti compedes orationi injicit, ne füre

animi ftudio, ac flagranti de(iderio in Deum;

fum in Deamafcendat, quia terrenis; fluxise

Íeu non voce tantüm, fed inceriori prafer-

que adhareícit. -

Mäïï b.s. $

tim animi affectu z. hinc Chriftus ait : T

Autem cum orauvcris .

intra im cubiculum

$, Il.

tuum , 65 clau[o osto, ora patrem tuum in

'TZZ:lpidiM: zoxia efl oratiomi, cui .

ab[condito: nec quid aliud. eít cubiculum,

in quod jubet Magiíter Chriftus,nos oratu-

compedes injicit, ne ad Deum afcen-

ros intrate , nifi cor noftrum 5 de quo ait

dat, & exaudiatur.

?,dlm. -9«;

Repius Vates: 4« dicitis in cordibus veffrie,

ia cubilibus vefiris compungimini,

Non

Acilior fzepe eft frigidi, quàm tepidi iä $.

À Deum conver(io; &hsc fortaffis cau-

fufficit cubiculum ingredi, (1 oftium pateat

L

fa,cur /Eftas,& hyems in chorum evo- Danel 67,

importunis evagationibus , & qua foris funt

improbé fe intus ingerant ; foris fiquidem

centur, ot Deo pfallant 5 cum tamen reli-

quz duz anni partes, quamvis mitiores non

funtomnia temporalia, & qua fentus de-

mulcent exteriores; hacautem per oftium,

vocentur ad divinas concinendas laudes ? Je«

feu per carnalem fenfum mentem fubeunt

nedicite ignis , 9. eflus Domsno : bencdicite :

geluy& frigia Domino : quin & Aurora à no-

no(tram , quo fic, ut turbz vanorum phan-

taímatum orantibus obftrepent: clauden-

bili difcluditur pfallentium coetu , quamvis

dum eít oftium, feu carnalifenfui obfi(len-

diei fitpronubas G tetras excutiat. noctis

h

caligines, — Cur non potiüs lurida , nubilay

dum, quó oratio (piritualis dirigatur ad

tetricasfrigida hyemsab hac abigitur pfalmo.

Patrem, fiátque in abfcondito, Íeu in-inti-

dia? eique afcifcitur florida ridens;arridéus- -

miori cordis noltri recetfu.

4

que verna temperies; ut etíam rmaturis O»

Hanc orandi normam explicatiüs fuos

Magifter Chriftus difcipulos edo&turus, ge-

nuítus fruCtibus Antumnus? Quid hieme

ä

' Ez*älfï, a

triítius, immitius? cum id temporis exuane

minos pravos vulteffe affectus abígendos;

]

1

tut virefcente fua pompaarbores, deponant -

alterum Judzorum, Ethnicorum alterum :

|

Judzi, & przfertim inter. illos hypocritae

foliorum comas, fuà deftituantur florida

]

|

venufítate prata; inluctu in fqualore jaceant

j

Pharifzi fe przbebant ab omnibus fpectan-

]

horti deflorati, deplorati; iqualeant campi,

dos, cum precesad Deum funderen:; & hi

non alium ab oratione fructum carpere fa-

lugeant valles, montes nivibus obruanturt,

concrefcant glacie flumina; aéris, marisque

tagebant, quàm futiles hominum plaufus,

' P

Ethnici exercendz lingue potibs, quàm

rocellz graffentur ,. feviántque; totáque

R

,

animi purgandi causá orationi vacabant ; are

tellus alta fepeliatur nive; fylvze, & plantae

1

i

bitabamr poffe Deum verborum redun-

crebrisalbicent pruinis; celique facies leme

per

N

!

338

Diiïþnaiio XV.

per nubila, !urida,turbida, & mïne;x diem

Jamuon fuam dignus vcari filisa tuus, E Lue, t5

abripiat3 & humus flerili torpens glacie

. converfo natu major quamvis minus pecca-

nulla fperata meffis indicia prodat; quin po-

verit, magis tamen rebellat à patre, cui eti-

tiüs prafocatz in . femine fruges ,. geláque

am obloquitur,G accedentem ad fe inurbané

exanimatz Ípem futuri proventus videantur

rejicit, aufus etiam patri rufticitatem | obji-

elidere? Cumeécontra verna temperies mo-

cere, & injuftitiam, eó quia nunquam fibi

derato calore, lenique humore commixta

haedum paraverit, quamvis filio frugi, ae

producendis flirpibus; generandis animanti-

morigero; G natu minorem poít decoctum

bus, alendis, fovendis, confervandis rebus

patrimonium, diffipatámque cum pellicibus

omnibus, iisdem promovendis fit mirificé

totam fubftantiám, reducem mox e lupanas

opportuna,

Viget tunc arietis aftrum pro-

ribus prodigum ftolà convefliviffet, ac pet-

pitium, beneficum , foecundum nafcentibus

quam lauté excepiffet , faginato etiam , G

Ó

tum in genere vegetabilium, tuim fentien-

excocto vitulo, lautiüs cum filio.nequam e»

tium, juvandis accommodatum.

Tunccoe-

pulaturus ; ficque patri irafcitur, G fratri

lam renidet puriüs, fol fplendet lctiüs, fti-

reduci invidet ; domümque paternam aver-

pati [yderum chori enitefcunt. illoftriüs ;

Lüciy.

fatur, quamingredi detrectat ; Zndignatus

fuz reftituuntur malaciz zquora, littoti-

&f autem, && nolebat introire.

Quis ex ge-

bus conciliantur fluCtus; -exiliunt fontes li«

minis hisce fratribus videtur contumaciog

quidiüs ; turgent gemmis arbores, largiüs

effe? natüneminor, qui pecuniam prode-

fluunt amnes; G tellus omniferos finus fuos

git; an natummajor, qui obedientiam patri

recludit; herbarum virefcentium , benéque

debitam, ac reverentiam proflieavit ? -certé

olentium geneta expromit; prata viretis jo-

graviüs in patrem peccaverat matu minor

cantur, rident tenellis herbulis, niténtque

cumà patre totaliter difceffiflet: & tamen

floribusdifcoloribus; arboresnovis fe fron-

licét. iniquior promptiüs revertitur - ad pa-

dibus induunt;pulfis frigoribus aurz tepent;

trem, quem & humili obfequio reveretur ;

detonsi nitent herbarum tori , & per viren-

& à patre viciffim benigno excipitur ame

tes agros lafciviunt agni, ludunt zephyti,

plexu, exauditur fupplex, G priftine : refti*

fuffarrant rami, murmurant rivi; quibus re-

tuitur gratize ; inde edocemur , plerumque

Ípondent xmulo concentu canore aviculz,

frigidorum, feu iniquorum preces fervore

frigelle querulz, achantides blandze, lufcinize

informatas,ope divinz gratize, Deo effe gra-

argut4: cur igitur non potius ver,quam hy-

tiores illis, quas tepidi ; feu femi jufti futi-

ems incoetum accerfitur. pfalentium, lau-

libus deturpant evagationibus,

désque Deo canentium? quia fcilicet quae

"T'epiditas eft quze nos à divinis retrahit

7*

in confinio virtutis, ac vitit funt , ea coclo

obfequiis, qua ab ingreffu in templa nos a»

Ganfar,

non probantur : hinc rigida, ac frigida po-

]

vocat; ab oratione nosremovet : huncigitue

tiüs hyems, quàm tepida verna temperies vo-

excutiamus teporem: & ut oremus,f1 chari-

catur ad pfalendum Deo; nimirum frigus

tas nobisnoníuadet; perfuadeat faltem ne«

prafertur tepori; ut & intenfior zítus . re-

ceffitas, tit nos monet D, Chryfologus in-

miíffo Autumno ; ut inde difcamus, quàm

quiens: Nos qui ad incerta confurgimunqui

Serm.35.

noxia fit tepiditas orationi, cum à coetu ex-

inter infidias diem ducimis ,| qui borarum

cludatur pfalentium Deo ; cui frigas, & hy-

QUAYIOlAIOS, THOIEHLOTHYA PAOLUÁ , verborum

ems iigida afcifcitur ;

lapur, achuum — pericula fuflinemus ,. quid

[

Sed cur tepori frigus præf*ertur? an

'efl quód Ecclefiam mane nolumum . intrare ?

quia promptius DEO frigidi obfequuntur,

quideff quód matutina prece, totius diei eu-

quàm tepidi? idque nos edocent gemini in

Jlodiam nolumus poflulare ? quid -efl quod

bomini adflare toto tempore libet ? 6 Dee

Evangeliofratresà Patre fejuncti, — Alter in

regionem abierat longinquam fcortis, por-

affidere , nec puntlo libet ? Manicemus , &&

cisque mancipandus;lecefferat alter non pro-

oremus, vel bumano timore , finon amore

cul à domeílicis parietibus, in campum fíci-

divine , fí mon invitati bouis , vel coadli

licet,cervos, capreásque fyiveflres venatu-

4nalís.

Oratio quam fervor non informat ,

ruS.

Verüm natu minor , qui fenfás indul-

& attentio non vivificat abortus eft; G fpi-

gens voluptatibus, totam decoxerat , quam

na damnati agri; non feetus rigateà DEO

à Patre fubítantiam acceperat; totümque pa-

telluris: oratio fervens, & attenta eft illa

trimonium cum pellicibus diffipaverat; de-

vox fponfz,quze fuaviter pulfat aures fponfi;

bitis femper obíequiis fuit Patrem obfequu-

fouet vox tua in auribus meis , vox euim tua

Cant. 2.

dulcis.

tus; & quamvis innocentiz lilium per libi-

Neque ulla eítvox ita Numinis fo-

nora auribus, quàm hzcífponíz ferventer

dinum zftus cortuperit, ac perdiderit; inco-

]umen tamen retinuit rofam amoris, & fi-

orantis; eotendit oratio, ütanimam perdue

Gem,', E

lialem affectum , quo patrem profequutus

cat ad intimam cum Deo untonem .. neque

ä

uniohzc localis eft,fcu prefentiz quà Deus

femperfuit; & inter fuilem gregem, glan.

désque fylveftres proprii meminit parentis

übique eít, replet omnia fpatia ; nil relin«

debito cum honore , G obfequio; in fe fiqui-

quens quod fe ipfo feu DEI prafentia, ae

dem reveríus humilis, ac fupplexad illum

effentia vacuum fit; neque eít unio;pergra»

redux, ad ejus provoluitur pedes;ejüsque jam

tiam fanclificantem , quá anima peccatis e»

ur, fitqug

ä

Qon filius, fed M«reenarius dici exoptat ; maculata in DEI gxgigigmggügpuit

L]

divinae

,

Oratio pravosnon excutit Affe&us,nifi evagationesabigat. 319

Ui t

divinz confors natutze.-

Neque eít unio

Nullus hactenus vatum infomnis vie

9e

per charitatem , quá creatura DEO adhze.

dit,'quax Jacob fpeétavit dormituriens: ole

reícit; & DEUS manere dicitnr in creatura

lam vidit Jeremias? fed longé praflantior

per charitatem , & gratiam. fanctificantem,

fuit fopiti Jacobi fcala, quám lebes vigilis Je«

quz& participatiocftdivine natura : prima

remiz. Mulieres fpeéctavit in amphora Za-

enim harum unionum convenit etiam rebus,

charias ?. ed hiíce ícortis longé meliores

animà deílitutis ; fecunda communis eft o-

vifi funt à Jacobo czlites , furium , deor-

mnibus juítis; ut etiam pueris ante fepten-

fum commeantes per ícale gradus.

Re-,

g

'Tertia eít

vixerunt cum Ézechiele foetida , & forde-

nium ex vi fuícepti baptismi.

omnium proborum, qui Deum ardentiffime

Ícentia in fepulcris cadavera , que & íuper

diligunt, fed dono contemplationis, & my-

pedes fuos fleterunt? fed coram Jacobo ter-

flica unione carent.

re pulvis. confictus in. reges eít,. quorum

8.

Eit igituralia unio intimior, inexpere

pedibus terrarum orbis. fubderetur. líaias

i

tis impervia, Gexplicatu difficilior , quee

Deum vidit fedentem in folio excelfo? Ja-

cob DEUM e fcala familiariüs fecum agetne

fit in potentiis animz; intellectu ; & volun-

j Lm'O ïï*e

tate, quarum actibus, veluti per quosdam

tem afpexit: quia nimirum Jacobi perom-

gradus viam fibi anima ad. Deum fíternit ;

num vifio altiffimam prodiderat contempla-

habetur hac unio beneficio contemplatio-

tionem, quá dominice Incarnationis futue

nis, cujus (ymboium exhibuit Jacob Patti-

rum myf(terium fuerat contemplatus ; idcó-

archa, cüm eidem fomno fopito objecta fuit

que aréliüs meruit DEO uniri,quàm cateri

Ícala, per cujus gradus, furfum, deorfüm-

Propheta.

Per deícendentes Angelos In-

que calites commearent,

Jacob prarepto

carnationis myíterium hominibus fuerat an«

— umou C o BR L o ol onsad

Etau natu majori natalium primatu , fratris

nuntiatum; & per aícendentes ardentia Pa«

declinaturus invidiam , & odium, fimülque

triarcharum defideria, G orationes, qua ab

excandeícentem iram,ac ducturuseterra co-

hominibus furfum ad Deum feruntur; per.

gnäta. aufpice Deo, ac bene precantibus pa-

duo ícale latera miífericordia, & fidelitas

Ü

rentibus,uxorem , é pacrio lare ad Labanum

Deide promitfo Meffi de(ïgnamur,yD.an-—

gp) -aæ.wfl

in Mefopotamiam pro&cilcitur Syriz. pro-

ronymus ceníet ícale hujus fignificatione

jaitanun

vinciam anno ataris feptuagetimo octavo 5

indicari incitamentum reíurgendi poft lap-

5 $99, X,

le

terminus itineris erat Zzra» uibs, ubi de-

fum, & precarios clamores relipifcentium z

j*

gebat Labanus ipfius avunculus; erat fiqui-

ait ipfe: esdrr Jacob fcalam de terra usque ad.

dem frater Rebeccz , vir xqué avarus, aco-

celum , & afcendentes per eam dngelos, &

E^

pulcntus, & idolorum cuitor,

Initiatus

de[cendentes , & defuper inmtrentem . domi-

j,

Genef.a7,

nuperrimé Jacob ad imperium fuerat illisà

num;,qui lajfs mani porrigeret,ut a[cenden-

u

Patre líaaco verbis: fervzane tibi populi , &

te5 fuo ad. laborem provocaret afhetiu. Uude

adorent te tribus.Abeunteu nox eum oppre-

€& vocatur locus 1lle Betbel, ad es1 domue

u

Idoneum í(ub

7

fit prope Luzam utbem..

Det, in quA quotidie defcenditur, &$ afcendi

1

dio aperto locum quieti leligit . tumultua.

tur, — Et [ancli corruunt, fi fuerint negligene

rium fibi de collectis lapidibus ftruit lectu-

yi ts

v655 G peccatores priiinum recipiunt. grae.

n

lum ; puluilli loco capiti lapidem pregsan-

dum , fi fordes precarit clamoribis abeges

vint, ac fleiibus. laverint.

Hoc ideo dixi,ut

dem fubjicit; jacet ergo, facilique corripi-

p*wa g^*

tur fomno ; cümque imperii Uro meíciret,

n0n te terreant defcendentes ,

3

Jed : provocent

?

quaz forent regnancium noctes , vigilie , ac

afcendentes,

curze dormientium; vix fenfuum externo-

10,

ia

Dixerim Jacobeam fcalam precarios re«

rum fores occluferat, palpebras demiferat,

fipifcentium prodere clamores, quibus & coe-

u

fomuóque Íopiri ceperat ; coelum ftaum

no terrenarum voluptatum furfum afcen-

n

patuit femifomni , cui (cala objicitur é terra

dunt ope divinz gratiz: hinc modum preces

coelum usque protenfa, quot gradibus , tot

effundendi nosedocet fcala Jacobea ; fuerat

t

arcanis plena. myfleriis ; afcendentibus , ac

enim Patriarchz obje&ta 1nloco deferto, íub

fl

defcendentibus per eam coelitibus geniis, ca-

Joveaperio, & puro, ubi terram pro lectue

4

cumini D EUS ipíe fuam inclinabat maje-

lo, faxum pro pulvilio habuit, à turbis tum

j

ftatem, prafignante oftento Meffiam olim

domeíticis, tum exteris femotus ; quia nifi

nafciturum, in cujus períona, divinitas hu-

animus avellaturà rebus caducis, vix ccele-

IH

manitati conjangenda erat, feu coelum terrae,

ftibus delectatur.

Ex eo quód ícala fuerat

f

$st

In imo Jacobus progenitor Meffize,ceu Verbi

Jacobo obje&ta in deferto; inde monemur,

j UP

divini incarnandi fecundüm hominem prze«

inomni loco orandum effe, & ad Deum per

[(1]

figurabatur; hinc de Patriarcha. Jacob dici-

pia defideria , fufásque preces, atcenden-

Gem[. 28,

tut.

Dilataberia ad occidentem, 68 orien-

dum.

at

NNon eít locus ubi non (it Deus; unde

ll

tem, E& feptentrionem , & meridiem.

Erit-

benedicendus eft Deus in omni loco, & teme

2

que [emen tuum quafi puluis terra :

nulla

pore. Hieremiasin carcere Deum enixim ro»

pars mundi fuamin hac fceua períonam non

gat, & confortatur; Daniel inter leones orat,

u

egit; nullilicuit elemento abeíTe; fed omnia

& incolumis evadit; tres pueri in fornace

4

oculis fu^;ectafuerunt. quiefcenis, coelum,

ignis ardentis laudes Deo concinunt, & flamj-

[de

Genii cceleftes, a&r, terra, mundus; pofteri«

ma clariorem, ac illuftriorem iisdem tr/um«

tas, & divinitas.

je

phum cudit; lfaias in atrociffimo fi pplicio

Ug

[

Deum

i

Werami deAfectibus Tom. L

asf

$.

DEU

340

-«

Difetatio XVl. -

——

Deum precetur, & exauditur, Stephanus in-

nibus: non plaeat itam luec oratio, fed pro»

Vocat.

n

ter faxorum nimbos pro lapidantibus (e orat;

E

& Deum fibi propitium in colo profpeGtar;

'Tuncoratio utilis eft oraturo,fi debita ful]-

12.

Latroin cruce fe Chrifto commendat, & pa-

ciatur attentione,G reverentia: hi enim funt

radifum impetrat : omnis igitur locus fun-

duo aurei catdines, quibus oratio nititur, ac

dendis precibus aptus eít3 : dummodo reécta

gemina naícentis pietatis ubera ;

*

adftintentio, Gdebita non defit attentio,

ha funt ge-

Tom.1 bomil.

minz flammz, quz fe mutué fo

vent, robür«

de fide u- .

uia ut ait D. Chryfoftomus: Ormnes quidem

que fibi conciliant :

feverentia enim attentiOe

PL

oramus, [ednon omnues in confpetlu domini. £»

neim; G attentio reverentiam auget: attentio

tenim cum corpore in terra profirato, & ore

futilium cogitationum, inaniümque fimul

C d

E.

f'ufira delivante, mens ubique per domumy,ac

crorum compefciteccurfus, coércet mentis

for& circumoagatur: quo oreéalis po[fer drce.

evagationes, & eaomnia abigit,quzà divino

re.Quód oraverit in con]petlu domini? Nam in

colloquio orantem avertunt., Reverentia ani*

con[pectu Dei orat, qui orat undequaque eolli.

mum; corpisque componit;orationem come

gens fuam mentem , mibil babens eum terra

2l

mendat , acveluti ornatrixancillaeam venu«

commercij, fed ad. ipfum Deum torus commi-

ftat; qu decentiüs coram magno Rege fe fi-

grans , omni cogitatione bumana ab animo

ftat,compareátque gratiofior: fienim debitá

depulsa.

It

2l,

fit ratio reverentià deftituta, inconcinna eft,

Oratio tefte Auguflino fi'probé fiat , clà-

& ut putidula rejicitur s conciliaturreverene

vis eft cocli ; a/rendit precatio , && defcendit

2 du

tia fi perfpectà propriá inopiá, indigentiá, ac

Deimiferatio. Hancautemcoeli clavem pravé

aiiferi3 oraturus omnem deponat tümefcen-

n,

detorquet, quisquis orat; & quid oret ipfe

tem faftum , omnémque feponat fuperbiam :

ignorat; imó triplex adfert damnum oranti;

non enim Deusei fuas erogat gratias, qui fibi

ä

quia feram deftruit, clavem frangit,& coelum

inultum arrogat: non affiftit Deo fuperbus

non aperit: hinc fi oratio probe fufa oranti

orans,cum Deus fuperbis refiflat ; ab omn;

eít prefidium ; Deo facrificium; & doemoni

non liberatur orans miferia, nifi liber ab o

flagellum; fi depravetur foedis evagationibus;

mni fuperbia Deum acceffzrithumilis, &ea

ac deltituatur orantisardore, acattentione,

qui poteft majorireverentia; hecenim enees

eít tunc oranti nocumentum;Deo ludibrium,

rofa eft inter volucresaquila, fovis ales,

Íolis

doemoni gaudium, Importuni funt blaterato-

amafia,quz fuper nubes evecla , & tonitrga

res, qui ut limpharici, & infani garriunt :e-

mundanitumultás; ad divinum fol

briis linguain udo eft, & quz ab ipfa lapfan-

torto avolat obtuttu,

gm l1ffe«

tia proferuntur verba,fuilli merguntur cceno.

Huric aquilz v

Viroirá conciteingua fellejac veneno natat,

olatum imitettir quisquis

13,

Deumin oratione quarit, eóque frui mentis

& ab ea nonnifi verba prodeunt virulenta,

fatagit obtutu; folerter quarenti fe Deus ex.

neces propinantia ; phrznetico lingua ignis

hibet ; hocque negotium Deum quarendi

eft équa exeunt verba flammantia, furiata,

propriumeffe animz orantis afferit Jeremias

diffidiis accendendis accomodata :' & quam-

inquiens ; Bonss eff Dominus fperautibus $u

vis ebrii, irati, & fanatici toto die loquantur;

Thren.3«

£um,anime quarentitllum; ipeciatim Deus

nihilpromovent, & quó diutiüs gárriunt, eo

ac

fuamimpertitur bonitatem animz oranti,

minus proficiunt ; [tales-dixerim,qui,quod o-

quzrentiillum , utobfervat D, Ambrofius

rent,ignorant, temülentis; fremebundis, ra-

inquiens: Bomw eff Dominus [perantibus 4n

bicfis haud abludentes ; & hiquo plus lo-

€Ht, AIt/n quarenti illum ,. hoceft Bogus

eff

Geem — u d L

quuntur, plus offendunt ; neque placere po-

Dominus fustinentibus eum (quafi

fpes fit ful--

Z.g SPIAXÉ

teít tam infolens futilitas: quamvis lingua

€rum,quo animanititur

€, 4..

eum. Debominibus dix

) 4nime, gue quarit

laboret in multiplici precum fufione; id per-

i,

G animam Adjici-

&j y,

— — — —

inde eítac cribro aquam haurire; inani labore

enudam putavits meliu e

[/1

"m quarit ifla , g

quod hauritur funditur;jquod conftruiturde.

fola fit, abducens fe à corpo

"l cano, & Cupidi-

Ecclef.a..

ftruitur? lnus edificans ait Siracides && unus

tate carnalt,

tuncanima per fufaspreces De-

deflruens , quid eis prodeft nifi labor.z haud

um quzrit,G invenit, cum fo

ditfimiliter f1 lingua orando zedificet, mens

la eít, fäque al

ducità corporis cceno,

& cupiditate carnali :

divagando deflruit, & laborinanis eft; & o-

quarit Deum non cerp

us,quod de limoía fua

ratio ruinofa; hinc Ofeas deflens ruinam

origine,déque ccenofo

fuo Íq

ualore fordeícit;

líraélisait: Lappain tabernaculia eorum; fa-

fcd animarationis compos

» qua coeleftia ía.

— — ( —— P —— £ — A 9 $ — «X

erificium eorumyquafi panis lugentium|: omnes

pit; acdivina, quarendi

que; ac inveniendi

Bb a,

qui comedent eumy, contaminabuntur : Panis

momentum percipit ;

Querit anima Ver-

lugentium madet lacrymis; fordefcit cinere,

bum ( ait D,Bernardus)

cuiconfenttat adcor-

Serm, 8668

/

obducitur nigredine; faftidit Deus hos panes

veittonem, quo slluminetgy 4d

0guttioneve,

£A0fo

immundos, acfordidos: fed curlappa dici-

eui snnitatur ad virtutem ,

quo reformetur

li

turin tabernaculis effe orantium? Lappaha-

Ad Sapientiam, cui confo

F'etur ag

decorems

matum lolii genus eft veftibusadherefcens,

€ut maritetur 4d fecunditatem

».qHUo friatur

L

Quid ni, orans mente huc, illticque divagan-

adjucunditatem.

Torpet ca

rnalis cupidi-

L

te;alia omnia,quàm quod agit,cogitat; ideó-

tas ad munia Dei quzrenda ;

folertia ad id

que plenus eft hamatis vepribus, tribulis, ac

l,

requiritur fpiritüs , qui non inter homie

í

lappis, feu noxiis,importunisyque cogitgtio-

num frequentias, non inter iundi tumultus;

nec

L

^

u

Y

*

H

!

$

"Oratio pravos nori excutit zAffe&üs,þiü eva gätio hes a'gïga";if. 34

"inecinter obítrepentianegotia Deuminvenit,

ventiore cum regio Pfalte, qui enixim acfet-

! pjalini f9.

fed in feceffas-quis enim Deum quarat ubi

vidé requirens Deümait: Jn rtoto«orde meo

exauifiui tez nevepelias me a mandatás ruie,

zvirtuti nulluse(t locus? ubi exemplis malis,&

l

con(iliis pravis vitio. pravus affectus patroci-

Verüm .quid ht repelli à divinis mandatis

mátur 2 ubi inveterata in malis confuetudo,

difficile videtur explicatu, neq.e facri inter-

pretes inunam , eandémque collimant fen-

lex-eft 2. quafi quicquid placet,deceat; quid-

quid dele&tat, expediat ? Quid enim in

tentiam; nodümque difficultatis mapis ftrin-

pppulari fremitu, & fore

ftrepitu repe-

ir D. Hilarias inquiens : Competere. boni. ?oP[al Vl«

táti Dei nou viderur , ut à mandatàs. fuse

rias, quàm conrentiones, adulteria , frau-

des, injurias, faürta; homicidia , odia, dif-.

quemquam vepellat.

: Qui ergo fecundüm

iï'dia, inimicitias , invidias, ifas? ubi fine

Propbet am mavult peccatorum panitentiam,

quam mortem y nunquid exifimandu eff- à.

gubernaculo eít navigatio, fine baculo fene-

étus, (ine froerio juventus , fine duce coecitas,

emandatáa fuis. quemquam vepellere ? Obter-

vat Corderius nodum hujus difficultatis fol-

fine folatio calamitas : ' ubi triumphant cu-

vi à D. Hilario, & D. Ambrofio ex ipfis ver-.

:

pidinarii , lurcones , nebulones , ganeones;

Matib: 27&

bis Chrifti? Omni enim babenti dabitur, G5

'quibus fola placet, vel unéta popina.,vel'cöl'la

'yinaria.

E

abundabit ei autem qui non baber, & quod

Hominum cetus qu

i circumit , mimos

videtur babere , auferetur ab eo z nimigum

L£

invenit, füres , circulatores , fycophantas;

tepidus , & negligens in Deo .quarendo à

1 Trintithe

.quibus omnibus unum eft propofitum , vel

mandatis Dei repellitur , quia cum fegniter

fallere, vel lucrári; & ut:ait Plautus flandi-

opus Dei exequatur, videtur fua tepiditate

] me,

a

lequentulos , barpagones, mendáces, latebri»

magis obeffe , quàm prodeffe legis divinz

-oblervantia.

Secus folers,:ac (trenuus in

éolarum bominume corruptores, quibus afti-

Deo quarendo, : non tepidé, fed toto cor-

fcuntur mimi, fures, circularores, &fyco»

phantz : non igitur quarendus eft Deus tu-

dis fervore ad mandata DEI cuftodienda

^multuantes inter hominum turbas, fed iníe-

eurrit. neque fedülam inquifitionem Deum

éeffu, in folitudine, que eft tempeftatum

inter, & mundi concupiicentias partitur ,

"omniumopertus, quem qui fugit, volvitur

proinde uberioribus. potitur Dei auxiliis ad

pelago; fluétibtsque agitatur decumanis, &

ipfum folertiüs inquirendum-, & per man-

datorum obíequia invenicndugn; appoüt*ä

in ícopulosnaufragus impingit. Sive con-

filium fitÍervire Deo, in quo una, ac vera eft

D.Hilarius: DEUS ergo non aufert nifi néi

babenti, fecundum quod non repellit utfi ne*

libértas, & fola felicitas; (ive ingenium ex-

colere bónis artibus ; five animum imbue-

gligentem : adeo autem bonttate plenus esh,

ut babentem abundantià munueretur : Adga

LP

're Íummis virtutibus ; five vitam expolire

verà non vult.quemquam non babere , ut

.probis moribus, five aliqüid fcribendo no-

ftram poíteris memoriam extradere, ac die-

non babenti ip[um quod babet adimat. - :Ne«

rui fugad: fiflere; & brevitfimum ^vit&e

minem ígitur mifi obnitentem — repellit , ne-

'minem ni[i negligentem rejicit,. : Merito igi«

xempus extendere ; five velimus Deo vacare

neceífe eít , animum feducamusà futilibus

tur ait, le intoto corde Deum quzrere, n€

; tht

'curis, quzenos obfident ; & folitudinem pe-

(cilicet repellatur à mandatis fuis:; quia fi

non quateret in toto corde , feu toro affe«

tamus , quia hec ait Philo : 'ef poff£ffo Dei

»

placida , & tranquilla. Solitarius elevat fe

&u, &fei:vmje ;. fed corde tepeícente, affez

À

!

fupra fe, ac inter homines major fit homi-

&üque-languiäo, repellereturà divinis maits.

datis, quatenus ea non munirétur ope dis

me; quia ut afferit Climacus : 'Solitarius efl

.

Lb.é t ff

forma terresiris angeli. Solitudo eff ambu-

vina quà D&I cuftoditet mandata

?

qui.

LI

GMZ. 27

latorsum Dei.

Sohtarius -quafi quidam mo-

enim toto. corde DEUM quarit; etiar

L2 pæmd:ji colonus; elevat ie Íuprafe folita-

2

per obfervantiam mandatorum fatagit, eur&

1

rius, & paradit? accenfetur colonis , quia

invenires ideóque mandata diligenter ex-

nullis hujus vitze -calamitaubus tangitur ,

quirít ; Deus igitur non excludit, nec re:

nullis vexatur moleítirs , nullis-infortunio-

pellit ab uberiori fuzgratize auxilio,quo di--

rum turbinibus agitotur montisqueolym-

vina -m'»an;data fervantur,nifi negligentes; a€

.,-pi-emul—acur*vercitem , adeo enim fe alté

fcedo torpentes otio quafi neglectus Dei

extollit, ut nullo ventorum; ac rempefíta-

qu:erendi in fuis mandatis,. ac defidioía ejus

;

;

tum impetu quariatur ; unde D, Hierony-

inguifitio, fit. ipía repulía à divinis mane

j

datis.

E Piä . '4:1 e

mus folitudinis amans ait : afezr . fibi Ro-

"

ma fuos tumtultus , arena feviat , circus in-

Quid igitur homíni maéis timendam;

i

r

é

1

faniat, theatra luxurient , nobis adberere

quàm neglectus Dei quarendi ? quid mágis

Adhzrere autem DEO

, gendéd

DEO benum est,

formidandum , quàm defidiofa. inquifitio;

p

in folitudine , eft illi myttice per internos

vitiofa,ac frigida 'oradio? Hauc fegnitiem

affe&tus, perfuías preces uniri $ qui emanet

ut fponía excuteret à fuo excitatur. [ponfo.

CAnt.2,.U.10. hdec e(t vox fpo"ri;ü ad fponfam:

in cbaritare $n D EO manet , & D EUS

in £0,

furge, propéra amicamea, columba mea ,

Non tàmen

j feghife't 'eft in feceüu; in.

veni: quali dicat; quae tua efl fegnities? qu&

e

de(idiofa détineris in le&tulo ; quá jaces fes

folitudine Deus quzerendus; non animo te-

müfopita, & torpefcentibus membris tote

,

pefcente funt preces fundenda; fed corde fer-

Verani de Affeélibua Tom. i.

corag

j

1Jn -g

Differtatio XVl,

342

-

corpore otiaris, eum tam anxie inviteris ad

cepta DEUM orabant; quos tamen Chri-

nuptias? furge, & propera.

Et qUid 60,

ftus redarguit erroris, eó quia noftrz mi-

ä

quod te domi cunctantem, ac fub (tragula

Teriz , ac zgeflatesminimé Deum lateant :

Mattb. 6;

fegniter quiefcentem remoratur ? 'eandem

Seitenim pater veffer quid vobis uece[fe fit,

V

iterum vocem ingeminat; uerf.1 4.acuberiori

id opus fit obis , 4ntequam petati. Floc

b

energia eandem alloquens, ait: frge , pro-

igitur Ethnicorum multiloquium à Chrifto

perd amica mea , 69 veni, Vult "fponfus

ü

improbatut, quia fidei prodit titubationem:

9

ab fponfa'omnem excuti fegnitiem, -abigi

ícité Tertullianus Lib, de oratzone c. x. ait

torporem ; 'quia-accedens ad Deum per fu-

(

Orantes nolite multum logui.

Hocad f-

fas preces, :piósque'affe&tus , 'non otio 'de-

dem ,

& modefliam fidei pertintt , |fi non

r

bet torpefcere; non tepiditate languefcere,

Agmáné verborum adeundum: putemut, quem

nen corde frigere , fed 'tota animi contene

f

"ultró fuis profpicere certi fumus. : Yioc mule

U

tione, totóque fpiritàs fervore, ftatim fur«

gere, ac properare ; "fcité D. Gregorius

tiloquium-ad'fidem pertinet ; in qua pro-

19

, orlto ï.

pterea videtur titubare ; qui-enim in orae

iNyffenus expedens verba fponfi. J Rurfus at

h

Ca5f, L.

Ad excitatam , furge: & ad veuientem, ve-

tione ita titübát , /"&*ïpc*languet-, 'ut cen-

feat neceffariam 'fibi effe prolixiorem ver-

2,

Nec enim 4lle ; qui mod furgit , - un-

h

borum apparatum 'ad impctranda éxpetita;

h

quam furgere definet : neque à currente - ad

quamvistin 'fide nón deficiat., "fidei tamen

dominum , ampliffanum -illud .divino curfui

devenuftat mode(ftiam.

"Cum 'preces ad

gf

deffinatum [batium conficietur , femper enim

DEUM fundimus fiducia-

noftra firma effe

ti

ti

excitart nos oportet,necunquam eff-quiefcene

debet, & non titübans; flabilis non vacil.

dum , etiam[i curfu propius:ad : fcopum per-

Teniamtu.

lta animam noflram DEUS

lans; fpes'noftra langüere non debet , fed

vigere; non cadere , -fed- vegetior affurge-

al

alloquitur inquiens; furge ex defidizelectu-

Tl

M

re: fpes que in multiloquio fundatur Eth-

lo; ítragulum torporis , -quo operirisaperi,

nicorum languida e(t-

Pt

, ac fidei ledit, de-

$

depone, ac incunclánter furge; & excuflá

ho'nc[ääti;u*e "modeíliam ; 'ac fi certa

j

omni inertiá feítinanter propera, Gb veni-

7/

oratione impetrationis fpes fidei Tepute

á

ens feftiffa; furge igitur quantocyus, dis-

modeftia ;- qua propterea lzditur, ubinon

0

ruptá quavis cunclatione;; propera ut ve-

J

in orantis fiducia , fed 'in verborum leno-

.mnias ad me ; veni latim, 'ut me inve-

cinio fpes fundata' concipitur,

fl

nias,

Fidei de-

turpat modeítiam , 'qui faas preces fidu-

nl

Accedentem ad DEUM rion füfficit fe-

cià de(lituit , :

hi

174

qua"m in $z mine collocat ver«

meloràffe, Íed excuflo inerti otio perfi-

borum,

ext

ftendum eft, fempérque properandum , 'ju.

mi

gitérque exorandum , donec inveniat, -Ne.

"$. Ill

qi

que obftat, fi dicss, Magiftrum Chri(tum,

fol

fuos edocuiffe Difcipulos párcé lóqui , &

;Qme Tpe, €5. deucizz nititur bu-

ts

non multa effundere verba: Orzntes autem

emilis oratio flat inconculfa, b* im.

«

Afü"b. [f*

nolite multum loqui, ficut Etbniciz "putant

:petrat petita,

2

?"»U. 7.

enim quod in multiloguio fuo exaudiantur,

d

Nolite ergo affmilari eis « fcit-enim Pater

On multiloquio , fed fiduciá nii-

Tlgo

li.

veller, quid opus fit vobis , antequam pe-

tur oratio, qua à DEO petità im-

li Nl

0t:

4A'15 eum,

petrat: hincRegius Vates :nos mo«

Quia Chriflus non'improbat

IlA,

diuturnas, ac prolixas pfeces, fed futilem

net, ut fpe & fiducià fulti noftram 'indi-

pt:

L

verborum redondantiam , vanam plurium

gentiam fupplici prece DEO exponamus 5

vocum profufionem , ad phaleratam elo-

f1 exaudiri volumus: Revela Domino, viam

Puü

lit

quentiam potiüs oflentandam ; quàm ad

tamy, O fperain eos G'ipse. faciet ; feu

—pf?linlgöo

ut exponit Corderius introfpice temet i

It

fervorem orantis fovendum; ideo ait; pa-

'p.

i

14nt , quód in multiloguio fuo exaudiantur,

fum, mentem tuam ingredere

; Voluntatem

tuaim pérícrutare ,

&

hoc eít propter multiloquiam, feu vanám

affectus tuos expende ,

eloquentiz oftentationem ; quafi DEU M

flexus cogitationum ,' & meandros cordis

d

1l

di

infcium de rebus fuis velint erudite, & ve-

perpende, examina, pervade, hoc'e(t fub.

luti non pronum ad benefaciendum , ver-

lato velamento ' atcana pectoris tui 'ex.

ljs

t

borum lenociniis ejus fatagant aures de-

pande DEO in precibus,.

Alii tamen

afferunt ; revelare viam Do

fii

mulcere, & ipfum flexanima arte in fua

fle&tere vota; perinde ac Rhetores fua pha-

inde effe, ac propriam D

E O indi en-

t

tiam exponere ,

lor

letata orationé judices informant, flechünt-

fitque propterea [enfus

que , ut Reum abfolvant, vel in favorem

Davidis :

ARevolie

t

fuper Dominum ig.

judicent clientuli, quod proprium erat Eth-

digentiam tuam , &

fpera in eo ,

& ipse

lr

L£

f^4ciet. ubi enim David ait:

let

nicorum putantium in hocce multiloquio

Ré 7)3/ 4D QMZ.-

poífe exaudiri, & credentium , DEUM

22, D. Hieronymüus legit. v

olve- fiper Da«

fet

velignorare, velnon confiderare eorum in-

amum indigentiam tuam,

& inde com-

Ti

mendat orationis efficaciam ,

Y

Gigentias,à quibus liberarentur; ideo magno

QU& petita -

verborum apparatu, ac phalerata oratione,

impetrat : fubdit enim. ffer

4 in eo, 64

t

diy

cultáque narratione juxta Rhetoricze pra,

fficultas

ipse fectet e Ó igitur qes di

pte

Id

*Oþat*io pravos non excutitAffectus;nifi eVagatïones äbïgäf. 335

premit in ftudijs virtutum 'fi onus incuim» "promovent'aniriee : *hinc Chriftus interroz

bit , quod noftras videatür vires excedere,

*gatus aburio ex fuisDilcipulis , quomodo

Atl g

fit orandum , & cum ipfum rogaret , ut vel-

eus à nobis adeundus eít humilibus preci-

bus, ut pondus, quod nospremit , devol-

'Jet eum docere modum oraridi , ficut Joan«

vamus fuper eum , 'quia fi noftrani in eo ha*

"mes fuos edocuit Difcipulos , refpondit Di*

ícipulis fuis. 'Cum oratis , dicite ?. ;Pater

$

beamus fiduciam , fi pijsvotis, & obfecta.

A.

Müïfäd'?&æ

' tiohibus , in eo fperemius, nonampliüs nos

nofter , ui e$in calis ,' fanilificetur nomenz»

'onus premietynec cumulus opprimet mole-

1uum , G reliqua , qua habenturin oratioe

ne dominica ,"in qua Chriftus docuit mo*

fliarum : quia oratio fulcris innixa fidüciz ,

& fpei.humanos omnes excutit angores , &e-

dum orandi , indicavitque resà Deo precibus

'rumnas diífipat, & calamitates abigit : eft

petendas ; & ordinem fignificávit, quo fint

fiquidem oratio , 'veluti folaris radius nubie

petenda , " & etiam brevitatem éxpofuit ver»

"um caliginesfugans , ac difpergens.

borum: funt enim verbà orationis dominicze

aptiffimaimpetrandis à Deo'auxilijs, " Vult,

1219*

Si nos i-git'ur'mole

ftiarum moles obruit,

'hanc^eandem molem beneficio orationis in

ut Deum voéemus Patrem , «qoatenus ple«

Deum devolvamus-, ' ipfe enim ónus, quod

na fiducia ipfum accedamus ; ; hinc D. Aue

* guftiiius éxpendens exordium orationis do»

humeris noftris pergräveefü,levïmmum red-

det, & nobis potiüs ' levàámini fiet , quàm

"minicz : 'Pater nofler ,"qui esin calis , aitz

-gravamini ;f hümilis noftra 'afcendat ora

! Nou boc' populo priovi diclum eft ,^ ut Patrem

*graret ,' fed Dominus infinuarus efl eis, ^ Ad-

tio, pragrandis Dei deícendit ad.nos mifera-

'tio: quaténüs impetrat humilis oratio , quae

*gonentur autem boc verbo divites , €9 nobi-

des cum Chriffiani fats fuerint , "ut fe nonzs

àDeopeétit; & quó huiilióreftoratio , eó

-altiüs afcendit ,^& ccelostranfcendit ,' hinc

"extollant 'adver[us pauperes , "& sgnobiles ,

356:!:[:.*3;"3.

'Sirácides ait : Oratio bumilianta fe nubes

-quoniam fimul dicunt Pater nofler y /quod

verb, acpià dicere non po[[unt yusfi fe fratres

qpenetrabit , U douec propinquet , non con*

folabitur , -& non difcedet , " donec: a[hiciat

-effe cogno[cant,

ine Patér,'quoexordi« 721

nlrifimus * iea ut vertit Syrus Interpres ;

: Hoc igitur hom

"Oratio pauperum nubes inclinat ,' & coram.s

"um inchoatur orationis dominice charitas

JDomino Majestatis ingreditur. ^ Non tran-

*excitatur ,"quia filijsmil chariüs efle debet ;

'nifi Pater ,' & fupplex affe&tus:; unde cum

flit , donee snquirat de eo , 6 judicium ve-

vuym judicer. - Quàmefficax eft , ac valida

:homines dicunt: Pazer £0ffer , quedam ha-

'humilis orátio , qua , quod petics 'à Divina

betur impetrandi praefumptio ; - quod peti»

n

*tur.

Quid enim non det filijs peteatibus

extorquet "munificentia , "& fi afcendat hu-

smilis oratio, defcendat Dei miferatio ? Hzec-

'patér ," qui ijsdem jam dedit, ut effent filij.

'Id igitür intereft difcriminis inter homines

que fatio , 'cut'oratio nón tantüm dicatuf

folium Dei cónfzendere,Dominum Majeíta-

"veteris-, G novi teftamenti- quia ifti , 'ut

'tis alloqui ; verüm & écelos ipfós inclinare;

"filij Deum orant y 'ut patrem; dicentes , Pz-

'ac deorfum in tertas demittere : Orarzo pas-

^zer noffer ( qui es^én calis : non itain veteti

qerum nubes inclindt : feu/coelum deorfum

'teflamento, ubi timor fervilis magis, quànt

"detrudit , quatenus Deurn. ipfüm fledit in

'amot filialis popülum ad legis obfervantiam

fua vota, &ejus miferátio defcendit , opem

inducebát: in novafiquidemlege fideles di-

n

'centes in oratione dominica : Pater nosler,

Íp P[alm,

'orantiallarura:s fcité Augutinus,

Incom-

1145

"zqué patetnunm - àc filialem, & fraternum

parabilis quidem 'efl prarogatisa Orationg ,

ut Déus ómnipotens in folio gloria fue confli*

amotem produnt; non enim fidelis, quam*

gantibus "undigue Arigelorum. nillibus 'fu-

'vis feorfim ab alijs-, & fingulatim Deum

orét , dicitpater meus, qui es in €celis: fed

bità fe demuirtat ex tbrono , inclnétque au-

yem , ut orationem à terra excipiat afcenden-

Pater noffer , quia cacteros etiam fratres«

Tfrln ;

feu fideles unà compleclitur oratione? om-

tem 'nimirum"quandoDæus'iü 'vota iefle-

&itorantium , aurévque füuam humanis in-

"nes fiquidem fideles fratres invicem 'effe it

clinat precibus, tuné ex throno glotiz fuze

Chriíto fatentut ; 'appofite D. Auguttinus

dicitür fe demittere , & in orantium opem

Qui babitas iucelis , idefl in bis ,- qwmm**ä&mn* 1 dé

ijsdem opitulaturus deícendere. 'Càm hu-

conver[atio incalisef, — £ accommodati[f. mbere

milis oratio eximoterrz füpremüm 'ccelifa-

na effálla fimilitudo , ut tantum [pzritualirer

diflare credátur snter juflum , && peccatorem s

ftigium afcendit, tunc dicitur Deus (edere

inlolio glori , & throno Majeflatis Ange-

- quantum diflat corporaliter inter celum , &5

térrAm: noh poteít non efleefficax oratio;

lorüm millibus ftipatus: fed' cüm Deus be

nefica fua bonitate aurem inclinat oranti s.

qua Chrifli fpiritu compofita, ore divino

furgere throno videtur,& e fammo coelo in

animata profertur : tamerfi humanis fiat ver-

bis; dedivino tamen depromitur ore, pul«

terram fe demittere,quo ftatim oranti opem

ferat: eafiquidem eít orationis vis, ut Dei

chré S. Cyprianus ait:. Que vera magis 4* TV Asb d

miferationem éccelo in terram pertrahat.

pud Patrem 'pvremtio » quam que à fil10 , QUi oras. domia,

206

Verüm ut lüam oratio efficaciam fot-

efl veritas , de ore ejus prolata eft ? G meri-

tiatuf, non corporis commoda, non mundi:

tó dicitur precatio vera, quae , quod petit;

certó impetrat 5 quafi oratio de impetratio-

divitias , qua& plus obfunt, quàm profint;

ne veritatem mutuetur , unde pergit Cyptia«

fedneceffaria funt petenda , & qu& falutem

nus;

Vnu ;

Diffettatio XVI. »

344

'bulo, nec oculbs in colum elevamus , nec

[

nus , inquiefis : Agno/mt patev filij füi ver-

U

furfum obtutus dirigimus, ledinterflores,

ba , cun precem facimus : - qui babitat intus

inpellore, ipfefit, B invoce, G cumipfum

& Cypariffos ab oratione excidimus; Ste-

g

2

phanus inter vulnera , unà ctm fangnine

babeamus apud Patrem advocarmm pro pec-

Ü

eatis nofiris , quaudo peccatores pro delitlis

preces fundit ,. nos autem. ab orátione, veb

fi

noffris petimus , advocati noffri uerba pro-

inter violas defiftimus , Stephanus in faxa

2H215.

Nam cum dicats quia quodeunque

impingens portum aternz felicitatis appel«

[

petierimus 4 patre $n nomine ejus y dabit no-

lit ; quia praviá orationis cynofurá perfecu-

t

bis, quanto eficacis imperramms , quod pe-

Wonis tenebras vincit; nos veró ,- quia hac

n

timus in Chrifli nomine , fi petamus tpfius o

pra&via deftituti luce ,. non inter faxa ,. fed

i. ad Cs

zationen;? Qui Deum habet in corde ,

paulo inter-duriora verba.quafi in fcopulos

n h

impaécti-excandefcimus , -difcindimur , &

dominicam orationem in ore , fingula , que

L

à Deo petit , impetrat 5 G coclura fibi a*

foedum patimar naufragium.

Stepbanus

perit,

r

non carnifices circumflantes vidit , fed filium

|Oravi

hominis in ccelis ftantem ; fufpexit eminus

t

22,

:(protoniar,tyrfSteï'phanus', & in«

ter tormenta , ac lapidum torrentes quafi

gloriam, & non vidit cominus accedentem

fi

beatitatem na&tus Angelicam vifus eft fpe-

adíe mortem ; non refpexit, quod (ibi im-

M

€t iutuentes eum omnes,

mineret, fed quodaipfum maneret , afpexit:.

Fdänrn 60 !

ciem vultu fpirare.

Q

qui fedebant ia concilio, vidermt faciem ejus,

rapiebatur.ad fupplicium ; fed quia orationi.

vacabat ; & pro lapidantibus exorabat, cce-

Q

tanquam faciem Zdngeli , non pulchritudi-

ll«

nem induit angelicam , cum fuit inter Levi*

lum ei favebat , .video cales apertos ,-€& JE-*

tas delegatüs ;

nec cüm przficeretur non

SUM À dexteris Dei , nimitum apparuit mi«

liti pugnanti fupremus Strategus triumpha-

i

absque infigni probitatis commendatione ,

diflribuendis "alimentis Viduis - Judaorum.

tor , non ut fe tantüm morituro-exhiberet,

erüm etiam ut deflinatam ei coronam , ac

Á

Sed tunc tantüm ; cüm accufatus de flagitijs;

palmam oítenderet ; pugnat miles ii terfis.,

V

cüm raptus ad Judices , cum oraret pro per-

fequenzibus fe , tunc angelica fpeciofitas e-

& coronatür in colis ; rubet fanguine lapi-

dibus obrutus; & fplendet purpurá coclefti

P

luxitin ejus vultu , viZerunt faciem ejus tan-

quamfaciem Angeli , fed i Angeli à quavis

gloriá denatus ; GC quia orandi ftudium ne«

H

0i

func materici craffitie defaecati , fi corpore

que inter faxa interrupit , G priüs vitam

funt déftituti , 'necefsé eftfacie , ac vultuca-

quàm orationem abfolvit, non mortem op-

ha

reant; cur igitur Angelo pariatur , & non

petijt,fed adgloriofum petijt triumphum. $

ha

GL mortalitatem exuit , utindueretimmor^

t

lilio , vél Jofepho ? quid humana faciescum

*

?

an quia florefcit Jili-

talitatem ; & licét clamorofía non fuerit Ste«

ngelica fpeciofitate

G:m[u.

um , fed flatim arefcit, & decidit? anquia

phani oratio crepitantja inter faxa., eam

tamen vim habuit, quà colum ipfum die

licét pudicus fuerit Jofeph , homo tamen,

)

fcinderet , fibque ad gloriam iter aperirets

f

& ipfe fuit, qui quam excoluit pudicitiam

deperdere potuit? 'Modeltia veró Stephani ,

Ecce. video evlos apertos .z .etiam. Moyfes

ü

quamvis filens clamavit ad Dominum: plu-

quam oratio informabat adeo firma, & con-

g

ftans fuit, ac fibi fimilis, ut nonnifi Ange-

resfunt, qui licét voce exclament altiore-,

Hl

Deo tamenfilent, & eorum oratio, quam-

Jis proximiüs POCBBI;E conferri ; qui mutari

bü

non Íclent.

,

vis clamorofo percita ftrepitu, non tamen

Xl

'Licet lupi diffecarent

üf , & dentes in

auditur , quia fervore deítituta non exaudie

d

23«

tur. rigidaeftilla orauo, & filens, quam

eümaxacuerent,ipfe tamen compofito vultu

p

ad hilarem mode(tiam , quá interna animi fe-

charitas non informat, nifi enim cor caleat,

IH

fruíftrà,os clamat,

/

renitas etiam foras pateret, in ceelumfufpe-

A

Sunt qui , orantes garriunt, Gtnugan-

od

xit, & orandi ftudium , -neque inter faxa

f

interrupit , quin priüs vitam abíolvere ma-

tes preces fundunt, fed quia eorum cor non

1o

calet, & non orat , in vanum lingua laborat,

Juit, quàm orationem; hanc enim nonnifi

lr

mnoriturus, & nonnifi flexis genibus exple-

Oratio nonafcendit in codlum, nifià terre-

de

vit. Ecce video celos apertos , 6 filtum.s

nis abfcedat, & ab ijs omnibus affectibus ,

di

Advo: 7e

qui animum orantis, non.Deo uniunt, fed

bominis flantem & dextris Dei . in.coclum

te

: priüs

creaturis agglutinant; idque ut nos edoce-

^

fufpexit , & ccelos fibi apertos afpexit

de

Stephani oratio in coelum afcendit , & po*

ret Chriftus patrem oraturus divelli debuit

:

etiamà fuis Difcipulis.

Et avulfus eft at ,

el

Päf)

-

u

ftea coeli patentes ad ipfum defcendunt, Ob

'Lm?,,

nl

ruebatur lapidibus , & oratio eum incoclum

eis, quantum jatlus efl lapidis,

Quóéó$ fi

Magiíter Chri(tus fufurus Deo Patri-pr eces

E

evehebat coronandum, — O quàm ferventer

Vi

oravit , cui cocli patuere 1 licét contra fe

divelli'debuit etiam ab Apoftolis; : q''id nos

n

füreret populus ; lapidantes faxis toto im-.

miferi ,; & imbecilles agemus,, / qui inter

fcutras, & fimios fimul ridemris, & ora.

fl

petu in ipfumcollimarent , Stephanus tamen

«

ita otat, & adeó efficax eft ejusoratio, ut.

mus? An non ridicula eft illa oratio , quae.

p

coclo ipfi vim faciat , " illüdque difcindat :

cum pueris.nugatur , & cum garrulis oblo-

quitur? verüm quamvis ridicula e(le dicatur,,

li

fed heu quàm miferi , & imbccilles fumus

d

nos, qui non lapidibus obroti , non faxis

lugenda tamen eít , cum divinam potiüs iram,

[

itritet ; guxä,m: gietazgm.väc&ae, ln

æt:filias!

contufi, fed vel o duriufculo excepti vete

-

Je-

Va

Cratïä pravos nqn excutit Affe&üs, nifievagationesabigat 346 -

Terufalem fponfa Verbo non fruitur , nosau«

agie Agar , furge , tolle puerum , 88 tene ma*

mumilius , quia in gentem magnam faciam

tem inter ícurras, & nugas, inter abortus

Baby!lonis ; arcana delibabimus divinitatis ?

eum, Moyles ad Deum acceflurus calcea-

cato licét fragilis , quamvislutea , fuadetur

menta folvit de pedibus, Ágar non Dcum

tamen fervare virginitatem ;| quam Angelo-:

quarit, & à Deo foblevatur ; quia feens

rum non hominum gemmam effe fatetur.

devavit vocem fuam y &5 flevit : vox À-

gatis lachrymis madentis coelos afcendit , &

Domiaus , idquenonob aliam caufam , nifi

ut ferventiüs oret , attentiüs pfallat, — Pre-

in terris traxit beneficentiam Dei miferentis,

tiofum eítorationis margaritum , none

Quid ergó juftorum preces non erunt intem»

plo impetraturz ; quando exulantis ancillze

l. »ad Coü

nifi ingenti emitur pretio , hinc Apo-

!

ftolus. Volo autem [ine folicitudine vos effe,

precatorius clamor in nemore Deum ipfum

fínth, 4s

in ccelo flectit in fua vota , atceffit , trahitque

& nonnullis interjeétis fubdit : Porróboc «d

utilitatem veftram dico , non ut laqueum.s

Angelos ipfos in fui obfequium? Verim fi

vox deprecentis Agaris Angelos accivit an«

vobis inrjciam , fed 44 id, quod bonefium

eff , && quod facultatem prabeat fine impedi-

cille miniftraturos: tepidus; & non perfo*

menio Dominum ob[ecrandi , adeó onero*

lutus Deo hymnus ad Evamanguem addu«

xit; & fortaffis eatenus permifit Deus fos-

fum, & arduum virginitatis jugum Paulus

ámponit, etiamipfis Neophytis ; utnullum

minam abanguedecipi, & virumà muliere

feduci , quia divinislaudibus accinendis non-

ex ip(is voluerit folicitum effe de üxore ,ne«

que viciffim uxorem de viro anxiam , ne fci-

dum affueverant, tametfi obruti immeníá di*

vinorum munertim mole.

licet minüs attenté , minüsque ferventer ho»

26,

ftiam orationis Deo adolerent.

Hinc conijimus Deo , & Angelis nil

af

Si excuffo tepore fervefcat oratio flam-

poffe gratiüs obtingere juftorum oratione,

& lachrymis, quapropter Raphael Tobiam

mam imitatur, quaeima terra Ifugiens, fur*

Íum avolat , & quas interris labes orans con-

alloquens feniorem ait.

Suaudo orabas qupia ya,

eum lachrymis , €$ fepeliebas morruos ,

traxerat , lachrymis abftergit , quas fervor

excitatorationis, "Tameifirea fuerit Agar,

derelinquebas prandium. suum ,. && ab[con-

imó & relapía , acNominis imperio in exi*

debas eos per diem in domo tua ,. & noileo

lium a&ta , nihilominus ut. cepit ferventer

fepeliebas eos , ego obtuli orationem tuams

Domiuo. Àn non «zteras inter virtutes 5

orare, & flammis fervoris undas mifcere

quas Tobias fenior ad fingularem excoluit

lachrymarum , non folüm alloquio conío:

laturAngelorum,verüm & eorundem recrea-

iaudem , principatum obtinet oratio? hac

tur miniflerio; & ne diutius fitiret ; aquz

enim quia lachrymis madens , fteriles fepul-

ureum indicavit ei Deus, vel etiamjextru-

chrorum rigabat cineres ;, mortuis addicta

G/emf..u:

xit, Vecavirquedngelus 4gar de celo dicens 2

Íepeliendis à Raphaéle furíum afportatur

in colum, ac divinz offertur Majeftati z

quid agis Agar? furge , olle puerum , & tene

manum illius, quia in gentem magnam fa-

&Ego obtuli orationem tuam Domino ; extot

€ciam eum,.

excultis virtutibus fola oratio rigata lachry

dperuitque ocules ejus. Deus -

que videus puteum aqua abjt,

Quid ni

mis ita efflorefcit , ut ab Angelo furfum af»

feratur , ac Deo fiflatur ; licét T'obias jejuna-

Eliz pro Domino delitefcenti annonam die*

bus (ingulis corvus advexit; fed Agati in e»

verit , eleemofynas egenis erogaverit , alienze

xilium Dei imperio actee Augeius (iti levane

fuerit indigentiz opitulatus , mortuos fepe*

lierit5 ejus tamen oratio pietati pracfertur,

d frigidam propinavit in invijs deferti op»

portunam,

An non felicior in exilio ancil-

acjejunio; tametfi Moyfes folojejunio mue

nitus ad: Deum accefferit , " eümque fuerit

la, quàm beatus domi herus ? íiquidem

Abraham juxta fuum tabermnaculum mini-

allocutus; & ope jejunij raptus Elias in cce-

lum fuerit : ut inde difcamus , quanta fit

firat , iníervirque Angelis ; Agari veró in

foiitudine ab Angelis minilltratur : qued fi

orationis przítantia , quanta ejus efficacia,

cum & ipía jeiunij virtus fit ei inferior :

impar Agari Abraham , fuppar Agarquo-

dammodo Chrifto fuit? quiaficut in folitu-.

imà non folum cateris oratio prafertur

dine Angeli Chrifto minifirárunt 5 ita in &«

virtutibus ; verüm ex omnibus una deligi-

$

tur , quzab Ángelo incoelum deferatur, &

remo Agari pincerna A ngelus fuit ; & qui-

dem *o diícrimine , quia Magiftro Chrifto

Numini offeratur».— Ego obtuli orationem.s Tobis ya*

a

iuam Domine,

prafto fuérein folitudine Angeli miniílratu»

27.

Oratio enim non folüm orantem fejun-

ri poft geminam delatam lauream ex longa

g:: IWL';:'

ab(tinentia , acríque lucta: Agari veró quam*

git ab humo, fed etiam Deo jungit, & illa

l

íola de czteris. triumphans virturibus ab

(s

vispeccanti , ac damnate ,tum à Sara , tum À

przcipiente Deo ,ab Angelis obfequia prz-

Augelo futfam fertar , & Deo oflertur :

0$

tametíi fateatur Raphaél ,

Tobiam jeju«

ftantur.. O quàm efficax , quàm prapotens

d

eítvisorationis! poít perbrevem orationem,

náffe, pauperibus opitulaturus circumiviffe,

de

& eneCta cumuláffe cadavera, folam tamen

poft effafas lachrymulas ex orantis fervore,

E

ancilla ejecta é domo Patriarchze àDeo exau*

ex hisce virtutibus delectam à fe profitetur

OI

Gcnef, T.

ditur.Er fedens contra levavit vocem fuam.&

orationem , quam Deo dicatam voluit ; &

lfs

Exaudivit autem Deut vocem pueri,

quamvis fuftuliffe cadavera occiforum ple-

ffevit.

fil.

num fuerit fortitudinis opus ; quamvis

Vamm?que Angelus Agar de cala dicens: Quid

(f,

Pran-

346

Differtatio XVI,

prandïum dereliquiffe infigne fuerit virtutis

paffus eít à cä&odæhi'oiiäi e25 filens à viro

abítinentie docamentum ; hisce tamen , &

Agar tulit , quze tamen licét taceat ,. orat

alijs vircutibus unam praetulit orationem ,

tamen cum fletu , G ejus oratio adeó efficax.

quia hzc eft ceteris Deo gratior 5 quapro*

eft , ut rebelli filio parem Regibus impee

pter viginti illi quatuor feniores ftantes ante

3

tret celfitudinem , imó ut Angelorum

L:

thronum Dei aureas fuas phialasnon cilicijs

honoretur alloquio , & miniflerio (ubleve-

;

1

implevére, non cineribus cumulárunt , non

tür.

Sed fieafuit Agar , quz herze fuze

j ,715!7 ].ngt [

Apoe, $,

vinculisonerárunt, necjejunijs ; aut eleemo-

Haben-

aufa fuerat fuccenfere, qua lfma&lem fore

[.2?! ll

Ílyais, fed orationibus fan&torum.,

té docuerat Ifaaco illudere , eümque depra»

zes5 pbialas aureas plenas odoramentoruts,

vare? quid quodnuncrea, & relapía; Det-

que funt orationes Sautiorum ,

fed quid

que imperio in exilium acta , oret , illa-

hoc ? ergo non Laurentij craticula , non

chrymetrque in eremo ? an quia in domo

Stephani íaxa , non Andrez crux, non Se-

Abrahe cubavit in pluma , feedavit fe íce.

baítiani tela ,^ non Apolonize rogus , non

lere ?. & quia |vitulum faginatum fuit e-

Bartholomai cutis » led fola oratio in An-

pulata, jejuna vixit virtutibus , quas in

gelorum phialis erit recondenda ? ergo non

eremo excolere coepit , cüm ; pane incepit

Petri patibulum ,

fed hymni reponuntur

hordeaceoegere, & frigida indigere? tunc

in phialis ? Ergo non Pauli fligmata , fed

(uppetias , quas ab oratione petijt , impe-

Píalmi fulgurant in urnis aureis ? Ita eít :

trávit,

Levavir vocem fuam , & flevit,

proni procumbunt Seniores coram agno ,

Oratio Agaris amaris lachrymis obarmata

& tamen fuis in phialis non lora , nonfpi-

gratam NNumini vim intulit ,

& feliciter

nas, nonclavos, noníecures , non funes,

prevaluit , petita impetravit : quia ea eít

nec gladios, fedorationes tantüm juftorum

vis orationis , ut Numen fibi conciliet, gra-

Iu 1 ngl

circumferunt. Non igitur mirum , fi ora-

tam ei vim inferat , ut votis fuis ainuat ; &

fip, 1,

tionis appetens Angelus irruit , fua prz-

eó eft validior, quà uberiüs lachrymis ma-

fliturus obfequia Ágari oranti , & flenti

det; Numinis auribus non fonant verba ar«

in deferto : & feens contra ,levavit vocem

tificiosé compofita , fed lamenta , & fle«

fuam , & flevir,

Quid ? quód in deferto

tus ; non lenocinia verborum Deum in no«

clamet , & liquefcac inlachrymas, cüm in

ftra fle&unt vota , fed. precantium 'lachry-

domo Abraha proturbata non conqueritur ,

mze ipfum, ut itadixerim , emolliunt, fle« -

i

laceífitanon latrat, vexata nonclamat, ne-

l

&lüntque,

que de hera conqueritur , neque de Abra-

Anna verba profert dolore interrupta s

23

hamo lamentatur? imó ne quidem cum filio

fufpitijs, aclámentis immixta, &ideo divi-

Oblocuta fertur in itinere tam ardua de ma-

nis infonant autibus gtata, Oravit 44 Do*

0

riti Ízvitie?2 G tamen nos haud latet, filios

minum flens larsiter ; & quia flens oravit;

1. Reg, c.. Y.

K

líraé! non tam aureis divitijs , ac laureis

Numen . gemitibus in fua vota inclinavit ;

€oronis onuftos, imo & coelefti manna pa»

quia lachrymis maduit oratio,obtinuit,quod

[

ftos, columna deductos , miraculis , porten«

gemens petijt ; oratio lachrymis irtigata vi-

tisquead terram fluentem lacle, & melle co-

ret in fpe , eflorefcit in re: quia ut ait Ha-

[

mitatos obmurmursfle , non folüm contra

go. Hec eff efficax oratio , qua cum ama-

u

Moy!em; verüm etiam contra Deum , cüm

ritudine animt fit » quia veraciter orare.s

lu L,9, Q

primüm zeftus ceperunt fitis fentire, ac labio-

Ms

addit idem Hugo ex D. Gregorio : EX 2«

]

rum laborare ficcitate; quamvis é luto , &

TAYOS i2 compunilione gemitus ,

$8:0)2

latere educli fuerint ad libertatem; & é duro

(

verba compofita refouare , parüm enim

(

famulitio ad placidum imperium :- cüm &

prodeffent verba. exornata , fi lamentis

h

converfo Agar ex fplendida , & pradivite

deflituerentur; fienim lachrymis madeat

domo in eremum ejecta , viderit filium fuum

li

oratio omnem emollitduritiem ,. &. Deum

^

[

l.

8,

unigenitum ob penuriam frigide expirare.

ipfum fle&titin vota orantis: idque cauía ,

. Siluit Agar , tulítque patienter, quam-

cut Anna Deum exorans auxiliatrices. af-.

diu puer fiti laboravit; fedcum primüm in-

j

fumpferit lachrymas ; quia oratio fingultie

tuita eft, quód Ifmaél moreretur , tunc fi»

bus obarmata fua affequitur feliciffimé vota;

j

leitium tenere ampliüs non valuit ,. nec vo-

d

fcité Hugo expendens verba il!a.

Oravit .in ï.z'l»; ) Reg.

cem coércere , necoculos à lachrymis pro«

Dominum flens - addit.,

f

Haec /ilnt duo 674- €A5b, Cp,

li

hibere , tunc /evevit vocem fuam , — & ffe-

cbia fcilicet oratio , & lachbryme , quibus

v:it , non cüm límaéllaboraret , fed cum

Y

K

j«cob lattatus eff cum Domino.

Unde Ofee

deficeret ; non cum fiti arderet , fed cüm

12. direclus eff Jacob «um 4ngelo , & in-

lk

i

animam.ageret , deprecata eft , & ejus o*

valuit ad dugelum , && confortatus efl , ffe-

ratio , quia coelum afcendit ; Dei mifera-

Vit ,. É rogavit eum : nimirum ad ípe-

l

tio ad eam defcendit : Exawdivit autem.s

ciem Angelus refi(tebat , fed lachrymofze

l

Deus vocem pueri ,

misitque Angelum ,

fig

orationi paruit ; & Jacob, ut etiam Anna ,.

qui Agari miniftraret, cujus modeftia tanta

quod expetebat , obtinuit,

ler

Anna enimy

fuit , ut de fzvitia Sarz, ne quidem cum

amaro animo preífa íolatium ab oratiome .

ii

Angelo conquefta fuerit ; quaíi dixerim ,

(j

expofcit ,. quam fufis lachrymis profert ;

Agarem in eremo Jobo pralu(iffe in fter-

& fufze lachryme omnem mersére, deleves

Iei

runt morotrem , ;alamicat.egg; 'tatio fiqui«

il

quilinio, XQ*BS enim Jobus calamitates

m

dem

L- n

^

-

Orat'l»O pravos non excutit AEC&US' nievagarionesabigat. 34

dem lachrymas elicit , quibus veluti flucti-

tionum fluclibus plures exagitantur in pat-

busomnem mergit adverfitatem; imó Anna

tes.

Anna veró orandi methodum nobis

oratione , & lachrymis probrum deterfi;. i

L

prabitura, ita oravit , ut le in Numinis

enim oratio , fufolachrymarum imbre íie-

Cofpcctum veniffe attenderet , ubi enim di-

rilitatem irriget ; foecunditatem ci imper-

citur : Oravit 4d Dominum, . D. Chryfo-

Pr4 Zl. Regs

titur, quài optatos producit fructus , quod

&Ap, 1.

flomus legit: Oraviz in confhetlu Domini :

enim natura denegaverat , Anna in orationis

nimirum ita Oravit., ut mereretur devota

! Ia li^. . Reg,

£ap. Y,

officina refculpferat : unde D. Chryfoftomus

effe:itaoravit utcoram Domino adílare,non

fuadens fterilelcentibus foeminisoratione, &

-ignoraret.

Omnes 4quidem oramus , . ait

' lachrymis focunditatem promovere , pul-

Chryfoítomus , fed son omnes ín confpecta

Domtni

chré ait: Orbe biac poterunt difcere , quo-

XEtenim cutn «orpore in tevía a

modo valeant fieri matres: quia ubi fervor

profirato , & ore frufiva delirante ; mens

orationis imbres elicit lachrymarum , quibus

per domum, ac forum circumagitur: Cüm

fterilitas irrigatur , virelcit ftatim fpes, &

oraturi templum ingredimur de membris

ipix lachryma veluti femina futuros fpon-

noftri corporis id inftituamus , quod fup-

dent fru&us,' — Oratio enim, fi lachrymis

plicantibus congruit , cüm genua fle&tunt,

madeat uberiores ad impetrandum vires for-

cüm manus extendunt , vel etiam pro(ler-

[

utur; prafertimfi obledationi tempus fub-

nunt folo, quia tametfi noftra intentio , no-

trabatur , quod orationi concedatur , ut lau-

ftre , qua intus latent in mente ,. cogita.

dabiliter preftitit Anna, quz horis pome-

tiones Deo innotefcant , nec ille exterioti-

ridianis , quz folent animi concedi rela-

bus indigeat indicijs , quibus , qua intcr-

xationibus, templum adivit, genua flexit ,

na fit:noftra voluntas , conijciat : .hisce tà-

]E4.isReg. & prece Deum in fua vota inflexit. — Surree

men membrorum externis proftrationibus

p

xit ánuas, poflquam comederat, , &5 biberat

magis fe ipfos excitant ad orandum effica;

in Silo ; & cüm poftepulas otio ; vel fom-

ciüs, gemendümque humiliüs , ac ferven*

no indulgendum effet Anna ; horas pomeri-

tiüs precibus 1nfiftendum,

dianas lachrymis fundendis impendit , ac

deprecationibus exprimendis ; unde Chry-

o$. Bs

loitomus: 4uod omnues faciunt tempus re-

laxatiónis , illa fecit tempus deprecationa

ideóque quia de indulgentia laxitatis , &

::Onzüb 4b impartzmzk e'wg;ztz'"a.,.

19,

de otio pomeridiano viétrix , quod petijt ,

qibus lüberas . aftu charitatis perfer«

obtinuit , & in officina orationis probrum

vida alexipbarmacum eft curandis ani«

obliteravit flerilitatis

[

LJÀ

p'lcrumque enim

api morbis, improbísquecorri-

!oRïg:Cs'h

temporis circumílantia obíequium cem-

[]

endu affeciibus per-

mendat orantis

*

Honefílte animi4 & cu«

ddoneum.s. |

Tarum relaxationis tempus Orationi ime

pendere , perinde eft , ac precibus venue

Q L oratio rité. fuerit inflituta., praefene

3t.

ftatem , & efficaciam adijcere

idque for-

j 3 tiffimum :eft pharmacum ad morbos

táífis caufz , cur Jacob nocte intempefíta de-

preíertim animi curandos , právós.

Qfe« 12,v, certans pravalucrit : Ipgaluit ad Angelum*

24

que omnes affe&tus fedandos ;. quia aihil

quia tempus ipfur adjuvit , càm non re-

efficaciüs reperitur ad hoítium noftroruni

€reandis artubus datur , fcd orationi impen-

À

&onterendam rabiem , quàm orationis per.

. ditur,

leverans opus , cui propterea iniflere tam-

Q,

Non tamen efficax efl oratio ,. fi futi-

diu debemus , quamdiu in nos infurgunt

libus diftrahatur evagationibus , /zpe e-

noxij depravati animi affcélus ; plura e«

:;

Lib. 16, Mo. nim in ipfo orationi facrificio ait Grego-

nim Íunt beneficia , qua nobis oratio im-

, cap. 39. rius , importune [e cogitariones ingerunt ,

petrat: per .eam enim obtinemus citiüs ,

[L]

u& boc rapere , vel maculare contendunt ,

quz à Deo defideramus

[

quandóque bre»

'Unc

quod in nobis Deo flentes immolamus.

Vi oratione impetramus , qcuod dinturnis

de Abraham ,

cum ad occafum íolis facri-

)

jejunijs , impenfis laboribus, aliísque pijs

p Mp

ficium offerret, infiltentes aves, non pertu*

operibus vix obtineremus : tametfi alia bo-

lit, quas ftudiosé;ne oblatum facrificium ra-

u a.

naopera plurimum ad idfuffragentur, — Id«

perent, abegit: fic nos, cüm in ara cordis

quecaufe , «urfi pericula immineant , (i

j

holocauftum Deo offerimus , ab immun-

procelle fzviant , fi nubes fulmina intor-

dis hoc volucribus cuftodiamüs , ne ma-

queant , f1 hoífles cruentas minentur flrages,

L

ligni fpiritus, & perverfz cogitationes ra-

i vite adíint difcrimina, fuppetias efflagita-

piant ; quod mens noflra offerre (e Domi-

musab oratione, àqua& fubfidium prom-

no utiliter fperat,

Pluresfunt , qui diu

ptiüs fperamus confecuturi,

$1 enim ar-

templis a(fitunt ,' precibüsque fundendis

matus hoílis nos impetat , oratio non ío.

infftunt ; fed non femel , cüm adfint ibi

làm clypeus e(t ,^ quo ictus contundimus

corpore, longéabfunt mente ; videntur íta;

adverfariorum , verüm & arma nobis fup-

:::

reimmoti , & furilibus evagationibus huc,

peditat , quibus gloriofiores de hofte pro-

J

illácque difcurrunt : gaudere in portu vi-

.

LÀ

Qe

flrato referimus triumphos

hinc Judith ,

ev12.2:2 ,.de

dentur malacia , & obveríantibus cogita-

a

zcferente D, Auguflino in officina orationis ;

X

Vl*

[2 Mj?a

Feraui de Afäüüuf Tem, L

t

aT al

349

:Dichrtatïo' XV.ï.' |

vi&ricia fibi atma procudere fcivit, quibus.

ambitionis cozrcítío ; fuperbie Eepremo ;

&

?

adverfarios confligeret , & pavefcentes vi-.

; ad modeftiam revocano ; irzextinclio,

[

ros feemina vindicaret

[

Ll

quia ubi affiduis

odij pharmacum , invidiz dc/truclio , im.

otationibus ceelum pulfatur , potentia fem-

pietatis correctio ; animi vigor , corporis

percalcatur armorum ; quinimó ex mente

robur, trophzum belli, tutela pacis, Reg-

L:b.9:de

S. Chryfoftomi eít oratio eccleftz murus,

ni potentia, dormientium cuftos , vigilan-

eTAf,

qui rumpi non poteít , propugnaculum ;

tium confidentia, viatorum prafidium , pe-

quod expugnari nequit , munimentum in-

riclitantium adjutrix ,' navigantium falus ,

concu(flum ,

emonibus formidabile , &

agricolarum fertilitas, eegrotantium valetu-

orantibus falutiferum,

Oratione , qui

do. lmó eftoratioreorum patrona , vin-

munitut , munimento cingitur, quod licét

Gorum relaxatio , moerentium confolatio ,

I) 14 t

PTBITT

pugnari poffit , nontamen expugnari ; quia

affli&torum jucunditas, lugentium folamen;

oratio femper victrix hofles profternit , qui

oratio Deum placat , Angeloslatificat , fan-

contra orantem infurgunt , quia ut fcité

Cos recreat , coelos penetrat, poftulata re-

Serm.. 1. de , Ambrofius,

Oratio longius vulne-

portat ; terret dcemones , adverfarios fu-

Elifse.

perat , hoftes pro(ternit , viresre

rat, quàm fagitta ; quia hzc nonnifi pro-

ximé confpectum vulnerat adverfarium ;

mentem corroborat,

patat ; &

oratio autem etiam longius pofitos , ac pro-

. cul diffitos profternit inimicos

.

e

Sic Eliíeus

!

Propheta, cüm eum vellet Rex Syrie ca:

p'tivare , fuzque fubdere poteftati , mul.

Benefíco am!ionä* imäre vYiosía

usque eum armatorum cinxiflet agmini»

' bus , non fuitperterritus ; fed impavida

- bominis arbor , flores emittit vir-

fronte ,

ac mente ferena dixit annun«

tutum ,ac frucius exbibet. probo-

.

tianti puero

.

Noli tizsere , plures. enim

rum affeétuum»

nobucum funt , quam cum illa , quia ni*

Egius Vates virum pietatis üudid ad-

3

mirum oratio codlites ipfos fuam accive-

A

£at in opem. , Oomnia enim coleftium ar-

dictum hortaturus ad protrahendam

orationem horis zqué diurnis , ac

morurm genera in divinis continentur pre-

noCturnis ait Píal. r,

Cbus , quz propterea eos fempet tueri

Beatus Uir , qui non

abjjt in confilio impiorum , fed in lege Domi-

poffunt , qui per fufas preces Deum enixim

ni voluntas ejus : €$ in legeejus meditabi-

rogant, ut fuum ipfis auxilium irroget,

Pfal,Y,

Homil 67 Sola enim oratio ,. ait Chryfoftomus , eos

tur die , ac nocfe, G hunc Beatum vocat ,

praíertim fi ejus oratio lachrymis madue»

zueri potef! , qui fe Deo iradiderunt 5 nam

j

peditum quidem vim ,& robur , atque peri-

ritj quia tunc veluti atbor benefico rigata

tiam , [agittariorum experientiam ,. dn.»

imbre fructus producit , quibus vefcatur ,

& pinguefcat fpiritus , . propterea fubdit ,

prodendo bofle calliditatem ,. fape vel bo-

|o fülis obtutus , atque adver(ariorum ardor

G erit tanquam lignum , quod plantatum.s

est fecus decurfus aquarum , quod frutlum s

4nimi , alidque propterea inanem red-

fusm . dabit in tempore. [uo , & folium eius

dunt $ at precatio telum eff infuperabile.» ,

etutmque prefidium , quod equà. militem.s

nen defluet, & omnia quecunque faciet, pro-

L

fperabuutur. . Quid quód Propheta regius,

Üeedb dFQ!**'US. L . —5 eice bb um 5 5à3wEU

Wwuum , ac multa miliia profligat.

—— — '-—

L z

cum virum dixiffet beatitate donatum ,^ eà

1«

Nil eft ; quód magis Doemonum ex-

Lj

quia in meditatione divinz lecis totum im«

terreat tartareas legiones , quàm ipía ora-

pendetit tempus diurnum equé, acnoctur-

i

tio , (1 fervens fuerit , & lachrymis ma-

num; ílatim fub irrigus atboris metaphoe

duerit; tunc enim totam averni rabiem ex-

raejus commendet przítantiam? Non me

tinguit, impetus retundit , & conatus irri-

latet, plures ex Interpretibus in ea effe fen«

ïï

tos facit ,. imó ea eít orationis vis , ut die

tentià, quà hujus ligni ramos putent viros

vinam etiam Numinis coérceat indignatios

probos effe; & huius ligni fruétus virtutes,

[

nem, quia ut'àit D, Bonaventura.

Ora*

Jih2-tAb5.

quas viri probi excolunt : flores dicunt in-

- tio fimilia efl (ctto , quod divina debemu iu-

nocentes effe, vel virginum choros , &

.

LÀ

dignationi opponere

nam ficut. fcutunzs

folia predicationes, ac lermones; fed quia

robibet icum lancea , vel fagittes fic ora-

hzc jugis oratio praecedit hanc myfticam ar-

tio fervat à lancea, el à fagitta fententia

borem; priüsenim ait David : Beargs vir ,

ä

ire Dei, unde dicitur de Aaron , quod pro-

qui in lege Domini voluntas ejus , &3 in lege

l

X ferens fcutum orationis rofittit ira..— Niligi-

tur validius oratione rite inftituta ad hoftes

ejus meditabitur die , ac notie : & pottea

Ho»)l hd 8

fubdit, Er erít tanquam lignum, quod planta -

quosque profternendos' , pravósque omnes

Pa IT

tum efh fecus decur[us aquarum , quod fv

f

affe&tus co&tcendos, & probos promoven-

&um fuum . dabit in tempore (u0 , ideonil

Pfä*z.'j, & Y

dos: eít fiquidem oratio temperantiz cu.

dubium , quin hujus feecunda arboris radix

, ftodia, caftitatis 'propugnaculum ,. juftitize

l

cenfenda fit oratio,quze beatitudinem imper«

fcutum, charitatis fomes , pietatis alimen-

titur oranti ; ficut radix eft plantze origo; ita

tum , clementiz lac , fpei pabulum , ira-

oratio radix eft, quz pulcherrimani hanc

| «undie fremum , clati animi depreffio ,

arborem tot floribus ornatam , tot frondibue

h

'VQ';

q

'Ora'tio pravosnonexcutit affectus , nifievagationes abigat. 349

venuftam 3 tot fructibus fg;cundäm , €ófir.

Producant Aqua reptile anime viventis ,

€$ volatile fuper terram ,. fub frmamente

miüsfundat , quà altias radix figitur hu-

milior

9

L]

funt hujus arboris fru&us virtu-

&eli , quia cüm per aquam oratio fignifie

'tes , quibus vir áfceta enixim ftudet , &

caretur , qua homines im aves transmue

ficatarbor ex radicibus fuccum attrahit, quo

tat; ficutex aquis extractus piícis emori»

4

fovetur, nutritur, adipatur; ita ex Ora*

tur 5 ita oratione deítitutus vir necefse

eÍt.! arefcat, .ac deficiat ; fin veró alis

tione perinde , ac ex radice fuum vir afceta

muniatur orgtionis , in ccelum evolat ,

alimentumattrahit, quo alitur fpiritus, &

fru&us virtuturm (ua fubeunt incrementa :

nec fub coli fiftit firmamento ,. fed «ce-

los ipíos penetrat , thronümque accee

- Lib 1.de o- appo(ité $. Chryfottomus ait: ANeque fola-

dit divinze Majeíftatis , à.qua petita ime

sand Deuth 2espperantia faluare poteff bomines , meque

.otatio enim in colum afcens

eura pauperum , nequebenignitas : fed opor.

pettat ;5

dit ;

46 , ut mnia fimul concurraut 4 aAnimas

& Dei miíerato in terram defcgn-.

mofiras ; caterum precatio , feu vadix , &

«it.

ET

'Morisfuit , quó Hebrzimanuum ab*

$f

bafis omuibus fubllernitur.: Ecce quomo-

lutionem orationi ;prziitterent, & in o»

do cx mente Chryfoftomi fit precario , feu

oratio radix hujus arboris , «juae omnium

ratione manus elevarent , .quó .docemuz

-

in manuum ablutione maculas abftergere ,

virtatum uberem fructum foecundé pro-

fert.

Scilicet adeà .oratio bonis fingulis

«quas delinquendo contraximus., quó mun-

'operibus opitulatur., utvirtutum omnium

i , ac puri vacemus orationi; per manue

3

E]

um in -oratione «elevationem nítruimur

(proüt a&ionibus

petinde iac radix

fingulis plante ramis uberem fuppeditat

furíum mentem erigere,nottrámq; intentio*

nemadfolum Deumdirigete , & inonfinere

humorem 3. eft.enim oratio virtutum om»

;Mo-

.e4m per ima creaturarum evagari.

mium radix , quia ficut.arbor «excisá radice

'arelcit, & corruit ; ita virtucum .omnium

£is hujus Hebreorum meminit 'Oleafler ,

I

-

inquiens ; .Solent Judai.orantes manta -

appararus , -fi fuerit oratione deítitutus;,

VET PNETS

qeries porrigere , quemadmodum Saraceni ,

Afaie,

perindeac planta fine radice deflore[cit , mar-

ut P[almifla.ait: £n nomine tuolevabo ma*

«efcit , areicit,

Virtutes., Í10ratione de-

"ftitaantur , funt veluti fructus in arbore

manus meas — Quod fe babere putaut , ex

exíeétis radicibus emortua , «quia ut ait

e0 , quàd.in Exodo narratur de Moyfess ,

quàÀ «nm manus fuas eleuaret , vincebat

Chryfoftomus , precario utradix , & bafis

! ,W'l'

omnibus virtutibus [ubfternitur,

Jofuab , fi verb paululàm demitteret tuné a

34.

Eit igiter hzc arbor nonolüm tadice

fuperabat Amalech: (Quemadmodum lorios

nem manus ante orattonem 5 ex €o , quód

fulcienifa ; verüm & aquis orationis irrigane

da; quia nifi hac unda mens abluatut;are-

ddicitur .de Tacob in, Genefí , ,-quöd « allc

JDomino litandum e[fet , pracepsit. famulis

Ícit , ac fru&tibus deltizuirur. virtutum $

fuis , mundamini , & eutate vestimentas

ficut atbores pralertim cenelle aquis irri-

gintur , ita oratione homines abluuntut 3

Quam munditiam corporum , &

veflimentorum '

& ni(i precibus irrigentar , fru&tus non va-

ïl:tationi strtflmeöqnt j"-

.

leat exhibere , quia neque arbores poffunt

P 72

n

354

fru&uoíz eífe

3

nifi humorem radicibus

OOrandum »'"igïtur eft pura mente , &

j

«orde abomni purgato noxa , quod eft ma-

ebibant : meque nos pretiofiffimos pie*

tatis fruges fundimus , nifi precibus irri«

nus lavate , & brachia furfum elevare : fi-

cut enimcum Moyíes manus fuas clevaret ,

gemur : quiaverà , ut antea dixi , eít

)s

homo arbor inverfa , Mhabétque furfum

vi&lrices palmas metebat Jofuah ,. & cüm

e

radices , e orationis aquá irriganda eft

easdem demitteret , xvi'&c)r furgebat Ama*

lech; ita cüm in nos tartareus ingruit hoítis,

n.

hec arbor , qua terram non fapiat , fed

)5

coclum : fpectet.

Utilis eft hzc oratio-

isànobis vincitur , fi noftra in coelum e-

leveturoratio ; viresautemacquirit, finos

T

nis benefica aqua ,

que virtutum. ire

fle

fovet caflitatis ,^ to«

armis de(titutos deprehendat orationis; nil

rigat hortum , lilia

fas promovet charitatis , violas alit hu-

fiquidem eft, quod magis tartarez legio-

nes extimefcant , quàm piorum oratio»

ll

militatis ; imó ficut fquamigeri pifcium

Yj

nes:; hinc David horis furgebat anteluca«

-

greges , fiaquá deílituantur , inteteunt ;

nis orationi vacaturus , cujus clypeo mue

3

ita homo absque erationum fluentis arelcit,

$i

niretur contra maligni fpiritus infultus,

fgt

- Homil. 2. de

& emoritur , fcité D, Chryfo(tomus,

?fll. :.

e

re ipfum precatione foliauers ,. perinde.s

Man aflabo tibi , imó non folüm manc ;

A Ed

j'ecas. £om,

6.

fueris 5 ac fí pifcem ex aquis extraxerit,

fed quovis tempore infiftendum eít oratio-

;

ni , cum omni tempore tartarez leziones

t enim bic aqua vivit $ fic tu preca-

tionibus: per bas tanquam per aquam

contra nos infurgant ; huncfi orationis cly-

m] WJ.:.

peum eis obijciamus , eorum impetus re-

du

evolare potes

, orbes calefles fuperare , & ad

tundimus , ac nequiffimos ftatim abigimus

Deum propiis tibi licet accedere. Idqifor-

27.

)?f'

Ità

táffis cau[3 , cur Conditor Deus ex aqua.

fpiritus.

In [pecul.

rum fluentis volucres coeli maluerit edu-

Nonab

s re fore duco in hujus confir-

?xem?l- ,

3ne

cere , quàm ex tetra concretà eraffitie,

mationem hic attexere , quod referrur de

9

2

Ora10 6K

boi

AX2

€a-

Veraui de Affeciibus Tone, £,

pI

i

á

|

350

Difíertado. XVL.

cacodemone;qui cum fpeciet venufti, & ele-

cedens à te flatim in montes fui Árabize pto:

——

gantis adoleícentis aflumpfiffet, ad militem

fectus , & leenze fpecum ingreffus catulos

— — 090 0"

accelfit quendam, cui fua obtulit obfequia ,

abegi, matrem mulfi , cujus lacte vas illud,

ac famulitium; & ut probz videbatur mi*

quod videsimplevi , & Éuro citiüsad te re-

liti effe adoletcens indolis , gratum ei fuit

verfusfum, quó juffui obtemperarem tuo;

exhibitum obfequium ., & in famulum fü*

fimülque opem ferrem uxori tuz, — Obftu-

fcepit, .. Coepit igitur militi diligenter fer-

puit tunc miles hzcaudiens, eümque inter»

vire, G quidem tarn fideliter , a& jucunde ,

rogavit , quisnam effet, quitam citó poffet

ut herus non fatis miraretur ; nunquam fu-

per tot locorum intervalla, regnorum, ac

um afcendit equum , vel defcendit , quin

Provinciarum fpatia transvolare? refpondit

famnulus paratus effet , ilexóque genu fta»

famulus, rogo mihere, nolide hoc effefo*

pedam teneret , fe jugiter providum, hila-

licitus, íciasmetuum fervumeffe, hoc tibi

rem , & paratum ad omnia obfequia exhi-

fitfatis: fed cüm miles adhuc inftatet, vel-

bens,

Cümque herus equitaret, prairéte

létquefcire, quisnam effet , tandem refpon-

que pedeflris famulus , & ad fluvium ple«

dit famulus , ; ego fum cacodoemon , unus

»um alveo deveniffet miles ab hoftibus ad

fcilicet exillis , qui éfummo coeloeunà cum-

internecionem infecutus , dixit famulo: heu

Lucifero deorfum in ima tartari miferé ce«

actum eít de nobis mortui fumus , ini-

ciderunt, Tunc impalluit herus , & flu-

mici mei poft mefeftinant , & aquarumre-

pensfubjunxit: fi tu , ut dicis, dosmon es,

dundantia ex oppofito eft, omnémque mihi

cur ergo tam fideliter, acprompté infervis

fugam prohibet, nec poffum imminens eva-

homini? cuidcmón, quia mihivolüpe eft ,

& ingens folatium effe cum filiis hominum z

L —— -- R—. DEAM . 0 . — 2 0 .0 — -0 - nTCmP o

dere dilcrimen , cüm nullus ampliüs fuper-

-

fit refugi) locus.

Sed tunc famulus fubri*

cámque miles fubjungeret , fe ampliüs non

b

dens, maéle animo mi here , omnem à te

audere ejus uti fervitio ; rogavit iterum e*

timorem excute ; bené novi fluminis hujus:

nixim famulus, ut eum non dimitteret , et»

vadum, digneris tantüm me fequi, fluvium

quefpopondit, nünquamàíe, vel propter

Nonaudeo ,.

tuti traijciemus ,. & quod imminet perica-

fe aliquid eventurum mali,

lum , feliciter avademus ; & quamvis mi*

iterum dixit miles,fed quidquid pro mercede

f

h

les fecum cogitaret ; imó & judicaret , fa.

tua à me petieris ,licet dimidium bonorum

mulum nunquam alveum transvadaffe fluvij

meorum libens tradam übi, qüia nunquam

K

illius; (pe tamen evafionis illectus (uum fe-

homo homini tam fideliter , támque utiliter

K

«utus eft.praevium famulum , & ducem , qui

infervit; fiquidem te duce juxta fluvium pe-

Q

citra omne periculum fluvium trajecit ; ijs-

riculum, quod mortis imrminebat felicitere-

d

démque transpofitis hofles ex oppofita ripa

vafi; perteuxor mea jam conclamata prifti-

n

nz fuit fanitati re(lituta : fed ad hzec deemon ?

non fatis mitari potuerunt , quomodo

p

otuerit homo ille fluvium transvadare , &

ex quo tecum effe non potero;nil pro fervi-

n

fuit , qui diceret , certé non alius, nifi Dia*

tio meo, nifiquinque folidoszequiro , quos

f

bolus eum transvexit, & non aufi fluvium

cüm recepiffetmiliti reftituit , dicens : peto

traijcere ob fübmerfionis periéulum , reverfi

ut hoc pretio nolulam compares, quam fuper

P

fuerunt.. Neque uitimum fuit , quodhe-

tectum colloces, & fafpendas illius pauperis,

f

xo fuo famulus impertivit beneficium , cüm

ac delolatee ecclefize , quó audito ejus pulfu

H

enim militis uxor, adeó graviter decumbe«

faltem. diebus dominicis fideles ad divina

convocenuir officia ,. GC hisce dilis illicó di-

ret , ut concamatum effet de ipfa, eà quia

omnes medicorum artes , & pharmacorum

fparuit,

Eatenus autem id petijt cacodoe«

i

beneficia defeciffent 5 dixit iterum famulus

mon , non ut populum ad divinas concinnen«

hero, fummé doleo , quód Domira meà

das laudes acceríeret , quin potiüs utà fervo»

fit mox defeCtu opportuni pharmaci mori^

re cum averteret orationis; ut nimirum,qui

tura, quze tàmem , filéonino inungeretur ;

ha&tenus debitam horam officij prxvenientes

t

lacte,illicó. priftinz reftitueretur fanitati :

cum fumma devotioneexpectabant, & ora-

ü

cümque milesrefponderet , & undénam pof-

tionibus cateris praeveniebant ,eó quia time«

u

rent tardiüs venire ad divina myfteria , impo-

fumus hoc in loco lc nobis acquirere lconi-

W

num ? cui famulus , fi jubeas poft modicum

fterum nonnifipoft auditum nolulz pulfum

f

tempus ego adferam ; permifit herus , ne fua

accederent ad ecclefiam , sícque ceffarent à

f

moreretur uxor;ut famulus;ficut fpoponde-

pravijs illis fundendis precibus, quibus cx-

rat , irét lac allaturus leoninum ; quid ni?

teros confueverant preevenire cum Davide

fummo mane aftantes Deo.

poít unius hore fpatium reverfus famulus

"5

[

vas fecumattulit lacte plenum leonino , quo .

" Complacet (ibi Deus noflrisprecibus, fi

L

cüm fuiflet uxor perundia, licét jamjam

non tepidi,non Ieg—hes,fe'd foliciti, & fervene-

tes eas fundamus ; imó'ex monito A poftoli;fi

I

ageret animam , coepit illicó [piritus excità-

1e , priftinümque recuperare vigorem ; ac

nunquam à facrificio ceffemus orationis: non

ac fanitati reftitui,

Ó

tamen luridé hoc peragendü eít facrificiti,fed

Miratus tamen miles, famulum interro*

mente fubmiffa, animo fervente, fpirituar-

3*

h

gavit , undénam tam citó potuerit lacillud

dente;ut fuitillud orationisfacrificium,quod

Q

Jeoninum acquirere , cui refípondit cacodee- :

filij Ifraél contra Holophernem urbem Betus

yull;.t»flï. 7

h

miónde montibus illud Arabiz attuli; re*

liz obfidentem iuftituerunt.Ue videruns mul«

w! 4'

di

Ii:

li

Oratio þfaVosnod excutit Affe&us,nifi evagationes abigat 35:

eitudinem illorum ,proftraverunt [2 fuper ter-

defe&ionem , íed ad divinav impetrandam

vam mittences cinerem fuper capita [ua una-

opem efficax incitamentum: (1 eaim ricé di-

fÍcamus uti oratione, quce nobis feilea viden«

mimes orantes ,ut Deus i[radl mifericordiam

tur, condiri ftatim poffunt, ac effe mellea,

féam offenderet fuper popuium fusm; ubi qua-

tüor occurrunt noracu dignain hac líraelitici

quia ut fcité Caffiodorus: Erigiplus meren- , ais

populi ad Deum fuía oradione : primé enim

tur, quos fortis [ue aduerfa prefferunty qUia qup.as.

quase nobis adverlantur, (i muniamur orfa-

qui

a obfidione vallati; & exterocin&ti milite

imminens vitz difcrimen cognoverunt,

& ur-

tione nobis favent, nec funt nobis exitio,fed

iolatio; hinc f) acri calamitatis flatu agite«

bis direptionem timuerunt. Secundé quia

mur, non inde debemus animo cadere , fed

pro(traveruat

Íe fuper terram , feu fronti-

oftenfuri anie

armis muniti orationis erc&ta mente, ac in«

bus terrz pulveres verrebant

mi fubmiffionem , & cordis humilitatem,

«oncuffa pectoris Girmitate decertare ; pue

"Tertia, quia pcenitentiam agentes cinere ca-

gnandum eft de genu; fi calamitatibus ob-

ruamur, fi.enimorantes profternimur, fur-

pu: cooperuére, — Quartà, quàd unanimes,

oraverint, & quidem tota animi attentione ,

gimus triumpbantes ; validiores & genu »

totáque Ípiritus contenuione,

Is fiquidem

quàm é brachio vires refumimus; í1 enim

genu flecimus orantes, manum erigimus

attenté, ac ardenter preces fundit,qui quanti

gnorat. Quid

ad pálmam; fi frontem in humum ejicie

momeaiirem peragat, haudi

mus,animos ad victoriam erigimus , virése

ni i intelligeremus & nos, quani fit mos

menti précesad Deum fuadere, cum Deo no-

«que ad pugnam novas affumimus: oratio

.enim non folüm illatam à doemone injuriamt

ftra mifcere colloquia, cum divina fami-

vindicat, fed illuftrem etiamreportat victo-

-

liariter agere Majeftate, muícas certe ommnes

riamz tempeflas ipfa nos urget, non ut in

flatim abigeremus, feu omnes fuciles excu-

fcopulos impingamus ad naufragium ; fed

teremus méntis evagationes , & unicé huic

orationis facrificio intenderemus attenti,

qué,celeriusad portum appellere falutis va»

NNon enim ad conciliandam attentionet mie

leamusbeneficio orationis , quae ve'lutiupræf

via fax iter nobis o(tendit falutis.

nüs efficax reperitur divina celfitudinis cone

fideratio, quam agnoverunt Ifraelitae cüm. fe

Difcamus igitur orare , ut poffimus de

A.

humiabjecéte. Non enim. fufficit folo in-

ipfa calamitate nobis profperitatem excude-

re; non fuftinct divina pietas quidquam de»

terno s3nimo Deum revererijverüm Q ab ex-

terno corpore hoc idem przftandum eft, ut

negari piis afflidtorum defideriis; neque gra-

quam mens reverentiam intus concipit, eamn-

tam vim paíífa novit unquam multorum

fletui obGítere, quia ut fcite Caffiodorus::.

dem membra corporis exteriüs prodant.

laïäif-n ,

Ad rité autem hoc orationis facrificium

Ne eorum de[ideriia abnegatia uulnsa — gemi-

49.

netur affliéli, & quod uefas dituefl, qus do-

peragendum eíficaciffimus deprehenditur ci-

lorum nubila nofrra . femper ferenitate deter-

nis capiti infperfus : eft fiquidem cinis in-

gimu , nunc miferis pias lacbrymas dentgare

fper(us capiti , quimemoriam folet mortis

refricare, & quiita Orat, ut itaoráfle cupe-

xideamur : oratioenim (1lachrymis madeat,

ret acturus animam , de mentis furili quavis

vim quandam & quidem Deo gratam ipli in-

:r

fert omnipetentize, &flammas fopit. divi-

facilé triumphat evagatione: cinis enim Vae

g

nas compeícic cogitationes, importunas co»

nz indignadonis; non enim ardor divinz

z

"

€rcet evagationes ;

X menti frcenum inijicit,

irz valet in preces lachrymarum ambutas

imbre: unda fiquidem lachrymarum , vel

d

Demum líraélitz unanimes orárunr,ut Deus

ii

k

"

a&l mifericordiam fuam oftenderet fuper

Numinis juftam extinguit iram , vel faltem

24

Uilis e(t

populum fuumj quia

unanimitas orantium

impetum tempetat flammarum,

1«

calamitas ; quz ad clamandürm adigit, eft -

plürimum orationi prodeít, Ocauo enim

)*

enim clamor iíle precarius, qui divinas de-

multorum przfertim peenicentium | praepo-

»

tenseít ad fleStendum Deum | in vota oran-

mulcet aures , Deümque ad . opitulandum

a

infledlit. líraelitsee duriffima premebantue

tium ; licét calamitas urgear, hoftes minen-

d*

tur, excidia immineant ; oratio tamen mul-

calamitate,iniqua Madianitarum pteffi. ty»

j

torum prefertim peenitentium furfum a-

rannide, ac omnibus deítituui fubfidiisad vie

jud

fzendit in coelum, & divinam in terris accer-

tam pertinentibus: & quia fuppetias pofcee

m

re ex armis non valuere, loco iarmorum

fit mifericordiam , filii enim Lraél cimentes

[1

Holophernem preffraverunt fe fuper terram

poenitentize cinere fe munierünt , cerviceg

faas humiliárunt , & fuas preces, clamorés-

v

muittentes. cineves fuper captta fua unanimes

que precarios ad Deum miferunt : Jwmi.

jj

orantes, ut Deus Ifraél mifericordsam [uam

:.ïyuä.fgg«;

liatue 'e s Ifrael v4ldé in coufpetu Madiam,

41

offlenderet fuper populum [uum , licét immi-

& clamavit 4d Deminum poftulens auxiliuma

T

neret excidium , urgeret calamitas, quia ta-

contra Madianitas , qui mifit ad eos verum

if*

men líra£litze fuas ad Deum preces fuderunt;

fuasdiffudit DEUS in terra milerationes.

Propheiam: nimirum refertur injutía ope

"

jot

"Tunc coeperunt infperfo capiti cinete peeni-

preflionis, ut precarii clamoris agnofcatur

efficacia: qui igitur angruentibus calamitae

j

d

i

tentiam agere, GC unanimiter ferventer orare,

tibus ferventius edocentur clamare , i feli-

yat^

cüm excidium ifüinebat:calamitas enim gym-

nafium eft, in quo fideles orare addifcunt; ut

Citatem fibi in officina otationisprocudunt,

U0

& fi oratiolachrymis madeat ; hoc imbre

diícamus &nos,non effe,quae nos premunt ca-

*

PUH yai*'ï"' f

q.

ETO

feliciüs irripantur palmz ad v

jéeloriam ^

*

: "

| hmiraþes , vigoris deliquium , nec virtutis

XX 3

ïfrach-;

70

;ääï

?

352

Differtato XVl,

Tíraelitee licét Madianitarum oppreffi tyran-

funderet, non propffäääïmuif pericula, nom:

- —— 4 — OO

nide, quia tamen humiliati didicére ad De-

mala fategit imminentia declinare ; fed folus

um clamate, ac opem contra Madianitas

Deus pro muro ipfi fuit, & cjusvultus non

petere,ipfo clamore precario validiüs pugná-

permifit eum evagari exuaíe; Numinis

runt, ac expugnárunt Madianitas, quàm fi

pulchritudo, ac fplendor mentis nebulas o«

ferreis fuiffentarmis muniti; clamoribus e-

D u U M EE

mnes diffipavit, ut 2quà mente, ac labiis

|

nim ptecariis victoriam accerfivére, & tri-

pfalleret; fciebat enim Deum demereri victi»

É

umpho illuftriüs refplenduerunt, — Felicita-

mis à quavis purgatis labe, defoecatis macie,

tibus cum opplerentur Ifraélite graviffimum

ac prorfus impollutis , quapropter aiebat -

Pþälnf. I IkSA-

patiebantur rationis letargum, &àvirtutum

Deprecatus fum faciem tuam in toto corde

— — D o

deficientes ftudio ad indulgentias proniores

42£0, tuncenim-Deumtoto corde deprecae-

fiebant vitiorum: cüm veró multiplicibus

mur, cum quidquid Deus non eíl é noftro

-9 u

coepére inimicorum '"irruptionibus vexari;

corde abigimus, illidque folo implemus

t

L ddn

letargum excuffére , & propriam .mox co-

Deo; fi enim cor,cum.Deumorat,exteriüs

lh

gnoícentes miferiam precariis clamoribus di-

evagetur, non totumorat, quia partem fui

vinam ceperunt mifericordiam rogare, qua

futilibus.dat cogitationibus, .Quze ex toto

orantibus opem fuam praftitit,

«&orde.emanat oratio virgam imitatur Aaro»

4

Nontamenlabiorum tantiüm debet cla«

nis, quie.cüm non careret frondibus vifa eít

ä

mor ifteeffe, ut Numinis demulceat aures;

fimul vernare in floribus, & autamnum in

Íed & cordis, ut nimirum orantes non tam

fruclibus exhibere: Oratio tuncà virga non

ore , quàm cerde Deo adítent cum Davide

:abludit Aaronis,flote, ac fru&ctu onufta; cüm

neque exterra caret corporis reverentia, tan-

P[(dm. $*

Mané? aftabo tibi. "Yam enim.refellit Deus

ä

labiis fine corde orantes, quàm -corde de-

:quam virenti fronde; -& fimul floribus or-

[

precan:es , & fenfibus divagantes: vult nos

natur votorum, & fru&tibus cumulatur pio-

zqué corpore, acanimo; ore ,.accorde fibi

um áffe&uum , proborum operum,;propos

intentos,& nobisattentos ; tuncenim noítra

"fitique.adimplendi.'

Cant. 4;

oratio fuaviter olet,& ejus odor haudab illo.

fponía abludit : OZor veffimentorum tuorum

$. VI.

ä

ficut odor tburis, orantis igitur habitus perin-

de acveftimenta fponfz-odorem.debent.ex-

Oratio Lumilis pravos abigit affz.

4f

halare,& id contingit,quando zqué os;ac cor,

us, f importunas excutiat eva-

gattones, & perfeveranter Deo

z qué fenfus externi, ac mentis Cogitationes

g

olent ipfam orationem3 :feu ita orans tum

dnfiflar.

; vl li,

01

corpore, tum mente fe componit,.ut fingula

I-mentem importune circumftent eiraga-*

44

T

corporis membra , omnésque fenfus videan-

N

tiones, imiteturtunc-orans Abraham-

tur orare: feuea debet.effe fanctitas, :reve-

um deícendentes fuper cadavera facri-

i

rentia, & attentio animi orantis, ut exundet

ficii volucresabigentem : 4bigebat eas, non

G enes, 155

vel in veítes,

Non tamen oratio olere de-

18 l:'a.

dicit, eas interemiffe,fed abegiffe, ne vidii-

bet timorem fervilem, fed amore debet filiali

mz Numini facranda quidquam contrahc-

flagrare: oratio.enim , quá Ifraelitze Holo-

Tent maculze ex ene&tarum avium fufo cruo-

phernem timentes fuppetiasà Deo rogárunt

I

1e. .Plures funt, qui pfallentes mufcas non

t

Íervilis fuit,'quia Holophernem potiüs .ti-

abigunt, quas faftidiunt; fed enecant, & Ía-

6

mnuerunt invadentem, quim Deum amave-

rificium orationis maculantdum interru pta

rint adjuvantem; & oratio que timet , ipfa

I

"oratione-caput, oculósque, hucillticque tor-

li

timenda eít, non enim ftabilis, & inconcuffa

'quent, & quia mufcam non abigunt,(ed prze-

manet, fed fi fugiant hoítes, & ipfa (ubdu-

D

4ocant; peremptz mufcz cadaver, feu imago

citur, & qui fuit capiti infperfus.cinis,(tatim

iliius turpis cogitationis, dum fummo adni-

difpergitur ; foed'isque oculorum folvitur,

fu cliditur, cadaver relinquit, feu altiüsin

ac frenum difrumpituraurium, ubi oratio

mente haret; qui enim fedas, ac impuras

ex folo hoftium metu conciliatur.

'Oratio

cogitationes à Íe aba&as mon credunt, nifi

A[Alm, x/'.;o.

conítans , & mafcula effe debet, qualis fuit

eas interimant , profitentes, & nutibus, &

illa Davidis,cum dixit ? Dzrzgatur eratio mea

verbis,fe ea nolle, quze fuggerunt; hicada.

ficut incen[um in con[]etu . tu0 , nimirum

verain fe fepeliunt mufcarum, quz malà o«

ïä

triumphantis Davidis fuit oratios & trepi-

lentia-orationem inficiunt : excutiendze funt,

dantis Ifraélis fuit , qua ex timore Holo-

qua circum nosorantes volitant mufcz ;

(

4j.

phernis prodiit,

abundé fcelus vincit,qui illud -non approbat;

l

Id intereft

difcriminis 'ïxitenoration*em

qui enim non deleéctaturmorose, fed illu-

triumphantis , & trepidantis ; illa enim De-

dente fibi Venere impuras flatim excutit-ob-

um prz oculis habet benefacientem , & .a-

Ílrepentes .cogitationes;fatis diciturVenerem

3udib.z.

morem ingerentem ; hec tolophernem ti-

conterere; fiquidem confenfus orantem ca-

t

mores incutientem : líraelitze , Ut viderunt

ptivat; nonfenfus fcedas cogitationes excu-

P[Aali, 140,

multitudinem eorum, proffraverunt fe fuper

tientem inficit; imó quà importunior eft

terram : David veró, quia Deum Ííolum fibi

vitii illecebra, fi vacans orationi eidem non

in mente locaverat;ait ; Drigarur oratio mea

affentiatur, eó fortiüs de venereo triumphat

.

d

ll

l

,

Icio 'hinc. Siracides ; Cer fapientás ia dextra Eeiiey.18, |

D

n ronfpþfäu I40$ quia nimirum cüm preces

ejens

2

| Orazioiuf)ravos non excutit afíectus nifi evagatïoneä abigat.

À

$3

þfm » eo ffulti in finiftra illius, nimitum di-

"T hais meretrix fan&ti Paphnutii operá

citur cor fapientis in. G.xtera . ejus harete,

ad frugem revocata , non ideo quia refipuit;

& oravit,Deümque exoravit coelefti mervit

quatenus ob fanCtitatem propofiti fibi finis,

immobilis perfevetat in precibus Deo : fun-

beatitate donari, fed quiarefipiicens, & o-

dendis: cüm é converfo cor ftulti in ejus fi-

rans humilis, & peenitens perfeveravit: tanta

niílra effe dicatur , eó quiaorando flu&tuet,

enim tenebatur anteafclz vitz verecundia,

& de (lvoaffectu Deum fitiente non lztetur,

tam fe animo abjiciebat , ut Dei nomen

fed de ccg.itation'uminc,urfu, quas vel invi-

non aufa proferre, id tantàüm frequens repe-

tus fuítinet, anxius quàm par fit, triftetur.

teret z Qui plasmáfli me miferere pei& hac

Nonigitur ad finittram. transferendum . eft

fui demiffione ad illum fanclitatis gradum

cor, fedexcuffo timore dexterz neceffe eft

intra annum afcendit,ut illuftrem gloriz lo-

immobiliterhareat , magis enimattendit

cum, quem S. Paulus fimplex. in co:lo vide-

Deus, quid orans d.iiigat excorde, quàm

tat, & Patri fuo Antonio paratum crederet,

vox de coelo delapfa Thaidis effe dixerit, &

quid pauiatur in mente ; dummodo invitus

quem effet intra quindecim dies felici morte

4fe

id patiatur; quod folers adnititur excutere,

confecutura.

Quód f criftitie non valeas moleítias

Pluresfuat, qui recté quidem

incipiunt ; fed malé perfeverant : etiam ex

repellere, vacas faltem arcam trahentes imie

teris; hz fiquidem licet mugierint prz tut-

Coenobitis non deíunt , qui afceteria ingreífi

Íxcularium velint commoditatibus nti, o-

batione, non. tamen fubítiterunt: quamvis

tiari, & lauté vivere cupientes, cum fufce-

filenti gemitu, & intimo corde ulules,non ta«

men àÍacrificio debes orationis abfcedere

ptum vitz inllitutum labores ad(erat , &

muícas aucupaturus,

Memoriam fubeat

commoda refpuat; unde fcribebat ad Mar-

tyras Tertullianus: PFecati fumus ad . nili-

ET

Lothi uxor retro refpiciens, fcelus Sodoma

exprobratura, & à Numine propterea per-

tiam Dei: Nemo miles ad bellum cum deli-

ci Uenit,

cuíía; & quia delipuit, in falis abivit ftatuam;

Nec de cubiculo ad aciem proce-

dit, fed de papiluonibus expeditie,8 [ubfiviclu,

ne impotterumei deeffer,quo propriam con-

diret fatuitatem.

Periit Lothi uxor,' quia

ubi omnis duritia , 66 imbonitas, & infuavé-

curiofiüs fupplicium fceleris aufa eft exami-

£a5 confifitt.

Hinc Samuel militiz facrz dicatus.no-

42.71

nare : fi femel ingrefíus (is orationis (tadium;

in eo perge, donec bravium accipias,

vaculz beneficium refpuit, quamvis prolixa

46.

Idque füos edocuit Difcipulos Magi-

gravaretur czfarie: Novacula uon aften. nReg. «"

fter Chriítus, cam facrificium,& oblationem

det fuper caput ejus.

E convetío Abíolon;

pro hominum redempüone initiaturus ab

cum onus àliquando deponeret, & ton(ionis

| FW-*-,'-.

oratione exordiri voluit : Er pofitzs genibus

procurare: commoda, laqueum (ibi ab eaderm

erabat. Chriitus fcilicet cum jam compíetu-

cz(arie parari expertus eíl, à qua quidquam

4

rus effet opus noflre redemptionis oravit,ut

noluit incommodi fentire,

Nullis debet

nos docerecfruilra fperari vincula, fufpirari

defe&tibus pollui, qui altaribus coníecraturg

crucem, deíiderari victorias, & criumphos,

facris precibus vacaturus, fed totus debet

| Gu t

nifi orazione pramuniti,inconcuffà pectoris,

Deoiacrari: virile nobis exemplum dedit

. ? h*t

Praefum-

animique pugnemus firmitate,

Anna Prophetiffa, quze & petendi formam ;

,

uoni dacur non amori irruentibus accurre«

& normam exhibuit vovendi; filium enim,

5

re hoítibus(ine orationis clypeo, quo eo-

quem eflet fufceptura, teinplo devovit, &

rundem iclus retundantur, & impetus coét-

l

novaculá non attingendum promifit : A. poReg.nu;-

vacula non afcender fuper caput eju*./ quia

ceantur: etiam Perrus. Princeps Difcipulo-

rum paratum fe exhibuit, & in carcerem, &

nimirum novacula aliquid femper de'erit,ob-

radit,abfcindit,unde Ànna, nec capillum qui-

in mortem cum fuo Magittro Chri(íto lztus

ire; & tamen cüm primüm orationem ne-

dem voluit abhoítia imminui; ne difpliceret

ligit, & inatrio przetorii confabulatur cum

diminutüm,quocd conftabat,facris effe altari-

bus confecratum, hinc Abulenfis: Poru»m

g

adítantibus frigefcit ad ignem,& Magittrum

Quefi 14

deferit, à quo neque in morte fejungi pro-

una erat bic duplex, primum erat,quód fi-

miferat.

Dormivit, cüm orandum effet in

lius ex ea giguendus. minifiraret femper co»

horto Gethíemani, ut inde fciat quisque,non

vam Domino omnibus diebus vite fu&.

$e-

f

moriturum fe pro Chriíto, fed promptiüs

eundum erat , quàd obfervaret rirum Naza-

le

Chriftum cum Petro negaturum; qui ora-

reorum ; moriserat apud Mazareos quó ae

pilum quidem novaculà obraderen:; primi

tionem negligens, vel (omno indulget, vel

confabulationibus tempus impendit, quando

enim ritus erant, quód Nazarei nec. vinum

h

funt preces fundend& , cüm pericula immi-

biberent, nec ficeram guflarent , nec quid -

nen:,&hoíte: ad internecionem infequuntut.

aliud, quod poffet ebrietarem invehere, de-

"

Vicit Moyfes Amalechum , fed quia oravit.

mitterent inítomachum, ne'in caput aícene

-

je

Expavit in atrio ancillam interrogantem Pe-

dens vertigines induceret,ac -fædam advehe-

trus, quia in horto orationem neglexerat. Ti-

ret ebrietatem : imó nec uvas comederent

meat cafum,qui pra(umir triumphum,fi ora-

virides, aut ficcas, nec quid ex uva. exprime-

j

retur; & quód nunquam tonderentur, nec

tionem negligat. Nec fufficit;orationem in-

1-

choáffe,fed in ea perfever&ffe, ad coron& per-

novaculà capillos obraderent

Hinc Anna,

ft

ducit: (olaenim períeverantia eft, quae coro-

utfuum Numini oblatum munus placerct

)l

Bat,

Bfa-

f: E;;ltfol'l

ho

$4

1

Dïiïertaitid XVl.

N

gratius , offerri voluit integtius, — Quid ni

phetam rogant; Ne eeffes prouobis clama:

IORegeþaPa?:

minüs placet ea oratio, qua non integra, fed

re.ad Dominum , paruit roganti populo Pro«

|

mutila futilibus fcilicet truncata, ac difcer-

pheta, qui precatorium. ad Deum przemifit '

pta evagationibus Deo offertut.

Anna fi-

clamorem pro Ifral, fed Prophetz clamor ,

lium impetratura preces ingeminavit, nullís-

oratio populi terrori illico fuit. provocanti-

que deterrita difficultatibus, nullis detenta

bus ad bellum Philiftheis: Imensit Domi-

impedimentis , nulh'sque remorata obicibus

us fragore magno in die illa fuperPhiliflbiim, '-Rég-tebe .

conítanter períeveravit , donec voti com*

€ exterruit. eos: oratioin coelum afcende-

pos integrum ex integra oratione munus

bat, & timor ad Philifthaeos deícendebat; illa

/

DEO facraret, & altati confecraret , &

viribus furgebat, hi animis cadebant ; oratio

quia conítanter oravit, petitum obtinuit

$

*

Nuninisaures demulcebat , & timor Phili-

nROGUS Failum efl, ciun illa multiplicaret preces. co-

Íthacos exterrebat; ifti timote petciti epice-

ram Domino, ut Heltobjfervaret osejus : non

dia fibi pangebant;illa vi&trix epinicium ac-

enim aditantes obfervatores verita eft, fed

cinebat 5 oratio fiquidem invi&to armata ro-

Deum, quem enixim rogabat reverita,fícque

borenon folüm adveríarios deterruit,verüm

beneficio orationis probrum delevit flerili-

& detriumphavit, appofité Abulenfis : Hoc Quaff. s:

tatis, & collabentem naturam inílauravit, fi-

erat ad. exemplum Moyfi, quando pugnave-

liümque enixim concupitum obtinuit: ícité

runt Ifradlita indeferto. coutra Amalecitas,

Chryloftomus: — Seripror geminam bic vir-

quia tuncfuit Dux belli Jofué, && Mayfes ora-

tutem. in famina comprobavit ; in precibus

bat ad Dominum, dum pugnabant Ifraélite,

. effduitatem,cum ait,multiplavit : & ani-

eretciis mausbus sn calum,6$ dum relaxareat

gt vigilantiam , cim dicitin. con(peciu Do-

€a, Vincebant Amalecita Ifraslitas; eum au-

zuni: inftititenim, necabinchoata dettitit

tem baberet ereilas vincebantur Amalecita z

T.

oratione, adítantium oculos defpexit , quia

& indicans rationem fubdit , quia tune vide-

Deum (ibi praefentem afpexit; 1deóque ipsá

w

batur inflanter. orares G cüm. deprimebat

orationis perfeverantiáà Deum ipfum felici-

(

mania vincebantur Ifraelita,eü quüd tunc ur

ter flexit in fua vota.

debatur ceffare ab smtereefffone pro eis.

49.

Affueta triumphis vi&trix oratio nun-

Pugnabat Jofue, fed validiàs ipío hofles

$1.

quam orantes finit proftratos cadere; ferveris

expugnabat oratio,quae & hoítibus timorem

enim ad'Deum oratio cclos penetrat, ad

Aucuflerat,SC vires ademerat ; quó enim fer-

thronum Dei afcendit,quó inde ad nos.quod

ventior furrexit in coelum oratio, có enor-

petimus defcendat; & praíerum fi hottes

miüs proftrati hoíles ceciderunt in terram,

Arruant, oratio vires contra hoftile robur im-

cüm enim oratio ferveret, ftabat pro lífraéli-

,

r

petrat; & f1 de peclore prodeat pudico pro

tis victoria, que tamen cadebat & ipfa, cüm

L. ]

L.

enormi ho(tibus eftfafcino; & pro invicto

inciperet oratio tepefcere : fulctum,quo vi-

precantibus eft auxilto5. & prafertim fi re-

&loria nitebatur, oratio erat, qua cüm defi-

bellantes in nos contra fpiritum pravi infur-

ceret, non flabat victroria; & cüm ferventiüs

ant affectus, hos enim oratio compefcit, fo-

ftaret, eó firmiüs heerebat victoria ; ubienim

Zi5.defome pítque; fcité Philo: Quemadmodum dolori-

oratio fervens prodibat ab Iíraélitis ; robur

74ii-5.

bus, timoribus , alisque affettibus, malisque

fatifcebat Phili(thinorum veluti facro faície

prelfos favor,fedulitas, ac dexteritas amico-

no przpeditum, ac illigatum,

Confugc—

vum (epe refovet » fic nos [epe, fed emper gra-

runt igitur [fraélite ad Samuelis orationem,

i

vil/ma onera, qua nobis imponit,vel corporis

cüm non dubitarent invictas effe orationis

I— 1894 —1595 . .0 - WR ERN - E m E.

conjuntli nece[fitas,vel exteruus cafu aliquis

t

vires contta irruentium hoítium impetus,

ex zmprovifo irruens dumoversprefentifhmum

dixerunt Samueli ; ANe ceffes pro. mobi c]4« R65« cnbez.

. fermonis, rationisve vemedium affetiibus, feu

Ti

maread Dominum,

Clamavit Samuel, &

,

«

Anime vulseribus onedendis oratio eff falu-

Philifthzos proftravitIfrael, oratione vali,

?

berrimum : nimirum quia contra hollile ro-

diüs, quàm armis.

Orante Moyfe pugna.

bur invictas Numinis vires fibi auxiliares

H

vit populus, & hofles expugnavit: orante

afcifcit, quibus obarmata oratio triumpha-

Samuele percutiuntur Philifthzi , & Ifragli-

p

1

li

turaad pügnam procedit, tot Jectura palmas;

t eó illuftriores deferunt triumphos, quà

quot fufura preces.

^

Vr i, f

ferventiores ad Deum preces funduntur. Ni.

$9.

Bellum Ifraélitis indixerant Philifthzi

mirum quia fuderunt líralitz victrices pre-

h

p

viribus przpotentes , & ad pugnas magis in-

ces 5 Philifthzi proftrati fanguinem effude.

firu&ti: quid ni Ifraélitz clypeis fatagunt

V

tUünt ; quia oratio femper viclrix ubi«

proemuniri orationis, € cujus armamentario;,

que de fuperato hoíte t:;um-

fii

L

0f;

ad incundam pugnam necelfaria pe;unt,Pro.

phat,

li

"

bu

tb

)

w

"

lt

]

e2 CÀ

g

&

E

*

e

MY

V

?ile

DIS.-

-lmlp

j

e»HSGH)ES -

tRanchä;.'

^

G ebebeco odb tb obbb eocoebeDebeb»

EXIES

dbcbo

dbisesedpaepupqedetoqoqodonospspspapadtodoqdteqeqeddugs

(sX aE

'-Reg.lägy.

DISSERTATIO XVII.

Oratio tunc rbuffïicr pugnat contra

pravos quosqueaffectus, cum jcjunio refici-

liquis virtutibu

;

o eu

* ;-.Eiox,

ls zarmatqr for-

Quf n

&

N

Li

l

a 55. T.

.

Languidäïä dnermis äf/?..amt

jo, quam jejuniumuon veficit ,

: E$9 qirtus

22072 AY72A£.

[

LE

N

æ»"

UT autem viclrix trium-

h

s

N

u

PL

44 "Nimirum pro abflinentibus à deliciis;

UT

74

phet oratio jejunio re-

;pro vacantibus à luxutia, :pro jejunantibus,

-

23

L

xX

ES

72

AX

Yv

ficienda eft, ac piis mu«

-precésque fundentibus armatur, ;& :militat

(

mnienda aufleritatibus ;

:zether.

:Neque profuére :Philifthzis .ar«

d

Y

quia ficut delicize.mili-

Amorum congefti acervi, quos antea enetvas

j

d

Su

NN

(9

tare 'robur infringunt;

"verant voluptatis delinimenta, :& depravas

c;uä-

15

a ——

itaoratio preemiffo fat«

t concupifcentiz blandimenta,

ta jejunio 'vires :mili-

. Oratio igitur previo refecla ;jejunio

zïant'is afcetze *&ortob

ZA

orat , additque animos

"victrix triumphat , quia .ccelo corifeedera-

ad hoftium retundendas phalanges ; elegane

Qn.s,

.tür, quod pro-orantibus., ac jejunantibus

*er Tertullianus 27 2Martyras conferens .o-

.ad victoriam militat;, :pugnantes hoftes ex-

xationem cum Athletís in arenam defcenfu.

pugnats :eclo enim :favente retunduntue

ris ,aitz .Zrblete fegregantur iin flriciiorem

arruentium inimicorum impetus , «quin ;iSc

dlifciplinam , t :eobori -adificando «vacent,

drritee :tedduntur «doemonum 'fuggeftiones

&ontinentur à luxuria, a cibis leilioribus , .À

&ontta armis jejuniorum , A orationis mu«

ä

qpotu jucundiore 2 icoguntur,cruciantur , fa-

imitos, :Sicuteft oratio opima , .quz offer-

4igantur, quanto-plus £n exercitationibus la-

'tur Numini, vi&ima; ita:contra hoftestat«

| Doraverint , «tanto plus de wiclorta fperant.

'tareos nitentes arcem cordis :noflri pravis

/Deliciis indulgens miles 'hoftilis cadit praeda

:expugnare áffectibus , :ac infultantium ma«

amucronis , :nil :eaim wires "magis «enetvat

Jarum fuggeftionum :adotiri aífultu ; :eft a«

3

inilitares, quàm delicize, qux & Annibalem

'rietis machina acerrima 3 «qua mon :folüm

|

apud Cannuas fregerunt., .ac foedé ;proftrá-

in tartarei hoflis muros audet irruere ; ve-

E

zunt; quo plus voluptatibus ftudet :miles;

'rüm :X ipfos proríus :evertit; fupplex, &

«€6 ad pugnam ffit inertior,

JYlíraelitee veró

lhumilis oratio :Deum rogat, fed quà pro-

pugnaturi :«contra "infultantes Philifthzos

[

:fundiüs humiliatur , eó altiüs ac. "illuftriüms

anon ventri indul(ére, 'fed folemne jejunium

'triumphat , & ipfa 'humilitate adverfarium

]s

e

preemi(eére, refe&turi ciborum abflinentiá mi-

:ebellat ; 'hinc morisfuit , quo orantes toto

litare robur , & poftea ad orationem con«

«corpore in terram fe àbjicerent , i& ventre

i[c

10

a Reg cup.7, fügerunt Samuelis: Ne ceffes pro nobie .cla-

3n humum ftrato «orationem emitterent ,,

znare ad Dominum. Quid i dum Samuel

[

quo furgerent :vegetiores ad pugnam , ac

"1]

.qpro jejunis, & impranfis clamat;zether in fa-

hoftes profternerent : & David ideo pgigan-

eu

' vorem jejunantium acriter pugnat, !&,i)äil-

team 'Goliathi :molem proflravit ,. hoítes.

inis vi&lricibus 'orantes «coronat; nimirum

'confregit, & cateris illufttiis triumphavity.

oraüone adjuti 4 jejuniis farti , :aufteritati-

'ac furrexit gloriofior, quia didicerat in pul-

bus vitee armati , abftinentià refecti Ifraeli-

vere fe humiliare , & humi próftratus eni-

tx lautépranfos,eósque deliciis affuetos pro-

xim Deum orare : /Quoniam bumiliata esi P[almag;

firárunt Philifthieos : Zetonuit Domiuu fra»

dn pulvere anima noiira: «conglutinatus esl vue

ï

gore magno in die dlla fuper Pbiliflbiim , &$

4n terra venter noffer , 'ubi :cum :plura ad-

exterruit €os , £ cefi fuut .à facie Ifrael,ap-

«luxiffet nofter ;Agellius :expendens 'hunc

pofité Tertullianus ait: Dominu intonuit

Pfilm.45. fcité concludit: :Necille .qui-

xvoce magna fuper :0s, confufi funt , &f .cor»

«demfenfus alienus eft ; :voluiffe Prophetam

ruerunt 4n confpetiu Ifrael, caciderunt paflos

:animi, :ac ventris inclinatione hábitum o«

dimpa[li, armatos dnermes z ba fant vires je-

antium indicare , 'quó toto corpore abjecti

junantium .DEO , celum pro 3isdem uili-

'ventre in terram proa

:fupplicarcpt ore, &

y

;ürato'.

Férani de:'ïj:üiäu.f Tom. 4,

L

356

Diflertatio XVlI,

In ».Macha. ftrato,ut Machabäei', qui Ragabant Dominum — atdetet ex DEI juffu yïaimiäum erat Sacets

- beorum e Vo.. proffrati in terta , ve amplinstalibusmalis, dotibus: quid ni ? in atg anima noflre o« *

inciderent: fiquidem hoc flebili, ac fupplici

ratio non frigida , non tepeícens ; fed fer-

corporis habiru ad. mifericordiam Deum

vens veluti ignis ardere jugiter debet, ut

flectere fiuduerunt,

monet Joannes Carpathicorum Epifcopus

Cum igitut hümilis in térram profler«

jn capitibus hortatoriis inquiens : Igm& pre« Nut. 94

nitur oratio, . Vegetior tunc in opem no-

cum 4d DEIM, €f faera meditatio elogtiio-

ftram furgit Dei mifezatio, quà uberiores

rum fpiritus [uper altars. anime noftre feme

füppetias nobis tribuit ad hoftes proflernen-

per 4rdeant , ferueat igitur, ardear, ebule

doss fiquidem ubipopulus hürhili, & an-

liátque cor orantis , & chm regie vate. die

6

xia orauicne óravit, DEUM exoravit , cu«

catz Jn meditatione mea - exardsfcit . ignis,

jus ope Alyriorum exercitus cortuit ; Ex

guditb 4.

L]

No:àtu eít dignum, qaód orarei1dem figni-

£oto corde fuo otmaues orabant Deuu. , Ceci-

ficet; quod precari,-& hebraicé fervere , ne

dit Holophetnes capite diminutüs, quiaab

Ícilicet fervor unquam ab oratione fejune

humili furrexerat antea oratione;ac jejunio

gatu,

Oratio perinde ac ardens flamma

E.

Juditha; feminea manus jejunio , & ora-

in cordis noílri ara ita DEO offerenda eíi, -

2

tione fortiüs armata , quàm gladio - caput -

ut omni terreflri fit defoecata. affedtu, &&

proftravit , quod terrorem tozi incufferat

depurata forde ;

ita oratto ceelum afcene

2

. populo.

Quàm efficax, & valida eft ota-

dat, ut nihil terreni fecum adferat; quo ab

,

tio, qu& inftrumento tam imbecilli, ut eff .

afceníu fuo pondere remoretur : fitoratio-

manus fceminea exercitum totum vicit, ac-

à quovis rerum terrenarum affectu fejunéta;

fugavit Afyriorum ? nimirum humilitas

ut omni eliminatà immunditiá ,. & forde,

cocios penetret, GC flammam imitata fuo nixa

fupplicantis datoS'fuperat hoftium aufus ,

armatos prefternit exercitus : quapro«

fervore ciciüs furfum avolet t idque cauíz

JDe orat,.cap.

cur olim Sacerdotes ad altare accedsntes fa-

CRRA as GR QUE OA i Xac . r

ld.

pter aiebat "T'ertullianus : Nos son artolli-

mus tantum , fed etiam expandimus , &5 do-

cta fa&turi, pura, nitida, G ab omni ferde

miniéa paffione modulautes , &$ orantés cón-

depurata deberent veílimenta deferre : huc

Honal odm.

fitemur Chrisio : & ücat Chriftus cruce. ex-

vocandus Origenes inquiens : efirare es*?,

Levif,

Á

panfus hoftem proítravit, & de proffrato

feper quo orationes uosiras offerimu DEO. ,

Joan, 124

triumphavit : ANwee Princeps — bujus mundi

ut (ciamu, quomodo debeamis offerre , fci«

73,3!*

ejicietur foras $— & ego fi exaltatus fuero à

licet ut deponavua ve(limenta fordula, qua

terra omnia trabam ad me ibfum,

carade immuuditia esi , morum vitia, tnu-

d.

Ità oratio; cüm Chriftumecruce expan-

quiaamenta libidinum , tuuc eít oratio no-

fum imiratur,pravos quosque debellat affe.

itra ab omni terrenorum affectu defoeca-

$£995. 5 a — £o— -- Qu

Gtus , tioxias abigir concupifcentias, & Doe-

tior, cüàm non commoda corporis ; fed

LbiMgat, ,

monum fuggeítiones vi&ricibus excutit pre- .

quz digna funt DEO , poítulat: quó ma-

cibus,

Oratio expanfis manibus , aperto

jora funt ea, quz petimus, eó . promptiot

corde, animóque fervente, dum funditur,

eft DEUS à nobis exoratus noftre implen-

crucem exhibet victricem, quá & nosoran-

d& petitioni , quiaut ait Nicetas: — DZ* copus i

tes hoítes profternimus: huc accetfitur. S.

DEUS jucundius , ac libentits , quáam lfj ovas 40. S.

l

Ambrofius Serm. f&. inquienst Zpfnus etiam

accipiugt , dumsnodo non parva , & exilia, Gregor Na-

ince[]u«- bominis , càm manus levaverit ,

f

féd qua digna funt DEO , poflulemuss ea inzeut

erucem pingit s. €$ ideo elevatie . manibus

veró digna funt DEO, que DEUM ipíum

ü

orare pracipimur , ut ipso quoque vaembró-

refpiciunt. laudandum , & glorificandum

yum gesiu paffronem Domini fateamur : ficut

X

per creaturas; rite isorare dicitur , quiter-

-.

Chriitus cruce tartareos hoftes debellavit,&

renorum didicit obiiviíci, imó & fuiipfius;

Xl

de victa morte triumphavit: perinde & nos

eó quia non propria cupiat orans commo-

-

d

oratione expanfis brachiis fusà crucem ob-

da; fed Dei unice gloriam concupifcat , &

[

. jicimus hoftibus , cujus ope eos profliga-

qui ita orat , non bominum affociatur fre«

d

mus, & pravos in nos affetus infurgentes

quentiis, fed Angelorum afcifcitur coetui, GE

profternimus : hunc morem expan(is bra-

cum Angelis Numini laudes occinit, Ange-

N

h, h,

chiis humiliter Numen orandi viguiffe apud

lica eft noftra oratio , fi noftre obliviícae

11

al

primevos Ecclefiz fideles. refert INicetas

Lib.1.1n A4n

turhumanitatis: angelicam induit purita-

lt

érontco,

Chroniata inquiens: Supplices frondes. ex-

tem, fi nature humanz. exuat imbecillita.

(t

porrettis manibus geflantes apertis capitibus,

tem,

Huc vocandus D, Chryfoftomus, ubi

Qu

nudísgue pedibus nullo. fupplicum miferabili

ait: Dum oramusbumanenatura oblivifea- Yib.o 4e

ür

geffu pretermifjo j' fubmifla voce mifericor-

mur , fed occupati mentis alacritate . fimul ovand. pa.

fb

diam flagitantes veniam confequuntur.

& rremore nibil reficiamus rerum. prafeus Wt

B

$*

Exulabat tamen frigus omne ab hac fi-

tium, fed exifiimemu nosin AAugelorum

C

delium oratione, quz aperto capite , ex-

(nedio confiflere, idémque [aérí-.

Tui

panis manibus , nudatis pedibus DEO fun-

ficium cum il pera-

lo

debatur:'quia'ex corde contrito, & amo-

. &gere.

Ia

reflagrante orta; perinde acflamma füur-

fum afcendebat , ut deorfum defcenderet

$u

äi-; (0 sf

DEI vena, Olim ut in altari iguis fempqüx;-

u

X

E

Ms

x

$11

lo

i

.. Oratio pravosexpugnat affectus,f jejunio reficiatur vegetior, 3£7

deatur oratio indiga, & lachrymis madenss

$, lL.

illis tamen pravalet viribus, utcontra arma-

tos non folüm pugnare audeat, verüm etiam

Ortio rite peracta inflar Davi.

) 94

€os expugtet, profternat, ac vincat; imó vie

dice cytbare perniciem . Demo.

ui, G medellam bomini adfert ;

detur oratio quafi omnipotentiam laudabi«

liter zemulari; nilipfa expavet, quia affueta

«bigítque pravos omnues

triumphis hoftili fanguine palmas. fibi hu-

þa[eäm.

mectat.

Nec mirum, fi oratio adverfarium

e.

vincat ; cum & ipfum Deum quafi vinciat;

Tlad Numinis impetrandam opem

efficacius , nil hoftibus profternen-

etenint alloquens Deus Moyfemait ; Dimir- Exed, s;

n

dis aptius orationerité peractàs fi-

te rue ut arafcatur. furor meus contra . €0, io,

quia fcilicet Moyfis oratio veluti vim quan-

cut enim cythara Davidica perniciem Doe-

moni , & (imul falutem adferebat Davidi;

dam Deo videbatut quaíi inferre, ejüsque

. perinde oratio inftar Davidicze cytharz, fi

iram co&rcere ; fi enimorare deftitiffet, al»

ira Deus non fe coércuiflet , fedquia oravic

harmoniam referat, feu rité fiat, hominibus

adfert incolumitatem , & doemoni perni-

Moyfes,Deum tenuit, ne iralceretur, adeo

ciem infert: pulfu Davidicee cythare mali«

eft oratio affe&tibus omnibus «oércendis

apta, ut etiam Numinis ipfius iram. com-

gríus (piritus defiftebat intus Saulem extof-

quere: & oratio pravosomnes, qui in. nos

pefcat, nec finat DEU M irafci ? appofité

intus affürguntaffe£tus, coércet, abigitque.

S. Hieronymus: Ctwi dicitur dimitte ime, ut

Jn Ezetb.ig,

Diuturna vallati obfidione , hoftibus atma-

irafcatur furor meus offenditur,quód tenendi

tis utrinque cinéti ingemebant Jabefeni; nec

babeat facultatem.

Sicut fafcinatio dicitur

ulla eis fpes periculi declinandi , falutisque

verbis, ut etiam incantatio robur illigare,

membra fopire, manus vincire, & vires fin-

$

affequendz affulgebat, cüm hoftis armorum

peritiá;ac militum ingenti copià praevaleret,

gulas corporis enervare ; ita. oratio vide-

ml g.

& urbs obfeffa prafidiario milite effet defti-

tur quafi divinam poffe; f1 fas eftdicere, o-

"Vif,

mnipotentiam incantare, eàmque détinere;

i

tuta, armisque ad . propriam defenfionem

fpoliata, Quid confilii in tanto difcrimine?

ne ad infligenda fupplicia, & ulcifcenda

exiguo fibi conceffo tempore, nuntios in(ti-

flagitia feratur : fcité D. Gregorius : ,Quid Lib. ».Mo-

est fervo dicerez. dimitte me, ntfi deprecandi TAlCAp.9,,

tuunt, mittüntque ad Saulem, & eas fibiau-

xiliares colligunt vires, ut qui erucre oculos

aufum praberve.

4

Ze

dexteros tentaret, dextrum fimul perdide-

Paroemia eratapud prifcos, Nec Her«

eules contra duos: íed. quod Herculi non

Lib.1,Regett, ric, & finiftrum ?. Concede noóss feptem dies,

e

ut mittamus uuntios ad unvver[os terminos

fuerat datum , orationi ulttó . conceditur

*

lfrael : imprudenter conceffit Naas inducias

ecce contra humi procumbentem populum

ftat columnz innixus deteíflandis íuffitibus

ab obfeffis petitas , GL fere agnovit errorem

1 Rege esp,f

duras expertus catenas: Perceufft Ammon

adoratus vitulus, ex mulierum inauribus,

Cuntiatt i

E.

usque dum incalefeeret dies ? fed quid caufae?

annulis , aliísque ex mundo muliebri

ii 0. 9

mutuatis ornamentis aureis conflatus; ar«

quöd tam ceieritef fuppetias auxiliatrices

angrri N-

fibi obfetfi comparaverint ad robur obfiden-

det in juflas iras Numinis furor vindiclae

dj

tium penitus delendum ? Refpondet Hugo

appetens , & ad ulcifcendum flagitium pro-

Cardinalis: NNuntiosad Saulem miffos an-

nus; G tamen pravalet oratio contra cul«

xios fuiffe devota fupplicis orationis; eni-

pam fupplicia folicitantem, G contra zítu«

xim orárunt, preces fimul, & gemitus . fu-

antem ad poenas irrogandas vindiclam.,

derunt; nimirum orationis fervore hoftes

Quód fi unius oratio adeó valida eít, ut

proítrárunt, & imbre lachrymarum eorun.

Numinis ju(té conceptam iram co&tceat ,

E

.. dem extinxére aufus, fimülque victrices pal-

excitatum ferorem compefcat , & omni-

mas, laurósque triumphatrices fibi irrogá-

potentiam quodammodo vinciat ,. G quae

runt: audiendus eft Hugo Cardinalis: Saul

flagitium folicitabat , fupplicia ipfa fiítat,

Inr, Reg,

ait ipfe, feu Chbriius pepulum fuum ad fe mit-

ac omniné fedet ; quid non erit affecutura

tentem nuntios oratione liberat, duceus exer-

multorum oratio, fletibus munita, gemi.

citum, Jabefeni ubi fuppetias ferventi, eá-

tibus obarmata, & lachrymis veluti athle-

ta in arenam defcendens, ut oleo inunGia?

que lachrymis madida expofcunt oratione in

urbe obíeffa, veluti in officina triumphos

referunt Jabefenorum Nuniii pericula , qui-

d I.FW) d!

fibi cudunt, ac victrices coronas fibi confi-

bus fubjiciuatur , & mala extrema , quze

imminent ; Gabaonitz charitate ardentes,

] ormnd D*

ciunt: & qui fine fufa prece oculis debuiffent

carere, orationis auxilio trophais exundá-

oratione ferventes, lachrymas aque, ac

, h

runt: quia orationon folum e(t clypeus,quo

preces fundunt , & fimul hoftes confun-

hofítiles retunduntur impetus; verüm & ar-

dunt; & que imminebant pericula furgunt

mamentarium, ubi orantes quovis armorum

in trophza: proflernitur Ammonitalugens,

genere muniuntur ad hoftes profternendos :

cadit victus ; furgit Jabefenus gaudens fpo-

& tunc valentior eft oratio , cüm gemiti-

lis onuftus : Peren/fir A4mmon usque. dum ziba, Reg.

bus affociata, & à pluribus fimul peraéta in

s&ncalefceret. dies , nimirum fpreverat INaas, cap.1 1.

hoítium caflra irruit: quamvis humilis vi«

qua comparari poffent auxilia, quia igno-

ya

Kave.

Veraui de Affectibue Tom.i.

Diflertauo XVll, -

3;8

1h

raverat, quante foret oratio efficacie , fie-

quitantum inveheret timoris : Osenam

nim afcendat oratioin coclum , auditur ítae

£ft bae vox clamoris magni ? timueruntque

tim in terris hoílis proftrati lamentatio.

Philiflbiiu, ingenserat clamor , & quidem

Quid ni contribules precatios clamores in

Philifthzeis formidabilis non .quidem cla-

ccelum emifére , & preces in terris gemiti-

mantium multitudine , fed animorum cone

I.Reg; eap,

il,

busarmárunt: Levavit omui populu vo-

formitate, fedorantium unitate ; ut enim

cem fuam , G flevit ; & jam de charitatis

conformem multorum audierunt clamorem,

flamma eliquatus gemitus, non folüm affert

Íc priüs viclos, quàm pugnantes credidé:

Tabefenis falutem , fed adverfariis cruen«

re, utnotat Abulenfis inquiens : OzmesQueffs at,

tam etiam infert cladem; quia cüm Jabefe-

jufih, V.

Afraelite uno antino invocaverunt. DEIUM,

ni preces fuas fervore munitas , & lachry-

4t eriperet 0s . de manu bosiium ,. fed

mis fultas miferunt in coelum , pericula o-

e

*on eripuit , quia peccata eorum demte-

foünia averterunt, ac declinárunt in terris

?

KUPHEN

ubi lachrvmis veluti plumbeis excuffis glan-

i

-dibus vulneratus periit INaas,

S. IiI.

$.

Precarius plurium «lamor tartareas

judith. a.

percellit legiones , & divinum implorat

llnauimis suultorum oratio 'oalz-

4, 3l

auxilium , ideóque perinde cacodoemoncs

dior efl, dirimque dmeremento adver[(a

orationes exhorrent juftorum , -.ac ferpens

quaque fuperat , ac de fugatia , vel.

ignem timet , ac fumum ; odore enim, &

fragrantia orationis pulfus Doemon euro

gprostrata JDoffibus srium-

phat.

citius fugit, idque aufe cur Apoftolus

impenfiàs Timotheo injunxerit , ne une

Deó.efficax :eft vanimis mvultorum

$.

| EL iimn.z.

quam à ptecibus fundendis defifleret : -05-

oratio , ut DEUM in fua fle&at-

fecro igitur primàm -omuium fieri obfecra-

A.

ovota, G petita impetret ; agens e-

tiones,orationes , &S poslulationes, quia.ad

. Qivinam expofcendam opem nulla fit vi&li-

nim $, Cyrillus Jerofolymitanus de Simone

:Mago , .qui deitatis nomen fibi ufurpans ,

ma gratior. .E offerre ( aiebat "Tertullia-

1 Apologetoyas ) optimam , 6 majorem bofliam , quam

& cum D. Petro Romz decertans vi oratio-

Qutrgut,

nis fidelium in terram exanimus cecidit ,

€Ap 30»

ipfe mandavit , orationem de carne pudica,

h

ait: Genzibum provoluti ferus DEI , &f con-

de anima $nnocentà , de fpiritu fauclo pro-

feilam : quia oratio fi de pe&tore pudico ;

tordiam illam pre[efenentes , quam JESIIS

dixerat Martb, Y.8. [i duo ex vobis confenfee

fi de corde mundo prodeat à quavis forde

vint de omni re , quamcunque — petierinz ,

iefoecato;gratiffima eft DEO victima,& dce-

moni ingens pernicies ; quód f1 precarius

fuecedet eis , & confenfionis telum. precunz

dnterventu in Magum .eiaculati funt , &

multorum clamor charitatis concordià, .ac

dulcis unitatis melodià refonet, tunc .ca-

in terram eum eiecére ; ecce ea fuit multos

rum orantium concordia,& vis; €a oratio-

codemones ingemifcunt prapediti , & fi-

nis plurium concordantium charitas, & cfti.

cut malus Angelus preces timet, quas jufti

cacia, quà Simonem DEI nomen, & Nu-

fundunt; probus enixim otationem fuadet;

qmen fibi vané ufurpantem & medio aére .in

hincAngelus 'lobiam monuit, utcum con-

imum terre detruferint.

Pulchré Tertul.«

jsge orationi incumberet ; obtemperavit

'"l'obias, & unà cum Sara preces fundens

lianus: :Cip probi , eum boui co£unt 5 49 apoloces,

pf cim cafli congregantur , non «est fatliaadverfus

non iolüm Doemonem expulit , fed :etiam

um bodie, €$ cras,

icenda ad. diffidium , fed curia orantium.getes sap,.

qulia $"4iligavit, Deprecemur De

& fecundum cras, Quid tunc Cacodeemon

Appofité dicitur «euría multorum .ad oran-5?*

dum .conventus; quialites beneficio .Ora-

folo profternitur orationis odore, & vin-

Tüäid $,

&us oratione viribus fpoliatur

L]

[]

iunuc Ka

tionis in favorem femper dirimuntur pre-

cantium : pergit Tertullianus .co£zimr 4;

phael Angelua apprebendit Daumonium,& ve-

calum , &$ congregationem , ut ad DEIIM

ligavit illud ; íed cur Sara. orante non fuit

deemon conítriétus , quimodó ingemilcit

qua[i manufatla ambiamus oreutes , dici-

tur oratio pia inflari ambitione , quó in-

illigatus? quia nimirum unà cum Sata -

nuitur, :quàm - audenter confidat, quàm

tiam Tobias preces fudit, & clamor preca-

torius plurium dulcem invehit unitatis me-

aCtuosé negotietur , & quàm potenter, ta-

metfi fupra votorum faftum concupita ex-

lodiam , quà coelites alliciuntur , & :dce-

torqueat , idque caufe , cur "Tobis, &

mones exterrentur , ac proflrati vinciun-

72 JZ; ,6. i l

tur; füpervenit oratio unitate obarmata,

Sara preces Deum in eorum vota flexerint,

& petita impetraverint ;

Exaudita funrTobia s.

concordià munita, quz jam captivam duxit

preces amborum n conjetlu gloria — [uimmi*^

captivitatem , & — vinculis conítrinxit doe-

DEI, G mi[us efl Augelus Domini $. R.a-

monem, Idqueetiam caufze, cur adcla-

phael, ut curaret eos ambos , quorum wna-

morem precarium líraélitarum ingemue-

rint Philifthzi timore perculi , a« folici-

teapore [unt érationes 4n. «o

1, R. 6,4.

e

.

äjffäu Domini

tudine -perturbati

Qusrebant. Philiftzei

Técit l. 1

ä

exterretacti quenam eflet vox liraelitarum,;

kfficas

Oratio pra&os expugnat ;a,fïc&us,üjcjunio reficiatur vegetior3g9.-

19»

Efficax eft, ac negotiofaconcordans plu-

Hinc Chti&us fuos docturus difcipulos

AX.

orationis efficaciam ait ipfis.

Jterum .dico

zium oratio, cüm petita flatim impetret ; ju«

MAttbo ls

nior.enim Tobias, &Sara orantes ambo fi»

«obis , quia [i duo ex wobis confenferint

.Ssmul,ia fummo difcrimine fofpitatem merue-

füper terram , de omui ve, quamcunque petiee

runtimpetrare, — Juditha etiam cum Bethu-

rint , fiet illis À patre meo , qui in calis eft ,

lie Proceres, reique facrz , & civilis preefie

ubi enim funt duo , ueltres congregati in no-

des in domum fuam accerfiviffet , eósque.

mine meo ; ibi fum in medio eorum , .ubi no-

obintentatam urbis deditionem feveriüs ob-

tat Origenes , Chriftum non dixifle in me.

dlil J

- jurgáffet , refponderunt ei Ozias, GPres-

dio eorum ero, fed f/4ym , .quia ubi 2/;gu$

jnditb. 8.

byteri, Nuncergo ora pro nobis , quouiam

eonfenferint , Chriffus invenitur 4n.eis , GC

ac tumens Deun.

Verüm

enulier fantda es

addit, hanc effe caufam , .ob quam non ex-

licét pia, ac fan

a

a mulier pro peccatoribus

audiamur orantes ,. .quia non coníentimus

preces ad Deum funderet, quia tamen eam

nobis per omnia fuper terram , nec dogmates.

non latebat , quante fit efficacize , ad.concu*

neque converfatione : JS& zquiparat multo«

pira impetranda , .etiam à populo fupplices

rum orationem concentui in re mufica har-

popolcit preces , quas cives NNumini funde-

monico 5 quia ficut in muficis , ni(i concors

Suditb. $.

fuerit vocum convenientia ,non deleClat au-

xent, — Quod facere difhofui , prabate, fi ex

"U. 31,

Deo eff , $ orate , ut frrmumfactat Deus con-

dientes; itain ecclefia, nifi coníenfom plu-

filium meum * nimirum multorum oratio-

xium habueritoratio, minüsgra:a Deo con-

nes expetijt Juditha, nt votum patrie vindi-

tingit, qui voces non audit difcordantium ,

€ande; & à milite obfidente liberanda fir-

«wota non exaudit diffidentium.

3 2j

metur; quafi nutet largitio beneficij impe-

Appofité plurium vocum pariatur ora-

itio concentui , quia ficut conítat . harmonia

trandi, fi.eam .concors multorum precatio

$.

non precefferit, & inftabilis fit felicitas ,

plurium vocum modulato concentu , .quo

quam pravia multorum .oratio .non obfir-

difcors plurium fonorum .concordia, íummo,

medio , & infimo tono ad mufices aptatur

mat: pulchré Felix Ennodius adverfus eum,

. qui victorià potitus praemij nomine Veltalis

temperaturam , & fiqua ex his vocibus de-

virginis nuptias impie poftulaverat , -ait.

fit, vel abfurde obílrepet , totus harmoniz:

Gontreur, Quero.À te Heroa magnanime , .quid depa-

«orruit concentus , neque audientium am-

$.

£riatua mali depuleris , fibaec , quatimui vi-

plius aures demulcet ; fed potiüs ingrato

dloroptafli? percunforutrum popo[ceris fu-

Atrepitu pulfat: itarescontingit inter oran«

peros ia laneceffitate fautores ? fi fecifis per-

dum, tunc oratio divinas veluti aures de-

mulcet , eíque grata obtingit, fi plurium

funtius periculss,cur [acerdotibus eorum pro

debrta oratioue minitarss ? /fiinon adbibuifli

imodulata vox, & concors.concentus ,.eam

pi4 vota certamint, quid tibi.debeo , quem.s

»promovet ; .alioquin inconditus eft vocum

fine precibus tuis generalis pro[peritas comi-

ftrepitus , acverborum confufus fragor, fi

tate liberavit? fi intelligis , multum eft ; quod

À diffidentibus , & minimé concordantibus

:animis prodeat: hanc plurium confonantiam

debes Numinibóus , i fluduerunt. fuppluci ,

sajus fi dederunt vitloriam nonpetenti , ni-

.etiam Apoltoli fervárunt Ícientes precarium

mirumalienum à divina creditur effe provi-

multorum clamorem, divinam veluti zmu-

lari omnipotentiam àn patrandis miraculis 5

l

dentia, quodconcors multorum non extor-

]

' quet oratio , ait Ennodius, fimülque arro-

hincPetrusgreffum reflitaturus.claudo, qua»

4A Dlof?f«

gantem increpat vidtorem ; finon adbibuifH

f1 fibinon fideret, nec proprizetantüm con«

fidetet orationi , fociumaccerfivit Joannem;

*ajdgg,*]'/flf

pí4 vota certamini , quid tibi debeo , quia

Lgmfïï il

nutat victoriz felicitas , quam unifona mul»

at;concors plurium oratio , id firmiüs im-

N

i,

torum oratio nonfundavit: optata illa £eli»

petraret, quod fortaffis precibus unius tan-

tüm innixum nutáííet,

Petrus autem , €8

je

citas , quam previz multorum preces non

Aor. s. :

ftabilierunt , beneficij potiüscenfetur tituba-

joannes afcendebautin templum ad boram.,

Qa

i

- tio , & fortunz inítabilislufus , quàm firmus

orationis uonam , &5 quidam wir ,. .qui erat

M

- profperitatis ufus:; fi communis fit precarius

elaudus ex sero matra [ua bajulabatur , &

clamor, ficoncors populi oratio, exoptatum

Jjuzc dixit Petrus argentum , €$ aurum non.,

(l

citiüs accerfit beneficium , illidque firmiüs

ff mibi , quod autem babeo , :boc tibi do ?

"d

dn nomine JE Nazareni furge , &5 ambula,

ftabilit , quapropter Juditha curiz przefiden-

tes ,. & altaris Prefectos enixim rogavit ;

«ümque hoc sniraculum prodjerit beneficio

[*

quó concordes , ac unanimes preces Deo fun-

otationis, nonquidem unius tantüm , fed

3.

x-

deftent.

.plurium concordantium , cüm editum per-

:3'45&79, $;

Orate, utfirmumfaciat Deuscon-

hibeatur tempore communis in templo ota-

int,

filium meum : G (icut Juditha firmiüs ftabi-

nius* d

livit füuum votum precum "acceffione , ita

tionis, eiusdem debetur concentui ; pulchré

imt.

Bafilius Seleucienfis,

Tunc temporis enim.s

Oraz£f ok 2

UT d

Ennodius arrogantiam redarguit vi&toris ,

ii

qui preces certamini non praemiferat : f/ 2on

Petrus , 6 Joannes afcendebant éntemplum

w

Adbibuifli pia wota certamini , quid tibi de-

«irca boraus orationis nonam.

Id prtmüin

yni

in ditlis cognitu nece[Jarium efl , quod in.a

beo? quafi vana effet ea victoriz felicitas ,

niti

quam &oncors

tantam diguitatia celfitudinem evecti Apoflo-

plurium -oxracio non pracef-

di orationem minimà neglexerint « nam bo«

Yy 3

EB/717)

]

:

N

1

250

Difïcrtatio XV II.

(

&

miues cumelfent, boc, quoque perito pre-

do , 1& pura Imente oriatur or

atio: quia

f

fídio sgebant, — Quid fi - Apalloli precationis

tametfi populus Hebraicus , fuam in arcam

opem uon excutint. , fed perpetuis rerum u*

collocáffet fiduciam, quam propterea veluti

fébus. ueceffariama fupplicationem offendunt ;

propugnaculum inconcuffum —confueverit

QuUanium wos cYIUIER IncUFTIWIMS ,. qui per in-

exercitibus obijcete : . licét eandem contra

f

curiam boc tam falutare projcimus viati-

Philiftzos adduxiffet , non tamen tutclam

Hgm;i, $ Jg

(

eum ? Appofité Bafiliuscommunem plurium

fuerunt ab ipfa Hebrzi experti , cum cru«

inonp — f

orationem viaticum vocat, quó nimirüm fi-

enta clade czefi à Philiftzeis fuerint : necim-

helij; ]u í

Tiatilt

deles peregrinantes in hujus vitz itinere ad

nieritó ait 'heodoretus; quia fuerant tunc

r

codleftem patriam reficiantur : eft fiquidem

IHraslitze divinam legem transgreffi, que cum

oratio, quà, & nutrimur , G vires refici-

claufacontineretur inatca ; perperam De-

f

üntur,

Petrusigitur, & Joannes, cum fi-

um'traxerunt inauxilium , cujus legem fce-

,

deles in templo communi vacarent orationi ,

dé violaverant ; ideóque cüm Hebraorum

& unanimes preces fünderent ad miraculi

vota € mente pura, & corde à fordibus de-

incubuére patrationem,

Àn quia ars pa»

fcecato non dimanárunt, minim?arcam ha»

trandimiracula ex officina prodeat , inqua

buerunt adjutricem ,. cüm detur potiüs te*

ä

non mallei incudem pulfantes obftrepunt ;

uf u

meritati, quàm pietati ejus implorare auxi«

10

Íed preces fidelium ad harmonicum edite

lium , cujus leges violantur , ac dilace

?&ïl-

concentum aures demulcent ? quafi multo*

tur,

g

rum oratio ars fit edendi miracula,

Quim

X

U

facilis igitur, quàm obvia, ac omnibus pa-

/.93t IV«

U

rabilis eft hecars , cüm in poteftate fit cujus-

lj eiha0.

4

vis cum alijs fe ad orandum afciícere , eít (i-

Oratiorite inflituta boflium tec-

J

quidem communis ad orandum conventus de

confenfione concors, & de efficacia veluti

as eludiz de. provis triumphat affedti-

- Cue—

precarié omnipotens , cüm petita omnia ime

óus , G &ratam veluti vim Deo tpft

z'fzfer:.

petret,

Hinc C

hri[iusr modum orandi fuos

[

3.

' (Toratio infidias arceat inimicorum , 14

r

&

edocturus Diícipulos non alio voluit eos

ac technas eludat trartarei hoftis, ne-

f

nomine Deum orare ,. quàm Patris.

Sic

ceíséeít, utriré inftituatur ; fienim

&

.ääüït!ha 6..

orabitis : Parer noffer ,. qui es in calis , fan-

€corde oriaturjà quavis purgato peccatorum

&ificetur nomen tuum : nimirum vult Chri.

«

macula , & divino zíluante amore , acmerne

|'

flus , ut non folüm nobis, fed etiam alijs

te puta; quia tunc grataobtingit Deo, cuj-

q

beneficia expofcamus , X quo noflra fit

us quaft aures demulcet, facilé petita impe-

oratio efficacior , vult à fidelibus fraterna

[

trat,. & mira ubíque operatur , quali invie

W

neceffitudine junctis, uni eorum. communi

&as ab ipfa omnipotentia mutuetur vires ;

3

L

patri preces fundi

quia , i plures filij

quibus & ipfi Deo videtur quodammodo

enixim communem deprecentur Patrem ,

p«

vim aliquam inferre, gratam tamen , & quá

non denegant vifcera paternz charitatis be-

Deus ipfe deleftetur ,' quapropter Tertul-

iQ

neficium rogantibus unanimi confenfu filijs,

lianus ait : Cozmtus ia carum , & congregae T? "tpotegi

Q

quibus id dederat , quo poffent Patrem ro.

U

tHonem ut Deum quafiuanu fatda precationg. "P 39-

Homil.26.

gare: fcité S. Chryfoftomus expendertsver-

g

i2 Maitb,

bus ambiamus ovantes , bec vis Deo grata

h

ba illa dominice orationis ; Paer neffer ,

eff. Perízpeà mortalium irritata fceleri-

qui es in calis, ait: — (Qui Patrem dicit , &

le

bus divina inardefcit ira, quse tamen perfue

peccatorum remiffouem , 6 adoptionem , &

fas preces fopitur ,. & extinguitur, hon-

bareditatem , 68 fraternitatem , qua of ad

nunquam minatur Deus cruentas (trages , fae

[

unigentitum ». C [hiriths lavgitionem per u-

neíla excidia

*

.

**

eó quia in hominesi indig-

nam banc confe[fus eff auncupationem ?. qui

f

nationem divinam excitent repetita flagitia ,

igitur Deum orans, patrem eum vocat ; ejus-

quam tamen juítorum fufllaminat oratio -

f

fnodi nuncupatione fraternitatem fatetur ,

ài

.qua mira propterea fem per operatur divinze

cum reliquis fidelibus fimiliter orantibus Pz-

Q

quodammodo zemula omnipotentiz , qua-

zer noffer , qfli es in calis ; & cum ratione

propter Cyrillus Alexandrinus in Amos air.

ftaternitatisin unum cocant coetum , voluit

w

E^

$

H

5

4

Vi

Vehbementer fantlis opusefl , fervant enig o 35 £

Magifter Chriftlus , ut multorum oratio ex

urbes ,& Regiones clade impendente liberant

?

e 4

£.

pluribus coalefceret fratribus, ut efficacior

iram Dei quantumvis feruentem vita clari.

u

effet apud Deum Patrem ad impetranda peti-

pudine retundentes , 65 impetus ejus iracun-

ta, quapropter ait Chryfoftomus: & fpiri-

U

die incur[antes nos quafi vetrabentes » quia

zus largitionem per unam banc confzffus eff

preces, quas viri probi Deo fundunt irruen-

Q

nuncupationem , quia orantium fraternitas

tes in nos hoftes confundunt , füntque ve-

It

fpiritüs confitetur largitionem , quafi mul-

luti impenetrabile fcutum,

quo hottiles ictus

b

torum precantium conífraternitas de accepta

retunduntur,

H

jam largitione, fibi gratuletur ;

nam qui

Si perfecutionum feviant procelle , &

)

patrem orando nominat , fraternitatem di-

flu&us decumanis tumidiores nos videantur

$.

b

cit , & adoptionem, ac hzreditatem , feu

obruere » fi Euri , Nothique in noítram

qt

fpiritus largiionem; fi tangxgn& corde mun-

efflent pemicigm » Otatio phatus eft (plen-

de,fls:

Oratio pravos expugnat aiïc&us,ü jejunio teficiatur Vegetïon 361

dens , & portus malaciam no&turnas inter

táruntimpie , eum leonints extradere ricti-

cimmerias : fiárruantin noftrum exitium ho-

bus ; & lacui , ubi famelici erant leones,

committitur Daniel : Rex vetó affe&u intus

ftes arma [unt preces inimicis profternendis,

$i fortuna

compaffionis taélus in Prophetam à lachry*

palmísque legendis aptiffima.

Íus, déque noítra omnia, vertat , & odio

mis non potuit fe temperare, imó & Deum

nos infequatur novercali , oratio priftinee

oravit , ut à periculoin lacum demiffum Da-

nielem liberatet, Deus tuus , quem colis fem-

'" .DOI;W. 5.5

nos reftituit, felicitati , quia ut loquitur S.

Homil,s, de Chryfoftomus. — Aptiffma arma oratio effl,

per » ipfe liberabit 26: nimirum fuppetias à

incorpre»

tbe[aurus certà perpetuus , divitie inexbau-

Numine expofcit , quibusDaniel à leonum

benf,Dei

fubtrahatur voracitate : quid ni leones de«

8RAI UF.

fle , portus quietus occafo tranquillitata ,

denique autbor , parens , fons, & radix bo-

niffüm in lacum Danielem non dente conte«

runt, fedlinguálambunt; non ore vorant,

WOFH OMniuM s

& innumzm?iünm oratio

ef.

fed labris ofculantur , & propriam coércens

16,

Idque caufz ; cur Deus pijffimus, acin»

tes famem ab exhibito fibi pabulo abftinent ;

quia Prophete quafi afpicientes juftitiam

dulgentiffimus pater , ut hominum com*

modisconfuleret , tutandisà periculo profu-

non fuerunt leones aufi ullam eiinferre vio-

lentiam, nec adferre moleftiam ; quin po«

gis, urbes quasdam defignaverit refugio-

rum,

Decrevertnt Cedes in Galilea montis

tiüs blandis nutibus, ofculis demulcentibus,

3 Ojüe: € üpg

2.9»

Nephtali , €5 Siobem in monte Ephrain , &

geítibusque adulantibg-s Prophete blandiun.

tur,

Cariatb, Arbe ipa efl! Hebron « cenfecHugo

18«

uzetit Tertullianus , an Danielis in-

Carenfis per has refugij civitates orationé ad-

umbrari , quia hzc ubivis locorum refugi-

columitas , & ab illo immiuenti periculo

fubtractio orationi tribuenda fit Regis Pro»

um eít periclitantibus, fi pericula immine*

??i CHPqZO.

.ant , ait Hugo inJofué. Tres civitares ultra

pheta compatientis; an Danielis fanétitati ,

Jordanem fignificanz aliud triplex vemedium

quá per virtutum culturam erat infignitus 5

& refpondet, tantam eífeefficaciam oratio»

post baptifmum [cilicet jejuntum , orationem,

&& eleemo[ynam : quód fi delinquentes , utà

nis, ut etiam prcditaà Barbaro Rege ab im«-

minentibus fubtrahat periculis 5 nifi Rex

periculis le mortis fübtraherent , maaüsque

evaderent fatellitum accelerato grefïu urbes

oráffet , non evafiffet Propheta voracem leo-

! U(o

contendebant refugij : ita f1 pericula immi-

num dentem ; przffertim , càm diuturna fa-

me fuiffent anteà fatrapis irritati; fed quia

nent ; íi he(tes in noftram armatos perni-

ciem timemus; fi tentationes urgent , &a-*

aliena obarmatus oratione ,in lacum deícen-

dit , àleoninarabie eumoratio defendit, quz

cerbi cafüs non modicum nobis inferunt de -

& Prophetam munivit , & ferociam coére

trimenti , ad aíylum confugiamus orationis:

quia fi maria traijcientes cüm procella exci-

cuitleonum: velquia alcendit in coelum Re-

gisoratio ; defcendit inlacum Dei protectio;

tatur ,. fluctus intumefcunt , G ventorum

impetus navem exagitant , fatagunt omni

Ícité Tertullianus ait: Danielem nullius pr-

"A d-ver foa

Gzoflices

ftudio , & quavis folicitudine portum ap-

ter Dei füpplicem , U idcirco 4 Chaldais de-

latum , ac depoflulatum , Siatim utique con-

tAp. S.

pellere , ut ibi ventorum impetus , & violen-

E

tos fluctuum affultus declinent , ac fecuri

elufa , && ufitata feritas leonum devoraffet i

fi Darij dignapre[umptio de Deo falli debuif-

quiefcant ; ita ad orationis confugienes por-

: h /?f'gcgi

fét ; cüm igitur DariusRex digné de Numi*

tum pericula declinant , & eludunt naufra-

| [!1?«39'

ium: & ficut procellofa traijcientes zquo*

nis praefümpferit auxilio ; cüm [uas in ccee

lum preces dirigit, & ccelo in lacum tutela

!

r , fi negligant , obvium fibi portum appel-

"

lerej, fluctibus diverberantur decumanis ,

defcendit.

Quód fi tantz fuit efficaciz ora-

& ptocella exagitati , ac circumaóti, vel ia

tio à Rege quamvis Ethnico in ccelum dire-

&a , ut in profundo lacüs à voracitate leo«

[fcopulos impingunt , vel inelu&tabili fub-

merfione naufragium fubeunt ; pari ratione,

num valuerit Prophetam fubtrahere ; quan-

tó validior , & efficacior erit, quae à viris

ficim intus zíluant pravi concupiícentizaf-

fectus , ac tempeítatem cient , quz lumen

fidelibus , iísdémque juftis funditur ? fi in

adimit rationis » & cor percutit , pulsátque ,

opem dirigatur merentis, acDeograti? quia

plerámque noftra indiguitas vires fruftratar

quafi trahens ad confenfum: , ícu veluti ime

.. pellensad naufragium ; negligat , hisce prae

oratiohis.

ls

132.

vis pulfatus affectibus velpui flu&tibus exagi-

Idque caufze fuit , cur S. Leo Magnus

h

^bl

fufis ad Deum precibus Attilam co&rcuerit.

2

fl

tatus orationis portum appellere, imminet

m

tunc gravius periculum, & quafi naufragium

delatis victorijs infolefcentem, ac minitan-

tem univerfz Italize jugum imponere dürze

patet ineluctabile.

j*

1.

fervitutis : & idem lanctus Pontifex, tam-

zl

E(tenim oratió, quapravos quosque

et(i Roma oraverit , imó & fleverit, non

coércet. affectus , concupifcentias extinguit ;

d

tamen, ejus ad Deumfufa oratio impetrare

iras compefcit ; Prze ceteris pravis affecti-

].

bus , qui fatrapas contra Danielem inftigi-

potuit, quin Genfericus Romam cum fuo

35

exercitu ingrederetur , urbémque expila-

runt , livida fuit invidia, quecaptiofas fa«

U

ret , acplateas , domósque diriperet, ac cru»

piüs tetendit Danieli infidias ; cáómquecog -

noícerenc rem gratam fc Regipreflare, eí«

entis funeftaret excidijs : fed undénam utri*

n

usque eventus diverfitas? non enim credene

UI

uf

que plasite , fi moletii eflent Danicli; cogi«

nc

262

Dirrert"aag XVIL

dumeft, fanftum Läbuem minüs efficacitef,

Chaldaicus , eós littetis; 3c lingua juffit in-

ac fetventer oráfíe Romz ad coércendum

firui , ac mutatis nominibus Danicli Bal«

Genferici petulantiam ;

quàm propé Tici-

thafaris smomenclationem dedir, Ananiz

num ad compeícendam A

ttilz infolentiam :

Sydrachi , Mitaéli Mifachi , & Azariz Ab-

quia ficut in annis profecerat, ita & án (an-

denagonis ; quibuscàüm adformz gratiam,

€litate excreverat , quàin majori etiam me-

'rito erat apud Denm.

& ad fpeciei venuflatem , velaugendam,vel

Non igitur fancti

confervandam lautiores dapes apponerentur;

Pontificis oratio minüse

fficax fuit Romz ad

effecit'Daniel apud Malaíarem.eorum :mo-

coércendum Genfericum , quàm anteà fue-

deratorem , Patriarum Obtentu legum pro-

rat; cüm infolefcentem «ompeífcuit Atti*

mifeuum :«ciborum ufum vetantium , ut in

lam; fed quia Romanorum ingratitudo li-

-

menfam nonnifi legumina , & fontana infer-

cét non impedierit , ne S, Pontificis oratio in

rentur; qua vi&titandi ratione in experimene

corlum afcenderet ; prohibuit tamen , ne

tum decem dierum adhibitá , nonfolüm ni«

Dei mifcratio in ipfos defcenderet ;

'quin

hil de oris detritum eft venuftate ; verüm

Íanctus Pontifex 4n

penam tante ingra-

& füpra czteros Ephebos vegetiores zequ£,

titudinis , :hanc Ro

manis przdixerat calas

mitatem .z

ac venuflioresappattiére : «ümque Chaldai-

quia non folàm ob fufceptum

cis difciplinis fatisviderentur imbuti ad ze«

beneficium

per repulfum Attilam. :nullam

giam accerfiri prefentiam (pecimen dederunt

erga Deum -:exhibuerunt gratitudinem ;

doctrinz , quánon'folium cozevis, verüm &

verüm etiam impenfiüs incubuére theatris ,

Magiftris ipfis antecellerevifi fünt ; :cümque

fpe&taculis:

» aliisque ptofanis indulsére 'vo-

. luptatibus,

fama brevi ;per regiam fpargeretur , Tag.

& gaudijs, .quibus divinam iram

nam quidem admirationem apud Proceros,

exafperáru

nt ; funt enim theatra , -qu à

'&*-alias-..excityayitg fed./non fine comite invi.

uminis «templis avertunt , -& ad omnem

diá; qua fuos etiam in innoc

impudicitiam viam fternunt , &à Deo aver-

:tes venenum -effudit.

uos adolefcen,

tunt; unde S;Leo Papa loquens dehisce Ro-

. Triginta jam -effluxerant Fahni 3 :ek

22,

Serin. ÁnO. 3manorum fp

a

&AavAn SS,

e&taculis , ait : Puder dicere »,

quo fuerant Babylone verfati hebrzi juvenes,

fed necefsé

of , non tacere , plus impenüizur

«um praclara virtutis , ac fcientiz exifli-

Verri (n

Pasis,

dumenjs, quam Apojlelis , & majorem ob-

matione , .cüm Nabuéhodonofor imperij

Hnent &

»

— beata m

Jana fpetlacula frequentiam , quam

fui potentia infolefcens ,eó quia cantümj cae«

Dmidi 3.

Artyria,

Quis banc urbem refor-

UT m

?4Avit faluti ?

teris videretur regnis pracellere , quantum

Quis à captivitate eruit ?

:aurum vilioribus.metallis.antecedit ; juffit.

Quis À cade defendit ?. Indus Circenfium.s ;

Íc in coloffo ;propriam 'eferente. effigiem

4n cura fantlorup. s?

.adorari , »eratüatua"('exaginta cubitorum al«

20

Tntorquerihoc :idcm*potef'cïiï'omnes, quï

titudine ex ligno laminis aurcis :ad .operis

uberiorem elegantiam , .ac majorem firmi*

paratiores funt theatris adeundis., .quàm

templis frequentandis , & ea adeuntioca,

tatemobtecto, . Ad venerationem coloffccae

in quibus miferé cadunt , & ea fugiunt , in

fiatuz -convocantur edicto , :&qué populus

wniverfus, :acaüle Proceres ,. & purpu-

. quibus per fufas preces erigerenturi: (fferni.

tur Dei templum , ait Salvianus: t concur-

fati, quós inter erant Sydrach , "Mifach,

L.b. ?. de

Abdenago , flatuz circumfufi erant .Sym-

gubernat,

vatur ad tbearrum : feu ad cathedram pefti-

lentiz , gymnafium incontinentiz ,, Offici-

phoniaci.cumomnis generis muficis infirue

;;

vDu",

[

nam ícelerum;orchefttam impudicitiz,cam-

TneRtis , «capitis ineum poena fancità , qui

pum iniquitatum , & agrum ., ex.cujus cul-

tubarum , :ac timpaniftriarum audito foni-

f

tura nonnifi , mala , & vitia germinant in

tuj :;non ftatim procumberet in genua te-

Í

perniciem colentium , quapropter "Tertul-

giam pro Numine adoraturus effigiem, Sig-

D« feBatu- lianus definit zPeatrum effe privatum confi-

no concentu inftrumentorum «dato , .cüm

H

It

J cap, . Jiorium impudicitie : :ubi mibil probatar 4

tota multitudo fe fe coram coloífo profter-

metet, genüquefle&eret ; :ere&i ftetére tres

0

quam quod alibi non probaturz iquidem id

tantüm in theatro laudatur, quod extta thea-

hebrei juvenes inconcuffa pe&orisfirmitate,

4

uum eft exiraomnem laudem.

0

Plura igi-

ac mira animi conftantia nepantes per fva

curfunt.damna , qug à fpe&tacul

is funt exe

fibifacra fas :effe cultum exhibere divinitatie

W

ligneo fimulacro larhinis 'obducto aureis in

f:

pectanda , proinde ne expe&tentur, damnan-

extima fuperficie ;' -obteflati fe potiüs /mil^

n

da omninó funt fpeétacula , -quibus oratio

fua fruftratur 'efficacia,

lies vellé :crüentam :oppetere mortem

quàm facrilegum:patráré piaculum,

Hac

t

(2

: Nonfolüm 'oratio]eonum Tabiem in la-

ammafcula loquendi libertas omnium excita-

i*

€u coércuit, ne quidquam inferret damni

Danieli; verà

m &flammas in fornace com-

vit'iram , przcipué fatraparum , quibus

li

hebrzorum apud Regem gratia tor

.

l

] puo,

It

peícuit, ne pu

eris nocerent orantibus, "Treg

€rat.

menFum

[/7

€ozvos adoleícentes Dinaftlarum , & Opti-

Capiunturflatim renuentesflatuam coc

matum Judazorum fi

lios captivos fors Baby-

2$

lt

lere ,trahuntur in regiam , fpreti tmandati

?h

lonem traduxerat ;

quorum indole dele-

accufantur ,

Ío

& ad promeritam necem ut«

ii

€latus Nachb*odono

r Rex Babyloniorum ' pote regij ed

icti transgreffores expoftulan.

dj

&

?-&ur

,oga;ic pravos expugnát affc&us,ü.jejunio reficiatur vegetior. 365

tur, & cum Rex nil proficeret in fle&tenda

tio, validiüs, & per fe juvenes armat contra

conítantia hebrzez virtutis ; fornacem ju-

flammarum vortices; & ejus efficacia, cà

bet Naphta, Stupa , pice ; ac malleolis in-

fpléndet illuftrior , quó flammis utrinque

flammari feptulo vehementiüs , quàm fue-

cingitur uberioribus ; in lacu veró , quia

rat confuetudo $ crepitantibus jam flammas

Oratio exterior erat in Rege fcilicet depre-

rum oclobulis in fornace, videntur teterri-

cante pro Danielis incolumitate , valuit o-

mi fumi volumina furfum afcendere , &

ratio ceelum afcendere , ac pulfare ,. fed in-

nigricantibus ignium vaporibus zthet for.

de'exivit Angelus , qui perniciffimo vo-

deícere,& cum effent juvenes veltiti braccis ,

latu deícendit ora conclufurus leonum , ne

Q tiaris perficis , manibus , pedibüsque li-

Danielem lederent : Mifit Dominus Ange-

gati , illé precipitantur infontes, Sedóà di-

lum fuum & couclufit ora leonum, tf non. ,

vinz predigium potentiz , cui vel ipfa fa»

nocuerunt mibi , non valuit oratio Regis

mulantur elementa zqué ad clementiam ;

Ethnici, feu Darij, perífe ipfam leonesco-

acadvindictam ! heroesinfotnacem injecti

ércere ,. fed Angelum accerfivit in Danielis

per medios fluétuantium ignium vortices

fuppetias, ne deftitueretur effe&u , quo

inambulant ille(i, mne capillo quidem ad-

exteriüs minüsefficax vifa fuit: quzveroin

uíto, vinculis liberi,laudes Deo lzta voce

fornace fuit oratio edita per fe flammas co.

concinunt; propric oblivifcitur flamma na-

€rcuit: Daniel opeexternz orationis ferva-

turz,& rofcide mutuatur ingenium; undé

tur incolumis, fed juvenes hebrai de proprijs

non prunas videbantur juvenes accenías cal-

precibus illuftriàs coronantur in flamma ,

cate, fed vernantes rofas ferena fronte a-

clariis fplendent in igne.

Àn non refugij

Ípicete, ac ijsdem delectari 5 flamma in

urbibus afcifcendaoratio eít, cüm intra de-

conum erecta triumphantibus obelifcum eri-

votze orationis moenia nequeat urgere pericue

gebat illuftri exculptum victoria , quz eà

l—um , & omne .aïceawrdifcximgnä

clariüs fplenduit , quóflammee ipfz fuos ei

fuppeditabant nitores: acceffit quidem flam-

2

$5v

ma , non laíura , fed veneratura juvenum

conílantiam ; lambere veíles vifa eft , non

ut noceret ; fed ofcula figeret ; & quafi ro-

tis naturam imitata,

Om*tiä in favorem premntizzm-z'n

Dlmiel.. 3.

Fecit medium foruacis

V. d9

qua[i ventum rorisflautem; led cur lamma

campum de[cendit puznatrix ; fed ad-

verfariorum ,. Ac pravorum afeciuum

roícidam abijt inundam ? quando leonum

. Afcendit expugna-

fzvitia extinctanon fuit ? quamvis in lacu re-

£rx,

preffa, & coércita, ne Danieli leonina ra-

:

bies damnum inferret , ajebat ibi Daniel:

Mifit Dominus Angelum [uum ,. & conclufit

& Uos oratio 'munï'c; hos nulla con-

244

era leonum , & nen nocuerunt mibi * in las

Q

terit adverfitas , neque ab ullis g«

:

duntur hoftibus: imó defcendit &

cu ideó fuit Daniel illefus fervatus ,. quia

Angelus é fummo coelo deorfum miffus ora

ipfa oratio in arenam pugnatrix , -quó pal-

mas demetat viclrices,

conclufit leonum , eorámque compefcuir

Joanni ingens obij-

Aþem'li 3.

xabiem, fedin fornace atdente , ait: Fecit

citur fignatorum exercitus , nimirum ex qua-

gnedium foraacis ,. quafi ventum roràs flan-

vis tribu duodecim millia fignati, imó &

poft fignatos , pediffequam videt turbam ,

zem , ignis quafl propriam exuens natu.

!

ram roícidam induit , quà ílos virtutis u-

quorum dextrz palmis muniebantur viclri-

beriüs rigaretur , & fplendidiüs vernaret :

cibus; 4« palma in manibus eorum, — Quid

'

quódalijà palmiseripiantur triumphalibus,

fed quenam hujus diícriminis caufa. fuit ?

'.

non alia certé nifi ea ,. quam facer textus

& folo fignentur charactere , quó ab alijs

innuit, inquiens ? Tw»c bi tres quafi uno

non fignatis fecernantur ? an quia fignum

le

ore laudabant ,. & glorificabant ,. &5 bene«

fufficiens erat ipfis clypeus ad retundenda

a

J

dicebant Deum

.

ecce in fornace auditur

adverfa quzque ? ibi enim ajebat Angelus

Nolite nocere terre , & mari , neque avbo- Mpoc, g2

b

oratio , cüm nullus in lacu infonuerit hym-

nus j in lacuoratio Regis Danielem munit;

vibus quoad usque fignemus fervos Dei no-

fed in fornace hymnus contra ardentes flam-

firi in frontibus eorum : . fignaculo enim

marum vortices pueros armat ad viétoriam :

veluti impenetrabili clypeo ad arcenda no-

h

cumenta obarmantur , fed eorum dexterz

l

& quamvis zqué in lacu , ac fornace oratio

palmis non muniuntur viclricibus ,. cum

triumphaverit , clatrior tamen ejus effi.

cacia fplenduit in flamma fornacis ; quàm in

tamen alij veluti victorias jam adepti palmis

dv

10

laculeonum , ut innuit Zeno Veronenfis ,

infigniantur , & triumphis commendens

| Serm, 5 de

tur ; G quenam hujus diícriminis caufa ?

J

[ trib. puer,

inquiens: Ubi ja&tati funt in fornacem ignis

ardentés , bas devotà cupidus ignis excepit s

cur non omnes eodem (ignantur chara£lere ,

vel ijsdem infigniuntur palmis? quia nimi-

dambunt vofcidos flamma blandientes , mira

res ! opacitas antus ,. incendium foris eff ;

rum hi tantüm palmas in manibus defe-

D-

?j

intus bymuus canitur ,. foris ululatus at«

runt , qui ore preces fundunt , quia ora-

t

ditur : quia propias in. fornace adfyit Qra-

tio victrix palmis gaudet viclricibus ornari ;

(

*i

nl

Verani de Afeiiióus Touy, d.

quas

364

Diflertatio XVli.

"Est

9

n

tium

.

eate

E& od

s Regem optant in civitäte

A pocal, 7,

quas ubique !egït, ait enimJoannes, Pal.

manere ,

& in manibus eorum , €9 clamabant voces

^

quà impenfius poffit orationi

Vacare

?

agnofcebant tanto fibi conduci-

anagna dicentes: Salus Deonoffro , qui fe-

biliores effe juíti unjusad viétoriam pre-

dei fuper tbrono , &5 agno : nimirum. ubi

WT

cantus refonat orationis , ibi victrices fur-

ces, quantó potuerint armatz militum pha*

MPQ 5

* f,ï/J

A

langes prodeffe ; & ideó una Davidis ora*

gunt paln

, ibi plaufibilis auditur trium

.

*

ubi veró nulla auditur vox , nulla

tio fupra decem millibus computabatur ad

, ph.u $

victoriam parandam efficax

?

.

habet enim

furfum afcendit oratio, fed filentium alté

paraphrafis Chaldaica : w nes potes robo*

colitur , ibiimpreffo figno tantummodo

Et nunc b0-

arcetur damnum ; & licét in cocleíli patria

rare ,fitut mos decem millia.

num efl ,. quid ores pro nobis ex urbe ad

tranquilla beati cives fruantur fecuritate ,

*

roborandum

LA

quàm ícité orationem robur

nec ullum ibi periculum immineat ; ;nec

ulla difcriminis folicitudo angat, adhuc ta-

dixerunt exercitus ? quia ubi oratio cum

militibus, & pro militibus pugnat ; manus

men longiüs ab orantibus diflat metus , cüm

1

tacentes figno duntaxat muniantur , & cla-

erudit ad victorias; arma dirigit ad palmas,

mantes triumphali infigniantur palmá: fcité

quas de proítrato hofle viclrices. coilligit, ;

ideóque Davidis inurbe preces , valentiores

InApocal, g. D. Ambrofíius expendens'przefatum tex-

tum,

Palma premia funt willorte [ancto-

G aptiotes vincendis , proíternendisqueho.

[tibuserant inurbe, quàim martio in campo

yum y qui & voce magna clamare dicuntur :

emiffi fagittarum imbres , vibrati telorum

L:

felus Deonofiro, qui fedet fuper tbrono , &$

turbines: tati cives , Davidis oratione mu-

4gno : ideo igitur eorum dexterze trium-

pitos milites quidquam non potuiffe de.

phali infigniuntur palmá , quia eorum au.

trimenti pati ; Regem rogant , ut (it ipfis

diuntur voces orationis ; quafi etiam in coe-

lefti patria ín paradifiaco triumpho fupplici

in urbe przfidio ; quia quos oratio munit ,

orationi viCtoria debeatur.

& charitas unit , nullum poteft difcrimen

Quàm efficax

eít orationis energia , qua etiam in coelo à

!Igdere ; cum habeant pro íe orationis pro-

pugnaculum, contra hoflilesaffultus , prae*

militibus fignatis, turbas fecernit orantium,

fidio non deftituuntnr,

quas victricibus infignit palmis ? íed cur

26

Orationis ,. qui fulciuntur prefidio ,

ÉC

Angelus etiam quos palmis ornavit ; & tri-

nullis fiunt periculis obnoxij, unde Caffio-

umpho coronavit ,. non etiam communi fig*

L:

II."U4-

navit chara&lere ? fi omnes ad eandem fpe-

dorusait, Supplicandun nobis eff beatiffimi

YiAT, CAfp. À.

. €abant rempublicam ; cur Angelus alios

Patres , ut larittiam , quam per vos Deo

largiente percepimus cuffodiri nobis , veftris

duntaxatfignat, Galios figni relinquit ex-

.

e

pertes? quiaut ait D, Ambrofius; alij pre-

orationibus fentiamu

Quia enim dubitet:

ces fuderunt , «üm aliorum voces auditz

projheritatem noftram veflris meritia. appli-

candam, quando bonorem adtpifiimur , qui

non fuerint: quos oratio munivit , hosnul-

lapoteratadverfitas lzedere: ad pericula ar-

4 Domino diligi mon smeremur ,. & permu-

tatione e[ficaci bona vecipimu , cum talia

cenda fignum imprimitur ab Angelo : fed

won agamius : Ecclefiasiicis fiquidem jeju-

ubi oratio clamat , nullum figni veft:gium

datur, quia orat

njs fames efl exclufa popularis ,. decoris lav

/

lo '(þla perfe pericula om-

tbrymiáa triflitia feda difcefcit , & per [an-

niaarcet,

&os viros acceleratum eff , ne trahevetur di-

Ordinaverat David Rex acies fuas con»

.

e

f

utius , quod gravabat

quia per fufas

trahoftiles phalanges, paratus ipfe in prae«

preces calamitas propulfatur, d omnis

lium exire ; quó regia prafenria milites ad

excutitut adverfitas

.

&

eít fiquidem oratio

pugnam exacueret acriorem : fed populus

divinorum armamentarium auxiliorum , cce«

votis ob(iftit Regis, & devotam ergaPrin-

leftium contra irtuentes hofíles exundans

cipem oftendens affsctionem ait,

Tu unus

officina , & contra deemonum technas ,

1ORGO96 »yo decem millibus compuraria ,. melius eft

tutior cautela ; ideóque ait Caffiodorus :

igitur , ut fis nobis in urbe prafidio,

Sed

Vigor ille rationalis auima nobis confilium..

quali potuit populo effe prafidio Rex in

urbe manfurus , càm ejüs virtus bellica in

praftet 5 facies veritatia albefcat , nec men-

zem nokiram innubilet. caligo corporea.s 5

caflris cateros ad viétoriam milites inci-

fequamur , quod intus eff , me foris à nobis

táffet ? cur Regis in urbe otium , dicitur

finma 5 inflruat ,| quod de wera fapientia.s

decem millium militum fuperare congref-

fapit 5 iluminet ,. quod. celefli claritate.o.

fum ? fi domefílicos degens inter parie-

[]endet : fücut igitur oratio praefidium eft ,

tes non pugnat cum militibus , fed otio

& munimentum contra adveríitates omnes,

indulget cum aulicis 5 . non laborat in cam-

hoflilésque aflultus , confequens e& , ut

po» fed quiefcit inthalamo ; — non vigilat

hoc prafidio deftitutus orationis , quan-

inexcubijs , fed dormit inculcitra? an non

tumvis armatus gladio, ftipatus affociato mi«

adulatioaudita hic fuit ; Principis exaggee

lite , quamvis campum ingrediatur pug.

ráffe virtutem 5 ac aliorum vires habuiffe

U

naturus, fiat hoítium przda : cadit enim

j Gängxi.

contemptui ? fed non credas , has popu-

pugna, nifi furgat oratio, neque flat , nifi

li voces de gutture prodijffe oris adulanti-

precibus fulciatur.

Secus przefidio mu-

Camdg — $" (gumuex A m a Éu .O IA. . .

um, Íed devoto prolatas fuiffe triumphanf

andidati

niti orarionjs jam glorim quaü «

xofti-

| Oratio pravosexpugnataffectus,fijejunio reficiatur vegetior. 36g

hoftiles non timent impetus , & vicloriam

& ex marito gravida, mundo peperitþalamï-

fibi fpondent, eó tutiorem, quó uberiori-

tatem ,. fuit enim hujus feeminz deceptio

bus, ac repetis fulciuntur precibus , fcit&

illa Pandorz pyxis , à qua omaium fcele-

Lib.de of,;t- 'Tertullianus.

Ila Angelorum circumflane

rum genera, portentorum colluvies , fup-

cap, 3f

tianon ceffat dicere : fantlus , fancius , [an-

pliciorum acervi , calamitates omnes , mor-

Cius,

Proinde igitur , & nos AAngelorum ,

borumagmina, cruente czdes , & mors ipía

fí. mevuerimus effe candidati. 3 4m bzne cale-

proruperunt,

flem illam in Deum vocem , & officium cale*

Secunda fcemina à cacodoemone impee

28,

fflis claritatis edifcimus : oratio enim qua-

petita fuit, quam vidit Joan, "Apocal, £2,

dam eft cocleftis beatitatis preguílatio, & qui

Soleamictam, lunacalceatam , & Ífyderibus

orationi affuefcunt, beatis aícifcuntur , &

fulgurantibus redimitam : hec autem om-

Dei opem ad fe trahunt , quia ad Deum ac-

nes elufit tartarei hoflis conatus, fru(travit

cedit orantis obfequium.

machinationes ; & ne loco , aut flipantibus

27.

Duas fcimus fceminasfraudulentis ver*

Angeloram agminibus adfcriberetur viéto-

. futiffimi ferpentis technis impetitas, la-

tia , mulier defertum petivit , aquil plue

1Tis munita.

queísque irretitas; prima fuit Eva: delicia-

Data funt mulieri ale due

-Aþ?s.zzo

batur hzc in paradiízis topiarijs , erat ea

Aquile smagna , & volabat 1n de[ertum.s

!

voluptas innoxia , quia ferpentino carebat

Jocum fuum .z (ed ferpensimpediturus mu:

veneno ;' etrat enim hortus ille ad omnem

lieris feceffum in folitudinem deferti ; tur«

«onfitus amcenitatem , & (upra omnester-

bidum emittit flumen ex hiante ore, «ujus

rarum tractus ridens, fimülque & arridens;

«onfufis vorticum volunminibus obicem in-

deliciarum quà corporis , quà animi refer-

ijceret mulieri properanti , eámque detere

tiffimus, ubicoelum perpetua ferenitate Ize-

reret ; ac àfufcepto retraheret itinere.

XEt

nulla tetra

potal, 12,

tum nullo ierreftri halitu..,

entfit ferpens ex ore fuo poff mulierem aquam

exhalatione fosdabatur , a&r faluberrimus

tanquam flumen , ut eamfaceret trabi à flu»

erat, & verna quadam temperatione fem*

32Ín6,.

Verüm maicula in.muliere virtag

U;

A

im3

X

per &qualis , ac pacatus : & guam

5 pet

aftus elufit ferpentis , qui

Aanici

pectora coe.

M

quatuor tempeílates curfum fuum annus.

nofam trehens per tellurem , Ípiris invo-

exigeret , coeli tamen clementia , & aéris

lutus foediffimis fugit confufüs ; fimul &

le HQ'W'

falubritas varietatem ita temperabant , ut

gæ'iäïl—ls. É

riat, u o«

faítidium excuterent , fimülque letam pro-

Quid quod cim idem

-ffuei'ït ferpens

moverent ,

ac gratam temporum tnutae

*eadem armatus verfutiá , munitus failacia-

29.

tionem , cüm nec illic iners , ac torpidum

rumexercitu , G utroque in loco foeminam

. gelu , nec horridus rigor , nec amnes fti- -

fueritadoríus,, fexufragilem , naturamol-

goribus conglaciati, ncc montes nivibus

lem, «onditione imbellem , ab hac tamen

albentes , neccampi pruina concrefcentes ,

vi&tus ceciderit , cüm viclor terreftri in pa-

Íed tepor quidam femper exhalaret , quo

itadifo de proflrata Eva furrexerit erectus in

|

«orpota placidé refpirarent , Gt animi re-

pedes, & caudam, vel circumvolutus atho-

j

createntur, Ob id ad iuvidiam excitatus ca-

Fisramis; auttrunco ? ceciditenim ferpens

€odceemon Evam adorfus eft. quamvis !divi«

victus , quia Apocaliptica mulier ejuselufit

nis munitam przceptis, & innocentiz ar-

verfutias ,fruftravit technas , retudit cona»

mis protectam.,

Ingreífus igitur ferpen.

tus; furrexit veró cum primam foeminam

tem ,animal ia primis altutum , & fagax ;

fuis 'fallvacijsjdecep'it » quidigitur caufze, cur

eum artibus fibi notis vocalem effecit, ma-

prima fcemina ferpentis non elufit aftus ,.

ä

gis tamen ipfe ex eius gutture locuturus ,

cüm fecunda ejus fruftraverit conatus , &

Qd

l5

quàm eloquentem facturus anguem , fortaf-

victum proftraverit hümi repentem 2. cau

fis tunc folitario inceflu per paradiíi mean-

fam diícriminis fuggerit Hugo Cardinalis,

E

dros vagabatur Eva, & ficuteam animilli-

quia mulieri Apccalipticze datze fuerant alae

M

bido pepulerat propéarborem fcientiz bo-

binz Aquile magnz, quibus munita poffet

J

ni, & mali : ibi ferpens, vel arboris cit»

ad volatum fe accingere : funt autem ha

lnl

c€umvolutus ramis, vel fubter arborem in

alz vita activa, & contemplativa, ait Hu-

7

caudam, pedésque ereclus , tanquam frater

go: date funt mulieri due ala , VAHQUATIS T Mpocal,

fororem affatur , & mirafermonis illecebrà ,

Armas quibóus fe polfetelongare z be alefunt — az,

föif

-

verborum 1lenocinio aures demulcet mulie-

vita atliva , €5 contemplativa, vitaautem

i

tis , ejisque (ibi benevolentiam captat, fi-

«ontemplativa tota divinis occupatur medi»

:ü;

mülque venenum peftiferz cupiditatis ex*

tationibus, tota innititur orationibus mente

Jy

cellendi fupra humanum faftigium inlpirat ,

conceptis , ideóque hoc fulcimento innixa

n

guítüiaique pomi vetiti fuadet , & perfua»

cadere non potuit mulier Apocaliptica; &

j

det ; falíis enim delufa fponüGonibus Eva

hisce pramunita armis, non potuit nifi fer-

»mi-

ferpenti credidit ; féque ; & fuos peffimo

pentem profternere.

Velbinz alz ex aqui*

addixit inimico.

Tulit de fructu illsus , &

uÀ

Genye[ 3.

la magna mulieri mutuatz2 | Apocaliptice

enim

comeditz In ïpfo innocentiz ftatu, in medio

utrámque fignificant orationem vocalem , &

(

,ni

paradifi , feduxit ferpens primam in mun.

mentalem verbis expreffam, & mente con-

do mulierem , quz priusquam prole foeta,

m

€Ceptam , hisce binis alis inftructa mulier 3

Verani de A[eäiäm d0m. ,

Z

gidati

fagilr': ,.

l

366

N

Difïcrtatio XVII.

facile potuit ferpentis ima pe&tora per coeno-

zthera, quotiesutriusque al témipgio fur

fam trahentis tellurem evadere ; furfum

fum nititur , & deorfum ima pectora pet

avolan$ , & deoríum ferpentis defpiciens

terram trahentem relinquit verfutum fet«

veríutias.

Non igitur propria induftria ,

pentem , fpiris involutum focdiffimis., & à

fed-viribus orationis de ferpentis vatritie

viribus proftratum orationis.

Invincibile

illuflres exegit palmas : Eva verb, quia u-

fiquidemApocaliptica fcemina orationis prz*

traque ala deftituebatur ;foedé ceffit ferpenti

nuntio accivit przeüidium , cum fydera coelo

fuadenti, & mifere victa cecidit, cüm fer-

infixa , ac rutilo fulgurantia nitore non fo-

pensvictor in caud

Ium cauda obícuraverit draconis, verüm

4

am, vel pedes furrexxit-

eteclus,

fuis etiam fedibus expunxerit, & deorfum

30.

Eva fundendis precibus non legitur ad-

traxerit, cüum mulier furfum victrix avola*

dicta , & ideo vicla cadit : mulier autem

verit ? quia nimirum aftra fine voce , oratio:

Apociliptica , quia orationi vacat ; ejüs-

nibus deftituta ceciderunt, quamvis innatis

gomil, f

que tum vocalis , tum mentalis munitur

fuis fplendida nitoribus. — CauZa ejus tra»

4potalirae

alis, ovans triumphat, & deviclo ferpen-

bébat tertiam partem flellarum cali , & mi-

te farfum avolat triumphatura: ita eít, ubi

fít as in terram ; mulier veró idéo trium-

viribus quis deftituitur orationis; ibi non-

phavit , & furfum victrix avolavit , quia

nifi cedes , & ruinas fpedlare poteft ?. fe-

"— - d&. " u

binis munita alisutriusque orationis verbis

cus ubi orationis efficacia quis-praemunitur

expreffe , & mente conceptz de proftrato

de proítrato quovis hoíte gloriofiores re-

triumphavit ferpente.

Date funt multerz

AMpocal.-12..

^

portat. triumphos.

'Yametíi fuiffet Eva

1mo

--

4le due aquile magne , wt volaret.

:vo 14"

innocentie Íuffulta przefidio , quia tamen

adeó validz funt vires orationis, ut velips

viribus fuit orationis deflituta , ferpentis

fis imperent elementis , ac in miris patran-

victa verfutijs cecidit deturbata à fuo inno-

dis virgam fuperent Moyfis prodigijs exci-

centize , acfelicitatis ftaru , in quo ídeo

tandis datam.

non fletit , quia fulcro non fuit orationis

Nitebatur Pharao nequiffimis artib

us

$316

inüixa: fecus extra innoceniia flatum ma*

populum perdere Iífraélis , cujus incolumi*

Ícula in muliete Apocaliptica virtus viribus

tati enixim ftuduit Moyfes,

Pugnabat ille.

premunita orationis , quamvis innocen«

téchnis populum , quem iíte propugnabat

tig deílituta prefidio ferpentem vicit ,

prodigijs ; cümque egreffus populüs infe-

quem oraüio protrivit,

Imó validiorem

quentis à tergo Pharaonis armatas phalan*

T atnetfi

Íyderibus orationem . dixerim,

gestimeret , G à fronte immeabilia aqua*

It

firmitarem fuperent fydera adamantis , ac

rüm , fluctuámque volumina obftarentitine*

firmiüs fuis hzreant epicyclis — cedunt ta-

ri; ad opem timore perculfus populus con-

men íerpenti , quem fcemina profternit ,

fugit Orationis.

Cum appropinqua[fet Pba-

Exod, t

& contetit

.

[

quamvis nil ttellis . fir-

"U. IQ«

rao levantes filij Ifrael , oculos viderunt JE*

miüs , nilque faemina molliüs ; in hac ta-

£ptios pofe fe., & timuerunt valdà , claima-

$20 d cwm o o iies

men ferpentis pugna cüm muliete apoca-

verüntque ad Dominum ?. Ícd quid prode-

-^ Bu a,

liptica ftellas videmus ccclo detrufas, & foc-

runt precari] clamores, cümà tergo urgeant

minam laureatam ,

e terra evulfam fur-

feítinantis exercitüs haítze , & arma; &à

E

Cauda.»

Aþo:ül. li.

fum triumphis avolare illuftrem.

ftonte nas.zfragi'a minentur aquarum vorti«

ejuc trabebat tertiam partem flellarum celi,

€es, fluctüsque ventorum impetu exafpera*

& nifit eas in terram : nimirum vel folafer-

ti? $i Pharao virgá Moyfis percuffus, tam-

pentis cauda refixit ftellas , quas expunxit

etfi plurium fuerit prodigiorum ferax , fe-

g

écollo, & deorfum «raxit incerram ; cüm

ritatis non mitigavit ingenium ; quomodo

totus ferpens furoribus armatus , fallacijs

nunc precarijs clamoribus populi ad extre«

catafractus , verfutijs munitus , feeminam

rhium redacti mitefcet Pharao, vi&torize, ac

licét conditione imbecillem , naturá fragi-

triumphi appetens ? & tamen fola oratio-

lem vincere non valuerit ; nec fuis vincire

nisvirtus,fuit , quz non folümà periculis,

verfutijs ; quin alis inftru&ta furfum victrix

qua àtergo , & fronte imminebant , popu*

avolaret: quódíi quaras,cur mulier enacta

lum fubtraxit, fed etiam illuftrem depro*

2

fuerit vitoriam, cüm aftra ipfa à fola fer-

flrato , & perdito Pharaone impertivit vi«

&oriam

*

pentis cauda refixa foedam fuerint ignomi-

L

fiquidem /Egyptiorum phalan

niam petpeífa ? Nodum folvit facer tex«

ges Ifra&litarum percufíe precarijs clamo*

tus, inquiens: Clamabat parturiens , ni-

ribus ceciderunt marinis vorticibus obrue

mirum precatorius mulieris parturientis

t:e , quando oratio ficca itinera per difrupe

clamor ferpentis aftus elufit, depreffit au«

tos , ac confciffos maris finus aperuit ,

daciam , fruftravit veríutiam ,- faícinavit

quó citiüs Ifraelitee ad vi&toriam prope*

rarent

L

fallacias ; quia ubi auditur precatius cla-

?

nimirum orationis fubfidium in-

inot

3

L]

ibi veluti echo confona ovantis re-

numeras ZEgyptiorum. evertit

copias ,

fpondet vcx vicloriz ; quà illuftris trium-

proftravit phalanges ,

perdidit/ exetci-

tum

.

havit mulier geminis munita alis utrius-

?

& valentior fuit oratio , ac pre-

que orationis verbis exprefías ; & mente

carius populi angentis clamor, quàm Moy-

concepte ; altiora enim pervadit mulicr

fis virga, quamvis prodigiorum patrggrix,

*

A.

: Oratio prachexPugnat affc&ug,ü jejunio reficiatur vegetior. 367

Sed cur Moyfes unico duntaxat ictu

)?

ad pervicaciam frang'*ndam Pharaonis: con-

a

tra virgá quamvis quafi omnipotentize vica-

flu&tus in mare diverberavit Erithreo ,. cüm

in deferto filicem bis virgà percufferit? ut

riam acmatur deteltanda Pharaonis conftan-

tiaj cujus tamen durities contra precarium

nimirum virtus commendaretur, G efficacia

-

Tfraclis clamorem , contra angentis populi

orationis ; hanc ipfam caufam innuit facer

Orationem , non potuit armatas fuas tueri

textus nobis indicans, Moyfem manum ora-

P

halanges , quin vicz caderent marinis ob-

tione obarmatam fuper undas leváffe : in

deferto autem non precario clamore fultam,

6U

yuta

flu&tibus: voluit DEUS ut populus €

Phataonis raptus famulitio precario clamo-

non oratione munitam manum ad petram

llitatem cl«-

pssae

re propriam teftaretur imbeci

extendifíe , fed populari murmure tutba-

maverunt ad Dominum : ut Phacae detri-

tam direxiffe : clamabat cum pericula in

umphatus caderet przda orationis,ac pre-

matinis fluctibus imminerent., dicente Do-

caríi clamoris : appo(ité Origenes apud

mino: quid clamas ad me , in deferto. au-

| Homl, $.

Gloffani: Clamor Santlorum auditur, jube-

tem , cüm debuiílet coram populo pronus

Atilus,

gur Moyfes virga percutere mare » ut ingre-

inhumum procubuiffe; & precesfudiffe, ut:

dienti populo DEI cedat , & aqua , que ti-

oratio populi , & Moyfis in celum àfcen-

suebantur, dextraJevdque murus effeiia nou

deret, & Dei miíeratio e coelo in defertum

Cofolin permiciem ue[ciant , fed etiam muni-

deícenderet , orationis' tamen ob populi

murmur, acinternam mentis turbationem

—emen exbibeant : nuirum precarius clamor

tantz e(tefficacig , ut non folüm marinos

oblitus fuit; & id caufz, cur ad latices e-

Aocal.az,

..? flu&us coérceat ; (ed & maris finus dif(rum-

liciendos 6 faxo repetitis virgz ictibus indi-

U, ]4.

guerit: quia nimirum percuífo virgze viri-

(v gat, & per (iccaitinera in medio immeabi-

* jis Erithtei viam ad triumphos fibi fternat,

bus deítituta orationis minüs efficax ett , li-

cét patraudis prodigiis data , & efficiendis

miraculis nata ; ideoque quia viribus defíti«

5. VIi.

tüta orationis ad eliciendos latices & faxos

UE

i&tum, pálffümque debuit iterare in defertos

Oraítio pmdzfgz'amm fäecumla m.q..

ciüm ad findendos in Erithreo marinos flu-

zer beroice operAt i0mis energia du-

qnonum techuas eludit , & bomi-

€&us unicus fuffecerit pulfus; quia tunc non

murmure, ficut in deferto turbata erat Moy-

num opitulatur mdzgen-x

[2

fis manus,fed clamore precario populipre-

munita virgas quz proptereaunico tantünt

31

pulfu mare divifit, & ficca itinera per inti-

! f virga Moyfis prodigiis patrandis data.

fuit; oratio tartateis hoítibus profli-

miora ejusaperuit vifcera: fcilicet virga:

Moylis precario deftituta clamore agrius --

andis, ac miraculis invehendis per-

foi tie

aptaeí(t, Ardens fitis in deferto viícera tor«

faciliora patrabat, cüm long? difficiliora o-

9. 10

rationis adjuta praefidio faciliüs , ac citiüs

quebat populi exareícentis defe&u frigidze;

fuperaret.

Idque innuit Cyrillus apud

& tunc Moyfes jubetur aquam DEI nomine

Num;ää,'v.s.

àpetra exigere: Loquimini ad petram . co-

Gloffam inquiens: J« ZEgypto [emel tantim : Nes. 0.

eadem virga,vel a£ra , vel aquas diverbe.

vam eis , & illa dabit aquas : Moyles po-

rans oflentabat ;; munc quia infultanti popule

puli obtrectarione turbatus manum elevat,

& repetiris iclibus filicem virgà percutit, ut

faccumbens de fide aliquautulum | deturba-

latices, frigidás-

tur parum abfuit ,. quin. Dominus negaret

exopiatos à populo eliceret

que emitteret undas ?. ez» elevaffet Moyfes

4quat , quia 1neremo Moyfis virga licét pa-

trandis prodigiis data praidio deítitueba-

poanum percutiens virgá bis filicem, egre[&

ti-

tur orationis ; ideo ei filex latices dene-

fanr aqua largijfima , led cur filex ad. p

aciterate

mum virgz pullum non concupitos à populo

cavit, & non ni(i importuno ,

ulfu diverberatus latices emifit,

Appofi-

dedit £rigelcen

tes latices ; quibus & fitim

L

íedaret & aítus temperaret acriores, fi E-

té etiam D. Ambrofius aitloquens de Moyfe:

—

rithreum mare ad unicum virge ictum

dicit al eum Dominu : Quid clamae adene?

l'

fouum ejus non audio , "vocem ejus agno[co ,

Moy(i obfecutum proprium difcidit finum,

)1

& ficca pertranfeunti populo aperuit itine-

ilentium ejus, clamorbm ejus in operibus de-

li

ra; cut filex in deferto ad primam virgiedi-

prebendo, clamabat populus , & non Audite

'1'

verberationem non obtemperavit Moyfi ju-

batur , tacebat Moy[es , & audiebatur: ex-

Jl

benti aquas emittere in folatium fitientis

endenda funt verba illa : clamozen. ejus in

aperibm* deprebenda, nimirumin tmaris di«

ul

populi? ingens utrinque fané miraculum

pl

claruit ; fed quia . difrupto lapide aquarum

(ciffo finu, gremióque difcerpto agnofceba-

tur orationis energia, quia primoictu, pri« .

latices ex faxeis rimis erumpi;acfrigidos fon-

tes infuetum noneft, cüm fepiffimé id. vi-

móque virgz pulíu fluctus facto divortio

t

nl

füm fuerit; ideo renuit filex primo parére

fufpen(i hzeferunt ; fed ubi in eremo non au«

ditur clamor, nec exauditur oratio, virgae

pullui virgze ;

fecus quia mare fufpendere,

dios flu&us viam gradi-

bina percuffio eft neceflaria : in operibus e-

*

ficcámque inter me

Jucet oratiomis efficacia, quia juvante orae

ia

entibus aperire, id

& rarius e(t, & mirabi-

tione facilé perficitur , quod nonnifi zgré

wyl

lias, ideó qu& illuftrius clarefceret prodi-

forían patraretur ; quia populus in deferta,

n

-Z;

obmutf«

gium ad Primumvirgæ iétum paruit maree

368

Differtàátio XVII.

l

L

Ü

obmurmurat, non orat ; filex non nifi. ad

y

'dirigitur ; oräruntDifc/ïpuii, & pedesclau-

coercendam importunitatem repetiti pulfüs

dicantis confolidárunt: cacodoemonem ve«

(i

latices emifit ; fecus quia. Moyfesad litus

1ó ob(idione corpus premeniem adolefcene

gl

Ezichrei non vociferatur , fed fupplex orat,

tis abigerenon potuerunt,quia viribus tunc

[

ad primum virge nutum obtemperat mare;

orationis deftituebantur teftaute Magiítro

f

fluctus diffociantur , & (icca aperiuntur iti-

Chriftos boc genus demanuiorum in uullo po- Mareg. ,

fi

nera in medio mari; quó inde conjiciamus,

tefl exire , nifi smoratione, & jejunio. — Prae- 28»

k

quántafit orationis efficacia , quanta pre»

fidio igitur orationis, qua difficiliora funt,

qï

cum energia, quam vel ipfa flu&uum volu-

facilis affequuntur Apoftoli, qui viribus

Á

mina teítantur fufpenía.

deitituti orationis , quze fa&u funt faciliora

U

34.

b

Non folüm oratio, quze imminent pe«

minimé peragunt,

Oratio eít, quz divinze

f

ricula declinat , maririósque fluctus prodi-

quaíiin terris omnipotentiz vicaria mira

u

gioífo diílociat divortio.

Verüm etiam

ubíque operatur; pericula quzeque declinat,

(

morbos omnes ab humano excutit corpore,

hoftes profternit, difficultates fuperat, tar-

t

hoítésque abigit tartareos hominem in cor-

tareas le

Addtüctus fue-

umphat.

giones evertit,Stubique vi&trix tri-

ql

poreis membrisobfidentes.

V

rat ad Apoítolos lunacicusille, cujus. xala-

NNeque ab aliis rebus mutuate vires

36.

[u

mitas frequenter dolorem parentibus inge-

quidquam praftant roboris, (i orationi non

£&

rebat , G quanivis pluries adnixi fueriat A-

confcederenturaffociatee ; tametfi accepiffet

f

oftoli pervicacem Doemonis. pertinaciam

lifzeus duplicem Elie Magiftri fpiritum ,

(

depellere, fruftraneus tamen femper fuit eo-

imb & pallium, quo difceret proximi defe-

H

rum adnuifus,ut ipG teftati funt ; Mecefferunt

Matth. 17.

.

&us obtegere, & mira fimul operari , &

L TE

Difcpuli 4d 3 ESUM (ecretü && dixerunt

Ej

reduxà Magifiro in aéremrapto perveniffet

Quare nos non potuimus ejicere 3llum ?. ni-

adJordanem, & aquis pallium impofuiffet,

mirym Petrus,X Joannes facri Collegii Prin»

non tamen undas divifit fluminis; & tunc

cipes, & in Chritti Schola primasSéccupan-

impatiens more, ac defiderio, fru(lratus,

tesfedes adolefcentem ab inviía «doemonis

iterum fufcepto pallio cum aquas. diverbe-

obfidione liberare non " valuctunt ; :tametfi

! PU

záflet parére detreclantes indignatione qua-

M

iidem claudoex uiero matris pedes potue-

dam fuccenfus exclamavit : z; efl Deu &lia 4-Regituv

14.

rint refcolpere, nervos confolidare, & gref-

ettam nune $ percufitque aquas , 68 divife

A&Or. 3.

fum przebere: Igp uomize TESUS Chrifli Na-

-

N

-f VXl - 4 0 «5 UTO £

fimt buc , atque illuc € tranfiüir Elifeus ; qua

älï"fl-z?!.

r

i

zareni[urge, 68 ambula: G apprebenfama-

rit Abulenfis hic,cur primo ictu aquas non

£

nuejus dextera alleuavit eumy 8 prounus

diviferit, quas poftea repetíto verbere difci«

mnþ!,id.a:æ fitat bafes , 68 plauta.

3$.

dit in binaspartes; & refponder, id dandum

Qid quód Apoftoli vitiapotuerintna-

effe orationis efficaciz 5 .cui ot pareant ele«

turi corrigere, & obídeniem cacodoemo-

menta proprig etiam obliviícuntur condie

*

nem a'corpore non valuerint abigere ? an

tionis, & nature; Jordanis revertitur ree

i;ï

quia liberare obícifum :non fingulvar'i :detur

trorfum ad imperium orantis , mare tu-

prodigio? cum per(zpead nütum imperan-

brum finum fuum in binas difcindit ïparte'sk

tis facerdot!s, id conungat, -At fi ita efl

ad precarium populi clamorem: & hicetiam

cur ergo Petrus, & Joan;

r

^og

PC

qui mendico

rapidi fluctus Jordanis facto divortio diffo-

claudicanti ufum 'elargiuntur membrorum;

;

à doemonis nonliberárunt obfidione :adole-

ciantur ad E/iz pallii repetitos ictus, ait A«

bulen(is : Ur compelleretur orare ad Domi-

Ícentem ?. (1 £faciliüs fuit, Doesmonem abi.

:

m mon. fuerunt diuija primavice: tametli: —

gere obfidentem , quàm pedem refculpere

L

Elifzeus jure acceperit hzreditario fpiritum

claudicantem, cur Chritti difcipulisnon pa-

Bliz, quiatamen non fuerat prima vice vi-

ruit cacodoemon obfidens , quibus :defectus

ribus munitus orationis; licét Elize pallium

Oobedivit naturz? Caufam indicat difcrimi-

fen(iffet Jordanis, non tamen Elifzeo paruit

nis Bafilius Scleucien(is inquiens : 4po//o/i

verberanti, quia nondum afltieverat obedire

QrAf, 21,

precationis opesm non excutiunt , fed perpe-

ï;

nifroranti; & cüm primum «oepit Elifzus

pl verum ufibus uecejfariam fupplicationem

preces fundere, fuas deftitit Jordanis undas

*

offendunt , pofteafubdit z Orationis appen-

effundere; didicerunt fluenta Jordanis iter

dix erat claudi oratio , &f caput ad oratio-

Elifzo aperire oranti, cui non obtempera-

nem jacenti claulo inopinatum curfum artu«

verant diverberanti ; quamdiu orationis o«

lit: nimirum promptiüs , & expeditiüs id.

pem ad Jordanem fiftendum non adhibuit,

peregerunr,quod fadtu erat longé difficilius,

percuffos non valuitfluctus fiftere;cüm veró

quia ubi oratio adeft auxiliatrix, corporis

mentem ad Deum elevat, & propriisdifüfus

itaüim vigetíanatio; cedunt eniminvicla:

viribus opem vxpoftulat aboratione, Jor«

orationis viribus ccr poris infirmitates,mem-

danem dividit, & undas obedire greffibus

brorümque zgritudines : Chrifti Difcipuli

compellit; & qui duplici munitus fpiritu

ideo claudicantes pedes confolidárunt; quia

fluxis non potuit vorticibus imperares; ota-

caput precum ferventi effafione munierunt:

ä

mens enim przfidio fulta orationis non fi-

tionis corroboratus przefidio potis fuit gue«

gitis coércere rapiditarem.

nitgreflum obliquum; & non pote(t. niü

37

Adeó valide, & efficaces funtorationis

rcdté amibulare , cujus greflus ab oratione

vites ad diflicultates cunétas facile fuperan--

$

h das,,

ï;

Oratio pravosexpugnat affectus,fi jcjunio reficiatur vegetiof 369 —

cens expiravit , nimirum orans mortalita-

LÀ

das,ut vel ip

(e Chriftus,ut nos etudiret, hifce

*

m tnortein crucis fta-

tem exuit, ut indueret immortalitatem

voluetit præmuniri cu

mortem igitur fuam. voltiit Chriftus prafi-

dio lustaturus,SCcum g,

ehennalibus furiis pu-

t

[

s profundiffimis

dio munire orationis , ut inde difceremus;

pam initurus : ibi quamv

confoffus vulneribus , quamvis toto corpore

ope illius deftitutos, nec pofle mortem vin-

cere, nec immortalitatem enanciíci , neque

f5ucius fanguine

m funderet, quo & fuas ir,

MA"'M.

& noftram co-

triumphis cotonati ; huc accerfendusS.Ame-

TT]

ï:

rigaret ad victoriam palmas,

brofius Caro moritur,ur refargat ?. [piritws

luc.23.

loraret ad gloriam purpuram ,

non tàmen

lagis confof-

Patri commendatur , ut celeflia quoque a

quamvis vir

ibus deítitutus, p

animi licet integtie

iuiquitatis vinculo folueremur , & pax fieret

ífus, vulneribus fractus,

ia calos quam terrena fequerentur z captivos

ä:

tate fempet ill

zía, arma unquam

depofuit:

folidiffima petra, non virgà;

ipitur extract

urusex nequiffimo peccati,ho-

fed perinde ac

victoe

ut filexin eremo ;

(ed ferteis clavis in cru-

fiisque tartarei famulatu preces fudit,

rie prodromas , & triumphorum conciliae

ce percuffa x

fi non uberes aqus

frigide la*

trices ; quo inde difcamus, nullumfine ora«

tices fudit ;

fanguinis tamen undas effudit;

tione confummari facilé triumphum potie ,

oftrorum extingu

erentur flammae

quibus &n

nec de inimicis reportari trophaeum,

vitiorum j

& fordes purzgarentur. confcien-

32*

D

foeditatibus

uisquis hoíles profternere faragit proe

tiz, mentésque abüergcrenturä

cogitationum , quibus

concupifcentia coeéno

priis non fidat viribus , fed prafidio munia-

(anguinem & fauciis

tur orationis, hac enimut clypeus ictus ree

Íuo nos maculaverat :

tundit hoftiles, & ut vibrata tela, qug DEO

quó avernalibus fu-

corporis artubus effudit,

funduntur preces hoftes fauciant, & proftet-

riis naufragium àp

pataret, G nobis portum

cümque in hac pugna pet

nunt. Fruftra victorizinhiat, & hoítes ni-

adaperitet falutis:

lura vulnetaipfi inflita m

ultiplex jamiam

titur profternere, qui viribus non fulcitue

orationis,

Contra Numinis armatas pha-

aperiret O

s vi&oriz epinicium fibi occinitus

rus, triump

hali lamento tartareis infultá-

langes bella moverat Jofue , qui tamen de

ccelo fibi afcivit fuppetias ; & vix mentem

vit legionibus, Patri

que zterno animum re-

furfum erexit in ceelum, càm pracipiti fu-

Luc. 23, V.

rifit commendacum: Clamans voce magna

» (e hoftesdederint, & com latebras timo»

Pater in manyus tuAS commendo

t Mp

46,

3ESUS at :

re perculfi quzrerent, lapidum grando con»

iritum meum

?

& bac Aicens expiravit : Sed

I^

ed fpiritum emiffurus clamet

tortis veluti fpiculis fugientes peremit : C

äopue 10;

Quf d

quid cauz, qu

7, lI,

ad Patrem? an. non

fruftranea videbatut ea

fugerent filios Ifrael, & effeat sn de[cenfu Be«

in cujus alto

tboron, Dominus mifit fuper eo$ lapides ma«

commendatio in Patris manus,

Íetvabatur. cuítodia ?. ait

Chri-

guos de celo usque ad dzeca, && mortui funt

pectore fida

suulto plures lapidibus grandinis , quám quos

(tus fpititum emiffut

us* ignmanus tuas COT

non quia ipíe com.

gladio percufferant filg Ifrael 5 quàm efficax,

snendo (piritum meum 5

ac celer fuit Jofué oratio, qua in coelum

mendari indigeret Patris C

ui natura, & di-

feu inferior : fed

ftatim alcendit, ut € ccelo victoria in. terras

vinitate non erat fuppat,

ad noftram eruditionem,

fuóosque doctarus

defcendertet: pugnavit & coelo oratio, & cx»

Difcipulos id praftitit, q

uo nimirum diíca»

puguatuta interris Naminis hoftes; grandi-

mminent vitz di«-

nes excuffit lapideos, quibus fugientes,S lae

mus & nos, cümn extrema i

Ícrimina fuppetias ab oratione ex

pofcere;

tebras quarentes contereret : nimirum ve

ipnfum zether orationi militat, & elementá

cujus przefidio h

oftium infultus retundamus;

tia declinemus,

confosderantur ; & licét nox ingtuens effus

& peticula quzque imminen

bisad vie

ium feedé fugientibus videretur fpondere;

Eft (iquidem oratio, qu& no

TA

oratio tamen quz pugaatura in ceelum cone

&oriam texit coronam ;- Chrifti vulnera no-

ícenderat, viétoriam non diítulit, fed diet

ftra vulnerárunt vitia;

effufus cruor noftra

.

nis rivi confcientiee

curfum coércuit ,. quo Jofue folis ftatione

delevit ctimina ; fangut

fentes Chtrifti

clariores de Amorrhzis reportaret. trium4

noíirz foeditates. lavárunt ;

brantese tetrà cOf

dis noflri anti-

phos; occafuto fiquidem foli inclamavit : $ol

gifue e,19.

caput tere

contra Gabaon ne movearas €$ luna contva

quum mal

edicti probrum eradicárunt ; gate

rpore depluentes ve-

vallem Aialon: fleterüntque Sol , & Luna,

tae fanguinea é Coto co

donec ulcifzeretur fe gens de inimicis [uis, in-

nena erant tartateis furii

s, & nobis feminas

loria melfem ; &

folens ptodigium ? fteritSol, ne (taret ulte-

quze uberem fponderent g

unda vi«

demum mors mox à Chriíto fube

riis Amorrhaus ; Sol ipfe exhibuit fs fe

hoítes

ftationatium militem, quó ftativam in ca-

- &otia erat confummata ; cüm enim

toítrá(fet , tartáreas

legiones profligáffet,

ftris Amorrhzorum fortunam profterneret;

clinat

metam diftulit diei atttingere, quó Dux fi-

& mortem ipfam fua morte viciffets in

ertice in imum terra ca.

delis inimicorum palmas ad poftremum use

& fammo crucis V

&or íub ejus pedibus ge-

que demeteret: paffus eft fyderum princeps

put afpeétutus vi

unius ducis voce vinciri, quo veri luminis,

mentes hoftes,p

roítratas averna

les legioness

& mortem devictam

ac Numinis fugatet, everteret, vincetet per»

fuperatum peccatum,

no(ira effe

duelles; afcendit nimirum orátio ducis pu-

ut inde nos docetet, orationem

ropterea cum

gnaturi in coclum, & defcenditéc

celo in tet'e

coronam felicitatis, quam p

hautüà

b«c di-

ram victoria : pugnavit contta Amort

,

morte voluit Chti(ï;qs conjungere :

Sol

Diflertato XVIl,

370

-

Sol ipfe, flationarium apens militems dimi-

igit.ur: eft curandi; iegeltiyo nibus animi 3953;

cárunt fydera; & coeli lapides veluti contor-

fimum pharmacum , fanandi internis vul.

ta tela deorfum eiaculantes, hoftes proftrà-

neribus prezefentiffimum obobalfan2um , &

runt,vicerunt & quamvis ceelum haberet fibi

animi depellendis angoribus efficax remee

confoederatum , folémque (ibi ftationarium

dium, Eftque praelucens illa fax, qua ad

advictoriam; non tamen fundere deftitit

cceleftem patriam viam fignat.

Filii Itrael

, preces, quo coelum fanguinem - effunderet

polt varios, prolixósque excurfus eremi , ac

^ Amorrhazi, & victoriam oratione clauderet

deferti meandros , cafüsque varios , terram

infignitam.

tandem pofleffionis dewitis premunt. vefti-

49,

Tametfi victoriam fibi de ccclo para-

giüs; verüm ex illis Judaeorum turmis, tri-

tam cognofceret, licét noverit decretum fibi

bus Jofeph cateris citiüs ad promiffam ap-

de coelo triumphum , adhuc tamen oratio«

pulic cellurem, eíque ea forsfelix conitigit,

nis Deo | obtulit holocauftum : fiquidem

r

.quà prior cateris amzenis illis potuit. arvis

nover

-

, orationem felicitatis effe coronam;

frui, & opimis ditefcere poffeffionibus: Ce- Jefwe e.16»

& contra violentos fortunz flatus fecuram

cidit quoque [ors filiorum Jofeph ab Tordaue

anchoram : oravit igitur Jofue felicem vi-

€ontra Tericbo.

éloriz impofiturus finem ; & có illuftrio-

Quarunt facti Interpretes, cur prz cze-

49*

|

Lib.g1,de

rem, quó folem habuit infuetum fpectato-

teris tribubus,filiis Jofeph fuerint poffeffio»

rem: fcité D. Auguftinus: In divinis libris

B

Civir,.cap.8,

nes donatze, & fortes adícripte. Re(pondet

|

leginus felem ipfum fletiffe , cum boc à Do-

Abulenfis, quia id vel favoris, vel adulatio-

I

mino Deo petivtfjet vir [antius Tefus Nave,

nis fucum habuit; licét omnes tribus fortes

1

donec ceptum pralsum vittoria terminaret

adzqué mererentur , non tamen cxterz fue-

il

;'.

oratio igitur hoftibus metum incufífit, diei

runt poítulatz, quia tribus Judz, feufiiio-

: lämd.

coércuit carfum , luminaribuscodli addidit

rum Joleph prior cateris clamore precario

fplendorem, viétoriz impofuit coronam,&

coclum pulfavit, fibique donari expetiit pro-

vi&izii coronz illuftrius triumphi incre-

miffam terram; ait Abulenfis; Zribui Tude

'Qfmfï' TC

mentum,

[

4t.

primó data. eft po[fzffo, quia ifla prior cate-

Non folüm de hoftibus externis pugnax

rü petyt fibidars baveditatem , 4lijs nondum

triumphat oratio; fed etiam de internis con-

?

perentibus, affignata autem bareditate petyjt

trà rationem infurgentibus : füntque pravi

Jriba Ephraim , & [fimiliter. data. eff;

Be fa. :

lj (f

affe&us animi tum irafcentis, tum concupi-

Jimilitérque dimidia TYibus Manafle, c&-

fcentis rebellantis contra nobiliorem homi-

tera autem nibil petierunt :

Oraro igi-

nis portierem motus; funt pravi affectus in-

tur fuit, quz polfeffionem impertivit

f

terni hoítes, qui nos lethaliüs fauciant , &

terrz promifíz: neque iter poft tot difcri-

Ó

inflictis invifibilibus vulneribus diriüs cru-

mina, & viarum ambages potuiffet feliciter

f

entant, neque alia hifce internis vulneribus

confummari, fi oratio illud non coronáffet, &

Ti

De fomuijs,

curandis aptior medela oratione; ait enim

promiffionis tellurem aperuiffet:neque enim

H

Philo, Affeciibue, [eu anima vulneribus o-

fine oratione poterat hac felicitas confum-

zatio vemedium eft [aluberrimum, quod legis-

mari, nec tot laborum potuiffent. deguftari

lator ante folis occafum admeveri vult , boc

fru&us; Ephraite, & Manaffenfes quia &

H

eft, pritsquas illufiriffimi , maximique Dei

ipfi fuppetias popofcéreab oratione, eadem

If

fhlendor occidat , quem mifertus noftri menti

fuerunt felicitate donati , ut inde conjicia-

bumane in[erir : nam quamdiu in animalu-

mus, folam effe orationem , qua ad terram

cet lumen divinifpnum, veddere debemus fer- .

romiffionis,ad cocleftem patriam iter (ignat,

0

snonem oppignoratum feu veflem, ut bomo re-

viam pandit, feliciter introducit, & ng-

Y

cepra poffe[lone propriam turpitudinem vite

Bire vise coronat labores,

N

J"Pb 1&,34.

obizgas ,O [raatur diviuo munere, — Oratio

! M,

V

q

MA

(

Y

N

À

V

—

j

.

N

D

p

,

v

'ixï

A.

-l'*,

d

/l(,j m

:

a $

e

p

NUA

A :

(AN

n

Gv

MENS Y i

*

M&

vt

Anui

s

z.

A TO

»

/

ZA

SSLS

N

.

f*

»Q—G&x lN

J5

Kw D

u

ZT

——

EM

E

Df

th; /1

?

&

E

M.

f

"

À

*f

A

3

u

3

»

D

-s

AK

tuc, .

7/

N

N

AT.

C

m

E

SSN

SS.

ä-

2

Q

iV l'x

7

s -

254

2

4l

/

u

fe

d

DIS-

ä

Bol (*371)1?.9&3 |

3

codododo od5 od5

-

ibopedpsocdosoqespsodospepstestedpetopopele

dodpoeetoeocte ctocgo edoegs ts odl

€PCDCBOD CO CO CO CDOD CR CDEBEDEDEDODCD CDCD GD CD G CQ G13

DISSERTATIO XVIII.

Oratio mente concepta probos fovet

Affc&tus, pravos prafocat, felicitatem a

ccer-

yofui ['ACO

" -üt,*'caiami;tatc;s abigit,

- T

f

Oratio mente concepta duabus munita alis bz:milz'f;zäix / G eharitatis

celos in[cendit, €9 orantem DEO unit.

H

T.

44

,

$t oratio ait Climachus

petinde ac flamma avolat , & DEb adne-

J

M

&itur, cujus converfatione , & familiarita-

?'4![- 38.A :

A

rE

familiaris / converfatio

d

€& conjunéito | bominits

te fruitur, in qua noílra fita eít beatitudo,

N

KE

r

^

cum D£EO ; neque ad

quapropter David ait: Beartme vir ; 4ui in p felm .Y

ASSN

NT

hanc cum Numinecon-

lege Domini szeditabitur , & hunc zquipa-

À

NSÁ

2

TT

æ*üch

verfationem , & fami-

rat arbori, quam fluenta irr'gant aquarum,

g

:

(

z

^

W

liaritatem affurgit ho-

uberiores daturz fructus ex tam benefico

ts

G REO

mo ,nifi gemina fit ala

irriguo: fubdit.

Et erit tanquam lignun,

aniructus hannitdd

s, & charitatis , aitee

uod plantatum est [ecus decurfus aquar um

De cAffo cog.

nim S. Laurentius Juftiniauus : barum remi-

quod frutium dabit in. tempore fuo:. & fo-

-

üfd?- £Ap.22,

gio alarum usque . ad interiora ingredimur

lium ejus non defluet , & omnia quacunque

velaminis ,. ubi Verbumin finu refidens pa-

facier femper profperabuntur , fractus au-

terno aterna. virtute. generaturs G is ala

tem meditantis divina mylleria funt vitz z.

munitur humilitatis, qui fe indignum fate-

terng, quos ut mens efferat , irriganda eft.

tur Dei converfatione ,

Numinis familia-

fluentis meditationis ; ficut enim arbores

ritate; eó quia pulvis fit, & cinis : ala cha-

aquis irrigantur 5 ita mens hominis medi.

ritatis munitur, qui nil aliud appetit mifi

tatione myfteriorum Dei : fcité S. Chrvfo-

$

fummumbonum , que duntaxat deleclatur,

flomus ait: Quare nobis qui ab illo. insli- zi ii, o

ftudétque toto nifu affequi.

Hac autem

tuimurvuita eft in precibus traducenda, js- prea it, t0m.

cum DEO converfatio alia eft externa, alia

que mens perpetuó irriganda, non enim mi« 6

interna, illa vocalis, hec mentalis ; illa cla-

nüs ,quáam arbores aquis ills indigemus

morofa, hac taciturna ; illa verbis expri-

univerfi, —Nam weque ille polfunt. effe frua

mitur, hec cogitationibus perficitur ; illa

&uo[e , nifi bumarem radicitàs ebibant: ne-

ore profertur, hecmente concipitur. Quz

que mos pretiofifimas pietatis fruges fuu«

veró ex his duabus orationibus ad flatum

dere aifi precibus , ac eneditationtbus írri-

conducat fanctiorem ? refpondet Joannes

EREV.

;ilpbab.g.y..

Gerfen Parifiisolim libellorum Magifter ad

Cüm fit homo arbor . inverfa, ac fur.

3.

'li.)r,.M.i

vitam ex virtute inflituendam nil magis

fum radices agat, eà orationis aquá irri-

conducere, quàm attentam meditationem;

gandus eít, que non terram , eu pedesab-

cujus beneficío totus componitur inrernus

luat, fed caput, G'mentem irriget. Quod

homo ; probi in eo foventur affedtus ; &

fi atbores cüm jam adoleverint, firmásque

pravi, fi qui infurgunt, coércentur: & ho-

radices egerint, itrigatione non ampliüs

mo meditationibus myfleriorum DEI addi-

indigent ; homo tamen quó magis in DEI

-

&us fummo duntaxat ftudet bono adhare-

cultu adolefcit, ac plantatus in domo Do-

mini, altiüs radices agit 5 eó avidiüs fluen-

Ícere , quod enixim quazrit : Intelle£ius co-

gitabundu;ait D. Auguftinus, principium est

ta expetit orationis , ac fuperz irrigatige

"E

* AZ(J CO.

ï!E

kj £

:

intb eu4.

omnis Doni, hinc D. Paulus indicaturus

nis opem exigit ; hifce fluentis mens irri-

£ua flores virtutum omnium profert , fi«

quanti fit momenti oratio mente concepta,

ait; Orabo [piritu , orabo & mente; pfallau

mülque fructus bonorum 5 quia ficut. nul.

lus eft flos; qui irriguo deítitutus humore

fpiritu , pfallam & mente, nimirum non tan-

tüm mente, divina meditabatur mylteria,

non arcícat; ita nulla floret in mente vir-

tus, qua fi hac orationis non . abluatur a-

fed & fpiritu etiam fervente, quia fi fervor

defit amoris, veluti fpiritu deftituta languet

quà, non marcefcat , & deficiat; eft fiqui«

2

ä

meditatio ; quz fi vivificetur fpiritu, feu

dem oratio veluti aqua, DEUS virtutum

hortum irrigat, ut inipío flores virtutum

amore, ac fervore (imul incalefcat , furfum

a.a

äqu

Veraui d:djfüiäw Tom. i,

C

4

372

Diiïcr'taticl XVIII

P A

:ädolcfcant elegantiores, oleántque fuavio.

quia concreto frigoribus fluvio nequïfent

res:; & hac fortaffis etiam ratio eít, cur

fi'uq)entariæ rates fluxa itipera peragere ;

Regnum coclorum grano parietur finapis ,

fusá oratione glaciem folvit, & vedtoribus

quia ficut hoc femen finui concreditum tel.

lignis navigationem aperiens periclitanti

luris, ( humore dellituatur, non germi«

nat;fed areícit in lapide ; ita coeleftem bea-

fubvenitoppido. Non folüm oratio men.

tem irrigat, verüm & corpus reficit, -cujus

titudinem non affequitur mens, quam aqua

non abluit meditationis.

egeflati , abundé opitulatur ;* adeà .be-

EL

Mirum fané, quód codlum veluti in

nefica eft menti hzc orationis itrigatio,

ut eam non folàm abluat , à fordibus pute

immenfum extenfum , -& fua amplitudine

get, verümetiam virtutum omnium flori-

compleétens terrarum omnium traélus, ma«

bus exornet;

quia ubi oratio fuas figit ra-

rium fluida fpatia, & aérem .ubique . per-

dices,ibi ceterg germinantvirtutes;quafi uni

meabilem grano tam minuto zequiparetur :

orationi fingulze virtutes , veluti fuz:.famue

Simile eff Kegnum celorum grano . finapis »

lentur/reginz.j cui.omnes fuum exhibeant

Ícd recté ad ;noftram .do&trinam exiguo

'obfequium , ut.notat S, Chryfoftomus in-

huic pariatur grano , quia quo plus teritur,

*quiens : Quemadmodum. ubi R egina.-quas:ribo.de O«

eó fuaviüs redolet ejus fragrantia,, ut.no-

piam ingreduur civitatem, ueceffe

tat Gloffa interlinearis,

-Quàm.bellé igi»

e.e5f., :ut ivande Deut

-omnis opulentia . pariter -feguatur z Jf . po*

"

tur Regnum.coelorum grano pariatur finas

SXeaquam .deprecatio -venit .in .an

pis » quia nemo coele(tem affequitur . beati-

ml?m f',"A

*f

^

Omnues virtutes - fimul ingrediuatur.. .

F

tatem, .nifi;beneficio attentze. meditationis

:Vae igitur.iis ; -qui hifce meditation

myfteria noflrz -fidei .diu « meditetur, ac

-fluentis.mentem: negligunt irrigare , : hi Hi-

D

veluti. teràat , ac comminuat. , ficut - enim.

-quidem ateícunt , :& omni deítituuntur or-

r

granum finapis, quó plus teritur., .eà fua-

' natu- virtutum , : neque Jeremias.aliam. hu-

CM u

*'vius olei; ita quó -frequentiüs per attentas

.jus internze : defolationis caufam : adfert .,

meditationes mylteria fidei noflrz , . ac coe-

- quàm-meditationis neglc&tum , . hujus irri-

lettis patride volvimus, eó faciliorem nobis.

:gauonis defectum z . ait . ipfe, . Defolarione "Cap.tz,

ad ipfam viam fternimus, -.ö("nobis(fuaviüs

-defolata. esl-omnie terra : ia nullu:. eff qui

divina fapiunt,

4.

i Fecogitet-corde , .Íeu nullus, qui-mente, di«

Neque David divinz legis adeó amans

" vina : meditetur : mylteria : - & licét : adfit ,

fuiffet, nec ejus .cuftodix tam appetens, nifi

. qui perfuncliorié- cogitet , -nullus . tamen ,

Pfalin, 11$, müentem [uam aqua irrigáffet medirationis,

.qui- ferió recogitet , íeu Írequentiüs medi-

cüm enim dixiffet: |Quomodo: dilexi legem

teCU£ ,. ac cordis ariditati .iterata rigatione

riam Douine, ltatim reípondet,caufam hu-

; occutrat ; non-dixit Jeremias , nemo - eft,:

jus dilectionis fuiffe orationem.mente con-

: qui. cogitet , 'feZ nullus- €ff , -qui: vrecogitet

ceptam £ora . die mieditario-mea - eff , «quia

- €orde , .quia :recogitare., feu frequentiüs

I/alw.;;lj

profectum, quem.ab obíervantia hujus le.

:!

méditari. eft falubris illa mentis /'irrigatio.,

gis anima fidelis percipit, meditabatur,qua.

qu&: virtutum : flores. promovet : .unde E..

propter aiebat : -Jex Domint inmtaeulata ,

- Zechias in/ fuo Cantico ait ; 'Recogimöa tb

& converteus - antmat , quia li. hac irtige-

-OPNeS AnU0S "EOs -in amaritudiue .anima

ä

tur mens aquá,florent in ipía lilia caílitatis,

mea. , Domtne fi fie vivitur.. . Fru&us. au-

& quavis abluta. macula .virtutum-omnium

5

.tem. hujus. recogitationis., . feu -mentis *ri«

;

flores elegantiüs germinant; - hinc long? fa.

L

"gationis ,: eft-pravos-omnes-praefocare ffe-

lubriüs eflet.homiai qui manà cüm éleéto

:€us, & prcbos fovere:: unde fübdit .Eze-

furgit , non manus aquá , fed.mentem.flu.

g

|chiasz T& eruifli -animam- meanm ; Ut non

entis ablueret *hujus : meditationis.; ; faniüs

opermet.

;A . peticulis . meditatio -animam

d

f

effet aquá orationis animam abluere, quàm

'erüir, quia ea nobis.intus:detegit ,- & quz

"

as

vat [dþ.

manus aquà :elementari. abítergere ; .utilius

-^

ii

3«'0,51,.

oret orationem fundere ad - mentem irri-

"Orantibus erant:claufa aperic ; quaz . abdita

in-confpe&tum producit.; que obícura .ii-

gandam, quàm .latices effundere ad .digi-

od

— luftrat, qua.arcana revelat.; 'eft : fiquidem

tos abflergendos ; fcité S, Chryfoftomus :

h

. meditatio veluti patens feneftra , per quam

15 P[almn $3. Cums furgis manum, 65 faciem lavas ; -ani-

alteriusmundi, ac futuri -fzculi - diveríos

"mam utem.ammmundam negligis,

IVL'/Z'IIJ ET

-poffumus ftatus infpicere , & prafen:is ; pe-

quàd ficut-corpus . aquá j ita & . anima ora.

d

ricula cavere,' — :Eft meditatio aperta veluti

tione yittndatur ? (j enim oratio ex puro.cor-

feneftra,per.quam coelum infpicimus, & or-

dis fonte fufa fuerit, menteim irtigat, quae

l

cum delfpicimus; .inillo:diem-videmus fine

& floribus ornatur virtutum, & fru&tibus

li

noóle ; in 'orco noclem perpetuam.omni de»

ditefcit meritorum: eft enim oratio, quz

fiitutam die: in edelo Regnum invenimus,

Íccum bona omnia adfert , obices fuperat ,

Í:

in-quoeft omne bonum (ine ullo malo: in

& impedimenta difrumpit falutis;ídque pro«

gchennaergaftulum;in quo eft omne malum

t

Lib. 2 cap.s,

bat Marulus exemplo Severini, qui in

fine-ullo bono.

o m M m ii N — RRE l

Pannoniz finibus Abbas cüm Fabianum 'op-

&

Eft igitur meditatio nil alind , ««Lluäm

pidum danubio-adjacens fame torqueretuf,

attenta divinorum cogitatio probos exci-

«

& penuriá laboraret rei. frumontarize. , €5.

tans, ac fovens voluntatis affectus, &

d

/

Q

pr;vo's f

:

2

J od t m a

At

:

-

E T

'Oratïomæntö concepta probos fovet affectus pravos przf. 373

gpravos rebellantis concuþifcentiæ, vel animi

leam inter, & frumentum ; precatio enim

irafcentis co&rcens, Gabigens: & tres ad

exterior ; qua ore funditur à viris aícetis

&d,muneris obeundum «onfluunt potentiz,

palee compatatur 5 & interna meditatio ,

E

memoria , intelledtus , & voluntas, quze

qua mente concipitur , ipfi frpmento pa-

riatut,

fuam conferunt operam ; idque foletà viris

afcetis oculis fubjici , ac explicari exemplo

E(t igitur oratio, quz menteconcipi-

piíloris, cujus labor, ut fit expeditior,hunc

turnon palea , qua fua levitate huc, illüc-

: folet ordinemfervare : prime maffam fari-

que ad quemlibet venti flatom dimovetur,

naceam jam fuba&tam in panes diverfas re-

& agitatur; fed frumentum fclidum animze

ferentes figuras efformat, Secundó maffam

nutriendz peraptum: verüm nt frumentum

inde formatamad libellam examinat. "Ter-

hocce in cordis noftri tellure radices agat $

germinet, G ad optatos fruclus incremen-

tió panes coquendos in furnum immittit ;

hactria videntur animz potentiee prafta-

tum fubeat culturá indiget wirtuttüm , cu«

[

ze,cüm vir aíceta meditationi vacat : mee

Ll

jus beneficio promoveatur 5 non putrefcit

&or f1 elevetur adDeum; frumentum in ine

;'-ïlib.n.de [

moria enim materiam fuppeditat., ac fore

mat; intellectus fuis cogitationibus eam

ferioribus neglectum facilé putrefcit; om-

MTOA

h

ponderat, & adlibellam .examinat. ratio-

ae tamen ab 1pío vitium arcetur, fiad fu-

periora elevetur : quód fi frumento noflro

)

nis; voluntas piis fuis affc&tibus eam anie

mat,

Jlocum mutare fatagimus ,. ne vitium «on-

7«

Sunt autem duo meditandi genera, quo-

trahat inimis negle&tum ; quantó ;magis

]

frumentum fpiritui innutriendo accommo«

D

rum primum eít, quo orans divino atflatus

fpiritu paffivé potiüs fe habet , & de hoc

datum debemus furfum elevare , feu qmen-

.4in

—

Qant.z,v

$-

editandi genere gloriatur cceleftis fponfus;

tem orantem furfum «rigere ; quód fi fru-

amentum corpori nutriendo «datum , :ne pue

fibique adgratulaturíponfa: Zw£rodmxit sme

Rex in cellam winariam , nimirumfe intro-

treícat .ab àma elevamus humiditate, & in

le

duclam dicit paffive, quia mifi celeítis

fuperiora evehimus; quantó :magis mens

2

Íponfi-gratia viam flernat, & introducat ,

noftra erigenda in Deum eft ? ;neque ad. id

!

d (Cap,

ingredi haunc cellam nemo valet: imó neque

fcalis , :gradibus; funibus, aliisque machinis

[o

. ÁÉponía fatetur , «quódnam vini genusgulta.

ac inftrumentis indigemus , mec :uulla exter-

)

verit,, tametfi certum fit fponfum, «ei non

na ope; quia gradus, per.quos furfum aícen«

E

propináffe vappam, fed falernum menfare-

dimus, noftrámque mentem erigimus, affe-

[s

£1à dignum ; & huic líquori generofiffimo

€tus funt noílri cordis , voluntas noflra,

tegia fponfi manu propinato primum folet

qua viam :inobis apetit , &X flernit, quá for-

('::

meditandi genus conferri , licet quale in fe

dum evehimur; aamantes enim afcendimvs,

,

P[alm,33-

fit,latius experiri poffimus , quàm explica«

& negligentes defcendimus 5 tametfi terris

$

ze? hinc aiebat David : (Guf/are , €5 videre,

immoremur,coelo tamenhaeremus; fimens

quam fuavi eft Dominur , hanc enim fuavi-

noflra piis :meditationibus fur(um afcendat,

JA

tatem rectiüs experientiá, quàm verbis com-

àntelleétus noíter divina contempletur my«

7

*nendat.

Secundum meditandi genus :eft

fteria; & voluntasDeum enixim quar

gt,z&

4

caivis hominum ftatui obvium , adeó ut ne-

dliligat,

d9e

]:

mo poffit fe excufare, quód non poffit me-

;Avolat mens inoftrainzoelum, quam-

ditati, eó quia litterasnon didicerit, quia

vis corpus à:terra non :elevetur, quia ut

etiam non cognofcentes litteraturam intro*

3nens furfüm afcendat , fufficit £olus zffe.

€tus voluntatis; ut cor elevetur, fola de-

Bt

eunt in potentias Domini , à quibus nec

u

fimplices, nec rudes, & illiterati excludun-

fideratur mentis elatio 5 ficutut coórpus le-

tur; imó gaudet Deus fimpliciumfamiliari-

'Vetur., orporis requiritur mutatio , ^hinc

Prov, CAP.

æ

FUEEM

tate; (Cum jJfumplicibus fermocinatio ejus s

aiebat David : Aaetifca . animam feryi. 4ui

EU ETA

quapropter David -«divinárum " avidiffimus

quoniam ad te animam meam levavi , auo-

(

l

meditationum non fibi aquilze, fed colum-

miam tu Domine fuavis, € enulta euifevisor-

be alas expetiit ; non enim fermonis ele-

dlie omuibus invocantibus t£ , quamdiuani-

£antia, nec cogitationum — fubtilitas , fed

3ma bonis hiíce inferioribus adhzrefcit;tze-

n

0$

mentis fimplicitas requiritur; nec eft,quód

4io afficitur, amaritudine :xepletur , & le-

r

debeat quis hac in re trepidare ; non enim

thali plerumque veneno ünficitur; jfruftra

meditatio hzc eft artificiofa , elegans; ca-

«ircuit, qui fontem dulcedinis in :terra quze-

J

lamiftris compacta, argutiis intexta , erudi-

tit, & perinde agit ac improvidus ille , qui

[e

!

tionibus ornata 5 fed fervens fpiritüs cum

aucupari in' intimioribus smaris vifceribus

Deotolloquium 5 linguà, & :exterioribus

volucres vellet , & in acre pifces expifcarisg

b

fenfibus modeíle feriantibus , & mente in-

terrena omnia amaritudine 1nfeCta mullam

»

u

tériüs divina myfíleria ruminante : & hoc

poffunt veram dulcedinem exhibere, :terre-

ieditandi genus fimplex plurimum fecum

nis qui irnhiat. quocunque fe vertat, inon-

adfert utilitatis ad pravos quosque coércen,

nifi fcandala, angores, calamitates, pericu«

la, ac tentationes invenit, :ubi -ulla fecu-

&dos affectus, & probos ciendos , ac foven-

W

dos; G tantuni intereft di(criminis inter

ritas, quia undique imminent pericula.

d

19.

exterham,; « vocalem ooris orationem , &

Cor vera imbuttim dulcedine sion eft,,

internam mentis deprecationem ; ficut pa-

fi immerfum fluxis hifce inferioribus, tere

Veraui de 4 felibue Jom. E.

Aa42

Tenis

374

Differtatio XVIIJ,

renis adhzrefcat , à quibus nonnifi emer-

Ii.

fum, & (urfum erectum quidquam poteft

$.

TU

verz dulcedinis delibare: hinc David, tunc

cor fuum dulcoratum fentiit, cum ad De-

Niff vacaturus oratiocl ofliat clau-

um erexit; &tunccorfuuminvenit, cüm ad

ferit externorum fenfuum,um"ésque exa

pias divinorum meditationes advenit, aie-

cluferit evagationess dulcedinem «àvuine

batipfe: (Quoniam inveni cav meum Domi-

bonitatis non gustat; nec pios u

&t

J

"e, ut orarem ad te : nimirum quia orationi

los fovet affetius.

vacavit, fuum ad fe cor vocavit, quafi de-

ftitutus oratione à fe fugeret , G. excors

Deft DEUS invocantibus fe, dummb-ï

125

hifce hzreret inferioribus: & ideo quia ex-

A

do non perfunélorié , non ofcitan-

cors, & mifer fequi fugitivum fatagebat ,

ter, non divagantes eum invocent,

nec apprehendere potuit , donec clamaret

fed corde humili , & mente intenta: hinc

ad Dominum: inveni Domine cor meum,ut

Moyfes in rupe Taborea ad arcanam. cum

Pflllm' 39«

orarem adte: Quonfíam cor meum dereli-

Chrifto admiffus locutionemait: €2m qu4- Deut.caj^.4

quit zc, nimirum fuavis eft DEUS, & mi-

ffera ibi Dominum DEllM tuum . invenies

fericos patersqui compatitur noftris infirmi-

eutm , (í tamen toto corde quafieris eum ,

&

tatibus, & orationem à nobis expectat, non

Jeremias DEI vocem proferens ait ;

&

£« -GuP.zg«l

ut fibi aliquod accreícat commodum,fed ut

retis me, U zuvenietis , càüm quafieritis me in

nos perficiat , & noílro ftudeat emolu-

toto corde vesiro.

Plures funtqui tametfi

Mib 6s

Inento.

DEUM alloquantur, nontamen DEUM in-

3I,

Non detrectat divina Majeftas cum

veniunt, quiaeum in toto corde non quze-

hominibus converíari, quorum colloquiis

runt; nemo efl, qui bonum fuum non quze-

"

maximé deleclatur : fed id dandum eít ho-

rat, & tamen quia nefcit , quale fit bonum

mini culpz s. quód fua cum divina Majeftate

fuum,omni deílituitur bono: tametíi omnes

miícens mentis colloquia , irreverenter fe

creatura propria potiantur bonitate,(íntque

gerat, & per futiles evagationes faciem fub-

alie aliis bong , habeántque fingulz bonum

ducat, & terga Numini vertat , à quo &

fuse integritatis, ac perfectiones fuz natu-

ipfe mente fe avertit ,. & tunc minus oret,

re, non tamen ita funt creaturaz bonz , ut

cüm intentiüs orare videtur: eít enim ora-

fua bonitate. humanum valeant appetitum

Lib.s.de fide tio ex Dama(cenot mentés elevatio ad Deum;

I;HPO E

explere, ideóque nemo perfecté bonus, nifa

& quia per divagationes mens erecta . prze-

folus DEUS , qui eft fontalis origo totius

ceps defcendit ad creaturas, nec ampliüs ele-

bonitatis; proinde noflrum bonum à nobis

vatur ad DEUM, fed per fluxa haec fpatia-

quarendum folus eít DEUS, quo fi deítituae

VPl s,

tur inferiora , non ampliüs orat,

Quóéd fi

mur, omni bono privamur, & fieo folo po-

homo mifcens cum alio amico colloquia,

tiamur, totam poffidemus plenitudinem bo«

hic nec audire , nec refpondere veliet col-

15.

locutioni ; nonnifi egré id loquens ferret ;

Hoc igiturbonum quarendum eft,cünx

amicienim divagatio adalia, loquentem

orationi vacamus., . & illud ut affequamur ,

neceffe eft ftudeamus futiles omnes excutere-

graviter laderet; & tamen tolerat DEUS

tot corda precantium, & futiles res cogitan-

evagationes , qua mentem à fummo bono«

tium, imó plerámque etiam noxias, G

retrahuntz funt & in creaturis bona inferio««

Oratio noílra

fedas, Deóque exofas,

ra, quz aliis bona funt : pecori enim. bo-:

mente concepta interna eft ad DEUM locu-

num eft implere ventrem, carere indigene:

tio; cüm legimus, DEUS nobis loquitur,

tia; Íomno, & quieti indulgere, fanitate

fed cüm divina meditamur mente DEUM

frui, G tranquillé vivere: &hoc bonum

fuam habet menfuram à fommo bono taxa-

alloquimur; & tamen nonnifi ofcitantes, G

focdé divagantes noftra cum.DEO colloquia

tam, & quidem valdé exiguam; & hoc bo-

miícemus: qui orat, non mentem inhac in-

num tantüm quarit qui hifce inhiat bonis

inferioribus, & quia hoc bonum commune

feriora deprimit ; fed cüm Davide furfum

elevat, & ab hifce fluxis,ac terrenisabílra-

eft brutis ; non hominibus affociatur , fed

Pfülf?,cs,;t

hit: 4d te animam meam levavi : nimirum

pecoribus adícifcitur : homo enim, cüm

z

quía divina ille&us fuavitate defipere ei coe«

mente vigeat ; fpem fuam nonnifi adbonum

l$

;

petuntinferiora, qua vana funt ; & oranti

bonorum omnium fpem erigit, nec aliam

Íupervacanea; huic enim terrena defipiunt,

fitit bonitatem , quàm qua in fonte totius

cui Deus fapere incipit, & ideó fapit , ait

bonitatis ebibitur.

Bonum igitur divinum

David: 4wia fuavis, & multe . mifericordie

efít, quod noftram duntaxat poteftfitim ex-

PUAT WOTEENR OL EU L

amnibus invocantibur te ; fuavis eft, quia

tinguere, G explere indigentiam : quia fo-

averíos à fe, ope fuze gratize trahit ad fe; mi-

lus Deus eft, ait David: Quifatiat in bonis Pf alm.ïcz-:

defiderium tuum,non tamen hoc bonum affe-

tiseítquia noflris compatitur infirmitatibus,

— — - — — -PA

proinde non folàm mifericors, fed & mul-

quimür, cum orantes mente vagamur per

hzc inferiora creaturarum; fedcurz lvzíum

tüm mifericors; quia fi noftra abundatini*

quitas ; divina fuperabundat mifcri-

afcendimus,& à quovis obflreper,te ;nferiori

A

zo 1-0

cordía,

tumultu mentem clcvamus:o" apropter Ifaias

p po UP LC n

9

ad afle.

P MT

Oratio mente conceptaprobos fovet affe&us, pravos przf. 375

ad affecutionem hujus boni homines invita-

Auguflinus ait. — Ui putes faerificium jufli - Tom. 1. de

tie facrtfiavi, nifi in templo mentis, 6f in cu-

Magifiro

Cap h,

curusait, JVenite afcendamus ad montem.»

cAap. l,

Domini, ad domum Dei $acob , & docebit

bilibus cordis.

Ubi autem (acrificandum eft,

Q tum.

ibi && orandum.

Foris autem diximus e[fe.s

nos vias fuee ,. 65 ambulabimus in (emitis

lib. i, de

omnia temporalía , & vifibilia ,. que per

ferim. Domi-

ejus : dicamus igitur noítris intentionibus;

2112 0monte

E.l

«ogitationibus , affectionibus, omnibüsque

oflium , [eu per carnalem fenfuss n cogita-

l

tiones noflras peuetrant , & turba yanorum

54!.3.

interioribus noílris : venize afcendamus i

sontem Domini , G interim futiles vaga-

banta[matum orantibus obffrepunt,

Glaus

tiones , moleítz curz , venales fervitutes ,

dendum eft evgo oflium, id eff , carnali fen«

It

Jui vefifiendum , ut oratio [iritualis diriga-

torquentes anxietates , exípectate hic ad

hujus montis radices , cum afino ifto corpo-

tur Ad Patrem, quefit in intimis cordis.

Nifivacatutus orationi , oftium claufe-

16,

re , donec Abraham cum puero Ifaaco , ratio

tit [enfuum,omnésq; excluferit evagationes ,

cum intelligentia montem confcendamus ,

noítrum mentale facrificium offeramus ; De-

vix pios ciere poterit affectus, eósque fove-

tbtg ha

& inde hüc revertamurt ;

re , acDeo fitmiter hzrere : eft enim mens

um adoremus ,

mentis enim evagationes facrificio funt obici,

noítra globo perfimilis,qui ( é fummo mon-

;HP.Zg.'

nec finunt mentem furfum montem conícen-

tis vertice in imum incipiat ruere, nullibi

dere ; hinc Chriítus fuos edocens Difcipu-

pracipitem fuum fiftit curfum , donec ad

E

los modum coércendi has evagationes ait.

montis radices devenerit, ubi cüm primüm

Matib. d.

Tu autem , cim oraveris iutra cubiculum.

quieverit , nil ampliüs molitur fuga: ita cof

humanum nifi altiüs jfe fe Deo immerferit y

tuum , & claufo offio orapatrem tuum in.,

ab[condito.

cadendi finem, feu divagandi terminum nun-

14.

Vanaenim , & otiofaeftoratio, quz

quam inveniet , & hàc , illácque pracipiti

fuga jugiter volvetur: eft enim mentis eva-

oítium evagationibus aperit , f1 enim ad cor-

dis orantis conclave omnibus patet. ingref-

gatio innata mentis inconílantia , quam ex

pictoribus fuit , quivarijs coloribus eam.

Íus, necefsé eft, fatifcatoratio, & deficiat

.

.

obítrepente vagationum tumultu interciía :

oculis fubijceret intuentium

Chriítum

ideóque , cüm oramus , neceíseeít, noftrum

pinxerat, clavisaffixum cruci, G utrinque

aícetas, feucoenobitas duos, qui fubmiffis

ingrediamur cubiculum, & oítium clauda-

mus , à quo omnescuras, folicitudines , an«

genibus procumbentes dominice paffionis

cruciatus meditabantur : ex ore unius una;

xietatates , labores , ac poenas etiam ex-

cludamus, ne ulli ad nos pateatacceífus , qui

eáque rectiffima ibat linea ad Chrifti latus

cruentüm ; cüm exore alterius pluresefflue-

nobis fit moleítize , cub;le , ait Auguitinus ,

rent linez per divería excurrentesloca; alia

eff cor nofirum , ibi enim tumultum patimur

male con[cientie , ideo requiefcimus , quan-

in campos ibat, ubiflave(centes fegetes flue

Guabant; alia infylvas, ubi venatus, Gaue

do bena confcientía efl ; 1bi eff cubile , ubt

ao5 Dominus JESUS jubet orare ? Teusator

cupia ; alia in colles , ubi ad vindemiam

D

non ce[fat pulfare. ut irrumpats [iclaufum

maturi tacemi é curvis pampinis pendebant ;

invenerit cubile , tranfit.

Et infra fubdit ;

alia inhorreum ducebatur ubi frumentum ,

Hoc offium veluti duas babet valuas cupidi-

nevitium contraheret ; volvebatur, alia in

cellam defcendebat vinariam , ubi vinum ,

ALis ,. 69 timoris s. Aut cupis aliquid ter-

M

venum , 4 bác intrat 5 aut times aliquidter-

cerevifia, G pomorum genus varium ; alia

"

venum , $ bácintrat : timoris ergà ,

demum Mufzum ingrediebatur ad fyngra-

;

phas luftrandas, codicillos volvendos: hac

eupiditatis januam claude contra Diabolum ,

;

& aperi Chriflo: valuas Chriffo aperis cupi-

orandi varietas in Coenobitis difcrimen pro«-

debat inter orationem varijs difciffam eva-

t

endo regnum colorum ,. timendo iguem ge-

H

Per cupiditatem faculi Diabo-

gationibus ; & ab hisce mufcis immunem z

benunalem.

j*

d]us intrat , per de[iderium uita aterne Cbri-

primus enim exillis ccenobitis bené inchoatze

orationi hzrebat , quam interrumpi per fu-

Is

fius intrat, per timorem panarum tempora-

ld

lium diabolus intrat ,. per timorem ignis

tiles evagationes , non permifit; ideóque

d

z.

eterni Chrifius sntrat.

Chriftum folum cogitavit , & Chriftus om»

ne illius pestus occupavit , alterveró, quia

15«

Habeat igiturcor noftrum valvas fuas ,

qu& Chrifto aperiantur; & diabolo clau-

domi nonerat, nec oftium clauferat cordis

Me- n

fui diverfis evagationibus ingreffum permi-

dantur , ac importuns evagationes arcean-

tur , neintus fe ingerant.

Quamobrem

fit, & orationem foedé dimifit, cüm vaga-

u

non eft Deus quzrendus inter hominum fre-

retur ipfe per camporum planities, per col-

lium aprica , per opaca fylvarum, per cel-

x-

quentias , intet negotiorum folicitudines ,

curarum anxietates ; laborum defatigatiov

las vinatias, & alialoca, ubi Deusnonre-

o-

eritUt.

J

yin

nes, & creaturarum tumultus , fed in cubi-

*

culo noftricordis; in cujus feceffu homo in-

lfidorus Pelufiota audaciffimz temerie

17

$

f«

terior quiefcit , & holocauftum Deo cffert ,

tatis eum redarguit, qui Deum Patrem vo-

?CC

cat , & nihil minüs aliud facit, quàm quod

"

ad quod nos etiam invitat Regius Vates , in-

del, 4e

quiens : Sacrificate [acrificium justitia , &

filium decet, quidivinam audet Maieítatent

t

'Eo

ldu

accedere , & cogitationibus fub;nde etiam

24

flerate in Domino , quaverbaexpendens D,

im«

Aaag —

"

276

Differtatio XVIII,

impuris veneretn, & orcum olentibus eandé

corde delemut , ut quidquam tune animus ,

ofiendit Majeftatem : qui ad Dei prafentiam

quám id folim cogitet , quod precatur , quod

le fiftit , & futilibus mentis divagationibus

meditatur , qua autem Jegnities eld alienari ,

hàc , illázque difcurrit , velut terga vertit

G capi ineptis cogitationibus profanis , cum

um

Deo, cum quo mente focietatem init; quis

Dominum deprecaris 5 quafi fit aliud, quod

: RUL

impudentiffimushominum veniam expofcat,

magis debeas cogitave , quam quód cuma

fi ipie inexorabilis perítet ; gladium ftringat,

Deo loquaris ? vis Deum effe memorem tui ,

fivel uno digitulo tangatur; cruentas czdes

eum tu ipfe memor tui non (is ?. Coércendze

Al

minetur , fi uno, vel altero impetatur con-

vicio, & ad minimas quasque injuriolas fz«

igitur funt mentis vang evagationes, quae

noftram fauciant , & difcindunt orationem.

viat furibundus: eft qui enixim Numinisro*

In id praíertim videtur ftudij cacodcemon

"

gat bonitatem , cujusope à quovisliberetur

incumbere ; ut curis, ac folicitudinibus à

Aininenti malo , cüm tamen peccandi non de-

divinisnos eripiat meditationibus , ut con-

clinet occafiones, imó non obvias quzrat;ea

tigit Corbiacenfi Monacho Leonardo , qui

Md"bu MP'

frequentans loca , ubi pudicitia graviter lz«

cum divina in templi angulo -meditaretur

ditur , fobrietas naufraga perit, & caftitas

Ij

mylteria , ferpensé proximo exiliens fora-

periclitatur : non eft id divinam expofcere

mine in Monachi finum irrepfit, qui tamen

opem , à Deo expetere fuppetias , ad peri-

tortuofam non expavit beítiam , fed immo-

cula quaque pracavenda ; fed eft.cüm Deo

bilis perflitit , donec integra meditationis

ludere, &jocari; plures plerumqueorant;

hora fluxiflet , elapfo tempore Monachus

& tamen , qui orent , ignorant , 'contra

infidiatorem ultro allocutus .ajebat, Quid

quos olim Deus graviffimé quzftus ait per

Cap, 29.

tibi vis hofpes : fi quid inme poteflatis à

lfaiam. — Zppropinquat populus iffe -ore fuo;

Numine accepifti , jam nunc fum meo fun-

U labijs fuis glorificat me, «or autem eorum

'€us munere;tuasin me viresexere , tuxme

longé efl àme, — Luícinia fimoduletur ,'cto-

poteftati neutiquam fübducam: anguis veró

Citantes Inter corvos ,"non: placet cantu in-

ficut non potuit Monachum terrere «oran-

condito , interrupta , .ac veluti extincla

tem , & ab inchoata retráhere oratione, cum

corvorum clamote melodia ., -& -oratio

non lzffit, fed ftatim confufus aufugit: ple-

menteconcepta tot fatilibus.di(ciffa , .ac

rumque folicitudines funt , .quee :meniem

| u h :

fauciata evagationibus Numini placere:non

turbant , :eámque à divinorum retrahunt

poteft,

i

hat p6

meditationibus , .quapropter Chriftus iuos

18.

Quód fi homo incipiat alium fibi ami.

P

edocens Difcipulos orandi-modum ait. No

* MattIatap,

:

cum alloqui , & hic detre&let /ejus refpon-

lite ergó folicsti effe , & D.Paulushanc Ma*

6,

dere cojlocutioni , quin potiüs à fecum lo-

giilri doctrinam , ut Philippenfes edoceret,

quente avertatur , & alia alijs loquatur; id

ait : NiDil folicité frtis y fed in omni-oratio«

chapo';*l

nonnifi molefüffimum : obtihgit amico 1o-

ne , & obfecratione petitiones vefira innotes

quenti , qui nonnifi zegré fert'hanc alterius

ä

fcant -apud Deum ., quali-dicetet,cum ora-

inurbanitatem : 'ita loquitür-ad cornoftrum

tionesfunditis , nulla vos folicitudo angat ,

Deus; 'cüm divira meditamur myfteria , &

nullz inquietent curz , nec molcílie vos

ei non refpondemus , cüm vanis 'evagatio-

premant, & quidquid vobis poteft mali

nibus ad aiia divertimur, 1mó abejuslocu-

contingere , non vos turbet ; & affignans

tione avertimur : hinc virafceta fe ipfum ad.

rationem fubdit , Dominus enim propó ef? P

miratus Deüm alloquens ajebat : :-ah Domi-

nimirum adeft qui opem feret, qui veítras

nc' quantüm patior , cüm ftans in oratione,

abiget moleftias , .zerumnas fugabit , cala-

cogito de ceeleítibus ,& ftatim fe mihi-o£*

mitatesexcutiet , 'tormentaleniet

3 ..1no;bq$

fert ( ad meam dico confüfionem ) integet

fanabit.

exercituscogitationum , Venerem , & alias

jhn,

"'Otium eftetiam omni fludio äeäinah-

20,

gä

foeditates olentium ; 'ad quarum 'acceffum

lI

dum: quia ab hocuno veluti à putidiffimo

me mei pudet ; & quamvis millenas potiüs

fonte rivuli omnes fcaturiunt perveríarum

paratus fim necesfubire, quàm femelijsdem

evagationum,

Refert Caffianus apud prí «zi4. o. co1-

!

É

affenfum dare . "totus tamen contremifco,

Ícos in /Egypto Afcetas fatis vulgatum fuiffe, /ar. cap* 2

«üm ^nitàntur me à :te "avertere,

'I1deó

ac folemne effatum illud : /Qui Liborat .ab

pw

Tom. 3. de

panoplia

monet Ephrem Syrus.. Ut arguat fe ipfum

«no Diabolo , 'otiofus verà 4 fexceutis , €$ in«

[

homo , & ipfe fibidicat; v&logui cum Deo?

C

Jþirif.

attende tibi,

numeris exagitatur Diabolis , -quapropter

Vis audiri , & exaudiri j'tes

D. Chryfoftomus differensde norma rité in-

zpfum prius , quid loquaries audi,

19,

ftituendi érationem ait: Non -dorpsientibus :Howil. 21.

i

Vetus eit,' & quidem ütile monitum ,

nobis dat auxilium Deus: fed laborantibus z 'n epift ad

wut ea agamus , quas apgimus ; nimirum eá

am adjutor non efl oriofi , fed ejus ,qui spfe Ft^ej. prope

i

folertià , & attentione , ;qua par eft, &

quoque ; operatur : non.enim Deus folet fua^ "*

p

quam opus exigit: froramus, attentéore-

b

Ampertiri beneficia gratiarum ludionibus, jo«

mus; fidivinameditamur , tota mentis fo-

€ulatoribus ; otiosísque lurconibus , ac Ífy«

D

lertia, ac attentione meditemur; 'quamvis

cophantis; fedattenté orantibus , & ferven-

U

eratio femper fit bona , in ea támen prava'eft

^

€vagatio , ideóque Cyprianus commendaris

ter divina myfleria meditantibus : qui cul-

'turà 'eft ager deftitutus, nec coloni labores

4l

LibdgOrat, atentiongmyait, Incumbere ad preees tora

ientt; Íed otium experitur ; nonfructuum

64,

"mef.

r

Oratio mente conccptaprobosfovet,afïc&us'prävos praf. 377

meffemæfp.onäet fed uri*ïcas., & fpinas pro-

'wece]:ä eff fepius ad autmam veluti ad foli-

*

fert , quibus tangenti obfit , non profit col-

tam propriam fuam recurrant. fedem

*

e

ligenti : hocotiofitatis malum , eadem agri

fieut f[ues immunda xuolutabra 5 &9 columbe

Proverb,

fimilitudine o(tendit Salemon , inquiens :

Aimpida folent frequentare fluenta.z. fic ani-

,MP' 2:;.

Per agrum bominiepigri traufrui , & per vi-

32um cogit ationes impura inquinant , &5 [an-

L

meam viri flulti , & ecce , totumrepleverant

s ad-orationem'excitant : quae enim ante

prtica , operuerant fuperficiem ejus [pine.

'orationem mens noílta füfcipit , hec-eadem

:Mentem otiofam agro pariaverim cul-

:mobis orantibus peringeltionem recordatio-

24

turá deftituto , quiadulterinisfoetus femini«

nis occürrunt., proinde quales ante oratio-

,nem fuimus , tales & .orantes invenimur z

busnonnifilappas, lolium , urticas, & .a-

liàs fterilefcentes, G noxias herbas progige

fcecunda .evagationum genitrix .confabulae

ï.ïi() Cüo

aiit, neque abhac mente ulli poffunt fructus

"orationis fperari , quiaut.ait Chriftus , lo-

quens dehominibus etiamafcetis , .& divino

Mattb, &ape

135

«dicatis cultui , fed otio indulgentibus:: C

AHuicoratio non dulce[cit , qui pra.

- Jormirent bomines , uenit inimicus .bomo ,

vvorum .affetiuum | amaritudine ; fnis

& fuper[eminavit:.zizania , .quia ubi ager

fe praoccupari , 'fuósque . fenfus non..

.otiatur , ^& :culturam tefpuit , :non folüm

ceoercet,

mrticas, & fpinas progignit; verüm etiam

«quamvisexcultus , .& probis foetus . femini*

(CYUnt , quibusorationon fapit ; nec ull"amï

:bus , (i colonus dormiat , venitcacodoemon,

in divinorum meditationibus experiun-

tur fuavitatem ; :nec dlla perfunduntur

-& zizania füperfeminat : tametft.vir afceta

22 d

;hortum.cordis :fui ítudio virtutis excolat.,

« dulcedine , :'eó quia animum habeantamari-

;próbis:locupleret feminibus ,'fi tamen:otio

:tudine .plenum ., ;pravisque :exafperatum

. affectibus , .irá , «triftitid., odio , 'invidiá ,

Andulgeat , :accedit ftatim.cacodoemon , &

:zizanua fuperfeminat , & quibus:nonnifi fu*

aliisque , qui cürn non cóérceantur, evagarios

.tilesevagationes , quin & foedz cogitationes

: nibus noxijs hàbenas laxant , «& felle afper-

»venerem , "&b orcum olenres pullulant , quia

:gunt orationem.; «quae fi pura fit , tota e(t

iLib.to. col« :ut monet.Caffianus. — /7Mens otzofi nil aliud

anellea, — 'Si cor fit plenum felle pravorum

lat cap. 6, scogitare novit , -quam de efcís , -ac-ventre,

: affe&tuum ; melle piarum meditationum im*

2

-Otium radix eít ,. ex quagerminant cog-

;pleri nequit., .quin priüs felleum totum e-

Ilatt

gnatailla duo vitia , fcilicet 1ntemperans fom-

'vacuet humorem , .pravósque omnes excu-

6

:mus; & ordo:negleGtus , :nil enim otiofo ma-

:tiat affe&tus : «cüm (it .oratio iinterni fpiris

: tüs refectio, neceísé eft,omnem evacuet ama-

:eis volupe , :quàm:in pluresdies horas fter-

M ET

'tere , '& in rebus agendis.nullum fervare or-

; ritudinem animus orantis , fj melle cupit.pia»

rum meditationumnuttiti , i melleam ve-

inem, :nüllümque:tempus:óbfervare , cüm

'tamen utilis ; :& perneceffarius fit ordo . in

;lit dulcedinem gultare : :quapropter Chri-

ebusadminiflrandis; ut flatz fint horz , qui-

:ftus pravo laboranti affectu , .&ad altare ac»

«cedenti; munus /oblatuto fuum . dixit,

Re »

'bus fit cubitum:eundum , :fomno indulgen-

Jinque ibi munus tuum ante altarve -& wade:

, dum, viribusreficiendis prandendum ; labo-

:Yandum.,-acorandum ::ubi enim hic ordo

prins veconciliari fratri.tuo ., .quia animus :Mattb.e, s,

. megligitur , :ibi.extorris fugit oratio.: 'hoc

,pravi affeétus amaritudine infe&us :nil po-

-otium ut perniciofiffimum excutiebat David,

'teftapidze orationisgu(tare : nonalitut;mel^

N

2qui tametíi:graviffimis*occupatus-regni :ne-

Je, quifél priüs non evomit,

.* Orationis facrificium .ab illo 'haud de-

.P/hli —'!:'80

:gotijs., :fepties :nihilorinus .diurnas,preces

-effundebat, Septiesin die laudem dixi tibi,

;bet Eliz abludere , :cüm enim certaret la-

40,

$ 5.

imó & no&turnum interrumpebat fomnum

:crificando :cum "Baalis facrificulis , .ait:de

;precibus vacaturus. !Et . media nocle furge-

ipfo facer textus : JZEdificavit altare in

B.Reg€ u9.

-Dam ad confitendum tibi.

momine Domini-, fectque aque dutium.

$

'"-Uu'jä.

pj i.

:Corfabulationesetiam , quaeorationem

dn circuitu altaris ,— dn -quo ligna ampo-

luti W'SZ-

przcefferunt; «evagationes, cüm-quis ora-

futt ,^ divisitque membratim bovem ligais

tioni vacat , accerfunt ; mens enim füperva-

dmpouendin , juffisqueomnem vitlimam per-

«caneis:plena:colloquijs-, ^& futilibus fceta

fundi aquis tertió , -& ipíe Elias holocau-

Ípeciebus ; nonnifivana cogitat, quz animam

ftam füfis precibus.adipatum inftituens ait ?

à Deo divertunt; unde:cavendum , cüm.ad

Domine Deus aflende bodie , quiatues Deus

*Hpmil, r

preces fundendas .accedimus, 'vel. ad divina

Jfraél , &ego fervus tuus exaudi me Domine,

m d

cogitanda myfteria;ne prava cum hominibus

exaudime. Quid nivix Elie oratio ceelum

gt

pramittamus colloquia , ne confabulationi-

afcendir., & illicó ignis de ccelo defcendit.,

Ái,

bus mentem impleamus , quia ut ait Beda

qui abfumpfic ftatim non victimamtantüm,

detemplo Salomonis : Mulrum jwvat orario-

fed ligna, lapides, '& ipfamquoqueaquam,

nis puritatem , fi in omniloco , veltempore

Ícrobi effoflo infufam , ut «anti magnitudo

n05 4b atiibus temperemus illicitis z. fi femper

prodigij magis percelleret adítantium ocu-

ab oticfis fermocinationibus auditum partter

los, mentéique ad veri Numinis reduceret

calligemus , & linguam ? quecunque enim»

cultum ; nec praconcepta fpes Prophetam

fefellit , attoniti enim rei novitate adílantes

fapius fzgereb, loqui , uel audire folemus »ea

«or-

o nE RO EC RUEURERE AE n

ert?

279

bïïcrïaäïu

iil

€«

corpora humi ücrnu;xt ; & fupplices seterni

rimus, quz intus atcam noItrs. Cotdis penec

Numinis potentiam , fimul & cultumcon-

trantia plurimum inferant damnt quapros

teltantur, & venerantur: hocEliz facrifi-

ptet viri in /Egypto afcetz dicere con'ueves

230

cium normaim nos edocet orandi: cor enim

rant ; ceenobicas orationis amantes fimiles des

viriafcete , & facris addiéli meditationibus

bete effe caecis , mutis , & (urdis , quia dums

altare eft: congeíta ligna pravia adoratio-

coeleítia meditantur cecutire debent , ne ter«

nem dilpofitio , & ad meditationem przpara-

rena videant ; imó & murti, ne ullos cum alijs

tio, Victima eftipfa oratio Deo oblata, difflu -

fcrmones miíceant , dum Deum alloquun«

entes aquzx evagationes funt rerum extera-

tur; abfurdifimum enini eft, divina collo«

rum,fed co£rcitz, ac repulíz :ignisefummo

quia humanis difcindere confabulationibus ;

ccelo demiffus fervor eft, & ardor orantis;

imó G furdi effe debent, ne importunos au»

cujusadminiculo afcendit in coelum oratio,&

diaut creaturarum fttepitus , fed proculà tere

deícer

1!'*'.;.!'

$34*

in terramDei miferatio: & ficut ig-

renorum tumultu , coeleftibus duntaxat va»

nis € cceto delapfus fluenta abfumpfit aqua-

cent, Etficut Noémus Numinisjuffu Arcam

ruim , ita orantis fervor, mentisque meditan-

à fe fabrefa&am non folüm extrinfecüs bitu«

tis ardor omnes excutit , abigitque alienas, ac

mine liniviu, verüm etiam intrinfecüs rimu-

importunas evagationes;quarum aliz dicun«

las omnesfedula obturavit curá; ita vir divi-

tur negligentes, X tunc contingunt,cüm quis

nis addi&tus mieditationibus non folüm fen-

ofcitanter, & remiflo animo divina medità-

fus externos , verüm, & internos neceffe eít,

tur , uarum cogitationum peffimus cuftos ;

cuftodiat , przíertim imaginationem ,. O

: Qj din.

alice funt voluntarize cüm folo corpore fumus

phantafiam , neque modicz eft artis phan«

dea des

in templo, & mente divagamur in foro, fpa-

tafiam rabidum veluti canem vinculis alligae

tiamur in campo, delectamur aucupio, occu-

re, ne cum coeleítia meditamur fuo latratu

$. 41,

pamur venatu: & quivoluntarijs hisce eva«-

ab inchoato nos diftrahat opere , & ne nos

gationibüs oftium aperit,peffimus eft orator,

dente fuo mordeat;plurimum enim oranti no-

1

ac malus arcis fuz praefidiarius miles,quicüm

cet imaginatio, GC phantafia, nifi inje&to froc -

venientes videat hoftes , oftium non claudit,

nocoérceantur ; hincetiam D.Bernarduslib.

Cap, /19.' C4

nec illis fe fe opponit, Alix funt invitz , quas

de interiore homine ait: Multarum rerum

P

orans , cüm primüm animadvertit in fuam

imagines , & phantafias claufis oculis video,

irrepere mentem , toto nifu eas excutit , non

eásque invitus toleto , inde eftj, quod .fpe

fine dolore;ac gemitu ; & hic optimuseft faze-

mihi nocuit mortifera delectatio , qua ex re-

arcis cuítos; tuncautem oftium hifce claudi-

cordatione prateritorum peccatorum nafci -

musevagationibes , chm meditantes oculos

folet , fed maximé ex recordatione libidinis.

co&tcemus, nec permittimus huc, illücque di-

,

Hcenim peítis quó prz ceterisvitijseft mi-

vagari , fed compofíiti corpore , vultüque ad

hi familiarior, eó ad nocendum proclivior ;

modeíliam coaéto divina meditamur : & hoc

& ad repellendum difficilior , nam cürn eam

Matth, e,&, &Ub quodnobis Chriftusinjunxit, - Claufo 0«

repellete volo nolenti mihi fe ingerit blandé

io ora Patrem tuum « parum fiquidem eft

onetofa , difplicendo placens , & placendo

cubiculi oftium claudere, fi non etiam januas

difplicens.

Subculiter intrat, G mentem oc-

-s GC F ^ —— A — dX 4 LA

exteriorum fenfuum occludamus: gemini o-

cupat, & nifi fubitó repellatur, allicit, & ine

»-— &

[ 4

culi duo funt cordis oftiola , quzeclaudenda

cendit , & quafi virus peltilenugz per totum

I

Íunt rebus fluxis , & terrenis , ut ad nos Chri-

corpus paulatim fe diffundit. — Cogitationes

ftusingrediatur,qui é cruce redidivus ad Di,

pravas multiplicat, affe&tiones malas generats

ei

fcipulos fuos ingredi voluit, non quidem pa-

dele&lationeillicita mentem afficit,& ad con-

ti

tentibus , fed januisclaufis,

fenfum pravitatis animum infle&tit , omnés-

26.1

Iddue fortaffis caulz fuit, cur Deus Ar-

l)w

que anima virtutes corrumpit.,

Hac peíle

f

Gene[.cop,6. cam à INoémo fabtrefactam liniri bitumine

cumad(tridtus teneor , divelliab ea vix pof*

Ia

- praeceperit aeque iutrinfecüs , ac extrinfecüs ;

fum, quoniam ftimulos ejus confiteri, aut

ne Ícilicet aliquid rimula;um pateret , per

nefcio , aut erubeíco; tam fubtiles, & turpes

Ól

quod aditum aque invenirent , & in arcam

funt.

Audi ergo pijffime Deus confeffio»

à

penetrarcnt.

Quid ni , càm in mundo fluxa

nem meam , G refpice ad pietatem tnam.

0

fint omnia, in eo verfamur;perinde ac in cata-

Audi quàm fzpé de memoria mea te expulic

clyfmo medijs exagitati fluctib?; Arcam quis-

irruens turba plurimarum cogitationum ,

Ji,,, À

queTuam habet;proprium fcilicet corpus , in

quz veluti plebs ad aliquod fpectaculum ío-

Pj d

lent effluere in cor meum. . Ad fzcularia

Ü UH

quo ne mergamur rimulas omnes linirebitu.

mine debemus, feu fenfus omnes intrinfecos ,

Tevocant, mundanainferunt, voluntaria in «

i

lt

& extrinfecos cuftodire , ne quid per ipfos

gerunt , illecebrofa contexunt , ipsóque in

h

mentem fubeat noflram,ex quo detrimentum

4

tempore , quo levare mentem meam ad te

pauatur,

. pato, inanibus cogirationibus infectus ad tet-

!

*

Noémum igitur im

itemur, fi naufragij i)e-

tcna, plerumque dcijcior, cogitanda cogito ;

3»

b

ricula cupimus declinare, & in Deo , in quo

& cogitatarecogito , G eademiterum atque

eft vera quies, & mallacia, quicícere ; rimulas

iteram replicare non ceffo, ita mens mea

1

fenfuum prafertim externorum. oini dili-

Íemper mobilis, & nunquam flabiiis , fem-

t

fi

gentiáliniamus pice, feu coérceamus , quia

pervaga, & qua( ebria per divería diílrae

plura prava exempla auribus , & o«ulis. hau-

hitur: hactenus $. Bernardus nobis exhia

ET

bcns

l

Oratio mente concepta probosfovet affe&us,pravos pratt, 37ä

bensfutiles ,ac fæäas mentis evagatiönes ifle

fus fead montem Myrtha iturum effe dicit

ter orandum , & noftram in.ijsdem «oér-

!

priüsquam collem thuris afcenderet ; fiqui-

&endis focordiam.

dem nomine thuris .oratio fymbolicé innui*

28,

Quantüm veró mobis inferant .damni

tur; G anima adfacrum meditationis exer«

citium rité difponitur, :f mortificationem ,

importunarum ha turbz divagationum,in-

dicat idem :D, Bernardus , .cüm enim ipfe

per myrrham denotatam ; ac previam prae»

matutinis ántereffet precibus fingulari reli-

parationem preemittat 5 :X tunc rité prat»

mittitur.preparatio , quando mortificatios

gionis fenfu ;cordísque devotione ,vidit vir

^ fan&tusjuxta(ingulos fuorum Monachorum

ni affuefcimus , & pravos quósque in.nosaf-

Clatevallentium /Angelum iftantem , & :ea

fe&tus compefcimus : Eos enim familiariter

fcribentem accuratione, ut videretur nec vo-

dDeus ifitat ., -ait S. Gregorius , «quos per

&ulam unam , :aut fyllabam omiffurus ; quàm

imortificationem vitiorum ad alta proficere y

"Adftabant-& alij

LEf per amundas , -ac utiles oratioues fuaviter

non folerter.excerperet.

-redolere per[hicit : .quàd:.fi Moyfes prohibi«

.A!;xgeli diverfa prorfus ratione .fcribentes:3

- :quidam :enim.auro vétba :exarabant .5 alij

.tus fuitad rubrum accedere nifi depofitis cal«

-ceis;noftrum id fuit documentum, cüm enim

«charateres argento liniebant;; plures atra-

mento ; & nonnulli:etiam aquá fuas/iteras

:Moyfes in deferto ad montem veniffet Ho-

.geb ,'myfticum vidit. ibi Rübum ardentem;

:efformabant.oculos quáfi eifugientes; -ade-

rant & alij Angeli , 'nil:;penitüs fcribentes ;

& non conflagrantem ,. ad quem-cüm pro-

'fed ex toto feriantes/Hanc vifionem ad rem

; piüs accedere fatageret , vocem audivit , quà

gLib. de in-

- jübebatur calceos deponere,

Quid calceis

zerna demo

moftramexplicatidem D;Bernardus. *Quo-

£um enim ÀÁngeli auro pingebant: hi flagran-

.nifi pravos:coenofze concupifcentize.indicant

€Ap, 48,

ti defiderio zeftuabant , ^& ingenti fervore

affectus ? -quospropterea acceffuri ad Deum

:ad Deum mentem.erigebant , precésque fun-

per facras meditationes , -mecefsé eft, exuae

—debantj; hi -enim , qua oràbant , mente ab

.mus , quia qué quisremotior eft, per pravo»

-rum affeétuum abdicationem à mundi turbisg

-omnibus :terrenis :evagationibus defoecata

««ogitabant , '& ifti veré orabant , -& eorum

.tattó propinquior fitDeo,, :ac divinorum

O AT.

-oratio-ccelos penetrabat ,'quia ut ait idem

" capacior : :Rubus ardens citra cotiflagratio-

.D.Bernardus z Tumc veraciter.oramussquan-

.mem virum afcetam fignat , 'facris addictum

o aliundà.non -cogitamia:: « quorum ; veró

. qeditationibus , in quo conjungi debent Ru*

Angeli fufo argento charaéleres effiagebant ;

'bus, feu . virga ad compeícendos infolefcen-

'eos indicabant , quorum intentio in divinis

-tes concupifcentize depravata àffe&lus , &

-obfequijs erat-quidem finceriffima , fed qui

motus omnes voluntatis .regendos :ad note

-mam re&tze rationis imperantis , -quz cones

aminüs;prioribus in «cultu-arderent.divino,

JAtramento , :qui-ütebantur.; seos indicatos

'fona fant equitati : & ignis , qui illuminans

soluerunt; quornm.voluntas licétinonadeó

"ipfam indicat facram meditationem ., -quae-

.plurimum :impertitur 'nitoris .,

dnen«

'depravata effet;5 modus tamen otandi ,'non

"P —— ÉC 37 — L N

:ex facro , & pio ardore, fed.ex moriscon-

-témque orantis intus illuminat : fi igitue

:Moyfes:monitus 'fuit/, ne ad rubum ar-

fuetudine prodibat, :Qui veró aquà calamos

lv

ambutos adhibebant in formandis charaéte-

-dentem ., :& :non flagrantem : accederet

xibus,negligentes ,actumultu cógitationum

Aifi-depofitis calceis.5 maltó minüs cconve-

mit, :ut prefoümamus per -orationem com

plenos prodebant:; :quique ;licét corpore

b

.effentin Odeo; mente tamen alio'evagabane

'"Deo nos unite., :nifi.calceos pravorum affes

Ctuum , .ac:carnaliu

l"

ur. 'Quiveró totaliter feriari videbantur,

2

i

m-ï.deüd.eriorum«depü-.

ijeos indicabant Monachos , qur Odeumnon

fuerimus,

b.

'3 Oe

»e

frequentabant,

iPlurimi intereft intet :o-

'Quaritut , :cur rofa prea cateris flori-

'bus fragrantior , tefte Plinio, fpinis nafcatur

f«

fandum importunas excutere divagationes ;

GHiffor,tw.

- & ex cogitationibus , 'acvoluntatis áffectio-

:circumfepta? .germinat enim incluía gra

no»

r lib ss

ut

r

nibus bonas fovere ; G malas repellere ; id

ifo cortice ;-quo mox intumefcente , -& in

CApe4e

agérecít, quod agimus; id-cogitare, quod

virides «conos ffaftigiato ., :ac dehiscente

p

ffh

«oramus , quia plerumque fateri cogimut , ac

-,paulätim fefe Panait); "tenulores enim.; .ac

jit

Lib. de in7

idicere , .quod D, Bernardusnobis fuggerit ,

virides :utrinque furculos fpargit , 'quo-

inquiens: Ju cboro fum corpore , & n aliquo

rurn internodià frequentes , ac teretes fepi*

u

dernadomo

ho

W»EP'.??. Á

negotio fumeorde, — Aliudoro, 65 aliud cogi-

,unt fpinz , folia indidem profert genicula«

10 DPfalmodia fenfumnon attendo : fed imen-

tim in 'oblongum rotunda , tactu alpera ,

MP

tevagus , babiru diffolutus , oculis attonttus

diftinguente :medium mmervo , 'venulisque

n

:ab:eo fluentibus interfe&ta , & in fummó

M

buc ,€5 illuc profpciens ,quecunque ibi gerun-

zur perlufiro ,& per[picio.]

dnargine crenis incifa , '& quafi ferrata per

]

29.

FrY

N

d troenurn importunis hisce ,'ac futili-

.ambitum; furculorum faüigiafimmïnetpg. |

"

(f*

titolus, feu peciolus florem füftinens , ei-

t0)

businter orandum mentis evagationibus ine

ijciendum , pravósque omnes eifectus oppor-

que fübjectum globulum , feu «apitulum

ql

K

tuneé compeícendos proderit; debitis difpo-

mordaci refertum lanugine, "Calix inde pro-

13

tuberat, qui primoconclufus , & conco!or .

of

fitionibus facre meditationi preluderes &

ad eam praemifsà preparatione nobis viam

virentibus., ac laciniofis faftigiatur alabaft- -

n*

fternere.... Non enim temeré cocleftis fpone

Á

ris, mox inv

A

olucro tumeícente fua

intug

yhie

bbb

jn-

Veraui de 4feüibus Tom d.

[

à

2

)

Asf

i,

Differtaüo XViH.

incrementa fubit ; & tandem pompà colo-

titus fixerunt ; nequeà nobis, ur par eft ,

rum penitus patefactá nativo in calatho to-

à tali excluduntur fede , quin cüm debe.

/

tam vernantium foiorum pompam rofa ex-

remus pravos omnes prafocate affe&tus ,

|

plicat , purpureo (uperaé colore perfufa,

/

€os potiüs fovemus, & hoítibus conttanos

H

fubalbis inferné unguibus ad calicis umbi«

infurgentibus vires fuppeditamus , & arma

licum coactis ; fedcur tot munitur , ac cin»

ipía fubminiftramus ; infolefcunt aítuane

gitur fpinis rofa, (i tamgratos exhalat ipfa

tes concupifcentize , nec cas extinguimus s

odores : imó ideo fuaviorem fpirat frag-

infurgunt odia, & ea non cohibemus ; exe

rantiam , quia non minüs purpurá veltitur

ardefcunt irz,quibus froenum non inijcimus;

in folijs , ac fpinis armetur in caule,

Quid

ni orationis noílrae incenfum fuam coelum

invidicelivent in corde , & easnonabigimus;

pravadefideria mentem occupant , & illanon

verfus non exhalat fragrantiam , mifi fpi-

excutimus ; & ideo difficilis nobis videtur

nz morüficationum eam przcefferint ,

meditatio, G ardua cum Deo converfatio ,

[v r

nifi expuncli fuerint pravi omnes

qua nonnifi dulcedinem fapit , & gaudium, .

Us,

31

1deo difficilis nobis plerumq; videtur effe in-

Quzarit S. Nilus , -undc'nam oriatur.4

greffus ad orationem mente cohcipiendam 5

quod cum oratio adeà fit Deo grata ,. &

quia imparati accedimus , & pravi affzctus

[uavis , fiquidem per ipfam Deum alloqui-

Inur

3

L

cum Deo converfamur , facietatem

cor no(trum'præoccupant , tnentem exagi-

tant , quam non finunt cocleftia meditari,cum

inumus , & fermones cum -ipfo miícemus 5

creaturis; ac terrenis adhzreant.

^

& cum Deo loqui , perinde eft, ac gau-

dere ; nihilominus nobis difficilis effe vi-

)

$. IV.

detur, & teedium ingerere , imó ut loqui-

tur 5, Bonaventura de profe&tu Religiofo-

rum , qua(iligati catuli ad ftipitem reni-

JVoz apit Oratio mente COPCEDLA ,

::

tenti animo divinis infiftimus.

Et ratio

quam previa difpofftio nom preceffit ,

hzc folet à viris afcetis adferri, quia tam-

pravésque non excutit affecius, :

eifi oratio natuta fua difficicilis non fit, eft

Ravia mentis difpofitio neceffe eft , ut

32.

tamen nobis moleftia mortifica, quz prz-

pr&cedat orationem , uthecnobis dul-

via elt ad ipfam difpofitio : hoc idem con-

cefcat, ac fapiat ; exemplo No&mi; qui

;

tingit in rebusnaturalibus , non enim diffi-

cultas fita eft in forma introducenda , &

artifex fuit arcee fluctibus innatantis diluvijs

ut enim omnes vinceret difficultates maníue

:

& iu difpofitione premittenda , in fubje-

rüsin Árca, carcerem feré annuumcum paue

| 2 R'g» "Pv n

€&to difponendo ad formam illam recipien-

cis fuorum, feras inter fylveftres, & cicures

^

dam ; quot non adhibet ignis cenatus ,

toleravit, fepultus veriüs, quàm mortuus ?

quó in virefente ligno humoribus fcatente

hinc eluvione ceffante facrificium ,fuo infti-

pravias ad propriam formam inducat di-

tuit affertori, cui pergratum obtigit.

O4do-

&

Ípoütiones ? calorem illi imprimit ad na-

ratisqueef Dominu odorem fuavitatis : A« Gcntionp

tivam abigendam frigiditatem ,

& quia:

cafymbolum fuit militantis ecclefiz;qua in. *5* « 2*-

l

per primos gradus humorem , quo fcatet ,

ter fla&tus perfecutionum , ac adverfitatum.

H

non excutit , uberiora adhibet incrementa

incolumis femper fervata fuit , adeó ut licàt

caloris , quó intimiüs ligni partes pene-

potueri: proceliis concuti, & fluctibus exagi-

ft

trat,pugnásque init cum aqueo;& hoftili illo

tari, nunquam tamen mergi, nequead nau-

(

humore , qui zgriüs à fua patitur fede

fragium impelli : Noémus cum teta 1ua fa-

ul

difpelli : fed perfeverante ignis obfidione,

milia fideles prodit , qui ecclefiam ingreffi

& per additamenta caloris dato affulta ,

lg

beneficio Baptifmi ab aquis cataclyfmni , à flu-

Lii

tandem humiditatem proíternit , ac vin*

&ibus procellofis , & ab zterno liberantur

E

cit, quam per fumum adigit inde exilire :

naufragio ;facrificium à Noémo inftitutum

etenim priusquam ardere incipiat ; quan*

Ls

Íymbolum eftorationum , quas fideles fun-

tainde nonexeunt , veluti é vaporario

dunt Deo , quas fi przecedat mortificatio ,

fumi volumina ? quot flrepitus non edun-

3:

ac congrua difpofirio , — Deus exaudit ob ,

Ectilig]

tur ? quot crepitationes non audiuntur, &

p

odorem fuavitaus, quem preces jjuftorum

65?-[3'

quot rumores trunci illius viror , non ex-

coelitibus exhalant,

Interdum contingit ,

citat ? Verüm introductis mox pravijs

Cu

ut.Godrus quispiam , vel Itusfame in íto»

difpofiionibus flamma absque difficultate

macho tertus cnlinam ingreffus opulene

coücipitur ; G fplendidé flagrat ,

lig-

tam carnis preferim affe , cüm hac veray —

po

nümque, armis nativz fuz humiditatis de-

verfatur , ad ignem totis eam hauriat nari..

lit

ftitutum abfumit ; profternit , nec ceffac

lap

bus , sitque vel folus odor ei gratiffimys' ,

&i

ignis in ipfum favire , donec enectum ,

G hasce propterea narium . delicias ^avida

dejectum à fua natura , ac in cineres fo:

Jutum videat.

trahat , quamvis vacuitas ftomachi l'atus cla«

l'cp

Haud diflimiliter , difi-

met , G detrectet folo pafci odore , ze

fumo

IT

cultas, quam in oratione experimur , in

oppleri,

Tün

Deus veró odorates cq N

oemil

eo ptzlertim eft (ita; quia viror, & vigor

factificium , & pergratum habuic g

-

l

dorem,

pravarum affz&ionum difficulter à nobis fu»

fuavitatis , quia fumma fe fo'ic

itudize

fles

Q

peratur $ fcdemn in nobis effroenes appe-

munia.

n

preparavetat ad. hæcþ relig? onis

EM

. 9— ^

*

Oratio mente concepta probos fovet affectus , pravos przf,. 38 t

obeuhda, ad hoc facrificium rité inftituen-

92045 3 rnimirumDavidorat*ioniS .facr'iüciunä

dum ; fiquidem priüs edrficavit .No? altare

inititmturus, Deum enixim rogat , ut rimore

Domimo, Et tollens de cuniiia pecoribus ,

6:)::[ ea.8.

Íuo fancto carnes fuas velit configere , feu

EF volucribus mundis obtulit bolocaufla fuper

concupifcentiz affectus , & carnalia defideria

altare , ad id autem multà opus fueratin.

é corde fuo abigere 5 & tunc configimus

duítriáà , & ingens defiderabatur pteepara-

Dei timore carnes noftras , «àm infoleícen-

tio, tam in arz ftructura, quàm in anima-

tem laíciviam caítigamus, exultantem concu-

lium delectu, & ideo odoratus eftDeus odos

pifcentiam compeícimus, :rebellantis carnis

rem fuavitatis ; feu placuitipfi Noémi facri-

motusreprimimus ; odia, quz intus fove«

ficium : Oratio, quam nos Deo fundimus,

mus; -præfo;amtls; ira$, quas in nos accen-

odorem non exhalat fuavitatis , f1 previa ei

dimus, .extinguimus ; amputanda priüs funt

de(it mortificatio

?

e

fi congrua praeparatio

gramina , eradicanda arbufla fterilia, & .di*

eam non przecedat , fi pulveres terreni defi-

Íponendus ager congruá cultur, ut proba ex-

derij prius non excutiantur; fi pravi ; qui

«ipiatfemina , qua uberem colono fponde-

contra nosintus infurgunt affectus, non co-

ant fructuum meffem : nifi & tellure cotdis

érceamus ; fi tumultuantes in nobis paffio-

nof(tri fterileícentem terrenorum defiderio-

nes noncompefcamus ; & mente à futilibus

zum gramina evellamus; & fterilia pravorum

defcecata cogitationibus , fedata , & tran-

affectuum arbufla ; ac virtutum cultuta tere

quilla & à quovis interiori tumultu libera

'ram noftram przparemus ad coeleftium do»

oraturi cubiculum cordis inoftri ingredia-

morum fuícipienda femina vix eptatos pro*

qmut.

ducet fruétus. ^ Omnesbomines ait Ifidorus

7

z

EL

Putat Plutarchusà NumaPompilioRee

Pelufiota , $£a funt affecli , :ut alliae-fiudeant,

e monitum illud profe&tum fuiffe : aZora-

&& opitulari , & atrendere , quosviderint , n«

turí. fedeant federe autem quietem indicat;

quaquam dormientes , uec ágnavia Zdedlitos 5

& nos cüm oraturi templum ingredimur ;

fed qui spfi fe praparant 4 & anffruunt , &9-

non fedeamus ,fed genua fle&tamus , & quie-

grompti funt ad officij partes peragendas ,tu

Ícentes 'omnes :excludamus «cogitationum

borum nibil facis , & tamen clamas ,-config

tumultus , quó attentiüs uni Deoincumba-

4dimoretuo carnes meas,

-

)

3$«

mus; cum quo noftra mentis colloquia mi-

Ícere cupimus : fic orantes federe dicimur

Qua igitur fronte tu -poftulare audes ,

'ut dum ipíe dormis , nulláque falutis tuze

adoraturi , & oraturi, & hoc pacto etiam

David dicitur fediífe, feuoráffe coram Do-

€urà tangeris , infuperabile auxilium coele(te

| 2, Reg. eap.

qÓino,

David Rex fedit coram Domino

:adte advolet ? 'cüimque voto tuo frutlraris;

7.

id egréfers, Pracedantitáq;ea,quz tuarum

oratioigitur, quam preparatio non przce-

'funt partium3 «quaeque à te exiguntur , .

dit, odorem non exhalat fuavitatis , 'qua

Deo grata fit quia preparationem ànobis

tunc demumea , quaz funtauxilij divini fube

fequentur. ;Accefluri ad Deum, ut ei pla-

exigitDeus. — Preparatiouem c 0Y dis eorum.s

audivit auris tua Domine , Gu inde mone»

.€eamus , necefsé eft , exuamus priüs quid-

at

zS.'UoNïv

mur, ut preces inituri , ad eas przparemur;

-quid ei difplicet., :alioquin nec ;grati i effe

poffumus , neque:noftra oratio ipfi placere :

ídq; caufze , cur D. Paulus lavari velit puras

4dnanusin oratione, ut nobis iueret , cor.no»

f per*"iethäles:noxas,- ab ipfo nos avertimus,

ftrum purgari priüs à quovis debere forde-

;

has priüs facra exhomologefi abigamus , &

lachrymis poenitentize quidquid fordidi cor

1

[cente affectu , ne mens divina meditatura

ulli rei creatz adhzrefcat: nifi enim terre-

noftrum contraxitabluamus:oratio grata efl,

fi abamíco prodeat , non ab hoíle proveniat z

na quzqae de(ideria,& pravos affectus abege-

non:bené conveniunt digitis manus fcabioze

*s

rimus ,vix oratio noftra eam exhalabit odo-

ris fuavitatem , quz Deo fit placituta: :ca*

'annuli gemulisilluminati; itaneq; eft Deo

vendaeft pix , finolumus eà fordeícere ,qui

gratalaus, quz & corde oritur lethalibus foc-

do'noxis: hinc David juítos , & mundos;

enim manu plcem tractaverint , manu àfor-

dibusimmunem non fervat. — O si retigerit

acre&toscordeadorationem accerfit. |.P/al- P[alm, 25,

Ezed:z'ei.

Si cor no-

dite Domino f[antiiejusynon invitatimprobos,

piem » inqui;mäitur 4b e4,

[

a'z:?. 135

ftrum terrenorum foveat defideria, & con-

& nefarios homines vitijsindulgentes , fed

cupifcentiz affectus ; nonnifi terrena apit ;

fan&tos virtutum culturá fplendentes.

.RE' P]ï'llmgaz.

&los decet 'collaudatio , eu tectos corde,

neque oratio ex tali proveniens corde ullam

oteft odoris fuavitatem exhalare, quz cce-

eos, qui re&titudini ftudent , reclé ambu.

litibus placeat 5 '«or enim terrena tantüm

lant in lege Domini , neque per obliquatos

tramitesabeadeviant: grataeftilla oratio ;

fapiens nonnifi ccenofa poteft effundere; eum

quam cor purum , & mundum fundit, non

enim vas quodlibet humorem fundit ; quo

quam os impurum effundit.

lrepletur.

36.

ä

34

Evacuem

uspr'ïüs car noftrum terreno-

Hinc fcité in lege veteri moris erat ;

rum defiderijs , & affectibus, fiimpleri coe«

quó facrificium pro peccatis czeteris praemit»

!O

lefti volumus odore; configamus priüs cat«

teretur, ficut cenfet Abulenfis , quó nimi- :Quef?, 9.

]

nes noftras Dei timore, pravas omnes con-

rum pofteriora facrificia grata , & accepta £xe4

effent Deo , f1 fierent ab hominibus puris,

- cupifcentiz affe&liones freeno compefcamus

Pfalm, 11 , Inortificationis.

Confige timore tuo carnes

ac juftis , quique pro fuis noxis jam fatisfe-

2

Cerints

d

Ffrani de Affeiiibus ;l"?me I,

382

Differtatio XVIll. —

LI

cerint; priüs igitur facrificium pfo peccatis

concupifcentiz illieia , mundi 't';jat,mdimcnm-;

expiandis premittebatur tanquam difpofitio

paratus potiüs omnia fubire torrm.enta , &

ad fabfequentia; ídque facrificium orationis

millies inori , quàm à te vel femel iinpofte-

inttituturus , necelsé eft, agat ; deliéti enim

rutfeparari, Quód fi baec doloris expref«

f1 conicius fibi fit , vel per facramentalem

fio nimis videatur prolixa expeditiüs , fal«

tem dicat.

illud deleat copfeffionem , vel per concita»

Mihi fummé difplicet , quód

tum in fe dolorem , actámque contritionis

te fummum bonum offenderim , & ex ani-

elicirum illud expiet , quo difponatur ad rité

mo doleo , & fupplex togo à te veniam ;

inítituendum fubíequens orationis facrifici-

ftatuóque firmiffime non ampliüs te offere

urt.

$1 confeffarium adire non fit commo*

furum : hoc premiffo peccatorum dolore ,

dum , faltem antequam oratarus divinam ac-

)

ratior eft Deo oratio , & fluenta per pias

cedat Majeftatem , dolorem in f concipiat ,

divinorun.æ meditationes ebibit divinze dul-

dicátque : ó benigniffime Deus! ego te of*

cedinis,

fendi per decem facilé millia pudendarum

Sunt ex ferpentibus , qui fontes ac-

27

anteactze vitee actionum , quarum ita me mo-

dó pudet, ut verear comparere coram Maje-

ceffuri ad fitim extinguendam , & latices.

puriores bibendos, venenum priüs ad mar«

ftate tua , & oculos ad te levare, cum nec ob-

ginem fontis deponunt, ne ícilicet fontalis

tutu illius me dignum cognofcam , doleo

aqua, pura, & defoecata , veneno inficia- -

ex animo, quód te offenderim , nec poffum

tur : ita accefluri per gradus orationis ad

fatis teftificari dolorem, quitorquet pecca-

fontem divinz pietatis, necef:é eft colube

torem animum meum , eó quia te offenderit,

ros imitemur , virus omne peccad prids

habueritque contemptui ; quia tamen bo-

deponamus ; antequam bibamus , feu ore»

nitas tua peccatores non reijcit , fi refipifcant,

mus ; ut cum preces fundimus divina ;pie-

de tüa confifus mifericordia audeo , fupplex

tas latices fuz gratiz in nos diffundat, qui-

à te veniam mearum expofcere noxarum.

1

busimbuta noltra oratio , grata fiat ad De«-

Téque enixim ; & cum lachrymis rogo, &

fceité Clemepns Alexandri-

cüm eointimiori, quó poffum doloris fenfu

um precatio ,

nus.

Precatio cum Deo comve

fs

BEuifcas,

exoro; ut ignofcere velis fceleribus vite mez,

atío , & ïfï; 7 ft'ff*-

collocutio efl , ac proinde inter familiares ,

quz abhorreo , deteftor , quia injuriam tibi

& amicos fieri debet , ac fupponere. deletam.s

intulerunt , majeftatem tuam izeferunt, & per

offeu[2z. , nion enim , qui per lethales no-

has exerrantes actiones dereliqui te fontem

xas à Deo avertuntur , hi orantes exaudiun-

aqua vivz , averti meà te fummo bono, ut

tur.

cillernis adhzrerem diffipatis , & coenofas

Scivua , quia peccatores Deus nons

yaærz.;ctgþlg.

audit : fed fi quis Dei cultor eft , & volune

£. U "u — d'KV9Q9RS LL LP

terrenarum voluptatum ebiberem aquas fiti

Llin:

catem ejs facit ,— bunc exaudit * & licec

accendendae magis ; quàm extinguendz ap-

dtrh, d)

tas ; & mihi efficacifhimé propono opitulante

publicanum Deus audierit rogantem, &ex-

LU

audierit fupplicantem , non tamen tuncíuis

r

imbecillitati mez gratià tuá confitendi de

perítitit in peccatis , fed humilis, & fup«

f

illis, ferióque emendandi , & cruentas ne-

.

ces millies potiüs fubeundi impofierum ,

plex veniam popoícit , pectus conrudit ,

& culpasé confciehtia abegit, quiaeas con«

uàm femel iterum Majeflatem tuam delin-

felfus forasejecit ; & ideó, qui Deo erat

quendo offendere , doleo dolore animi mei

exofus ,. ab orationeabijt Numini amicus;

K

maximo , & penitiffimo , quód per fümmum

quia à cul.parum fordibus emundatus 5 be-

tà

tui contemptum pravos affectus cordis mei ,

neficio enim orationis mortui peccato ad vi-

p

divinz antetuli Majeftati tuz , & te odi, qui

tam refurgunt gratie.

Íolus dignus esamati; quia tamen miferatio-

D

Scimus tres à Chrifto Domino mortuos

d

num cuarum non eft finis,tuam ex toto corde

39.

refufcitatos ,

fecilicet filium Viduze Nai-

Dtsfs n C

exoro mifericordiam, ac veniam pofco mea-

rum actionum, per quas meà Te averticum

mitice , filiam Archifynagogi , & Laza-

TWLM 29 m

rum fratrem Marthee, & Magdalene, Quid

proteftatione inviolabili reparaturum me

t

quod in duabus primis refufcitationibus

[

damna hac honoris tui obfequijs meis:da igi:

tur mihigratiam, ut vere, & finceré doleam,

Chrifli , Evangelifla orationis ad. Patrem

9

eternum direcle non meminerit ? fed dun-

me offendiffe te, qui es fummé bonus.

Ni-*

[

hil inferni timor, nec caeli amittendi metus

taxat in tertia Lazati quatriduani ,

ac

4i

inícelerum meorum deteítatione loci habet,

jarjam foetentis in fepulchro ? S. Joan-

40,

nes hanc defcribens refíufcitationem ait z

fed amor tuieft , quifolus ante oculos meos

Üi

JESUS autem elevatis furfum octlis. di-

ab

obverfatur, & maximé doleo; nonquia

mortem ; G gehennz poenas mihi prome-

xit: Pater ! G infremuit. fhiritu s. rur[u

fæ«

fremens in f? ipfo ;,cur igitur Lazarum in

ruerim , fed quia bonitatem tuam offende-

o

Íepulchro. quatriduanum revocaturus ad vie

rim, quam fummo debueram amore profe-

tam reducem , eternum Patrem Chriftus o«

It

qui : nec aliam doloribus oppreffi cordis

Cul

rat , qui pro filio viduz redivivo , & filia

propter delicta , & iniquitates meas habeo

&j

)

Archifynagogi refufcitanda nullas fundict

caulam , quàm quia amo te, & impofterum

Op[

te folüm amabo , neque ab amore tui me

preces ? quia nimirum Lazarus pecca

Dto

torem anigmaticé repradfentabat ex inolrta

amplius divellent yolupfaty,m lenocinia ,

&9r..

CuF

d

-

$h

—

de

VN Dowers r

hr

*

Oratio mente cö:,ic:epca probos fovet/affc;&us pravosprafoc. 383

- «onfuetudine in coeno fordefcentem peccati;

fuppetias preces fundimus in noftram accer-

quia igitur Lazarus typum geffit peccatoris

fimus perniciem, Etiam Core, Datham,&

jam confuetudine nequitiz inveterati, jám-

Abiron, aliique Hebrei Proceres numero

que mala confuetudine fostentis,ideó non po-

ducenti, & quinquaginta fecedentes à Moy-

tuit ad vitam,feti ad ftatum gratise revocari,

fe thura obtulerunt, preces fuderunt, va«

nifi beneficio orationis Chrifti efficaciter ad

riósque fparferunt odores ; & tamen licét

oraverint,adhuc terra contremuit,G ejus un-.

Deum Patrem fufz; quia converfio. pecca-

toris ad faniorum frugem opus eít. divinze

dabunda fuperficies, ac f1 effet pelagus vento

. gratie, quam nobis merita

: Chritti impe«

fluctuans, procellà concitum, populum tet«

trant.

ruit univeríum ; & cüm perduelles perfifte-

39.

Divinam igitur oratio omnipotentiam

rent in facrificio, in precibus. fundendis,

immani elifo fonitu, horrendo hiatu terra

videtur aemulari, ac effe ejusdem vicaria, in

miris perpetrandis , mortuis refufcitandis ;

proprium difrupit finum , os aperuit , quo

J

fed neceffe eft, rité inftituatur , ac prodeat

flatim ducentos quinquaginta viros unà cum.

uxoribus , liberis ; totáque familia abfor-

écordeà pravo quovis affectu libero, & in

mente concipiatur , ubi lilia caftitatis, G

buit, ac deglutivit ; Defcendernrque ojuj «tab 1éo

26

roíz charitatis florent : quia tametíi ora-

in infernum 5 operti bumo, & perierunt. de^

tio ex fe probafit, & Numini in vota oran-

suedio suultitudinis ; iublatis enim & vivis

tis flectendo apta, fuas tamen deperdit vires;

viris feditioíis, terrze hiatus iterum claufus

fi mentis nonoleat puritatem, & pravi affe»

fuit, ut ne veítigium quidem enormis illius

&üs exhalet feetorem.

Referunt Gemma-

ftragis, ac perduellium fupereffet, — Qvid

rii diacoftidem nobilem effe gemmam , &

putas, fuit, quod Numen ad tanta indigna-

quidem ingentium virium, ac virtutum,

tionis commoverit exceffum, ut.in tot. ca-

has tamenin ore cadaveris deperdere, Quid.

pita fui populi funeftà illà animadverteret

ni, quamvis fit oratio gemma; eáque pretio-

ftrage? An quia oblata thura, fumigantia

fiffiima in ore tamen hominis impuri, vim

thuribula , ignes excitati in facrificio Deo

Eccle[.eux5,

Liä* 7. p"'

omnem deperdit, quia ut ait Syracides : Nor

difplicuerint? Nonfumus thuribuli , non

fháf,

&ff [peciofa laus inore peccatoris ,. fordefcit

odor thuris, non flamma 1gnis. Numinis

in iterquilinio gemma nobilis, & maculas

accendit indignationem : led cor facrificia

contrahit in lutum projecta: & oratio quam-

offerentium Deum ad iram provocavit; fed.

vis ex fe pellucida fit, ac fplendens, fi tae

oratio perduellium Deo difplicuit, quia &

Jotiethue

men é corde oriatur pluribus. foedo maculis.

corde exibat malignantibus depravato affe-

deperdit, & ipfa fuum nitorem , quia ut ait

&tibus contra Moylem ; fuperbize contuma-

Lil.de in-

Bernardus: Oratio cordis ef , non labiorum.

cia cor orantium inflaverat ; livor invidize.

zern. doimo

CHPM&S.

Negue enim verba deprecantis Deus inteu-

corruperat; odii malignitas infecerat , &

dit, fed cor afpicit orantir, quod propterea,

ideo preces ortze ex corde pravis infecdto

fi culparumi fordes contraxit, lachrymis ne-

affectibus adeó Numini difplicuére, ut nec

ceffe eft abftergatur poenitentize ; fi gramina,

earum expeclaverit finem; quin graviffimé

urticae, & fenticeta in neglecia ejus tellure

in perduelles animadverteret,

41.

germinárunt, falce amputanda (unt fincerz

Oratio quam cordis mundities, & pra».

tefipi(centiz ; fi probrum contraxit iterili-

vorum affe&uum coércitio non przcedit ,

*

tatis ager cordis noflri, excolendus eít, &

neque é corde procedit ad divina colloquia

rité difpofito, & przparato, Deum ad pu-

profcindendus vomere poenitentiz ; locu-

pletandus virtutum feminibus, & | itrigan-

niendum magis inducit , ac indurit , quàm:

dus fuíz orationis imbre: fcicé S. Lauren-

emolliat, & fle&at ad parcendum. Bias

Á

5

cüm mare ttajiceret, & fuborta procella na-

Decafto con. tius Juftinianus, nos monens ut pravos exua-

ll

qub.cap, 25. mus affectus, & virtutum induamus orna-

vim exagitaret; fluctus quaterent , & ven-

a-

tum ait: Jepone iniquitatis fafcteulos depri-

torum impetus ad naufragium impellerent,

[

smentes; abijce à te cupiditatis onus : a[perge

viti quiin eadem navi aderant, profligatz,

u$

maculas interiori a[peclu, &5 lota anima f'acie

ac deploratz vitz , cüàm Numina ob íofpi-

n

tatem deprecarentur; clamorésque precarios

atque vefle induta nuptiali, feeurns accede

fl*

ad ip[um, ttdsque illi petitiones ediciro,

in coelum inciperent emittere: filete quzfo

r

Íocii, filete; dixit Bias , ne INumina vefítros

à

4Q.

Orationis aquá rigandus eft ager cor»

n*

dis noflri, quo probrum exuat flerilitatis;

audiant clamores, nósque hic effe fentiant ;

t

. abluenda eft mens fufarum precum laticibus;

quia noftris cüm fuerint irritati flagitiis, jUe

I foecundanda eft probitatis feminibus, & ex-

bebunt marinos fluctus in nosacriüs Í2vire,

j

Á

colenda virtutum ftudio, fi fructus & ube-

& Íuo nos hiatu abíorbebunt,

Hoc idem

n

rem expetimus meffem & cordis noftri ex-

retorqueri in Dathanum, Abironem,Corem,

cultoagro: nifi enim ager praparetur , ex-

eorümque Afeclas facilé potuiflet: fatiüs fi

Yi

0i

colatur & probis feminibus foecundetur

vir aliquis probus, & amicus eis dixiffet; ta-

cete, filete, abflinete ab hifce facrificiis, quae

lia

optatos non dat. fructus , fed jugiter pro-

dt

bro laborat flerilitatis: ita oratio, ut quos

Deo difplicent, &ejus provocant indigna-

tioneim,

(

cupimus fructus,producat , € corde prodire

Ut igitur noítram probemus ora-

debet exculto virtutum exercitiis, G à quavis

tionem , cor noflrum ab omnibus priüs ex-

Jj

purgeimus fordibus , à quovis depravati affes ;

pcetialePn rue deluco « tioqun quag

b

us

L

!

384

Diüerauo XVII —

&us vitio illud liberemus, funtenim prava

dicentis: Sacerdos prefatione preparat fra- D? orat,Dee

1

in corde noílro affeCtiones, meatus, ac fub-

trum mentes,càm dicit furfum corda, ut dugy "!*

v

terranei cuniculi, quibus tartareus hoítis cot

re[pondet plebs, babemus ad Dominum, ad.

f

noftrum adoritur, obíidet, & occupat,

moneattur, fe ail aliudc

ogitarey quam Domi-

41«

Holophernes civitatem Bethuliz fuis

nuum babere,

-

p Ci

ut fubjiceret armis, eàmque juris fui faceret

aqua ductus, per quos aquain civitatem

50 Vo

manaret , alio diverti praecepit : G urbem

/

procul dubio occupátfet , nifi divina Provi-

Nuk!um inter orandum phz'wä' £0*

dentia , heroinam illam Juditham promo-

ércendis affectibus frenum aptius DEI :

viffet ad Holophernis caput amputandum;

prefentiá. — Nullus ad probos excstandos

eodem tartareus Holophernes arcem cordis

fomes magis idoneus,

noílrri expugnaturus utitur flratagemate 5

gl

aque ductus, ac fubterraneos noítrorum

Lutes furit, qui pias, & Deb:gratas vel-

44*

affe&tuum meatus explorat : & ficut ex affe-

[

lent preces fundere; fed quia ad id fe

b

tibus alii funt probi, hos veluti aquz ductus

minimé difponunt; ideo nec valent men-

ü

diverti jubet, & everti;. ne pellucidi divinze

tem inducere,nec effe&tum confequi ?. fciunt

gratize latices, & fancliSpiritus irapulfus,

li

omnes etiam , 'qui primis funt Philofophize

fe

infpirationes , & lumina in cor noítrum

rudimentis imbuti, omnem vim,& laudem

el

transmittantut, Aliifuntaffe&tus pravi, &

virtutisin fola a&tione fitam effe: & habitus

perhos veluti per fubterraneos cuniculos

virtutum, five à Deo nobis infufos, five à

VU

m

flüdet in cordis noffri arcem penetrare, ac

nobis acquifitos data occafione, & opporta-

fibi fubjicere; & hi meatusclaudendi omni-

Piln, v D

nitate fuas deherevires exerere , & in opus:

i

L*

. nó funt per pravorum affectuum coércitioné,

exite ; eftenim id primarium «eorundem

D

ad quod divinà indigemus gratià;quam pro-

münus,ac prob& actionis principium ; & (i-

pterea enixim debemus expofcere , cüm ad

ul potentiam, quam imbuunt;ac afficiunt,

450

V

orationem preparamur;ne cüm divina me:

ad id difponere, ut certiüs , ac facilis «ope-

ditamur poítea my(teria (int 'nobis mole:

retur. '"Caula igitur;cur nonproficiamus in

üiæ,nösque acolloquiis cum Deo divertant,

oratiorie;defectus non eít cognitionis., aut

Ini

Tk

noftrásque inficiant preces: fiquidem frigent

defiderii, fed exclufio eft difpofitionis , &

orationes ubi concupifcentia calefcit 5 cor-

Jin,33, fig

preparationis. .Actiones;, quibus unaquz-

ruunt preces, ubi pravi infurgunt affectus,

'que virtus, aut géneratur, aut creícit in bi-

(l

qui proinde ope divine gratie coércendi

as folent partíri claffes: ^alize enim inter-

&

fuut, ne nos divexent orantes? pravi, qui

ng funt, alize externz ; quoad orationem rí»

U

in nobis vigent affe&us mentem À divinis

té fundendam, exterriz funt fenfuum cuíto-

pa

abítrahunt, & per varias futiles divagatio-

dia, oculotum coércitio, corporis compofie

fr

nes ad tertena, plerumque etiam foeda, pere

tio , fuga pracedentium confabulationum ,

[/2

trahunt ; turba pravorum affe&duum, & fu-

exclufio curarum; ac negotiorum.

Interz

W

tilium evagationum à plebe feditiofa haud

nz, quax & perfectiores funt, fola mente, &

1

"

abludit; hzc effrzeni fubinde rapta impetu

voluntate perficiuntur & praefertim in coér-

Maji)

lo:

cuftoditas eciam fores urbis,&pratorii inva-

endis pravis affe&tibus, probisque foven-

G

dit, & claufas effringit ; ita dixerim, fedi-

dis'occupantur, ut etiam in Dei prafentía

p

tioforum affe&tuum, acevagationum turbas

quarenda, quam oraturus fuo altiüs impri-

tis

in orantis cor irruere, & clandeftinis tumul-

mat 3nimo; 'quia ficut abfentibus non lo-

DOA

- tibus mentis tranquilliatem obnubilare, pa-

quimur nifi per Epiftolas, ita fi fola mente

14

cem infringere, quietem abigere,

/& omnig

loqui cüm Deo volumus , neceffe eft, eum

pta

pr&fentem credamus, & cogitemus: fola

fus,déque vertere,G evertere.

int

43*

Quando igitur experímur, hos pravos

enim Dei przíentia eft;quz veránosletitià

tur

affe&tus in nos infurgere, cüm vires noftrae

perfundit, unde aiebat Regius Vates: Leri- L?P falan , 29,

t

parum nobis opitulentur, adferántque fubfi-

ficabis eum in gaudio cum vultu tuo.

dii, Deus in auxilium vocandus eft, & eni-

Plures perfundi gaudio cupiunt,' qui

4 *

| Caþ 'x7 o'U.

n

4j

xim rogandus, ut fuam nobis füppeditet o-

tamen raró eo potiuntur, quia in (olo vultu

pem; & juvat tunc, oculos, & mentem in

Dei vera efflorefcit letitia, & flos hujus veri

Tio

coelum elevate, & Deum toto corde invo-

gaudii enafcitur; neque usquam legi poteik

lia

care, ut dignetur cumultuantes cordis noftri

jucundum hoc lilium,quàm in feecundiffimo

p

affe&us compefcere ; probas» ac pias atfe-

divine prefentis «campo,

ldeóque qui

fts

&iones excitare, & precandi fpiritum mu-

Deum mente retinet, qui antedivinam Ma-

nifica fua largitate nobis impertiri,

Idque

je(tatem fe fiftit; gaudio perfenditur,& vera

g

in]

nos Ecclefia edocet, quz etiam fuo nos preit

repletur letitia, quia ntait Augutinus: Z6j Trac 1 in

p

exemplo; fiquidem cuilibet precationiaeque

enim bene erit fine illo, aut quando malà-effe dean,

1v

no&urnz, ac diurng, hoc(emper confuevit

poterit cum illo, ideóque fioraturi Dei prae-

[

exordium przemitteré: Deus i» adiutorium

fentiam cogitamus, & interim pravi affe&tus

meum intende, Domine ad adiuvandum me

ts

nituntuf nOs vexare, tentationes quatere, &

hg

feflina , necaliter matutinas fuas. orditur

futiles evagationes mentem noilram à DEI

p

pracfentia retrahere; non finamus, ab iisdem

preces, Hucetiam pertineþ illud Cypriani

| vinCis

Qratïo mente io.zaccpta*Pgööos fovetaffe&us pravos prafoc. 38; :

"i Du, n

vinci,fed totis viribus iisdem obfiftamus,

in ejus prafentia adfumus ; quia f1à Deo

i

non avertimur, necabejus nos przfentia

affz&tus pravos coérceamus , tentationes. di-

vexantes executiamus ; & evagationes à Deo

fubducimus , nullus in nos pravus infurgit

reirahentes abigamus ? nonavellamur à facie

affectus, qui in noftram debacchetur perni-

ejus, & inimici machinz diffolventur , ait

ciem : Dei przfentia nonnifi probos exci-

tat; fovétque affz&us,quos Dei abfentia fta-

P6ls,r;. enimDavid: Pre fulgore in confpectu ejta

nubes tran[ierunt, grando , $ carbones ignis,

tim enecat; quinimó ipíemet affectus , qui

ante Deum baculuseft, quo innitimur; fià

& Providebam Dorminum in confhetlu meo

Dei prafentia nos fubducimus , non folum

femaper, quouiam à dexteris eff mibi, ne com-

ptouear Píalm. 9. Im convertendo inimzicum

extinguitut , fed in ferpentem deprehendi-

tur degeneráffe.

emeum vetrorfum iufirmabuntur , & peribunt

à facie tua , feu ut clariüs explicant feptua-

Oratio tunc divinas demülcet aures,

48.

ginta Interpretes.

Cum reverfi fuerint ini-

cüm in confpectu Dei funditur,David: Cla-

Pfain. Xy.

4

mici mei verrorfumy impingent, G5 períbunt à

mor me in coufpectu ejus introibit n aures

Si cupimus effe à pravis affecti-

ejus , quia f1 oratio fitin confpectu Dei, feu

f^cte tua.

bus immunes Numinis muniamur prafen-

fi orans Deum ptzfentem fibi credit, aures

tia, fi impetus tentationum retundere vo-

Dei patent oranti ; qui Deum fle&it in fua:

vota, G impetrat quidquid expofcit; fi pe«

lumus, clypeum eis objiciamus divinz pra-

fentiz ; fi repullulat fortaffis vitium non ex«

titumsaffecutionem refpiciat aeternz falutis;

cilum, fed tantüm fuccifum , gladio divini

quapropter David, ne ejus oratio mente

vultüs ejus radices exícindamus : Deum

concepta fuo fruftraretur effectu, non ali-

meditemur, ut ZEgypti oblivifcamur cum

ter (ludebat eam fundere,quàm in confpectu

Píalm, 17.

Dei : Meditatio cordis mei in confpeciu tuo

P falemsl "

Davide; Et ero immactlatus eum eo, fà effe

fu.17.-

volumus fine macula , eífe nolimus fine

femper, ideóque voti compos pravos omnes

DEO.

coércuit affectus, & ne ampliüs infurgerent

450

in fui perniciem concupiícentie zítus exe

Petri navicula ptocellofis fluctibus di-

verberata periclitabatur, fed cüm primüm

tinxit, & divinamlegemreligiosé cuítodi-

*

.

vit

: SeEYUAUEI

Pfälm. 11$,

Magi(trum JESUM recepit ; periculum o-

mandata tua, teflimonia tua:

fed tam exa&lé Dei pracepta fervavit , &

mne abegit, & malacia re(tituta eft mari. Si

mens noítraà Deo exulat,nonni(1in limo in.

ejus teftimonia, ut nequelatum unguem ab

P[4ln,Y33, figitur profundi: 44vertemte autem te fa-

iisdem poílea abfcefferit : nimirum quia

N

Deum przfentem fibi femper afpexit: uia

PIWZWJ. 1608

ciem turbabuntur , Auferes fpiritum eorum

deficient, €&8 in puluerem fuum revertentur ;

onmnes vie mea in con]eclu tuo.

qui à Dei przíentia fe fubtrahit;nonnifi vias

Quamvis videantur nobis exaías rupes;

49.

alpésque impervias obeffz, ne viam mandae

Jfliü' 64

' percurrit iniquitatis: Now eff Deus in. comn-

fpefuejus : inquinata [unt via illius in omus

torum Dei poffimus decutrere ; fi tamen

zempore. ltaeít: mnonniíi pracipitia ; &

oratio nos praceflerit hzc veluti previa fax

tuta nobis oftendit itinera ; quód f1 ín Dei

naufragia incurrunt à Dei vultu eliminati.

Lib.2, :5

Appolité obfervat D. Hieronymus, Diícipu-

prafentiam mentis oculos dirigimus, fimál.

Maitb,

los nonad nutum, fed ad imperium Magilri

que in ejus confpectu orationem fundimus,

Chrifti ab eo ab(ceffille, qua(ít pra[cios ejus

quam mente concipimus, montes difficul.

prafentià deftitutos fubfecuturze tempefta-

tatum flatim explanantur ; & plana fiunt,

quz nobis videbantur afpera, & . impervia,

tis, ;ait Hieronymus: KeHUé quafi inviti à

Domino Difcipuli recefferant, ne illo ab[ente

idque expertus regius vates, aiebat : Monres

Pfalg 3 6.

naufragia fuflinerent , quia míi Numinis

ficut «era fluxerunt à facie Domini: quinimó

& Salvatoris preecurfor Joaunes Chrifti prz-

prfentia muniamur, fluctuant (latim pravi

intus affectus, perflant tum concupi(centis ;

dicaturus adventum, pradicat itidem prava

]

tum irafcentis animi venti procellofi,& pro-

in directa, & afpera futura in vias planas;

f.

quia ut ait David : Nam €$ fí amibulavero F[a

lr:;;.zr..

| Dfaln t9.

csllze intus excitantur,quibus virtus naufra-

a abforbetur, idque ifaias expertus ait :

in medio umbre mortis non timebo mala,ed

Capsz/ — dMcondi ab eo faciem ejus, & indignatus fum,

cur David ambulans per vias umbris, & te-

4f

376

nebris obfitas, ubi pericula fiunt obvia mor-

& abiit vagus in via cordi [ui, dignum eít

&

notatu , non dixiffe Prophetam, indignatus

tis; ubi pracipitia patent ad interitum ; fe

?v

Íum, & ideo ab[condi faciem meam: fed

immunem dicit à quovis malo ? nimirum

riüs afferic, faciem fuam ab(condiffe, & po-

quia quamvis in medio umbtz mortis am-

ftea indignationis furente affactu fuiffe exa-

bularet ,. Deum tamen fempet fecum ha-

buit przíentem, & comitantem , propterea

:ä

giatum : Aab[condi ab eo faciem meam, &&

fubdit ,. Qwoniam tu mecum es,quia (i Deus

indignatus [um ; quia càm primüm fe à Dei

groíentia fubduxit, fuam abícondensfaciem

adfit, tamet mors fuain nos videatur.tela

Ti

^

n

eiaculati , ejus tamen ictus retundimaus cly-

à vuleu Numinis ab ejus fe fubtrahens prae

j 34 fr/'ïg

peo muniti divinz prafentiz ; imó fi DEQ

fentia indigaatur , feu turbulentiori irafcen-

tis animi turbatur affe&u, inflammatur irà:

adfumus; etiamin finu mortis vivimus: id-

ls

non enim iraíceretur impius , fi Numinis

que caufze, cur Regius Vates totoanimo ,

ardore divinam fitiret prefentiam P b at

praíentiam ia fe retinere adniteretur.

l

Tibi dixit cor meum . exquifv^, o facies

( äf?ldiu ab ira Dei abfumus, quamdiu

^

"myeá e

E

^

386

Liflertatio ;«;Vm.' 2

meat faciem tuam Domiue vequiram , quia

intenditis, quafi trifles de aicenfu iiapL ii

Dei przefentia eft, que nosab omni eripit

ad Patrem, ac obliti fpon(ionis vobis obfir-

|

diferimine; & omnes in nobis ceércet noxios

mataz, cütm vale dicturus vobis, dixit: Ecce

Matth, edj, |

affectus in. noftram infurgentes perniciem:

ego velifcum famusque adconfummationem

PT

PfAla. 30

Eripe me de manu inimicorum, & 4 perfe»

faculi, i vobifcum ett, & prafentem habetis,

r]

quentibus sme ; eripimur veró ab infidiis ini-

cur triftes eftis de illius in ceelum .afcenfu?

4

E

micorum, fi Dei nos muniamurprzefentiá:

Quid ni, id plerumque nobis contingit; qui

quia tunc facies noftra perinde , ac faxac.

altosad coelum gemitus emittimus , .ac fi

cenfa [plendet, & laqueos videt, quosde-

Deusà nobis procul effet, qui nobis fempec

clinet ; quapropter David enixim cupiens

praefentiffimuseft : .quód fi hanc Dei- prae-

eripi de manibus inimicorum in fuam perni-

fentiam feria perpenderemus .cogitatione ,

ciem infurgentium fubdit : J/zffra faciem

longe utique attentiores in precibus five ore

v

£am fuper feruum tuum..

fundendis, five mente concipiendis effemus :

$0.

Inüdias pravorum affe&uum nontime

f1 ferió-cogitaremus, /Deum Judicemintus

rent orantes , fi Deifacies, (eu prafentia in

in corde:no(lro federe, :ac attentiffime:cogi-

eorundem reful geret mente, raró laberemur,

tationes:noflras.fingulas:obfervare;:non tam

fi.vultui Dei hereremus , fi ejus prafentize

lutidé preces funderemus, :nec:per incufto-

infifteremus, & ideó ad hanc Numinis prz-

ditos fenfus futilibus 'mentis.-evagationibus

.Pfülm, 33.

Íentiam fuadens David orantes,ait: 4eceZz-

oftium aperiremus, :nec'tot pravorum affe-

te ad Deum & illuminamini , & facies veftve

'éluum tumultusiánternam nobis quietem ab«

non confundentur, — Dei qui nititur preefen-

riperent : fed.quianec :Dei praefentiam, fe-

tiá, tametfi omnia circumfluctuent , & .ut

dulà perpendimus , :nec fenfus:noftros.prz-

Pfalm, 49.

ait David: In circuitu ejus tempeflas valida,

fertim.exteriores cuftodimus ; fit plerumque

quia tamen fluctus Deum nontangunt ,. nec

-quód mens inquieta; nullum., :vel:modicum

ei approximant, malaciá fruitur, licét fluctus

:colligat ex-oratione fructum,

i

decumanis tümidiores fuperbiant; tutus

EL

Ne pravi infurgant intus affe&tus , :qui

Ítat, quamvis czteranutent;

mentis:noftrz malaciam:turbant , & inter-

quiefcit tametfi

reliqua agitentur,

'nam 'paceminfringunt, neceffe eft, cuftodia-

t

Preecipuum igitur mentis orantis fub-

mus.externorum fenfuum atrium; :quiaut

fidiumeft Dei praientia animo altiüs im-

n0s Chriftus Magifter :monet: 'Com fortis

ILuc./YYe

preffa, hácenim veluti impenetrabili clypeo

Armatus euffodit -atrium : fuum in pace funt

iCus omnes tartatei hoítis retundit; ac ve-

:Quó tutior fit arx folet

€d, qua poffidet,

luti injecto fromno pravos quosque infur-

exteriüs propugnaculis muniri , «& interiüs

gentes affeQtus co&rcet, infolefcentis concu-

multiplici praefidiario:roborari milite, «Di-

|

!

bü.ï;,

pilcentize motus'compefcit , quin 8 tzdium

*

ïï'

(ponuntur utrinque-excubize , ac vigiles.mi-

ipfum excutit, G'omne abigit animi fafti-

lites;'oftia fingula nocteclauduntur,ne quis-

dium : quapropter plurimum proderit , fi

que poffit ingredi, & ideó in pace funt tunc

oraturus mente avolet in coelum , & me-

omniaintus4n arce, 'Quid ni ut arx men-

dius inter Angelos ante DEI thronum fe

tis noftrz à fua-non dejiciatur tranquillitate

profternat, ac fuam petitiorem fupplex ex-

claudendze funt fores,& ferio invigilandum,

ponat; imó non folüm orantes in harc Dei

ne hoftiles rerum fluxarum Ífpecies ingredi-

;

prefentiam noftros debemus intuitus diri-

antur,ne ullus rerum externarum tumultus

ii

gere, verüm etiam ia fingulis alis noftris

in nos infurgat.

TT'alis 'fuit.turrisDavidi-

l

fludiis, &actienibus, ne devii declinemus

e

ca, ex:qua mille pendebant :clypet, & armo-

f

à rectitudine

?

eftque quod nobis Salomon

rum apparatusuniveríus ingerebatur ad :mu-

H

E?wnä.n A

fuadet: lm ommibus vijs tuis cogita illum, $

nimen; haecautemturris ita munita, & mi-

If

V. 6.

ipfe diriget greffus tuos 5 i enim noftros in

max fymbolum prodit mentis'orantis , qua

k

Dcummentis intuitus direxerimus, ipfe eti-

nifi fibi invigilet,foresexternorumfenfuum

am quafi ex inito. foedere cum fuis amicis

cuflodiat , clypeóque divinz prefentig fe

oculos fuos viciffim nobis five laborantibus,

muniat , ac Déo intimiüs uniat, vix à tumul-

b

five orantibus affigit, omnésque greffus no-

tuantium pravorum affedtuum "ftrepitu im-

V

ftros ditigit, idque expertus David dixit:

munis erit , nec pace gaudebit in aree:men-

K

Providebam Dominum in confpetlu meo fem-

tis.

Si fuum Princeps fortis atrium rite

f

per.quoniam 4 dextris eff mibi, ne commo-

cuítodiat , fi arcem fuam firmet propugua-

t

vear , quia David fuosad Deum mentisocue

culis, milites accerfat, excubias dilponat,tor-

TE

los jecerat, ita Deus fuos in ipfum injecerat:

mentis muros armet, fores claudat., & in-

[

hac enim viciffitudine fuos Deus fibi devin-

vigilet, ne quisquam ingrediatur ignotus,

Q

cit amicos,

Cüm Chriftus poft devictam

omnia funt in pace, qua in aree poffidet ; fi

jjA

mortem e fuo funere in coelum afcendiffet &

tamen non brácteatus interfit atrio, fed lo

ef

mohte, duo ftatim adtuére Angeli; qui ad

ricatus 5 noniomnolentus-excubias agat,fed

ti

mirantes ejus Difcipulos. attentis oculis in

vigil fingula exploret. Pre ceteris autem

Aäorc 6130

ceelum fufpicientes dixerunt : Pzri Galilei

fs

turris Davidis prolixa clypeorum feriemuni,

)

quid flatis afpscientes in calum ?. quafi dice-

ta exteriüs dicitur ad hoilium affuitus coér-

rent cur tanta folicitudine oculos veílros in.

cendos, eórümque tela eludenda: nositi-

ceelum erigitis, cur faciés vellras ad. fydera

dem oraturi Dei pralentiá necefls eft munia-

uc

r

m

P

;;i()mtig/mcntc contcptä probos fov& affe&tus, pravos przf, 387

mur veluti clypeo ad pravos omnes eluden-

que prafens, cur adhüncunum non refpici»

mus, cum oramus? cur non uni huicinten-

slos affectus ; quia, fi à Dei przfentia abíce-

dimus, perinde ac evangelicus filius prodi«

dimus, cum precesad ipfum fundimus? quid

Mf;). MP'

u

gus difcedens à praefentia patris, depravatae

miferi vagamur, & per labyrinteas fallacias

erramus, & Deo nonheremus, qui nobis eft

1

concupifcentize profternimur affedtu,

p

".

49

Prodigus adoleícens abícefferat in Re-

intimé prafens, & fine quo, nec vivere, nec

Tomo s i5

gionem noubarbaram , Íed longi-nquamsfed

effe poffumus? ut ait Auguflinus: Nonuzffem

quia patris praefentiá deflitutus, & confiliis;

Deus meus, non omnino ejfem,mifi effes in.me.

quas é paterga domo divitias fecum tulerat,

Dei prafentià qui munitur , futiles excutit

abligurivit, uniones in glandes mutavit ;

mentis evagationes, pravos abigit affectus,

. & cacodoemonis omnes retundit. impetus.

Íplendentem byífum in detritam lacernam;

equos in fues, auri fplendorem in focd

anm nus

Refert beatus Nilus de quopiam viro aícetas

ditatem; à pravo enim concupifcentize affee

qui duas integras exegerat continuis preci-

bus hebdomades; cacodoemonesid zgré tu-

&u fpoliatus ornatu virtutum , laíciviarum

fceditatibus coinquinatus copit egere; fed

liffe, ac in id unicé toto ni(u incubuifle ftu«

dii, ut hancfirmam ,. ac inconcuffam orandi

miferior fuit opulentia, quàm imopia: fi-

conftantiam, vel infringerent, vel faltem tur-

Quidem opibus diffluens,& onuftus luxuriari

barent.

copit ; & egeftate pretlus defiit fcortari. Sed

Iddue ut coníequerentur ftoream.

quanam fuit heec Regio, ubi tam ingens ex-

rapuerunt, cui & virum fundendis precibus

affuetum impofuérejoci, jufüsque causá z

orta tempeflas. criminum fuit juveni ? An

Medorum fuit ipíe iliecebris interceptus,

fiquidem hominem aícetam; perinde ac ave-

vel Perfarum gravatus Ícenis, vel laífciviis

nam vanno eventillárunt; fed vir pius eó fer-

corruptus JEgyptiorum ? INeque fuis eum

ventiüs Oravit, quo acriüs à tartareis vexabae

deliciis dementárunt Sybaritee ; nec Chij fuis

tur hoftibus, qui nec tantillum potuerunt

.eum turbare, necà precibus fundendis di-

pateris excantaverunt ; nec ei obilrepenti.

BI

bus tabulis illuferunt Rhodij; neque Attici

ftrahere ; aimirum vir aíceta clypeo muni-

per lenocinia epularum in fuas pertraxerunt

tus divinz praefentiz inter fundendas preces

omnes elufit cacodoemonis aftus ; quia ut

adolefcentem caffes, — Quid igiturcaníe cur

adolefcens unà cum patrimonio cenfum e-

ait Beatus Nilus; vir ille, non manu libellum,

;UF.] l,

tiam prodigeret pudoris, libertatem amitte-

non orbiculos tunc veríavir precatorios, fed

Deum in peclote fuo pre(entem adoravit;ad

tct, & famam foedaret pravorum concupi-

Ícentiz affectuum addictus vili famulitio ?

quem unum oculos adjecit; & quia mentis

9

EJ

!

Caufam hujus lapfus" innuit Sacer textus

cogitationes in Deum fibi przefentem fixit 5

propterea, veluti vulnus tartareo hofti in-

ze."fo ïfc

Congregatia otmnibus adolefcentior. filius pe-

vegrà profetlus esl in Regionem longiuquams

flixit; qui nullis molitionibus,. nec ludicris

valuit afcetam ab oratione abílrahere,

ícilicet diíceffit à domo paterna, 1e fubtra-

D. Bafilius quzrens qui fieri poteft, ut'

$&.

xità confiliis, & praefentia patris ; ideóque;

quamvis opibus onuftus ; quia paterna de«

in oratione mentis no[lrae cogitationes foras

&

Ítitutus pracfentià coepit omnia prodigere,

N

non evagentur, refpondet,id poffe obtiner&

fa orans certue fit, e Deum habere prafen-

)

pravis famulari concupifcentiz | affe&tibus.

Cüm primüm à patris fe praefentiá lubtraxit

tem, & veluti Judicem, fedentem in (uo cor-

in Syrthes incidit Lybicas,in Brutiorum Scyl«

de, & diligenter obfervantem fingulas no-

$

las, coetus Britannicos,Siculósque Cyclopes:

[lras cogitationes : eftenim Deusubique lo«

fi à patris, feu Dei praefentia abes, habes vel

corum pra'fens, fed fpecialiüs in animo oran«

tis, Quód fi miraeítcorpus inter, G ani-

in Attica, nonSolones, fed Poliphemos; &

e

in medio. Tibure Sardiniam experiris ; in

mam copulatio, & adhzefic, adeóut fit tota;

i

fcopulos impingis,vel Charybdes incutris fi

anima non folüm in toto corpore, verüm &

in quavis ejusdem minima parte, & prefer-:

Numinis non fuülciris prefentià, Hinc pro-

digus adolefcessin fe reverfus,factique poe-

tim in corde, quod eft fons, G radix vitz;itai

nitens, non mores incufat urbicos, non Pro-

& Deus tametíi fit ubique przfens,fpecialiüs

l.

vinciz damnat lafciviam ; non prava populi

tamen in animo orantis, cui fuam fuppeditat

l.

reprehendit exempla ; fed folam à patreab.

opem.Imperator in terris przfenseít in toto

j^

fentiam, originem dicit fui lapfus, & focdi.

fuoimperio, fed folüm per potentiam, at in

u

conclave fuz aulz, fuóque in folio eft per

h

tatum, quascontraxit , ideóque refipifcens

a-

defits 13»

ait: Surgam, &f ibo adpatrem meum , quia

prafentiam, fuámque naturam: Deus verà

[4

tam prope ad Charybdim acceffi, quàm pro-

, eft ubique praefens non folüm per potentiam,

nl

verüm etiam per prafentiam, Gteffentiam,ut

€ulà praefentia patris abfceffi,

$

3

—. 'Tametfi fit Deus ubique locorum per

non poffit ullusdefignari locus, ubi non fit

f

effentiam , vt loquuntur Theologi, prafen-

intime praefens.Idque cau(2, cur cüm preces

fundimus przíenuam Numinis debeam

)l

tiam, & potentiam; homo tamenà Dei pre-

us

j

fentia fe fubtrahit , càm ad alia fuis divete

attendere; & veneratie

à

n

-

titur clogitatio:j.ibus. Quod fi Deus eltubi«

l.

3 4

(

g d-

DIs. -

Verani de Bf*eäiäus Ton l,

d

P2 G58) g

Gocp cioeodo do o o od ao ao co ao coco co eoco C tD Cb tb

k

.,Qz N

e

" «Q-

Secesidts qp osesqeddpelosquddesodecde

dedededeebdodeeededodedeqode

DISSERTATIO XIX.-

Oratio mente concepta, & rité incocpta:

eft laxamentum ab humanis erumnis,& in-

..Citamcntum ad probos Affectus.

er orandum -ave[cit., ;yuïi;z.,DEO,r;af p£ efh,

Mfm. nojim plerumque int

n adberefcit.

m

LA

hN

f

x Lerumque mensnoftra i.

cedátque proculà quovis tumultu;rerimque

-

,/'.&

N GESS

Z

^2

deo inter orandum are«

terrenarum (trepitu;ut cum Ifaia dicatiPe

nite IfAi4-2,

1

N

/

d

Ícit, quia inutilibus co-

afcendamus ad montess Domini, ad do

nia

;

Y

d

s

A,

d

gitationibus à 'przfen-

Dei. Jacob; & docebit nos vias [uas9 ambula-

ua Deiavertimur, & ad

e

:

bimu in femitás ejus, Hoc eftintentiones,co-

g

Bs o

A

alia extra Deum diver-

gitationes,voluntates,. affectus omnes,: & o-

35

Em

n

j

as

E g

m

timur ; ideóque & tem-

inniainteriora mea venite , "afcendamus in

pus tetimus, & fructus

montem;vel locum;ubi Dominus videt,& vi-

otationis perdimus, — Vel.quia omni praeviá

detur; interim curz, folicitudines;animi mo«

deílituti difpofitione oraturi Deum accedi-

leftiz;anxietates, labores; fetvitutes expecta.

mus,. Pericles Grzcos inter Oratofes paue

te hic, donec ego cum puero, 'feuratio cum

cis fecundus;ad dicendum & fuggefto;fzpius

intelligentia illuc properantes,poftquam a-

à populo laceffitus, negavit fe id facturum;

doraverimus; revertamur ad vos. -Abraham

eó quia imparatus effet : Erubefcebat fiqui-

enim dile&tum filium füum Ifaacum immola-

dem non przmiffo ftudio, ac confueta difpo-

turus cum illo foloafcendit in montem Mo.

fitione concionem exetempore populo reci«

ram;famulis, & a(inà ad montis radices reli-

tare, & quidem prudenter; :quia ut ait Sto.

Qis. Perinde divinis vacaturus meditationis

Serm 26.

bzus, Cogitatioeft 'fons orationis, & ubi

bus amandatis omnibus alijs *occupationi-

nulla vel indocta pracedit cogitatio, ibi nul-

bus id unicé fibi proponat, Deo vacare;& (ibi,

g

la,que proba fit,haberipoteít oratio, Iddue

&i ita fe gereres quafi nihilaliud in mundo

«aufz etiam cur Demofthenes Epicli expro-

effet preter Deum, & orantem,

branti, quód tanto ftudio meditaretur ad

Etiam Moyfesacturus cum Deo in monte

t

concionem proferendam, & tantüm impen-

Sinai fpatio quadraginta: dietum, & totidem j

. deret temporis plurium fcilicet dierum, : di-

noctium dení , ac conglobatá fuit obtectus

&urus ad popülum per unicam horulam, re-

nube, ut nullumad montis radices viderit ex

Íponderit ; Erubefcerem fané, fi mihi , ac

| .

populo ibiimmorante, necabullo fuerit ipíe

V

" Reipubliez cupiens prodeffe;plurium dierum

vifus. Locutürus cum Deo per pias:divino-

[

non pr&mitterem cogitationem, & (tudium,

um meditationes czcutire debet;qu&nil ni(i

b

Quinimó polttridie ad populum -dicturus

Deum intueatür;imó & furdefcere;ne obflre-

€

confueverat noctem totam pracedentem vi-

pentes terrenorum tumultus:audit , :utfolis

b

— gilare, ut tàntó paratior prodiret, quantó ex-

Numinis alloquijs aures prebcat, nec cuma-

t

a&tiüs meditatus fuiffet dicenda: & cüm Py-

lio loquatur,niicum íolo Deo; imó:qua(i

if

tbias ei objeciffet ; quódejusconciones ole-

mortuus efle debet mundo,ut foli Deo vivát,

k

rent oleum; fobrié, ac modeíié tefpondit,

peffitque cum Apoftolo dicere vivoego jaz;

u

Íatiüsefl, ut mea oratio oleum, quàmuttua

10n egoyUtvit veró inme Cbriflus. 'Qu;äd f1 a«

l

vinum oleat, Quód fi Demoflhenes tantum

liquam inde 'experiatur moleftiamj;eandem

ib

adhibuit ftudii, tantumque impendit tempo«

patienter ferat, acin fatisfa&tionem offzrat

ris, ut fe prapararet ad perité loquendum

divinz juftitiz, quam pluries converíando

E

ad populum : quanto majori ftudio debere.

cüm creaturis tum Ooculistum auribus, &

mus noscum Deo locuturidcbitam pramite

1

f

linguä offendit,

ts

tere praparationem ?

Hincanimz orantis feceffus, iquovis ob-

as

Hiec autem praparatioin eo prafertim

Q

flrepente creaturarum tumultu . ieceffarius

fita dicitur , ut mente oraturus priüs ex pio

eft, ut Chriftus exemplo fortiüs, quàm verbo

aliquo libello materiam feligat, quam fit me-

etiam nos docuit,cüm totiesà turbis adoratu.

i

ditaturus, dein negotia, folicitudines, curás-

lt

Iüus,acoraturus fe fubduxerit ; & Apoitolis

queomnes temporales procul à fe abigat ; íes

Qu

poftquamaliquamdiu vacáffent pr&dicationi,

s

& con-

fim

^

* — Oratio rité inczptà probos excitat Affectus,

389

& converfioni hominum feceffum hunc in fo.

prægüüatio fammi boni,à quo utà fuo fonte

litudiné praeceperit. Divina meditaturus mye

reliqnorus bonorum perenni fcaturiunt rj«

fteria neceffe ett quodvisaliud negotium, cu-

vuli omnes,

&

ram,& occupationem fepponat,ne ad alia di-

Hinc decor, & pulchritudo tota deri.

"ls

firahatur:qued fi càm morbo affligimur,qua-

vatur orantis, & contemplantis;& charifma-

vis alia omiffa occupatione;ac cura foli vale-

ta cunéta S.Spiritüs, quibus ad miram exore

tudini toto ftudio incumbimus recuperandz;

natur pulchtitudinem, — Ab hac origine di«

quanté magis debemus exteriora quacun-

vinz bonitatis, G myllica anims unione

que omitterenegotia; viresanimzlangue-

cum fummo Bono omnis proficifcitur fplen-

fcentis.pabulo ut reficiamus orationis? cüm

-

dorlucis; omnis internus radius, quo cali-

anima corpori prz(tet, ejisque morbi, cor.

gines abiguntur terrenorum defideriorum,

poris infirmitatibus fint periculofiores? Non

Gtenebrz / excutiuntur concupifcentiz , ac

animur Deo, quin àcreaturis fejungamur,

pravorum affectuum; & ardor fuccenditur

in id propterea debemus ftudii incumbe-

divini amoris , cujus ineffabili fuavitate pet-

ze, ut noítram refe&tari animam, eam ad in-

fuíus fpiritus terrena omnia faftidit; divitias

timam cum Deo perducamur unionem my«

contemnit; honores nihili facit ; dignitates

Ílicam.

vili zeftimats & folüm in ipfo zítuat infatiae

f*

bile coeleftium defiderium.

Neque hzc unio localis e(t, neque fo-

Et quamvis vi»

lius przíentiz,quá Deus ubique eft per fuam

deantur hee humanum noftrum excedere

immenfitatem, quà omnia replet fpatia, nil-

captum , G obítrufa potiüs involvere my-

u

que vacuum relinquit; neque eít unio per

fteria, ut tamen reclé ait Plato: De rebur

gratiam fanclificantem,quà anima à noxis e-

divinis credendum eff filjs DEI , etiam fi

maculata Dei reí(lituitur amicitie , cujus

nullas afferantrationes : non enimut inutie

etiam naturz fitconfors: neque eft unio pet

les cenfendi funt, nec prorfus abjiciendi

€haritatem: fiquidem prima harum unio-

myfticorum libri,quamvis fublimia tractent,

num convenit etiam rebus animá caretitibus,.

& quz noítrum videntur captum excedere,

ac omni deítitutis feníu: Secunda omnium

quia 1d faltem ex iisdem di(cimus, quatenus

e(t juftorum, imó etiam puerorum nondum

cognofcimus, quàm long? àculmine veríe.

feprennium, feu ante ufuümrationis: tertia

mur Chriftianz perfe&lionis, nondum digni

£ommunis eft omnibus probis, qui Deum

efíecti; qui cum Moyfe facram ingrediamur

hanc caliginem, Refert Gulihelmus Abbas Lif.feeepatz,

quidem ardentiffime diligunt,fed adhuc do-

no contemplationis, ac myltica carent unio.

$, Theodorici in vita S. Bernardi, fibiinfir-

ne, qu& adeo abdita eft, ut inexpertis fitim-

mo in Monaíterico Clarevallenfi. fandtum

pervia, & explicatu difficilis , fítque in folis

Bernardum etiam valetudinarium expofuiffe

animz potentiis, intellectu fcilicet,& volun-

canticum canticorum , inquoaitipfer Czm

tate; quatenus vir afcetahiíce duabus mu«

benignà , & fine invidia exponeret mibi , &2

nitus alis furfum avolat, & Deum attingit,

«ommunicaret fententias . intellagentio ,. 65

cui conjungitur, non alio glutino , quam

fenfu. experientie fue, & svoulta docere i

amoris; quifru&tus eft orationis mente con-

peretur zuexpertum , que nonnifi experiendo

templantis myftería,S tantum huic myfticz

difcuntur : & f intelligere nom poteram; que

unioni ineít dulcedinis, ut futurz beatitatis

3.

ab ipfo apponebantur mibis plus tamen fo-

quedam videatur eífe przeguftatio,

lito intelligere me faciebaut,

quid ad ea intg!.

6,

Beneficio hujus unionis interná Iuce di-

ligenda deeffet mibi.

8.

vinitüs infuía perfu fus intellectus Deum re*

Quamvis videatur hzec inyftica. unio

fpicit, & in eo tt in fonte bonorum om-

explicatu difficilis, fatiüs tamen eft, fi ejus

nium propriam extinguitfirim, féque plené

experiamur utilitatem, & neíciamus defi-

niiionem; fi ejus imbuamur füavitate, &

explet, reficitque; & quiain Deo folo co-

gnofcit effe omne bonum abillo non diver-

deftituamur cognitione, — Quód fi hac in-

£itur voluntas , qué quarat aliud bonum?

terna non experiamur nos fuavitate perfun-

imó dicit cürn Petro Apoftolo in monte Ta-

di, non tamen recedere inde debemus: fed

boreo ;; Bonsm esi nos bic effe?. quiaibi fpi-

cum Davide dicamus: £x4uifivir te' facies Pfalmaé:

ritus inttoducitur in cellam vinariam , u

med»faciem tuam domine requiramyne aver-

Yoerus ebibit fobríam ebrietatem.

Defluit

£a5 faciem tuam à me, ve declines in. ira d

ibi deliciis amans anima, deficitque à fe ipfa,

fervo tuo : przproperum eft ; ac temera-

]

rium velle me corde immundo, mente (cedis

& quafi in priftinum fuum redacta nihilum

án abyffam elabituraterni amoris, ubi fibi

evagationibus coinquinata Dei vultum vi.

;

enortua, foli Deo vivit, nil fciens, nil fen-

dere, eíque per amoris ofculum uniri: pre-

t

tiens praeter amorem , dicítque propterea

fertim cum caligent oculi mei interiores à

cum íponía: dile&us meus smibi, $ ego ilii

fulgore veritatis tuz ; & omnia interiora

mea tumultuent contra. me: nihilominus

Io

& licét in divina illa caligine videatur, fe

S

ipfam perdere; fe tamen tunc invenit , cüm

quamvis hac interna deflituar fuavitate , &

lu

ita fe perdit.

Eft igitur hzc myflica unio,

mens mea veluti aridis oppleta arenis fleri-

quá beneficio mentis divina contemplan-

lefcat, dicam tamen fempercum BDavide :

Ü«

$

vis myíleria vir afceta enancifcitur beatif-

Oculi wei femper ad Domtnum ,. & Benedi- Vfalm. 24.

"m

fimos veluti divinz bonitatis amplexus; eft

U Dominum n 0njnji tempore: !gmpgr' [4u5 P/nIms,

wee 2

ejues

"

Verani de dffeitibue Tom. £a

*

ao -

390

Dïfï"er:atïo u

*

preffos, & nihilominus neque latum unguem

ejut iu 0r? zieo , & Pfalm. 1 y Providebam

Dominum in con[pectu meo fevaper : non enim

à divina voluntate diffentientes;fed-tmnquilï.

vera vite fantlitas folatiorum dulcedine

]lé,ac toleranter omnia ferentes; hos enim

perfundi expetit; imó tünc oratio eó eft ner-

Deus fuis accenfet amicis, quos erudit, ut fi-

lios:

H Mþ.f;

vofior, quoab omni folatio remotior: ni«

uetm docebit [cientiam, 8 quem iutele

mis delicatz eft mentis has folatiorum dul-

ligere faciet auditum ? abladlatos 4 ladie ;

*

cedines expetere , ac velle illis innutriri

LA

avulfos ab uberibus,

iI,

p

hac fenfibilis dulcedo lac eft. ceelefte, quod

Id fumma datur virtuti ad eam perve-

DEUS cui vult , impertitur, & quando

niffe zequanimitatem , quà vir afceta mente

vult affundit; tenelle capellze, foettisque re-

hilari , & corde fincero dicere valeat, id

cens inlucem editi folentlaftea nutriri dul-

mihi fummum fit. folatium , fummümque

cedine; qui veró creverunt boves, vel arie-

gaudium propter DEUM, & ad ejus volun-

tes, nonuifi herbas, & gramina per. came

tatis executionem omni carere folatio, quo»

pos , montésque depafcuntur : folet Deus

vis deflitui gaudio, — Vera perfectio non in

laétea hac dulcédine tyrones prafertim per-

perceptione magna& dulcedinis fita e(1, ne-

fundere, quos ad ftudia alliciat virtutum;ad-

que in internz confolationis affluentia , fed

ultos vero plerumque fterilefcentibus pafcit

in eo, ut vir afceta feipfum; :G omnia pro

graminibus, quo mafcula virtus magis exer

DEI amore relinquat , G abneget., trans.

ceatur , ac nervofior fiat.

fundátque propriam voluntatem integre in

9.

Quéd (i Dei bonitas hunc fuavem oran-

divinam; & liber, tranquillásque in fingu-

di guítum nobis inflillet , non ab ejus debe-

lis, quz fibiobtingunt DEO femper ádhae-

mus nos dulcedine fubtrahere, fed cüm gra-

reat, cjusque voluntati propriam femper re-

tiarum aclione dicere cum Propheta: Para-

fignet.

Sunt, qui putant, fe à DEO , dere-

tum cor ineum Deus,paratumcor meum: &

lictos , ac gehennalibus.addictos -cruciari-

f1 iterum hanc nobis dulcedinem fubtrahat,

bus, fi fenfibili devotione noverint fe -deffti-

rependendaz adhuc funt gratize, cum nosnon

tutos: & éconverfo D E O fe exiflimant

ut infantes pafcat, fedut adultos, & robu-

gratos, & accepriffimos, fi fenfibilem ex-

ftosnuttiat,

Etiam inter aves, & animantes

periantur teneritudinem ,.ac devotionem in

id confuetum à natura eft, ac inditum paren-

fuis precibus, vel mente-concipiendis, vel

ore effundendis ;.quafi hilaris .clamor in-

tibus, ut quamdiu eorum pulli deplumes

funt, & involucres cibumàgenitoribus ve-

gens fit amor; fed falluntur , quia tunc ple-

luti premanfum; ac prima digeítione conco-

rumque eft DEUS viris Afcetis proximior,

Gum accipiant,

Pullos veró jam pluman-

cüm ab iisdem videtur magis diítare: fub-

tes, & volatuiaptos, ad volandutm potiüs ge-

trahit interna folatia, ut majora inde eli-

nitores provocant, quatenus ex fe ipfis cüm

€iat merítorum incrementa; idque caufz

plumis fint induti;alisinftruóti, victum fibi

cur homini fit plerumque utilior mentis ati-

quæritenc.

Perinde dixerim; Deumnaturz

ditas, quàm cordis fuavitatis abundantia ;

authorem , & gratiz , cum viris afcetis, &

& melior interna triílitia , -quàm cordis l-

titia.

virtutum culturz addictisagere; noníem-

. Id etiam ex ariditate zequo animo to-

per laéteam folatiorum dulcedinem ipfis fup-

12.

peditat, nec eos vult ub maternis alis. fem-

lerata provenit utilitatis viro Afcete , quia

tunc clariàs fe agnofcit, fuámque novitime

per herere, Eis plerumque fübtrahit amy-

gdalinum lac interni folatii, qu

6 pati difcant;

becillitatem , & ex fe nihilpofle; pro«

i

G affuefcant carere. interno refrigerio, &

inde enixiàs DEUM rogat , ut fuam ei ve-

confolatione , fimülque fe ipfos cognofcere,

lit opem conferre , & gratiam impertiti ,

ac habere contemptui. Internum animifo-

quá in.ftudio potfit virtutum proficere, &

prafertim in omnibus fe ipfum divinz vo,

latium viri afcetae profectum in ftudiis vir-

tutum non probat, fed deítitutio omnis fola-

luntati integré fubmittere : hzc enim fui

j

tii; i hec 2quo animo toleretur, nec fit im-

ipfius fubmiffio , ac refignatio divinze vo-

pedimento exercitiis orationis, & virtutum,

luntati argumentum eít vere . devotionis ,

&30»![ e, 21,

Delíaaco ait Moyfes : Crevit puer , &$ abla-

quia utait Bloffius : Pera devotio in ui ip-

In

fþeml-

&atiu esl, fecit evdbrabam grande conmvivium

fs. fabiniffione , vefignatione , 4bneg4tion€, spi

rit-rc- [4',

in die ablaidationis.

ac nibili penfione fita eft potiusy quam du

19.

AMultie ad

Quid quàd cüm moris fit apud Magnos

fenfibili fapore ,. & dulcedtne.

Principes diem natalem nati Principis, feíto-

falutem utilius ef aviditatem , &$ amaritu-

rum hilariis, pugná umbratili, chorzis; aliíse

dinem cordi fentire., quam affettuofa defi-

que id genusfolatiis folemniüs celebrate; A«

deríia, €&8 fuavitatem,

lle DEQ va!dà

braham nullum nec convivium apparaverit,

placet ,. qui in. ipfa flerilisate , & paupere

E ]

e

cum Ifaacus ejus filiusfuit in lucem editus,&

tate fua . interna bumiliter. dicere novit

tantümillodie ; quoinfans ademptum fibi

Domine licér ego. immundus [im , €8 omus

lac lugebat; epulum inftituerit ? nimirum ut

confolatione indianus ,. te tamen mon deve-

inde fciremus, coelites tunc gaudere, cüm vi-

linquam » fed defolatue . libenter evo. juxta

tos vident afcetas ab uberibus confolatio-

tuum beneplacitum , & permiffonem * vo-

num avulfos, à laGte depulfos; folatiis exu«

luntatis noílrz divinz refignatio verior eít,

tos, miferus obtutos, & calamitatibus de-

ac certior cordis devotio , que tarnetía

i

-t

s

9

k

Oratio rité incxpta probos bxeïtätx.'Afïe&us'.

j

; fenfibilis non fit , e(t tamen rationális, - Ea

- dicitur devotiorationalis , quando quis pec-

€atum quodlibet-odit, G execratur, ac pa* g

Virum Deo , ac virtutumcultura

ratá femper voluntate Deum coliti, & qu&

Additkum.non:cordis: confolatio , fed

Deo placere cognofcit , ftrenué compleéti-

.mentis . defolatio probat , - ;Wz..:

tur , -ac peragit.

i 07'4:.

Annales Patrum:

Pradicatorum narrant,

E

i,

B

On :cotdis folatium , fed voluntatis

virum quendam ceenobiram , & afcetam.,

14.

in Deumrefignatio vitum perfectum

-complures annos transcgiffe in exercitijsvir-

IN

tutum , íed poftea ad tam mosítam animi

prodit.: :cujusvis folatij deílitutio ;

mentísque ariditas ; plerümque plus prodeft,

ficcitatem deveniffe., ut quidquid ageret, tri-

quam interna:confolatio,

Idque fortaffis

fiffimum femper toedium experiretur , adeó

cauía., cur:etiam viri fan&tiffimi , G exere

Axt necoratio illi faperet , nec le&tio placeret,

citijs fummarum virtutüm.affueti hanc mere

ec meditatio quidquam ei adferret folatij,

tis fuerint-ariditatem experti, David enim

fed omnía:ei infuavia , ac fellea.effent ; cüm

ajebat : -dnima mea ficut terva frne aqua tibis »p[ul, 3143

ánterim alios-videret.alacres , :ac bono effe

animo, JNo&e igitut intempeflà amaritu-

quia ficut ager à multo tempore non rigatus

pluvijsmultipiici hiat zftu ; rimulas con-

-dine repletus furrexit électo, & anteimagi-

.mnem Chrifti:cruci. affixi fe abijciens., .fun-

tralit , -quibus-videtur coclo ; fupplicare ,

-

d

dénsque lachrymas , quibus totus madebat 4

opemdque terra petere ; ita animus viriafce-

ta ficcitate, quandóque inarefcit ; : idque ex-

«conquericum Deo cospit , cà quia cüm ítu-

iExarnutt

-dijsincübuiffet virtutum ;& in omnibuscul-

pertus-etiam D. Betnardus ait.

! Sermi, 34.,22.

cor meum , coagulatum eff ficut lac ; fatckum

-tum Deo exhibére , efque fervire pro viri-

Aouné,

protfus folatio de-

eft ficut terra fine aqua , neque compungi ad

bus ftuduiffet , omni fit

acbrymas queo. , - tanta eft - duritia cordis,

füitutus; cum jinternis. ,. GC externis gaudijs

Non fapst P/almua y/ non degere libet , monzs.

-alij perfundantur, "Verüm hifce effufis quee

orare . deleclat ,- meditationes [olitas non.in-

-zelistoto templo quafi jam ruituro fragor ine

venio. Nontamen licét quovis folatio des

gens intonuit ; & dum ceenobita querulus

'anxiüscircumfpicit ,. en adeft horribili afpe-

ftitutus " unquam deftiutà cultura fumma:

rum virtutum ,: à Dei fervitio , cüm necla-

- étuvit, qui perticam ferream uibrans trepi-"

-dantemihumo coenobitam affixit , : ubi jacuit

tum unguem fe à ftudio abftraxerit pietatis:

uia Íciunt viri a(cetae, & maícula fanclita«

femimortuus , & quafi rotácontufus, ma-

te illuftriores hifce folatiorum carentijs De«

ximísque intus doloribus lancinatus : cüm-

«que mané horis antelucanis Odeum ingre-

um virtutem experiri juftorum , - ut Ifraélitas

monuit Moyfes Deuter. cap. 1 7, inquiens :

-derentur: teliquiC cenobitae : ex: more horas

matutinas foluturi, femimortuum humija-

Tentat.vos Dominu Deus nofler , ut palam

fiat, utrum ,:diligatieeum ,.an non in toto

-centem tepererunt., quem ad fuum detule»

corde, & intota anima vefíra.s,

zunt leétulum , ubi per tres hebdomadas ma-

Plerumque Deus , quos.amat , -omni

'ximos tulit-dolotes., -& adeó graviter ole-

15e

deftituit fuavitatejomnem orationis guftum,

li

.bat , ut non poffet. quispiam ei infervire,nifi

obftructis naribus obtetram , 'quam exhala-

ac meditationis faporem ejs.adimit ; ut de

ijsdem. experimentum .fumatur . . an ollze

batfoditatem, Verüm.cüm parüm conva-

«

luiffet., & aliquid priftinarum refumpfiffet

duntaxat, & menízífoliusamiciinhient. ; &

num ob füuumíolum commodum Deo infer *

"]

virium ; -quibus repere potiüs ; quàm ince-

viant : fcimus enim, "Chriftum rariffimé

dere'poffet ad.eundem íe locum contulit ,

fuos in. amcenum Taborei -montis eduxiffe

ut ibi vulnus fanaretur., ubi fuerat inflictum,

Difcipulos verticem; bené tamen frequen-

,

Reveríus igitur.ad Chriftum-in cruce pen-

ul

- dentem;humi proftratus lachrymis: madens

ter ; imó & quotidie eos in-collem perdu-

xiffe Golgothzum : neque femper lac ami-

)e

culpamfatetur fuam, & veniamenixim de-

r

ecatur , «cümque fuas funderet preces ;

cis fuis-propinat amygdalinum ;

períepé

n

felleum acetum potui immifcet., & per al-

!

anc fibi vifus eftvocemaudire, ^Quid fo-

F y umb

ternas vices folatur , G terret; vifitat , &

!^ ii h

latiaquaris , cüm fis verme vilior ? Quid

deferit; deijcit, GCerigit; hinc D, Grego- .

i"

tuis querelis meas tam anxié aures pulías ?

Liö. '9. maü 1

rius ait : Rationem de occulto Dei «confilio

val.€ap. ge

j

fcias, folatium non importunis petitioni-

bus, fed iteratis humiliationibus quaren-

uarere nibil altud eff $. quàm «ontra.ejus (5 g.

kg.

eonfilium fuperbire.

Cüum ergó fattorum..

j

- dum effe.

Idque cautiorem fecit virum

cau[a mon deprebenditur ,reflat yut fub fattis

d

aícetam , qui impofterum fuam vo-

illiue cum bumilitate taceatur ,- quia nequa«

f«

luntatem fubmiffiüs divinz

quam fufficit fen[us carnás , ut fecreta penetret

h3

refignavit.

Majeflatis.

Qui ergo in factis Dei vatio*

)u

nem uon videt , & infrmitatem fuam confide-

fs

CAQE

5

v

YAns , curnon Videat, vatiouem viders un«

'lÁ

de per Apoftolum Paulum ad Rom, cap, 9. di»

0*

eitur, 0 bomoltuquies ,utrefondeas Deo?

dh

0un

"

€e 3.

letü

"

k

q£U-

ME ij E

MÉ -s

wo 4 **

m

^

P

r

92

RA N

Diff&riatio *.XXX.

i

mmqkid dicit fgm'mium éb, qui fe finxit :

infpicere; nimiràm ccelum i'afpïcïm'ffä , &

quid me fecifli [ic ?. an mon baberpoteflatem

orcum defpicimus ; feu locum illum afpi-

fgulus luti ex eades maffa facere aliud qui-

cimus, ubidieseft (ine nocle ; lux fineum-

dem vas iu bonorem , aliud verü sn contu-

bra; & alterum defpicimus;, in quo nox eft

emeliam ? quà autem fecernit figmentum.s

perpetua fine die ,'& caligines funt fine vllo

diviui operia , eà femertzpfum redarguit , ne

Íplendore. . Neque meditari quid aliud eft ,

tonira manum ve[uliet operantis : quia qui

quàm abditam fcrutari veritatem , ac thefau-

Óenignàó , quodnonerat , fectt 5 quod eff in-

ros omnes fapientiz , G ícientize Dei , qui

|juflà non deferit: hinc David cor fuum pa-

abfconditi funt filio Dei , utfe pauper illis

ratum fermper exhibens ad omnia tam pro-

locupletet,

Beneficio hujus fneditationis,

fpera, quàm adverfa eas ingeminavit voces,

perpendet homo defectus omnes, acimpet^

.P[filo $6,

paratum cor meum Deus , paratum cor wme-

feéliones , quibus à rectitudine deflectit ,

um : Ícilicet non ad profpera tantüm , &

earümque caufas , & radices, GL etiam me*

dia efficacia defe&lus proprios corrigendi , &

jucunda , fed zequé etiam ad advería ; &a-

fpera; equé adfolatia, accerumnas ; aequé

heec confideratio graviffimi eft ponderis , cui

Refert. Bloffius

Meonil, fbi-

ad gaudia , ac moerores.

propterea diligenter eft incumbendum contie. ^

b

Ti£, €AD, &«

nuato plurium dierum ftudio.

Divam Brigittam viduam à Chriílo interro-

gatam , cur curbaretur , & folicità effet , re:

Ruríus fe ipfum vir hifce meditationi*

»

Ípondiffe, e6 quia varijs, noxifsque divexa-

bus affuetus infpicit , nimirvm fuas paffio-

retur cogitationibus , & divini judicij ter-

nes, propenfiones, pravos affe&tus, vitia-

ror eam petcelleret : cui Deus , ne timeas

tas intentiones , has ut eradicandas , & fa»

niores inferendas ; & ad id omnem adhibet

filia ,haecmea eft juflitia , ut ficut prius de«

'CBP. P

le&tabaris mundi vanitatibus contra volunta-

conatum:: virtutesetiam expcndit fpeciales,

tem meam ; ita nunc moleíte tibi fint per-

ad quas peculiari ftimulo ,. & interna pro«

*

vería cogitationes contra voluntatem tuam;

penfione Deus allicit,

40

& Ícias ccgitationes pravas , quibus mens

Rurfus cogitat proprium infti

tlitüfï* ^

12&

.

relu&tatur purgationem effe animi , & in

& vocationem

e

quid divina przcepta

tentationum officina illuftriorem cudi coro-

injungant ,

quomodo hactenus ea ob-

nam : fi easprohibere non poflis ,quin te ve-

fervaverit , & qua ratione debeat im-

]

xent, fufficit , fi animo ijsdem obnitaris ;

pofterum fe gerere ,

fibique proponit ;

| I0), 10 PTR

:

eafdémque patienter toleres,

cordisexcolere puritatem ; eb quia , Qui Mattb. 9. —

hr bifun

4

16,

Non obíunt tentationes , quibus volun-

mtunde funt corde Deum vident , . ac &ter-

I MPI 3,

!

[

tasnoflra obnititur, fed profunt; quatenus

na donantur beatitate; : imó nec ei fufficir,

1

faltem noftrze imbecillitatis notionem nobis

nullam divinz Majeflati injuriam irrogare,

|

fed ut eidem magis placeat;accuraté obfervar,

ingerunt; ut inde difcamus non fuperbire,

|

& neminem ftare , nifi Dei virtute fultum,

induflrias omnes, qua fibi ad cuncia recté

Et D, Gertrude Virgini dixit Chriftus :-Vel.

peragenda preefcripta funt, ut quandam be-

lem ele£tis meis perfuafum effe, quód eorum

ne operandi enancicatur coniuetudinem.

bona exercitia, & opera, mihi omnino pla-

Affe&tusin feexcitat pudoris , & confufionis

ceant , quando ipfi proprijs mihi ferviunt

fui ipfius , dum fe cognofcit in tam deplo-

randaconditione conftitutum, séque ipfum

fumptibus. 'Hi autem proprio fumptu mi-

hiferviunt, qui lactea interni folati; dulce-

cognoícens accedit ad Deum ,ut &grotus ad

Medicum ,. ut fordidus ad fontem mileri-

dine deftituti, & nullum fentientes devo-

tiónis faporem , adhuc fideliter confuerum

cordiz , utcecusad lumen aternum ,ut pau.

! ) Wo HA ï

mihi przítant fervitium , fuas frequentant

perad Regetn cocli , & terrz ; ut mancipium

orationes , ftudia non deferunt virtutum ,

ad herum,à quo poteít libertate donari; ut

[

exercitia non negligunt pietatis ; confidentes

frigidus ad ignem , & ut peccator ad fan-

de mea pietate; fciasfilia, quodanima per»

éum fanctorum ; & inde forelperat, ut di-

AL

feverans in humili, fidelique oratione adi-

vina bonitas fuo erga fe amore, G meritis

pifcitur omnem virtutem. Inde conijcimus

JESU Chrifli, & precibus Virginis matris ,

orationis ftudium nullo modo negligendum

aliorámque fanctorum pro fe intercedenti-

,

effe, necomittendum five profperis perfun-

um , & affectu commilerationis (ibi quafi

damur, five adverfis opprimamur,

condolentium à tam zrumnofto ftatu ipfum

17.

Solatium non quareret homo , fed Dei

educat , fibique proponit integram fui ipfius

expofceret miferationem , fi confideraret ,

reformationem , qua in duobus praecipu&

LiL. de «on- ait Bernatdus: quid, quis, qualis fit, quid

fita et; primó ut omnes pravos affectus pro«

jderc

dnnatura, quisin perfona, & qualis in vi-

penfiones , five habituales , five atuales , fibi

ta; hec tria, fi confideret vir afceta , iplum

ànaturainditas , fivefuo perverfo ufu com-

evehunt fupra fydera , quia meditatio hac

paratas radicitüsevellat, Secundó , ut profe-

omnia nobis detegit , quz nobisclaufa funt ;

quatur perfectionem, quam à fe Deus exi-

f f "X o2 — — A5 Q A5 -7 — — Pv

m

aperit, qua abdita; in confpectum produ..

git, eóque ftudio fiat vir fecundüm cor ejus,

"€ir, qux obfcura ; illuftrat ; atque arcana

& in omnibus, & per omnia fe exhibeat

rxevelat : quinimó eft haec meditatio quafi pa-

ejus voluntati conformem ; que duo per-

fT *l £L

. tensfeneftra, per quam alterius mundi , ac

quam honefíta funt , utilia, ac jucunda ,

Deogtata; & homini confentanca.

-5b

fatori faculi diverfiffunos poffumus. ftatus

h3

uo

:

393

Oratio rite incapta probos excitat Affcctus,

319,

Qued fi negotia majoris momenti fo-

fenfu fortaffis dixit Huffzus Princeps]obusz

X

Jent à viris Principibus injuncto inviolabilt

Homo na[cituriad laborem , &5 avis ad o« Cap-s.

Milentio :cüàm fuis Confiliarijs tra&tari , &

latum , necquidaliud eft hominis hiclabor,

quidem nullàadmiffà interpellatione ; & cum

quäm 'jugis Oratio , cüm dicat Chri-Hus, Zs tapt,

dummo filentio ; & nullum poffit negotium

Oporter. femper orare ,. & mon deficere» ,

sravius homini obungere, quàm quod pro-

non quéd jufferit Chritus affidué nos geni«

priam refpicit falutem , ideótotaattentione

busniti, acindefeffas coelo manusattollere;

nititur illud peragere , -& filentios proinde

fed ut femper oremus , vel faltem quid utile

Jocumad hunc finem feligità rerum terrena-

agamus; quia isbené orat, qui reclé agit;s

zum tumultu fejunctum, 'ut curis:omnibus

ipía enim actio proba oratio eft, licet operofa

exclufis-fibi duntaxat.attendat ; 'quia fi.hat-

fit; & pradtica, — Rurfus is dicitur jugiter in

monicus müfice -concentus in -obítrepente

oratione perfevetare , tametfi quod expo-

:tumultunon percipitur; neque quispiam eft

fcit , 'non impetret 5 qui non defparat , nec

'qui pingat , 'fcribat , meditetur , 'vel alicui

.conqueritur ,-eó quód feptennium jam , vel

jerize aétioni-incumbat.in foro , :ubi affidui

:decennium precibus fundendis impenderit 4

"funt (trepitus curruum; plauftrorum, ac the-

nilque impetravarit; quia.nun

quam deficit.s !

darum :5 'jugésque hominum xlamores 5 :eó

qui-orare non definit.

'quia fierij non poffit ; ut in tanto (trepitu ter-

renarum curarum , .ac variarum cogitatio-

um vocem -audiat Dei interné blandé lo-

'quentis ; :unde ftudet locum feligere, in quo

/Orationes jaculatoris , ;-ma't'z?fgzzf

/fejunctus fité terrenarum obftrepente tu-

.auagogici , fepe e frequenter vepetità.

GAap, z.

multu , diceute Ofea Propheta.

Ducerete

pravos .quosque abigunt affetius ,. &5

"vult $n folitudinem., :ut loquatur ad .cor

jprobos fovent,

EUTTE

20,

Qd fi adhuc ibi mentis irrepant-eva«

— "Aüguüinus quarit, :cut /Chriftus

l

3225

"gationes , ' dummodo virafceta caufam adni-

. multiloquium prohibeat, «cüm ta-

tatur eis adimere , eásque compelícere ; non

i

men femperorare jübeat : & que-

E

.

'funt;ipfi impedimento , quin fruétum affe-

'füionem fol

vit., inquiens : ;Si non vis inter - An , P[Aal a&

'quatur meditationis.

'"Vulgatum .eft illud

ittere orare uoli dntermittere defiderare:s,

Lij, 10. g4. F linij, Aquilarum pennas,, alijs ceteraram

Continuum defiderium 'tuum .continua vox.

Mfmh: h

zur, bifler» :aviumipimixtas eas devorare : quid ni ? co-

"uaet, — "Tacebis , : fi amare defliteru : fvi-

mp, ER

:gitationes noítrze ob perniciffimum volatum,

us charitati filentium cordis eft. .Si femper

:quo huc , il/icque ftatim difcurrunt ;à volu-

manet ébaritas jfemper élamas , fi femper cla-

'«rum :pennis vix-abludunt:; :& : quia non

mas [emper defideras y i defideras, requiem re«

unius duntaxat funt generis., 'recte eas di-

cordara. i Hinc femper ovat,qui femper:vi-

: xetis ; pennas 'efle: promifcuas 'aquilarum .,

itam beatam eternam defiderat.

"Quéd fi

'vulturum , Cycnorum, :columbarum , pafz

denfu fortaffis magis accommodato Chrifti

ferum , ac Pfytacorum ; 'eóquia modó pro-

"vetba., quibus injungit nobis , at femper

be , modó improba noftrz fimt:cogitatio-

oremus , velimus explicare, moraliter intel-

nes, 'quc propterea plurimum nobis nego-

ligenda funt ; fienim flatis , & confuetis

:tii faceffunt.

- Meditàtiones -autem pias ;

temporibus , 'G .quidem paffim.mentem in

:ac próbas cogitationes pennas dixeris'aquila-

Deum dirigamus ,: jugiter dicimur Deum

Tum , :caeteras aliarum alitum-devorantes ,

orare , funt enim , qui confuefcunt ad pul.

In Pfal, 30,

:quia utappofité ait S, Hieronymus. U..

fum horárum , 'velfalutationem angelicam

cogitatio felix eff , cogitare de Domino, Do.

'recitare. vel-dmentem in Deum erigere, &

aminus fcit cogitationes bominum , .quoniam.s

amoris a&tum elicere ; & hi dicuntur femper

"yane funt.

^

orare, & numquam deficere;non qüód fingulis

2I.

*Confueverant pr

ifci homines aquilam

momentisclament; fed quia paffim, & fta-

'graphice pingere ,-quae roftro pectus fibi ad-

tis temporibus id preftant,. & quidem cre-

morderet addito lemmate /emper ardentiis,

briter, feuadíingu los horarum pulfus,. &

viram -aícetam virtutum cultorem., piisq;

& in hoc fenfu explicat verba Chrifti D. Au- "Eji/l, a&*

addictum meditationibus defignat hec icon,

'guítinus , inquiens ? Dzcuntur fratres ig , "rov.

quia qué frequentiüs divina meditatur , 'eà

4Egypto «erebras -quidem bábere orationes ,

ardentiüs Deum diligit, "Idquecaufz, cur

Jfed eas tamen breviffimas , G raptim quo-

nunquam fitaboratione de(i(tendum , & qui-

dammodo jaculatas , ne illa vigilanter eve-

:dem non folàm mente, & 'ore, fed etiam

Ga sntentio per produéliores anoras evuanee

/

manu; & opere ; quia üt fcité ait Caffio-

fcst.

'dorus,

4pfius eff perfetia -oratio s cujus

Hinc funt etiam plures , qui frequentiffi

2

& caufa clamat , & lingua, G attus , 6 vita.,

me has breves orationes, quz ab afcetis

€ fermo, &f cogitatio , G quia hzc omnia

jaculatorize audiunt, fmorügque dicuntur a«

unà conjungere non modicieft labotis , 1deà

nagogici repetunt ,. Q hi jugiter dicuntur

Abbas Agathon interrogatus : quis omni-

converfari cum Deo , poífüntque cum Apo-

um optimus fimul , & graviffimus videretar

ftolodicere, zoffra conver[atto incalis es *

efle labor $ srcfpondi: rceQté Qrare , ip quo

eft fiquidem oratio aícenfus fpiritüs ad

Deum

F -Differtätïo , ;XIX.: :

394

nhg.4 Deum; perquem a[cenfum , ait Chryfofto.

Comn&endant has af, pïratïoiïäs" mermn

2y.

orand, Dei, mus: Societatem effugimu ,quam cum bra-

tis n Deuns 5$ Patres praferim D, Chry-

foftomus , ubi ait! Dic ip mente miferere.s

Hoinil,4. de,

tís animautilbus babemtu , G cum dngelisco-

7

2j

;Qrütl ^ I'JJ

pulamur: hinc dicuntur etiam hae perbreves

wei Deus ,. 66 abfoluifli precationem , qu.

—

A:

oratiunculz aípirationes , quatenus earune

enim dicit mifevere ,| confejcouem offert! ,

dem adminiculis afpiramus ad Deum ,. &

€ peccatum fuum aghofctt , quia lapforum

per eas afpirat Deus noftris conatibus; &

eff mifericordiam - inquirere,

ui dicit

quia cüm ad Deum afpiramus , nil nifi Deum

miferere snei vemifonem deliflorum accepit «

Ípiramus ; ideó per has mentis afpirationes

qtii enim mifericordiam confecutus eff , uon

ad Deum, non minüs fervor charitatis fove-

penitur.

Qui dicit miferere mei Regnum

PT

tur, quàm vita corporis aéris refpiratione.

celorum obtinuit , quem enim Deus umiferee

qure D

Mpo l

Dicuntur etiam motus anagogici , feu fur-

tur , non à pena folum liberat, fed futue

Íum clevantes , quia beneficio earundem

rorum eriam profeffoue dignatur , & Yet- péorar.

afpirationum àrebus terrenis abducimnr ,;&

tullianus vocat hos motus anagopicos, 0r4- cap, t«

ad beatam cum Deo evehimur unionem ; vo-

tiones fine agmine. verborum , quia nonoris

cantur itidem orationes jaculatorie , .eó

exigunt clamorem , fed voluntatis cupiunt a«

quia jaculorum inflar , actelorum velocifTia

morem : & has mentis afpirationes ftequen.

me per aéta difcurrentium in Deum veluti

tes fuiffe apud viros probos , ex eo liquet ;

infcopum jaciuntur ,ut ab eo dona coele(tia

quia Nehemias interrogatus à Rege , pri-

Affectuum etiam donantur

impetremus.

usquam refponderet , mentem ad Deum

nomenclatioae , quatenus funt quadam cor.

fuftulit ad Numinis thronum animi fui

M

dis defideria, voluntatis propo(ita ; — per

nuntio celerrimé delegato,

Judith Holo-

que Deo , ut füummo bono adhzremus , &

phernem proftratura comam apprehendit

Cä, 13

in Deum toto nifu tendimus ; & quidem

capitis ejus , & ex intimo corde ad Deum

e

motu veliciffimo , — ac breviífimo tempo:

afpirans , dixit mente

*

Confirina me Do-

Ie,

Á

*

Exbortat,

mine Deus inbac bora , & S.Bafilius fuadet

24.

Refert Jamblicus in vita Pythagorz.

ad Baptif.

viro refipifcenti , G ad faniorem frugem

Abaridem Hiperboreuim Pythagora zvo no«

nitenti venire , ut ad imitationem Cana-

4 M

FJPOISQ

bilem, ac celebrem , aureum habuiffe telum,

naz identidem inclamet : . Miferere mei f-

quo veclus, perinde acfi Poético infideret

l David ,

& de S, Marcella ícribit D.

Eþs:/f. 166

pegafo celeriter aérem volitaret, dictus pro-

Hierónymus ,

Eam confueviffe pluries

pterea ZEthrobates fcandens per ethera. Ve-

per horam repetere illud Píalmi ; J «or«

rümhoc genere aurei teli longé potentiores,

de meo abfcoudi eloguia tua ,. ut non pec«

ac celeriores funt alatee , ^ ac ignitze mentis

cen fibi.

De fanéto Malachia etiam re«

a(pirationes , quas crebriter vir aíceta eli-

fert D, Bernardus in ejus víta ; confueviffe

cit: tante enim Íunt efficaciz , ut eas eli-

crebró repetere illam afpirationem ,. quà

cientem in fublimé efferant usque ad thro-

Thais olim meretrix edocta à Paphnutio

num divinitatis : quapropter D. Antonius

Abbate Deum alloquens ajebat ,. qui plaf-

Abbas loquens dehisce motibus anagogicis,

mafli me , suiferere mei , Caíhanus itidem

Collat. m;

Epiþe?. 1$c

quibus viri afcetze in eremo adfueverant, ait :

ait ; hunc modum orandi per crebras men-

caP* 80.

TITA

N

dnima , 1n qua babitavit ignis Dei fimilis eff

tis afpirationes ad Deum trequantifimum

Maii),

«vi duabus pradite alis ,— quibus volat , &5

fuiffe apud afcetas , qui erernum incole-

fiefum þer celi aéra elevatur 5 etenutm avi

bant, qui propterea five ftoreas texerent ,

pra omnibus creaturis ale peculiares. funt $

five plantas excolerent , five ligone terram

Al« veró anima Domino ob[equentis funt vir-

verterent , five comederent , ac iter ha«

1us, ignis Dei ,. quibus fur[um ad eelum.s

berent , jugiter orabant, Refert Refewis

Abbatem Ifaiam te*

qolare valet . fi autem bis caruerit alis ,mi-

dus in vitis Patrum.

zimé [urfum elevari in aéra poterit , cums.

ftatum fuiffe, vifumà fe Monachum, cujus

Li?.ï;

fít ilius expers ,. fimilísque ertt avi fuis fo-

oratio , cüm manducaret , inflar pellucidee

Vult An--

liate alis , qua volare nequit.

flammz fürfum afcenderet ,. & Abbas Ma»

tonius Àbbas cauíam afcenfionis fan&torum

charius interrogatus de modo orandi , re«

ad coelum fuiffe ignem invifibilem , calo-

fpendit , non effe opus clamore, fed amo-

rem ícilicet accenfum. in eorum cordibus 5

re ; nec multum loqui , fed crebró men-

funt enim afpirationes iftz veluti flamma

tem furfum erigere : & de Moyfe JEthio.-

mente concepte , quibusanima viri alceta ,

pe;» Principe antequam refipifceret latro*

quovis tempore furíum avolat , perinde ac

num , ferunt quinquaginta fingulis horis

petegiffe orationes,

Paulus Monachus

flamma ignis elementaris furfum nititur ,

propriz ut affociecur fpheerze ; & quamvis

trecentas : & "Iheodoretus refert , Simo-

huiusmodi exercitationes illicó tranfeánt ,

nem Stylitam innumeras peregiíle adora

compeníant tamen orationis perpetuitatem,

tiones , adeó ur fuerit ,

qui aliquando

»

quatenus earum fructusjugiter permanet

?

mille ducentas quadraginta quatuor enu«

& continuatur oratio per probum defides

meraverit, omiífis alijs ex nimia defatiga-

zium in charitate fundatum : bonum enim

tione , & hujusmodi perbreves aípirauo,

4/

defiderium femper dicitut orare , quia fem*

nes plurimum habent efficacie , ait enim

devm. 2 ;.[iïl |

z

psr adnititur elamare,

Gilbertus A"bþgs,* Preees tacita muliy ,

Caaf,

.

dv

Y

398

Oratio rité inczpta probos excitat .Aäeäus "

je

fluxa & temporalia ; qua propterea pujlfänc

&mbenf Acumini 5

privatim fiunt s 4fed pri-

mTr

wata non perunt 4 fubmi[for-eft vox , fed

oftium , ut noítra ingrediantur interiora ,

n

i

wnens intentior , verbis uoneget mec utuur

mósque à fummo divertant Bono, idcóque

utoftiumijsdem.claudamus , neceísé eft , tere

eratio , qua puro , & pleno fertur affeciu:

*

Sunt enim hujusmodi anagogici motus ubera

;renoram cogitationes omnes excludamus .

a

inoftris interioribus, à mentenoftrareijcia»

àlia la&e foeta ; quibus pij, ac probi nutri-

untur affe&tus : quapropter D, Franciícus

mus., quó meditatio noflra attenta fit, .&

td

foli Deo intenta.

Salefius ftudium harum aípirationum, idem

Iddue eft , .quod nos

'effecummyltica theologica loculenter oftene

mmonet Magi(ter Chriitus. . Z« AULETIS CUR

l.z'b €, de 42

dit.: quia ficut Theologia Scholaftica Deum

QQraueris , dnutra an cubiculum tuum , £5

s

anore Dei;

lhabet pro obje&o , ;ita myitica nonnifi de

«laufo oflia , -ora Patrem tuum 4n abfcondi-

4Apd.

£o5; £$ Pater tuus ,.

2

qui videt 4n ab[condita ,

táf,

IDco logaitur; hoc tamen triplici difcrimine;

quia (cholatica theologia diflerit :xleDeo ;

veddet :tibi. .. -«Hoc autem cubiculum antra

li

ut Deuseít ; myltica veró , 'ut eít infinité

Ànos :eft , ubi;noftrz «clauduntur cogitatig«

mes , é(tque mens noítra , extra quam vifi»

i5bonus , & (ummé amabilis : illa de Deo

loquitur cum hominibus; &anterhomines;

.bilium «ogitationes , & vana per creaturas

revagationes debent manere , ;ne oratioui

hac de Deocum-eodeni Deo: illaxendit :ad

:abíurdé per(trepentes, attentionem .difrum-

Dai cognitionem ; & facit T'heologos, 'hac

hu

fettur inamorem , & fuos affeclas-ard entes:

;pant noftram , & innoftris interioribus tu-

multuent, | Appofité Cyprianus ait.: /Que :radt d

«conftituit; - ac Theophilos.

336.

"TIametfi hi motus anagogici in :quovis

Autem fegnitia efl alienari - &8.capi dnepiis oras.

P xal

loco facile poffint elici , faciliüs tamen fe-

cogitationióus , & profanis , «um Domi-

«Orfim à creaturarum Itrepitu; quia tunc at«

num deprecarts , quafi fit abud , quod ma-

'tentiüs Deum .alloquimur ; & nobiscum

gis debeas cogitare , .quam quod um Deo

loqueris ? quomodo qudiri.ze vis À Deo, 8

ha,

Deus loquitur.: /hinceulier victum neceffa-

l'.»ipl].

:rium Elifeo fuppeditatura, ut debita [ua per

qofiulas , eum te spfe non-audias 2 wvis ejfe.s

amultiplicatum .à Prophetra . oleum -folveret,

Deum memorem tui , «cim rogasi «quando

4, Reg. 4

iu ipfe memor tui non-es ?. Si mens orantis

Claufo:ofto valis fuisinfudit oleum: f1 cu»

ipis iolvere debita peccatorum tuorum , 0*

vifibilium -cogitationibus ;pateat illicó hz

f!:', m

Teum divinz gratiz accipere , folus cum.Deo

ingrediuntur , .& obflrepestes omnia in-

fis. Elifeus GliumSunamitidis ad vitam re-

quietant , .imó fus déque invertunt , :mene

«ocaturus , oltium clauíit, * 'folus .cum

'témque ipfam ab orante rapiunt., :& foras

«divertunt ; & tunc orans veluti fibi furdus

P

uero fuic: fi folum.Deum admittasin core

i

:de tuo.

, ipfe & fpiritum fuppeditabit.: :

tfe ipfum.non audit , & quafi intellectu de-

vitam. :Claudere autem :oftium , 'perinde

fftitutus., «que mente concipit., 'non intelli-

git, & veluü:elinguis foedé balbutit; ideó-

ieft ., -àc curas omnes folicicudines terreno*

um ac mentis:evagationes proríus exclu-

«que oraturi neceíse eít recedamus à tumultu

«reaturarum, & ad folitudinem accedamus,

:dere , & rem agere i folitudine; feu inter

allat, V.

«oran:em folum , & Deum,

(Claufo Ufh.ü,

'ut alis-muniti -orationis furfum :afcenda-

iLib P

u

i. M.

aicPafcáfius: Dewm orat , quaquis &4

4mus , ac Deum alloquamur, | .Seebir foli. .

^

J €T£9,

1M.stt/.v.

ctariu s 55 tacebit , 63 elevabit fe fupra fe:

JThren, «

/

foris improb? fe immergunt "i dpiritus , 65

fiquidem in hac folitudine ait :Origenes,

-ebfervationis cuflodin funduüs ne furrepaut,

Homil. 4 d2

vepelli, - AAppetunt enim moftra interiorazo ,

Aér eff pursor , «calum apertius , famisliarior

2Deus? inhocfeceffua perítrepente creatura -

Exod,

obfirepunt ad cordis ofiumvtfibilia ,€5.om-

mia, qua bujusvita funt tevnporalia, 'Propre-

rumtumultu proríus fejuncto , mentem ha-

'bemus defocatiorem , conícientiam purio.

rea ob[ervandum , & totus iaterior bomo n*

'fem ; ac überiorem rerum cceleftium .noti«

arinfecus colligendua , :quatenus ubiculum-

Liä.f.

ángrediatur. Claudimus igitur oftium ora-

'tiam ., -majorémgue «cum «Deo .congref-

N

fum.

tuti , 'fi futiles evagationes , 'ne furrepant ,

28.

;coérceamus ., fi noftras à curis, rebüsque

A:ttentiüs , & ardentiüs-tunc -oramus ,

;cteatis fübtráhamus cogitationes , 'G mentis

um quovis femoto obftaculo tota mente ,

:& corde Deo hzremus, háncque inter preces

:möüræ;iþtf:itus * fin':foium Deum dirigamus.

fundendas attentionem à nobis Deus exigit ,

'ut:nos audiat , & exaudiat,

$i enim ora»

50/ ïVO

'tio-adeó uridé funditur, .adeó neglecté

Oratio tunc probis fovendas ï:a]-"?z,.

«oncipitur , ut noftram non merearur aue

ienuam , quomodo :à Deo promerebitur

— dlibus eft aptior , /cum feorfimà ffrepitu

'obedientiam? Sit quisque fuz orationis ar-

- «reaturarum attentibs n folitudine Dea

:biter , quod enim à fe fibinon impetrat ;

funditur , & intelletium

qua fronte ab alio przfumpferit extorque-

uamitatur.

re ? Iddue cau(z cur plerumque hominum

27*

Ppetunt cor, & noftrainteriora , &

ipreces fibi fint vacue , & Deo nullz ; .quia

ob(trepuntad cordiso(tium , vifibi-

luridé funduntur , debita deítitutze atten-

A

tione, & intellectu carentes : Oratio tunc

* qa, &omnia, quze hujusvita funt

','m??- !

1

Dà

V

eít

2 C

Verani de Afefhäut Towa J.

Í

»

f

206

eft efficax ad inipetrandum , chm tóta eft in-

lus tamen eorum clamor oratio eft ; qu&i

telléctus , quapropter Davidis oratio, ideo

brutà , & vo

1

in (pelunca efficax fuit , & ccelos penetravit ,

tur,

lvuicr'e'sk intellectu. dïcüituun-

"güia intelle&u fulciebatur P/2/m., 141, Prae-

Sonus igitur, & clamor abhomine edi-

39

figitur enim huic Pfalmo titulus Z»zelleius

tus oratio non eft , fi intelletu , & atten-

David , cum effet in fpelunca orans fupree

tione deflituatur ; perinde ac homo à cate-

i.Reg.c.,5, Inum INumen. — |Vocat orationem intelle-

ris per intellectum differt animantibus , cüm

lum ob attentionem , quá in fummo illo

'quibus habet commüne dormire , comedere ,

vitze difcrimine fuas ad Deum preces funde.

bibere ,ambulare ; videre , audire, & orecla-

'

)»

bat; imótantaerat mentis attentio , ac fpi-

mores edere: ita clamor hominis; ut ora-

ficusrecollectio ; utoratio ipfaab omni ex-

tiofit, necefsé eft, id fit . per quod ditfert

pijr i

teracogitatione defoecata in intellectum pía

homo à brutis ; quorum clamor oratio non

metamorphofi videretur converfa ; ac per-

eft; & quia folo differt intellectu , debet cla-

inde fuerit o

mor hominis , ut oratio fiat , intellectus effe

€tio,

ratio Davidis , ac ejus intelle-

ejusdem , quapropter recté oratio Davidis

9.

Quéód fi intimiüs percun&leris, qluænam

in fpelunca zz£elleZus inícribitur, quia nifi

fit hec Davidis oratio , qua zerellecus in

clamor nofler intellectum . fapiat , apud

*

LÀ

titulo Píalmi infcribitur ,' przfertim cüm

Deum defipit

Ícité Clemens Alexandri-

Liäu 2 Af'l

David Pfalmum illum centefimum quadra-

nus caufam affignans, cur Chriftiani in ec-

AR,

L

| gefimum primum inchoet : 'oce mea ad Do-

defiz exordio inter orandum manus in al.

aninum clamavi, voce mea ad Dominum.»

tum elevarent , ait : Capst & manus in.,

deprecatus fum , audiendus eft Auguftinus ,

calum extendimms ,^ & pedes excitamus 'in.,

ubiait : Suffceret voce ,. ad Dominum cla-

ultima acclamatione orationis , promptitus

i

l

zuavi , forté non fruffra additum eff mea.s

dine , & alacritate [hiritás affequentes elfene

qoce , 4d Dominum dlamavi : quia multi

Ham , que apprebenditur intelligentia , €8

elamant ad Dominum non voce fua , fed

una cum verbo corpus à terra educere conane

qoce corporis fui, Homo ergo interior voce

£es , ereilam, 68 elevatam animam defiderium

fua non firepitu labiorum , fed in. affeclu

meliorum cogimus im — fantla progredi ,

-«ordis clamet ad. Dominum.

Cogitatto

THAHO 4nimo corp

oris vinculum defhcientes, '

zua clamor esi ad Dominum.

Voce mea. s

Appofité orantes fideles ;

precésque

ad Dominum clamauvi , voce mea 4d Do-

fundentes, manus , & corpus ab

imoterrae

zninum deprecatus fum,

Quod dixit , ela-

ad ccclum educunt , tota mentis prompti-

zavit , expo[uit » cum dixit , deprecatus

tudine , ac animi alacritate ; quia fidelium

f»".

Is igitur voce clamat , qui cogitatio-

oratio intellectus erat , qui cogitationum.

ne ,

mente ,

& intelleétu fuo ad Deum

fuarum alis flatira furfum avolabat ; & Dei

«lamat , non voce corporis , fed fine ftre-

alfequebatur effentiam, ut ait Clemens, Ef.

mentis attenta medita-

pitu labiorum ,

fentia autém nonnifi intelle&u apprehendi-

tione, & D. Chryfoftomus expendensillud

tur 5 ut inde conijciamus fidelium, oratio*

Jo cAtena

Graceram

David , vose mea ad Dominum clamauvi ;

nem , ideó potuiffe divinam effentiam affe»

qoce mea 4d Dominum deprecatus [um , ope

Paæmm-.

qüi , quia tota erat intelle&tus, tota mens ,

ortuneé ait: Z4udis , quomodo ubique propo-

qua& propterea Dei affequebatur. effentiam,

zat duplicem clamorem , vocémque dupli-

Hiecque eít illa. intellectüs oratio , qua

cem , & ad Deum invocationem ? Duas entm

cceli delicijs , àe paradifeis folatijs oran-

bic virtutes difcimus, [cilicet fummam ani-

tem perfundit , Deámque flc&it in fua vota,

zü 4lacritatem ,

64 mentis intenttionem.» ,

impetrans ; qui pofcit,

)

greterea. bane ipfius effe vocem.

Quisquis

Idque expertus David hanc nóbis ine

3 É

1igicur Deum exorat mente aliorfum diftra-

telle&tüs perfoadet orationem , inquiens :

. éus , fruftrà , ac temeré loquiturj neque

P[Jlo 300

Deleilare in Domino ,. & dabit tibi petitio-

quid dicat, audit, & licét ad Deum clamet,

ves cordis tui:. quz verba expendens, Theo-

nontamen voce fua , quia vox orantis de-

doretus cenfet :

nobis internam cum

bet effe vox intellectus :

camant & ipfa

Deo converfationem pracipi, in qua mens

* bruta , canunt aviculz, obítrepunt, & fo-

hominis terrenis nulla ; & coleftibus tota

nos edunt animalia quzque , & tamen

effufa fe fe ad Numinis nutum accommodat ,

nullus eorum clamor orato eít. -

Sibilat

& qui ita orat , petitiones accipit cordis

anguis , pipataccipiter, gratilat anfer, te-

fui , ut ait D. Ambrofius, ubi inquirens ,

Ip brafat,

trinit anas , blaterat aries , gemit colum-

cur David non dixerit. Et dabit tibi petitio.

Pfülm. 36*

ba, grylif[ant coturnix , drenfat cygnus,

nes tuas ; fed cor exprefferit, dicens : Er

fingultit gallina , trinfat hirundo ,. ftridet

dabit petitiones cordis . tui,

Refpondet ,

merula , rugit leo , plau(itat palumbus ,

quia lex carmis legi mentis frequenter

loquitur Pfythacus!, pupillat pavo , coaxat

repugnat ? qua autem imterioris funt. bomis

rana, grunit fus , gemit turtur , oncat

"s ,qui renouatus eft in [Miritu , illas petitio-

urífus ; popiffatupupa, orcant lynces, ul-

nes pto donat affetiu , & D, Auguftinus ad»

ulat lupus, mufit capra; & nihilominus licét

nuens Ambrofio ait: Senanter accipe petitio».

(uos clamores ; fuósque fonos edant , nul-

nem mräi; H vdrfierne petitionem cordis , à

feti.

JGhas EEE QÉ aunu — Larermaa t RE . R EE . s d

Cfätio tit: incxpta pïöïgosl excitat Affe s.

297

petitionibus carnis. — Pluresotantes petunt,

à Chrifto petenti , ut duo cius-filij (ederent

quorum tamen petitiones carnis funt , non

in regno fuo, unus ad dextram, & alter ad

finiftram, refpondit, Ne/citir, quiperatis,

ij

cordis; quia non quz fpiritum ; &animz

falutem refpiciunt , ea petunt ; fed qua

eoquia dignitates, & praeminentias expo--

fceret.

commoda corporis concernunt , ea enixim

Deiigitur arbitrio , ac beneplacito

L]

.

pcüulant

ideóque & perperam petunt ,

nos, cüm oramus ,permittamus , fi'que orae

quia petitio eorum , non eít petitio cordis,

tionoítra, & petitio conditionsta, 1 Deus

Ícd carnis ; rerámque temporalium ; ac cor-

novetit , quod petimus , in Profe&u'g*i noftrae

falutis ceffutum.,

7

mptibilium.

(

Maximus

Sunt qui Deum juei clan

!

b

f

ore, G affi-

34»

32

Tyrius narrat , Regem Fti-

.

H

/

a

gie nomine Mydam, auro jugiter inhiantem

duis precibus quafi -.def

at

H

:

gant, petentes ut

Differt, s.

juffife & vino;fontem fluere, ad quem , cüm

inimicis poffint obfiflere , eósque proftere

& proxima fylva cucurriffec fatyrus fitibune

nere ; fed id eft potius mugire cum tauro ,

dus, fuam extincturus fitim, promulfide

quàm gemere cum columba , & preces fun- :

tam fuavi liberaliàs maduit; quó vino gra-

dere; etenim quodinfabulis eft : Taurus,

vis facilé fe capi paffus fuerit € Rege ; qui

& Camelus à Jove petierunt cornua , quae

tamen Camelus non impetravit, qui & autes

captivo fuo eblandiens petijt ab eo , quod

fibi percharum foret acceptu , & . Nu*

etiam perdidit , quas Jupiter pracifas eíTe

T

Z

mini non arduum fàdlu.

Petijt jgitut

voluit: bos veró voti compos factus cornua.

obrinuit, fed eumfuc flatim petitionis poe»

Mydas quia auri- cupidiffimus , ut quidquid

in toto fuo tegno , 'é terra naíceretur ;

nituit : quia cum inermis liberior effet , ac

probatiffmum fieret aurum.

Ejus vo*

expeditior ad curíum per fepes , & campos.

tis

(atisfacturus

temulentus

facilé pertranfiret , & difficulter ab homini-

Íylveftris

Deus ei conceffit ,

ut quidquid pomo-

bus capi poffet ; enactiscornibus jugum fibi

tuüm , olerüum , ac frumentorum in to*

novit adnexuifle ; ac mifer plauitris tfa«

hendis , aratris ducendis obnoxius factus

to íuo fuccreviffet. regno purum putum

aurum éffet

*

*

fed ingente obortá fame co-

eft

. Plerumque qui iteratis precibus Dei. :

H

a&us fuit Mydas auri appetens , flultiffi.

aures pulfant , quafi non audiantur , minime

mum fuum publice damnare votum ; pro-

exaudiuntur ; quia cum Camelo ea petunt,

que fibi noxia forent,

Alij veró cum

prim enim illachrymatus felicitati , auri-

que opulentize , ac fatuze petitioni; fe Codro

tauro exaudiuntur quidem cüm íe hono.

quovis pauperiorem , & pra fame deficieni-

ribus infignitos , dignitatibus cateris prae-

fectos , & diviuijs affluentes vident , quz

tem agnovit , licét in uberrima auri co»

tamen omnia plus eis obfunt , quàm pro-

pia: indue fe reverius non fylveftrem tan-

9

.

tüm Deum , fed & reliquos Deos , Deás-

fint ; hinc Seneca ait

Sunt noxia qua- Li L.deles

dam nocitura impetrantióbus

L]

.

que omnes irmpen(iffimé rogavit , quó vel-

que non.» Ut fie C,

dare ,. fed negare benoficium eff.

S£ Pe—g ^

lent regno (uo priitinam impertiri pauper-

tatem ; & tantam auri opulentiám , iuis

enim noxia concuptfcimus , nec difhicere.» ,

ultró concedere hoftibus , quibus libentet

quam perniciofa fint , licet , quia judicium

tot auti acetvos cedebat ; fed inito/Numi*

interpellat affetiu.

Sed exm [ubfedit cupi-

7

na confilio ad Mydse petitiones refponde-

ditas , chm smpetus ii

e.flagrantis antmi ,

runt ; habeat , ut naclus eft', & fciat ,

qui cot[ilia fugat , cecidigs deteflamur

Deos non ia omnem horam mutabiles effe ,

perniciofos malorum munerum autbores. Ut .

neque inconílantiz notá redarguendos.

frigidam agrü negamus , G lugentibuss , ac

Plures funt , quiinter orandum Mydz

fibi iratis ferrum : fic ea , que nocittira funt

EL

imitantur apologum , plura fufis precibus

impensó , ac fubmiff nonmunquam . etiam..v

1h

anferabiliter | vogantibus — per[everabimus

expofcunt , fluxa tamen , & temporalia ,

quz fi impetrent , dona interpretantut , ;üm

non dare,

Sunt , qui dicant : Scio boc

1 EL

tamea fallantur;'fupplicia enim funr, non

1lli non profuturum,

Sed quid faciam .2

vogat , refiflere precibus ejus nom. poffum ,

dona; & plura plerumque nocent impeirata,

qu& non obfuiffent denegata,

Hinc etiam

ipfe viderit de fe ; non de me gqueretur,

inter Ethnicos ajebat Socrares , cüm preces

Simili modo plerumque agunt homines o-

rantes ; Deum enim enixim rogant ca pe«

E

fundimusbonum aliquid , ac utile peiamus.

Quid veró fithocbonum , nobis utile meliüs

tentes , quz fibi noxia funt.. Populus Ira£lis

Deus fcit, quidat; quàm nos ; qui Deum

in eremo importunis precibus carnes poltu--

, Igrfih

rogamus , ut nobis detur : plerumque pe-

lavit: & quamvis hzc petitio Numini di-

tunt homines infigniti dignitatibus , pr&-

Íplicuetit , annuit tamen Detis màgis iratus,

L W lmd&

1

fulgete honoríbus , ac preeminentijs , dite-

quàm propitius petenti populo 5 quia car-

fcere opibus : & tamen divitiis cognata vitía

nes ei potiüs exitio fuerunt.. Deus enim pet»

Íepé importunis precibus poltulatus dat ,

'

plures perdiderunt : facultates enim , G opes

plura milliahominum in orcá preecipitárunt:

non ut beneficium , fed ut fupplicium.

ld

j4

n

honores ex fublimioribus przeminentijs plu.

unicum , cüm oramus , petendum à Deo -

h

res inimum detruferunt ignominiz , & ca«

eft , ut quod cedit ad uberiorem £uam pes

lamitatis

*

*

dignitates fexcentos corrupe-

nes creatutas gloriam , & anity, noftrz fa«

runt: hinc Matri filiorum Zebedai enixim

lutem , id velit no

] bi?f?!lc*ïäerc : Deiglo-

L

. Feraui de Afeclibus Tou. £,

Ddd a

tiam

-

308

hs

Difíetao XIX.

.riam petimus , chm ejus cultum in terris pro-

rogavetit , ut viveret , & reüpi&efef, m,&.

moveri expetimus : no(tram falutem expo-

liorquefieret, Deustamennoverat, quód f

fcimus, cumlzfze confcientiz veniam roga-

vixiffet , fortaffis pejor futurus effet: & unde

mus,vel uberioris gratiz pofcimusincremen-

querulus pater potuit conijcere , quód diu-

tum , & quigratiam , ficambit, fimul etiam

turnior vita filio profuiffet ad refipilcentiam,

Dei gloriam expetit,

Rurfus is gratiam

& non potiüs obfuiffet , ad acriores in gehen*

cenfetur perere, qui divinam enixim opem

na peenas fubeundas ex noxis tepetitis? Etiam

expofcit , quà concupifcentijs , . pravís-

David Solymorum Rex depofito diademate,

que affeclibus valeat obfiftere , eósque co-

abjecto Íceptro , proje&tis gemmis , exutá

*

*

&rcere , virtutes excolere

hzc funt, qua

purpuri, exclusá regij [pendoris quavis dig.

at

abíoluté absque atïxbagibus, fine conditione

nitate;feceffit in folitudinem,&animo triftis,

peti poffunt.

mente confufus, fpiritu turbatus, & gemens ,

facco indutus , cilicio cin&tus , vultu fqua»

C m

lidus, fletu madidus, cinere fordidatus filij

fui parvuli graviffimé decumbeatis vitam e«

nixiffimé à Deo petijt ; cujus benigniffimas

Qua 4 Deo nq/t'he audiuntur pre.

aures querelis, ac amentis diu pulíavit; & ta-

ces , multoties nop exaudiuntur , quia

men nil impetravit: quianimirum non expee

per iple fhxas, & nobis nocttura peti«

diebat ei, & puero exaudiri, & David tunc

zus : 69 nonnunquam tunc

exaudimur , cim non.»

rem temporaneam , ac fluxam in proprium

commodum petijt ,non ea expeiijt , qu& ad

exaudimur,

&ternam falutem viam flernerent,

Ergo

i

dices, nil unquam temporale, ac fluxumerit

"p Lures id tantüm petunt , quod expe-

fufis precibusà Deo petendum ? cum tamen

tunt, fcilicet uberiora corporis com-

$5* P

Chriftus nos edocuerit;panemno(trum quo-

,

moda : & quia Deum non petunt ,

tidianum petere.,

fedfluxa , & caduca , ideo hzec duntaxat

T

Verüm non dixerim nil temporale eife

expetunt ,non Dcum ,àquo iiäapetunt : ing

unquam petendum à Dco , fed id ita peti de«

3»

vocant Deum , fed non vocant Deum ; quia

bét, ut preces fuudens, fe Dei accommo-

petunt divitias , honores , dignitates , fa-

detvoluntati; G id petat , quod fibi, ac pro-

nitatem ; & aliaid genus , qua non Dei

priz faluti, Deiqueglorize promovendz ma-

gloriam promovent , fed petentis commo-

gis expedit; neque lamentis , X querelis

dumaugent, & tunc , qui Deum invocant ;

eft Deus pulfandus, cum optimé fciat , quid

creaturas VOcant, quas expetunt; quisque

nobismagiscongruat. Sic Chritti Mater ín

vocat, Gexpetit, quodamat ; & id invo-

nuptijs Canz Galilaz nonimportunis pre.

cat, quod in fe vocat ; invocat , quia ali-

cibus vinum efflagitavit, fed tantüm novorü

quid vocat,ut veniatadfe, — Deum plerum-

conjugum expofuit renuitatem. — Leprofus

que quisitvocat , nonut Deum ad de vocet,

non importunis precibus Deumrogavit, ut à

ut ad (eveniat 5 fed ut perveniat ad fe talis

leprá purgaretur , ac priftine reítitueretur

hzreditas, illa fecularis dignitas, illaquan-

corporis fanitati, fed tanrüm , quid effet ei

titas pecuniz , de qua injudicio eftcontro-

gratum, innuit, Dozzge.fr'uipotes me mun-

verfia ; fic Deum adjutorem invocat terre-

ïm.ï.x

|

dare ; Lazari forores non gemitibus,fufpirijs,

narum cuüpidstatum , non exaudicorem pio-

AT

ac lamentis egrotantis fratris valerudinem

rum defidetiorum ; ideóque importunis fuis

petunt; fedid volunt Magiítro Chriitotan-

Qiadraps,

df h'l'PL It

precibus ita orantes plerumquenon flectunt

tüm indicare: Eece quem amas ,infirmatur,

? ragds

Deum in fuavota, & ideo trifles funt, quia

Joan.cap. 1 1. Id autem non eftimportuné ro»

non exaudid. Conquerunturtamen ,eó quía

gare;fad humiliter indicare,

tametfi nil mali petierint ; adhuc fruftraneas

d

Docuit veró nos Chriftas panemperere

38.

fuderint preces,

quotidianum , fed ihdenos non docuit petere

36.

Conqueritur ille non exauditus; eo qüïa

quidquam periturum, quia panisifte quotidi-

M

non mortem inimici fui petierit , fed vitam

anus, ut habetut in contextu grzco , eít

proprii filij; & aitnil mali tunc petijffe; ve«

panis fuperfub(tantialis, feu divinus, & z-

rüm quamvis fibi videatur non petijffe ali-

ternus. Quód fi de pane intelligatur corpori

quid mali,id tamen fortaffis petijt , quod no*

nutriendo ; ac viribus reficiendis accommo-

centius filio fuperftiti fuiflet, Deus enim mi*

dato ; hic petendus quidem eít , fedea mo-

fericors pueros rapit nondum feptennes , ne

deília ; ac moderatione , quá Salomon

r

fnalitia-mutarer intelle&tum. eotum : dicet

eum petijt.

Tribue tantum "vitlui meo ne-

Proverb,

tamen aliquis ; filiusmeus jam adultuserat,

ceffaria.

Et hoc eft etiam petere aliquid

& unicum collabentis meze domus fulcrum ;

'poo 30, «'v'

Ípirituale , quia ut ait Ifidorus Pelufiota,

8,

noveráin ipfo zítu concupifcentiz , & juven-

Nil prater panem vequirére ,]Dititualis pro-

tutis raptum peccatorem fuiífe,&t ad id unicé

ceul dubio , ac praclara ,. € Philofophice

Lib, s. epifu|-

LJ

*

enixim Deum rogavi , utcorrigeretur , fivi-

mentis fuerit

quia quotidianum dun-

2.81./

veret: neque in hoc quidquam mali petij, imà

taxat panem qui petit ; id folüm expo.

& bonum,feu re(ipifcentiam peccatoris: vee

Ícit , quo poffit vivere , & Deo fervire,

rüm tametfi pater appetens vita filij Deum

ejsque gloriam in terris magis, magísque

pro-

$

Oratio rité inczpta ;p..robos excitat Affectus,

399

Profhövere; non tdnc ad vicdtum, & vefli-

gro temporalibus eft circa. folas neceffitates

tum fuperflua petit, non panemfelectiffimae

reílrictas fit oratio que pro virtutibus eít

farinze, non veftem magni pretii, rariquear-

anima ab omni impuritatelibera, & circa

tificii fed id tantüm, quo vivere poffit, &

folum beneplacitum Deiintenta; fitea, quee

€orpus obtegere , & quilibet hzec petens ex-

fit pro zterna vita inomni humilitate prze-

auditur; non enim Dei providentia , quz

Ófumens de fola (ut dignum eft ) miferatio«

non finitlilia agri defe&tu humoris areícere,

ne divina, Hactenus D. Bernardus,

40.

neque volucres cocli,licét non congregent in

Sunt igitur temporalia etiam à Deo

horreis, fame perire, fubtrahet homini eum-

petenda, fed füb conditione, $i ncftrg faluti

roganti neceffaria ad viclum, & veftitum,

fint profutura; & non ut queruli, ac trifles

Maith..c,

5» hinc Chriftus ait ; Refpicite volatilia eutz,

fimus, f1 petita non obtineamus.

quoniam non feruunt , neque vuetuut , neque

Retert Joannes Taulerus Viré D. Do-

4T.

«ongregant in borrea, 6 Pater vefler caleffis

minici familia religiotiffimus , duas puellas

virgines iisdem inhabitáffe edibus; alteram

p^4fcit ila. :Nonne vos magis pluris effi illa,

€5 de veflimento quid folicits eslis, confiderate

- rerum difficilium , ac fublimium non igna-

lilia agri, quoteodo erefcunt , non laboraut,

ram fermonem de iisdem cum (fociis femper

mifcuiffe, adeó ut auditores in admiratio-

veque nent, fin autem feuum agriquod bodie

£ff, O eras in clibanum amittitur, Deus (ie

nem raperet,

Alteram veró focordem , &

velht : quanto magá vor modice fidei? No»

negligentem , intemporalibus procurandis

Jize ergo folzciti effe dicentes, quid manduca-

laudabili tamen fimplicitate immerfam :to«

bimu, aut quid 6ibemu ,. aut quo operie-

tam fuiffe, & in id unicéincubuiffe ftudij, ut

mur, bac enum omnia gentes snquirunt.. Scit

Deo, ac divinz voluntati rebusin 'omnibua

fe ipfam perfectiffimé extraderet, ac totali«

enim Pater vefier,quia bis omnibus indigetis.

"Cxierüm temporalia petenda quidem etiam

ter refignaret, Fuit autemïhoc.'puellæ ftu«

funt, fed fubconditione f ad noítram 'con-

dium adeó gratum Deo, :ut quidquid feré

puella fuà peteret fimplicitate, ac conformi

duxerint falutem , fi nobis «expediat exau-

n

fdiri.

fua voluntate divinze impetraret , plurésque

39

QQus temporalia funt ,. vult quidem

propterea fe, ac fua negotia, enixim ei com-

Deusà nobis peti: non quod velit nos parcé

mendarent; quatenus Ífuis precibus opta-

pétere, fedfub conditione, fique petimus

tum iisdem à Deo impetraret, Recepit puel-

fint nobis.ad fzlutem profutura; non enim

la infuam fidem negotium aliquod grave

a

omnia, quz petimus , nobis prodeffent, fi ea

fibi concreditum , & pro cujus felici exitu

nobis concederentur: petit infans à fuo pa-

preces fundere deflinaverat: fed cüm poítea

rente panem, dat libenter pater, & petitioni

fuiffet oblita , nullam fudit orationem, & ni-

hilominus segotium juxta votum illorum

fatisfacit filij;cui panis prodeít,& eft nutri-

mentum: petitulterius cultrum;negat pater;

fluebat, qui puellz precibus illud commen-

quia timet, ne infans cultro non tantüm pa-.

'dárunt , qui etiam ob profperum fucceffum

nem fcindat, fed etiam fe vulneret : ita &

'ej uberrimas egerunt gratias; tacité tamen

nos plerumque cultrum petimus vulnerisin-

admirabatur puella rubore fuffufa, quàd non

Ttrumentum, feu per fufas precesid expofci-

fuerit recordata pro eodem ^ negotio - fibi

mus, quod fi voti ompoteseffemus magis

«ommendato preces fundere: & ad Deum

ï'«WJ j'

mobis obeffet , quàm prodeffet.

Appofite

alloquendum digreffa aiebat ? "Mi amantif-

Sevm, $, 1n

quadrages,

S. Bernardus ait: Ad hoc tende, ad hoc«o-

fime Deus, :quid hoc fieri dicam? ego fe-

nare, utinDomino delecteris, & dabit pe-

de ivipl, mo»

^

gniter obliviofa eas gratiarum aétiones non

do eraudi, t?xioaes cordis tui, "Sedconfidera quod pe-

merui, quia promiffis non fleti, neque pro

titiones cordis dixerit, quas approbat judi-

negotio mihi commendato pteces ullasfudi.

ciumtationis.

iNec habes, unde cauferis,

. "/Cui Deus; nontriíleris filia, quialicét me

;80

fed unde magis tanto zffc&tu in gratiarum a*

per fufas preces tuasmon TOgaveris, tua tae

€tione verferis : Quandoquidemtanta fuper

men voluntas tnihi loquebatur, & id expo«

te curaeít Deo tuo, ut quoties ignorans quae-

Ícebat à me, quod oblita fui(ti tuis precibus

ris, quod tibi inutileeít, non te audiat fuper

mihi commendare : nimirura fimplex , &

hoc; fed mutet iliud utiliori dono, ^ Sic&

fincera voluntas Deo fufficit, dummodo füze

pater carnalis parvulo quzrenti panem li.

fit perfecté refignata: Defiderium pauperum, Pfslm, te,

benter porrigit, quzrenti cultellum, quem

exaudivit Dominu,pr

£

pamtwn?m cordis £0 A

non neceffarium putat , non confentit, fed

rum audruit auri tua.

magis panem ei, quem dederat, frangit; vel

l L

Adeó pronus eft'Deusad ea impetran-

42.

per aliquem miniftrorum frangi praecipit, ut

da, quz voluntate fuze conformi ab ipfo

: Pro'vffþ'

nihil ille habeat periculi, nihillaboris. Ad-

petimus, ut noftras preveniat preces : adeb

MP: 30 V

dit, Proneceffitauibus animzx orandum nos

enim celeres funt Deo aures, ut nonfolüm

$,

,

biseft, & frequentiüs, & ferventiüs, id ell,

clamorem , lachrymas ; . & orationes » fed

L;b !-'M'

pro obtinenda gratia Dei , animseque virtu-

ipfametiam orationis przparatioriem, ac

tibus, Sic & pro vita zternatotapietate, &

veluti primos animi motus, ac nutus exau-

"n

ll

toto nobis orandum eít dederio ; ubi ni-

diat: hinc Ifaias cap. 6$, v,24. ait : Erítque

)r

-mirum corporis, Gb anima plena, & pet-

4Antequam clament ,. ego exaudiam, hoceít

?

adhuc illis loquentibus ego audiam : adei

Jf

-fg&a fit beatitudo, | Sit ergo Oratio, quae

Ddd4 ;j

enim

400

N

L

Diflertàtdio AIX

4

enim propenfus eft. Deus propitias prabere

tut, . Mox. paulatxm émerfum redmvum,

4,60

aures eorum peïmumbus ; qui pcrfbf'h in

ac v1reicens granum grada'lm ado efcir in

1pfum refignatione petunt, ut petmon»es e.

/fenim, & pubeícens in culmo affurgic , &

tiam prev eniat, Q prius,quod in animo eft

incrementum fubit,

Mox ub1 gemwlata Íe

expolcendi,illud nobis concedat , quàm po-

jam fpica fuftulerit futurae frugi. cung pa

Ícamus.

rantur, in quibus granum. formatur interiuss

47

Sunt é converfo qui tametfi p!urzmas,

tuetürque involucris vagina, ne tene lla ejus

jugésque fundant preces ad ahqmd obtinen- '

primordia, aut frigus laedat, aut folis æ.&ms

dum à Deo, iHud tamen non impetrant ; &

exurat, aut ventorum inclementia exíiccet,

vel imbrium vis fzva difcutiat, Plura utrin-

quia diving fe voluntati non. conforta ant,

inde innumeras propemodum querelas ja-

que aculeata folia mirabili arte, & ad fpe-

ciunt incoelum : aiunt Evangelia frequen

ciem grata furgunt , & inter fe fe natu:aii

tibus abundare promiffis, & Deum fpon-

colligatione, ac feedere affociantur , veluti

: dere ea conceffürum, quz sb ipfo perimus:

haftati milites inexcubiam, & tutamen Ípi»

imó & nos invitat ad petendum : Perzte, &

ce jamfurfüum erectz; & ne frugis numes

drnpzem

& hic neminem excludi, nullum

rofioris,pondere curvetur ad interitium ,

repudiari, dummodo homines quarant , in-

quadam munitur fultura culmorum , vagie

venient; fi pulíen

ipfis. aperitur ; fi pe-

nis culmus mc!udltur, ut geminatis viribus

tant; acc:plunt

G tamen ait ille

ego

frugem poffit multiplicer fuftinere, ne pone

f

repetitis precationibus coelum | quafi defa»

dere impar curvetur in humum, vel franga«

tigavi, Ecclefias plures frequentavi, &

tut,

Hinc cuimus mxcam fuftinet,quz gra-

meis precibus implevi, meos fanétos tute

num continet, vallóque cingitur ariftarum,

lares , annuos, & menílruosin mez caufz

ut quaft quadam in arce cultodiatur, ne fa«.

melicarum avium minorum morfus eam exe

patrocinium vocavi , Gtamen pulfavi , &

nemo mihi aperuit; quafivi & nihil inveni

pilent, fructüsque diripiant,

, petivi, & nil obtinui,

Ve

rüm ideo Deus

Pari ratione nonnifi gradatim, &poiï:

4f

plerumque ad ;m&;a non flectitur vota, nec

multum temporis arbor fructus fuos progi-

noitris [ansfac:t petitis, quia qua

petimus,

gnit: plantarur enim priüs in effcffa tellure

f1 nobis wnccderentur, tunc plus nobxs ob-

ubi radices agit, & quó profundius, eó fob-

effent, quàm prodeffenr; íuntenim ut plu-

limiüs extollitur, inde paulatim tenellam ge-

rimum hujusmodi petita, qu:ze temporalia

nerat [hrpem, quz redeunte verna tempee

refpiciunt, & nobis noxia funt, tametí1 ea

rie frondxbus, perinde ac capillis tegitur;tas

1obis commoda credamus :- & ideo quzre-

mos veluti brachia utrmquc diffundit gt

lis aérem implemus, quia noftra ,voluntas

mu!nphcat ; Vernat in Horem virefcir in fO-

non ea vult, qua Deo placent ; ied qua fibi

lia & incrementum fubiens per annos aliquot

arrident , tamet(i Deo, àquo petuntur, di-

adolefcentiam agit; móxque incipit flores ,

fpliceant,

Qauog

)f qua petimus cempo-

poítea fructus prodere lactandos pluviis,fo-

Ts enie

ralia nobisnon videantur , fed fpiritualia,

vendos folari a&eftu, qui fenfim maturitatem

Wi h,

plerumque adhuc non exaudimur , quia ne-

affequuntur, & dulcefcunt : jámque ad optae

gat Deüus minora, ut majora concedat; cun-

tam redacli maturitatem decerpumur, ac

élatur annuere, ut noílram adai :jeat fidu-

co]liguntur, & decerpti menfis mferumur,

ciam ,. exerceat conftantiam , & ux ;.mpen

ingerendi ori,ac guftandi, -

- Ecce quot ítu-

V

fius ac faepius petamus, utinde majus meri-

dia, quot temporum intervalla, quot laborcs

torum eruamus incrementum.

douet vel meffis ex legete, vel fruétus ex ar»

44

Omnes feré aliqua laborantes sgritu.

bore colligantur, oti mgerantur, acguíten-

. dine enixim Deum rogant, ut pri(ting relti-

tur,

Pari Paaü plures nonnunquam Deus

tuantur fanitati, non abnuit Deus, fedgra-

moras exigit, ut € ligno vitz fuos nobis true«

tiam impertiri protrahit , ac diuturniores

&us porrigat, fedtamen illos nobis exhibet

plurésque exigit preces, quibus plus acqui

LU

/

guftandos, eó dulciores, qué diuturniores; &

rant menu,melxusque ddponantur gradatim

interdum differt exaudire, ut uberiüs accipia-

Pater fa-

ad fufceptionem gratize ; etiam fegeres non-

mus, & promeritum augeamus,

nifi lento molimine é terra emergunt, -fuc-

nitatis appetens zgrotantis filij vinum ei de-

crefcunt, adolefcunt,& paulatim maturiunt.

negat ; vu?tumque liberaliorem ; & modi-

Seritur granum tritici , quod putris fufcipit

cum tantüm ei impertitur cibi, quó. nimi-

' gleba, & occatio cohibet, ac veluti materno

rum priftinz re(lituatur fanitati , ut copio-

tellus gremio intus in finu fovet, donec ve-

fiora tum potís, tom cibi valeat ei fuppedi-

luti emortuum , ac putrefcens (uo é funere

re prifting reflituto fanitati.

"Quód fi viri

ipmtus hauriat recentis vitz , incipiárque

pu preces fundant , & petita non impetrent;

germmare ; à€ é terrae matris finu emergere;

xaudiuntur tamen ; quia compeníat Íeme

Ípémque fuz viriditatis prodere, fimülque

per beneficentiffüiumus D E U S futas preces

Íatum genus fimilitudine fui innuere, ut vel

uberiori incremento glorlæ,qmmme ut fcité

in lpfe fuze flirpis exordio, cujus fit herba

ait D. Gregonus : EÓ magu fantsii exaudi- yir

10. Mos

genetis (tatim dignofcatur, G'in herbis fru-

unttr ad meritum , quó minu exaudzunzur ral.cip.age

&tus licét non editus apparear, fuique . fpe-

4d votue

Vil

ä

ciem prod'a,t, ac noícatur, antequam nafcae

Non

*

Cratiorite inczpta ptobos excitat Affectus.

46:'

46.

Non tiegat-nobis Deus, quz fufis pre-

te eum diligimus , & ea petirmus , qua ejus

cibus ab eo petimus, fed vel in meliüs mutat;

cultum , vel animarum falutem concernunt;

vel ad majus meriti incrementüm,diuturnio-

paratus femper eftipfe darc nobis petitiones

res exigit à nobis preces, & tuncnon aufert

cordis,

ànobis, quod petimus, fed tantüm illud dif-

fert, quà utiliüs nobis contingat,fiátque tan-

$. VI.

to jucuadius, quanté dilatum eft diutius; diu

enim defiderata, dulciàs obtinentur, Gci-

Oratio a viris pientiffmis ad De-

tiüs data vilefcunt.-

Quód fi quz à nobis

um fufa pravos interius excutit. affe-

peruntur in profeftum noítre cedant. perfe-

U u , 4c demoni tentetiones, & illsffres

&ionis, geminanda funt petitiones,obfecra-

exterius de proffratis boflibus |

tiones, inflantiz, quiatandem erit una dies

! triumybo; vefert, .

datura, quod mille negárunt ; femper enim

) E&rt Guilihelmus. Abbas in vita S2

48«

exaudimur, dummodo vera , & conflans fit

noftra oratio dicente Chrifto Matth.7.0»ni

Bernardi lib, 2. cap. 3. Plures ipfum

qué petit, accipit , quód finon'illud , quod

juvenes divitiis affluentes,eruditione

praftantes, ftudio virtutum celebres,fangui-

petit; certé faltem aliud, quod oranti magis

proderit.

nis nobilitate illuftres fufis fuis ad DEUME

Z

recibus, ac exemplo vite potiüs, quamr

Plerumque conquerimur eà quia pte.

ces no(trz non'exaudiantur,& tamen uberiüs

oris clamore ad religiofum fuum traxiffein-:

flitutum.

Quos incer quidam fuit nominet

tunc fortaffis exaudimur; licet id nefciamus, -

quarenus Deus ob noítras, quas fundimus

Gaufridus de Perona Belga, qui poft aliquot:

preces,à pluribus vitz periculis nos fubtra-

annos, exutámque à D. Bernardo mortali-:

tatem in Clarevallenfi Monaíterio. functus:

hit, velfuam impertitur gratiam, cujus ope

proficimus uberiüs in ftudiis virtutum, quod

fuit officio Antiftitis. |/Egré juvenisiíle ad

h

In-

Genobiticam agendam vitam trahebatur, &

in majorem cedit noftram utilitatem.

terdum non impetramus petita,quia nonvult

durum fibi videbatur Monachum : induere z

Deus noxia nobis dare , fed perutilia fuppe-

cümque iter perageret cum D.Bernardo , GC

ditare,

nonni(i fermones ab eodem audiret miíceri,

Si Íciremus, quomodo Deus fe ad

preces hominum gerat ,. deprehenderemus ,

quàm de mundi contemptu ; de rerum ter-

renarum fluxu, .. & vacuitate; déque folatio

nullas hominum preces irritaseffe, & vacuas

fructu, habent enim noftri gemitus, noílra

& interni animi tranquillitate, quá hi fruun-

fuípiria , noftrzeque preces alas (uas, quibus

tur, qui in afceterijs proculà perítrepente

Íe. ccelo ininuant. aurésque demulcent Dei,

creaturarum tumultu Deo inferviunt, pijg

LÀ

qui cum ijsdem fibi complaceat; irritas, &t

vacant meditationibus, celle gaudent foli«

tudine, & qua ad coelum fibiviam flernunts

golde ani-

vacuas non finit eas reverti, quia ut appo-

fité ad rem noítram ait D;Bernardus : Unsm

non tamen juvenis quidquam inde hauriebat

qp4 CApu U.

folatii;imó multa recuríabantanimo, facul-

& duobus indubitanter fperare debemus,quoe.

piam aut dabit nobu quod petimut , aut

tates, amici, voluptates, & omnia mundi

quod uobis noverit effe utilius , nols ergo vilé

gaudia ab ipfo prz(ertimin Belgio, & pa-

tria derelicta, que triftitiam augebant, prae-

pendere orationem. tuam , quoniam ille , ad

quem oras non. vilipendit eam s. fed ante-

ferrim vultus amicorum, qui pectore heree

bant infixi: Hacque triftitia cüm vel in ipfa

quam egrediatur de ore tuo. ipfe fcribi eam

juber in libro fuo, Exlicét orantes nonfem-

Gaufridi fronte legeretur, & animadverténs

Monachus D. Bernardi focius, Gaufridum

per petita impetrent, aliquid tamenfemper

vultu triftem, oculis in. humum demiffis,.

accpiunt ; ne precesomni deltituantur fru«

é&tu? &ideo cxaudiuntur, quiaà Deo audi-

fronte exafperatum , ore impalleícentem ,

eum interrogavit, quid id effec, quód nul«

untur;licét , quod petunt, non accipiant ;

aliud enim eít petita accipere, & aliud fufis

lum proferret verbum, arvorumamoena nom.

lu(traret jucundis oculis, fed potiüs criítitiae

precibus exaudiri ; non accepit David;quod

nubibus eos obduceret ; cui Gaufridus: jam

petijt , & tamen exauditus fuit à Deo, quia

uberiora fufcepit divinze gratiz incremen-

bene fcio quali cogitationum mole mergar,

ta.

Caterum viri aícetz , Deíque amici,

& cur extin&ta fit in me omnislatitia, evas

Íolent quidquid rogant impetrare, quia ipli

nuerit omnis hilaritas, nec quid aliud ultes

riüs protulit: fed focius omnia . retulit..D,

quidquid Deus imperat, exequuntur ; nec

alia ijsdem voluntas, quàm illa Dei: fi id

Bernardo,qui rem totam fuavi comitate dif-

fimulavit : fíed cum ad. templum quoddam,

optamus, ut Deus nofiro fe accommodet

viz proximum perveniffent, illud ingreffus,

arbitrio, noftrísque fe votis flectat, neceffe

eít, ut priüs nos fuze refignemus volunta-

eft D, Bernardus preces eo inten(iori, & ar4

dentiori, quo potuit fervore fudit; Deám-

ti, accommodemüs arbitrio , flectamüsque

l:

in omne id; quod ipfi magis placet, ac ipfe

que enixim rogavit, ut fuam in Juvenem exe.

erceret confuetam pietatem, quáfolet refi-

p P :

permittit :

Vis exaudiri à Deo ait Regius

Pal5 6

Vaies: Dele&are in Domino ,. &f dabit tibi

pifcentes, & ad faniorem frugem tranfeuns

TO u)

peritiann corda tui.. . Si delectamur inDo-

tes confolari; vellet propterea triftitiz . il-.

lius nubes exeutere, cegitationes impora

mino , ho« eíl,(1 toto corde, G pura mens

tunas

Differtatio. XIX. -

r

402

(Serm.w8 6.De Barbaris nonttmendis.:) Neu

Ws abigere , affe&tus ad amicos, confan-

uineos, divitias,ac mundi commoda à ju.

armis fuperabat bostes [uos , [ed oratione eos

——

vene deferta cohibere; ne eidem mole(tias

vincebat, Oratio enim longius wulnerat ;

ulterius ingerant, Cümque Bernardus pre-

quàm jagirta.

David cüm fuá non poffer

—

ces funderet in templo humi proftratus, fo-

praefentiá ob fenectutem fuos incaftris mili-

cius, & Gaufridus forispreeftolabantur; hic

tes juvare plus eos juvit abíens. precando;

tocdij plenus innixusfaxo obdormivit,& ubi

quàm feciffet prefens dimicando. Jofophat

füam Bernardus orationem abfolvit;Gaufri-

Rex pientifimus pugnam . initurus contra

dàs fuo etiam. fomno finemimpofuit , íed

triplicem exercitum non tela jaculando , fed

long? jam alius; excuffis enim triflitie nu.

Pfalmos cantando hoftes «debellavit 4:& vie

€tor furrexit, cüm :oraturus fe in humum

bibus; abactis importunis cogitationibus,

coércitis pravis ad mundi commoda affecti-

proftravit:ita enim hoftes Pfallendo labefe«

bus,& cacodoemonis fuperaustentationibus,

cit;, ut ad unüm *omnes czderentur, ut. n

tantó hilarior c&teris fuit, quanto anteaà

nuntius quidem cruente cladis fupereífet.

'Tom., "Je 'i-

tiftior, plus cxteris. loquebatur; cümque

De Theodofio Auguíto refert D. Au-

tam fubitam equé vultüs, ac animi muta-

l'wit.Dciï.ld,

:"guüinus, ontra robuftiffimum «exercitum

tionem Íocii obfervaffent ; fuit, qui éum-

orando magis, quàm feriendoy pugnáffe, GC

notà redargueret inconílantiz, & levitatis,

fimul expugnáffe. ;Pari pacto Jaddus fume

cui juvenis: ingenué fateor , me mea vita

mus Hebrzeórum Sacerdos Alexandrum Ma*

tantam nunquam fuiffe lztitiam expertum,.

«edonem fortiüs fufis ad Deum precibus s

4

mens jam mihi videtur moeftarum cogita-

quàm evibratis jaculis fregit, & cruenta cade

tionum excuífis nubibus tota ferena, dul-

profligavit, .Jacobus Nifibitesurbem Nifi-

cedinem fentio in corde, quam lingua. ne-

bin contra Saporem regetn non alio defendit

quit exprimere, & totus perfundorgaudio;

propugnaculo, quàmclypeo orationis. Ba-

ídque cauía ; cur hilaris geítiam, cur. notà

filius precibus ; :& facrificiis Valenitem Ime

redarguat levitatis; G fpero fore ut impo-

peratorem terrefecit. 'S. Leo Papa 'Hunnoa

flerum non fim amplius triftis, hanc 'cordis

rum regem, Dei fl

agellum Attilam fola co«

z Mnl,

À

mp, l4

ltitiam,mentis ferenitatem , animique . hi-

ercuit, domuitque eratione, . Marci Aurelij

laritatem Patris noftri Bernardi mihià Deo

Cafaris'Chriítiana legio fufis precibus & coe«

impetrárunt preces, — Exaüdit ipitur amicos

lo pluvias ad fitim 'extinguendam impetras

fuos Deus; cum ea petunt, qua ad falutem

vit, & fulminaad hoftes proífternendos. De

pertinent animarum, ad refipi(centiam pec-

Carolo V, opinioinolevit, eum in bello va-

catorum, adítudia virtutum, inquo (enfu

lidiüs oratione praemiflá;, quàm tormenta-

SS. Patres explicant verba Chri(ti * (Quod«

riis globis immiffis 'urbesexpugnáffe, ac de

eunque volueritie, petetie, & fiet vobis,

fuis hoftibus (trenuétriumphafle. "Confues

49.

Petierunt virt pij pluraà Dco, & petita

verat Imperator fingulis diebus facro inter«

illicó impetrárunt : opem divinam petiitD,

effe, duas fundendis precibus horas impene

Francifcus de Paula à Nauclero exclufus é

dere; preces canonicas intar facerdotis quoe

navi ; quia confueta careret pecuniá, quam

tidie ricitare; à cenaiterum duas horasora«

daret trajicienti ; pallium fuum in undis ex-:

tioni dare , iplerumque flexis genibus, adeo-

plicuit , & in eo veluti in tutiffima navi Ma-

ut meliorem diei. partem fundendis preci«

mertini freti zeftuantes flu&tus fcyllam inter,

bus tranfegerit ; hinc ab hoc perenni oratio«

& charybdin unà cum focio trajecit ; hoc

nis fonte rivi jugis felicitatis Ícaturierunt;

idem fu(is antea. precibus prz(titit S. Ray-

ac felices tot. bellorum 'exitus ab 'oratione

mundus de Penniafort, qui exInfula Balleari

Imperatoris fuam traxifle originem,commu-

Majori Barcinonem reverfurus flrato. fuper

nis fuit opinio; ab ea enim'dimanárunt tot

aquas pallio centum fexaginta milliaria fex

infignes partze victoriz, ut Galli 'eurn'Here

horis confecit. Quid non impetrárunt pre-

culi, Germani Carolo Magno, Ttali ïDävïdf,

ces juftorum ?. B. Scholaftica cum fratrem

Scipioni Africano Siculi, 'AlexandroMagno

füum Benedictum nulla poffet fuafione re-

Hifpani, "Turce Julio Cafari., & Afri fuo

tinere, repentinasà coelo pluvias impetravit,

Hannibali equiparaverint, 'Oratione'enirmn

3.

Jofue foli occafuro imperavit, ne movere-

viri pij mira femper fuerunt operati, & mala

tür, & orante Jofue, fimülque imperante

omnia; ac pericula imminentiaevaferunt.,

Sol fuum coércuit curfum , obediente Do-

Zachaeus oratione peflem Cee(areá eje-

4's o'

mino voci hominis Jo/ue cap. vo. Adeó e-

cit ; Macharius /Egyptius cacodoemones 'ex

nim eft oratio efficax, ut pugnet, qui orat,

humanis expulitcorporibus, quod & plures

& victorias palmásque colligat, qui preces

alii preftitere; Simeon Stylites , & plures

fundit, Jofue enim Amalecitas orando for-

alij falientes fontes impetráruntad eeftus fitis

tilis, quàm pugnando fubegit. Moyfes tunc

extinguendos,

Abbas 'T'heonas graffatori-

hoftium fanguinem fudit, &illos vicit, cüm

busmotumeripuit, ac veluti ftatuas immo-

orationes Deo effudit: occulta fuit pugna,fed

[

biles confiflere compulit. Abbas Befarion

vi&toria manifefta; appofité Chryfologus:

marinas aquas in dulciffimos fola orationis

, $erm. 4s.

Per orarionem Moyfes fir Deus , 68 ad trium-

ope convertit latices ad fitim extinguendam,

hos fuos militare fibi omnia mandat ele.

Imó & fola oratione Gregorius Neocefaris

enfis Thaumaturgus montem loco movit, &

menta. Biliféns (ttam,ut ait D, Ambrofius

| u gnsf

-

!

:

Oratio rité inczptà ptobos excitat Affectus,

403

i:fäiic'þofuït;; paiudcs ficcavit; fluvium fixis

quando caperit fkmigare, dabit Deo prere»i,

terminis co&rcuit ; aridiffimum Ícipionem

tanquam facrificium cordis.

Fumwat ad .

virere juffit, & in arborem excrefcere flori.

Deum, deinde tundit petlus .. incspit & flere,

bus, fructibisque foecam.

quia G fumws excutit lacbrymas, qui cangit

Nigirum taécti à

ft

Qaid non poteít orationis efficacia ?

montes, 65 fumfgæäunt,

cüm rapidiffimum folis curfum contra Ga-

Deo monres dum zrumnas prafentiunt,pre-

baonitas inhibuerit , ac firmaverit, folísque

cem Domino fundunt ,' quee nomine fumi

"ss

r

peraiciffimo motui froenum injecerit. — In

2

exprimitur: incipiunt enim tunc flere, quia

milites Acabi bis ignem de coelo in terras ad-

e

fumus etiam lachrymas elicit, quibus imbu»

yocaverit.

In horologio Acaz umbram de-

ta oratio Deum emollit, ut in vota flectatur . :

"

cem lineis rettó egerit ? Orauo fuit, qux

orantis.

Samatiam obfíidione liberavit: Amalecitas,

Neque excutiendis aftlictionibus, aptius.

£2.

aliósque hoftiles exercitus delevit: Sunami-

oteftinflrumentum adhiberi oratione : hzc

tidis filium ad vitam revocavit:Sare domum

enim procellofos flu&tus , trajicientibus eft

o'f»i";l 3

àdomoneliberavit: famelicas leonum fazu-

portus; laborantibusfolatium; aegrotanti-

Diitqt,

ces conclufit, & efurientes belluas ad exhi-

busíanitas; afflicdlis levamen ; zrumnofis

bitum fibi pabulum jejunare edocuit, Vim

lenimentum ; caliginofis ferenitas ; obfcuris

fláàmmza in fornace Babylonica co&rcuit :

lux; meerentibus gaudium ; & lugentibus

ignis vortices in innoxium rorem permuta«

lztitiam oppignorat, quia fletus orantis eft

vit. Centum, & octoginta millia hominum

emphafis impetrantis, quapropter $. Jacobus

inSennacheribi caflris extinxit: imó decies

-

in Íua Epiftola canonica, pr& ceteris fenten- CA**

€entena millia Zara ducis interfecit: fiqui-

tiis, quas fpar(im ja&lat in folatium afflicto-

dem Zara /Eihiops militie dux cum decies

rum ait; zrz/atur aliquis vefirum, oret, ni-

centenis millibus bellatorum , & curribus

mirum, f1 adverfitatibus vexetur, calamita-

trecentis in aciem defcendit Regem Azar op:

tibus affligatur, erumnis conteratur preces

fundat,

Le)

tioni vacet, quia orario afflicti à

pugnaturus , fed Rex preces fudit, invoca-

2; Paral,

vitque Dominum Deum inquiens: Domine

lachrymi

á

im mütuatur impetrationis: non-

cap, 14.

won eff apud te ulla diflautia, utrum ia patt-

enim f1 calamitateshos premant,fi aerumnae *

e auxilieris, anin pluribusyadjuva nos Deus

nos 2flligant, fi adverfa nos pulfent, folatia

debemus ab amicis quzrere, fed beneficio

nofler,in T e enimt$ ia womine tuo babeates fi-

D D

duciam venimus contra banc m/uit:fätdz'nem,

crationisà folo Deo folamen expetere ; ut

Domine Deus noffer tu es, non pravaleat com-

triftitias excutiat, & lachryimas exficcet : non

ira £e bomo. Quid nv2 tante fuithxcora

enim permittit Deus vacuam effe orartionem

tio efficaciz, ut tot centena millia militum

lachrymis afflidtorum . madidam : fcite D.

non (olüm terrira, fed & fugata, & ad inter:

[

Avguftinusait: Abfir Ab oratzone multa lo-

Epiff.121.2d

necionem cezela ftierint, ait enim facer textuss

eutio. fed non defi mulia precatios fi fervens

T'Qrolmm. cAap.

io,

quia Donmino cedente contriti funt 68 exercitu

períeuerat intentio.

Mulium autem precars

Quid non potelt orauo ?

allius pralzante,

]

eft eum , quem precaumtr , diuturna cordis

hzc ferrea Petri vincu

À

a diírupit, & carcerem

excttatione pul[are,

Nam plerumque boc

Homini claudo ad portam fpe-

negotium plia gemttibus , quam [ermonibus

ciofam mendicanti pedum ufum conceffit,

agitur, plus fleru,quam afflatu.

Publicano culparum veniam impetravit.Cor-

Cenfet Auguitinus, multam inoratione

33*

nelio Centurioni fidem dedit, D, Auguílinus

précationem " non confillere 1in diuturno

expendens illud Pfalmi centefimi tertii.. . Quz

precum multiloquio, quia orationis, X de-

re[picit rerramy65 facit eam tremeresqui van-

precationis negotium plus gemitibus agitur,

git suontes , &$ fumiigant z ia de otatione;

quàm fermornibus ; plus fÍofpiris, quàm

quam expreffit afflictio, , & lachrymz evo«

colloquiis, plus fletu, quamafflatu, & plus

cárunt, eleganter fcribit: AMontes fuperbie-

pía mentis alpiratione , quàm fufo collo-

d

Yanut , jattabaut fe , non eos tetigerat Deus,

quio, dummiodo afpirationes eliciantur non

perfunctorié , & feftinanrer; jed cum ma-

tangit illos,$ fumigant.. Quid eft fumtgare

t

exontes? preces Domino veddere. Excemagni

tura Ípirirus ferenitate ,

& interiori ' har-

guontes, fuperbi , montes ingentes non roga-

monia3 adcÓ ut revera fentiat anima, fe

&ant Dominum z fed rogari volebant, & u-

DEUM quarere, ipfümque velle in mente

Íoa invenire, nonalia de caufa, nifi ut ipfum ,

eriorem nonrogabant.

Q uis enim potens,

zf o,

€Ctumidus, U. fuperbus interra, qui dignetur

diligat toco corde, totisque viribus,

Ad

bumtiiter vogare Deum; de impijs loquor,non

quod prodeit interdum puras manus ad coe-

de Cedris Lybani . quas plautavit. Dominus,

lum levare Cavendum tamen;ne cüm hujus-

modi perbreves eduntur afpirationes, mens

smpius quilibet, Ganfelix antma rogare Deum

ne[cit, C vult fe rogari ab omimibus. Mons eff,

extra fe va

getur; quia fola VPCF prolata íle-

L

rilefcunt,

0pwx eif, ut tangat ïïzllfth»n Deus , & fumnget z

!

?Qrani de Affeiisbus Tom. 1,

Eee

ss

H

H

$3 (404) E.

ææw—æææææ

GoeDCDebecoto o eoebet?

LE Z

ææææ&

e25

E

A AA

c

VOR

$* 78*

(gaKsararcateayateasarsataxgaeutgaeaXeatsateaTsaKgaKeaKgaXeurcaXeqFeat

1

DISSERTATIO XX..

Oratio eó ad impetrandos probos Affc-

quó in ro

N ï&us cít efïicacior,-

gando eft hu- -

milior.

$, I.

i

45 oratio bumilitate demittitir , ed Aaltizs suirt.

*Z*e?ä'

on' prafumlz

fanctitate evehitur , ac pios affectus -äexciz.aïtf

23/147,

I.

- À otatio ältïorbveïütuh

/

s

X

N 12

*qüd fanitatem hauriat: non tanzüm David

-

(

CU

J

RAI«»

citiüsque coelos pene-

oravit, fcd G attentiffimé exoravit , cüm

Ecclef.35,

z

S

(oxj

^s

ERN

À

trat;que e corde prodit

tribulationem fuam ante Deum pronuntia-

9 humili: Oratio bumi-

ret, pergit Chryfoftomus: Zc eff.enim Lec.ci.

)

AT N VA

liantis fe nubes. pene-

fructus affitlionis : duo enim babet bec com-

AA

. L ery tl

)

W

D

trabit, & donec propin-

moda, unum quidem quod ffudiofiores. a«

"UV

2

o CLULIOQIAUD us

quet non c

olabitur ,

T

€iat , € attentiores z. alterum autem , quód

€5 non dif/cedet , donec

va quoque jufla fit camfa , ut audiamur «

efpiciat thijïmw *

quia cüm orans fe coram

uon enim dixit juslitiam meam , fed tribu-

eo deprimit, tunc ejusoratio furfum etigi-

tür; & cüm ad abyffum defcendit fui nihili;(u-

Vdationem meam .ante ipfum prousntio; &

ideó quia humilis Davidis oratio codlum

pra nubes ejus oratio confcendit, nec illac

afcendit, adipfum defcendit Dei iniferatiog

fiftit, fed altibs avolat , donec adfolium

humilis fuit Davidis oratio cüm non allegae

Dei propinquet : neque defcendit, donec

verit in fuis precibus obfequia DEO ante-

Altiffimus afpiciat, feu donecDeum flexerit

hac exhibita , virtutis fludium , quo exi.

in fua vota , & quod expofcit , impetret :

mié pracellebat , nec reliquas inculpatae

hinc David cüm afllidtionibus premeretur,

vitefanclitates , 'tametfi omnibus innotee

&rumnis quateretur , triílitiis opprimere-

fcerent: non enim dixit juffitiam meam , fed

tur , folatium à folo pofcebat Deo mediante

tribulatiouem ueam aute ipfum pronuntio ?

P[alm, 14Y.0ratione * Voce mea ad Domtnum deprecas

reticet ftudia virtatum , exercitia juítitizes

U5 fum. — Efundo in confpetiu ejus oratio-

infignia fanctitatis, ornatum innocentiz, &

nem meAm,€ rribulationeio meam ante £p-

reliquas, quas ipfe excoluerat virtutes ? &

f pronuntio.

Quid quéd David tam diris

obrutus calamitatibus Deum, folum fufis

tantüm proprias exprimit zrumnas, quibus ''

obruitür ; tribulationes , quibüs premitur

precibus advocet auxiliarem ?. clamavit ad

tribulationem meam ante ipfum prouuntio

Dominum , feu enixim eum togavit, ut be-

quia is veré ad Deum clamat , qui voce hu«

neficio clamoris fuppetias impetraret ; fuit

mili Deum rogat, qui in oratione tribula-

enim clamor orantis, & vox deprecantis,

tionem fuamante Deum pronuntiat,

Eft.

-

quia ut ait D, Chryfoftomusin Catena Grze-

humilitas orationis,vigor impetrationis,cfli-

corum Patrum:; Non enim omnes vocecla^

cax energia, quapropter David ait:

Dilexi ppajy, vy

mant , nec ad Deum , ueque voce propria.

quoniam exaudiet Dominus ovationem

Uecis

.

?

ui enim clamat adver us inimizos, non edit

Umee. — Quia faclinavit. aurem fuam mihbi,

vocem bominis, fedfere, 69 ferpentis,

Qui ef

DEUS autem tunc dicitur aurem fuam in.

megligens , non, audit que dicit , proi

nde uon

clinare, quando nos fubmiffé clamamus, feu

elamat ad Deum, [ed temerà, && f*ufira loqui-

corde humili Deura ropamus, & toto cor«

h

pur. — Qui mentem. non excitat , quamvis

dis zffectu opem ab eo expofcimus : . fcité

valde vociferetur, bic vurfus nom clamat :

| Gme:.zg, à

quia clamor orantisattentuseíle debec, &

S. Bafilius:: Quorfum verà Deus loquenti 4u-

n Pfal,t1.

rem inclinabat, uifi ut faceret , quod facere

ardens: fi enim ardore dellituatur frige-

folemus erga eos ,. qui fubmiff loguuntur

Íícit , & humi repit , neque folatium ' im.

petrat,

prepé admovendo aures, ut ex propingua

fenfu audiamus id , quod quis loquitur,

Hinc David non folim effundit in cone

Inclinat igitur Deus aurem fuam fub-

T fpe&

u Dei orationem fuam , fed etiam - tri-

3

miflé, & humiliter oranti, non ut fuam au-

bulationem fuani ante ipfüm pronuntiat ;

diendi prodat difficultatem, íed ut noílram

nimirum infirmitatem oftendit Mcdico , à

loquendi in oratione indicet infirmitatem: (i«

QUi*

,

Oratio quó humilior eó efficacior ad probos Affe&tusimpet, 40$ -

quidem vix muffitare incipimus,vix ore verba

lius Seleucienfis: 2u4ndo e-fbrabam fuo il- Oratzs,

roferimus, vix nofltree mentis cogitationes

lud fermóni pretexuit : fum pulva, & cinis,

sncipiunt, furfum ad Deum mitti; & ftatim

tunc nature Agnitione, uature Lerminos est

deorfum ob infirmitatem ruunt, humíque re,

meritó fupergre[ju 3. cognovitie cinere, &

4 punt, eó quia mens orantis diftrahatur,St ad

pulvere compactum, & humilis demilit (ein

creaturas defcendat ;; & cunc piiffimus Deus

ceenum, quó agnitione naturze terminos fu-

imbecillo hemini non valenti altiis loqui, eó

pergrederetuf naturz , & & cognitione fui

quia fit viribus deftitutus , fe inclinat ; ut

| ceeni ad. fruitionem ceeli admitteretur, quia

humilis oratio coeli

ggreexpreffas ejus preces proximá aure . be.

nevolentiüs recipiat, citiüs audiat, fimülque

tior Deo obtingit,

Pefnet;gt altiora, & gra-

6,

exaudiat, impetrétque orans petita.

AP:-

Afcenderat Pharifzeus in temlplum Of2*

pofité S. Hieronymus afferens caufam, cur

turüs; fuerat & Publicanus Pharifzum fe-

Deus oranti dicatur aurem fuam inclinare,

cutus; non tamen aufus eft templum ingredii

ait: (Quiía nos parvi fumta & bumiles ,5 non

. facro illo fe loco indignum exiftimans: imó

pojfumus nos extendere , &exaltares proptes

neque oculos in ccelum elevare, fed humilis,

rea Dominus inclinavit aurem fuam; & di-

ac confufus proprium pugnis peétus tunde-

gnuatur exaudire nos,

Inclinat igitur Deus

bat, & Deum enixim togabat, ut vellet fibi

aurem fuam orationi humilium , quia nimi-

fuam gratiam erogare, féque propitium ex-

rum humiles fuz pufillitatis. bene confcii

e

L

hibereafflidto , & refipifcenti peccatori

non poflunt fe protendere , & quia humiles

afcendit hzec humilis Publicani oratio ad

non inflantur, nec fupetbia extolluntur,pro-

Deum, à quo in ipfum ejus defcendit mifera-

inde piiffumus Deus fe illorum precibus in-

tio? Et Publicanus à longó flans nolebat nec

Mattb, E$,

3/3

cinat, acdemittit,ut audiat, & exaudiat,

eculos ad celum elevare 3. fed . percutiebat

v.13,

i-

Adeó efficax e(t humilis oratio, ut coeli

pettus (àum dicensz. Deus propitéus eflo mibá

violentiam fuperet,eóque potiatur, ait Chri«

Jeccatoris dico enim vobis de[cendit bic ju«

Humi-

flus: Regmum celorum vim patitur, & vio-

fificatus in. domum fuam ab . illo.

lenti rapiunt tlud : dicitur autem Regnum

lis Publicani oratio coelum confcendit , &

«clorum vim pati, quia proprium eít Àn-

vim ejusfuperavit: cnm enim Publicanus

gelorum, ac ccele(tium fpirituum: unde vis

. mon auderet oculos ad coelum elevare, tunc

quafi dicitur coelo inferri , quando terreni

expertus eft, coelum ad fe inclinari, eóque

homines nituntur eo potiri, Sed quenam

potiri: quia quó oratio deprimitur humilior,

elt hec hominis violentia, quà vim ccelos

€ó altior evehitur, & dum propriam fate-

rum Regno infert, & violenter nititur ho-

tur imbecillitatem , inconcuffa munitur fir-

me illud rapere? Non aliaetthzc vis tam

mitate; cum viribus fe deítitutam dicit ,

efficax, & potens ut coelum adoriatur, eóque

tunc ad victoriam armatur, & ad coeli expu-

potiatur , nifi humilis oratio, fi enimoratio

gnationem animatur, fcité D. Bernardus ait:

€ corde prodeat humili, í1 fletu madeat, tot

Regnum calorum vim patitur: vim faciebat Serm de

duatHuor.nos

bellicis globis, quot lachrymis videtur quafi

Publicantu ille, qui dum non auderet oculos

dis orauds,

«celum violenterexpugnare; & per fubmif-

«d celum levare ipfum. celum ad fe potuit

fam humilitatem veluti per fubterraneos cu-

inclinare; hoc efthumilis oratio coelum in-

niculos viam fibi ad occupandam ceeli arcem

vadit, vim ejusfuperat, intus penetrat, &

aperire; eleganter D, Ambrofius ait ; z

cceli divitias diripit, vi tamen DEO sratis-

f^cimua Domino non compellendo, [ed flendo;

fima.

non provecando injurüs , [ed lacbrymis ex-

Secus oratio Pharifzi templum ingreffi

erando; non blasphemando per faperbiamjfed

vacua teceffit, quia ambitione inflata, gemi-

per bumilitatem, marendo.

- 0 beata vio-

natumjejunium in Sabbatho, profuías elee-

Jentia 5 que non indignatione percutitur,fed

mofynas, virtutum ítudia jactavit, ideóque

mifericordia condonatur , Beata violentia ,

humi repit, PulchréS,BafiliusSeleucien(is

que vim patienti bonitatem elicit, & utilita-

conferens hasduas orationes Pliarifzi , &

tem tribuit inferenti, Quóo profundiüs ora-

)/,;lm, IH

Publicaniait: Zmverfm eff ordo , apparuit Qr4*« 35»

tio humilitate deprimitur, eó altiüs evehi-

Publicanus juflo Pharifeo juflior, idque justi

tur: dumoculos in coelum elevare etubefcit;

judicis judicio.

Commtutata rerum cfl ua-

€«clum in fua vota inclinat,

tura in altum faffu elatus dejiciturs ad ima

j

Abrahamus demiffis precibus fupplex

vergens per feutentiam erigitur.

[6] Publz-

decertat cum Angelo Dei vices in terris ge-

cauum clemenrie mercatorem! O . Pullica-

G'ene:.x;. *

rente: Quia femel cepi, loquar ad Domi-

num,qui de portu felicitatis reclà vetlhigal —

num meum cum fim pulvis , €$ cínis , Ícu ut

fetit! O . Peccatorem: qui. ad libertatem &&

j

Pfrïh"'

habet textus Hebrzus, Cupio, vel ge/fío lo«

fantlitatem viam. adaperum ! docuifli ve«

qui ad Dominum , tamer[i fim pulvis, & ci-

igalium redemptionem , juffitam valene

»4, cu ut vertit Vatablus, quamovis fim vi-

tiorem s non de[itfii vettzgal pofcere, duma

bffus, C abjetizffimus , & quia oratio

Chrifium ip[fum velligalem fecisti.

Scilicet

Abrahami, fe dejecic in pulverem, fplenden-

demiffa, & humilis oratio Publicani erubes

;1

tia in coelis fupergreffa eft fydera, & ad Nu-

fcentis, vel folos oculos ad coelum elevavit ,

:

minis pervenit thronum,limites exceffit na«

& Chri(tumnon invenit vectigalem, (ed fibi

ture, & Dei aures demulíit, eleganter Bafi-

fecit, quiaveniam accepit, & bencficia pro«

Verani de Affeiiibus Tom. 1.

Eee2

pitiá-

406

Diifcrtatïo XX. .

XK

g:

pitiationis. petitze pe&toris tunfione 'fufce-

tionis eft fublimitas , &enärgïä; vigörqæ

pit; fícque Deum fibi fecit ve&tigalem,quem

impetrationis , quaptopter David ait ; &e-

humili precum fufione rogaverat fibi pro-

fpexit Dotmnsuus n orationem bomilium , fcu Pfaim, "—9 *

pitium*

Secus fuperba Pharifzi oratio,

ut interpretatur lagninus $» eratioue Mge -

quia Pharifaico fupercilio arroganter intu-

rice, vel juxta aliorum interpretationem

muit, vacua dimittitur propria tantüm in-

in oratione Cirade , íed quomodo. fieri po-

anitate pleniffima; cüm demiífz Publicani

teft , ut oratio humilium ftridori parie-

preces ultra humanum faftigium | invalue-

tur Cicadz ? llla aures . demulcet ; quas

rint; & quà humilitate depreffiores , eó

ftridor «icade moleftiffime pulfat; illa

fuetint ad impetrandum efficaciores; & quó

paucis pluraexprimit , iíte continuato flre-

humiliores, eóaltiores natura terminos fu-

pitu nil dicit; ill blandé fe in(inuat ,,

pergreifze fuerint, Deümque ipfum fibi ve.

ifle aures penetrans «caput offendit ; illa '

&tigalem confílituerint, ut ait Bafilius: N7

pietatem movet 5 iíle faflidium excitat $

defüftà vetligal pofcere , dum Chrifium

£

'"p fnu

illa flectit animum in fua vota , ifle exa-

4

velligalem fecisii : quafi Chri(tus ve

ligal

fperat in fui. perniciem , cüm plerumque

folvat humilium precibus, quia nimirum

ad cicadz abigendum flridorem ipfa :quae-

rmt.il

non finit, eas vacuas abire cüm femper a-

ratur ad internecionem. . "Cur igitur :non

,u lr 4"

liquid ex petitis impetrent, inflar quafi ve-

patiatur oratio cantui potiüs alaudz, acane

éligalis , quod humilium debeatur orationi:

thidis; vel lufcinie ? quarum fuaviffimo -

quapropter David commendans hanc in fun-

«antu folent homines deleClari ? recle flri-

P[almse: |

dendis precibus humilitatem ait : Subditus

dori potiüs cicade , quàm acanthidis , &

eflo Domino , & 'era eum : exigit David ab

luíciniz fuaviffimo cantui comparatur o«

orantibus morigerum obíequium ; quo

ratio, quia alaudz , merule , acanthides,

Numini fubiiciantur? fed ubi textus lati-

&lufcnis , alieque id generis avicule

nus ait : fubditus eflo Domino , hebreus

cantatrices .ad folam -»oblectationem :mo«

habet Sile Domino : quod Aquilia vertit :

dulatos fues edunt fonos, quos nunc con»

Jdace Domino, & expeila eum,

tinuato fpiritu trahunt in longum, nune

$.

Sed quide(t tacere, & filere Domino,

inflexo variant , modó concifo diftinguunt,

fíimülque eum orare? perfilentium lingua

intorto copulant, evocato promittunt ;

prepeditur, quae per vocem orantis expedi-

& ex inopinato infufcant etiam fecum ta-

tur; filentium linguam coércet , cui vox

cit€ obmurmurantes; fonümque (emper

orantis habenas laxat; filentium vincula

immutantes , nunc lenem , modó gravem,

acutum , vibrantem, fummum; medium;

linguz injicit , quz prolata oratio difrum-

pit 5 nimirum. orationis filentium totum

aàmum.

Nerüm varias hafce cantuum fua«

fit vocale, quia humilis oratio à DEO au.

vitates ad folam produnt oblectationem ,

ditur, & fimul exauditur , ideó vocaliseít

adeó ut cüm primüm turbantur ílatim fi-

"J

taciturnitas : appofité Hugo . Victorinus

lentes ceffent, taciturne triflentur, & moe»

r

n annotationibus in pfalmos aitz |Quid es

ftze fileant.

Secus cicada rore paícitur s

| gnP/alz?. 36

Aliud DEUM orare , nifi mente buzili at-

menfibüsque zítivis totos ftridet dies, GQ

que devota ad ejus mifericordiam femper re-

infracta conítantia fuos à mané ad Veípe-

fpicere 9. propterea. enim non dixit. tibi :

ram producit ftridores, quibus vicinum

era eum boc , five illud ; (ed tautàm ora

aéra implet : ita homo humilis, ac fub-

eum; quia vibil aliud À te, quam affecium

miffus adeque cicadz pariatur: quía tae

bonum exigit : quia tuam necefftatem eti-

metfi ccnofus, ac pannofus videatur, vie

«m te non lóquente . cognofcit ; cum . ergo

lis fit, & abje&tus; quia tamen in fuis

Oras , quem petas potiàs , quam quid peras

fundendis precibus adeó conílans eít ,. ut

cogitare tibi dulce fit, Poltea fubdic: Ille

nulla adverfitas ab iisdem eum diftrahat ;

LUS

DEO f[ubjecius effe renuit , qui aliquid. de

& 2quali conflantia. enixim DEUM fem«

f*a virtute poffe prefumit : . Ora eum, ut

per roget, eümque laudet, ideóque ejus

fubditus Deo fis de te non prefumendo.ed ejus

oratio eft, ad quam DEUS refpicit ; &e-

auxilium expetendo,

e.

Jpexit Dominus in. orationem bumilium ;

- Qui igitur orans fubjicitur DEO , &

alii veró perinde orant , ac canunt alau-

hurnilis orat , nihil de fe poffe praefumit:

de , merule, acanthides , ac . luíciniz 5

ideóque fubditus eft Domino, quem men-

Ícilicet ,. dum profpera iisdem arrident ,

te humili orat; qui vacuus , & humilis per

cüm /'omnia ad nutum fluunt ; cum e-

fuías preces ad DEUM accedit , beneficiis

ventus faufli contingunt , cum veris ri«

plenus ab eodem recedit, íeu impetrat ,

det amoeenitas : quz omnia fi tollantuz ;

quod expofcit , tacendo efficaciüs ,. quàm

yox filet orantis , in quo languent , ta-

loquendo ; quia per taciturnitatem humi.

céntque omnia: idque caufe, cur DEUS

liatur oratio , qua per loquacitatem . pha-.

in humilium orationem refpiciat , & ci-

rifaicam ambitione inflatur : quia enim in-

cadz (tridorem aliarum cantatricum avicue

flata oratio de fe praeümit ; vacua tempus

larum przeferat concentui.

infumit.

Tunc oratioeít Deo gratior, acfirmior

i9,

H [3

Secus demifla orantis humilitas orae

fundatur , quando «rumme erantem pre-

E.W

U

[ MP.

munts

| Oratiö quó humilior,eó cHï&acïöt ad probos Affe&tus impet.4o7

snunt, calamitates affligunt ; advería divet.

tus ad hac convicia retundenda clypeum ad«

AIg. 6,19».

ferant. Huffeus Princeps Job , quia inter

hibuitorationis. — dfcendit in domum DDo*

X

dilabentes domüs parietes firmiuüs Deo ha.

enini , &f expandit man coram Domino , &

oravit in con[)etlu ejus.

Sara'lobis uxor

rebat; & pecorcomni abacto , liberisfepul-

tis priüs, quàm mortuis ; omnibiisque bo-

ab ancilla convicijs fauciata acerrimis, ab alio

nis fpoliatus adhuc hilaris ; :ac inconcuffa,

non petijt pharmacum curandis vulneribus

vecloris firmitate Deum non fronte tutbata,

aptum , quàm ab oratione Tobiz cap. z. v.

fáed /mente hilari orabat , inquiens : $r£ mo-

ao, Perrexit in fuperius cubiculum domís

ffua , U eribus diebus, Gtribus nottibus non

gob. t,

spen Domini benediclum 5 ideo hac oratio

humilis, & in calamitatibus edita plüs Deo

ananducavit , nequelbibit , fed in oratione.o

placuit , quàm decem millia precationum n

gerfflens cum lachbrymi deprecabatur Deum :

ihocidem fuo fortiüs nos voluitChriftus e-

grofperis : fuit Jobicratio conftans cicadz

fttidor 5 «üm.non tacuerit , tametfíi calami-

ocere exemplo , quàm verbo; «üm à Juda

& fatellitibus ad internecionem quafitus &

tatibus obrueretur , :adverfitatibus preme»

aetur, zrumnis vexaretur , «& hancoratio:«

i& cruci affixusPatrem enixim exbravit , t

ccidentium :excufaret ignorantiam 5 ;hinc

ï'ow.' 1 "] e&'—*

zem commendans :D.Chryfoftemus , 1o-

«quens de patientia Jobi , appofité ait: 4Ipi-

iDavid reprefentansChriftumait, — 4dver-

:*wil, 4.

IPfal, 68, *

uer[a Tob amtfit ., magis autem wniverfas — fumme loquebantur ,qui fedebant in porta ,

43

énvenit.

unéla enim leru amitens.letitia

& 4» me pjallebant , .qui bibebant vinum 5

veadicem non amifit 5 amifit lyram , fed arti-

-g0 peró orationem meam ad te Domine.-

1j

fex vemanfit ; Chriflus ineruce :Cytbaradus ,.

'Si igitur calamitates nos ;premant , e-

dmó &.ipfa Cytbaranon ut filla Orphbei mufica

gumnzobruant., & adverfía quzeque in noe

d fe potenti[fime traxit.mon amicos folim ,

ftraminfurgant perniciem , nilad mala quae«

«que imminentia declinandum validius efto.

£l &5 enimicos 5 mon folüm wivos , fed &&

Kab, 9. de

gnortuos , traxit vHpes , traxit folem , .om-

Tatione ; de qua Chryfoftomus ait ? 'Orar£o

«ecclefia efl murus , «qui rumpi won po[fit ,mu-

orand, Dest.

sémque fyderum comitatum.

Quid.extin-

um - Apoltolilugetis ? Cytbaram perdidifli ,

dimentum inconcul|um , Demonibu guidem

fed artifex remanfit.

'Orando per[everate,

formidabile , 'pijs uerà tutum , :ac falutife-

Oratio Cbriflum de.celo traxit , oratio illum

rum : Marci.z2. iNon valuerunt Apoftoli

«orpore vesirott,

dllius n folitudine cibus

.cacotloemones é corpore hominis obfeffi abie

'Oratso

eratio i2 morte phbarmacum fuit.

gere , cüm tamen 'Chriítus, vel unico tan-

«yobis , & eitbaram amt[[am , ( spfumss

:tüm verbo eos expülerit , cümque Difcipuli

^

etiam artificem reflituet vedioiuum.

iOra-

ilecretó Magiftrum Chriftum interropáffent ,

«quate non potuerint ipfi cacodeemonem eij zMard s.

40 in luiiu fuavil/ima calitibus eff muficae

«ere, refpondit, JHec genus in ntillo potef

exire , mifi n oratione , € jejumio : e(tfi-

«quidem oratio adeó efficax ; ut vel Doemones

üpfosad fugam compellat, actartareas pro-

Oratio lacbrymis affictionum ma- —

fternatlegiones, quis igitur'hisce orationis

dida ,cr erumuis pre]Ja, promptius Deum

:armis non fe tmuniat , quibus tartarum ipe

dn vota fleclit oranti ; Daemones fugat , '&5

fum exarmare valeat? quishocnonfe tegat

—

yeluti rofcidus imiber animam irrigat . : qua

«lypeo ad hoftiles ictus eludendos, & vibrata

«contra fe telaretundenda? :quiaut ait Chry-

jlores pullulant omnium wirtutum:,

Serm. de

foftomus: Jugis infirmitas boflis oratio eff,

ET 'we'naþatun;m.

..ngfe, :

- ;

A:Caterum ipfe contra fe tela wnmsfirat , qui

dboflem precum inflanti& non fatigat. — im-

12,

Tti pij -pïusï oratione in .:aiïli&ioäibus

edita meruerunt ,quàm in profperis,

probitas tartarei hoftis noftris eft precibus

V

defatiganda , :ejus pervicacia moftris oratio-

& cum omnia ad votum ijsdemflue*

xent; & Sanuel nunquam tantam prome-

nibus infringenda 5 tametíi enim potentior

ruit laudem , quàm cümin affllictione fua

fit, ac perniciofiorhoílis , precum tamen

ferventiffime oravit , ac in oratione perfe-

robore debilitatur ; quia ut ait Chryfofto-

n Mdffb.

veravit : fiquidem à (uo populo graviter of-

mus: ANoffra oratio infirmitas efl boflis , cujus

€Ape 17

vires infringit, oratio enim doemones fati-

fenfus , & de fuo principatutam turpiter de-

je&tus , nec pufillanimis fuccubuit, necira-

gat, tartareas legiones diffipat, quia utait

tus excanduit jnec elatusinfremuit ; fed pru-

Chtyfoftomus, ov ar:0 terribila eff demoni-

dens, G patiens totum fe contulitad oran-

us , contra quos nil eff bomine probo oran-

!dum , & ejus oratio grata adeó Deo fuit,

ze potentius : Oratione (iquidem quafi ful-

mine é fummo coclorum excuffo percuffus

(ut plurimum 1nde obtinuerit folatij , quia

'contra advería validiffima funt orationesar-

doemon profternitur.

Hinc non folüm in-

Ima, quibus propterea uíus fut Moyfesà po-

ternos debellat oratio hoftes; feu internos,

ipulo murmurante graviffimé provocatus.

ac pravos affectus, quiin noftram intus in«

Quid faciam populo buic ?. Adbuc paululum

furgunt perniciem profternit , verüm exter-

nos ; feu Doemones , quos oratio acriter tor«

u

Exod, cap,

& lapidabir se, — Ezechias Regum optimus

17.

Conquerebatur D. Paulus Corinth,

à Rege Alyriorum litteris iniq?imæiä laeffis — quet.

Ece 3

l(lg

ma408

y

Diflertatio XX,

j2, eó quia pràvo concupifcentie affe&tu

ánimicos meos ? docere manos pätenti efüe

intus pulfaretur : Datsu ef! mibi f'ámulus car-

ditione ad przliandum, perinde eft , ac ad

niu mea dngelus Satant , qui me colapbizet ,

preces manus expandere, & inimicos pro»

propter quod ter Dominum rogavi, ut difcede-

flernere )! adeó ut inorationis gymnafio c-

ret À me , ed fi (timulus eft carnis ,' quo*

doceantur manus ad przelia , corroborentur

modo Apoílolus eum vocat Angelum Sata-

brachia ad pugnas cum tartateis hoflibus ,

nz? & cur fe dicit colaphizatum , fi intus

yi) dti

tyrannísque ferocientibus , & viétoriam ipfa

potiüs concupifcentia ! fuis ei blandiebatur

magiítra oratio fuis oppignoret difcipulis ,

j[l Dii :

lenocinijs ?. communiter fiquidem cenfent

*X

quos erudit : appofité Tertullianus- ait t

Interpretes - ftimulos carnis ,^ feu motus

Jine Chrifiiani finfpicientes manibus expanfit, In Apslogez, —

fuiffe concupifcentiz ad illicita .excitantis ;

quia innocuis 5 capite nudo , quia mon erube- -c^h. 19«

feu libidinis tentationes : concupifcentia igi-

feimuss fine-monitore , quia de petlore ora-

Hüw;lc D

tur ftimuli carni infiguntur ; quam veluti

UI , fl itque nos ad Deum expanfos un-

ymmam

gehennali flammá ignominiosé uftulant ; fed

W. ( L

&ula fodiant , erux. fufpendat , $gnes lame

fi ftimufi carnis. impuras accendunt: intus

6ant , gladi guttura detruncent , beflia in-

flammas, cur fe colaphizari dicit Apoftolus ?

filiant : paratus eft adomne fupplicium ipfe. .

quia nimirum contumeliosé intus pulfaba*

"babitus orantis Chrifliani , quia oratio crue

tur , ideóque ftimulis illis ,. quibus minime

ciatus quósque lopit , tormenta obtundit ,

affenfum praftiterat, fe graviter dehonefta-

dolores.coércet , & ipfo fufo cruore per hi*

ri , ac veluti opprobrio

»

se cqlaphizari exiíti.

antia corporis vulnera purpuram fibi appa-

mabat,

rat ad triumphum ; -imó vel ipfe orationis

14,

Sed fi ejusmodi tentationibus Paulus

habitus mox fubíecuturz viclórize obfes eft;

ftimulatur, curà Deo non compefcitur dee-

victoriámque aufpicatur felici ttiumphorum

monifte, qui Paulum colaphizat ?. quia fci-

augurio: quo pa&to oratio manus:-docet ad

licet oratio Apoftoli tormenrum erat caco-

pralium, inítruit adtriumphos, erudit ad

dcemoni ,. plus cruciatuum [ei inferebat ,

*€pinicia; quia dum ad preces extenduntur ,

quàm ipfe.carnis (timulis damnum inferrec

vi&totizeaufpicium habitu fpondent orantis;

Paulo :.appofité S. Bernardus ait : Gravis

4 Tulfap,

Sem. 2« ;73 ia

quafi adhuc imbecilles effent manus ad praes.

Dedicaz,

equidem efl nobis inimici tentatios .fed longé

lium erudite 5 nifi vel ipfe habitus orantis

&eslef.

grauior eff illi nostra oratio, Pergravis, &

Chriftiani fublatà manuum expanfione vi-

probrosé moleftafuit Paulo tentatio , quá fe

Corias non redoleret.

«olaphizari ajebat, quam propterea iteratis

Eftigitur oratio fortiffimum contra tat-

16

ad Deum precibus excutere fatagebat; non

tareas legiones praefidium , quia ut ait D,

tamen Deum in (ua vota flexit , licét genuad

Bernardus de modo bené vivendi.

il,

ipfum oraturus pluries inflexerit ;;.quia plus

Apfa eff , Serm,

43«

qua diaboli jacula fubmovet , ej

üsque tela ex«

torquebatur malus Angelus fuíi precibus

fuperat , &5 demonibus omnibus malis pre-

valet.

Pauli, quàm Paulus vexaretur ita à Doemo-

uia fnanus orantis non folüm ad

ne colaphizatus : veluti colaphus fuit Paulo

pralia docet ; fed ad victorias in(truit , nil

N

Ihdrog;

Domonis tentatio ,. fed Pauli oratio crux

enim oratione fortiüs ad doemones profter-

4 Driy,

fuit hoftitentanti ; imó , & alia gehennalis

nendos , & ad bona queque impetranda,

poena precibus ardentiüs inflammata ; ideó-

Orario , ait-Climacus , fi ipfius naturam ,

que permifit,Deus Apoftolum obíccenis qua-

deu qualitatem fpcéles , ; eft familiaris con»

ti, ac colaphizari tentationibus , ut ejus

veríatio . G conjunctio hominis ,cum Deo ;

precibus graviàs Doemon torqueretur;

fed fiejus efficaciam attendas;oratio eft mun-

152

Si igitur tartarei holes in noftram infur-

di converfio, Dei reconciliatio » peccato»

Dv

gunt pemiciem, fi totum moveant Acheron-

rum propitiatio , pravorurm affectuum free«

teum exercitumin noílra damna; adecorum

0 Daig,

num, proborum defideriorum fomes, pro*

coércendos impetus üna fufficit oratio , fi

pugnaculum contra impetus afflitionum ,

illà ritémuniamur ; hac enim, &t arma no«

l

Ícutum contra ictus doemon&n ; ipfa virtu-

bis fuppeditat , & manus noflras ad praeli-

tum e(tícaturigo ; divinarum gratiarum con«

umedocet, G ad victoriam nobis viam fter«

ciliatrix, profectus fpiritualis , animee nu-

nit.

David srumnis obrutus ,. calamitati-

l,

trimentum , mentis illuftratio , caliginum

bus oppreffus , ac veluti inimicis (zvienti-

diffipatio, tri(titize folutio, irz diminutio,

busrefiftendo impar ; orationem fibi accer-

odij extinctio , fpei alimentum: -

fivit adjutricem ; & prafidium feliciter in-

Immo eodem oratio munere fungitur

[ 4

venit : fcilicet , & arma , quibus muniretur,

in Ánima, ficut neryus in corpore: Jobde-

& pugnandi artem ,quà hofles profterneret ,

Icribens hominis formationem ait : Nezse .

P[alg.17;

aitipfe , qwi docet maniu meas ad pralium 5 :

fieut lac mulffli me, Eficut cafeum me coa" Cap; 10,

$ pofuisti ut arcum areum bracbium meum s

gulafli? pelle , & cargibus vestifti me: of f «

nimirum de orationis gymnafio manus edo-

éys, G nervis compegifli me , (cilicet exvae

ceri ad pugnas ineundas , & palmas victrices

rijs membris, partibüsque corpus finxit ho«

colligendas, cenfent piures Interpretes: &

minis ; in ipfo enim partes quaedam molle-

Patres Greciin paraphrafi apud Corderium

fcunt in carnem ;. aliz in pellem extendnn.

^

exponunt , q4i decer manus meas ad prali-

tur; quadam in ofl

.

adurefcunt ; &alizlen,

yres - feu Ad pléces nántus expandens (upero — velcunt in Defvo-

zArnie

; q;fgproptcr it0mo

bue

—

Oratio quó humilior,eó cffica cior ad probosAffectus impet.40g

bbus qüäü-x;c'fïcïntetu'la indutus ; pelle poftea

mz; quia ficut corpus fejun&lim abanima ;

veluti externo pallio obtegitur : & tota hu-

quovis deflituto motu corrumpitur , & fce-

mani corporis moles , offibus nititur veluti

tet: ita f1 beneficio deflituatur anima oratio«

fuis fundamentis ftabilita , ac columnis fulta;

nis , veluti mortua langueícit , fordes con-

& in hac moile nervi,veluti quadam vincula

trahit, & pervitiorum corruptelas malé o-

partes fingulas fimul nectunt , confttingunt,

let: écontra , ficut corporis virtusfrequen-

[

Jub, de a. Xopulántque : appofité Lactantius ait ; Dens

ti exercitationis beneficio incrementum fu.

ï

N

[

[ 3 qä" Dli. €,. 7.

Solidamenta corporis ,. que offa dicuntur ,

bit, & fuo deftituta confueto exercitio mi-

wodara , & adjuntla invicem nervis alliga-

nuitur , deficit, ac Jabitur: ita orandi dif-

i

dom

vit , & «onfirinxit ; hocautem munus , quo

fuetudo naturalem' diffolvit virtutem , &

it

nervi in corpore funguntür humano, perité

-fupernaturales vires imminuit, ac virtutum ,

:Hopiil. s.de àd officium transfert orationis D. Chryfo-

omnium culturacorruit , .quiaficut efculen-

.PT gCAI1026

ftomus, inquiens; . Quod qui animinervos

tis, G poculentis reficitur , alitürque homo

49ip, Ó,

gpreces appellaverit , mibi profeWlà veré dice-

€xterior 5 ita pijs orationibus paícitur ho

re videatur. — Etenim st corpus opinor ser«

110 inieriot , .ac enutritur.

Rubiginem

worum beneficio conflat , «urrit , flat ,vivit,

«ontrahit gladius , /fi jugiter in vagina o,

h

«ompattámque eft , atique incsfis omues cor-

tietur : & fpiritus vitijs inficitur , nifi fufis

poris numeri difoluuatur : fic animi per fan*

precibus irrigetur.

"

&las preces , & conylutinantur , &5 conslant ,

'Utilis imber eít oratio, & ficut tellus

A20,

eurstmque haber pietas facslà 4n boc fecun"

nifi imbre rigetur , fterileícit; ita & hortus

dumz & ficut nervofus e(L, & fortis , qui

«ordis noftri j nifi fulis precibus irrigetur

oratione fulcitur ; 1taenervis , & languidus,

flore deftituitur virtutis , fru&tüque boni

«ui illá deftituitur; quiaficut corpusnervo-

operis; hincEnnodius in vita D. Antonij MP«

um beneficio conflat, ita anima orationis

anathi ait : qui 4d smibi operis injuuxifls, ad-

luftinetur fulcimento ; fíntque propterea

juva erationem titubautem , &6 fiecitaiem.s

preces animz , perinde ac corpori netvi.,

*

fl fantlarum precum ambre locupietam a.

quapropter Syracides ait

*

Et «erunt tibi

Non folüm voratio cordis noflri i1ccitatem

"

Ecclefiaft ,6.

«ompedes ejus in protetlionem fartitudinis ,

árrigat , verüm & quamlibet abftergit foe-

€$ bafes virtutis , t5 torques illius n flolam

ditatem, abluitque maculam, :ut enim mo«

glorz« , ubi Vatabalus explicat : 'Compedes

risolim fuit, quódfpongiá menf lavarentue

&jus erunt tibi prefidio validilfmo , felidáque

.

€onviva , omnem é manibus maculam de-

Y

firmamento , G ej

N

unidem nervi bonorificoami-

pofituri., priisquam meníz federent 4 ita

'ällit

:ettmens .fpongiä Orationis .abüergenda ,ane

180

Vera igitut fapientia fundamentum di-

tequam;ad menfam accedat Eucharifticam ;;

"m- 4','

«itur virtutis , protectiofortitudinis, 'orna-

'ut quod de ecclefia dixit S, Joannes Chryfo-

—

mentum gloriz, eft autem fapientia oratio,

flomus , id ad.quamcunque animam trans-

'cui virtutesomnes ifiituntur fuze veluti bafi,

feratur, ait ipfe..«. Non wvides famular men-

IEHosril. 3.ip

Libdeoran- quapropter S, Chryfoftomus ait: Precatio,

d^t ougia lavantes , & domum mundantes ,

.epift. .ad

do Demm. — feuvadix , C bafis cateris omuibus fubflerni-

8 difcos menfa émpouentes ? |bac fit perpre-

AEphef ..

4ur4 negque lecus , acnauem , € domumeas

«65 , per clamorem preconss, Tanguam jJon-

qua fubfirara funt ,-valädamlïreädunt , 46 "E

giá lavemus ecclefiam , ut án munda ecclefia

f?lvatur , coutinent.: dra woffram vitam , 9-

fint omnia prepofita , sut mulla fit nactla.s ,

randifludzum , i& continet , & ubique firmam

nullaruga. imónoníolum oratio mentem

veddit., Güexpreffiüs 3:quiparansorationem

irrigat , ficcitatem abigit, fordes ábftergit,

D

Libde erane fundamento jquo domusnititur ,ait: . Quod

'verüm.etiam vulnera , /fi quz inobis fuerunt

do Demm, — 4n domoe[i fundamentum , «.hoc $n anima .eft

inflicta prefentiffimo pharmaco fanat ; id.

E

deprecatioz bane ubi primüm , «eu bafim ,

que peritiffimus médicus nosedocetLaurens-

& radicem in anima fixerimus ,4unc oportet

tius Juítinianus., inquiens: jíeut sullum.s CAF- t

4dliligenter fuperfiruere pudiistiam , eman[ue»

:medz'mmmtum,proþ':it : donec ferrum iatet $ erat,

»

4qudinem sjufHitiam pauperum .

4n Vhlnere , & .extrallo ferro prodesi oulne-

19,

-Hinc patet,, quanta ffit.orandi neceffi-

ri: itaoratio nonprodeff , quamdiu volun-

tas, cümfundamentum fit, cui nitimur;ful-

445 Verjatur 3n fcelere , -vel oedium proximi

«rum , quo fu(tinemur; '& radix , 'ex qua fin-

manet 3n mente ,. fed fi fcelu abigatur , ff

gula pullulant virtutes, (icutenim radix ne-

odium excutiatur , oratio infitla vulnera.s

«elfaria eft, ut vigor , viror, fapor , & quid-

dentt , ac fanat, Nonenim oratio prodeft,.

m

quidboni eftad arborem transmittatur ; per-

fi odio inficiatur , vel alio pravo affectu de-

ande oratio neceffaria :eft., u virtutes in no-

turpetur.: utilis.eftoratio , non quam o-

C 1

bisvigeant , fuccrefcant, floreant, fru&tüs.

Ítentatio indicit ,^ fed quam charitas fraa

que producaunt optatos: imó idem dixerim

ternitatis cofnmendat 5 non quz folis ver»

effe orationem animz, .ac corpoti refpira-

bis ampullatur , .fed quz operibus inocula-

tionem, quiá fi deftituatur, definit , ace-

moritur; anima enim , 'qu& orationi non

'Enixim coeleflis *fpönfuä'faciem concu. — 2f

vacat , veluti viribus deflitutadeficit, & in

:

pitrat fponfz afpicere , & vocem cius au.

sternge mortis verfatur difcrimine : imó

dire. . Offende mibi faciem tuam . fonet vox Canr. a,

quod anima eít corpori , hoc orado eft ani-

deu ,

IuA inv AUuribM Teis , Vox enim tHA du

e

410

: Dxiffgfrta'tïo XX.

& facies tua decova, Mirantur tamen ali-

mo poteft fe cxcu[ate,äiïöä äöfiþomt recta |

qui facri Interpretes ,' eb quia Sporifus dc-

Operari ; cüm operatio fuam hauriat bonita«

coram vocet faciem fponfe , ac venuftam,

tem à direzlione in ultimum finem ,. fcu

«uam tamen nigram effe, & multa caligine

Deüm , cui débita elt omnis noftra actio,

ilinitam ipíamet fatetur , inquiens; ' vigra

& opctatio : ita neque poteíl fe excu£are ,

fu.

Rurífus vocem fponfze dulcem dicit ,

quàd non poffit femper orare, cüm tenea-

quà tamen nil magis abfonum , ac incon-

tur omnia opera fua in Deum dirigere, qui

ditum , rufticimque audivit fponfus , cüm

ficut plenum hebet jus, & dominium in

repulfam inurbané paffus à fponfa fuerit.

omnes creaturas ,. quarum eft ipfe Condi-

Verüm Chaldzus: Paraphraítes. deflectens

tor ; ità jus in omnes noflras habet actio*

ib

fententiam ad morales fenfus explicat ; O-

nes, G operationes ; quz propterea fi ad

flende mibi aectum tuum ,. €8 Opera tua »

ipfum , ut ad fuum finem dirigantur, bo-

vella; fac me audire uvocemtuam s quoniam

nafunt', G munere funguntur orationis ,

vox tHA fnavus efl in oratione ,. €9 afhetlus

quia ut recté Beda ; fezper orat , qui fem-

euus pulcber imoperibus bouzs , tametíi nig-

per fecundàm Deum operatur , idque caufz,

rafitíponfa , ejus vox infuavis , ejus tamen

cur etiam Apoftolus fidelibus fuafit , ut

Ad VEpl:zeji 6,

oratio plena fuffünditur fuavitate , & adeó

femper orarent :^ orantes omni tempore.s »

grata vox eft orationis , quz fibi afcifcic

quia €üm teneamur femper bené operari ,

pulchritudinem bonorum operum , ut om.

jugiter etiam tenemur orare , quaproptet

nem excutiat à voce abfurditatem , & à fa-

Ícribens ad "Thefalonicenfes » alt: Sime (He-

d Tbeffas

lonicesfade

cie invenuftatem ; dicátque propterea fpon-

termifoue orate , íeu nunquam defiítite

fa. nigra fum , fed fórmefa , quia oratio

nunquam vacate à bonis operibus; & tunc

bonis affociata operibus faciei accerfit. pul-

aures fuasin preces juflorum inclinat Deus ;

'

chyitudinem, vocique impertit füavitatem ,

& oculos fuper juítos dirigit ; quapropter

quà fponfus allicitur ad faciemfponfe afpi:

David , Oculi Demini fuper juflos , & au-

Pfalm, 33,

ciendam , vocémque ejus audiendanmi ; vc-

"ts tjut im preces corum : nimirum ad ho-

nuftas puellz in facie preefertim fplendet :

minum preces , non folüm aures, fedetiam

jufterum autem facies, ,

quia orationem

oculosaperitDeus , quia orationibus jufto-

bonis adnectit operibus venuflatem accer-

rum maxime delectatur , pulchré Salvia*

Zibd.4k.

fit gratifümam 5 ^ quia per bona opeta ve.

nus,,

In oculh afftius a]hicientis offen-

provident, —

nuílas conciliatnt , & facies bonis operi-

diturc daauribu femper exaudi£entis. lar-

bus condecoratur :

imoó non folüàm facies

gitas demonfiratur,

Per oculos igitur vis

decorem induit, íed etiam veflimenta per

Dei benefica , feu benevolus ejus erga o-

Cart, 4»

bona opera íuaviter olent.

Oder veffsi-

rantes defignatur affedus , quia nolítris

seutorum tuorum [icut odor tburas. Per ve:

precibus , fi ijsdem bona refpondeant ope*

Ílimenta opera defignari, atferit Beda ,

ra,delectatur Deus , & non folàm oculos

quaproter Job ait : Juszirit indutus fum ,

in has preces ditigit; fed & aures inclinaz,ut

.

L]

dicuntur

€ vellivi me ficut veffimento

eas non folüm audiat ,

autem hzc veftimenta olere thus , quia ex

diat,

fed etiam exaq.

eo procedunt ; quod quis in oratione con-

Sufit tamen, qui conqueruntur , quód

23.

cepit : fiquidem juftorum opera foectus funt

mon perperam operantes, & plurimum o-

orationis , quinimo ipfa fanCta opera ora-

rantes, non tamen fibi videantur -audiri .

tiones funt ad Deum ,. ad quem non mi.

& exaudiri.

Verüm hi quidem orare fibi

nus clamat opus bonum , quàm oratio ; ap-

videntur , fed tam luridé , ac ofcitanter ,

*

*

poflcä $. Gregorius

Odor vefiimentorum

ut balbutire potiüs , quàm orare dicantur ;

tuorum ficut odor thuri.

ut enim filens Moyles clamavit ád Domi-

2UP

|4

Quid per ve-

f'imenta bac nifi

&ib

14 optra defisuantttr. ,

nuüng , fic ifti exclamantes Deo filent,

quibus pracedentium malorum turpituda o-

Frigus enim charitatis ait Auguf(tinus, fi-

peritur , ue videatur 2 Tbus veró per fig-

lentium eft cordis ; & nifi corcaleat, fru-

nificationem pro oratione pouitur.

Bene.»

ftra os clamat , habet oratio fuam vocem ,

L]

zgitur odor weffimentorum ejus ficut. tburás

qua tamen

.

nifi € corde puto , & amore

£fre perbibetur ,. quia in ommibus operibus

calente proveniat, incondituspotiüs eft cla-

übl V, Mo-

Juis oraz : Ecce quàm fuavem fpirat odo-

mor, hinc . David air,

Intende voci ora-

Pfal $,

Hl

rem nexusorationis cum operibus , e(tenim

tionis mea Rex meus , G Deus meus, led cur

negüs ifle, qui omnem conciliat venu(ta-

dixit, Rex meus , & Deusmeus , nonne fa-

i

tem , infundit gratiam, impertit odorem

D

us erat , dixiffe Deus zseus , cur addit Rex

quó Deus ipfe allicitut,

2meus? quianimirum nif;Deum oremus , & *

22,

lmó adeó arétus efl orationis nexus

pro Deo, ut Rege , cui per bona opera

*

cum bonis operibus , ut bona opera bibula

inferviamus , filemus, d

;

fint orationis, & hac bonis operibus fit im-

pfallimus,

um ,v

plantata , sítq; propterea ipfum opus bouum

Luc, 18,

oratio , in quo feníu dixit Chriftus,

Opor -

tet femper orare : hoc eftrecté femper ope*

rari, ut enim ait Beda : Semper orat , guz

A

t

]ärqper feceundim Deum qpemmr, & quiane-

nf m

$. III.

j,

Oratio quó humilior, eó efficacior ad probos Affectus impee, 41l

' 5- I[IO

Deus*nbn dat eaà nobis petita, qua nobis

noxiafore novit ; & nefruflranez fint noftrz

preces, alia impertitur, que nobis funt peru-

,Mdgy'zzer 4Cbri/2w z2 borto Getbfe.

4

"nsABÍ , Wt dm erudito gymmafio weram

tilia; prefertim auxilia fuzegratize , quibus

405 edocet orandi normam , ne vacua fit o-

pravos coércemus aifectus, qui intus nos pul*

fant , occafiones declinamus peccandi; & in

"ALO , Uec inermü i fezg- bostes

Uintat,

ftudio proficimus vitutum;ac zeternam confe-

Es

quimur falutem , quze nobis utilior eft quo-

Odum orandi docuit nos Magifter

cunque alio à nobis petito; id f(entiamus,nul,

24. M

Chriítus ; orzvit , enim ipfepofitis

lum ad Deum emitfam gemitum & coelo ad

genibus , feu prono , ac fupplici

nos redire vacuum , habent fuas fufpiria no-

geítu, utdifcamus ,omnem abigere fuper-

fira alas, quibus fe coelo infinuant, nequeinde

biam , excutere vanum tumorem: ajunt

revertuntur, quin aliquid fecum deferantno-

enim EvangeïiftægMatthæus ;:Marcus , &

bis utile,

Hoccertum fit, orationem jufti

Lucas defcribentes orationem Chrifti in hore

Íemper exaudiri , lemper à Deo admitti , &

ïï

to Gethíemani

LÀ

.

Pofitis geuibus procidit fu-

nunquam vacuam dimitti ; hucvocandus D,

Serm. .4. i5

per terram in f aciem fuam , & orabat , ut fc

Bernardus,inquiens : Qwe fidelis .E bumilis ,.

quadraeef.

fferi poffet ,. tranfiret. 4b eo bora z. && dixit

€9 feruens oratio fuerit ,culum fine dubzo pe--

T;? f«:ikl

ddbba Pater , — omnia tibi poffbilia funt ,

uerrabit : unde certum efl y quóüd vacuaredi-

lh

trdnjs"fer calicem buuc à me , fed non quod

re nonpoterit.

Nam unum ex duobus andus

d.

ego volo, fed quód tu, & eravit tertió eun-

bitanter [perare debemus , quoniam aut dabit

——

dem [ermonem.

Pofitisitaq;genibus: pri-

nobis , quod petimus , aut quod moverit e[fe.s

mo procidit in terrau , Íuam in Patrem o-

nobis utilius, , Noli ergo vilipendere oratio-

hïh BD

ftenfarus reverentiam. Secundo n faciem.s

qven tuam ; qubniam,z'l!e » 4d quen or4s , nom

fuamfübmitfionem proditurus fuam;ac hu-

vilipendtteam: fed antequam egrediatur de

militatem. Tertió,plena, & cum totali refig-

eretuo , ipfe feribi eam jubet ia libro fuo.

natione fuiad Patrem preces fuas fudit ; ora-

Orandum igitur femper eít attenté, pro*

2,6.

d

bar , ut [i fieri poffez ,, nimirum non fuit

lixe, & árdenter, fed tunc prefertim cum ali-

oratio Chrifli abífoluta , fed conditionata ,

vidnh,

quodàaDeo ípeciale accipimus beneficium; vel

fi Dco Patri placeret eum exaudire , cujus

cüm proípero fucceffu res noftrze fluunt.. A-

duntaxat veluntatem exequi cupiebat, Quar-

laudz quoties aliquid inagro pabuli reperi-

tó addit. ZA4bba Pater oíftenfurus fummum

unt , affolent ftatim in fublimeavolare , ac

fuum alfz&tum , quo Patrem profequebatur;

dulciffonos fuos edere cantus in laudem futi

eümque orabat.

Quintó fuam in divinam

Altoris: hasimitemur aviculascanoras, non

potentiam declaraturus fiduciam fubjungit ;

Íe nobisgratiofiorem exhibeat Alauda ; nobis

emnia tibi poffibilia funt.

Sextó conformi»

à Deo impertita beneficia , noflris ftudeamus

tatem propriz voluntatis ad voluntatem Pat,

obíequijs compenfíare ; debitas ei gratias re-

tris , ut oltenderet, pergit: z07quod ego vo-

pendamus , in fublime alisnoftrarum cogita-

lo. [cd quod t«5 demum oravit tertió eun-

tionum avolemus, feu mentem elevemus in

1

dem [erinonem , ux nos docerecin fundendis

Deum, eíque dicamus : boc 2 Te munms eff ,

precibus perfeverantiam ; . Deus enim ple-

uibi gratias agimus,

Orationis przfidio

rumque cunctatur dare , ut noflram augeat

tunc etiam muniri debemus, quoties ardui

fiduciam , & confítantiam, quá in precibus

aliquid aggredimur; id nos edocuit Magifter

effundendis perfeveremus ; vel non exaudit,

Chriftus ,quicum difcipulos fibi delegit; to-

ut melius quid accipiamus, vel faltem merita

tam noclem pervigil preces fudit: res ar-

L

L.]

augeamus

eft , qui profufiffimis preci-

duaerat duodecim eligere concionatores , qui

bus propagationem fidei catholicz in partes

Chriftilegem per orbem univerfum, feu e-

Infidelium ; vel etiam converfionem Harteti-

vangelium przdicarent , ac propagarent ,

corum petit, & hocquidem non obtinet; fed

proinde nonni(i ope fultus orationis voluit

fuum ipfe promeritum auget;quia ut appofité

Chriftus arduum hoc opus inchoare ; non

Lih1e. Mo- D, Gregorius, E0magis [ancli exaudiuntur

quia ipfe non cognofceret , quos eligeret s

l' ,(I

74l C2 25- 41 meritum , qu) minis exaudizfnmr 4d vo-

fed ut noserudiret , nil aggredi arduum ni(&

j

t!*lm—!-

premiffo orationis munimine,

Neque ca«

2,'0

Non aufert Deus, q

uod Ízpe fufis pre-

ftiffima vidua Judith arduum illud facinus ,

cibus rogatur , fed differt , quó noflraaugea-

quod meditabatur , caput amputare Holo-

tur perfeverantia 5 & tantó jucundiüs fiat ,

phernis animofiüs aufpicata eít, quàm precib?

| quantó dilatum eft diutiüs ; eftvalgata pa-

Deo fufis, quibus & virilesanimos, virésque

romia: d defiderara dulcius obtineri , &5

tantasà Deo impetravit ; ut imbellis foemina

ettits data vvilefcere.

Caterum non folet

bellicofiffimum valuetit ftrategum exercitüs

Deus vacuas dimittere , qux ad ipfum preces

Aflyriorum debellare, ac proflernere, ob-

funduntur: femper orantes aliquid accipiunt,

feffámque vindicare Bethuliam' : — & licét

finon petita; alia faltem quz oranti magis

plerumque carnifices ipfi multorum fuppli-

Tra&, !3. [

profunt : unde Auguítiaus,

Et quando xon

cijs celebres in ceede talium virorum trept«

g

um g

4

] epif?. 1, €. 3.

vobis datur. quad petitis, exaudimini »fedue-

dent, oréque impallefcant ; Juditha , quia

féitis i fit im vobis chavitas , & fecuri ejlotess.

Orationis iuniXa

trepido

ip joan,

præfldio , brachio in

Ff

fh'&f

I"ara(zi de dfeclibus Toms — .

L

*

:3412 1

Differtatio XX

firenuum Principem jugulavit : heter;lt T

quidqu/am depetdiderunt Amalecitze virïutzh;

dua fcemina ante le&um orans cum lacrhy.

.

neque animo ceciderunt

3

imó valentiüs ,

mis ; & labiorum motu in filentio , vocé-

fortiusque contra Hebraos obfíliterunt ,

que penitus fubmiffa dicens : Coxrmame»

quos G viribus deflituebant , & inflidlis

guditb.cap, Domine Deus Ifrael ,. 68 refpice ia bac bora

vulneribus cruentabant,

Tunc autem

n 5!?- 1

3jv UM?s]

adopem 0]AUNA TREAYNTA , ut qtlüd eredens

ceperunt Ifraelite pravalere contra Ama*

per te poffe fieri cogitavi , perficiam. — Quid

lecitas , cum Moyfes in. montis vertice

-snwþ

mioratio vires dedit, animos fuppeditavit ,

precesad Deum fudit

*

*

fufio precum , con-

manum direxit , G caput amputavit Holo-

fufio füit pugnantium Amalecitarum ; ma-

phemïs ; & Bethuliam fervv,avit:»

nus levabat fupplices Moyfes ia Deum , &

Amalecitee victi in humum cadebant ene

27*

Contra utrosque hdü;s animz , & cor-

UE

cüm Moyíes preces funderet ,. vifi

$um 5

. porisarma fuppeditat oratio , imà pugnat

etiam, & vincit : fienim de bellis, ho(ti-

funt Ifraelite hoflium fanguinem effunde.

re 5 cüm Moyfes fupplices remitteret mae

büsque internis , feu pravis affectibus, ac

cacodosmoais agatur tentationibus , nullo

nUS , vires etiam remittebantur militi«

armorurm genere expugnantur faciliüs , &

bus Iíraelitis ; & cüm Moyíes manus ad

Deum , extenderet in oratione , 'vis quze-

"profternuntur feliciüs ; ^ quàm oratione ;

mentis in ccelum elevatio , hoíliüm inter-

dam inexpugnabilis imprimebatur Ifraé-

litis , & deficiente orationis ardore , ma-

norum eft tuta proftratio; fünt preces fer-

vore , G amote calentes armatura , quá

nuümque elevatione , deficiebat ,. & virtus

ad victorias munitur fpiritus, quem pug-

ipía bellica in lMfraélitis ; qua eó uberiora

incrementa fubibat , quó ferventior erat

ïh

nantem protegunt , & inexpugnabilem cf-

- ficiunt ?' pravi-enim affeCtus, fi óratio fer-

Moy(is oratio , & valentior manuum ele-

Vatio.

veat, perinde ac caligines ad folis acceffum

Cámque elevaret Moyfes manuus ,

Exodi 17. ,

vincebat Ifrael; fim autem.

fugantur, diffipantürque, & i&tus cacodoe-

panlulum .xem-ilï

11,

|

monum hoc orationis clypeo retünduntur :

fifet, fuperabat Amalecb.

fi enim enixim humiliter , & ferventer De-

Moyfis igitur manus in '(;ratiope ex-

19.

um oramus, hocfolo fcuto fru(lrantur im-

tenfe hoflium enervabant brachia , viri-

.petus Doemonis, hoc gladio difcinduntur

bus Amalecitas deflituebant , animósque

^

ejus infidiz ,.. hoc arcu profternuntur ejus

ijsdem adimebant, ne vincere poffent: pro-

flrati. fuiffent líraelite ab Amalecitarum

i1Eplef. legiones : idque caufz cur D, Paulus , nos

-

?v

, velit premunitos hac armatura orationis ;

armatis , acirruentibus turmis , ni(i Moy-

. qua nequiffimos pravorum affeduum poffi-

Íes eorum ictibus clypeum objeciffet ora-

.mus impetus coércere, ac diabolicas diffipare

A W j

tionis , cujus inexpugnabili firmitate ictus

infidias , palmásque viétrices colligere, ait

omnes retunderet ,. & aflultus coérce-

lh

ret,

Apoftolus : Induite vos armatura Dei, ut

Tametfi nondum id temporis ufus

pofftzs fl'are contra infidias diaboli^, induti

extidffer tormentarij pulveris ,. oratio ta-

loricam juflitie , caleeati pedes in prapava.

men Moyfis perfimilem vifa eft fumum

LÀ

9

4Honem Evaugeli pacis

iu o»mibus fu-

effundere , quo oculi obceecarentur Ama

guentes feutum fidei , $n quo poffitis omnia.»

.

.

lecitarum; una fiquidem Moyfis oratio mae

tela nequifimi ignita exrimguere

& ea-

gis valuit ad vi&toriam ; quàm plura cente-

X;L

v deam falutis affuinite ,. 68 gladium [iritüs ,

na millia armatorum,

quod eff verbum Dei per omnem orationem ,

Hoftium non timet. arma , non pa-

30,

- €&$ obfecrattouem oragtes inomni te'mporä..p L

fuadet nobis Apoílolus , ut preces funda-

vet impetus , qui orationis clypeo muni-

tur ; hoc enim clypeo tectus ictus retune

mus omni tempore , quibus tartareos ho-

dit adverfariorum , & de hoftium phalan-

fles confundamus , pravósque affectus, qui in

gibus gloriosé triumphat, — Imb tanta eft

nos intusinfurgunt , expugnemus :. quia fi

Vis Orationis ;

ut quafi vicatia videatur

fimus orationis induti armatürá , tartarej

effe omnipotentize divinz , à qua fuas mu-

hoftis tela retundimus , pravorum affedtu.

tuatur vires ; hac enim invicta Amazon ,

um affultus coércemus , & dum mens Otat,

tametfi manus cum Angelo conferat , ad-

manus victorias, palmásque demerit,

hac feliciter triumphat,

In fortitudine.s

"d

»8,

Quod veró non folüm oratio hofles

fua. dejettus eff cum Angelo , — && inmvaluit

O fee.— 15,

- proflrenat , quiinnosintusinfurgunt, ani»

ad Angelum ,. && confortatus efl , loqui-

maque infidiantur , vérüm etiam externos

tur Propheta de Patriarcha.Jacobo luctan-

vincat inimicos noftra nitentes corpora pro-

tecum Angelo; fed quibusarmishomo ter.

fternere , nil frequentiüs nos facer textus

renus, natura enervis , viribus poené deftitu«

3.'0

edocet ; etenim innumeros propemodum

tus;fragilis cerpore potuit contra virtutem:

Amalecitas non gladijs Ifraelite expugnáe

Angelicam. vires fuas exerere , & contra

runt, non proprijs viribus fuperárunt ,

fortitudiném. fuperiorem. invaléfcere ?- cer.

non armis everterunt ; tamet(i Hebrzi gla-

té non alijs armisnifi quee ipfi fuppeditavit

dios rotarent , telorum nimbos , faxo»

ogatio "

non, aliis viribus. ;

nifi

uas . à

rümque procellas cvibrarent , non tamen,

phetaz

precibus mutuavit : fub&?it ;nim Pro

^"

jïf-

| bl:atie quó humilior, e efficacior ad probosAffectus impet 45

baturArca fedesOraculi facerdotumhumeris

j?ewit; & ropavit euym, — Angelus ïndefef;-

fis lu&tatur viribus; Jacób orationis armis

geftata , aliíq; feptem facerdotes fuccedebant

munitus , vires, quibus homo deítituitur,

finguli buccinas,quas Tubilaas dicunt, inflan-

tes.

ut Angelum fuperarer , ab oratione obti-

Claudebat agmen promifcua multitu-

nuit: J»valuit Jacob ad Angelum , a D,

docornibus, tubísque militaribus perftre.

ïg* Zn Edpa —3 2

Thomas. Siqueras, quare fic luctabatur :

pens.

Hic füit quotidianus ordo , quo per

l'rümef.

ad demenflrandam fcilieet efficaciam fortis ,

fex continuos dies Jofue urbem Jerichuntino-

& fiducialis orationa.

Precaria , qui, mu-

rum exterius circumivit,

Die feptimo pro

nitur liac omnipotentiz vicaria , etiam

concione przmonitis , quid fieri preeterea

vellet; juffit, ut buccinarum fonitum reli-

contra Ángelicas vires fulcitur , Q glorio-

fiores de Angelis ipfis reportat triumphos :

quis pracedentibus diebus producliorem

d

s

Serm. $6,

appofité D. Ambrofius de Barbaris'non ti-

ederent , pradixit captum iri Jerichontem,

[|

mendis ait: 4rpa noffra funt , quibus nos

Addebat tamen;ut urbis captae praedam au-

Selvator infiruxit , oratio , mifericordia ,

ream , argenteam , a&neam , ac ferream in

acjejunium. — gejunium enim melins , quam

facrarium meminiffent inferri templi ; cz-

a

guurus tuetur 5 mæritordiä f'acilias liberat ,

.

terorum nec abriperet quispiam quidquams

quàm rapina

?

ovatio longins vulnerat ,

nec attingeret ; fed ut urbem à Numine di-

Sagitta enim nonnifi con-

ris, & excidio deftinatam traclarent, Ferro

Oratio

viros, foeminas,atmatos, inermes, fenes,

fpecium percutit / Adver(arium.

autem . etiam longins. po[itum vulneras ini-

infantes, puberes , impuberes cum brutis,

ECHYA s.

ac jumentis delerent ; urbem reliquam in-

"!G.

Jofu& trajecto Jordane progreffus in

cedio darent, accineris fempiternum tumu-

agrum & cafltis vix milliario Jerichunte di-

lum efficerent,

fiantibus , dum loca omnia , sítusque lu-

Urbs igitur pendenä animi ex futuro-

35*

dv ,

ftrat. urbis Jerichuntinorum juffu Numinis

rum expeclatione , cüm jam antehac (in-

m

excidende , locümque expugnationi op»

gulos ad circuitus ftupido metu trepidáffet ,

portunumcum circumfpiceret , fpectabilem

eó poftremó fluitare formidine, & animo ca-

)

fe ei obtulitAngelus viri armati fpecie;acina«

dere urgentioribus coepit ex caufis: time-

ce diítricto terribilis,qui pugne, bellíg ; fimu-

bantintus Jerichuntini, quos & Jofué exte-

lacra ciebat ; ( is erat Michaél tutelaris gen-

rius terrebat , càüm feptimo die , dato per

tis hebrzez praíes ) à Deo auxiliator tub«

ipfum figno füb-ipfum feptimum Arcz cite

miflus ,qui fub initium haud agnitus ,deinde

cumduéctum:horrendus per tot milliaHebrz--

A

quísnam effet , aperuit Jofué, quem de urbe

orum tam armatorum , quàm inermium tole

;

Cum effet Jofue 1n

litur adverfus urbem in coelum clamor à cir-

go[uï $4 V.

oppugnanda inítruxit.

.33«

agro urbis Tericho levauit oculos, & vidit

cumjacentibus undique montibus ferali echo

virum [lantem coutrá fe evaginatum tenen-

repercuffus : Murique fimul ad tübarum

tem gladium , pervenitque ad eum , & att

clangorem , ac turbarum clamorem ex om-

ANoffer es , an aduer(ariorum? Qui re]pon-

nibus partibus non arietibus impulfi , non

dit nequaquam , fed fum Princeps exercitus

balliftis bellicis diverberati , fed Angelorum .

Dowmini , €$ nunc venio : ícilicet in veitrum

occultis;viribus labefacti fubfidunt , corrue

auxiltum.

Ab eo Jotué omnem didicit ra-

üntque in exteriores pomoerij foffas , quze

tionem capiendz Jerichuntis , non armis

per delabentium faxorum congeries imple-

tàmen , nec bellicis machinis , nec muro-

ce , planam, facilémquein urbem aperuére

ä

rum fcalis , aut incuríu alio militari ; fed

viam , quà Jofué flatim potitur,

En qui-

)

Premiferat enim

facra quadam pompa.

bus fuit Jofué auxilijs protectus? invadens

tüumin omnes univerfim Chananaos , tum

urbem juffit populum per edictum clamori-

in Jerichuntinos pracipué terrorem quen-

bus coelum pulfare.

Dixit Jofué ad omnen

. dam infuetum Deus , quo perculfi , fimülque

Afraél vociferamini.

Tametà Angelicis

conítrernati , Rex , optimates ; cives , &

fuerit Jolué infltru&tus armis ; orationis ta-

quotquot ex fuburbijs undique Jerichuntem

Inen exambivit auxilia 5 quia fi gladius pro-

ximos , oratio etiam diffitos convulnerat &

«onfluxerant, dejeCtis armis fugz potiüus ftu

debant ,& quomodo poffent evadere , quàm

Omni populo vociferante muri illicó corrue-

7Hnl.

quidquam de pugna cogitarent ? nulli Jor-

O quàm validz funt orationis vires

)jfgl' IPA

danisad ripam aderant defenfores , nulli pro

etiam ad urbes folo xquandas ! ad hoftles

portis vigiles, nec ftationarij milites , nullae

profternendos! Angelus gladioarmatus con«

in muris excubiz ; neque propug

;

trà Jerichontinos pugnat ; populus orationi*

natorþs in

moenibus.

busclamat ; muricorruunt, urbsexpugna-

3**

i

HacinterJofué pa«ti

'ni abAngelo,& moxl

tur , non machinis bellicis , fed fufis preci-

ab ipfo Numinis oraculo pleniüs ex arca pre-

bus ; non ferro militum pugnantium , fed

oratione turmarum deprecantium ; corruunt

monitus feptiduum indicit exercitui, quo fe-

mel quotidie digreffi caftris Jerichuntis moe-

muri , non ferro diruti , fed clamore everfis

nia circumirent,

Antecedebant armatorum

urbs capitur , non armorum violentiá , fed o *

rationis potentià:

plus quàm fexcenta rillia , formidabile abs-

populo vectferante , mgrxf

que dubio fpe&ctaculum Jerichuntinis claufis,

illz'cö cormeruï*z:.

actrepidantibus intra menia urbisfuit: fequee

Ff,f 2

Ferani de dffeciibus Tom. ,

Of?'.'

Difíerta30 XX

414

34.

Oratio animos dedit, vires fuppedltav:t,

mons plenus equorum , € curruum qauet?um

muros urbis evertit, foffas explanavit , in-

in circuitu Elijai : led non propterea abícee

greffum aperuit, & v:&orlam perfecit. Mi-

dit timor , nec excutitur é vultu pallor ,

lites in cafiris tüba vocat , impellítque ad

nec ceffat terror pracordia pulfare.

Quid

tuncElifzus? ut omnem & puere abigat ti-

2

pugnam ; fed oratio tuba eft , qu&e dum

mutafonat , & tacita clamat ,- Deumvocat,

morem , extinguat terrorem , Q inflillet

& adferendum pugnantibus fubfidium vide-

animos, Íciens, quanta fit orationis effica-

cia ad timores omnes excutiendos , qui ex

tur quafi adigere, Quamvis fint hoftes nu.

mero, & viribus majores ; quamvis vide-

irruente concipiuntur hofle auxilia ab ora-

antur humana virtute inexpugnabiles , fi t2

tione popofcit,

Porr 0 Elifaus oravit ad a. Reg. &

men tuba canat orationis, fi precum clamor

Dominum , dicens: Pereute , obferrogen-

NNuminisaures pulfet , cedunt, & cadunt ho-

tem banccaecitate 2 Fumjz:que eo: Dominus,

ne viderent..-

ftes; neque enim Deo audienti , & exau-

36.

dienti voces,& clamores precantium refiítere

Opitulante oratione pavor omnis abi»

poffunt omnes eorum adverfarij.

Hinc

gitUr , C(]lll ungula Tnontes quatlentes »

contrà Madianitas congreflurus Gedeon fo-

bellicósque fonitus edentes nullum ampliüs

los trecentos milites fecum defert, fedunde

incutiunttimorem , neque puer pavet fpu-

in Gedeone tanta audacia , ut tam lexiguo

mantia equorum Ofa ,

laxatis froenis fi-

numero przfumat Madianitarum aggredi ;

mul hinnire conantia ; & pugnis praladen-

& proíternere exercitum ? nimirum contra

tia.

Sed efto per imprudentiam timor

plura millia hoftium folüm trecenti proce:

puerum folicitet ;

Cur Eh(æus terrorem

dunt pugnaturi, quia hos oratio ad victo-

Íopiturus ad orationem accurrit ? an unius

riam erudierat ,. & eorum manus palmas

deprecatio timorem excutiet , quem tot

Judie, 7,

legere docuerat.

Dedit 3llís tubas in.

Angelorum acies non fedant

ita eít

manibus.

feu fufze

A'ube in manibus ,

quia valentior , fortiórque eft oratio ad

terrores excutiendos , timorésque fugan-

preces arma fuerunt , quibus Gedeon cum

Íolis tribus trecentis tot millia proüravxt

dos viribus etiam Amre!ms

terrore per-

Madianitarü :tubae

z in manibus diftricti fuére

culfum -noverat Elifaus puerum ,quamvis

cinctum Angelorum c«aftris , ldeoque ut

gladij , quibus hoftes profligárunt 5 fcuta ,

qu:bus eorum tela retuderunt 5

vires ,

omnis timor procul abícederet orationis

quibus victores in univerfum armorumi ge-

prefidio puerum munit , Íciens effe ora»

nus irrüerunt.

Adfit orationis tuba, mens

tionem hofüibus ineluclabile. fatum , &

)

le fonet in auribus Dei , preces coelum

orantibus mexpugnablle munifnentum ?

ulfent, Deum invocent , ac veluti com-

appofité D. Ambrofius in prafatione ait :

pellant , ut fubfidium adferat ,. & ftarim

Sanüus Elifeus boffes fuos mon armis fu-

Serims, 86.

in promptau erit divinum auxilium , & cum

Pembat , fed oratione vincebat.

JINAWas

cclefti ope palme germmabunt ad victo-

cum idem. Miuiféro f&o 4d . depellendum ejus

riam eó vegeuorcs , quó fufo hoftili craore

timorem plures .adeffe diceret. defenfores. ,

non minüs , quàm effufis precibus fuerint

nec metus. 4b illo goffet auferri , eunc ora-

irrigatee.

Monet Deus per Moyfem popu-

vit ad Dominum : 'Tametfi Angelorum aue*

2 u

]lum.

St exjeritis ad bellum ,. £n terra ve-

xilia Elifzeus non haberet contemptui ; ne-

Numer, 10O.

fva elangetis ,. ululantibus tubis ,. 68 evit

que de coclefti praidio diffideret fuppe*

recordatio vefira eoram Deo vefiro , &t e«

tias adhuc ab oratione popofcit ;

qua va-

YHAmini de manuibus inimicorum ve[lro-

lentior Angelis citra omne dubium timo-

rum : hoc eft , fideprecati fueritisDeum,

rem omnem excuterét ,

hoftium audaci-

fi orationes fuderitis ad ipfum , Deuseruet

am coérceret , G à puero trepidante om-

vos de mambus inimicorum veftrorum

L

P

nem abigeret timorem , quafi pre Ange-

quinimo , üprecesf.xdermsDeo fanguinem

lorum copijs fit oratio efficacior ad timo*

elfundetzs inimicorum :

haecque caufa , cur

rem omnem extinguendum , terrorémque

Gedeon fuis trecentis militibus priüs preces

excutiendum. Ubi enim deprecatio pug-

Judic, 7«-

indixerit Deo fundendas, C/amate Domino.

nat,arma filent etiam Angelorum.

Cocle-

e&id

ala4

nges flam-

Fundantur in coelum preces , ut hoftilis effan-

ftis militize armate Angelice ph

datur in terris fanguis ; audiantur in coelo

mas in Syrios ejaculabantur ;

ind Elitzus

*

tubz clangores » feu orationis clamores, ut

preces fundebat

*

quia non hoftes armis

audiatur in terra militüm virtus , ho(hum

fuperare fperaret , icd oratione vincere z

fortior enim hzec eít ,

' quocunque exer-

vel fuga , vel interitus ;.& parta à Deo, &

orantibus victoria.

citu , ommbusque armatis militibus,

21*

Elifai Minifter vifis. eminus Syriorum

. Qui oratione fe munit , Deo fe u*

27

caftris mente coníternitur, & animo cadit ;

nit , ac armat , & hoftium phalanges non

& Elifzi, acfuam falutem largis deplorat

timet , fed fortiter vincit , Droüermtque

4' Rego 6'

Hena !

lachrymis

Heu ! Heu Domine.s ,

gloriosé.

Pugnaturus David ; Deum vi-

quid faciemus ? Propheta minillrum muli-

detur adfcifcere übi commilitonem ;'quótu.

16,

ebriter deplerantem folatur , . majores pro

tior fiat de victoria , ait.

Apprebende avma ,

[nl, 34

Íe copias proimittens,

Vidit puer, & ecce

feiuum ,

exfurge in adjutorium mibi,

eum

—. Oratioquó humilioreó efficacior ad þfobas Affectusimpet. 4!;

Deum rogat;ut in fuum exurgat adjutorfund,

tociffimas fiquidem beflias ovium czedem ín«

. vires adaugeat, animos infundat , tnanusad

tentantes, aut € caulis etiam cum przda re-

pugnas erudiat, & ad vi&toriam inítruat ,

vertentes, ultró prioripfe velociffimo pere

unde fecurus de victoria priüs epinicion fibi

fequebatur curfu, & comprehenfas manibus

ï,P]alm.lo:r.

pangit, quàm clafficum canat : /» DEO fa-

nudis arrepto mento, jugulóque dilacerabat:

—

-

1Emus iTIutem, £ ipfe ad nibilum. deducet

hacque certaminum rudimenta preludium

vorpenrs

inimicos nofiros , appofité D. Bafilius in

fuerunt illius cum Philifthzo Goliatho pe-

Íchoiiis expiicans hunc textum ait:. Provi-

riculofiffimi certaminis (inguletis,quod Da-

dextiam ámploramu 5 per banc enim folam

vid &tatevicenniopaulo majorinivit. Tur.

^ 6

auimicos nosiros vincere porerimus , nimie

bantibus enim pro inveterato odio Philie

rum per foiam imploratüonem divini fub-

fthzis, acarma in Hebrzos moventibus, Da-

fidii hofles (uos fecurus depradicat profter-

vid ex aula Saulis , ubi pfaltem, & |.canto-

Ó

nendos, Gtad nihilum redigendos; quia ubi

n

rem egerat, remifIus ad fua. fuit paícua, eà

oratio pugnat, ibi hoftes omnes expugnat,

quia gregibus pafcendis affuetus, armis tra-

neque quidquam.eít, quod poffit,huic bella.

€tandis minus idoneus haberetur,

Phili-

&£ria Amazoni obüllere:; tantum valet divi»

flhaiigitur, & Hebrai in duobus collibus

nz foricudinis amploratio , ut. fecura. fit

fua pofuerant cafltra. fubje&z duntaxat val-

victorigimperrados íentiunt ftatim hoftes,

lis divortio fejunctis; ambo quidem parati

quantim valeat divini nominis imploratio?

ad pugnam, fi fortaffisaliquis prior in inter-

utinam dilcerent Deum nofcere , cujus viri-

jectam vallem .certamen conferturus deícen-

bus nequeunt obíiitere.

Palmas qui legere

deret, quod mutuis .etiam clamoribus f2

»

in campo Martio cupiunt, diícant priüs pre-

per diem pofcebant.

»

«es fuadete;

ümque jam per quadraginta dies bel-

40*

guämjho(vtilcm fanguinem effune

ad;r—e.

Jum excitaretur magis,quàm gerere'ur,aeu-

tris aleam tentantibus; tandem ex partePhi-

, (5 r 1V"'

liftheorum morz impatiens quidam vir ftae

aciit i

turà giganteà nomine "Goliathus, viribus

Oratio, qua in caftris , ac pugnis

«orporis, armisque beilicisferox in medium

Deum expo[cit adjutorem , oran-

profiliit;& truculenta voce Hebrzos laceffi-

xem efficir eviumpbatorem.,

vit adpugnam ; fi quis effet inter ipfos, qui

.auderet ad fingulare certamen fecum deícen-

39

I&oriz tributariz funt orationi, quz

«dere , 'fimülque de imperio utriásque gentis

| Deum expofcens adjutorem , oran-

dimicare; cümque minas & convicia arro«

tem efficittriumphatorem z eftenim

:ganti füpercilio ; faftüque barbaro quotidie

*

It

Deus, qui vires, animum, :& bellicam for-

J

actaret,nemo fuit ex Hebrzis, qui fuzegen-

titndinem tribuit pagnantibus; terroremho-

tis dedecus vellet fanguine abftergere, ta-

flibus incutir., vires adimit, &t ad cedendum

metfiSaul Rex plures fpopondiflet divitias,

adigit, INeque David alio adjutore tor il-

ac perampla ttibuta5 imó etiam filiz Regiz

lui!res de proftratis (uis hoftibusdetulit vi-

«onjugiumei, qui ad ineundum fingulare ile

w'.;,-Re,vg. eAbo. .

Gorias, quàm Numinis auxilio : Intevfeci

Jud certamen fe permoveri páterecur : vox

univerfos inimicos tuos à facietua, quia ni-

'enim minax Goliathi,corporis vaititas, oris

gqniram tu adfiriiti, ur me juvates; faciestua

truculentia terrorem animis incufferant He-

MTIR

animos fuppeditavit, & vires, — Fuit David

breorum, quó nullus auderet cum ipíou-

-tot viéloriis infignitus, Bethlehemio oriun-

nare, quamvis promifía praemia Regis Saue

$

dus oppido ex tribu Judz , Patrem habuic

is ad talem ineundam pugnam allicerent,

líi, feu Jcífe virum rufticanum, fed . agri

E rure veniteoferétempore in caftra David

divitem , & copiofum, ex feptem fratribus

miffusà Patre cum commeatu ad frattes,

natu minimus palcendis gregibusà Patre ad-

«ümque Goliathus confueta ferocia, ac pro-

inotus.

Adoleícentem tametfíi a(luetuüm

brofa lacefleret :'Hebrzos iniultatione, eó

ducendis, paícendísque gregibus prz cateris

quia,nullus inter tot millia militom effet;qui

commendabant, & oris venuftas, & formaz

fecum cominüs congrederetur, fuzeque genti

dignitas, & peritia cythare pulíandz , vo-

vel eternam fervitutem v

afferret victor.

E

ÓH

i&tus, vel imperium

cisque fuavitas, quà jam tum inter montium

paícua, fylvarümque receffus compoíitos à

Miratus David non magis ferocem ho«

4I.

Íe plures Pfalmos metrica concinnitate mo«

ftis fuperbiam, quàm imbellem fiorum con-

dulabatur; ple&tróque ad barbiti fides: ea

flernationem, intellectisque pramiis, quae

tamen erat mafculá munitus fortitudine ,

RexSaul victori promiferat 5 fpiritus con-

animóque generofo, ac forti; utaeque ma-

cepit Deo plenos, & ad pügnam patratiffi.

n

nus ad puifus cythareacad pugnas cüm feris

inos; quodtamen cüm obferváffet Eliabus

adhiberet.

fratrum natu maximus juffit, eum cumob.«

26.

— Primafiquidem 'pug'natu'm rudimenta

jurgatione ad fua reverti pafevas inconfule

fuerunt, fylveítres feras ovilium vaftatrices

támque fuam ferociam in tuendis gregibus

manibus difcerpere, ut de ipfo dixeritSyra-

ad cateros opiliones oftentare, ut càm ad«

ji) i

cides cum leonibus gua[icum. agntss € cum

huc effet quafi puer, ea cogitaret tractanda,

que pue;*ilqm adhuc fapiunt etatem. . Ve-

ar[is, quafi rufzg ouiculis viclor 'luder'et: fe«

j

rum

d

416

rün Dasil etao qodahi &lmolacus int-

agnofcentes, Deum pugnáffe pro parte He-

pulíu, quo invitabatur ad pugnam illam fin-

breorum ; fed perfequentibus Hebrzis, &

gularem cum Goliatho ab incepto non de-

terga cedentibus eam effuderunt fanguine-

ftitit , fuggerente Deo animos, & vites fup-

am ftragem , ut in uno Goliatho , omnes

peditante. . Cámque res delata fuiffet ad au-

Philifthzi cenferentur periiffe.: Sed quibus-

res Regis, fiftigur coram ipfo adolefcens,

nam armis David. tam infignem detulit de

cui Rex objicit certaminis imparitatem , &

Goliatho victoriam, & de Philifthzeis trium-

inexpertam militiam contra veteranum bel-

phum ? certé non armisferreis, qua depo-

latorem , tumidümque debellatorem ; . fed

fuit antequam fingülare iniret certamen; fed

Dadvid fronte hilari, vultique jucundo re.

*

armis orationis , quia loricatus fiducia in

in

Deum non timuit minas Goliathi,non enim

Ípondit , plures difficiliores fuiffe à fe

cantpo victorias relatas contra leones fero-

fiduciam fuam collocaverat, in armis Pfal,

cientes,. urfósque truculentos , & ipfum

43. Non enim in arcu meo [perabo , & gla-

non terteri,imó & contemptui habere jacta-

dius meus non falvabit me: fed in Deiauxi-

tas totidem Goliathi minas , ferocientem

lio, orationibus, precibus, & fuffragiis im-

Martem magis in lingua loquaciori, quàm

plorato erat fpes Davidis, cüm dicat: Is

in manu praliante geftantem,

Deleéctatus

Deo laudabimur tota die, 8 nomini tuo cone

- Dui, ^

Saul hac adolefcentis bellica fortitudine, ac

firebimur L f&ctila.

-

43*

fpiritus magnitudine, pugnam pofcenti per-

Qui animo funt generofiores, viribis:

mittit ; & ut humana cum divinis coüijun*

que rubufliores , ac difciplina militari cele-

getet prazfidia, armis ex armamentario fuo

briores duces , minüs fibi fidentes,in oratio-

depromptis jubet adolefcentem praemuniri,

nis fubfidio, precimque ope, bellorum e-

magis id patientem , quàm optantem, cum

ventus felices locarefolent, & vires à Deo

Numinis fiducia firmiüs, quàm ferro, &

expoícere, & obtinere, cui & victoriam tri-

| Vihn,s,

chalybe obarmaretur ; & cum hifce corpo-

buunt: David enim, ut nonfibi, fed Nu-

ris munimentis plus fibi impedimenti ia-

mini vicloria de proftrato Goliatho tribuee

.etfe, quàm fubíidii fentiret; exutá catafra-

retur non loricatus, nec catafractus, fed in-

&à aliis noluit armis muniri , quam paíto.

ermis defcendit ad fingulare certamen, &

ritiis, & ruralibus, baculum fecum fumpfit,

mirantibus, ac ftupentibus utrinque omni«

peram, fundam , & quinque lapides de. tor-

bus ipfe folus. imperterritus filice € funda

rente felectos , quibus in vallem defcendit

.excuffo molem proftravit Giganteam , eó

|

EOE

i

pugnaturus cum Goliatho, qui jtivenculum

quia fpem certam victoriz in Numinis au«

intüitus, inermem , nullóque bellico appa-

xilio pofuerat, quia ut ait Auguítinus: ANos Sernb s. d

ratu formidabilem ; & in quo' debellando

aliter proflernitur inimicus nifi Dei. auxilio, vverbis Atyos

plus pudoris, quàm gloriz effe cognofceret,

ff»li.

Qui fuis pugnat viribu , antequam pugnet s

Hamil ,de

indignabundus juffit & fuo . abfcedere con-

proflernitur : & D, Chry(oftomus,de David

David.

4f

fpectu, eümque imbellem | canem vocavit ,

&Goliatho appofite ait:David dixit ad eum:

qui tametfi latrare poffet, non tamen mor-

tu venis ad me fidens in gladio,ego in Deoyttt

dere;' proinde ftatim unde venerat;ut rever-

terrena armi dimicas, ego coleffibus pugnos

teretur, eum monuit; ni(i mallet pedibus

"u dn lancea, ego in fides tu in clypeo,ego $m

proteri in frufta illicó difcerpi , & corvis dari

p4cei tu veuis ad me in armorum virtute ,

inpabulum , imó contumelias etiam auíus

€go 1n potentiffemo adjutore 5 denique $n t&

fuitin Deum injicere Hebraeorum.

tuA AYPA Vertentur, in te cuus gladius ex-

43.

Verüm cum David minas Goliathi quafi

eretur,

viclorza.

Deiq/?bæc pugsa ; Dei e(it O ipfa

cumrifu repelleret poít velitationem | vere

borum ad. decretorium certamen venitur,

Furtum fe committere fciat flrategus

445

animis utrinque fpectantium varia fufpen-

ille, qui fuis viribus vi&toriam tribuit,non

fis exitás expectatione : Philifthaicerta vi-

Deo: nifi Deus pro dimicantibus pugnet,im-

Goriz fpe alebantur,G jam epinicion;prius-

becillis eft omnis potentia, fraCtze vires, in-

————

quam certamen iniretur , fibi occinere au-

firma bellica virtus; neque fibi bellator vi»

diebantut.

Interea Goliathus in valle in-

&oriam arroget , quzà Deo folo, víres, &

terjecta toto corpore catafractus adolefcenti

animos fuppeditante prodit. — Satisgloriz

Davidi minax obviabat , fed. David ocyus

datur hominibus, fiDeus eis victoriam

filicem rapit é pera, imponit fundz, librát-

Aih i s

comparet; próque eorum tutela dignetur

[

que i&tu tam deflinato,& à Numine directo,

pugnare: ad invictum Ducem Jo(ue Deus fic

utexcuffus mediam Philifthzi Goliathi fron-

loquitur: Ejeci eos de locis fu. duos Reges

30[!!8 64?. :

tem feriret & fracto cerebro fixus hazreret

Amorrbeorum non . ín gladio tuo : tametfi

24-*'0.21-.

fronti, adeout maclati bovis inflar in hu-

Jotue bellica loricatus fortitudine, & mafcula

mum proftratus victus, & enectus cecide-

virtute praditus hoftiles exercitus fuerit

rit Goliathus terror hebreze gentis ; ögpro.

adorfus, eósque pugnaverit , & expugnave-

pugnaculum Philifthzorum ; David fuper-

rit ; nontamenejus gladius, fed Dei virtus

flans jacenti , arreptóque ejus gladio caput

fuit, que Reges profligavit, & viclrices

amputat , quod letus, ac victorad Regem

lauros pugnanti fofue comparavit, ut notat

detulit Saulem : eo fpe&taculo fracti animo

Abulenfis inquiens: Non &f fenfur , quod s dia. cape

Philifthai in effufam fe ftatim fugam dedére

Jfraelite non fzgg:iaz:efint €9nt4 Reges illag * a4.Jofue, 3

ä

pugrza-

CPPEduP xf

Oratio quó humiliOt có eHiCacïoxadprobosAffe&us impet, 417

"

. gugnaverunt enim, & zïelwerþnt;o:; fed uon

tia, cüm ad eam «cömp'afandam vitesfuppe«

- 4n poreflate gladáj , &5 arcás,

ditet, & manus doceat : contra hoftiles in-

quod nonfactebanr boc, quia effent fortiores

curfus invocatus femper adeft Deus fuam

viribus , aut plures Cananais , fed magis à

pr&ítiturus opem,

contrario; erant enim GCananai robuiiuwres,

46.

Patriarcha: Jac

o*'bor'i patriam repetenti

&plures, " ldeó Jotué duos Amorrhzxoro

caeleftes exercitus occurrunt in fui gratiam

Reges proftravit, quiaDei caufam geffit, «

a

obarmati: Fwerant ei obvtam dngeli Dei ,

Gentf. 38

non fibi delatas victorias :trib*üi.t , fed Deo,

4uos cim vidifjet aitz CaflraDei funt bac ?

abexercitu fuo comparatas

LÀ

*

Deus enim à

'ecce qualia Patriarchae ad patriam reduci ad-

Jotue invocatus adfuit, virtutem pugnanti-

fuére praefidia, quales armatorum exercitus

5bus brachiis daturus , virésque hoftibusad-

'ei obviárunt , non ub expugnarent, fed pro-

"empturus,

iNeque gloriz us detrahitjnec

pugnatent, :ac defenderent : afferit Lippow

fuorum militum prz£ectus illeexercituum,

manus angelicas copias Jacoboapparuiffe.ne

qui victorias delatas de holtibus -deletis in

fcilicet £raterno :occurfu terreretur z ZFzebat

DDeum refert, fuámque ip authoremgloriam

ait Lippemanus, Pujurmod: apparitio ad con-

refundit: folusenim Deusett, qui vincit,

folationem vuiri Dei , us ammancbat fubitus

æwt. 7e

quapropter per Moy(em ait : ANon quía cune

aerror ex occurfu fratris illà jam denuntian-

as gentes mumero vincebatis vobu juntlus

/

4i. Lippomano affentitur Anfelmus Lau«-

&fl Dominui, & elegit v0s, cóm omnibia fitis

denfis, qui explicans hunc exercitum à

qopulu paucrores ; fed quia deligit vos Do-

Patriarcha patriam repetente vifumait : AMaf«

ia , hinc David loquens de victoriis, quas

gitudo Angelorumyque militiacelefla nomi-

- Araélitze de tractis, «cíisque hoftium exer-

mabatur , apparuit Patriarcha, quibus con-

«itibus retulerünt, & deProvinciis ; fegnis-

fortatua món metueret fratrem, fecurus eorum

?fdlm » 3

«que armorum vroccupatisait ? ANecenmmin

Auxilio.: :non potuit Jacob valentiori defen-

&ladso fuo poljederunt zerram , non quodate

-di exercitu,neque fatellitiomunirinobiliore,

mnad non pugnaverint díraelitae, non quód

Verüm tametfi Angelicis vallatuscohortibus

Onon initeterint ; & íe turmarim .explicues

adhuc facob trepidat, & £ratrem timet Efau,

rint, aciésque hofliles à latere aperto non

«qui fub fratris latvainteriüs agitabat hoftis

'ircuierint, ded quiavires ad pugnam , &

«confilia ; hinc non «contentus. Angelorum

victoriama Deo. fumpferunt; ut, & viéto-

prafidio ad arcem confugit orationis, utnon

riam, quà de pro(tratishoftibus triumphá-

iIbene fopitam , fed .adhuc fumantem iram,

runt, ait enimDafilius: zrmati quidem pu-

ac deflagrantem invidentiam inoffenfe eva-

th.d'

guarunt , C fuu . armü bofles expugnarunt ;

'dat, inquiens,

iErve sme de manu fratris

'&is p

verum epui ap[um mon:erat armorum fed Dei,

wiei Efau,qQUuia valdé eum timeo, nimirum

li

NT

Ui exercius eorum ducebat.

itutioresad fraternam iram evadendam fup-

4 $^

d.

Imbecilies funt femper armatorum vi-

ipetias non fperavit, quàm ab oratione, Ja-

Tes,inanis omais béllica ànduítria, «& vanus

«€ob igitur; quamvis angelicis (tipatus armis,

preeliantium numerus,nifi Deusprecibusro-

Angelorum munitus cohortibus orat, magis

gatus vires addat , .animos fuppeditet , &

fidens piz orationis viribus, quàm angeli-

pugnas ad victoriam dirigat. "Oravit fuoin

«isarmis, Necfallitur quia beneficio ora-

&ubiculo imbellis vidua Judith, & precibus

tionis fratris fibi captat benevolentiam, &

armata in aciem profiliit, & ad Holopher-

pericula eludit: oratío fuit, quaziramex-

»is tentoria intrepida fe contulit, caput ejus

tinxit fratris3 »eius reconciliavit :amorem,

amputavit , & obíidione cinétama Bethuliam

'exgitavit benevolentiam : — 'Curzens 4tAque Genef. g,

vindicavit ; capátque fupraobfeffz urbis mu-

Efau obuiamfratri fuo, amplexatus esi eum.

ib

ros appendi juffit: quidini ? pavent ad afpe-

Efaufui oblitusfratrem fuum Jacobum izto

&um iugulati Ducishofliles exercitus , qui

excipit vultu, fraternóque conílringit am.

trepidantes, timidae fe dant fugze z. irraunt

plexu, & inveterato depofito odio, amicitize

à tergo líraelitee ex urbe prodeuntes, infe-

£oedere iura fraternitatis ar&liüs — flabilivit;

L

quuntur fugientes, quos cruencaa clade pro-

neque ad fraternum atorem Efau emollitus

ftrárunt.

Certe hzc Juditha victoria non-

fuit Angelorum terrore,fed fratris fufis pre-

nilieiustribuitur precibus, quz à Deo eam

cibus, quibus veluti benefico imbre flammas.

Juditb.13.".

impetrárunt ? Dom'/wuu revocauit ne vobis

omnesexitialis odii extinxit, & ignem exci-

"U. 1-0.'

gauaeutem 4n vicloria fua : wocat hanc vi-

tavit fraterai amoris,ut enim refpondet Lip.

. €toriam Dei, cui cantüm tribuit, non fibi, eó

pomanus: Zrüficio Jprritue format efficacif-

quia fciverit, Deum fibi vires, &animos

jfimam orationem ,. benevolentiam captat 2

vj h

H]

,

fuppeditáife;cuin repetitis precibus,ac ieiu-

oratio, quam Jacob fudit, nonterror, quem

nüs divinum fuum petierit auxilium. Deo

Angelorum armatus exercitus inculfit, Efau

igitur eft victoriareferenda, qui vires fuppe-

odium extinxit, amorem conciliavit, captae

ditat, arma dirigit, animos miniflrat, hofti-

vítque benevolentiam ; ut inde difcamus,

bus terrorem incutit, virésque adimit; ipfe

quoties hoftes imminent ad internecionem,

eft Deus exercituum, qui docet manus. pue

ad prefidium recurrere orationis, quamvis

gnanuum ad belium , & digitos etiam fcemi-

enim utiliffima nobis fit Angelorum tutela;

narum colo tractando affuetos eruditad prz-

orationis tamen ufus . eft nobis perneceffa«

, 1.

m '/"')',J

lium; cíque proinde foli tribuenda eít victo»

rius , «üm Jacob quamvis cecleftibus inftru«

&us

R

L]

W$

. Diffetatio XX.

&us copiis, exetcitu fultus Angblbrum,äd-

ipiz/:l.l Cur i David iny'ocat Deuri, Gr;mi

huc fratris vereatur iram , & orfatione ar.

à

F

Q«

non nominat, Abrahamum ex. líaacum?

matus ejus gratiam fibi conciliet : ar/;ficio

lius enim Jacobi filii meminit, Ecatur eujoe

fpiritus format qj?ïmcx]imam orationem , &$

Deus ] acob, cur non dicit Deatus,cujus Z2eus

beuevolentiam captat,

Ábraham, Ifaàc, G. Jacob ?. quia nimizum

Fuhdenda tunc etiam funt preces,cim

Ifaaci filius Jacob, càm adveríis premieretur,

47.

carnis illecebrz ad caítitatem labefactandam

fraterno odio ad internecionem infequere-

nos alliciunt, vel exitiale odium ad fratris

tur, variisque pulíaretur contrarietatibus

effundendum fanguinem ; & generatim quo-

fufis ad Deum precibus divinam impetravit

ties nos pravus aliquis affe&tus intus pulfat,

opem, quà advería quzeque fuperavit,& quz

& ad delinquendum contra divinam legem

imminerent peticula declinavit, DuosIfaacus

nos pfovocat.

Quoties periculum immi.

ex Rebecca filios fufceperat majori natu noe

net lxdendz conícientiz rogahdus eft Deus,

nen Efauerat, G minori Jacob;. & quamvis.

ut fua nobis auxilia opituletur , hzc enim

ambo gemelli effent , feu eodem editi partu,

eít hominis obligatio, opem à Deo expofce-

habitu tamen corporis, & indole animi per-

L]

re, X precibus prevenire, ne lethali culpa fe

diffimiles fuerunt

*

Efau enim naturá fero-

à Deoavertat, & ne finat fe vinci à doemonis

Cior, ac in'genio agteíli, ruri addictus, ve-

v

fuggeltione, imé ne incidat in tentationem,

nationibus affueverat 5 Jacob veró natu

Mattl. 18,

cüm id pofcamus quotidie in dominica ora-

minor ingenio facilis, moribus clegans, ac

tione: Ez nenos tnducas in tentationem, quia

mitioribus affuetus fuit ftudiis , aptiórque

cüm rentatio urget, X pravi affeCtus intus ex-

animi culturz pervirtutum praidia, quàm

citantur de propria confidere libertate non

corpori exercendo. — Cámque contigiflet,ut

vacat przfumptione; & confidere de. folo

pulticulam ex lente pro avi illius fimplici-

auxilio ordinario fufficiente ftolida eft de-

tate Jacob comederet , fuper'vieniens Eíau

mentia: ad gravem enim, & praefertim diu.

ex ruraliitinere defeffus , ac fame preffus

turnam vincendam tentationem , auxilio in-

portionem popofcit pulticulz illius,quà pof-

1

digemus extraordinario, qucd eniximà Deo

fet & famem abigere, & vires reficere: fed

rogemus quo muniti imminens |feedandz

Jacob totus intentus, quomodo poffet jura

conícientiz periculum amoliamus.

primogenito debita, quz fibi naícendi forte

48:

Quéd fr tempeftas oriatut in mari, flu.

vindicaverat Efau, enancifci; pultem eà con-

| Gf

ditione concedit, fi fibi natalem ve

lls

iiv

Gus navim diverberent , ventorum impetus

Ü prae

ad naufragium impellant ; nemoeftex nau-

rogativam cedere : quamvis ad inopinam

tis eequora illa procelloía trajicientibus, qui

petitionem turbaretur fub initium; cupidis

in tali vitze di(crimine , alicui ex Coelitibus

tate tamen gulz ille&tus, juribus ceffit prie

noníe commendet , ac divinum humilibus

fnogeniti, & fimul cum vili lenticula prin-

precibus expofcat auxilium , eó quia falus

cipatum decoxit familiz, dignitatem Sacer«

corporis periclitetur, & naufragium immi«

dotii, pingniorem paternz hareditatis por-

1

neat. Quanto magis ad declinandum azter-

tionem , &quidquidbonorum cum fíauíla.

num animz naufragium , quando procellofi

patris precatione jungebatur. Idque caufa-

concupifcentiz zftus intus mentem exagi-

fuit, cur Efau exitialt odio fuctit poílea la*

tant, Q per tenrationum impulfus ad. pec«

cobum fratrem infecutus; ejüsque propterea

candum-lethaliter , nósque avertendum à

iras effugiturus, (imülque uxorem & fangui-

fummo bono pertrahunt , debemus preces

ne, ac terra cognata ducturus, aufpice Deo

^

fundere, G divinam implorare opem, ne in

e Chanaane in &

219

Aef

opotamiam ad Labanum

illo procellofo concupifcentiz zetlu pericli-

avunculum contenderit, & quidem pauper-

temur? imó ex Angelico Doctore D. Tho.

rimus viator , bacillum pro omni fupellé«

&ili fecum deferens.

ma ad fundendas preces, implorandámque

In itinere Deum im-

divinum auxilium , tunc utroque jure divi-

penfiffime fibi conciliare adnitens , fuppetias

no, & naturali tenemur, càm in periculo

expolcit ab oratione, quá Deum enixim ro-

Pa

verfemur peccandi : tunc utrinque trahimur,

gat, ut velit fibi effe propitius: $£ fuerít Genes. 2s,

à Deo ne divinas leges transgrediamur, &à

Deus mecum, & cuflodzerit me in via, per v«20.

cacodoemone ; 'vel pravis affedibus, utab

quam ego ambulo, & dederit mibi paxem ad

iisdem avertamur ; & tenemur Deo praci-

vefcendum , E& veslimentum ad. induendum,

pienti obfervantiam fuarum legum parére,

reuer[isque fuero profperé ad Domum patris

& peffimas Cacodoemonis fuggeítiones pro-

96i, erit mibi Domzaus in Deum.

cul abigere.

2

1

Vacua non fuit Jacobi oratio,quce enim

ïQo

4.9»

Rurfus fi adverfa nos premant , fi res

popofcit, impetravit.

!

Septem dierüm iti-

no(lrz ad votum non fluant,divinam debe-

nereexatto inagrum Hatani proximum pete

mus expofcere opem, quà obices remove-

venit, ubi fcifcitanti à paftoribus . de familia

antur, G qui nobis contratii funt, ac in. nos

avunculi fui L

G M eek

abat

ii fe fe obtulit ejus filia

exafperati mitefcant , nósque fraternacom-

Rachal,inqua cüm oris venu(late, ac juve-

plectantur charitate; exemplo Davidis, qui

nili atate flos decertzret pudicitize, cámque

cüm prolixa - calamitatum ferie. vexaretur,

achael greges duceret' ad fitim aquis extin«

Deum oravitinquiens: Beatue cujus Deus

guendam, lapisque puteo impofitus accef--

jqcoö, 4djutor ejus» [pes ejus in Dagnjno Deo

]ac01

íum negaret àd aquam hauxicndam j

bus

— t

a,

--

wviwep iod4

a-ege

WO ml

|

-Otatio quóhumilior eó efficacior ad probos Affectus impet. 41 9

'buspuelle gratiam fibi conciliaturus faxum

«ibus nil temporis impendant, adhuc ta-

xevolvit, & copiambibendi pecori fecit, Ra-

amen felices funt , & omnia iisdem profperé

n

chael interno fuffufa gaudio, feftinato pede

Ve-

obtingunt & res fuas ad vota fluunt.

ad patrem :venit. Labanum , nuntiatura ,

rüm quamvisDeus nonnunquam id permit-

??

«onfanguinel juvenis adventum , cui Laba-

tat ; hi tamen propriz felicitatis adjutorem

!

aius ftatim obviavit, G gratiffimum fibi ne.

accerfunt cacodcemonem z hujus rei docu-

potem infuas introduxit éedes,omnique hu-

mentum infigne .dedit populus lfraélis :

a3nanitate.eum coluit ; :hofpitium fimul , &

"Moyfe fiquidem abfente , & «olloquente

grofugium obtulit; imà & fpem nupuiarum

um Deo in montis vertice; tutbz ad mon-

«um-una ex filiabusfecit, 'Curz gregis uni-

:tis radices turhultuantes, armillas, .aureáse

'verfi Jacob praeficiturà Labano , 4n quo ex-

:que inaures , & alia ; mundi muliebris ornae

«ercitio integrum feptennium .defiderio :po-

menta eo animo congeffére,ut Aaron e nobili

tiundze Rachelis impendic (olicitus ;paftor,

metallo Deum cuderet ; cümque ;inon po»

quptias empturusà focero talifamulatu, La-

tuiffet Aaron precum importunitati obfi«-

banusveró ficut erat parcus in promiffis, ita

ftere ,-qua(iindignábundus & quodam im-

& fallax fuit infide premiffi : fiquidem vafre

patientize impetu congeftum aurum in for«

— fubftituit pro Rachele Liam filiam natu ma-

nacem injecit ; :eóque liquato vitulus exivit

jorem , :fed.venuítate minorem , przfertim

conflatilis,

'Sed quo artificein folitudine

«cum lippitudine laberaret oculorum ; hinc

Àllavitulus ille aureus .cuffus, & formatus

Jacob alterum :fervitutis "feptennium ;pro

:ifuit? quibus aurificinze inftrumentis? Sunt

—— o €—QÀ

, JRachelis nuptiis fpondet:;Labano; :quo ex-

:qui afferunt, aurum ab Aaronein fornacem

ipleto :;petità à focero ;facultate patrig revie

-conje&tum à Diabolo aurifice fuifle in vitu-

**

ä

defida ,.cüm rota familia iter arripit .cui ta-

Ium formatum,idque conjici

unt ex Aaroriis ,

: E

E

£

amen Efau frater cum quadringentis armatis

wertbis : ;Projeci sllud in 4gnemyegre]fusque

'Viris occurrit in pattiam reduci;hoftiliter ex«

ibicvittilus.Quid ni funt qui parce laborant,

«epturus inermem. 'Quidin.hifce adverfis

parciüsque orant, quibus tamen fingula pro-

'aget 'Jacob fraternum odium declinaturus ?

Áperé contingunt ope cacodoemonis,

Deum enixim rogat , ut velit fraternum o-

A : !

Alii & converfo diuturnis franguntttr

.dium à fe avertere, & in tanto difcrimine ab

laboribus, anguntur folicitudinibus , terun-

-

Genefc,31, '0mni eum peticulo eruete: 2Deus Patris vitei

'tur in opificiis, frequenter orant, facrisin-

A:Abrabam,6 Deus Patris smei lfaac: Domi-

«terfunt , & tamen vix quidquam . ;profperi

"t qui dixifli mibi,evertere in £erram tu-

ápfis obtingits fed ifti qui nihil fine preci-

Am, 8 in locumnatiuitatis tue y.6$ benefae

ibus aggrediuntur , Deum habent protecto-

&iam tibi. JMinor fum cunilis sniferationi-

zem;qui perífepé differt concedere petita, ut

us tuis, erue me de mauu fratris mei Efaus

amerita exaugeat petentium.

Vel. non ex-

Ua valde:eum timeo.

Quid ni.his preci-

audit orantesin hac vita, ut überiori prze-

bus Deum fibi ;propitiavit , immutavitque

mio eos inalia cumulet. — Vel ideo non exe

fratris animum , .:G Efau exuens omnem fe-

audit, quia quzà nobis petuatur , magis no»

rociam;hon ampliüsodio infequitur fratrem

ibis obeffent, quàm prodeffent , appolite D;

àn patriam reducem, fed amore profequitur;

Auguflinus: ; ver Deum invocafii certus

non belli vulnera ampliüs meditatur inflige-

efto , quia id fortó quod volébas &empora. Tomo 2..3p

re; fed pacis ofculafigete ; non cogitat veni-

Jiter , ádeo mon dedit , quia tibi, non prode- V[Alm.tiy.

4entem fratrem expugnare ,' & proflernere;

ryat, AEdifcetur in boc cor ve[irum fratres,

fed fraterna charitate ample&ti , ac humanis-

«or Chriflianum , cor. (idele : me incipiatie

fimé cum illo agete: hos pravos affs&us o-

iristes fatii -veluti fraudati defiderijs sre $m

dii, & invidiz in Efau fola coércuit oratio,

dudignationem coutra DELM. — .Non expedit

quz in eodem amorem pariter excitavit, &

A4Recurrite

Aadverfus Stimulum. «alcitrare.

gaudium,

d fcripturas, Exauditur Diabolus, & nom

^.

exauditur Aposiolus ; exaudivit eum , quem

$. V.

alifponebat damnare , & non exaudivit eum,

ii h

10,

quem volebat fanare. Nam ager petitmulta

L

Differt plerumque DEU S concede-

à Medico, nondat Medicus , non exaudit .ad

re pftita,ut merita exaugeat petentium,

voluntatemyut exaudiat ad fauitatem. Ergo

Vel nonexaudit , quia noxia ejfent;

Medicum tuum pone D EU M, pete ab illo

oque petuntur.

"

falutem, & falus 1ua ipfe erit 5 visy wt det fe

tibi? quód [i quid vis babere s non vult ipfe

m

yi.

C I adverfa nos premant, fi &rumnz, &

u

calamitates nos vexent, fiomnia noftra

utbabeazs ,. ur fe tibi det.

Impedimenta

vemoye, ut intret ad te DEUS , & fi vo.

" fus, déque nobis videantur verti ,

luntati noflra non dat, (aluti dat.. Tucum

orationem expofcamus adjutricem ; ipfa à

Ouibus te mes

quovis nos eruet periculo, & advería in

patientia (alutem expetia.

dicamentis curez , ile novit, quibus fetlio-

profpera mutabit: fi enia precibus funden-

nibus, quibus uflionibus, ille novitz tu tibi

dis affueverimus ad vota fluent; quz ex-

pofcimus.

Áudio tamen quosdam quetu-

agritudinem comparáfli peccandoyille ur f'auet

vult non folàm favere,fed fecareyS urere.

los objicientes plures effe; quitametli pre-

Ggg

Negat

Verani dmfeüibw Jem.d, .

410

Diffcxtacio/ x*

EL

Negat plerumque Deus , quz petimus,

*nibds adjungitur interna mentis exercitse

qua fi nobisconcederet , plusadferrent no-

tio, ac conformatio , tàm attentze cogi-

cumenti, quàm commodi 5 vel negat mi-

tationis, quàm devotz , pizdue affeclionis;

notaànobis petita , ut majora nobis con-

quia verbis fenfus , & fe

nfui refpondet af-

cedat ; vel cunctatur annuere , quó orantis

fectus,

con'lantiam exerceat, augeátque fiduciam,

vel nonítatim exaudit , ut impenfiüs, fze-

- Quee veró pua*ä mentalis eft- oratio ea

j*

piüsque petamus: vel qua nos petimus,non

fimpliciter meditetio, vel contemplatio di-

&itur, inter quas id intereft difcriminis , ut

dat; quia nobisobeífent, qua tamen com-

penfat cum aliis, qua nobis profunt., licét

meditatio certa via , ac methodo progree

diatur adhibito difcurfu intelle&tüs dererum

à nobis non expectentur , quia fortáffis non

divinarum , facrorámque Mylíteriorum cau-

4p P[ah 1144ianotefcunt ,' ut notat D. Auguflinus ubi

ait; Quando norn dat, ideo non dat, ne ob.

fis, effetibus , circumflantiis; ut pios vo-

fit, quod dat,

Neque enim aliquid inju-

luntatis affeCtus nitatut excitare , eósque

fovere.

Contemplatio veró,ut eam definit

ftum petebat Apoítolus, quando rogábat ,

ut auferretur ab eo flimulus carnis, Ange-

D. Thomas;eít (implex intuitus veritatis abs-

2: 149 ,2136;

que varietate difcurfuum, cum fummo tum

lus Satanz ; & tamen rogavit, & non acce-

art g,

admirationis, tum amot

is, ac pij defiderij

pit, quia tempus adhuc erat exercendae in-

afR.

firmitatis.

Petiit Jobum tentandum Dia-

&u. . Ad hanc autem contemplationem

bolus, & accepit , Attendire fratres mei,

vir afceta non pervenit, ni(i poft diuturnum,

eümque multiplicem antegre

meditatio-

magnum my(íterium difcendum , repeten-

nis ufum,

dum , tenendum animo , nunquam obii.

Duplex à viris afcetis folet con-

vifcendum propter/abundantiam in iíto fze-

templandi ratio plerumque ufurpari, ab iis

culo.

praífertim , qui meditandi laborem diffi.

Quid dicam ?. revera comparandus

culter fu(tinent. — Una conf(iftit in applica-

Apoftolus Diabolo ? Apoftolus rogat, &

i

non accipit , Diabolus petit , & accipit; fed

tione fenfuum interiorum animi ; quibus

refpondent externi, & tunc contingit, cum

non accepit Apo(tolus propter perfectionem

fuam, accepit Diabolus ad damnationem

imaginamur períonas intueri , ac circum-

fuam.

Denique ipfe Job accepit fanitatem

flantias omnes rerum ; qua geruntur, &

guflare, ac olfacere » quanta fit fuavitas,

in opportunitate ; dilatus eftenim , ut pro-

aretur ; & diu fedit in pulvere, & rogabat

& dulcedo animz imbutz . divinis carifma-

Deum, ut auferrentur à Deo ifta; & Deus

tibus; & hifce internis quiaque mentis fen-

non auferebat.

Citiüs Diabolum exaudi-

fibus, quibus imaginamur, Chriftum vi.

vit ad eum tentandum, quàm ipfum Job ad

dere, ejus verba audite , ejus fuavitatem

fanandum,

Ideo, conceífíus eft ifte tentane«

olfacere, dulcedinem guflare, & ejus vir-

tutem veluti tangere ; quinque re(pondent

dus, ut eo probato effet ille cruciandus. Di:

eximiz virtutes; vifui fides, auditui obe.

d

L

fcite ergo non murmurare adverfus Deum:

& quando non exaudimini , ne . deficiat in.

dientia ; odoratui fpes; guftui devotio, & -

taclui charitas.

Alia exercitatio nuncu«

vobis,quod fcriptumeft. — Per fingulos dies

benedicam te,

Quare iíta dico fratres? ne

pari folet oblatio myfteriorum, qua abun.

KTMT

quis quando forté non fuerit exauditus ali-

d& Chrilli vita, & geíla nobis exhibent,

quid fuftum petens à Deo, non . minuatue

Maieriam meditandi nobis etiam fuppedi-

animo , non deficiat: expe&tent oculi ejus

tant pleraque alia , prefertim notitia fui ,

ad efcam, quam ille dat ia opportunitate.

f1 ferió cogitet homo quis fit: qui enim fe

ipfum noffe cupir, nec

ofíta

w iRW

cít fe ipfum fibi

Quando nondat, ideo non dat, ne obfit,

Qui veró injuftum aliquid petit

proponat cum omnibus fuis miferrimis in«

3 Un,

quod dat.

'PS'

digentiis, imó & vitiis, quz corrigat, noxis,

in poenam fuaàm exauditur. Haé&tenus Au-

quas abítergat,

ultinus,

Hu

&t C

lTïl 2

na etiam vita, mundus , 4ac in-

gt

$4

Catetumoratio femper prodeft,& plu-

j6.

rimumadfert commodi mente prz(ertim o.

numerze mundi fallaciz: uberem meditandi

rantibus, quia hec femper eft potior ad pra-

fegetem nobis exhibents fi expendamus ,

quanta fit vite non folàm brevitas, íed &

vos affe&tuscoércendos, & probos excitan-

dos, acfovendos:; quantum enim diftat cor-

fragilitas, vanitas , ac inanitas fiquidem

A

pus vivum ab exanimo , tantum interjicitut

unico mortis 2fflata omnis, tum dignis

difcriminis inter orationem mentalem. & vo-

tatum , tum divitiarum ,. ac voluptatum

calem; fi enim fit puré vocalis, & in (ólaex-

vigor avolat, extinguitur , & qua diu fte.

teriore pronuntiatione fita , tunc interiori

terunt , momentó corrüunt , ac vaniffimi

caret anima fructu devotionis , proinde &

hominum conatus , vanzque cogitati

Cfies,

vita fpiritualis attentionis; que fi accefíerit,

quibus mentem impleb

ant, in ttzíle aihilum

tunc vocali mentalis adneclitur, & ex utra-

ex«tempore relabuntur, & tunc

memoriaim

que fit oratio mixta: quiapreces, qua voce

fubi; quod aiebat David :

Perit memoria

PJklm. *,o

proferuntur, mente etiam aguntur ; 1dque

eorum cum — fonitu ,

quafi cum ipfo pulfu

contingit , cüm quis animo praefens adeft

&ris campani 1. excitat hic fonus defundi

orationi, G coram divina Majeflate intelli-

memoriam , Íed mox peritüram ,.

git,k verfari, quia tunc.externis precatio« — fam uno cum fonitu,

Meditationis ma-

-,Nt;en'a(

/

Oratio quó hümilic:t eo efficacior ad pteböä Affcctusimpet. 42r

tetía funt etiam quatuor hominun zovif-

bulum, &gramïneas cunas nafcentis Chri-

fia, Mors,]udicium,Infernus; & Paradifus,

fti; & confiderandum, quomodo edicto Ca-

& qui hoc tfajicit mare oceanum , ini-

fatis Angu(ti de perfolvendo cenfu . quavis

difrupta mora obtemperaverint Jofeph , &c

tiüm quidem videt, non tamen finem ; nc»

que extremos terminos,quia aeternitas nullo

Virgo Mater; quomedo ipfe aterni Patris

J

«lauditur limite , nullo abíolvitur fine.

filius, & Deus, ipfe infans ex obedientia

Sunt etiam pleraque alia,quae uberrimam

nafciturus, equé ac moriturus ; nondum

mneditandi materiam nobis fuppeditant ,

egreffus de utero materno , jam egrediatu£

de terra; & cognationefua,

Quomodo Jo-

prafertim diving maturz attributa , qua

ficut fuat excellentimífia , & incomprehenfi-

feph, & Maria exclufi fuerint à diverforio,SC

bilia;ac fuperiora czteris fidei noftrze myfte-

in ftlabulum fe receperint rigente brumá,

rís; ita long? maximam vim obtinent ad

Quomodo illicinter bruta animalia orarent

inflammandan in animis pictatem , Íuccen-

ambo fponfi, ac plures horas in altiffima

mentis extafi tranfegerint 5 & Deipara ine«

dendum amorem , Q alios p'mbqs affectus

*44.!86,

€xcitandos.

fantem JESUM verum Deum , verümque

hominem enixa fuerit (ine doloris fenfu;abs-

h

$. VI.

que lzfione virginitatis.

Quomodo mox

in lucem editum , qui lucis erat. Author,

Vita, € Paffo 7&5U. Chrifiz per

humi jacentem fupplex adoret , ulnis am-

La

ple&atur, íinu foveat, fafciis flringat , &

fpmbola fenfebilia uberrimam nobis fup-

cüm aliz non effent cunz, in. przfepio eum

peditant orandi materiam, piésque om-

reclinet vagientem, — Quomodo ejus fpon-

nes excitandi, & fouendi affe-

Gus,

fusJofeph tota fpiritus recolle&tione in ge.

nua procumbens prolixiàs eum adoret.

$7-

A eft animz noflzz conditio quamdiu

Quomodo jumenta proprio halitu rigorem

temperent frigoris , acfuo famulentur Con-

i

— d

E

iu ergafítulo corporis detinetur , ac

.

fenfibus alligatur, ut ad res . divinas

ditori : Cognuovit bos poffefforem fuum ,. * 1faia a.v.g;

pet fe proximé nequeat immediaté fe pro-

afinus prafepe Domini fus.

Tandem quo-

modo é codlo empyreo Angelorum phaien-

movere , fed indigeat manuductione petita

ex fenfibilibus, quatenus per fymbola cor-

ges ad DEUM íuum adorandum advola.

vetint ; pacémque hominibus annuntiave-

porea feníim ad altiffima divinitatis perdu-

catur arcana : intet hzecautem corporea

rint ; Faa e(] multitudo militie caleflis

Lut,2,v.13,

ífymbola fenfus noftros exteriores ferientia

laudantium DEUl M , & dicentiumz gloria

1n Altiffmie Deo,. G in terra pax bominibue

rincipem obtinet fedem Redemptoris noftri

bona voluautatis.

3

umanitas hypoítatico nexu copulata diving

4

Inde devenitur ad octavam Domi—nicäz

períong Verbi incteati: eft enim Chrifti hu«

19*

manitas organum Deitatis , & quidem ne-

nativitatis , fanguine circumciíi infantis

ceffarium ad noítram peragendam falutem:

purpuream , & confiderandum eft , quo-

j

) '364)7.- 19,

modo o&avo die circumcifus fuerit pucr

hinc ait Chriftus defeipfo: Ege/fwm offtum,

per me fi quis introierit, egredietur, sngre«

JESUS exemplo fingulari tum obedientiz,

Chriftus enim,

quá fupremus legislator fe legi Mofaycz

dietur, & pafcua inveniet,

quà homo eít. oftium ad fe ipfum ; & quà

fubdidit; tum humilitatis, quà inuítam

Deusper mylíleriaejus humanitatis patet

originalis peccati notam in inmocentiffima

nobis aditus ad excelfiffima Deiratis arcana.

fua, ac divina carne volüit quafi proprio

*

LJ

goan, 17.

Unde Joannesait : Hec ef£ vita eterna,ut co»

delere fanguine, licét illud non contraxiffet

'0,30

tum patientize , quà nonut ceeteri infantes,

gnofcant te folum Deum uerumy$ quem mi-

fiti jESUM Chriftum.

expertes rationis; fed matutus jüdicio , G

fteria SS; "Trinitatis;

cüm plena cognitione inflictum fibi vul-

$9*

Sunt hac duo my

s

& Incarnationis Verbi divini, duo prima fun-

nus, ejüsque cruciatüs acerbitatem fenfit ;

damenta, quibus ceteranituntur, utrurique

& charitatis immenfz, quà divitias divini

enim uberrimam nobis fuppeditat meditan-

cruoris lachrymis permixtas aterno Patti

di fegetem , & prafertim , quae ad Incarna-

litavit'ad hominum falutem, ac.totius hu-

'mani genetis redemptionem ; quomodo de

tionen Verbi pertinent, & vitam Chrifti,

uz per res fenfibiles fortius nos movet;

ccele(ti gvmnade nobilis agonifta nudus in

eíLtenim tota Chrifti vita aptiffimameditan-

arenam defcenderit , non alio peruncdtus

di materia fuümpto exordio à Nazarethanis

oleo, quàm fuo fanguine ; quomodo lapis

my(terüs virginem inter,. & Archangelum

angularis lapideo recifus culti*g, adeo illum

retuderit , ut impofterum inutilis fieret ;

Gabrielem pera&tis : fuit enim . Gabriel à

Deo lecatusad virginem Chritti: Domini

quomodo preproperà hác fanguinis emií-

dele&am matrem ex Regia fílirpe Davidica

fione, & purpureo imbre probrum dele.

Matiam Jofepho ejusdem familize defpon-

verit (terilitatis in noftri cordis inculta tel-

Pfdm i

fatam; cui in domo Nazarethana divini con-

lure ; quomodo pet- hzec facrificii (ui prima

libamina initiatus fuerit Sacerdos cum non-

ceptüs rationem fignificaret, & ejus affen-

Íum peteret: inde deveniendum &

dum poflet é gutture Ioqui , coeperit voce

o Ro

t ad R?.-,

afis

Verani de Affectibua Tom. 1

BEg-

—————

i

Diffeitatio: Xx.ä

422

«

[anguinis b tetra clamare , nova bellà indi-

cum mortuos c;;ffet 'ciifätutuä ; hon decuit

cens; eó quia venerit gladium mittere,quem

myrrhá carere: & quia fperare jam. coepe-

primüm impulit in fe ipfum.

Quemodo

rat amorem hominum , oblatum fibiaurum

n

L. 2.7,21.

fuerit ci nomen JESU impofitum ; — Pocz-

fufcepit ; ut etiam thus, quia càüm ve-

tum efl nomen ejus JESUS , quod erat im.

niffet ignem in terras mittere , debuit fua-

poíitum à cccleiti patre , quod nomen Sal.

vitas odoris bonorum operum , ac Oratio-

vatoris proprio voluerit fibi fanguine com-

num tandem in coclum conícendere, Quomo-

patare; & quidem tanci emere, quanti po-

.do Magi auro natum infantem fuerint ISee

tuiffet mundum redimere.

Quomodo re-

gem profeffi ; thure DEUM ; & myrrh?

ftitutus poftea fuerit Virgini Matri puer

mortalem.

Tandem quomodo poftquam

JESUS de inflido vulnere , & fanguinis

fatisfecerint proprig pietati , ac religiont

eftulione tenerrime compatienti;ac filio col-

cogitaverint de redeundo , ac repetendo

lachrymanti, praeíertimcum unicam ejus

,Herode , fed in fomnis admoniti per. ali«

acerbiffimi cruciatüs caufam noílra ífciret

am viam reverfi. fuerint interno fuffufi

cíle peccata.

Quomodo Virgo Mater fi-

gaudio; có quia natum in terris DEUM vi-

lium fuum unigenitum (navi amplexu fo,

derint,

veat, lachrymas detergat, plagam curet;

Tota igitut Chrifli vita uberrimam

62,

preputium, & divinum fanguinem, quem

femper nobis fuppeditat meditandi mate.

noverat fummi effe pretii, iummá reveren-

riam , ut poít Regum adorationem , in

tià fepofitum affervet,

templo infantis JEfu oblatio, In Egyptam

60.

Inde fequitur Regum adoratió;G con-

fugà repentíha, ^ Herodis furor , & cruen-

ta innocentum puerorum cades: ut etiam

5

fiderandum eft , quomodo aternus Pater

filii fui obfcurum illuftraturus natalem non

quomodo Chriítus fuerit à matre nutritus,

hebraos tantüm paítores & propinquis col-

in Judzam reverfus,

Docuetit in teme

libüs, & campisaccerfiverit , verümetiam

plo. Baptizatus fuerit à Joanne, — Per an-

Reges Magos ab extremis Ornentalis Orbis

nos triginta fumma humilitate latuerit. In

plagis exciverit, & quidem novà fleli3, de

montem fecefferit, G jejunus per quadra«

qua vaticinatus. fuerat Balaam , ífed magis

ginta dies , & toridem nocles oraverit,

interiore illuftratione permotos, qui fu.

Diícipulosin mari Tiberiadis delegerit. In

peraus omnibus difficultatibus , & | iter

nuptiis Canse Galilez primum effecerit mi-

aggreffi ferofolymam regem ipfum Hero-

taculum , & aquam in vinum mutaverit.

dem adjerunt intrepidé, & ea, quam Re-

E templo ementes, & vendentes ejecerit,

Nicodemum docuetit.

ges decet, magnanimitàte » ac fide, quzren-

Samaritanam eru-

Ljdtt;?:.- 25

dietit,

tes natum, Regem : JJb eff , qui natua. est

Reguli filium priftina reftituerit

9.

fanitati. ' Difcipulos erare docuerit.

Lees

Rex Judaorum, | Quomodo íime ulla mora

rurius iter arripuerint , & praeeunte iteta-

profum mundaverit.

Servum Centurigs

tó

tellà vehementer

fuerint

exhilarati.

nis curaverit, Socrum Simonis fanavetit.

Capturam pifcium Petro dederit.

Sub-

Quomodo hic ftella, quafi ignea lingua pro

tacente Verbo perorans divini amoris nova

ortam in mari tempeftatem fedaverit, flu-

phreoomena primis indiderit . Aftrologis,

étisque compefcuerit , & ventos quiefcere

jutferit,

Paraliticum fanaverit.

Emor--

Quomodo divinum Solem in terris or-

zum novus Phosphorus in coelo fplendens

rhoiffam 6 fluxu fanguinis liberaverit. INon

indicaverit,

Quomodo coleftis fponfus

habentem hominem in probatica piicina

l

curaverit.

Doemones ab obíe(fis abege-

pmcedens de thalaàmo fuo proprios Hy-

pmenzos novátodàá e coo adduéla nobi-

rit.

Filium viduz fufcitaverit,

Morbos

varios curaverit.

litaverit,

Ex quinque panibus ,

61.

& duobus piícibus quinque millia homi-

Quomodo Magi in Bethle

.hem appue

num exfíaturaverit.

In Taboreo monte

leriat , & natum infantem leu adinve-

M,thh, 2i

merint; Imvenerunt puerum cum MARIA

loriam fuam Diicipulis oflenderit, ' Ad-

ulteram abfolverit.

Hydrope laborantem

*9,À À.

Matre eju.

Quomodo nusquam Mater

fanaverit.

Parvulos benedixerit.

Lepro-

fejangatur à filio , & ubi e(t JESUS, ibi

& MARIA adüt, PBuerum invenerunt

Ífos plures mundaverit.

Lazarum quas .

triduanum , ac jam foetentem in tumulo

cum Maria Matre ejus , filium enim ha-

fufcitaverit ,. ac redivivum jufferit é fe-

bet propitium , qui ejus Matrem fibi con-

ciliat.

Quomodo Reges relictà aulá ,

pulchro furgere.

Paflionem (uam prae

dixerit,

Unguento fe deliniri permiferit à

caulam ingrediantur , & animis , corpo-

peccatrice Magdalena. — Victor, ac trium-

rihüsque proftrati, infantem JESUM in

Matris gremio adoraverint ; G oblatis

phans cum palmis fuerit Jerofolymam in-

E

gïeiïus.

Ficulneam infructuofam excidi

muneribus defcribentes , quem «olerent

?

juffttit , & vineam locari íolertiori agtis

thefauros fuos in gremio MARLE abje-

cola.

cerint ,. etque obtulerint, & quamvis alie-

Ultimam coenam inflituerit cele-

nis opibus non effet indigus , oblata ta»

braturus pafcha cum Difcipulis fuis, Pe«

men fibi munera ; non recufavetit ; quia

dcs lavetit. Difcipulorum.

Qiaverit in

-

! hwor |

j

N

i

Oratio quó humilior.eó efficaciórad probos Affectus ïmpc;. 423

horto Gethfemani , ac fudo

geminaverit , quomodo vagietit natus in ter»

Y

rg; . fanguineo

maduerit,

ris Deus ; & frigore tremuerit nüdulusno*

fteramor ; quomodo aggreíles palez infan«

$3.

Quomodo proditus fuerit à Juda figno

ofculi, & vin&tus à fatellitibus , ductus ad

tis JESU attactu purpurà evaferint nobilio-

Annam primum ,

poítea ad . Caipham.

res ; quomodo ingeíta gramina tenello fue»

Dinde fiftitur Pilato , & illuditur ab He-

rint fübftrata capiti. — "ofterius preeludium

rode , reducitur ad Pilatum , flapellis cru.

continet varios affectus pios , quos in medie

entatur columne alligatus , fpineá redi-

tatione ciemus , prafertim in nativitate

miturcoronà , & flagellis cxíus oftendt-

Chrifti amorem excitamus , quo fingular£

teneritudine infantem natum prolequimur ,

turpopulo; inde adjudicatur morti , edu-

&itur ad crucifigendum , fpoliaturveftibus,.

& fimul compaffionis ; e€ó quiaomni terre-

«ruci manibus , pedibüsque figitur , eleva-

no deftitutus commodo natus fuerit, rigente

tur in cruce , blasphematurà militibus, e-

brumá, mediahyeme: utah! parciterigi-

mittit fpiritum ; inde deponitür de cruce ,

diora frigora , parcite tenellum adurere

fepelitur.

Deícendit ad inferos,

Refur-

puerum , quem fatis divinus calor aduffit.

it à mortuis.

;

Sub fpecie hortulai appae

Parcitegelidi ventorum turbines, nivea,ac

PA

mollicella perflare.corptfculi meràbra: non

rec Magdalenz. Sub forma peregini obviat

Difdapulis euntibus in. Emaus.

Apparet

funt veftri juris nivea haec membra , quz non

"Thomz ,

fanátque ejus incredulitatem,

hibernum íydus adduxit, Íed amoris zeítus

Aícendit inceelum, & mittit

SpiricumSan.

latoco&git prodigio. Parciteglacialesani"

ma genas vagientis pueri eventilare.

$4.

Selectà medïtat-*iönis materià ptamite

Sin veró meditationis materia fit de re»

655

tenda eít oratio przparatoria , quà petimus

lurrectione , excitatur lztitia , & gaudium.

àDeo gratiam , ut omnes vires noítrz , &

Side paffione affe&tus riftitize;- fi de pecca»

opetationes finceré ad iliius gloriam , &

tis confufio , lachryme , angor, & poeena.,

cultum tendant , donectempus meditatio.

$i de virtutibus vehemens , ac ardens exci.

tatur defiderium easimitandi; non enim in

ni impendendumeffluat , càm animz nott-

rz profectu , fructüque fpirituali ; proin-

incertum divagari , fed ad certuni fcopum

4de enixim Deum rogamus , ut gratia fua vee.

debet meditatio collimare : quemadmodum

lit cor noflrum à petver(is , ac inanibus e»

inomniarte, ac difciplina, qu&aliquid effi-

snundare cogitationibus , mentem continere,

«itut, prait inintentionefinis, quem artie

ne divagetur; illuitrare intelle&um, inflam*

fex fibi proponit aífecu&ione obtinendumz

mare,voluntatem , nósque ad fe rapere ,

perinde in meditatione certa debet effe ratio,

ad quam omnis ratiocinatio , ac cogitatio re«

quà majori' fervore poffimus Deo vacare?

$on enim oratio noílra folàm ab humana

feratut,

Et pro varietate materig , quae

pendet arte , & indu(triá, fed potiffimum

meditationi fubijcitur , varij femper funt af-

&benigniffimo Sancti Spiritus afflatu, atque

fectus excitandicompaffionis, & congratu-

impulíu : eft enim orztio donum Dei, &

lationis, inrebus enim triftibus affectus ex-

non tam contentiofo labore , ac pertinaci

citatur compaífionis ; in lets congratüla-

tionis.

»"

hominis ftudio , quàm puritate mentis, &

Si caufam difquirimus dorninicee incate

€6.

& humilitate ; ac gratuita Dei benignitate

comparatur.,

Prarmifsá hác praparatione;

nationis , & deprehendimus , hanc noflra

fequitur primum przludium , quod verfa-

fuiffe peccata , inde affe&tum doloris , &

tur in cempofitione , ac defcriptione loci , in

compunctionis excitamus : dum enim in

quores, qua meditationi fubijcitur., geíta

peccatorum nofíltorum codium , dolorem ,

fuit : fi enim Chrifü Domini nativitatem ve»

ac deteflationem incendimur , ac interiore

limus meditari ; pervim imaginatricem for-

mentiscompunóctione , G contritioneconfi-

imandus eft locus , feu ftabulum Bethlehe*

cimut,jam ftuctum colligimus nofttze medi-

I NUITULCIDr EE

miticum , in quo natus fuitChriftus, acpo-

tationis, Si cogiternus caulam Chrifti paf-

fitus medius inter bruta animalia, & revo-

fionis; & mottis, noflram fuitfe falutem s

canda funt omnes circumítantiae loci , tem-

ac redemptionem , eó quia injurize à nobis

poris , períonarum , quomodo fuerit à di-

per peccatum in Deum illatze tantze fuerint

verforio exclufus , & à Virgine Matre edi-

attrocitatis , acgravitatis, utfi rigor jufti-

tusin prafepio ;; quotmodo hyemaverit in

ti2, acfumma zquitatis ratio fervanda fit.,

campis amor , & cecleftem hofpitem male

nonalius, quàm Dei filius factus homo (uo

materiatum tügurium exceperit ; non enim

polfit cruore noftras abolere culpas,noflrám-

z

quidquam prater tuguria potuit in terrisin-

que pürgare confcientiam , inde excitamus

affeclus fpei , & gaudij fpiritualis, ut etiam

venire , qui coelum reliquerat ; quomodo

'fecefferit in fuburbanum antrum patritura

gratitudinis , quà tam benefico Salvatori,

Virgo cum Sancliffimo Conjuge Jofepho ,

quantas.animo poffumus gratias rependi-

'€ó quia virginitas, & fanctitas nondum con.

fnus de impertitis nobis tot , G tam magnis

fueverint urbes incolere, . Quoad circum-

beneficijs ; fi recogitemus preíertim , qua vo-

flantiam temporis confideratur, quod hyems

luntatis propenfione, quo charitatis ardores

ea contulerit immerentibus,

Excitamus e«

erat, & quidem fumma , feu rempeftas per-

tiam affe&tum admirationis confiderantes di«

frigida , & intempefta oX hiberna ,fr'igora

»

»

*

vinam

. 6883

L:

"1

À

414

; 'Diifcrtatip XX. |

d

mam in fïrïmx:'s.Majc&atem perfonz Salvato

manda oratio , que lefciionem satevrumpat

tis filij Deijrerum omnium Conditoris; tum

É uon tam impediat interrumpendo , quam

«jusomnipotentia vim tot excellentibus pa-

puriorem continuó animme ad intelligentiam

lectionis vefizuat.

Lectio [me sueditatione.a

.tefaclam miraculis, cuiíe fe omnia fubdidc-

4

runt elementa.

arida eff 5 vaedutatio [ine le&ione erronea.» ,

$7

Pra cateris autem affe&tibus amot fem-

eratio fime meditatioue efl tepida.. Hocenim

a&olectio orationem fovet , & oratio le«

per principem occupat fedem 5 hunc enim

affe&tum infinita ,. ac inexhaufla Salvatoris

lionem vivificat,

uód f adhuc intelle»

charitas, ubique fe fe efferens facile poteft

&lus flerilefcerct; praíentem faltem fibiima-

accendete , quia ficut ignis ignem , ita &

ginetur Deum, & ea quà poteft majori re-

amor gignit amorem , quem excitamus in

verentia mylteria legat Chrifti patientis, &

. Redemptorem noílrum , 1 eum confidere-

per motusanagogicos, brevésque orationes

H

ius , ut noftrum Affertorem , Liberatorem

J

aculatorias , Deum enixim roget, ut ve-

$ (stanico famulitio ; Preceptorem , Medi-

lit fibi fuam impertiri gratiam , illuftrare ;

guni d

ac corroborareintelle£tum, inflammarevo«

cum , Ádvocatum , Confiliarium , paftorem,

dub Di

amicum , patrem , fponfum aaimarum no*

luntatem fuo amore, memotriam foecunda-

þfühh

ftrarum, imó ut authorem nature , G gra-

re, ut rité þoffzt, ea quz fuggerit meditae

tiz, juítificatorem, glorificatorem, &fi-

ri? ut Ícribitmagnus Àntonius Abbas. — 4

Eyiff, 1$.

nem noftrum ultimum , feu noftram beati*

nima , in qua babitavit ignis Dei , fimilis

tudinem : noílrum propterea Salvatorem

efl avi duabus pradita alis , quióus uolat , &

toisviribus, totáque contentione tenemur

féarfum per ceii aéraelevuatur. — Etenim avi

tunc diligere.

praomnibus creaturis ala peculiares funt : ale

€8,

Netamen mente orantibus id contingat,

veró auima domino obfequeutia funt virtus

uod Hebrzis ufu venit in deferto ,. nimi-

ignis Dei , quibitu ad celum furfum volare.s

rum quod aliquando defipiant ex affiduirate

valet , fi autem bis caruerit alis ymiuimé fur*

divinorum Myfteriorum ipfum coelefte man-

füum in adra fe elevare poterit , ciun fit dlliue

ma , plures parandi funt modi hoc. manna

tgnisexpers 5 fimilísque erit avi fuis [poliata

condiendi , quibus efuriem noftram fpiritua.

Alis, qua volare nequit,

p5

Caufa igitur afcen(ionis crea

turz in De'-

79.

lein provocemus: &in primis , fi unum fe-

orfim non videatur Myfterium fapere , plu-

um fuit ignis invifibilis ; calor fcilicet amo-

ra poffunt intelleCtui. exhiberi fimul ,. vel

tis divini , quo folet cor fervefcere , &

fucceffivéunum poftaliud, ut omnia poffit

quo deficiente, nemo furfum afcendit , fed

m TAR

; decutrere, & modicum quid ex omnibus de,

humi tantüm repit.

Sunt autem motus ae

|

jap,

. libatre ; quemadmodum enim menfx divi.

nagogici perbreves afpirationes , feu quae-

dam orationes jaculatorie., five fola mente

tum pluribus folent ferculis inftrui , & ob-

fonijs , & quibus omnibus poffir Conviva ,

conceptz , five mente fimul, & ore prola-

proutipfi magis libuerit aliquid delibare , vel

tz , quibus vir afceta , in quovis loco , &

unum certum , quo fe plan? faturet , deli-

tempore affuefcit , ut femper oremus , &

gere valeat ; perinde myileriorum hac Re-

nunquam ab oratione deficiamus : cüm enim

inftabilitas naturz nofltrz , quamplurime

demptoris ditiffima menfa plura. numeró ,

"

vatia, ac genere diver(a [piritaalium quoque

corporis cure ; . & alize occupationes Ícepe

fenfuum ubertare feraciffima fuppeditat fere

nos diflrahant , motus ifti anagogici come

cula; ut quisque cibum eum mentis feligat,

penfant perpetuitatem orationis; quia tam-

qui jucundiffimus , ac proficuus maxime vi-

etíi momento fiant , & tránfeant , jugiter

^

"

-detur fibi eífe.

tamen permanet eorum fru&tus, ac continua-

69,

Quéd f intellectus divinis myfterijs per-

tur oratio , ;continuatione boni defiderij in

endendis videatur minus idoneus, ac veluti

charitate fundati: fiquidem defiderium , &

4terilefcere , tunc proderitnon multa mente

omnis alius probus affe&tus. femper orat ,

quia femper clamat ad Deum ipfe finceri a*

percurrere, fed pauca meditaté legere, at-

xue ex libris afceticis agentibus de Chri-

motis affe&tus ; e(t hujusmodi oratio , per

'fti paffione ,. aliisque divinis mylterijs, pre-

quam ariima ad Deum afcendit ; focietatem

fértim de quatuor noviffimis, mundi con-

effugit , quam cum ceteris hominibus , bru-

temptu, aliquem feligere, & ex eo duos ,

tísque habet animantibus , & cum Angelis

veltreg, aut quatuor, vel pauciores verfus

copulatur: vocantur etiam hujusmodi mo-

legere, & quod oculis hauritur , mente

tus anagogici afpirationes ad Deum , quia

evolvere ; hoc enimpaélo initiatur animus

nonnifi 4d Deum afpiramus ; & nihil nifi

Deum fpiramus ; & per hos motus fervor

rerum cceleftium guftulo: & ficorantes gal*

linas imitantur ,' quze ad temperandos fitis

charitatis non minüs , quàm vita corporis

&(tus , ubi pauculas aquz guttulas forbue*

aéris refpiratione fuftinetur, hinc Caffianus Lib 2. inftit,

runt, mox caput attollunt ,. redücunt , bi-

defcribens inftituta Monachorum ait : Z« *^t 19,,

bántque deuuo , & iterum illud erigunt , ite-

liàs cen[ent, breves orationes.fed creberrimas

Non enim multitudine verfuum , fed

rümque fubmittunt aliam hauriturz guttu-

fiers.

lam , quam ere&to capite in ftomachum de-

anentis intelligentià dele&lantur Celites , &

n

Ebift. ad

mnittunt,

f9. de

Pulchré D. Bernardus: Hauriea-

D, Chryfoftomus ad populum Antuoche. Horil, zg.

77008$6s

numait: Brewes ,. & frequenies o

mtiane.;

du j?pe eft de leciieuis fgrie afcilm , (f far:

ferá

1

f

Oratio quó humilior,eó efïicaciör ad p;obOSAHc&us impet. 426

fieri Cbristus , 68 Paulus praceperunt parvis

ram , & expeditam à qduavis terrena dele-

ex intervalli.

Nam [i fermonem in longum

&atione; quia quzlibet , vel minima inore

dinatio , & quicunque tenuiffimus affectus -

extenderis in negligentiam , frequenter lap-

fs multam. Diabolo [ubrependi Fatultatem.»

ergaaliquam creaturam 5 ut etiam quavis le»

dederis , & Jupplantandi , & abducendi co-

vior offenfa, & diftractio exterior ad mundi

$m

gitationem » 4b bis , qua dicuntur.

fluxa moram inijcit animz properanti ad u»

veró continuas , &6 crebras orationes facias ,

nionem cum Deo,

totimique tempus interpolans , repetite ora-

Neque ad hos anagogicos motus eli-

7Y«

-

piona frequentia facilà poteris modefliam.s

ciendos lagax requiritur ingenium , nec

exbibere , 66 ipfas orationes euxm multa fa»

mentisacumen, neque muluplex cognitio y

-

fed cordis puritas, mentis fimplicitas , pro-

£ies folertia, | Ex ha piz afpirationes creb»

riüs repetitze [unt , qu& coclum penetrant ;

bíque affcétus ardor mediante ope divini Spi«

& divinam interras trahunt dulcedinem, quà

ritüs, qui fuper humiles, & parvulos re-

€or perfunditur orantis, ait enim Aelredus,

3lomil. de

quiefcit, Nunquam expleri poteít anima,,

disobzs Die

-Hec devota fulhria tam gratiofa funt. in.»

nifi Deo impleatur , nunquam poteít exfa-

oculis.ejus , qua [crutatur venues , & corda.5 ,

tiari , mifi dulcedine. perfundatur divini

amoris.; unde Auguílinus ait : Fecz/f nos Tàb.r, con*.

st non poffit diu abfcondere multitudinem.s

dulecedinis fue , quam ab[condit. in mentibus

Domine ad te , & inquietum efl cor uoflrum , feff.ch. 1o

f 1.

diligentibus f'e ,. Gt hujusmodi motus vo-

donec requiefcat.in te : Íeu donec altiffimo

cantur à Tertulliano Ze erat eap.1. ^ Ora-

amoris nexu íummo copuletur Bono, .. Cae-

tionesíine agmine verborum : & hunc oran-

terum quando cliciuntur. hujusmodi motus

dimodum per hujusmodi motus anagogicos

anagogici, dirigenda e(t intentio.orantis ad

nos etam edocuic Chriitus Salvator , cum

finem eorundem ; eft autem hujusmodi fi-

in horto Gethíemani hec ad Patrem verba

nis animze purificatio ,cordis emundatio , ac

iteravit ; Pater. fi poffbile eft , tranfeat à

per pios affectus. inflammatio , quá divino

se calix ifle , veumtamen non mea , fed.tua

ardeat amore, & ífoli Deo adhareat, quia

fru&tus , & finis orationis ex fententia D.

voluntas fiat ; & peudens in. cruce pluries

easdem repetebataípirationes,dicens; Parer

Bonaventurz eí(t Deo adhzrere , unümquæ

"h

agnof.e illis,quia nefciunt,quid faciunt, — Pa-

cum eo fieri [piritum per liquefactionem pu-.

zer in manus us commendo [biritum meum.

riffimi amotis , acfpeculationem divinz cog-

Hinc familiaris etiam fuit D. F ranciíco mo-

nitionis ,. & abíconíionem in Dei vultu ab

tus ille anagogicus Deas mem , & omnia s :

omni mundanorum flrepitu ; per exceffunx

Epiff. t6, d D). Bafilio il

lud Cananzeze JMferere mei filjj

beatz fruitionis , quà omnes animz poten-

David. $. Marcella referente D. Hierony-

tiz, virésque omnes fimul colle&lz uni dun-

t

mo illud Pfal,

In corde meo abfondi elo-

taxat adharent vero , & fummo Bono ; ad

Thaidi re-

quia tua , ut aon peccem tibi.

id Deus porentias animz no(irz indidit, ut

non ha rebus mergerentur terrenis , fed üt

fipifcenti illud, qüod didicit à Paphnutio

Abbate , qui Ülasmásli me , miferere mei :

pijs-afpirationibus Deo inhiarent , eíque foli

Alij etiam illud confueverunt repetere plu-

harerent. Abhifce anagogicis motibustran»

nlas

s5 icho

ries per fing

horas: Domine ad adju-

fit plerumque afceta ad ftatum altiffimz con-

vandum we fefiina,

Alij frequentiffimos

templationis , & à vinculis terrenorum af-

folent;actus amoris, & gratiarum' actionis

fe&tuum, & àfillacijs (zeculi expeditus, lu-

fingulis diebus elicere.

Hisce enim moti.

céque fuperna perfufus dicit cum David,

Illuxerunt corufzationes tus orbi terra , qi. P/almm 76.

bus anagogicis veluti vibratis jaculis confo.

diuntur tartarei ho(tes ,. excutiuntur tenta-

dit, & commota eff terra 5 luntfiquidem a-

tiones , quae nos pulíant-5 & mens nofira

fpirationés - veluti fubitaneze illuffrationes ,

divino accenditur amore ; pijs repletur co-

quibus fubindg-mens ad fuperna plené ele«

vatur.

gitationibus , G anima amoris nexu Deo

unitur ; convenit enim hujusmodi exerci-

Quia veró natura noftra inftabilis eft,

75.

tium ijs prefertim ; qui animam jam à vitijs

& mutationibus obnoxia, variisque cogita-

tionibusaffueta facilé ab hifce deficit pijsa-

expurgárunt, G invia illuminativa, cultu-

ràvirtutum, & exercitio meditationis pro-

fpimtio,ni'bus;/, G ad externa , vel invita di-

fecerunt: (iquidem poftquam anima bene*

labitur, quam mentis imbecillitatem exper»

ficio orationis mente conceptzeab aife&tu fz-

tusD, Augu(tinus, ita conqueritur, Deum

Lib, I0,cofi«

culi fuerit abducta , coeperítque intus pio -

alloquens : Z4liguando intromittis me , in..

ftuare defiderio, reliéto quovis alio exercitio

affecium multum inufitatum intvor(uia ,. at

feJ DA ER

ad pias hafce tran(it afpirationes; quz pro-

ne/c;'o quam dulcedinerms ,. qua fi perficiatur

inme , nefcio , quid eriry quod vita iffz a

pterea cordis exigunt puritatem, rectitudi-

nemintentionis, perfectam abnegationem ,

4209 EFít.

Sed recido in arumnuofis ponde-

Lib 2';,][2'"0

ac mentem defoecatam ab imaginibus, ac ido-

vibus , 6f reforbeor folitis y Gteneor , & mul-

MF, Wu

um fleo , fed wiultum teneor,

TAntuns

lis creaturarum , imó requitunt etiam fugam

curiofitatum, ac inutilium fermonum , va.

confuetudinis farcina digna efl..— Hiec effe.s

narümque occupationum ; & etiam defide-

valeo , nec volo 5 illic vole, nec valeo mifer

uirobígue,

Inidigitur, vel maximé incume

ginh l

tium femper gwüciendi , voluntatem libe-

bänfx

426

; Differtä;io XX,

-

'nïxo

L

bendum ftudij, ne mens hàc, illácq; evagetur

3

unde dicitur potiüs "ïn:uitus ; eb

affe&tu inordinato. Ab hifce igitur pijs a-

quia mens non indigeat difcurfu' inquiren.

fpirationibus afceta tranfit ad fublimem con-

te vetitatem , ficut in meditatione ; quia

templationem;,qua propterea eft myfticorum

contemplatio, opus eft intelligenti& veri-

fendlio , habécque proobjeéto ipfum Deum,

tatem fimpliciter absque difcurfu infpicien»

& confiftit in quadam abítractiva vifione ,

tis * vocatur autem liber intuitus ex para

fuavi, tranquilla , & amabili, zterna ve.

te hominis , €ó quia liber effedebet à pece

ritatis, quam mens fine difcurfuum varieta-

catis , ac inordinatis affectibus , curísque

te finceréafpicit, & penerrat , non fine in-

Íupervacaneis , imó debet etiam ex parte

genti amore , & admiratione; ex tali enim

actüs effe intuitus liber , ut faciliüs ani-

cognitione licét lumine caliginofo fidei in-

mus à rebus tertenis expeditus , quafiavis

nixa accenditur amor , & viciffim ex amore

in aére perniciori , «acliberiori motu fe-

Amor fi-

fua fubit cognitio incrementa,

ratur, quocünque Deus illum trahit: imó

quidem ignis eftillebeatus , qui intus lucet,

eft etiam liber ex parte objedi , quate-

in intelle&tu , quem illuminat , & ardet in

nus afceta illud contemplatur nudum , ac

voluntate , quam inflammat ; ut hzcfum-

prorfus fiberum ab imaginibus fenfibili.

fno duntaxat Bono adhzrefcat , & quó inti-

bus : dicitur etiam petipicax intuitus ,

miüsei unitur , eóacriores in corde fuccen-

feu clarus , G apertus in lumine fidei,

dit amoris flammas; ex quibus crefcit defi-

Imó eft etiam certus , quamvis non ex-

m

derium videndi Deum; necquiefcit, donec

cludat fidei obícuritatem , quia per con*

ei infeparabiliter adhzreat, cuiper amorem

templationem de rebus divinis eó certio«

inhiat , quia ut fcite Clemens Alexandri-

res reddimur , quó clariüs eas perfpici-

nus,

Non ceffabit , qui querit , donec in*

mus : & hic intuitus admirationem exe

veRIAU $. CUT AULEm . inenerit ,

admira-

citat ; quia tametfi objecta , qua contem-

bitur , admirans regnabit , regnaus vequie-

plamur, nobis innoteícant, infueto tamen

fcet.

modo nobis proponuntur , quó ftupen:

7)*

Neque aliud eft -contemplatïo ; quàm

da , & mirabilia nobis videntur.

De.

rerum divinarum , qu& nos latent , con(i-

mum dicitur in amorem definere — & ex

deratio , feu veritatis indagatio : Myllice

amore procedete , quia contemplatio fu*

veró fumpta ab afcetis dicitur effe terminus

am trahit originem ab amore Dei ,; & in

meditationis , feu confiderationis , Güeft

amorem deímit , quamvis enim proprié

quzdam vi(io veritatis quefitz , & inven.

fit a&us intellectus , . fuas tamen habet ra-

tze

*

*

feu ef? liber quidam , €&8 perfpicax

4dices in voluntate : :quatenus ex Dei amo-

certsque Dei intuitue , rerum celeffium.»

re ad ejus incitamur contemplationem : &

admirationem. inferens ,| U im amorem.s

quia finis refpondet principio; etiam finis

definens , €8 ex amore procedeus * dicitur

€ontemplationis eíft, in affedtu ; quia dum

auiem intuitus, non ei fimilis, quo beati in

invifione rei amatze delectamur , ipfa

collefti patria Deum intuentur, fed minori

dele&atio magis excitat'

amorem,

lumine ; & quidcm:'caliginofo fidei fub-

E

N

a

d

A(

"

3

R

J

uÀ

£d

M

N

Ü

X2

0

Vs

SGE

EUa

rj*

x

A

x

EM

Z

:

DN

Q SNAEA NT

"n

vf

CA

7

Ms

*"'

d5

s

&

m

Q)xf:-

d

La

SS

i

AE ORAN

L d Es

o

J"ää

2

C

N

d

-(N'

a!

27

Ó

ïü—

j

A

A ,

7

m d

"RA À

WE

Q l

N A

u9

TS

7

Z

o

gä,

l;tllæ

UA

C

DI

i

ETO

eDcDcOcomo abbb ib ab ao coep ao co CO CO CO COv tD CO CO C D

m

*Q» *Q* *

Q* "Q*« *

» «

DISSERTAT1O XXI.

]ejunium probos quosque affe&tus exci-

tat, fovct, & nuttit., improbos excutit ,

d

abigítque.

L

"

*

M ERE

u indulgentia gule in Protoparentibus damna imvexit ;; cozrátio

«ibi , €9 ;potus veparat , uinásque 4uduilas weflaurat,

Y,

D-J

gt

d

*

"Uemadmodum

indul-

"Verüm ab hoc felicitatis ftatu gulaeos de«

E

/VP?

AA

gentia:gula in prima

jecit.

Praeeceperat eis Deusne.de fruslu at«

A

,FQG

fomminarum 'Eva áffe-

'borisfcientiz boni , & mali comederent , üt

ïx

&us :'omnes depravatee

recordarentur fupetiorem effe , qui poffit eis

^

2277

-

concupiícentiz ,& 'ef-

Kj

precipere , && quidem fuüb interminatione

Tl

VN

Íraenis iraícibilis conci-

:amittendz felicitatisimortísque incurrendz;

EM

—

Q N

AR

UE "

tavitin homine contra

Em

L.

.adeó ut frprzeceptum transgrederentur, jus

nobiliorem

ejus 'par-

'deperderent immortalitatis ,ac coeli ,& non

'tem,' quam nituntur cumülcuantes pravorum

*tantüm fibi., 'fed.etiam toti polteritati fui

atffectuum infurgentes turbz quatere, labéfa-

:generis,. . Sed cümfolitario inceffuper para-

'éare ,'&C proflernere : itagulse coércitio per

"difiacas amcenitates divagaretur'Eva; & con«

injectum ejunij '£reenum naturam hominis

/

fifteret, ficut eam animi libido pepuierat, ad

collapfam :reílaurat , labéfaétam refarcit

arborem fcientize boni , & mali pendulis £ce-

'viribus deítitutam corroborat,ac felicem ve-

tam fruCtibus : adfuit & ibi ferpens.ejusdem

duti., ac pacátum.innocentiz fTatum redinte-

arboris circumvolutus ramis ,-qui veluti fra«

'grats fiquidemjejunium vitiacoércet , pravas

:ter lororem áffatur., ac fübdolá fucatze elo«

maturz properi(ionescohibet ; beftiales appee

-quent—iæ'illeccf.bfä,?mu'lieris-'pr'iüs;fibi*bem:vo-

titiones compefcit, & qui in'homine erant

Jenttam vaptat , :cui virus:propinat: péftiferae

omnia fus déque per.gulam evería;, jejunium

«cupiditatis excellendi fupra humanum fatti-

priitino reftituitílatui, & turbata tranquil-

:gium;etque fuadet , fimülque perfuader.gue

lat: & damnaomnia pergulz indulgentiam

'ftumatboris vetitae : & tuncmulier.exhihi-

anvecta reparat, "CondideratDeus Protopla-

'tum (ibiprohibitz flirpis poemum , oculis lu-

ftosad imaginem íuam, animum 'eis imper

1ftrat , ejüsque colore deleclatur ,"manum ad-

tieratimmortalem ,eímque inltructum non

«movetstangítque;& dentibusetiam mordet.,

Terum 'duntaxat naturalium omnis generis.,

conterit;X deglutit; illicóque ad maritunm ac-

fed earüm quóque ,quze fupranaturam funt

cedit;cui dulcedinem, faporem;ac fingularem

fcientià , & cognitione , addidítque dona fu-

virtutempomis infitam arborisfcientiz boni,

pernaturalia gratiz ,quibusabipfo ortu Deo

& mali, pluribus commendat;ac laudibus ex«

'grati , familiares jamici , hilij, qufti ,& fancti

'cipit ; virimquemortismetutergiveríantem

con(licuerenrar.

Dedit & corpus vividum,

muliebri vafritie pellicit: quitandem;ut uxo-

Tobuíltum , fanum , vitali fucco vegetum ,

ri placeret;maluit Deo difplicere;& oblatüm

me:rbrorunromnium compage , & fenfuum

à fcemina pomum guflate, ac inftomachum

perfectione abíolutiffimum , & eximiá venu-

demittere, Sed quiajejunij przceptumuter-

Ítaie preditum, interitüs immune ,nulli vul-

-quei'coniuxifuic'transgrefï'us;quö gulz indul-

neti;dolori;zegritudini, morti obnoxium : in

getet;irrequieta flatim legis membrorum re-

alimenta meníameispropofuitterrarumom.

bellione cceperunt intus infurgere incorpore.

nium longe, latéque diffufum.ac frugiferum

amborum pravi omnes aífectus cum concupi-

orbem.

Adjunxit beneficium primigeniz

Ícibiles., tum irafcibiles ; capütque attollere

innocentiz , Ípiritumtcilicetliberum, ac fui

'contrafpiritum , & prz cateriseos agereffus

juris , ac acbitrij » & cui affectus omnes, &

'eft furorerubeícendzlibidinis , cujusturbu-

appetitiones , ac cupiditatesobtemperabant ;

lento fenfu exagitati jejunii transgreffores ,

quà in felicitate poftquam plura fzcula de-

vultüs confufione propriam ceeperunt nudi-

" curriffent,& cum fenefcere fen(im coepiffent,

tatemeerubefcere , quam ut obtegerent., fibi

deficientem ztatem redintegrare potuiffent

fubligaria frondea de foliis connexis ficuum

vitali pomo , & tandem in ceelum fine funere

confuturi in proximum denfarum arborum

transferendi fuiffent;ac eterná

receffum , fe abdiderunt , obnoxiiinfultibus

titate.

'«doïxandi bea-

pravorum omnium affectuum, corporismoa

Verani de zffetlibia Tomy 1.

H

leülis $

1

/

r

E

428

Differtatio XXI.- '

le(':iis,æ'rumnï's,ægrïtudinibus,& animi prae-

& tes omnes ínfita fibi prepenfione faciliás

lïl'- ?0

fertim angotibus, Plures enim tumultuaria

moventuradea , qua propriz naturg funt

rebellione intus infurrexerunt affectuum

confentanea , & nonnifi difficulter ad ea,

g m

turbz,quaz inflictis vulneribus animi integri*

que eidem repugnant ; quapropter foli ho«

i

sxradaee.

. tatem fregerunt , & potentias fgede fauciá-

minesob violatum jéjunii przceptum in pro-

runt; multiplex enim fuit vulnu$; quorum

toplaftis,. ut ait Siracides.

Latantur , cüm

Pr'a-vewrhr.

primum infli&tum voluntati fuit inordina-

wAle fecerint , & exultant ín vebus peffmis :

Cd?. L.

tus amor füi ; rerümque externarum , acflu«

Idque caufe , cur plures hominibus infli-

xarum ; qué fit, ut omnes, qua fua funt, eni-

gantur poenz , ut vel inviti co&rceantur à

xim quzrant , & ex hoc putidiffimo fonte

vitijs ; ait Auguítinus,

Quid enim fibi Lib. xouoa*

nonni(i perniciofiffimi fcaturiunt rivuli,quos

volunt multimoda formidines , que cobiben- f«f «ap $3-

Lih :w.de recenfens D. Auguflinus ait : Mordaces zur4

d parvulorum vanitatibus adbibentur ?

CVil C&b. . peviurbationes , marores , formidines , in-

22,

Quid Padagogi , quid Magiffri , quid fe-

fana gaur!izz, difcordte , lites , bella ; injdic,

rule, quid lora , quid virge , quid difcipe

ddracundia , imumieztie , fallacia , adulatio ,

4imna illa , quá feriptura fantla dieit.

Díe

ffram , furtum , vapina , perfidia , fuperbia ,

lecti filij latera effe tundenda : ne crefcat ,

ambitio , iufidentia , homicidia ,parrtcidia ,

indomitus , domaríque jam durus , AUE UEX

. Homil.ä

»

p EURf

erudelitas , nequitia , luxuria , petulantia ,

pofit , aut fortaffe non pofft ?. quid agitür

impudentia , impudicitia , fernicationes ,

bi parnis omiibus ,. mifi ut. debellerurimperi-

adulteria , incefla , &5 contra naturam.s ,

HA , prava cupiditas refrauetur , cum qttfe

utritsque fexus tot Slupra , atque immun-

biu malis in boc [eculo oivimus,

ditias quas turpe efl etiam dicere , & quid-

Secundum incommodum , quod ex vio«

$j*

quid talium malorum ,. & tamen de vita.»

lato jejunio experimur , eftingens fegnities

bominum non recedit , ab boc énordinato [ui

in iis; qua ad beaté; & honefílévivendum

amore , fuam trabir originem.

pertinent , quia cum beatitudo fita fit in per-

3»

O quàm malé carptum malum gauflavit

fe&la virtute , quam difficulter enanciíci-

Eva, quóunà cum malorum omnium plena

mutr; ratio poftulat , uttoto ftudio in hanc

6

colluvie , mortem etiam deglutivit ! fuit

incumbamus vittutum culturam , quarum

certé hec indulgentia gule Pandorz pixis ,

fleribus oraemur , & fructibus paícamur,

- ex qua tot Ícelerum portenta , tot morbo-

Quéd fi , qui magaum adhibent ítudium ,

rum fupplicia, tot calamitatum afflictiones;

non absque labore virtutum fibi comparant

Hac enim je-

& mors ipfa proruperunt,

orüatum ; certé deijs, qui nullumadhibent

junii violatio fuit, quz nos paradifo ex-

laberem ;reseítprorfusdeplorata. Et qui-

- Adhn,

exclufit , & in hanc lachrymarum vallem,

dem pudor eít, plerósque ftudia negligere

in hoc exilium , in hoc mare procellofum

virtutum , nec quidquam cogitate de beati-

ejecit , ubi venti vehementes ,. flu&tüsque

tudine eterna, G tantüm hisfluxis , & in-

sngentes nos quatiunt ; & quortidiana nau*

teritui obnoxijs inhiare : hec enim fegni-

fragia obruunt,

Ex hac vomica pravarum

ties , hic torpor fuam & violato jejunio à.

omnium cupiditatum , affe&tuimque ma«

Protoplaflis ortum trahit,

""Tertium eft

lignantium purulentia ebullit ; ex hoc ca-

immoderata folicitudo in coacervandis

mino vitiofz matura fumus jugiter afcen-

divitiis , poffidendis dominiis , icáptandis

dit, & veluti & gehennali vaporario feedee

lucris ; qui enim bona negligunt , non pe-

libidinis fcintille ejeétantur , & quas primi

ritura, & quz nonnifi in Deo , qui eft

. homines meruerunt poenas , easdem diffu-

fummum bonum indeficiens, reperiuntur , ii

deront inomnes pofteros , quódque unus

pra ceeteris attentiores funt in comparandis

deliravit , plectuntur omnes.

Tametfi

fibi caducis bonis ; qua pereunt ; in acqui-

magnum non fuerit , unicum duntaxat carp-

rendis inanibus titulis , qui folum fumum

"fiffe pomum, & injuncli jejunii atboris fci»

emittunt lachrymis eliciendisaptum ; in plue

entie boni ; & mali violáffe praeceptum ;

ribus auri, argentíque ponderibus coacervana

maximum tamen fuit in amoeniffima illa, &

dis , quz animam premunt: quam calamitae

in omnes paradi(i arbores libertate excepta

tem non SS, Patres duntaxat deplorant, ve-

una ; ne abhac unica quidem , mortis in-

rüm etiamipfi Ethnici, — O curasbominum,0. Suwvenal.

terminatione , àlegislatore mille titulis re*

quantum efl ín vebus inane ! Quactum e( pere Sar. 1.

verendo , vetita , manum, & dentem ab-

verfitas humaga voluntatis , qua ad Deum

ftinuiffoe; & quia primus homo Deo non

colendum tardiffima ett, & paratiffima 24 i.

paruit , fibi iliadem malorum omnium accere

haerendum rebus hisce fluxis , quze fer,futm al«

fivit.

liciunt,/— Quintum inconflantia , inftabili-

4»

Ex hac jejunii üoladone oriuntur ea

tas, & pugna quedam human»z volüntatis.,

omnia incommoda , que intus experimur ,

fiquidem rescateree ereatafive fuperiores,ut

nimirum difficultas in cultura virtutum , &

Angeli, five homine inferiores , uc pecudes :

fugavitiorum , cüm enim finis hominis na-

G cztera animantia fem

peridem volunt, ap-

YU £NYELS

turalis quantum ad voluntatem fit honeíté

petunt , vel nolunt ;

quatenus bonum

vivere juxta dictamina re&tz rationis, eít vir*

fibi confentaneum profeq

uuntur ;

& ma«

tus.juxta naturam , cui vitium adverfatur :

lum ;; quod apprehendung , .fibi noxium

f us

1

]&junïum probos Áffe&tus nutrit, improbos abipit, — 429

-—

fugiunt : fecus homines eandem rem nunc

propter individuorum propagationem, & ad

proprie fpeciei confervationem; cum homi*

- Xib, $.co2. volunt , & modó nolunt ; & modó nec vo-

nestoto anni tempore fingulis menfibus,imó

] 449 lunt, nec nolont: fcitt Auguflinus, — Ego

-

enm deliberabam, ut fervirem Domino Deo

& diebus ,noctibusque ftimulos fentiant, re-

bellantisconcupilcentiz;quibus adVenerem

3neo , ficut diu dipo[ueram. . Egoeram , qui

DA

Neque plenä

jugiter illiciuntur ; nimirum poftviolatum à

l

volebam , ego qui molebam,

qolebam , ueque plen? nolebam; 1deo mecum

Protoplaftis jejunium , :adeó concupifcentia

E

contendebam , & diffpabar à meipfo ,& ipfa.

contra rationem rabellavit, ut jugiter bellum

ei indicatnitatürq; jugiter eam profternere;

diffpatio meimvito quidem fiebat $ nec tamen

IO.WIO

eflendebat naturam mentis aliena , fedpenam

fus déque evertens intüs, f1 quz in ipíatunt

MP, i

suea, Sextum eít fattidium proprij ftatás

pia defideria: fecus quia bruta nulla ifuerunt

jeiunij preceptatransgrefla,non adeó acritef

& impatientia; quod fané argumentum elt

in ipfisinfurgit :concupifcentia , nec fempers

MIHAGRL R EA OATE Ro g ao

corruptionis humanz voluntatis , prodit-

. quehominemnunquamefte fua forte contene

fed ftatis duntaxat temporibus urgente ne-

tum, Proprium 'eít zegrotantiuri nuncue

*Cemtatb ïPeClel; "fPI'OHSqUe-:prop*agandæ : &

*

ándeclaré €onijcimus ;nonnifi ob violatum à

numvelle;nuncalium cibum: fed omnes fa-

X

. XHomil/sé. ftidire ,quapropter D. Gregorius ait: Nos

protoplattis jejunium fnos concupifcentiam

—

dn EUATEE r 4n bujus peregrinationu arumna buc fa-

depravatos concitáfle affe&luscontra portio»

-

nem in homine fuperiorem,ac nobiliorem.;

jfidiofi jam venimus , nefcimus yqua defiderae

re debeamur , -&nonnullis interjeétis fub,

Quàm veró turpe fit carnisfe finere fpurs

7*

jungit : Faffidso ergo noftro tabefcimus , &

«itijs coinquinari 'ex €o '£acilé «conijemus;

H

Monga inedia pefle fatigamur. — Scptimumeft

quod vel nudumluxurie nomen propria non

«arere ignominia edixerit. Apoftolus:praci-

propenfio.ad maiup, & ad bona commuta-

bilia viciffitudinibus obnoxia, quee ab illis

piens ;'utmlæ*hujusmodi funt, nec neminen-

itantüm bene :zftimantur., q

turinnobis. Hinc pudorille, quo homines

ui .-iivla nihili.2ze-

etiam ingenvi fuffunduntur., fi femel aliquod

ftimant.

6.

'NonTolümob violatum jejunium à Pro-

Juxurie peccatum.ab ijsdem patratum alijs

*toplaítis fauciata fuit in homine voluntas 5

innotuiffe fufpicentur: neque Protoparentes

verüm etiam utraque pars inferior tum con-

hocfuerunt pudore affecti ,nifi poftquam ob

violatum jejunium concupifcentia inipfis re*

«upifcens , cum irafcens, ex quibus effreenes

exiliére affectus , tumultuárunt paffiones in

ibellavit contra rationem , ut períré notavit

Serm.37.de

Íuperioris perniciem , adeó 'ut Ícripferit A«

S. Ambrofius, inquiens, 24dam , €5 Evam s

quadragef.

qenuifi intemperantia provocante pudor coge

|.- 44 Ro 7, poltolus,

Video aliam legem 4n membris

qnei repugnantem legimeutis mea » O capti-

mwvit. Quamdiu autem manfit dn 1llis dnte«

"jantem me in lege peccati. que cfo i membrts

anerata parcitas,man[it , & impolluta virgini-

34615 : GU am diretorquecace

[ pzaret

duj C quamdiu jejunaverunt ab dnterditlis

liberari à norte illa perg:

U CGhri*

epule 3 tamdiu & à pudendis jejunavére s

fti ; fubditen/mpfelzx bome

ibe-

qeccatis. Famesenim amica virginit atis eff ,.

rabit de corpore anortis buyos 5

hüt um

animica la[cyoi s faturitas veró caflitatem.s

-

rit

grodigit , mutrit dllecebram.

'Coércendi

violati jejunij:noxa in Protoplals

— Xlamni, ex eoconijcitur , quia ««

-

itáque funt rebellantis concupifcentiz impe.

aE

tiacontra rationem pravos omnes

tuüs,cohibendi effroenes pravorum affectuum

des

citaverit áffedtus;S quantum-(nt ii

motus , froeno praefertim temperantiz , G

COSw-

jeiunij 5 & ne infolefcentes concupiícentiz

viresrationis poft violatum jejuniut

bellum :eft

dem depravate «oncupifcentiz co8rccsdos

affectus rationi . recalcitrent ,

aífeGtus , fatis aperte reftanrur exem pla 5am-

gulz indicendum, & contra ejus vitium cer-

fonis, Salomons, & Davidis, qui nuferé

tamen ineundum ; per gulam enim ex nimio

concupiícentiz fuccubuerunt atfultui; quam:

cibo, & potu menshebetatur , ratio obnu-

vis primus fortitudine , lecundus fapientià

bilatur, vires animi proteruntur , & ipfa

concupifcentia acriüs infurgit contra fpiri»

omnibus przccellerent, ac tertius fortitudi-

ni, ac fapientiz fanctitatem etiam, & pie»

tum , fortiórque pugnat contra rationem,

'Te-

$,

tatem penitus fingularem adianxerit,

.Per gulami mala plurima intrant in ho*

'W!MJ'

minem, fienim dederishominem multo ree

gt h

ftantur pleraque alia exempla, quze quoties

in (cripturis facris leguntur , hor

ROWSA

deju

em incue

pletum cibo , vinóque madidum ,hunc exhi-

tiuntlegentbus, — Teftantur innumeraz pro»

bebis ventri indulgentem , mente ftupidum ,

pemodum hiitorieprofanz referentes, pla-

viribus languidum ,' ad venerem pronum ,

virtutibus excolendis ineprum ; fcurrilitate ,

rimos adeó ingenu turpiffimarum volup-

tatum conflagráffe incendio , ut peené ad inía-

& loquacitate diffolutum; rixis, & conten-

niam reda&ti fuerint. Teítantur denique no-

tionibus fractum, vitijs, acimmunditijs coin-

quinatum: fiquidem gulze vitium fequuntur.

v2e, ac iníolefcentes libidinum adinventiones,

abliguritio rerum familiarià , auri, argentive

——

quibus concupifcentia hominum longé fupe-

rat illam brurorum : quia ut proba: Platar-

diffipatio; bonorum alienatio; prolixa mor..

chus in opufculo,quàd brutaratione utantur:

borum feries ; & demum mors ipfagraviori

hac nofini(i quibusdam anni men(ibus ftimu-

ciborum farciná accelerata; ut paucos enu-

lari fe fentiunt à concupifcentia adlibidinem

meres infirmos , quos gula ad agritudinem

a

H

Lo-]

m

E I?OH ——

Veravi de AffeBibns Tou. I,

439

Diffcrtätio XXL

iffm'i,g 11 '

non adegetit; paucósque ante fenium de«

tus decoris , flagtat oculis ; fpumat ore, qir2s

lf

ceffiffe , quibus gula intemperantia ad fepul-

titur manibus, foedatur vultu,contrahitür la-

chrum viam non ítraverit ; fecus fi noxijs

bijs , mutat capite , vacillat pedibus, agitacur

brachijs , ftridet dentibus , tumefcit venis , &

humoribus ex nimio cibo, & potu conge-

ftis corpus careat , tentari quidem à morbo

toto corpore indecora circumfertur jacia-

poteít ; non fubigi.

tione,

Quid turpius,quàm in honíine ira«

9.

Non meume

ft confilium , quo ventri

cundiá zftuante intueri minacesgefítus, comte

fubtrahantur alimenta,,cum fciam , reficien-

plofas manus , percuffum pectus , evulfos

dum effe corpus animale,, effe reftaurandas

crines ; & fciffa etiam propria veftimenta ?

deperditas vires ; ac repatandum , quod ex

quàm enim hzc indigna finthomine, ex eo

humido radicali calor innatus fua abfumpfit

poteít facilé quis conijcere , quia homo irá

voracitate;ac propterea fciam hominem;quo-

percitus quafi exuerit humanitatem , natu«

tidianoeffe indigum cibo , & potu ; fed id

ram videtur omni ferá rabidiorem induere,

S

unum aflero , laterehic dolum , ac concupi-

Quód fi tam foeda ; tam fordida, ac homine

fcentizelaqueum , quo fzpé homo gulz in-

indigna e(t extima irafcentis imago ; qualis

dulgens irretitur ; qui obtentu neceffitatis,

eritintusanimus, in quo ira effervefcit , &&

"j

"

fovetur ?

negotium folet adumbrare voluptatis: pau*

TIe

ciseít natura contenta , frugalitas in efculen-

Scio, finxiffs Pottas Averni monfítra

tis, & poculentis eam plus juvat , accorro-

flammasutrinque fpargentia , gehennalibus

borat, quàm illaferculorum varietas , & co-

ignibus exzeftuantia , ferpentibus obliquatis,

pia» quà divitijs affluentes delectantur: fru-

ac venena evomentibus fuccinécta, horridó-

: Lilv.?.:-m.

alitas vires erigit, copia opprimit 5 ad fa.

que mugitu obítrepentia: ab hifce monftris

memptopellendam non eít opus , ut appares.

neque latum unguem putárim abludere mena

integrum venaticorum canum exercitum ,

tem irati hominis; fi enim ex vultu, qualis

qui campos fylvásque difcurrant, qui cla-

fit intushomo , conijcitur; ex hac extima

des coturnicum , phafianorum, attagenum ,

hominis irati fpecie, nonnifi animum omni

perdicum, cervorum , damarumfylve(trium,

ferá truculentiorem dijudicate poffumus,

aprorum , ac leporum coacervent ; panis

Reliqua , que in homine ftabulantur vitia

fufficit etiam filigineus : ut etiam ad fitim ex-

poflunt in abdito enutriri, neforas fe pro«

tinguendam ,non eft necefsé, natent penua-

dant, fed ira veluti erumpens Megazra 6 ge-

riafalernis ; neque ut vinum , qui fiti eftuat,

hennali fpecu , utráque manu flammantes

refrigeratum nive ebibat , aqua é proximo

tcedas quatit, & morz impatiens in faciem

exit, & qualis fit intus homo,ftatim exteriüs

L

fonte haufta ad id fufficit , diverfa enim vini

prodit per oculos irá flagrantes;per labia fpu-

genera, & omnia Apicij condimenta infeli-

cis luxurize funt incitamenta , quibus propte«

mis foeda , per vultum ferali igne accenfum,

per brachiorum agitationem, dentium flri-

rea praferenda cft fobrietas ,. ufüsque cibi ;

qui parabilis fit, & ubíque occurrens; indi-

dorem. Alia vitia certis quibusdam coér-

centur limitibus, fed irz nil eft intactum ,

get enim corpus alimento, non cupedijs; ci-

l),

bo non lautitijs ; ficnim ventri , quisindulfe-

inaccefum nihil: imó eam appetitus irafcens

rit , fomentaadijciet rebellanti concupifcen-

contraxit imbecillitatem , poft violatum à

Protoplaftis jejunium , ut à rebus minimis,

»

tiz,qua friget fine Baccho,& Cerere,

iO.

Non folüm violatum à Protoplaftis jeju-

nulliusque momenti , ac roboris miferé vin«

nium concupilcentiam excitavit in homine

catur , ac foedé profternatur; & mufcz, vel

culicesquae iram noftram non merentur,bi-

contra ejus nobiliorem partem , verüm etiam

elfraenes omnes irafcentis animi affe&tus. Li»

lem tamen excitent noftram. An non pudor

eít, hominem à rebus hisce minimis vinci ?

cét irafcendi facultas ad hunc unicé finem in-

dita homini fuerit , ut imperanti in eo rationi

QuódÍi damna omnia vellemus hic prz-

12.

tanquam miles armatus obediret , effétque

texere ,

quz humano generi ira intulit ,

quafi nervus quidam animi , ut loquitur D,

vix fpiffo volumine poffent ea defcribi; quis

Bafilius in oratione de ira , praebens robur ,

Íolo zquavit tot florentiffimas urbes ?

fortitudinem , ac conftantiam ad res bené ge-

quis tot cruenta bella indixit , horrendas

occiforum ftrues congeffit , fanguinis flumi-

rendas juxta rectze rationis dictamina ; pet

violatum tamen à Protoplaítis jejunium eam

na effudit , nifiira,. quá homines miferé ex-

contraxit egritudinem , ut plerumque non

arferunt ? reliqua animantia proprig fpe»

ciei individua tuentur , quó.diutiüs con-

folüm imperio non obfequatur rationis ; ve-

ferventur

L

.

folus tamen homo homini ex

rüm etiam tóto impetu infürgat contra por»

ira necem molitur , ejus fanguinem fitit ;

tionem fuperiorem,S hominem intus cxagif

LÀ

tet , rabie torqueat , jracundiá inflammet , &

ac cedibus cupit exfaturari

*

& hi om-

audacid perdat. — Quód fi appetitus iraícens

nes depravati affeCtus ob violatum à Pro-

cum homine adoleverit , fit monítrum rabi-

topla(tis jejunium rebellàrunt contra pr&e

dum, tutbulentum , & execrabile , & quod

ftantiorem , nobiliorémque hominis par-

tem.

ip(um hominem etiam adinfaniam adigat, &

Praceptum enim ,

quo àb e(u

pori Protoplaftos Deus Conditor avocave«

fuimet cognitione deftituat , avidámque con-

ftituar armorum ,. fanguinis, ac fupplicio«

rat , Qquandam fuiffe. jejun figuram

Es

rum; homo cnim irà percitus proprij obli-

fcité adnotavit $. Ch;yfqlfamus,qlli iciunià

Pyixé

pre-

"o ^ ao . L E aE n fl ERE T. m o . EK. ao n EE - E — a MR d

ä

jejunium probos Affe&tus nutrit, improbosabigit, — 43

- Bemil, E. ip preceptüin pomi abf'cinentïaAdämo iniuncla

50 i II.

| Genef.

agnoicens ait : Dews citm ab initio bominem

condidiffet , & [ciret , quód boc remedio ad

fe)'z)nium ponfolum eff fomes vuir-.

anima [alutem multum baberet ,. flatim,8 in

dutum, nutrimentum caflitatis , vita

principio bec mandatum Protoplasto dedit

dunocentia , &$ mors vitiorum omniums

dicenss de omni ligno ,. quod esl in paradsfo

veram etiam corporis decus , 4e

comedendo comedes ; eff etiam dicere boc co»

membrorum domdci.

mede,6$ boc ne comedas jejung figura eff. Valc

Chryíoftomus; primum przceptum homini

S

fe jejunium fomitem caftitatis , & vic

I4.

à Dcoinjundtum obfervationem fuiffe jeju-

tiorum mortem, nemo eíl, qui id eat

x

E

nii: & quamdiu in primis hominibus dura«

inficias: at effe jejuntum partem core

vit obíervantia jejunii, tamdiu affectus cum

poris,ac decus membrorum,yix ex millibus

concupifcentis,tum iraícentis animi fuére ra.

unus, qui id fibi perfuadeat ; cüm fciant om-

d

tioni obfecuti;squamdiu enim viguit in ipfis

nes per jejunium vires imminui , membra

jeiunium ; floruit caítitas,adolevit virginitas,

extenuari, vultum impallefcere , membra

a

fuccrevitamot; quievére odia, invidize, tri-

conteri, & abíumi, & totum corpus fqualore

ftitiz, ira timores, indignationes, & carnis

obdud. Sed falluntur, qui tam finiftré, &

n

fomites, ac reliqui affectus famulitio addi-

abfoné judicant de jejunio ; nonenim debili-

&i rationis, quos folum jejunium intra : li-

tat , fed corroborats non deterit; fed auget;

mites injunctz fibi fervitutis coércuit : pul-

non abfumit, fed nutrit; non fqualorem in-

N

chré Joannes Eufebius : Adamo, ur contine-

ducit, fed venuftatem adducit; non viribus

vet eum Deus in obedientia fua , promulga-

deftituit, fed robur adauget ;. non enim jeius

vit primogenitam jejuni legem , & unigeni-

nium eít eladius interimens, fed paniscone

£am illius . feliciffmi sfatue , ut magis nobia

firmans;-non venenum corrodens, fed cibus

commendaret amabilem abflinentzam, qua[i

corroborans,

/

qua fufficiens effet inmocentiam cuflodire , &

Anima enim epulatur, cüm c

O:

rpüs ie-

T?

reliques dotes , ac virtutes , & que aptum

iunat, tunc vegetior virtutes excolit , cum

zedderet bominem ad audiendum, Deum , ei-

corpus diuturniori atteritur leiunio: animae

ue adberendum.

Non alij nuirici confidit

epulum ieiunium eft, proinde, quianimae

Domina filium fuum Adamum dileiium, &5

vult confultum iri;animam corpori praferat,

Beniaminum if jejunio, in eujm mauu fi-

animam corporis abítinentiá alat , animatn

deliffissas commifit ilum, ut nutricius bomi-

ieiuniis nutriat, quia ut appofité S. Chryfo-

uis e[fet, & Padagogts obedienrie. t fratto

ftomus:; dolet in jejunijs caro , fed epulatur. Serma de jeo

jejunio fl'atim Adam fugit vecem Dei tam

antima.

Quid melius in nobis anima , vel "ts

procul ab. adbafione divina, ut non [olm ad

corpu? animanon dolet cum corpore nutritur

Deum non vellet accedere , & quarere , fed

autem , & boc pulcbrius , & melius: Ícilicet

Deum quarentem fe fugeret.,

cum corpus ieiunat, epulatur anima; qu&

Zn

Quéd fi efficaxfuit jejunium ante Pro-

ieiunat, cum corpusyfcrculis indulget.

toplaftorum lapfum , & aptum affectibus

Imó non animatantüm, verüm & cor-

16,

animi tum iraícentis , tum concupifcentis

pus ipfum fit beneficio ieiunii venuflius, ac

intra fuos detinendis limites , ut nonnifi ad

vegetius, idque teftantur Daniel, & eius fo-

imperium moverentur re&tz rationis , cui

cii, qui cum leguminibus tantüm vefceren-

tur; acítata & confueta obfervarent ieiunia,

obíequerentur : cur poít Ad& lapfum , non

etit etiam utile, aptümque iisdem rebellan-

adeó decoram formam, venuítam faciei elee

tibus affe&tibus coércendis ? rem hanc ur-

gantiam , & liberaliorem eis fpeciem ieiue

nium conciliavit, attulitque inedia diutur-

get S. Chryfoftomus inquiens; Cim «nre

[

lagam remedium utiliter demonsiratum eff,

nior, ut de ipfis dicat facer textus in Daniele:

Cdrg —^ 'Uelæk

Non funt inventitales de univerfis ex omni-

mulià magis [auciatis appetendum e3i , ut

bus adolefcentibus, qui ad hoc nutriebantur,

praftet oulneribus fanitatem : 1 qua enim

Chriítiana virtus apta eft depravate homi-

ut Regi ab intimis cubiculis effent: Non fuit

nis naturz reformandz, ac veluti felici, ac

iuventus tam venufta, tam grata Nabucho-

pacato innocentize ftatui reftituendze maxi-

donoforis oculis, quàm illa Danielis, atfecla-

mé id praeftat jejunium, quod vitia compri-

rámque eius.

Ex quo liquet;ieiunium non

mit, concupifcentiam cohibet ; iras extin-

effe gladium, qui enecet; fed cibum, qui nu-

guit, odiafopit, luxutias co&tcet, triflitias

triat; non effe venenum, quod rodat,fed nu-

difcutit , timores abigit;invidias delet, fpem

trimentum, quod corroborat; non effe íqua-

fovet ; amorem nutrit, pia defideria excitat,

lorem, qui devenuftet, fed naturale pigmen«

& igniculos! ingerit adomnem fanétitatem,

tüm , quod ornat: eft igétur jejun:'um, ut ait

ac veluti paradifiacam , ac cocleftem reftau«

S. Julianus: pars corporis, & decus membro-

tat vitam, ^ Eítjejunium mors vitiorum;

yum : nulla enim uberior venuftas, nulla

vita virtutum, imó ut ait S, Julianus Archie-

fpeciofior pulchritudo habetur, quàm qua

ex ieiunio oriturg adeo enim eft homini be-

pifcopus? Toletanus in fuis commentariis in

Nahum ; Ef jejuniwm pars corporis , decus

neficum ieiunium, tt non folàóm animum

membrorum , ornamentum vit&, fomes ca»

tranquillet,ac tumultuantes intus depravae

ffitatis.

Hhh3

J

tqs

Biffetatio XXL -

4

tos a&'e&üs i uttoque animo concupifcente,

TTertulliani pulfavefat ingenium hec

18,

difficultas, unde de Hebrzis carnes. expo-

& irafcente co&rceat , verüm etiam corpori

venuftatem conciliet, & vires fuppeditet, ac

Ícentibus in deferto,deli&ti exaggerans gra»

Liäadwrä

4

priftinum veluti innocentiz;ac felicitatis fta-

vitatemait : N 6$ primus populus primi fts P [ychiie.

tum inftauret.

bominis ve[culpferat crimea, — Nimiramgue , ,

17.

Idque caufze, cur Moyfes , càm Idolo.

le vitium protoplaítorum recudit delictum,

Exadi 33e

*

fatriam populi hebraici patienter tulerit ;

quod omnium criminum , malorümque o-

iras Dei tranquillaverit,ac rem totam pacaté

mnium fuit compendium, fonsque pravorum

compofuerit: cüm poftea populus gulz de-

omnium affe&ctuum, qui contra rationem

Num, Tn

licias poftulaverit : Dazobs caraes , ut co-

infurrexcre: fiquidem ex illo uno gulz vi-

zpedamur; usque eo fpes omnes abiecerit

tio, quo Adam, & Eva divinum violárunt

Moyles, utamunere regendi populi impla-

preceptum,omnia in mundo prodiére mala,

; Hm;!n I, d*

cabilis fe voluerit abdicare: Jvez po[fum f2-

omniümque fcelerum portenta, calamitates

| je/'w;io [/71

lus [uflinere omnem bune populumsquia gra-

omnes, zrumnz, cedes, morborum'agmi-

-

: gndlm

va ef) mibi ; [in aliter tibi videtur eb[ecro

a, concupifcentiz, foedz libidines; iraícen-

anterficias me.

Quid? quod Moyfes adeo

tis animi delperationes, irze, timores, & re-

acriter populo irafcatur carnes expofcenti ad

liqui depravatiaffedüus, Eftigiturgulzvi-

corporis vires reficiendas, famémque (toma-

tium, quod primi hominis refculpit crimen,

EY

chum corrodentem abigendam! An mnon

recudit delictum ; fiquidem inflammat aq

longé gravius, ac deteftabilius fuit crimen

luxum, accendit iras, perniciofa fovet odia;.

idololatriz, quando populus pofít tot figna,

invidias alit , prava defideria concipit , con-

!

aàc portenta vifa in. /Egypto à Numine fieri

cupifcentias titillat, vitiis favet , virtutes

per virgam Moyfis; poít tot miracula, &

énecat, concupifcentie paffiones concitat,

illuftrem egreffhionem ab /Egyptiaco jugo di-

provocátque contra rationem; & quia tot

riffime fervitutis ; poft maris rubri divor-

malorum agmina non fecum idololatriatra-

tia, ac ficca itinera per ejus (inum; poft e«

hit, neque originale Protoparentum refcul-

potos frigidos, ac falubres laticesé duro fi-

pit delictum: ideo Moyfes merito populo

lice bis Mofaycà virgà percuflo exilientes;

fuccenfuit indulgenti vitio gulz , cui non

irafcebatur thura offerenti capiti vitulino, ac

poft Manna é fummo ccelo. omnes ferculo-

rum delicatiores fapores fecum deferens, ac

idolo: quamvis fit idololatria delictum cri-

cupediarum lenocinia ; quibus palato fua-

minofius, & crimen longé gravius: non ta»

viüs eblandiretur , adhuc petierit ab Aarone

men adeó zgré illud tulit Moyfes, ficut gu-

Mofis fratre (ibi conflari ex puro puto auro

le vitium : quiaifto, non illo peccatum re-

$

fafo vitulum, cui ut Numini fua quisque

cudebatur oniginale, quod putidiffimus eft

obfequia præ(ïaret,cultümque daret? Quid?

fons, ex quo rivuli exitiales malorum om--

nium fcaturiunt,

quód Moyfes, poftquam Aaron eius frater,

19,

impetii confors, ac religiofi. alioquin animi

Verüm fi gulz vitium originale Pro-

importunis, G nefariis poftulationibus fe

toplaftorum refculpfit peccatum , beneficum-

adigi paffus fuerit, ut ex pretiofis inaurium

jeiunium illud interftinguit tefte eodem Ter-

ornamentis certatim oblatis idolum fub vi-

tulliano inquiente: Sa/azem amulo modo re- T cit, cap,

daccendit inedia , quia fí gula peccatum ve-

3-

48

tulina fpecie conflari fineret , ad exemplae

fcilicet fimulacri Zigyptii, quod bovinà effi-

feulpit originale, 6f concupifcentias reaccend't

&um formáà, Apidis, Serapidis, Ofiridisno-

ad deli&las à coutrario benefica jejuntj inedia

mine ab ea gente coleretur, non irà juflé

vitta compe[ctt, f 'udium promovert virtutum

conceptá excanduerit? Quid? quód cum

bominémque adfelicem. inmoveutia. flatum

populus manus bubulino capiti elevaret, ge-

rellaurat, emulüque modo,quod gula vitium

nua fle&eret, thura adoleret, victimas ma-

defiruxit vead:ificzt inedia 3. qua propterea

€laret, veluti libertatis vindici,ac Deo af-

iram cobibet, vffreues lafeiuia impetus co£re

fertori , non tamen Moyfesad impium fa-

cet, lingua audactam comprimit, Uitiacom-

crificium indignatur, neque irafcitur popu-

pefcit , prava defideria extinguit , odia re-

Glmm ! '0.

lo2 cum tamen implacatus non definat in

primit , irAs fopity triffitias excutit, timores

m

populum furere carnes expofcentem, gulz-

abigit, & bominem virtutibus excolendá , 0»

que deliciarum appetentem.

Quid? quod

mníque fenttitati promovenda idoneum red-

ob levem intemperantiam gule fubirafca-

dit ; ídque perinde efl, ac amulari flatum fe-

tur Moyfes aliàs mitiffimus; fuccenfeátque

liciffmum illum paradifíiaca snmocentie 5 qua

populo usque ad proprii muneris abdica-

enim faturitas vitia excitat, bac inedia come

Xionem, poftulans etiam à Deo tui interfe-

pefcits & qua gula damna. invexit , bac je-

Clionem ; cum tamen ob idololatriam mitiüs

junium reparavit 5 bec euim est. emulatio

In gf.ï'm'

agat cum populo petente fibi idolum cudi ?

(aturitatem inter , € inediams ut contrario

Num gula gravius eít crimen ido!olatriá?An

z20do praædam.

Advertamusait Augufti-

gule delicie graviorem. Numini inferunt

nus Serm.2. dominice 1. quadrages. quanta

iniuriam, quàm thura vitulino capiti exhi-

fit inter jejunium ; & faturitatem diftantia,

bita£. An gi*aviüs Numen ledit, cupedias

inter venttem vacuum, & pulmones epulis

ori admovere , quàm thus idolo adolere & ;

diflentos. Moyfes, quia jejunavit, Domi-

genua ,eidem incurvare? —

num vidit.

Populus, quia manducavit , &

bibit,

s

.. * Jejuniumprobos Affectus nutrit, improbosabigit, 433

,

bibit, idola fabricavit. Impetraverunt unius

ponituf ? ergo non pluris zeftimatur digni-

tas fpiritualis animi Angelorum exccllentiae

hominis jejunia, quod totius populi faturi»

ho,

tas defperaverat, : Princeps humani generis

proximiüs accedentis ? ergo non pluris fit

yrlir,

Adam, quamdiu jejunavit in. paradifo fuit,

generofa fimilitudo , quam homo contraxit

in animz potentiis, & in natura longe pra-

ubiverà przceptum jejunii violavit, eje&tus

elt de paradifo, Ejecit ergo nosde paradiío

flantiori, ac digniore illis ceterorum anie

cibus; fed reducat efuries, reducat jejunium,

mantium? verüm tametíi Deus longé pluris

Ísmper enim junéla eft. faturitati lafcivia.

zítimaret hominem , quem ad fimilitudi-

Sancto Eliz jejunanti etiam elementa famue

nem fui condiderat, quia tamen voluit eum

latafunt, — Videtechariffimi, quanta fit Dei

preetfe cateris terrz animantibus s. 2£ pre-

Genef. 1.

clementia erga lejunantes.

Hactenus Au«

fít pifcibus marás, && volatilibus celi , & be-.

28,

guítinus; cui coníona Echo. refpondet. D,

ffjs , omnique reptili, quodmoverur in Ierras

E ronil- 1. 4* ;6lius in

jejunie anie

quiens; Uno temporis momento

& voluit jejunium praíertim ab iis fervari,

ob gulam populus ile per maxima prodigia

qui czeteris praefunt, quos fortiüs erudiant

Q)fdinm. .

Dei cultum edoétus, in /Egyptiacam idolo-

exemplo, quàm vetbis; ideo non folüm re-

latriam turpiffimé devolutus eft, |Ex quo

rum Conditor Deus Protoparentibus, eun«

fi utrumque fimul conferas, videre licet, je»

dem affignavit, cum cateris. animantibus

junium ad Deum ducere, delicias veró falu-

cibum ; verüm etiam fpeciali praecepto iis-

tem perdere.

Quid Efau inquinavit, fer-

dem inhibuit ; ne defructu arboris ícientiae

vümque fratris reddidit, nónne efca una,

boni, & mali comederent, fub comminas.

tione mortis incurrendze ; uttamdiu eximes

propter qüam primogenira vendidit ? Sa-

muclem veró nónne per jejunium oratio lar-

rentur à morte, quamdiu przceptum fervae

gita eít matri ? Quid . fortiffimum Samío-

rent jejunii, & communi cum fubjeGlis fibi

nem inexpugnabilem reddidit? nónne jeju-

animantibus cibo veícerentur,

nium,cum quo in matris ventre conceptus

Idem igitur cibusà Deo affignatur Pez-

4t,

eít? Jejunium concepit, jejunium nutrivit,

fuli; ac ejus fubditis; cametfi natura, & con-

. jeiunium virum et ectt.

Qnod fané Ange-

ditione; homo ceteris pracelleret animan«

jus matriprecepit, mronens quacunqueex

tibus; quialicét nobiliori hominum naturae

vite procederent , ne attingeret, non vinum,

delicatior deberetur eíca, quàm brutis anie

non iiceram biberet,

Jejunium Prophetas

mantibus: fuperiori tamen nobilior non cone

geruit, potentesconfirmat ; atque roborat,

gruit cibus,quàm aliis fubje&isz non enim fu-

Jeiunium Legislatores fapientes facit,animae

perioti delicatior convenit cibus, quàm infe«

optima cuítodia, corporis focius fecurus,

rioribus ; ut inde difcerent,qui caeteris prae«

- fortibus viris munimentum, G arma, Athle-

funt,vel alios docent, autà praefidentiz fe ab-

^

tis, & certantibus exercitatio,

Hoc pro-

dicarefublimitate , vel eandem cum fubditis

gterea tentatiónes propulíat , ad pietatem

pati ciborum qualitatem,Non recté plene fa-

19

armat, cum fobrietate habitat, temperanti

tur, & corpore obefus alios edoceret jejunit

opifexeít: in belle forcitndinem affert, in

obíervantiam , G ab efculentis, poculeniis--

que abftinentiam: : exempla . validiüs eru-

pace quietem . docet, Nazareum fan&ificat ,

t d ub

facerdotem perficit, ita Bafilius.

diunt, quàm verba ; hincad no(traminítru-

20.

Sed fi Deus rerum. Opifex hominem

&tionem Chriftus jejunio, & folitudine in-

condiderat , ut ceteris creaturis corporeis

choandz à fe przdicationi przlufit, quia nil

pracelleret , virtutum praítantia , fpiritus

ita impedit przdicationis officium,quàm fi is,

nobilitate, imperii regimine, rationis excel-

qui verbum Dei ad populumé fuggefto dicit,

lentia, & animz fimilitudine cum Deo, cur

in ciborum effundatur illecebras: raró enint

eít flanitas mentis, ubi eít faturitas ventris :

cüm effet homo corporeus , cibisque indi-

jJESUS autem plenus. [piritu f[antlo egreffus

*

geret adcorporis nutritionem eosdem cibos

eque homini przfidenti, ac fubjects ani-

eft à Tordane, 8 agebatur infpiritu in dejerte

-

mantibus affignavit Deus? Ecce deds vobis

diebus quadraginta , G'tentabatur à "Diabo« L« $8043

G 73«951' "P

omuem berbam afferentem femen fuper. ter-

lo, G nibil manducavit in diebus 1lla, t$cono

285|

ram, & univer[a ligna,qua babent n femet-

fummatis illis poffea efurijt,

Dixit auten

ipfis fementem generis fui , ur [imt vobis in

illi Diabolu , fi filius Dei es, dic lapidi buic,

efcam, & cuntlis animantibua terra.omníque

ur panis fiat.

Cümque fuiffet cacodosmon

volucri celi, & univevfis , que movuentur in

miratus Chrifti in deferto abítinentiam,eum

terras G in quibus efl anima vivenss ut ba-

credidit fupra hominem fuiffe naturam for-

beant ad ve[cendum, Miratar hancciborum

titum, ptoinde petiit divinitatis fignum , f£

ditributionem zequalem hominibus, & bru-

jilius Dei es, dic lapidi buie, ut pands fíat z

n Hexátm, . tis Junilius, quia (1 homo eft przttantior, ac

fimul enim notam petiit divinitatis , & ci-

nobilior ceterisanimantibus, cur etiam de-

bum ingeffit humanitatis , quo diuturnum

licatior ei cibus non affignatur ? chm im-

jejunii temperaret rigorem, pane fcilicet &

mortalisithomofa?tus; cur terrenum cum

duritie lapidis eruto.

animantibus morti obnoxiis communefumit

Nulla ntuntur doemones validigr? ma-

j

alimentum? cur idem cibus &que immortali,

china ad evertendum virtütis fund»;mentum,

225

& rationali homini; ac mutis pecudibusap-

quàm gulz vitio.

Gertamei "sofirum ( ait

D. Am'

434

. Diffetatio XXI.

€a)1.6 2 D. Ambrofiusde Elia,& Jeiunio ) Jejunium

explicatiffim? diffolvit ; imó coghitione ma*

eff jejunavit Saluator , & fic tentator adeum

tutina in Deo veluti in politiffimo candoris

Accelfit s. G'primum gula direxit (piculum di-

fpeculo vegeti coloris flore vividius resome

cens , fi filius Deies, dic lapidi buic,ut panis

nes cognofcit ; & tam felix eft. in ipfiscoe

fiat.

Jlle cibum velut efcam laquei preten-

gnitionis conflantia ; ut naturz Augelicae

dit, Dominus jejunium pratulit , ut laqueos

*

non minus ab hac intelligentia ceffare liceat,

tentatori,ut vincula diffoloeret, INon mul-

quàm plantis , aut animalibus ab actüs vi«

tis interjectis fubdit,

Magna eft jejunij vir-

talis perpetuo quodam miniflerio s cüm nae

zu. — Tam fpectofa ejua militia eff ut jejunare

ture Angelicz ipfa intelle£tio pro vita fit.

deleBlaret , & Chriflum.

lam valida,ut bo-

Demum quid infeliciüs homine, quem Pin«

mines ad celum erigeret.

Foflea deprae-

darus vocat wmbra fomnium; Sophocles ve

dicans ieiunii excellentiam fubiungit. ZE/zz;

num fimulacrum ; Herodotus calamitatenm

jejunus filium vidue ab inferis refufcitavite

;pfam; Philemon occafionem tmiferiaruns 5

jejunus pliotas ore depofuit * jejunus ignes

Hometus caducum folium;imbecillitatis ex-

de celo eduxit: & ggadraginta dierum jeju-

emplum Stagirites remporis fpolium; Plato

nio divinam acquifruit prefentiam. — Tunc

lufum fortune 3. Socrates swiurationis imae

denique plus meruit , quandoplus jejunavit:

gimem 5 Diogenes invidie, € calaimitatie

jejuno ore flatuit fiuenta Tordaum, & redun-

trutinams & Ariitoteles fcopum arumnarum,

dantem . fluminis alveum vepentó. fiecatum

€ó quia fithoino omnibus fortunz telis ex-

pulverulento transmifit veWiigio, — Meritó il-

pofitus; fubjectus "miferiis, obnoxius x-

lum dignum celo. judicavit fententia , ut

ruminis , nil

que fit homine imbecillius, nil

Junil, [; 4

eum :pso vaperetuy corpore ; quoniam cale-

infirmiüs.

Secus Angelüs mens eftabomnie

3

'-I/W"ol

ffem 'vitam wivebat in corpore , ac fuperne

bus coenofitatis nubeculis defoecatiffima , &

ufum conver[ationts exbibebat in terrís. .Quid

quzdam veluti ex fempiterni luminis, ac-

eft enim jejunium , mifi fubflantia , && imago

&eníis facibus defumpta fcintilla; -natura:e(t

caleffa ? hactenus D. Ambrofius.

illi pura, fubtilis, quam nulla corpotis fi-

$ura delineat, nulla materize labes infufcat,

S. IiI.

nullus corruptionis nzvus inficit : eft enim

Angelus mens pura, nontamen ex eo delibae

Homo jejuniis affaetus won folaum

ta igne, quo fydera fplendent,volant, ac cce-

felicem amulatur inocentie flatum ,à

leftes torquentur axes ; fed excitatiffimi [pi-

quo Protoparentes per gule indulgem

ritus vigor, tantó expreffiusad zternze pul-

tiam exciderunt; verum Guatu. *

chritudinis exemplar conformatus; quantó

rai induit Angelicam, -

Qe ejus primigenio fonte propius refpergi-

tur, G uberiüs fcaturit ; eft'in Angelo ome

25

Uetunt facri Interpretes,cur Joannes

nium ornamentorum infignis quidam decor,

Baptifta homo cum fuerit, Angelus

onorümque immortalis aflluentia ; quam

»tamen dicatur à Chriflo dicente de

in fuum Conditorem gratiffimze voluntatis

Joanne: Ecce ego mirto efugelum,meum: f

ingenuitate refundit: fi igitur tanti intet--:

Joannesnaturam induit humaná, cur Angeli-

valli difcrimine diftat ab Angelohomo, cut

ce confors factus nature dicitur? an non lon-

Chriftus Joannem Baptiftam, cüm homo ef-

£o diflant intervallo ambze naturze humana,

fet Apngelüm dixerit? £ccz ego mirto Zinge-

& Angelica? illa materiei concretione onufta

lum meum : quia nimirum jejuniis in eremo

corruptioni abnoxia eíl, ac interitui ; hac

affuetus naturam fupergreffus humanam;an-

veró à quavis difereta corporis craffitie nul-

&elicam induerat cibo non indigentern s

lam fentit defeclionis vicifftudinem ;5 illa à

nec potu , ut appofit? notat D. Ambrofrus

fenfibus dependens exterioribus , acinternis

inquiens : In deferto Toannes vacavit jeju- Tib.s.de Ella

phantasmatum imaginibus in rerum effor-

niis, & ideo, qui vita bumane pojfibilitatem & jejunie

andis iudiciis fallirur plerunque, & fallit;

coutinentia fuperaref]us. fuerat , mon bomo, **5

if

hc per fpecies obie&torum fibi à Deo con-

fed Angelus affimatus eff , qualienim parum

ditore inditas intelligens ; res omnes, ex

eflet, hominem jejuniofelicem zmulari in-

quibus mundus coalefcit univerfus dilucidé,

nocentize flatum , vitámque exprimere cc-

ac citra omnem falfitatis fufpicionem attin.

leftem; ac beatitate donatam: hominem iün-

git; illainconítans quodheri enixim voluit,

edie affüetum adeó jejnuium fublimat , vt

pctiit, habuitque in deliciis , hodie faftidit,

felici metamorphofi in Angelum transmu»

telpuitque; hac firmitate inconcuffa obie-

tet : ut etiam notavit $, Cyprianus affc. ZiA 4e jejm-

&o quod femel elegerat ,. iugiter adhzret;

rens, jejunium januam effe , per.quam nobis **

illa ob immerfionem in materiei ceenofitate,

ad virtutom culturam, ac cceleftem patriam

nonnift poft multos exantlatos labores, fufos

aditus patet , ait, quotquot viros "irturum

Íudores, abfumptümque oleum, rerum na-

videmus , fine jejunio non legtmus afcendiffe,

turas , ac proprietates vera affequitur noti-

nec aliquid magnum moliri funt , wsfi priis

tia, & &grératiocinando infert ex przmiffis

abflinentia pracefiffez. — Quanta res jejuni-

quibusdam principiis ; hzc nullo negotio,

uml dugelos ex bomzsuibus facir

nullo temporis intetvallo fagaciffime. pra-

Quia igiturgulze indulgentia hómines

24.

'ï"m $ m dt

é pa.r;difo expulit & in baratrum detrufit

"Bo

videt, & obvi'o'ls qqosque difficultatum nodos

mnife-

;ä

N

timþrobos abigit. - 435

/^. Jejunium pïobosAffc&us nutri

miferiatum;jejunii obfervantia, damna repa«

zentantem Diabolum aliter fuperare non po[fe,

rans, quze gula induxit,

homines jejuniis ad-

nifi ieiunijs evuditus. infidiantis inimici ten-

taménta depelleret: Non cacodoeemonis tan-

dictos & coeno etripit vitiorum, & pri&inæ

reftituit innocentiasac virtutum ornatuiz fi

tüm retunduntur fcuto ieiunii tentamenta,

enim jejunium cum gule deliciis confera-

verüm & pravorum affectuum in noftram in-

mus, illudad Deum ducit; cum gula nonnifi

tus infurgentium perniciem impetus: bene-

ad miferias perducat; quid enim Efau à jure

ficio fiquidem ieiunii coércetur concupifcene

;!

exclufit primogeniti, & in famulitium dejecit

tia, compefcitur ira, & caro in (piritum te«

fratris natu minoris? Nonne elca, quà ut

bellans cohibetur; eftenim finis ieiunii carnis

mortificatio , concupifcentiz compre(fio, ac

j

gule indulgeret primogenita vendidit ?

ute

divinorum beneficiorum impetratio, ac ad

Quid jejunio przeftantius , ejus enim virt

munitus Samíon bellator evafit invictus , &

orationem purgatio,S praparatio, Eft enim

debellator (irenuus: jejunium enim , cum

utilisoratio, íed utiliorcumieiunio, ora-

tio enim ieiunio munita pharmacum eft om»

quoin matris ventre conceptus fuerat,eum

nibus vitiorum morbis congruum: hac om-

inexpugnabilem reddidit: Samuel virtute

jeiunii flerilefcente ab alvo matris felix fuit

nem animi ægritudinem famat ," conícientiae

u

in lucem editus *

nium Prophetas genuit,;

labes abítergit;ca(titatem fovet,concupitcen-

t, fapientesfacit, arma

tiam cohibet,vitiis bellum indicit, contra o-

potentes corrob

athletis , & certantibus fuppeditat ad tarta-

mnes noxas validiffimé pugnat , & pugnans

vincit, vincens ttiumphat. — Affumitur enim

reos hoftes proflernendos, aceorum affultus

ieiunium ad coercendam concupifcentiam,ut

Heonil, K, 4e propulíandos, ut notat D. Bafilius inquiens :

j'/""o.

Quid fortifimum. Sam[onem inexpugnaäf'-

qui funt Chrifti, carnem fuamcum vitiis, &

dlem reddidit 9 nóune jejunium, cum. quo s

concupifcentiis crucifigant, corpisque fuum

in fervitutem redigant, ut monet Apoftolus:

smatris ventre conceptus ef£ 2 Tejunium con-

cepit , jejunium mutriuit, ieiunium virum

Quapropter fideles monet, ut zequé vigiliis,

Ad GJZJ?. j;—.

ac ieiuniis affuefcant,ne caftitatis florem cot-

effecst . quod fanà^ Angelus matrs pracepit,

^. 2d Co-

rumpant,

In omnébus exbibeamus uosmet

vYintb,6.

souens , quacungue ex vite praz:gderent, "e

attingeret , non vinum ,non fceram biberet.

ipfos, ficut Dei voiniflros in vigiljs, i. :eiu-

Hinc rerum conditor. Deus primis hominie

nijs, in caflitate.

26«

bus in (latu. innocentiz , tametfi donis fu-

Prodeft ieiunium mentis purgationi

pernaturalibus muniti effent, fraenum iéiu-

ut hacáterrenze concretionis labe defoecata,

rerum divinarum contemplationibus, ac vit-

nikimpofuit, quo difcerent, reóté femper

áncedere , & nunquam à veritate deflectere.

tutum omnium culturz fit aptior, Oratio-

Hinc Ra-

Queéd (i in paradiío ieiunium fuerat neceffa-

nem enim promovet ieiunium.

rium,quantó magis hominibus ex illo felict-

pha£l & coelo miffus, ac Socius,ductórque per

tatis ftatu. deieclis : fi ante infli&ta vulnera

longa itinera Tobize iuniori aícitus, & con-

utile fuit ieiunii pharmacum; muito magis,

fecto itinere cum perfonam depofuifíet ,

poítquam natura pluribus plagis lauciata

quam in via geíferat dixit utrique Tobiz

Tobia cap12a ..

M

concupifcentize eft obnoxia illecebris, carnís»

occulte : Bemediczte Deum emli , €9 coram

que ftimulis, quibus preceps trahitur ad

oimnibus viventibus confitemini ei, quia fectt

vobifcum mifericordiam (uam.

Etenim Sa.

l

peccatum: fi nondumbello voluptatum in-

cramentum "Regia abfcondere bonum eff. s

furgente arma ieiunii neceffaria fuére primis

parentibus, utinarce paradifiace felicitatis

Opera aurem Dei reuelare , ( confiteri bo-

norificumefi : Cámque Tobias (enior Ange-

iubfiflerent , multo magis poftquam rebel-

lantes concupifcentiz , ac itaícentis animi

lum interrogáííet, quodnam hocSacramen-'

affectus per voluptatum illecebras , & vi-

tum effect? & quenam hecopera? reípon-

tiorum turmas bellum nobis indicunt, mo-

dit: óona eff oratio cum ieiunio; && eleemo-

Tobia mþa& ,

)u

h

fyua magis,quam thefauros auri vecondere:

—*v, ;S.

^ ;ej;mio

véntque, ut nosà cceleíti etiam excludant

atria,

nimirum ea eft orationis efficacia , qua fi

dj

1f.

Tamdiu Protoplafti in atce paradifiacae

gemino eleemofynz, & ieiunii corroborerur

felicitatis immorati fuerunt , quamdiu ie-

fubfdio, poffit rect&. rebus , ac thefauris

iunium in eodem fervárunt; cüm primum

pretiofiffimis accenferi ,. & tuncoratiofulta

ieiunie, adipata inedià, farta abílinentià, illo

hoc fuerunt transgreffi; fuére. & ipíiab illo

felicitatis (latueiecti ; nil eftrerundendis fa-

eft pretiofior thefauro, qui in arcaafIervatur

tanicis affultibus afficacius ieiunio , nil fer-

reconditus,

Eít oratioieiunio munita duplex, in-

27*

vandainnocentiz aptibs ieiunio , hoc enim

D';n dg Mü'

proítrernitur tartareus hoftis,

Quzerit D.

terior una , feu mente concepta ,. de qua

jit.

Auguftinus, cur Prophetz Eliz Deus panem

dixit David Pfalm, 24.. Deum alloquens :

Tili dixit cor meum exqui[ruit te factes mea,

duntaxat, & frigidam miferit, & non plenum

prandium ficut Danieli efurienti in leonum

&alibi: Ez zediztatio cordis metin con[pectu

Pfa?m. I$,

P[alm.gz.

Ípelunca ? fi enim Elias longum erat iter fu-

tuo femper,& alibi ; Etim meditatione mea;

l

exarde[cet ignis,

Hacque oratio fola mente

Ícepturus , uberiori videbatur obfonio indi-

gere,quo vires reficeret, ac labores itineris;

concepta non fita eft in fufpenftone omnis

Tvmo YO.

4

ferm.65. de

facilius poflet fuperare: & refpondet. Au-

adtus, neque paffivé duntaxat fe habet; ne«

h

ïempor&'.

guftinus: qsia fciebat Deus Propbetam [uum

L

que in fola coníiftit fpeculatione, ficut. nec

Verani de Affeclibus Tom. L,

lii

Ia

/

436

Differtano XX

in foloactu voluntatis, fed 1n utrisque, feu

quis tantüm amaveritin operibus 1uümæ la«

MR ONG

inaclibus intellectus, & voluntatis ad Dei

borem actionum , atque paffionum ? Quis

cultum, & honorem relatis ; feu in con(i-

cam vitam propter Íe ipfam expetiverit ?

detatione rerum divinarum, & noflrz in.

Sicut necJacob Liam, fedtamen fibi nocte

i h Th

digentiz, ac inopize, Deíque amore,rerám-

fuppofitam in ufum generandi eft amplexus,

que aternarum defiderio , aliísque piis affe

! & feecunditatem ejus expertus: Dominus e-

Gibus, & hujus orationis mente. concepcæ

nim cam,quia per L eipfam diligerenon pote-

fupremus gradus eft contemplatio, quà ani-

rat; primóut ad Rachelem perveniretur, to-

a evecla fupra terrena phantafmata fine

lerari fecit, deinde propter filias commenda-

áquifitione rationis , absque vago variarum

vit.

Ita veró unusquisque Deo utilis fervus

cogitationum difcurfu Dei naturam ,. per-

fub dealbationis peccatorum fuorum gratia

La bt

feétiones, attributa liberé confiderat; & in

conftitutus quidaliud infua converfione me-

IIP, WP'M

iisdem defixa penitüs mentis acie, caflo, &

ditatus eft? quidaliudcordegeftavit? quid

ardenti amore Deo conjungitur, quem com-

aliud adamavit, nifi doctrinam Sapientiz $

plecitur, & in quo unicé. deledlatur, &

quam plerique fe adepturos , & percepturos

Lib.rconiva

Hunc fupremum $yationis gradum definiens

putant, flatim ut fe infeptem praceptislegis

Faul!um

: Auguftinus ait, Effe fanezam quandam -

exercuerint, qua funtde d

dijectione proximi;

fdP 425

- brietatem alieuata mentis ab infra labenti-

ideltHonora patrem,&

trem. JNon moe«

bus temporalibus eternam. ucem. fapientia

chaberis, INonoccides, Non furaberis, Non

£ontuentiü : nequead huncorationis gradum

falfam teflimonium dices. INon concupiíces

| pertingunt nifi purgate, ac ab omni vitio-

uxorem proximi, Non concupiíces rem pro-

rum labe defoecatee animze, quae diüturna

ximi, Quibus quantum potuertit obfervatis,

peenitentia pravosanimiaffectus , acnaturze

poíteaquam homini proconcupita, & fpera-

corrupta diffidentes paffiones co£rcuerunt,

ta pulcherrima delectatione doctrine per

ac proptis voluntatis ftudiis, ac affectibus;

tentationes varias, quafi per hujus fzculino-

fe fe omni vitiorum labeexuetunt : non e-

&em tolerantia laboris adhaeferit,velut prae

nimqui focordià depreffi , ac mundi hujus

Rachele Lia inopínata conjuncta fit, & hanc

fimuh.cra circumferentes pravis fuis adhuc

fuftinet, utad illam perveniat, fi perfeve-

famulantur affe&libus affurgunt adeum, qui

ranter amat; acceptisaliis feptem praecee

pofuxt trenebraslatibulum fuum : ad Deum

ptis: ac fi dicatur ei fervi alios feptem.an-

enim non afiurf':mus nif1à creaturis diftraha-

nos pro Rachele, ut fit pauper fpiritu, mie

niur; imó nec iufäcxc fola divinorum manda-

tis; lugens, efuriens, fitiénsque ]uümam,

tórum obfervantia , utquis ad ífummum il-

mifericors, pacificus,

Vellet.enim homo;.

Matib,

]dm orationisgradüm perveniat,(ed ulterius

fi fieri poflet, fine ulla tolerantia laboris,

eceffe eft váriis exerceatur virtutum ftudiis;

quz inagendo, patiendóque amplectenda

labores plures fubéat, infigniaexerceat pieta-

eít, flatim ad pulchre, atque perfectee Sa-

tisopera, & pratertim in quibus evangelicas

pientie delicias pervenire ; fed hoc non

D

beatitudines Magiíler Chriftus conitituit:

poteft in terramorientium , quod & Jacob

'

idquefymbolicé nobis fignificati typo dua«

videtur fignificáfle; cum dixit :. Non e5£ im fæems.zg.

rum uxorum Jacob Liz fcilicet, & Rachelis

loco noftro confuctudinis , ut. tinores | aute

Lihssr.conse

c*tpiicatD Auguftinus; quivult Liam iiter-

tradamus ad nuptiasz hinc fubdit Augulli-

pretat tilaborantem, & Rachelem vifum prius

nus t prior eff in rella bominis emd:t:ane

Matti] 4

zra Fanlium

"

eipium 5 íeu Verbum, ex'quo videtur prmc:-

14507' operandi , qua jufla funt , quam vo-

£Aps 22,

pium. A£lio ergo bumana, ac mortalis vitesin

luptas intelligendi , qua vera funt, hactenus

qua vivimu ex jïde multalaboriofa opeya fa-

D. Auguümus loc. cit,

eientes incerti,quo exitu proventant 4Ad utili-

Affumitur etiam jejunium ad pel endas

29.

£atem vorum , quibus æn/u!ere volitmiu tpsd

Deemones, eorundem | tentationes fuperans

eff Lia.prior uxor Jazobzit Auguílinus; per

das,fupggeftiotes pravas retundendas, & opi-

hoc inhirmis fuiffe oculis commemoratur,

tulante Numine ad triumphos . deferendos; .

ä

MAtb, 20,

quia utait Sirácides: eogitatioses rportalium

quapropter Chriftusait: Hoc genis uon eji

titiide, 6 incerta providentia nosira.

eituryntfiper orationem,G jejunium.

Velad

M j

28.

Spes veró xternz contemplationis Dei

Deum promerendum & colendum ficut An.-

-

habens certam, & deleclabilem intelligen-

na Prophetifía , de qua dicitur non difceffiffe

tiam vetitatis ipfa eft Racheljquz & pulchta

de templo, & Deo inferviitfe j ge)unus;, & ob-

fgecae, ac venuíta vultu dicitur, Hanc amat

fecrationibus nocte,; & die ; hucetiam. per-

omnis pi& ftudiofus, & propter hagc fervit

tinet, quod narratur : Mipiffrantibus lls 3. Mpoft,

z

[

grati Dei, quà peccata noftra , quamws

Domino,8 jejunantibus dixit illi [irizus 77282 E

fuerint ficut coccinum , tanquam nix deal«

us t fegregate mibi Saulum , & Barnabam,

bàbuntur,

Labani Vater Rachelis interpre.

in apw, 4d quod ajztmpf €05, tunc jejunan-

ä

tatur Zezlbatio , cuifervivit Jacob propter

te5, Ü grantes, amponentésqueeis niduus; di-

N

, Rachelem;neque enimfe quisquam convertit

eniferunt dllos; ut inde difceremus nullam ag«

fub gratia remiffionis peccarorum fervire

gredi opus pracfercim arduum nifi primitfis

juftitiz , nifi ut quiete vivatin Verbo,ex quo

jejunio, R oratione;lunt enim veluti geminiai

videtur principium quod eft Deus: ergo pro-

preevia: facies accen(2 , qug inter caligines,

ptet Rachelem, nonptopter Liam. — (Num

noctémqs hu;us vita nobis iter oücndum,&

/

,

!

ad

——

Jejunium probos Affe&uänutrïc, improbös abigi. — 43:

caflitatis propugnaculum.fanélitatis trophe

ad con;upïtum perducunt 'ter'mimim': affumi

etiam folet jejunium orationis fubfidio cor-

um, murum fpiritüs , & contra iétus omnet

roboratum ad expofcendam veniam,Deüm-

«acodormonis impenetrabile fcutum 5 froe«

fs

""'.?032-5-"? que placandum,hinc]oélait Deus: Conve

nümquepravis omnibus affectibus coércendis

/

timiniad meintoto corde ve(troyin jejunio,€5

peraptum ; ieiunium fanitatem cum animz,

n fletuy 6 $n planiiu. Ammonitis,Moabitis,

tum corporistuetur,quam faturitas de(trüit;

& Syris congregatis, ut pugnarent contra Jo-

ieiunium ferenitatem mentisadvehit , quam

faturitas abigit, & obnubilat; ieiunium cote

faphat, quem unà cum Judaico populo pro-

flernerent; Rex totum fe contulit ad togan-

dis tranquillitatem accer(it , quam repletio

. dum Dominum, & predicavitieiunium unie

excludit; ieiunium virtutibus favet,& faturi-

tas nonnifi vitiafovet, hinc Ambrofius ait?

JEil.a, Para, Vetlo populo;ut habeturin fcripturis.Et ieiu.

TO";.4A ll'þ,d:

Quis deterioravit domum fuam jejunio ? quis

lip, csp,zo, 'nium Jofaphatü defendit,hoftiumque impe-

4Elta, e je-

'tus coércuitjictüsque retudit,E(ther aditura

imminuit facultates ? cui mon fufpecia luxu-

*

j cap, 8

Regem Afuerü,quem precibus fuis averteret

ries? «uinon venerabilis abflineutia? «

u;u:/

à cruenta clade Judzorum parata ab Ama-

torum appetzvit parfimonia? «ujus pudorem

'no gentis ] udaicze infenfiffimo hofte, ieiuni-

*on lefit ebrietas? fejunium contsinentie magi-

um Judzis omnibus in Sufam commoranti-

flerium efl , pudicitie difciplina , bumáltas

bus indici iuffit, & ipfa unà cum (uisancillis

mentá , cafligatio carnis, forma fobrietatis,

norma virtutuspurtficatio anima,miferationis

ieiunare pariter decrevit. Propitiando Nu-

amini nil ieiunio aptius, boc enim dele&tatur

«expen[a, lenitatia snflitutio, ebarttatis 1liece-

-Deus, hocipíi prz cateris placet fi praefidio:

bra, fenilis gratia, juventutis cufladia, Jeju-

muniatur orationis, & abítinentiam fecum

nium e[l bonum itinerís uiaticum , bonum t0-

trahat,non folum ab efculentis , & poculen-

dius vita. Oui grave dicuntjejunium e[fe,ren

tis; verümetiamáàvitiis, ldfueruntexperti

fhondeant ,quis jejyunio defecerit? Multiin prane

Ninivitz, :quia enim utbsilla ob patrata Íce-

dio , plerique dum vomueruntepulum, fudére

lera moxevertendanon folüm infantulorum

animam. Quod posiremó animal jejunium fibá

««unis, íed & iumentorum-przfepiis jeiunia

«aufam fuifJe martis ingemuit? Per efcam dae

ándixit, & iu(tam INuminis conceptam iram

pMUeus non cavetur,an efca bamus latet, 6 c£-

'Ydeclinavit, & Deum per ieiunium 'habuit

us deduett in foveamy cibus anducit n vetza,

propitium., qv n per patrata fcelera .nove-

eibusevtfco etiam aues alligar, volantes depo-

tat (ibiiratum ; & quidemieiunium gratum

cnit ad mortem, Tejun:um (obrietas menti eft,

ieffe Deo nemo eít, quiambigat., càm & pri-

Ibóc wigent fenfus., 3a boc judicia trattantur.

smis hominibusillud indixerit, 'Gt Magi(ter

jejunium cuflodit Difciplinam , luxuriam fe-

A€Mattb. 6

^

*

Ju autem

'Chriftus fuos edocuerit fideles

quitur copia. Tejunium quietem a'iiig'it,'/uxu-

«um jejunas unge caput tuum » & faciem tuam

71a inquietitudinem. Ob[onator est,qui ante.

Javayue videaris bominibus jejunans, fed pa-

quam fol Iuceat.fores alenas pul(at & tanqua

4ri tuo, qui eft in ab[condtto.

bellum imrmineat,excitat dormtentes. Turba-

39.

At fi delectatur Chriítus ieiunio; crapu-

um vides, aubelantem avertzs , 3nterrogat,

TT

lis laetatur fatanicus hoftis, qui nullispotio-

que caufa perturöatinm& fét: Pofcitinquitdo-

ribus armis hominem adoritur, quàm ieiunil — »opus preus ubi vinum melius,ubi fumen mol-

violatione, cibique ingeltione;hinc ieiunanti

liu,ubi pbafianus pinguiors ubi pifciavecen-

Mattb, 4.

410r veneat.

i

Chri(to ineremo dixicdoemon : Die welapr.

*5U.36

des ifli panes fiant quia cüm vidiffet eum ie-

Stomachi repletio, ventrisque fatietas,

3.

iunio communitum defperavit ullam poffe de

1nentis inducit vacuitagem, ac virtutum dif-

ipfo victoriam referre, & quem impaítum, ac

folvit ftudiashominémque faturumà ftatu de«

29

ieiunum timuit; fategit cibo aliquo replecum

iicit hominis; qui per gula indulgentiam ob-

laceífere, acexpugnares & eó vifuselt caco«

brutefcit, cum per ieiunii obfervantiam an-

doemoni Chriftus expugnatu difficilis ieiunio

gelicam fublimaretur in naturam, idque haud

loricatus , ut miraculum -etiam expolíceret,

obícuré fubindicat 'Clemens Alexandrinus 7,Stromar:

quó munimineieiuniieum expoliaret,ut pul-

afferens,ieiuniumeffe znigma.quo homo fi-

fittl 20.

WSCTM.! .

chré notat Chryfologus inquiens: fignum pa.

gnificaturjinquiens fententiose, Novir zpfe je-

vis perit, qui fignum jejuntj pertimefcit. — Sr-

jund enigmata, fed quale fit hoc ieiunii zeni«

gnum panis perit , ut jejumij tremendum fibi

gma explicatu fané videtur difficile; Ício,zni«

gmanil minüs fignificare ,quàm quod magis

refugiat fignum : viderat fatanicee nequicize

arma omnia corruiífe, ubi agnoverat ieiunia

videtur indicare; adeó uttotalaus znigmatis

obíervari; ideÓque enixim petit, ut lapides

abftrufio fit (eníàs , & fignificati occultatio,

i, Anh

"

Sedfi virtutem penfemus ieiunii , facilé quid

EFIUI-

panes fiant, quibus ieiunii obfervantia diíru-

homo ieiunans fignificet deprehendimus,cüóm

pta quafi fracto clypeo . validiàs poffet eum

- aggredi, & per cibum profternere, quem per

'enim ieiunium ftudia iuvet virtutam, caíti«

ieiuniunmt vincere defperaverat: noveratenim

tatem foveat, fpiritum nutriat, animam refi-

cibum exuberantem, potümque nimium,effe

€iat, concupifcentias coérceat., carnis lenocis

prudentize nubilum, (piritüs imbecillitatem,

nia cohibeat,irz impetusretundat, & interi-

rationiscaliginem, mentis foporem,luxurize

orem hominem componat, iuxta dictamina

.fomentum, & erroris illicium; & écontraie-

re&tze rationis, -quibus homo vivit ut ho-

iunium effe fpiritós munimen,fidci vexillum,

mo;operatur uthomo;loquitur ut homo, &

lii2

Verani de Affeiiibus Tom. I,

€ogi«

418

Plertago XXL —

cogitat ut liomo, vprofe&ö zenigma ieiunii

per inediam abigitur :xne(que fatanicis hofti-

hominem fubindicat fobrium, & quem nulla

bus profligandis ulla funt arma fervatis ie-

€iborum (arcinagravat, nullum efculento«

iuniis aptiora * appofité Tertullianus ait:

Lil, de je.

;

rum pondus premit, nulla poculentorum af-

janto cap. ,

1

Adverfus duriora demonia jejunijs pralian-

fluentia obruit, fed (lomacho vacuo, ventre

dum,

uid enim mirum [i eadem operarzone

inani, menteíerena (alubrior viget , opera-

fpiritus sniquus educitur, quá fantdus induci-

türque ut homo;adeo ut homo ieiunans zni-

£ur, nimirum ftomachi vacuitas cordis dila-

gmatice hominem fübindicet cogitantem,lo-

tat fpatia fancto replenda fpiritu, quzcibo-

qüentem, G operantem,quz hominem de.

rum ingurgitatio occludit;& concupifcentize

cent, proinde pulchré dixit Clemens Alexan.

aperit;accenditque fornaces, in quibus vitia

dtinus: Novit ipfe jejuni enigtnata, quia ho-

&(tuant, hominémque intus exagitant, mali-

mo ieiunus -verum adfignificat hominem ,

gno vcluti fpiritu fus déque interna omnia

a

quafi anceps haefiffetjnum homo fatur & gu-

vertente,ac invertente, ut notat Tertullianus

lz indulgens fit homo, & num potius in bruti

Jib,de jejunio adverfus Pby[ch,cap.16.ubiex-

j4

degeneret naturam : ait enim Gregorius Na-

plicans illud D, Pauli: Quorum Deus venter s. ad Philip,

zian,Orat.pro S.Bafilio : Saturitate ad eos

€ff ait de comeffationis idololatria, Deus £ib$ : 19«

abiuerat, qui ad brutamnaturam propins ac-

venter ofl, 6 pulmo templum ; &f aqualiculus

- €edunt, quorumque fervilà , atque n terram

altare, & Sacerdos coquus , & fantiia Spiritus

prona vita est,

mnidar,G condimenta carifimata, 6 vutdus p'r?-

SESIN.

phetia. Apud te agape in cacabis feruet, fides

40 culinis calet, fpes in ferculis jacet: icque

ï

Ubif aturitas eff oentrissibi [ani-

paucis prægnantibus verbis totam g-ra,phxc-':

£as exulat mentis : e$ beluoues in bruta

defcribit "Lertullianus heluonis religionem,

degeneres fede pravi inferviunt eAf-

cujus Deusaliud.non e(t, quàm venter; hinc

€

u ,

non mirum fi in capite primo dixerit, come-

j1

Eluones qui ut comedant, vivunt ; non

dones Paraclito controverfiam movere ,. in«

^

ut vivant,comedunt, fenfim in bellui-

quiens deheluonibus, H Paracleto contro«

nam deícifcunt naturam , morésque

verfiamfaciumt, quianimirum ciborum ía-

induunt brutorum :*fiquidern ciborum ni-

tietas (anctoeít inimica S

piritui, cuju; gratia

mietate mentis hebetatur acies, extinguitur

videtut renuntiáffe,

lumen, infringitur vigor, fopitur ratio,cuius

33.

Iddue caufze Jobo fuit, perniciem timendi

ufu homo deílitutus fcede obbrutefcit, ac e

toti familiz, eó quia ejus filii per infiructa

;

Íana mente deiectus, à natura abalienatur ho-

convivia gul indulgerent: Cyzaue in orbem J093, 25

3ninis, cuius eft ratione duci ; hincClemens,

eranfáffent dies convivsj, mittebat ad eos Job,

lf

vocat gulz indulgentiam, gutturis infaniam

& fautlificabat illos , confurgénsque diluculo

Lib, 2. Pda- jnquiens: Infania circa guttur,quia faturitas

gog« eapa.

offerebat bolocausia pro (ingulissdicebat enim,

quafi usque adguttur hominezn | infaniá re-

ne forté peccaverint fil mei, & benedixerint

plet, fítque propterea comeffatio, quaedam

Deo in cordibus fuis : vametfi Jobi filii per ine

hominis dementatio, quáà vero deiicitur ho.

ftructa convivia, ac mutuz benevolentiz ob«

minis (latu, & greges inter pecudum;ufu de.

fequia fraternam religiose charitatem foves

flitutustationis deiicitur : imó homo cibo-

rent; verebatur tamen S.Job;ne reciprocis in»

rum ingurgitatus congef(tà farcindmultóque

dulgentes conviviis , vitiiscoinquinarentut,

madidus vino; non poteft non vitiis omnibus

& benedicerent Deo in cordibus fuiss fed fi

coinquinatus moribus effe profligatiffimis ,

filii erant inconviviis Deo benedicturi in cor.

quia ficat ieiunium znigma eft, quo fanclita-

dibus fuis, quid Jobus timet ? id eninitimee

tis indicatur excellentia,& interioris hominis

tur,quod in noftram cedit perniciem; & ma-

ad normam virtutum omnium reítauratio :

lum quodpiam fecum advehit; & fi Deo be-

Seri5h. 3«

fiquidem, utait D, Chryfologus : Jejunium

nedicere bonum e(t, & in noftram hazcbenes-

fiimu effe Dei arcem, Chrifli caflracaflitatá

dictio vergit falutem , quid Jobus timet ?

fignum, f[anclitatis tropbeum , & quod. Joan-

quam ob caufam angitur? fiejus filii fimul

nem inter natos mulierum fecit effe majorem.

convivantes fint Deo in cordibus fuis benes

Itagula intemperantia znigmaticé fignificat

dicturi? Non me latet, verba hac Jobi non

hominem moribus perditiffimis, vitiisque

modicam factis Interpretibus difficultatem

feeculentiffimis deformem; quia ut loquitur

ingerere, ac explicatu cenferi difficillima,

Clemens Alexandrinus: H&, qui ad luxum

Sunt tamen qui appolité ad remno(tram, 1l-

7 Stteth,

men[arum propenfi funt, praeff Demon, beluo

lud &enedixerint aíferant perinde fignificare,

»AXiPIUS, QUeTm egó non vereor appellare ven.

ac valedicere,& fenfus fitz. me fori? peccave-

tridemonem ,. feu cobabitantem. demonem;

rint fl mei & vale dixerint Deo in cordibus

quia nimirumheluones;qui in fympofiis g ul

fas.Qui enim vale dicit amico ab illo difcedit,

indulgent, cibis ftomachum opplent, multó-

féque ab ejus praefentia fejungit : & per pec-

que madent vino , ventridoemonem intrinfe-

catum avertitur homoà fommo bono, difce«

cüs nutriunt ,. & cacodoemonem intus obfi.

ditàDeo;à quo per lethalem noxam proríus

. dentem alunt; fitque propterea immodica ci-

elongatur, ideó3; recté prmiferat Jobus,ne

- borum ingurgitatio deemonis habitatio, &

forté peccaverint filij met, quia peccantes vale

ficut pet faturitatem attrahitur doemon ; ita

dicunt Deo, àquo fe avertunt, in quo fenfu

4

con-

L

/

" gæjunäuhï probos Affe&tus nutrit, improbós abigit, 143*9 |

Vult igis

cóngrue explicantur vetba Jobi timuitenim

nofirar Ad efum carporis Chrifis.

pius pater,ne ejus filii efculends,&poculenus

tur jejunium quadrageíimaleea mente ab ec»

tj

induigentes , & voluptatis deliniti peccarent,

clefia inftitui , ut preparatio, & ornamen-

& Deo benedicerent , feu valedicerent, di-

tum fit ad digne fumendam Euchariftiam in

L |

fcederéntque à fumino Bono , à quo fe pet

pafchatis felemnitate , hinc Tertullianus em-

Lib, adver

peccatum averterent : cüm non lateret $.

phatice ait : Jpfa nattira enuntiabit , quales

[5 phy fic.

s05 ante pabulum , & potum in virgine 4d-

enp. ó,

jobum, cupediaram delicias , ciborum in-

gurgitationes facile hominem à Deo averte-

buc faliva exbibere confuevit , hoc eft non

re, ideó timuit , ne ejus filii per frequentata

folum quadragefimale jejunium previa e

convivia à Deo abícederent , fe à fummo

diípofitio ad pafchalem communionem; ve«

;

Bono avertentes , per peccatum aliquod , ze

rüm & virginitas falive , feu os je

junum »

Lb

quod cum nullo,fit cibo violatum virgene.e

. fertà peccaverint (ilij mei , quia comeffator,

ventti facilias adhzeret , quàm Deo,S& menti,

dicitur /z/;v4 imbui , quafi jejunium Virgi-

344

Quéd i per gula delicias avertitur ho-

nis matris|videatur prarogativam semulati

d Pl;;'i;?, :

mo efculentis faturàfuo Numine: pet jcju-

ob excellentiam, qua infignitur jejunium.

l

nium , ac (lomachi vacuitatem promptiüs ad

Hinc non immeritó miratur D, Chry.

$s

d

Íoítomus , jeiunium perinde , ac hoflem

ipfum fit converíio ; gaudet enim Deus fto-

saacho jejuno in homine , adeó ut folum je-

cedes minitantem, ac humano fanguíni in»

junium adeo fit Deo gratum ,. ut ipfum fo*

hiantem timeri ; adeó .ut cüm tempus accedit

lum fufficiens (itornatus in homine,quo Ver-

quadragefimalis jejunii, hoc veluti hoítem.

bo divino hofpitium apparat.

Sunt , qui

fibi infenfum chriftiani exhorrefcant, ven-

monabs re quzrunt, curut eterni Patris fi-

trémq; ftabiliant, ftomachum oppleant, hila«

. liusCaro fieret in utero Virginis , fueritipfa

ria celebrent , bacchanalia agant , comeffa«

virgo omRibus ornata gratiis , in(tructa cce«

tionibus,& potationibus fe muniant , & in id.

le(tibus favoribus, cumulata donis; fuerit-

duntaxat videantur fludii incumbere, ut ci*

que propterea à Gabriele Archangelo fala-

borum immodico congeílu Íe repleant ,

tata gratiá plena , feu tota oppleta , ut il

& potís frequentiori hau(tu madeant , quafi

hominis ftomachus urbem illam zemuletur ,

vacui in ipfa effet ; & idem Verbumdivinum

latens in fpeciebus Eucharifticis , ac homi*

qua hoítis metuens obfidionem vario Íe co«

num pectora ingreffurum, tot 1n nobis non

meatu inítruit, ne obfidione vallata quid-

)

exigat virtutum ornatus , necgratiarum ple-

quam ipfi defit,

Non ita moris fuiffe apudi

nitudinem , cüm tamen Euchari(lia, ut notat

primavos Otrientis ecclefiz &deles meminit

D. Maximus , qui refert ad quadraginta-

hat

D. Chryíoftomus, exteníio f:t Incarnationis.

Quéd fi càm primüm aterni Patris Filius

diale jeiunium precibus, ac mortificationi-

45.

primam inchoaturus incarnationem in Vir-

bus fe primos illos fideles przparáffe , quo

nimirum ventrem prazvia affuetudine iam

ginisutero , eam fibi apparat habitaculum

omní ornatu venuftum 5 cüm gratiis omni-

difpofitur ad efuriales diesadferrent, ait D.

Homil 4n die

bus noníolüm Virginem voluerit cumulare ,

Maximus: ANonnullorum eft confuesudo ad-

verüm & przervare ab originali reatu , eám-

venientes quadrage[ema dies devotiori jeju-

eineru [nb .

z'm't,

que przvenire , ne debitum proximum con*

210 prevenire , nonigitur timorem ullum

traheret illud incurrendi :

cüm tamen fub

debet Chriftianis jeiunium incutere, quod ab

Eucharifticis peciebus noftra ingreffurus pe-

ecclefiaad medclam fuit etiamà primis tem-

&bora, tantüm munditiem exigatà noxa le-

poribus inflitutum : quadragefimalis enim

thali , & (copá falutaris poeritentiz purga-

jeiunii meminerunt quarti , & quinti fzeculi

tam velit confcientiam noftram à gravibus

Patres , velutiobfervantig , qug per totam

delictis: curigitur, fi Dei filius uterum in-

ecclefiam iam inoléverat , & cuius lege Chri-

greflurus Virginis tot gratiarum praroga-

ftiani omnes tenerentur ; neque fua ztate pri-

tivis eam infignivit , tot donorum cumulis

mum , fed tetroactis fzculis inftitutum iam

fuiffe , ac in ecclefia univerüm obfervatum

locupletavit , tot virtutum honeftamentis

exornavit , utin ea habitacuium fibi pararet,

przfüpponunt ut certum ; adeà ut quadra«

.quod ipfi placeret; cür nunc fub Eucharifti-

gefimale ieiunium ex Apoftolorum tradi-

€o velamine noflra ingreffurus pectora non

tione fervaverit femper ecclefia , & à fidelibus

uberiora ornatuum incrementa à nobis exi.

fervari jufferit , eó quia Chriftus Dominusg

Íuo nos illud edocuerit exemplo ; ac difci-

-sit? Dixerim id fortaffis obtingere ; quia

aliquid in homine ad facram accedente fy-

pulos fuos pott mortem , & refurrectionem

naxin inveniat , quod ornatuum fuppleat

fuam ieiunaturos przdixerit, Nwngnuid po[- Musth, 9.

| defe&tum ,. vicésque quafi gerat gratiarum

fimt filj fponfi lugere , quamdiu cum illis «f

-omnium ; fed quid erit in hominc hoc tam

fhonfus ? wenient autem dies .« cum aufe-

inügne fupplementum ? Reípondet Strabus

retur abejs poufus , & tunc jejinabunt , hine

.. Fuldenfis jejunium id przltare , quod ab ec-

Concilium Nicenum «c«z. 9.

Quadragefi-

clefia exigitur ad fumendam Euchariftiam 5

malis jeiunii veluti rei in oranibus chri(tiani

*

*

adbuc quadra-

orbis partibus cognite , atque obfervata me-

- explicans enim illud Jonz

int4 dies , &4c. ait, boc numero Moyfes , 68

minit, Synodus Laodicena quadragefimam

Elías ,&f ipfe Chriflus jejunaverunt: Hic nu-

fupponit non recentis effe inflitutionis , fed

merue nobi indicitur ad preparandas animas

antmuæ; tradltionis , & *in quianagcümO

Hig

CanOs

B

L

446

DifTer.atio ,Xx ;,,

carone flatuit , ut non oporteat in quadra-

adhuc in tenella atate pfavi. , -acdm va.

emplis , vel in ipfo materno gremio.jacen.

gefima in ultime feptimanz quinta feria je-

iunium folvere, totámque decere quadrage«

tes vitiis videbantur prludere , & priàs cor-

490

'fimam cum venetatione tranfire ; magísque

rumpebantur moribus, quàm caufam cogs

conveniat omnem quadragefimam diftricto

noícerent corruptionis, GL antequam fcirent

venertari jeiunio.

Primietiam , & fecuridi

effevitia, vitiisinficiebantur , & à minimis

Íxculi Patres huius in ecclefia jeiunandi con-

initiis procurfusad montes fiebat ;- perinde ,

fuetudinis meminerunt , ut S. Zeno Anti-

acfcintilla cum incrementum fubit; respar-

ftes Veronenfis, & Martyr, qui floruit an-

va, & feré nullius momenti cenfetur. Ícin»

no chriftiano ducentiffimo tempore Galieni

tilla, quz tamen, fi fomitem comprehen-

derit, quamvis parvus fit ignis, excrefcit in

"Impetatoris, hicin fermone de quatuor tem-

porum jeiunio oftendens ieiunii utilitatem

incendium , G utbes zeque , aclatiffimos fale

; $m ^

ait: $i smfantes. ab innatis vermibus ne in*

tus, regionésque confumit : & quia tota

urbs vitiis coinquinata nonnifi fceleraté facla

feslentur , non ejs Saccharum , nonmel, fed

amarior ,quam borreant, potiuncula , jsdem

coacervabat ; & ex prava confuetudine fla-

gropinatur ,. ut amarore illo necentur ,. G

gitia flagitiis addebat , ut malitia duntaxat

€Jctantur vermes.

Quid caro nifi vermium

tcriumpharet feedo quidem ; ac fordido afpes

popina ? In carne erefcunt ,..&8 animantur

Gu ; decreyit Deus ad eam Jonam Prophe-

LÀ

pecmta

*

animatos bos vermes jejunium.»

tam , àquourbsad faniorem frugem , &ad .

vitz melioris ftudia revocaretur. — Ivit Pro-

àn (e amariufculum extinguit , && enecat.

37*

Comparat ieiunium amarz potiunculz

pheta, fed quia quadraginta dierum indu-

vermibus extinguendis pueris propinata :

cias addixit ; quibus lachrymis peeaitentize

contractas poffentcives vitiorum labes elue-.

quiacaro noftra fpiritui rebellis ; perinde, ac

contumax infans reluctatur , reípuítque

re , & vitia poenitentiz flagello abigere, non

hanc jeiunii falubrem amaritiem ; & tamen

folüm ex domibus privatorum , verüm &

ex tota urbe , Rex omnibus jeiunium indi-

vermes vitiorum extinguit jeiunium , pra-

vósque enecat affectus ,. animz internecio-

xit, & quidem incinere , & cilicio inquiens,

4

nem molientes ; ac fpiritui infidiantes ;

Homines Gj jumenta, &5 boves ,6$ pecora u0n Sona o v

funt enim hi pravi affectus concupifcentiz ,

guflent quidquam ,uec pa[cantur , & aquam

Ícu cárnis vermes , qui nonnifi abfynthio

»0on bibant,

Rex veró , qui legem tulit;

mortificationis enecantur , nonnifi ciborum

eandem fubiitfacco, & cilicio indutus ;cie

fuübtractione, ac ieiunii telo confodiuntur ,

neréque obductus jeiunium inchoavit , &

ds As

9l

"Ancd Roman,

quia ut fcribit Apoftolus,

Si [hiritu fatia

mox poít illum czeteri , eó quidem libentiüs;

ä "P d$y

carnis mortificaveritis , vtrvetáa,

D. AU-

quó Rex exernplo iisdem prairet, — Quid ni,

enp, 9.

cum obtemperáffent Regi cives;ac fua ícelera

/

J

guftinus prifcorum Patrum nitidiffima gem-

ma loquens de quadragintadiali ieiunio ; ait.

jejunio, & cilicio mulctáffent , refiliit.à fupe-

fomzz.*epi

f

119 üdyün

Quadragefima [ané jejuniorum babet autbo-

periore illo feveriore propofito Deus , cuius

ZHATINU

bonitas eít retra&tare fententiam , fiimpius

ritatem , U inveteribus libris ex jejunio Moj-

;iï!

Fuþ, 14'0

fs 5 & Elia , & ex Evangelio , quiatotidems

mentem mutet. jJone 3. Er wdit Deus o«

diebus Dominus jejunavit , demonflrans e-

pera eorum , quia converfi funt de via fua-a

mala , & mifertus efl Deus fuper malitiam.s,

vaugelium non diffentire 4 lege , €9 Propbe-

;]

quam locutus fuerat , ut faceret eis , & non

tU. Inqua ergó parte auni congruentius ob

r

f

fervatio quadragefima conflitueretur ,. mfi

fecit.

Se

d cur dicitar D;e

39.

confni, atque contigua dominica pa[foni ?

us vidiffe opera'eo- -

quia in ea fignificatur bac vita laborio[a , eui

rum? cur potiüs non commemorat commue

a

opur efl continentia : & alibi in quaftioni-

ne civium jeiunium ? prafertim cüm non fo-

Tem a. lib,

lüm hominibus , verüm & jumentis indi-

1. qu&[lhione

bus fuper Exodum ait.: Noz enim fruflra s

&um fuerit ? quod enim hominibus indica-

fupev Exo-

quadraginta dies jejuntorum fünt confhtuti ,

dum queft,

quibus Moyfes , & Elias ,. & ipfe Dominus

turjeiunium , id moris eft ad Numinis iram

iis9,

Ll loR!g

jejunavit : & ecclefia praecipuam obfervatio-

avertendam ; fed quód pecudes j ut jumenta;,

[ TA

in quibus tationon viget., legi obflringan-

M

nem jejuntorum quadragefimam vocat , unde

€ in hebrao de Ninivitis apud Jonam.s

tur jeiunii , infuetum faltem id fuit , & cur

Prophberam ftriptum perbibent , quadragin-

non potiüs huius infueti ieiunii memines

ritDeus, ut inde coniicere poflemus, pla-

14 dies,& Ninive [ubvertetur : &f per tot dies

accommodatos bumiliationi penitentium.s ,

cuiffe folemne illud ieiunium Deo , qui pro«-

Db n g

at jejungjs impetraffe Dei mifericordiam.

pterea fententiam urbis fubvertendze retra-

35,

élaverit? TheophilaCtus hané folvens diffi-

Nequiffima fuit urbs Ninive , extorres

quafi damnaverat virtutes , ac in exilium

cultatem ait, refpexiffe Deurn opera Nini-

l,

egiffet ftudia honeftatis, vitiis duntaxat , ac

vitarum , & non jeiunium ; quia licét boc

plurimum ad veniam impetrandam valuetit ,

depravatis indulferat affe&tibus , przfertim

concupifcentie; petulantia triumphabat in

non tamen fuiffet per fe folum fufficiens ,

vitiis , quorum fcediffima proluvies in om-

quod Deum propitium redderet, nifi Nini-

vitz etiam mores correxiflent , & bona ope-

VAU MC UNUNTE DCR O o NUA CM

4

nes propagata cives , mores corruperat , ftu-

.

^

H

dia virtutnm abeeerat , G animos incceeno-

ta exhibuiffent

.

h eni

m victum Ninivite

AC UE

tantümà fe abdicáffenr, & non viuum , nil

fam libidinum pääudem dejecerat. — Pueri

,

for«

RA

N

* ]cjüniumprbos Affe&us nutrit , improbos a'bigitf. 44

fottaffisobtinuiffent , quia jeiunium nifi im»

victumàfeabdicáffe, vitium etiam pet bona

mune [it a vitiis fuam deperdit efficaciam,

opera intus exercita , verósque refipifcens

tiz actusabigere, acprorfus extinguere vO

4Oe

Parum prodeftcarni fubtrahere efculene

ta , & poculenta , & vitiis fuppeditare fo-

luetunt ; & ficut publicum fuerat urbis jl«

lius fcandalum , ita & publicum voluit ex*

menta; idenimperinde eít , ac exteriüs vir-

.

tutem excolere , & intus vitium enutrire ?

emplum prebere , ut egritudini curandze

& tuncetiam virtusinfcenam accitur. Sunt

refponderet pharmacum adhibendum ; non

enim debet quis ftudiis incumbere virtutum ;

- diflriones., & fcenici , quiexteriüs virtu-

tis honeítamento videntur infigniri , cüm

t intuentium alliciat afpectum, plaufüm-

;g

Serem, 9«

tamenimprobisaffectibus , foedisque concus

que lucretur evanidum ,. Zs enim , ut ait

Chryfologus , Preminum non quarit in fute

pifcentüs intus famulentur , pulchré Chry-

zä

:snm. .,O

fologus.

Jlla juflitia , qua eft i:bypoerifis s

turos obcecatoculos, & nonwidens vult vi«

—

juffitia mon eff , anentitur oculis , fallit afpe-

deri: propter quam cactatem Cbriflus pra-

dum., widentibus illudi , decipit audientes s

fenti fic inchoat in pracepto, — Attendite.og

Jtducit turbas , '27abit populos , famam wen-

boc.efl , :me gefliatis , attendi , nejufiitiam.o

dit , emist clamorem , fit faculo , Deonon.s

xefiram faciatis coram bominibus, Prima

fr. :Hiltrio :regiam. in theatro perfonam

jeiunii noftri curafit à vitiisintus abflinere à

-agens pretiofo ornatu fulgens exteriüs, re-

«oncupifcentiz illecebris voluntatem retra-

'here, & pravos omnes prorfus.excutere af*

gium prtafefert fplendorem, proditque Prin-

&ipis .Maieftatem., :cóm tamen plerumque

feétus.

Jejunium , quod eff contra vitia ,

SIDI 9

interiüsordeat-infamis : qui exteriüs jeiue

ait £hryfologus , .prima virtus .eff nobis ,

4n arce petloris collocetur , quia illo in in-

nium fimulant, & quod corpori fubtrahunt

:alimenti, :vitiis intus nutriendis ubetiori

verioribus prafidente yvitia nos quaterein in»

zerioribus non ualebunt , ptavi , qui contra

»compcnfäm,fomento , hi hiftriones funt.,

quia exteriüs virtatem oftentant , .A intus

mos intüs infurgunt :affeólus :vires deper.

*

-

|qprávitatem fovent.

-dunt , :fi pe&tus noftrum

i

eiuniis deprchen-

42.

:derint.communitum. ^Olimarietem afper-

"Moris fuit., quo olim viétimarum ex»

"TY

:aminarentur precordia;ut facrificia placerent,

zimum , .ac bellicum inftrumentum muris

;

ula f1i interanea, feu exta vi&ctimarum exefa

evertendis , ac urbibus expugnandis fcimus

4,

?

uiffent , aut depravata ; :vi&tima tunc ut*

adhibitum $ fed jeiunium valentior virtutis

pote vvitiata reiiciebatur , quia Deo minüs

aries , fi in pectore collocetur , pravos quós-

dn Apoleget,:

placeret ; hinc Tertullianus aiebat : .Ez of-

que profternit áffectüs , qui non ampliüs nos

47b 39« — fero optiman ,.€8 majorem:bofliam , quam.a

quatiunt , fed jeiurio corrnunt ipfi expugna-

apfe maudauit , erationem:de carne, pudica ,

ti, quia ficut .aqua maculas abflergit , ita

de anima innosenti , .de Spiritu Sanilo pro-

jeiunium zeftus concupifceatiz extinguit, GE

jfesla. "Non eftoblatio Deo grata , f1 exte*

qtas pet pravos affectusc

anraximus,, ;lgb.cs

xiüsthus adoleatur., & intus concupifcentiae

«eluüuntüt,

[í

ftusnutriatur ; illudere eft; non facrificium

JNumini offetre.

Atabice arboris lachty«

5.V..

as exteriüs in acetrisconfecrare , A intus

depravatis affectibus infervire., id perinde

Coercendes praruis omnibus affecti-

elt4 acexterno odore internum foetorem

us eullum franum aptius jejuzio,

vobtegbïe ; ton Arabice arboris funt lachry-

,quo carnt. alimenta fubirabuns

h

mezquarende , qua Numini confecrentur ;

uf

fed.flerus & corde extorquendi, ut lachrymze

aboculisfluant; he funt, que fuaviter.o-

! Eprimendis carnis nequiciis nil ieiunio

"

lent, quia lachrymzvitia non contegunt ,

& fortius., quia dum corpori fubtra-

R

[edextinguunt, Tfraélit nonfolümaquam

huntur alimenta,fuo deftituitur con«

etiamcoram iNumine. au.

;cupi.-fce

ntia fomento ; & quó pluscaro con«

|-

Kib. 1, Reg. effundunt ,íed

C A. 7«

ferunt aquam , Geffuderunt snconfbetiu Do-

teritür ieiuniis . eó paratiorfit, acexpedi-

[

enini , fed fi.nil Numinis fubterfugit pre-

tior ad parendum fpiritui:experimur nucum

fentiam, fi nil divinze perfpicaciz poteft.o-

atbores repetito lapidum iactu ad fertilita-

«ulos effngre ; -fupervacaneum videtur non-

tem ptovocari; a(ini tarditatem fuftibus fti-

nifi in confpe&tu Domini hauftos effundere

imulari; matini afelli duritiem iialleis diver-

latices? Sed non vacua myíterio füiteffufio :

bératam amolliti; equi refra&tarii inceffum

Effuderunt aquam , non utoculos fallerent,,

lentiorem calcaribus incitari; negligentiam

fed ut peccata delerent, ut notat Caietanus ,

famuli virgis emendari $. projectam manci-

J .

inquiens : QS9wod autem dicitur in confbetiu

pii licentiam compedibus frangi, pueri ine

Perinde catnis

febovab , ad teflimouium [heilatl, quod in

folentiam colaphis cofrigi.

veritate intus fe babebant , quemadmodum

petulantia , ficut nux, vel afinus inceffu tate

forá efundendo aquam fignificabant.

dus, vel equus cefpitator , vel famulus in«

4)

iNon igitur fruftranea fuit effufio illa

folens froeno , calcaribus ; virgisque eít

in confpeQu Domini : quia perfaepe interior

coércenda , & prafertim ieiunio , quo efcu«

affectusab a&u diffidet exteriori , quiocu-

lenta ei fübtrahuntur , ne infolefcat , ünde

-

Ecslef, cap,

los fallit ; ideóque Ninivita non contenti,

OnUs 4!1'720:

33.00. P^ y.

Syracides. Ciäaria ) B wrza, 6

Q pess

-

u-

1

442

Differtatio XX£, -

panis, & difeiplina , t&opus fervo , famu-

voluptas, fed etiam continentfæ illudit: z*

Jatur caro fpicitui , victus ei debetur , fed

qué enim de parcitate triumphat , pollu-

teauis, ac niodicus, quó fuftentetur , non

tagramine , ac aromatibus palludata ; &

infolefcat:fcitéSeneca ad remnoflram fcribit:

licet fuos; olim 'gula triumphos explicaverit

Hanc evgo [anam , & [alubrem formam vita

in pateris , fuccinfsque Perfarum : / hodie

IP"'/i- L

Lenere memento ,. ut corpori tantüm indul.

euam in Afceteriis , ac intimioribus folitu-

geas , quantum bone valetudini fatis eff.

dinis receffibus videtur fubinde lafcivire in

Durius tratiandum efl corpus , ne animoma-

fidilibus , & in cotyla triumphare Dioge*

l? pareat » cibus famem fedet , potto fitim.,

fils,

Plures nunc minus jejunant , cum ma-

extinguAt ,. Ueftis frigus arceat , domus mu.

gis fibi jeiunare arbitrantur ;

glifcit enim

——

nünentum [fit adver[us infaufla corpori. Ne-

voluptas in olere , imó & reptt in vimine;

ceffaria tuendz valetudini corporis recté

quód fi luxuriarelicetinlente; qualem non

; Guj

Il,

conceduntur indigentiis ;. fed fuperflua pra-

aget gule luxus in polline triumphum ? Si

véindulgentur, " Refert Nicephorus ab Eva-

enim jeiunantium coenas luftremus non ma-

Ial.þ. Ir, bi-

ffor. ecclef,

grio Macharium Ánachoretam | fuiffe jin

cies, & horror meníarum nobis obiicitur ,

j cap, 4.30

eremo revifum , cüimque Evagrius ex itine-

fed delicatioribus in epulis luxus , rubetibi

xis fatigatione fitis contraxiflet eftum , fri»

mullus , fumat accipenfer, quibus, utfapi-

gidam , qua conceptum calorem tempera-

dius vellicetur guttur füorum acrimoniam

ret abAnachoreta petiit; fed Macharius ad

atomatum fuppeditat India ; & voluptatis

illum vultu placido , frontéque ferena ait ,

fubfidia ipfo etiam reclamante Neptuno ab

extremis Eoi

fili mi , contentus efto hac umbra , plures

enim funt viatores , qui intentiori eftuant

tur.

?- orbis partibus j transvehun-

calore, & illà carent.

Plures etiam funt,

Non ita fuis cum Levitis jeiunavit

4$«

qui zequora traiicientes hoc deftituuntur fo«

Esdras , cum jeiunium przdicaverit ; quo

latio,

Tunc Evagrius ficut vir erat mitiffi«

jeiunarent coram Domino,

Prima enim

—áÓ—Mn—

mi ingenii contentus oblatz fibi umbra ad

virtutum in viris divino addictis cultui , je«

latam compofitus tranquillitatem de tempe-

junium eft, fed ardua virtus, & ratra , velin

p

Iantia ceepit fermones mifcere , ac de excel-

aíceteriis ,. f1ad id affumatur , quo corpus

Cui

lentia huius virtutis fufiüs differere.

affiigatur , & caro fpiritui prorfus fubiicia-

tandem Macharius ,. hec que dixifti , vera

tur , ne infolefcat per depravatos , qui in

RUP

funt, & ipfemet fui expertus; nam totis vi-

appetitu cum irafcente , tum concupiícente

T. l):.

ginti annis nunquam panem , aut frigidam,

confurgunt affectus : etiam Prophetz poe-

aut fomnum ad fatietatem admifi, nunquam

as violati jejunii dedére,

Jacuit Propheta

Reg. lz'ä.f;-

cibo tametfi rudi , & neglecto ftomachum

àleone difcerptus , quia licét Regem , &

€Ap. 13.

replevi , neque corpori indulfi ; fed panem

3

terruerit , & afflixerit , fibi tamen impera-

filicineum ad modicum libel

iæ'p

ondus come.

re, haud potuit , quin panem , & aquam

di, &aquam ad menfuram parciffimam bi-

praecepto praferret fibi injuncto.

Quia

bi: & cum fatigatione cogerer patieti accli-

non obediens futfli ori Domini , &6 comedifli

nis cxiguum duntaxat fomni partem fumpfi

panem , && bibifli aquam , mon suferetur ca-

àd labentium virium reftaurationem.

Non

.

L

&

daver in Jepulchbrum Patrum tuorum

delicatioribus duntaxat efculentis , G pocu-

tamen hic deceptus fueratà fene, qui femo-

lentis pretiofioribus virtus labefactatur tem-

nitum aiebat ab Angelo de eo excipiendo ;

ac reficiendo.

perantig , fed etiam ciborudiori, fihocfue

Quóàd fi is , qui manducat

pra tuendi valetudinis exigentiam ftoma-

invitus , imà & deceptüsf adhuc à leone di»

Zs

chus oneretur,

fcerpitur ob non fervatum jeiunii prece-

ejunium veró , ut

| aE abftineutia 'di«

44»

ptum; qualia non manebunt eos fupplicia ,

ftinctum , afflictio debet effe , & maceratio

quos gulla illecebrz ad epulas pertrahunt?

corporis; quapropter E(thera //6, 1. cap. 8.

rata cít avis, quz objectà fibi efcá non alli-

Commendans jejunium iniungit, ad ideffe

ciatur ad rete,aut vifcum;vel non folicitetue

il

hoc inftituendum , ut corpus fuum inde fen-

ad laqueos.

46e

tiat incommodum , & afflictum parére di-

Una duntaxat gulz voracitas victimis

fcat fpiritui ; & non infolefcere , ait ipfe,

Abrahz fuit infidiata , tametfi per ipfas tran-

Et pradicavi ibi jejunium juxta fluvium Aba-

fierit ignis innoxius ,

& clibanus fumans

va , ut affigeremur coram Domino noffro,

nihilattulerit damni, — Cum ergo occubuiffet Genef. Ys.

& peteremus ab eo viam retiamnobis. Quod

fol. fatia efl caligo tenebrofa, &$ apparuit cap, 17.

fi jejunium effe debet afflictio ; etiam in fa-

libanus fumans , & lampas ignis tran[iens

ba , cicere , ac olere poffunt leges infringi

inter divifioues illas : & tamen Abraham ,

jeiunii , Ifabasenim , .& cicer ita fubinde cone

qui nec flammas difcurrentes timuit , neque

Bwf

dimus , ut nullam inde corporis fentiamus

fumantis clibani voluminas à vulneribus exe

affli£ionem , quin potiüs gulz illecebram.

pavit, ab avibus timuit , quas abegit , licét

Etiamab Ifraélitis pre manna cepze efuriun*

rogum non extinxerit , nec clibanum abie«

tur, &allía; Gulz luxuries etiam in olere

cerit : fi flamma viclimis abfumendis eft apa

regnat ; & in cepis , fabísque triumphat ,

tior, cur Abraham non potiüs fategir flara-

& Bacchus ipfe , fubinde vel in pifis debac

mas extinguere , quàm aves abisere ? an

la, aut

chasur; neque ludit duntaxatinter legumima — victimis aszssntiot alauda , vel ficcdu

; klu-,

| ]cjunium probos Affc&tüs nutrit, improbos abigit.

445

luftinia effe potu&ä igne, quem Abraham ne«

ex facti lega Chanaam ítirpe,Numinisprovi»

dentiafuit , ut Jacob Rebeccsee induítrià ab

que extinxit, neque excuffit? Quod fi ma-

Ifaaco benedicereturloco Etau, ^ Ceciditin

gis tinuit in Holocau(to fuo à volucribus ,

qui à flammis non extitDuit 5 Unde tantus,

facob fors ; quam Pater Efau deítinaverat ;

vel in volucre ze(tus , & tantum in igne fri-

& benedi&iionem , quam fylveíter aper erat

impetraturus ; hzedus extoríit domeíticus,

£us ? quianimirum volucres gulz illecebrá

trahebantur , ideóque expavit Abrabam

Mirum tamen , quód non pudor , . qui in

gulerapacitatem ; licet ignis haud timuerit

genis effloreícebat Jacob ;; non innocentia ,

quzin vultü radiabat; non modeítia, quae

voracitatem ? fapacitas gule erat vitium ,

voracitas naturz indoles , ideóque Ábra-

in oculis fplendebat . nonamor filialis ; qui

ham volucres abegit $ ne victimas roíftro

in cordeflagrabat ; nonreligio , qua in to-

]

|

to corpore eminebat benedictionem omini«

difcerperent,

Defcenderüntque "volucres

Genef, 1$:v.

M.

fuper cadavera , &5 abigebat eas Abrabam.s.

um gentium , in Jacob tranílulerit ,. fed

405

Ü

Sed ex qua cauía deícendiffe feruntur aves

pulmentum, quodiin patina furnàbat.

eum oblatos comedifet ,. dixit ad eum.s ;

(GB?ZB.F 27.

fuper-cadavera, mon fuper holocauftum ?

an quia avium expreffurus voracitatem 'va-

accede ad me , £5 da mili ofculum fili gmi.

tes iis eft ufus nominibus , quibus inglu-

Nimirum Dei agnus uni hedorum Jacob

debebatur, & unus fuit exijs, quos palce-

vies utitur , quó liberius graffetur etiam

|

in vidtimas ? 'Gu!z vitiura adeó cscutit ;

re fponía delectabatur: XEgredere, & pafce

utà lanienàaram non diítinguat , miftím-

bedos tuos Ó pulcberrima enulieyum z. quaü

fuiffeciponfa unà cum hoedis fuis Deum ip-

que dapes fimul ,. & hoítes coacervet.

Ubi gule dominantur illecebre , ibi

fummercaturà ; qui enim 6 filijs Abrahze

nonnifi ene&ta fufpiciuntur cadavera , mox

primus afferet pulmentum parentibus , is

primogenitus enuntiabitur.

liaac ultirno

in ftomacho velüti coemeterio fepelienda ;

nil ibi fan&tum,nil purum,(ed omnia turpia;

confectus fenio dixit ad Elau primogenisum

ac foeda.

filium. Sume armatua , & egredere foras,

FG?"B]: 27s

/Non obfc

Íed quó primogenitus gentis à Deo delectee ,

NZED

A7-

urum Tiu'f;usäeäit foeditatis

documentum puer füiorum Heli5 qui rap-

acinitiata progreditur , füme arma tuas ,

turus & faerificiis adipem nunquam fertur

etimque venatu aliquid apprebenderis , fac

mibz pulmentum , «t comedam:

; ] Rtg.ie, ?s

hoftias nomináffe, — Feniebar puer facerdo-

"

ts , €8 dicebat immolauti : da mibi cari

H

z

z

£

--

fluid quíGarma J2e: exerciruum pro-

'yc lf l4

L]

42*

t coyuam [acerdots

.

non enim accipiam à

fternendis hoftibus affueta , nunc feris infi-

dientur in fylvis , ut enecentur in venatu?

16 caruem cotlam y fedcrudam , lanctitatem

lss

dehonefta: facrificiiyreligionem deturpat vi-

an non funt illa arma , quz tarmet(i Abra-

$.

ham non adhibuerit in holocauífto derinente

&imarurn , quas carnem vocat , non vicli-

masfacrificio , & altarideftinatas ; cüm effet

Angelo brachium , ne Iíaaci caput amputa-

eas voraturus,ipfum puduit victimz, G ejus

ret , ijs tamen ufus fuit , cum deletis qua-

catneexfaturari,

Quid ni ittemplo volu-

tuor Regibus captivum Lothum reduxit ad

ptatis etiam ipfa holocaufta;vel caro funt;vel

fuos? luané arma ílla Patriarcharum , qui-

«adavera ; quód fi gulz inutbanitas in vicli-

bus juftorum profligabantur oppreffores 3

qmasfzvitaltaris , utpalari ferviat illecebris;

quibus in libertatem aflerebatur innocentia;

quibus flirps Dei propugnabatur , ac reli-

quid non ager intemperantia ? Tgnis non-

nifi poítf2lis occafum in facrificium infiliit,

gio tuebatur,. mox in aprorum transferun-

Aves

& hoítias non ahihmpüt , nec lzfit.

tur venatum , & arma Dei exercituum, ve»

nationis illecebris deftinantur ? & fiuntin-

veró quas gule illecebrze traxerunt ad . altare

Ítatim inholocauítum irruére

Quid àgu-

ítrurhenta voluptatis , quz infignia fuéte

lz intemperantia tutum, cum vel ipfz vi-

fanétitatis ? Deífque pugnantis arma contra

innocentiz oppretfores , fiunt contra feras in

€timz tutz inara non fint?

48.

. 'Ubi gulz pruritus palatum titillat, ibi

fylvisinftrumenta hominis venatoris ? Quid

pretiofiora queque , & farctiora venum ,

fiirruerent Arabes, fzvirent Chaldzi , infi-

lirent Elàmita ;

quibus militarent armis

ió

peffümque dantur , qnogulz fatisfiat , &

ventrt.

Étiam in domo Ifaaci Patriarchae

filij Abrahz , quibus ftirps Servatoris pro»

jura primogeniti viliori venduntur pretio

pugaaretur? fiquidem Patriarcharum arma-

mentaria hoítibus olim aflueta propulían,

"t ui

quó gulz indulgeatur , & benediétio uni de-

Ípondetur pulmento : tantaeft epularum a

dis , nunc hinnulis infequendis, ac ferien-

p V

viditas etiam in domo Patriarcharum ,in A-

dis retunduntur ; & affueta venatui,non

fceteriis Religiolorum , inregia fanctitatis!

militie , non triumphis apparandis, fed

Fac mibi pulmentum [icut velle me nofli , &

pulmentis comparandis tractantur.

Ea eft

ffi.senef. 27

affer, ut comedam, & benedicat tibi antma

voluptatis erugo ; quà arma adoreis affues

ta, languefcant ollis opplendis.

Quam-

zuea y antequam moriar , Ícilicet nifi fenis

Iíaaci propofitum elufiffet Rebecca, genus

diu arma líraelitarum jejunium abfílerfit 5

Abrahz à tempore illo ad Chriftum usque

& ollze pulmentum non infecit ,

palmas

transmiffum fuiffet ab Efau ; fed ne Chritlus

ladius Patriarcarum demefluit; & victo*

natus effet ex aliena Moabitarum gente , fcu

riasfibi cudit,

Verani de AJ'eäiäw Tom. I,

Kkk

Saul

u

nv

uT

a

K

p RE a,

A ,

u

z

444

Diflertatio XXI.

1

9.

S;aul utinnumera ptopemodum inimi-

Capit ille [atietatem , voluptatem percipit, Sereph, Md

«orum evertat caítra fuis indicit aciebus jee

expletur epulie , quaudo nos luxus folvit ,

L.

junia, quze dum infcius Jonatas temeravit ,

libido flimulat , . pompa rapit ,

jmpt[lit

LÀ

.

Y, Reg. cap.

aufugit & manibus victoria

Extendit

ambitio , noftris lzetatur cacodaemon cra-

144

fummitatem virge , quam babebat in ma«

pulis , tunc ad pugnam nos laceffit , cum

nu , 65 intinxit in fauum mella : guítavit

ad fympefia perducit ; tuncnosprofternit ,

infcius jejunii Jonatas paululum mellis , &

cüm faturos nos novit , & congeftis efcu-

victoriam & fuis abegit caftris ,

quia ubi

lentis gravatos

.

[]

& ubi caro noftra inci«

*

jeiunium violatur , ibi arma hebetantur

3

pit infolefcere , ibi adverfarius homi-

& qui vincunt jejuni milites , paíti pro-

num manus ad palmas extendit : & «on-

flernuntut , quia jejunium arma infituit

ua, fiin arce detineamur jejunii ,. nec

El

ad viftoriam , G palmas , quz. fatietas

laceffere nos audet , nmec adoriri 5 quia

contundit. ad excidium , & cupreflus, ap-

jejunii arx non facilé expugnatur, nec fub-

f

ruit

L]

pofité D, Ambrofius.

Intelligimus , quàd

?

fiqguidem | inconcuflum . abítinenuz

gfrm. 2$,

Saul bofles non. tam virtute. militum.s ,

propugnaculum hoftiles fruftratur afful-

.

quam militum abflinentia fuperabat,

De»

tus , eludit conatus

LJ

fcit€ Chryfologus

dicit.

3 C

nique muius culpa cunéla — coufertur — 1g-

Jejunium fratres fecimus e[fe Dei ar -

Serm, "'—;'. E.

navie , 65 wuius delitio cunilis. geueratur

cem » Chriflicaftra ,murum [iritis , vexil-

D ,

infirmitat,

Deficit enim virtus ia exer-

lum fidei ,. caffitatis

fignum , & þn&itatig

ecitu , ut in obferuatione jejungj..

Saulis

trophtum.

exercitus jejunio loricatus impetus coér»

cuit hoftiles , vires infregit , fed cum coepit

| 5' Vïc

jejunium frangi , vel ab ipfo infcio Jo-

pata,fraclus etiam cadebat exercitus ; vi-

ribísque dellituebatur , & unus Jonatas

Nullus boflium ef bomini nocen.

NI R

pranfus à toto exercitu victoriam fuga-

tior , quàm fua ipfius caro 5 que niff

vit

.

.

palma enim viclrices jejunis amant

per efculentorum [ubtratlionem compefcas

manibus tractari ; quia fature nonnifi fe-

tur , pravos omnes. affeius in.s

rales deferunt cupreffus ; quia fi jejunium

fuam obarmat per-

arma fuppeditat ad victoriam , fatietas iis-

niciem.»,

dem fooliat ad interitum.

*

e

Moyfes & montis cacumi

us deficudens

W 'TOn exteros tantàm vincit jeju-

j

P

jejunus populum adinvenit , hàc , illácque

nium hofles, fed & pravos intüs

circum erectum vitulum prandentem , & ar-

infolefcentes affectus cohibet, cum

Exod 3$.

mis deítitutum,

.Fidens Moy[es populum ,

caro efculentorum fubtra&tione infringi»

*

L]

U. 1$e.

quàd effet nudatia

fcilicet , qued ar-

turj; quó enim caro molliüàs enutritur , eà

mscareret , quia tunc coepit contra ho.

nequiüs nobis eblanditur ; efferatur enim ,

cüm mulctatur ; miteícit veró, càm conte-

íles armis carere , dum conviviis repleri

,

e

.tunc € manibus arma abjecit ,

ritur; eít enim caro perinde ac equusindo*

incepit

cüm violato jejunio efculenta in ftoma-

mitus, qui popifmis.non placatur , fed folo

froeno coércetur. « Quisquis carnem flectere

chum dejecit , & poculenta ; quibus ma-

duit ; pulchr& S. Chryfologus,

Moy-

ad obíequia cupit , caveat, ne fuaviüs eam

Sertm, Y5.

tractet , quó enim lauriüs nutritur, có fzz»

fem divini (ervoris fecit lumine perlucere.s ,

viüs calce ferit , fuámque excutit fefforem:

quando come[Jatio ,. & ebrietas Ifraéliticum

pepulum [imulacrorum tenebrauit errori-

hinc Daniel Abbas vigorem corporis, animi

bus,

Nimiram effulfit Moyfes fplendi-

ajebat languorem effe ; quó enim delicatiüg

e.

do nitore , quia jejunus

?

forduit po-

fovetur corpus, eóà acriüs ferocit contra fpi«

.

LÀ

ritum : bellua eft, qua beneficiis non cicu-

pulus , quia pranfus

Moyfes jejunio at-

matus aureum contrivit idolum , vitulum

ratur, fed magis ferocit : & tunc tantüm

humi pro(travit , ac in cineres redegit ;

mitefcit , càm verberibus excipitur, caftigas

tione maceratur jejuniis conteritur ; tunc

populus quia efculentis gravatus , & po*

culentis madidus vitulum ;

quem fcedé

enim rationi obfequitur , ejus dictaminibus

conflavit ,

feediüs coluit ,

& adoravit ;

non recalcitrat , & frono jejunii cohibita ,

jejunium fplendorem addidit Moyfi , fatie-

fle&titur in obfequia fpiritus, hinc D, Pau-

lus ait: Caffigo corpus meum , $ in fervita-

z, Corizth.

tas caligines effudit , quibus populus obte,

€8p. 9,

nebreíceret, — Sicut igitur clypeo muniti je«

temredigo, — Nullus hoftium eít hominibus

junii de profttato hofte triumphos legimus ,

nocentior , quàmipfis fua caro: homo nefa.

rius poteft quidem alterius famam conviciis

€ó vegetiores ,. quó diuturniori farti fumus

jejunio : ita fatietas arma noftra retundit ,

denigrare;houorem proripere, pecunias fur-

ripere , imó & vitam adimere; fed tamen vi*

& vel noítros pravos affeétus contra nos ar-

L

1nat

.

& domon omnia videt nequitiz

tam immortalem , zternam beatitudinem

nunquam poteft nolentietipere: at veró ca-

arma corruiffe ; ubi agnofcit religiosé ob.

3

*

& tunc nos expugnat ,

ro plerumque famam , honorem , divitias , ac

fervari jejunia

cum praníos cognofcit; nos profternit,cüm

beatitudinem furripit. Neque Philifthzi fua

unquam fortitudine , ac virtute Samfonep»

lfaï*!f?? nos adoritur ; ait enim Chrylologus,

ipo-

]cjunïum probos Affectus nutrit ? improbos abigit. E 444

X

fpoli4ffentynifi Dalilam in illum irtififfent ;

Hxc funt propria corporis , quibus fpi-

545

hoceít , nifi catnem in ipfumacuiffent: eít e-

ritus feducitur , & in omne trahitur vitio-

nim hzc illa cacodoemonis malefuada conci-

rumgenus ; tametfi connubium cum carne

liatricula, quæ blanditiará illecebris vulnera

fpiritus contraxerit, nullum tamen habet fpi-

]

infligit,cum ofcula figit;& venenü propinat ,

ritus hoftem carne deteriore m ; & quamvis

':

cum fuam exhibet dulcedinem guftandam; &

nil poffit caro , fi ope deftituatur fpiritus,

nec colorum elegantiasvidere , nec cantuum

quamvis Ratio de calice Babylonica mulie:

ris bibere detrectet , & confcientia renuat ,

harmonias audire, neque odorum fuavita-

eó quia hau(tus fit divinis repugnans legi-

tes olfacere , neque ferculorum faporibus

d .

bus; carotamenadeo fuis pravalet blandi-

deliciari, neque ractuum lenociniis demul-

mentis, ádeó fuis trahit illecebris , ut ad ne-

ceri , imó nec pedes , aut manum movere ;ne«

cishauítum perfuadeat.

que ftáre , ac vigere ; cüm corpus fpiritu

$3.

Eít caro, qua femper mo

litur fpirifüs

deftitutam exanime corruat , deficiat, cot-

ac internecionem ,. adeó ut

l

perniciem ,

rumpatur, foteat; ac in cineres redigatur ?

omnia fpiritus damna ab una ei inferantur

ea tamen laborat caro ingratitudine, quá licét. -

lll.'

g

carhe , quapropter D. Paulus diíferens de

omnem fuum ornatum corporis, oris venu»

Omnes vosmant-

2, Corizib, extremo judicio fcribit.

flatem, oculorum fplendores , frontis fereni-

|

enþ. .

- feflari oportet ante tribunal Ghriffi , ut re-

tatem, genarumflores, vigorem membro-

ftrat unuquiaque propria ecorporis prout

rum,viriumque firmitatem à folo mutuet [pie

Sed cut

&effit , frve bonum , five malum.

ritu, huictamen nonni(i perniciem niolitur,

ac interitum,

Apoítolus ptopria corporis tantüm nomi-

Co£rcenda igitur eft huius

Bat, G nonpropria animi , cum fpiritus

interni hoítis petulantia , cohibenda ejus

nobilitate naturze, acvirium przítantia , po-

audacia ; ejüsque contumacia , ac infolen-

tentiarámque excellentia longé corpori ane

tia frono compefcenda jejunii ; eít enim

tecellat'? quia nimirum , (i corpus detre-

caro , quz jugiter ad ea nos trahit , quz

&tet fpiritui patére , eíque debira exhibere

fpiritui funt noxia * frequenter in congref-

obíequia, fed illi potiàs adverfetur, & ea

fibus , pugnísque vincimur , quia noflra

expetat ,' qua dictaminibus rectz rationis

nos caro prodit, qui propterea Jejuniis te«-

contraria funt , aCtum tunc elt de fpiritu:

renda eit, me in no(tram infurgat perni*

quia ejus nequitia pia quzque animi defi-

ciem ; abflinentià enim , & jejunio ppti(ïï-

deria abigit , pias excutit cogitationes, &

mum hichoítis enervatur , coércetürque , ne

L

- quidquid boni ab ipfo concipitur , fcedé cor-

infoleícat in Ípiritum , — qui e fublimior

fumpit; acproinde fpiritüs pernicies ab una

attolitur,quà magis caro deprimitnr; vires

oritur rebellantiscarnis nequitia , à qua vir-

ille acquitit , cüm ifla enervatur ; furgit

L

tutibus denudatur, probis aifs&ibus fpolia-

ille ; cüm cadit iíta

P

triumphat ille, cum,

L

tur , ac pijs deíticuitur de(ideriis; perinde

ifta expugnarur

L

integer ingec Ípiritus ,

l

ac uxor affüetaluxui , mundtque illecebris,

cüm caro jeiumiis ,flagrísque trangitur , hinc

ac pompis bona omnia mariti fympofiis ab-

illa Pauli voces.

Cum iafirmer ,. tunc

a. Corsc.

Íz,

ligutit , vetiámque luxu decoquit, luí(ua«

potens fum , hoceít, quantó corpus jeju* v, 1o.

. qué, acluxu pecunias diffipat, & pitiffati-

niis, vigiliis, laboribus, ac peenitentiis at.

unculis furtivis fcrinia, totümque dometti-

teritur , tantó [piritus vegetior furgit ad cul-

cum zeratium exhaurit. .. Mifer tunc elt in-

turam virtutum.

felix maritus non tam propriá, quàm uxo-

Kedux é Labano foceto in patriam fa-

ris culpà,

cob in itinere cis amnem intentus no&le in«

f.

Quid ni ? fpiritus connubium

cum carne inivit , fed plenum dífidiis , ac

tef.hpïe là precibus fundendis , (pectabilem

contrarietatibus : f1 emim fpiritus velitfrue

habuit. fub diluculum 'Angelum tutelarem

ieffe, catotunc lautiora expetit convivia:

virili tamen ípecie , à quo ultró ad iuctam

;

1 ille promptus eft orationi vacate ; hecin

pfOVOC&'ï ur,

Congreditur in arenam Ja-

forum illum ducit , & procul à templo per

cob cum adverfario, manum con(erit ma-

' plateas circumducit : ^ fi ille eleemofynas

nui, pedem pedi , ea virium contentione ,

vult pauperibus elargiri, eorum opitulatu-

brachiorum agilítate , ac totiuscorporisner-

fus indigentijs ; haec manum retinet , at«

vofitate, ut coeleftis colluctator palmam vi-

€látque , ne pecunie luxui infervientes ad

deretur ei conceffifle ; Angelus enim veluti

', Cirinth.

manus tfansferantur pauperum ; fi ille (tu-

fortiori ceflutus , ferigit nervum femorg, Genef cabs

diis virtutum vult incumbere; hac quia ca-

ejus ,. € flatim emarcuit , nimirum oílen(g. 22. v. z.

MP- 9,

ne, G angue pejor , illa odit ; folatia , ac

rus fuo Antagoni(le ,' quis effet , cum quo

delicias in mundi illecebris exhibet 3. fi1 ille

«ertamen iniviffet , os ei femoris luxavit ,

carnis macerationem , corporis afflictionem

nerviümque diftorfit.

Non tamen ]scobi

intendit , hecluxui 2que , ac luxuriz inhiat ;

virtus huic fuccuboit dolori, irió magis fe

funt propterea, ut ait Apoftolus propria car-

colligens,injeStis ambobus brachiis in adver«

nis mundi illecebris 1näu!gcre , voluptatum

farium , ar&toimplicat complexu . flrichiás.

fe&tanilenocinia; lufu, ac loxu que dele-

que detinet ; donec illucefcat aurora , & cog.

€lari , labores declinare , mollia quarere,

noícens tunc luctationem ilam cum Coelite

curiofa invelti

?

2are, lautiüs edere , l-argiü;

commiffam fuiffe , fübeunte animum metu :

bibere, hilariter ludere.

nc ?äfüm revlerent—er fuiffct homo cum cæhte

Kkk à

[

Ua

Verani de Afeikibue Torm, ?*

Differtatio »XXI. |

446

lu&tatus , petiit ab Angelo in üïgnut'n illibatze

derjs , urgetur contrarijs , þluurih re*

benevolentie , ut fibi benediceretur , velit-

[puit » quarit noxia ,. fugit curam s. tune

que adeífe prefidio in proximo przfertim

Medici fludio parant. abflinentie remedio

V

fabuenire : nimirum jejunii remedio fube,

Geuef. 35

cum fratre congreffu, Cui Angelus, Quo-

niam [icontra Deum fortis fuifit ,. quanto

venitur , ut damna reílaurentur , quz fa»

"U. 28,

magis conira bomines valebis? ceffit lucta -

turitas invexerat 5 ut fanet jejunium ,quod

tor cceleftis lu&tanti Jacobo palmas,

Sed

fatietas leferat ; & fubtractio ciboram fub-

1 Ji um

hicanceps hzreo , quomodo Jacob vicifle in

moveat , qua ferculorum ingeítio damna

induxerat.

lucla dici poteít , cüm membro fuerit mu-

$7

tilatus ? cum Antagoniíta os femoris luxa-

Quóod fi ad fanandas corporis infirmi-

verit , nervümque ei diftorferit ? Imó haec

tates ,. quas.ciborum fatietas invexit ,' ex

terreni Medici confilio-fubtrahuntur gula

e(t luctantis Jacobi victoria , nervum femo-

ris fuiffe diftortum ? carnem fradtam , &

ea ciborum lenocinia , qua palatum dee

femur attritum ? tunc enim vinc"im'u;, cum

mulcere confueverant ; quantó magis ad

carneím enervamus , tunc orantes epinicion

morbos animi curandos, ad vitia abigene

canimus , cum carnis pangimus epicedia. Vi-

da, qua contraximus per infolentiam cat-

nis , obediendum eít colefti Medico nobis

cit Jacob coeleftem luétatorem ; quia carnem

&lomuit, & diuturno itinere, & abítinen-

hanc ciborum indicenti fübtractionem ?

l

tia attrivit, fiuique fubjugavit , cümque je-

fi pro temporali cura , fubjungit pracitae

*

*

junio munitus carnem proftráffet , facile ei

tus Chrylologus

«gri *Med:*c*zk obedtunt ,

fuit é pugna viétor affurgete,

feruant arduam parcitatem $. quare pro

$6.

Scimus plures bella gentibus movifle ;

fempiterna falute fit. durum 'Cbriflo mode»

vatis obedire jejungs ?. corpus gubernarea

eásque cruenta clade vicifle , in plurésque

provincias exteras fuam propagáífe jurisdi-

emen[ura ? mentem vegere parcitate ?. [ene

-

é(ionem , ut olim Romani bellatores, qui

fum fobrietate frangere , qui folari radio

gentium debellatores fuum per totum pro-

furfum & coenofis , locísque paluftribus 4rae

pemodum terrarum orbem extendere armo-

huntur halitus, hi fimul congelli in aére ,

rum vi dominium potuére ; quos tamen

coaélíque in nubes , foli ipíi poltea nitores

fcimus, pugnas carnis non viciffe ; legimus

abripimnt, aérem foedant, & offusà caligi-

plures pectora , & corda dedifíe mundi vo-

ne ccelum , terrámque obfcurant ; imo ins

folefícentes obmurmurant repetito tonitru;

luptatibus, carnis blanditiis, acvoluptatum

lenociniis in patria , qui tamen in caítris

irafcuntur corufcantibus fulgetris , czedes ,

terga nunquam dedére hoftibus; & qui in-

necésque minantur fulminibus , qua fube

tegri fletére in caftris Martis ,inpügnz cam-

inde & difrupto excutiunt fino án. turrium

pis ; fraCli cecidére in carnis gynzceo, in

ruina$ , 'demorum incendia , hominum

ftrages :

.

LÀ

;dixerim idem praílare , qua &

caítris voluptatum, ac concupifcentize ille»

cebris; & victores gentium; vitiorum fuére

putreícentibus in flomacho congeftis cibis ,

ac malé olentibus cruditatibus furfum aícen.

—

captivi : qui fteterunt inter cruentatos g/a-

)

dios, faviéntes acinaces , fcedé corruerunt

dunt in caput exhalationes : hz fiquidem

enervati inter lenocinantis voluptatis blandi-

mentis ferenitatem turbant , folem rationig

menta ; qui Regnis, aclong&, latéque dif-

obnubilant , procellas cient , & pluvias di-

fufis Provinciis arémorum terrorem incuf-

ftillationum perniciofarum effundunt; quae

fére, concupifcentize demulcentis vi&ti blan-

plerámquehumorescorrumpunt,hominéme

Y

ditiis , ludibriofuére carni

»

Ll

que interimunt.

jejuni con-

€8.

trivére hoítium acies in campo , & lauté

Neque damna 1

fla aliter fave'rtunltur* l

in patria pranfi ceciderunt ipfi à vitiis. de-

quàm per ciborum fubtractionem , ac jejunii

ob(ervantiam , quapropter monet nos Sy«

bellati ; qui bellicam fortitudinem jejuno

E:clef, enp.

ftomacho nuaquam exuerünt ,

crapulati

tacides , ne fimus avidi inomniepulatione,

$2«

fuarum caílra virtutum diffolverunt ; & ja-

NNoli avidus ejie in omni epulatione , &5 ne

cuerunt proftrati epoto vino, quiintrepidi

effandas te fuper omnem efcam s. parüm ree

fteterunt. effufo fanguine.

Quid quód

fert ftomachum sepleri hoc; vel illo cibo $

pafti ab imbelli vincuntur carne ?. qui je-

e

Íed multum refert nullo gravati ,. & gulz

juni adverfas acies contrivére

3

. & bellica

appetitui froenum iniicere jejunii ; quia ut

Lib.30, 780*

fortitudine corroborati hoítibus fuére ter-

pulchré ait D. Gregorius. — Non cibur,. fed

ral.

a

apperitus n vitio efl. — lude &5 lautiores ci-

rori , qui enervate carni fuerunt ludib-

FU

rio ? quid hoc , nifi quia quoties fercula

àos , p/erämqu:.jïne 'tulpafunümw; €$ 45-

ftomachum opplent , virtus evacuatur ,

jechiores uon fine veatu confcientia degufla-

& quoties caro lautiüs enutritur, ac cor-

2u£ , & confonat D. Auguítinus, qui es-

roboratur ,. fuis fpiritus deftituitur viri-

pendens illud Apoftoli, — Nolzpropter efcata

:44 RoPoana. ^

bus ? nam ut fcité Chryfologus. — Owoties

defiruereopus Dei , ait:. Non propter yorcum,

Serm, 41.

ciborum eruditas vitalia dejesit ,. snfrmat

fed propter pomum mortem primus bomo in-

flomachum , corrumpit fanguinem , "vitiat

vexit: G Efau primatum fuum non proprer

bumores , fuccendit eboleram , extremum.s

Tnm.;.g,";.ü

í

gallinam ;fed propter lenticulam perdidis,

fehris gignit. incendium 5 toties eger men-

Gulle appetitus nobis infidiatur , non in

zem perdit , anttit fenfum ,. fertur. defi-

pretiofis tantüm cupcdijs, fed etiam in

Vi«

;

Jejunium probos Affe£tus nurrit, improbos abïgït-h 447

vilium efcarum illecebris;: ideóque totis vi»

quod tantam praffer alveri medicinam :

fibus, totóqueconatu debemus infoleicenti

quemadmodum proprium — [auélificet bomie

gule fronum injicere jejunii ; fubtractio

nem , quod sia purificer alienum.

Mira

enim ciborum gula& coercet appetitum , &

enim res efh , alter yejunar , 88 alteri prodeff

carnis compeícit petulantiam , concupiícene

jejaenantis utilitas 5 ergo fratres ab[Hinentie

tiz extinguit eftus febriles ; de quibusetiam

arma minim? deponamus ,. & quadraginta

Apottolus conquerebatur: Seje quia non ba-

ï Ad- Remsy,

dierum jejunia fine intermiffone curemus,

/

C

bitat n ene bonum,

Quéd íi in carne non

Hic eff enim perfeilus numerus ad *vincene

habitat bonum , utique malum, íed quod

4Aum.

Dominus enim Diabolum posteae

malum ? -nifi concupifcenua ? ' hec enim

quam quadraginta diebus jejunavit, evicit,

dum ferpit in carne, accenditur in venis ;

won quod non 6 ante jejunia eum vincere

wítuat in corde , offa penetrat, medullas

portuijets fed ut offenderet mobis, aunc nos

pervadit , & in zeftum febrilem, in vitiorum.

diaboli poffe effe willores , eum per. quadra-

phrenefin tandem erumpit ; eftenim concu-

gimta dies villores ; jejunando. defideriorum

piícentia pravorum affectuum genitrix, vi-

carnalsum fuiflemus ; euxm autem , qui bunc

tiorum mater: & ficut concupifcentia vitia

numerum con[ecratum gule . intemperanniá

fovet, ita gula «oncupicentiam . excitat 5

viola[jet, tanquam imbecillem , & miferum

gula enim dum cibum apparat, ad «rapu-

fAcilà ab inimice poffe fuperari.

Prins fit

LT E

lam perducit, dum hauítum propinat;ebries

bomo fui villor , ut

gpe[it efe uidor l-

tatem fuadets fomnum offert , quo iner-

77212 B

tiam alat 5 ventrem onerat, ut mentem e.

"Iintranosinfurgunt inimici, utnos &xä

Vacuet; dat catni totum , ut animam bo-

nis omnibus deílitaat ; quamobrem cum

pugnent, nos gula illecebris hoítes nutrie

nonni(i-damaa invehat gula, & nonnifi fpi-

mus; quatenus pravis concupiicentiz affee

Cibus fomenta fuppeditamus ; «& arma

£itüs perniciem moliatur, coércenda eít ieiu-

nii froeno, ut poffirfpiritus acftus excinguere

quibus nos expugnent miniflramus: 'Nifi

enim gulam prius edomuerimus frono ab-

concupifcentig , impetus 'cohibere .paffio-

ftinentize ,. if priüs äiþiäiüofos &oncupie

zmum,phreneün declinare vitiorum,

Ícentize zítus jejunio extinxerimus; non eít,

cur victoriam -de proftratis (peremus ini-

$. V1L

Tmicis, jeiunium eft illà vittus bellica, quae

Jejunium »on jolum «orroborat

«uosque proíternit hominis hoftes, & de

ad pugnam , "verum etiam arma fuppe-

qua dixit David: 7» D£O faciemu virtu-

Pffïm. 3e7.

diat ad pualmami 8 de triumpbais

gem , 5 ipse ad nibilum deducet. dnimicos

pranm nf etlibus,aliisque aduer-

nofiros ? ( Chriftianus Athleta oleo inungae

, daria epimscion fibi 0ccto

tur jejunii , farcinis fpolietur carnis; humi-

333t.

lísque fufis precibus Dei expoícat opem,tu«

us poteft in arenam deícendere , fibique

$?.

Ql pravi tum concupifcentis, tum iras

victoriam fpondere ; tantum enim valet die

; Ícentis antmi affectus in nos infurgunt,

fi tentatio inrus mos pulfat, (1 tartareus

vinz fortitudinis imploratio à corde proce«

dens jejuno ; ut tutó adjutricem «accerfat

hoflis nobis infidiatur, jejun;o nos rnunia-

mur; quo loricati; abítinentiz clipeo muniti

Numinis manum ; unde David jejunus die

vinum implorans auxilium ait, Z fciamt,

eorum poflimus impetus eludere , idtíisque

quód bsc fit manus t* ubi D, Bafilius in

4

obtundere, Etiam Magi(ter C hriítus quadra-

ginta dies, & totidem noctestraduxit im-

fÍcholiis , quid e&, quód becfit manus tua?

4uod auxilium boc tuum fit , quod tuum fi

pranfus, & incenatus; íed quid obíecro ,

opus habuit tanto jejuniorum apparatu ,

adjutorium ? ita elt preces, quas jejunium

df

effundit propitiam femper habent divinam -

tancique inedia? quia nimirum pugna cum

ih

1

omnipotenüam , cui tributarie Íunt vie

€acodeemone triplici ineunda erat. congref-

«toriae,

fu : fed quid tam prolixisopus fuit jejuniis

ad tartareas omnes profternendas legiones?

Contra Philiffhzos 'äei'epent*'e coactus 9

pugnare Rex Saul , adhuc virtutum | ftudiis

nunquid jejunio deítitutus palmas non «ol-

legitfet victrices? potuiffet quidem doemo-

addiclus, ac pietatis cuiturae affuerus , cum

l'&- 300 :"W,/

nem viciffe, tametíi jejunio non munitus

fundendis con(uetis precibus non fupereflet

j

cum ipfo pugnáffet, fed nonnifi jejunio lo-

tempus, jeiunium fubrogavit,quofuos mu-

r. Reg.144

ficatus pugnare , & expugnare xXdaemonem

nitos voluit milites : AMaledifhue vir, qui

n 14

«omederit panem usque ad vesperam. CQuuid

voluit, qui contra Chriftum latrate tancüm

potuit, non mordere ; ut vim nobis jeiunii

quód Sauladeoarctum, rigidumque fuis in»

dixerit militibus jeiunium ?. cum abítinen-

annueret ; in dcemonum retundendis cona-

j u 1

tia vires potiüs franpat , quàm augeat ; &

tibus, excutiendis tentationibus, malignís«

ue omnibus abigendis fpiritibus, fcire D,

ftomachus jeiunus non finat cztera corpo-

ris membra fuas exerete vires, nec manus

Tom.3.lib.4« Ambrofius: Vide arma Chrifli, quibus tibi,

€omment, n

non fibi victt,

gladium validé tractare , nec ad victoriam

Videte ergo, que jejunij vir-

XLuc.

inftruere? Sed Saulfibi propitium cupiebat

dad fíts quantfmibomini fuo preflet gratiam,

Numen

Kkk 3

^*

448

Diffetatio XXl, -

Numen, qüodin þatrocinium fuum obftri-

jicio. David igitur, qüem famwe tuba pr

/&urus, ieiunium indixit, quó militum pe-

fingulos terrarum tra&tus invictiffimum pro-

€ora ciborum farcinis vacua promptiüs fur-

mulgaverat bellatorem , neque in propria

fum piis:afpirationibus avolarent , Deüm-

virtute bellica, neque in fuis, fuorümque

Quid

armis fperavit; neciisdem fidit, fed in folo

que pro fe pugnantem obligarent.

ni pugnavit Rex Saul ieiunus, fed non ieiu-

Deo confidit, cuius fuppetias precibus, &

navit à victoria; nullo ciborum pondere gra-

ieiuniis imploraverat , ideóque flatim fub-

vatus non cecidit , fed inconcuífa femper

dit: Iu Deo laudabimur tota die, €$ nomini

firmitate ftetit, bellavit invictus , fuósque

tu0 confitebimur. in fecula.

éf,

é3.

victor debellavit hoftes , appofité D. Am-

Chriíti.pugiles in. arenam defcenfari

Ser)):.*" fs þ.nþ

brofius, Benu fauàó Rex , qui bofles fuos

prim. domi-

non folàm impedimenta veftium par eft,

nou tantum armis, fed devorione vincebat,

deponant; verüm & oleo. inungantur pie-

nic. QHAQT 4«

Djan, V

£ef.

€ plus dimicabat religione, quam telis.. Ab.

tatis, & mifericordia.

Quia tametíi1 ie.

ftinentize ab e(culentis, & poculentis annexa

iunium vires addat , animos fuppeditet,

femper eft vicloria , jeiunium militibus vi-

non tamen folum palmas celligit - nifi per

res nón adimit, fed addit ; & jeiunantes

pietatis ,. & mifericordize officia Dei impe-

non fiunt infirmiores ad pugnam ,. fed red-

traverit beneficia * etiam abílinentia febrim

duntur ad palmam fortiores.

Deum ob:

extinguit in corpore , qua tamen arefacta

fervantiá jeiunii recolentes pié obflringunt,

membra ex febrili incendio non reftaurat,

ut fuppetias afferat , hoftes fuget , fuísque

nifilaxo fuffundantur unguento , ac blan-

cultoribus victrices palmas impettiat.

dis rigentur fomentis : tametfi ieiunium

M.

Suis fidit armis , confidit viribus lori-

animi excludat agritudines , vitiorum exe

catus gigas Philithzus, fed David bellicis

cutiat morbos , carnis amputet. paffiones,

abjectis armis , folóque munitus jeiunio ,

fomenrta exficcet criminum , caufásque pro-

ac in Deum fiduciá, gigantem aggreditur

pellat fcelerum , nontamen fi mifericordize

fine gladio, fine telo , & uno lapidis iactu,

deítituatur unguento , fi rivo privetur pie-

& ictu tumidum in valle . gigantem pofter.

tatis perfectam invehit menti falutem. Sa«

nit: fymbolum fuit ieiunii lapis & funda

nat quidem ieiunium, qua per pravos affe-

excuflus, eó quia omni deflitucus. nutri-

&us fuerunt nobis vulnera inflita; fed vul^

mento; cüm non vegetet lapis, ut planta,

nerum cicatrices absque balfamo pietatis ,

nec comedat ut homo.

finé oleo mifericordiz non obliterat dicen-

Solum igitur ie-

iunii fymbolum gigantem prollravit, qui

te Chrifto: Dare eleemofynam , 65 ecce funt

Luc,tt.

ä

terrorem toti incufierar Judeorum | genti,

v«obuw omnuia munda.

Jeiunium gramina

Si igitur ieiunium corporis videatur vires

eradicat pravarum propenfionum , quae in

frangere, DEUS animum, & fortitudinem

cordis noítri tellure radices égerunt, fen-

|

pugnantibus auget, terrorémque hofítibus

ticeta divellit vitiorum , fpinas diffipat cri-

incutit, quos vel folo ieiunit figno pro-

minum , fed pietatis cultura , mifericordiae

flernit, fuis cultoribus victorias collaturus.

exercitium eft, quod probrum abigit . fte.

11?

Jure quidem metito de victo , obtruncató-

rilitatis, G beneficio culturz uberem fru-

que gigante triumphavit. ieiunii armis mu»

étuum fpondet meffem : quod anima eít

nitus; gladiümque proftrati hoftis arripuit

corpori; hoc pietas , & mifericordia cone

David victor , ac fulpendit in tabernaculo

ftat effe ieinnio ; Q ficut fpiritu deítitutum

66,

Domini ; ut inde penderet trophaum; un-

corpus emortuum cadit, vitium contrahit,

f;

de cum Numinis auxilio venerat victo.

& putrefci£z. ita ieiunium ex pietate vivit,

s

ria.

& ex mifericordia viget, hinc clamat Deus:

.62,

: Ertat quisquis fit exercitus du&tor ,»qui

Mifericordiam volo. Demus ergo Ded,quqd Ofs4 6*,

jn multitudine militum fidit , velinfíola ar-

ipíe à nobis exigit , demus, quod ipfe petit

morum praítantia victor fperat & bello pro-

ànobis; í1 velimus à DEO nobis dari ,

dire: de proftrato hofte non triumphat, nifi

quod petimus : ieiunium igitur fine mife-

ieiünio,& oratione munitus,ScDeum ducem

ricordia emoritut ; fine pietate deficit, &

exercituum ptopitium habeat , unde David:

fine implorata Numinis ope ieiunat,

-

P/ul"b 432

Non enim in arcu veeo fperabo ,. & gladius

Fames potiüseft ieiunium avatitize, fi

64.

sneus non [aluabit me, 'TametfiDavid mi«

operibus deílituatur mifericordiz ; cupi«

les effet (trenuus, plura milliahoftium pro-

ditate. eft plenum , fi pietate. fit vacuum,

—

T

ftraverit, latósque paffim campos Philiíthi-

Sunt qui ventrem cibis exonerant ; ut ar-

norum fauciis flraverit cadaveribus, cladi«

cam pecuniis onerent ; jejunant ventre, &

büsque cruentis campos operuerit;: non ta«

avaritize defideriis implentur mentc. Agro

men armis fuis, nec bellice fue virtuti ;

exculto vomere, fed nullis foeto femini-

nec fuorum militum fortitudini, victoriam

bus jejunium pariaverim miferatione ,^ ac

tribuit; n enim in arcu meo fperabo : ubi

pietate deftitutum : caret quidem fentibus

quzrit D. Bafilius: Et quare illt$; arnis es

ager excultus, fed nullo foetus femine ; ca-

ufus , ft nibil in illis colocafla fpei ?^ quo-

ret gramine, G ab omni eo fit liber, quod

niam Deusita pracepit , ob eam cau[am

negligentie datur vitio: fed ager, quamvis

utor illis ,. verüm torum me in i(lum 60j«

cultus fine femine. fterilefcit ; & impenfus

in

i

| ]cjunfurrg probos Affectus nutrit, improbos abigit, 449

in fola cultuta labor ad nullam bonam per-

profund-a ficcavit, undas in -fub;li;ne flantes

venit fragem ; ita jejunium animam qui-

coércuit, ne fluerent, Quid ni jejunio, &

dcm excolit, gramina fuccrefcentia pravo-

pietati debetur, (i ad folum Moyfis nutum

rum affectuum divellit , vitiorum eradicat

pluit ceelum , germinat terra , quiefcunt

fenticeta, fpinas abícindit. depravatze con-

venti, maturiunt fegetes , íplendent no«

&upifcentiae , fenfus purgat , cor mundat,

Gurna cimerie , nube przeambula fignane

mentem ferenat ; fed fine (eminibus mife-

tur diurna itinera , nubium velamento teme

ricordiz , & pietatis, nullam fpondet fru-

perantur folares eítus ; percuffa bis petra

&uum meffem, nec vuarum vindemiam,

Moylis virgá frigida fitientibus dat fluenta,

é,

65,

Ille femina fpargit mifericordice , qui

& quafi ? gemino vulnere non fanguinem

eleemoíynas elargitur pauperibus ; hic fe-

ad mortem mittit, fed pellucidos lacicesad

minat inopi ; fed metitfibi, de quo David:

vita folatium emittit,

Pfalm, Vis,

Differfit, dedit pauperibus , juflitia ejus ma-

Beneficio jejunii, orationis, & mife-

$3.

met in faculum — /aculi : quia feminantes in

ricordiz, immunis , & exemptusàcommuni

lachrymis hujus vallis, in. gaudio metent

nature tributo folvendo fit Elias, nefcius

«eleitis Libani ; dicuntur autem in lachry-

mortis , qui terras deferens ccelos ingredi-

mis fesmainare , qui pauperum fletibus opi-

tut, & Angclis afcifcitur , hofpésque ter-

tulantur : Semina noílri jejunii lachrymis

renus codleites poffidet manfiones,

Per

rigentur tefipifcentiz, ut concupitos nobis

harum exercitia virtutum humanitatem

fru&us producant; exíiccantur jejunii vits

quafi vifus eft Joannes exuiffe, &mnaturam

1 i

tutes, areícunt jejunantium meffes, nifi be-

induiffe Angelicam , quia jeiunium corpus

neíico imbre pietatis ,. & mifericordiz ri«

velut excorporat, & hominem humanirate

gentut.

Quéd íi ceeli. pluviz terra fce-

fpoliat, quem veluti divinitate veflit, ]Je-

cundant femina; pauperum lachrymz coeli

junium í1 corporis opulentiam extenuat, fi

figant vireta; fitit ecelum rofcidas has la-

craffitiem extinguit, corpus inípiritum de«

chrymarum pluvias, quas tamen jejunii vir-

mutat , aurésque divinis colloquiis percipie

tutes comites pietas, & milericordia exfic-

endis aptat , & dum per ciborum abtti-

cent, ieu ab o«ulis lugentium pauperum

nentiam os claudit, menrem ad divina ape-

abítergant, quas fürlum transmittant in

tit; & cujus aciem cibus obtundit , jejus

colum , cujus campus noftrarum virtutüim

nium exacuit,

Sedebat Elias ad . torren-

appetit cuiturtam: ager enim ccelellis. e(t,

tem Carith femel, & iterum paftus, & ccelí

quem milerícordia noítra arat , pietas oce

alites ,. quà ipfe aleretur abunde miniítra-

It

cat, juítitia feminat, nonaliá colomi manu

bant: Corui deferebant ei pauem,&f carnes Lib.s, RegJ

quàm pauperis : quod enim manus paupee

mane , fimiliter panem , & carues ve[peri , 64D»17.wÀ5,

ris fufcipit, ibimetit, ibique uberem «ol-

& bibebat detorrente.

An non invidenda

igit fegetem : femina qui ferit mifericor-

Prophetz felicitas, qui cum fedeat absque

diz, fructus colligit corieftis glorize ; mi-

ulla folicitudine, fine labore, terrens fuos

fereatur , mifericordiam qui confequi fpe-

ei propinatlatices, quibus fitim extinguat,

fat; pietatem exerceat , qui eam qusrit;

& voluctes coeli panes , carnésque mané,

pauperum manus impleat, qui cosleíti op.

& velperé ei deferunt ? poculenta torrens,

gleri gloria appetit,

& eículenta aligeri fedenti Prophete. fup»

66.

Tria funt, quibus virtus innititur, o-

peditant.

68

e

7

tatio, jejunium , mifericordia, quod à Nu»

Verüm quia torrentis inflar fluxa eft

mine oratio petit , idjejunium impetrat, &

quavis mundi felicitas, poft modicum tem-

milericordia accipit ; jejudium — orationem

poris luxum exficcatur torrens, abiguntur

vivificat , & mifericordia jejunio vitam im«

)fu (t

baiuli corvi , fitit Propheta, neque lati-

pertitur; qui ergo orat, neceffe e(L, jeju-

ces in toto torrentis alveo reperit , quibus

net, &qui jejunat , opera exerceat mife-

fitis temperet eftus; fames ftomachum cor-

ticordiz ;

qui jejunat efurientem — pafcat

rodit, X viícera corquet , nec corvus ad-

pauperem , & qua gula propria fubtrahit

eft, qui eículenta miniflret : quid? quod

alimenta , hac efurientis fuppeditet indi-

jejunium inchoat Elias, & dum os eículen-

entiae,

Improbe illepetit, qui quod aliis

tis claudit, & poculentis, Numinis aperit

Íe

negat fibi expoítulat: jejunium , quod co-

colloquiis? pane, & carnibus paftusà Nu-

mites fibi aícifcit orationem, & mifericor-

minis excluditur confortio, ad cujus fami-

diam cocli penetrat arcem, quam piá etiam

liarem confuetudinem admittitur jejunus;

rapit violentià : hzc eít illa flexanima ora-

repleto flLomacho mens divinis erat vacua

trnx, que DEUM fledlit in fua vota: ho-

luminibus, quz tamen jejuno, & vacuo

rum trium fuffragio , fit Moyfes in terris,

ftomacho «oele(ti repletur favore, illuilra.

qua(i alius DEUS, cujus & vicesagit, &

turluce ; Peff dies autem ficcazus o5 tor. Lib.g, Reg,

ad triumphos fuos milirare juber elementa

ven$ , non evim pluerat faptr terram. — Fa e^pa7.

ipfía ; mari imperat, ut per fciffa divortia

us eff ergo fermo Domins ad eum dicens

*

*

in proprio finu. pulverulenta líraelitis ape-

f'rge , & vade in Sarepra Sydoniorum ; ni-

riat itinera ,. & obíecutum mare pe&tus

mirum tunc rantüm DEI vocem audit, &

divino fit dignus colloquio, non cum cibis

fuum'difcidit, unde flu&tus fuos retraxit,

afflue-

4$9

Differcatio XXI

I

afflueret , non cum eículeutis ftomachum;

&landitbatur: nimirumdum Adam pomum

virésque corporis reficeret , non cüm tor-

comedit, fordet nudus; dum Elias ieiunat

rens frigidami ei propinabat ad fitim extin-

pallio honefté obtegitur : càm Adax gulee

guendam; íed dum corvus alió avolavit ,

indulget, minis € paradifo abigitur ; Elias

& abfuit , dum unda aufugit, && torrens

ieiunio gulam coércens cum Numine ailo-

exficcaius, neque aqua guttulam in. toto

quitur: Adam cum cibum deglutit, mot-

fuo alveo deunuit in fitientis Prophetze to»

tem fibi afcifcit; Eliasà cibo abftinens,vo-

latium.

cem audit authoris vite : Adam male care

£9.

Tametfi Elias efculenta, & poculenta

ptum malum dum momordit lethale vulnus

in ea duntaxat menfura fumpfiffet, quze a«

fibi, totique fuz pofteritati inflixit ; Elias à

turz fatisfaceret exigentiz , mec virtut

ent

LL

€ibo abftinens divinos ad fe favores accer-

lzederet temperantie; voluit tamen DEUS,

fivit : Adam pomo paltus malorum omni-

.tunc cum Elia fuos mifcere fermones, eüm-

um iliadem in pofteros effudit; Elias fto^

.que fua dignari familiaritate poftquam cor«

macho ieiunus, omni oppletur'ceelefti gau-

vus abfuit, & undafugit, & Elias jejuni-

'dio ex divino colloquio: Adam vetitum ci-

um inchoavetat: quia voluit DEUS nos.e-

bum quia comedit, paítus vocem audivit

rudire, jejunos aptiores fieri INuminis pet-

DEI minantis

O dam ubi ubi es? Elias

cipiendis eloquiis , myf(teriisque divinis a-

impaftus, & jieiunus verba audit Nominis

.gnoícendis : idque cüm adnotáffet Tertul-

blandientis, uzd bic agis Elia ? Sedquid?

m

lianus obfervans,quàd Eliam jeiunum Deus

quod dum à facerdote DEUS confulitur re-

alloquitur; & expendens, quód ambula-

Íponfum non redditur ; Ne» refpondit ei in

verit in fortitudine cibi illius quadraginta

dieila: currogatus DEUS refpontum

diebus, & quadraginta noclibus usque ad

fignanter hac in die denegat? quia nimi-

gngq €,49.

montem DeiOreb,;ut habetur in libroRegum

rum hac in die violatum à Jonata ieiunium

ubi additur.- Cu»que veniffet tlge, man[it $m

fuerat , ut obfervat D. Ambrofius inquiefis:

| ser'm L.z S'.bþ

fpelunca,& ecce fermo Domini ad eum,dixtt-

ANec belli fiis imponitur , meque Regi ve-

ldeo cce.

NTUUT

que ili : Quid bic agis Elia ?. & poftquam

fponfum prophbericum datur.

*

*

quadraginra dies, & totidem nocles ieiu-

lefte denegatur refponfum , quia religiofi

náffet, DEUM habuerit contubernalem ,-

ieiunii violatur praeceptum ;

hinc coniici-

cuius alloquio fuerit dignatus, & familiari

mus, quam fit expediens , ac neceffariumà

delectatus commercio , appofité ait. "Ter-

€ibis abftinere, ac ieiunium fervare, cuius

.Adv?rfm

tullianus ? ,Zpfe quadraginta diebus , 8 no-

beneficio Numinis utimur confuetudine ;

P[ytich, 6,6,

&ibus vacuo ventre , arido ore pervenit in

nil enim eft ; quod à DEI; colloquio ma-

montem Oreb , ubs cüm $n [pelunca divere

gis impediat, quàm fatietas, qua mentem

tifet , quam familiars. congreffu D € I excée

retundit, divinisque recipiendis illu-

pius ei?. Quid tw Elia béc ?. multà amici-

ftratignibus minus aptam effi-

tior ifla vox , quàm e/Adam ubi er? . illa

titb

enim pa[le bomiui minabatur J ifla jejuuo

K

j

/ 4

M

z

XR».

j

"

[

C

IN

à

(io

£a

p

1

jb

u

:

A

ä*n

C

W*ä

«g-

ï*ï

X

w

N

AN,

N

l

bsy

:

*.x

;e

(

H

3

pO

a

Mu

ESNN

z

ä&-/

*

PA

äï'i:

Aä»

u

13

Dd 1

N

N

:

:äþïf

IN

As ^ Dd

2

U UPE LE TE.

à,

:

L — —R —

D

T

oocs ln 2

9d

| DIS-

ï:

P d

$9 (4n)RS

h

cococoGo

(benebeeaxree

n r t

"H

a

O RO

—À

dedodededeopete o de odb obbb ob obeopiede

CEICEYCES

eetcXesKescateerafesKeieaKe Ka

DISSERTATIO XXIL. ..

Satietas ventris,oppreffio eft mentis,quae

fuis obcundis officiis minus idonca

.

pravos.

*

fovet affectus.

* quosque

$E

"

r eff latior , e0 & ad nequitiam promior , &5 452

JMens gzö n co;nuifvii

iymprobos affeitus expeditior,.

o

t.

l

p

Um Patriarcha Jacob unà

catis obnoxios , ac prgvaricationi proxi«

:ï—,h

cum fuo commeatu in

32

2300s cenfuit , cum comeffaticnibus indule

EP .

—

JEgyptü proficifci mo-

2

7

D7

A

lss

»

gerent, Gepulis: tunc preces Jobus fudit,

J

S

liretur, fe totum fentiit

quia noverat uberiori inter epulas indigere

v

u

timore perculfum , fi-

Numinis ope, ne niores corrumperent , &

a

mülque internam audi-

religionem labefa&tarent: hinc iíaias con-

(2

a

d

UCCX

x

vit vocem fibi loquen-

queítus de populo deliciis , & epulis afflu-

tem; ANoli tíimere , de-

ente ait:. Cytbara, & ]yra, 6 timpanum, €f 1/0ia $,

j anaj 646 |

feende sn. Egyptum. Quanam praconcepti

tibia , 6f vmmum in convivis vesira , & opud

huius timoris caufa. Jacobo fuit 2 certé ne

1

Domini non rejbicitis , ubi Hag? Cardiualis

filii in ZEgyptum deícendentes veri Dei cul.

addit: augmeneum luxurie

7

39 omnit(fn fen-

tum fortaífis delerecent, infamis (iquidem

fum in convivijs vefira.

iid cemporis fuit /JEgyptus profano ídolorum

Ad convivia turmatim currunt vitios

$2*

cultu; ZEgyptii fiquidem. abundan:es. fru-

rum cohortes, ut animos pervertant , moe

mento; deliciis affl.ieates, cupediis gulz in.

res corrumpant , & à cultu veri. Numinis

dulgentes, volupratibus, ac cacodoemoni fa.

avertantur , qui deliciis affluunt, & cibo-

rum lenociniis indulgent; unde addit Ifaias;

mnulabantur ; GL illaannong copia, quae ocu-

los aperire debuerat, ut ceelum intuerentut;

Opw Domin: non refhicitw , nec ópera ma«-

eosdem claudebat Numini, & terta aperie-

nuum £jus confideratis : convivia enim ocu-

bat voluptatibus ; proinde iure merito ti-.

los claudunt, ne fuos in Deum dirigant ob-

muit Patriarcha, ne inter idololatras viven-

tutus; Gad vitia aperiunt ; quibus adhz-

tes filiià cultu. defcifcerent veri INuminis,

teícant immodicé pa(ti, & epoti; qui ía-

Ubi enim eículentorum copia populos re-

lertes propterea funt ad vitia, & ignavi ad

Hainc

plet, facilé mores corrumpuntur,

Dei opera peragenda, feu ad cultum Deo

Hebrzi, cüm poíleaad terram promiffionis

praítandum; focordes funt , qui omnem

veiirent, abfenre Moy(e duce,vitulum ado-

adhibent folertiam , utdeliciis affluanr , &

raverunt, utDeum; eó quia viderint in.ZE-

vitiis Vacent,

Vinum enim quod in con.

gypto boves adorari , quai Numina, prafer-

viviis profunditur, viam emollit ad omnia

vitia, ut per itinerum lubricitatem 'vino

tim bovem illum , quem Apim vocabant ,

Et fecerunt vitulum in Oreb , && adorave-

madidi praecipites ruant in vitiorum omni-

um baratrum.

vunt /ou/ptile.

Terrz igitur opulentia, &

Eículenta, quibus opplen-

Regia abundantiz, ad quam .domus facobea

tur conviva , obices injiciunt, quibus ftu-

vocabatur; cauía fuit, cur. Jacob in /Egyptum

dia impediunt virtutum ; & acceffum ad

proficifci extimeret : fiquidem inter opes,

DEUM.

regales delicias , & dapes religio periclita-

Timuit igitur Tacob in Eg&ptumde-

45

Ícendere cum tota familia, ne convivia JE-

tur , & ipfiprobi mores corrumpuntur,

2.

. Iddue etiam caufz , cur nulla circa fi-

gypuorum filiis íuis nocerent , fiquidem ad.

lios cura fe angi fenferit Jobus, dum gre-

convivia accedere , perinde eít , ac allidi

ges pafcerent , reíque vacarent domellicz :

in fcopulos, & infyrtes impingi , feedám«,

qui tamen dum conviviis affueveruüt, pa-

que pati naufragium ; hinc de iis, qua.

rum Deus venter grat , & gule indulzen.

terna vifcera ceeperunt, & ipfum torquere:

nitebatur Jobus filios avocare à luxu inepu-

tia totum ftudium ait Apoítolus Judas in

lis, ac frequentioribus conviviis ; fundebat

fua Epiftola : E funt in epulis fus goacu. CAbf

*

reces, & per Nuntios proba mittebat con«

le, convivantes fiae timore , íeg ut inter-

g, Y

filia timens: Ne fortà peccaverint filj mei,

pretatur Joannes Gangnzus ;

Hi funr $m

&f benedixerint 'DEO , tunc enum magis pec-

conujU/js Ueffris tanquam confragofa in

Verani de Affeéibus Tom. i,

l

mari

X Däiïcrtatio XXII.

4f2

& ut -moäui-t Salomon : Anim) fexturata Prov ag

a»iarikxd , U cavern

efa rupes : & ficut na-

ventorümque impe-.

calcabit favum , hoc eft homini epularum "9. 7«j

.vis aquora trajiciens ;

tu quaffata , fiin faxa , rupés

que allidat ;

voluptibus delinito , & efculentis oppleto

defipit virtutum dulcedo , quam propterea

diírupta obruitur flu&tibus ; ita quandiu ma-

rinos, amarósque hujus vita flu&tus traji-

pede deterit, quia & capite cecidit , pulchré

Hugo Cardinalis : 4nima faturata delicjjs

cimus, larent in conviviis fcopuli , latent

faxa; fuas habent & convivia fyrtes ; fuas

faculi, calcabit fauum ,. id eft dulcedinem

celeffis patrie, Qui usque ad caput epula-

"& falerna charybdes ;; naufragium vix de-

clinat, hec qui non devit

atin conviviis

rum . ac cupediarum oppletur irritamentis,

faxas rupésque cavernofase

Qua fundun-

hic gulae exofculatur delicias , & pede te-

ll

merario cocleftis patriz gaudia proterit, fa«

tur, propinantürque in conviviis vina flu-

&us funt marinis perniciofiores, fuos ob-

vósque pietatis fpernit , & excultee virtu.

tis dulcedinem faftidit,

Secus qui gulae

tegunt fcopulos , fuásque obducünt caver-

noías rupes, in quasratio allifa fcedé nau-

delicias contemptui habet , & efurire ma-

explicans tex«-

gis ftudet , quàm efcis repleri , hic nonnifi

fragatur 5 appofité Salmeron

tum D. Judz Apoftoliait :' Elegamter sgi-

ftudiis delectatur virtutum , — & vel ipfa

mundi amara ei dulcefcunt; hinc Salomon z

tur iflos impoflores caverno[as rupes appel-

Anima efuriens amarum pro. dulci. fumit s

: uMAM

lat Apoffolus, quia fimulata amicitia in-

-feu ut explicat Hugo : 44nima efuriens j-

erepidé Cbriflsanorum conviviA adeunt , 4c

ffitiam , advería feculi , tentationes Dia-

vifi prevideantur , & obferventur, periclitaris

boli , moleflias carnis , etiam ip[am mortem.,

& naufragari. faciunt. conve[centium 4ni-

pro dulci obtinendo , pro. beatitudine ba-

9525 5 qu:'a inter edendum multos. evemunt

benda fumet [pontane? , €$. pro dulci , feu

errores , ex quibis mu(ti audientes macu-

pro Chriflo, qui dulcis ef? guflantibus ipfum

lautur.

5

Ubi ftomachus in improborum convi-

juxta illud P[alm, 33. Guflate , & videte ,

quoniam fuavis eft Dominus , vwel pro dulei

viis efculentis gravatur ; ibi mens errori«

fumet id efl tanquam dulce, | Sanfli enim

bus facile inquinatur, qui interfercula fzepe

efuriunt. juflitiam, & non folum patienter ,

deglutiuntur melle conditi; ubi plures fpu-

ibi

non folim libenter ,. fed & gandenter pro

mantes propinantur calices ebrietatis ,

Chriflo tribulationes patiuntur , quia quae

& venena facilé hauriuntur imiquitatis; &

mundo amara funt , palato cocleftibus af*

qui multo madent vino pluribus etiam fce-

dantur noxis; qui pluribus opplentur efcis

fueto deliciis dulcefcunt , & ipfum mundi

abfinthium virtutis condimento fapit. Qua

L (itat,

vacui fiunt virtutibus : fatietas non corpus

mundo dulcefcunt, amara funt virtutum

1

tantüm aggravat, fed & mentem hebetat ,

cultori, quia ut opportune Philo? Caesmes Lib. z. 14y&

concup

ifcentiam accendit , luxuriam nuttit,

omnibus affectibus fomenta fup-

fenfum voluptas fallie , quo minus ves per. ^ llegor,

& pravis

cipiat , [iquidem vetat , ne fe ad mentem,

;.

péditat ; q

uibus acriüs in perniciem infoe

le(cunt convivarum.

Incauti inter epulas

d qua vegi poterat » recipiat , vegatsrque s

£

(enfus effe folent, mens latior, fed ad ne-

4b ea , feducens illum ad fenfibilia, fuisque il

liciens operibus,

quitia

m pronior : voluntas voluptatibus

Fallit voluptas fenfum , quia qux

unmer

ía , fed pravis defideriisobfeffa,adeó

"-

xia funt, ita à voluptate fenfui exhibent

3

ut etiam à viris alioquin piis, finon invi-

2

ilent, vitia in epulis hauriantur ? G ubi

ut eidem fapiant ; & dulcefcant | venena.

Illicitur quidem ceecus à blandula volupta«

timor

DEI perit , & audacia viget , gau-

détque victrix , nil fperandum nifi virtutis

te, fed mox ab hac captus oculos apetit 4

quo propriam videat confufionem, intuea-

extinétio, & Numinis oblivio ; quapro-

Apoítolus Judas defcribit hos ven-

türque ignominiam.

Cüàm primum Jona-

pter

tas mellea illectus dulcedine, jejunium vio-

tris

famulos, & eícis infervientes: eom-

lavit, oculos etiam aperuit , quo voluptae

vivantes fme. timore, & ubi DEI timor

tis captus dulcedine fuum videret errorem,

abigitur, vi

tia quaque ac

cerfuntur; divino

deftituuntur, inomne neceffe

fimülque fentiret , quem mundi voluptas

qui timore

fuis affeclis exhibet amarorem t — Cenvertit 175.1, Reg.

eít proruan

t fcelus, & in fcopulos, rupés-

manum fuam ad os fuum , &6 illuminatie p ie

que caverno

fas impingant ad naufragium ;

perinde, ac navis aequo

ra trajiciens f1 clavo

Junt. oculi ejus.

Quid, quod favi dulce-

do , & mellea mundi voluptas oculos ape-

d Á

deflituta fit, & ventorum impetu rapta, col-

lifa facilé in fcopulos perit.

riat, quos potiüs claudere confuevit ? &

ux»nam fuit haec oculorum illuminatio ,

z

Latet igitur anguis in efca,

latet phil-

qua à deguílata favi dulcedine emana-

ttum in epulis, latet yenenum in vino ,

vit ? Nimirum illuminantur oculi , ut

quód blandé transmittitür in ftomachum ,

reatüs fui confufionem Jonatas videat ,

:v'l

fed fede evaporat in caput , ubi mentem

JW. MP.,IO l

obnubilat , ejísque aciem obtundit , ne

& qui voluptatis dulcedinem fecutus fue«

D

umque

tat, amarorem mox experiretur confus

DEUM ipíum videat , à quo pler

fionis.

l

er temulentiam fe avertit : hinc

ediffee

Scite Rabanus apud Gloffam :

H

« nen ad vie

qua faturiratis, oblivio folet Numinis effe,

lüumman funt gfu(i gonat

[

H

— Wendum,

| Satietas ventris ef opprefïïo mentis , ac Affe&tuum proby 463

HF.

dendum , fed ad. difcernendum ,. quia ve

forns ; íin convxvus, & cauponis, eam quz-

' 7..

non

titum retigerat , unde confundatur

rant: fiquidem in triclinio ad epulas, GE

viderat Jonatas melleam mundanse volupta-

pocula neque unum fui impreffit veftigiumg

|

tis dulcedinem larvatam efle, ac mortis a-

neque: in conclavi. ad. abacum , chartulas

g

maritudinem obcegcre ; fed mox degluuta

luforias fui patitur umbram induci ; neque

dulcedine ocuios aperuit , quatenus exper«

in cellis vinariis ad plenos vini Opimiani ca-

tus fult confu(ionis amarorem fub dulcedi-

dos , plenaque pocula fui per mittit efhgiem

nis latvalatitantem: brevis fuit illa dulcedo,

intueri; fed quó eundum, ut Qapxenua. táfle

quz tamen prolixam folet mortem matura-

to quafita ftudio inveniatur ? an in. aulis,

re

ingemilcit mox Jonatas confufus, quod

Regümque palatiis ? fed nec. ibi invenitut;

avide expetiverat cecus: dum enim mellea

neque in cubiculis,ubi ad fpeculum Judicem

alliciebát Voluptas , confufio latebat fellea ;

faciei venuítas examinatur, & veítium vae

qua tunc larvam exuit, cüm degluuta fuit

nitas oculos delc&tat ; mullibi hac reperi-

favi dulcedo, & violata ieiunii religio : vir-

tur Sapientia in terris , ubi corporis deli«

gam, ut lanceam manu traélaverat Jonatas,

ciis homines inhiant, ubi gule indulgent

cuius fummitatem veluti mucronem mellea

voluptaubus : Non invenitur in.terra fua»

3ob, cap.28

"Ua J3e

delinivit dulcedine, quam ori admcvit, la-

viter viventium , ubi precipüa cura, G

1,Res.92,14.

bris applicuit, & palato ieiunii. violatore

princeps ftudium eft de cute. fovenda, de

deglutivit : Extendit fummitatem virga 5

ventre opplendo non de mente- purganda:

quam babebat in manu , 65 intinxit in. fa-

ubi enim in fympofiis certatur poculis , ubi

vum «mellis ,. & convertit manum fuam ad

in tricliniis heluones gulz delicias expifcan-

05 fuum. Si virga Jonatz lanceafuit; quid?

tur , ubi in aula choreis,. & otio vacatur,

quod fub mellea dulcedine fpiculum lateret

ibi certé Sapientia non invenitur; qma ubi

lethali infligeado vulneri aptum ; mel labra

faturitas ibi i intemperantia; & ubi intem-

alliciebat, & fpiculum mentem | feriebat ;

perantia mentem corrumplt, Sapientiam a-

artidebat favi dulcedo , íed ferri acies vule

bigit.

9.

nera infligebat : gaudebat de guítato favo

Non igitur Sapientia in diverforiis,

palatum i1eiunii transgreffor ; fed hauítam

cauponis, tricliniis , fympofiis , conviviis

cum meile noxam lugere adigitur Jonatas,

reperitur , fed in feceffu ab iftis, in domo-

cüm ei oculi aperiuntur: ipfa enim voluptas

rum latebris, ubi preces funduntur, collo-

gule fenfum, quem illicit,ledit; & quem

quia cum Deo milcentur , lachrymæ CO.

dulccdmc afficit , veneno inficit.

Pulchre

Ícientiz expiatrices eliciuntut, pectustun-

Aor,citat.,

Philo: Gerrà unusquisque . fenfus voluptae

ditur, jejuniis caro conteritur, & fpiritus

hu

tem execraturyut animicifam y. 4c infeus

fovetur; pergitJob : Trabitur fapientia de 3^», "P-W-

"^.

- fiffmam.: Eitenimreverahoftisfenfui;id inde

eccultis : neque aliud eft Sapientia, quàm

timor Domini.

lt

colligitur, quàd faturati voluptate imodicá;

Ecce timor Domini. ipfa

nec videre; nec audire, necolfacere, nec gu-

eft Saptentu ; & recedere 4 malo intelligen.

ftare;nec tangere finceré poffumus Oculi gu.

tí4. Hlinc etiam Salomon cüm optimé noffet

lz illecebris debilitantur.vinóque depravan-

Sapientiam non inveniri in difcis ; poculis ;

tur nervi, corporis vigor cruditatibus de-

mollibus, ac deliciis ait: Cegitavi in corde

ficit, & exundans humor fenfüum perver-

»ieo absirabere à vino carnem meam, ut a«

h

tit in(irumenra, & inde dolor nafcitur,unde

nimam meam transferrem ad Sepientiam y.

fapor provenit; unde voluptas oritur, inde

devitaríémque flultitiam.

Abftrahere à vi.

virtus emoritur,Jonatas'fub melle , & cum

no, fubtrahere gulz delicias, jejuniis infoe

melle labris admovit fpiculum, & cum mel-

lentiam carnis compelcere, ac effroenes con«

leam guftavit dulcedinem infli&ti fibi vulne-

cupif

tiz affe&lus cocrcere, hzc viam (ler.

ris fenfit dolorem.

nunt

$

Sapientiam , que in fympofiis, di-

verforiis, & tricliniis non reperitur.

$. Il.

Joannes Baptifta hanc in eremo quaefi-

1G.,

vit Sapientiam , & invenit, fed quia à gule

GuLe mn'uägmtm a]fääum probz-

abílinuit deliciis: — Magnus coram. domino Luc. cap.x,

4atem corrumpit,E) fapientiam a-

,l; XIR'!'

vinum , 6 ficeram non bibet : eam invenit "« !^«

bigit, quam jejunsj vacuttas accero

Jacobus Apoftolus, fed nunquam ufus eft

WP. Ij

fit» «c fover..

balneo, nunquam un&us oleo, nunquam

Entem hebetat fatietas , fenfus fallit,

novaculá obrafus, nec catnes comedzt, nec

& probosquosque velabigit, vel

vinum, aut ficeram bibit : eam invenerunt

.,,M

Daniel, Ananias, Azarias, & Mifae!,

fed

corrumpit affectus , quos ieiunii

Vacuitas reficit, ac fovet,, mentémque re-

quia lautiores aulz cupedias,& dehcata re«

integrat, ac Sapientiz reftituit, -

Quæfïe.

(puerunt fercula, & fontis frigidam Regio

30&4 GAPQZOO

Tat Jobus;ubinam poffet Sapientia inveniri ?

pratulerunt vino: eam invenit Paula Ro-

Sapientia ubi invenitur ?. && quis efl lecus

mana, fed jejuniis addicta , adeo ut nec m

intelligentie ? Sunt qui folicité hanc que-

morbo quidem ad cordis folatium , viriüme-'

tunt Sapientiz thefaurum , quo ditefcant,

que refectionem à regula abícefferit jejunio-

fed Sapientiam. minimé inveniunt,fi in cho-

rum, quibus affueverat , nec ullis Medi-

reis ,. & tripudiis ; in fympofiis, & diver-

corum imperiis adigi potuit , ut modicum

- Ferani de Affeslibus dom, L.

L

*

€DIDQ

*e

v

454

i

| Diffeuacïo XXIL.- |

-

E

cbib&ret vinf : Invenerunt Sapieätiam alii

p'otentias omnes intetiores viribus d

ehituit;

plerique ; fed jeiuniis addicti : quia ; ieiu-

quo imbecilliores minus- rebellanti concu-

L Serfh 16,

nium, dum corpus attetit , eius pinguedi-

pifcentiz re(i(tant, . Ex hac gul& fornace

nem excutít, craffitiem imminuit; fpiri-

fcedé eiectantur libidinis fcintille , & le-

tum fovet, aptümque Sapientiz invenien-

thales accenduntur concupifcentize flammz;

endz éfficit : Ícité Seneca; e$4gce - munc

quibus innocentia perit , G virtus cinefit.

Epif- Y5,

quod majori corporis [arcina animue . elidi-

- Quód fi Phalaris pauculas ob ficus fere

l,m

pur, G mints: agilis ef] , itaque quantum

tur, plures crucis fupplicio interemiffe ho-

potes circum[eribe corpus tuum , & animo

mines, Una Protoparenus gula ob unius

locum s laxá ciborum copia fubtilitas animi

pomi moríum innumeras hominum myria-

l

pnpeditur, -

H

des fuppliciis damnavit , nunquam finiene

il

Quód fi co

rporis opimitas animi im-

dis : & quamvis magnum fortaffis non fui(-

pedit functiones; fubtilitas, & vacuitas,qua

fet , unicum carpüffe pomum ; maximum

beneficio ieiunii invehitur ,. fpiritum expe-

tamen fuit delictum, in amoeniffima illa pa«

dit. . Corporisenim faginà hebefcit animus,

radifiaca regione , ac ampliffima libertate

obbrüteícit ratio; obtunditur mentis acies :

comedendi fru£tus.ceterarum omnium . ar-

& gula deliciis affueti abhominisdefuefcüntc

borum , unicá duntaxat exceptá, quae me«

moribus , & ventri famulantes brutorum

moriam Numinis. füperioris refricaret, e«

in gregibus afcifcuntur. Quod igitur ex in-

jüsque praceptum . oculis objiceret. pomis

dulgentia gulz de mente excidit , ieiunii va-

fuisà DEQ vetitis; ut quamdiu. ab efuab-

cuitate , feu foenerata e(t compenfatione in-

ftinerent fructüs arborisillius; tamdiu per-

Ítaurandum. . Eículentis qui gravantur, &

fi(terent in in illo innocentiz flatu, in quo

poculentis madent, mente eque, ac ventre

DEUS primos homines condidit; adhuc di-

EREIRERUTEREEREDNEURDUUNIRUERREREENERER ETRTE

moníftrosé diftenti , virtutum ftudiis, men-

vinum voluiíle praeceptum transgredi, Gula

tisque fun&tionibus inidonei, vitiis duntaxat

igitur hominem paradiío ejecit, & throno

famulantur, .& mi(eré fe zorquent ; cüm

exclufit felicitatis ; & in baratrum protrufit

efculentorum pondere preffi proni fiunt ad

oninium calamitatum : quód fi gula letha-

concupifcentiarum aucupanda lenocinia, &

le nobis inflixit vulnus ; medelam nobis

folius carnis in coenofa vitiorum palude ex«

abftinentia fuppeditet , quá vulnera curen-

pifcandas illeceoras.

;

tur, qua per gulz illecebras inflidta fue-

Nil virtuti no

Iu

centius, nilque lethälius,

i2,

runt:-Íi gula venenum in noflrram perni-

C

quàm fatietas , quz ftomachum premit , &

ciem deglurivit; antidotum, quod nobis ie«

An non Adam ío-

innocentiam opprimut,

iunium propinat, hilareshauriamuss amu-

la gula indulgentiá fe ipfum,fuósque pofte-

lo enim modo , quod per efcam exciderat

ros à felicitate. exclufit paradifiaca ? mo-

de homine, per abttinentiam , reítauratur ;

dico pomi cibo , vilique ptetio,.quo . gule

& quam gula felicitatem

perdidergt, ieide

indulgetet, fuam , fuorümque innocentiam

nium refarcit.

Mj

vendidit, fimülque mortem . fibi, & fuis

-- Dum corpus ieiunat v,' mens probitate

coémit: homicida igitur totius humani ge-

faginatur, & homo jeiuno corpore impa-

neris fola fuit gulae indulgentia , cuiut fa-

ftus Deo oppletur, & particeps fit Numi-

tisfacerent Protoparentes, 1e & fuos pofte-

nis coníuetudinis,

Etenim Moyles legem

ros omnes interemerunt ; fuit gula,qua in«

Ícriptam accepturus à DEO ieiunus aícen-

hibitum momordit pomum; vetitum gu(ta-

dit in montem denía caligine obductum , ac

vit cibum ; undefuit gula Pandorz pixis, ex

tetra cinctum in vertice nube 5 (ed inter.ca-

qua cuncla fcelerum portenta , fupplicia o-

ligines divinus Moyfi fplendor illuxic , &

innia; fames, quz rodunt ; bella, quacWnteri-

DEI fruitur confortio: Imgrefflisque Moyfes Exodi 44«

munt; peítes quz abfumunt ; dolores, qui

medium nebule afcendit in montem , G fuit

lancinant;ac millenz calamitates , erumnae,

ibi quadraginta diebus , && quadraginta no-

cedes, ac morborum omnium agmina pro-

&ibus , quo tempore in illo montis (eceffu

ruperunt in perniciem, cruciatus, mortem

à populorumíeiunctus tumultu, cüm Deo

hominum:cum gula pomum momordit,ho-

meruit fermones mifcere, legémque in ge-

mines omnes exclufit é paradifo, & fatali

mina lapidea tabula imprimere, quó vel

moríu unà cum pomo mortem deglutivit

ipfa lapidis durities corda populorum emol-

primus homo, fimülque homines omnes €

liret in eius obfervantiam , ac pertinaciam .

paradifo extorres eiecit in hoclachrymarum

contunderet. . Additur, Moy(em /quadra- Deurcap,

procellofum mare, ubi ventus pravorum af-

ginta illis diebus nil c—omedifïe,bibilïc/:'nihii,

fe&uum ad fiaufragium nos urgent 5 flutus

Ícd Dei fermone paftus fuit, fuperno fpien.

decumanis tumidiores nos pulfant, & quo-

dore fuffufus, & DEI gloriafaginatus. Ni-

tidiana mortis naufragia abíorbent.

Fuit

mirum quia Moyfes per diuturnam illam

G?nef; 7.

gula, ex qua veluti ex foeculenta. vomica

quadraginta dierum , & totidem no&lium

. flatim pravarum omnium cupiditatum ebu-

inediam corpori vires imminuerat , ut quafi

liit.purulentia; & ex gulze avernali camino

videretur corpus ipfum exuiffe, intus mente

exiliit vitiatae naturz fumus,qua caecaigno-

uberiüs faginatus; ideo quafi extra corpus im-

rantig caligine mentem offundit , lumen

pranfus , & incoenatus meruit Numinis frui

riam di«

imminuit rationis , & per inflicta vulnera

z

confortio, mshoatam de inedia glo

vino

A

E

T

EOGEETCHREENS

. Satietas ventris eftoppreffio mentis, ae Affectuum pxobolf. 453'

vino confummare colloquio : eleganter D.

mero gauderet boc guadragcharïc » quem

non naturze adícriberet beneficio ; íed na.

Serp. L66,

Chryfologusait: Moyfes ipfe dieris quadragrue

turz authoris cribueret gratiz ; & noftriba-

£a jejunio , ita bumano defecatus efl , & exin-

anitus à corpore , ur totus divinitati muta-

ptismatie , quóterra noftri corporis primi-

retur in gloriam, & adbuc in noffri corporis

genia foedata labe diluitur , fuam preelibaret

originem : hominesenim, quos pravi affe-

obfcuro toto fulgeret lumine deitatia : meque.

intueri eum mortalium vifus poffet , qui. [ub -

&tusad malorum en;nium pertraxerant bara«

U.

Slantia Dei diu paflus , omnia mortalis cibi

trum , & perditos. perduxerant ad mortem:

hos ad vitam jam renatos quadragenarius je-

oblitus fuerat. adjumenta.

Id jejunium

praítat hominibus beneficii , quod in cor*

juniornm numerus virtutum extradit cultue

Meritó igi-

!

pore degentes , corpore quafi exuat , quos

rg , quá[íuaviüs ccelo cleant.

gj

Eam adfert in-

tur ecclefia continuata quadraginta dierum

divinitatis induat glorià,

edia utilitatem, quia evacuata carne;ccelefti-

fuis injungit jejunia fidelibus, utad fontem

jk

busrepletur mens beneficiis , & depravatz

valeant falutis feliciàs pervenire,

. Vide,. quàm fit beneficus quadragena-

xx-&'. «—

concupifcentiz exculfis affectibus pia fugge-

rit defideria , quibus perterrenorum con-

rius numerus , Exodi 16,

Imber de coclo

temptum , depofità efculentorum farciná, ac

delapfus per totos quadraginta annos popus

lum in fterilefcente eremo pavit; & que

corporis pondere feliciüs, ac faciliüs ad fu-

periora homo jejunus confcendit , abjecto

terra denegaverat alimenta ; ccelum imbre

Ciborumgravamine, quo deor(um traheba-

pacifico abundé fuppeditavit; probrümque

fterilitatis , quo tellus illa laboraverat , coe-

tur inter concupiícenciz , mundtque illeceb..

fas; quibus indulgent , qui gula famulan-

leftis pluvia abíterfit, & populum recrea-

vit, Numer. 13.

Quadraginta diebus ex«-

£urt,

Jejunium quadragenarium Moyfem

ploratio promifTæ terra mifíla divinitus fuit ,

üncorpore degentem , ita corpore cxinanivit,

€arne evacuavit , carnísque defeecavit affecli

quó facer numerus ad terras coelitus promif-

las populum evocaret Iíra£liticum.

Quid?

bus, ut totus glorià fuerit divinitatis per-

fufus, acin ceeca humani corporis caligine,

quód etiam quadragenarium mobis ecclefia

ac tettanube lumine corufcaret INumints,

injungatjejunium , cuius beneficio fideles ad

cocletem perducat patriam ? Jejunium E-

Quàm utilis eft homini jejunant! inedia',

dj Regmp

liam elevavit ad coelum , & purificato per

.

quaz foeditates omnium pravorum affectuum

evacuat , carnis concupiícentias extinguit ,

inediam corpore ignei currüs excipit obfíee

guium.

Jejunium enim , quze ad corpus

vitiorum flimulos obtundit, libidinum ille-

pertinent imminuit , ut pet corporis vacui«

cebras abigit , & tota percollata pravorum

affectuum fcoria, mentem depurat, cceles

tatem fpiritus vegetior fiat , ac plenior pin.

fti lumine illuflrat , ac pracoqua coeleítis

gueícat , donis laginatus divinis,

patriz perfundit beatita*e.

)3)'-

Jejunium igitur ab eccle(ia non folàm

.. IiI.

I4

abítinentiz ftudio nobis indicitur , nequeío*

lis caftigandis corporibus , vitiis refecandis;

Per "ventris «vacuitatem wzgor |

mentibus dcfoecandis, confcentiis expurgan»

auentis convalefcit , €9 probi emues

distraditur; verüm etiam ut e€ó uberiüs Ípi-

affetius fouentur vegetiores.

ritus intus divinis faginetur beneficiis , quó

exteriüs corpus per vacuitatem jejunii viri-

71 Xorta lethali fame poft eam flerilita-

T7.

bus deflituitur, — Plura fecum femper attulit

E

tem , qua acciderat in diebus Abra.

commoda quadragenatius numerus , quem

he , proficifci delibetaverat Ifaac ad

& Moyfíesin montisfaítigio, & Chriítus in

Abimelechum Palzí(tinorum Regem in Ge-

tl t

eremo, & fidelesin ecclefia facris coníuevé-

Irata,

Zdpparultque ei Dominus , &f ait ; ue

Genef, 2«

re jejuniis impendere, vel aliis piis coníecra.

Aifcedas in JEgyptum , fed quiefce in terra s.

re operivbus * etenim cum mundus in illis

quam dixero tibi.

Sed cur Patriarcharum

humani generis primordiis vitiorum coeno

amatiffino inhibuerit Deus , ne in JEgype

fordefceret, totüsque fcelerum feeteret cor-

tum proficifceretur ? cüm de fame propul-

ruptione , quà omnis caro corruperat viam

fanda ageretur ? & tellus ,. quàm Ifaacus

tunc incoleret ,$5probro laboraret fterilitatis,

fuam , & íqualore perfufus , horrorem vel

ipfis coelitibus incuteret;quos iniquitatis fuz

& iconfuetam denegáret Meíforibus anno-

fumoía caligine infuícare videbatur : has

nam, & annuum cultoribus ftipendium? &

t

quas mundus fordes contraxerat , noiiifi qua-

AEgyptus frugum abundaretcopià , & infitá

dragenarii numeri beneficio pluviz de fum-

fibi feecunditate uberrimam daret meffem ,

mo colo delapíz diluerunt, — Faczmque.»

& Íuperfluentem .annonam fuppeditarer 2

Genef. 7.

eft diluvium quadraginta diebus. fuper. ter-

An Deus famelico Ifaaco. defcenfum inhi.

ram, Gmulttplicata [unt Aqua , & elevavee

buitin Egyptum , utefculenta , quibus cor-

runt arcam in fublime 4 terra, nimrrumDe-

rodentem famem fedaret, volüerit denega-

re ?. Nimirum juffit Deus ,' ut maneret in

us expiaturus terram , 'imbres effudit ; per

diesquadraginta , & totidem noCles, ut mure

Palzftina Iíaacus , quamvis fru&ibus defti-

dus , qui ob patrata fcelera perire debuerat ,

tutà, annonz ivii'xdiga, & fame propemodum

[ ppre;*ffa. 3

non quód Patriarchee Deus abun-

r FR tam benefico bapti(mate ; nu-

j

dantiam

456

Diflertatio

XXx! .

dantiam invideret tert , cui copiam coele- -

narratio, — Ficedula curiofitatis c-aufa em-

f

ftium dederat beneficiorum ; fed ut Partiar-

neis alas explicuit per fylvarum incultostra»

— assniaip gt

Í

cha ftomacho vacuo mentem repleret defide.

&us , ibi Turdo obviavit , labrufce infiden-

l

riorurm , quibus non JEgyptiace copiz , fed

ti, &amaras £qu&, ac degeneres vellicanti

f

promiflz übi tercz inhiaret abundanuauz ; ve-

baccas, cümque id ficedula infulfum nimis,

rebatur quafi Deus , ne fi Ifaacus ex jejuna ,

ac atidum videretur ientaculum , miferata

& vacua frugum Palzflina in /Egyptum de-

Turdi conditionis eum alloquens ,. dixit ;

ib

fcendiffet frugum copiá redundantem , gulz

quid mi Turde arbores hasce infoecundas vele

j

indulfiffet deliciis ;; & ingefta in ftomacho

licas ? quid amarum hocce deglutis £rutices

f

efculenta, velutié vaporario fumos in caput

tum , quid opacata hzec loca fruétibus defti-

j

emitterent, quibus mens caligaret , nec am-

tuta, umbris oppleta, & fylveftribus dun-

€

pliüs de promiffa fibi tellure quidquam cogi-

taxat foecunda arboribus incolis? fi mevelis

15- 36

taret ; Ícité Oleaíler in prefatum textum

fequi per alias te Regiones ducam feraciffi-

Genef. 16.

ait : Ne di/cedas $n Agyptum , timet Deis

mas, domelíticis coníitas plantis, fru&ibus

n

ET

t

Juis loca amana , &5 abundantiam , quoniam

omnibus abundantes , & deliciisaffluentes,

novit bomines etiam juflos faciló amamnitate»

quibus & terrz arridet amoenitas , & aéris

ql

i

loci deleBari , erat enim terra ZEgypti ferti-

ridet ferenitas , & foli feracitas ficus , uvás-

Perfuaderi haud

li , & que fu& abundantiá , & copuafacile

que abundé íuppeditat,

pofet allicere Ifaac ,. ideà noluiz illum illuc

eegré fe paffus fuit Turdus labrufcas velli-

à

X

defcendere.s.

L]

care affuetus , tandem Ficedulam precuntem

18.

Verebaturi

gitur , ne in feraci /Egypto,

fecutuseft ; & poft pluries repetitos volatus,

eB oze»

omnique fructuum abundantiá onufto, mens

in quandam appulére planitiem aliquot

Patriarchaz fterilefceret , nec ullum ampliüs

Íufpeníam collicolis , ubi vites racemis o*

produceret defiderium promiffam fibi tellu-

nuítz fpumantem expofcebant vindemiam ,

rem invifendi, cüm tamen in flerilefcente,

& arbores frugiferz pendulos omnis gene-

ris fructus abundé miniftrabant, & autum-

[^3 — EE ..2 ——

ac jejuna Palaftina feraciffimus effetifaac in

piis hisce eliciendis defideriis,

Nolebat

nus überem in univerfiscollibus fruclusfuos

igitur Deus pet abundantiam /Egypti I(aa-

veluti apertisnundinis exhibebat ; in fubie:

cum pofleffionem deperdere terrz fibi pro-

€laplanitie, quz ad oculorum oblectamene

-f s Cj

miffz , ideóque maluit Patriarcham habere

ta, animique laxamenta, f urgebant plantae,

p

jejunum , ac famelicum in Palzeflina fterili-

fuis etiam ditefcebant fruétibus , & procerze

tate, quàm faturum in JEgypti abundantia :

luxuriabantarbores , quarum coma dulciffi-

jejunium Palaítinze ventrem evacuabat , fed

mis. zephirorum flabellis leniter ventilatze

Pexu v — M

placidiffimo murmure aures demulcebant.

menrem probis implebat defideriis 3. pro-

mi(fe terrz Palzflinz inedia ftabiliebat pof-

Aderant innumerabiles propemodum avi-

I— Mi - ]

fethonem ;

eámque jejunium firmabat,

cularum gratiffimzturmz , quz liquidiffi-

Quàm benefica eft íterilitas , qua vacuita-

mos cantus tenui gutture effundentes repe

P UER E RURT

d

tem inducens ventris , opulentiam advehit

tito plaufü Regionis videbantur amcenitatem

—

mentis ? qua& ftomachum inanitate vacuat ,

commendare , non finc incredibili voluptas

V

& ípiritum probis opplet affe&tibus ? Coe-

te adítantium , quorum intimos fenfus dul«

n

leítis patriz promiffionem noftrum ftabilit

ciffonicantus permulcebant, SedcumTur-

dus curiofior circumfpiceret per totam illam,

jeiunium , & ventris vacuitas , mentis op-

pignerat abundantiam.

Amoniffime , ac

ad omnem confitam amoenitatem , regionem

u

foscundiffime terre promiffionis jejunium

exhibentem quidquid ad gulz votum pof-

a

promovet fponfionem , Q inedia itinera

fent aviculae defiderare ; & obfíervaret, hic

aperit , viásque flernit ; ducitque fterile je.

aves haud ignotas vifcatis virgis infeliciter

junium , quà abundantia exundat , & fru-

fe implicare;ac veluti in crucem fuffixas non

&uum copia exuberat, Noluit igitur De-

poffe priftinam repetere libertatem ; alibi

us [faacum ex 1eiuna Paleftina in faturam, ac

plures retium infidiis captas ; illic plures €

fallaci fune pendulas ; in alio loco quasdam

plené paftam /Egyptum defcendere , ne in

ä

Írugum copia , G dum corpus efculentis

etiam vifco bacillo implexas , vel eriam de-

i

pinguefceret , mens fterilis promifl tellu-

cipulà claufas ; proprie coníulens Turdus

tis oblivifceretur.

Pulchré Oleafter fubdit:

incolumitati alas pernici volatufugz expli-

e

- ,.L,"'— &if.

E[l etiam bujus rei alia ratio ; quontam.»

cuit, & amicz ficedule grates rependens

x

valedixit ; fimülque fuis deliciis; ratus tu»

t

nolebat eum perdere po[[e[Fonem co

Mij hs

terra.

tiàs, meliüsque effe,labrufcas in fylvis velle-

19,

Jeiunium eft, quod veram fpondet ab-

re, imó G efurire , quàmin tam frequenti-

bus vite periculis fructibus veíci dulcibus ,

[

undantiam, quod ad copiam perducit ccele-

ftis patrie, — Etiam populuslíraéliticus dum

ac deliciis affluere, Ex quo Apologo coniicie

in captivitate Babylonica jejunus premeretur

mus, tutiorem femper effe victum tenuiorem

inopià , felicem reditum in patriam , & feli-

in Afceteriis , locísque à mundi deliciis fe-

cem inibi telluris feracitatem augüratur,

iunctis , quàm dapibus delicatioribus ; & ex-

VE EE st ii EE RnE Qu IN

ä

Satiüs femper, ac tutibs regionem incolere

quifitiffimis oppleri , gulz deliciis deliniri,

l

jeiunam , ac fterilefcentem , quàm deliciis

quae ubíque infidias tendunt laqueos appa-

rant, mortémqueacceríunt, Quifapi

t,non

Í

a&lugncem,. NNota cít veteris Apologi lata

e

b

L

Satjetas ventris cff oppteffio mentis, ac Affectuum ptobor. 4$7

äcdïgnätur cum turdo pericula'circumfpice-' evaporationes , quz furfum avolantes, &

re, quacibi , potüsque intemperantem u-

fimul cengeftz , ac in nubes fpiffaz folem

Íum comitantur, & cum turdo repetere : ma*

arripiunt ; aérem inficiunt , G infolefcentes

lo millies inediam , famémque pati ; quàm

cades minantur terrze matri , & clades repe-

felectiffimis me farcire dapibus, & valetu-

tito tonitru , excufsisque fulminibus ? ex

dinem gravite

j

. ftomacho vino jugiter innatante , furfurn

dere,

r ladere ; v?tämque praci-

in caput afcendunt putrefcentes halitus $

a6,

Sicut fatietas valetudiai eft noxia , ita

qui & mentem obnubilant , & lumen ime

minuunt rationis , & totum inficiunt €a»

jeiunium eique tuendz efficaciffimum eft

pharmacum: hinc Gallenum Medicum de-

put; exquo diítillationes veluti pluviarum

cimo quóque die jeiunium fibi indixiffe tu-

ftillicidia in corpotis perniciem demittune

endz valetudins gratiá refert Coelius Rho*

tur, "CTerra,quz femper madet, degenerem

-er 3e,

diginus; & Hypocratem Medicorum Prin-

prolem fpinas, lolium, ac ranas parit, & edu-

cat: & homo vino madidus nitores extinguit

cipem ad annos centum , & quadraginta vi-

tam protraxiffe ; G cum interrogaretur ;

virtutum ; & vitiorum accerfit caligines.

Effroenesconcupifcentiz affe&tus non «oér-

quo pharmaco , reípondit ; quia nunquam

íatur € menfafurrexi, De Galleno Traiari,

cet , qui frequentioribus poculis exficcandis

affuefcit.

& Antonini Imperatorum archiatro ferunt,

235

adextremam perveniffe fene&tutem ,. vitám-

Qui carnem in rectee

Ufa'tïonïs 'obfc'qui?

um fleélere fatagit ; huic neceffe eft , cor-

que protraxiffe ad annoscentum , & viginti ,

eó;quia nunquam fatur é menfa furrexetit ,

pus jejuniis conterat , fame maceret , fiti

nunquam fein cibum , potümque effuderit ,

exfccet; quia caro perinde, ac contumaX

puer nonnifi à plagis fapere Mifcit: neque

quin aliquod femper fuperfueritedendi, ac

bibendi defiderium , quia ficut fatietas cor-

ulluseft ferulá opportunior Pdagogusper-

vicaciz retundenda.

Studiis ; quifunt ade

pus premit , & vitam opprimit , ita fob-

rietas , & jeiunium vires auget , G vitam

diécti virtutum proficere vix fperent 5 nif&

fami , & fiti coleranda prius aflueverint

procrahit , hincetiam Ecclefiafticus dixit ,

qui abfHinens eff adijciet ad vitam.

So-

ne carnis gravedo obicem iniiciat : hinc

Plato meníz affuetus frugali , quam none

crates eatenus iucundé femper comedit ; &

frigidam haufit , quia neutrum pra ttitit ,

nifi fruftum panis , & pauculz olive in-

flruebant ,. fuppeditaate fonte fuos latices

mifie(uriens , acfitiens , dicens optimum

condimentum fingulis optandum ferculis

ad fitis zeftus temperandos ,. fzepius cüm fi»

famem effe , qua efculentis omnibus 1a-

tiit, aquam antlià haufit , fed hau(tam mox

effudit; & urgente fiti , cum iterum haue

porem impertitur absque ulla ararii dimi-

fiffet, denuo exercendz virtutis causá hau-

nutione , fine ullo impendio , quóàd fi ex

illo Medicorumaxiomate , 4404 fapit, illud

ftam effudit, ut & fe ipfum vincere diíce-

wiitrire dicitur : nil fapidiüs , ac utiliüs nu-

fet , & carnis appetitus imperio fubigere

rationis : hinc prodiit vulgatum illud a-

trit , quàm ipfainedia, quz faporem efculen-

tis omnibus impertit.

pud Platonem 2 wbi nulle fui eff vitioria »

ábi &6 nulla virtus * omnium eft etiam A-

2Ie

Efurienti zequé delicatiores fapiunt cibi,

acrudiores: hincPompeio grotanti , cum

fcetarum effatum; cupienti vitiis obfiflere ,

necefle eft, coércendee carni per inediz froe-

Medicus turdos przícripfiffet eo quidem

tempore , quo capi non poffent ; nec com-

num affuefcat ; & per efcarum fübtractio-

nem fomitem pravis deneget concupifcen»

parari ; & fuggerente amico apud Lucullum

inveniri poffe: itane repo(uit egrotps , nifi

tiis,

Tartareus hoftis vaferrimus quam-

deliciis effet Lucullus affuetus, non poffet

diu hominem novit immodicis affüuetum e-

H

pulis , ac intemperantize deditum , tam-

Pompeius vivere ? Et reje&to Medico , tur-

dísq; contemptis cibis voluit parabilioribus

diu de ipfo tutam fibi vi&toriam fpondet .

Uti.

Mafcula fuit hzc Pompei virtus, quae

&t à cane haud abludens , qui non facil&

2

nullis permifit ciborum deliciis vitam afflue-

abigitur , dum laniena patet , «carnésque

bubulz,vervecine, ac vitulinee , vel'ovi-

te. . Sicut ciborum fatietas noxia femper

eít valerudini ,. ita & immodica potüs in-

na venum exponuntur oculis pretereune

tium ; ita avernalis Cerberus quamdiu «ar*

gurgitatio : plüres funt , qui vinum hau-

rientes , mox & ipfi à vino exhauriuntut ;

nem noflram emni ciborum genere diften-

bibones onines vinum exhaurit , quos &

tam videt , liberale fibi pollicetur pabue

mergit : lubricum zequé ad vitia, ac mor-

-]um , & per faginatum corpus de jeiuno

tem merum iterapparat , & qui ficcandis

fpiritu fibi facilé triumphum £pondet,

affuefcit calicibus, & virtutibus expungitur

Nemo eft ex hominibus , qui non ap«

24

catalogo; nili priüs bibendi correxerit ftu.

petat vitam ad ultimum ufque fenium inco-

lumen , ac ab omni immunem zgritudine

dium, pravámque extinxerit confuetudinem :

vix dabis potulentum , quin, & huncvitiis

pretrahere ; plurimi omnes faciunt fani«

tatem, plurimi , & longevitatem ; fed paus

videris indulgentem,

A1e

"Tellus, qua jugi madet pluvia , coeno-

ciffimi funt , qui fanitati tuende veruny

fam contrahit focditatem , corruptas exhalat

aptent pharmacum , plures traduntur ptzge

eeptieres,

4$8

Differtatio XXII

céptione$ , quibus corporis fanitati ftus

«aciüs agit ; eà plus debilitatur: Videmus

deant , viraeque confulant longiori : alii

limam in ferrum agere, multümque ei de

inveniuntur , quiin pharmacopoliis pixides -

propria adimere füb(tantia ; fed aliquid etia

omnes apcnunt , ollas laftrant fubcudes,

fui limam in ferrum agentem deperdere ex-

& vaía omnia vitrea , lignea', cuprea ,

porzmur ; Itaenim agendoatteritur , ut ante

ftamnea , '& 'argentea fus ,' déque vertunt;

pliàs in ferrtum nequeat agere : : pari pacto

ut pharmacnm obt nendz fanitati aptum ,

calor innatüs in cibos , fuccosque demiffos

remcdiimque vitz long:or: producendz re.

in ftoemachum agnt 3 cibus enim priüs ore

pemmc E qUOd tamen mmxme mvemunt

CORECI'ICUI' Tüox in ftomachum demxmtur ,

uia pharmacurn valetudini tuendz , ac vi-

. & hunc ibi calor innatus , fuccusque dige-

-

Ge protrahendz jeiuniüm e(t, Grabítinen-

ftivus excipit, fubigit, ac coquit , fed tunc

Eccief. cap,

tía : hinc Siracides ait : Noli avidus e[fe »

&qué calor innatus, ac fuccusille digeftivus

in Umui 0pll//'210n£ :

-& non. effundas te.

37e

aliquid patitur detrimenti, & nonnihil de-

fuper omnen efmm

& caufam addeus

Peïdlt virium , quia omne agens agendo rIeT

fübdit :

"In multis enim efcis erit mfirmi-

patitur.

Quéd fi cibus durior fit ; cratfior

z4$; hOM erraret , qui aflereret ; quavxs

pravaque digeflionis, ac copiofior fumptus;

die plura centena hominum emori ; qui

ftomachum magis aggravat 5 & calor innas

fi

ad plüres annos vitam protraxiffent ,

tüs, futcuque radxca lis plus patiuntur , vi-

"minüs avidé comedlffent :

fi ftomachum

résque propterea, quas exerunt , labefactant,

ingeltis ferculis non gravafïent , fi tam fre-

plüsque fentiunt detrimenti; quia nàaturalis

quenter immodico hauítu non maduiffent.

cálor ; 'perinde ac ignis inter humentia, ac

Medicinas ; qm faftidit, & pharmaca dee

vitidia b igna [uffocatur , & digeftivus itidem

/

Clinare cupit ; huic opüs elt , morbos fu-

füccus fuccumbit , neque, quem inchoavetat,.

giat, quos üt ePfuglac ; neceffe e(t ab-im-

laborem abfolvit :: & ex hac ciborum indi-

modico cibo', & potu abítineat , men*

getta affluentia cruditates generantur , dolo-

- Sámqueemper deferat , fame non peni*

resoriuntut, & ex uno putido fonte eftus

tus exfatiatà , nec fiti extindla , quia ut

febriles in fanguine , vertigines in capite; & -

Ecclef 374

ait Siracides;

ln multis efcis erit infrimi-

omnia morborum genera fcaturiunt , quz

'U, 30

p45 , EW szdttas appropinquabit usque ad

totum inficiuntcorpus ; & ftomachus ipfe

cbo/emm..,

plerumque atteritut , vxrlbusque deftituituty-

—zs.

Copiofa menfa mifeta eft valetudo ,

ut nec unum forbile recens ovam potis am-

& perpetua faturitas valetudinem obruit ;

pliüs fit digerere.

Hinc dixerim,nullum

flomachus, qui plures , eósque varios ci-

effe in humano corpore morbi

enus , quod

bos recipit , plures etiam ,

ac varios mores

j

ab hac ciborum ingluvie, à g

ulz mdulgen-

bos nutrit ; qui & valetüdïm infidiantur ,

tia fuam non trahat otiginem,

Pluries ex'.

i

& mortem accerfunt prmaturam , quia

imperitia , vel quia gulz fubtrahere nolu-

al

Cab. 37

"V.

ut ait Siracides,

Propter crapulam u dtz

mus, nec àb illis abtlinere immodicis fer-

345

06/erunt . qui autem 4(7//'171971: ef , adgcier

culis , qui morborum in. noftri corporis

QuAm

* nulli dubium , quin plura centena

tellure jaciuat femina; morborum cau(as ,

millia hommum 1mmodzcus cibus ad fe.

ác culpas in aérem refundimus 5' in mentis

pulchrum traxerit , quos inedia adlongio-

immodica ftudia ; inlocum , quem inhabi-

rem perdaxiffet vitam ; fi'enim parciüs pranfi

tamius j in curas , quibus detinemur ; in

fuiffent , tnoderatiüs coenáffent ,. fiti affue-

negotia, qua gerimus 5 & tamen nuliam

3;

viffent, acftequentiüs efürire fuftinuiffent,

in gule indulgentiam morborum coniicere

in evum prolixius vitam protraxiffent ,

, volumus caufam , quia palato detrahere ,

quia ut ait Siracides , qu; abffinens eff ,

Non eítaér,

quod ipfi atridet , nolumus.

adjcet vitam , hoc eít, qui efce adimit ,

non locus , non ftudium , caufa morborum;

aunos plures vitz addit , verümque fit ;

& fracia valetudxms ; fed cibus, qui per

éeum plus comedere , qui minus comedit ;

osingreditut , - hic valetudinem inficit, hu«

& eum 6 cohtra minus comedere , qui plus

mores corrumpxt febres accendit, & mor-

comedit ;

l

*

quia immoderatus clbus ftoma-

tem accerfit, -

chum aggravat , qui cruditates contrahit,

humores corrumpit , aítus febriles accen-

i

$. IV

dit, & mortem accerfit , quà comedere cef-

L

fat: qui fi parciüs comediffet , diu vixiffet j

Gzule mtempermztm zom folum

plisque comediffet ;

qui igitur diu vivere

pravos omnes affeifíus fovet , verum

cupit ; plüsque comedere is parcé comedat ,

omachum beneficio jeiunii evatuet , cru

etiam per accer[ita, morborum agmi-

"a noftra infidiatur

ditatibus , vitiatis humoribus obicem inii»

ciat abftinentiz,

Vit&,

26«

. Commune inter Philofophos habetur

On inficias eo à nimiis labotibus cot

axioma ; j Quo omne agens agendo dicitur

pus frangi , curisque affiduis no-

pati , quia dum fuas exetit v:res,nece(ïa. ett,

xam contrahere ;ifed putárim, hzec

minora , plerámque adferre valetudini des

: aliquid contrahat laffitudinis ; imó quó cffi-

tri.

Ua OR p r

Satietas ventriseft 'opprcfä mentis, ac Affc&uum probor. 459

-

trimenta, quàm fint, qus perimmodica

plures inter ignes coqui , famulorum turbz,

. efculenta ingeruntur damna ;; idque aper-

ancillarum fudantes cohottes : hic flizges

'tiffimé teftatur Gallenus Medicorum facilé

videmus animalium , illic cumulatos piicie

-

Princeps: fatetur enim , omnem aliam in-

um acervos , alibi natantia vino penuaria;

temperiem , fiveortam ab zítu folis, five à

ibi ingenti folicitudine , ac fingulari arte

|

»

rigente bruma ; five à ventorum infalubri

difponuntur fercula , inferuntur patinz , &

flatu , five ab immodica corporis exercita-

luxus omnis in epulis promovetur : & pro

tione patum fibi damni attuliffe , eà quia

palmari opplendo flomacho íuis deliciis ípoe

*

L]

& id datur ho«

in efculentis , & poculentis , qua per os

liantur elementa quaque

mini vitio , cüm fit natura paucis contentas

ingrediuntur , & in (tomachum demittun.

tur , debitam femper fervaverit temperan-

& modico cibo , fruftóque filicinei panis

tiam , ratus cibi ; potüsque fatietatem ,

fames fedetur , & fontali aqua (itis prom*

Lerneam illam effe hydram ftabulantem in

tiüs extinguatur , quàm immodico vini

h

ftomacho , perinde ac in palude ceno cor-

auftu,

Metiatur , qui gule indulget ,

corpus fuum , fuümque confulat ftoma«

tupti cibi feeda , & hauftu vini femper ma-

dida; & ex quanon feptena tantàm morbo-

cham , ftatim deprehendet , neceffarium e&

a

tum capita pullulant , fed quidquid noxii

non effe , quod menfuram excedit , & na-

turg paucis fasisfieri, cum luxuriz nil fufe

obtingit valetudini , idà gulee intemperane

tia fuam ceníet originem trahere : corporis

ficiat,

j&-

igitur , qui valetudini ftudet , neceffe eít,

Facilé'emnem cibi, potüsque fuper-

contra gula vitium cettamen ineat , quia

fluam curam quisque abiiceret , fi non cibo*

vitium gulz non folüm vitiisczteris pabu-

rumin gulam fpeclaretingreffum , fed vitae

lum (uppeditat 5 fed & morbos omnes in

confideraret exitum , ac prematuram mor-

humano corpore excitat ; fitque propterea

tem. per ciborum immodicam ingeftionem

gulz vitium itahominiexitiale, acperaicio*

acceleratam, — Citiüs emoritur corpus, mule

Íum ; ut non folüm corporis moliatur ne-

tiplici exoticarum epularum varietate nu-

cem , fed quod deteriüs, & longe graviüs

tritum, cedítque foeediffimisin pabulum ver-

etiam anima intentet interitum : fiquidem

tnibus , quibus efcam praparat , càm car-

morti tum corporis , tum animz , nos hac

nem lautiüs nutrit ; multipliciter in nu-

vitium gulz initiavit , nósque cum Proto-

triendo corpore plerümque peccamtis ;

plaítis & peradiío exclufit , G in exilium -

quantitate fcilicet , quatenus plus in fto-

tumnarum ptorroüfit, mortique priüs darn-

macham alimenti ingerimus ,. quàm de-

navit,quam vitam inchoaremus : primi enim

puifio famis exigat , quàm natura cupiat,

& valetudo expofcat : & cümplus equo

parentes pomi interdicti efu omnes homines

priusquam gignerent , interemerunt.

oneratur üomachus . calor nativus de-

a.

Nofítrz jugiter gulz vitium vite infi-

fatigatur , & fuas, quas exerit, viresinfrine

diatur, nos viribus deflituir, nosprotetit,

git , & fuccus radicalis obruitur: cámque

nósconculcat , & non lolüin in corpus fzvit

nativus calor coquendis , ac digerendis tot

fed etiam inanimum crudeielcit: ex imrmo-

variis efculentis ordine ingeüis rümultuae

dico fiquidem cibo, & potu non folüm ori-

rio minimé (ufficiat ; necetfe eft, plures

untür in corpore morborum omnes feries ;

ingenerari , & adeffe cruditates , 'quibus

fecum trahentes mortem gravioraum ciborum

humores corrumpuntur, fanguis vitiatur ,

(Karcinà acceleratam , cüm pauci fint. infir-

ac plurium morborum feries accerfuntur,

mi,-quos vitium gulz ad zgritudinem no:

Vel peccamus ciborum qualitate , cüm i«

adegerit ,

plusque propterea interemerit

bos naturá fuá prefalfos, vitiofos, prava

gula , quàm gladius : verüm etiam oriun-

puinguedine fartos , vel plus aquo duros ,

aut excedentes inqualitatibus , frigoris; &

tur inanima ftupor, languor , teedium re-

rum fpiritualium , quas mens ex nimio po-

caloris in ventrem deiicimus , non alia ra«

tu faítidit ? ex hoc putido fonte fcaturiunt

tione , nili quiagule arrident , & placent

fcurrilitates , convicia , diffolutiones , rixze,

palato, quà de caufa etiam fungos , cucue

contentiones, & immunditiz omnes , qui-

meres, & telluris eje&tamenta , quia gulae

Íunt irtitamenta in deliciis habemus.

Vel

bus virtutes corrumpuntur, & vitia propa-

gantur, acvigent.

in modo delinquimus , cum cibum licéts

29

Tametíi modicum nobis natura fuerit

ex fe proba mutritioni aptá male mandimus ,

& integros bolos raptim deglutimus , &

corpus impertita ; vincimus tamen etiani

Elephanti edacitatem , aliorümque vaftiffi-

plura fercula uno , eódemque fermé tem-

videmus

morum animalium aviditatem :

pore integra traiicimus in ftomachum , ubi

unicam duntaxat fylvam pluribus enatrien-

propterea fanitatem frangunt : & quamvis

dis Elephantibus aptam , & fofficientem ;

fercula illa pro integro prandio non eflent

immodica , nec proinde valetüdini noxia,

cum tamen indulgenti vitio gulae nutrien-

Qo impar effe. videatur orbis totus ? non

quia tamen peccatur in modo comedendi ,

VVb

1

enim ejus implendo ventri videtur fufficere ,

plus cibus adfert derrimenti ».quàam «qcilig

tatis.

quidquid volat in aéte , natat in aquis la-

/;

tet in fylvis ; fi enim ejus ingrediamur , cu-

Nec defunt , qui mottem accerferint

LE

linas , obviant flatim. nobis concurfantes

pramaturam , eóquia hocce deliquerint in

m m

modo,

Verani de Affecibus Tom. 1,

460

ï Dillertato XX1f.

-übdoi ReFertCapitoliuus,Antoninum Pi-

. Pugnat igitur generofi vini calor cum

35

infito calore itomachi , & fi calor ftomachi

um ín ccena cafeum avidiüs devoráffe , &

nocte infequeni doluiffe ftomacho , altera

debilior fit, faciliüs fuccumbit , acex tingni-

die zítuáffc febri, G tertia fuiffe mortecor-

tur. Nonigitur vinum generofum fenio con-

reptum. . Ex hoc deli&to in modo ita przeci -

fe&tis , & quibus (tomachus friget, prodelt ;

pitanter comedendi habentur putredines ,

quin potiüs obeft, fi immodicum fuerit ob

corruptio fanguinis , vitiahumorum , & zg-

incequalitatem recipiens inter, & receptum

ritudinum omnium-foedaorigo ; de(truitur

injectam ; quin potiüis (tomacho debili , lym-

valetudoscorrumpitur fauitas exciborum in-

phatum congruit vinum, modicümgq; cibi , &

temperie: eft fiquidem fanitas in humano

quidem ten uis;facilísque concoétionis. Hanc

corpore conremperata humorum ; ac quali-

tamen veritatem zgré audiunt , qui gulz

tatunfproportio, quá nativuscalor, & infi-

indulgent ,fentientes vinum generofum prz

tum frigus ; ficcitas quoque, & humiditas

fertim Creticum, vel Chium ftomachi cru-

equali ita gradiuntur paffu, ut neutrum ab

ditatibus coquendis aptiffimum effe , &

j

altero fuperetur ; fin veró humiditas fuper-

calori deficienti in fenibus corroborando ;

fluat , ficcitatem totam extinguit , & per

imóafferunt , phlegmata pe&toris non alio

infractam humorum harmoniam oritur geg-

efficacioti folvi pharmaco , quàm víno gene-

ritudo: pari pàcto , fi calorinnatus, vel hu-

rófiore , cui propterea lati indulgent : fed

midum radicale cateras excedat qualitates,

plerámque putantes ftomachum juvare , ca-

necefífe tunceft, nonmmultüm diítet morbus.

putizdunt, & totum corpusperdunt. Fri-

Sunt etiam ex phyficisnon pauci ; qui putant

gus enim in fenefcentibus inquilinum , tam

vinum generofum plurimum ftomacho pro*

violento vini igne non tollitur , neque calor

deíle , cruditates in ipfo concoquere , cibo-

ftomacho infitus corroboratur ; fed pouius

r

rum digeítionem juvare , calorem infirtum

expugnatur, G opprimitur ; penitüsque ex«

corroborare , & totam iuflaurare naturam ,

tinguitur ; quiavini caloremfortiüs agentem

qui tamen potiüs videntür cxcutire ; cüm

fuperare nequeat , nec ipfum concoquere ;

h

erafiffimé errent : eft hzc opinio fcopulus

proinde fit ei neceffe fuccumbere , ac defice-

ille; inquem dietim vino fluCtuantes impin-

re; calefaciunt igitur genetofo indulgentes

gunt , & miferé naufragautur,

vino ftomachum , fed nativum extinguunt

ineo calorem , fimülque animam extrudunt ;

32,

Alii quamvis hauftum vini improbent

injuvenibus , approbaht tamenin feniojam

idque caufz, cur quotidie innuineri morian-

tur.

confeGtis , in quibus aiunt labefactam ma-

^OQui falía du&i opinione ad tuendam

turam in(laurare , deperditas vites reficere ,

-

344

ftomachum frigidum calefacere, & feliciüs

valetudinem multo madent vino;eóque gene-

rofo, hi procul dubio fuis fe beneficiis blandé

in ipfo congella alimenta concoquere, . Sed

jugulant , & itomachum ita calefaciunt , ut

putárim vitio potiüs gulze hallucinati , quàm

veraratiocinari Philofophia: Vinum quó ge-

totum corpus refrigerandum extradant fé-

pulchro, Stomachus (iveàfenio, velmor-

nerofius, innatum calorem non incrementat,

bo , aut natura imbecillitatem contraxerit,

fed deprimit , fursque deflituit. viribus, &

ftomachusprafertim fenio , vel morbo debi-

plurimum à vinogenerofo contrahit noxz ;

ï'l? de /,m;.

calor enim immodicuüs vini fractas nonreficit

litatus , acfrigidus nobili non juvatur faier-

Wtygg,

ftomachi vires , fed eas opprimit; G qui nó-

) d6,

no , genetoío non inílauratur vino , quin

potiüs depravatur , affligitur ,ac labefadta-

bilitate vini ftomachi deficientes vires pu«

tant refarcire; hi deplorabili ignorantia fe

tur,. VeraPhilofophia id docet, ut inter con-

ipfos deftruunt , quia dum corpus fovere

tinens , & contentum, recipiens ,& receprum

credunt, illad interimunt.

Hincfcité Fran-

detur proportio, qu& propterea defideratur

cifcus Vallefius , qui fuit Philippi Secundi

ïä

inter flomachum recipientem , & continen-

.tem cibos , & inter hosin ftomachum rece

L

Hifpaniarum Regis Archiatrus de (acra Phi-

[

tos, G contentos : non.enim debet ftomac

j

al

lofophia, ait : Jam nihilarbitror ; quàm Cap. 29« a7

fari.

i

lenibus caloris augendi gratiá vinum abun- £?

capacitas fupe

i

9 15

à ciborum fuperfluitate ,

neque qualitatesciborum , eas debent ftoma*

danter , meracimque przcipue indu!gere.

chiexcedere : cüm enim debeas cibus in (to-

Quantó enim vinum calidius eft per ieie ,

macho concoqui, &ad id neceffarius fit ca-

tantó màjori ventris , ac vifceram 'omrnium

lor nativus ; qui agendo patitur , procul du-

calore opus eft , ut fuperetur * alioquin à

bio fi generofioris meri calor ftomachi fupe-

minori xcelcit , crudünique füccum auget ;

ä

unde & calorem naturalem fuffocat , & flior«

ret calorem ; hic vino coquendo minus eft

aptus; plüsque impenditQ temporis , plásque

bós innumeros parit , ac mortem accerfit,

Quare vinum effe lac fenum non valdé pro«

attetit virium,G quia in lenio confeclis calor

|

nativus flaccefcit;ac diminutus languet,minus

bo : cenfeo potiüs fenibus fenfim effe dan

potis erit zque ad. cibos cxcedentes coquen-

dum dilutius usque dum in extremo fenio

conflitutis toto vino detracto , detur pro eo

dos;acgenerofiori vino digerendó aptus ; non

enim modica flamma oll& carnibus, vel legu-

mul(a,aut aquadecoéta, Satiüs enim eít per-

mittere calori naturali feafim venire ad n5tu

minibus opplete par e(t coquendz ; quia olla

*

ralem interitum , quàm vino obruere : & f«

uberiorem exigit ignem.

nectam facere miferabiliorem,ac breviorems

l

- Vult

,

catïc;as ventriseft opprefïïo mentis,ac Affect:mmprobor. 46t

WVult 'ïgäfur Vallefius, vinum tantó «di!afius

digeritur, malümque cum faemore commu-

cfle bibendum , quantó provedtior eít eetas ;

tatur , non excinguitur ; & docecCarda.

Lib. 4. de

Zuend, du

adeo uradultiori fenio aqua in potum iub.

nus: -etiam'vinum;generofuh:-exurerc ijecut,

fütuatur vino , quó major inter. fenilem

quo malo nihil ett dirius, quia quod femel

206.

ftomachum , & potum naturalis fiat pro-

eft uftum, nunquam magis reítituitur ,quàm

portio ; & inter praeftantis vinisgnem , &

«aro , quàm lignum , quam panis aduftus,

Deinde vinum viribus pollens humotes cru»

fla:cidi ftomachi frigus nulla eft proportio.

Noxium igitur , quia inzquale, eít connu-

dos deducit adimima, & ex iis .-!apides ge-

1

bium , quo ftomachus debilis vino €opue

nerat,

L.4

.

non rité conveniunt 5

3ioc idem fentiunt clarioris note Me-

360

latur generofiori

qui conditione non funt in conjugio pares ;

dici, inter quos Cechius infignis Medicus

EE

hinc plures fortäfiïs*vinumicxæiqgm;,-quim

ac medicefacultatis in gymnafio Bononienfi

mare abíorbeat.

$rimatius moderator , hiceniminfuoopere

Cetevifiz per Germaniam affueti, fi

medico «enfult, 71. :ait,

dllud unum hic

3f*

eegrotent, oprimum fibi pharmacum períuas

filendum non eft , vinum generofum , &

dent exhiberi, fi vinum ebibant generofum,

potens languenti ventriculo nocentiffimum

& hi duplici falluntur errore 5 partim quia

effe , fi largiüs potetur ; eegré enim admo»

um fuperatur.

Cui adhaerens Alexandet

ftomachi debilitas per epotivini non inítau-

fatur calorem : partim quia ftomacho non

PPetronius Archiater. Gregortii AXIIL fummi

affueto magis noxius eítvini nobilis, ac ge»

Pontificis /ió. 5, de famitate ttuenda «ap. $.

nerofi hauíftus: hinc errant mercenarij prae

ubi vinum potens improbans , & aqua dilu-

fertim , qui malé valentestotam, quam ex

tum feni przefertim fuadens bibendum , ait:

fuis laboribus congefferant ppecuniolam ,

homines, & animalia cetera, przfertim

veró pifces , qui-aquà paífim uiuntur, feré

impendunt in vino íibi comparando ; quafi

panaceam acquirerent morbis omnibus abi-

perpetuó fani , que eorum eít natura , de-

Et quamvis vix

'gendis accommodatam.

gunt 5 longióremque vitam homines , qui

contrarium poífit ipfis perfuaderi , eó quia

aquam;, quam quivinum petant, izpenu-

experiantur ex hauftu nobilioris vini Hon*

mero fortiuntur , hecille, Qued f1 quid

iplemet experiar hac in re, ingenuéfatear ,

garici /Rhenani, Molelani vires reflaurari ,

& itomachum calefieri ? falluntur tamen,

dicam .5 à prima adolefcentia vino affue*

quia hzcvini , quz cenfetur virtus , vires

viffe tnultatamen aqua diluro ; cümque fub«

iníilaurans , & ftomachumcorroborans ; ex-

inde gravarer ftomacho, & aliquando adhi-

iguo duntaxat durat tempore , antequam

buerim vinum generofum nulla coércitum

j

pugnam ineat cum innato calore , à quo ne-

aqua, ut mihi prodeffet, & f1 quz effent in

z.

effeeft , coquatur , ac digeratur ; & tunc

ftomacho cruditates congeflz , citiüs exco«

vinum ; quod pharmacum putabatur , le-

querentur;me prorfusdeceptum novi;quame

thale fit venenum , quod humores corrume-

vis enim polft hauftum vini fentirem cale-

piti & modicum ftomachi «alorem , cum

"fieri ftomachum , ac vires quodammodo in-

flaurati , non poft tamen multum temporis

iHuc accerífendus Hieronynrus

áncrementum fentii gravedinis ; & acriüs

dB de fani-

exunguit.

l

taie tuend,

Cardanus, quiait: Vinum ventricnio ami-

Íemper acantea ftomacho dolui poft hau*

Ítum vinum., quamvisin modica quantitate;

xAp. $6.

cumobid plerique exiftimárunt , quód aqua

eó quiaaquá , ut morismihi eraty dilutum

pli primümüt inutilis; deinde quod eo vires

non parum foveantur , & narura inílaure-

non fuerat, Mirum dictu, fed quod veré

pluties fui expertus 5 quoties poflea grava«

tur, Gravioretiam potusaiunt , melior eít,

quia conco&tiones magis juvat , fuáque cali-

bar ftomacho , non ampliüs vinum adhibui;

ditate intemperiem frigidam , & cruditates

fed aquz pane aduíto , & adhuc calente in

ventriculo familiares 'emendat.

Sed non

eam injecto, quoeius cruditas corrigereturs

ficíe reshabet;, fed veluti immoderata ;

plenumhauftum ,. fenfij ftomachumn ftatim

lþ.!?oad ;

quz uriliora videntur , brevi tempore in

recreari ,ceffare gravedinem, & corporis vi-

fucceffu aggravant , oifendüntque : ita u.

resinilaurati: nequeper plures annosetiam

Íus vini potentishzc omnia habet, qua di-

fupra viginti ampliüs ufus fui pharmaco ob

Ximus.

ftomachi gravedinem ; fed quoties aliquid

Vinum potens longo ufu ventri-

. €ulum enervat ; & extoto deítruit ; Jecur

in ftomacho ingeíle cruditatis experiebar

excalefaciendo cogit cibum crudum trahere ,

Íola dietas feu parciori cibo , & pura aqua

ufus fum cum ingenti meo commodo ; &

& ipfum inflammando fitim exacuit ,. &

& obítruéliones parit : unde qui potenti u-

quamvis continuis addictus ftudiis, totásque

dies in iisdem impenderim , nullum fentii

tuntur vino omnes brevi , nifi prepinguem

habeant. ventriculum tabefcunt: hactenus

capitis dolorem , nullam ampliüs in ftomas

" Cardanus , quietiam obicientibus fibi gene-

cho gravedinem, & beneficio dietz 2qué in

€ibo , ac potu valetudiném meam , quamvis

rofiore vino plures corroborari ftomacho ,

& viribus, refpondet : quód fi qui à poten-

gracilem ad (eniles protraxi annos: . &t men»

tibüs vinis juvari videntur; hoc non ob a-

tirer, fialiud mihicontigiffet ; qnàm inge»

nue hicfaífus fum : in id circa cibufh , &

liud contingi: , quàm vel ob confuetudinem,

vel quia humor crudus ad venas promptiüs

potum femper incubui ftudii , ut non plusim

ftoma.

Mmm;

: V:r.?ni de dfi*fhbml'[ 0. d.

462.

| *Difïextaïïö' XXIl.

ftomachum demitterem , quäin calorinfitus

*

*

$ Y.

poffet facil

€ concoquere , ne mi

hi inipedi-

mento effet prandium ad ítudia pomeri-

Jejunium inflarpanacea mon ani-

diana : cibum enim cenfuiita fumendum ,

ani tanttm egritudines , pravásque om-

quóviresreficerentur , non opprimerentur:

cibus enim zquó copiofior ingeftus, & (to-

u65 affeiius corrigitzuerum etiam movbos fine

macho minimé attemperatus naturam non

gulos corporés propul[at s frmámque ine. ..

vehit valetudinem,

reficit, fed eaumrinterficit ; linc S. Chryfo*

Homiljst.

Uia contrariorun: eadem dicitur ratio

i2 otap.ns.

flomus ait : Cibus fi plu« , quàm concoqui

39*

poteff , fumatur ,. morbis corpus infeflat,

effe ; fiimmoderata alimentorum in

Aä'. Agü/io

Unde enim podagra? undependula , viguld-

/ ftomachum injecta jnggüio Hydra

quecorpora , nánne Ab ipmodicis cibis?

/

Lernza eft malorum omniunr; jejunium, &

37*

Quz ex immodico cibo impura funt

abítinentiam dicas, zgritudines omnes pro-

corpora, quóplusnutriuntur, eó magis l-

pulfare , & temperantiam medicinarcm om-»

duntur; quia cibus prater naturam plus in-

nium przeftantiffimam effe , ipfámq; fam tatis

*

geltus , omnia accerfit morborum agmina ;

matrem

.

unde Chryfoftomus appofit& ad j5 ; s.

& liceét alimenta optimi dicantur efle fucci,

rem noftramait : Magis zutem,fi rem diligem- vl 1. de

fitamien excefferint, frigidos, G ipfía mor-

tiits intueris , 5 [auitatis, bonadue babitudi- tenis.

bos procreant : hinc Caftro Durandus cele:

nts partem invenies : atque fimed fermonibus

bris in Italia Medicus in füo thefauro fanita-

deregas fidem , de bis filios pereuntiare Me-

tis , de bonitate ,

& vitio alimentorum

*

dicorum , ipríque eadem manifeklits explica-

agens de phafiano ait

$

alitem effe lauda-

bunt , qui abflinentiam matrem [anitatis ap«

tiffimz carnis, fuccíque optimi, excremene

pellant, cum omnia morborum agmina fuam

ti pauciffimi , ac propterea ceeteris praferen-

ab immodica repletione originem trahant ,

dum eduliis : fed fi quis plus zquo come-

recté cuiusvis egritudinis curatio fuum à je-

dat , non modicum infert. decrimencum ,

jumo , & abflinentiaexordium ducit , quia ut

2 H

D4

b

imé & podagrze movet fluxiones 1 & ut non

fcité nos monet Siracides. — :

"

noceat , id dat confilii , ut parce quis de

eft ,

adijcier vitam , quia ab(uinentia fanita-

JfHinens chfäj; SAf. P

57*

phafiano comedat , partémque potioreia

tem fovet , & vitam protrahit: hincqui je-

pauperi mittat zgroto,

Probum fane Me-

juniis , & ab(tinenriis affueverunt, longavos

diciconfilium? quodiita faluti profpicit cor-

Ícimus fuiffe.

In JEgypto Hilarius quam. -

poris, ut eam non negligat animz, qua fuum

visnaturagracilis , corpore tenuis, viribüs-

eiiam haurit commodum ex eo, quàd po-

-

que quafi deftitutus, annos tamen quatuor

tior pats phafiani pauperi detur zegrotanti 5

fuprao&toginta vixit, e quia nunquam prane

quia tunc, qui fe abilla abftinet, indigentize

derit, & nonnifi modciam , eámque tenuiffi-

opitulatur pauperis ; fibique merita incre-

mam dietim poít folis occafum coenulam

meitat.

Alimenta igitur quamvis optirni

fampferit, D. Hieronymus Bethlehemiticz

fint fucci , ac probatz fubílantie ,. f1 exi-

fua in fpecu nonagenarius vixit, fed jejuniis

gentiam excefferint naturze ; & ftomacho

afluetus. " S, Romualdus in Hialia, licec poeni-

fuerint gravamini ; non profunt , fed ob-

tentiis fractus, vitee aufteritate imbecillis

funt comedentibus , frigidósque excitant

centum, & viginti atmis inter homines vixit ,

46

morbos , quia quevis immedica repletio

Íed perpetuis addictus jejuniis.

femper perniciofa eft , & vitze infidiatur

fcus de Paula in Gallia annos natus nonagin:

hominum, quorum potiorem numerum im-

ta mortalitatem exuit cceelefti donandus

modica interficit repletio , qua naturalem

beatitudine, fed quia perpetuis jejuniis car-

perinde fuffocat calorem corporis , ac mag:

nem afflixit ,' ab efu carnium abítinuit , à

na lignorum flrues modicum accenfum ig-

la&ticiniisomnibus abhorruit, vitze quadra-

nem ; etiam oleum nütriende flammz ap-

gelimalis perpetuüs , acrigidiffimus obfer-

tum , fi plus, quàm par (it, lucernzinfun-

vator.

Simeon Stylitesad decimum fupra

datur , lumer extinguit : non enim fuam

centefimum annum vitam protraxit, fed ftu-

aliunde trahunt originem ftomachi crudita-

dio abílinentie , & curá perpetui jejunii,

tes , ventris dolores ; jecoris intempeties ,

Paphnutius , & Machariusin JEgypto ad an-

nervorum luxatio ; viícerum obítructiones ;

num fermé centefimum vixére , fedjquia

quàm à victu immoderato , hic enim dolo-

frugalis; ac tenuiffima menfa eis neceffaria

res cit , fluxus commovet, lienem obíttu-

duntaxat ad vite f(uftentationem exhibuit.

it , compagines afficit, calculos in:renibus

Quàd fi plenum vellem cathalogum texere

coquit , morbos procreat melancholicos ,

eorum, qui beneficio jejunii diu vixére, nun-

humores corrumpit , fanguinem vitiat, zg-

quam finem facerem : (icut fi eos recenfe.

p

ritudines parit , nauíeam inducit , &

rem , quibus ciborum faturitas prematuram

iliorum excitat

prof

accerfivit mortem , & fepulchram ape-

fluvia.

ruit

Non folàm viri religiofi , -tu]'.ufg-que

32*

addicli virtutum beneficio abitin n , ae

jejunii ad extremam D^que fer,ectam vixére.

»

d

Verüm & vi;

: ï:tincip?fs 2/1às delicis , &

opu:

I

Satictas ventris eft oppreüïäj mcntis , ac Affectuum prob, — 463

cáffe pro illius incolumitate, à quo in ar&asf

opul&ntiis dediti: Aureliànus Imperator pet

illas Jatebras fibi tam falutares fuerat . inje-

fexaginta fex annos nulium unquam fertur

pharmacum fumpfiffe ; neque ex incifa ve«

€&us : nequeceflavit abítinentige. benedice-

re, ejüsque laudes , ac beneficia cemmen-

na (anguinem emififfe, quia inttar pharmaci,

imoó &univeríalis panacez morbis omnibus

dare.

Hoc idem de quodam Uechio poda-

coércendis fuit, per horam quotidié obam-

grico etiam narratur, qut cum annis novene

decim ar&lioti abditus in fpecu pane folo, &

bulare exércendi corporis caufa, menfa ftu-

frigida vixiffe;podagram omnino abíterüt,

galis , & fingulis menfibus diem unam tota-

il

liter jejunam tranfigere, fine omni cibo;abs,

ac expulfam per reliquum vitz femper ha-

que ullo potu.,

Czlar Augu(tus fceptrum

buit, nec ampliüs moleítiis podagrz íe fen-

fiit obnoxium.

Romani imperii per annos quinquaginta fex

feliciter fuit moderatus, & vitam protraxit

Sobrietas menfze medicina eft cztera-

4f-f

ad annum feptuagefimum feptimum : hu-

rum przftantiffima, morbísque omnibusex-

1

jus autem incolumi:atis caufam reftatur Sue-

cutiendis € corpore humano magis accom-

tonius eam fuiffe, quiacibi minimi , ac vini

modata; hocce pharmacum tuendz valetu-

1.;10v

parci[ïimus fuit. Scimus, Platonem annos

dini opportunum natura ipía bruta edocet

, dt

vixiffe octoginta ; fed quia frugaliter pran-

animantia, qui non plus. cibi deglutiunt,

dere confueverat, & nocte incoenatum irfe

nec haftüs fumunt, quàm neceffitas exigat

dormitum.

Hermodium viribus prope-

ad famem propellendam, fiimque extingue

modum deítitutum, & à phthifi graviter in-

endam,

Serpens graviore obrepente fene-

feftatum beneficio abftinentiz , fobriseque

la pellem exuturus vetuftam , novámque

dietze ad annum vixifle centefimum.,

De-

quafi juventam induturus diebus plurimis

mocritam , & Hippocratem victàs frugali-

jejunare dicitur , & ab omni prorfus abfti-

tate, haüffüsque abftinentiá quintum fupra

nere cibo, & potu, vegetiórque beneficio ab«

Gaile-

ftinentiz é fuis exilire cavernulis;leo, & lu-

centiffirium attigiffe vitz annum,

sum centeimum vigefimum fuiffe vita an-

pus fi (tomachi fentiunt. gravedinem | ad

num affecutum, non camen quia egregie co-

morbos przcavendos pharmaco utuntur ab-

Ílinentiz , nilque comedunt , donec famis

medit, & laxiüs poravit ; íed quia feveré

iejunavit , & arclé abitinuit; conftat enim de

acrimonia eos ad íumendum cibum ftimulet,

Galleno.eum nil crudi, nil fructeum, haud

Quos igitur laturitas perdit, hos abftinentia:

pomorum comediffe, & de menía nunquam

reílanrat, Quas non invexit in mundo gu«

|z indulgentia eerumnas? quasnon induxit

expleta fame fempet furrexifle , Gt id bene.

ficii plures alii à Jejunio , & abftinenria ob-

calamitates? traxit ruinas ?. fuit enim gue

tinuerunt , quitamen non Nurini, led vale-

la Adamo, fui & totius humani generis rui

na,cul precipitium aperu/t , cum Adam

tüdini, vitzeque jejunárunt productiori, De

pomi morfai gulam adaperuit; & abhac vi-.

Zenone Cittico refert Saidas,nonagenarium

obiiffe cibo adeó abílinentem , ut pluries

tiata vornica mala omnia foras eruperunt,

inedià videretur deficere, abieritque in. ada-

Íf'que propterea gula miferiarum omnium

janua, egritudinum fons putidiffimus, vi-

gium Zenonis continentia ; virque Jejuniis

affuetus audiretur Zenone continentior.

torum radix corrupta, pravorum omniutm

4o.

Eít igitur abftinentia tuendze vaietu-

affeztuum, incentivum , virtutum | fepul-

chrum, valetudinis fovea : gula enim . Efau

dini pharmacum preefentiffimum ; hsc enim

jure fpoliavit primogeniture; líraélitas in-

fuperfluitatem humorum exficcar, vitia fan.

guinis corrigit, z(tus febriles exringuit, do-

teremit , & plures per fingulas mundi pare

tes miferé perdidit ;

hinc Annzus Seneca :

iorum punctiones retuudit , torquentes po-

fcribens ad quendam equitem Romanum

dagras co&rcet, ut refert Ludovicus Grana-

tenlis de quodam viro oppulento, qui cüm

Lucilium nomine, hominem fcilicet divitiis

per plures annos chiragrá, & podagrà labo-

seque affluentem, ac commodis omnibus af-

fuetum, fibique amicitia arclé devinctum,

ráffet; aliorámque propemodum omnium

membrorum effsc ufu deftitutus, & abhoíte

cui inculcans prze czereris abítinentiam , ait

inüidiatore in at&tam fuiffzt turrim tniectus,

uid magni eft mi Lucili fi offlrea, & bole- Epijf.129.

& in arctiffimo illo carcere rotum quotidia-

t0$, fí. perdices, & capros . fí meleagrides, &

num obíoaium fuiffet ipfi fruttulum panis,

phafianos, fí. tefludises peldatas , f eaffra-

& aqus palu(tris modicus hauíitos, fuerít

vum caudas. fi urforum uuigulas , fi cerebrum ,

que ufus hifce gula lautitris per annos:quae

jovis noa defideres ? tune mabi vem magnam..

feceri fí panem migrum'y ac fordidum . mon .

tuor integros; G cum per rerum tempora-

lium vices ex arcto illo candem fuitfet ef-

véjecerts , fi tibi ipfe pérfuaferis herbas., &5 .

gaítulo ereptus; fanus é turri foras exiliic,nec

olera non pecori folum crefcere. fed i bomi-

ullas ampliüs fenfit chiragrz moleltias, nec

ni ; fi deniqueparvo contentus effe didiceris, -

Plus enim advehit corpori incommodi .

podagra dolores, egeritque propterea turti,

1

& fami fummas gtatias, & prxfertim jejus

ciborum .ingeílio , quàm totiüs corporis ad

nio, & abítinentiz, cujus beneficio feà mo-

virium .usque defectionem fatigatio, cüm

p

enim cibi taretfi optimz fubftantiz, fucct-

leitiisillis morborum novetat ereptum: imà

addit Granatenfis flexis genibus quotidia-

que exqui(itisf1 plus aequo ingerantur, crudis

nas preces Naumini effadille, ac Deo fuppli-

ac indige(li remanean:; & ftomachus.deliciis

fartus

Mmu? 3

454

Diflertato Z XIl,

/

fartus pavonum , caponum , anatum fylve.

menti in parandis epqlis ; fed vos veftram

ftrium, at;agehum, aliarimque exquifitarum

addidiítis famem,& cum ipfa condimentum

avium cupediis, quibus coquendis calor non

appoluiftis , ideóque fapidiora íunt viía,

fuppetit , cruditatibus oppleatur, ex quibus

quz confueta fuerunt vobis fercula.

fita.

V&PPO "

frequentes oriuntur egritudines, necésque

44*

properatz , quarum potior caufa e(t luxus

Nullum faporandis epulis condimen-

in epulis , ciborümque ingwrgitatio : hac

tum aptius fame; hazc fi adíüt etiam viro

enim concupifcentias etiam fovet , pravós-

nobili fruftumíapit plebei panis; hinc viro

que affeclus gignit, & nutrit : quód fi cani

agrum excolenti plus fapit olusinfulfum,pa-

ringenti, dentésque minanti baculus oflen-

nísque ater, quàm nobili deliciis fatto per-

. ditur, quo abigatur ; fi olle defpumanti

dix, & phafianus; quia ille famís condimene

ignem fubtrahimus, ne jufculi fubítantiam

to Íuum aípergit obfonium , quó cupedize

effundat ; fi eqno recalcitranti pa(tus minui-

viti opulenti deflituuntur; quó enim edendi

tur, quóad obfequia flectatur ; perinde in-

neceffitas eft major , e uberius eft volupta-

Íoleícenti per pravos affectus carni cibus fub-

tis incrementum ; efurienti, & fitienti panis

trahendus ell, & potus, ut edometur,acim-

plebeus, &aqua ex proximo excepta amne.

perio obíequatur rationis ; ftomacho faturo

ad delicias fapiunt, quía hifce Stfamem fe-

vix quidquam fapit,S& epularum etiam fafti-

dat, G fitimextinguit. — Satur verb quamvis

dit cupedias, quia. fatur, quia ingeítione

piícesé ïfingulis matis finibus, fluviis, acla-

ciborum gravatus; «uivacuo etiam olus

cubus evocet, é coclo aves detrahat; apros,

nullo rigatum oleo, nec fartum butyro fa.

damásque Íylveftres é nemoribus & monti-

pit; quó Numinis fapientiffimi admiremur

bus eripiat, diverfa vini genera, & omnia

providentiam cum finceriorem edendi vo-

Apicij condimenta accumulet, mof tamen

luptatem , & bibendi delicias in fame pofue»

hzc illi fapiunt;(icut aranti ruftico panis fili-

Prov. c, à7. rit, & fiti? hincSalomonait: 4ima fatu-

cineus, G aquafontalis; quia hic tenui fuo,

vata calcabit favumy 6 anima efüriens amae

ac rudi obfonio condimentum addit famis ,

s

rum pro dulei fumer,

quod fuis lautitiis ftomachus fatur fubtrae

LID

Quid? quoed voluptas , quam DEUS

hit: nil enim eftram lautum, quod repletio

cibo indidit, & potui,feu fulcris, quibus hu-

ftomachi. non reddat infipidum; & nil eft

]

mana fuftentatur, ac nititur vita,non in me-

tam infuave, quod delicatum fames non fa«

liori con(iítit organorum difpofitione ; non

ciat? avium cupedias faftidit fatur, & jejuno

in epulatum eupediis , nec implumium a-

fruftulum panis plus fapit, quàm exotica E-

vium deliciis, fed in quovis obvio, eóque

picuro fercula; idque experiuntur,qui fame

etiam viliobfonio ? neque referat, quà arte

torquentur, vel fiti exzeftuatit.

Darius Períarum Rex ab Alexandro

fit illud patatum, quo cacabo concoctum ,

af*

fed an famelicis fuerit faucibus receptum ;

Macedone pugnà victus, ac fugatus ingen-

idque fuos edocuit MonachosD. Bernardus,

tem é fuga, prolixóque itinere ; ac labote

ï;

Hi cüm . paíffim conquererentur, quód fer-

fitim contraxerat , cüimque ad conceptos in

&ula ad prandium, coenámque femper eadem

viíceribus acftus refrigerandos aquatm petiif-

effent , nec faperent utpote omní deftituta

fet, neque fons ullus proximus . pellucidos

condimento: ex induflria D. Bernardus co»

pofletlatices miniflrare ; paliustrem aquam

quum extra monafterium mifit, non rever-

turbidam , quaeque plurimum contraxerat

furum nifinocte; cumque tempore pranden-

ex otio vitii in galea propinatam tanta ebi-

di nil adhuc effet paratum, & culina adhuc

bitvoluptate, ut faflusfuerit defcrenti, fe

totafrigeret , iterum conqueruntur cum

nunquam fuá vitá voluptuofiüs bibitfe; quia

ä

Abbate, eó quia prandium non fit paratum,

ut ait Cicero libro ultimo Tufculanaram

u

& coquus abierit; quibus S, Pater, vos Re-

quaítionum »anquam fitiens biberar,cotam.

Y

ligiofi eftis culrurz virtutum, & ftudiisad.

voluptatem propinata fibi aquz fitis injece-

Q

didi; sequum eft, ut patientiam exerceatis;

rat,quam cum antea nonfuiífet expertus

34f

]

donec revertatur coquus : interim Monachi

frequenti , eóque pretiofo femper hauftu

impranfi chorum , & Ecclefiam frequentá-

madidus , voluptatem non fenferit; quam

l

runt, divina officia perfolverunt, ac DEI

frigida ingerit, cum bibentis extinguit fitirs,

l

Idque etiam contiungit in fame fcdanda* re«

laudes, & quidemtriftes, vocibüsque fub-

:

miffis, utpotequa 6 jejuno prodirent fto-

fert Plutatchus, Regem Artaxerxem fractum

qi

macho. Noéle tandem acceffit coquus pran-

itidem in przlio, ac fugatum, commeatum

l:

dium fimul;& coenam paravit , fercula exhi-

"omnem perdidiffe, ac diuturna pulfatum fa-

[

buit confueta, comedunt Monachi , quibus

me tanta voluptáte fru(tum panis hordea-

ai;

proeft D. Bernardus, & poft coenam coquum

cei, & pautas aridas ficus comediffe,ut dixe-

Qu

laudant, exhibita ipfis fercula , quse come-

rit,Íe nunquam tantam fuiffe in prandio vo-

V

derunt; eóquia ipfis fingulariter faperent, &

luptatemexpertus; famesnimirum gulz ad-

ttj

optimis fuerint parata condimentis , rogá-

diderat. irritamentum.

Viris religiofis in

L

rüntque Abbatem; ut juberet,coquum fimi-

afceteriis flriclioris obfervantig , ideo plus

,

fapere efculenta folent, quàm viris princi

i^

f

lia femper parare Monachis fercula , quibus

at

tunc D, Bernardus; non plus adhibuit co-

bus lautiffima prandia, alfiisque in f(ympo

j

lis

fU(

quia iítis

quu; diligentiæ/, non plus impendit condi.

luxus, que delectantur in epulis ;

.Copia

li

;Saricza's»» ventris eft oppreffio mentis, ác Affe&uum prob, — 46g

&opia & faturitasnaufeam pariunt; . illis vero

tuin coquus fubridgzxs, itaeft: non fatisre-

Íobrietas, ac frequens jejunium cibos, quia

giz culinze aromatum habent Spartanorum,

paucos,condiunt; idque in mea pluries Con-

Hifce fi. non deftituerentur faperent procul

gratione expertus fui 5 ex nofítris legibus

:dubio, quz meníz regizé culinis mittuntur

menía eft nobis frugalis, prandium totum

fercula. . Sunt autem aromata Spartana, ad

tres ablolvunt miffusg2eque vulgares, ac exie

quz coquus.allufit, labor, & fames,

Spate«

gulprimus quem praambulonem dicimus,

tani enim non priüs confueverant meníae ac»

utplurimum minutalia continet pridianz

cumbere, quàm multüm laboraverint,& eft-

carnis, quee ne pereant fecundis, ve] tertijs

rire cceperint, erat enim vulgara apud Grze-

menfis apponuntur, vel exta bibulina , aut

cos parcemiat famem przter fe ipíam cibis

ovina; velfructus quos temporum varietas

omnibus munificalargitate omnia impertirà

exhibet przfertim in ltalia, aliisque regioni-

condimenta ; quibus vel ipfainfipida fapiunt,

bus; miífus f2cundus e(t offa, vel jufculum;

& amara dulcefcunt, — Stomachus fatur ci-

claudit praadium fruttillum bubuline carnis

bos quosque etiam pretiofiores, ac aliàs pa-

mane lixz; noclevel affe, vel frigide ; to-

lato gratos, faftidit: efurienti etiam frü-

tidem enim nocte nobis apponuntur miffus,

ftum praduri panis filicinei dulcefcit, & fa-

nifi quod alternis vicibus loco anteambulo-

pit; quia ubi Spartana non defunt atomata,

nis, miflüsque prodromila&tuca, vwelaliud

ibi cibus quivis fuo non deftituitur condi-

olus cenam inchoat, quam offa ex perpetuo

mento, quo palatoarrideat, & gula fatisfae

farre hic Monachij in Germania;ubi per tri-

ciat. Sunt quitota die palato itritamenta

ginta annos immoror inflruit, & fruftillam

& dulcia dentibus in ftomachurn injicientes,

«arnis aíTzé claudit,

Uitra jejunia ab Eccle-

veluti jam pranfi; & cenati, prandium, coe-

fia indi

Bd

g*

ta;addimus jejunium Adventus Do-

námqueadeunt, quibus propterea non fa-

miniX cb precipuam reverentiam ergaSal-

piunt, quz ipfis fercgla apponuntur.

vatoris noftri paíhonem jejunium fexta cue

. Nullum faporandis ferculis fame aptius

47. ^

jusque ferie 5 ut etiam ab e(u carnium ab-

condimentum, Spartano hoc aromate cibus

füneinus üngnlis diebus Mercurii pertotum

quivis, quantumvis vilis, ac rufticanus egre-

anaum; quadragefimz initium ponimus fe-

gié fapit: aiebat propterea Socrates; Opti«

tia fecunda ante cineres, & pluribusalijsper

mum ciborum omnium condimentum una

laM

N

annum diebus jejunium nobis fpeciale ferva»

eft fames; & frigidi exilientis fontis látices

mus; &hiíce diebus, quibus ab efucarnium

plus ei ingeflére deliciarum , quàm alijs vie

abitinemus diebus Mercurii, & Sabbathinis

num falernum, Creticum, vel Chium ; So-

abltinemus itidem à pifcibus;vel nonnifi raró

cratici enim potíüs fapidiffimum condimen-

apponuntur, & hi ex vilioribus ; duo ova;

tum Íola erat fitis, cui frigida quzque five &

offa ex legumine, & pulmentum, velaliquot

fonte, five ex amne, vel torrente haufta dul,

LÀ

"

pruna, aut alij fru&us prandium apparant ,

€eícit, & fapit,

De Conflantino Impera-

€oenam raró ova initiant 5 frequenter olus,

torerefert Ammianus Marcellinus nunquamr

Diebus veneris, quia nocteunicus tantüm

publice excreáffe, nunquam nares emunxiffe,

apponitur.miffus, concinens olus ex confue-

quia fobrietatis (tudiofüs excrementorum fu«-

tudine coStum ; mane additur quartus ex

perflua eje&tamenta vix admiferat in (toma-

piíce vilioris pretij, vcl apponuntur pafferes,

cho: &nihilominus ab exercitu Perfarum

velaíellus marinus, pifcibus pretiofis femnper

cafus, & in fugam a&tus,efuriénsque ob diu-

exclufis, nifià noítris Benefa&loribus miffi

turnos in itinere fuperatos. labores exhibis

ex eleemofina fuerint: hacfrugali meníano.

tum fibi ab anu quadam'in cafa rufticali pa-

flrates valetudinem tuentur, & qui apponun«

nis fruftam, eà comedit appetentiá, eóque

tur cibi ipfis fapiunt ; quia ubi ftomachus

guítu, ut dixerit nunquam tragemata, &

vacult.

^f5

a

potiüs, quàm gtavedine laborat

bellaria fic ipfifapuiffe; quia nimirum pa-

omnia ei fercula fapiunt , qua ftomachus

nis ille rufticanus Spartanis etat tune aro-

plenus faftidit,

matibus iníperfus, nec Imperator unquam

46,

Diony^usSiciliz tyrannus aífuetus cg-f'ullæ

fic efurierat. Sapiunt cibi omnes, ac dul-

indulgere, & ingeilis ciborum cupediis ven-

J

cefcunt efurienti, quod & David affervit in-

trem implere,coquum Syracufisad. fe accer-

quiens: Cibavit eos ex ad,

Z

pe frumenti, 8 de pfalus; gs;

petra onelle faturavit eos

Ícas, gravi eum reprehenfione pulfavit , eà

?. Quid? quodv.17,

quia in pridianacena vix ulli miffus fapuif-

Píaltes hebreus ad(truat melle de petra ftil-

ienr; idque coquorum obtigiffe negligen-

lante foturosifraéliltas ? fcimüs quidem pe-

tià.

Verüm coquus cum accufaretur non

tram Moyfis virgá percuffam frigidos ftatime

aíperfiffe fercula ullo gulz-irritamento, eà-

exhibuiffe Jatices, quibtis fitientis populi ex-

que praparáffe absque condimento, ftuduit

tinguerentur eítus: neque de mellea fcatu-

verba condire, &-non fine: ?fale'ingeniofuä

rigineé rupe, vel filice,ulla fit in facto codice

rcípondit Regi : fi fas eft mi Rex conjecta-

mentio, Quidigitur? quód Davidaquam

re facilé dixerim, : quid pridianze coenz de«

6 filice eductam melleam dicat; ac melle fa-

fuerit ferculis, cui Rex dic:. tum coquus :

turatam populum? quia tametfi fola aqia

aromata ni fallor, defuére; tum Rex coquo:

épercuffa petra fluxerit; quia tamen ex pro«

fuccenfensait, quid tu blateras ? num cu-

lixo itinere defatigatis, fitíque eítuantibus

populis hac aquaopportuniffime fcaturiit &

-. ling noflra noh fatis haþent aromatum 2

filicg

466

: Difï&rtatïo XXIL,

[

filice, fitientium sftibus extinguendis per-

& naufeam cietet:. quod fapit, vereillud,&

—

apta, ideo fitienti, acbibenti populo non

nutrit; & cum deliciis deglutitur.

fontanaaqua, fed mel dulciffimum videba-

Non igitur amarum eft jejugium phat-

49.

tur, quo & fitim extingueret , fraétas ex

macum , imó dulcefcit, cum famem accer«

itinere vires reftauraret , totámque natu-

fat, quze omnium condimentorum optimum

ram reficeret ; & de petra melle faturavit

eft: eftnon folüm sharmacum . corporis

£05.

Petrz durities,feu labor exantlatus, &

motbis curandis idoneum ; fed etiam animí

fames acceríita molles educunt latices, -

"egritudinibus excutiendis peraptum; dum»

quf

mellei fÍcaturire yvidentur.

modo fit pharmacum purum, & fimplex ,

absque mixtura aliorum liquorum , quorum

-

96 VL

acceffu folet pharmacum vires fuasfrangere,

acfua deftitui virtute; hoc eft , dummodo

Ilypom'la, quem per jejunium cor -

jejunium fit. fimplex, fincerum juxta illud

poricibum (ubtrabit,vitio fuppedi-

Matth, ubi Chriítusait: Cum jejgnatis nov

£4t) quod lautits nutrit , quia (ub

lite freri ficut bypoerite trifles : exterminant

Jarva virtutis vitium fo-

enim facies , ut videantur ab bominibus je-

qets

junantes, . 'Tunc enim fuam deperdit jejue

-

nium venuftatem,, quia àfua abfcedit fime

Alluntur,qui concedentes jejunium prs&-

plicitate, & fublarva impallefcentis jejunijs

^ fendiffimum effe pharmacum fuper-

vitium fovetur hypocrifis ; quod fubriliffi-

fluis humoribus excutiendis, ac zgri-

mum eft malum, latens venenum , irrepeüs

tudinibus diffipandis opportunum , cenfent

per vifcera virus, virtutisfucus, tinea fanlie

perquàm amarum effe, palato nimis ingra-

taüis. Reliqua vitiorum agmina fuas pro-

tum. Qui amarum dixerint jejunium, quod

prias nituntur vires exerere, armis pugnare,

1

famem acceríit ciborum omnium optimum

& palam, quosimpetunt , expugnare; pro-

condimentum? — Palato efurienti non fola

inde facilius caveri poffunt,quia aperto mar-

mellita gratafunt; verüm etiam panis ave«

te, quos expügnare nituntur, femperaggre-

naceus inhianti cibo fapidior eft; quàm ho-

diuntur.

Hypocri(is veró fubducta manu

j

minpi jam faturo artolagana, fcitamenta mel-

venenum fpargit, tecto gladio vulnus infli-

lita, nebule dulciarie, cupediz felectiores,

git, paliata hollilitate , ut rminüs timeatur

bellaria dulciora , tragemata rariora , quia

bellum indicit ; ipfa enim adverfa fimulat,

ä

ubi jejunium , & fames; ibi cibi condimen-

profpera fallit;: quze animo molitur, extimo

tum fuaviffimum.,

Nec mirum, ( ítomaes

vultu mentitur, & fub larva fan&titatis vir-

cho faturo non fapiunt fercula.etiam deli-

tutum omniumflores corrumpit ; jejunium

P

catiora, cüm panis avenaceus ftomacho va-

jejunio perinit; eleemofynam eleemofyná

cuo dulci(fime fapiat : palato (iquidem, &

interimit; pietatem pietate inficit, juititiam

Ítomacho jam praoeccupatoquidquid acceí-

juítitiá pro(ternit; charitatem charitate ex«

forij obtingit cum illud minimé natura exi-

tingait: hypocrifisenim (ingujas excolit vir-

gat, fed potiüs eidem reluctetur,non poteít

tures, quibus tarnen laqueum injicit& priüs

niíi naufeam movere, quàm palatum alli«

fuffocat, quàm foveat; 1deóque hypocritze in

cere, Tametfizegroto fercula proponantur

id totam jejunii curam ponunt, ut faciem e«

delicatiora optime cocta, & faporis eximij;

*

macient , totóque vultu impallefcant, quo

imà & prime laüdis cupedie 3 non. tamen

hominibus inexcima cuticula videantur je«

zgroto fapiunt , qüin potiüs cupedias illas

junantes; ítudent abílinentim , cujus larv&

nauleat: quia nimirum fauces, lingua, guíta-

vultui impofíitá interna contegunt vitia : ni-

tus egrotantis fucco inficiuntur corrupto,&

mirum facies exterminant fuas , quia omniá

vitiato preoccupantur humore; proinde

eradicant. virtutum ornamenta,

E l

non mirum fi etiam delicatiora fercula z-

Hypoceritz facies fi fpe&tetur, eft incul,

$e.

rotanti nonfapiant : non quàd fuis fercula

ta; ficutis negleGta; fi vultustriftis; fi genae

deí(tituantur deliciis, fuis careant irritamen.

impallefcunt; (i frotis fordefcit; ( oculi la«

tis, Íed quia vitiato humore fauces, & gu-

chrymis madent; & totus afpeótus defloras

ftatus praeoccupantur aegroti, cui propterea

tus, deploratus in luctu, & fqualore deflo-

nilfapit ; & oblatos (ibi cibos faítidit. Se-

refcit, quó laudes hypocrite aucupentur in«

f

cus Ru(ticellus, qui diurnos in terrae cultura

ter homines, cüm apüd Deum fru&um je-

labores fuperavit, nocte ad propria reverfus

junii totum perdiderint.

Ingreditur Hypo-

mapalia, offam exoculatam;olus confe&tum,

crita ab(linentiz fluctus , undas trajicit con-

nec aliorigatum liquore ad palati irritamen-

tinentiz, amarum enavigat poenitentiz pe»

tum, quàm ab ipfa fame luppeditato ,. avi-

lgus, nontamen falutis appellit portum ,

diffimé comedit cum pane avenaceo,& qui-

quia hypoctifis in vitii fcopulum illifa fce-

dem tantis deliciis, ut totis digitis catinum

dum patitur naufragium, neque ex tali ena«

eyerrat, quos lambit ; acpenitus prarodit;

vigatione per fluCtus lachrymarum, peramsy,

nimirum oleri huic confesto, vel offz exocu-

ros poenitentiz finus ullum fibi lucrv5n «oya-

patat, fed folam mercatur vanit

^

late optimum fuppeditat fames.condimen-

»

4te;n , quá

11

tum: ideóque ruíticello volupe eft olus co.'

totus labor fit inanis; abílir".nt

i4 umbram

mgedere ; quod faturo ftomachum moveret,

imitatu: vanidam , 8 9^ nj fgb

(tantiz me«

É

rite

[

,

Satietas ventris eft oppr&Hïo mchtis, ac Áffectuum probör. 467- |

rito deflitutinhs propterea monet Chriítus,

mis: & ficuti verni tepores ab intimis tet»

re vifceribus foras evocant herbarum gert-

Tu autem cum jejunas unge caput tuum , &

9

mina; quibus & prata virefcunt , X coiles

faciem tuam lava , ne videaris bomsnibus

*

jejunans: nonenim Magitter Chriítus vult,

lafciviunt, & campi (pem produnt fubfe-

comam capitis ieiunantis illecebrofo redun.

cuturz meffis; perinde virtus ; & prater-

dare unguento , neque faciem odorato nite-

tim, quz in pauperes effunditur eleemo-

fcere lavacro, vel fucató fplendeícere colore;

fyna, ieiunium effloreícere facit , acin coe-

fed ieiunantes erudit;ut faciem diícant lavare

leftem meffem fructificare : fi qua proba

fuam, feu detergere pulverulenras hypoctifis

jacit ieiunium femina probi defiderii, hac

virtus fovet , promovet, alit, quó cfflore-

maculas, fictósque pallores excu:ere; &re-

2?

tia ementirze virtutis humanz captandz lau-

fcant ; ac optatos aterng falutis adferant

þ&

fructus.

di pratexta difcindere: vult Chriitus habitu

Jeiunium culturá deflitutum virtutis

ER

prandentis ieiunium celari Chrifliano ,. ne

videatur hominibus ieiunans , ne ícilicet

eos imitatur terrze tractus , qui nullo pro-

ER

vanas inde laudes aucupetur : facies enim

íciffi aratro , nullóque fulco defoffij vel

murore deiecta, & geas' ieiunio impalle-

prorfus fterilefcunt 5 vel nonnifi fentes, &

fcentes avidius appetunt ab hominibus com-

vepreta, aut vitiàta producunt gramina.

mendari, quàm delicatis ferculis. exfatiari.

Quodaratri cultuta . elt rerrz ,. id virtutis

Qui veré ieiuaat, ab humanis gaudet etiam

exercitium przllat ieiunio? quod eft oleum

laudibusieiunare , ne vicium íibi

faciat de

lucerrz, , idem & pietas ieiunio; quia per-

virture,nec mendacium de veritate, nec de

inde pietas íplendorem promovet ieiumi ,

remiífione peccatum. Hypocrita enim,quem

quodcontinentiz irradiatclaritate 5. ac olei

corpori cibum íubtrahit ,. hunc vitio fup-

pinguedo lumen lucernz pafcit, facítque

Foris vir-

.in no&is folatium illucefcere,

Imó quod

Pcdltat., quod lautius nurrit.

tutem fimulat, cüm intus vitium foveat,

Sol eft diei; hoc eleemoíyna, quà ieiunans

Larvá ab(tinentiz extimam tegit vultüs cu.

indigentize pauperum opitulatur ,. dicitur

tem, &qua mente intus vitia fovet, largiüs

effe ieiunio; quiaficut lolares radii ! diem

enutrit.

fecum advehunt ,. devehünrque, pulfísque

$r

Non (ufficit, fi fola cutis extima ime

noécturnis cimeriis , ac moeroribus diurna

allefcat; (i folusafpectus ieiunet.nifi etiam

promovent gaudia, ad cantus aves provo-

affectus, & mens intus à vitiis fe abítineat :

cant ; ad propria exercitia homines vocant,

|

nifi agricola arattum obduratz. impreflerit

,ad(coniuetos labores agricolas invitant, flo-

teliuri, nifi fulcum defoderit, fentes excide-

res pingunt, germina fovent , fructus co«

quunt adprobam maturitatem , G totam

rit,gramina evulferit. ac proba íparferit fe.

mina; meífem nou fperet; fi agros cir-

reficiunt naturam : ita virtutum exercitia

€umeat, externá duntaxat terrae delectatus

ieiunii fanctitatem promovent, eámque ve-

ris illuftrantnitoribus, orníarque honefta-

fuperficie , tempus prodigit, & absque

Ípe fractus horis antelücanis & fuis exit ma-

mentis; quia ut ait S, Chryíologus

Sicut

serm $.

paliis agricultarze onu(tus initrumentis, quze

jubar folis clariovem perficit diem, & totam

tamen otiantur, & rubiginem contrahunt ;

nubium difher[it obcuritatem : fic eleemofyna

ità Hypocrita jeiun:ns, quia culturá virtu«

jejund fantlificat. fancittatem, totdvsque cu-

tum gramina non evellit viuorum;nec fulcos

piditatis mortem lumie . pietaszs excludit. 2

bonorum operum defodit, neque femina

& paucis interiectis fubdit ;

Efl jejunium

vili0YUm Y300Y$ , Ultà "Virtutum , pax-corpo-

proborum defideriorum emittit, ted totus

eft in externa cutis fuperficie, qua hominibus

yis, decu membrorum. vite ornamentum,r0«

obiecla poteft ab iisdem laudem aliquam ex-

bur mentium, vigor animarum , murus cae

torquete; ideó operam,& tempus perdit abs-

ffitatis , propugnaculum pudscstie , gymuae

E

que Ípe ulla fructüs,

jJeiunium | tellurem

fu. f[anciitatie, [chola meritorum, Eccle[ia-

"

nof(lti corporis profcindit, duritiem frangit,

flica via viaticum falutare , Chrifliana mi-

Sed ha« ieiue

fulcos defodit; fed id non fufficit ad. opta.

litie inviclus prir:cipzztw,..,

tam fructuum meffem, nifi & femina (par-

nium non praílat, nifi virturum etiam ac-

gantur bonorum ope'rum.

ceffzrit cultuta5 repitenim humi, & in fola

"T

Virtus eit, que vires , robürque ieiu-

haretcutis fuperficie , nifialis fulciator vir»

nio impercitur: alget ieiunium, nii pieta-

tutum; quarum beneficio fur(um evehitur,

"te foveàtur; deficit, nifi caftitate corrobo-

& quibus deftitutum , humi iacet. fqualie

retur; corruit, nifi charitate. fu(tineatur.

dumn ?

efpuit ieiunium corporis cibum , fed pafci

Tunc ieiunium prodeft, tunc mentem

T

appetit nutrimento pretatis : hauftum | vini

fovet, fpiritum farcit; fi quod abftinentia gu-

reücit ieiunium, fed potu pietatis rigari

l» fubtrahit ieiunantis; miíericordia ma«-

expoícit: os claudit efculentis , & pocu-

nui elargiaturindigentis; eftmanus paupe-

lentis; fed cor aperit virtutum incremen-

ris Abrahz finus, qui nonfolüm pauperem

tis intüs recipiendis: quia id eft virtus ie-

fufcipit Lazarum, ied & pauperibus opitu-

iunio, quod verna temperies telluri, antea

lantes; e(t coeli thefaurus , qui quod fufcipit,

vel praalta nive. fepultz, vel gelida com-

ne pereat in terris; in coelis ferit cum foenore

ede in famulitium detente glaciate hye-

multiplicandum; idque caufa cur Servator

n.n

. Verani de Affectibus TO?If- i

V

nobis

N

468

Diffetatio XXIl,

nobis faadeat th,cfäurizare in colis , & non

*

e(t hzceleemof yna, 'quæ cum :populare-n»a"au-f

divitias in terris poffidere conge(tas

.

Zbe.

. ; 'F!!'"P'l

cupetur auram , verecundiz non fubvenit

faurizate vobis tbe[auros in celo, neque

pauperum; qua cüm fibi gloriam captet, a-

utiliüs thelaurizamus , quàm càüm pauperi-

liena potiüs detegit dedecora, pompam fuae

bus opitulamur; quiaquidquid manus pau-

glorie é gemitu extorquens inopum , &in

peris accipit, hoc Chriítus in coelefti depo-

pauperum angufítiis famam dilatans fuz o«

nit thefauro, ingenti ufura nobis compen-

fandum,

ftentationis, Pauperum indigentiisita opi-

Damus pauperibus fluxa, & acci.

taiemur,ut tubá non canamus, fingulos vo-

:

ï

þimus folida; damuscorruptioni obnoxia, &

cantes qui adfunt, quibus, quae damus, inrio«

Luith, n

accipimus coeleítem gloriam nunquam perie

teícant: nuditas eít quidem in. quovisloco

'«4. 2

turam; damusterra detrimenta, & co:li acci-

tegenda, victusefurienti exhibendus, & hau«

Pimus incrementa; damus nummorum me-

ítus fiiendi porrigendus,fed ut opus miferi-

talla , & accipimus regni ceeleflisimmorta-

cordiz íoli innoteícat Deo , & non hormini-

lia; damus temporalia, & nobis diflribuun-

bus; etiam in plateis,trivisque füum reperit

tur zterna; damusnummum, & accipimus

pietas fecretum, fi ita det, ut dare non videa-

regnum ;. damusterram, ut poffideamus coe«

tur.. Magifter Chri(tus non fynagogas, non

lum; damus granulum arenz, guttam aquz;

vicos, non plateas,non loca culpat ; íed mo-

micam panis, & totam accipimus — beatita-

dum redarguit elargientis eleemofynam , eà

tem: cum igitur jieiunamus manui demus

-

quia largitio magis. ftudeat largitoris famae

pauperis, quod gulz fubtrahimus; demus in-

propagande, quàm pauperis fami ex(aturan-

digentibus paucula, ut nobisfumma tribuan-

da ; & Deus noítra de cordibus, non de ma«

tur: nil enim uberiori fcenore nobis fructi.

nibus facta metitur, Quid quód cüm homo

n

ficat, quàm quod manus pauperis ànobis ac-

nummos elargitur pauperi , ut Deo fceneret

cipit: eff manus patperis ferax tellus, quae

tefles acceríat homines ?. Qui quo fine cor

quas accipit pecunias. veluti femina fovet,

manum adhibeat ad elàrgstionem eleemofy«

nutrir , & moltiplicata re(tituit.

-Pulchré

8"'271. 8.

na minime vident ? teíles adhibent caecuti-

D. Chryfologus ; D« pauperi ut des tibi,quia

entes,Gt propterea id perdunt, quodteftibus

quidquid paupers dederis , tu babebts : quod

munitum volunt: eleemolyna iolüm coram

l

p^upers non dederis, babebit alter,

illo fiat ,-qui folus eft mitericordiz remune-

35

Id poffidemus, quod pauperi donamus,

zator,& tettis,& qui dicit; Ejurivt, & dedijflis

Mattb, 25

G ea perdimus,qua nobis refervamus. Mo-

smibi s»anducare .. fi hac fuerit virtute noe

w

Maz:þ. 6.-

net tamen nos Chriftus, ne cüm manus pau-

^

ftrum jejunium fultum , furfüm conícendet,

perum eleemofynis oj

: 4

gxär:

? Av

t

mus inflatis buccis,

r d

& pondero(a ciborum farcina vacuum,prornie

tubá oftrepamus ? . Czm facis - eleemofynam

priüs ecelos penetrabit , &

ad Numini; áCe

E

neli tubà canere ante te , fícut Hypocritafa-

cerfetur. colloquia,

ciunt, Sed cur tentem clamorern, exiguüme

: -Hinc Moyíes Numen allocuturus quadra-

$7*

que ftrepitum quo largiens eleemeíynam fa-

ginta efuriales dies praemifit,quibus viam fibi

tagit ab aliis obfervari, & inde laudem aucu-

flterneretad Numinisfolium,Quinimó etiam

i ne R

3

pati, clangenti eequiparattubee ? cüm hzcad

Eliasad Íecretum cum Deo íermonem admit-

z

pralia vocet,ad pugnas invitet,& ad cruentas

d JH u) :

tendus, dies itidem quadraginta jejunus trae

60,

clades fpargendas fuadeat? . fcité clamor Hy-

duxit, quo ad Dei usque folium acceffir, &

pocrite eleemofyriam elargientis buccinz

cum Deo jejuaus fuit letmocinatus. Sara ee

pariatur clangori; csn facis eleemo[ynam ,u0-

ne&is feptem maritis fepties vidua fuperiüs

li tubá canere ante tevficut Hypocrite faciumt,

tandem cubiculum ingreffa: zribus diebus, $

uia clamor ille eft veluti clamor, buccinz;g

tribus nochibut non manducavit , neque bibity

Á(—

obílrepens eleemoíyna hoílilis eft tuba fun.

fed.in oratione perfiflens cum lachrymis Deum

dendo fanguini aptior, quàm nummis in ma-

deprecabatur ; "Tobig cap, 3. v. 10.. jejuna

nus pauperum effundendis; eft eleemofyna il-

ingrefla eft feceflum cubiculi; jejuna fuit tri-

la clamorofía, lethalis, non vitalis; feditionis

duo ibi immorata; jejuna preces fudit,lachrye

vernula,non pietatisalumna; . & quz vitium

mas effadit,& quod jejunium petiit,jejunium

fovet, virtuti non favet; quiaeft potius nun-

impetravit.

Saul preliaturus contra Philie

dinatio vanitatis,quàm commercium charita-

fthaos toti exercitui, plebíque univetfz jeju-

tis, Hinc Magifter Chriftus hanc vanam à no-

niumindixit: A£eledicfus vir, qut comederitt

bis excutiens oftentationem, aitz cu» f'zcit

panem,usque advefperam:t9 non mandücavit

eleemofynam noli tubá caneve ante te , ficut

untver[us populus pancmi , ymà cüm in proxie

Hypocrit & f aciunt in [ynagogis, 8 in vicis tt

mo nemore mel publicum flueret,féque ocu-

glorificentur ab bominsbus, 4dmen dico vobts

lis exhiberet tranfeuntium ea ftricta religio-

receperunt mercedem fuam.,

Eos redarguit;

ne lervatumfuit jejunium, ut nullusmilitum

qui in compitis, in plateis, in triviis,in homi-

aufus fuerit, vel unum digitum eo tinctum

num frequentiis, populorum conventu clee-

lambere,cüm Saul non fuis fideret viribus,fed

moflynam elargiuntur ,quá plaufus nundinen-

à fervati jejunii religione victoriam fperarer.

tur, mifericordiam vendant , fibique . magis

David pugnaturus contra hoftium

38.

populi enconia captent, quàm pauperum o-

phalanges non alio voluit clypeo muniti ,

E«

pirulentür indigentize,

quàm jejunii religione , jeiuhavit enim ,

$é

Rapax;&avarasnon munifica)S benefica pr.igsqqam pugnam iniret, chm op:nibus

aMb d . mnene MÉ muuu . Sbune Ed VElB i - um hao - ad aLEÉCCL CA a d xo i

iuis.

—

!

l

Satietas ventris eft opprcmö mentis, ac Affectuumprob. — 469 :

1,24f.645.1.. fuis militibus, quosfecum duxerat: ££plan-

denuo progreditur , & concitato impetu

xerunt , U5 jejunaverunt usque ad ve[peram

primas nititur Beniamitarum acies diírume

pere; & ordines frangere; fed ifli ea ftete-

fuper Saul, && Tonatam , & fuper. populum

Domini. 'Obfidionecinéla premebatur Be-

runt firmitate , ut pauci duntaxat cecide.

rint; primisque inflauratis lineis tanta caede

thulia, aderat Holophernes Dux Afyrius

cum ingenti exercitu ; urbémque ad dedi.

in líraelitas fuerunt. Beniamitze debacchati,

tionem adegiffet , nifi populus;civésque ob-

ut difruptis, confu(isque Iíraelitarum ordi-

feílze urbis jejunium, & orationes acceríi-

nibus caefi ex iftis ceciderint octodecim mile

|- 3uditb, cAp,

viffent in propugnaculum urbis : Clamavit

lia; fugz fe dantibus cateris ? qui tertió

confcenderunt ad domum orationis , & pri-

« 4 70,84

omnis populus ad Dominum inslantia magna;

m

&f bumiliaverunt animas fuas n jejunjs , &

dianis lachrymis, ac precibus, jejunia etia

addidére :

jejunaverunt die illo usque a

d 3udic.e.2e,

erationibu , ipfi , $ mulieres eorum.

vefperam , & Deum tertio confulvére, num

e(fentarma refumenda, & denuó contra Be-

5. Vli.

*

niamitas pugnandum? & refpondit Deus

LÀ

Judic, $, 28à

$i fuas oratio jejunio vvires jun-

eA[cendite eras enim tradam eos in. manu

LOEPE

qe(ras, Yterum jeiunio loricati, lachrymis

«erit, eque de proflratis intus pra-

madidi, przmiffisque precibusirruerunt ter«

is effetlibus, ac de debellatis ex,

£erius bosiibus gloriosé iri-

tio contra Deniamitas, quos tandem cruenta

«lade vicerunt czefis Deniamitarum millibus -

nmpbat.

L s

quinque fupra viginti: nimirum oratio

9

- O cæcacior eftoratio ad Deum flecten-

quamvis maderet lachrymis , quia tamen ad-

V* dum in vota orantis,quó € pectore pro-

huc jejunii deftituta viatico, eas exerere vi»

E

dit magis vacuo : tantó efficaciüs OS

res non cospit, quas de proftratis Beniamitis

|precibus aperitur, quantó religiofius efcu-

victoria exigertet,

ét,

lentis clauditur , & poculentis.

Alis cate«

Plura quidem poteft oratio, fed fifuas

rarum virtutum noflrum fir in(tructum je-

jejunio vires junxerit, tutam de proftratis

junium,; orationibus muniatur,à confortio

hoftibusfibi victoriam fpondet.

Scimus ,

di(trahatur vitiorum , & tunc quidquid pe-

Moabitas, & Ammonitas ingentes contra

uttb, a

tierit,impetrabit,

In lege veteri quotes ob

Regem Jofaphat conduxiffe excrcitus, Rex

res majoris momenti roganduserat Deus; ut

veró ficut tot hoftibus impar, fuppetias ab

oratione petiit, quam fupplex Deo fudit,

propitius effet 5 orationi additum . femper

fuitjejunium , ut hoc precesfarte viatico

& jejunio quod religios? fervavit: forums fe 2. Paralip.

contulit ad regandum Dominum;65 pradica- *^b-20, 9.*

validiores effent ad impetrandum : oratio (

jejunüi deflituatur viatico viribus deficit,

vit jejunium univerío Tuda.

Ecce jejunio

H k

loricatus Jofaphat, lachrymísque veluti athle-

IQ

quod cum oratione jun&lis viribus de proítra.

tis hoftium phalangibus eà illuftriores de-

tico oleoinunctus Moabitas, & Ammonitas

fert triumphos, quó diuturniora prorrahun-

excitatisanimis adoritut , primóque impetu

-115':!4':'63 DALT S

hoftium ordines difrompit , acies Moabita-

tur cum precibus jejunia.

60,

Pugnaturi líraelitz adver(us Deniami-

rum confundit, omnésque hoftiles exercitus

fus, déque evertit, ut hoftiles copiz contra fe

tas Deurn confulvere , quis toti effet exerci-

tui przeficiendus? G'voce divinitus é coclo

ipfas pugnantes mutuis fe vulneribus crue

entarent, & ene&lis cadaveribus terram to«

delapfa prz caterís delectus eft Judas,qui du-

tam opplerent; neque fuperfuerit quisquam

cem agens totius exercitus excitatis animis,

totisque viribus irruit in Beniamitas 5 pu:

qui necem evaderet , triduámqueintegrum

impenderent Jofaphati milites in colligendis

gnatur utrinque ; tela mittuntur; turmatim

l(ratlitz aciem Beniamitarum à latere aper-

Ípoliis ob prede multitudinem: Quóàd fi mi-

to circumeunt, feritur exíim , punctim, fan-

les fine gladio, vel lancea fine cufpide dicitur

guis effunditur , ceduntur à redintegratis

oratio eífe (ine jejunio ; hoc tamen munita

Beniamitarum turmis Líraelitz ; quorum vi-

hoftes frangit, palmas «olligit, & de parta

victoria fibi epinicion occinit,:

ginti duo millia cz(i, & enecti cadunt: fed

altera die cogitant Iíraelitze de praelio inftau-

Etiam Efther Regina fciens quantz fit, — &2,

virtutis, quantique roboris oratio juncta

g Mp h !

rando majoribus copiis, animisque erectio-

ribus, & initium daturià Deo, quem propi-

jeiunio , & animadvertens populi fui pro-

ximum interitum; imminenti fatali difcrie

tium haberent, ad domü priüs confcenderunt

orationis, ibi flexi in genuafleverunt coram

mini avertendo , preces adhibuit, & ieiu-

Domino usque ad noétem, preces fuderunt,

nium religiosé fervavit, Judai emnescru-

enta czde delendi erant , & Regis decre-

& enixim Deum rogárunt , ut fuam vellet

ipíis opem dare,quá infolefcentes ob partam

tum inomnium ipforum iugülum iam fub-

vi&oriam retunderent Beniamitas:; & ite-

fcriptum, imé & plerisque in locis, vel pro-

mulgatum , vel affixum ; citabantur iam

rum ne inconfulto in. pugnam irruerent

Deum interrogirunt, an effent fecundó pu«

Judai, & in carceres tetriores trudeban-

pj

tut.

Efther Mardocheum cohortata, ut

gnaturi, & vocem audierunt fibi dicentem:

Ite afcendite , certate.

Hocce divino mu-

imminenti periculo,malóque extremo medes

nitus juífu Ifraelitarum exercitus in aciem

retur, J/ade, inquit, &f congrega omnes Jtt-

j

Nnn a

d«os;

Ferani de d]eüiþm' Yi cm. I.

470

Differtatio. XXll. .

Efberso4. deos, quos in Sufam r?pereriæ, U orate pro

culentakcxtitït avatiot; exäliïtæ enim virtutis

i

v'lö.

me. ^ Noncomedatis, & non bibatis tribus

eft clamanti ítomacho, & corrodenti fami

diebus, 6 tribus nollibuss E'ego cum ancilla

efcasnegate,& ideo charus fuit Deo, gratus

meiá pariter jejunabo, Noníolüm toti po-

hominibus,& quae à Numine petiit,obtinuir,

675.

pulo Eíther criduanum ieiunium indixerat;

Princeps HuffeusJobus patienti fpecue

verüm & ip/a cum toto fuo gynzceo religio-

lum, tolerantiz exemplar , virtutum Magi-

fiffié ieiunavit, & hebreosomnes ieiunium

fter infimo,quafi in throno fedens amicis ad-

ab iminente morte eripuit ; ieiunium decre-

ftantibus, feptem diebus, & totidem no&i-

tum regium delevit, gladios, & laqueos con:

bus ftrictiffimé ieiunavit, ne fcilicet, quid-

6j

tra Hebraos paratos in adverfarios retorfit,

quam deeffet exempliad omnigenam patien-

Quoties in veteri lege grave aliquod

tiam exercendam, cüm non folüm crüciatus

occurreret,

el in(lituendum, vel avert&tis

corporis, ulceracutis, membrorum vulnera

dum; ieiunia, G orationes Patres illi pre-

absque ulla querela, (ine mentis tutbatione

mittebant, quibus propitium haberent Nu-

pertulerit, fed & latratus vi(cerum, mer(us

men

*

*

quo pacto Moyfes , bis quadragin:

ftomachi;famis,fitisque cruciatus imperterri«

tadiale ieiünium flrictiffimé fervavit nullo in

tus fuftinuérit, & ideo ieiunio loricatus,viti«

Deut-cop.o, TVomachum demiffo cibo, nec inftillato li-

büsque preemunitus orationis; hoftilestartae

quore: Perfeveravi in monte quadraginta

tei hoftis delufit affultus, confregit impetus,

. diebus, ac notlibus, panemnon comedens , &

obtudit ictus , .quiaad ftigios proüörnendos

Aquam non bibens propter peccata veffva, qua

hoítes null

6

a funt armaþ aptiora ieiunio , 1&

gelllis comra Dominum , &6 eum ad iracun-

oratione,

diam provocafiis, timui entm indignationem,

Hinc etiam David Regum fandiffimus

6f.

& iram illius, qua adueríum vos concitatus,

adeó fundendis precibus, ieiuniisque fervan-:

delerevos volutt, Etexandvoit me Dominu

dis afluevit , ut coelefti potiüs videretur aurá

etiam bac vice, Jejunium junctis fibi oratio-

reficiquàm terrena nuttiri efcá, nil enim in

nis viribus Numinis brachium detinuit, ne

ipfo frequentius, quàm impran(um, & incce«

fcelera mulctaret populi; jejunium nüdatum

natum preces nocle intempeíta, & infomni

Pfala,34.

glidium divinz vindi&tze potens fuit iterum

fundere: Humiliabam im jejunio animam

P (alm.68,

in vaginam recondere , & populum fervare,

mp)eam: Operus n jejunio animam meam: alibi

P/alm, 108.

— Eliasjuffui obfecutus Ángeli pane fubcineri-

Genua mea infirmata [unt à Jejunio : alibi Me«

P (aime 118«

cio, & frigidzehauf(tu detritas inftauravit vi-

dia notle furgebam 44 confitendum nonini

$. g 6, 129,

res, & quamvis modicé refectus; In fortitu-

tuo ; Et cüm vires deficerent corporis,zenua

*

dine cibi illius quadraginta diebus,89 quadra-

labarent, vultus pallefceret, Corpus attenuae

ginta noéchóus usque ad montem Dei Oreb

retur; vegetior erat fpiritus, ac expeditior ad

ambulavit : & pott diuturnum illud jejuni-

preces fundendas, àd Numinis obíequia , ad

um ad familiare cum Deo admiffus fu

lt cql-

virtutum exercitia, ad opera charitatis.

loquium,

Rex Achabus tametfi impius càm pri

y^

€4.

E

: Id vetó notatu dignum, quód in vertice

müm tamen ad ieiunium veluti ad afylum

"Taboris montis Magiíter Chriítus trans-

confugit, falutem invenit, quam in ciborum

figuratà [pecie propriam fuis Difcipulis glo-

lautitiis perdidérat, — Jofaphat Regum pien-

riam oftenfurus, Moyíem duntaxat, & Eliam

tiffimus pr&miffis precibus , & ieiunio de

Íocios fibiadíciv

VAAR

c.n-;!'

, ut quizemulatores fue:

proftratis holtibus egloriofiores retulit tri-

runt quadragintadialis jeiunii, confortes eti-

umphos. Rex Jeconias cum toto poptiloieiu-

|'am fierent gloriz, quia hzc pediffequaett ie-

nium obfervat, & voti compos , quodpetit,

iunii, Juditha virtutum ftudio feeminarum

impetrat. Daniel cum tribus fuis fociis prifcae.

laudatiffima fertur ieiun&fe fingulis diebus

faze legis religiofa obfervat ieiunia, & vege.

3'udii;æ. eAp.

vitz fuz exceptis feítis: Tejnavit omnibus

tior apparet, facie venuflior, acviribus ro«

8.'0.6'-

diebus vita fua preter Sabbatba. fefla domu

bufítior.

Ezechiel Propheta iuffa Numinis

Afrael, & ideó Holophernem proltravic, om-

corpus diuturnis attenuat ieiuniis, eius vites

némque Afyriorumexercitum fugavit, X De«

frangit, & ideo prophetico infignitur fpiritu:

thuliam à pertinaci hoftili obfidioae vindica-

!ze(:ä,fgf,

Cibus tuus, quo ve[reris evit in pondere Vipins

10

vit: ieiunium enim, & oratio animos in Ju-

t flateres in diez 4 tempore usque ad tem-

ditha excitárunt,vires ei fuppedirárunt,pedes

pus comedes illud: & agtam in vze

üfura bi-

per caftra Afyriorum direxerunt, Hebreeam

6es, ^ Eídras Sacerdos etiam de fe ip(o ait :

Amazoaem ad papilionem düxerunt Holo-

Et pradicaviibijejunium juxta flevium Aba-

Efdra cap,2,

pheruis eius manum armárunt gladio, bra-

vA.ut afkhigeremur coram Deo noftro, Gpete-

chium corroborárunt, & addito impetu ca-

Go Á

remus ab eo viamretdas. Tejunavimus autem,

N

put amputárunt Holophernis, Eíther per tri-

& rogavimus Deumno[Irum

&

per boc, & evenit

duum impranía, & inccenata preces fudit,

P

nobis profperà; & alibi hoc idem confirmans Lib,z, c.i.

quidquid petiit, impetravit.Sata Tobize cap.

ait: Sedi, & flevi, && luxi diebus multis, e$ je-

3- per triduum totum ieiuna preces fudit, &t

^

junebam, G orabem ante faciem Dei celi,

Deumin fuavota flexit. Tobias itidem im-

& idco quz petiit, impetravit, ^ Przdica.-

praníus domo exivit reli&toconvivio iam pa-

vit ieiunium non aliis tantüm ,. fed & (;

bi,

ratofepulturam impertiturus mortuis, imó

non ut audientes duntaxat. vi

gor ieiunii at«

& eó fuitin. defunctos liberalior , quó exi«

fligeret, fedut & ipfe

eiusdem fieret affli«.

Gionis particeps,

gcnti.üomacho. per negata efculenta, & pav

a

Pradicaui $) jejuuium , gg

4 tgäf

4

Satietas ventris eft Oppreüïo mentis , ac Affectuum probo"f. /|471

Affigertmur : hoc eft , non ut populus tan«

extorfit;- Non enim pudor, qui cfflore(cee

bat in ore Jacob ; non innocentia, quz Íplene

E

tum incommoda fentiret jejunit , fed & ipíe

etiam. ejus experiretur intus in ftomacho

debat in vultu ; non religio , qua flagrabat

»

mo:fus; ideóque non díxit , ut populus a£-

in pe&ore; fed pulmentum, quod fum;abat

L

Preeftan:

W

fligeretur ; fed sr zffigeremur,

in patina benedictionem omnium gentium

Gene)ï U

tiffimaeít ratio hz legum fcribendarum ,

tranítulitin Jacob. |...Quos ettm obla:os co-

U. 26,

ut legislator ipfe aliis indicensjejunium, non

»iediffee , dixit ad eum ; accede ad me, &5

da mibi ofculum fili hi , .icjue debemus age

calamo tantüm indictum gulla bellum , vel

fola voce promulget, fed ctiam proprio gut-

num Dei , non apro Blau, led hoedo Jacobi;

ture conármet , exemplo muniat , & obfet«

hinc eft , quod fponfüs fuam invitet fponíam

vantiá ftabiliat ,. ideóqdue Efdras ait : r«*

ad heedos pafcendos, — Egredere , & pafct.a

dicavi ibi jejunium; ut afhigeremur ? exemp-

bedos tuos 0 pulcherrima Jerufalem , quia pet

rí

lo (cilicet for

tà

üs,quàm verbo maluit popu-

hoedum ágnus Dei ad nos pervenit. — Esdras

lumerudire, & non arborum frugiferarum

igitur , ne fui Levitze gutturi indulgerent ,

ámitati radices,qua gemmare,virere;florere,

jejunium indixit: & recté , quia munuserat

& fru&us parere faciunt ramos , quibus, &

Levitarum facra contreétate vafa, à quibus

fuccos fuppeditant ; & alimenta transmit«

propterea propellenda erat gulz indulgen«

tunt , cüm (int ipfz luto involutz ;; humo

tia, quzgenitrix eftluxuriz ; neLevita la-

fepulta , & probro notate flerilitatis.

Ícivitent ; opusfuit, jejunarent : libido enim

ex gulz deliciis orisut , & folo moritur je-

69,

Affligitur Esdras cum populo ,. PreZi-

cAvi jejunium , ut. affigeremur , quia cibi

junio, Ophni, & Phinees facetdoribus puct

U

fübtraétio, afflictio eitcorporis; & nifi a£-

factificiorum excoquebat adipem ,. & 1de&

fligatut. corpus , non jejunat ftomachus ,

Scortis, S& impudicitiis , fe foedárunt ; dor-.

ideóq; , cum pauci affli&tionem fentiant , rari

miebant cum mulieribus : infiliit in temps

etiam funt ,. qui religio(i (int jejunii fervato-

lum gula, Stinfecutaelt in cubiculum libi«

do; fores templi aperuit gula , fed pudori

res; etiam in facco , & cinere plerumque

^

ita fabam , & cicercondimus , ut fuis etia:a

iaäm

2

s claufit , & caítirati ; ne domos ingre-

li, 34y

perfandatur olus deliciis ; . etiam Ifraélicee

derentar Sacerdotum : neque foeditates 50«

1m.ót,

domorum ab alio putido tonte exilierunt ,

Im, 108

pra manna cepas , & allia efuriére . /Egy pri

irritando gutturiaptiora; quid ? quód etiam

quàm ex gulz irritamentis , & ftomachi re-

lt

in olere luxus triumphet, & iicicere Bacchus

pletione ; adeó ut ex abundantia iniquitas

cce bac

Ezecbiel,

interdum debaccherur? neque (emper in ole-

prodierit perdit gentis iliius:

.enp. 16,

re, G legumine voluptas ludit ; (ed ibi e-

fuit iniquitas Sodome faroris tue fuperbia,fam

tiam continentie illudit ; gula enim zque

zuritas panis , & Abuundantia: parüm refert

pretioíis, velvilibus cibis gulz indulgeatur :

de parcitate triumphat olere palliata, quam

de luxu atomatibus paludata.

etiam l(raélitz ceparum , & alliorum appe-

(

€8.

Plerumque ita conditur gramen , ut

tentes ; pluriesin eremo fuerunt exfornicati,

Venus enim non folüm delectatur petdice ,

palato plus arrideat , quàm ficedulze ,. vel

perdicis illecebra , fed tunc minüs je.unamus;

& pavone, verümetiam olere , & legumi*

cum ar&tius videri volumus jejunantes : gli»

ue, cümfíuo etiam gutturi dentirritamenta,

ícit enim etiam in olere voluptas , & fuos

Eriam Lothus cüm primüm coepit vino mae

etiam in legumine triumphos agit,

Non

dete , flos caflitatis exficcatus in eo periit , &

inter filias uxorem na&tus turpitudinem hau-

ita cum Levitis fuis jejunavit Esdras Baby-

firin vino. - Dederdntque Patri fuo bibere s

lone digreffus, cüm dixerit : E£ predicavr

ibi jejunium juxta. fluvium Abava , ut affíz-

vinum... . Et ingre[fa ef major ,. dermivit-

Ggmj 29,

geremur coram Domtno : prima Levitarum

que cum Patres,

virtus obfervantia fuit jejunii , & carnis af*

flictio, hxcautem duo fimul jungere rarum

$. VIL -

eft, & arduum ; cüm & rara fit avis , quae

eíca non folicitetur,

79

. "Yanta eft epularum aviditas, ut etiam

Ea eft Gula indoles , ut nf)ejgf.

w:ïa.r.s.

ipfa A(ceteria , regiam landiitatis , & domus

nii freuo co£rceatur , per guitur antus

Patriarcharum | ingrediatur. ,

&

inficiat.

Venerem tnjitllct » E improbos omies

Etiam in domo líaaci primogenitura haíta

excitet. affecius.

fübiicitur licitante voluptate , & Patrirache

7 Xs

g/jne u

benedictio uni illigatur pulmento: Fec zi*

Alluntut, qui € mälri..'tæantüjm dxcum:Ve.

Gezef. 174

bipulmeutum , [icut uelle me noflii , & affer ,

nerem natam , etiam € mufTo emergere

| Lochusdidicit ; non tam Venus privig-

ut comedam , (9 benedicat tibi anima mea ,

naeít Neptuni, quàm Cereris filia, | Ea eft

antequam moriar ; G nififenis llaaci propo.

Liko'zl u

fitum Rebecca induftria elufiffer, genus Àb-

.gulz indoles , ut per guttur intus venerem

raha ad Clriftum usque transmiffam. fuiffet

inftillet , qug concupifcentiam , ejüsquepra-

ab Efau, & mundi Salvator ex aliena Moabi-

vos affectus excitet;neq; primain mundo £oe-

tarum gemevgmus-. fuiffet. - Sed benedictio-

minarum concupifcentiam fenfiiffet , nifi per

nem , quam aper venatione cap:us erat im-

.gulam Venerem deglu.tiifïetx. Vidit itdque

mulier , quód bouum ef[[et ljgnuta ad ve[cen-

petrgturus . þædus cicur Rebecce ftudio

Nnn j

Hs

*

472

Differtatio XXII,

n

dum , & tulit de fruäu illius , & comedit i

tusà foemina debellatur: & ab epularum lu-

dedítque viro fuo , qui comedit , ied (tatim

xu Balthafar ad lugendum proruit ludibri-

irrequietá legis nembrorum rebellione , core

um, dum nox eadem eum, & regnofpolia-

i

vit ; & vita,

Quid? quód inaula Pharao-

pus amborum coepit in fpiritum caput attol-

lere, & prz czteris eos aggreffus eft furor

nis Jofeph petulantiam fceminz coércuerit, Geef. 25.

g. M

Dormi mecum.

n6

erübe(cenda libidinis, cuius ipfi curbulento

Qui reliclo pallio fugit i

fenfu exagitari ceepti , erubuerunt confufi

victoriam partam in genero(a fuga non ali-

propriam nuditatem , quam ut obtegerent

unde exortam putamus, quàm à vacuofto».

in atbuftum denfiüs conceffére , propriam

macho ; à jejunio, quod adolefcentem ad

étiam foli fubducturi inter umbras verecun-

vi&toriam armaverat inter aulz illecebras ;

3uli. 13

diam ; .fibíque fubligaria frondea ex conne-

fuit Jofeph abftinentià commendatiffimus,

715

E

xis ficuum confuerunt foliis,

Bencdixftque dominus domui 4Egyptij propter. Gesef, 55

72.

Vidit efolario David lavantem íe Bet-

jofephb , nec quidquam aliud noverat nifi pA* &cnp, »,

fabeam , & quia poít meridiem , & bene

nem , quo vefcebatur : fumitur autem hoc

pranfusoculos in fontem injecit , zftus hau«

loco panis pro victu , quo inde coniiciamus .

fit concupifcenti , & frigidis illis in latici-

adolefcentis parfimoniam , qui cum univer»

v

bus flainas accendit , quibus caítitas in fonte

fis preeffet fubítantiis Domini , ea tanrüm

cinefacta periic. Vix Judas bené paftusThama.

in proprium adhibebat ufum , .non quibus

fem per translucidum velumalpexit, & fta.

luxuriaretur , fed quibus duntaxat viveret:

Quf st

timimpuro exatfitigne. Quam e&m vidif-

nec quidquam aliud noverat nifi panem , quo

fet Judas ,. ufpicatus. efl ejfe meretricem.s ,

vefceretur [;. & tunc validiores jejunium

vires fuppeditat ; quando ferculorum inter

éperuerat enim vultum fuum , & ait , dimit-

£ mej, ut «odam tecum ?. libido enim per

delicias , efulentorum inter copias abítinendo

Concupi«

triumphat,

gulam intus in viícera ferpit.

Sic filios Prophetarum, quo-

fcentiam fovet , qui gulz, per cupediarum

rum vitz genusduriffimum fuifle novimus ;

delicias , luxümque ferculorum faver,. Nul

propé fluenta Jordanis habitáffe liquet ; ubi

lus (evior hoftis concupifcenuá ; hominem

Ícilicet frugum feracitas , annonz ubertas ,

impetit ; & huicvires fuppeditamus , cum

& naturzillecebra ad luxuriam usque effun-

gule indulgemus ; quó corpus vegetiüs nue

debatur,

Eamu u[que ad. Tordanem , &f 4. Reg. eap.

tritur , eó infolefcit concupifcentia acrior ,

sollant finguli de fylua materias fiagulas , ut 9. v. 2.

qua nonnifi oratione , & jejunio coércetur ;

adificemus nobis 1bi. locum ad babitandum.s;

l6

ac conteritur.

Nova eithac bellandi ratio;

nimirum filii Prophetarum jejunaturi re«

giam deligunt ubertatis , quafi jejunáffe pa*

quá qui occurfuri funt hoftibus , nonarimis

inflruuntur , fed viribus deftituuntur; non

rum Juviffet ; ni

brachiis corroborautur ; (ed membris debile

Íent,

fx inter illecebras jejqnäf-

litantur; & tamen eó fortiüs in hoítes irru-

ldque fortaffiscaufz , cur rerum Con-

84,.

ditor non in abdito interdiclam ícientiz ar*

unt , eósque proíternunt , quoó diuturniori

jejunio conficiuntur ; macilentiori inedia

borem, Íed in medio fatam paradifi volue-

ï'»fääf:-.w, !

extabefcunt , & prolixiore fatigantur orae

rit, quó utrinque, Gafpici poffer; & tan-

tione.

gi non deberer ; neque plantam rudi dunta-

7)

Imó non ad folam intus infolefcentem

xat cortice veítivit , led & pomorum locu«

pletavitubertate, & filiorum pompá ad il-

concupifcentiam profternendam arma fup-

editant oratio , & jejunium , verüm etiam

lecebram ornavit , ut quó importuniüs fe

ad hoftiles quósque exterorum hoftium re-

abítinentibus ingereret , eó fortiüsà jejunan-

tundendos impetus : etenim Samíon à vino

tibus repelleretur,

Neque abítinentiz ex»

abítemius, imó & ftomacho vacuo leonem

ercuiffet virtutem , fed ignorantiz induxiffet

difcerpfit. | Ab(tinensSaulis exercitusà mel-

caliginem , fi in angulo paradifi arbor lati-

le , quod proximum nemus abundé exhibe-

táflet, quzque hominum fugiffet afpectum ;

bat jejunus faturos proftravit Philitthaeos.

at quia in paradifi meditullio implantata pro-

David cinere pro pane faginandus Golia-

toparentibus fiebat flatim confpicua, vifu

thum gigantem vicit invalle; quid ? quod

erat pulchra , virefcentibus foliorüm comis

leguminibus, & oleribus innutriti Babylone

luxutians, vivido fucco efflorefcens , acma-

pueri auream fpreverint Nabuchodonofo.

tüuris , iísque à natura ad fingularem elegane

ris ftatuam ? fevientem non timuetint ty-

tiam piélis dives erat fructibus, quibus onu-

tannum ? imó & ardentem 'vicerint forna»

fta , curvefcentibus ramis manus le&lrices al-

cem? quàd fi David munitus paítoritiá fun.

liciebat ; fi Protoplafti neglecto ferpentis

dà , faxóque excuffo carneam gigantis tur-

fualu ejus abftinuiffent fructu, fiillicientem

rim folo zquavit ; hi tres pueri Babylone

pomi colorem fpreviffent, tum revera jeju.

nullá inftru&i fundá, nullo muniti faxo ,

náffent, quia inter fru&ctuum delicias , & il.

fed folo obarmati jejunio auream ftatuam ,

lecebras copieabftinuiffent, De/frsZu ve. Ginef^ *.

Regem [zvientem , & flammam vorantem

róligni, quod e[t in medio paradifi , precepit — v. A.

vicerunt, quia ad certamen fefe jejunio in-

nobis Deus , ne comederemus : duplicata fuif-

M.lo T. ;

flrüxerant.

Dentur nobis legumina ad ve-

fet corona; fi fimul vidiffent ,' G abftinuif-

*&, l3.

fente

feendum , & aqua ad bibendum , fecus multó

Hglpphcmes vipo madidus capice diminue

Ge-

Satietas ventriseft opprefü"ic mentis,ac Aïï'c&uum probor. 473

- Geminatosideo difcerptus Leo Samío-

neuter comediffet., Elias tamen pto confe-

"L

ni triumphos dedit, quia non tam rugientem

&ando Numine , aqua , panísque fubfidium

belluam , quàm ailicientes racemos eó fplen-

admiíerat fub Junipero ; curu Moyles € coe-

lo pluvium circatentoria manna neglexerit ;

b

didiüs vicit,quo religiofisà fibiinhibita fpu-

mante vindemia abitinuit,

Cimque venif-

quoà Numine foveretur , ac reficeretut ; il«

» J

ä Sudic. 14.

n. 6.

fest ad viueae oppidi apparuit catulus leonis .

luftrius deé gulee illecebris triumphavit Moy-

fes abíunens poft deguttatum mauna , quam

f!wu:..

Quid ? quod inter vineta pugn&

l-

Elias, qui à men(a jejuna ad prolixumfe iter

theatrum , & pugili arena aperitur ? qu:.ia.

Lib. -.3. Regï

inter racemiorum illecebras, fructuum in

accinxerat,

Refpexit , & ecce ad caput fubci-

cAp, 19*

AR

; kytsäli:l Ij*

ubertate abítinere debuit.

Quidquid ex

nericius panis ,& vas aqua, Moyls victoria

'Tametá

ideo illuftrior fuit , quia gula inter illeceb»

, i5

vinta nafcitur , non comedat,

',Ngïa;'

aequé ab haultu vini , ac efu uva Samfon pro--

ras difficilius fuit inviolatam jejunii fervare

A

I

hiberetur, non propterea vinearum patme

religionem. *

Similecontigit

'Achabi Regis , & Samuee

27*

-pinos declinavit , fed botrosinter, &racee,

lis Sacerdotis luétui,

Achabus , cum pri«

mos incedens fpectatorem íe prabutt volups

tatis, quá frui/non poterat ; ideóque inter

mümbhumiliato inceffit capite,. cinereafper*

&ru&uum ubertatem , & illecebras ,. fpu-

fit'comami, & pulvere frontem toedavit ,

mnantes inter vindemias abítemius , & jeju-

Dei fulgura in pluviam vertit.

Quia bu-

30 Regu cho

* 1.)U7, 2.9. T

nus illuftriüs de coércita gula triumphavit ,

miliatus efl mei cauia: , mon inducam ma-

quàm de pro(trato leone victor furrexerit :

dum n diebus ejus.

At illachrymanti Sa-

1nueli calamitatibus Saulis , uberésque fun-

ubi Samíon vineas ingreffus , quia inter bo-

1 'Ziieg., .Mäb

tros, racemósque ab efu ab(tinuit, [e ip-

dentilachrymarum pluvias dicitur.

Usgue-

16, 'U:' L N

fumvicit; & jejunio loricatus, quiafeuvis

quo tu luges Saul , — cuüm ego projecerim.s

non pavit , ungues non expavit leonis ; quem

eum ?. Quid ? an Achabi fufpiria lachrymis

praferuntur Samuelis ? an Regis coniciffus

victor difcerpüt 5 fed ubibotro abílinuit ,

favo Gginatur.

Arduum eit, ac tuperatu

laccus fpinofo Íacerdous cilicio. anteponit-

x

difficile fitire in vindermia, & ab elo in vineis

tur? Àn p!urisjeiutizum gllimatur tyran

ni, quàm Propheta abílinentia ? humilia-

. abítinere racemorum ; l1ed dulcius fuit de

difcerpu leonis faucibus meliis dulcedinem

vit íuim Achabus caput , & Numen in íua

uf up

V, 2

.

bátfe , ac ne&tar de ízvo colieg ile.

vota flexit $. lachrymas fudit Samuel, &

66.

prel

duram non emollivit Saulis fortem 5 quia

Hinc etiam Chriili procomus joannes

fcilicec Achabi faccus uberiüs , foruüsque

ad ripas Jordani: omn fructaum gesere op-

pulenuüffimas , omníque cicumvelutas a»

Íqualmitin purputa , quàm Samuelis luctus

.3niceaita'e , leverioris (oenitenum — aperuit

in Éphod: uzerque flevit , ambo jejunárunt ;

Íed ilie a throno ,. hic in fpelunca ; intet

theattum ; quó ntmirum) gratior fieret ab»

L

flinentia in fructuum uberta

iT .

& preriolior

aulz illecebras' ejulavit Achabus ,. & inter

i

luétus in criítallo , fottiisque in tubertare

fentes folitudinis luxit Samuel ; & jejuni*

um eó eft fortius ad impetranda , quae petit,

jeiunium.

Et venit in omnem rcgionem.o

'fä,f.'ïn.. h Y*vi3.

jordanis , pradicans Óaptifmum penitenia ,

quó de illecebrofis gulc voluptatibus lu-

& cur ad fügam illecebrarum,ad negïecï.um

cülentiüs triumphat ; illuíirior femper eft-

deliciarum, ad inieritum vonf,pfäfL!ï:*sq,'gui' E

abítinentia in repudio voluptatis,& negleciu

vanitatis ; is enim veré jejunat , qui nom

que fapplicium non potiüs exofa: felegit Cauu

caíi rupes, quàm omni luxuriantes amgents

vaise gloriole , fed Deo jejunat 5 pallor jeju-

tate Jordanis ripas * lalcwientibus rugicer

nanitsad popularem fibi caprandam laudem,

noón fruétus prodit ab(tinentiz, fed aucupi-

veltitas herbis , jocantibusorna:as floribus,

omnigenis onuflas fructibus? nimicum Jo-

ura fit infolentig ; & dum venter exinani-

ahies Baptiílà non in vepreto,(ed in viola do-

vur, mens turget , & aurá palcitur chamz-

leontis efcà: quód fineminem dixeris auram

lorum Orchzeflram maluit fibi aperire , quo

fructuum ubertas ,. occafio fore*t virtutis ;

coenare , hác tamen chamz'eon vefícitur, &

& fructuum copia validiüs ab(bnentiam

non chamzleon tantüm ; íed & qui lugumi-

exerceret : quóà fortiüs jejunium gula ille-

nibus parcé vefcuntur , medullis faginan*

Matib, 6.

cebrasvincit; eó fir Deogratius; quia jeju.

turauratüm. — Exrermanant faa*-ies'/iiw7 ut

üavit Moyfes neglecta manna , cum Deo

appareant bominibus jejanantes . mon vani-

V. 16,

lermones mifcuit ; ejásque tabula digiro Dei

tate homines tantum nutriuntur 5 fed &

vivi obfignantur, eíjueexcubar coeium,mi-

aurá, qui cibo abftinent , plerumque ve-

litant elementa , obediunt marini flactus;

Ícuntur;

obfequun:ur duriora faxa , ad cuiusiimperie

Ad id jeiunium inftituitur , & affumi.

78.

um ctiam liquefcunt in latices ; fed quid?

tur, utper efculentorum fubiractionem vi«

tia coérceantur , nonfoveantur; & quam-

quód Elias tametíi quadragenario ieiunio e*

maciatus folus erraret in (abuio fine duce ,

vis oinis geaneris noxa precibus deleantur,

ij

absque focio , omnique deftitutus folatio

& eleemoíynis $ foriüs tamen jejunio re-

q, h

Deum vix afpicit nulla hzreditaria luce a-

fte Angelico Doctore inquiente: Cum jeju- À52

Íperíus? fineuter coniedit , cur Bliasetiam

nium ad culparum deletionem , & cobibitio- ayz, 5 i.

periade ,. àc Moy:es Deom non alloquitur?

nen » &ad mentis infpiritualia elevationem ccucluf,

nimirum , quia iicecqcerque jejunáflet , &

valear , praferüm ft voluntarium fuerit , &

nulla :

Differtatio XXH.

474

nullá imperatum lege, quà de caufa ,David.

fuper guenfam vecognofcentes omnium gen-

Pfah 3$,

ajebat ; eluntari Jacrificabo tibi , feu non

ditm animalta.

Vise bos eosdemé lettis fuis

/,' p MU

Ípectato pracepto , à cupediis abftinebo e-

fpecianies popinam fuam , aures vocum [ono »

4 $

Ículentorum, acgulz appetitum Numiniime

fpettaculis oculos , f[aporibus palatum fuum

molabo ; hinc audivit à Nathano fibi dici,

deletlantes. . Hi omnes , quiagula addicti

3. RO 8 1. poopinta tranfiulit peccatum tuum, Non Ío-

' deliciis vitia nutriunt , quibus proprium far-

;]

]üm delendis omnis generis noxis aptum eít

ciunt corpus , & vitiis omnibus famulantur ;

jeiunium ,. fed & avertendis irati INuminis

quia inferviunt gule illecebris ; cum adu-

flagellis accommodatum ; idqueilluftri edo-

lantur palato ceeteris infetviunt fenfibus ;

cuerunt lINinivitae documento , eraiNinive

aures demulcent fonorum harmoniá 5 nari-

urbs arpliffima , cuius dimenfio inclutis fab-

bus eblandiuntur totius Arabiz penu ;- ocu-

urbiis ad latitudinem extendebatur. triduani

lis adulantur objectorum multiplici elegan-

jtineris, teftibus enim Tolomzo, & Stra-

tia; molli amictu corporis membra fovent ;

bone amplior erat Babylone , & laxior cz-

ut in quorum fingulis dominetur voluptas,

teris zvi illiusurbibus ; hanc igitur urbem

quà proniora fint ad inferviendum vitiis,

ingreffus Jonas Propheta populum terrere

Nifi fame , & fiti voluptas coérceatur , &

coepit vocibus illis ttmorem gentibus omni-

carnis petulantia per fubtractionem icibi , &

potás conteratur ; infolefcunt pravi in nos

dona capio, busincutientibus, 4dbuc quadraginta dies,

-& Ninive fubuertetur, que tamen mins con-

affe&tus ; & tametfi mutuis diffidiis inter fe

ditione fulciebantur , nif1 fubverfionem i(tam

diíffentiant ,, omnis tamen obliviícuntur di-

populi poenitentia przvertat.

Et credide-

vortii ; & exitiali foedere fimul co&unt in

(

runt viri Ninivite , & pradicaverunt jeju-

perniciem Ípiritus, & ubi caro efculentis

*

.

zium , cenfet , Chryloitomus triduanum

eít faginata , iisdem pabulum fuppeditat

non enim pravi , qui in nos affectus infur-

fuiffe hocce jejunium equé diurnum , ac no.

&urnum, &eà religione fervatum , ut toto

gunt mutuis (emper difcordant divortiis ; ita

triduo nec homines, nec pecudes quidquam

enim funt concordes fibi , & nobis pugna-

citer obftant , ut amoris confenfus lethalis

degultaverintalimenti, nec potüs hauferint:

e

quïd ? jejunium contractasà Ninivitis noxas

odii fit parens.

)

& eadem cupidine gloriz ,

delevit, Numinisque flagellum avertit , po-

quà contemnimur contemptores etiam coi

Et vidit

ulümque Íervavit incolumem.

temnamus , & codem vitio, quolzdimur,

alios offendamus , pulchré Eufebiusait: Di-

Lib, 4. de

Jonesab- 3. pyong opera eovum , 68 mifertus eft fuper ma*

litia, quam locutus fuerat , ut facerat eis,

vortium animorum facit confen[us vitiorum ,

OTAL.UvU0-

S-!lwr/.

& non fecit , lcilicet INinivite, quiagule il*

unius avaritia alterius, odit Avarittam.» j

Iun£, c.fþ. "7

,

1971/. Wha,

lecebris affueverant ; libidinimque volup-

!

fuperbia fuperbiam offendit : $n alieno ex-

tàtibus indulferant , foedísque fceleribus De«

emplo [eip[a damnant vitia.

At fi diflicet

um lzferant ; ac juftiffimam provocaverant

fatium alienum i. difMiceat , &5 apparatus.

ad iram ; flagellum arripuerat Deus , Ícelera

Ineruditio affeciuum omnium eft. malorum.,

profcenium.s.

| puniturus : fed ubi cives omnes per indictum

fibijejunium , gula, cui indulíerant , froe-

Ex hac autem cón

ifenfione pravör,u m

$0.

num injecéreabítinentie ; manum Deus re*

affe&tuum omnais infíltruitur humanze vitz

trageedia ; cor enim hominis in Dei paran«

, traxit, flagellumabícondit , hinc D, Gre-

Homil 16,

orius. — Quia paradifi gaudijs per cibum ce-

dum, & ornandumaulam , caulam facimus

inevatgel— 4 dygoue Laborare debemus , $2 quantum pof-

ferarum mutuó fe dilaniantium : quia ine

fimussut per abflisentiamrefurgamut. Caro

furgentes depravate concupifcentim affe-

— deta traxit ad culpam s. afflila veducat ad

&us, quos plurimis efcis faginata caro fo*

veniam. & jejuniis poffemus fuperfedere ,

vet ; rugientes veluti leones in animo ira-

fi protoplafti iejunffentin paradiío; fedos,

fcente, & favientes quafi pantherzee. in ap*

petitu. concupifcente in noftram infurgunt

quodiilliad morfum aperuerunt pomi , debe-

mus nos efcis claudere ; 2deo Jejumamus , ait

perniciem ,. & dum inter fe fe pugnant ;

D. Gregorius Nazianzenus, oratione in a-

nos feedé expugnant : quid enim in homi-

*'Ji&ups.

fchate , quia son jejunavimus; ideofroenum

ne ferociüs cupidine , avaritia , ambitio-

abítinentize iniicimus gulze , quia per inhibi-

ne, invidia , de &mulationis igniculo ac-

tam indulgentiam ejus laxavimus guttur :

cenfis, fi femel laxatis habenis intus debace

chentur 2 Unicum iisdem coércendis froe-

LA

ideo fame, & fiti gulae inhibemus voluptatis

num fuperett famis , & fitis, quibus caro

blandimenta ; . quia palati in pomo vetito

BLLT

quaivimus irritamenta.

tot; paffionibus exeftuans , tot fubfultibus

|

7/. 27.

72*

Una gulz voluptas omnes noftras vitia.

infolefcens , , & tot nefariis appetitionibus

ebria cohibetut , & conteritur.

Rebel-

vit voluptates; & foliusgulz vitium catera

omnia accerfivit vitia, fame, & fiti nunc co-

lantis appetitus zqué irafcentis , ac concu-

ä

Devita

ércenda; appofité Senega,

Multos oflendam

pifcentis affe&tus compefcimus , fi per fub-

beata c, 11, Voluptatibus obfeffos , $nquos fortuma ommia

tractienem efcarum carnis frangamus pervi-

munera (àa effudit .quos fatearás , necefje eft

caciam : neque iras furentis Jezabelis eva-

w

e[e malos, Afpice Nomentanum ,& Apicium

fiflet Elias,nifi jejunium , quo fe munierat,

b H.

ejus objecifíet minis , tunc enim non ampe

terrarum , àc maris bona conquirentes , &

lius

!

13

Satietas ventriscf 'OPPffäïO mentis, aC Afïc&üm probor. 476^

tat Tertullianus,

Tanta eff circumfcripti Adverf.

äm:pliüs corvus opulentam Prophetz men»

fam apparavit; fed Angelusexiguum panem

vitlus prerogativa , ut Deum praffet bomi- &&y].eap.6.

EXNLATS alendevitzvixfupparem attulit, — Ecce ad

ni contubernalem , parem vevera pari. $i

pO $s

eaput fuum fubcinericius panis * quód acuté

enim Deus «ternus non efuriet , ut tefla-

obíervans Tertullianus /ib. adverfu Pbyf.

eur per Ifaiam., boc erit tempus , quo bomo

Deo adequetur , cum fme pabulo vivit : cen-

€ap. 6, ait 2.— Minitantem j ezabel fugiens

pofí unicum pabulum ,85 potum, quem ab 4n-

fet Tertullianus Dei imaginem, quam deli-

€tum abolevit , jeiunium refculpere.

gelo expergefatius imvenerat , & spfe quad-

$3.

raginta diebus , & noclibus vacuo ventre ,

Quzfierant primi homines in efcis fa-

arido ere pervenit ad montem Oreb ?. nimi-

pientiam , à quibus nonnifi ignorantiam hau-

ícerunt. Et qui fpont? fortaffis non fuiffent

rumfames, & fitisProphetz Jezabelem exe

armárunt, eiüsque impetusrretuderunt,

in exitium ituri ; per gulz irritamenta ,«

cacodeemonis infidiofam fuafionem miferé

corruerunt ; & fcientiam quzrentes caligi«

$. IX-

nibus obviárunt ignorantiz ; cüm jam du-

dum invidia cacodoemonem torqueret ,' eó

Sfcarum. fubtraiiio ea reffituit

quia homo natura fibi inferior, conditione

virtutum decora , qua per ingeflam

imbecillior , corporis farcinà gravatus , tanta

guleefcam nobis vitium ab-

in paradifo locatus frueretur felicitate,maio-

fiulerat,

ti etiam donandusin cclo , cuius ipfe pof-

feffione, cum fuis affeclis deturbatus erats

$r.

- Amna, quæguïam'undb*intu'lit., hac

ferpentem animal prz czteris fagax ingref-

fame, & (iti inflaurantur 5 quód fi

fus ; & ex eius gutture vaferrimé fuafionis

-

per gule , & incontinentiz vitium

pangens eloquentiam, Evz fuafit vetiti fibi

mors fuit mundum ingreffa;beneficio jeiunii

pomieíum, quo fcientiaditaretur boni, &

ad vitam refurgimus ; quia dum corpus af-

mali ; quid? mulier na&tura totius boni ,

fligitar fpiritus corroboratur ; dum caro

malíque defponfatam fcientiam , manu po-

minuitur, virtus augetur ; dum ftomachus

mum prohibitz ftirpis fumit , oculis luftrat ,

languet , Diabolus effugatur ; quód fi ho-

animo delectatur , & demum malé carprum

mo per gulz incontinentiam deliquit, faseít

malum dentibus invadens, rata in pomo beas»

badi

per jeiunii abftinentiam damna reíarciat fibi

titatem etiam Numini invidendam deglu-

AL t*

illata , ut monet Tertullianus , inquiens z

»AMerf.

tire , fru&tum guílavit, quem ; & in (toma-

wup | byf.ehp. . E primordiale delitium expiaretur majoris

chum demifit, & ne fola violatrix effet di»

i

J

abffinentie operatione. Nam & primw popu-

vini przecepti , ad maritum ftatim cucurtit ,

Jus , primibominisrefculp[erat erimen , pro-

cui infignem pomis illis virtutem infitam

nior ventri quam Deo deprebenfis : & none

commendat 5 faporem, & dulcedinemlau-

nullis interieétis fubdit.

Eadem "ventri

dat, inílátque, ut velit & ipfe experimen»

prelatione deploraturua erat. eosdem. duces

to verum probare ; & approbare.(

fwos , & Dei arbitros , quos defiderio carnis,

lo

Heu lugendum facinus! ne mulieri di-

84.

U recordatu Z£gyptiarum copiarum exacer-

fpliceret, maluit Adam Numini non place-

babar,

Scilicet gula primordiale induxit

re , & oblatum fibi ab uxore pomum mo*

deli&tum : & líraéliticus populushaud abíi-

mordit, guítavit, deglutivit, fed unà cum

. mili edacis gulae praelatione primi homini

pomo mortem etiam devoravit , qua per

L1

reículpferat crimen , quod jeiunium expiat;

gulzhiatum ingreffa ftatim fuit mundum :

& efcarum fübtraclio ea addit , quz per in-

& una gulz inconünentia Numinis in ho-

affectus u-

, Xgeüam gula eícam nobis vitium fübtraxerat;

mine obliteravit imaginem ;

corporis enim agritudines , morbique ani-

triásque appetitus iraícentis , & concupi»

mi nullo valentiori pharmaco , quàm inedià

fcentis excitavit contra fpiritum ; & irre-

curantur, unde T'ertullianus.

ültró cibum

quieta legis membrorum rebellione coepit

4 6ih ta) 3* pyoveneno deputarem, & autidotum famem

corpusin perniciem animze infolefcere ; con*

fumerem , per quam purgarem mortis à pri-

cupifcentia fuo zítu eius exficcare virtutess

mordio can[am.»,

& appetitus irafcens omnia fos déque ver-

LEN

Creaverat fapientiffim

üs rerum Condi-

tere, & fingula evertere animi ornamen-

tot Deus hominem ad füimet imaginem.,

ta

*

*

Ícientiam boni , & mali efurierunt

: Ge»efs T.

Creavit Deus bominem ad imaginem fuam s

Protoplaíti, — Eririe ficeut Dj , foentes bo-

Geref. $.

"V. :p

"U. 27.

ad imaginem Dei creavit illum : íed pott-

num, 8 malum : & qua(i fapientia nego-

quam Protoplafti gulz indulferunt, & vio-

tium eífet gule;& ventris,non mentis; cibi,

lato jeinnio moríu pomi inhibiti mortem

& non jeiunii , hanc feedé perdiderunt ; cum

Quamdiu enim

deglutierunt , interiori gratiz ftatu ftatim

avide quæfierunt in efca.

deperdito ; hanc etiam Dei obliterárunt fi*

vacuo ventre jeiunium fervàrunt ,. tamdiu

militudinem , & Adam flatim Numinis au-

oppleta fapientiz thefauris mente in apice

Gmejï 3.

ditIroniam. — Ecce Adam , quafi unus ex no-

perítiterunt felicitatis , à qua miferé core

7U. iho

bis fatlus eff : hanc tamen Numinis imagi-

ruerunt , cüm primüm vetita pomi efca in

nem, quamgule incontinentia delevit , o«

ftomachum cecidit: eleganter Tertullianus

" doer[ns

la poteftinediarefculpere ; quia utfcité no-

Nunc fi temerà rationes castigati à Deo vi-

Ooo

45

pby(iz.up.i

Verani de Aj'eäiä:q Tom. I,

--

476

| bifi"ertätïo XXIL

i

i,

us ,€ M/t*igmä propter Deum 4 wobis «d

Deo fe abíondete , G(ïaiv«ïw idmenfitas on*i-

:'*1

primordiorum experimenta revuocabimus ,

hia replet loca, ubique adeít ? nimirum gula

con[cientiam communem confulamus $. 1pfa

Adamum fecerat à Deo abfentem , non Deum

marura enuntiabit , quales mos ante pabue

abAdamo diftant& qui per violationem prat-

[um ,. & poium in virgine adbuc faliva ex-

cepti gulam aperuerat prohibitz fibi efcze ,&

bibere con[ucverit , vebus duntaxat. fen[us

acceffum fibi clauferat ad Deum ; .à quo

agendis , quo droima sratlautur ,. fi multó

propterea averíus diltantem fe conftituerat z

p.*?l—lmtz'ank mentá , fi mulió vivactori cor-

Íed quos gula abfentatà Deo , hos ieiunium.

dis, quàm cim totum illud domicilium àn*

flatim praefentat , fcité Eufebius Emiffenus;

Homil inje-

terioris bommi .e[cts f'spatum , winis inun-

loquens dé Moyfisieiunio, ait ? Sedtfbea-

jun.quad.

dALNS ,

decoquendsis jam . flercoribus . e-

tum May[em per quadragenarium .eontinua-

fiuans , pramediatorium efficitur latrinas-

t&. abfitnentie [acrificium. caleflis. colloqug

Hoeg

"um , inquo plaué mibzltam in proximo .fa»

legimus. acquifiviffe «commercium,

perft , quáam ad lafciviam [apeve.s.

$deo legimus , ut antelligamus bominibus pev

8f

Studia igitur fapientize elca impedit ,

purificationem jejuni viciniam Dei , prefene

[]

.

non expedit ; hiantis gulce flatus.lumen ex-

tiaámque . conferri

nimirum quos efcarum

g

ilieceoree ab(entant à Deo , hos continuata

tiaguit fcientize , non accendit; ventris in-

dulgentia, mentisevertit ornatum.: non be-

ieiunia Numini przíentant ; at qui pet cule

ne (ibi Protopla(ti confuluére, cüm fcientiam

pam diitant , per impctratam benefcio ie»

naQuri boni, & mali efcam deglutierunt,

iunii veniam INumini adítent,

H'AHC per

gelam Dei abfentiam , & per ieiunium prce

quà ventrem gulz deliciis onerarent , .

*

mentem ícientise . incremento . ornarent

*

íentiam eleganter innuit Tertullianus , qui

implet efca ventrem , fed mentem evacuat

loquens de-ieiunio-Elige ait : Debine m

P:gäïisrf,pïgyc

4C, CAD. &

fapientiá; & fi ieiunáffet venter ,- non cor-

nantem Tezabel fugiens Elias pofl unicum.s:

Auiflet é mente totus fcientiarum ornatus 5

pabulum, & potum quem ab duselo experge-

contultiàüs egiffent Protoplaíti , i ventii$

L

fathus imveuerat.& ipfe quadraginta diebus,,

ftidui(fent vacuitati

?

inedia enim fcientia-

& notclibus vacuoventre , arido orepergen :

ia

tum fovet diíciplinas , quas iugluvies op-

in montem &boreb ,. ubi cum in fpelunca.s.

primit 5 ieiunium mentis exacuit aciem ,

devertiffet , quam familiari congrefju Des.

quam eíca retundit ; abítinentia mentis ac-

excepruseft. — Quid tu Eliabic ? $nultó ami-

ceríit ferenitatem , quam ciborum ingellio

cior 1fla vox,quam Adam ubi es?. illa-euum

abigit , vel foedécurbat ; non in cibo, &

pasto bomins minabatur ,

$a jejumo bian-

potu , fed in ieiunio , & inedia reperitur

diebatur.

?

3

*

fapientia, ut innuit Tertullianus. — Ubi lo*

Pimushomo , quia gulz indulfit illeceb-

$7

w

;i Sämn".ö

L0 C]-f.

qvens de fapientia Moy(is ieiunantis ^ att:

ris, quia ftomachem opp'eviteicá fibiinhis

1773

Caterum ,eut cor evectum potiii invenicba-

bitá , nolens , ornamenta, quibus inlig-

niebatur, evacuavit; léque nonnudum taue

gun , quàm vmpinguatum s quadraginta die-

um , fed & inermem novit, ^ Cáam cogno-

bus , torsaénque mottibus fupra bumana «

Genef. -g.'

puva facultatem jejunsum — perennauit. [biri-

viffeut f2 effe nudos , confuerumr folsa ficus ,

V..

1

tttali fide virtutemm f'abinimiflrante 5 & vi*

& fecerunt. fibi perizomata vgula ,. quzvene

dit oculis Des.gloriam ,. 59 audmvit Auribus

cremimplevit., mentem evacuavit ; imó &

Deéi voces 4 ^65 corde conjecit Des legem.s.

corpus nadavit ; cüm priüs non fe Adam

Cuim quidem nec ipfum May[em Deo pafium ;

noviflet nudum.

Perperam igitur in e«

inedidmque ejus nomine : [aginatam 5 con:

dulii fruticevettes querunt nudi, qui in efu

flanter contesoplari ualeret. , pingutor , po-

pomi nuditatem invenerant :. vcítes ,. qui-

bus etiam ad ornatum operimur , non in eíca

plus , quia Moyfes ventre vacuo montis in-

c3luit faítigia , mentem Deo implevit ; &

invenimus , fedin inedia , quapropter aiee

divinà paítus fapientiá eo erar lumine cit-

bat David. /— Er eperui in jeiumuio animan.s.

PÍ/aic6g, ..

cumfulus, ut paítus populusnequiret intui-

meam . Íeu ut explicat S. Paulinus epitt.

tusoculorumin ipfüm figere, quin caecuti-

10. 4nduebat fe cilicio $: € operiebat in.s

ret; perindeac cüm (olem afpicimus , éfon»

jejunio anxmam [uam ,| ut eam fjiritali [atu-

te illo laminofo nqnniü rivulos haurimus

rvitare contegerer 2 "Wnde difcimus veflimen-

e

Caligïnu-m.

L]

um anime , illud effe jejunium , quo-ab oim-

86,

nióus lege. divina verttis abfliutmus ,. quia

V

Mira igt

tur eftieiunii virtus , qua danfi

na refarcit gule 5 .& quam Dei imaginemn

enim nunc poít Adae peccatum non fola gula

j*

v 4

eíca. delevit , inedia in abftinentiz officina

peccat ; fed & caetera membra , omnésque

fefculpit,, Adamum gula illecebris ad trans*

in homine facultates , ac potentiz per vo*

luptatum illecebras ab honettamentis dcilas

greífionem divini przcepti addu&um que-

fivit Deus.

Vocavítque Dominus -Deus

&ont virtutum , & à fummo fe bona aver4

Genef. 3.

0095

Jidam , &6 dixit ei , ubi es 2 Quid ?. quód

tunt, ideó non loli guiz indiieafïüïn A MR

Deüs, cui omnia patent , funtque preten-

iunium , fed , &reliquis me"brs , i.

tia; niüque fit, quod eius fugiat oculos ,

fibus, ac potentiis in hotm/*e , Ut qua per

à

ab eius poffit 1e prafentia fubtrahere, Ada-

delicta intulerunt da:

E

4

inaà, pet religioía 1e-

mam quarát. quaf1à fe abíentem ; & foler*

junia inffaure^^ — & inftauzaia deperditam

us usb u m X — Ó 0 s um L

ter petat,ubi (it ( d4dam sbi es ? quis potelt à

m

Numi'f:slmagmem reícui pant«

In.äi-

Satictas ventris eft Oppi-eüiö mentis , ac) Affc&uuhï prob, | 477

88,

' Indicendum elt jejunium oculis , ut à

Hisce duobus i fuerit Chriftianus munitus

' curiofis abftineant afpectibus , & modeftiz

impetus contundit fatanici hoftis , Jacula

peccati , diaboli tela , carnis nequitiam , con«

froeno petülami-ores coérceantur intultus.

Indicendum eít jejunium autibus,ne perversà

cupifcentie zftus , vitiorum cuneos, mundi

machinas , voluptatum laqueos , illecebrá-

u

prurientes fabulis, verbísque otiofis, & quod

rum infidias ; & arma mortis non timet ,

deterius proximi paícantur detractionibus,

! Indicendum eítlinguze jejonium , ut à con.

Íed infringit, diffipar , & abigit; itaferé

D. Petrus Chrylologus,

viciis, contumeliis , futilibus fermonibus ,

$9.

verbísque abftineat fcurrilibus , . & filentii

Eft enimjeiunium , quod virtutesfovet,

il in A

— freno pruritus temeré loquendi compefca-

& vitia enecat ; proba excitat defideria , &

1.

Ll.ll' r

pravos excutit affectus ; Dei accendit amo*

Indicendum eft jeiunium manibus ,

wut abftineant à pravisoperibus , ne quid.

tem , & prave concupifcentiz zftus extin-

quam agant, quod Numini difpliceat ; ne

guit. Jeiunio plus difcit fpiritus ftudia efue

rire virtutum ,. quàm corpus efcarum fatcie

quidquam tangantf quod caftitatem labe-

faclet,

Indicendum eít jejunium intellé«

nam ; fiátque fitiscorporis pium animae dee

fiderium , aceftus, quónon iam fontium lae

(Q&ui , quóàpravis , ac lafcivientibus ab

füineat cogitationibus , nilque intus volvat ,.

tices , nec generofum fitiat falernum, fed

——

quod pudicitie fit noxium ; damnümque

fontem vivum , é quo gratiarum omnium

Indicendum eít

Ícaturiunt rivuli , quibus & fitisnoftra ex-

fit proximo allaturum.

jejunium voluntati , ne ea velit ; quae divinz

pletur, & fames exaturatur,

Bedt!' , qüi Müttü,f,

efuriunt, &5 fitiunt juflitiam , quoniam ipfi

TU 6.

funt diffona legi; queque Numini difpli-

cent, neodiafoveat , prava defideria con-

faturabuntur, — Quid? quod D.Lucas nul-

€ipiat, turpes amores excitet, profana gaue

lam hic mentionem fuggerat de iuftitia? di-

rf s

4ia non admittat,

cátque: , Beati, qui nunc efüritis , quia.s Lue, 4, «s

f. &

Indicendum efít jeiu-

nium memoriz , ne in ea tefricentur, qu

faturabimini ; cüm enim D. Matth, loqua-

21.

divinum poffunt honorem lzdere , & pro«

tur de fiti iuflitie fatis aperté. defiderium

ximo eíle damno.

Indicendum eft jeiu-

animze , & fitim fpiritàs indicat, & D. Lucas,

nium toti anima , ut hzc jeiunet à vitiis;

cüm iuftitie non meminerit, de fame vide-

tur loqui , quà ftomachus vacuus efcas appe-

tontupifcentias.coérceat , iras compefcat,

Hoc eft falubre illud jejunium , quo anima

tit , quibus vires reficiat, Sedlicétloqui via

d

reficitur , fpiritus pinguefcit , proba de.

r de fame corporali , fatis tamenaperté

. fideria aluntur , mens ferenatur, & fludia

.fpïr

em fubindicat ipfa faturitas, quzfá

k:

virtutum mirificé promoventur; quia ut e»

ftomachum aggravet , plusadfertincommo-

, leganter D. Chryíologus de jejunio : Jeje»

D

di , quàm utilitatis,& quiahazc faturitas beas

8,,:

.Se;m. 41l.

titudinem accerfit , Dear£, qui nunc éfüritit a

( fequens.

mu?z

fingulari eultu evellit vitia , eradi-

cat erimina ,. Ad frutlus bonos agrum pa-

quia (aturabimini , utique faturitas eft ,

quz mentem reficit , G quà fpiritusbeaturg

Yat mentis , &$ corpori.

Jejunium efl (an*

Je-

ideóque efuries , de qua D. Lucas loquitur ,

&itatis Za/lia ; facrificium castitatis.

TE

junium virt

navis , portat queflum vt*

tametíi corporalis effe videatur , refunditur

fejunium-s

tamen in fpiritualem , in quam dirigitur $

,

ta , lucrum [alutis advetlat,

nobi aperit calum , nos intromittit ad De-

ut indicat D. Matthzus , sítque propterea

fenfus: Beati veré funt , qui voluntariis je«

um : & aliquibus interiectis loquens de vir-

tute jeiunii in Moyfe fubdit : AMey/es 4Z

iuniis macilenti , diuturna inedia enerves

triumpbos fuos enilitare. fibi omnia tmandat

fterili abítinentià impallefcentes , cibum ew

furiunt, & potum, fedfpiritu; hoceftnon

elementa ,. jubet mare difcedere * durari

undas, profunda ficcari , cmlum pluere.s,

tam carnali neceffitate , quàm virtute fpiri-

Ad eius imperium dat frumenta , ventos

tuali ; quaficorporalis efuries , ac fitis fa»

mes (it ,ac fitis fpiritüs ; quia corpus tametfi

fpargit ; carnes emittit , & Deus preceunti

' Moyfi iter oftenfurus noctem fplendore fo-

jeiuniis fractum , abflinentiis enervatum ,

yszSr ,

non eícas efurit corporeas, quibus vacuitae

£

lis illuftrat , folem nubis temperat velamen-

to; & Moyfes ipíe petram percutit , ut de

tem repleat ftomachi , fed juftitiam,, quàá fpi-

recenti vulnere frigida fitientibus det fluen*

ritum recreet ? non efculenta, & poculenta

appetit, quibus ventrem fatcinet ; fed fo-

- ta, Moyfes jeiunus dàt terris legem coe-

li , fcribit vitae formam, figitterminos di-

menta virtutum , quibus mentem reficiat $

w

fciplinz,

Elias beneficio jeiunii mortem

fiquidem per corporalem efuriem ; & fitim

nelcit, relinquitterras , coelos orans inttat ;

fpiritus jeiunantis virtutesefurit , & Deuns

convivit Deo, confociatur Angelis , & ho-

fitit , utappofit? fcribit D. Hieronymus

ad Caelantiam , inquiens : Oi probab il;-

. fpes terrenus fupernas poffidet manfiones.

Ejpifl. J-fi '

" Virtute jeiunii Joannes quafi humanitatem

zer,, ac fcienter abflinentie virtutem te«

exutus Angelicam ducit in catne vitam, vie

nent , eà affigunt carnem [uam ,. quà ani«

ma frangant fuperbiam 2 ut qua[? de guo«

vítque Angelus in corpore , coeleítis in terta,

fublimis in imo.

Et nos , fi volumus Moy-

Zam fafligio contemptus fui ,at que arrogane

fisgloriá, Eliz vitá, Joannis virtutibus in,

tie de[cendant ad implendava Domini volun-

tALtem,

Ideóque à varís ciborum defiderijs

figniri, omniüinque fanGorum meritis dite-

Ícere , infi(tamus orationi , vacemus jeiunioe

msenrem vetrabunt a. M( totans eius vinta

Qoo 2

96Cfóo

Verani de Afk&ifu ToM& d

-

478

| Differtati.o

XXIi,

TL

occupent ia cupiditate virtutum, — 3ámque

efarialis ptzecedat , sioquin nïhi!nagitui- ,

: DT

minus jejtniorum , & abfhnentit laborem.s

cadítque unà cum volucre pafto totà venatica

E

$0.

cAro fentit , animá e[uriente juflittam.

voluptas, qua à pridiano tota dependet ie-

Efuries itáque corporalis , beneficio

iunio; quod fi non pracefferit , neque vo-

inftituti jetunii famem acuit fpiritüs, fitím-

luptas fubfequitur. Non fecus dixerim,fi ho-

quUe accendit mentis , quz propterea non

mo abílinentiam oderit, neutiquam in fubli.

efculenta efurit, corporea ; nec poculenta fi-

mefefeattollit , neque divina, & coleftia

tit terrena, fed virtutes , quibus anima re»

mente affequitur ; fi ventre fit plenus , onus

fecta piriguefcat ? efuries Jeiunii , folam efu-

&orporis eum deprimit , & eícaria farcina

rit juftiuam , & pia metamorphefi ventris

mentem impedit,ne füblimiüs avolet: conge-

efuties , fames fit mentis; & fitis corporis

fia'efca fuo pondere totum hominem deor-

pium fpiritós defiderium, quo fontem fitit

fum trudit , non furfum promovet; hinc

-

aqua vive : jeiunantes à variis ciborum

faturitas deiicit , quem in a]tum inedia eve»

defideriis mentem retrahunt, zf totags ejus

xiflet, Surfum avolavit Hlfas , qui ad fecre-

qim occupent sa cupsditate virtutum z. nimi-

tum etiam cum Numine admiffus fuit collo»

——

rum , cum homo terreitris fame corporis

quium , fed priàs dies quadraginta impran-

efuriret voluptates , fitiret vitia, que nun-

Íus, & incoenatus-transegit ; perinde ac fi

quam valent fatiare , nunquam reficere; be-

jejunium illud przceptum ei & coelo fuiffet:

neficio jeiunii non ampliüs corpore , íÍed

furfum afcendit Elias, & toto mentis volatu

| AT

fpiritu juftitiam efurit cupiditate virtutum,

ad Deum pervenit, fed cius viatica fucrunt

Eít igitur ieiunium quoddam ad culturam

frigida , quam fons publicus eiobtulit , &

virtutum incitamentum., famem excitans ,

panis fubcinericius.

Et ambulavit in forti- ?. Reg. cag.

& fitim accendens iuítitie ; mens enim nul-

19,

tudine cibi iliu quadraginta diebua , & qua-

la indigefli flomachi cruda evaporatione ín.

draginta nottibus u[que ad montem Dei Oreb.

fecta clariüs , qua fint falubriora eius nu-

Cimque veuiffee , illuc manfit in [elunca

Laztum coe-

E ecce fermo Domini ad eum.

Surfum vo*

trimenta videt , G ea appetit.

lum , & ferenum caput in eo con(ociantur ;

lárunt in lege evangelica hi omnes ; quos ec*

quia ficut 1 paluftres terre vapores, ac'hu-

clefia fanctormm adfcripfit cathalogo , fed -

mefcentes exhalationes furfum non avolant,

quia nullo efculentorum pondere preffi ,

aér nonturbatur, & codlum nulla f

oedatuz

& ítomacho vacuo mente expedita, pcrni-

nubium macula, fed fnaridet ferenita :

ciori volatu in fublime nitebantur,

«undum : 'perinde humana intelligüitia ,

p

Hinc jeiuniis prz caeteris affüevére A«

35

quamvis in fe fpeGtata ftudiis virtutum, fa-

poftoli, & cum ipfis eorum Magifter Chri-.

!

cris meditationibus , precibus fundendis ,

ftüs , qui quadragintadiale jejunium nulla in-

aternis intimiüs penetrandis apta fit, ac ex-

ftomachum demiffa efca/, nec inftillato lie

pedita; quia tamen corpus,, quod inha.

quore abfolvit ;' qui cum difcipulis efurire ,

bitat, tam inzqualis eft valetudinis ; utva-

& fitire voluit;adeo ut ad acriores famis la-

riis fit mutationibus obnoxium , & modó

tratus fedandos ,eos fpicas vell

jufferic ,&

plumbea prematur gravedine ,. modóvola:

mandere. D. Petrus Apoftolorfim Princeps

d

tili fublevetur agilitate , nunc immodico

tefteD.Gregorio Nazianzeno feré femper je- Orat.depase .

xítu flammefcat , & aliàs frigefcente otio

:

iunávit, elurivit, folis lupinis afle compae per. amer.

torpeícat ; modo efculentis onuftum in ima

ratis fe rcfecit,

Matthzus Evangeliíta re-

detrudatur; & nunc efcarüm depofitá far-

ferente Clemente Alexandrino carnibus ab*

ciná agiliüs moveatür ; ideo fpiritus cor-

Ítinuit; & folis oleribus vitam fuftinuit , ne

poris inquilinus plurimum juvatur, velim-

penitus laberetür. ^ Jacobus Alphzi filius

pediturex prava , vel proba corporis habi.

frater Domini illibatz virginitatis cultor ,

tudine ; vulgatum enim eft apud . afcetas :

fummarum íludiofus virtutum , vigiliis ,

venter , fi plenus fuerit , non orat, non

precibüsque furdendis affuetus; vino, & fice-

ftüdet , non laborat , non meditatur, fed o.

rá femper abítinuit , & non folüm genua ,

vtiatur; quia homo fatur voluptatibus , eft

verüm & frontem ipfam cameli callo afperi-

pronior (tüdiis ventris , quàm mentis; &

tate obdu&tam fecit jugi corporis ad pavi-

h

libentiüs garrit ; coufabulatur , ridet, otia-

mentum allifu ; . referente Chryfoftomo ,

tur, quàm mediterur , preces fundat , ftu-

& cum atatem ad annum nohage(imum fex-

deat , aliáque mentis munia obeat : in fubli-

tum protraxiffet é (ummo templi faftigio

-

me nonerigitur mens hominis , cuiusventer

*

deorfum pracipitatus eeterna exfaturatus eít

ingeílis gravatur efcis.

beatitate; quia efurialem interris vitam du

9t.

Idque vel ab ave edifcimus pradatoria

xit. Joannes Baptifta przecurfor Chrifti non

*

in ardearum aucupiis : fi enim falco bené

folàm perpetuum fibi indixit jejunium , fed

paftus fit, volatui eft minus aptus , neque ala-

tam parum cibi, potüsque fum

pfit , ut de Matib. ca

rum remigio ardeam affequitur; que conii-

ipfo dixerit Chriftus,

Venit foannes , net 11,«,

18,

ciens ex volatu falconis gravedinem tuta fur-

"manüucans ,neque bibens.

fum avolat, quó difficulter falco. paítus

Anna Phanuelis filia jejuniis ,. & ora«

21*

aícendit , ideóque neque unguibus ardeam

tionibus Deo jugirer infervivit , affidus

Jj

tenet , neque roftro difcerpit , nec ccrfigit.

fundendis precibus in templo , tametfi vi.

Hinc hoc aucupandi genus neceffe eít dies

tiþus deftituta , corporeg racilis ; ietuniis .

^ gmd-

—

HO BI Rn ao

E d Ea

.;.:aä;ff;.-:.b-

Satictas ventris *ePc' oppreffio mentis , ac Affc&uuth prob, | 479

jeiunare, quàmextra maternüm uterum vi-

Lit. CAp. 2,

emaciata : 72;':)729': & obfecrationibus fer.

8U. 37»

vieus die, ac notte non difcedebat de templo.

vete5 fiquidem mater eiusgravida ab omnil

Et ita primi omnes exorientis Ecclefiz fide-

abítinuit vini hauftu, carntsque, & la&ticinio-

rum efu, & ubi ex medicor& confilio horum

les jeiuaiis affuevére , & orationibus, ut ge:

mina hacalá fulti in fublime avolarent, ad

aliquid admifit, quafi id naufearet Stepha-

Deum tenderent, eique foli adhzererent. Je-

nus, ftatim mater revomuit: quin Stephanus

in lucem editus nonnifi matris ieiunz ubera

junio, & oratione obarmati ad victoriam

pugnárunt contra vitia, & tartareas expu-

fuxit, neqiflulla vi adigi potuit, ut é matre

gnárunt legiones : nec ullum & tot coelitibus,

pafta aliquid fumeret lactis ;; & à puero ita

jeiuaiis a(fuevit, utadultiot femel duntaxat

quos Eccle(ia Deo peperit, reperias, qui non

fluduerit carnem jeiuniis edomare, ventrem

in die corpus reficeret, idque vefpere poft

inedià debilitare,. & mentem oratione cor-

-folis occatum ; necalias runc guítavit epula-

|[

roborare : infolefcitenim caro, fi eícis fovea-

rum delicias, quàm ruftícanas herbulas in-

tur; & petulantiam exuit, fiieiumils co&r-

iecto fale, & aquá lixas; quinimó facerdotio

«eatur; eít enim ieiunium probatiffima, ac

initiatus etiam falem tenui ademit obfonio,,

& bis duntaxat per totam hebdomadem íto-

faluberrima corporis caítigatio; & oratio

mentisin Denm promptior elevatio, fi viri«

macho pauculas indulfit decoctas herbulas ,

bus fit fulta ieiunii : hinc de S, Afella fcribit

quibus labentes corporis vires reficerentur,

Adultior veró folitudinis feceffum : petens,

, ;Pg. i

D. Hieronymus,quam direxit ad Marcellam,

quód cum per totum anni curfum iugi pafce-

nonnifi herbas crudas in cibum adhibuic; &

retur ieiunio biduo , triduóque permanfit

iuffus enervato ftomacho aliquid fuppedita-

re roboris , acvino uti, Stephanus ut fimul

Hb

absque ullo cibo, & potu, & in quadraginta-

diali iciunio- fuam ita huius fluctuantis vitze

iubenti pareretfacerdoti, & ab inolita ieiu-

nandi confuetudine non abícedeget, unam

traieclionem inítituit, ut omnes pene heb-

duntaxat vel alteram vini guttulam in pere

domades vultu lztante ieiunio coniungeret,

& huius beaeficio ieiunii perveniret ad fe-

amplam immifit hidriam frigidà plenam;

nectam ab omni proríus corporís&gritudine

quo vere affereret, parum in potu vini adhi-

buiffe: ex eadem obedientia diebus 'feftis

immunem4j adeóutnon doleretcapite, non

laboraret ftomacho ; nec vifcerum cruciatus

paucas ficus foliszeftu exficcatas in diurnam

fentiret; nec ficca humus, in qua cubabat ia-

admifit alimoniam, exclufo tunc quovis alie

obfonio: & hacvivendi methodo annum

Centia membra inficeret; . nec facco afþcrata

cutis feetorem , nec fordes, fitámque ullum

etatis attigit feptuagefimum tertium nulla

h

contraheret; fed fano corpore, animo fa-

egritudinis molcftia vgxatus, nullo capitis

^dolore tortus.

N

niori folitudinem putaret -delicias; etemi

vepreta hortorum flores ; & inter fenticeta

Fuerunt , & alii plures fanctitate illu«

35*

huius afperioris vitz lilium virginitatis coe-

flres, qui ab ab(tinentia materni lactis fuam

litibus excoleret gratiüs, & Numini odora-

inchoàáruntíanclitatem,

'Sifinnius Epifco-

tiüs, cuitam iugiadhzferat oratione, utin

» pus Thaunen(is diebus Mercurii, & Venc-

ris vix natus à materno lacte abítinuit, Ed.

genibus cutem in duritiem camelorum pra

mundusCantuarien(is Archiepifcopus quas

j n

orandi frequentia occaliui

Hc d;prehcnl'um

A

uerit,

vis feria fexta per cotum vitz curfum prze

ter atidum panem, & exiguum frigidz hau-

Á

$, X,

ftum nil guftavit, — Ivo illuftris ille Pater

pauperum omnibus pervigiliis ,. quó ieiunii

legem religioséfervaret, pane, G aqua dun-

Niff ager corporis ,izoþ*ri Jcäzltuni

taxat coenavit , prandio penitus omiffo. Ec

jejusii exerceatur ,. flores virtutum in

nobis non vernant , uec frutus meri-

plures alii recenfentur , quos fol .nunquam

vidit comedentes,& qui nonnifi vefpere poft

p fpoudent me[-

torum ulla

occafum folis parum;vel leguminis, vel her-

fem,

barum, aut fructuum flomacho conceífe-.

94»

Uotquot Chriflianarum virtutum ex

runt.

D.Hilarius annorumfeptuaginta fe-

celluerunt ftudio, hi abflinentiz, ac

nex neque diebus feftis quidquam alimentii

jeiunii freeno carnem edomuerunt;

antequam Sol occideret demifit in. ftoma-

ejüsque concupifcentias co&rcuére, ut obfer-

chum, &eiusfercula lentesfuerunt, & hae

vat D. Bafilius delaudibus jeiunii inquiens :

non cocta, fed aquá máceratz, vel herbarum

Omnes fancios quotquot. fuerunt ad vitam

aliquid cum fruftulo hordeacei panis. Imóà

Deo dignam per jejunium fuiffe inflitutos ve-

ab anno aetatis faxagefimo 'tertio usque ad

peries: hinc fÍcimus, Nicolaum Myrhenfem

o€togefimum panem etiam ademit gulz, cui

1

Epilcopum ab incunabulis priüs affueviffe

tantüm iufculumex coctis herbis extradum

jeiunare, quàm vagite, ftatis enim Mercutii,

indulfit.

4

Í ;;kï MP.

L m

& Veneris diebus (emel duntaxat lac fugere

D. Antonius Abbas , nonnifi vefpere

96,

coníuevit, & innocentiam , quam cum lacte

- poft occafum folis, parum comedit vilioris

))

fuxit, beneficio ieiunii incontaminatàm fem«

vanis cum modico fontis hauftn, cui obío-

per fervavit: fcimus , Stephanum Presbyte- — nio adtotam lautitiem modicum addidit fa-

rum Conítantinogolitanum ,p;iüs ceepiffe

lis, & plerumque totum biduum, triduim.

que

O00 3

--

as

490

Diü"crtaäïo XXIL.

P i

que tefte Athanafío omni cibo abí(tinuit. Sci-

bis tantüm quavis hebvd$xnade diebus Jovis

mus D. Paulo Eremitarum Principi unicam

& Solis modicum fumpfiffe obfonii, &to-

atborem palmarindumentum aque, ac ali-

tam prandii lautitiem fabarum exhi.

mentum fuppeditáffe usque ad annum zta-

buiffe -

pulmecum cum fruftulo hordeacei pan

is, S,

tis lexagefimum, G abhocad centefimum

Agnetem de Monte Politiano quindecim an-

decimum tertium dimidiati panis fragmen-

nos folo pane, & aqua jejunáffe, |S.Claram

tum quotidie corvum eidem attulifle, & in-

Afifiatem geminam quet annis integram

tegrum duntaxat panem 'fubmi.'üräffe, cum

exegiffe quadragefimam íolo pane,

& aqua.

magnum Antoniumrhofpitio excepit , cui

Et quotquot jejuniis affuevére,

hos tartareus

tunc Deus duplicavic annonam,

Scimus

Yoftis pugnare quidem potuit, fed non ex-

Epefium Anachoritam in.eremo nunquam

pugnare, quia jejunio loricati omnes caco»

»

pet annos quadraginta interdiu comeditle,fed

dcemonis ictus retuderunt, & tartateos clu-

tantüm cem vefpere inciperent fydera illu-

ferunt aftus,

;coärcuerunkt conatus, fruftrá-

celcere modicum obfonii ad detritas corpo-

runt impetus.

ris vires reficiendas fumpfiffe,

Scimus D.

. RefertGellius;Lucium Sullam in terr3 — 98-

Elpidium Abbatem in folitudine rerum di-

Attica oppugnáffe Pirznm, cujus defenfioni

Li?.x $,50-

Gium «t

vinarum vacantem meditationibus folis die-

aderat Archelaus, qui turrirn prope m«enia

bus dominicis, & mercurii modicum fum-

carum cap

ligneam conflrui curaverat, & cujus

fafligio.

pfiffe alimenti. |Scimus D. Hieronymumin

facilius obfidentibus hoftibus

incommoda

Bethlehemitico feceffu repugnantem fpiritui

adfetret. — Eduxit Sulla copias, &omni,

qua

'eü

carnem hebdomadarum inedia fuübiugáfíe, &

H

potuit induflria connifus eft:

. turrim illam

*

d praefüitiffe,quia ei volupé fuit ita affueviffe.

fibi objectam ,

ac noxiam adieclo igne in.

Scimus Sabám Abbatem religiofiffimum ex

cendere.

Accefférunt Sulle copiz , ligna

ex hebdomada diebus quinque fine cibo , &

fubdidére, ignem admoverunt, fed quamvis

potu tran'fegiffcl, & quinque duntaxat dacty-

flammz turrim cingerent, non tamen cam -

lorum nucleos; modicumque aquz reficien-

combuflére. GCauía veró , cur.turris expu-

do ftomacho adhibuiffe,

Scimus D, Wol.

ftinum tribus in hebdomada diebus ab omni

gnari non potuerit, eafuit, quia Archelaus

omnem turris materiam alumine oblinive-

cibo, & hau(lu abftinuiffe,& reliquis nonnifi

rit, ideóque licét ex omni latere flammae cre-

caules elixos cum fruftulo hordeacei panis

pitarent , & fubjecta ligna ardetent, non ta-

comediffe. D.Liphardum nonnifi unicá hor-

men turris valuit flammas concipere , nec

deacei panis unciá admififfe in totius prandii,

quidquam pati damni.: Mirati fuére Sullani

& coenz apparatum.Simeonem Stilitem totis

milites hanc ligneze turris irivictam pertinae

L

hebdomadibus affuetum ieiunio eó inedize

ciam, quáSulla conatus omnes fruftravit,

exercitatione pervenifle ; ut te(libus 'Thea-

aftüsque bellicos elufit. Quid ni? caro noflra

dote, & Evagrio viginti octo annis totidem

non fecus ac lignum abiegnum flammiscone

quadragefimas absque omni cibo traduxerit

cipiendis concupifcentiz pronum pravorum

D. Theodorum Siceotem à natali. Domini

affectuum igniculis facilé corrumpitur, Ve«-

JESU usquead dominicam palmarum pror-

ràüm fi lignumhocce noflrz carnis abftinen-

1us inpranfum, & incoenatum vitam duxiffe,

tiz obliniatur alumine;fuas concupifcentize

paucis duntaxat pomis, vel oleribus adhi-

flamma vires deperdunt,nec quidquam pof-

bitis die folis.

D. Zo&rardum per triduum

funt illi damui adferre, quia jejunium &ftus

frequeater ab omnibus abítinuiffe cfculen-

extinguit concupifccntiæ,flammas.fopit ani-

tis, & poculentis, D.Equitium reclufum, vi-

mi irafcentis ,. & pravos quosque affectus

rum admiraadz abílinentiz , ac mirze poeni«

compefcit,

tentig ferreis ad nudum corpus catenis Con-

Hujus jejunii virtutis, & efficacize illu«

ftridum, & afpero indutum cilicio totam

923«

ftre dedit documentum Moulier quedam de-

obíonii lautitiem fumpfiffe hordeaceo , eó-

cora facie, nobilis genere, venufta vultu, ac

que ficco pane cum paucis dadlilis, & totum

divitiisaffluens, quam cüm fibi in uxorem

quadragintadiale jejunium folis herbarum

delegiffet, eamque duxiffet vir honeftus, ac

radicibus abíolviffe. D. Nicolaum à Tolen-

congeflis ex mercatura divitiis pra pátrize

tino à feptimo atatis anno per mediam heb«

fuzc divitibus opulentior, & per aliquot jam

domadz partem cibum omnem rejeciífle, &

annos cum ea maritali vixiffet affetlu ; fe-

annis triginta abílinuiffe ab efü carnium,

cretiüishic fuam alloquens fponfam dixit: t

ovorum, & pifcium, & reliquos dies folo

fcis dilectiffima fponfa, quomodo induftrià

pane, & aqua corporis viresinftauráffe,

negotiationis, & ope mercatura divitiarum

27-

Ld

Neque defuerunt ex imbecilliori fexu

incrementa noftrum repleverint zrarium

L

foeming fanélitate infignes, qua per fervata

quia veró negotia mea id neceflarió exigunt,

jeiunia efcas corpori adimerent, quà fpiri-

ut rationes exigam abiis,qui mecum ii mer«

tusvirtutum obíonio fartus lautiüs pin-

caturares fuas agunt, debeo à patria abfce-

guefceret; Contat,S. Caciliam biduanis,&

dere , & quidem fortaffis per aliquotannos,

triduanis ieiüniis vegetiorem prodiifle. S.

fed quia vereor ne acerba nimis mea tibi ob.

Theod.ram totis hebdomadibus ab omni

tingat abfentia, ideó quale (it tuum defide-

abtlinuiffe alimento. S, Genovefam ab anno

rium, vellem finceré mihi exploratuny face-

s&tatis decimo usque ad quinquageümum

165 quia à te fcparari nifi per mortem , nec

/

3

L

| poifum

/

Sa*tietas ventris eft oppreffio ,räcntïs,' ac Affectuum p:ro-'b. ;431

ceciderint, & ipfum ut pcriculum-evää&ret

þoffum velle, neque velim poffe, — Adhac

Íponía lachrymis madida refpondit, tametfi

voviffe virgini matri per biennium caílita-

nonnifi graviffima tua poffit- mihi abfentia

tem,& jejunium, in pane folo, & aqua fingu-

lis diebus mercurii, veneris, & faturni ; G ne

obtingere, quia tamen tibi utile vifum eft

hincabícedere, mihi placet,quod concepifti,

tantz liberatrici ingratus exifteret , vellet

nec aliud poffum velle, quàm quod tu, Age

priüs votum perfolvere : & fexaginta adhuc

illi fopereffe dies jejunii, quód fi.nimis pro-

igitur prout tuis negotiis magis congruum

tibi vifum fuerit: fed tunc fponfus: unum,

lixum fceminze vifum fuerit tempus, fubdi-

tamen vereor,.& quod tui. caufa expaveo,

dit juvenis, fui ego confültus quendam vi-

eít, quia plures hujus civitatis juvenes Íciunt,

rum Theologum, qui mihi refpondir, poffe

4

£e foeeminam venuflameffe, acpulchritudine

me dies jejunii continuare per fingulos lepti-

decoratam , hinc timeo, ne, fi me abfentem

manz dies, donec numerus fuerit adimple-

audierint , laqueos tuo apparent pudoti, t

tus, Quód fi hi fexaginta dies adhuc tibi

videantur nimii , poffumus illos fimul divi-

l

que infui amorem pertrahant, Quod fi tu

matitalem fidem violares oblita pudoris, me

dere,uttu triginta diestibi affumasjejunane

f,m

Ktii

etiam interficerent, 'Tuncfponfanon eft, mi

dos, & tetidem ipfemet , quo fiet, ut. infra

u) d

dile&tiffime fponfe, quà ita verearis, cum

triginta dies fim ego folutus , & tuis libe-

riüs poffim votis annuere, mihique etiam

parata fim vitá potiüs defungi , quàm tibi

non eífe idelem , necunquam prater te; ul«

Íatisfacere, cum te unicam depeream ; ita

dixit vir caftitatis cultor, non quia cogitaret

lum admiffara ero amafium, Abivit fponfus

aliquid mali cum foemina perpetraturum 5

Íola cum. famüla reliquit domi fponfam,

quam ubi juvenes loci noverunt, domi fo-

[edut zgritudini mulieris pharmacum . ad«

lam, ut eami ad nequiorem foum allicerent

aptatet rigidioris jejunii in folo pane, & fri-

gida, quà inciperet, & ipía frigere, ecítüsque

amorem , coeeperunt no&urnis horis ante e-

im,puros-extinguere.

TO.

jus domáüs fores ludosinflituere amatorios,

refonantibus cantilenis, ac muficis infiru-

Inchoavit igitur mulier trigintadiale

jejunium, — Interim juvenis pofttriduum ad.

mentis, quibus nitebantur cor mulierisavere

eam revettitur vifurus, num inchoatum jee

tere, qu:e tamen fervatura fponfionem da-

tam Íponío foresclauíit, & feneítras omnes,

junium continuaret,

Perhumauiffimé ex-

quin oculos etiam, GC aures; cáümque novif-

cepit muliet juvenemfuum intrantem cubi-

culum, fed juvenis tantüm eam monuit, ut

fent juvenes fe inutiliter tempus terere, cel-

fáruntà veneteis illis 1lliciis.

conítlanter ageret, ac inchoata jejunia com-

$00,

Verüm poft non multum temporis,cum

pleret, — Poft aliquot dies reverfus iuvenis

obíervavit mulierem ex inedia vultu impal-

inciperet Mulier inje&tum oculis froenum

luiffe, eftüique minori de pravo fuo amore

laxare, juvenem quendam vidit afpectu ve-

nuítum , formá amabilem , qui cum frequen-

Íecum fermones mifícere, efque tamen ime

ter per talem tranfiret plateam, mulier qua-

penfius fuafit, ne ab inchoatis ieiuniis de-

dam ítimulata curiofitate ab ancilla petiit ,

fifteret , donec totus

numerus abífolvatur,

quisnam effet juvenis ille, qui tam frequen-

Redienstertib, die iam fexta. decima ab in-

choatoieiunio, eam invenit adeo viribus dee

ter ante fuam domum pertranfiret, cümque

ftitutam, vultu emaciatam, & toto corpore

audiviffet juvenem effe profeffione docto-

1em in utroque jure,infigni dotatum fcientiá,

imbecillem, ut'vix affurgere potuerit, ut ex

nondum matrimonio ligatum, coepit irapu-

confuetudine ingreffuro juveni amafíto obe

viaret; quinimo beneficio frigidae, adeb coe-

ro zítu mulierin eam exardefcere, cui infi-

pit fanguis in ea frigere, G impudici anmoris

dias paraturatempore, quo confueverat per

plateam tranfire ad fores domus Mulier ccc-

acltus ita extingui; ut pluribus licétcircum-

»

ami&ta veftibus,non tamenadhuc poffet ca-

pit defcendere cultu corporis, & veftium ot-

lefcere, Cámque fuiffet juvenis eam con-

natu fplendidior, juvenem pertranfeuntem

folatus, ac difcetfiffet; die vigefima quarta

prius falutatura, & poftea cum ipfo locutu.

iterum ad mulierem revertitur, fed nonam-

Ià , ac amatorios taridem ceepit mifcere fer-

plius (tantem , fed inlecto languentem fine

mones, àc fuum juveni prodere amorem;

viribus, & absque ullo prorfus zftu amoris

quin, petiit etiam ut poffet cumipfo domi

Quod

immorari. Juvenis veró conjiciens mulieris

impudici, quo iuvenem deperierat.

cüm iuvenis animadvertiffet , foeminam in-

vravum amorem, ut erat vir prudens ; &

culturze prafertim caftitatis addictus de mo-

terrogavit, num inter frigentia membra;ad.

do cepic cogitare, quo nequiffimum illum

huc fervidam in ipfuüm (entiret amorem,

'lTunc mulier adfe reverfa, & fimulintelli-

inmuliere z(tum extingueret ; refpondit-

gens phatmacum fibi curande nequioris

que propterea velle quidem votis fuis ad-

nuere , fablato tamen priüs quodam repa-

amoris eegritudini à iuvene amafro.fibi ad-

gulo, hauüd difficulter removendo. ^ Dixit

aptatum,coepit verecundiá tota confundi; &

firmiter fibi propofuit eidem morbo impo«

igitur fceming non poffe ei tam cito fatis»

facere, eo quia cum degeret in Academia

flerum idem fe acommodaturam phar-'

fnacum,

x

ftudiorum causá, contigerit , quód ftudiofi

"E& igitur ieiunium alexipharmacum

102.

feditionem fufcitaverint, in qua quidàm vul-

non lolüm Lanodynum, relaxans, & catharti-

neribus faucii fugerunt, & alii etiam enecti

cum;

Difletatio XXil.

492

cumjverüm etiam egregie exter(oriurh,quid-

dia cum avaritia, bumilitas eum fuperbia,

juid enim fordium voluptas impura con-

fanclitas um veatu Chrislo remuneratore

ttàhit, id ieiunium extergit. Quód finulla

confligit.

Vult enim ieiunium vitia pro-

alia fuppeteret caufa ieiunandi frequentiüs,

fternere omnia, & virtutes promovere; quia

hzc una faltem femper fufficeret, eàó quia

vires quas carni ieiunium adimit,easdem au-

fit jejunium pharmacum impurosextinguens

€lo feeaore fpiritui addit , & Chrifti pugil

&ítus, & fordescarnis extergens, — Prz cz-

jeiunio munitus habet , quo hoftem profter-

teris fiquidem corporis caftigationibus, nul-

nat , & inconcuffam prodat. fortitudinem

*

LÀ

laett, que infolefcentis carnis ita coérceat

idque fortaffis caufz fuit, cur coeleftis Nun-

petulandas, quàm jejunium ; quod ad debi-

tius fponfurus Samfonem, Matri abítinentiá

tam modeítiam revocat corporis membra,

indixerit, fimülque predixerit eam paritu-

qu4 rité componit.

À jejuniis diícit caro

ram filium virorumfortiffimum , qui capti-

non ferocite, fed rationi obedire, hinc ajebat

vitatis iugum contereret, qui virtuti, ac li-

D, Hieronymus, Ardentes doemonum fagit-

bertati confuleret, quia nimiruminfinu con-

tas jejuniorum frigore effe relinguendas: &

«eptus abílinentiz : Cave ne bibas vinum , Lb 3udié

revera f1 abigendus fit canis,non erexhiben-

«t ficeram , nec insmundum quidquam comes *b

da [unt carnes, fed echinata. eít iili clava o-

das, quia concipies , & paries filium, cujus

ftendenda :. fi ollaebulliat, non lignafunt ei

non tanget caput novacula, erit enim Na« -

fubmittenda, fed potius amovenda, & ignis

Zareus Dei ab inf4ntia fua, G ex matris ute-

fubducendus: fi equusferociat,minuendum

ro, G ipfe tmcipiet liberare Ifrael de manu

eít ei pabulum, fubtrahenda avena; fi caro

Pbilifibinorum,

INeceffum fuit, ut abíti-

infolefcat, jejunium eft illi indicendum , &

mentia eum conciperet, ac conceptum in finu .

LP Car;nïll-

inedize alexipharmaco atterenda,quapropter

foveret , qui de proftratis Philitlhzis vi&ri-

D. Paulus ait : Casizge corpus meum , Gin

€AP. 9.

€es erat palmas deportaturus.

fervitutem vedigo , me fortó cum aljs pradi-

Viros fortes captivitatisdepulfores, &

104,

Quid mi licét

cavero tple reprobus effciar,

libertatisaffertores ieiunium concipit, fovet,

D. Paulus usque ad tertium coclum | raptus

ac munit;inftruítque ad fortiffima bella, Imà

fuerit, laboribus exhau(tus, plagis, & carce-

tantz eft ieiunium virtutis , ut . vel contra

ribus emaciatus,ftudio virtutum infignis,sd-

mortem ipfam praevaleat. 'Cum inieciffet

huc tamen contremifcit, ne caro infolefcat,

Eliasclaufira nubibus, & Repgis propterea

quam propterea conterit, ac compelcit in-

fuiffet indignationem veritus , mortem de-

quiens: Cafligio corpus meum. Non tamen

clinaturus occulta defertiloca petiit ; poftea

hujusmodi caítigatio , fuit cruenta flagella-

Sareptam adiens cum morte certamen iniit,

tio, humi cubatio, vel cilicii afperitas, fed

eámque Elias vicit, ac proftravit, cüm de-

ut cenfent Ambrofius, & Chryfottomus; je-

morteum puerum iufficrefurgere: Rever[a

2,Reg, tap,

l,

junium fuit, quo & rebellantes concupiícen-

efl anima pueri intra eum,& revixit, Sed "^

tiz zí[tus extinxit, & pravos quosque corpo.

quibiüsnam armis fultus Elias € deíerto pro-

ris motus cempeícuit.

dierit mortem | proflraturus in Sarepta? fi

i

19J.

Jejunium igitur fuit Apoftolo Paulo

minas Regis veritus trepidavit , & in defer-

corporis cafligatio, & alexipharmacum, quo

tum aufugit, cur tamintrepidé mortem ag-

egritudines curavit concupifcentie, Quod

greditur, eámque expugnat, 'ac fpolia rapit

fi Do&or gentium , Medicus animarum hoc

in puero mortuo juflo ad vitam refurgere ?

pharmacum adhibuit, propriis curands re-

l

fortitudinem hanc , quá Elas cum morte pu-

bellantis concupifcenti morbis, non eít,

gravit; eámque expugnavit , jéiunium fup-

quó.debeamus nos hoc idem horrere phar-

peditavit, jeiunium arma dedit, & ad bellum

macum, quod Medicus, & verbo, & exem-

Numinis pogilem inítruxit ; fiquidem in

plo nos edocuit. Carnisnequitiz, & frau-

deferto pane duntaxat filigineo, & quidem

0":' 3 r D

des non indulgentià corriguntur , íed fola

nonnifi femel indiealebatur : & inSarepta.

abítinentia abiguntur.

Hinc appofité D.

exigua etiam polenta, vel placenta, & folà

Ser5, 12.

Chryfologus: Cibu parvus de celesti fuma-

frigidà contentus fuit: Fac de ipJa farinula

tur Annona, terreyt luxus copie non queran

M

Jubcinericium pauem. parvulum , & affer

tur , in poculia [obrietatis menfura fervetur,

' ad me.

vires ebrietas non eneruet , jejunio munia-

: " ametf iniecillet Elias clauftra nubi« - 1Of,

eur , 0 fic inflituti indicamus. bella pecca-

bus, Regis adhuc verebatur indignationem,

ts flatuamu criminibu pugnam, couflitium

' quia nondum jeiunio loricatus.

Cum veró

vitijs nuntiemu , fecuri de. vicloria * quia

in deferto, & Sarepta armis fe muniviffar

ï

nec arma caleflia bofies poterunt fuperare

jeiunii, tunc nec mortem ipfamampliüs ex-

)»

IJu, 2

terreni , & paulo infra fubdit: /Jejunanti-

pavit, quia corpus non pavit ; quia ubi je-

bus nobis Diabolus efurit, qui noffria femper

junium viguit, parfimonia effloruit; przva-

faturatur ex culpa : G Serm, 13. commen.

luit Elias etiam in mortem :- invictas. enim

. dans virtutem ieiunii ait: Nwnc eff tempus,

fuppeditat jeiunium vires, quibus non de

que gula cum jejunso « abflinentia cum rA«

morbis tantüm animi, fed & de ipía corpo.

psla, cttm luxuria castitas , cum perfdia

ris morte triumphat inedia: appofité D.

Ora?.11.

Jides, psetas. cum impietate ,. patientia cum

Bafilius Seleucienfis ait: Costra — bomines

T

TGodkndio. udioai- . " RE Eul o a d

4 lín«

furore , eupiditas um lsbertate , mn[ericore

viors invisia per Eliam winei dsdicit,

glll

C ulturá caftitatis probi efflorefcunt Affectus: pravi Haccent.f 485

gua Propbetice vim pa[fa lugubrà cecinit,

xios cociuit humores corporeas reparat vie

Dum Eliasin deferto vires per jejunium adi-

res;licét Elias pranfus mortem expaverit ,

mit corpori, fpiritum ad pugnas, Gvicto-

mots tamen ceffit Eliz jejuno.

Jeiunium

rias corroborat 5 dum in Sarepta folo pane

ait Chryfologus: pugnat contra vwitiorum Serm.1g»

fubcinericio , & aquá contentus corpus de«

-]

zturmas , COntrA Acles CYATAIMIUTPI, £ODIYA B-

bilitat, nec mortemipíam expavet, quam

formes concupifcentiarum formas, contra

bené pranfus timuit ; cum Regisindignatio-

demonuum totas a£&reas, totas diffufas ,. 64 in«

nem declinaturus in defertum aufugit,

numeras legsones ; imó & Elias contra

Nulli igitur dubium , quin ingluvies

mortem ipíam przvaluit jejunusin Sarepta,

plurima humanz naturz ingerat detrimen-

quam timuerat paflus in minis irati regis s

ta, quz abflinentia reflanrat ; cibus enim

quando venttem pavit , mortem expavit 5

vires abícindit, dum humores in languo-

quam jejunus proílravit cum .demortuum

rem corrumpit»; abftinentia veró. dum no-

adolcfc;nnem ad ..v.it.a.km revocayit,

Judig

€

mipttttutototo

2

p

ub

EY 24

ht L

«Q'^ ** «" D D*

*

DISSERTATIO XXIIL

Caftitatis culturà r-cliquæ germinant VIIr-

10/,

tutes, & probi omnces affcctus efflorcícuntj

flaccéntque pravi.

ä. IQ

Sicut Inxuria omnium ;türpifztdmum Accerfat .Jcïzlecof;t 3 4íA tqu'üj

-

omnium virtutum promovet bone[flamenta,

3.

eh Ub

«

x

:

$ FErinde ac Luxuria fo-

pudicitia celfiüs confurgentem exornat, hue

RY

U

p

cunda eít parens vitio-

facit tetraíticon illud.

1

T

I AN,

105

rum,pravósque omnes

D rP

Ü

fovet, nutritque affe-

lit cum de flatua facies formo[a revul-

u

d

Cus; ita caílitas reli-

f^ est,

v

d o

2

quis fota virtutibus

i

995 r^n

CUM

n

D/9

Non decus dn veliquo corpore trun,

--

XZANGT

non nifi probos eiutitur

cus babet,

affe&tus; pravósqueabi-

Sic reliqui mores [preti fine bonore j4-

git; e(Lenim Promus ille condus,à quo bona

cebunt

omnia in animi cella reconduntur adin-

Ni finz ornati laude pudiestie,

crementum Chrifliane virtutis,

Quia fi

luxuria omnium dedecora flagitiorum ac«-

/Si igitur eft luxuria vitiorum ac ime

PT

"

cerfit, ait enim D. Gregorius Nazianzenus :

proborum affeduum putida fentina; caltitas

OrBt, E ivo

Non enim peccatum sllud folum, quod circa

virtutum omnium eít radix, ac proborum

corpus admittitur , fornicatio dicitur , fed

Callitatem

affe&uum fcocunda parens.

quoduis aliud flagztium y. id (iquidem Libi-

qui excolunt , virtutum floribus ornantur;

diniselt proprium reliqua agglomerare vi-

ac fuaviter olent morum probitate; cultrix

tia: e converío caftitas finpula promovet

caftitatis fuit Sufanna, fed virtute floruit,

virtutum decota ; eítenim caftitas pet fe

piisque affe&ibus ita Numini adhzfit , ut

1070

reliquarum virtutum ingens; ac neceffarium

non fiverit per fenum illicia ab ipfo fejungi

ornamentum , .quo fublato virtutes czeterge

parata mori potiüs, quàm fosdari; non e-

fuo deítituuntur decore, privantur ornatu,

nim moechi eó infaniores , quó feniores

Ammia«

ac defloratae jacent in fqualore.

folicitaverunt folüm pudicitiam ; fed etiam

LJ:/- 25»

nus Marcellinus cenfet id virtutibus reli-

damnaverunt ; & caltitatis cultricem, quam

quis caftitatem praeftare, quod cateris memi-

ofculis corrumpete non valuerunt, faxis im-

bris in corpore humano facies, cujus de-

petere fategerunt 5 non folüm lilium fpinis

core totum corpus fplendefcit, & citat Ba-

obfepiverunt in horto, dum fpiris lacerto«

chylidis Lyrici Poétze di&tum , quéd Julia-

rum pudicam implicárunt viraginem : vee

nus crebró ufurpare confueverat, Ut egre-

rüm G pudoris tenacem traxerunt . ad tri-

J",JII

gius pi&tor vultum fpeciofum effingitz ita

bunal, utqua inhorto non potuit focmina

bl&ng

Veraui de Affeélibus Ti en. l,

.P?

- Diffetatio XXIll.

453

b!anditäs emollirï;ac fle&ti 'ad illicita, faxor&

bire, cum ibi fmaragdus virére vidcatut;

duritie frangeretur ad necem in tribunali.

purpurafcere Amethyflus , — rutilare pyro-

$a

Naufraga periiffetin lilio cultrix ca-

pus; tam elegans eft in ferpente colorum

ftiratis, ni ulir:x impuritatis facra adfuiffet

ilecebra , ut. & iridem collo prafeferat ,

u

Neme(is, qua fenum co&rcuit impuden-

lucémque auream vibreté fquamis? verüm

- C

tiam, & mulietis vindicavit innocentiam;

ubi blanditiis videtur mitiüs illicere ; &

Latuerunt fenes impuro amore infanientes

pompá venuftatis fuaviüs eblandiri,ibi roxica

veluti angues in herba , quó inter vireta,

evibrat nocentiora in illecti exitium ; latent

venenum evomerent in perniciem pudici-

fub gemmis venena; non fulgor eít ille ar-

tiz 5 quód fi feenmiina deliciis affluxiffer in

ridentis; fed fulgur interimentis ; non di-

laticibus, fenibísque adhzfiffet, ab iisdem

fcolor iris folari preludit fplendori , (íed

lapillis fuiffet pretiofis ornata, non lapidi-.

Arcus noxius venenata evibrat tela, qui«

bus onerata.

Evá certé fanctior fuit Suían-

bus fetales accerfit Libithinee umbras ; nie

na cüm in Pomariofe falli non fivit; quam-

tor eít fed lethalis , venuítus eít ferpens ,

vis machi non immortalitate eam allicere;

fed exitialis ; incedit enim anguis vcluti

ac faliere ftuduerint , fed dura lapidum

trabeatus , fed folo afflatu. interimit z

ab

mhorte corrumpere; nimirum cum Sufannae

hac ferpentiva venuftate ; nec latum un-

caílitate didicerunt inter vireta Pomarii, &

guem dixerim ablàdere muliebrem fpeciem,

feliquze florere virtutes , probique mores

qua hoc ceraftarum depicto corio venena

fuaviüs olere.

Eva uni fuccubuit Angui/

evomit, nifi lilium in ipfa efflorefcat caíli-

ellicienti ad pomi vetiti delicias, quibus

tatis; flos eft ca(litas , qui fi excolatur], ex»

vel ipfam inuafit Divinitatem , rapinam

tima negligitur fpecies ; fed pulcriüs in-

arbitrata zqualem fieri DEO , non tamen

tus virtus floret, ac fuaviüs olet; & non

.

sequitate, fed crimine , ac pomi rapina

*

ampliüs anguem amulatur, fed agzum i-

Suíanna veró in Pomario ne offenderet Di«

Ir

mitatur; cujus & laCtepafcimur, & velle«

vinitatem Angues geminos ad illicita fua-

re tegimur; quia exculta caítitas animi no»

dentes non ungue more Herculeo difcerp(it,

bis ornamentum [Íuppeditat , ac caterae

Ab

fed amore pudicitie fuo compreffit. lilio.

rum promovet incrementa virtutum,

Quid? quéd (zviorem fuit procellam Su-

.hac una radice feliciter pullulant cetera-

fannain fonte paffa; quàm]onas flucluante

rum flores virtutum , & vifus «t Salo-

in equore; unum hic cetum invenit , ve-

mon innuiffe, cum dixit : e quam pulchra

SI;?- 49 V.T

luti in naufragio portum , in quo tutus

8 casia generatio cum claritate 5 ell ca-

viveret, & pfalleret; cum Sulanna ge-

ftitas ceterarum virtutum generatio , quia

minos in fontis blandiente malacia , ac

earundem eít foecunda parens , fons, &

pellucidis

láticibus

€etos

expaverit ,

origo proborum omnium affe&tuum : fi.

:

)

quibus íi adhzefiffet , exitium — incurrif-

cut luxuría generica .quadam nomenclae

fet ; quia fi licuit Prophetz Numen in

tione malitia nuncupatur ,

eó quia or

Q

6

2

Monftro implorare ; eieráffet Sufanna De«

fit malorum omnium , ac pravorur

- [2

:

Ll

um, fi vel uni fuiffet ex fenibus eblandi-

ita cum fit

Á

Quum fons putidiffimus ;

[CP

Effcrata certé fuit fenum infania ; quz

.contrariorum eadem ratio ; cafílitás à plee

caftitatis cultricem , aut. lafcivire co£git ad

risque fanéctis Patribus fimpliciter fan&ti-

fcelus; aut mori adegit ad infamiam ; fed

tas dicitur ,' eà quia fons fit ,

€x quo

aR

Sufannz caflitas nivibus pudicitie , & im-

fingali fcaturiunt. fan&titatis rivuli,

puros exünxit ignes, & frigere, fimiülque

Idque caufz, cur Apoftolus ad 'The-

5

rigere fecit fenes, qui exarferantin libidi-

falonicenfes , prae cateris cultutam come

Is Cap, d.

nem ; quia ubi lilium olet caffitatis, pravi

mendet caftitatis, quà fanClificamur $. ade

omnes abiguntur affectus, . Nulla eft fene-

dens percharam. effe Numini hanc virtu.

éluris glaciestanta, qua ad folem fomi-

tem inquiens : — Hec eff voluntas DEI fau-

nezx venuílatis non regeïa'fcat ,imó non eX-

ificatio vefira, leu ut nos contineamus,

candeat, flammásque concipiat ad externi

& virtutem excolamus caflitatis :

neque

nitoris repercuífum.

quidquam aliud per fanctificationem Apo-

4

Venufítas mulie

bris ni lilio Efflore&at

*

*

ftolus innuit , |quim ipfam pudicitiam

caltitatis in fentinam degenerat foeditatis.

tametfi ad fanclificationem pertineant cha«

Difpiciamus & ovium vellera , & ferpen-

ritas , juflitia ; humilitas, patientia, &

tum exuvias; gregum villi , quia income

reliquze morales virtutes; unicam tamen

pti; & impext. nil prafeferunt. venuftatis,

per fan&tificationem fignificat caflitatem ;

Íed quia villi funt ovium ; integumenta ha.

quia ab hac una veluti à foecundiffima. ra-

bentur, ac prafidium innocentim : fecus

dice flores pullulant , germinántque rclia

"

anguium nitens corium, ac difcolor cutis,

quarum virtutum ?

ait enim Apoftolus:

L

quia fymbolum prolit fücatz mulieris, non

Hae eib voluntas DEl1 . fantlificatio veflra,

nifi veneno przludit , & exitio.

In an-

ut abflineatis vos À fornicationes ut. ciat

guium cutem diceres Zeuzim , vel Apel.

WnRiquisque velirum was [uum po[fidere

]em totam profudiffe colorum . fupellecti-

$n fantlificatione ,. & bonore, non in

paf-

Jem , ac venuftarem; imó & mundurn ip-

n defidersj :

lanéctificaionem

aperteé indicas. Apottolus »

— À

Íum muliebrem in ceraltarum «orio fuper-

u

neílram abítinentia:m (s

«à

Culturä caftitatisprobi efflorefcunt Aiïe&us: praw?i Ha&ceht. 48$

fe-à fornicatione , quatenus ex cultura.

adver[o fole colores. v/Suf picimus ff eacolo-

caftitatis reliquee in nobis efflorefcunt vir-

res vatios cernleum,viridem , purpureum,

;

tutes,

luteum , igneümque non minüs admirabili

LP

Hinc fponfa le&tulum fuum floridum

naturgarte permiftos, quàm confufione qua-

vocat, feu omnigenis ornatum floribus :

dam diftinctos, alios ex aliis nexos nullius

Cant, 1,

Letlulus noster floridus , quia caftitatis lilio

oculi decipiente commiflura, quaà fimilli-

olebat , & ideo floridus, quia caftus: fpon.f«i

mis incipiens in diffimillima definit: & tanta

enim, qui pafciturinter lilia, inhiabat am-

eít eorundem perfpicuitas, vis, & elegantias

plexibus, & quia catlé diligebat, virtutum

ut eorum gratiam nullus élapidibus pelluci-

omnium floribus fuum exornavit lectulum,

dusnitor,nullus vermiculor£, conchiliorüime

Letulus nofler. jloridzs: (ed cur fponta le-

quefanguis exaquet, Siigitur non folüm

&ulum diminuté vocat , & nonlectum? an

virorem Ímaragdi iris prafefert;; verüm, & .

reliquarum gemmatum nitores , cur potiüs.

L

quia laxiores quorundam confcientize ,. quze

elephantos capiunt, & camelos ob laxita-

vifioni fmaragdinz,& non adamantinz fimi«

tem, cui adherent, raró floreant ? quó

lis dicitur ? quia nimirum fmaragdus iyme

enim conícientia Deum reveretur, & quie«

bolum eít caftitatis, quz femper viret, & fuo

busdam veluti ícrupulis plerumque coat-

virorejugiter floret : pretulit unum fma-

€Ctatur, eó amceniüs floribus vernat, & ele-

ragdum cxteris gemmis'laconifmi ftudiofus,.

Non lectum

quia folam exprimens caftitatem,ceteras non

gantiüs ornatur virtutibus.

amat, fed lectulum cupit, qua fponfa eft

reticet virtutes eJusdem veluti pediffequas;:

caítitatis cultrix ; placent ei anguítiz , di-

Ícité Cornelius à lapide expendens illud Jo-

annis in Apocalipfi ait: Iris inffar frmaragdit InApotal.4,

Íplicent laxitates3 lectulum tantüm quzerit,

*U», 39

ut quieti indulgeat, non ut Otio vacet, nec

fymbolum eff wirginitatis, que (emper viret,

voluptates quarat.

Placet fponfz lectulus,

& fuo virore [lendefcst inflav fjmaragdi.Flinc

fed floridus, feu qui lilia oleat, & cateris

Poloni fymboli involucro expreffuri virgi-

LÀ

virtutum floribus ornetur

*

differt íane

nitatem, quam S. Cafimirus ab incunabulis

Íponíz lectulus à crace fponü: illefloridus

intemeratam fervaverat , cámque fubulti-

Íuaviter olet, hzc fpinis circumfepta cruore

mam vitz periodum conftanter illafam afle-

madet; ille floridus conveftitur , hzc clavis

ruerat, dum gravi correptus morbo mori

perforatur; ille candore albefcit liliorum;

potiüs felegit , quàm caítitatis " temerare

hac purpurá rubefcit effufi cruoris: fed ubi

candorem, iridem pofuerunt, quà fymbolice

5?( f-g At

in le&tulo fponíz florent lilia; in cruce

hanc indicarent virtutem 5S. Cafimiri addito

fponfi vernant purpurez rofz, quia nimitum

lemmate fam quafi iris alludentes nimirum

ad hanc fmaragdinam iridem, quam Joannes —4foc. 4, «s

ubi caílitas effloreícit, ibi charitas exardcfcic,

&c catera vigent virtutes,

refertàfe vifam in circuitufedis, feu Numi-

g.

Idque videtur fuiffe Joanni oftenfumin

nis throni. Eítigitur (maragdus fymbolum -

Apocalipfi, ubi divinz fedis defcribens ap-

caftitatis, ex qua veluti é fuo fonte cxteri o-

paratum, fimilem dicit vifioni fmaragdinz ;

mnes Ícaturiunt virtutum rivuli,

Idque caufae, cur S, Ephren in Afcete-

[

4

4090574.,043- ]ris erat in circuitu fedi fimili vifioni [ma-

ragdina : led cur INuminis thronum | iridi

rio fuis enixim Monachis hujuscommendas

Tom.2, dé

equiparat, &fmaragdo? cur non potiüs pel-

verit virtutis. culturam inquiens : Servz

]ucido adamanti ob inconcuffam firmitatem ?

Virg«cap, 87*

frater. cafiitatem corporis tui , quam [i in

vel ignitis Pirdpis ob amoris. flagranciam?

charitate Chrisli cuflodieris , omnem facilé

An vifioni fmaragdinz fimilem dicit, quo

virtutem perfettó exercere, & affequi pote-.

h

rs. Neque fponfe venuílas; ac multiplex

" CZP:'L,'

in Ímaragdi virore fpem concipiamus, bea.

titatem enancifcendi ?. fed cur 1ridi fmarag-

pulchritudo ab alio virtutis flore, quàm ab

dinz comporatur? Irés erat im. circuitu fe-

uno caftitatis lilio diciturà fponfo derivara?

dis fimilis vifioni [imaragdina.

(Eödnam

Ecce tu pulchra es amica mea, Eccetu pul- Cant, 1;

latet hic myílerium, cümiris ex Ímaragdo

chra es : oculitus columbarum.

Ideo non

poriüs, quàm ex alia quapiam gemma re-

femel, fed geminato praconio pulchra ef-

feratur conftructa? perfpicuum eft, iridem

fertur fponía, quia oculos przfefert colum«

difcolorem plures in fua. colorum varietate

barum , qua pudicitie, ac caftitatís obcan,

gemmas referre, — Cüm iris apparet, arcus

dorem plumarum habentur fymbolum: hec

quidam ingens efficitur in aére, qui fpeciem

fi vigeat virtus ceeterz eidem confibulanturz

prafefert venuttiffimam , G afpectu jucun-

fponíze oculi columbarum dicuntur, quia

diffimam, ac cogitatu mirabilem , laudatür-

oculi funt fimplices , defcecatià quovis nze»

que ob id in facris litteris, & in tefferam re-

vo: licét pulcherrima fit, omnémque exclu-

conciliationis , acfymbolum fceederisà Nu-

dat maculam, non tamen nzvos in aliorum

mine ufurpatur , quafi Deus in iride pacis

oculis, & vultibus indagat, filateant; vel

ífymbolo arcum fuum clavo appendat nubis,

fi proflent, nonfaftidit; quia fimplicitas &

ne tela bellorum ulteriüs ejaculetur, fed quis

radice progerminans caflitatis alienos po-

non miretur in atcu appenfo colorum ele-

tiüs tegit, quàm exploret nzvos; quz fine

cultura caítitatis folius corporis venufta.

gantiam , ac miram varietatem ? cüm ceci-

nerit Poéra de iride,

Mille trabens varios

priüs foc-

tem ja&tat mulier , aliorum prom

Verani de Aj&&i&ta Tess. l.

Ppp2

;?itates

Differtatio Jxxm. |

L

458

dizaïeä fagillat;&quafi purgatior in ipfa ocu.

fam diving voluntati in omnïbus'*'*fubii'cere-:

lus csecutientes arguit; feitucas reprehendit

neque quid aliud Majeítas divina ab homi-

in aliis, chm trabem non videatinfuo, : Una

neexigit, nifi ut fe exhibeat hoítiam vi-

fponía quia caftitatis cultrix oculos przfe-

ventem ,. fanctam , a£ceptabilem , quam fi

fert columbarum, fcu fimplices, & minimé

quis rité obtulerit, rcligiosé litavit.

An

cenforios, quiaab una caítitate; & cordis

non caftitatis cultores coeleftibus accenfen-

fimplicitas, & re&a mentis intentio , ac re-

tur fpiritibus divinam exequentibus vo-

liqua prodeunt virtutes ; ideóque fponfo

luntatem ? & de quibus ait David : Mi- P/elm.z,

gratiffima, quia nullam paffa fit in fe macu-

ntfiri ejus, qui facitis voluntatem ejue: una

lam videri, neque ullam noverit ipfa in aliis

enim exculta caftitas alas obedientiz fuppe«

videre; ideóque non femel, fed geminato

ditat, quibus expeditihs Numinis exequa-

praconio pulchra effertur , eà quiagemina

tur voluntatem ; funtque cultores caftita«

f

fulgeat pulchritudine, unáà, quá omnem à

tis Angeli terreflres ; qui facrificium anie

fe maculam abigit; Galià, quá in ceteris

m2 per jugem cum DEI voluntate confor-

nullüm refpicit nzvum , quem redarguat.

mitatem, & corporis offerunt; ut nihil jam

Bis pulchra dicitur, quia caftitatis cultrix

quod caro blanditur; (ed quodfpiritus fan-

nulla fordefcitiníe labe, nec ullum in aliis

€tus diclaverit, exequantur: nulliin ipfis

P.

quem redarguat nevum adnotat ; charita-

3

remanent defideria carnalia, cüm quibus

|

tis fiquidem oculus innocentiam fingit in

mens pugrias ineat , & conflidus fentiat,

b

Lb d vl

alieno vultu, & caftitatis lilium candorem,

quia nil e(t in corpore, quod fpiritui ob-

E p

quem przfefert intemeratum,in aliis niten-

fiftat: fi enim defideria , quae carnis funr,

tem aflerit.

.

ïx

abigantur , omnis concupifcentia in chari-

k

B.

Bis igitur formofa fponfa ca(titatis

tatem tranfit, qua fuam à ca(litate etiam

haurit venuftatem, ut caítitas fuum à. cha-

cultrix effertur , eáfcilicet quam in £e habet,

G cá,quam fingit in aliis, pulchritudine; quia

ritate pretium ; elt enim cafítitas , adeo cha-

ritati adnexa , ut ab ipía pretium habeat ,

lilium caftitaus eum emittit odorem, quo

ac meritum ; hinc virgines ; qui in vafis

adílantia queeque oleánt: eít enim caftitas,

TT

—

qui catéris virtutibus decorem | iinperti-

fuis oleum habere neglexerunt,à fponfo ab-

tür, quaque propterea à Cypriano afleri-

jecte fuerunt dimiflz : Ne/cso vos, eó quia AMartb. a5,

turregina omnium virtutum moderatrix :

earum anima coeleflibus charitatis non ure-

retur ardoribus,

*

/

quod fi officio fungitur Regine ; sequitas

Plures funt, qui fatagunt vafa qüïdem

iI.

11,

id exigit, ut eodem ornatu etíam fulgeat,

quó tantz dignitatis faftigio digna effe vi-

patare, fed quia acgliguntoleum fibicom-

parare , fuas non accendunt lucernas , nec

detur3 utrefpondeant dignitati ornamenta

Íplendent ipfi exercitio virtutum , ac bo- -

"virtutum , quia ut ait D. Hierony us Virgó

decore virtutum in Ecclefia fupra viduas ,

norum operum nitore, Sunt etiam,qui ta«

met(i modicum quid olei acqui(iverint, dor-

€& uuptas ornavi debet.

Sunt enim Virgi-

nes, qua in militante Eccleífia fimilitudi*

mitantibus mox lucernis, facibüsque ob .

,l

nem aífequuntur fpirituum , qui florent in

«oniumptum pené nutrimentum; & jamiam

expirantibus; dormiunt & ipfi, nec tene-

uriumphante, & propterea iisdem debent,&

bras horrent, in quas feinjiciunt. Sumt &

virgines pollere in. terris virtutibus , qui-

Viriaícetze ,. qui tametít terrenis omnibus

bus fulgent Angeli in coelis, ubi divinis dun-

voluptatibus. renunciaverint , & corpora

taxat funt addicli obíequiis , ac- laudibus,

Numinis minifterio mancipati, utait Apoa-

fua vaía preparaverint DEO dicata , quia

! -'vel*',

tamen ijsdem oleum deficit charitatis , ac

flolusadHebraos, ubiloquens de Angelis

in coelefti patria ait: . Qmnes funt admini-

bonorum oporum íplendor, à fatuis haud

firaterá firitus , leu Dei voluntati . afüxi,

abludunt virginibus, & à codettis pro-

pterea. fponfi excluduntur amplexibus, quia

acinejus exequendis mandatis parati , ut

nulla. in re valeant moram pati , cüm faci-

ut fcité D. Bernardus: Caflstas fime. cbari- gyift. av.

entes verbum 1illius commiffi fibi miniíterii

tate lampas. eil (ine oleo s. fubirabe oleum ,

Perinde cul-

lampas nonlucet ; tolle cbaritatem, cafli-

partes fideliter exequantur.

tor caítitatis, ac INuminis addiclus obfe-

ta5 non placet.

Neque diffentit Augulti»

nus Zom.6. lib. deVirg, cap, $4. Ubiad ftu-

quiis ea prompté exequitur, quz divinze

eífle volüntatis noverit; una enim cafítitas

dia virtutum Virgines exhortans , ait : 57

l,

cíl, & qua promanant caterz , quz in Afce-

nupties contempf/Iis filiorum bominum toto

corde amate fjeciofam formá pra fijs bo.

terijs vigent virtutes,

ginum,

Vacat enim vobis , liberum eii -

cm.mp, ?

to.

Vir enim afceta, qui per culturam

cór à conjugalibus . vinculi , iufpiciie pul-

caftitatis fuo Numini corpus dicavit,omnia

chritudinem amatoris vefiri, cogitate aqua-

quz divinz funt voluntatis, diligenter in-

lem Patri, fubditum & matris eiiam $n ca-

veftigat , & per celerem obedientiam ea ftu-

lis dominantem ,. &$ in terris feroientem «

det adimplére , qua novit diving effe vo-

ereantem omnia creatuminter omnia, Iliud

ORE d t x

luntati confona: non enim ullum Deo gra«

ipfum , quod iu eo derident fuperbi , im-

tius donum, nec ullum fubiimius facrifi-

fhicite quam pulcbrum | fit internis. lumint-

b , inipicite wulnera pendentie, cicatri-

cium offerre quisgiam poteít, quàm fe ip-

|!

€es

i

i

Cultutä caftitatis probiählorefcüntA&c&us: praviflaccent, 437 —

ees refurgentis , fJanguinem worientis , pree

tuére , & ideo nonnifi rogate domo egre-

tium credentás ,

commercium

redimen-

diuntur: Egredimini , €9 videte. n filia«

fi: aflerit D. Auguítinus , charitatem ,

bus Sion virginitatis cultricibus tantus erat

& amorem elegantiora effe caftitatis orna-

oculorum pudor, utexiiffe non fuiffet fatis

menta;fine enim charitate deflorefcit caflitas,

ad tantum fpectaculum , nifi jam adítantes

& (ine caftitate ardor frigefcit charitatis, &

Regi de dirigendis in eum obtutibus mone-

l

Íplendorextinguitur amoris ; quod enim eft

rentur: non enim dicit tantüfn ; egredimi-

corpoti fpiritus , id caftitati eft charitas , quá

tii , fed ulteriàs addit , vi4ere , quia nimi-

fi deftituatur , languet , & emoritur caftitas ,

rum pudicitia unicus confcientize contenta

quz & ipfa fulcrum e(t charitatis , ac reli-

theatro etiam Regias fa(tidit pompas, & li-

lii fola dele&tatur cultura : etenim etiam cone

quaram fundamentum virtutum ; quapro-

pter inter omnes , quas fan&li Patres laudi-

«ha feecunda margaritarum parens , fuo di«

bus extulerunt virtutes, nulla recenfetur ;

ves Ípectaculo íolam prolem pro theatro

computat , dum candore oblectatur unio-

quz ampliorem commendationis fegetem

€xhibuerit , quàm ipfa caftitas, dequa, cüm

num,; & lucem videtur faftidire fplendidé

€2zca, ac munifice ruftica.

Íermonem intlituerent, certatim in ejus Iau-

des effufi , nullos vifi funt eloquentize fuze

Gaudet flos pudicitize delitefcere , ne

144

terminos pofuiffe , hinc Athanafius in fine

pracox fub aperto dio irruenterige(cat pruie

Lib. de yir- ait: Virginitas opulentía eft indeficiens , co-

máà, & tunc effloreícithoc lilium elegantius,

i,

vona immarcefcibilis , templum Dei , domi-

«um ab hominum 'frcqqentïisïfei-un&u?n re-

eilium Spiritás Santli, margarita pretio[a »

motiüs delitefcit, Non opis externz indiga

e(t pudicitia, qua foras divagari adigatur ,

mortis , 6 inferni proffigatrix.

Triumphat

D. Áuguttinus in texendo elogio caflitatis ,

quó fibi confulat ? fibiipía fufficit , & quam-

quam vocat Ecclefiaflici germinis florem 5

vis pler&imque exagitata,nil tamen quamdiu

decus, & ornamentum , gratiam fpiritua-

delitefcit proprii deperdit decoris, imó ejus

lem , & illufiriorem dominici gregis por-

flos elegantior vernat: etiam mare quamvis

tionem. Epinicion canit Tertullianus eam

'ventorum impetu 4ntumeícat , & decumas

deprzdicans, floremmorum fuaviffimum ,

nis fluctibus videatur fe fe non capere;ad li-

haj

humani corporis pracipuum decus , fanéli-

tus tamen allifi um , undas reforbet fuas, &

tatis fundamentum , & om

litoralibus duntaxat per ofculum falutatis a*

s

nium «visxtut(umn

bafim.

renis miro refluxu in proprium recurrit fi-

b

12,

Pra cxteris veró caftitatis culturam fub-

mum ;

cum é converío exundent latiüs in

ïIimioribu-s excipitencomiis D. Bernardus,

agros, & debacchentur in campos & fuis e-

qui hancvirtutem ita à Deo in homines affe-

greffa alveisflumina, &torrentes? quiani«

rit procedere, ut ne communisfieret , eam

mirum zqpor unionum ,gemmarum , acco»

pr&cipere noluerit , fed tantüm coniulere,

raliorum parens , non indiget ope aliena ,

1

ait enim mellilluus Doclor de modo bené

quà ditefcat , nec quidquam propterea cupit

vivendi,

Virginitasmon e3l julla , fed ad-

€x agris rapere,

]ta caíftitas fibi decus ett,

4 : Capo 2!0

L]

7LOnita , quia nimts excelfa

e

fuffi ragante

&t ornamentum , nec indiget foras fpatiari 5

Apoftolo dicente, przceptum de virginitate

utquo fplendeat, enanciícatur , cüm fit ipfa

non habere , 1ed confilium; quia ficut non

fui cultoris diadema : /74ete fília Sion Re-

omnes funt in füblimi dignitate cofiftituti ,

gem Salomonem in diademate,quo coronavit

illum mater fua in die defon[ationis illsus ,

nec omaes regio condecorantur diademate ;

ita neque omnes culturá florent cafliratis ,

€€ in die letitia cordis eiu * vocat Ífponía

qua diadema pangit fuis cultoribus , quos,

fuum fponfum Regem , quia cultor caílita-

tis , quz mater eft czeterarum virtutum , ful«

«& coconat,

gebardiademateredimitus, — Videte Regem

$. II.

Salomonem in diademate , quo coronavit

àllam mater fua , feu exculta caítitasin die

f

Gaudet. flai pudicitia de[it.e ere P

defponíattonis illius , quando per charita«

n pracox fub aperto dio qetidá ri-

tem , amorémque impenfiorem eidem ade

hafit virtuti ; tunc enim coronam induxit ,

gefcat pruiná .

cüm fapientiam fponfam duxit: neque carée

153.

C* Ponfa filiasaccivit Sion, quz fecum do-

re poteft diademate pudore infulatus , ca*

mo egrederentur, acfponfumviderent

ftitate chlamydatus : feliciüs enim regnat

diademate redimitum, —Egredimini , 65

( Cant.sap. s

fponfus in candore lilii , quàm in purpura

' videte filie Sion Regem Salomvnem in diade-

rofe , nififimul, & purpurá ornetur cha.

snate, quo coronavit illum mater fua yin dia-

ritàtis , G candore velíliavar caftitatis: ne*

demate de[onfationis illius ,. & in die letitie

c€ordis eius.

que virginitatis candor cubare erubefcit in

Veré à fponía filie vocantur

purpura verecundize,

Coronatur igitur ,

Sion puelle, quzRege jam coronato domi

& lilium caítitatis , & rofa pudoris , quam-

fubíliterant ; & eius inaugurationis pom.

diu hic caftitati adhzret: nec mirum fi co-

L

pam, nonnifi provocatz exeunt fpe&ctatum ;

ronetur pudor

L

quia cüm hic non poffit

*

quia cum effent caftitaris ftudiosz à folitu-

purpurá carere, nec debet corona deltitui :

, dinisreceffu nonniti fuafionibus abftrahi po,

etiam natura , quia purpuratum effe voluit

Ppp 3

mali

74

. Dxïfi'crta*tic X-XHI.

498

mali Punicíi verticem eundem voluit & co-

lum ; cut cüm bis fepetat imaginefn , fi«

ronari; verita ab oftro ceronam diffociare ,

militudinis]non meminerit? nonenim cen-

fi cui purpuram indulfiffet , coronam dene-

fendum eft, id Moyfi ex oblivioneobtigiffe,

affet,

cüm eius calamusSpiritus Sanch afflatu diri-

1

Imi tale fubit pretii incrementum hoc-

geretur, cuiusmemoriam nequit quidquam

ce caflitaris diadema ; ut quos coronat , non

effügere,

Reticuit igitur Moyfes fecunda

folum caterarum virtutum exornet elegan-

vice limilitudinem , quam antea exprefferat ;

tiis, fed ad Numinis provehat fimilitudinem,

quia priüs locutusfuerat de homine nondum

Prz cateris divinitatis actributis , illud re«

faeminz coníociato; Gideo quia cum virgie

cenfetur, quo Deus nulli e(t corruptioni , aut

nitatis oieret lilium , non folüm imaginem,

defectui obnoxius , sítque propterea Deus

fed & fimilitudinem pratulit fui Condito-

indefectibilis, incorruptus , ac proríus im*

ris; fecus ideo Moyfes fecunda vice fimilie

mutabilis ; etiam virginitatis cultores in id

tudinem reticuit , quiade protoparente lo-

incumbunt ftudii , quo hoc infigne divinita-

quebatur per maritale vinculum uxori adhze-

tis participent attributum', & ad Deom eó

rente , cüm enim Moyles dixiffet ad ima*

proximiüs accedant , quó longius à noxa ab-

ginem Dei , creavit ium , fubdit mafeu-

Ícedunt corrüptionis , ait enim Sapiens c. 6.

lum , € feminam creavuit eos, benedixitque

v«. 239.

Incerruptio facit effe proximum

illis Deus , & ait erefcite , 6 multiplicamini:

Deo perintimam , quantum fase(t creaturz,

nimirum . quamdiu Adam florem excoluit

&um ipfo unionem , per exercitia reliqua*

virginitatis , & Eva nondum per maritale

rum virtutum; & participationem interne

vinculum addiétus eratnon folim ad imagi-

nem , Íed.& ad fimilitudinem Dei Condi-

fuavitatis , guftüque zterna confolaüonis ,

idque deducitur ex fuaviffivis fponfi ad fpon-

toris factus dicitur à Moyle , quia cüm fit

puene.7

fam celloquiis, quz fimillimam innnunt in-

Deus , candor lucts eterna , huius fimilitudi-

*

ter utrósque conformitatem , cüm enim

nem przeicfert virginitas,. qug tota fplen-

€4»t. t, v, lponfus fponfam alloquens dixiffet, — Ecce»

deícit n luce candoris: ergo virginitas in

J 4

tu pulchra.es amica mea : viciffim refpondit

ftatu innocentie à Deo ordinatur, & virgo

ad [ponfum fponfa: Eeee, zu pulcber es di-

Adam de terra virgine producitur , qu& hoc-

letle mi. Pares funt fponfus, & fponía in

ce virginitatis fundamento , ac bafi innixae

Ita dixe-

polehritudine , quia non difpares in caftitatis

catere virtutes firmiüs ftarent,

culturà, & quia zquales in ornatu virtutis

riin , fi qua fidelis anima virginitatem ita

|

. Keliciàs copulantur 5 contrahentium enim

excolat , ut à quavis fordidz cogitationis la-

be fíe tueatur immunem ; eius beneficio ft«

zqualitas, condiuo eft perquam neceffaria,

quà feliciüs contrahatur matrimonium j at

militudinem ipfam induit Numinis, & in-

guaïitas fiquidem caula eft fimititudinis , fi-

ftar fpeculi terfiffimi eius exprimit cando-

militudo amoris, amor concordiz , & con«

rem,

cordia felicitatem invéhit conjugii , cume

Idque eó clariüs vifi funt eviciffe tres

7e

a,

converío inequalitas contemptum pariat ,

pueri, quó in fornace fplendidioribus; illaef

'ï)

contemptusfaflidium , & faftidium diffidia,

coronabantur flammis ; fiquidem in voraci

$ quibus malorum omnium erumpit conge-

ilio flammarum zítu, quati deliciis perfufi,

ries. FlncSapienriffimus rerum Cornditor

ac in rorulento, cóque fpirante aére feflivi

4

;

Deus à primo mundi exordio , cüm Adse

geftiebant

3

- quód f1 Vulcanus in Athneo

a 1b

non adeffet adjutor fimilisfibi , uxorem, &

Ípecu olim fulminum ; nunc Babylonica in

fociam ei daturus fimilem effinxit viro, ne

fornace palmarum faber , vifus eít flammas

fcilicet ei foret inzequaiis;5. ut enim effet ei

quidem excitáife , verüm clariores ,^ ut

adiutorium fimile , , zqualem viro voluit

cuderet triumphos ; obmurmurat quidem

Deus.

flammafuríum enitens, fed (imul tríiumpho

16,

Quid? quo

d pet caftitatis culturam

plaudit; «uin non flammz, fed fama vifae-

efficiamur & nos , quantum creaturz licet ;

funt linguz non deferte, fed differte, quae

Numini fimiles ?; adeó caítitas fuperis placet;

ideó ignefcunt , quó acriori ardore adoreas

1

ut Deus ipfe virginitatis ,acpudicitize cultri-

'Canant ; ih conum eriguntur flammz , fed

€esanimas fibi deligat fponfas , ut feité notat

&

F

fimul fiunt gloriz monumenta 3 pueros.

mellifluus Doctor , qui loquens de virgini-

circumdant, fed ut ample&tantur ; attingunt,

' ; CJP: 31

bus, ait: Sol«fequuntur folem juffitia Cbri-

ut ofculentur ; cingunt, ut coronent ; lue -

*

o flum agnum quarunque jerit 5 unde & fola-

"ditcum puerisflamma , nonledit ; & car«

illi fimiles fant , atque fimillame : hiac Moy-

bonesigniti in carbunculoscedunt gemmeos;

d

fes loquens de protoparente noftro refert ,

ut in honorem triumphi etiam tranfeant in». |

Deum dixiffe,

Faciamus bominem ad imaá-

ftrumenta fupplicii : fed Rex facrilegus ig» '

Genef. 11,

*, 26,

ginem , & fimilitudinem noffram, ubi homo

nem admiratus, qui propriz oblitus naturze

diciturà Deo conditusnon folüm ad imapi-

ladere defuevit , quo lztior luderet cum

nem fue divinitatis , fed & ad fimilitudinem;

pueris, dixit, — Nonne tres viros mifimut i& Dyanizl, 3.

fed quid ; quód cum paul& poít Moytes re-

medio ígnis compeditos ?. t$ ecce, ego video — v, s.

peteret eadem verba folam reticuit fimilitu .

quatuor viros [olutos , & ambulantes'im me-

dinem ,non imaginem? inquiens: Creavir

dio ignis , &6 nibil corruptionss sm eis eft , GQ .

hls

Dem bominem , ad imaginem Dei ereavis il-

g

& Dei.

Sed cur

dbeeies quarii (miia

.

geterni

um

Culturá cafticatis probi 6Hïorei'cuntAffc&us: pravi flaccent, 489 |

zverni Patris Filius ih;fornace ignïs ardentis

rus; Veni de ,Liödno fhonfa mea, weni dea

hisce voluitfe pueris adjungere, eorümque

Libano , vent : coronaberis decapite Amana 2

Modé (íponfa nonnifi in monte myrrha,&

morem fimul, &amorem inducere , video

quatuor viros : cüm enim tres duntaxat re-

colle thuris obviat fponío ; quia virginitag

OUNEES .

gio detrectantes parére mandato flammis ii-

in libano adumbrata nonnifi myrrha morti-

lis Nabuchodonofor addixiffet , quartum

ficationis , & thure orationis coronatur £

vidit fpeciem prafeferentem Flii Dei : quia

qua'enim fuppetiis deftituitur orationis, ac

mimirum pueri virginitatis coltores nil un-

mortificationis «aítitas ad lapfum in vallera

quam corruptionis admiferant , cum vitam

eftpronior, quàm adaícenfum inmontem z

agerent incorruptam , ac virgineam : quid ?

& captivitati propinquior , quàm trium»

lilium caftitatis e:i2m in igne vernate didi-

pho; aptiórquevinculis , quàm coronz,

cit, & olerc faaviüis , fimülque filism Dei

Neque Davidis pudicitia florere po-

19g,

allicere , ac illicere.

Scité $, Ambrofius ex-

tuit ia otio pomeridiano ; & inter plumas

defüit volare , quia defiit & erubeícere in

pendens illud Canticorum: 414 pafetrur in*

eer lilia, fübdic: zrespueri Hebrai virgini-

putpura , & que vernavit in myrrha, flo-

rerededidicit in rofa,, &t ornamenta exuit,

£a dileilione miff funt. inter. Babylonicas

ammas , in eisque medijs avdente fornace ,

«um paludamentum induit ; nitorem amifit s

quafi inter lilia Dominus pafcitur , €à quàód

cüm fulgores affumpfitgemmarum ; & nus-

quam ancillata eft Davidis caftitas , nifi im

femper vequiefcat im cordibus. diligentibus

-*virginitat-em.

Habet caítitas nives fuas ,

regno ; nusquam aruit mifi propé fontes &

quas flammisobiiciat acearum vires infrin*

nusquam depuduit nifi in oftro ; . & nuss

quam reain fcelus proruit , nifi cum in thro-

. gat; imóflamme ipfz veluti vernantes rofze

gaudent liliis copulari citra candoris lzfio-

no fedit aliorum fcelerum arbitra.

"Tunc

ts

:icme

Nec mirum; fi lilium caftitatis ve,

faedé cecidit , càüm nullus infurrexit adverfae

n

. getius vernat in flamma ; id fiquidem pro-

rius; tunc proílrata jacuit , cüm luctatorenz

prium hujus floris adverfis gaudere , fpinis

-

non habuit ; tunc non ampliüs claruit, cum

«oronari , arumnis latari,

adveríario caruit : quàm fcité igitur fponfa

caftitatis cultrix & libani przcelío faftigio adi

I

montem evocatur myrrhe , & ad collena

$. IflI.

thuriscoronam acceptura excultze debitanm

virginitatiz eni de Libano]onfa. Nimie

Lilium czz-/fz;tzitij' nullibi efforefcit

rum, quaà ad montem myrrhz , & collem

venu[lius , nec vernat vegeiits , quam

thuris patent. itinera caftitatiscultoribus ad

[pinie cireumfeptum mortsficatszonum.s

ad codle(tia viam pandunt ; fternüntque ; &

caftitas, quain terris excolitur Numinisip-

quám in monte myrrba ,. & colle

:buri:.

fius imaginem fuis imprimit cultoribus , quá

-

«t8,

velin via beatitate donentur ceele(tis patriz 5

I

Ponfa caítitatis cultrix non pratorum vi-

non enimcaftitas probro laborat fterilitatis ;

reta, von vallium amoeena , fed labo-

led foccunda parens ceterarum virtutum ,

riofos collium aícenfus , ac montium

quos ornat , Deo parturit ; quapropter excla-

abruptos calles appetit , myrrham , non mel

matSalomon. O quam pulchra eft caffa ge- Sapient. u

cellectura,

Vadam ad imontem myrrba , €$

*Mo Ke

9

nerattocum claritate ! pulchra quidem ge-

€nxt t4). 4^ ad collem tburis: quia cultor caftitatis nifi

neraüo , quia caíla ; pulchra, quia nitores

mortificationi vàcet, fruflralilium in fuum

promovet caeterarum virtutum ; é(tque pro

vocatornatum : nifi fundendis precibus af-

pierea genera*tie cum claritate, & (imilis

[uefcat vix rofcidos imbresà coelo impetrat ,

quafi elt huiusmodi generatio zterni Verbi

quibuslilium irroratum efflorefcat ; per col-

generationi ; habet enim Filius Patrem in

lem fiquidem thuris, & montem rmyrrha ;

ccleftibus Virginem , dum ab zterno in

ceu per exercitia orationis, G mortificatio-

íplendoribus Sanctorum genitus , factus eft

nis lilium excolitur caflitatis,

Vadam ad

fplendor gloriz , & figura fubftantiz eius z

montem myrrbe , &$ ad collem tburis , nifi

imó & matrem pariter Virginem habuit in

enim mortificationi vacáffet fponía , & ora-

terris, ut perfectz virginitatis fe fe normam

tioni , intemeratum fortaffis non ferváffet

exhiberet , ac prototipon : ideóque quos

lilii candorem , nec fponfus ejus captus pul-

caílitas, G virginitas Deo parturit, hosad

chritudine eam vocáffet totam pulchram :

Dei efformat imaginem, ut acuté notat D,

totA pulcbm e$ Amicameas, 6 macula non.s

Auguflinus , inquiens : Hanmc smaginem.s 15 n

eft in te, ideo enim totam pulchram dicit ,

virginitatis portat éntegritas , imó Dei ima« dodtvina

Eft C^rifii cay

quia afcendentem per montem myrrhe , &

go refpondens [antiimoniam Domini,

collem thuriseam repererat ; fecefferat Ípori-

virginitas, qua fuos Cultores in Numinis 214«

fusquafiturus fponfam caftitatis cultricem,

perficit imaginem; quia caftitatiscultor ef-

non in hortum fontibus irriguum , non in

florefcit in candorem lucis eternz ; imó ea

D,mt'lln )

pratum floribus ridentem , non in vallem

eít vis huius virtutis, queDei parentesfa-

g,^

viretis arridentem , fed in montem myr-

clat ,

matrem inítituat ipfius Numinis,

rhz, &collem thuris ; & quamvis eam vo-

Quazfierat ab Archangelo Gabriele virgini-

cáffet de Libano coronam eidem impertitu-

tatis cultrixin domo Nazarza Maria. Quwo- ,.

mode

49

Diffetatio XXIií.

* onodo fíet iffud? nimirum ut poffit Virgo cit.

teris przponere? etiam David ,'tam&ezfn'x fkag.

stà detrimentum virginitatis concipere , &

rum fnorum minimus pra cateris imperavit,

parere ? fed hgec prodigia naturze limites,

quia pra aliis virtute enituit.

Etiam Judas

imónubes,aéra, Angelos; & fydera trans-

quartus in ordine , primus in imperio ;fuit

gredientia fola exculta virginitas depromit;

& in cclo Lucifer licét primogenitus , diu

nifi fuiffet Mariavirginitate condecorata mi-

tamen primus effe non valuit.

Jacob nati-

J

nim& Àccelefti Nuntio fuiffet falutata Mater

vitate minor Eíau ; íed quia virtute majot

Dei , ad quam dignitatem fola virginitaseam

jura fuit primogeniturz enaélus,

Jofeph

affumpfit , ut fcité notat Chryfo(tomus, ex-

itidem ztate. reliquis fratribus minor , íed

pendens verba illa Virginis Marize falutatz

dignitate fuit major , quia culturá caftitatis

ls. x.

ab Archangelo. — ,Quomodo fiet iffud? allo-

eminuit,

Euam inter foeminas

pulchrier

quens enim virginem intetrogantem cocle-

fuit Rachael ,' quamvis pott Liam genita :

Il

L

ftem Nuntium ait ; ff virum eognovi][es,non

euam in plantis flos frué£tum pracedit ,

fifjes babita digna , ut buic Myflerio defer-

quamvis fructus fit floreutilior , & praíftan-

vires , adeó virginitatis lilium fuaviter olet ;

tior ; G margaritum lcabris concreícit in

uteius odore , vel maximé Deus ipfe delecte.

conchis , ubi tamenà candore fuum haurit

rur , cümejus filius nonnifi ubi virginitas ef-

pretium , uteó fit nobilius , quà candidius,

| Iy,29/

florefcit,voluit humanitatem noftram indue-

quia Íolus virginitatis candor eft, qui pre

re , neque vult pafci nifi inter lilia exculte

ceeteris coloribus habetar in pretio,

virginitatis: qua de caufa Virgini matrifpon.

Idque caufz 4. cur fponfa pulchritudi,

av

fam etium providit Jofephum mundiffimum

nem defcriptura fui fponficandorem prafert

in virginitate ; cüm enim hac polleret, &

lilii purpurz rofarum,.. Déleius smeus can-

CABI, $.

| Matth. t

419

& iple przrogativa fponfum deftinavit Vir-

didus , & vubicundus eletius ex millibus ,(ed

ginis, cuius fimilitudinem , & convenien-

cur fponfa fui laudesfpon(i à colore candido

tiam prz ceteris exprimeret ; ut enixus €

auífpicatur ? cur candorem lilii rubori prae-

Virgine pafceretur, & creíceret inter lilia,

fert roíe ? quia nimirum candor in conti-

Matih, M

Mariam fcilicet, & Jofephum,

nentibusnitet in lilio; cüm rubor nonnifi in

V, 6l

2Q.

Non igiturprobro fterilitatis eft virgie

Martyribus floreat in roía, ut inde difca-

—

"4

nitas redarguenda , cum & ipía fuos pariat

mus;, duriorem effe pugnam cum volupta-

fruétus eó czteris preeftantiores , quó ex-

tum illecebris , quàmcum militum armis;

—

Etiam

cellentior eft ipfa virginitas virtus.

in illa proíternuntur pravi affectus , in hac

INo&, quia caitiatem diu excoluit ; fructus

interimuntur hominum türme ; & quia

hos attulit toti humano generi proficuos,

difhcilior elt contra pravos affe&tus pugna,

ä

Gezef 6.

No£ verü cum quingeutorum ejJet anuorum),

quàm contrahomines ipfos ; & faciliàis afful-

CBP. 6,

genuit Sem , Cbam, & Taphet : tvatdiüs patet

tui re(ittitur tyrannorum , quàm pravorum

No& fuit , fed opportumus; diu pudicitiam

affeduum motibus j ideb fponía caftitatis

excoluit , quó fructus colligeret przeítan-

candorem rubedini prafert fanguinis. Etiam

tiores ; nonnifi fenex conjugio fervivit, ut

Davidlicét animo infra&to exilia toleraverit

diutiüs decore prafulgeret pudicitize , «ui

àSaule;contumelias àSemejo;proditiones à fi-

P

longiorem, acfiliorum confecravit atatem;

lio , dedecora à filiabus, plagas à Deo , adhuc

(edíi diu fub figais militavit caftitatis, hac

qui in campo leones difcerplit, in (ylvis ur»

emeritum jam fuum militem largiüse(t mu-

Íosinteremit, & invalle Gigantem proflra-

nerata..

Etenim omnium Pater factus. eft

vit, nontamen ob(litit voluptatum illeceb-

Noé; eó quia cum quingentorum jam effet

ris,quibus ceffit ; cüm poft fomnum meridia-

ä

num ad íolarium acceffit.

annorum operam generande proli duntaxat

Verüm licét

dederit.

An non fecundus hic Adam ? fed

Íponía candorem lilii przferat rofatum pur-

innocens, diu caítus , feró parens , fed vi-

pura , utruique tamen cominendat in (pon-

Y In L"f&m 6,

"ventium omnium poft cataciyfmum fit pa.

o colorem: Dele£ius meus candidus , & u-

ter; nimirum ipía virginitasquam per quin-

bictndas , quia candor continentiz ruborem

gemos annos excoluerat omnium patrem

ttahit verecundize ; & ideó raró candet ani«

No&mum effecit , & adeó fuit virginitasin

mus in lilio continentiz , nifi fimul rubeat

Noé&mo focunda , ut usque in hanc diem fe-

in rofía verecundiz.

Delectatur. coeleftis

liciter fobolefcat,

fponfus rubore verecundiz, fed huiccando-

r» -

Genuit INoémus tres filios , S&m ;

rem prafert continentiz ; liliorum cultu-

Cham; & Japhet, tot fcilicet filios ,' quot

ram;rofarum prafert venuflatijideóquefion-

Adam procreaverat , inverfo tamen ordine,

nifi inter lilia paícitur , & cum liliis amaz

quia Adam genuit Cain, Abel, & Seth;

converíari; quá de caufa Joannes Apoftolus

Noémnus veró Sem, Chan, &]Japhet: qui

Virgo elt eledtusa Chrifto, & prz cateris

enim mediam occupat fedemiinter filiosAdz,

*

Diícipulis magis dilectus ; quia virginitatem

omnium fuit praftantiffimus; cum interfi-

excoluit , & ideo fupra peéctus Domini in

lios No£, qui medium locum poffidet, pef.

ccna.recubuit, ideo fluenta Evangelii ex

fimus omnium fuerit , quis enim juftior

facro dominici pe&loris fontepotavit; quía

Abele ? & quis fceleftior Chamo ?. An ut

quem Chrifti fides virginem repererat , de-

difcerent parentes non primogeniturz con-

cus coronavit virginitatis , & moriturus in

cuce Chrillus mattem . virginem virgini

dit;011em preeferre , fed virtutis Vüudiumx C2

J T MLC A oUa us r s as

com-«

GESÉASENE CT een n

Culturá caftitatis probiefflorefcuntAffe&tus : pravi Hlacccnt.— 49t

commendäüt. Virginitatis przrogativam

olérque flagrantius ; ita inter virtutes nil

adeó Chriflus dilexit ; in utroque lexu, ut

pudicitiá elegantius : éftque propterea flos

quà ipfe excelluit , cüm viveret , voluerit ,

morum , quia nil pglchrms, nilque frag-

& moriensin fuis , quos impqnüüs dilexerat ;

rantius flore , qui redeunte vere erumpens

commendare.

& capillato corymbo, fuámque explicans fo*

23,

Adeó fuit Chriftus virginitatis fludio-

liorum pompam molchos fpargit , & bal-

fus, cüm viveret , ut Judai licét falfo va-

fama fundit, ut (vaviüs alliciat, ac prome

ptiüs arrideat $ & hic eft ille odor ; de

^ riüisipfum incufaffent criminibus , nunquam

tamen in eum aufi funt quidquam , fQP*Od

quo dixerat Apoftolus ; Cbrifli onus odor

virginitatem non oleret imputare : calum-

fumm : odor ícilicet & flore dimànans ca*

Ílitatis , quz eft flos morum ; ac reliquae

niati eum fuerant, quia clandeftinum fove-

ret cum Cacodeemone commercium.

In .5

rum virtutum : caflitatis lilio qui olent,

cmterarum virtütum facilé ornantur flori-

Euc 1. 255 p eelzebub Princ'ipe 'Dæmonäorum.ejcit-a'æma $

bus.

mia, Apud PrincipesSynagogz , & Magi-

2 fe

ftratus , cüm ejus in necem conjuráffent de

Vel vocat Tertullianus pudicitiam flo;

crimine lafz Majeftatis eum fuére calumnia-

rem morum , quia floseít ornamentum at*

boris, & ramorum venuítas, quà vernant

Lu.232« d, Hunc inenimus f ubuertentem gentem.s

nofliram , probibentem íributa dare Cafari ,

adgratiam 5 (imülque fpem alunt futuri

fruclus , cüm nonnifi in flore fru&tus ado*

€ dicentem fe Chriflum Regem effe. . Aliàs

ut comeffationibus addictum , & immo-

lefcat, é flore enim incrementa fubiensex-

át

dici vini hauftui indulgentem redarguerunt.

cteícit in pomum , unde Chryíoftomus ait:

'lan-

Serm.gz;

Of'

Mattb. Y1,. Ecce bomo verax ,. ( potator vini.

Grati flores , fed usquedum perveniatur ad

V. 19.

poma. Flores con[ummantur 4 pomis, Sic-

dem cüm armata turba eum vinctum ad

Caipham duceret , falíum itidemteftimo-

ut igiture(t flos arboris pracox fructus, ita

nium contra ipfumretulit , €ó quia temp-

in flore pudicitize ceterarum rudimenta vir-

Hic

tutum comprehenía florefcunt.

Mattb. 26. lum Salomonis moliretur deftruere.

16,.

", Ól

dixit , po[[um deflruere remplum Dei , &5 poft

- Imó flos pudicitiz eó eft praftantior

ariduum readificare illud.

Cüm igitur plu-

flore cujusvis plantze , quó arborum flores

ad fructus arctantur proprij duntaxat gene-

riesin Chriltum calumnias edixerit proter*

via Judeorum, nunquam tamen quidquam

ris, meque unius flores plantz früctibus

.

*

non enim flores Ced-

potuit (omniare , quod ejus poffet virgi-

praludunt alterius

ri mala punica fpondent ; nec flores pyri

nitatis candorem denigrare; tantam Chriftus

in aCionibus , ac verbis virginalis pudi-

fructus mali Medici promittunt : quia flo-

citiz redolebat integritatem ,. ut fe pror-

res pyri nonnifi pyris ; ut nec flores pomi

Agnus

nonnifi pomis apparant rudimenta : fiqui-

fus irreprehen(ibilem exhibuerit.

enim vixit fine macula, paíci voluit inter

dem unaquzque arbor fui tantüm generis

lilia virginitatis , & quocunque ivit virgi-

fructus producit , nec ulla eft arbor, quz

*.

caterarum. fru&tibus ditefcat

*

hzc enim

nes voluit fequentes in albis ambulantes.

24.

E(t igitur' caíftitas flos ceeterarum vit«

prarogativa folius e(! pudicitiz, cujusflos

fructibus przludit ceterarum virtutum ,

tutum , à quo iíta fuum hauriunt decorem :

imo caítitaus lilio ceterarum virtutum flores

cum fit, ait Tertullianus, pudicitia flos moe

amico ,iunguntür fodere, & ubi caftitas

yum , ieu reliquarum omnium virtutum ,

quarum rudimenta in uno adolefcunt pu»

excolitur , catera ibi florefcunt virtutes 5

L]

dicitize flore

.

^ficut enim in arboris flore

. fitdue propterea caítitas non una duntaxat,

VirCUS ,

fed inftar omnium ,

vel fit una

pracoces dicuntur inefle ejusdem fructus ;

ita in flore caítitatis omnes quotquot funt

multiplex, vel omnis in una ; eft (iquidem

caftitati pervia omnis religiofa virrus ,. in

virtutes, pubefcunt , quia non unjus dun-

( InLucam 6, quo fenfu ait S, Ambrofius. Sante una»

taxat virtutis eftpudicitiaflos, fed omnium

virtutum , quas propterea fuo fovet in

competit virtu , Ícilicet caflitas, cuius cul-

tura reliquze omnes florent virtutes ; eftfi-

gremio : hinc pulchré dixit D. Ambrofius,

In;zu:(tm r1

quidem caítitas ceterarum virtutum matrix,

Santlis una competit virtus , quia fi fola

& auclrix,

D. Ambrofio non diffentiens

excolatur caílitas, czterecum ipfa florent

' "Tertullianus librum,quem de pudicitia fcrip-

virtutes , quarum eltca(titas flos fructuum

fit , orfus eft ab ipía pudicitiz definitione ,

feraciffimus , & toti przludens fanclitati :

huc etiam allufit D. Auguftinus , quiexpli-

quam deícribit , florem morum , ac decus

Trd&el&

vitz; aitipíe : Padicitia flos marum , quod

cans illud Joaunis cap. 15

Et omnen.s ,

fi eftflos morum , uuque & decus vircutum ;

qui fert frutium , purgabit eum , ait: Mun-

dat staque mundos , 14 eff frutiuofos ,' ut

acvitz ; fitdue propterea cateris illuítrior,

cüm ip(is venuítate prafit ; eít enim flos

tantó [int fru&tuofiores , quantó funt mun-

dizores

*

*

virtutum , quia venu(tior eft virtus : ficut

collocat D. Auguítinus totum

proventum fru&ctuum in flore munditiei ,

inhortis , quod venuftius eft , id in flore

L]

eminet

)

ita quidquid decoris ineít virtu-

in lilio caftitatis , zt tantó fint fructiuofiores s*

tibus, id in una przfulget caítitate : quz

quantà [unt mundiores , quia quó impene

flos eftmorum, ac czterarum virtutum de-

íiüs culturz ftudemus caflitatis , eo locu.

€us: ficut nil lilio in hortis floret pulchrius;

pletiorem fructuum «aterarum virtutum

Verani de Affetiibus Tom. 1,

Q 34

meí-

-

492

Difï;rtatiü XXIII

*

sss Mies... MM

meffemlegimus : eft anima , in qua flos ex-

copulatur , fides nonnifi cafté uni Deo ad.

colitur pudicitiz , tellus illa pinguis , & fe-

hzret ; fpes nonnifi purc beatitatem fperat

raX , in cujus finum delapfum femen fru-

à cafto fponío ; adeó ut encomium reliqua-

&um retulit centuplum.

Et aliud cecidit

L. $,

rum virtutum una fit fpiritualis caftitas ,

in terram

-

cuius beneficio fanclé , & pudice Numini

lum.s.

bouam , & fruüu? fecit centup-

famulantur

L]

Lj

quód fi Tertulliano afferente

27.

. Eftcaftitas virtutum feraciffima, cüm

eít pudicitia flos morum , huiss floris frue

Caeterarum omnium virtutum fructus cum

&us non alios effe credas , quàm reliqua.

30

feenore ipla fola producat , ut meritó pro-

rum virtutum ornamenta , & ipíam bea-

inde dicatur fos zorum , rudimentum om-

titatem., quàá caftitatis cultor donatur,

nium virtutum y & decus totius vitze,

Ab

Caflitas ; "quz reliquas omnes pro-

29

ho« enim caftitatis florerelique promanant

movet virtutes ipfa eít , que fidem adftruit ,

virtutes , quarum fructus caítitas ubertim

quam teftimonium /deftruit luxuriantis : fi

profert ; inipfa enim exculta pudicitia fidem

enim luxuria eíl dulce'illud venenum ,

generis humani deprehendit Septimius ; fidei

quó nobilior hominis pars corrumpitur ,

autem nomine folet, & ípes in Evangelio

[

acinterimitur 5 eó quia impudicitia philtro

fignificari ; & Philo in pudicitia charitatem,

voluptatis fic homines dementet , ut extra

& gratiam refidere dixit , vocavítque gra-

.

mentem diffolvat , & ab hominis deiiciat

. v 3017'2.4.1).9.

tiam /'m'rginem

?

& ecce in unico caílitatis

authoritate ; abiiciárque in pecuinam vili*

flore tota theologalium virtutum fplendens

tatem , cüm non beneconveniant , neccone

trias,

Neque reliquarum virtutum decore

grué morentur in una fede hominis autho-

deftituitur flos caftitatis,

Origenes fiqui-

L

ritas ,. & pecoris laícivia

3

ideo quó à

Homnil. 17,' dem Prophetize feecundam matrem vocat ca-

ftitatem , & fatetur, Annam illam vetu-

cultura caflitatis magis abhorret homo ,

ILuc.2.

eó fediüsà propria deiicitur authoritate ,

lam ob prolixam caftitatis culturam fpiri-

& fidem , quam homo adílruit , luxuria

Liäa 8 ^ 461--

tum promeruiffe prophetandi,

Septimius

iterum omnia Íanctitatis decora in una ob-

deftruit ; vir enim laícivus promptiüs ob.

verf Marc,

brutefcit ,

& ficut proprie oblivifcitur

€Ap.29.

fervans caítitatis virtute eam vocat fe/reita -

nature , ita veritatem dedifcit adítruen-

ti [antlitatem, eó quia fan&litas nullibi fe-

dam , & addiícit . deftruendam

L]

LJ

carnis

liciüs floret, quàmin lilio ca(titatis.

Apo-

enim illecebris ,. qui indulget , & volupta-,

i

ftolusetiam 1. Corintb. 7. potiorem oratio-

tum praítigiis capitur , nonniíi fallaciis

nis energiam à caltitate non diffitetur dima-

nare , eóquiafit hec virtus adeo Numini

delectatur., càm & ipfe voluptatum deli-

ciz fucata fint , ac fallaces , quibus fi lar-

grata , utin ejus preces gaudeat fe fleclere,

vam dettahas , non gaudia , fed morores;

& id elargiri , quod ipíaexpett, Neque

reticendus eft D. Auguítinus ,. qui caltita-

non rifum , fed lu&um exhibent , ut qua

Z.i?:. Y1* de

adblandiens videbatur voluptas , torquens

Genef. ad

tem vocat perfectionem obedientiz ,. quafi

L]

LJ

deprehendatur dolor

quapropter Petrus

ditt. cap,32, virtus obedientize nonnifi culturá perficiatur

Damianus nos hortatur ; quatenus non fi-

ca(titatis ; quia ubi caftitas, ibi parata íunt

Serm. f*

namus ab hisce nos decipi voluptatum il*

femper fuperiori obíequia.

licijs , quae feducunt , càm ad voluptates

Howil' EED

28.

Quid quód eriam Philo pudicitiam gra-

ducunt , ait ipfe

*

.

Fluxa , & fedutliora »

2 i,

tjarum vocet acfionem ? an quia actio gra-

£f

immundi bujw mundi blandimenta | de[h

tiarum ad fufce.pmm referatur beneficium ;

cite.

Vocat immunditiam blandientis vo«

& una pudicitize virtus omnia Dei beneficia

luptatis fluxam, & feductoriam, quiacüm

ad fe trahat? nulli igiturdubium, quin fo«

decipiendis hominibus aptum natum fit lu«

lius culturà catitatis relique omnes efflore-

xuriz blandimentum ; nonnifi ad decipien-

Ícant virtutes ,^ sitque virginitas foecunda

dum pronior eft , qui à cultura abhorrens

parens virtutum omnium , cüm ipfa dicatur

caílitatis, carnise(t blandimentis addictus ;

fidei ardor , Ípei animofitas, charitatis z*

& quia nemo fanz mentis feductori credit ;

Itus , fanctitatis delicig , pietatis felicitas,

con(equens eft ,. ut ficut caftitasfidem pro-

prophetiz perípicacia , vigor orationis , ob-

movet , & adílruit ;

impudicitia carnis

fequium obedientize , & generofitas grati-

tudinis, ac demum virtutum omnium felix

eandem deítruat ; adeó ut vel ipfa veritas

confoederatio.

Idque fortaffis caufz , cur

in ore devenuítetur impudico, & quo quis

à cultura magis recedit caflitatis, pro-

Tertullianus libro de pudicitia cap. 5. caíti-

Ximius ad larvam accedat

- ftatem dicat fpiritualem , quamvis corporis ,

falfitatis, *

carnisque ftimulos cohibeat , ac impetus co-

érceat concupifcentie , quia fi fpiritualis

eít callitas , utique defoecatior , ac fubli-

mior: non enim quid aliud eft fpiritualis

* O d

!j

E

caftitas, nifi purior ,ac fincerior virtus; fin

autem purior, utíique & eminentior! contie

nens reliquas virtutes ,

quibus dignitate

——

$. IV-

præcgllit : hinc charitas nonni(i pudice Dco

4

—

1

Culturà cafütatis probi þüïorcfcunt Affe&us:prayi flaccent, 493

$. IV.

veticet. 2 .?n.quit fe /buiu:' epinionís autbo-

rem a[ferere , quia ficut eít caftitas , quze

fidem adfílruit, ita & converío eft luxuria,

QSuam cafitas fidem adffruit, car-

qua illam.deftruit: quàd fi malé caftze mu«-

k

—

PT ..impudz'citia deflruit ; &€9 male

lietis aflertum evangelio fuiffet infertum ,

elet , qui lilio non redolet

non tantam fortaífis fidem promeruiffet ,

€4flitatiss

quz propterea , zeque affirmat Cbrisium.a

$06

effe , neque reticet ,. fidem fiquidem anon

kter Sanatiruna Hoitbnsaliflerta

adítruit luxuria, fed deftruit.

.ex diuturno cum Magiltro Chriíto

Hinc prodigi filii frater querulus a«

A41l,

«olloquio , .ac altiüs inflructa :de

pud patrem fratrem accufat , eó quia cum

fidei arcanis ; adhuc quia malé cafta, licét

meretricibus fuam diffipavetit Íubftan-

«um Veritatelocuta , non tamen veritatem

tiam.

Filhus uus bic, qui 4devorauvit

ILuc. IS. 4),

vifaeftadílruere, flagrans enim ftudio ma.

fubflantáam fuam cum meretricibus 5 qua-

39.

nifeftandi populoSalvatorem pede folicito

runt facri lnterpretes , quanam fit hac

ad urbem feítinat , & «evangelizans conci-

fubflantia, quam prodigus filius luxuri-

vibus 'Chriítum , .altüori voce percurrens

ando confumpfit ?. & quamvis fenfus lite

fora , & plateas, ait. — Venzte , &f videte:s

.JOæ-æ.w-ga

teralis pre(tó habeatur , :sítque perinde

bbominem , qui dixtt mibi omnia , quacun-

fubítanüam íuam devorare, ac pecunias,

que fecs ; . nunquid 1pfe efl Chriflu 2 ded

& bona fua temporalia prodigere ,-ac dif-

quid ? quàd Samaritana non aperté homi-

fipare ; fenfum tamen allegoricum adfert

mnem , um quo fuerat locuta , Chriftum

Ürigenes , quiait : Jefcivi fl funt , qui

quavis amputata ambiguitate vocet , acfa-

xeo 3pMnitir.

teatür ? Notant SS, Patres Samaritanam

-«ivendo duxuriosà evanugelca detirine

fubflantiam. «onfump[erunt : quia «carnis

ionfultiffime non dixiffe hominem illum

indulgentes illecebris aqué mores pro-

Chriitum eíffe , tametíi ad urbem ftatim

prios, ac evangeliifubítantiam , feu veri-

cucurtiffet ., ut fui concives verum ipfum

.

tatem «corrumpunt

.

eít fiquidem verie

Chriltum effe crederent; quia cüm effet ipfa

tas chriftianz fidei anima , & vigor, &ip-

malé caíla , «quamvis bené differta noluit

fius evangelii vita , & ficut ;«DoGtor ca-

fibi hanc authoritatem arrogare , uá ipfi

ftus optimus eíft evangelii Iaterpres , & ab

effent concives fidem praeftandi:noverat ma-

ejus ;pudicitia quzdam «derivat in evanges-

lé.caítis , licét bené differtis , vix ab ho-

lij veritatem — hone(tas ;

ita é converío

minibuscredi ; ideo non eft aufahominem

focdé olensDoctoris luxuria nonfolüm pro-

ilum , à quo fuerat alté inftructa de fidei

priam devenuftat :do&ctrinam lafciviendi li-

myfterijs Chriftum adítruere , fed tantüm

«entià , ifed & ejus authoritatem , ;ac fi-

€oncivesmonere, :ut venirent, « vide-

:dem folet :apud homines imminuere , a-

rent , anhomo illeChriítus effet. Zentte.s,

pud quos fit veluti incredibilis Vétitas 4

£$ 'videte bominem , :qui dixit mibiomnia s,

h

quacunque feci : nunquid ipfe eff Cbriftu?

«quam :adítruere fatagit :deprzedicantis ime

pudicitia.

iHomil. 23

ubi Chryfoftomus «expendens werba illa .,

INutat enim fides chrilliznz debita ve-

324

» :-:) 30AP.

uunguidipfe est Chriffus ? ficfatur. — 24ni-

ritati 4 nifi.bafi fulciatur caílitatis , ni(i

madverre immenJam nulieri Jfapientiam s ,

«cultor aliquis pudicitize eam populos edo-

neque affirmat Chrifium efe , neque veticet.z

«eat : fl enim pradicantis defit .caítitas ,

wolutt fe bujus opinionis autborem a]ffereres.

tametfi evangelii adfit veritas , :non facilé

Cüm enim fe noviffet malé caftam., noluit

huic.creditur ab audientibus , non quia ve-

fe hujus opinionis authorem afferere ; quia

rítas fitevangelii , fed quiaafferatur à prg-

fi prima eum faffa fuiflet Chriftum , evan-

dicante, luxurie , .ac carnis ;indlilgente 1l-

gelium dehoneftáflet , cum maleé cafíta illud

lecebris3 quinimó evangelium , f1 ab im»

«omprobáffet; quia licet evangelium fit di-

puro prodeat ore , (zpé fabula audit ,

vino teftimoniofanctum , & irrefragabile,

quamvis evangeliumfit, quia fidem , quam

ac meraciffima veritas., adhuc tamen mu-

«aftitas adflruit, lafcivia deftruit, /&lae

lier Samaritana , cüm fe male caítam novif-

fet, prudenter timuit, ne fi huius veritatis

fcivi filii viventes luxuriosé evangelice do-

€ring fubílantiam .diffipant , 'unde Bafi-

author fuiffez , evangelii candor ab antiqua

lius Seleucien(s , loquens de lafcivis hisce

eius devenuftáretur impudicitia, neque eam

pradicantibus , ait.

Oportet evangelij

plenam mereretur apud homines fidem ob

diffcultatem proponi , €5 pradicatione:a Orat.4

focminz teítificantis impudentiam , & quam

evangelium damnatum tenere , quia tame

homines obtinent firmiffimam à fÍolis e-

etfi impudici Doétoris przdicatio «evan-

vangeliftis eximiis cultoribus caftitatis; alio -

gelium perízpe :damnet ; «oportet tamen

quin potuiffent ambigere ; an Deushoc i-

evangelicee veritati firmiflimé adhzrere ,

dem dixerit , quod lingua olim impudica

non quia :ab impuro prodeat ore przdis

fafía fuerat , unde fcité S, Chryfoftomus.

cantis, fed:

ZInimadverte immenjam mulierie. fapien-

quia veritas fit Spiritus Santa

dictantis,

djam, neque afirmat Chriffum effe , weque

. Qq4343

Verani de dfa&iö«f TOU& d.

Qu

*

494.. .

&

Diflertatio XX

.

ii

L

35

ia vQ.löde.?uxurïes fidem de(lruit, hanc

diciti.æ

3

quia caftitas atteflantis fidem

caftitas adílruit , uc fciré ob'ervat Anri(tes

Eltifirllät $3

quam téíl;monium deltruit lu-*

Mcdibiangnüs , cujus nomen ambrofiim fa-

Xuriaànütls.

Ea fiquidei. e(t callitaiis prae»

Lsc :..

pit: expendens enim iliud,

Mif eff 4

"

47 ,

rogativa , qua caíiis , ac pudicitie cu

ito«

gtlus Gabriel à Deo ad Virginem depon[atam

3 d

ribus firmam, ac innurabilem conciliataue

"W0 g

ï,u

ynam proponit quzílionem , cut

thoritatem , ut quó quis. eít (tudio caítita-

placuerió Nuümini noftram affumere hu.

Imanitatem in-utero feeminz maritalt vin-

tis arétiüs addiclus , eó fit fide dignior 5

L]

ac firmiorem adítruet fidem

L]

quapropter

cJio viro copulatae ? G cur de tali foemina

YTY*

pulchré D. Ambrofius caffitatem. vocar fo*

nalcivoluerit, qua virgo effet ? adpri

II

"

menutum fidei ,quia ita fidem fovec , & favet

rciþOndct Ambrohus., 1deo voluiffe. Chri-

ftum Deum , & hominem de femina na-

fuis cultoribus , ut cum fide , etiam ipíos

coronet callitas ; quippe ita credibilitatem

Íci , qua vinculo maritali effet. viro alli-

fovet, Stcallis favet , ut fidem coronet ,

ga'a, quia ut Ipfe loquitur ; Jecupletzor

fimülque fugs cultores exornet,

teila pudora maritus adhibetur ; qui po[jet

€f delere smjurtam ,

G vwindicare oppro-

Hacque ratio ,. cur caüifatisffiudiö-

.

j4»

Ío firmiüs credatur

L]

. quia caftitas fidem

brium , f non agnojceret Sacramentum:zs ,

eít óquidem maritus quisvis exactor. uxo-

pfOlTlOVCC , quam coronat,

Idque cau-

ri calltatis, — & fedulus ejusdem explo.

Íz fuiffe cenfent plerique ex Patribus , 'cur

fator ; ideóque, ut locupletior effet pudoa

cum duo jam Íupra triginta effluxerint an»

ris teitis , maritus adhibetur ; qui í1 non

ni ab afcenfu Chrifli in. ccclum íuum ]Jo-

annes evangelium fcripferit , cüm ab aliis

agnofceret facramentum , pollet injuriam

delere ,

& opprobrium vindicare

?

*

ted

tribus Evangelitlis , Luca, Marco, &

Mattheo tuerit jam. promulgatum : — an

quia myfterium agnovit facramenti , teilis

UL

fi: locupletior intemerati pudoris .

Cul

non ab hisce tribus jam fuerat. fufficien-

ter Ícriptum ? cum in ore duorum , vel

propterea fit. fides eó firmius adhibenda, ,

ä

trium teítium firmiter dicatur omne vere

quo intimiüs lacramentum agnovit , &

[ jum, I,

bum ftare,

. Quod Ííi Evangelife ea

Vl2

eum hominem de virgine natum. cog-

novit 5

cüm flit omnis maricus fedulus u«

duntaxat ,i"crip'fcrunt » Que divinus diclas

vit Ípiritus ,

xorig calliratis exactor,

,

Sed cur de vir-

qui nec falli poteft , . nec

nos failere ,

gine naíci maluit Deus homo ? ait Am-

unius duntaxat Evangelifize

broítus,

fuffeciffet teflimonium , ad fidem adittue

Qruid ? quod eiiam fides Maria

-

endam

L

verbis major adjctjeitur ,

O

v

' m:endzzr:j C4M -

P

& ut homines in obiequium e«-

54 removerur £. ceuict Ambrolius , my-

vangelicz veritatis fe flecterent ,

ac fit-

miier | crederent.

ficrium incarnattonis diff.ile videri, cre-

Cur igitur Joannes

^a3

r

polt tantum temporis fluxum evangelium

ditu , & propter

cuater locuples | te-

à tribus jam Evangeliitis fcriptum , & pro-

ftis affumitur coaceptionis zque ,. & Na*

tivitaus filij, verbis eaim Mariz

kyzcyy

pystat

fi$ ,

mulgatum , voluit & ipfe (cribere ? quag

& Virginis 6mul fides adhibetur de arca-

fiducia animum Joanni fuppeditavit ,- ut

qua. ultra humanos oculos viderat de $tere

no incarnationis- myflerio ,

& memudacii

na , ac inenarrabili Verbi eeneratione fancte

caufa removetor , íeu pudicitie ja&ura.:

eatenus voluit Deus homo in urero con-

prafpmpferit mundo credenda tradere cit«

tra ullam dubitationis umbram? ait Theo-

dus, .1;

cipi Virginis , & & Virginé Matre naíci ,

ut manente virginitatis inteorirate , om

philactus Chryfoitomi doctriaz bibulus hac

"

nis removeretur mendacij caufa

?

& cum

iuper quzítione in prologo ad Matthzeum,

^

poit Evangcli(tarum obitum 1

uperítiti Joan-

effet m.yiïefiu)m incarnationis Verbi ardu-

ni fuifle evangelia ab alijs fcripta, extradis

um creditu ,. verbis Virginis Matris ube-

riot adhiberetur fides , que in obíequium

ta , an effet , quid ijsdemaddendum: verba

H

Virginis adítruentis , & parientis intelle-

Theophiladi funt ; Referumt ,. quàd poff

*

Qum' cgptivarcz

?

quia ficut jactura pudi-

mortem. Evangeliarum fuperlita . Toanná

citiz fidem deítruit ; hanc intemerata vir*

4llata fuerint. tria evangelia, ut vVideret e4 ,

nec ullus inter

atque judtcaret , num illa vera fcripta fuif-

ginitas firmiüs adliruit ;

homines potuit teftis accerfiri , qui. effet

Jent.. Joannes autem , & ipfe ampliorem a

omni exceptione major , & cui propterea

verttati grattam fortitus adimplevit quae

eífet fides adhibenda absque ulla falfita-

cunque ; hoc idem etiam repetitin prologo

in ipfum ]oannis evangelium , ubi etiam

tisfüfpicione ; & mylterium . incarnatio-

"s

fubindicat caufam , cur allata fuerint Jo-

nis , quoderat intellectu difficile , fieret

| A

creditu facile. ex téflimonio virginis mat-

ánni , Lüce, Marci , & Matrhai evange«

ris fidem adílruentis , & filium parien-

lia, quia fcilicet Tamnes erat mundo corde ,

tis ; nimirum virginis matris Augutlitfima

feu yirgo , unde & arpliusnotine Dei do«

num concreditum «fl.-

authoritas ad fidem adíltuendam de my-

Ex eo igitur alia

tria fuerunt evangelia Joanni extradita , '&.

fterio incarnationis mndubia eft. , quia exi-

à Joanne approbata , quia cüm fuiflet exi«

mia ejus puritas , & inremerata -pr'oz'äfus

virginitas fidem adftruic ,

qua fortáífis

mius caítitatis cultor uberiüs fuo tuffragio vi«

fua eit eorüm iide;n tþlcitc 3 qui aliqua

nuüflet , ii à ;af?zura dehoneitaretur pu«

dubi-,

r "RD UGU aecn m DP TIECGS CEEPPEPEHTET , N

. ï 4

X

C uiturá caflitatis ptobi eüïerefcdht Affe&tus: 'pravli flaccent.- 49;'

dubitzitionis pmbrä fortaffis inficiebantur :

poteftas, que datur filijs Dei, ut fiant, feu

unde ad omnem amputandam fuípicionem,

conferventur, .ac perficiantur in Dei filia-

tioné; callitas enum reliquas fovet virtu-

&t ad firmiüs fidem adilcuendam Joanais ca

[litatis cultoris accerfitur fuffragium , ne

tes, quas ornat, & coronat : hinc ícité ex

OrA£F, .

i

mens Evangelium legentis amplius nutatet,

clamat Bafilius Seleucienüs ; o quanta con-

B

truit, non

quia caftitas atteftanus fidem adí

tinentia. dignitas! quanta caftitatis coronal

dicitur callitas corona, ac digniz»as,quia cum

quia S

piritus[an&tus veriora Joanni dictave-

titid

uàm aliis Evangelitis Chri(ti. geíta,

.

rcliquis virtutibus etiam ipfam gratiam , &

non enim poteí

t Spiritus fan&tus fe iplo ve-

charitatem dignificat, ac coronat; qui igi-

tur filiusDei efl,adhuc pié pote(t ambire hanc

rior eíle, cüm fumma fit ipfé veritas; fed ad

dignitatem , ac coronam filiorum Dei; elt

ampliorem duntaxat veritatis gratiam; & ad

Li&i de Pud.

fidem uberius ad(trnendam ab homine ho-

fiquidem Pudicitia aic Tertullianus : Zosor

-caPn ï.—

minibus, accerfitur caftitatis cultor Joanunes,

corporum, decor [exuum, integritas [angus-

nie, fides generis , elt caltitas, decus corporis,

qui homo homines doceat Evangelium, cum

x*

a

f

Lj

inter homiues caítitatis przrogativa pluri-

& integritas omnium virtutufn ,

ipfius

h

müm fecum adferat momenti ad. fidem ade

Dei filiationis: dc propterea datur matis ;

exDeo poteílas ; quà fiant beneGicio calfti-

firuendam: quia igitur Joannes ftudio fue-

rat femper addictus caftitatis, GC virgo per«

tatis, ejüsqüe culturz filij Dei int

2riores,

;-

feveraverat, nberiorem notitiam,St amplio-

ac perfectiores; quia cultorcs caftitatis non

[olüm in terrís per gratiam fanctificantem

rem veritatis, ac credibilitatis gratiam dis

citur fortitus, quia virginitas, utloquitur

fiunt filij Deinati ex Deo; verüm euiamin

Ambrofius fomentum eít fidei , fzmdameus

ccelefti patria zterna donati beatitate ; natis

tum credjbilitatis, & corona veritati.

igitur ex Deo in terris datur poteftas, quá

r

Non Íolüm caítitas fidem fovet , &

per caítitatis culturam fiant filij Dei , parti»

[pem alit; verüm & ipíam charitatem & gra.

cipes cceleftis beatitatis , ac cohaeredes chm

Chriíto in*-cælis,quöd fi coharedes,ut ait A«

tiam fan&tificantem , quà filii Dei cfficimur

| goan, Y.

oftolus jam fiunt fratres. Chrift: , & cum

confirmat,ac coronat: ait Joannes $. 20/0240£

?*:20

autem veceperunt eum. (nempe Chrittum )

Chriíto filij Dei.

dedit eis poteflatem filios. Dei feri , hi qui

credunt in vomine ejus 2 qui non fxljl.ïangui-

$.. VII

nibus, neque,.ex voluntate carnás, neque ude

luntate viri; [ed ex Deonats [unt

Qal:-ï .,i

Cæg/?ihzti; cultores fomnt - Pafforis

quod natis ex Deo poteftas detur , quà filii

Chrifli oves,cujus vocem audiunt,

fiant; fintque Dei ? an non femel natus ex

eujus vefligia fequutur , cujas

atre filiuselt Parris?. i qui Chriftum re-

mandatis obfequumtur,

ceperunt filii funt Dei, quomodo datur ii«

^

dem po:efias, ut fiant filii Dei ?. cui datur

T Ante eft pudïcït.ia excellentïäe,ut(ïhrïæ

36.

poteflas ad actum, non. fupponicur in ipfo

TEUM

fOR

(tus caftitatis ftadiofos fuas vocet o-

aCtus, fed ponitur

ältu.l-

poteftatem , quz ad

I

id fuas exerit vires, ut aclum ponat: qui-

ves; vocem fuam audientes: Oves »iee

Jozn, 10,

7427.

bus verédatur. potcílas, quà fianr filii Der;hi

vocem veam audint z oves funt quotquot

culturg funt caftitatis addicti, quia ovis à

L

prafupponuntur filit ; £: mon ex fangus-

3»04». .112

carne abhorret, herbis vefcitur, gramine

nibus , neque ex voluntate carnis, fed ex Deo

contenta ; & cafílitatis cultor carnis concu-

nati fant , dedit eis poreflatem. filos. Dez

Ms

3

s Dei

pifcentias faftidit, feu omne à fe abigit li«

feri s ex Deo natis datur poteltas fi

i&

bidinis incitamentum , omnem excutitluxu-

fieri: (i nati ex Deo jam filii funt Dei , cur

riz ftimulum , carnisque coercet pruritum,

datur iisdem poteítas filios Dei fieri? an fi-

lio datur poteítas, quà iterum filius fiat ?

& cum cocdlefti fponfo non nifi inter lilia pa«

Ícitur. Ovisagnosnon lupos parturit, lac

obvia (tatim fit folutio, f1 id expendamus ;

non fanguinem eliquat; & lanam fine dolo-

quo filij Dei conftituimur, & (umus; eíte-

re, & clamore ronderi finit; & vir ca(tusnon

nim gratia fanétificans, (eu charitas , quae

nifi paras concipit cogitationes , non nifi ca«

nobis ex munifica Dei imp;rtitur largitate :

íta parturit defideria, & zquo animo ad-

propterea dicimur nonex fanguinibus, ne-

ue ex voluntate carnis, fed ex Deo nati;quia

verla quaquefuffert, Ovis none(l;quz non

agnum cafti defiderii concipit, fed afpidem

3 foloDeo hec adoptiva filiatio , feu gratia

parturit venenatz libidinis.

Ex filiis , feu

nobis datur; itaefthabentibus hanc filiatio-

operibus fuis quisque fuam metitur fortem:

nem, (cu gratiam datur. poteftas filios Dei

(cimus Iímaelem ex Abrahamo natum, fed

fieti3 hoceít per. culturam caftitatis fir-

non hzredem inftitutum ; Efau ab Ifaac ge-

mius (tabiliendi, àc confirmandi , imó € co-

nitum, fed Dei nutu, matrisque providen-

xonandi hanc filiationem : femel quód non

tià Jacobo minori natu pofthabitum ; Abfo-

ex fanguinibus , neque ex voluntate carnis,

lonem & Davidis fanguine profectum , fed

Íed exDeo aaxifunt; pares funt Angelis ab

exulem, fed confoffum ? oves (unt non Ti-

omni carnali concrecione . defoecatis ; quo-

grides caftitatis cultores, ideóque Domini-

rum propterca puritatem , in caftitaris ftu«

dio emulantur; ha igitur caítitas, elt illa

cum ingrediontur ovile , datürque iisdem

oO qq

poteílas,

466

DiiTcrtafio XXill,

poteftas, quá fiant filij Dei per gloriam in

'tïcem prominere iatago ; à forma recedo

caclefti patria, cum per gratiam fuerant in

Dei, nec ejus ampliüs ovis agnofcor. Statua

terrisex Deo nati: fuis tamen coele(lis Paítor

quam Nabucodonofor erexerát ; ideo fta-

ovibus quosdam impreffit chara&teres , qui-

tim corruit, quia cum Deus eam quodam-

bus ab ovibus fecerneret campi; caftitatis

modo luteam feciffet in pede, fuam pertacfa

enim cultores, oves funt, fed*quæ vocem aue

vilitatem ; auri, argentique fulgore voluit:

diunt Paítoris: Je4n, 10.3. 0ves vocem ejus

fplendefcere; fortaffis (1 lutea fuiffet tota,

?i Q.Rlzo 3.

audiunt, hinc Samuel quia ceeleftis Paftoris

nec toto ruente monte vacilláffet; fed quia

ovis fuüitt dixit DEO:

Logquere Domzue

paulatim ad metalla affurrexit ; ideo vel exi»

quia audit [eruutuus : Ovis fuit populus If.

guo percuffa lapillo tota diffiluit; non igitur

rael, quia populus electus , & ideo dixit

excidium ftatuzluteo tribuendumeft pedi,

ämf- 6,

DEUS Ifraeli eZudi I/fael : quia Petrus ;

fed incaput eft aureum refundendum.

Andreas, Joannes, & reliqui Apoftoli oves

Caveant qui expungere audent, quam

38.

fuerunt, vocem flatim audierunt Paftoris,

Deus expinxit formam candoris ovium j hi

cui fuerunt obfequuti.

Imó tanti eít hic

ab ovibus defcifcunt cocleftisPaftoris ; quz

character , ut qui eo deflituuntur, non oves

veré funt oves, non finunt feà Paftore f ejuti-

Jean 8.7,

gi; fedfirma ei adhzfione ne&tuntur : E

donm w 25,

fint, fed afpidesobfurdefcentes: Propterea

d7

q05s non auditis, quiaex Deo uon effa , qui

uemo vapiet eas quisquam de amanu mea 5

vero eo infigniuntur,vel ex lupisagni fiunt :

hinc Paulusex lupo rapace cum inovem eva-

Saulus licét lupus rapax , quia vocanti Deo

4à Rogm,s .

fifiet manfuetiffimamait: i ergo o fz-

9. 3.5.

aures przeflitit, & vocem audivit, non folüm

parabit À charitate Chrifli? aribulatio , an

ovis renuntiatur,fed etiam Paítor efficitur,

4ngufiia? Jacob ovis fuit, & ideo.ad animi

27

Alio Chrifli oves

r&figniuntur cha-

Íui prodendam conftantiam, ac firmitatem

&

JoAm. 106,

faclere, quia Paftorem

quuntur praeun-

in folo recumbit lapide, qui frangi mavult,

tem. Et cum proprias oves emiferit , ante

quàm flecti; fed quiefcenti in lapide iter .ad

* *1':

eas vadit ; & oves illum fequuntur; non o-

ccelum per obvias panditur fcalas; ut difce-

-

ves paltorem pracedunt, fed fequuntur, il«

zet tunc coelum hominibuspatere;cum lapidi

lique obfequontur; quia non Dei voluata-

adhzrent, & virtute conflantiz faxeam in-

teni in fua deflectunt vota; fed propriam

duunt firmitatem ; talesaudiunt, quiftudio

voluntatemDivinz pediffequamconftituunt?

funt caftitatisaddidli ; quia carnis indulgene

Imó hoc alio etiam ornantur figillo 5 quia

tes illecebris fceni potiüs tedarguuntur in-

ää

eum nonfeqvuntur, nec audiunt , qui Pa-

conftantià, quapropter exclamavit: Omnis

Afains 40,&.

ia

flor non eft: 4lieusum autem non fequuntur,

varo fauums hoceít.carnisdeditivoluptati-

|

fe4 fugiunt 4b eo: quia eon noverunt. vo-

bus feenumfunt , flammarum pabulum, i-

;

cem alienorum. — Caftitatis cultores ideoo:

gnisque nutrimentum ; & fi hodie virent

ves funt Chrifti, quia vocem ejus audiunt ,

incampo, «rasexficcantur, G arcfcunt in

ac ipfum fequuntur , & alienum non nove-

cinerario ; fi hodie fragrant in prato , cras

runt, imó Gexhorrent: quienim ab alie:

flagrantin igne: & converfo qui caftitatem

nis imbui fe (inunt , quamvis À fuo non vi-

excolunt; florent in lilium, & excrefcunt in

deantur receífiffe Pailore, adhuc ex Albo

victricem Palmamob coereitos carnis ftimue

expuaguntur ovium,

Licét adhzreat quis

los, ac pravos concupifcentiz devictos affe,

Petro, adhuc fi alienos non fugiat, & co-

us.

rundem non ignoret vocem ; vel ut veriüs

Non Tofut eattitatis fludiofi morum

39

dicam ululatum , ac fibilum Íerpentinum;

innocentid, G animi candore oves funt;au-

hoedis, non ovibus accenfetur. — Oves prze.

res aperientes , quó voces audiant Paítoris :

cedere nefciunt; quia Pattorem fequi, ac i

verüm & os aperiunt, quó paftorem laudent;

parére didicerunt ; & caftitatis ftudiofi fub-

imó G manus , pedésque expeditos habent;

effe m;lunt, quàm przeffe; & ideoutoves

ut promptiüsejus exequantur mandata: hinc

à Deo noícuntut ; Oves mee vocem meam

$.

Davidde fanétisAngelisquibus pariantur ca.

audzunt : & egocognofcoeas.Gf Jeguuntur mes

ftiratis cultores,ait: -Beuedieite domino om.

Pfahm, YO.

20,

is veróà Dec cognoícitur,qui candoremnon

we$ e/"Ingeli ejus5 poteutes virtute, f acientes

exuit innocentiz , qui lilium excolit caftita-

verbum allius, ad audiendam vocem fermo-

tis, qui agnum fequitur fine macula, qui

num ejus, Benedicite Domino omnes virtutes

Íponfo adharet pafcenti inter lilia; qui enim

j winifiri ejus , qui faciris voluntatem

indumenta abjecit pudicitiz, & aliter fe fua

ejus. Quid? quéd iu tam locupleti perfe-

manu coloravit, isà Deo non agnofcitur,

&ionum , laudümque fegete facer vates non

ut ovis: cum enim dixiffet ; cognzo/co ez;

commendet in Angelis fubftancize nobilita«

addit ftatim. absque ulla interpunctione &&

tem, Spiritus immortalitatem, mentem Di«

fequuntur me: quia is à Deo agnofcitur ut

vinorum capacem, amorem flagrantiffimum,

ovis, qui ejus confilium non invertit, qui

in Deum, conftantiam voluntatis, originis

ormam Dei in fe nonevertit; fi me Deus

preeminentiam; fed-his omnibus prstet-

vas luteum effinxit , fi fieri ambigam vas

miffis,unam laudct prz czteris obedientiam?

aureum, nitor formam Dei in me evertere,

quinimo licet femel hanc in Angelis laudáf-

nec fuam me;Deus ovem agnofcit ; fi baüim

fecvirtutem ; & veller iterumputis illis e-

me (latuit in fuotemplo, & in coluang vera

sexcipit -

:

þlaædiri [piritibus, eandem laudibu

obe-

Culturä ca&itatis'ptobi effloreícunt Aife&us:ptavi faccent. 497 :

vernabant. Tria prae czeteris florem come

obedientie virtutem, ac fi przeter iplam nil

mendant, pulchritudo coloris, fuaveolentia

fupereffet in Arngelis Dei laudandum. — Eh

qualisnam fuit haec virtus , quae iteratis me-

foliorum, & fpesfructus: flos eft, qui lilium

ruerit laudibus commendari? Virtus nimi-

excolit caítitatis : 4144 ipff. nec bonefle con-

ver[ationis decor, nec bone opinionis frA-

rum. fuit propria Angelorum facientium

verbum DEI ; íeu illorum, qui catni mini-

rantia, nec intentio deefl reiributzonzs u

erm, $.4»

ait D. Bernardus: £/orzbus dele&tatur Deus,

H

La

méadharentes puritati unicé fludent : hi

. 9

Aommnténc.

autem Angeli inter. homines funt caflitatis

fed qui fru&lus parturiant : arridet Numini

«ultores, qui carnis compeícentes concupi-

ridens ver, fed fi Autumno copuletur ; fi fi-

Ícentias Angelorum naturam induunt ; &

mularboris rami ornentur flore,ac fructuum

quia caítitas virtutum omnium eft foecunda

«

pondere incuruentur ; flos caítitatis Deo

placet,fi fru&tus boni operis eidem copule.

parens obedientia

m etiam Paxrtu.rit,'(l'-:d An-

gelicam, Íeu paratiffimam , ac celerrimam,

tur; funt gui florent, quorum tamen flos non

l

nullà carnis farciná praepeditam ; (tudio ca-

eruditur in fru&tum, quia eílu vane glo-

DN

riolz exarelcit: non extima floris fpecies

ftitatis addictis non debet przceptum iterari;

quia perinde ac Angeli [unt porentes virzute,

Íed quz intus ineft virtus, & decor. gtaudie

factentes verbum illius ; hoceit nonconíul-

commendatur.

A2, i

Virgo in domo Nazarea non laudatur

A.

|

tantes, non recogitantes , nec fe excuíantes ;

fed facientes verbumillius: quid? quód ver-

à Numinis legato ob ingenii fingulare, ac

A

bum cum audiatur, & non fiat 5 dicatur ta»

perípicax acumen; nec ob generis regium

ïüm!ï:

men potiüs fieri, quàm audiri? quia nimi«-

decus,aut ceelo parem pulchritudinem; fed

rum cultor caílitatis ad id perfectz obedien-

ob Divina,que illi munera infünt: /4ve g74- ru; , 29,

tig pervenit,ut zeque cito nullà interjectá

tia plena: Dominus tecumz: Benedicla tu in

morá przceptum audiat, & exequatur ; fit-

mulieribus: magni in virgine facit. unam

que perindeaudire, ac exequi quodauditur;

gratiae pulchritudinem,quz in fru&tus erum-

ideóque voto caflitatis obflricti , adeo funt

pit bonorum operum:; ordoautem gratiam

expediciad parendum fuperiori pracipienti,

commendandi hic e(t : priüs gratiz laudat

ut.perinde ac Angeli potenites virtute faciant

plenitudinem:: 4ve gratía plena: poltea

fimul cum audiuat verbum, íeu przceptum

Numinis in ea commorantis pra(entiam

fuperioris quávis cunctaticne amputatà; po-

Domznis tecum : GU demum virginis pra cae-

teris foeminis celfitudinem $ — Benedzéla tu im

tentes virtute facienies verbum illiu.. Non

mulieribus.

Quid ni,an Numinis praefen-

dicit David zx;entes, & poítea faczentes,li-

iuae ] ïg

4

€ét vir obediens priüsaudiat praeceptum (ibi

tize ubertas prefertur Divinze gratie? quia

à fuperiore injunctum, & poftea illud exe-

nimirum fi Divinz gratiz fan&liras deeffet,

minime Dei adeffet preefentia ; gratiz enim

!

quatur ; quia obedieatia Angeli, viríque cafti

'

adeo excellet , ut audiviffe, & fecifle (imul

ubertas fructuum bonorum operum meffem

fint; & quia executio przceptinon datur (ine

fovet, ac promovet ; eft gratia à qua bona

cuncta procedunt ; & fine quáfola Numinis

auditione ejusdem, & plerumque detur au-

ditio absque executione; ideo David folius

praífentia non .pro'*dciï ad vitam:- etenim ad-

Y

meminit execurionis non fubíequentis au-

fuit Adz Deus in paradifo poft meridiem,

ditionem, fed concomitantis: fed quá mer-

quem tamen adventu fuo morti addixit: fci-

cede credimus, ad tantam parendi celerita:

licet vel Numinis ,præfencia mortem infcrt,

tem induci Ángelos, virósque caíftos? certe

fi ab(itgratia, feu cordis innocentia, mentis

?

non aliá; quàm íolà fpe novi mandati: Fz-

puritas, & corporiscaítitas. Deuscumvvir-

cientes verbum illius ad audiendam vocem

gine effe non dicxtu—r,niükpriusquam.plena—eü:

fermonum ejus, exequuntur citiffime manda-

gratià: 4ve graria plena. Domisnus tecum

tum , quó ftatim aliud audire valeant, ac fi-

non fuit plena gratià, quia Deus adfuerit;fed

mulexequi: nimirum adeo excellet viri

ideo Deus adfuit, quia fuit plena gratiá; quia

hzcfons eít, ex quo bona omnia ícaturiunts

49.

caíti, ac Angeli obedientia, ut ipía (ibi fic

merces, ac fufficiens ftipendium.

radix eít, ex qua fructus pullulant bonorum

pig, 10*

Neque parva eft (ibi merces virtus o-

operum; quia ubigratia, ibiDeus ; & ubi

20

bedientiz à caítitateprofe&te, quia ubi hz

Deus, ibi omnebonum; unde Salomon ait t pyog z ,,,

geminz copulantur virtutes ; vel ipfa exigua

qui amat cordis munditiem, babebit amicum v,.1.

incrementum fubeunt maximum. Nazareth

regem; neque Deum allicimus blandiüs,quàm

lilio caftitatis; quia uc fcriplit D. Paulus "47 T»efal.

quamvis parva in fe domus, Deo tamen par.

5'4*vt?o

va non fuit; quia virgo & lilio caítitaris, &

non vocavit nos Deusin immunditiam , fed

violà obedienticz infignis eam incolebat;cum

in fanélificatione, leu in puritate cordis, in

Deo,& Virgine, non potuit exigua efle do-

cultura caftitatis, eftenim mens cafta gemma

mus, quia ubi Deus ; ibi locus exiguus effe

omnium pretiofiffima, nullis zquiparanda Erclef.e, 2&,

nequit,

Nazareth interpretatur flos : ama-

thefauris , ut pronunciavit Siracides in. v:2e

vit florigeram patriam flos de radice Jeffe,

quiens: O»mnis ponderatio non eff digna con-

Hnentit auima : quia caftitas omne fecum

quia libenter pafcitur inter lilia flos campi.

Florida fans domus, in qua & lilia caftitatis,

adfert bonum, ac veram invehit felicitatem;

& rofíz ferventioris charitatis, & violz hu.

ac ceeleíti praeludit beatitudini , ut obíervat Car.2.24

D

militatis, & flos cgmpixdc radice Jetic fimul

Theodoretus inquiens: I/if caftus a

/gl; "04« Caxrimb i

CAHels

E*

p

498

Diücrtatïo XXIII. |

as

ckneii, & snttilibus cogitationibus liberam

mundo , &f candido &f pracintli circa pellora

babet animam, & vitam futuram , quantum

zonts Aureis , neque elt. alius. Angelorum

A —— m um

licet 4mitatur.

habitus, quàm ipfa caftitas ; quá teguntur,

42.

Idque experimento depr

kehlyenditur quo-

& proteguntur , muniuntur, ac armantur

tidiano: qui enim intra clauftri fepta, & in

pugnatuti contra Draconem, ac meretricem

Afceteriislilium excolunt caítitatis , ac vir-

magnam.

Sed ubinam veítes has mundas,

gines coele(ti e confecrárunt fponfo , nullis

& candidas Angeli fibi comparant ? certé-

pulíantur fluctuantis fzculi procellis , & ex-

non in alijs nundinis , quàm ipfius templi,

tra mundi tumultus imperturbabili mentis

ex quo exierunt veílitilino mundo, & can-

quiete, & tranquille coníciente ferenitate

dido , & ecce apertum eff templum taberna-

fruuntur , G in terris cocle(ti preludentes

culi teflimonij in calo.G exierunt feptem 24n-

beatitudini laudes,, hymnósque die, noctá-

geli de templo vefitti lino mundo , &5 candi-

que Deo concinunt: tales fuerunt quatuor

do, quia nimirum caítitas in templo colitur,

Theodofii Imperatoris forores , inter quas

& fuíis precibus irrigata efflorefcit. — Sed

infignior Pulcheria, quz fpretis nuptijs Re-

quid? quód feptem Angeli, qui Joanni ap-

gijs luam cceleífti fponío virginitatem con-

parüére, non folüm veltiti lino mundo, &

d

fecravit: de hifce Theodofij fororibus fcri-

candido; .ac precinéli circa peclora zonis

/Tom.i, Lib,

bit Nicephorus: Dzs,nociuque bymnis, lau-

aureis fuerunt ; fed etiam phialas geftárint -

dibiisque celebrabant Deumyinflitutum nam-

aureas plenas irz Dei viventis in fzecula fecu--

14, f&þo 2«

400 15 /

que , quod propter virginitatem erant. ame.

lorum? fubdit Joannes; Dedir feptem Augelis

plex4 , uec ignaviam, nec otium decere ext-

feptem pbialas'aureas plenas ire Dei viven-

flimabant.Pra cateris tamen fororibus ftudio

t dn fecula faculorum : nimirum non vi-

addiclis virginitatis excelluit reliquarum

trez funt, quz citó franguntur phialz Nu-

virtutum culturà Pulcheria Augufta Arcadij

minis ire; fed aureg , qug & fplendidiüs

Nonteílacez

Cafaris filia, & Theodofij II. foror, & mo-

nitent, & diuturniüs durant.

deratrix ; tantz enim fuit prudentiz, ut Im.

aut plumbez, [feu ex vili materia funt com-

perij clavum dirigere valuerit; litteras cal-

.pacte; fed ex puro puto auro conflatze, &

luit grace, ac latine, zelo religionis, pietatis

Iplendide, quia oftentatio aternitatis pres

ftudio, & prudentiz laude, avi fui foemi-

tofa effe debet, & nilcontinere vilis, Has

nas longé antecelluit , crederetürque redi.

phialas non refperfas, fed repletas irá Dei

viva Debora, fueritque propterea Orientalis

viventis in fzcula, pro facibus geflare de-

Imperij fulcrum, aulz delicium, Ortodoxo-

bent quotquot caftitatem excolunt, fi hanc

rum munimen, miferorum levamen, egeno-

velint proculà templo indemnem fervare.

rum mater, virginum ornamentum fingulá-

Idque cauí2; cur etiam Magifter Chri-

44«

c, opprefforum folatium, afflidtorum, con-

ftus fuorum optaverit lambos Difcipulo-

Íolatio, Ecclefiarum decus , virginum cae-

rum baltheo effe pudoris przcinctos, ac de

lefti fponfo nuptarum du&lrix, & pralucens

expeclatione futuri judicij folicitos ?^ Sim£ Lucaa.v,:

fax, quibus fuo prziret exemplo: quó enim

lumbi veflri precintli, €9 vos fimiles ! homio

nibus expectantibus Dominum . fuum : 1ed fi

i&lpenüuslaudibus vacaret divini fui fponü,

ftatis horis domefticum adibat facellum, &

candor caílitatis ornamentum eít indunien-

vel media in aula,veluti in eremi folitudine

ti, quo vel ipfi Angeli exeuntes de templo

àquovisexpedita, ac fejuncla mundi nego-

veftiuntur : hinc apprehendimus, pofle ca-

-

tio Deo, & fibi vacabat; orationibus addicla,

flitatis cultores hunc adblandientem cando-.

46,

rem perinde ac vefles exuere;ac atterere, nifi

& foli Deo adhazrens, cujus amore flagrabat,

cujus deliciis diffluebat , de cujus voluptatis

diligenter, & cauté cuftodiatur , hinc An-

torrente epota coleili gaudio replebatur ;

geli apparuére Joanni veftitilino mundo,&

candido: quia vettis linea candorem díu non

quia ubililium excolitur caíftitatis , ibi reli-

quz omnes florent virtutes , & omnes vi-

lervar, nifi fepius abluatur; & candor ca-

gent delicize , idque in fe ipfo expertus fan-

ftitatis facilé infufcatur ; & fuum deperdit

élus Ephren exclamavit: O caffitas, qua cor

blandimentum, ni(i fufis precibus fzpius ir-

poffdeutis latificas ! O cafiitat,que fpitituale

rigetur,

Linum etiamhumi incolitur, ter-

rz feritur, ut germinet ; deinde aquis pu«

gaudium paris, & marorem aufers ! 9 cafti-

ta5; qua rofa inslar in medio anima , €$ cor.

trefcit, cunditur fufte, peclitur , ac nonnifi

poris efffore[cis ,&5 domum univer[am fragrans

fummo labore in veítes contexitur: quiigi-

tur caflitatem excolunt 4 non holofericum,

tía comples,

41

Excolitur

hoc caftitatis wlxiiium oratione

fed linum veftiunt, quia plures debent labo-

res fubire,ut candorem intemeratum fervent.

prafertim, quá mens cafta coclefti adhare-

Ícit fponfo, & Angelos emulatur miniftran-

Imó nonlabores tantüm fubit caftita--

45*

tes Numinis templo ; neque horum veflis

tis cultor, fed & pugnas init, quibus mundi

illecebras , & carnis protternit voluptates ;

alíaeft, quàm ipía mentis puritas; hac enim

induti vefte fuerunt feptem illi Angeli, qui

funtque in mundo veluti in arena Athletz;

AZfpéc,i5,

Joanni apparuére: &z pof? bec vidi, & ecce

& pugiles, quibus continua eft pugna. Fuit

UET

apertum eff templum tabernaculi teffimong

procul dubio caílitatis Athleta — Nicetas;

in cvlo ," & exierunt feptem Angeli: baben-

hic juvenis culturze, vel maximé addictus

meminit

p65 feptetm. plagas de templo ,. veffit [ino

caüi:atis; cujus. hcrpicæ virtutis

D,Hie-

Cu'turá caftitatis probi efHorefcunt Aifeä'tus: praviflaccent, 499

D. Hieronymus inter rcs geítas à Paulo pri-

morfu pracifam in frontem lupz,quze fron«

mo Anachoreta.

Hic natione /Egyptius

te catuit , fanguinolentam ejaculatus eft:

juvenili ztate florens ; quà lilium , quod

cümque ofculantis fe mulieris expuiffet in

coluerat , perderet, in amoeniffimum hor-

faciem , doloris acerbitate fenfum omnem

tum pracipitur adduci , ac ibi flores inter,

proüravit libidinis.

47

Non me latet, prifca olim fzcula A«

cum leni murmure fontium latices per ad-

blandientia ferperent vireta, mollique fibi-

naxarchi libertatem jactáffe, eó quia in vin-

lo arborum comas ventus diverberaret , ac

culis tortus praccilam dentibus linguam in

os expuerit yranni : fed inde. plus Ana-

jantas leniter. perítringeret, fuper extru-

é&tum plumis le&um refüpinus locatur; &

xatchum haufiffe vitij; quàm virtutis, exe

ne poflet evadere blandis etiam nexibus , fe«

inde conjicitur, quia fuperbià tumidior li-

cét elinguis fe non deftitit jactare. — An non

ricísque vinculis irretitur, adeo ar e ut

nec lericos poffet nexus excutere , neque à

fuos caftitas pugiles jactat Anaxarcho for-

fitu illo removeri,

Le&tuserat,quavis Sar-

tiores? non viros tantüm , fed & pueros;

ac mulieres, qua in artiffimis vinculis cla-

danapalicá plumá mollior, quavis Helioga-

bali olorina culcitra delicatior ; in quem

riota dedére virtutis. fpecimina? Q certé

deje&tus juvenis caítitatis cultor non ferreis,

JEgyptius Ephebus Nicetas plus quàm he«

roicam vifus eft libertatem | afferuiffe, ac

fed fericis illigatur vinculis , & ut florem ;

quem excoluerat caftitatis, abigeret; flo.

caftitatem propugnáffe,cum praecifam mor.

m

ribus utrinque ftipatur, ne quidquam de-

fu lingam in ofcultantis fe, ac illicientis fce.

minz faciem expuit. Scio plurimum apud

eflet voluptati ad juvenis profternendam pue-

dicitiam: fiquidem furgebant hincinde um«

veteres fibi glorize comparáffe Laconem il-

briferz arbores, qua cum hilari odore eó

lum adolefcentem , eó quia bello captus ,

identidem clamaverit : Non fervtam , nom

gratiores Ípargebant umbras, quó folis ra-

dios foliorum clypeisarcebant, vocales rivu-

ferviam , & potiüs illi(um parieti caput dif

li, loquaces avicule , Zephyrorum flabella,

rumpi voluit, ac animam efflare, quàm

(erviles manus miniíterio admovere cone

delicias quidem fpirabant, fed (imul in pu-

dicinàm conínirabant ; undique ad volupta-

tumeliofo.

Scio Mutium Scevolam pro-

tem invitabatur Nicetas, florum laicivia;

prium illuftráffe nomen cum dexteram, quae

in vulnere infligendo erraverat , flammis

odorum íragrantia , zephirorum flabellis ;

& rivulorum blando murmure adturpiaal-

calligaverit. Scio Lucretie pugionem 1an-

liciebatur; & praefertim à petulanti foemina,

guine ftillantem nitorem. purpure maífcu-

lx foemina virtuti addidiffe, quz cafta effa

quz vultu ceruíata, veftibus compta, fronte

h

effronte juvenem adit in le&o refupinatum,

voluit , poftquam caítiratem amiferat,

Scio Prifcum zvum plura , ac praclara ex-

€ui tot adjicit vincula, quot verba ad turpia

hibuiffe caftitatis pecimina;Xenocratem lau-

allicientia profert ; quin non verbis tantüm

u d

nititur juvenem illaqueare, fed & oculis irre-

dáífe,Scipionem depradicáffe, Spuriná com-

mendáíle , Democlem multiplici . excepiffe

tire: bafilifcum dixiffes oculos intorquen-

encomio; fed unus Nicetas vererum om-

tem in perniciem,& excidium caflitatis. Quis

Xenoctrates talis

fortem non lugeat juvenis? quis non ceníeat

nium extinxit gloriam.

dicitur verecundize fuiffe , ut fi quid vel in

hajus viperze moríu , ac effufo veneno cor*

tuptum iri lilium caftiratis?

beítiis impudici videre contingeret , id re-

46,

Verüfn cüm fit exculta ca

ftitas vii'tutuxh

tortis oculis , averfóque vultu ftatim dam-

naret. Scipio fponfam praftantiffima for-

omnium foccunda parens , animi fortitudi-

nem accerívitin tutelam , ac przfidium ju-

mz puellam, ut acceperat, intactam refti-

venis, quilicét nequé à vinculis poffet íe ex-

'(quit, zquefui, quàm libidinis victor, A-

lexander Macedo le&tiffimas Darij filias, &

pedire, neque foeminzg petulantiam vi&trici

conjugem mire elegantiz foeminas , .nec

fuga declinare; habuit tamen, quo & vene-

rem fugaret, & caflitatis lilium indemne fer-

oculis attingere voluit , rieex illa venufta-

te fceminea pudicitig virtus quidquam hau-

varet ; quamvis lafcivus Cupido ex quavis

riret invenulli, ac turpis,

Spurina juve«

parte infolefceret ; quamvis impura Venus

nis commendatiffimae formze vultüs venus

victoriam fibi occineret ; non tamen , licet

flatem , orísque elegantiam maluit infli-

armatum pro(traverit ipfa Martem , valuit

iüermem vincere juvenem , licét inlecto re-

&is vulneribus devenuítare , quàm finere,,

(upinatum , quamvis fericis illisatum vin-

ut alij & vultás fui nivibus. flammas . hau-

rirent , quibus virtus pudicitia cine-

culis.. Nam id caftitatis pugil invenit con-

filij in hac lethali arena; quó poffet quod im-

fieret,

Democles ftuprum . declinaturus

maluit in ebulliens ahenum infilire,

uàm

minebat periculum declinare, & quem ex«

impudicitiz flammas incurrere; fed licét

Af

,€oluerat florem caítitatis , integrum ferva-

te: cum enim undiquefe preffum videret, ac

fuerint omnes hi, ut. caílitatis propugnato-

res commendati; nullustamen eorum fuit,

periculum amittendae caftitatis immineret,

qui cüàm /Egyptio Niceta conferri poffit,

coelitüs infpiratus facie ufus pro pharetra,

dentibus pro fune, & lingua pro . telo me-

qui przcifam morfu linguam maluit in

diam fibi praemomordit linguam , eámque

focminam exofculantem fe exípuere, quàm

Rrr

quid-

Verani de Affeclibus Tom. L.

i

$00

Diiïertasio( XXi"Lf.

quidi;uäni imp

e/;' , fd in fantla famina. tacente. lingu&

o(culo haurire.

urz fcintillule ex foemincq

pro ea cafhitas loguitur.

Caflitas enin

Sufanne affuit in judicio , & pottea fubditz

$. VI.

-

Jndicem meretur casiitas Danielem pueruns

juniorem, — Multum igitur de Deo pudicitia

Mafmla virtus eff caflitas , it4

confequitur,

Caflitas igitur Suíanne fe

fortiter pugnat , ut fbi in[ultan-

ipfam contra feniores accufantes propugnaw

te5 pravos affetius expuguet.

vit; neque tuitio Sufanng fermone durne

480 )

taxat Danielis innixa fuit, fed fortiüs ca-

A efi caflitas virtus mafcula,qua in are»

ftitas ipía mulieris pro Sufanna interpe!la-

nafortiter pugnat, & fibi infultan-

E

vit: hac enim fuit , qua fidem ab omni«

tes heroicé expugnat : neque ipfi

bus promeruit, quia caflitas ea pollet au-

arma defünt , quibus & hoftes proflernat ,

thoritate, ut. ftratim ei fides praftetur , f

& innocentiam defendat : teftem hic voco

in fui furgat propugnationem.

49*

Sufannam venufliffimam zqué, ac caftiffi-

Idque fortáffis caulz , cur velipfi Eth«

'EZ,

mam' foeminam , qua accufata feedi adule

nici plurímum culturam. commendaverint

terij feniorum teftimonio, adeo fuerat fce«

caftitatis, & pralfertim ftudium virginitae

lus comprobatum, ut concorditotius po-

tis, cujus decus in fummo fuit femper ho«

puli femsentia innocens mulier damnaretur.

Daniel 15,

nore habitum, ut innumeris congeílis exe

7 4l,.

Jam Hebraa gens ad fzevam facinoris ul-

emplis evincit Tiraquellus /ib, 1$. connub.

tionem faxis obarmata ad locum procede.

& revera (ummo fuiffe Veftales virgines in

bat fupplicij , & Sufanna non tam adulterij,

honore habitas Romz ob folam virginita-

quàm caílitatis rea ad necem rapiebatur,

tis pratogativam liquet ex Lipfio ; & ube- 5/»/ag. de

Nullus aderat jufte caufz Advocatus, nul-

riori eruditione ex D, Hieronymo, qui poít ", 4^^. caf.

lus audiebatur innocentie condemnatz pa.

prolixam de Chriftiana virginitate difcepta- ;;; ,. ;,

tronus; quia nullus aufus fuerat. excufare,

tionem erudité, ac eleganter fubdit :

U0O* Jovinian,

quam feniores populi, ut teítes oculati ac-

niam intellexi in commentariis adverfarij , eaf. 26

cufaverant. Hinc re propemodum defpe-

provocari nos etiam ad mundi fapientiam,

rata cüm crepitantium lapidum turba jam-

quodnunquam hocgenusin fzculo fit. pro-

iam ingrueret, ecceé medio exilir. Da-

batum, & novum dogma contra naturam

niel adhuc puellus , & quamvis rei forens

fis inexpertus, imó & puerili balbutie ime

religio noftra prodiderit; percurram bre.

viter Grzcas , & — Latinas ,. Barbarásque

peditus innocentiam acriter, & alacriter

hiftorias, & docebo virginitatem femper te-

propugnat condemnatz Sufannz , cujus al-

nuiffe pudicitie principatum,

Referunt

fo

legat intaminatam caftitatem , commendat

fabule, Atalantam Calydoniam virginem

morum innocentíam , laudat vitze integri-

femper in venatibus, femper in fylvis, non

tatem,

Ad primas Danielis voces fiflitur

tumentes uteros foeminarum , faítidiáque

populi multitudo, quz prona ruebat in foc-

Triles,

conceptuum, fed expeditam , & caftam à-

lil eafat,

minz excidium ; íaxa, quibus armabatur

máfle virtutem, — Harpalicen quoque vir-

in feeminam , deponit, & cum odio, ac

ginem Thraciam infignis Poéta defcribit: &

ira Íxviret in mulierem ad facinoris ultio-

Reginam Volícorum Camillam, quam Tur,

nem, copitílatim mitefcere, & Sufannz

nus, cui auxilio venerat , laudare volens

afferere innocentiam ; quam balbutiens

non ampliüs habuit , quod diceret, nifi

puer propugnabat: fed quid tantam - au-

virginem nominaret,

O decus Italiz vite

u ibinig

thoritatem conciliare potuit. Danieli adhuc

"P.U h

£o! Chalczcus quoque filia illa virgo per«

impuberi ; quidnam in puello balbutiente

petua, peltilentiam patriz , fcribitur fpons

fuit, quod tam validé potuerit accufatam

tanea morte folviffe, & Iphigenie virginis

à fenioribusfeeminam propugnare, & prze«

fanguine adveríos placáffe ventos.

conceptam in populo patrati adultetij opi-

Quid

referam Sybillas , Erythream , atque Cu-

nionem oblitterare? an fpiritus prophetiz,

manam , & od reliquas ? ( nam Varro de-

quó jam incipiebat Daniel eminere? an evi-

cem fuiffe autumat) quarum in(igne virgi-

dentia falfitatis , quà . feniores' proprize

l,

nitas eft , & virginitatis przmium divina-

libidinis potiüs foeditates accufarent, quàm

tio? Quéd fi /Eolici genere fermonis Sy-

caftz Sufannze crimen incufarent ?. Quam-

billa 6«^/9£As appellatur , re&té confilium

vis fal(itas foleat fe ipfam prodere, non ta-

Dei folafcribitur noffe virginitas, "Caflan-

men hac fuit, quz ab imminente. excidio

dram quoque & Chryfein, Vates Apollinis,

Sufannam revocavit, fedpropria ipfius, &

ac Junonis virgineslegimus. — EtSacerdotes

Danielis caftitas: caflitas fiquidem Sufannze

Diane Taurice , & Veíle innumerabiles

tantam promeruit fidem , ut ipfa fola va-

extiterunt, — Quarum una Minutia pro-

luerit latam contra fe fententiam refcinde-

pter-fufpicionem ftupri viva defoffa eít, in-

Paj

DA

j

re, ac plenam apud propulum promereri

jufta ut reor poena , ni(i grande crimen pu»

Tom,to,

fidem. — Hinc (cité Auguftinus ait: Su/au»

Certé Romanüs

erm 54.35

taretur lzía. virginitas.

Appendices

na mulier inimicos fuos tacuit , (f vicit.

populus quanto honore virgines fem-

Non enim apud Danielem in fermone tuitio

psr 'habucrit, hinc appatet , quód

Con-

Culturá ca"Ftita*tïs;pfobïicæorcfcunt AH'e&us: praviflaccent, egos

'Confules, & Imperatores, & in curribus trie

'candoremputitatismiremür in Angelis,cüm

uümphantes , qui de fuperatis gentibus tro-

& ipfi hanc'in nobis demirentur virtutem 2

phaa referebant ,

«& omnis dignitatis grae

'neque aliovenuftiori ornatur Ecclefia «olo.

j

-dus, eis devia cedere folitus fit,

'Claudia

'te ; necalia;qua'Deo :magis placeat , vefte,

virgo vellalis, cüm àn fufpicionem :veniffet

'quàm à cultura;

-

pudicitiee edealþa;g delecta«

$ upri , & fimulacrum mattis 1dzez in vado

tur facer fponfus.

"Tyberis hzreret ad.comprobandam .pudici-

:tiam fuam fertur :cingulo :duxiffe *navem,,

(&, VII.

-quam multa milliahominum trahere nequi-

werant, -Meliüs tamen, inquit Lucani Poétz

ALilio pudicitis delettatur coleflas

'Patruus, cum illa effet actum, fi'hoc, quod

Jfpou[us, :quiaex ejusicultura veli-

'evenit, ornamentum potiüis exploratz fuiifet

qui Uernat tirtutum flores.

;pudicitize, quàm dubis patrocinium, -INec

)

mirum hoc de hominibus ;:éàm Minervam

quoque, & Dianam virgines :Deas finxerit

P d 'Ommendaverat Regius vates 'veftem

[

difcolorem , .eámque auro intextam

error Gentilium : & inter duodecim figna

C

[ponfe: n veflitu deaurato ,:ctr-

B ulm-*f*.'

celi, quibusmundum volvi putant , 'virgi-

«eumdata varietate,

"Verüm hzc diícolor

:nem collocárint. Magna injuria nuptiarum,

'venuftas;ac.colorum varietas, «qua plurimi

:ucmne inter Ícorpios quidem., & centauros;

:ifità Davide, non magni : eitimatur ab An«

& cancros, & piíces ,. öz'ægyoc'ä'rocas , dXÓe

"Hacte-

rem., maritümque contruterit.

:gelis; qui unum .candorem cateris :'omni-

-bus praeferunt coloribus :

-aiunt enim .curm 4c455,$ ,fy,

;mus D. Hieronymus, ubi etiam recenet plue

us

ii

/Ap, dt

'res viginitads cultores, quibusapud Ethni-

"Obviaffent fponíze eleganter ornatz :

iil tf

68l cflay'qua -a[cendit de. deferto delicijs -af-

&os virginitas fuit in pretio , maluetintque

"fHuens , eu ut legant feptuaginta Interpres

.L d

ipropterea violatioriem 'virginitatis :morte

UITiAII,

,

ipfa praoccupare , ac 'refertapud Gynolo-

tes: Que eil ifla, qua afcendit dedlbata 's

fed fi-coeleftes fpiritus totam luftrant Íponfae

dÉ

phiítas Indig-, quali per manus hujus opi-

aionis-tradi "authoritatem , - quþ'd .Buddam

:weftem auro nitentem ; & colorum varie«

'tatemicantem , 'in "veftitu :deaurato :cire

iPrincipem dogmatis :eorum /fuo virgo &

«cumdatam 'varietate., "cut foliusmemines

latere generarit, "Nec id videre mirum de

'Ethnicis deberycüm & Poétae ipfi Minervam

;runt candoris ? .an fortálfis cateri evanuére

-colores? .an fponía vettemexuerat difcolos

itidem de ]ovis capite , & Liberum ;patrem

rem, gemmas, '& reliquaornamerta abjez

:de foemore. éjus procreatos effinxerint,

:&erat folius candoris :ornatu coütenta ; :eo

*feo

:Nulli igitur dubiurn,:quin apud gentes

-quia-unus prz ceteris color:excultz 'pudie

'omnes, :quamvis Evangelij lumine :deftitus

'tas in fummo fempertuerithonorehabitum

-citie iponfo placeat ? Verüm tametfi fulge-

'tet fponfa gemmis ornata , :veftita incede»

'virginitatis decus eque in viris,ac feminis;

l JEnneAde 3.

"ret vefte puro puto auro intexta , & elegane

«€ó quia ceníuerint, ut ait Plotinus , eífe vire

| y nl:'ä.&; ACAD.To

;ginitatem argumentum. füfficientiz , & ac-

*ter difcolore , :ruüberet in ipfa verecundia -s

E.

ceílüs :z2d Deum fibi fufficieniffimum : &

*rutilaret-fides in Chrylolito , "vernaret fpes;

4n fmaragdo;floreret charitas inroía, & ca-

.apud priícos Romanos ea fuerunt obfequia

'virginibus praeftita ,"ut in virginem quacune

/ftitas vigeret in lilio 5 adhuc Angeli unum

Jilij-candorem ;praferunt 'ceteris :gemmae

que caufa fzevire nefas haberetur, Et Sue-

Ja Tiberio

'tonius réfert, quàd fi ob enorme. aliquod

füm, 4c purpurc -ornamentis : :gemmas-

A. 6 La

Yüm nitot , »auri*[piendor * ;purpuræ?fu!gör)

'delictum 'in'parentes ; vel Rempublicam

-uno devenuftantur, ac decolorantur caftita«

-contigiífet, fuiffe virginem 4norti addicen«

dam ; non-antea id tentatum fuiflet, quàm

tis decore 5 ;quo -excultz :pudicitiz lilia

'germinant, quaà cclefti fponío :czteris

priüs, velà carnifice, vel alio 'viro nequam

fuiffet'virgo vitiata , ac virginitatera exü»

;praferuntur /floribus , "propterea :ceteris.

iffet, quo ultimo ulcifceretur (fupplicio ;

pricermiffis coloribus , ac gemmarum ornas

mentis unum «commendant in fponfa «can-

ut 'etiam refert Tacitus deSeiani filia morti

L: b, y.

addiéctz.

Hunc tamen morem progreífu

dorem; «que eff ifa , inquiunt, que afcem,

74

temporis ! poítea exoleviffe obfervat 'etiam

dit dealbata? :nondicunt, que eft iftajgem-

Baronius in notis ad Romanum Martyrolo-

mis ?;brüfca, veítitu deaurato, ac difcolore

gium ad diem tertiumi feptembris, . Et re»

ornata ; monilibus perfulgida , "margaritis

rutilans , fed qu«eff ifla , .qua afcendis de-

vera futinmum — invehere lilium pudicitiz

decus ex eo etiam conjicitur, quia non fo-

albata , 'quia nullus in fponfa magis arridet

lüm homines, fed & ipíi Angeli gaudeant

Íponíocolor, quàm pudicitie candor, Li-

cét Magifter Chriftus Petri Difcipuli fidem

Panielae,

hocihfigniri ornatu : Ef ecce wir 'wnus ve*

füitus lineis ,

&5 venes ejus accintli auro

laudárit ; "virginitatem tamen magis in

.U'S.

*

obrizó, €9 corpus eju quafi Chryfoli

rus , 65

Joanne dilexit ,. qui propterea requievit ia

Nimi-

finu ejus, eó quia in fuo requieverit gre«

facies ejus welut [pecies fulguris,

rum venuíftior; qui in Angelo'emicat orna-

mio pudor ; tfloruerfitl.in corde caüita;:.

tus, candor eít linez veítis, ut pr& cateris

5

y*Rrr 2

'Plgcet 3

Verani de Affeéiibus Jom. I,

$02

Diffcrtatio XXIILQ

—

'Placetfponfc; vitiutum omnium cul.

feptum ? Sieut ldlium inter. finat s. fie. a. Cant 20

tura, fed pree ceeteris illi arridet caftitatis

r. |

Ffaia 55;

mica mea inter filias , fi lilium blandimen-

albedo,qua & efflorefcit in lilium : Leta-

to candoris allicit, & ípinz fuis aculeis

..

bitur deferta , & invia , & exultabit foli-

manus arcent carpentium , quid cum li-

tudo,€ florebit quafi lilium,

Tametfi plu-

lio fpinz ? Quéd fi filiz fpine funt, non -

ra eílent ex Ecclefie exculto agro florum

in lilium fponía , íed potius in rofam flo-

germina eruptura, unum duntaxat com.

tet : rofa enim eft , que fpinarum cin-

memorat lilium: tametíi in Ecclefize agro

gitur fatelliio ; & vernat. cum — dumis.

non deíint vites fpumantes vindemiam; nec

Verüm quia Sponíus nonnifi lilia loqui-

fegetes: flavefcentes in. meffem, nec olez

tur, in cujus labijs lilia vernant , illauda-

fructibüs refertze, nec ceterarum virtutam

tam credidiffec fponfam , (1 rofam non li-

ridentes flores ; unicum tamen depradicat

lium dixiffet,

Vel quia pra c&teris. vir-

fh

lilium, cujus candore prz ceteris floribus

tutibus coelefti fponío una eft caftitas

delectatur,

Idque fortaffis caufz fuit, cur

charior , quz propterea etiam proflat in

Danttl.10,

fponía, licét lectulum fuum floribus exor-

chlamyde : hoc eít, illud arridet fponfo

LA

[

náffet; fruítra tamen ad ipíum dilectum

lilium , quod non- folàm floret intus in

1

invitaverit fponfum 5 & in caffum per no-

corde; fed etiam exteribs in ore candi-

éles in eo, quem dilexerat. conquifierit,

cat, G vultu olet, idcóque etiam Ange-

Quód fi uno duntaxat eum infperfiffet lilio,

lorum candor albicat in veíte, — Et ecee vir

fortáffis illicó accurriffet, cum enim fponía

unus vesittus lineis , ícd f1 candor atri-

Qant.1«v,

ad-fe fponfum accerfens, ac alliciens di-

det , cur non potiüs in ferico , & non in

xiffet: LeGulus nofler floridus , repofuit

E 6,

lino? an quia licét candor pra. czteris

Sponfus Can.2, t. Ego ffos campi , && [i-

placeat, is tamen magis artideat, qui in

lium convallium,

Sed licét Sponfus à le.

lino ablui pluries |pote(t ? caftitas enim

&ulo abfuerit fponfe , multigeno infperfo

qua dilui frequenter non poteít, citius

flore; non tamen ab horto abhorruit , ubi

decoloratur , & nigricát; & id caufz, cur:

cüm Íponfa optáffet — ut fructu velceretur

candor lini candori praeferatur ferici, quod

pomorum; ipíe tamen fructus praterit. ex

lavari non folet ; quia cultor caftitatis fa-

incutvatis arborum ramis ad plenam pen-

cra exhomologe(fi frequenter confcientiam

dentes maturitatem; imó & rceliquorum

lavat, & lacrymis, quas contraxit labecu-

florum pertranfiens areolas ad fola ptope-

laSaabüergiï, omnique íludio cavet; ne li-

ratlilia , quibus prz ceteris delectatur

lij candor, vel minimo devenuítetur nae

floribus , ac cunétis arborum fruclibus

vo. Quin Angelus non fclum lineis al-

Gam.'y. !3:

prafert: Labia ejus lilia : non fructus ori

bentibus eít veftitus , verüm & corpus cir-

admovet, fed labia liliis ornat, ut lin.

cumfert ex Chryfolito compactum ; Ez re« Daniel, $o

gua non nifi verba proferret ; qua calti-

nes ejus accintlt auro obrizo : & corpus ejus.

tatem olerent,

Hinc , Sponfus -hunc.| in

q'qn'þ Chryfolitus,

Íponfaflorem impeníiis diligebat, quem

Imo non folüm ,compa&um ex Chry-

$4

& concupierat , ac efürierat , ideóque ne-

folito corpus circumfert candidis ve(titus

que fontium latices, neque atborum fru-

lineis , verüm etiam precinctos defcribi-

N - A rE — u MM E . l - Gu - dép ial Mi ao cuni x r at AU o EE E

&us quarit , fed fola inquirit lilia, quo-

tur renes 'haber,e ; hon tamen auro di-

f

rum candore oble&iatur; & quia erant

duélo in fubtegmine , nec textili ferico ,

lilia fponfo magis cordi, eadem — praferc

fed ex folido , ac firmiffimo auro , Erre-

a!

inlabijs, id enim corde diligimus, quod

nes ejus accintlá auro ebrizo : nimirum

ore proferimus, qua enim proftant in la-

preecinguntur renes puro puto auro , non

H

bijs, etiam in corde florent,

Vel lilia

veró ferrea lamina ? velquia amor pudo-

V

funt fponfilabia, quia caítitatis fludiofus

ris & cufítos , & cultor in timorem. non

nonnifililia ofculatur; & quamvis, cupe-

degenerat, qui ex . ferro coficipitur in gla-

ret fponfa fpon(i ofculum , hoc tamen fuit

dios aculeato : vcl quia ferrum ex fenio

Ev t g, d

promerita ; cüm lilia vetnarent inter la-

rübiginém contrahat, cüm aurum catiem

l6,

bia, interofcula fponfi : — /25£z ejus lilia.»,

i

nefciat (enectutis ; & quó vetuflius ; eà .

?

Nil Sponfus impenfiüs diligit, quàm . li-

cenfetur aurum pretiofius.

Nec Job 'in-

lium , quod & excolit in corde , & flo-

ter ukera fanguine madens, ac putrefcen.

rere vult in labijs ; quód fi fponfa, unum

te Ícatens fanie : neque inter. gemmarum

L

e

pratuliffet lilium cateris floribus ; unius

nitores tüti quiefcunt Angeli , nifi prze

floris odote fponfum ad fe traxiffet ; &

cinci fint : quem enim viderat Daniel

(

que myrrham ftillavit , non fuiffét con.

veftitum lineis ; ac auro przecinctum o-

quefítà, quàd quafitum haud invenerit

brizo , Angelus erat. ex gemmis compa-

fponfum , qui nonnifi inter lilia paícitur,

&us; oculis fulgutabat, & tamen auro o«

f

nonnifi lilia colligit ' nonnifi lilia loquitur,

brizo praecinctos renes habuit, quia non

labia ejus lilia,

fufficit auro renes cinótos geflare , nifi

$5

-Sed quid? quód Spb'nfüs fonni(i [i-

ctiam G ipfi renes ex auto conflentuür ,

lia loquens fponfam laudaturus eam li-

& gemmá niteant :

& corpu eins quafi

lium qui'dgn;. gïfefat, fed fpinis circüüï-

^uryfolitus gem«

g « — £732. 4$5 £4$ »*»

ebryfolitu 1 eft ügulidem

ma

h

lo

-

l

t

u)

*

4

i« DI al

ge

&A

"at

:

Accen

Y

Culturá ca&itatis Pmbn é

"

orefcüntAffectust prav:

z*.vn' [

liliis colloquia , tametfi puellze lilium fo«

ma pellucida, diaphana, per viridem au«

geum emittens nitorem , & no&u igne

veant virginitatis ; Á noéturna cum viris

admoto illuftriüs fplendet : « Caftitatis

admittant colloquia , velinforo , vel ia

platea, vel & feneftra ,non ampliüs olet , fed

cultor quafi chryfolitus, vel in tenebris hu-

militatis , & caligines ftatus abjectioris de-

potiüs incipit lilium foetere ; fatius, & tu-

EEE

bet illuftriüs nitere: in vultuviginis , tam-

tiàüs , fi virgo inclinato jam die floreat do-

etfi fulmina improbentur, approbantur ta-

mi , & nonvagetur per plateas , quia me«

men fulgura : Ef facies ejus velut [pecies

tuendum efít , neà Principe tenebrarum

lilia proterantur', fi nocturnis exponantur

( fslguris ,

quia caftitatis (tudiofus neminem

debet vultu percellere ,

umbris ? noxiz funtlilusnocturnz umbrz,

fcd & nullum alli-

imó & diurnz , fi fecreta reperiant collo-

E&£ecre.

quia: floret enim lilium , fed in fole; ver-

jj

Sed fi facies Angeli', quem Daniel vi-

derat , fpeciem praeferebat fulguris, cur ejus

nat flos campi Chriflus , fed in aperto ag-

ro ; quia lilium virginitatis latibula decli-

/Danisl, :o, Oculi fple

ndent velut accenfa lampas ? — Ez

*V, 6.

&& oculr

nat, ut floreat : hinc D, Hieronymuscon-

facies ejus velur fecies fulguris ,

on

"ejus lampas ardens , an quia pudicitia n

fuetudinem damnat virginis publicam aver-

lantis lucem ,. & latebras quaritantis an-

in foro , necin plateis nitete ftudet , &

gulorum : flos fponfi , & lilium Angeli ,

populares plaufus aucupati; fed contemptu

non eft flos anguli, fed lilium vallis , &

audet , ac obfícuro potiüs delitefcere in

flos campi , & dilectus pafatur quidem in-

loco; ficut fplendet lampas in tenebris cla-

rior, cum in luce vix fuos deleget nitores ?

ter lilia , fed donec afpsret dies , &f incli-

nentur umbra , quia latebras odit noclis ;

Ícd non folim ejus oculi lampas funt , fed

Non ardetlampas, nec

& cumliliis , feu virginibus nocturna col-

& lampas ardens,

fplendet , f1 olei nntrimentum ei füubtraha-

loquia ; fatiüsenim, ac tutiüs femper eft,

tur

*

*

virginem domi effe ad folis occafum , quàm

tamdlu ardeï M quamdiu VG! Qieo :

Li*

vel balfanío nutriturg dormire tunc: incipit

cumfponfo effe , vel per plateas vagari.

. noCte, cüm def(inere olei pabulum incipit ;

cét virgines quandóque currant , ut Ípon-

fum aflequantur Cant, 1. v. 3.

Posit te»

ideo vigilat , & ardet , quia mutritur: &

caítitas ideo oculos pratert, vélutibinas ar-

curremua , eoó quia, fi fponfum videant ,

L

ejus alliciantur odore ; tamdiu tamen cure

dentes lampades , quia pabulo nuiritur di-

divini amoris , & iamdiu ardet , quamdiu

runt , quamdiu amore feruntur , & a-

amat; cecutit caftitas ,. nifi Dei foveatur

guüt, quo fponfo placeant : ceeterum Jo-

aunes non currentes , fed flantes vidit vire

amore : fed cur non potäüs lilia oculi di-

cuntur pudicitie 5 quàm ardentes lampa-

-gines.

Stantes aute tbronum in con]hettu

dpaul. y.f

i, M

Agni amicli $lolie albis , & palme in mani-

des ? cur non potiüs florei, quàm ignei,

oculi funt Angelorum ? lilium fiquidem ,

bus eorum,

Sponfíus , qui in Canticis li«

ubi floret odores , pargit ; & quamvisnon

lium audit , quod fymbolum eft puritatis ,

àJoanne Ágnus vocatur, qui innocentiam ,

hh

videatur, adhuc praíens fentitur : cur igi-

Sed cur non

tur oculi Angelorum non lilinm , fed ignis

& morum candorem indicat,

effe dicantur ? an quia ignis , 1 autum o-

potiüs leoni , vel vitulo pariatur?. Àn quia

TW

fculetur , nil macu!z imprimit , fed ejus

ex Agno vulnera metuere non poffunt. (tan-

potiüs nitorem exprimit . ignis enim , fiin

tes anteipfum ? an quia, quó terreat , ca-

ret, & quó blanditur , claret ?

aurumagat, inillud non fzvit, fed potiüs

eidem eblanditur , quod & expolit: fin ve-

Scd cur ftantes ante thronum ftolis ami-

ciuntur albis ; cüm plures ibi niteant pro*

ró in flores fuas exerat vires , non eos foe

ä*ïg |

prio purpur*ati cruore, vel fulgeant multi-

vet, necillis favet , quin potiüs exíiccat ,

- exurítque ; fed fi oculi ignis funt , fint li-

plici ornati gemmá ? an Bartholomzo pro-

prio purpurara cruore deeft chlamys , quia

lia mores , quia facer fponfus nounifi lilijs

. Gahf. *« 9, deleétatur.

Diletlus meus emibi , -&5 ego

detracta fuit cutis ? An Antonius , quam

16.

[

M

ili , qui paícitur inter lslia ,

donec afhi-

fibi gemmatam texuerat pratextam diurna ,

ac nocturna oratione, exuit unà cum morta-

ret dies ,. & inclinentur umbre ?. íed cur

tantüm interdiu pafcitur fponfus inter lilia?

litate ? fi Davidi lachrymis madidum non

deerat regium paludamentum 5 nec cerulea

an quia fuavi

üs oleant floresfolari aítu pet-

&urnis circumfepti umbris?

toga Machabais Ípe regni, quam eorum

cu(h , quàm no

cüm & ipfa natura, càm fol oc

cidit , clau-

mater compegerat ; cur ftolis albis dicun-

tur tantüm amicti ftantes antethronum , &

dat, & ipía fuos flores, quos mane in ejus

exortu iterum referat,

in confpe&tu agni? quia nimirum , quam*

L

6

. Cur fi tantüm intet

lilia fponfüs pà-

vis non de(int ex ftantibus ante thronum

Dei martyrio purpurati , poenitentid pan-

fcitur , non etiam.noGle liliis immoratur ;

& inter lilia coenat ; tametfi folis radii non

nofi , non tamen Joannes ftragulatas ve-

fles recenfet ; nec biffum , aut purpuram ,

ampxliüs flores

pingant ? Putárim interdiu

duntaxat facru

fed folas albas ftlolas , que in(ignia Tunr,

m fponíum inter lilia pafci

virgines docturum , ne no&turnos ament

virginitatis , & caftitatis ; tamerfi coglziti

feceffus , càm potiüs fceteant no&turna cum

Íponfo arrideat purpura,, placeat 'oiffus ,

:ï;

veftem

3

.

$04

!

Difleratio Xxlll

veftem tamen þudicitiæ cateris. aliis pfæ-'

Si admiramur Martyres Iäureatos, ae — €e.

fert, ideóque albis ftolis voluptuofius dele-

élatur

L

*

proprio purpuratos fanguine , non minus

agno immaculato non poteít non

demirari debemus continentes ob fervatam

i

placete ftolarum candor : eft fiquidem hac -

*

pudicitiam candidatos

$

quia fi Martyres

1

ítola alba veftis nuptialis , quam paterfami-

gladios , & fecures lpreverunt ; caftitatis

lias exegerat ab ijs, quos ad paratam;invi-

cultoresmundi illicia, carnis illecebras CO

tavefat coenam : eft veftis nuptialis ftola

&rcuerunt, acproflrárunt5 & quia difficilior

pudoris , quà grnan;ur :cult-or'es caftita- -

ä

BSEP

eft delata exfuperatis voluptatibus victoria

quàmex deletis hoftibus relatustrium phus,

$9.

Quéd fi martyrii purpurá n&xx orna-

ALEMÁA

ideo fponfa à candore pudicitiz fponfilaudes

mur,pudicitiz faltem ftolácingamur: fufüi.

aufpicatur , déle&us meus candidus , & rubi.

CA72. 4, 8.

cit enim, fi fponfusfuz dicatfponíz, o-

«nndus elettus ex millibiu.

JNon tantüm

—— —— i oUf

ta pulcbra es amica mea , & macula uon.s

eftcandidus, fed & rübicundus, quia cul-

efl inite , quamvis corporis vulnera, &

tor «caltitatis raró floret inlilio, nifi etiam

T

precifa membra ; artüsque ferro diffra&ti ,

vernet in rofa 5 fiquidem pudicitia fine pu-

nullam' füppeditent purpuram cruore im-

dore , :virginitas absque verecundia , &

butam ; fufficit, fi morum integritas pul«

candor caítitatis fine rübore charitatis rariffi-

g

chritudinem invehat pudicitie , & macula

museft flos ,'proinde eleusex nerllibus z vel

non fit in fponfa ; quinimo fponfus fuam

«andidus ; & rubicundus defcribiter fpon.

non laudavit fponfam , eó quia Cuítodes

fus ; quia lilium pudicitiz nifirübefcat in

civitatis eam vulneraverint , imó etiam

t

rofa , ac cingatur rofarum fpinis , vix tue

l

Ípoliaverint , nec quia manusejus myrrham

tum effloreícit,

GCant. $,

ftillaverint.

Vulneraverunt me , tulerunt

T

ed fi fponfum fpinecoronárunt? cur — 71

$

palium meum mibi Cuftlodes murorum

8

Íponíanon recenfet, quantum profuderit

Anima mea liquefacia efl : non enim fpon-

fponfus fanguinis, quantum fu(tinuerittor-

Ífo placet fponia vulneribus faucia , pallio

mentorum 1lagris cafus, fpinis coronatus,

nudáta, & myrrhze amaritudine refperfa :

€ruciaffxus, vulneribus 'cruentatus ? .An

Íed quia candorem prafefert columbz, íed

[

hacomnia reticuit fponfa , & folius memi-

Qant, 6,

quia pudicitize chlamyde incedit ornata.

["^

nit candoris , 'eó quia fit candor pudicitize

«

9. 6.

lUna eff columba mea,perfetta mea.

totius fanclitatis fundamentum ? quapro*

$2

Tametfi fponfum noa laterent. vulne.

li

pter crura fponfi columnis pariaverat mare

ra, qua& fponía ob amorem fponfi fuerat

moreis , quibus eedificia fulciuntür. Craura (Cant, $,.

k

perpeffa ; nec myrrha amaritudines , nec

allius columne marmorea , «qua fundata fMnt i5

probra nuditatis , neque fanguinis purpu-

fuper bafes aureas s. [pecies ejus ut libaniz

$

rea indumenta, folius tamen meminit cane

non folüm:candor «efflorefcit in llio ; fed [

doris , quo prz czteris delectaturin fpon-

)

tiam nitet in marmore , & ideo fponfa ma.

fa: & cum fponía fciret, fponfum hoc pudici-

luit erura fponfi marmori pariare albefcenu,

&

tix prz catetis coloribus delectaricandore ,

X

quàm gemmis aquiparare 'nitefcentibus .,

'eundum cum fponfum defcriberet, caterís

prafert

Dileilus meus candidus , & rubi-

'expreffurafcilicet, candorem pudicitiz fune -

GA5h, 3.

l

cundus eletius ex enillióus * nimirum à can-

sdamc:rxtu:*tr':eiïc; ä?totius-;(an&itatis;'

fj

dore aufpicatur fponía fponfilaudes, .quia

* VIIL-

f

id prefert , quod magis arridec ;; G quia

at

Íponío pra cateris coloribus candor placet

e

pu

pudicitiz

.

recté fponfa candorem prafert

: Qüz Jilium excolunt caffitatis i. .

(

pürpurae.

Diletlus meus candidus , €9 v&-

] rices palmas metunt , quas deproffra- ——

Óicundus

LJ

.

tl carnis illecebris , acvoluptatums -

&

candorem habet fponfus à con»

&t

tinentibus;ac pudicitia cultoribus; ruborem -

3licus veferunt,

tà

veró à martyribus proptio fanguine purpu-

Q T On defunt virginibus , -'v-a.cjpuai*c—itf'iæ'ï &

e

Pl

ratis, ut inde difcamus , difficiliorem effe '

qu

« cultoribus palmz, cum Joannes eos —

W

cum voluptatum illecebris incruentam pug-

ornatos palmis viderit,

Stantes

o

nam , quàm cum doloribus tórmentorum

-ipecal .z 9

L]

ante tbronum , — & in con[]ei

u 4gni amitis

Mi

fanguineum certamen

?

ideóque prafert

floli alb ,

& palma in manibus eorum »,

Ít

Íponía rubedini cruoris pudicitiz cando»

quia nimirum continentes , ac pudicitia |

fl

rem : & revera David licét animo inftacto

cultores pugnas ineunt , quibus carnis ille«

bis

exilia à Saule pertulerit , contumeliasà Se-

cebras, & voluptatum illicia profternunr,

mejo,proditiones àfilio , dedecora à con-

lie

vincunt, & nifi pugnáflent fpinis , roíze

flo

fanguineis , imó & plagasà Numine; quam-

minime floruiffent in lilio, nec candicáffent

0b

vis proftraverit in valle gigantem ; difcer*

in ftola , fed quia pugnárunt , gloriosé vices

pferic in campo leonem ; . interfecerit in fyl-.-

runt ;

luP

quia vicerunt non armatos exerz

N

vis urfíos , adhuc cum flaret victor adver-

citus , non gladiatas phalanges , (ed eblan-

,11.37 N

lt

fus armatos exercitus, & rugientes leones ;

dientesvoluptates, & concupifcentie illi-

cecidit tamen voluptatum illecebris irretitus:

ideóque durior eft cum deliciis

Cia , victricibus donantur palmis , & palpe

"

in manibus eorum :

candor eft ifte pudicitiz, -

pugna, qþälg

C0

cum fuppliciig conflictus,

fed eruore nitet , & palmis fovetur ; liium -

Vel

-

eP; !

Ti

r d

Lulturä caftitatis p;?bi eüïoxtcicunæ?AHc&qg:p;avi flaccent, £og

mentem decipiunt , larva funtillecebrarum,

h

eft püdicitia ; (ednon

germihat , nec furgit,

non crefcit , ni(t

acgaudiorum , quz luctus , & lachrymas

GC Coe

nifi cadafit carnis illecebra ;

z

rofternantur mundi voluptares

non floret ;

tegunt; falía funt illicia gaudiorum , qua

z

nullo valentius telo confodiuntur , quàm

ni(i fudore irrigetur,

TTURUSRCEMEETUL-

62.

It in)manibus ,non

veritate , quia falfitati nil poteft validiüs ope

Nitent victrices pa

inlabiis; quia non fufficit

pugnas loqui , ni»

poni , quàm veritas , ideóque ait Apoftolusz

- Ad hanc pugnam

State ergà fuccintis lumbos veftros in veri-

fi manus pugnas agant.

poüolus à

chm eos indu-

£4te , quia Veritas virtutis , Gt continentiae

vocavit Ephefios À

eít , quz falfitatem voluptatis , quam con*

tos loricá juflitiz ;

& calceatos, ac fuccin-

cupifcentia in lumbis excitat , ad victoriam

&os voluit. Stare ergó

fuccinli lumbos veft -

coércet,

Flos eft lumborum voluptas , fed

ros in veritate, & indutiloricam jufti

tie C

| 444 Ephef,ó,.

adícititio illitus colore, quo fit ; ut petulan-

—

calceati pedes 1n p

radicatione evangelz pacts,.

cur tantum exigit

tiores etiam mulierculz, perinde , ac tabulae

íed i pax evangelizatur ;

colore illiniri , ac pingi ftudeant ; non enim

armorum apparatu

m Apoftol

us? fipacear-

lafficum veluti canit 2an

finefuco , & colore apparet libido.

64.

ma quiefícunt ; curc

mitat

ur , qua (icut non ful-

Sed Apoftolus non tantüm vult Ephe«

quia pax iridem i

fios lumbos przmunire ; verüm & pectus

et difcolor, nec

(pondet aéris ferenitatem ,

lorica contegi juftitie , & indgzi loricam.s

nii poft tonitrua reboantia , poít fulmina

ruentia, poft fulgetra micantia, ac pluvias

juflitie , fed cur juftitia non potiüs capiti ad-

movetur , quàm pectori? velcur magis in

delabentes, grandinésque

fegetes proteren

bine oritur bel-

loricam recuditur pectoris, quàmin galeam

tes ; ita & pax nounifi ex tur

lorum ? ita e(t, ibiduntaxa

t pacis olea flo-

capitis? an quia injuftitia cor aggredirur ; &C

t: cupref-

ideó vult Apoítolus ad hanc propulfandam

ret , ubi fune(tee cupreffus furgun

]h

nt, pugnas,con

fli£ctus, &

loricá juftitiz pe&tus pramuniri? utut elft,

süs excidia produ

nos armatos vult contra concupiícentiae af-

neces ; ubi cupre

ffus aluntur, ibi pacis olea

à lumbis, & non magis

fultus , & caftitatis cultores inftrructos armis

floret : fedcur potius

virmutum, & przfertim continentiz, ut nos

à capite exigitur armatur

a? quia nimirum

crudiat ad victoriam contra impetus, & af-

caítitatis pugil acriores in lumbis fuítinet à

carnis illecebris affultus , & ab eblandiente

fültus voluptatum carnis ; quia etiam Job

concupifcentia impetus j & difficilius elt de-

prs ceteris lectionibus fuo & fimeto , veluti

do&torali & cathedra pofteris fuis diclatis ,

licias in lumbis coércere , quàm in capite ho-

ftiles incurfiones compeícere.

Sola libido

hanc edocuit veritatem , quàm altius menti

voluit impreffam 5 ut difcerent homines ,

;ant, f

Herculem in foeminam commutavit : &

»I

|

quamdiu viverent pugnare, X voluptatumil-

Samíon cujusartificio delufz faerant vulpes;

lecebras expugnare ; quianon vitam hominis

cujus fortitudine difcerptus f

u

eratieo 5. cu-

rati ceciderant hofles ,

militig zquiparavit ; fed militiam effe afe-

jus congreffione proit

Militia e$fl vita bo«

cebris , & qui fuerat

ruit Hufleus Princeps,

ceffit & ipfe carnis ille

ludus fit

minu fuper terram ,

nimirum experientià

invictus , debellator, & victor ;

didicera:, quod tam afïeverameg depradica»

Veneris , mancipium uxoris , & captivus

bac,

fcorti,

Quamdiuin hac vita fpiritum haurimus,

65

63«

Sed cur non i

h':pci?etrabilï zre, velim-

flexili ferro ,. aut folido alio metallo potiüs

tamdiucontinuam pugnam fpiritum inter,&

carnem experimur;unde& ipieApoftolus ait.

armantrur lumbi , fi cüm infen(iffimo hofte

44d Galat $.

Caro concupifcit adver(us irttum. [piritus

k

i

P

ugnas ineunt , ac fave digladiantur ? quid

17

cum

L

lumbis veritas ? quae mentis eít con-

autem adver us carnem , & alibi ditlerens de

^

hac pugna fpiritum inter & carnem ajebat :

44d, Rono.174,

ceptus , & oris partus ? an quia pudor fola

-

Video aliam legem in membri meis repugnane

armatus veritate ; licet levi munitus armatu*

á , vel in ipfislumbis hoftem profternit ? eó

tem legi meutia mea ,. & captivantem me in.,

lege peccati , qua est in membris meis, — Ex at

3uia ad voluptatis eludendos affultus , ac ime

(

etus coércendos nil veritate validius , nil

de carnis petulantia victoriam hauriat , ejüs-

r. Ad Co»

nes

fortius vero ? cum voluptatis illecebrz no

que impetus fortiüs ccérceat ; ait de fe ipfo ;

Tinth. 9. 'vo/'

fic pugno , non qua[i adrem verberans , fedca.

26.

agl

nifi larvz (int voluptatis ; fucusgaudii , &

fomnium letitie ; nimirum fucate funt , ac

ffigo corpus sneum , & in fervitutem redigo :

neque alia fuit hzc pugna,quàm concupiícen«

falíz voluptates,quas concupifcentia in lum-

tie inobedientia , & fenfuum rebellio; feu

bis fuppetit , & ad falfitatem hanc profter«

nendam nil veritate validius, ideóque Apo-

[uperioris pottionis,quzeft ratio;& inferio-

ris, qu eft appetitus lenfitivus, interior con«

ftolus recté hortatur Ephefios ; ut vetitate

obarmati fucatas carnis delicias , ac falías vo-

flidus; quem D. Auguttinus poenam effe di-

cit antiqu& pravaricationis, cui Protoparens

luptatis ill

ecebras fuperent , ac profternant.

j

nofterAdam univerfum genus humanum ob-

State ergo

futcin&i lumbos vestros in veri-

tate ? quia etiam

David hoc fuco deceptus

noxium fecit; quamdiuenim homo indem»

nem cuftodivit juftitiam originalem , plus

( Pfal, 37, V.

lugens , & lachrymis madidus ajebat,.. Lum-

$,

Deum, quàm femetipfum dilexit» fed cüm

bi mei implers funs illufionibus , quia qua

concupifc

entia in lumbis delicias excitat ; ac

primüm hancexuit juftitiam, crepit volunta-

t

tem propriam quoddam velut idolum vene«

voluptate

s exhibet , illufiones funt , qua

"-—.

fati,

—

"n

[

$06

Differtaóo XXIll,- '(

rari , permisitque fe tapi, ac feducià fenfuali

nos femper intuspulfat , & in fundendis pre-

fuorum appetituum torrente;SC mergi; tam-

cibus turbator eít , innegotiis agendis teítis

etfi cognofceret omnes tum concupiícentis,

infidus , in actionibus inftituendis fpectator

tum irafcentis animi motus contra nobilio.

protervus, inbene operando adverfarius ma*

rem hominis partem , feurationem , ac pro-

lignus, in templo infeftus focius , in locis

. inde etiam contra legem aternam infurgere.

publicis infidiator perverfus ; in aíceteriis

€6,

. Rebelles;ac irregulati appetitus noltri ,

folicitator iniquus; & in quovis loco hoftis

L

imperio inobedientes rationis,hebefcentibus

importunus,

L

paralytici cujusdam membris baud difpares

A

69,

Imé eó eft quovis alio hoflte deterior ,

effe edixit Ariftoteles in morali fua Philo-

quia blanditiis impugnat ; illecebris vulne«

fophia , quia tametfi paralyticus fua velit

rat, lenociniis corrumpit , & voluptatibus

membra movere, non tamen hzec ejus obtem-

Íauciat, & nemini parcir, fedomnes impee

perant voluntati , necobfequuntur imperio.

tt; adeo ut plerísque in locis teffera Ordinis

Hac paralyfilaboramus omnes, quotquot ex

equeflris fornicatio fit 5 ac minoris cenfeatut.

infecta Protoparentis radice originem trahi-

nobilitas pretii , fi pudica fit , ac monileju-

mus, vellemus quidem continentes effe;jopta-

ventutis petulantia cfle dicatur , & eos fplen-

remus nunquam iraíci , nunquam ftimulis

dorem familiz fervare illuftriüs , qui can-

pulíari concupifcenrie ; non tamen animus

dorem caftitatis foediüs proíternunt : adeó.

irafcens, nec appetitus concupifcens nofirze

ut haurire oculis peftem , flammas ore diffe-

obtemperat voluntati ; quinimó infurgunt

minare , venenum labiis fpargere , virginitae

Ts da fa. dan dAm ?xaa AA O Xoel o x

acriüs pravi affe&tus , & quamvis voluntas

tem corrumpere , jura violare matrimonii ,

decora cenfeantur effe felicioris zetatis ; &

P

eorum nitatur impetus coércere , ac motus

compefcere, licét plurimum laboret; adhuc

laxiorislibertatis: ifti interno hofti , quem

vix obtinet , ut interdum confenfum non ex-

experiuntur, non obfiflunt , fed viéti ce-

torqueant ; & acriüs infolefcant.

dunt, & ideó Numini abominabiles fiunt ,

€7.

'Imó videtur tartareus hoílis , eandem ,

quia vitijs indulgentes , de quibus David

,P/lll, 330'0-"

ä

uam in primis fzculis contra primavos

dixerat ; Corrupti funt , €5 abominabiles

Chrifti fideles tyrannidem exercuerat , ut à

facti funt : nimirüm cüm primüm corrupti

El

P

3

fide eos retraheret ; nunc in noílram retor-

dicuntur ; abominabiles depradicantur

?

fiffe perniciem , dum inordinatos in nobis ex«

an non abominatio iniquitas eít, quz vo-

citat appetitus , concupilcentias accendir, G

luptatis nomine paliata diligitur 2 & pu-

a

iras inflammat, ut divinz legi fimus rebel-

*

ritatis Vittus, ac cafítitatis decus , véeluti

les

*

videtur interdictam dolere chriftiani

fatuitas contemnitur ? at fi Ifaize credimus ,

1o

$h

fanguinis effufionem, & cüm non poffit fide-

noneques, fed equus eft, ac foedum pecus,

qui foeminis adhinnit

.

.

imoó & dementes

ai

lium obtinere mortes, fatagit mores impete-

re , quos corrumpat, frangat , ac pervertat:

funt amantes fceminarum , qua pudicitise

nonenim malignitas propria imbuta nequi«

infidiantur , ejásque mortem accerfunt; qua-

ub t4j, ä:

tia odium depofuit , fed tantüm ingenium

propterSiracidesait: Ez imveni amariorem

Ecclef. cf,

r 1 9. 27,

Ó

1

vertit ,quo mentes fidelium evertat, eásque

morte mulierem , qua laqueus venatorum.s

?» "U. ZZQ

1l

fibi blandiüs fubdat voluptatum illecebris ,

€ff , & [agena cor ejus , && vincula funt inanua

li

& concupifcentiz blandimentis ; quodque

illiut , quiplacet Deo , effugiet illaya s.

li

$o

deterius eft,quia plerumque inimicum, quem

Cattitatis cultor hanc declinet Scyllam ,

"Hü?m.l, 10 Ji.f

hanc effugiat Charybdim , hunc devitet fi-

novimus , non odio profequimur ,Íed eidem

4 'JJM«m],. Hi

renum fcopulum , ac Circeum (tabulum, eft

Ad Epbef.s, eblandimur , cüm dicat Apoftolus. — Nemo

&tl

-

unquam carnem [uam odio babuit, feduutrit ,

enim mulier concupifcentiz excitatrix , mor«

& fovet eam..

te ipfa amarior

.

L

Invent amarioreu 90ri€.a

69,

Eftinimicusiíte, qui nobiscum nafcitur,

smulierem , quia hzc per blandimenta con-

nobiscum nutritur , & crefcit ; fanguine nu-

cupifcentiz , per illecebras carnis bellaindie

tritur noftro, fomno reftauratur noftro,noft-

«ens , etiam de viris fortiffimis perfzpe tri«

rareficitur quiete ; eft (iquidem hic inimicus

umphavit : qu47£i , sit ( Cyprianus de fin-

caro noflra , que vel in primis Protoparenti-

gul. Cler. ) & guales Epifcopi , & Clerici

bus noftris ccepit contra fpiritum infurgere ,

pofl confe[fronem ,. &$ vicloriarum calcatazs

ac interna indicere bella , excitare pugnas; &

certamina poff magnalia , & figna mirabi-

tametíi hic hoftis , quem intus noftrà nutrie

lia uiquequagque monflrata , mofcuntur

mus fubftantiáà in tenella ztate blandus vi«

eum bis omnibus naufragáffe ,. dum volunt

Quantos Jeones

deatur quidam effe leunculus , quia tamen hic

in mari fragili navigare.

nobiscum incrementa fubit , fervet cum noft-

domuit una mulieris infirmitas delicata ,

ro fanguine , rugit, & fzvit ; cüm primüm

tametfi infirma fit, & vilis mulier, viros ta,

men etiam fortiores proflernit: tefles ac

valentiorescaro noftra vires fufcipit: neque

unquam defatigatur in noftram perniciem,

cerfuntur Samfon , David, Salomon , &alij

in quam jugiter agit , & contra nos pugnat ,

fexcenti ,. qui tametfi obarmatis obftiterint

quó nosexpugnet ; necoptatas tinquam no«

exercitibus , & fleterint ipft, cüm cateri

bis inducias indulget : eít eniro hoftis , qui

eneci caderent , Qqui ferro non cecidére ,

five vigilemus , five quiefcamus fomno fo-

concupifcentiz illecebzis proftrati , ac victi

,

cefsére voluptatibus : de Samfone virorum

piti, five lgbgremus » five otio indulgcamus ,

Qf«

./

-

Culturá caftitatis probieflorefcunt Affc&us:i pravi flaccent. &o7

fottiffimo ait D. Ambrofiusi» "4pologia Da-

CH pkriaulum , dele&labile detrimentumn.s ,

vida pofferiori : Samfon validus , & fortis

amali natura boni colore depitta.

.JL!J?( Ü j'Z" 3

leonem fuffocavit , fed proprie carnis couttt-

ait D. Maximus, viri uaufragium , qusetis

pifcentiatn fuffocare non valuit , wintula»

ampedimentum , «ite captivitas , quotidia-

»

foloit boflium , fed fuarum non (aluit nexua

num damnum , voluntariapugna , [umptuo-

cupiditatum , ame[Jes incendit alienas ,. fed

fum dellum , leena compleilens , exornata.s

unius mulieris accenfis g'gniöu.f virtutás fua

Scoylla , animalmalitiofum. — . Haceff , aw D.

ane[fem protrivit.

Anafta(ius Nicenus quacfl 6 5, in fcript. 2uies

)

81,

An non forti

ffimus in ïbeilo fuit Da-

ferpéntis ,. Diaboli folatium ,. officina d-

vid ? & tamen licét huic nihil detrimenti

JHmontüm , Uipera UVéfiita , quia .ex oculis

attuleritPhilifthzus Gigas ; fed potiüscla-

eftem exhalat , ex ore flammas ditfeminat ,

riüs ejus illutraverit gloriam 3 una tamen

& exlabiis venena fpargit. |Nequeurbani-

venuíta mulier eminus confpedta , -vel in

taseít, ac lufus foeminis adhafiffe , cum ni-

frigido fonte flammas excitans , G 3gnem

veo candore flammas excitet, quibus pudi-

&itia cinefit

3

.

neque lufus , ac .nzvus eft

accendens zoncupifcentiz , hisce miffilibus

ignibns virtutem expugnavit Davidis ; ;qui

carnis indulfiffe illecebris , um pluvio &

ex frigido fonte:monítrofas haufit concupie

.&clo igne , ac flammante fuülfure impura

Obruantur urbes ; non enim, fi luífus eífet,

Ícentiee flammas : accenditur etiam frigido

in fonte concupifcentia , fiibi mulier frigi-

carnis fequi illecebras, concupiícentig ad-

4is illis eblandiatur laticibus: fiquidem mu:

herere voluptatibus tot delerentur regio-

nes flammis , nec tor cinereícerent urbes.

lierem vidiffs infonte , perinde Davidi fuit ,

ac flammas à fornace hau(iffe : & non ho-

ignibus ; fupplicium adeó acerbum non lu-

snines , fed ferina funt monftra , qua flam-

fum eífe incontinentiam arguit , fed fcelus

eff^ attrociffimum edocet,

mas ebibunt in fonte , qui ignes hauriunt

Imó adeó grave

€x aqua : imó & pecudibus funt viliores ,

eft carnis incontinentia flagitium, :ut Deum

qui concupifcentiz illecebris illecti virtzie

ipfum peenituerit conditi àfehominis, ^ Z2- ,

n

Genef. ,

;,äo'v-l! ;

(fyn '45.

tem proftituunt pudicitiz , quó mulieribus

&us dolore cordis sntrinfecus delebo , Zaguit

/

adhzrefcant, Hincprodigus adolefcens,qui

bominem: neque aliud £uithoc fcelus , quod

$ntemperantiüs vixerat alendis fuibus prz»

Deum ad ultionem , hominisque .deletio-

l

citur , ut qui fcediffimo depravatus ;con-

nemprovocavit; quàm carnis illecebris ad-

cupifcentie vitio in belluam degeneraverat ,

hafiffe ? AMeceperunz fibi uxores; ait S.. Am-

Dux fieret putidiífimi pecoris; & porciscon-

brofius : eo uue increvit .eulpa , ut etiam ,

L

V

Cap, 44 d

$8 h.

Éociaretur,qui vixerat impudicus, X iÁmundus.

Deus , quinaturaliter non movetur., aut 4r4,

"iT

"Non eít uzbanitas , & lüfus foeminis

.Aut odio , Aut pa[fione ullá , prouocatus vi«

s

adhzeíiffe , iuóque indalfiffe genio; fed

deatur. ad iracuntliam , eatenus mundus e-

mors eft pudicitie , interitus caílitatis ; &

]uvione periit , quia humanum genusintem-

| i Ecclef, aap,

hominis pernicies ; cum Siracides fateatur

perantiüs vixerat ; & adeó enormes excita-

|

if

E7- v. 27.

noninveniffe mortem amariorem , quàm in

'Verat ignes impuritatis ; .nt hisceextinguen-

muliere , £$ Zuvent amariorem onorte onu»

,'U.Ul

:dis accerfiri & coelo debuerit cataclyfmus : de-

"

lierem ,. bac enim , ut ait D, Ambrofius

merfi fuerunt homines , & naufragi perje--

lib.offic. e/? janua diabolt , ia sniquita- 3runt in fluctibus , quia carnis concupifceg.

[

g»

f

T gomil,vo, 415 9 fecorpionis percufro ,. genus nociüum.s,

&ii$ exagitati , voluptatum adha(ere

Hac , ait D. Chryfoftomus ; eff anaturalis

állecebris,

-

zeutátio ';.dffzd;g:äili: alamitas , domefti-

ld. Im/ D

ÀN

NI

À

l

7N

N

NW&, ^

T

N

n

Q"m ;

w

TANN

VA V TC

N

N

N

)lwh

N KMM

"

)u 89

à

Waf -

LVA

(

.0

E. a.;þ

bem

P

1 Ms

ol

^s

PL

ER

À

.ffï-.

w $1471

uD

m

&lx

d

-

a m

T )

Z9

k r

u)

"

Fs

N

S

7

^

g

Y a

I

[5

À

ä

ATR

T

gm

t a

71

:

^m

deicer

!

o5sS

Foai d Apaiuzon.

u- DI

B& (s08) Ef

: Ciäwww?ïäwwææææäääæü&üääææä?æääæü&äl |

æcäææææäwæäöäöäæææä?ïäcïäääæäcæ

DISSERTATIO XXIV.

Rebellantis luxuria carnis fons eft puti- .

i

i

difsimus , ex quo pravi omnces affcctus, &

calamitates fcaturiunt.

]

L

x

»

g. I.

[

pitudos & attro

h

días libidinzs ex gm'zzi!ale 5777

eQuanta [it mi

. fupplicij , quó à Deo vinudice plecfitur,

üa'fuf

a

Xoy --*

Q6

Uamvis nullum videatur

v

N

idololatrid crimen at-

fus delevit. « Peccaverat Ac'hab , peccav&

l?-

AUR

W

rat & David ; uterque Rex , uterque & ho-

jem a&

' i

XE»

E

«

trocius ; quamvis nil

micida, G tamen pepercit Deus Achabo ad

VAU

zi

n.

N

--

deteftabilius , quàm i«

primam capitisinflexionem , nec malum ul-

UT

j

W

dolis litare ; níhilomi-

*

L

a

lum in diebus ejus induxit

David autem

n

jj

J

s

A

nus poft litatas vitulo

tametfi lachrymis maduerit , ac contractam

Í

PA

NE

S

m

VT

L n

victimas pené parcitur

.

Àfe maculamlaverit ; nontamen fupplicium

populo idolis litanti

?

$ Ammonitidas , imó

evadit , fed infilio, & per filium flagitii ex-

1160 ita poft violata

peritur poenam , moriebte uno , altero re-

nonviolatas, fed tantüm receptas, condo-

bellante; fed quid? quód Deus Achabo pe-

natur populo 5 fed ftatim/viginui: quatuor

percerit caput inflectenti, & Davidinoncon-

millia virorum internecione delentur, acin-

donavetit lachrymis madenti ? — quia licét

expe&lata morte extinguuntur.

Non funt

uterque homicida fuerit ; Achabus tamen

Juíus ,qui cum foeminis joci inftituuntur con*

occidit, ut poffideret 5 fed David.occidit ,

cupifcentiz , fed ícelera funt idololatrià gra*

ut moecharetur 5 J ille interfecit Íceptro in«

viora: Sciopoltconflatumex auro vitulum,

hians; hic interemit carnis indujgens ille-

oft victimas eidem litatas, fuiffe enorme

cebris,

Bt quamvis adulterze pepercerit

3

Ícelus triginta millia virorum enectorum

Deus in evangelio ; non tamen palam fuit '

fanguine deletum ; (ed fcio etiam fupplicium

ei veniam impertitus, fediantüm non dam»

fui(ie idololatris inflidtum jubente Moyfe ; &

navit dimiffam : neque enim de aduitera

h

fupplicium de fornicariis imperante Deo

dixit ,. quod de Publicano edixerat , fcilicet

fümptum fuiffe,

Contra Idololatras Moy.

/

Sed

mortem fe nolle peccatoris ,. séque Medi-

fes ex Numinis verbis Levitas armat.

cum effe , non Judicem : imó injunxit eis ;

Ede. 37'

contraimpudicos Deus ipfe Moy(i iniungit

ut feeminam faxis obruerent ,. fi ipfi fine '

m tutuam RP m

ut impuros quosque trucidet, ac interficiat j

crimine effent,

Non igitur impunita di»

| INWumer, 25.

vitulum ; qui conflavit , adhuc vixit : cum

mittitur luxutia ; quz calamitatum omnium

Zambri, qui moechatus fuerat , flatim ju-

catetvam integram Ííecutn trahit ; etenim

ä

Aaron idoli Architectus non ex-

guletur.

David ; quia poft delatas plures victorias , vi«

|

pungituré cathalogo facerdotum , cum ia-

&us ipfe cecidit ab impudicitia proftratus; .

men fornicarii igne extinguantur , & cata-

licétfacco indutus , & cinere afperfus impe- '

clyímo deleantur,

vare filio vitam non potuit: nec mirum (à

Non igitur eft lufus impudicitia,fed ma-

adeo Numini invifa e(t impuri:as, quz fcele.

p

lorum omnium fons putidiffimus , calami-

rum eíl primogenita, & mater criminum

tatum fcaturigo ; hinc ex decem Decalogi

nunquam effeta; etenim fcimus ,velín ipfo

praceptis nullum citra füpplicium fpernitur,

mundi exordio poft pomi efum ftatim im pu.-

nifi folafornicatio : fiquidem defertores fi-

;ï

dicitiam irrepfiffe , & indiguifle involucris

dei exuruntur : notantur ftigmate blasphe-

Protoparentes poft culpam , nullümque fen-

Ó

mi : culeo infuuntur parricide ; ferrotru-

fiffe infeitius crimen , quàm impuritatem ;

cidantur homicidze: fures patibulo fufpen-

tunc enif fe nudos effe noverunt , & fimul

duntur: quid, quód folaluxuria, quz bis

erabuerunt; tuncfolia collegerunt ex arbo«

in decalogo prohibetur, nec femel audiatur

ribus , quibus non tam corporis nuditatem,

inforo punita ? nimirum non fpeciale injun-

quàm Íceleris faeditatem tegerent.

li, 7) f,

gitur luxuriz fupplicium, quiaomnia fecum

Imó non fola intemperantia & fcelere pi'oi

3*

—— —

Qq

malorum genera trahit; fiquidem ob luxu-

t

riam Deus mundum univerfum femel ex.

diit, fed ex ipfa catera catervaim erupére

erimina ; quó gjon ?-,þdUCiï l'omanes carnis

illes

tinxit , & pentapolin in Perpetuum gror-

Q

-

Luxuria carnisfons pravorum Afectuum,ac malorum omn. $09

illecebris addi&los impudicitia? Salomonem

peccata tua ; cum Magdalenæ vix lhxuriam

audeat condonare , fed in ejus amorem veniae

&Dei colloquio ad fcelera pertraxit Moabita»

rum ; Samíonem hoflibus invictum , Ícorto

refundat indülgentiam ; quafi non eflet ipfe,

?

.

qui luxuriz peccata dimittetet, fed amor, qui

tradidit vinciendum

Davidem Gigantis

!

domitorem ad foeminam adduxit ; effecit-

reatum remitteret ; G ignis chariratis flam-

que, utquiàvulnere perfecutoris ab(tinue*

mas extingueret impudici amoris; & affe-

&us amoris pugnasiniret , & palmas de pro-

rat, fidiffimi militis cede manus coinqui-

Luc.7, 47*

natet; fi enim concupifcentia graffetur om-

fano divinus referret, Remittumtur ei peccata

nia in homine fus déque vertit , & decora

multa,quoniam dilexit multum:pugnantinter

evertit virtutum , à quibus fenfus omnesfta-

fe fe affectus , [ed caftitas , ac amor pudicitize

tim deficiunt,' & oculi , aures, nares , ma-

dz reliquis gloriofiüs triumphant, eft enim

caítitas , quze pravos profternit concupifcen-

nus , lingua , pedes, cor, &vifcera ómiia

Mechiz militant , ex cuius puteo. exiliunt

tig motus , infolefcentes coércetappetitus ,

fumus, &locuftz ; à quibus cuncta ex-

& pios quosque affectus fovet , quibus pluri-

terminantur incoelo, &interra; quianulli

mum favet; imóea eft cattitatis preflantia ;

parcit fancdtorum , & bona omnia corro*

ut eam Methodius non vereatur, divinitatis rib, de ca-

ortionem vocare, quà homo ftudio addi- /f,

dit,

[2

étus pudicitie Numini fimilisfiat. Quód

Hinc præüfgnaturusDcuïs fcelerum ofn»

nium colluvionem in Jerufalem;eam non par *

veró (it caftitas regia , ac imperatotia virtus

fubindicat Caffiodorus Ze Baphiarjs , &

Lic. X

ricidam,non fuperbà, non avaram, nec idolo-

Epifl.

rum dixit cultricem; fed fornicariam vocavit,

purpura confe&oribus , eà quiaad(tricti fue.

$*

Jergmf; PA

Tu autem fornicata es cum multis amatori-

rint hanc artem-exercentes ad puriffimam

corporis caítitatem , eó quia talium veítium

bu. — Quédfi acerbitas morbi ex medicinz

praftantia coniicitur , ftatim deprehendi-

fecreta , dicantur immunda refugere,

mus, moachiam vitiorum omnium turpiffi

mum effe , acfoedi(fimum , cui curando effi-

$.1h-

caciüs pharmacum adhibitum fuit,quàm cz-

tetis corrigendis vitiis? plásque laboris im-

penfum fuit uni impudicitiz delendz , qnàm

Caffitas perdueles fimgulos in l)og

cxteris abolendis vitiis; etenim quis fcele-

sineffetius compefat ,. éffque

fwnis bumana [ubflantia , cujus

ratior Püblicano , qui pauperes exfugit, vi*

duas opprimit, innocentes premit,domus exe

bentficio virtutes reuroifcunt. —

pilat , divitesexpoliat , templa diripit ; & ta-

mnen hzc omnia piacula fe(tivé , vel inter epue

Uàd caftitas ea fit imperatoría vir-

é,

las expiantur ; etenim vocatuse telonio Mate

tus, quz fortitudine loricata , &

puro chlamydata amore , non fo*

thzus Jelum convivio excipit ; & illico ab

ufuris , & rapinis ereptus deftinatur ad evul-

lüm perduelles concupifcentie , & lafciviae

proflernat motus , coérceat impetus , comie

gandum evangelium ; & ex publicano fit (ta»

peícat affuitus ;; verüm etiam de proftrata

tim Apoftolus.

$.

Hoc tamen tam promptum, tamque pa»

lafcivia triumphans pios quesque excitet. ,

foveátque affectus , ac reliquas promoveat

tabile pharmacum vulneri fuo curando neuti-

quam fuit Magdalena enacta ; amoris ignito

virtutes ,. lucolenter oftendit S. Ephrem in

fuis de caflir. & virginit, traclatibus , qui hae

telofaucia domum ingreditur Phariízi ; non

bentur z0570 primo, & Origenes hanc prz

epulatura , fed ploratura ; non vinum hau-

ftura ; fed lachrymas effufura ; non accum^

cateris comrmendans virtutem ait per anti-

thefes,libro decleric, fimgular. Munitmen in-

bit, fed procumbit ; non calices haurit , fed

alabaftrum exhaurit ; non ridet in epulis ; fed

vitlum eff [an&limonie , & expugnatio fortis

gemit dolore correpta , non lt ludit , fed

infamia , fortitudinis firmitas , 65 lafcivia

]

2

petulantis infirmitas . probitatis prefidium

angore torta irrugit

unguenta fundit ,

lachrymas effundit , & comas diffundit; pe«

E izprobitatis excidium $. animi vitloría,

des ofculatur,quibus re&tiüis ambularet; lach-

€$ corporüs preda ; ubertas gloriavum ,. &5

flerilitas criminums pronuba fantlitati , &

rymisrigat , ut flores germinent , quos col!i-

3

L

gat ipfa virtutum ; litat fletu , facrificát affe«

vepudium . turpitudinis

( [eeritatis. indi*

cium , 6j *45&!2'*:;"0 fcandalorum ; exercitiums

&u , flagtatamore ; & queantea lilium neg-

lexerat caftitatis excolere; fatagit nunc tosá

cOnfinEnti£ ,

&f evacuatio tota. luxsria!

L

J

la

ornari charitatis; nefine flore hoftia maéta:

x fecura virtutum , & debellatioinquieta

j

6ellorum 5 puritatis culmen , & libidinu car-

retur poenitenti: & tamen poft fufas lachtry-

mas , effufa unguenta ; litatas cordis victi-

cer ; bone[latis portue ,. & ignominie nau-

mas,quamvis amáfle dicatur, adhucà magift-

fragalis locu 3. Virginitatie Mater , & boflie

j

ro Chrifto dimittitur , & Magdalena poftlu-

immunditie $. lorica pudora ,. && fholiura ..

jé

" Q&um intimatur , ut difcedat,

Vadein pace :

probro[ftatis , corruprionu exitium , murus

n

Luc( 7; ,O.

rigorie , €5 dejfirutiio wulgaritata ; [everi-

cum Matthzo dicatur , ut Chrifto confocie-

tur , quem fequatur Matth. 9. L t. feguere

tati gladiw triumpbator ,. 69 diffoluttonse

;l

0!

me : Quid? quodetiam Paralytico ultrà pec«

occifór ; armatura virium , &5 exarmatura

ure

cata dimittat Marth. 9. 2. . Resmsittuntur tibi

fiuxorum ; integritatis dignitat , & fornicae

tíondé

jf

L

$5$52

^ Vgr;mf' de Afe&:&m /T QU& d

ao

£10

. Diflertatio XXIV,.

tionis abdicatio ,. claritatis fa/z'?gi):m , &

libertatis adfetuht populi ,ae palmas , cui fea

* dedecoris pracipitium 5 voluntas bonorum ;

flivis vocibus adgratulantur , in plaufum

! operum , & affitlio vitiorum , refrigerium

enim viétoriz , uterque fexus , & zetas omnis

pudicitia , pena petulantia , acquifitio tri-

cucurrit , nec aliz pulfabant aures

umpborum ,. & facinorum detrimentum.» ,

» aérémque

opplebant voces , quàm jo zi

mphe , trí-

zequies falutis ,

& perditionis exilium ,

umpbe ,

quz debellatori hoftium occine-

vita [hiritus ,. 68 carnis interitu

3

L]

bantur.

flatus

Sed cüm Jephtes triumphali pom-

qualitatis angelica , & funus bumane fub-

pain u:jbc

^

Jlantie.

m veheretur Mafp

ham viclori pat*

ori obviam 1fe

prima omnium fert unigena

7*

Sed fi caftitas eft floscorporis, nitor ani-

filiai, in qua virtus cum venuftate certabat,

miz ,decor hominis, fplendor vitz , & fo-

fpes unica , & fplendor familiz ; praerat

mentum reliquarum virtutum , cur funus

enim virginum chori feftivo timpanorum

dicitur humanz fubftantiz ? quid cum Ma-

pulfu Jephte victori adgratulantium. — Ad

nium umbra virtutis fplendor ? quid cum

occurfum filie , quó fe verteret afflidtiffi-

lilio vernante arefcens , & exficcatum vep-

mus pater ; nefcius , feítiva inter gaudia tri-

retum ? quid cum fepulchri arefcentibus

ftis ipfe prorupit in lachrymas , memor

cinetibus florida , ac fuaviter olens virtus?

voti immolandi Numini , fi victoria con-

fi funus humanz fubftantie Libitinam fe-

tingeret potiri, quem ex confanguineis do«

cumtrahit , & caílitas virtutum omni-

meíticos lares repetenti primà occurrif-

um promovet exercitia, vitámque coho-

fet : lachrymis madidus delatas ex. dele-

neflat , quomodo cohzret cum funere ca-

us Ammonitis palmas , — cupreffus 'ferales

ftitas ?

cacitas cum luce ? umbra cum

cenfuit , criumphus in luctum abiit 5 vicl-

fplendore ? hyems cum Vere? fed fcité ca-

lQ,

riceslauros in amariffimas veríz funt fa.

ftitas funus dicitur humanz fubftantiz : quia

lices , & epinicia abjerunt in nenias : &

1 .'D, 200

concupifcentiam , & luxuriam non folüm

tametfi fevitiem videretur voti damnare ^

coércet , fed penitus extinguit 5 ne quid-

cum tamen memoriam refricaret Abrahze

quam diffluat de humana fubítantia , cuí

facrificium proprium immolantis filium ,

funus indicit caflitas , qua pravos quosque

in ejus exarfit imitationem , abhorrtuit«

affectus infurgentis concupifcentiz , & in-

que impiam pietatem

» quó Numini pto*

folefcentis luxuriz profternit, enecat, &

miífa fervaret , & emiffa vota fideliter exe

extinguit : idcóque funus eft caflitas huma-

equeretur,

. Hinc pius , victórque pater,

n& fubílantie , cüm in homine perimat

recollecto fortiüs í

KMI" [] l fu

piritu filiam alloquens ,

ip Ct,

quidquid in eo carnem fapit , ac interimat

ait,

qqidquid Venerem fubolet,

Vicimus filia , fed tuo fanguine $

€.

& vix paucula protulit verba linguz facune

Hinc caftitatis culturz addicti mortuis

diam prehibente cordis dolore, veftem in

3udko W! 'd

accenfentur, Egreffus Jephtes Hebrzeorum

geminas fcidit partes , & canenti nicetes

Prator contra Ammonitas votum Domino

ría filiz funus indixit 5 nuncupati religio-

vovit offerendi ei in holocauftum primum ex

nem voti expofuit, non aliter folvendam ?

confanguineis , cui poft delatam victoriam

quàm unigenz filize fuze funere.

obviaret,

Cum [ephtes crebris velitationie

Notat tamen Mariana hic,

Hebraos

9.

bus Amonitas incurfantes jam competcuif-

non putare unigenam Jepht filiam occifam,

fet; & majoribus copiis videretur muniendus,

fedDei obfequiis in virginitate mancipatam,

Judic. 1.

toti preficitur ipfe exercitui,cüm veró nollet,

Nimirüm vices occifionis obit caftitas,

qua

g

nii vim vi propulfurus ad arma defcendere ,

eft funus corporis,

& mors concupifcentize,

l

miffisad hoftes legatis fore fperabat, ut lis,

& pro morte fubeunda virginitas fubftitui-

qu& Ammonitas inter,& Galaaditas ob con-

tur cuítodienda :

quàm fcité igitur Orige-

finia intercedebat , citra fanguinis effufio-

nes caflitatem dixic funus humanz fubftane

nem componeretur ; verüm íÍpernentibus

ti2 , quia culturá caftitatis eradicatur quid-

illis mitiora confilia, maluerunt , non verbis,

quid in concupicentiz agro pullulat pravi

fed ferro ; non arbitris , (ed pugnantibus jus

affe&tus ; amputatur quidquid carnem füb-

fuumtueri, Idquecaufe fuit , cur Jephtes

olet , sítque proptereacaftitas, quz in hoe

pro falute patriz , ac libertate fervanda ju-

mine perimit , quidquid in illo carnem fa-

ftà exarferit irá contra Ammonitas animos

pit. dicatür

ad pugnam addentenon tam infita alacritate ,

caítitas .funu

que propterea non incongrué

s humanz fubflantie ,. cum

quàm altiore de coclo virtute & concepto

& unigena Jephte filia obfequio man-

priüs voto fe hoftiam Deo maétaturum f,

cipata caflitatis , occifa dicatur, & oblata

quod ex domeflicis viventibus , fi vi&tor &

Jom, ?

in holocauftum ,. perempta , ac tumula-

pugna evaderet, fibi domum repetenti pri-

ta; tametíi adhuc viveret filia Jephtej;

mum occurriífet.

Hofles Jephtes aggre-

.:

quia tamen culture cafítitatis perpetuó

ditur , accerrimé pugnat , plures expugnat ,

addicta , mortuis accenfetur , — ac funera-

& tandem totum Ammonitarum exercitum

tis 5 quia caítitas eft funus humanz fub-

frangit, fundit, fugat, diffipat , captis Manu-

tantiz , quatenus perimit, quod in homi-

|

ä

lis, ca(lrisque, ac toto hoftili comeatu.

l[

ne carnem fapit ,. quidquid. luxuriam fub-

Viclori é pralio reduci laurqs Jephta yindici

elt ; unde Origenes in prafato libro de

cle.

)äi

|AÓüb $5 —— 9

!

Luxuriacarnisfons pravorum affectuum, ac malorum em'n, u

clericorum fingularitate elogio caftitatis ad-

carnis appetitu in animae . voluntatem eum

dit. Hyjus ( fcilicet ca(titatis) retinaculis o-

prafumat reformare? an quia angelica vir-

mmie obfcanitas frenatur , & compedibus

tus fit caflitas, qu& propterea omnem abi«

ejus calces furentua libidinis fl'atuuntur 5 In

gat carnis appetitum, & in folaanimi efflo«

d

pane veluti in fcopulos franguntur 1mpetus,

reícat voluntate? itaeít ea excultz pudiciw

qualescunque [anguinis $nundantis , & in illa

tiz eft vis, ut beneficio hujus culturz caro

fedatur fumans bumoris in[ania corporali:

ipfa reflorefcat in fpiritum, & hominescafti

qua dum fibi fubtrabit. adminicula concupi-

non ampliüs ex fanguinibus, neque ex vo-

feentie mortua membra fua. cogno[cit baju-

luntate carnis , neque ex voluntate viri, fed

ex Deonati fint ; quiacato per caftitatis cul»

lare , quia caftitas pravos omnes in humano

corpore interimit motus; utmembra cor-

vuram florefcit in fpiritum, ut fcite dixerit

lib .de Pudi'.

poris quafi fuis deftituta motibus mortua

'Tertullianus : Carnem per continentiam an-

fint , & cultor caftitatis mortua fua bajulet

gelificatam efe ?. dicitur enim ab ipfo caro

membra , quz nihil agunt diffoni; nihil de-

angelificata, quam mullus libidinis se(tus

corrumpit , cui non videtur Joannes Clima-

promunt indecori, & veluti mortuajacent;

Grüdil ,.

& quz in corpore folet concupifcentia pe-

chus diffentire, ita differens: Exce[fva na-

tulanter infolefcere , froeno «oércita ca-

£ura abnegatio, corporisque mortalis, atque

flitatis , perinde jacet, ac fi fuis effet prar-

«orruptibila , mirabilis ve vera ad 1ncorpo-

fus viribus deítituta, ac penitus emortua,

ream , fpiritualémque fubflantiam contentioz

quia eít caftitas funus bumane fubstantie,SC

quia nimirum defcecatior caftitas per exceffi-

ca(litatis ftudio addictus soertua membra

vam concupifcentiz, achumanz natura ab-

fva bajulat.

negationem , eanitet mortaliscorporis pu«

19,

Ad id etiam allufit Apoftolus cum 44

ritate , ut quafi carnis oblita corruptibilis

3 .'U. 20..

Galatas (cripfit : Vivo astem jam non ego :

fpiritum induat incorruptibilem , & mira-

vivit verü in sse Cbrifiu , quia per legem

bilis fiat ad incorpoream , fpiritualémque

fubftantiam contentio.

carni, &concupilcentie mortuus erat, ut

Eft caflitas in hu«

Deo viveret, cüm enim caftitatem excole-

mana catne contentio, quia finepugna,abs-

A

ret nullum erat in iplo membrum, quod de

que contentione non excolitur -caü-i.tg-s , ne»

Íua viveret pravitate, cum de caflitatis prz-

que efflorcícit,

fulgeret honeftamento : pulchré D. Grego-

dMomil, 133.

rius Niffenus expendens verba Apoftoli ait?

Hifce verbis tantüm non clamat Apo[flolus ;

à» Cant.

Nullus in bominis perniaem trucu-

nullam in fe affeilionem humanam vivere;

Jentior boflis infurgit pfa adblandiente

non fasium, non timiditatem , non volupta-

gem , non doelorem,non iram,non metum non

carne, qua cum demulcet interimit; cum

audaciam , non bonoris, aut glorie cupidita-

'0/2'1114 fgl: $ vuluera infl;git,' qu&-

gem j fed bis omnibus abrafis s folus, inquits

que à fola vincitur cafii-

ille mibi fupereft , qui eff borum, quia est

4404

v

spfa puritas , €5 immortalitas , qui pafcitur

ánter lilia.

Tametfi Apoftolus viveret fibi,

Ugnas init caflitas ; nititürque de tri-

12

9

umphata concupifcentia,ac interempto

quia tamen erat culturz caltitatis addictus,

P

ii l; k

*

;

&libido in eonon viveret ; fed fola efflo-

carnis appetitu vitam haurire purio-

i

rem; nullaenim in cella. proma Chriftianze

reret puritas & vernaret ilos caftitatis, &

lilia excoleret continentize ; ideo eum alle.

perfe&tionis et. virtus praftabilior, quàm

animi , corporisque caftitas , quamà primo

xit; qui pafcitur inter lilia, qui cum in ipfo

mundi exordio mundus totus fuit admira--

maneret,de ipfius duntaxat vivebat fpiritu :

Vivo ego jam non ego,vivit verà in meCbri-

tus de raritate fua fingularem, G de fingu-

laritate prclariffimam ; adeó ut Origenes

fius, quàm congrué igitur ab Origene voca-

tur caftitas fumu bumana [ubflantie, quia fic

eam dixerit; funus bumana fubflantie , eb

quia perinde ac mortuus , cultor caftitatis

continentia carnem funerat, ut vitam interi-

mat terrenam : fed fi humana . fubítantia

abigereà fe debet omnes carnis delicias, o«

mnique carere fenfu voluptatis; & à Joanne

ca(titate funeratur , angelica fubftantia hoc

Climacho vocatur ; Exceffrva natura abne.

de funere refurgit , ac reflorefcit venuftior;

ut caflitatis cultores dicantur potiüs, per-

gatio , €ó quia per inferiorishominis necem

petulantiorem fuffocat naturz appetitum

inde ac Angeli ex Deonati, quàm ex homi-

| Joan, 1,

& anima à pravis liberata affectibus more

nibus; Qwi nen ex [anguinibus , neque ex

voluntate carnis, neque ex voluntate viri ,

tuum quoad carnis concupifcentias corpus

rélinquit, fitque propterea caftitas fzms bg-

ftd ex Deo nati funt.

Ubi Svrus Interpres

non ex voluntate, fedex appetitu viri legits

mane fubflantia:ieu mors quadam corporis,

eít caftitas ,. qua animaz pugnanti adverfus

& revera nulli dubium ,. quin fumatur pro

carnem confoederatur, ac fuppetias. abunde.

concupifcentia, fsu appetitu carnis.

tribuit , quibus de hofte triumphet:; eftenig

LIÍ,.

. Sed cur carni voluntas tribuitur, cui

hoftis nobis valdé domefticus, & familiaris,

nonui(i appetitus , & concupifcentia foleat

adícribi? An quia ea eft excultz caftitatis

quem ob neceffitudinem, ac affinitatem eti«

am amore profequimur , acilli ablandimur,

efficacia, €a continentig vis -,m interempto

$s5 3

quia

«

$12

Difleatio- XXIV..

-

AdEpbe(, quia utait Apoftolus : Ngnäa unguam care

eum n licet j vide ergo quam folicité te c«

'P. 290

nem [uam odio babuit , fed nutrit , & fouet

flodire ueceffum [it ab ea, qua dormit in fins

£471:. elt tamenhic hoftis adeo arcté . nobis

t40, elt autem hzc, qux in. noftro dormit

conjunéctus, ut nobifcum nafcatur, & nobis

finu ipfa noftra caro, quz blanditiis nosim-

crefcentibus, crefcat, GC ipfe, noftróque nu-

pugnat, lenocinijsaggreditur, voluptatibus

triatur fanguine, reflauretur fomno , refi-

vulnerat; & licer pugnare cum hoc hofte

ciatur quiete, ac noítris muniaturarmis, &

poffimus; non tamen licét hunchoftem oce

quamvis in annistenerioribus veluti quidam

cidere, cümin feipfum fzvire minime li-

' blandus feunculus videatur potiüs eblandiri,

ceat , imó tencamur ipfum alere, & nobi-

quàm fxvire: rugit tamenin ferventiore z«

Ícum ducere: hinc Joannes Damafcenus ait :

tate, & adultus nonnifi fanguine pafcitur, &

Lil' ïc $9.

Cum corpori buie quodammodo | conjunctus

;;

rapinis vefcitur, & finos non dilaniat unguie

"ral, cap, 8 ,

fmm j baud equidem fcio quo patto & jmagb

bus, rugitu tamen, torvóque afpectu ter«

Dei [im , & cum ceno veluter , qued & cum

rorem nobis incutit,

jncolumi valetudini est, bello me infe&latur,

À

ä

1j,

Imà adcó impié nos pulfat bellando,nos

& cumbello premitur, excruciat, ac marore

Ji . CF

defatigat pugnando, ut optatas nobis. nun-

afficit , quod G ut conferuum amo , & ut inie

)j 7.'.7;:;7. A

quam inducias indulgeat, eft enim in labori-

vuicum deteflor, quod 08 r vinculum fugto ,

bus focius, in negotiiste(lis, in otio. fami-

& ut ejusdem beredizatis particeps revereor.

liaris , in converfationibus frater , in operi-

14,

Eft enim caro hottis, quem nutrimus;

^bus fpeétator, in fermonibus auditor,;in pro-

& peltis pra cateris vitiis nobis familiarior,

bis actionibus adverfarius, in precibus tur-

& eoad nocendum proclivior,& ad repellen-

bator, in templo infidiator, .in locis publi«.

dum difficilior,quó nobis eít intimior;ac vine

cis folicitator, inaíceteriis mole(tus, in cel-

culo neceffitudinis atétiüs adhzre(cit:fi enim

ä

la importunus, & inloco quovis inimicus ,

eam velimus repellere, nolentibus nobis fe

cujus proprietates funt,illieüs laceffere;blan-

ingerit blandé operofa, & difplicendo nobis

^

ditijs aggredi;illecebris impugnare, volupta-

placet, & placendo dif

plicet , quia tamet(i

tibus vulnera infligere, lenociniis fangui-

pugnet caro noítra, Q concupifcat adverfus

nem fundere , blandimentis proíternere, ac

fpiritum , eà tamen neceffitudine ei adhzs-

delicüs interficere; neque fexui,& cetati par-

reícit, ut nec ipfum valeamus fpiritum juva-

|

cit; neque Afcetis indulget, neque Principi-

re nifi ope corporis , hinc pergit Joannes

bus condonat ; quinimó in culcitris regali-

Damáíceaus, fí macerare, 6 debilitave con.-

bus deliciatur uberiüs, & vel ipfos Princi-

tendam bune mibi. familiarem boffem,jam

pes, qui fceptro fuperbientesaliis imperant,

non babeo, quo (ocío ,. &f adminifiro ad ves

ä

fu plerumque fubjicit Tyrannidi; quin &

praclariff|Emas utav , nimirum baud £gnoraus

|

l

.armatas invadit militum phalanges,ubi nihili

cujusnam veé cauía

L]

procreatus fim , quidque

L

faciens. confufos timpanorum — (onos, nec

faciendum mihi fr

.

fín contra,ut cum ad-

h

D

obítrepentes tubarum clangores , viclores

minisiro, 8 adjutore mitins, indulgentiisque

ipfos in bello profternit ; licét. corpusnon

P?

agere mediter,nulla jam vatio eccurrit, quo

l

fauciet, membra non vulneret , fanguinem

vebellantis impetum fugiam, 6 omnino Deup

Á

non fandat, ftrages; & clades tamen ubique

excitem nece[je efl corporis compedibus degraa

t

fpargit; Gtubi vitores viclrices palmas le-

vatus ia terram. detrabentibus, vel detinene

u

gunt, lucubres cupreffus carnis concupifcen-

tbus,

Hoflis «ff blandus,

|

u

tia amputat; tametfi Davidi nil-detrímenti

€8 anitcus.

e failif, énfidiofus,

LÓ

attulerit. moles illa carnea Gigantis Dhbili«

1j.

Difficulter vincitur familiaris hic hoftis

P*

fthei, quem in valle proftravit,interfecit; u-

cum nobis intimiüs uniatur, i

Pü enim noflec

Di

nica tamen tenellà mulier eminus conípecla

cooperator & hoftis;

adjutor & adverfarius,

lo

infurgente in ejus favorem domelítico: hoc

hotte invictum illius animi robur enervavit:

auxiliator , & infidiator; fi foveattir nos Ope

16,

pugnat; fi affligatur rios profternit, viribis«

h

tametfi Samíon adeo fortitudine prevalue«-

w

que deítituit, & cüm vulnera non fuftineat,

l ]

ti

rit, ut leonem fuffocaverit, ab hoc tamen do-

adhuc laícivit in pluma,

Verüm quamvis

meítico hoíte proílernitur: etiam apud

fo

difficilis cum hoc hofle fit p

ugina; fola caftie

V

Poétas licéc Herculis labores, ac delatze ex

tas eít, quz ejus impetus compefcit, motus

u

ptoftratis monftris victorie commendentur,

coércet, affultusretundit, quia caítitas nos

victus tamen ipfe ab hoc domeftico hofle

ï

3g

fpiritualizat, quó validiüs adverfus carnem

E

palmas, quaslegeratinlerneg hydra pro-

pugnemus; per caílitatem enim

Ítratione, leonis laceratione, fcedé amifit a«

ficut & per

fet

Chriftum pretiofa nobis Deus p

romiífa do«

» püd Omphalem,&Jonem: hinc exclamat Au-

z; Petvir,

I'Cn

navit: U per bec efficiamini divine con[or-

[

Íra

L;b(ao de di.—

guítinus loquens de pugna , quà domefticus

L£5 uatura : fugtentes ejus,

"U s 4»

hic hoftis nos pulfat : Quam fernieiofa lu-

quain mundo e(t

ld

ligendo Deo

concupi[centie corruptioneya, & quamvis hoc

éa! quam continutm bellum! boflem. bune

Qu

divine naturz. coníortium per gratiam ee

erudeliffimum nec fundere poffumus , nec fu-

nancifcamur habitualem , c

ujus funt appen-

[

gare, fed eircumferre illum. neceffe efl ; quo-

dices omnes . donationes,

al

quae vires exce-

niam Alligatus eff nobis,

uid autem peri-

dunt naturz; attamen D

*

1

H

Hieronymus, id -Li&.toïtomra-

eulofius , & miferabilius eff , quàm quod bo-

virginitati etiam tribuit inq

L

uiens * grandia 3owrnianiü.

ís

n

flém nofirum cogimur [ulentare ) perimere

Á

HAIM " promiffa des-

2'2061'.! "722 pfctiafs wirgin

4

Cl

"ATVIHE,

Luxuria carnis fons pravorum affe&tnum, ac malorum ómn,. 5

wavit, ut per bac effciamur divina conforter

gnos: fyderum enim obfequia timy debentur

sSAUIO .

caflitati, quze quoddam eít divinze naturz

Caítitas enim efl,quà eam,quzin mun-

participium: pulchré fandtus Aldeimus, tri-

buens caftitati fyderum obíequiaait: UJrnmen

L:b $ ge 'W.fw'

do eít, concupifcentize corruptionem fugi-

£in.

mus, & cum ipfa fit incorrupta nos Deoar-

immerito à limpidufmts luminaribur, ac re«

éliüs unit, quia ut aitSalomonSap. 6. v. 20,

fiduis flellarum fydevibus ,. fimillque fecundis

Incorruptie facit proximum e[e Deo , hinc

manipulorum fafciculis fomno fopttus adorae

virginitati,& caílze continentize id tribuitur,

7À 4€ Ucuerari videretur.

'

Y7.

ut caítitatis cultores divinz faciat effe con»

Cüm enim caílitatis ftudio, ac laude

excelleret Jofephus, & heec virtus angelicam,

h g

fortesnaturz ,. & ficut Spiritusà corporis le-

—

jun&tus craffitie, à quovis eft carnis (timulo

ac coeleftem fapiat naturam, nonnifi fyderum

MP,S' v

immunis; ità virginitas exculta omnem co-

ei debebantur obfequia; neque mirum,fi qu&e

&rcet carnis infolentiam , omnémque extin-

fyderum turmz fua viris caftis exhibent ob-

guit.concupifcentize zeftum, & ut pulchré ait

Íequia, non ead& Angelis videantur tribuere;

| kd H Co-

Hildebertusin allegoriis: Pirgimitas angeli-

fiquidem Angelum effe felicitatis ef! ; fed ca-

vintb.7.

cm redolens conver(ationem cantat canti-

ftisagis effe addidium cultura in homine id

eum novum, quod nemo potesi dicere prater

virtuti tribuitur , non natura ; & majus eft

£05, qui cum auulieribus non coinquinati ft«

angelicam enancifci gloriam , quàm habere:

d

ameritó igitur fuis fydera obfequiis Joepho

quaüntur agnum,

Quippe quibus fuit cum

Chrisio quoddam virgsaitatis participium ,

famulantur, quiacaftitas quoddam eft na«

quosdam eff, & in premio confortium , quia

ture diving participtum , quo caftus divi«

extuita caftitas divinze eft conforsnaturz, &

nis dignatur ob(equiis * & ficut quze proxi-

cum Chrifte Deo, & homine quoddam eft

qmiüs Deo accedunr, e6 illuftrius clarefcunt,

virginitatis patucipiam, quaftvirginitas,&

ac feliciüs perennant; ita caftitas hancinve-

hit perennitatem,cum fità quavis corruptio-

purior caffitas fit queedam velut abreptio pu-

re, & virginez puritatis: fiquidem virgini-

ne aliena , ac propterea interitui haud ob-

bus eft cum Chrifto Deo, & homine quod-

noxia Plerique eorum ait Petrus Damias Obsfest.ze

nus: qui voluptati allecebra carnalis infer. *^?* 24-

dam virginitatis participium, ut & quod-

dam in premio coníortium.

Hinc prafa-

viunt, qnenoriam [ui uomint poff [e velsu-

tus Hildeberius animam . virginem Virgini

quere per posteritatem — fobolis coucupsfeunt z

Chrifto defponfatam afferit, & caflé foccun-

& boc toto mentis affeclu idcirco defiderant,

dam inquiens: Beata fponía, eujus pudor

quia nequaquam [e hu mundo mori fundi-

dum concipit, non deperit; dum geuerat , non

tus deputant , i nominis [üi tirulum per. u«

perftes vefidua prolie germen extendant. . Ve-

daborar. — Beatiffnus etsam [pon[us, cui ntfi

cobereat uulla virgo efl ; nulla cafta, nifi eum

rüm id illuftriüs confequuntur , ac feliciüs

diligat, nulla libera nifi ei ferviat.

Ejus

affequuntur caftitatis cultores, de quibus lo-

prale nibil vivacius, cum qua nulla propagae

quens Ifaiasait: Dabo eis im domo mea, & Cap.ge sss

tur mortalitass ejus dote usbil utilius,im qua

4n muris meis locum , ($ nomen melius à fi-

dfufficientiam comitatur aternitas ; & vide-

djs, & filiabus , quia. nominis perennitatem,

'tur adhzfiffe Tertulliano Jib. de pudzcitia ,

cui ftudent homines per fufcepta prolis po-

ubi laudes ed:fferit calliraus inquiens: Cos-

Íleritatem , G quidem per modicum tempo-

zinentia "erbum maritale anime . quodam

riss; caítitatis cultores citra detrimenti pe-

riculum, absque ullo oblivionis obítaculo

caflitatia partictpie neque infacunda, & tn-

If

proles ceufenda virtus , quialuos cultores

merentur in perpetuum poffidere , quia ut

Deo generat, & de terra tetreftres fuper coe.

ait Joannesz. e/Zmóulabuut mecum in albis, Apot. X4o

los evehit, ac natura donatos coeleiti beat.

quia digni fünt, &$ non delebo nomina gorum U. $,

16,

- Hinc eft; quód Jotephus pott lomnium

de libro vite: qui enim. agnum tequuntur

ftoià albà induti, feu culturá caítitatis infi-

Gen'ejl .

de manipulis, aliud quoque fomnium vide-

rit, quod enarrans fratribus ait : — Pidi per

gniti; nominis ac rei gloriam affequuntur

"

fomuium quafi folem , & lunam, & flellas uu

nunquam perituram.

139

decim adorare me ,' comque vifionem patri

Quante igitur eft dignitatis, & excel*

fuo,& fratribus retuliffet , non eorum in fe

lentie caítitas, quaà quavis przfervat cot-

amotem excitavit , fed fratrum | concitavit

ruptionis noxa; & homines fupra homines

invidiam , cum patert rem tacitus coníidera.

evehit immortalitatedonatos? Neque dun-

taxat apud Chriftianos cenfeamus in hoceffe

-get: per fymbola mianipulorum fratrum por-

tendebatur in /Egyptum profectio ad rem

dignitatis gradu caftitatem ,, cum etiam a-

frumentariam procurandam urgente fame:

pud Ethnicos in eo fuerit honore habita, ut

: uiris

prifci Romani Coníules, a« Imperatores,

h

fed quid? quód fidereo famulatu, coclefti-

que adoratione Jofeph hamanum fupra fa-

imó & ipfitriumphali pompa urbem ingre-

dientes, fiiisdem Veltalis virgo aliqua ob-

ftigiumerigitur? nifi quiacum eximiuseflet

cafítitatis (tudiofus, non folüm coeleflem vi-

viaífet de via ftatim decederent in honorem

fus eftnaturam induiffe, & terreflrem exuil-

pudicitiæ.'

Hinc etiam fapientes illi, qui

fe; verüm & cocleftia fyderum obfequia pro-

nomina rebus impolbére , caftos voluerunt

meruiffe: ea eft excultze ca(titatis vis,ut fuos

calibes appellari, quafi celites, eó quia vi-

j

;

iim

tam if terris imitentur. coeleflem; quin ex

cultores ceclefibus conftituat obíequiis di-

fan&tis

"

$14

Differtatio X XIV,

fan&lis Patribus non defunt , qui xvirtutemq

fuos debet oculos habere , ne qua caftitati -

4j

hanc caílitatis € fonte derivent divinz effen-

officiunt, recolet; imó debent, & ipfioculi

tize , in qua oceanus ebullit puritatis, due

| plures habere oculos, ne nonnifi pura ' vi-

cántque natalia caftimoniz ab ipfa Numinis

deant , & ne oculi ad illicita retorqueantur s

natura: przcateris Mediolanenfis Antifles,

qui caftus eft, is etiam cautus fit, & folers; J

*

cujus nomen Ambrofiam fapit ait: P;rgiui-

necadat; qu

yac

J

aflitati innumerz ubique pa«

Lib.1,de vir,

ginibus,

tàs & celo accer[iuit quod imitarezur in ter-

rantur infidize ; & caftitatis cultor, adeo eft

riss bac unubes, abra, Augelos, [deráque

lapfui obnoxius , ut Tertullianus Jib, Ze pt»

tranfcendens

dicitia cap. 10, eum funambulo aquiparet,

£nvenit.

Verbum Dei in ipfo fmnu Pa(ri:

qui tenuiffimum fu

Hinc cum aterni Patris filius noftram

in grediwr.

n pendente yc[iigic;

'

19e

voluerit humanitatem affumere non de ali

Faliitur, qui

;bsque adhibita diligenti

d

21«

voluit muliere nafci , quàm de virgine,quia

fine quotidiana cura, fine jugi folicitudine

dimanans € finu Patris, é fonte caflitatis, &

putat, fe poffe in hocarduo certamine victo-

puritatis ; ab hac nunquam voluit, necin fe,

rem evadere.

Is vincit , qui firenué pu«

necinfuis parentibus fejungi, neque neít.

gnat; & is ftrenié pugnat, qui fibi vel ma-

nifi inter lilia pafci voluit: & ficut. Author

ximé attendit, ac paratus (emper eft in re.

"emi -w- s C 09b m u$ . LU. L- du Gub um Á owbheh - G'ESG A — O PA

eít caflitatis, ita amator pudicitize, cujus a«

tundendis provocantis concupifcentiz afful-

morem jugiter infpirat: ac proinde fancit

tibus; quapropter Apoltolus fuo corpori

in virginibus incorruptionem , qua divinz

perpetuum , ac implacabile indixit bellum

-—— — — 058

eft menti propria; viduis continentiam fua-

inquiens ;. Caffigo corpus meum , & in [ervi-

det, & dele&atur in Afceteriis culturà cafti-

4utem redigo , 1eu ut explicat D. Chryfofto«

tatis , quà viri aícete florent; & quia prze-

mus compeícuit Apoftolus feZitionem car-

cel(a eft hujus virtutis praeftantia; id fata-

, ná, co&rcuit concupifcentia rabiem , & prze

gunt tartareihoftes, quó hanc labefadtent,

Jium coptinuum carni indixit,

Serm 11.,

€6 uz corpus ait D. Chryfologus : amimi do-

micilium, animá vas, murum Spiritus, vir.

-—--—— - —— ( —— ——

'5. ITJO :

tuium [cbolam ,. "Dei templum , in [cenam

eriminums im vitiorum pompam , volupta

Pralia caflit atis cateris funt eer-

um redigant in theatvum,

Hinc caítitatis

saminibus difficiliora, quia quoti-

Athleta non folüm contra carnis ftimulos

diana.cfi A"gua , € ,.rarq ijiäa.

o o .4Do— — d* -

. pugnam init, fed & adver(us cacodoemonis

fid.

*

affultus, mundique infultus necefle eft, pu-

0

R czteris Chriftianorum ?certamfnï.

a2,

gnet, ne ipfe expugnetur: idquecaufz, cur

' IoReg 15'2;. al

pugna caílitatisadverfus carnem cateris. fit

bus difficilia funt, ac aliis duriora prze

!

"difficilior certaminibus; & in acerrima hac

' — ia caflitatis, quia ut loquitur Augue

j

pugna non cadere, fed omnes retundere im-

flinus : quotidiana eff pugna , & rara vicio-

?W

petus, coércere affultus fingulari detur glo.

ri4, Nilenim laboriofius virginitate, quae

rie , laudíque nunquam interiturz : quia

cum natura luctatur, fed f1 pugna eft diffici-

(

. lior, gloriofior eft etiam victoria 5 & qui hac

pre ceteris preliis , que ineunt , qui Deo

i*

militant , ceteris difficilius eft;quod pro tu-

pramuniti virtute arduum hoc ineunt certa-

V

Ideó

enda caflitate ad propugnandam pudicitiam

meri glorioflori donantur coroná.,

&

geritur: quia certamen eft continuum, &

laudatur Amazonum inviétiffima Juditha, eó

adverfarius nunquam pugnanti inducias in»

quiaHolophernicaputampüutaverit, hofli-

&

dulget; ideóque inconcufía eft neceffaria in

lem fuderit , ac diffipaverit exercitum, pa« -

d

hoc cerzamine animi fortitudo, animisque

triamar&tá obfidione periclitantem liberae

3

imperterritus , quiin carne [upra carnem

verit, labentem religionem relítituerit, quia.

Üü

agat, G huc pertinet illud D, Hieronymi;qui

ca(titatem excoluerat 5 fiquidem inter om-

Epiff- Yo,ad

M

fcribit : Grandis effe virtutis, && folicite di-

nia ejus encomia nullum eíl, quo ex inftine

Furiam,

!

digentia in carne non carnaliter vivere, fe-

€tu divini Spiritus magis commensetur,

B

eum pugnare quotidie, & inclufum bosiem

quàm ex eo, quódca(lé, & continenter feme

!

"Argi , ut fabule ferunt , centum oculis ob.

per vixerit, & marito fuo vita fun&to ad fe-

W

fervare,

cundas detre&taverit nuptias tranfirez Fe« Judirb.ig, -

!, ' .U' 2.

À

20;

Caflitatem qui excolunt ea debent a-

eiffs viriliter , & confortatum eff cor tuum w Vi

[j

nimalia emulari, quz viderat foannes in A-

eü quüd caflitatem amaveris , & pofl virum |

D

suum alterum ne[cieris; ideo ,. 9 mauus tua

| pocalipfi plena oculisante,& retroz debent

Ü

oculis manus pramunire,ut quod attingunt

eonfortavit te,hoc eft;hzc heroina,ideo Ho-

h

Íolerter videant; pedes non debent oculis

lophernem proftravit, ejüsque exercitum

dl

deftitui, ut videant, per quae ambulent loca;

fugavit, diffipavit, & libertatem afferuit pa-

lingua debet & fuis oculis inftrui,ut quid lo-

triz, quia edo&la in caítitatis certamine di«

b

H

' quatur, videat; debet & tergum oculos ape-

dicerat fe ipfam vincere, G proprie concu.

rire, ut qu& apparantur infidize, videat, quze

pifcentiz hoftem profternere;ideóque affuee

P

imminent pericula declinet: debet & intel-

t2 victorijs fui, difficile non fuit etiam de

lectus Argus effe centicolus, ut folerter vi-

-

u

proftrato Holopherns victricem referre pal-

f

. deat, quid cogitet, imó GC memoria vigiles

D.

Ef

n

[

-

Luxuria carnis fons pravorum affc&üum,acmälammomn, g

Eft caítitas,qui fuos ad pugnas obar-

quibus hoftem profternat ; hinc fponfus labia.

13

defcribens fponíz culturá caftitatiscommen-

mat cultores, in(truit ad victorias, erudit ad

datzait: Labia ejus diflillantia myrrbaus CAUto

triumphos; teftem hucaccetfitum voloDu-

cem Banaiam ad fingulare certamen in at-

primam : fed curlilia in labiis? an quia cae

ftitas:excultain corde,vernatin labiis? floret

TTUTUHEBRUISESETRRUES t luT

, &amcifternz paleitram defcendenté adver-

in ore,oletinverbis? quia ut Colïoguïa prava

.fus ferocientem leonem , qui vel folo rugitu

aures, & aérà terrore opplebat, foloobtutu

mores probos corrumpunt , & improbos ae

moresfovent; itapuris, caftisque colloquiis

timorem incutiebat adítantibus; hunctamen,

licét omnibus effet formidini, Danaias debel-

:pudor adolefcit, & lilium floret,G olet cafti-

tatis. Floret in ore excultum in .corde li«

lavit, occidit in cifterna. deliteícentem , -ex

lium ; fed (i myrrham ttillet, ( amaritudine

39a ob delatam de proftrato leone viétoriam

H

rigetur mortificationis.; :nil fovendz virgie

plus haufit glorize, quàm pugnando fuderit

fanguinem. Sedquid quàd tot.commende«

'nitati . accommodatius :myrrhá ,nil ; mortifi-

-catione aptius : :non delectatur deliciis :af-

tur Banaias laudibus ob.proftratum leonem?

4fluerecaítitas; fed gaudet amaritudine 'im-

'quid?

quàd tantisextollatur encomiis? non

ne eciam David inflorente licet.etatep

áícen-

;bui ; flos eft qui non delicias.germinat; .fed

dis gregibusdeftinatus leonem arietibus ine

myrtrham diítillat ; quà & irrigari gaudet ,

fidiantem per mentum appreherllum fuffoca,

:ac enutriri; adeout labia diílillantia myrrham

:

.

.demutentur ;in . lilia :caítitatis.

'vit, interteci

t2 Non ne Samfon .hoc idem

;Myrtha

reititit.cum obvium (ibileonem, ungues, &

fponíz páffioeft, quam di(lillare debent la«

bia f lilia funt; :non:enim aliud ioquuatur

fauces parantem in perniciem parentum, ma«

au árreptüm in frutta diikc:püt:? & tamen

JAabia fponfz,quàm cruciatus dilecti fui : La

monita laudatur David ab proftratum,intere

bia ejus lilia diflilantta :tuyr?bam griman,

dulcefcit-myrrha (i itillet & lilio: quia cattitag

fedümque leonem ; nonita commendatur

Samíon , cujus de difcerpro Leone vicloria

-amarore deleftatur, & flore(fcir Azetiot,fila-

delata nonnift perfunétorie fübindicatur : cur

-crymisrigetur poenitentix , f ipiais volume

tur Banaiás ob interfe&tum inciíterna leo-

tarij.cruciatüs fepiatur ; neque lilium -cáfti-

igi

nem cot excipitur encomiis

; cum David; &

-tatis vernattutiüs, 'qi*z-fal'liï paecicentze.vállaes

tum dumetis; quaecumJumbos pungunttie

- Samfon ob fimilem.de proftrata fera delatam

viétoriam nonnifi parcé laudentur ? hujus

licino baliheo, Veneris expunguntiiiicia; &

caufa diferiminisex circumílantiis loci, &

concupifcentize extingunt aeflus , «coércent

temporis eruitur ; in cifternacumtellus altà

mpetus 5 idque fuiITe.D;Hieronymum in fe

obtuetetur nive-occidit Banaias rugientem,

-expertum fatetur.in Epiítola ; quam ex:eree

1

! y-Reg./c.23. ac ferocientetn feram ; -Percufit leouem in

mo:direxit.ad Euftochium Virginem, cui re-

«cenfet;moleftas tentationes., . quibus pulfa-

1 ,'U-./Z OI

mediaciflerna in diebus-muis.. Quid? quod

ibatur, :cum'ejus animum fubiret cogitatio

fcriptara/&locum memoret cilternae, & teme

pus referat brumale ?

:quo flumina, & lacus

:puellarum., -quasadhucin florente fua atate

'viderat Romz choreas ducentes, «qua.cumà

frigidoconcrefcunt gelu; arbores, & fyivze

'fpiritu fornicationis memorià refricarenturg

«rebris albicantpruinis; montes, & valles;

'campi, G colles, ac 'telluristractus omnes ni-

ad concupifcentiz retundendos impetus , ac

"s

lilium propugaandum caítitatis inter.carnis

vibus obrauntur;ac fepeliuntur: Verüm dum

affultus., nullum expertus 'eft clypeum va-

gelidahyemis, ac dierum nivis fcriptura me-

minit,luculentius (ignificat,leonisxftustunc

lidiorem ipfo cilicio., ac corporis 'afflicta--

actiotes Caiffe; folet.enim in animantibus

'tione ineremot: ait ipfe:'O guotierin eren;o Ebift a

dum (ingula exterius frigorerigent,Strifts,

vonflitutus, & inillavafhifftma falitudine.qua :-Eu.äaa&'

ac immitis hyems gelidas injicu flurninibus

borridum Monachis prásiat babitaculum ,

Y

Romanis putabam «me intere[fe delicjs; .fe-

compedes; .ac nivibus fylvas, X tellurem ob-

tuit, calor intus in precordiis per antiperi-

debam folus, .qui amarvitudine plemus.evam;

"

Ítaim incrementa fubire, acriüsque aé(tuare?

«:borrebaut facco membra 5 8 deformis , g

[qualida cutis fitum athiopica carnis obduxes

non ceníeamus quid aliud prafignáfle hunc

inleone zítum,quàm feroctentem in lumbis

vat, quotidie lacryme , quotidie gemirus ;

nof(tris concuxpii'cemiam, zftümque libidinis.

videóne .quanta animi [olidirate viriliter

pugnaverunt contra fe ! dum enim contra

X I,o US^

Mater tua Leana ait Ezechiel: ardentem con-

gud;th.ïï'

tinudmque febrim patitur hacautem febris

fe factus eff erudelie, & vigidus,fuimet Faddus

'U- IIO

L

exardens libido eít ait D. Ambrofius: £e-

eft triumpbator.

25,

bris nofira libido eff febris noftra luxuriaeff:

Vincit caftitatis Athleta (i baltheo cin.

huic fedandz febri nullum nivibus paratius

us cilicii , ac rigidioris poenitentiz inare.

alexipharmacum; produnt nives in blandi-

nam deífcendit pugnaturuscontra infolefcens

mento candoris caítitatis culturam, quze mo-

tes recalcitrantis 'concupiícentiz :affe&tus :

tus compelcit concupifcentize * ca/;ta5 (ait

cum voluptatibus perinde ac cum beftiis jn.

Be ]G?,o

Augufítinus ) eff virtus jb jugo vationis im-

teritum molientibus congreditur, & nif;

gerium libidinis vefranans.

quie mentem fübeunt libidinum imaginatio-

— Niülfortius caftitate a

dzeftus,velfedan-

nes illicó retundantur, vulnusíemper vi.

&4d

dos, vel extinguendos cencupifcentiz,dum- .

dentur aliquod inflixiffe. Nos expugnaturug

hoftis tartareus eam in nobis

modo mortificatio caftitati arma fuppeditet,

pattem impe-

Veraui de Afcitibua Tom. L.

tit;

: T't()t

-

e16 1

Diflrdo XXIV.

tit, Quæ infirmiot eft, imbecillior, ac ex-

infignis, quam Abras::m retth de p*fdä

uguatu facilior; eft hzc, caro ipfanoftra:

ftrauis quinque Pentapolitanis Regibus: res

ä

Mütt;?-l 6

"U. 4le

Spiritus quidem promptus eff, caro autem ine

ita contigit,

Jam diu Pentapolitarum fla*

firmas idcóque carnem noftram fortiüs im-

gitia ad expetendas de nocentibus poenas

pugnat, quó faciliüs nos expugnet; fcitenim

promeritas Deum irritaverant ; ünde con-

quantum fit ad lapfum prona concupifcene

fultius vifum fuit armis priüs, quàm excis

tia; ideóque eam frequentiüs pulfat, per

dio hominum perditiffimorum punire ma-

ilicita defideria, qu& immittit; per venu-

litiam, caítigare infolentiam , ac effrznes

ftàs mulierum fpecies ad Venerem folicitan-

libidinis eftusextinguere; ut ficut viri ne-

tes , quasobjicit; per fomenta libidinum ;

quam quibusdam veluti gradibus fcelerum

quz fuggerit; per pabulum, quod vitiis fub-

adextremum pervenerant malitie 5 ita id

- miniftrat ; per concupifcentiz ftimulos,quos

caufz fuit, ut Deus vindex à molliore cor-

commovet, G in imis vifceribus impuros

rectione gradatim ad irrevocabile pe*geret

accendit ignes, pravos excitat affeQtus, ani-

excidium, Erant Pentapolitze populi; qui

maim nitentes in ceenofo demergere obfcoe-

hanc fuerant nomenclationem fortiti áquines

nitatum gurgite, pudorem extinguere, G

que quas incolebant Palaftinis urbibus fitis

ca(titatem interimere ?* & eó eít. crudelius

in valle amoeniffima , quam Jordanes flu«

- hoc bellum nobisà cacodoemone indictum;à

vius fuis irrigabat laticibus, .

Hi jugum

carne noftra paratum ; quó per delectabilio-

Chodorlahomoris ,

cujus premebantur do«

ra, G magis illecebrofa laceffimur , & ex-

minatu, excutere fluduerant , & negatis

pugnamur : quia quamvis hoftis hoc in

tributis, que pér duodecim jam annos fol«

;bello gladios non acuat , fecures non appa-

verant tyrannico adacli imperio veterem

ret; eculeos, GC rotas non erigat ; fornaces

vendicate libertatem fatagebant, Sed Cho-

nonaccendat; & fuppliciorum, accrucia-

dorlahomor reduécturus ad officium. contue

tuum non aperiat lanienam , ut in primo

maces,milites confcripfit, exercitum recen-

Ecclefie exordio, cum Martyrum palmz

fuit, & cum ingentibus copiis, vallem ingres

proprio irrigate fangnine germinarent. fe-

ditur, quam Hebrzià planitie $zZdimvocant;

liciüs; non tamen depofuit. odium : ait D.

& Pentapolitas aggreditur; qui tumultuatim

LL APU

Leo magnus: fed zmutavit sngenium : bel-

fuas etiam confcripíére copias, quibus vi vim

l4

;

lum nobis pet propofitas movet illecebras ;

propulfarent: quinque Pentapolitanis civi-

' mosaggreditur , pulfat, & vulnerat ; fed

tatibus totidem praerant reguli Dara Sodo-

-

allicit aggrediendo , placet pulfando; & de-

ma; Berfa Gomorrhe; Sengzabis Adamos

ledat cum vulnera nobis infligit , quz

Semeber Seboima; Bala Segor: hi initis cone

I nfgt,

tanto lethaliàs feriunt; quantó delectabi- .

filiis catra duxerunt metari ; Ípem certam

Ti Gf

liàs placent : hinc conquerebatur. S. Hila-

victoriz referentes in puteorum multitudis

14-. Vi4

rius quód contta perfecutorem faventem

ne, quá fiddea vallis fcatebat: hos igitur

pugnaret, contrahoftem blandientem, non

ftramentis, virgultisque leviter conteétos

doría cedentem , fed ventrem palpantem ;

hoftibus velutiin certifmam paffim obji-

imó adeo crudelefcit hoc bellum, ut D, :

ciebant perniciem;ac necem;fed fua ipfos f, pes

Serm.30.in

Bernardus fpeciem dicat effe veri martyrij,

fefellitvictoriz ; qua nonlztas palmas, íed

ait ipfe: Geruc queddam martyri est fpiritu

lugubres germinavit cupreffus,

[472?.

f4tla carnis mortifiare $ illo nimirum , quó

Affirij enim deprehenfis infidijs in auctoz

27.

membra ceduntur — ferro , borrore quidem

rum fuorum capita dolum totum tefude-

mitins, fed diuturnitate moleftius,

Non

tunt; collatá fiquidem acie,Pen:apolitani vix

44,

enim [ola [anguiuis effufio 1n confe[fone re-

ad modicum tempus vimfuflinuerunt, ac

utatur , fed devote quoque mentis fervi.

primos hoftium irruentium imipetus nom

Jd, 538

4us immaculata , quotidianum. efl marty-

valentes retundere , projeétis turpiffimé ar»

V,

rium; illa corona de vofis, & violis pletiiturs

mis, quó celeriüs in pedibus conftituerent

bec de lilizs,cenlet melliftuus Doétor, prz-

totius corporis incolumitatem ,. fugam non

lia caítitatis haut. ab ijs abludere, queà

fimulárunt, fed precipitárunt ; eÓ tamen

fanétis martyribus contra tyrannos fufcipie-

timore perculfi, ut potior fugicntium pars

bantur; neque diffentit S. Laurentius [u-

ab infequentibus Perfis fune(ia clade fuerit

ftinianus, qui D. Hieronymo pugili ftrenuo

caía , ac interempta ; & fuperftites in bi«

caítitatis palmam tribuit martyrij inquiens:

tuminis delaberentur Voragines: paucis

T» Sevm. defne fanguinis effu[ione gleriofi martyrá tri-

dumtaxat cladem evadentibus, qui in a.

äq,-Hïfïü?)'m. umpbum obtinuit, quod eniw carnificis mu-

L

vijs montium faíligijs quarentes latibula

erone non pertulit ,. boc in fe zpfo caffitatis

domus fuas , ac urbes in direptionem vi-

amore complevit. -

Goris Períz reliquerunt ;/ qui d cumu-

26.

Puguat bellatrix caftitas, & de pravae

lum preda fecum duxit quidquid ztate ,

concupifcentiz proftratis affetibus trium-

rohorte , ac

idoneum.

preftantia forme vitum kei fuit

phat; tantó ad coronam illuftris , quantó

in pugná acriüs hoftes proftravit , eorüme

Adduélus cum captivis fuit etiam Lotus

2

m

ue recudit impetus.

Ubi caftiras pugnat;

fuacum uxore,ac filiabus, Commotus Abrae

Cu,;yb

ibi palmz crefcunr ad viéloriam vegetio»

ham nepotis fui Loti 'captivitate, cujus erag

$,

teltatur victoria | illa

65j Aidq,ue luculenter

!

patrbelis & fumilia fua, quam alebat àpjs

P

L

-

Luxuria carnïs»fcfms pravorum affe&tuum, ac 'malorüm omn. 5?7

liffimam, fele&tis robuftioribus ; hos 'i—uï.s

turá caftitatis valentius; propterea fi adver-

farij hunc fatagant thefaurum (urripere,mu-

ä

1ub fignisarmavit ; trecenti enim & octo re-

cenfituere , qui ofnnes ítabant ad omne

niamur nive , ftudeamus virtuti caftitatis,

UR

3

Abrahami impetium parati, quibus adjun-

dele&temur pudicitiz culturá; preparemus

xit volonum exigaam manum , non tamen

thefauros nivis in diemlvpuggæ, & belli.

cóntemnendam ex trium fratrum fervitijs,

ac clientelis. collectam 3 ftationem fuam id

$ V.

temporis fixerat Abrahamus in convalle

Mambre ; 6 quà exivit cum fuis conícriptis

.B—-ellatrix caflitas toto vifu otium

copiis; & non (uo, fed divino fretus robo-

proborum affeituum boflem snfen-

e; Perías, ac fociales eorum turmas ( liqui-

fifmum ,. pravorum . fautorem

dem. Ghodorlahomor tres alios minorum

fotertifkmum fugat & pro-

,

gentiumreges in belli focietatem . afciverat

Sternit,

!

Amrapbélum Babylonis ,' Aridebum Coele-

x

Íyriz , GU Ibadalem promifcuatum in Phze

fcät caffitas quia virtus iliuürï'sv, &

9,

dimicat quia bellatrix fortis, quae

nicia nationum Prazfectos ) . improvifus a-

pravorum affs&uom 'turmas (ub

-doritur, quorum partem interfecit , & re-

liquos trepidatione mutua fe fe przzpedierne

concupifcentiz fignis infurgentes prolter-

nit, ac diffipat, Arma quibus utitur hac

tes cruenta clade fudit , ac delevit; imó &

bellatrix invicta, & debellatrix flrenua plu-

perpaücos fuperílites benefició noctis elapíos

perfequitur tergis inhzrens fugientium j

ra funt offendentia, & defendentia; 'non ta-

men adhibet tormenta bellica zre fufa;pul«

neque iníequi deítitit donec quidquid fuga

vere pyrio , ferreóque globo inftructa , &

latebrisque cedem evaferat pridianam effu-

Ío cruore deleret, àc predam , captivósque

foeta; neque tormenuta náutica infititia , nec

policaítra, catapultas, ollas igniarias miffie

omnes extorqueret.

Quid quod Abraha..

les; clavas militares, fecures equeftres, fa-

mus cum folis trecentis ,. & paucis alijs fu.

peradditis plures fregerit reges, ac eorum

riffas, nec'alia id genus offendentia armag

fed alia profternendis hoftibus pudicitiz :a«

Genef. t 4, V,

diffipaverit exercitus ?. Percufft eos, & per.

14.

ptiora, utpr&cateriselt otium, quod cul-

fecutus eft eos ; reduxitque omnem fubfran.

tiam , G. Lotb fratrem fuum.

Nimirum

tor caftitatis longiüs fugat , fciens il ad

vitia, feu difcenda, feu.committenda pro-

trecenti virtute loricati calliratis przvalue-

clivius vita defidiofa, ac otiofaz eft fiqui-

runt centra reges ilics carnis addictos ille-

dém otium vitiorum ufitatum pulvinar, ac

In prafat.

cebris: ut enim no:at Rabanus, Abrahamus

fomentüm luxuriz:, pabulum libidinis;qua-

£efc, Genef.

milites paucos conícripferat, fed omnes ca-

TE TEUCEA EEE

14. V 14

propterDiogenes ip(am libidinem dixit ne-

ftiratis ftudio infignes ; aic Rabanus : er-

naculos duxerat juvenues ad bellum promptos,

gotium effe otioforum, fitque veluti por-

tentam homirem invenire otio marceícens

qui nen fuerant wxorati : quia ubi caftitas

tem; & libidini non indulgentem; cüm

pugnat, übi puritas clafficum canit, ibi

fint otium, & — Venus individui comitesg

adores audiuntur; ubi lilia vernant, ibi &

perinde ac cognata dicuntur vitia effe men-

triumphales lauri virent; quiacaftitas vitio-

rum furias edomat; ac de pravis omnibus

titi, & furari: otiari, & mnon luxuriari

mufca videtur effe alba; abotio «enim in-

T^

affsdtibus, quos exurens folicitat concupi

at

-

E

céndia.excitantur libidinum., eftque otium

Ícentia prac!

étriumphat,

19.

Hinc fobus przliantis caftitatis arma-

ipía libidinis favilla, quia ut fcribit Seneca

üentarium, thefautum vocat non - gemmis

Otiofus non fibi wivit fed quod turpiffmum BP*W-&-*W

ob c. 38.

eft ventri .fonmo, libidini, Ett autem otium

d

5.

tcfercum , fed niveoppletum: ANwnquid in-

veluti hiafcentis navis rirna patens, per quam

grejfus es tbefauros nivis ? at autem — hos

theíauros nivis. cenfeas effe armamentarium

ingreffa aqua navim miferé mergit, ut notat

mellifluus Do&tor inquiens: Sieut per rimam

Berm -de 3

: 4

caftitatis, ftatim fubdit: qwos preparavi in

fentina aqua lateuter intvat, Gf excrefcitydo-

;Andre(.

diem pugnay & belli: fed qua nivis cum bello

cohzrentia? illa blandimento candoris oble-

nec navis per nautarum incuriam demerga-

tur: ita exotio, arque ignavia cogitattones

äï

&at, iftud rubedine fufi cruoris terret; ^illa

prava, ac concupifcentia ysultiplicantur, do»

frigus acceríit ,iftud calorem 'excitat j illa

a(lus extinguit, iftudignes accendit ;; qua

"ec navis cordis ,-ess [üccüm&ew 3n peccato

periclit-etur.

igitur connexio nivis cum bello ,. candoris

cum rubedine , frigoriscum calore? quiani-

Infenfiffimus fuitotio Bernardus ; eà

L E!

.

mirum nix blandimento candoris fymbolum

quia noverat putidam éffe radicem , & qua

vitia omnia germinant, quaptopter ad fra-

exhibet caftitatis, quae Deo . placet exerci«

tres de. monte Dei ijsdem hortaturus otij

tuum,àquo propterea tale.-enancifcitur ro-

bur,quoad tartareas omnes poteftates pro-

fugam Ícribitt Omnium tentationum ,. &&

-

cogitationum mmalarum colluwutes est otiums

fternendas fufficiat; ut fola' pravos omnes

carnis affe&tus coérceat, ac debellet 5 quód

fumma mentis malitia, malorum -omnzum,

"

*

2. Corinthà

$

fi ut nos monet Apo(ï:oïus : Habemtia tbe-

fentina ,. & mors animas . Q letm, gt« de

r d

Ll

AUs

modo bene vivendi, quó cultorcz

ititatis

murum iftum in vafis fichilibus ; huicthefau-

l

fciret otiu

m eífe fomentum lij;dinis ait ;

ro fidé cuftodiendo nil nive aptius ; nil cul-

lo

O,

þuxurig

"Feraui de Afeélibus Zotn» 1

N

T tt æ

$18

Difieitatio XXIV.

Luxuria citó decip

t bominesotio deditos, — autam aucupati popula

tem , quod perinde

graviüs urit, fi quem otiofurn invenit : ine

eít, ac otiofffimis o

/

dufiria, &$ labori cedit : non. tamen credas

ccupationibus diem

à

perdere, fintque prop

terea plures ex homi-

w

x

nil otium agere cum infidias ne&tat caftitati,

nibus, qui non foliüm auri

bus, fed.& pedie

fatagit enim pudicitiam evertete , unde pul-

bus malé prurientes vias perambulent per-

44ud Ant,

chré Philoait: Cesfuetudine, &5 guiete con-

25 meliff

verfitatis, & itinera inflituant Vanitatis; G

firmatum otium tnfidiofum efl * (icut homi-

hi adhuc dicuntur otio tor

Jférm d-

nis ingenium cariem, feniumque in.otio con-

pekere , ebquia

nil boni agant, & toti vagi,

"acinquiei plus

trahit,& defidies, non animo tantüm, verüm

foris , quàm apud.

i

1

€ ipfos heereant,

'quibus

etiam ipfi corpori eft noxia, adeó ut vitaipfa

omnes dies funt nundinz , .in quibu

$ nil fit,

fedentariamarcorem conciliet ; ita otium

Anifipérpetua animi fluctuatio,

& tutbulenti:,

caftitatem inficit, ac pudicitiam .devenu(tat,

in futilibus rebus folicitudo

; & in caducis

Hinc Demetrius vitam otiofam,qui necani-

perennis-circuitus; nil:tem poris:-eoncedunt

mum excolit, nec corpusexercet, mare mor«

tuum efle cenfet; & otium iners, .ac inactuo-

*culturz virtutis; :nil infumunt inquirendze

faluti, fedtotum prodigunt , & omniaa-

fum non quietem, & tranquillitatem inve.

:gentes nihil agunt ,

"& quamvis polleantzia«

here, fed perniciem advehere, totáómque ho-

turz dotibus, : flore

minem inficere, adeó-ut inetsotium non fo-

ant zetate , ienavi tamen

languore coníenefc

Unt', :eisque :tranfeunt

làm pudicitize verüm & vita ipfi infidietur,

dies falutis,

quinimo reétiüs dixerim-otium.effe:mortem

eripituré manibus coelum ,:ob«

dolefcit lumen.gloriz, :vita. transvolat , : Gz

ipfam fpirantem,& vivi hominis fepulturam.

3*

-dum mots 'imminet,

«dum AnÍtat:zternitas,

Neque otium quid.aliud eft, quàm.le-

'nil egiffe, & ipfi

fatentur,

thale venenum, quo virtus.perít , unde Sa-

Virtus flos eft,: qui (iznon'excolatur:a-

Prov, 10. V, |omon ait : Egesiatesm operata efi manusre-

refcit,ac deficit: ^& lilium: caftitatis:otio

4

mia: manus autem fortium divitias parat,

corrumpitur, perinde acaqua in foveis.abse

quia fi labor divitias accerfit, gazas accumu-

-que decuríu, 'ut ait D, Laurentius Juítinias

lat, opes parit; otium é converío inopiam,ac

Rus: Siut.aquaque caret. Hecur fuy-ae; jae | Lib. de per:

miferiam fecum trahit ; quód (i-diligentia di-

'€et in foveis putre[rit s : ita, 64 corpus otij tabe f*5 74d,

tat, negligentia depauperat ; f lábor.parens

eftopulentiz, defidiamater eftegeítatis, :ac

eonfectum concupi[centiarum , .ac "volupra., T?*

&

"1

um carnaliup

pA?t! , -Ac uutrit infaniam.

miíeriaeimó & mortis ipfius; quia otium ve-

:Lilium caítitati

snon f

olim cultura indiget,

nenum propinat, ubi enim vulgata legit ; /£-

ac labore , :utvernet

candidius , :floreátque

geffatem operata.eft manus remiffa hebraice

fuavius , 'verüm -eti

am :coeleíti - ftillicidio,

venenum legitur,có quia fegnities, ac otium

rofcido imbre., quo:

rigetur,.ac:madeat; &

lentum fit venenum; quod fen(im proferpens

'otio indulgentibus hac coeli: benéficia : denee

non folüm lilium devenuftat, accorrumpit

pudicitie , fed etiam totum hominem inficit,

gantur. Cum fames popülum in deferto COf EExod s I6,

'queret, fimülque murmuraexcitaret;:coelum

quem torpore zque, ac fame conficit,ac ene-

-ad famempropulfandam, &t ora:ó bmurmus

-

cat : hinc Cyrillus damna conglobans otij

rantium claudenda pluit largiüs manna, -&

Lib, Y, AMpo-

ait; Quid enim eff otium mifi perditio irre-

log moral,

tunc dixit Moyfes populo: Z7ee5 pants,quena

68py 14v

vocalili bora ?. efju[io vita , - vetrogradatio

Dominus dedit vobisad Wefceudusm, collsgae

proficienti ? bine giguit carnis defidiam , pa-

HIBUIqUISque'ex eo, quantum fufficit die z[ja,

£m * o —

rit (uperbiam , accendit. luxuriam , folvit

. — nl

mullus velinguat ex eoin mane. — Feria AUteME

Iinguam, nutrit indigentiams, && sntroducit

Jexta quisque menfuram . duplie

em -eolligat

W

YApiuAH s. quia utait SalomonEgeftatem o-

jpro-die illa , && fequente

"Sabóarbo: Íed cur,

PI

peratur remifla manus, feu venenum, cujus

cüm ceelum (ingulis plu

etit manna : diebus.,

19

potatio eft effufio vitz, & cüm quis otij ve«

Sabbatho pofítea confue

tum:denegat :populo

t

nenum haurit vitam effundit, quia hzc de-

rum Sabbathum dies

ob(onium? .quia nimi

I

ficit , ubi facultates, & potentiz fetiantur;ac

erat 'otij, ideóque otianti populo coeli füb-

inerti torpeícunt otio, & dum vir defes otio

trahuntur beneficia ; -otium:enim À fe ccili

d

tempus prodigit, prodigus temporis vitam

munera abigit.,

&

E£piff. t

effundit; undeSeneca : Twrpil/ma eff jaiiu-

cur coelumman

na non:

'pulchré'Cyrillus:ex pendens Zibiz, atjpo-

pluetitSabbatho, o4 /eg.cap. a«*

E

Ya qu& per negligentiam fit : & fi volueris

tium vellicans ait :

i

Qui fe&latur otium flul-

atteudere magna vite pars elabitur malé

tiffuna est

yetenim Sabbatbizante Ifrazle:ca-

f

4

entibus, maxima nibil agentibus, tota

,

lum non pluebat manna,

Quin G aguapu-

! ,5 R!g. (wp. A,

aliud agentibus: quem mibi dabis , qui ali-

erofcit immolilis ,

G'immorus enfis Yubigine

" 'U.:']. ]M

quod pretium tempori ponat? . qui diem affi.

mox [ordefeitypes q

uietus obffupefcit, G'ue-

V

met ? qui intelligat, fe quotidie mori ?

flem depofitam dir.

33

Y5 tnena dens cOYFOdits o

&

Agunt quidem aliquid etiam qui otio

dum wivit,nmauam quiefcity waturalie vir-

indulgent, fedquia malé agurit , nil dicun-

p«

u nondormit, G regina mundi pradentia

&

turagere, fed femper otiari,quia eorum

femper agit : Ícité ait Cyrillus Sa&darbizanre

opus eít vel inanis curiofitas, vel vanitatis

Qu

Ifraelecaluta 20n pluebat many

4 quia dies

pf

negotiatio, vel temporis perditio, vellufüs

Sabbathidies erat otij,&

quia quiefcebat pa4

dlu:

Occupatie ; ftudent enim in plateis, in foro;

on plusbar,

.þ

pulus; mauma «clom n

U

in thgatris,, in tonfttinis , triviis, ac circulis

latq'

[7

*

.

A

m]

1]

Luxuria carnisfons pravdiumJMeätuum,,ab malorum omn. gi9

tus libidinis: :agebat'tunc -David annum

25

'Sed oritür hic difficultas , quia fi. popu«

iticus nonr ex.vitio ,-tiec pFOprio ar«

-vitz quadragefimum -octavum , ;regníque

lus 1irael

fui decimum nomum. — Inter primos in illa

bitrio quieci'in

dulgebat fabbatho , . fed reli»

& ex Numinis imperio;cur ob-

-expeditione cum PratorianisDavidis copiis

gionis causá,

, profe&us :fuerat 'Urias .probirate morum

temperanti ;populo Deo : jubenti quietem

dabbathinam ccelum confuetum:non impere

infignis. .Hic domi reliqueratBethfabeam

-conjugem , :€ quia neceffariz non fintifoe-

titur quiefcenti populo obíonium ? nec illi

-manna pluit ? quia nimiram licet religiosé

-gninze caftrorum.appendices ; : quin ; potiüs

. pugnantibus impedimento.

*

. quieíceret:die fabbathi, populus;: facrámque

fint

299

e

-Qumque:David zeituante pomeridianis

.quietem Deo confecraret , ne tamen - otium

ho

f

n alios irreperet dies ; denegat. coclum man-

Íole poft fufceptum fomnum .in gra-

'bat

$.

i ;

, poft.epulas., feu pofiquam -otio in-

'na populo quiefcenti in Íabbatho , : ne cate-

ris diebus :otio indulgeret, :ded .laboribus

- dulfiffec ; :marcidumà fomno diurno corpus

fuis fedülo incumberet.; «nevirtus;otio mar*

4 liberiori:aurá. , : accmembrorum agitatione

: zeparaturus:; in folarium: domüs fuze regize

.cefceret ; & -ne ; perxeffationem laboris defi.

ceretàcultura virtutis : quiaigitur die Sab-

: afcendiffet:ambulandi , : aurzque refrige-

"rantis captanda causá, contigit , ut eadem

-bathi , feuquietis , & otii non pluebat coe*

t hora Bethfabea uriz--uxor,:ac fcemina prz

Jum manna pophlo., : voluit Deus; utinde

- difceret:non:otiari aliis diebus, :nec labori*

/

-cateris fpeciofa jac venüfta ymembra córpo«

: ris :ad folis :coércendos ardores., :aftüsque

'bus parcere ; ni vel

lec:confueto privaricob»

batur otio fabbathino,

. temperandosin domefticihorti faliente fon-

'fonió ; quod denega

' te ablueret incautiüs denudata ,;& quidem

Jicét populus tunc: religiosé quiefceret ; -ut

- magis , quàm foeminam decuiffet pudicam ;

Ande magístimecer fabtractionem hujus be-

- meficii-reliquis diebus , 'fi-non ex N'minis

-vix -& folario fuos in ipfam laxavit David

-oculos, & énivibus albefcentis: foeminei

-nandato , nec religionis'causá otio populus

- corpotis flammas haufit-impudicas., '&-&

indulüffet ; :(1iquidem otiaare , & fabbathi-

T

:zante Iíràéle coelum non pluebat manna , eo

" frigidis .illius. fontis laticibus :ze(tus :arden-

tl,

: tiores in feexcitavic: infolefcentis concupie

-quia otium efcatilem coeli rorem , prohiberet.

; Eft enim otium , ( religioniscausd non

fcenti2 ; & mulierem , quam oculis attige«-

TA

'fat , coepit corde deperire , : mifitque. pro*

E in['citutumvitiprum:omnium'fomes : * fic-

-pterea, qui nomen , .genus ,. & vitz: condi»

-ut enim in przdivitum, :ac Principum culi-

nis, plerumque .defidia coquorum : id com.

'tionem lavantis fe - mulieris exquireret ; cüme

. que omnia fingillatim didiciffet. , :ad fefoe-

pendiireperit-, :quando ignis 'fegnior :eft ,

at ad flammias excitandas , igiié

mque irritatle

- minam -accerávit-, -quam.& fuit- interpele

z

um butyrum dormicaatiigai a undat, quó

:latus de xorporis -ufura , O cum 'multier

- minimé fuiffet ! Regi oblu&lata , :excitante

MÉ

nutrimento 'vegetiot :fa&tus -incrementum

fubit ignis5 q

ui acriüs exardefcit, fuásque

-otio libidinis flammas jignémque accenden-

sss ss lts n g RAUR UOC NENMAU H A ii

'te concupifcentiá:; -ubi flores.confuefcunt

wires exerit vali

diores : :ita dixerim Tartarei

'hoftis .callidivatem agere cum

3ndulgentibus

:prope fontes vernare amceniüs , .florere lze-

:otio; libidinumignis .

fi in ipfis deprehen-

.tiüs,lilium pudicitize foedé exaruit,cum fuos

ADavid.in fontem oculos injecit ; :poítquam

«datur fra&tior ,'ac debilior , 'tunc -oleo, &

«:butyro:eum excitat , &in id :cacodoem

on

otio indulferat : & quia fcelus fcelerrviam

emollit., ne/notam incurreret infamiz.s

áncumbit ftudii., ut-otio deditos cibo., &

at ,'quo

quia: Urias maritus mulietis trimeítri jam

-»otu, veluti;oleo , & butyro farci

abfuerat, evocatur illico.é& cáfltris,& à Rege

agnis libidinum accendatur acrior , «&flores

de bellifortuna., ac fucceífu poftquamfuif-

«citius cinerefcant virtucum.

L'in ipfo

fet/interrogatus , ^domum remittitur :ad

7:

:Hincflores virtutum tunc e

-uxoremconveniendam , 'fed ratus Uriasnon

'Davide exaruerunt ; & flos pudicitize tunc

:decere militem 'urgente ..belli :tempore 'ad

— .defecit., «cum coppit otio indulgere , :cüm

axoriam divertere .coifuetudinem , & foe-

enim vertente anno , 'quo confueverantRe-

;mineis :emolliri blandimentis; maluit cuifto-

gesa

dbella procedere ;

-

David maníiffet de-

.iümlf H

iofus domi , & Joabum ,

acfervos

..dibusportæ*reg'-iæ" feaífociare, fomnümque

n L

fes , acot

*

[]

:quod cum intellexiffet

fuos mififfet ad *præliandum ico

ntra filios

cum ipfis :capere

"

.David , séquenoviffet, fpefua fruftratum

j ,o. RUg- CAPQ

immon,

"David autem remanft in Jera-

nimirumexacta hyeme , G redeunte

"Uriam :accufavit inhumanitaus , 'eummqua

FIUdl,

]'a?em ;

dterum urfit., quó domum rediret ?ac uxo-

-

VCIe ,

feu tempore., quo folerent Duces,

in aciem ad ftrenué dimicandum

rem reviferet , neceflariámque :«cum ipfa

& Principes

-

David otiofus domi remanfit ,

quietem 'caperet , fed cum iterumfpei fuze

procedete ,

intelligeret vanitatem , & Urias fecundà

&t otio caprus, acà

fana mente alienusanti-

ante forasregias fomno indulfiffet ; ubi Rex

quum dedifcens cor ,

quo Deo placuerattur-

novit omnem humanitatis conatum fru(ta-

ifimo fe adulterio inquinavit ,

& homici-

neum effe , nonampliüs à regia benignitate,

dium infidé cruentum commifit , & pofttot

victorias illuftres de proüra't'is hoftibus.

de-

fed à Tyranni crudelitate confilio capto s

Joabo litteras fcripfit Rabbatham tunc obfi«

Jatas, fuccubuit ipfe otio debellatus , &

denti » quibusinjunxit, ut Uriam pro fron«

ini pfo exaruit flos pudiciti& ; igne exficca-

te,

TItt3

$20

*Difïþrtatïo AXIV. -

t&, ubi perïc*u!um'l certiis imminet , confti-

þktimq protellá oitiofiatiy gnvoloitur. ani.

tuat in przlio, premonitis etiam commili

7HUS Vitiofus.

Eft otium , quodà fana mene,

tonibus , ut pugnantem , & in extremo

té hominem deiicit , ac in feediffima quz-

difcrimine verfantem Uriam medios defli-

.

que pertrahit fcelera: e(t otium , quoflos

Í

j

"]

!

;: Ivl

tuant inter hoftes

?

cümque Joabus injun-

exareícit pudicitiz,

Accidit , ut furgeret

2, Reg t a,

&um fibi à Davide exequeretur mandatum:

David de ffrato fuo poff meridiem ,. quid?

LE

innocens Urias fortiffimé dimicans adveríus

àlomno , & cibo facilis , ac proclivis ad Ve-

hoíles, &pree ceteris virtutebellica tnicans

nerem fit tranfitus, eít enim libido affeétio

à fuis deferitur commilitonibus, & per in-

aüimi otiantis , ac cura vagantis: quot

flicta fibi vulnera cadit , qui cateris fortior

enim ícintillas accenfa fornax ejaculatur ,

fleterat, Si David fuiffet, & ipfe in agiea

tot pravadefideria, ac corruptos malé olen.

profectus , fi domi defes non reman(ii*et "

tis concupifcentize affedtus excitat otium ,

fi poít epulasotio non indulfiffet pomeridia-

ac fufcitat mens otio indulgens: incubuit

no, fed hone(to aliquo fe exercuiffet Jabgre,

Venus pulvillo dormientis Davidis ,. '&

ambulatum non afcendiffet folarium , in

mollities catnis ex molli pulvillo , ex otio

mulierem lavantem fe oculos non injeciffet ;

torpefcente ortum duxit ; & fomnus;diur*

impuros ignes , quibus lilium exaruit pu-

dicitiz . ex frigidis illis falientis fontis non

nus fuit Davidi deemon ille meridianus , .de

quo conquerebatur , cum cuperet liberaivi

30.

haufiffet laticibus,

Pfalm. e,

d demonio meridiano , À fagitta volante.s

P^

Ql'læj?. 256

Oblervat Theodoretus , negctium , (eu

in die,

Vidit tunc otiofo oculo lavantem

"2 2.Re6g.

laborem Davidem effeciffe virum juxta cor

femulierem in fonte , & lafcivus ille a(pe-

Dei ; & otium fic eum à cordé alienáffe ,

&us ex otio profectus fcintillafuit , quein.

ut antiquum dediícens cor , fe foedé coníli-

paleam delapía arefcentem , ftatim flammam

tuerit adulterum , homicidam, acDeo ini«

L;äo IO Aþo-—

concepit , foedíque amoris excitavit incen-

lag» moral,

micum.,.. Pulcrhé Cyrillus : Labores quam-

dium , quo flos pudicitz exficcatus aruit.

£Ab, 14.

diu fuftinebit membrorum facietas, nunquam

5i David eo tempore , quo folent Reges ad

me rapiet vagationis captiva libertas , aut

bella procedere non fuiffet domi iners o-

otiofitas cordis fluéiuans tempeflatibuss mam

tiatus ; fi fomno , | feu ctio pomeridiano

vagatio quedam mentis efl. alienatio , €y

non indulfiffet , ' ejus pudicitia nau-

otium tempeflas eff cordis.

Siquidem alie-

fÍraga in fonte non :

natus 4 virtute fensis mox ficut Cain profu-

pcrij(fef. "

du vag:i:quedämditur j G velut David

"M$ —^ m o w UML O ss um m

c1

REME

fj

Eul, 59

4

DISSERTATÓIO XXV

[

"

P

praviaffedus, quos defides inveniunt,

l

cosdem turpifsimé coinquinant, & corrumpunt.

Qu

Quos veró improbus labor defati

gat, virtus ornat ; &

fe

caftitas venuftat.

Qu

Qu

$. L

ide

In

aff

Lilium caflitatzis nonnifr zlzzribn' laöo;e—

, JUugtque feudio:

fcer

excolitur , c efflórefciz.

l'läa wlwa. pud

[e

p

Mr ó

"3.

zi -

u

Ui caflitatis excolit li-

i,

A ^ s

cabþparens filium fuum fofephum , adhue

in/l;

Ü

linm , huic neceffe eft,

etate tenellum dicaverat ; adeó ut Jofephus

E A G«'f"æ? '

otium declinet ,

UO

al

u

(

ovibüs cuftodiendis à puero affueverit , ac

l0,

xï

J

FOM

veSws

3

d

)7

Jf

decus deflorefcit pudi-

laboribus infudare con(ueverit Vnulta tulity

ao V:

L n

M

p

citig, — Jofeph Patriar-

$;

j

N

12

fecétque puer , fudavit , && 4lit , nequenoe

C

N

SS

*

«ä

cha , quia egregius fuit

bilitati filii laborantis in ovium cuftodia dee

LL

wi"»?;*?llll—

hujus!lilii ca(titatis cul-

TOgat pater , ei injungcus labores ,

fsif

tor ab'otio , veluti à

quia ut

ivi

fcité ait Hefiodus.

Non probrum eff opera..

p&:fie femþer abhorr

uit.

Jofepb cum fex*

"i, imó efl ceffatio probrums vix, ex Íexcene

aflly

; Gmff cap.

2

e

decim effet annorum , pafcebat gregem cum

&

[:]

tisotio deditis unum reperie

4

probum, Ne-

tür j

ODes

frairibie. (ui , cilicet paftoritio müneri ]

4

que Jofepbr,

s lilium cx;ïü'luilfct pudicitig , -

nifi

Áien

"

!

Pravi Affe&tus deffides corrumpunt; defatigatos virtus otnat. et

- mififuiffetlaboribus addistus : cultura fiqui-

duftriáà comparantur. x*Hinc fructus labo-

dem caftitatis laborem exigit;non otium 7

risetiam in pueris fapientia dicitur; G prze-

l

- hincJobus loquens dehomineculturz addi-

mium otij ignavia ; & quia ab omni vitio

[ €»pu. v

,, €lo virtutum ait : Homo nafcitur 4d labo-

b

voluit filium fuum]ofephum immunem pa*

h

r&m , GL àdie.natalitii fui laborare jubetur

rensejus Jacob; recle ab adolefcentia labo-

quisquis homo eft ad ftudia natus virtutum ;

ribus voluit eum affuefcere , quo nimirum

vitia declinaret , & feliciüslilium excoleret

& propterca nature oblivifcitur fuz , quis-

quis otíatur.

Hinc mellifluus Doctor de

caftitatis : fcire enim vix vitía poteft , qui

otium neícíit ; non enim faciliüs vitia addi»

fallacia prafentis vitz fcité ait, — Quomodo

fcuntur , quàm in fchola otij; — Mulragzs

fit fecffebominem , qui ad id paratus non.»

-Ecelef 224

efl, ad quod eff natus,

Nec absque caufa

enim malitiam docuit otiofttas, — Quisquis

—'Zi. 3-0-

Job, càüm dixiffet, bomo nafcitur ad labo-

cupit fe otio mancipatum ad fcelera omnia

^vexs , (tatim addidit , &f avis advolandum :

vexillum explicat, G fe miferé vitiis omni-

quia ficut Deus alasindidit avibus , ut volent;

busimplicat: & revera concupifcentiz , &

ita & manus dedit hominibus , utoperentur 5

lafciviæ—turpittxdinem , ac foedam liberta-

& (icut aves nift explicato alarum remigio

tem ab uno przfertim otio vires fuas fumere,

aérem diverberent , & furfum afcendant ,

velipfi Ethnici Poétze edocuere Ovid,

humitepunt : ita & homines , nifi manibus

JOvvia, Be

"

Otía fi tollas perjére libidiná arcus,

- Ponteleg.s«

laborent , putrefcunt in otio,

fiquidem proxima fibi funt nihil agere , &

Eít hominis ingenui fublimia meditari 5

& alriora nequit homo affequi , nifi manus

perversé agere ; tempus prodigere , & ca-

flitatem proftituere; otiari, & luxuriari

exerat , &laboret, Quodfi labor, qui vel

initinere; vel maris trajectione; velagto-

«nde Po&ta,

rum cultura ; vel artium exercitio fuícipie

JEgiffbus , quarve fit

. g&gritur

., faätä

tür, foedus, & amicitiam conciliat ; & con-

adulter ?

verfo otium nonaili diffidia meditatur : hinc

r

p promptu caufa eff defidioftus evat,

ad Moyfis acceffum juffit Pharaonis Procu-

i

Quia à defidia , pleráque libidinum excitan»

ratorregius , ne líraélitis confuetze defer"

'tur incendia , quorum eft otium favilla.

rentur palez ad opus lateritium , fed ipfimet

Torporem omnem excutiant quotquot

$«

«eas qugrerent , fibíque proprio enanciíce-

zentur labore, & infuper confuetum exolve»

lilium excolunt caítitatis; quia perinde, ac

Platanus rivis gaudet , & Canna paluftris 5

rent penfum laberis, Sedquid? quéd no-

1(

1

ita & Venus otia amat : & ficut ,. qui fe fe

vis laboribus opprimuntur Ifraélite 2 quia

nimitum fibi fübjectos eos volebat Rex; &

otio emancipats vitia adfeaccerfit; ita qui

operari nom definit , virtute fplendet ; &

x otio , fi palez fuiflent ipfis delatz, diffidia

i;

timuit, & tumultum ad primum Moyfis

Deum fibi conciliat, quisquis labori fe de.

acceffum , & ad praecavendam rebellionem

vovet: quapropter de viro laboribus affue- eusjoy, re z

to dicitur : Honestavit sllum in laboribus ,

impenfiüs eos juffit laborare.

'Pru'epir er*

n

;

?"L M: gó in die illo "Prafeclis operum , & exatloribus

& complevit labores illi : nimirum Deus

4

?

tunc juftum honoribus condecoravit , cum

populi dicens : nequaquam ultra dabuntur

!

addiétum laboribus novit j tunc enim benige

palea populo ad. confiiendos. lateres. ficut

priis, fed ipfiuadant , & collgant stipulas,

nus ejus adfuit laboribus , quos , & coms

plevit , ac poftremam impofuit manum.

&& menfuram laterumm ,. quam antea facie-

bant , impouetis fuper eos , nec nminuctiá

Adeb enim eft Numini grata operatio , ut

guidquam,

Vacant enim , & tdeirco voci-

fociumfoleat fe operantibusjungere? econ-

!

]

*

EAvt ud,

Nimirum;

verfo parcentibus labori minimeé vitia pare

ferantur dicenies

quos Rex Pharao quietos concupierat , fibí-

cunt, quia quos defides inveniunt , hos tur«

n

ue fubjectos , laboribus occupatos fategit ;

piflimé feedant , unde David, — Zu labores ppy], wvv

bominum non.[un , & quia otio marcefcen*

J

ideóque facob Patriarcha Jofephum filium

fuum , velab adoleícentia voluit laboribus

tes , ideo tenuit eos fuperbia , G qui labo-

rare, ut homines detreclárunt 9. vitiorum

affuetum , ne in adolefcente pravi concupi-

fcentize tumultuarent affe&tus in perniciem

omnium facli funt turpiffimamonftra,

pudicitie , quiautnotat Caffiodorus. — N2*

Hinc à Deo , Protoparenti , quem

d

äïibo Yo* 'Pä*

ad imaginem fui condiderat in paradifo vo-

i,

tura quidem bumana fictit. duris laboribus

énfiruitur , ita per otiatorpentia fatuatur ;

luptatis , feutopiarias intet delicias ; quiaifte

ibi deliquetat, ubi uberrimis frugibus , ac

ad quod etiam alluferat Salemon Proverb,

[

io,

edulibus atborum fructibus tellus exubera-

Qui congregat. in aflate filius fapieus

efls qui flertit eflate filius confufionis , ubi

bat ; extorri inde facto,& exuli foras dimit-

fo, unicum tantüm indicitur itet, ne in de«

Chaldaica legit: $ speratur im efflate.o ,

& fuit via laborantium -

*

^

fed(iqui eperatur , & congregat in eeflate ,

terius rueret ,

tamet(i Deus fuum primo homini,etiam poft

divitias congerit , ac divitiis dicitur potiüs

affluere , cur à Salomone filius fapiens dici-

patratum fcelus inobedientiz , álimentum

tur ? ut nimirum inde conijciamus non ad

non denegaverit , imó & latim fundum ,

omnes Ícilicet terrarum tractus ad alimo«

opes , ac divitias effe attendendum , fed ad

niam fibi parandam exhibuerit; nontamen

fcientias, & notitias, qu& laborantium in-

P

absque

e

1

£22

Diífeitaio XXV,

absque folutione penfi, fed ealege, uttet»

mines ; ideb felo vultoi fuddrc madenti pa»

ràm excoleret, aratro profcinderet , femi-

nis promittitut ; quia per fudorem folius

na jaceret ; meffes flavefcentes demeteret,

vultuslabores, & aítus coniiciuntur totius

ä

ac immeníos agriculture fubiret labores,

hominis, quem poít patratum fcelus labo«

Genef. 3, V.

In füdove vultís tui vefceris pane , . donec

ribus addictum voluit Deus ,. ne petriret ,

:

29»

revuertaris in terram ,. de qua (umptus es ?

nec in deteriüs rueret , quia ut ait Caffio*

h

nimirum feracem exhibuit offenfum Numen

dorus, Natura bumana ficut duris labori-

fibi infenfo homini annonam , fed ut preemi-

bus insiruitur 5 itaper otia torpentia fatua-

Üi

um humani laboris in cultura telluris impen-

turz innumera fiquidem funt damma , quat

ü

Ir»szene[. »

fi, utobfervat Rupertus, inquiens : z f&*

veluti venenati rivuli ab uno otij fonte fca-

f

dore vultis tui vefceris pane tuo. — 1d efh , fi

turiunty & vita defidiofa eft frequentiüs fla--

P

fudaveri , fi arando, & ferendo laborave -

gitiofa: velfaltem vitaotiofi, quia nullius

7u ,tunc 66 non Aliter panem tuum , þ?zt tibi

eft meriti, nullius itidem eftpretii, "Tem-

necefJarium terra dabit.

Sed cur hominis

T

pus enim otiosé impendere , petinde elt , ac

vultui, & non potiüs humeris, vel brachiis

Q

pretium temporis quod omni pretio eft pre«

d

labor adícribitut agriculturz ? cüm potiüs

tiofius miferé prodigere. -

À

?

- quando homo tellurem excolit , folus vul-

*'tfi-'

L

q.

Triplex fe prodit otium , quod &

e

tus videatur labore vacare , acotiari? reli-

pliei vulnere hominem fauciat, & virtutem

AU

quis laborantibus corporis membris : non

devenuftat ? Aliud enim purum dicitur oti«

excolit homo terràm , quin manus, & bra-

i

u , eó quia à quavis feria vacet actione,

de

chialaborent, pedes , & crura moveantur,

& hoc feedé tmarcefcunt quotquot volupta:

ac huc , illácque difcurrant, humeri oneri-

€0i

tumlenociniis capiuntur , deliciisdiffluunt,

bus vel pomorum , vel fegetum, aut femi.

& concupifcentiz demukentur blandimen:

&

num preffi curventur , ac totum agticolz

tis; quique utin alto pelago absque gubét-

p

EN

corpus ftiva , ligone , roncino, falce, tri-

a«

natore,fine remige omnibus vetitis efflantis

bulo , ac reliquo agticulturz apparatu plu-

libidinis ad fenfuum rapiuntur voluptates ;

T

p

rimum laboret: eur igitur cam folus agri-

ignaviá'diffluentes , & inertià languefcentes,

colz vultus, qui àlabore videtur immunis ,

hu

pigritià fracti , fegnitie emelliti, quafi nati

ab

ac de praalta veluti fpecula , reliqua con.

fruges confumere , nil boni , & honeíti mo:

tip

templati totius corporis membra laboran tia;

liuntur, proterentes tempus in foro , rifu,

nihilominus adhuc vultui inerter otianti lare

K

nugis , fabellis, quique potum vertunt ad-

by:

L

, gior annonz merces promitritur ? an non

ebrietatem , cibum ad crapulam , quietem

uberioris anhonz przmiam reliquis debe-

tib

ad marcorem , & valetudinem ad volupta-

batür corpotis membris, cum impenfiüs hzec

tem ; ut & formamcorporis ad culpam li-

Qu

laborent ; & obnixé demandatis (ibi officiis

Tiar

bidinis; venuftatem vultüs.ad turpitudinem

incumbant? fcité Cajetanus cxpendens pre-

luxurig , ingenii acumen ad technas frau»

Tus

fata verba.

Ge»'gf. e

In fudore vultés tui vefteri

dum , & horum vita otioforum fepultura

«l

pane tuo , ait: Defcribitur autem fndor dn

potiüs'eft, quàm vita hominum , ut enim. .

pu

— facie , quia ea pars facillima eff ad fudan-

fcité notavit Petrus Blefenfis,

'Orinm :eff Tacazon.de

Viti

dum , ex magnitudiue , 8 bumiditate cere-

vivi bominis fepulzura , quienim otio mar. iffitur.

unq

liar

bri,. fluit enim , mon afcendit fuder , &f ap-

€eícit homo, huic otium eft fepulchrum, ut £P

pellatione panis unvoerfum . intelligitur ali-

a

perinde fit otio torpefcere , ac fepulchto

Equ

mfntu(n—h

i

tumulari ; sítque otiofusvivumcadaver , vel

que

In narranda poena injundta primo homi.

fi mavis cadaver nondum mortuum :. fiqui

üt

ü

ni ob patratum fcelus, Moyfesvoluitfehu.

dem vivitotio[us , quianondum efflavitanie

il

manis accommodare moribus ; proinde li.

mam ; fed mortuus eft , & cadaver , quia

ov

cér manus agricolg , & bracchia , pedésque,

operatiombusvacuus,. & in otiofepulchra-

V0

l

ac crura, ui & reliqua corporis mrembra ra-

li jacet fepultus, eatenus dicitur homo vive-

E I

fticano adnifn laborent; licétexze(tuet mef-

re , qnatenus fpiritus per corporis 'organa

lr

Mor ;

dum torrente fole arcuato jugiter dor-

operatur , & fuis in obeundis officiis poten-

pat

Ío , acuta fale flavefcentes demetit in

ti& occupantur; aitenim Arifloteles. — Ani- 7 $roplein,

cert

campis fegetes ; quia tamen iners agricolie

ma tamdiu corpusinformat, quzmdiu in ea fed, 14.4.19

COtr

vultus prz membris reliquis impense labo-

vit muhnia obire poteít , qualidicat, ani-

Tlaüt

rantibus pigro licét, & alieno fudore madet,

ma , quz vita eft, ita eft actuofa, ita ope»

fliy

non fuz inertize mulétá plectitur , fed alieni

rationi dedita, ac inerris ocii refuga, ut o*

via

. laboris muneratur mercede ; nimirum in-

tiati necfciat, nec poffir; & quiavitz mors

tügh

ertia vultás dum alieno exundat fudore mer-

opponitur , hzcaliud non eft , quàm ceffa-

Iu

cedem praripit eeítuantium membrorum :

tioab operatione, X omnium facultatum in-

Tuba]

& veré laborantium fibi ufurpat ftipendia ;

ers otium; neque Ariítorchi diffentit Ter.

üttgr

quia poft patratum . inobedientiz flagitium

tullianus coxtra Marcionem c4p. 26. ubi ait; Lib. 1,

te&a

propriam erübuerunt protoparentes iudi«

Orzum [ui natura non novit: binc cenfetur fj

üt

tatem, vellibus indiguerunt ; quibus corpus

Agatur yita fe dirigit ,ur fi ceffmuerit ,ou fit

obtegerent, & quia folusvoltus primevam

cümigitur otium prohibeat , neoperatio fit,

apro.

Vitia

fervavit nuditatem, quáczreris pateret , &

& natura id fatagat , ut víires íuas exerat,

per diícrimina vultuum fecernerentur ho-

coníequens eft ; ut tota rerum natura nil

latls

Jrob

/

&que,

,

4

L

€

À.

i

LO

r d

i

;x

m a

» 'M

(avl ,.Aä"cäïmä d

-ffides corrumpunt ; deí atiga

"^

ï:

*

æqru&, ac otium;eüagäat,. quod vel maxim

L

interimit , eoncupif

t .m ace

Jí

Is

verum eft de virture, quz tota in actione

vás cogitacanes excitar ,j

v

LA

movet , imentem obtundit, intclie:

cónfiftit; & que , f inerter otietur, incun-

élanter , pereat, fitque proptzrea defes, &

ícurat , voluntarera iliaqueat

otiofus, cadaVer vivum , & otium vivihomie

interiorem homiaem fus, dé

j

h

nis fepultura,

miferé evertit; '

7*

Alterum otii genus negotiofum dicitur,

Non homini otiofo,ac defidi :

í

& eorumeít proprium , quitotam fuamin-

otium perrnicio

L

Um; verüm & tori r

duftriam collocant in rebus nullius momen-

licee excidium infere? quid enim inec

ruinam flammisne hoftiiibus tecta comi

ti , acpropterea otiosé laboriofi nosnili in

futilibus , nugisque absque ullo fuo , vel

rantur j an iguaviá Patrisfamilias tignis

alieno fructu tempüs inani labore prodigunt;

ttabibisque putrefaclis in congeftam cem

;|

':

& hi operos? omnia agentes; nil agunt, quós

folvantur lignorum , ac lapidum congerie

E

**5 C(P7 V

.

"Tercullianus vocat: Fa negotiatores , eó

quid intereft , an agri vaftentur boflili in«

quia in foro , in gymnafio ,- in plateis, in

curfione, an enervatocivium robore ? five

theatris,nonni(i propríz ftudeant famz ; nun-

grandines (int, quz fegetesconterant ; five

$

quam propriam explentes famem ,. nec fitim

infolentia militis; five incuria , & fegnities

extinguentes , cum ardentiüs femper fitiant

coloni fit, quz neglexit annonam in horrea

autam popülarem , quá depafcuntur : hi funt

colligere ; feraper idem eft damnum illatumz

femper toti effuíiin res vaniffimas , propria

Et cum auxilium manuum , ac exercitia vir-

deípiciutit , & alienis fe immifcent, nonfe

tutum torpuerint , ait D. Hieronymus; opz-

C^f. 10

continent privatos inter parietes ; fed forum,

nes defuper tempeflates , tanquam in laceva

Emlef,

»

Ü

& plateas , trivia , & theatra frequentant ,

tella, Gnimborum ad uos, idef uitiorum

turóo prorampst.

peralienas domos vagantur , & veluti venati-

$

cicanes fubodorare nituntur , quidquid ubí-

5cio , plerósque falsá illà pr&occupatos |

19,

que fiat, quidquid loquantur homines , ac-

opinione effe , ut arbitrentur , nil mali póffe-

IS,

perinde ut mufcee importmnz volitant, G

ab otiofo, ac de(ide inferri , cum nil agat ;

huc, illücque circumcurfant fine fru&u ,

qui nil agit, nec malé agit , alioquin quid-

It

OI

absque ullautilitate: & toti vagi ; acinquie-

quam ageret, fimalé ageret ; quiveró non

;

ti plus extra fe vanis divagantur cogitationi-

malé agic , nemini eft injurius ; nec quid-

bus , quàm fecum habitent.

quam poteít damut alteri inferre. — Sed iia

i

$.

Tertium otij genus eorumeft, qui do*

arguentes redarguit D, Chryfo(tomus, in» Hemil 4e

t

tibus fibi à Deo concreditis abutuntur , qui

quiens,

Exiftimate . f fervum : qUiS ha. "'Ufï'i'lw. e

[äï'

cum polleant ingenio, otio confenefcunt ig-

beat, nonrapacem, nontemulentum,non ^^

]i«

naviz , nil ad publicam utilitatem , neque ad

contumacem ; idem tamen totos dies domi

Íuam efficientes ; & hi dicuntur detodere

fedeat otiofus ;; nonne graviter vapulabit ?

LU

€clidona, oblivione obliterare talenta pro«-

l

atqui nihil maleficij commilit ? fed íatis

pria , otio fepelire attem , & honeftamenta

n

maleficijeft , munus , officiámque fuum ne u

virtutum feeda fegnitie deturpare , cüm nil

lexiífe.

Àn non agricole daretur culpz ,

ef I/n-mon.-*it

unquam preclarum cogitent, nil grande mo^

finil prorfus ageret; fiotio indulgens, nec

liantur, nil meditentur divinum : G tametfi

feteret , nec meteret, necvites pütaret , nec

uc,f;if:cy.

exquifiti ingenii dotibus (int przediti , vatiis-

excoleret ? tametfi nihil otiando ageret , plu-

iU

que imbuti fcientijs , illis tamen minimé

rimum tamen nil agendo inferret Domino

d

utuntut , perinde ac fi iisdem eflent prorfus

l4

damni 5 qui.fruclibus privaretur, ac pro»

de(tituti : & hi procul dubio ineptiffimum

ventibus fui agri; noníolàm aliquid feciffe

jle

fovent otium , quod nonnnifi impurz favet

mali , hoc malé operanti vertitur culpz s

Jlà

voluptati. Hoc triplici otio nil magis noxid;

verüm etiam aliquid omififfe boni ; fuum

d*

ac perniciofius in Republica ,à quà exercitia

neglexiffe munus; idque vel maximé in Rei-

vel

ftatim exulant virtutum ; G vitia, quibus

publice moderatoribus, quia (i hi defidige

ifld

per otium indulgetur , impuné graffantur :

fetradant; declivem, & inomnevitium proe

n

certé nil hac pefte deterius,quá probi mores

nam ingrediuntur viam, & populo adom«

iüi' f Wlm.

corrumpuntur , & virtutum decora oblite-

nem improbitatem fe duces prabent, quo«

rantur : nil vitá elumbi , ac diffolutà fune-

uf

rum propterea focordia non ad privatum rei

fl

flius ,. à qua propterea non minus olim de-

familiaris difpendium , fed ad p

ubiicam flaw

þe-

viclà carthagine Reipublice Romanz . me-

ts perniciem pertinet.

0-

tuebat Q. Metellus apud Valerium Maxi-

Neque alius hoítis Sybarim civitatem

mum /i5, 7. «. 2, quàm ab ho(te acerrimo An-

&Y

of

quondam florenüffimam funditus evertit ,

f

nibale ; quia plus infert Reipublicee damni

quàm manuum infirmitas , feu mollis , ac e-

if

etiumcivium ; quàm hoftium aggreffio : hzc

nervataProcerum vita: adeoSybaritz erant

tecta comburit , domos expilat, urbem ever-«

quieti ; ac otio addicli , ut fancita legecaves

tit , srarium exhaurit, fegetes protetit ,

rint , ne quis fabrilem cum flrepitu arrcm

agros devaílat ; fed otium mores corrumpit,

in utbe exerceret, nec gallos

f

aleret galli-

vitiafovet, virtutes abigit , culturam caíti-

naceos , ne quidin urbe effet, quod fom.

[ït l

catis impedit ; lilium pudicitiz devenufat ,

nos turbaret antelucanos ,

r fib

2ut matutiaam

»robos affedus exterminat , .. pia defideria

interrumperet quietem * 35e erát delicatu]

fZE;

i,

fl

Uuu

us

ut

Farani de Affeiibus Tom, Ie x

*

$24

Diflertauo XXV. :

ut herus quidam inventus fuerit , qui in fa-

in lecto adhuc ftertentibus ; vel infande Ve.

f

t

mulum flagris animadverti voluerit, eo quia

neri indulgentibus , incipiunt toto impetü

cum rofas fibi dormienti ftraviffet, compli-

efflare venti, urgere turbines, futere procel-

l

catis quibusdam rofarum folijs folito duriu-

lz folum quaffari, Jordanis fluctus intume«

fculé incubuiffet : fuit etiam hos inter cives

d

Ícere, ac in fremitus affurgere;in aére reboae

Íybaritas quidam nomine Smyndirides ; . qui

re tonittua , micare fuleura , immugire

ql

f

in hoc fuam pofuerit felicitatem , quód totis

hotrendo murmnre nubes, & totus ille Pa-

viginti annis folem nunquam viderit orien-

Izítine vallis tra&tus no&turnis tenebris; te-

f

ji

tem, fed necoccidentem,

Verüm cum de-

trísque cimmerijs inhorrefceres fimülque

frangi tenebrae, ac difcindi ruentium fulmi-

i

licijs difluerent Sibarita , otio marcefcerent,

G bellum poflea càm . Crotoniatis

ini»

num jactu, ac delabentibusé coelo flammis ;

fi

I

tent, non laboribus affueti, fed otio, ac de-

videretürque coelum totum refolvi in turbi-

liciis dediti, nefcierunt aciem inftruere , . nec

nes, tonitura; fulmina, tumultus, acílam-

ql

hoftiles agtos excurrere , neque exploratum

fnarum pluvias, quz enutrita fulfure, nitro;

V

ire hoftium terras; imó gec paffis vexillis

fi

pice, faleebulliente, ac flagrante bitumine

procedere , neccaflra metari , nec velitando

deorfum ruebant in nimbos igneos ingenti

al

hoítes laceffere, unde veluti foeminz imbel-

€

cum aéris tumultu, acterretremore; ob-

fes ac molles fortes inciderunt in viros, &

ftrepebat delabeus flammarum «ataclysmus

Pi

equorum fuorum tripudio proditi,ut refert

fuper te&a, turres, palatia, plateas, & om.

Herodotus Terpfichor tandem cruentá clade

fl

nia natabant fluctibus flammarum : & cüm

fufi, ac deleti fuerunt,

infamibus illis civitatibus etiam campi, pra-

d

Q

ta, colles, agri, nemora , viridaria , pagíque

$.

IT.

omnes finitimi gehenná quadam flagnante

lfl

obrui videbantur, & veluti in valtiffuni ignis

di

Otium nif excutz'z:mï fomentum

lacu fluitare pecora, interimi gregesovium,

eff pracvorum omnium affeciumm, concu-

abíumi armenta jumentorum ,. cinereícere

Y

pifcentia incentivum, & libidiais turpáa

volucrum turma , & homines ntriusque fe-

H

Jeintilla, cus emateriam fuppedis

xus, omnisque aetatis mifere perire; eóquia

10

infanda libidinis exarferanc aííu.,

[ó

tat ingluvres 'vemri:,gqlx

d

Vitium,

iHifceyI'uVijsexting-uenda 'erat ea cupi-

Ti0

14«

dinis flamma, :quà Pentapolitz exaríerant,

fc

I facras velimus hiftorias accerfere; de-

quó fupplicium flagitio refponderet ; acinde

"M prehendimus flatim,fomentum libidi-

Vi

N

Áapetent ; qui caftitatis negligentes «ultu-

10

nisotium effe, & poenam luxurize ex-

tremum exitium.

ram, malunt impuris prava concupiícentize

lia

Nequequid aliud Sodo-

flammis ardere; quod enim Pentapolitis con«

miticas flammas, imbrémque fulphureum &

pl

tigit,infuturo & ipfifentient, qui, quorum

tet

fummo coelo in imasterras, vallémque fpe

fupplicia intuentur, fceleranon perhorre-

ciofam evocavit, quàm marcidum otium, &

| gl)euteï.*;ag,

QU

fcunt; hi enim quia lafciviz flammis exarfee

1 32'4 v

€46,9,45p. füpina defidia, ut dilucidé afferit Ezechiel

runt gehennali igne eternüm difcruciabun-

J as

?h

inquiens; H«c fsit iniquitas Sodoma, [atu-

tur5 de quo igne exclamat D. Hieronymus ;

ritas panie, G otium tpfius , & filiavum ejus.

?e

Q ignis infernalis luxuria, cujus matería £.

€hi

Vailis erat in Palzftina juxtafluenta Jordanis

laycujus lamma (uperbias cujus fcintilla pra-

fingularum patria ameenitatum ; quinquein

if

va colloquia; cujus fuma infamias cujusci-

ea urbes erant Pentapolis Íeu Sodoma, Go-

m immundtitia; cujus finis gebenna! Otium

qu

|

l,

smorrba, Sebois,ddamata,€ Segor prae cate-

igitur, & gulagemina fuére fomenta;qua ad

ris incole Gomorrhzi, acSodomai flagitio-

k 'Gme .F MP.

Ti

fiffimi etant,ac in libidinum feediífimo coceno

omnia Ícelera aberem Pentapolitis fuppedi-

'400

tárunt materiam;s ut afferit Ezechiel: Zec fuit 1v g.

d

demeríi ; ex copia enim rerum via fterneba.

djniquitasSodome faturttas panis, &otili ipfiua,

p

tur adingluvies, jugésque comeflationes ,

Ini

G ad coníectaneum flagitiorum omnium in-

6 filiarum ejus; lunt enim otium, &güla ge.

minzrota;quibus quadriga vitiorum omniü,

po

citamentum otium, ex quo uno omnium li-

die

&prafertim luxurie volvitur,ut obfervat D. Zg Casrz,

bidinum oriebantur portenta; & quamvis

Bernardus inquiens: Luxurie currusquadri.

i

«IIHI

Lotus viromnium virtutum , & prafertim

[

gá4 vol'uitur viriorumz failicet ingluvie ven-

caftitatis cukurá infignis quotidianis dehor-

YOj

tamentis [tuderet,concives fuos ad puriorem

tríis,libidine coitás; mollitie vefizum, &$ 0tfj,

foporique vefolutiones trabitur equis duobus

tat

deducere normam vivendi ; nil tamen pro»

illu

4

fecit, ac perinde fuitac furdis canere,

profperitaze vite, U verum abundantiA. Ídeó.

que culturz qui funt addicli caftitatis otium

fe

15.

Lothus cum tribus fociis moenibus re-

veluti lilij pudicitie venenum à fe procul a.

p

ex

li&is Sodomorum iz. campumexivit , & in

bigunt , & à comeffationibus, ac gule in-

oppidulum; cui nomen Balam conceffit,móx-

qui

gluvie prorfus abftinent , fcientes fine Cere.

H

qu

que matutino adventante crepufculo fune-

re, & Libero frigere Venerem, quia fi venter

pto

fte tragzedize fuper Pentapolitas inchoatur

eícà ftipetur, vinofluctuec, & decoquendis

tian

exordium: fiquidem Numinisirafcentis im-

excrementis inzftuet , ftatim infolefcit con-

Itf

perio excitantur fuliginei vapores , aé&ra to-

cupifcentia,infurgit lafcivia,& pravi affe&tus

J

l

tüm, ceelümque infufcantes; & civibus vcl)

ciunt.

&t

inhominis pg"micicm ad flagitia alli

. Quà

J

Pravi Affectus deffides corrumpunt ; defatigatos vutusornat, $25

-;tabulasxfr,e.gefit,ïin,gu'ibus'lex digito Deivivi

Quó enim plus indulgetur ventri,eó men*

Exod, 3 £,

1f

fcripta erat. — Projecit de enanu tabulas , £5

ti lethaliüs infligitur vulnus;eóflori caftitatis

«onfregit.eas ? fed (inoverat Moyfes tabulas

plus infertur nocumenti; quid non agunt gu-

lz voluptatibus addi&ti, quo corpus faginent,

lapideaslegem continere digito Deiexaratá ,

& populotradendam,;cur antequam eam po-

crapulz lenocinentur , ventrem fuffarcinenc ?

quidquid avium in áére volitat ; quidquid pi-

pulo extraderet tabulas projecit.; & confre»

fcium aquisinnatat . quidguid ferarum per

git? quia nimirum repererat Moyfes Tíracli-

tasgula indulgentes voluptatibus :vidit po-

nemora , montésque difcurrit.; palmari fepe-

litur in ftomacho , quem propterea aliud.non

pulum fedentem in perampla,planitie , .co-

meffationibus ; & potationibus lzetum. Sedit

dixeris,quàm mortuorü animalium fcetidif-

aRxed, 3,-3:;;

populus comedere , €$ bibere , ciebat enim in-

Y

fimum fepulchrum, 'in quocarnes mortuo*

um corrumpuntur,, .ac.foetent : -& tamen

.dividuam gulz.comitem effe culpams & wo«

qualesnon fübeunt homines labores ad gulze

luptatibus.addi&tos gulz , :ac comeffationi-

ibus, ac fympofiis affuetos in quovisflagitio-

voluptates excitandas? unigule luxurieemi-

niftrant integrihominum exercitus , quorum

um caeno, non fecus;ac fues volutari : fuper-

r,,

alij nonnifi retia, & laqueos ad pifces exoticos

.fluas igitur, inutiles, ac fupervacaneas cenfuit

.tabulaslegis fervandz populo extradere co»

||

«capiendos; alij nonnifi pedicas,ut aves aucue

medenti ,& bibenti , eó quia cum voluptate

pentur peregrinas , praparant 2 :alij abdita

qmontium ,rupiümque fcrutantur loca.: alij

.gula impoffibilis fit legis obfervatio : hinc

:£cite D. Hieronymus contra Tovinianum lo-

flu&uantia traijciunt maria ; illi ut fylveftres

damas: ifti ut conchilia , & oftreacapiant , &

-quens de Moyfe poft defcenfum & monte la-

««ondimenta cibisimmifceant : fed dum gulze

; pideas frangente tabulas, in quibus divina lex

-digito Dei exarataerat, ait 1 Zor drzerum labor.

ándulgetur voluptati;fomenta lafciviae fuppe-

;ditantur uberiora.Corpusenim, fi fartum fit,

.untus bora [aturitare perit : faiebat-enimDei

& ejus cuticula lautius nutrita, illicó.infurgit

,fermonem mon po[[e audire temulentos,

iIn aula Pharaonis 1deo vitiis laborárunt

3 8,.

libido, ac revivifcit;tametfi annis Íepe integ-

zis jacuerit emortua, vel languerit fopita ; vis

Eunuchi, quia gulz indulferunt ,'& ftoma*

chum cibo,& potuonerárunt, ;Dicuntur hi

o enim immodico., fi madeat , illicó revivie

duo Eunuchi peccáfle : 44cciit yut peccarent

fcit , licétenimomne vitium detegatur in eb*

rio , libido tamen prz cateris in ipfo infole-

duo Eunutbi. '"Pincerna Regis, 65 Piffor: quia

.u.

fcit, parit enim temulentia libidinem , & ex

ad gulz indulgentiam liltum exare(cit pudi-

vino hauritur libido, .cujus flammanon oleo.,

citiz, & reliquarum virtutum flores ex(iccati

anon palea,fed vino nutritur ; hinc plures poít

pereunt ; aitenim S, Perrus Damianus ; . E-

Jautiorem meníam ,'poítfaliares coenas ) po

:dacitas :quedam (anguifaga eft ,-cus dua funt

dilia luxuria ,&ebrietas : icut enimvolupe

ipleniores epulasab ufu dejecti rationis,S in-

:»plus belluinz ;

:eft fanguifugee humani corporis haurire fan-

iter pecudum greges abje&ti.,

.ZDm:ter.-fcap.

quàm humanz redolent naturz,

JIncraffa*

:guinem: ita edacitas cordis puritatem., qua

.animaz eítveluti fanguis , acreliquarum vir-

32,v, 15» . igus eft diletlus , '&$ recalcitravit. AIncrajfus »

ampinguatus xdilatatus 'dere[ïquit,;Deumfaäa .

«tutum alimentumexíugit, diffipat ;ac delet ;

vem [uurn y65 vecejfrt à Deo falutari fuo , gulee

«quia fi. femel.gula indulgentia humani pe-

"&oris precordia penetrat , univerfam virtu,

xnim voluptates , & concupifcentis flagitia ,

dnnatà quadam necefficudine copulautur ,sit.

tum aciem ibidiffipat ; & cordisdefideria ad

ilicita., .ac vitia praefertim seftuantis tunc

.que culpa individua gulz comes,

em&i&)k&

Ra 160

runt Eu*

libidinispertráhit:: ubi enim habetur ; 7o-7*

Neque in aula Pharaonis peccà

3«

Accidit,

qummurum percircuitum deflruxit cuntius

iGenef. cap.

auchi , nifi quia gulz indul(erunt.

cexercitus Gbaldeorum ., «qut erat «cum Prin-

'4'00

qut peccárent duo Eunuchi , pincerna Regis d

ipe enilitis : jeptuaginta "Interpretes 1e-

piftor.: nimiram inter aulicos , & Regis fa-

; !LW!'

miliaresilli duo dicuntur peccáffe , qui cibis ,

;gunt z :Omznem vnurum Jeraufalem defivuxit

otibüsque lautiüs parandis,ac delicatiüs.con.

«exercitus Chaldeorum «eum iPrincipe coquo-

yHm , quam interpretationem -expendens

diendisincubuerunt: dum enim venter cibis

D. 'Gregorius Nazianzenus jcité :-ad rem

' d.

ámpletur , & vino madet ) nutritur.concupie

fcentia, quz vires , nervósqueacquirens pra-

noflram ait : :Coquorum Princeps jure.»

xenter afferitur ,. cui nimium.a coquis da-

vos quosque affe&tus excitat , & ad vitia inci-

tat ; & ubi ventris eít ingluvies,ibi mentiseft

&ortofo opere fervttur.

'$i igitur gulen-

dlluvies; extinguitur enim ratio,'ejüsqueïlu«-

«dulgentia pectoris pervadit vifcera , «cor ag-

greditur , & bellum indicens ;probis aifcéti-

qmen,fi cáput vino obruatur: & ufu;aclumine

extin&torationis;veluti in tenebris ambulans,

bus , quiin cordis prafidium , & cuftodiam

quivino madet , in omne proruit flagitium :

invigilabant., :omnia fus déque vertit, &

"unà cum pudicitia virtutes omnes «evertit ;

quienimcibis, ac ventri'dancfopcram»,'adeö

roni funt ad vitia quzeque, ut ad obfervan-

quiafemel,quód venter cibis,&potu fi uffarci«

naturstametfi cor lilio floruerit caftitatis ;ac

tiam divinorum praeceptorum eos pertrahe-

reliquis effulferit virtutum decoribus, imà

re fic veluti impoffibile,

tot Íplenduerit proborum affectuum nitoti«

17

- Idquecauíz fuit;cur Moyfes cumé montis

is3

editiore faftigio ad ejus deícendiflet radices;

bus;quot coclum ftellis;quot -Erythreum mat«

Uuu a

5

Vetani de Affeibus Tom. 1,

'

$16

| Eïiï&ïïaz*c

XXv,

gatitis,quot pretiofis lapillis coeleftis Jerufa-

ipfe ab operibus fuis, acfi ad acþefTum Cibi,.

lem; adhuc deficiunt hec vircutüm ornamen-

potüs prafto fit receffusbonorum operum,&

ta, corruunt hzc fpiritualia dificia , & totus

initium iadulgentig gulae, finis fit. culturze

murus Jerufalem per circuitum def(ttuitur ;

virtutis : cüm ením aperitur gula fuis illeceb-

vt qe l — € v5 ha w ]

quiagula indulgentia nonnifi virtutum mo-

ris; via clauditur,qnà ad virtutem pervenitur;

litur firages, neque Eunuchis Pharaonis quid

hinc Cyrillus Alexandrinus : Noféte conquerz

- od

aliud aniam przbuit peccandi , quàm cibi , &

Tu das-flimulos

de infrmitatibus parsis.

potüs minillerium : 2decsdit , ut peccarent

carui tua , tu ipfam adverfus ritum tuum

! ngäl'.ïlö' $

duo Eunuchi Pincerma Regis , &5 Piflór,

armnat , U porentem fAcis , cum eam carmis

Nec mirum, fi geminis Eunuchis in aula

bus fatias , €8 ad illecebras nutris.

0'16'

V

. Pharaonis tantam intulit perniciem cibi ,po-

Dum gula nutritur , vitia pinguefcunt ,

2!1

fi

tüsque miniflerium : cum unica fajius gulz

& dum caro pet ingeftum cibum vires acqui-

indulgentia mundo toti ruinam indixerit , &

Pl

rit, infole(cit concupifcentia ,& praviomnes

- homives omnes miferé perdiderit ; pulchré

"affé&tus in perniciem caftitatisinfurpuut: ita

Serm. infe. D, Aubrofius.

15

u

Adam per efcam paradifum

lex vitiorum certa efl,ut faginze fubtiituta fit

ia 6.poft

perdidi: Efauper lentembonorem primatás

4l

prim.domin.

lafcivia ? & ibi incontinentia petnlant;ior in- -

f

amifit: qudas per bucellam Apoffolatus fub-

furgit;ubi menfa apparatur ferculis or'tior,

qqadmg.

tà

lime depofust$. ex quo enim bucellam fumpfít ,

& quia cattitatis ftudiofus fcitfamem virgini-

non jam dpoflolus cepit effe , ed proditar.

tati amicam effe , & faturitacem inimicam',

V

dl

Eít igiturgule voluptas radix illa infe-

mavult fame , & abflinentiá lilium excoler

19,

X

&a, & vitiata, ex qua pullulant in mundo lce-

cafítitatis, quàm faturitate ei nocere ; idqua

":

4

leraomnia: e(t gulz indulgentiafons ille pu-

caufze, cur feliciüs floreat lilium caftitatis im

z

D

tidiffinus, é quo rivuli pravorum omnium

pauperum tabernis , in mapaliis rufticorum ,.

Ti

affectuum fcaturiunt; vitiorum enim radix,

in cafa pauperis rufticelli , quàm in przedivis

& origofola fuit hominibus gula, exordi-

ff

tum palatiisiin Principum turribus;Regümqs

um totius ruina ; G caufa omnis fupplicij ,

aulis.

Tibiz tunc vel maxime ftrident, cum

Sicut erant aute diluvtum.s

à

Mattb. 24.

. hinc Chriftus.

plus inflantur , ac plenze funt vento; à tibiis

J"U.37«

comedentes , & bibentes &$c . ita.erit. , & ad-

non abludit humanum corpus , cum tuncpo-

ventus filj bominis ; nimirum ficut'cataclyf-

uffimum in lafcivam zflget petulantiam,cum

ï

U

À

U P eseeap.1

mus foeditates delevit , quas terra contraxe-

plusoppletur epulis, madet vino: pulchré D, *

rat ex immodica edacitate, hauflüque temu-

f

Oregorius in libros Regum ait:. Ex szogue

lento: ita peccata futurorum hominum de-

la vitio iumumeravitiorum agmina ad confli-

1

p

linquentium ex gulz indulgentia aliud pu-

Uum anima producuntur. Unum quidem gule

niet diluvium , fed non ampliüs aquarum ,

l

Vititm e$i , fed aculei libidinis inmumeri femt ,

fed ignium.

Immodica fiquidem guülz in-

qui pracedentemillum quafi Regem fequuntur,

Q

dulgcntia divinam irtitac juftitiam, üt orbem

qui leta quidem fuggerunt ,. fed ad' aterni

non folàm aquis immergat , fed & flammis

jlettu lamenta perducunt.

O quot orna-

purget , & abfumat.

tum amiferant pudicitize, quia nullum gulee

f

20,

Cultor igitur caftitatisin id , vel maxi-

ilecebris voluerunt froenum iniicere ! O

quot victi libidine ceciderunt , & laíciviá

mé incumbit ftudij , quó gula voluptates

omnes coérceat ; ne quid demittatur in (lo -

proftrati miferé jacuerunt !. quia vinceregu.

|

machum , quo ptobi cordis affectus aliquid

lam noluerunt , -& infurgere contra gulze

patiantur detrimenti, & ne vitiisper gulz il-

illecebras detre&tárunt : ídque cüm noviffet

3

)

lecebras via aperiatur ; quia ubi gula fuis a-

celebris ille in eremo cafítitatis cultor Hilae

P

peritur deliciis ,. vitia ftatim omnía ingre-

rion fuum alloquens corpus ajebat : paleis

Hl

diuntur, G per gula hiatum cor intus inva-

te pafcam aufelle, nonbordeo , ne viresacquie

l

dunt , illidque diripiunt , ac fuis fpoliant

reret caro , GC cüm ipía infolefceret concue

L

ornamentis.

Conctediderat Herus evange-

pifcentia, pravique infurgerent affectüs factu

licus famulo totius fuz domüs regimen, cüm

optimum cenfuit , corpus abílinenuá , & je-

f

effet ipfealió profecturus: fed vix abfuit Do-

juniis emaciare, abhorret enim caftitas opie

f

minus , adfuit domüs gula ofliaria, quz vitia

mas menfas ; & ibi lilium caftitatis languet;

£4iz v, omniaílatim introduxit, loquens Chriftus de

ubi tellus nimis pinguefcit ; nil énim pudici-

&6:

?

3

i

famulo ait: Cepir percutere fervos, &$ ancil-

tiz floti perniciofius gule illecebrá,quá ignis

e

las, & comedere , 69 Dibere , €9 inebriars : ideo

-

alitur concupifcentiz , incendium accenditut

3

E

co»pit in ancillas fzvire , & confervos percu-

libidinis , & excitatá flammà cinetefcit liliuns

1

.r

ii

?g

t

tere, ac verberibus egregiä pulfare , quià

caítitatis.

Non poflunt fomenta libidinis

;

]i

gulz incoepit indulgere,& vino madere im-

nonfuppeditare concupifcentiz, qui gulz de

moedico: Capirpercutere feruos , G ancillas ,

lectantur deliciis , ac ferculorum indulgent

E5 comedere , & bibere , G inebriari , quialfym-

opulentiz , quia utfcité ait D. Ambrofius, z5 4, ,,,

Í

pofiis, comeffationibus , ac ebrietatibus af-

Pafcitur. libido comvivijs , mutritur delicijsy — nis,

h, MP,

fuevit ablente Domino , in omne proruit fta»

vino incenditur , ebriet ate inflammatur z bine

W,

i

tim fcelus, Etiam rerum Conditor;ac fapien-

non mirum fi in aula Pharaonis Eunuchi v ;;

Í

tiffimus Artifex Deus , quamdiu orbem con-

tiis * inquinárunt , cüm regiam ipfi mep' i.

didit , facultatem non dedit ad comeden.

curaverint, - Zfccidit , ur peccarent dy & Eu

mo—

I

4

dum;& cüm primüm hans conceffir , ceffavit

U& quid

?nchi Pincerua Regi:? G Pifor.. INso

-

-

| aliüä

Pravi Affectus deffides corrümpunt ; defatigatos virtus ornat. $A.

flinet is innocens.animo , & caítus corpore

aliud prodire potuit € menfa exoticis inftru-

ceníeatur.

a ferculis, ac delicatioribus referta obíoniis,

Pradixerat Angelus Samionis

parentibus futurum.ipfis filium, & ob lztum

L

quàm fcelus : fiquidem & menfa regia prodiit

E

Urix ebrietas ; & interfectio Simonis'ftrenui

füfceptum nuntium gratitudinis causá con-

ij

Facimus tibi badum

Sudic. Y 3:

:ä

Ducis : Ptholomzus Rex Simonem fratrem

'vivium.ei apparant,

E W. ,-:»J ï..,

[

de capréis ., cui refpondit Angelus: fj sue

j

Jude Machabzi ad regiuminvitaverat con*

vivium , ut vino madidum fanguine fcedaret,

€0gis.,non comedam: fed Áá ceeleftis nuntius

&t occideret;

Et cm inebriatus effet Simon,

hominis induit períonam, cur ut homo exe

.Mdc'bag.ïr*ö.

hibitas fibi dapes non comedit 2'f1 ttes An.

& filij ejtus, furrexit Ptbolomaus cum [ui ]

, 16.

fump[erunt arma , & intraverunt in-convi-

eli,, qui Abrahz comparuerent , :non fue*

4,

!

runt -dedignati appofita fibi fercula come-

um , &occiderunt.eum , & duos filsos ejus

Queff. 28

nimitüm gule delicie,convivia regia , non

dere , cur ? Angelià cibo non abftinuére ii

25 CüP.,-;M

A udic,

pudicitiz tancüm infidiantur, fed & ipfi vitae,

domo Abrahe , nuncin dome parentums

x

Samíonis-dedignatur Angelus cibos fumete?

Nallum eft vitium , ad quod viam non

z

224

emolliat vinum , quod velin primum fudm

Refpondet Abulenfis,

Quia fi Angeli nom

Primus homi-

authorem favire didicit.

comedunt , cognofcuntur effe J4ngeli: vole-

batin domo parentum Samíonis . coeleftis

sum, qui faltem poft diluviumvineam plan-

'tavit; primus, qui racemos amputavit s

TNuntius cognoíci ., ac reputari, ut Ange-

dus, ideóque refpondit , (f »me eogis , non

Awas expreffit , vinum bibit , .ac primus in

ebrietatem incidit ,fuit No&, poftquam in-

vomedaim , nullo enim alio evidenuori (ig

«olumis fua cum familia & diluvio evafiffet;

;no.poteít indoles angelica , ac virtus ex«

abuíus vini ab ufü eum dejecit rationis pet

primi., quàm abítinentiáà cibis , & potuz

iadu&tam ebrietatem : & quamvis ufus vint

ideóque cultorcaftitatis, quia indolem imi-

non prorfus damnetur , fi cum neceffitate ad-

'tatur angelicam gulz delicias amputat , ab

it (obrietas; exceffus ramen eft , qui culpátur;

ámmodico ;cibo, & potu fe abítinet , & à

« immodqr-anäa »'qua& damnatur ut noxiaà 5

:delicijs abhorrecin ferculis, convivia fugit,

:edacitatem exhorret , vinum faftidit , & la-

hinc ajebat Afclepiades , loquens-de vino:

Primum poculum eff neceffitatis:3 fecundumz»

xhrymis., vel £rigid& lilium irrigat «allitae

*»"E'iSo

«oluptatis ; tertium ebrietatis , cui adhzrens

Ti)sgui]

Apuleius ait : Crarerem primum ad fitimas

queriinere 5 [ecundum ad. bilaritatem 5 ter-

& THS.

4ium ad voluptatem , quartumveró ad infa*

deiamz Suntvero bibonesadeó ex(iccandis ca-

licibus affueti , at non contenti tertio , vel

Pudüuitie amans oculos emif sitior,

quarto poculo doliis vídeantur aequiparari.

"vagósque compe[cit - funt.enim bina

& hinounifi flammasfovent libidinis , ac in-

eneris lampades , ? quibus concupifcentias

««endía nutriunt prava concupiícentiz ,'qua&

«ejisque pravi affetius fuas bauriunt flam-

4nas exitiales , quibus: cafhitas

ficut nutriturcibo, & potu; ita abftinentiá.,

& jejunio vires deperdic, & extinguitur: fi-

-«&ine[it.

quidem juxta vulgatum effatum fine Cerere,

« Libero friget Venus,

| 'On Tolüm 'gulam «o&rcet «caftitatis

Caítitacisigitur C

ultor veaere*aüfharæ

) ftudiofus , fed etiam oculos emiffi-

244

33.

'tios , vagósque compefcit ; ne cu-

flammam procul abigit, quiacibo,ac potui

parcit, men(z minuit faginam ;'fibíqueom-

'riofis hac., illácque divagentur : funt^enim

nem adimit guleindulgentiam. — tNon vere

'oculi'vagi binz Veneris lampades , & qui-

:bus fuas haurit flammas , . quibus caítitas

anat lilium caítitatisinterepulas; non itrigae

tur» necfloret hau(tu vini: cum fint gule

exarefcit , & lilium pudicitig cinereícit,

- voluptates vitiorum irtitamenta ; fugienda

'Teftis eft David, cujus pudicitiam emiffitii,

funt , acprocul abigenda harum deliciarum

'vagique 'oculi interemerunt,

Vidit, ipfee

LE N )

".

fomenta, quaconcupifcentiam accendunt ,

folario lavantem fe in fonte Bethfabzam; &

ftatim conceptá flamma -exar(it factásque

Venerem excitant , ,& pravos quosque af.

fectus alunt.

Cultori caftitatis indurandus

'eft adulter , & homicida folo afpectumu-

Jieris.

eít animus , & éblandimentis gule procul

'Fettis eft.DinaJacobi filia jam. nu«

abftrahendus,

Hinc I(zus Afyrus referen-

bilis, forma fupra czteras'puellas venuftz g

?r

te Philoftrato interrogatus quásnam epulas

*hanc curiofitas impulit urbem inviífendi Si-

B r

judicaretipfe fuaviffimas ? iflas, refpondit,

chimorum; morésque feeminarum urbicos,ac

——

ftudia obfervandi: virgines tunc (ibi- cozve

guftare defii , cüm enim caltitatis eflet ftu-

diofus , perinde ac venenum gulz delicias

ingenti numero, five ad nundinas, fivefefturm,

quodpiam folemne; convenerants quas tít

femper abegit , quia ut ait D. 'Gregorius;

' Llþc k iW : !7314 Fü?g

«elebrari convivis [ine culpa vix poffunt ,

ipfa videret , videri, & ipfíacupijt: fed rar&

nih

g.

non ferculorum opulentiá ; fed ciborum ab-

absque periculo prodit in publicum caftitas

ftinentiá nutritur caítitas, G fobrietate flo-

cultiore induta ornatu,ac vultüs fpecie Venu-

retlilium pudicitiz : eft fobrietas à vitiis

fta. Vix Sichemus oculis fpeciem;ac venufta-

temluftravit puelle, &

A

oculis impuras attta«

adeo immunis , ut qui ab cícis, -pot-tfugue ab-

Uuu3

P

X1t

l

fuw-. ^.

m

$28

- Differtatio

yit & nivea Dinz facie flammas , quibus coe-

?

non labefaclet, quia, tit fuos mónebat in afce-

['

pit intus exardere fimul, & amare ; imó.&

terio Monachos S, Ephren: Sicur aque du- Tom.2trait,

efflictim puellam deperire : & abreptus ar-

&us canfm&w perdit 4Q4A4:2. 1tA oculorum de bumil,

dore virginis potiunda , cum non poffet illà

difirattio mentem caflam defiruit: idque cau-

lenocinijs ad flagitium pertrahere, vitium

Íz,cur Chriftusoculorum compreffurus pro»

-obtulitreluctanu. | Ecce quam noxij , quàm

cacitatem fententiam illam tulerit feveram:

lethales funt lilio pudicitize oculi emiffitii ,

Mattb. cap,

fi

gäfz viderit - mulierem | ad £oncupifcendum

;s .'vl 2?-

vagique, G&curiofi, vifura Dina ceteras ur-

eam, jam 18gcbatus eff eam 4n «orde fuo 5

bispuellas , morésque urbicos foeminarum

meritó igitur habentur tot monita, t£Ot prze«

ad nundinasvenit, nonut quidquam virtutis

«epta à viris afcetis extradita caílitatis cul-

i

i

emeret , fed utillumetiam reluctans vende-

toribus ad oculos coércendos;eorámque cu-

ret florem, qui femel deperditus, nullo fit

cclefctsg,

riofitatem compefcendam: & Siracides, hoc

;ï.iiä,z.-ïnyü' j

ampliüs pretio venalís; nonutfibi ornatum

(WZ. 45

|

idem monetinquiens ; zfvertefaciem tuam.s

aliquem emeret , fed ut ornamentum ipfa

A muliere compta,

pl

venderet caítitatis, perfeveratura virgo , fi

26.

Hinc Jex fuit illa fancita multo ;pruäcn-

- domi manfiffet, . Exiit domo Penelope, fed

tior, quàmfzvior à Seleuco Locrentium Le-

ti

redijt Helene; quia ut fcribit D. Hierony-

gislatore de oculis adultero eruendis, eó quia

mus: Zenera ves zn feminis fama pudicitia

li

Epift, 9

fint oculi adulterijvel «duces , vel fuafores,

eff ; & quafi flos puleberrimus citó ad levem

Cupidinisenim flammz, ac impurze Venetis

znarce[cit auram., &5 flatu corrumpistur , &

ignes faciliüsper oculos accenduntur;ac hau-

Epift. 22. ad Euftochium expendens illud

fi

riuntur , .adeo ut äntocüliNaþhtæ;peeri-

XLibasecese

Canticor. Hortus conclufus Soror mea fponfa,

les;ait enim Plinius: Magnaz effe cognatio-

fi

borius conclufus faus fianatus aitad rem no-

nem flammarum eum Napbta;fulfureáque bi-

Q

ftram fuadens virgini,: manere domi, & cu-

TUmine , t 3gnis ad dp[am etiameminus vi-

tà

rio(itatem compelcere oculorum. .-.Czve ne

fam transvolet : ádque de .ardentibus-ocu-

li

| domum exeas , & velis videre filias "regionts

hi

lorum tzdis, ac igne concupifcentiz non im-

alieue; quamudá fratres babeas Patriarcbas,

meritó adítruitur: vix attingunt oculi pro-

[K

€ Ifraele parente leteru . Dina -egveffa cor-

'cul fpeciofam virginis formam , & ftatim

U

FUnmpitur.

Videre enim in puellis formá

In

concupifcentize flammas .concipiunt, quibus

l

corporis fpeciofis , A videri non fine. peri-

velinterimitur caftitas, vel graviter pericli«

tiC

culo eft caftitatis interimendze ; .quiaut mo-

tatur; co&rcendi funt oculi;ne puellz videant

Ui

net Clemens Alexandrinus : Dum la[civiunt

venu[latem , quia maxima eft oculorum 4.

L

ib. s Pedag,

oculi, calefcunt appetitiones : funtenim o«

.gnibus.cum vir

$i

€Abi fl'.

culi geminz pharetrati Cupidinis - fagittae,

-£10.

X

ginis ;pulchritudine äclqgnaf

J

quas in perniciem ejaculatur caílitatis, Quis

Quod fi dicas;puelle '-'venu"['c-ate.m nihil

27.

r

miferam non lugeat Sichemi fortem? vidit

in fe continere mali,cüm donum fit Numi«

u

ipfe puellam exteram, & ipfam deperijc, &

nis, proinde quid boni, & non mali : id non

t

* ipfe perijt : quia homo libidinis amans;com-

diffiteor,'optimam cenfeo foeminz fpeciofi-

a

pedes gerit in oculis, quibus vinciat; glutem,

tatem ,. laudabil'cm.pucllæ:p'ulc'hritudin'em,

; .-ä.g.zþ;;;, ta

quo affigat; hamum quo inuncet; flammas,

fed hancinficior bonam effe caftitatis cultori,

fk

-quibus adurat; fagittas quibus confodiat ,

& concupifcentiz ftimulis exagitato. '-Bona

D

interimátque caílitatem, quia ut Ícité Chry-

erat Sufanna, & virtutum laudatiffima cul-

-

9,

oftomus: Sicur ignis ubi calamum appre-

trix; fednon infanientium fenum oculis

Serm, i2

fl

lu

beuderit, mox attratlammateriam fuá flam-

ammas impudici-amoris ecaítisSufannze ni-

Ti

Ozxmm.r

ma accendit,

dta ignie concupifcentia , -ut

vibus haufzre. :Bonam putárim fui(ïe,*&iho.

.

primum formofitatem , ac wenuflatem vifu

neítam Bethíabeam, fed non-bonam /'oculis

l

du

attigerit. antmum flatim inflammat.

David; qui-cüm;primümfeäm1in.fontexatäg'e.

*d

Non tamen illuftrior hácflammáTplen-

runt; infrigidis illislaticibusimpuros haü.

2f.

D

det caflitas, fed denigrata corrumpitur, &

Íerunt ignes; bonus erat, & egregius caíti-

cinerefcit: ideóque S. Job infignis pudicitiz

tatis cultor filiusJacobi. inaula Pharaonis

der«

fer

cultor imminens hocce ex oculis periculum

Jofeph, & nihilominus quamvis liliumexco-

M

metuens fcedus pepigerat cumoculis fuis, ne

leret ipfe pudicitie , rofam tamen, feu flo-

exterius vagarentur curiofiüs, nec puellarum

LUH

rem Veneris fenfiit hera "uxor Butipharis,

ted

dele&tarentur venuflate : Pepigi fadus cum

ejüsque etiam fpinas, cüm acriüs prafenfit

MU

ob cap.2To oeu]js gueis , ut ne «ogitarem quidquam de

fe libidinis lancinari ftimulis ; 'quid.ni bona

Ub ,

qurgine, quam enim partem in. fne baberet

'erat arbor, & falubris in paradifi meditullio

Agrab

M

tiot

'r0

Deus defuper , & bareditatem Omnipotens de

à Deoplantata, & tamen cum fuos ad ipfam.-

[aj 4

AP

l2

gin

excelfis? meritó Huffeus Princeps foedus pe-

direxit Eva oculos à recto tramite deflexit 4

pigit fuis cum oculis , ne quidquam cogita-

& ibi mortalitatem invenit, ubi cupiebat.di,

Ipo

rent devirgine,. quia cultor cafílitatis fi li-

vinitatem enancici. Sitpuellz venuflas in fe

V g, proi

lium velit pudicitize tueri , neceffe. eft fuis

C

bona, fi nives przefefert in :cutis. 'candore,

cum oculis pacifcatur ; quia nifi oculicerta

flammas fuggerit eam intüentibus; quibus .

&

Qull

- lege, ac feedere obligati ccérceantur , nul-

*caüitasperii, Vc':l .'f"üm-»mäperjc]itatur: qma

Inm aderit adeo firmum i caftitatis propofi-

laxior ad concupifcentiam aditus eft.

mlH«

9 1?11(:]-

tum, quod oculorum fraus, vel curiofitas

lam oculis attingere venuflam,

o RR

QQQH

Omnis

W.

E

Pravi A&"e&us d€fld€S cc»rmmpunt- dcfatigatos virtus ornat. $19

28,

Omms itaque folertia adhibenda eftà

Neque mos ifte oculos velandi nupta-

30

"'29:'4&

Htil,

€aftitatis cultore, ne finat oculos emiffitios

rum adtnendam «aílitatem viguit .tantüm

«uriofiüs vagari quamvxs Deus hos fcintil-

apud Palzeítinos ;; verüm & apud Judzeosflo Li^ ri.2»-

lantes.orbiculosvoluerit in praecelfa capitis

ruiffe teflatur Tertullianus J/Pro de coroua /44^P ?

—

noítri fpecula, perinde ac v;gxles excubias,

militis , & probant exempla Rebecca, & Sa-

Ic.

Wth (

non.tàmen vulteos pervagaricum detrimen-

Imó apud plurc: alias gentium natio-

idug

to pudicitize; vult Deus üut oculi corpuscue

nes laudabilis mos;(te viguit, ut ex Per(arum

Ítodiant , ita camen ne hoíli prodant ani-

legibus confirmat Joífephus , .& de Romana

mum: (unt enim ocult ut etiam czteri fene«

lege conítat ex Valerio //5, 6..cap, 3, nbi Ca-

fus porte, per quashoflilis exercitusinar-

jus Sulpitius, eó quia dimiferit propriam u»

cem , ac metropolimanimairrumpit 5 pro-

xorem ob.eam duntaxat.caufam, quod. apete

W!Ef 4,9'

Lzb.z. in Jjb

pterea nos monet D. Hieronymus, ut five-

to capite;vultüque detecto in pubhcum pro«

CT

*Uin.-4.3,

limus lilium excolére .caítitatis, licentiam

. diüiffet.dixit.

ALex tibi sneostantüm prafiait

*

przíertim oculorum .co£rceamus, ait..ille

*

oculos , quibus &6 formam tuam approbes, &$

16,

Quiii fiudio m'vzgtlzmdum est-Amatori caffi-

placere . defideres,

Hlterior. .tus . can/þe&ux

' gmonta , ut hi adituevité freuentur, preler-

juperva:mz árritatione accerfitus , .5n fufpi-

;tímque omnium promptxfümus 3-a€ nobi-

.£lone $. crimine. la.ereat,neæj/e effl; Quinde Eor .citat,

Atabicis foeminis refert Tercullianus.faciem

Jliffimus.nempe vifus, cujys hac in re fum-

mum eít momentum , quod «üm.noviffent

totam ita texiffe , ut.uno duntaxat oculo li*

. jGraci, utnotat Cæfarms Dialog. 3 eodem

.beratoscontentz effent .dimidia potius frui

TP ATIA

/nomine pupxllam, & virginem vocárunt, &

Juce, quàm totamfaciem proftituere,

ficut virgoomni ftudio debecinvigilare, ne

Non folüm à foeminis, ne pudicitia pe-

31.

quxdquam admtttat, quo virginitatem amite

ticlitetur.cuítodiendi funt .oculi,.ne liberiüs

tat; ita, oculi coércendi iunt, ne fi curio«

divagentur, verhmetiamà viris, quililium

fiüs divagentur in foeminea vénuftate vcne-

excoluntcaftitatis, unde S, Auguflinus ait :

* XEpifderioo.,

um hauriant, quo cafütas corrumpatur, &

-Oculi veflri etiam fi jaciantur in. -aliquem ,

ECWUIDUUNE LURT

pereat: quapropter hanccircumfpectifimam

figantur án neminemz multum intereit .di-

oculorum cuítodiam ad tuendam caítitatem

fcriminis:eum iacer , qui-oculos inaliquem

inculcatS.Chryfoftomus ex eadem vocis no-

-obiter duntaxat jacit j & alium, : qumo:* ío-

tione.Domilia .de pæmæntu continentia, &

Iàm jacit, verüm & diu figit: juncfunc ocu«

virginitaie inquiens: Pupilla oculus appella

li, qui in alienam figuntur venuftatem: g.

rur. t ficutidfle duabus palpebris geluti im

:mina cupidinis tela, quze caftitatem lethaliter.

guadamæandæw clau[us.eff 5 .ita. & virgo

«configant : Permde eít, oculosin venuítam

figerefoeminam , .ac lethale vuinus 'caítitati

J gpermaneat. — Sicut . linguam fub . duoóus

deptissdentibus dico, & labijs Deus conclufit,

Anfligere.

Ni(i .caftitatiscultor fuos cufto.

A

*

At tanquam-verecunda uirgo nibil indifcre-

.diat oculos; in periculum fe injicit perdendz

Ait Salvianus :

:Oculos. effe na- ZLiblepr:

4um loquatur.; & hanc foleruam in cuftodi-

pudmtnæ

gäz

.endis oculisad plenam «aftitatis indemnita-

;£urAles: qz;oidam animi cuniculos , quiaficut

tem :commendat.ex inftituto Ifidorus Pelu.

ib.eepift

án obüdione arcis duclo cuniculo- Usque ad -

ó6,

qmonia, & propugnacula fit tormentarij pul-

fiota , :ubi plura congerit facra, & profana

exempla,

veris refticula, ut paulatim:conceptá flammá

29,

'"Quin quó procacibus oculis 1gmtabu-

ferpat per fabterraneam vnam, &ex:gux fo«

;';

lum fubduceretur , «conftat apud prifcosho-. -

-amitis-continuatione: numta, «um- pnmum

mines moris fuiffe , ut muliebrisconípectus,

infpecum-devenit laté patentem., & nitrato

1

à .quo vel maximée periclitacur |caítitas,ob

pulv-»re fartum ierumpat in incendium , ex

ducto faciei velamine,c& nuptee procederent,

«cujusviolencia tellus quatitur , tnuri fübru-

j

velaretur: & quamvis puellis,ac v1rg1mbus

"untur, faxa per aéravolitant.,

molesin fube

|

4

permitteretur ut apertafacie poffent ince-

lime attollitur 'horrifico fonitu, quaft itel

dere, quó faciliàsmaritos invenirent, utre-

tri(ulco Poétici Tovis; perinde dixerim eai«

s

" fert Cherillus apud Plutarchum . in Laconi-

miz forme venu(tam fpeciem per oculos,

j

cis: ex quotamen erant defponfatz., quia

veluti per animi cuniculos fubrepere veluti

maritumjam repererant , nonnifi velatz in.

igneum fomitem ex aípectus continuatione

j

cedebant, ac proptereaà nabendo, feu vultu

áinnutritum; & cum ardor concuplicentzæ

t,

(

cooperiendo di&lz fuerunt wupre , ut etiam

intimam penetrat anima Arcem mgens tunc

Lib i, de

notavit D. Ambro(íius, & T'ertullianus: Lz-

concipitur incendium , quo fumo, & caligi-

"hrab.2:/94 byo do corona militis 88 libro dewelandis vir-

ne oppleta mens, non ampliüs pia videt

Q

Lapu E

Cap. 12,

ginibus ; ait Rebeccam confpedlo procul

propofita, & everío gratie propugnaculo

If

Íponfo velamen invafifle, ut fe, quod erat,

fubruitur caftitas.

4

*

profiteretur.

Ex eodem ufu Rex Gerafz

Hos animi cuniculos expertus fuit

-

ls

QGenef 0.

o

cum Satam incuíffet, quód fe dixiffet Abra.

David; licét enim non minus purpurá tegiz

fe

he Sororem, & ut virginem fe proderet,

dignitatis, quàm candore excultz caftitatis

Ó

Anullique viro addläam,pmgemfïec invelata,

clarefceret, quia tamen poft pomeridianum

yus

mille illi argenteos ad . velamen oculorum

fomnum, ad captandam liberiorem auram

Jid

deambylavit per folarium nullo injedo in

co&mendums quo nupta diguoíceretur, trí-

d

- Bbuit,

oculos freeno v:dzt mnulierem fe lavantem ex

adverso,

$30

| Lm;auo | XV.

i

smgo . 4dverfo, feu Qt no';at Auguüinus: Mulier

tatis cultores hoc ïd&m de!

.u?"** *

il

Pjsm, $0, davabat fe longà,fed libido flammas fappedi-

ii

petere, quóífuo: àvercanto

£abat prope,

Cüm primüm mulierem vi-

i

[//4

tatem videant; & íaedus cüm j

dit in fonte à formofo illo fpectàculo * foe-

D

cum oculisfuis inire, nequ 'dquatà

dicatem extorfit, quà pudjcitiam corrupit,

de muliere; facilé perit, qui videns mu!

i

li

& exfrigido fonte flammas haufit libidiunis,

i*

eam deperit: Solent Medici morbos cura»

quibus ad interitum pudicitiz exarfit , po-

o

tuerftque propterea moeroreconfectus, &

türi maligniores zgrum à quorundam cibo-

rum non folüm uíu, verüm & afpeétu arcere,

lu

Thren3.v. lachrymis madidus dicere cum Jeremia: O

*

J'.S

.

ne ulla inter os, & oculos proditio commite

u

eulus meus depradatus esé. animam meam

*

L

tatur,a€ neputet patiens decumbens falubre

Q

unico enim alpectu oculus depradatus eít

fibi, quod fuave credit futurum.

Perinde

animam , fpolia diripuit, caftitatemevertit:

contingit ei, quem adblandiens concupiícene

li

virtutum, ornamenta furripuit , fuftulit é

tia fzpiüs infeflat, is, ni velit ja&turam fue

u

mente lumen, é voluntate religionem , ab

bire caftitatis, ait Caffianus, debet oculos à

q

anima gratiam, à vateprophetiam, à Rege

re quidem grata , fed noxia conflanter abdus

confilium , à Dei amico benevolentiam , & .

favorem.

cere , quia utait Auguítinus : folus alheciua

«

Neque illicitoamori tantüm, fed

iil

Via reila eft adopuss oculiraptores ad. cul-

G omnibus vitijs in animum per oculos patet

via, huic enim monítrant oculi adulterium,

p4m : propterea cohibendi funt àvago , eó*

i

que curiofo aípectu : hinc Miagifter Chriftus Martb, eap,

g

inceftum; domum, quam concupifcat; mu-

nos docethanclectionem inquiens: Si ocu. 7* ?*

lierem, quà fruatur ; adeó ut fint oculi irri-

fl

li,

4p

tàmenta vitiorum, ducésque fcelerum, An

lus tuus fcandalizat te, erue eum , & prorice

4b5 te, hoc eft, froenum injice, & ejus aípe-

f

non etiam Samíon licét abítemius, licét ma-

€tus coérce, ne curiofiüs divagetur : ocu-

de

gno Dei dono natus, ut Dalilam vidit, eam

lctum curiofitas plures perdidit, — 'Tritum

q

'.depetiit , Gipfe perijt?

eftexemplum uxoris Lothi : h&c cum ad

m

33«

Homo libiditiis amans compedes emit-

urbem impudicam retrofpexiffet , gentéms

if

tit ex oculisquibus vinciat, imó & fagittas,

que lafcivam curiofis illuc oculis eflet intui-

£0

quibus confodiat vittutem , & animum :

tà immemor mandati; ut erat reflexacer. -

hiíce enim telis confoffus Afyrius Holopher-

h

vice momento temporis in ílatuam . falis

di

nes vitam perdidit, cüm primüm Judicham

verfa, fatua curiofitatis fapiens fletit mo-

«

Judith, c2b. vidit : Clmque intraffet ante factem ejus ,

numentum.

10,.77.17,

. Ferunt .eam eodem Íemper.

ü

. flatim captus est in fuis oculis Holophernes.

veftigio ; quo fe circumegit alpectu ; defi

Has oculorum fagittas pertimefcens Alexan-

(

15 li£ello de

xum mulieris fimulacrum cum brachijs, hu-

0i

der Macedo referente P lutarcho, noluit Da-

euriof,

meris, capite, totóque reliqui corporis trun-

fh

rjj uxorem in fuüm venire. confpectum , eà

co, defluentísque talorum tenus veftis habitu. .

-quia mulier depradicaretur. venuftiffima ;

d

poft viginti, ac plurium fzcuiorum cire

timuit per oculos fceeditatem libidinis ex illa

lu

cumvolutionem perf(litiffe,

Hc feemina

haurire fceminea venuítate, & quia prudens

ter timuit, fortiter cavit; & victor illuílrior;

in ftatnam vería nobis eft documen:o quan-

tum inferat damni oculorum curiofitas,cum

quia Datij conjugem non vidit, quàm quod

K

Ie

falis acrimonia condimento fuerit levitatijac

Darium ipfum vicerit, ejüsque exercitum to-

inconítantiz foemineze, -

Y

tum fudetit , ac diffipaverit,

D

1g

Quàm pauci,

inter Chriftianos Principes,qui Alexandrum

tü

5. I TJ.

Macedonem imitentur? quàm rati;qui cum

tel

Jobo foedus ineant cum oculis fuis , ut ne

W.

cogitent quidquam de virgine? velítigia po.

Caflitetis excolend« propofitums

NU

tius fequimur Salomonis, qui fatetur: Q;z-

non [lat, fed cors uit nift oculis frenum.

T

injiciatur , quó curtofitas compe[caturg

N

& "U. 10»

Ecclef.ehps i qua de[ideraveruut oculi mei,nou negavi

ei$;: & ideo defecit àfanClitate, omnem à

& cultór. pudicitie ab afheciu, &$

I

fe abegit pudicitize ftudium, & cum mulier-

colloquio abflineat mulies

n

Yif.

culis foediffimam |duxit. vitam : ubi enim

d

tanta oculis indulgetur licentia, actum eit

pn

de flore pudicitie , exarefcit flatim , ac

Unt oculiad voluptates lubri—cï: ideóque 3j.

"

floti caítitatis nocentiores : unde Chri«

iV

perit.

i

34

Vulgatum eít apud viros afcetas effa-

, ftus praícribens legem cattitatis Chrie j;,

Hb, s,

lu

tum illud: Iucuffoditus vifus ,. incustodite

ftiang ait:. dndiflis, quia ditiumefl antiquis

|

(

mentis of nuntius : & ficut domus purgata,

nonmuechaberiss Ego autem dico vobis, quia

«

& munda non eít, fi in eam ingrediantur,

omnis qui viderit mulierem ad, concupifcene

dum eam , jam macbatus efl eam in. corde

pt

cujusvis conditionis homines, & animantia;

f.

itanec mens fua perí

everat in purim

te, Íi

fo , quia tametíi non perpetraveris adulte-

fpg

Uf

janux oculorum ad omnem pateant curiofi«

rium, quia tamen per oculos illud haufiftiy

non vacas libidinis crimines fola enim . vos

[L71 fom

hr

J

/

tatem : hinc David expertus pericula, quz

imiminent caftitaci ex incuftoditis oculis fo-

luntas eft, que meechatur, dum concupi-

þo('

L

Pf 119. jicitus Numen precabatur: 4verte ocalos

fcit: hinc Joannes delcribens Chritti adveae C^

?Q 239

h

meos , ne Videant vanitatem : omnes caíti«

tumait: Zs propria venit, & fus eum non ve-

ceperuat,

(

13

&

55

Pravi Af&&us defides corr'ülmpunt;- defatigatos virtus ornat.

teperunt, — Quotquot autem veceperuut eunt,

inde eft;ac impudicis affentiri c«r;giïam»nzöus,.,

qua per oculos divagantes per muiierurm

. - dedit ei poteflatem filios Dei fferi bis,qui cve-

dunt in nomineejus , qui non ex fangusmibus,

venuítas fpecies mentem ingred'iuntur,

xecex voluntate viri, fed ex Deonati funt,

Ad firmandum caititatis propofirum eit

froenum oculis injiciendum , ne mulieres at-

$7.

Ubi notat Venerabilis Beda illud ex fanguini-

, bus in plurali peccatum fignificare, fed cut

tingant , quód 1 per neceffitatem debeat cul-

catni tribuitur voluntas, quz facultasett

tor caftitatis mulierem alloqui oculos in ip-

folius anime ? an quia. peregrinatur vo-

fam non jaciat, veliobiter jaciat, in ipíam

luntas etiam in carne , quando amore fer-

non figat ; fed potiüs cogitet , vel gehennz

tur carnali? [ta eftcarni cribuitur voluntas,

incendia , vel' ipfius maulieris fosdirates 2

quia hzc cüm primum' concupifcit, ac fer»

quamvis fit mulier formofa, fint in ipfa ful-

tur in adultetium , ac mulierem , jam fce-

gentes oculi, nitentesgenz, & inde concu-

lus perpetravit in ipfa carnis. cencupifcen-

pifcentia excitetur, libido augeatur; pro-

derit tunc animo perpendere nileffe mulie-

tia,' Sed fi voluritas potentia dicitur czca,

.qua manóduci petit à previo intelleclüs lu-

brem illam venuftatem , quàminanem cine-

minej qu&nam etit praevia hacc fax przlu-

rem,coenámque foedum : comprimitnr tunc

cens voluntati carni inhzrenti , cum caro

infana cupiditas, deficic aeí

H

&

us concupiícette

intellectu de(tituatur ? nullus enim, quod

tig. . Quéd i extimam detrahamus pellem,

"ignorat, appetit; & ni(i mens notitiam in-

feu latvam pulchritudini, perit omnis venue

fatth, u

T44»

gerat rel appetendz, nunquam voluntas eam

flas, & nil inipía videmus nif1 otfa, nervos,ac

ppetit, Palchré ad preefens inftitutum re-

fcetores, — Quód fitota muliebris venuftas

i I Pfal,t18.

apondet D. Ambrofius, hánc carnalis volun-

in extima duntaxat cutis fuperficie effloretcit,

- ftatisprelucentem facem, feu mentemollen-

meta eft larva, ac inanis fucus ad minus cau-

den:em quid appetendum fit, effe ipfum o-

tosdecipiendum. HincS.Ephrem.ait: Cum

culum; vocat enim Ambrofius oculos catnis

Serm. $. de

formofam mulerem. videris , eui micautes

mentem,inquiens z Eff oculia & mens carnás:

funt oculi, & bilaress cui nitentes gena ,cujus

Propbet A

feur ,

nimirum appetitus carnalis , & exaítuans

in vuliu eximia quedam | appareat pulcbri.

concupifcentia dicitur voluntas carnis, &

tudo, qua meutem tuam tnflammet, libidinem

mens, quá voluptuofa concupiícentia manu-

aMgeat) cogsta terram sllud effo, quod mira-

ducitur , oculus eft, quia voluntas fine men:

/5; cinerem e[fe, quod te incendit, & in[antre

te premon(ítrante objectum in illud non fer-

anima definet.

Detege cuem vulrus ejue

tut, Carnali voluntati nonnifi mens catnea

rum ipfam pulcbritudinem degeneraj]e in vi-

congtuebat, & quia adhzrefcit voiuntas prce-

litatem videbis. -Ne in fuperfieie confiflas, fed

d

oitenfo ei à menteobjecto, ideo dixit Chri-

interius cogitatione progredere , nec aliud

ftus: Qui viderir nulierem ad concupifcen"

quidquam prater ofJa, nervos, $ venas vepea

dum eam. jam machatut efl.quia carnalis vo-

vies.. At non [ufficiunz ifla? cogita mibi mu-

luntas,feu exceítaans concupifcentia, ample-

tatam illam, fenefcentem, egrotam, fubjiden-

Gitur, quod illi per oculos praemonítratur.

tes oculos,excavatas geuat.totum illum florem

Hinc quamvis libidinibus addi&tus me-

defluentem. Cogita quid admireris, & tuiju.

36.

retricia non ingrediatur lupanaria ; quam-

dicij te pudebit.. Lutum miraris , 68 einerem,

vis meechiam non confummaverit cum mu»

pulvm te iucendit, & favilla.

liere ; non tamen vacat libidinis crimine ;

Non fo:àm oculi avercendi funt à fee-

Y

38

tunc enim lupanar ingreditur, cum per pa.

minea venu(tate,verüm etiam À libris obícoe-

tentes oculorum feneítras in domum mentis

nis5 À pi&-uris inhone(lis; exhibent enim fo-

ingreffa fuit mulier, & períua lenocinia

menta libidin;s, & libri obícoeni venena pro-

confenfum extoríit; tunc pulíavit lupana-

pinant legentibus, X toxicum, quo interimi»

ris fores , quando ad venuítam fpeciem

tur caltiras , & caterz corrumpüntur virtu-

mulieris concupifcentia direxit oculos la

tes; loquensenim Tllius dehifce libris ait ?

fcivientes, & libidini aperuit.

j—

Qui viderit

Molliunt animosnoffros,nervos omnes virtu.

mulierem ad concupifcendum eam, jam ma-

zi elidunt.

In hoc obfcoenolibrorutn albo

Lib.2. XTæf:.

s

cbatus eff incovde [uo? oculisfiquidem prz-

plures funt prifci Po&e , five fabulatores ,

7^

d.

properé ícortantibus,qui mulierem concupi.

five fatyrici , quorum fcripta nifi expurgata

ícit,alios przvenit fenfus, & priüs moecha-

fuerint , & ab obícoeniratis fordibus eluta,

g dh

tur , quam fuo fungantur officio ceteri fen»

[»

venenum le&ori propinant; ac propterea

fus: qui igitur laícive foeminas concupifcunt;

caftitatis cultor ab hifce legendis libris ome

i: yunh, $ :

cum 1jsdem per oculorum concupiícentiam

nino abítineat , & fi que hujusmodi fcripta

1]

Ícortantur in lafcivi cordis lupänari, ubi tot

habet, flammis extradat extingoenda: me.

"

proftant appetitui merettices, quot venuíte

rentur enim hujusmodi fcriptaé cathalogo

/s

ípecies foeminarum , quae voluntatem illici-

expungilibrorum, & eorum authores extor-

7

unt,fimülque illaqueant: appofité Philo He.

tes excludi à patria, uccontigit Ovidio , qui

Óa

]

brzusait :: Quaproprer eos,qui divertunt. à

ab Augufto fuitin exi

lium relegatus; neque

h;

iä b, gie fom.

rebus anime ,. €$ lafciuó conver[antur cum

à Tiberio in patriam revocatus, eà quia ob-

0.

mentis filiabusaid est. fenfibus , tanquam cum

fcoena cecinerat, quz probos mores corrume

meretricibur, contra folem tolli jul;et ? lafcive

perent; caítitati qui ftudet, neque oculos,ne»

À

(

converfari cum carnalis mentis filiabus per-

que manus hifce

admovet libris,ne inficiatur:

t

non

ïfcmm' de Affeciiua Tom. L.

Wapeem9—

$32

Digïcrtacio XXV,

non enim hasc obfccena fcripta aliud funt,

fuaviter caftitatem exp ughaut; ac propterea

quàm ranz /Egyptiz coaxantes, fimiülque in-

poffiat horum authores. librorum ijs in Re«

ficientes , ut placuit Origeni; velglandes,&

L—Làs - BEV - ]

publica zquiparari, qui fontes publicos vene-

filiquz porcorum , ut cenfuit Hieronymus ,

no inficiunt;tot vulnerum Rei, quot inde ex

eó quia pravis tantüm enutriendis affectibus

—

. eorundé ebiberint laticibus.Sunt hzc impura

infolefcentis concupifcentiz, & libidinis in.

feriptaomni Circenocentiora, omni Sirenu«

] — m ET ae d

ferviant:. velflumen tartareum,in quo mife.

13 noxiora, quavis hydrà crudeliora; quavís

&

ré ad inferos, devolvuntur quotquot fuis fe

di

harpia perniciofiora, nec ullus eft Íerpens a«

finunt undis rapi;ut voluit D. Auguftinus.

deo virofus, ita noxius, quitam lethalia evo«

[e

u

Nequeex eo, quód florentem exhibeant

matvenena, ficut liber obfcoenus, cujus ftylus

39

ftylum, exaíciatam przfeferanteloquentiam,

fo

mellea videatur fcatere dulcedine, cujus ver«

ac plurimum contineant eruditionis volvendi

ba vernantes exhibeant flores;quia tunc blan-

0

funt hi codices, in quibus latet anguisin her-

diüs allicit,quó fzviüs vulneret,& prafertim,

ä

EP,M. ] fu

ba: parüm refert, fié chriftallino , & aureo

quos natura proniores habet ad obícoena, &

Ui

cratete ; fivee plumbeo, velluteo vafeebiba.

concüpifcentia acriori. zflu pulfat; in hifce

fi

tur venenum, cüm non minus mortem infe-

«um proximus ardeat Ucalegon,flammásque

il

ratepotum ex auro, ac exluto; nequehocce

evomat concupifcentiz caminus, perinde eít

K

ä

inluto eftaurum quarendum, nequeinve-

obfcoenosivolvere libros, ac refinam, oleüm-

E

nienda gemma , quam le&tor expiícetur in

que affundere, non ad ip(um extinguendum,

é

cceno,

Elto; ftylum exhibeantaculeatum,

fed alendum incendium exitiale : hos legere

e

elocutionem floridam, eruditiones peramce-

obícoenos libros perinde eftac oculis vene-

nas, & poffit quis ex ipfiseloquentiam hau-

num haurirein perniciem caftitatis, in interi-

tum animz. -

ldl

rirefloralentam; adhuccaflitatis ftudiofi de-

bi

bent ab ijsdem legendis abítinere: fatius e-

iNon folàm cultor caflitatis ab obfcoenis

4T.

nim eft;jacturam facereeloquentiz, & do&tri-

Ícriptisoculosavertit;verümetiamà picturis,

W

nz,quàmpudicitiz ,& virtutis; fatiüs eíl, f

qua minus honeftatis przfeferunt: hz fiqui-

fit quis minuseruditus, dummodo fit magis

dem peftem etiam, ac venenum peroculos in

A

[

caftus: neque defuntex probis authoribus

animumimmittunt, fuppletenim pi&ura in-

«

TY

pralertim ex SS. Patribus,qui floridé,ac elo-

honeíta ipfam tentationem, quam propterea

G

quenter Ícripferunt; an non florulentum ex-

excitatin perniciem caítitatis, in 1nteritum

;

de

hibet ftylum Przful Mediolaneníis,cujus no-

animz ; fiquidem ab inhoneilis pi&turis ad

fi

men, & fcripta ambrofiamfapiunt ? an non

a€tus itidem inhonefítos facilis eít gradus; &

eloquenter fcripfit D. LeoPapa, cujushomi-

fatiüseflet , ne flammas excitarent concupi«

&

lize fedaté fluunt periodorum | concinna ro-

Ícentiz,ad Vulcanum eas ablegare: ScioPi-

fus

tunditate, quá regalia imitantur flumina? an

Gores , & (culptores, viros, & mulieres ideo

non nervoié zque;ac eloquenter fcripfit An-

inveítes fingere, & pingere,ut inipía humani

po

tiftes Maffiienfis Salvianus luxuriam & thea-

lalc

corporisnuditate magiseniteat,Gluculentiüs

Y

tra, lufüsque redarguens Trevirorum impen-

feprodat artificium : fedexcellentia non eft

&t

dentebello? An non D.Gregorius Nazianze-

artis, nec praeflantia, quz caítos offendit o.-

nus in defcriptionepavonis, cicade,araneo-

ts

ulos, obfcoenas,im purásque accerfit cogitae

if

rum,argutam , & florulentam exhibet elo-

tiones,concupiícentiam irritat, in qua flame

ab

quentiam,qua cum laconifmo tot lumina ex-

mas accendit, quibus pudicitia cinerefcit;

hibet, quot verba? An non S,Bafilius in natue

non meretur laudemarsilla; cujusartificium

qua

U

raformicz difquirenda egregie lufit? An noü

non apparet,nifi caftitaspereat; non excellit

arte, qui virtutem fua inficit arte.

'

LUH

S.Chryfoitomus juítis orationis pigmentisin

4

fuis delectaturconcionibus? Non defunt SS.

Floruerunt Pi&ores;qui Principes in hac

*4 1.

bus

Patres qdi picto, & florenti fcripferint ftylo,

arteoccupaáruntfedes, quitamen cafto fem-

quorum fcripta dulcibus elegantiarum flo-

per penicilio telas, & tabulaspinxére. "I'ales

yii

áculisrenitere deprehenduntur,& ea (tyli fua-

fuerunt Raphael Urbinas, Paulus Veronenfis,

li

vitate delibuta, tam concinné, ac affabré di-

Petrus Cortonenfis, Titianus, & Tinteretus

gie

Clata, ut cum Rhetorum prazítantiffimis ve-

Veneti;Jordanus Neapolitanus;Chriftopho-

li

nire facilé poffint in palma contentiongm: f

zus Schwarz Monacenfis, Guidorenus Bono-

L

dm«

caftitatis cultor flofculis delectatur eloquen-

nienfis,& alij plures, quiarte pictoria excel-

tiz, hos ex ateolis fanétorum Patrum decer-

luerunt; qui tamen nil impuri delineaverunt,

e«

pat, non veró paluitrofa ingrediatur prata

Qui inhoneíta pingunt , cum telas coloribus

lii

Ver

eos quæüturu*'s.'

illiniunt;retiz jaciunt, quibus oculos illaque-

Libri inhoneft

i *quav'ïä colubrina fanie

ant minüs cautos,non pictores eos dixeris,(ed

bidi

4Q»

funt peftilentiores, proinde cultor caftitatis

tartatei hoftisaucupes;plures enim ad tartara

Pa

oculos ab ijsdem avertit: obícoenus enimífcri.

pertrahunt lafcive imagines;& quamvis plu-

Verl

ptor impuras excitat cogitationes, pravosac-

rimum inferant damni; ubique tamen ferélo.

fs.

cerfit concupifcentiz affectus, quibusad tur-

corum hoc oculorum virus reperitur, inhor-

T

pia invitat, & fimullethali pette lilium cor-

tis, fontibus, propylzis, veftibulis, tricliniis,

ällut

rumpit pudicitiz ,. G ejus inficit cultorem ,

domibus, aulis, & aulzis, ut oculi in hosim-

EE

quem in exitium pertrahit;& eó perniciofius,

pingentesfcopulos naufragium invehant ca-

qui

quó blandiüs tectae foeditatis ingeniofo invo-

flitatis; imó plus damni inferunt picturz,

ao

lucro alliciunt; & elegantiarum illecebris

quàm libri obíceni , quos multi non legunt,

d

. quia

V

- PraviAffectusdefidescorrumpunt; defafigatos virtus Ornat. $53

quia ijsdem carent, fecus imagines lafeivas

tamenta, Abjiciantur igitur Ariflidisac Ni-

plurimi afpiciunt;qui eas non habent: & per-

cophanis feeda pulchritudines, turpes venu«

inde ac aviculz vi(catis deceptae virgis, qua

ftates obíceno delineata penicillo; extorreg

quó magis alasiisdem applaudunt, eó magis

finantur abire Paufania,& Appelles,quos me,

iisdem implicantur, ac inhzrefcunt; ita oculi

retricios pictores antiquitas vocaverar: dam-

Éi minüscauti fint, hoc tartarei aucupis vifco

netur , ac prorfus deleatur hoc artificium,

eó renacius detinentur , & illaqueantur, quó

quod pudicitize per oculos infidiatur; imo f

diutiüs oculos in profanas illas figunt pictu.

qua funt hujusmodi obfcoenz picturz Vul-

tàs, ac obfcoenis illis dele&tancur imaginibus,

cano extradantur, ne Venerem,cui favent, ac«

43

|.

Y

Qui culturz eft addicius caftitatis à

cerfant: meliàs enim eft ardere telam, quàm

!

À

Afoedis hifce oculorum illecebris abhorret,

cinefieri pudorem ; fatiüs

3

p

obícoenas dereítatur imagines , qua libidini

re, quam caftitatem amittere,

picturam gerdc-

Sap.144 v2 füppeditant fomenta in perniciem pudicitize,

unde Sapientia clamitat : Imzrium fornica -

'50 Vc

tionis eft exqui[itio idolorum , & adinventio

dllorum corruptio vite : morisfuit apud prie

Ne malé audiat caflitatts amans;

Ícos Erhnicos, quo idola proponerentur

cAveat mmala audire : plemnque dulc&á

adoranda ea corporis nuditate, ut honefti

qoce mulcetur auditus ,. &5 ad turpe

oculi afpicere dedignarentur, quzs animus

f elus snuitatur voluntas,

colebat Numina ; G tamen quam pidi , fie

. "Y On folüm caftitatis culture addictug

4

&íque Dij prafeferebant curpitudinem;hane

idolorum cultores honeftatem | interpreta-

oculosab obíccenis avertit picturis;

bantur, non credentes fibi vetitum , quod

verüm & aures claudit verbis pre-

W

An non hifce

textatis, ac Venerem olentibus, qui blan-

Dijs licitum effe noverint,

idolorum cultoribus pares dixeris, quos pi-

dé mulcentes audientes per aures venenum

&urze delectant obícoene? hiturpitudinem

intus. effundunt in. animam ; Corrumpunt

1. CMM&Q

- cenfent haud olere, quod artis prodit ex-

ait Apoftolus: zeores bonos collequia prava,

6p 134953 $o

cellentiam. ^ Refert Suetonius in Caligula,

exiguo diftant loci fpatio , ocuii, & aures,

' Caligulam Romze publico epulo fervum ob

quibus propterea eadem imminent pericu-

la, ut facilis fit tran(itus ab auditu ad afpe-

detratam lecto laminam argenteam carni-

fici illicó tradidiffe , quó abicitfis manibus,

Gum, ut fcité Valerianus Nicienfis Epiíco-

g

pus bomil. 6. obíervat inquiens : Quories,,

& ante pectus àcollo pendentibus praceden-

te titulo poenz indicante caufam, per coe-

cunque dulci voce mulcetur auditus , ad tur-

le

tus circumduceretur epulantium. Quid ni?

p facinus invitatur afpetlus, ne malé. au«

diat caflitatis ftudiofus caveat mala audire,&c

penicillo, qui utitur obícoeno. pictor , qui

laícivientes delineat in tabulis imagines, non

ut bene audiat ijs omnibus audientiam ne.

N

|

laminamargenteam , fed margaritám pudi-

£et, qui verba proferunt fcurrilia, impue

"

citiz farripit eas intuentibus : fi redivivus

dentia, foda, & obícona; qua tamen

h

regnatet Caligula, quàm fortiori jure Car-

verba ficut' proferuntur frequentiüs in tri«

s

nifici hos extraderet Pictores, ut. manibus

vijs, in tonflrinis, inconvivijs, in foro in

j

abíciffis poenam luerent ejusdem culpz ,

plateis, ita & libentius audiuntur.

Eo0 hu«

jus mali libido mentes invafithominum , ut.

quam manibus perpetráruntcüm long? plu-

vel ij, quiab alijs funt vitijs immunes ab

ris fiat pudicitia margafitum ; quàm lami-

ha argentea.

hoc foedé deturpentur.

Plures enim , qui

4 d.

caterarum virtutum fortaffis floruére cul«

Pudeant Chriftianos picturarum, qui-

K

a

- bus plus feeditatis, quàm ornamenti pro.

turà, hac una pefte miferé perjerunt, quia

prijs adjiciunt domibus , aulis, ac . cubicu-

venenum Obfcoenitatis , quod forté oculis

8

lis, € quibus Chri(ti crucifixi ejiciunt effi-

refpuebant, per aures ad exitium caílita-

$

giem , Chrifti patientis, vel flagellis caefi,vel

tis hauferunt ; parum enim intereft , quá

ex parte lethale vulnus infligatur , fi mor-

lu$

ípinea redimiti cotona excludunt imagi-

0*

nem, ut fylveftres Faunos,pharetratos Cupi-

tem inferat: ita neque multum refert, fi

l0

dines , impudicas Veneres;inveltes Fortunas,

pudicitia pereat per veaenum hauftum ab

excapillaras Occafiones , eleganti pictas pe

oculis, velauribus, í1 pereat,

Quid aliud

:ch-

Ó

nicillo affigant, ut fimol cum ipfis prandeant

obíceena lingua, os lafcivum eft, quàm fe-

pulchrum pudicitiz, charybdis virginitatis,

JU$

Veneres , coenent Cupidines,ac dormiant li.

bidines. — Quid ni hujusmodi picturz (zpe

icylla virtutis, in quam impingens caflitas

f

fed

eiores funt. impuris colloquijs: fiquidem

naufraga perit? hinc David loquens dehifce,

qui nonnifi verba proferunt impudica ait :

J

verbum femel prolatum perit, fermo avolat;

fed turpitudo picla perfeverat, & per oculos

Sepulchbrum patens est guttureorum, Voetenc Pfalm. 15

fu.

"

mentem fubit, & caltimoniam lzedit, Quid

verba obícoena, & fpurcitijs refperfas & a.

aliud obfceenas dixeris effe imagines, quàm

deo noxius eft foetor, quà necem inferat pu»

f*

aras diaboli, altaria Cacodoemoni erecta, in

dori; & aníam przbuerit D. Chryfoftomo

1h

mirandi quod cüm cadavera terrze manden-

m-

quibus per oculos impurze cogitationes tar-

taroimmolantur? vix enim ex mille unus

tur, imóne vicino ladant putore,, alté etiam

e

eft, qui impuneéhac libidinum afpiciat irri-

defodiantur; & nihilominus verba putida,

[2

AX€*X$3

obícoe.

mf,

U«van$ de Aïeäibüf NTOIB- Io

À

P

$

DÀ

4

Qiä&rtaïio/ XXV,

o

obfcocena, ac lafciva fïequeiltiüs eruantur &

tes fues, üliu!antes 'lufos » oblatrantes ca-

ith

"

ectorecoram pluribus,quo feetor latiüsfer^

nes, mugientes tatiros, hinnientes equos, bas

f

pat, & lethalius noceat : fepulebrum patens

rientes elephantes, rugientes leones, ranáse

R

hi

eff guttur eorum , quia pet obfcoena verba

que coaxantes, -

fl

gutture prolata;, vulnera infliguntur caftitati

Caflitas, ne fuum denigretur lilium au-

48,

4f

lethalia, quibusinterimitur, ac fepelitur: vel

res hifce claudit impudicitijs , ne obícosni-

v

fepulcbrum patens e8i guttur eorum,quia ficut

tas mentem intus fubiens candorem inficiat

bu

€ lepulchro nonnififoetor exhalat; ita guttur

caftimonia: & quia rari funt qui in mundi

Ü

obícoena loquentium nonnifi putorem, &

gurgite nantes obfccenanon]o

quantur; ideo

[i

foctorem fpargit, feeda enim, & ípurca inftil-

lilium caftitatis nonnifi in afceterijs floret,

iil

lat auribus , & per aures venenum fundit ,

vixque , velfaltemin paucis, floretin mun-

quó caítitas interimitur,

z

i

do; adeout fi' alia non urgeret *caufa im

E

46.

, Sicut igitur ad probos,fanClósque fer-

mundit(fhimi mundi-deferendi, hzcfola fatis

fl

l

monesaures oportet patefacere, ut eorundem

impellat ad ejusfugam , cum Jeremias, 'qui

beneficio veluti per tubos intus in animam

di

attente audierat, 'qu& mundus logueretur ;

D

cceieftia transmittantur pronunciata ? ita

Tonnifi obícoena, prava, ac.pudenda fateatur

m

claudende funtimpuris, & obfcocnis verbis,

fe audiviífe : errendi, 64 as

m,cAp

ne per aures caítitasvenenum ebibat ; & noà

eJfeultavi,nemo, g

i-r.e

v.6

qu

4uod bonum est , doguitur. . - Ab "urbibus

(

fecus declinandus e(t, qui 'obícoena effutit

mnunc exilat verecundia verborum , excludi-

verba, qui nonnifi lafciva loquitur, quàm fe-

tür pudicitiz fludium 5 & quanta eft ibi li

päl

ratum illud genus , quod toxicum ejacula-

t

bertas loquendi, tanta eft & obícoenitas lafci.

tur, ut adítantes inficiat, ac interficiat, INon

-

qü

viendi;vixque unum reperias, qui verecundo

f

caret vitio bibulasaures linguz dare turpia,

'gemitu, 'vel afpecta feveriore fordesredar-

Ia;bo de [52

G obfcena loquenti, Scité Plutarchus ait,

di

guatobfcoena loquentium ;; & quiimpudica

riojit.

aures patulas »bfcoenis verbis;haud abludere

loquuntur, promptiüsceteris flimulante in.

1

januis illisurbium , 'que vulgó abominandz

tus concupifcentia lafciviunt; fiquidem co-

dicuntur , eó quiaperipfas educantur , :qui

li

gnatafunt'turpia dicere, -& turpia agere;

à carnifice ultimo funt puniendi fuppticio,

properé id folent homintsagere,quod liben.

10

vel piacula inducantur , & «nihil fauflum ,

ter audiunt , quia ut ait Mellifluus Bernar-

J

lo

aufpicatum nihil , aut lztum adferatur: pa-

tel

dus: "Ut fasit eltngues,er nmn—lti s fic þtz'am*fzmt Sem7vde

res hifce urbium portiseos dixeris, qui fer-

Jacundi , 65 loquaces 'Diaboli : numirum e. 21*

H

. mones de cultu Dei, deNuminisamore,-de

linguesfunt, & muti ad caíta cqiiogluiai :ad

b

moribus corrigendis, confcientia pürganda,

fäæ

dermories;qui flores redoleant vittutum , &

virtute excole..da afpernantur;& aures veluti

Mi

vite apiant fan&limoniz; facundi veró funt,

inaufpicatas animi portas habentlonge, laté-

& foecundiin verbis obíccenis effutiendis, in

K

que patentes ad'noxia quieque 'excipienda ;

LJ

pravis, 'ac*impur,is,'i'ercndisf'coilcqui)s , 'quae

per hujusmodiaures ingreditur calunminia, ut

là

carnifexaliene vit» ; intrat/detractio alienze

'verborum fpurcitijs 'afpergunt. ; :ac.falibus

«ondiunt inverecundis ; fitamen fales dixe-

N

famz, & honoris crudelis lanio; introduci-

'ris obícoena verba , qua'Diaboli potiüs funt

b

tur murmurator veluti alieni honoris expila-

Tputa, & foetentes , 'Corruptósque cacodoe-

g

tor: per has patulasauriumportas eunt, re-

monis Vomitus; quinimo ex laíciviente lin«

tet

4eüntque plauftra "obfcena 'inverecundz

guà, & nonca(ligatis verbis virus éffunditur,

lt

mentis; currusimpudicz lingue verborum

'quó totus homo inüicitur ; hinc facer Codex

onufti impudentium ; G nonnifi acroamata

verborum alioquin :parciffimus , 'huic petu-

T

impuri fcurrz, aut effrontis fycophantze in-

lantiz obfccenze linguse caftigandaeomnem

troducuntur.

47*

videtur facündiam expromete ait S. Jacobus;

**'C'af. 3. 'v.d :

- Nil ipfis magis volupe, quàm obfcoena

ZLéingua conffituitur 'dn memirisuofira , que

verba audire, quz blandé aures pulfent, &

taculat rotum corpur, duflamimat rotam nae

À

concupifcentiam intus efficaciüs moveant :

tivitatis nofira inflammata d gebenma.

obícoena ,. & impudentia qui loquitur , 'cít

Suntenim obíconni fermones;turpiaccollo-

49.

——

fi

iliis pergrata , & adblandiens firen , oble.

quia fulfurata teedz in gehemnali compaclz,

&ans mufa, quaz ipfis eft unicein delicijs ;

t accenfe fornace ; quz »propterea non

hinc eorum mens perinde ac ftabulum fuile,

Íolüm caflas, ac pudicas inficiunt, ledünt-

nonnifi fordibus oppletur, nonnifi flerco-

que aures ; verüm 'etiam candorem deni-

ribus patet, & acervo exuberat quisquilia-

grantcaftimoniz , liliimque exficcant pudi«

rum; hincnon mirum fi eorundem ora te-

citiz, D, Petrus Damianus non 'minus vir,

WUX

j Q

terrima , nonnifi mephitim exhalent: tales

tutibus feecundus ,'quàm eloquentia facun-

funt, quiad improba quzque audienda, ac

dus obíceenam linguam turdo equiparat ,

i

indecora funt proclives, fupra lepores auriti,

cui idem quod alimento, .hoc etiam exi«

Q

ad probra, & obíceena quieque 'excipienda

tio eít, quatenus ex eo, quod edit; & c-

&

propenfi: aurium fiquidem curiofitas per.

gerit,/ vilcus provenit , quo & aves caterze

Ti

inde ac oculorum, nonfolüm adea fe exten-

capiuntur * perinde obícoene garrulus, ac

dit, que confona funt; verüm & abfona;adeo

li

turpia loquens viltum excernit ore , quo

Vr

ls

ut non folum delectet philomelas,& alaudas

Stigij aucupes, eum capiant: "quia loquens

pi

;sudxrc? verüm & rudentes aícllos , gruniene

Jobus de proferente verba impudica, &

in(]

Obkæna

D

V

þPräyi afïe&üs dbïüdcs corrmpunt ; defatigatos virtus ornat. 43$

&FP- 15,"v. Obícoenaait. . Condemnabit t 05 tuum , 7

quam vincit ;nifi carnem deviceri: ; :—qul-.l-nm-

L

pter cultor caítitatis nunquam à bello ceifàt :

Jabia tua re[hondebunt zibi : f lilium,& olea

fterilefcunt;quoties ejus caulem capra lingua

hoftibus utrinque cingitur pudicitia ; à:359-

lus , & mundus totis eam caltris nituntur 0p«

lambit ; :taliseftilloti orislingua ; quee non-

4

pugnare; & caro ipfa eo fxviüsineam tero-

nifi obfíccena lcquitur ; fuis colloquijs lilium

atefcit caftitatis ; & adolefcentum mentes ;

cit , quó propior ei adhzerefcit , «quó fuavius

veluti vitefcentes oleze corrumpuntur , qui-

eieblanditur; Quidenimnequim , .ait Sira- «Cap.z. $0.

bus eó graviüs impudica olloquia nocent »

«cides , qu2m quod excogitavit caro , & fang"

;E

quó ijsdem inftillantur ; & licét non videan-

'si$ , ideóque totis viribus xititur tartareus

'hoftisancillam expugnare carnem , ut heram

tuür ftatim officere.5 :quzdam tamen fata

in aninio relinguunt femina , :qu paulatim

profternat vationem. — ;jaheli «Cinez foemi-

"fucrefcunt in ferales cupreffus.

.nz fimilem dixerim carnem fuis concupifcen«

*Cui «cültura caítitatis eft «ordi ,^is ani-

*tijscaftitati infidiantem, . Ad tentorium Ja-

ï»

£f

l

mum , X osad omnem componitverecun-

'helis pervenerat bello fractus , .ex fugà fefe

äui&;fa?»»æ-i

fus , ex itinere languidus Dux militia Siíara,

diam; auftes non aperit nifi colloquiis virtu-

/tes, & coleftia redolentibus; linguam non

!Jahel non minusdolis, quàm manu robulta

'L-Sevem,jwp

FE

movet , nifi ad cafta .colloquia .5 - caute lo:

4n occutfum egreffa fugientis ftrategi .fuavi

j

$0(

:verborüm fuco , blandis benevolentiz ieno«

quitur , ut cafté fapiat : «quienim obfcosna

a

-colloquia auribus :haud invitis admittunt ,

-cinijs virum non minus bello , quàm viribus

i

J

pares dixeris cáftaneis in ignem injectis, quae

!fractum invitat , üt velit fua ingredi rento«

extimo cortice jamfcilfo non fe produnt , ne-

'fia , viresreficere, -ac parüm quieícere? ane

que erepantes fuübfiliunt ; quod tamen.prze-

muens Sifara rhulieris figmentis ,'tentor'um

flant, fi cute non laceratà , feu dente non

;perinde ingreditur, ac mactandus bos lania-

difciff3 integré inje&tee fuerint in prunas ? pa-

'rium fübit.; -ingreffus fceminam rogat , :ut

xipa&o quos.libidinis flamma jam aduffit;

:velit fibi ftigidam dare , quá-zítus accenfz

fitis , 'vel extinguat , ?vel temperet : *mulier

« femel difcifsà , feuruptà pudicitiz vefte

lafcivaaudiunt, quafi obfcoenis jam áffueti ,

'veró in hófpitem ultra preces liberaliorflo-

"ridum ei lac propinavit , cujus uberiori hau-

la

"on obfítrepunt, :non redargnunt -turpia

loquentes, imó tacent , & fubrident; fron-

'ftu recreatus , ac refedusfomno indulfit;

poni

tem 'non contrahunt.., :fed vultum exhila-

:fed cüm jam altiüs dormiret.; :aggreíía:mu-

lierfopitum Sifaram ei.clavum trans tempo-

. n

Tant ; fupercilia non movent , 'fed.oculos

blandé fle&tunt ; -& improbo filentio aperté

'ta adegit., ac dormientem intetfecit. . .Pa-

d

X

'fatentur fibi haud dilplicete , qua impudicé

'zem Jaheli carnem dixerim noftram, procax

«eft ; :ac fallaciarum ferax , mille verfutiis ad

7

proferanmur. — Diogenes, cüm obferváffet

geminos € difcipulis fermones 'mifcuiffe in

«decipiendum inftruéla :.animo fitienti , imà

& concupifcentià zítuanti la&team propinat

via , alterum ex ijsdem interrogavit , in qua,

lénam colloquium cum alio veniffet ; «cüim-

ipromulfidem ;; variásque oblectationes in-

'" que difcipulus Magiftro'expofuiflet, quid fi-

*gerit , :ac voluptates fupgerit ; &licet hac

a

'potio lethali fit toxico miíta , fapittamenae

lt

bi fuiifet narratum , utríque pracepit pla-

.gas infligi; "uni ; quiaillud narráffet ; & al*

'ftuànti , & grata eft (itienti , cui & foporem

*l

1.

conciliat, & -fimul necem.accerfit : perinde

teri , quianarratis bibulas prebuiffet 2ures,

[t

Tta eít inter chritianos , utérque delinquit ,

ac Jahelcaronoftra delectabilia , & quano-

I;

& utérque puniri meretut , tam qui obícce-

bis fapiunt , 'obleCtamenta 'offert , :quibus

X

«eo nocentiüs 1ios decipit, quó blandiüs nos

zaloquitur, quàm guiturpialibenter audit.

je

allicit : &.nifi hanc contundamus dec

À

"

ggt-r.i-g

cem , 'ipfanos tundit.

g ha U

$. VL

"Contunditur autem caro , (1 efculenta;

$ 1;

!

& poculentaei fubtráhamus, fiflagris vapus

""

Nozz eftrefcit lilium caffit atis, ni-

let, & afflictationibus prematur ? 1ed ple-

d

f vaffro affict ationum zellus carnis noff-

rümque malumus detrimentum pati , quàm

v& excolatur , ac evertatur 5 nec germi-

Qa

49'

cibaria corpori fubtrahere , & dummodo

b

nant probi affetlus , nifi gramina

hac floreat , ac valdé vegetet, animi noftri

n

dmproboórum evellan-

non curamus perniciem ; «X pares nos faci»

.

[s

mus Neronis Matri Agrippine , cui, cüm

I

jt

T lilium dicitur ilorere *candidius ) Vet.

refpondiffent Chaldzi, quos confuluerat cire

r;b. $. &i«

[

nare feliciüs, fi fpinis fuerit circumfe-

ca fortunam Neronis filii , ut tefert T'acitus;

2Ali

-

rl

ptum ; etiam caflitas pulchrior floret ,

fore , ut filius imperaret , fed imperans

1-

fi fpiniscingatur, feu corporis excolatur affli-

matrem Occideret 5. ijsdem impié repofuit

&ationibus : pugnat pudicitia , quó vitium ;

Agrippina , occidat « st imperete' adeó fore

tunz indulferat filij fibi crudelis mater, quà

& concupifcentiam expugnet , ideóque car«

nem affligit, corpus enervat, quo ipía vege-

fortunam Neronis propriz praferret neci ,

tior fiat , & de hoílte triumphet 5 neccaíli-

nec mori curaret ipfa , dummodo filiusim«

tas viclrixeít, nifibellum carni , & concu-

peraret ; an non Agrippinam , & nos imi-

E

pifcentieindicat ; vixque ftat caftitas, nifi

tamür ,

cüm in noftram perniciem carni

indulgemus ?. f&vit caro adveríus fpiritum,

infolexmtia ceciderit concupiicentiæ ; nun»

L

*

lndo-

XXïi;

AT

$16

iDiffertatio XXV.

infoleícit contra caflitatem ; & nobis infidias

$i

memoriam, nósque invitat ad ejus premenz

adanimze interitum neclit;. & tamen adhuc

daveíligia, — Cilicijs etiam affliclatur caro ,

PC

illiindulgemns ; etque eblandimur , hoítem

le

cui funt illa moleftiffima : hinc cilicinz ve-

nutrimus, vires ei fuppeditamus , quibus

€0

ftes etiam in veteri lege legimus in ufu fuiffe

4l

in nos acriüs infurgat.

ad infolentiam carnis co&rcenda

$2

Si indemnitati ftudeamus pudicitiz, fi

m , W.ad lilium

caflitatis excolendum,

interitum velimusanimz declinare , noncar*

PL

Ll

Neque infime duntaxat plebi in ufu

"

nis defideria fequi debemus ,' neque fecun-

fuitcilicinaveftis: fed & Regibus ipfis , qui

düm carnem ambulare , fed fecundàm fpiri-

i

li

tum

?

L

chlamyde exteriüs nitentes , intüs exhorre-

quia prudentia carnis mors eít , ut

Ícente cilicio carnem compefcebant , ne ad-

Q

Ícribit Apoftolus 24 Rom, c. $, — Et fapien-

veríus fpiritum rebellaret 5 ne per motus

Qu

tiacarnis inimica eft Deo : non enim qui car-

n

concupilcentiz , pravósque affettus contra

ni adherefcunt ; ejísque defiderijs indul-

caítitatem infurgeret : fcimus ; Reges , Acha.

Pl

gent , Deo poflunt placere: debitores fu-

bum , Davidem, Joram, & alios hifpidam

mus non carni, utíecundüm carnem viva-

fh

a

hanc veftem carni adharestem geffifle; &

mus : morimur enim, fi juxta carnis defi-

Juditham caftitatis cultricem,pudicitiam fu-

f

deria vivimus ; & tunc tantüm vivimus ,

tà

am feciffe cilicio infigniorem , ac tutiorem,

cüm f[piritu facta carnis mortificamus , ut

Nullus fuit iilá caílior; ita vivebat dome-

u

nos docet Apoftolus /oc. ciz. fed qui carni in-

ftico cum gynzceo, ut ejus domus fchola effet

P

dulget , qui fuis vivit concupifcentijs , non

probitatis, gymnafium caftitatis cujus ipfa

*

p

Apoftolum audit , fed cum Agrippina lo*

haberetur Magiítra

*

& quamvis amplis

ü

quitur, dicítque : moriar, occidar , düm-

ipía opibus afflueret , ztate, ac forma flo-

10

modo caro imperet ; dummodo ipfi bené

retet, fummatamen erat veftitüs modeítia,

di

fintomnia; libenter cadam , dummodo fur-

.

& icorporis edomandi feveritas

.

fiquidem

Eul

gat illa : pugnam inter fefe ineuntcaro, &

lumbos, ut facer refert hiftoricus , afpero

Q

fpiritus, quamvis hic illi vitam füppeditet ,

a

confueverat cilicio ftringere, & quotidianis

& nonnifi beneficio fpiritüs caro vigeat , fu-

pené jejunijs corpus affligere; & ideo ejus ca-

g

ásquein fenfibus, ac corporis membris mu*

nià exerceat , ac vires exerat : hac tamen

ftitatis lilium inter fpinas cilicij lztiüs efflo»

ruit, Stringendus eít gladius in hunc do«

Vi

eo ingratitudinis Jaborat vitio , ut nonnifi

meíticum,; hoftrem , qui perenne animo bel-

j

mortem Íípiritui moliatur , contra quem

Jum indicit ; no&tes, diésque propterea de-

a

propterea jugiter pugnat, utipfum expug.

"bemusclafficum canere in corpus , quod cau-

m

Ad Rom. [7

net : hinc Apoflolus.

Carnás curam ne fe.

facít, cur hominestot labores fubeant , tot

f&

; '30'". 14.

ceritis in defideris? carots Janguis Regnum

pericula incurrant, fudores effundant , ma-

Dei po[fidere non po[fant.

qu

ria traijciant terrarum tractus percurrant 2

a

$4*

Contumax eít caro noftra quietis , &

hujus enim gratiá inhiant homines divitijs;

vel

otij amans , deliciarum appetens , lufibus,

tranícendunt alpes , afcendunt montes, diu,

& nequitijs incumbens , & nifi eam flagellis

«

no&tüque laborant etíam cum jactura pra-

«

czdamus, nifi ioris ad laborem adigamus ,

flantioris animi ornamenti , etiam cum à-

ita otio torpefcit; ut fine cultura, & labore

p

miffione divinz gtatize; carni enim omnia fa»

ager animi fterilefcat , nec ullum producat

«n

mulantur vitia , huic luxuria eblanditur "

ttó

virtutum florem , & lilium prefertim ca-

avaritia divitias congerit, ut illi inferviat ;

flitatisexarefcat; exercenda eft caro afflicta-

anr

temulentia madet vino , ut eam lgtificet ;

tionibus , ut callitas excolatur ; afflictatio

Vi

defidia: huic lenocinatur ; & reliqua vitia

din

corporis cultura eft pudicitie, & tuitio ca-

ancillantur; Gtamen plures funt filij teneb-

fümoniz : & quotquot fuére huic caftita-

Vlgl

rarum , qui carni fuz eblandiuntur , eam

tis culturz addicli carnem affliCtationibus in

fovent, eíque favent ; & delicatz inertiae

due

fervitutem redegerunt , ut D, Benedictus

DN

umbras in hortis quzrunt Epicuri , ut caro

inter vepreta, D. Francifcus inter dumenta,

Til

delicietur ; fed ex hacnimia corporis cura

D. Bernardus in lacu frigidiffimo , & alij

id oritur , ut corpori indulgentes , perinde

lr

fexcenti inter nives zílus concupiícentiz

Tiur

ac fues non alia de caufa videantur animam

extinxerunt : alij in plenam reduécturi cor-

Quo

habere, quàm necaro , & pinguedo ftatim

pus fervitutem flagellis fe cruentárunt , ut

putreícat inanimis ; & ut fues , nonnií1 in

indi

D. Damianus ; catenis , & cilicijs fe dila.

ceno volutantur vitiorum , quibus adha-

li

cerárunt , ut D, Cajetenus; virgis, & loris

rere eft ijsdem volupe; ideóque nil fapiunt

BI

fe dilaniárunt , ut S. Dominicus Loricatus ,

fublime , nil cogitant divinum , femper hu-

quó

qui fertur adeo in corpus füum fzvijffe, ur

mi repunt.

luit

incufflorum verberum numerus ad quadra.

Scimus, Diogenem uno duntaxat cubáffe

$6.

Àm.

ginta quinque millia excrefceret ; ufus enim

in dolio; fed carni indulgentes dies totos

(lQ (

flagellorum duo przítat przfertim bona ,

tf

peregrinantur dolía inter, & ollas; fympofia,

quorum primum eít ; quia carnis petulan-

& cauponas frequentant ; & noéles totas

Buel

tiam nimis fubfultantem , perinde ac afpe-

volutantur in plumis ; quorum animus pro«

Fj

rum froenum compeícit ; fecundum quia

pterea totuseít inpatinis , totus in cantha

latis

tunc Chrifti exemplum flagellis czfi , ac (pi-

ris , plus in lecto, quàm in templo; pkus

d

M

tl

t

in mace]lo, quàm in (»acellc« ; & plus ifr r

cil

IN

nis redimiti , &in cruccmz;äi noftrom fubit

Pravi Affe&us deffides corrumpunt; rdefatïhg.ato4s virtus omvat'f $37

n0, qu'äm in cclo. Ab hisce fru(tra ex-

nem afflictabat , & recitans pluries de die

quinquagefimum Pfalmum Miferere ,ad fin-

edlarur tuendz pudicitiz causáà , G exco-

lenda caftitatis gratiá , ut corpus affligant,

£ulos ejusdem 'verfus ferreis catenulis pet

concupifcentis motus compefícant , pravos

vices ternas fe cruentavit , neque ullo irrié

£uo imbre magis gaudet flos pudicitim. So-

affe&us coérceant, ideóque non dignam ho-

mine vitam ducunt, fed fuilem agunt , &

lertiffimus pudiciti cultor fuit S. Andreas

I

vile eft ipfisomnehone(lum , quibus invifa

Avellinus, £fed affiduis flagris , quibus.core

pus cacidit , .ac cruentavit , :cilicinà veíle ,

eít ipfa honeftas; voluptatibus franguntut;

langore diffluunt, 'otio marcefcunt , nun-

quá carnem:edomuit, jejunijs , .quibus cor-

quam ad fydera ereétos vultus tollunt; nun-

pusin fervitutem :redegit fpiritüs, .Exco»

|

luitflorem pudicitiz S.Thomas Cantuariene

quam ad exercitia aflurgunt virtutum , fed

jugiter humi repuntin coeno merfifoeda tur»

fis Archiepiicopus , fed cilicinam veftem ad

Qitudinis.

*genua :pertingentem :geítavit., :ut .carnem

fubigeret , G corpusimperio:rationis plene

$7

'Quz in nobis plerámque proba exci-

citantur defideria , 'pii infurgunt affe&tus

fubijceret; ajebatenim, ficorpori meo prz-

feminaíunt , ac rudimenta virtutum , quz

'effe nequeam , quomodo cüm fim ipfe pa«

tamen in fructus haud excrefcunt bonorum

ftor., tot.alijs preeero ? 'fuit.& .in eadem

operum ; "nifi tellus carnis noflrz raftro

«athedra eius fucceffor S, Edmundus cultor

mortificationis teratur., ac glebze conífrine

eximius hujus floris:caftitaüs , 'fed .cilicium

extra:quadrageiimam , & in quadrageíima

gantur infurgentis concupifcentiz , :evella-

türque gramen vitiorum ; ficut culturà agri

loricam ferream geítavit : & fertur , .fuitfe

non obeít, fed prodeft fru&libus producens

à puero cilicio ferendo affuetum:ex proprize

matris fuafione , :quz quoties Parifios:re-

dis; perinde afflictatio corporis quaedam eft

animi.cultura , quáà ager noftri corporisex-

.centia ei indufia miferat,lotum imul cilicium

€olitur, ut fpititusflores germinet virtutum;

'transniifit . 'quo biduo , triduóve per heb-

TK AL SPTREERIS : I m a

«domadam uteretur., :quia pravis:concupis-

acfructus producat boncrumroperum :fran-

genda eít heecrellus mortificationumaratro,

fcentia . coércendis affectibus., '& lilio:caitie

& quaz in ca funt glebze ;pravorum.affedtu-

'tatis:excolendo nullum «cilicio aptius inítrirs

umraítro conterenáz funt.cilicis.

menptum , :quo Cacilia virgo:corpus:edos

$8.

'"Gaudet vel maximé hac :culrurá hilium

muit., '& florem virginitatis:etiam 'ininups

«caftitatis , quà vernat candidius , floret a-

tijs indemnem fervavit.s 'canítque; propterea

.eccle(ia, «Crlicio Cacilia memóbra domábat ,

imoenius : hancqué exercuerunt ; quotquot

füetunt caítitacis ftudiofi ;ex quibus fuerunt,

ADeum gemiribiu. exorabat : nequeipío nupe

qui totis vitz annis fetofo fuerunt-ufi ami-

'tiarum.die hachifpida voluitcarere interula,

étu ; dies , .noclésque «ilicinam induerunt

licec enim:exteriüs.aureis ,'fericisque niteret

veftem , :quá concupifcentizepravos motus ;

'veítibus-, :intus tamen latens cilicium :car»

;'nem torquebat,

*Caciliam imitata:Editha

ac rebellantes rationi .affectus:coércueruat,

LI

ac feliciüslilium excoluerunt caftitatis, Fuit

.Anglorum 'Regis filia fub regio:ornatu ,

|,

pudicitiae 'cultor S, Lupus .Epiicopus Tre-

mundóque:muliebri veftem «ilicinam, hifpi-

dam,corporismembra:diré divexantem fane

«enfis, fed non deftiuiticorporis agrumara-

tto, « raliris mortificationum exercere ;

&é diffhimulavit ; & cum S, Ethelwoduseam

annis enim vicenis nunquam le&to indormi*

Tegié comptam vidiflet., G .crifpata ftonte

'eam redarguiffet., «eo-quia non effet ille:or»

vit, humicubavit, & (omnumnonnifi.mo,

^

'dicum indulfit corpori , noclésque alternas

matus.ad calturam caftiratis , fed:ad indici-

5

vigilijs exegit , ac precibus , «cilicium affi-

'um vanitatis-: :repofuit illa:modefté , :non

'elt fanéle Pater ,quo-extimum redarguas or-

11!l

dué geftavit , unica contentus pannofa tu«

nicá. "Caftitatem.excoluit.Abrahamus Ere:

matum, id:me 'folatur., :cüm íciam.à Deo

mita, fed licetampli(imi patrimonij ex aífe

'pon extimam weflem :ze(limari ., 'fed .cor in-«

'tus ;plurisfieri. ; & :tunc intellexit Ethel-

ä

hzres fuerit , 'omnes-quas'habuit facultates

wodus ,mentem bonam:non lemper à vefte

e

munifica largitate pauperibus -diftribuit ,

,

ï

quo 'eorundem levaret miferías , fuppileret

judicandam.

^*

1

Pravis igitur concupifcent

P fcdöreendis

indigentias ,& ipfe pratter ciliciumyftoream,

59*

ligneumque poculum , il fibiretinuit ; an-

affectibus nullumcilicio aptius freenum ,quo

j

n

nis quinquaginta afperum induit. cilicium ,

& concupifcentie motus comprimuntur., &

!carO'*(ubig»iCU'r ,& lilium-caílitatis feliciüs ,

j

quó carnis tellurem trivit, & lilium exco-

luit pudicitize.

Studiofus caftitatis fuit S.

ac tutiüs excolitur , idque nos edocuerunt,

ll

Amatus Abbas ; Íed non aliam quàm e cili«

vel fub ipío mundi exordio Protoparentes ,

$6

cio culcitram admifit , quam'nunquam di-

cüm poft violatum Numinis mandatum coe-

mifir , tametíi gracile corpus morbis lan-

perunt rebelles rationi expetiri pràvos con«

gueíceret , zegritudine deficeret, & morte

cupifcentize motus , .ad quos coércendos ,

Hinc catti-

jamjam imminente .corrueret,

velipfi primihomines cilicium adhibuerunt:

tatis culturz addictus fuit Elzearius comes ,

fiquidem Adam , & Eva erubefcentes pro-

i

fed agrum proprij corporis afflictationum

priam nuditatem , ac rebellanris cconcupi-

j

fcenti2 impetus.

Confuerunt folia ficás ., Genef. cap.

rallro egregié coluit , ferico enim thorace

!]

& fecerunt fibi perizomata : lunt ficus folia. $. V. 7.

cilicium cooperuit, quo diut, noétüque car-

alpe-

I

1fy

$39 '

Dileitat

Q

fu

'afþera; ac hifpida affligendze carni perido-

hac eultara 'cor'porei noftri L?Sï;i fiores vir-

b

nea , ficque cilicium, vel ipfa arbor primis

tutum vernant feliciüs , & femima pirorum

fuppeditavit parentibus , quo perafili&tio-

affectuum ,' germinant feraciüs in überio*

fl

nem carnis rebelles coé&rcerenr concupi(cen-

rem bonorüum operum meffem : eft igicur

if

tiz affectus,

hec corporis aflliclatie non folüm lilio cafti-

6o.

Idque caufz cur caflitatis cultores mire

tatis eXcolendo perutilis ; verümad reliquae

d

pl

fuerint ingeniofi in cultura hujus floris per

är

üu

rum omnium virtutüm promovenda incree

corporis cruciatus 5- hinc humi cubationes ,

Pf

menta perneceflaria : fructusigitur inde cre-

hi

prolixee vigilie , perpetua jejunia , hifpida,

fcentes appetamus , utfüm

4

&

us cum Joíepho |

d

acrigidacilicia, modicus, & infulíus cibus ,

fiij aecrefcentes;

If

potus infuavis , veftitus afperrimus , fla.

Quinimó Deus ipfe serumnis , & ad-

gellatio crebra ,& affiduis hisce pugnis con-

62,

li

verfis nosexercet , non quia velit nobis no-

ï.

ii

tra carnem lilium excoluerunt pudicitize ,

cere , fed ur inde ubcriüs perfectionis emo:

1 aP- Jugl V Ah

quod fuavius flagrádvit , & gratius floruit,

lvmentum per exercitia virtutum fumamus.

4!3

tai

2

H

Isque Numini placuit ; - cavegt enim, vel

Qued i pater filium haberet, eümque unigee

gl

maximé pudicitie culteres,ne corpori indui.

el

nitüim morbis camen plurimis infeftatum, &

geant , Ícientes facilé fub nomine neceffita»

afilitum ob vitiatos in toto corpore humo*

tis nequitiam fubrepere voluptatis; ideóque

res , adeo ut laborarent manus chiragrá ,

pL

corpusnon ut amicum blandizijs exceperunt ;

ul

pedes podagrá , -flomachus gravedine ,

fed ut inimicum laboribus , vigilijs., inzedia ,

venter colicha , renescalculis , & alij cor-

6f

cilicijs,flagris, ac innumeris alijs vexárunt

poris artus fcyathica, velgangrena: &his-

0f

rigoribus, quibus viribus déflitueretur , ac

ce divexatus morbis languefceretin INofoco*

|t"

impotens fieret ad infurgendum per pravos

mio, perinde, acTobus in fimeto , effétque

«

concupifcentize motus contra callitatis cul-

u

fimilior (imulacro cadaveris , quàm hominis

turam ; ita enim carnem exercuerunt , &

figurz; & pater mifertus filij , vellet inillo

Q

afflixerunt , ut hzc fe mori fentiret , tyran-

exercere, quamipfe arcanam calleretartem;

di

nidemCaliguíe pié , & fanclé Ín fe exercen.

fibíque uni notam ; quá potfer absque diffi-

af

tes: funt enim corporis afilictationes , ac

cultate gratis fine impeníis , facilé finé do-

"

cruciatus, veluti prima fanclitaus germina

lore, citó absque mora, filio mederi , to»

M

& tametíicorpus 2flligant , debilitent ; fpi»

tímque morborum congeriem illicó. expel-

V

ritum tàmen farciunt, ac cortoborant : hzc-

lere, ac priftinz valetudini filium reftitue-

h

que funt prima rudimenta , qua in fchola

r€, an non id amori daretur patrisin filium ? .

fi

chriftiang perfe&tionis didicerunt ; ac docue-

Àn non optimus erga filium cenferetur me-

t

runt , quotquot fuerunt caftitauis ftudiofi :

dicus? ita nobiscum agit milericors Deus ;

u

hi corticem fregerunt corporis , quo nuc-

quas contraximus animi zggritudines, per

Tu

leum gufítarent virtutis , ac per(c&lionis ;

corporis afflictationesexpellit, quiaindere-

q

l

lenuse(t cortex, cüm frangitur ; amarore ,

fipifcimus , & per exercitia virtutum plura

fed nucleus melle diffluit , ac dulcedinem

"

ll!h $ !9,

&

congerimus merita.,

4

fpárgit ; eadem , qua eft exteriüs carnis mor.

3

Nec Jobus infuo íterquilinio tot fuit e-

63«

e

tificatio;eft intus cordis vivificatio; & quam-

gritudinibus oppreffus, quot homo Jaborat

C

vis laboribus,vigilijs inedia,cilicijs, & flag-

infirmitatibus poft lapfum primi honimnis 5

pr

riscorpus excruciet caftitatiscultor, G mo-

ea efttoto corpore diffufla ecritudo, ut à

riatur ipfe mundi delicijs " acvoluptatum le-

k

planta pedis ufque ad verticem capitis non fit

hi

nocinijs, vitam tamenacquirit 5 qua eratior

in eo íanitas,

Unicum adeft pharmacum

V

Deo vivit, qui ideo dele&latur hisce corporis

morbis hisce curandis , é(ique ipía corpo-

Q

noftriaffli&tationibus, quia earundem benefi-

tis affliclatio , quà infolefcentiscarnis motus

cio exculti virtutum flores olent fuaviüs :

compeícuntur , concupifcentize depravatae

non enim noftris fe Deus oblectat doloribus,

affectus coércentar ; & irafcentis animi con-

'LW. 17 A

35

lt

non fibi complacet in nofítris cruciatibus ,

cepta flamm«e excinguuntur : hoc mortificae

f

nifi quia nobis profunt , & per excultam

tionis pharmacum nos edocuit cocleftis Mee

noítri corporis tellurem aratro cruciatuum ,

dicus , fimülque. Magifler noíler. Chri-

-

& raftro mortificationis feliciüs germinant

ftus,. de quo olim virtusexibat , & fanabat

li

proba defideria , qua veluti femina fancli-

omnes : nobis enim impenfiis füadet hcc

W

el

tatis coele(tis agricola nobis fuppeditat.

pharmacum, ut preíentiffimum curandis «-«

6Ie

Virtus floret in animo , Ífed pafcituc

gritudinibus, quas pér peccatum protoparene

inedià corporis, reficitut fici , ditefcit pau-

tis contraximus ; & non tantüm verbis , ícd

«

ertate , leetatur gemitibus , gaudet fletu,

fortiüs etiam;exemplo; voluit praftantiam

6;,

ridet Jachrymis ; tunc irrigatur flos pudici-

hujus pharmaci nos edocere, affumpfit ipfe in

W

tiz, cum flagrorum diritate ; dilacerati cor-

manus calicem, quem nobis propinaret. . Po-

poris artus fanguincos fundunt imbres; tünc

Mattb. ao;

f

zeflis bibere calicemy quem ego bibiturus fum *

LUPT

vernatlatior , cum ciliciorum afperitate ve-

[ic enim nosinvitat,ut hoc hau(tupriflinz re-

i

ftitur caro acerbiüs ; cuncincrementum fubit

(tituamur fanitati , ut & ipfe etiam bibat , ac

V

venullatis, cum fnis caro viribus minuitur:

ls

pribibat : hic enim ett calix ifte,cujius hauftu

ü

& ideo Deus noftris fe ob

iCC

1

at doloribus ,

homo licét multiplici iaborans rgnitndine-

depravatos fuos humorcs corr;

fbaï

affectua

t

in noftris fibi compiayet cruciatibfzsf quia ex

ii:.z.; 2

íuos

i

s.

Pravi Afïc&us deffides corrumpunt; defat'gatos virtus ornar. e39

fuos componit , appetitionibus exorbitanti-

dpfius animam periranfibut gledius , quia a-

mnima :excolentis «aítitatem àta vulneratur

bus modum imponit, aftus concupiícentize

fedat,flammasirafcentis animi extinguit;feb-

per virginem, -ut vulnus ipfum ad vitgi-

nitatis pertingat hoflem ,'& caftitaus cruen-

1imavaritz expellit, peftem libidinis delet ;

intelle&um purgat , fpiritum renovat , &in

tet;protternátque inimicum. ;"Funditur;diffie

priftinám afferit à fervitute libertatem ; .ex-

patárq;luxuria non tam gladionoftro, quàm

vulnere& licetVenusde armatotriumphave:

tingtit luxuriam , exterminat iracundiam ;

profcribit invidiam , & perfectee fanitati

rit, & frequenter armatosprofternat, vincát»

que;frequentiüs tarnen 3b inermibus , fauciís»

hominem refítituit.

:Duté excipiendus e

que profligatur ipfa;vincitur;X extinguitur :

afellus corporis , nec €i patcendum , ne con-

tra fpiritutn infurgat: Caroenim, ait.Apo-

quapropter Apoftolus Pauluscarnis ut.retune

61

deret ftimulos, & infurgentem contrafe con-

AdGalg lus , concupifcit aduerfus [irttum - fpiritus

NB cap. 5.v, z« -autemadver[us carnem : bac enim fibi invi-

«cupifcentiam profterneret , in fe ipfum tela

convertit ; féque oppugnavit , quólibidinem , .c h,

E427// .4dverf4n*:ur;: perpetua hic:rixa., 'acïju-

expugnaret, :Ca/figo corpue meum , G in fere 9. , 7..

gis lucta, GL quo plusreficitur caro;magisque

/-u.

vitutemredigo: nimitum pennas;alisque ade-

eiindulgetur ., .eovalemtiores inde viresi

diturus Paulus laceffenti concupifcentiz,quà

mit, quibus fpiritumfortiüsoppügnat, &

plerümque expugnat: & ibifempervincit ;

ad fugam ;pernicioreream adigeret , come«

pedes corpori inijciebat , '& ut libido citiüs

ubi non creditur:hoftis eíle,

'Énid mititur ftadij caro incu

mbere , 'ut

difcederetjligabatur ipfe redigensfe in fervie

64

tutem: vinciebatfe;ut irifu

«nusexcutiat , labores declinet , virgam àfe

rgentem contra fe

vinceret libidinem,

66,

removeat,& quiere fruatur;delicijs diffluat ,

:ac voluptatiäus;perinde ac floribus fulciatur;

Talesfuerunt pugnz;quas caftitatis cul-

tores contra luxuriam injerunt, tales fuerunt

utinde vegetior impetu uberiori fpiritum ,

quem prollernat,adoriatur. .Non parcen-

adverfushunc hoftem Davidis infidiee ; qui ut

impuras extingueret -flammas «concupiícene

gdum eítcorpori, 'ut flos vernet caítitatis in

anima ; :terendus eft, ac infringendus arat-

tiz , pectusfuum eluvione obruitlachryma-

T

ro mortificationum :5 raliro afflidionum

rum : ;plorábat per noctem David , :ne de die

rideret libido3 lachryma: fundébar, quibus

--

«orporisager, 'ut germinent in 'nobis flores

virtutum , & przfertim lilium 'Caltitatis.;5

nontam ignes extingueret libidinis, quàm li-

lium itrigaret caftitaus ,'quod alio non gau*

hic enim flos nullibi vernat candidiüs,aecolet

fuaviüs, quàm in exculta , ac profcilfa mor-

'det imibre madere,quàm lachrynrarum ; quas

'xor coniritum , & ad Deum veré converíua

tificationibus corporistellure, Corvirginis

elicic: *volutabaturincinere David;quó libi-

terreltris eft paradifus , fed ne fere pravo-

xumaffectuum delicias illasproterant ; ;gla*

'doipfacinerefceret ? quà indultrià etiam'Bere

nardnsobriguitin glacie ,:ut frigeret Venus

dioindigetcuítodiri; quapropter deanima,

feu'corde virginis dicitur.

Et tuém spfius

incorde * 'hac arte fpinis voluit :«Benedictus

Tucn2se,

'coiífigi , quibus pravas rebellantis concupi «

335

animam pertran[ibit gladius: Íed quem paras

4 6;'

excluíam ab ingreífu hujus virginet parad: n?

Écenuze affectus vulmeribus confoderet , dà-

«erie nonalium credas, -nifi quem violatum

qmecis cruentaret: hinc & ipfavirgohoftem

adifo

'transverberatura tartareum eultrum fibi im«

prxceptum à'terreilri repolerat par

hominem. -Nefasenimvirgo ducit; vel ini-

"Tnerüt:; JWam ipfius animam ypertranfibit

gladiu. Nonfidendum eíthuic hofti, qui

nimum de viro cogitare; quapropter à quo-

g

vis pravo affectu cor fuum cuítodit , qui

biandé caítitatis pugiles Taceffit.,, Tenocinijs

ca(titatis culturze e(t ita-addidtus , utnilad-

provocar , voluptatibus invitat: licét ceete-

'fos pravos proítraveritipfeaffectus, ferrum

mittat, quo poffit pudicitia ledi : hinc di-

Z

xit Virgo codlefti Nuntio ; 4uoniam virum

rg retuderit, aurum abegeric avaritiz , li«

fLw'. 3v "U

mam abraferit invidiz , rübiginem deterfee

354

3on cognojco , hac:cuftodia neceffe eit, cor

fuufh muniat , qui pudoris florem , ac vitz

tit -acediz , 'plunibum abjecerit :otij, :acome

Tes repulerit pravorum affettaum impe:us;

atborem fervare cupitindemnem: non mo-

tamet(i fit ipfe adamas inconcuffa moritus

nile fplendet antevirginis peótus, fed gladius

vulnus infligit 5 quia non ornatus petendus

firmitate , nitore pellucens plurium virtue

tum ; adhuchic adamas uno frangitur hirci

ï

eít; (ed gladius evaginandus , ubi non jam

cum ferpentepugna initur 5 fed.cum libidine

fanguine , & qui obfiftit malleo , "cedit

'concupifceatie 5 'qui ftac ad affultus cete«

confli&us fufcipitur.

Sed quanam ars efti(ta inufitata , ei vul-

rorum alfe&luum ad wumius concupifcentize

6y.

nerainfligere , quem non expugnatum cupi-

impetum cadit ; cüm nec adamas fanguini

reliftatz ideóque in id neceífe eft , incumbat

ä

mus, fed propuguatum volumus ,quem ideo

ferimus, nevincatur? hxc pugna in caftris

ftudij caftitaris pogil ;ut huic nonfidat pravo

1

j 29

affcétui, qui ubique nectit infidiaspugnátqs

b

j

inftituitut caffitatis : virgines pugnantes con-

"/p*'

&ra pravos

infelefcentis concupifcentise afie»

voluptaturn lenocinijs:nec tutiusvincitur hic

L

hoftis, nec citius, quàm beueficio fugz.

&us vulnera fibi inf gunt;,

quibus hoftes pro-

»

Cultores caftitatis & pugiles pudici-

Referr Joannes Taullerusadolefcenrtem . &7.

J

fligantc

tiz fe ipfos cruentant ,

quo hottes profter-

quendam fuiffe (pecie venülla , itatamen ut

[2

*

^

devirginis, Z

pudicitia fimul cum venuflate floreret ; ve-

Mc. z.v

nant ; hinc de anima,feu cor

3

rüm

H

Yyy

Verani de Afestióus ?am. L

541

Difertatio XXV, ..

rüm cüm nitetetur cacodaemon hiinc carpere

Seneca epifl. 30. .. Subufabe ligna fore.

florem , fimülque adolefcentem expugnare,

hoceit, íivelimus illi vires adimere , . ac

hoc fuit fltaragemate ufus; fpeminz cujus-

eum extinguere, gnis eft luxuria,qt

dam inügnis nobilitatis, ac nominis concu-

æip-

fum corpus inflamm

at , concupifcentiam ac«

piícentiam in adolefcentem accendit, adeó

cendit , ut virtus cinefiat caílitatis

.

L 4

ignis

utab ancilla & gyneceo foeminz juvenis ve-

inquam eít , fed qui:& gehennali evaporat

nuftus in benevolentiam parüm pudicam ad

fornace, exilítque exorco: hanc flammam

ccenam fuerit vocatus , fpecie quidem ho-

::

tartaream fi oppreffam velimus , neceffe eft,

]11& MP C

noris ; fed revera ejus deturpanda pudici-

ligna fubtrahamus , feu pabulum denege-

t

ti2 causá.

Adfuit adolefíeens non tamen

1iu$ corpori; fienim hac defit materia »de--

folus , ut resnon tam periculo careret, quàm

finit & ipfe fuas emittere flammas, & de-

fuipicione; lecimque fuum adduxit mode.

g;

per ditis viribus fua extinguitur fponté;fame;

ratorem.

Cümque. cenz . federet adole-

& iti nutritur , ac reficitür caftitas; & ex-

fcens à procaci muliete , frequenter invita-

tinguitur , ac deficit luxuria: écontra veró

;ä

batur ad exficcandos calices vino generofiori

hzc cibo, & potu convalecfcit, vires acquitit,

Matth, tb !

Ípumantes , quod nequiffimá id agebat va-

Íritie , ut bauftu vini ufum adolefcens ex-

quibus petulantior infolefcit , & virginitas

41* n

fuo deítitnta r

*

tingueret rationis , clariüsque impudica

tur,

obore cadit ,. & prolterni-

P d

f

mulier videret , quomodo propriz fatisfae

$, VH.

ceret concupifcentiz ; cüm adolefcens plus

H

confueto maduiffet vino ada&tus à foemina

fuit fua perno&lare in domo; votíque com-

P?'/l"l)&'f, rebellantis ranczgpg'/rmïzæ

n

pos facta, vacillantibus adolefcens veftigiis;

co?rcendis affectibus nullum frenum ac-

[^

ac fubfidentibus articulis , in proximum

commodatius ipfo yejunio,

Flamme enim.»

1 4d Cn

]i

duciturconclave, utin paratoibi le&to dor-

Iuxurie per (ubtratliouem pabuli extine

miret : G quia nil mali fufpicabatur. ado-

tinth. 927« [

gnntur,

lefcens , paffus eft in conclavi illo fomno

Í

indulgere ; fed adulta jam nocte cum filen-

R& T Ullum coércendis prävis infu

rgenfis 69.,

coucupifcentig affe&tibns

froenum

lf

tium tenerent omnia fopiti adoleícentis cu.

accom

modatius ipío jejunio, ipsá fa-

&

biculum ingreditur procax mulier , lanco

me, & fii,

h

paffu, & juvenem aggreditur , quem ex-

quá caro languefcit , & wvires

fuas deperdit,

OQoód fi teferente Plinio

pergefatum verbis ; blanditiis , lenocinijs

,

Íputum hominis

Ti a8, eap,.

f.

$

jejuni tantz dicitur effe

K

1

uagit in fua vota flectere, & ad flagitium

Virtutis, utfer

pentes fuget; cerré jejunium

Q

pertrahere , fed. juvenis exhorreícens .hanc

cultoris caíl:

tati$ pravos ommes libidinofze

g

averni Megzeram 6 ledio euro citiüs furgit

concupifcent

& uteratlineis tantüm femoralibus,. & in-

iz affectus fugat, & (inoníer-

il

pentem ,. fti

gium certé Draconem abigit ;

h:

duíio veftitus ex impuris prócacis mulieris.

cüm in id un

um colliment SS. Patres afferen-

Y

profilijgt manibus , & reliquis reliétis vetti-

tes, nullis armis profterni fel

bus ex infidioía evolans domo in zdes vicini

iciüs tarta-

li

reaslegiones,

quàm fiti, & fame : puslchbra

4f

velut in afyllum effügit , ubi reliquum no-

res - eft ,

ait D. Hieronymus

contra fovin,

Q

&is in fundendis lachrymis , ac precibus,

jejunium , Quod demones ter

ret, cui àdhze

fimülque ageadis gratijs pro declinato peri-

fh

rens , Origenes homil, 4

. in Matth, ait :

culo, & o5tenta ca(liratis viéloria exegit.

Cum jejusatis Demones v

incttis . oNindgn.

Imitatus certe fuit adolefcens 4Egypu Pro-

-

Ti

que sls claffem maligna

Hb vObYOTYÍ/UMA apie

regem Jofephum , cui fupparem dixerim ,

l

cüm ejusdem virtutis noverim amuluin.

H , hAlA defideria effuaatis,

&D. Bafilius. 17 1. 2,

li

Jejuntum,inquit, contra exe

rCilum Daemo-

Procax fceminá pudicitiam debellatura ado-

num dat arma ,

jejum,

o

quibus timorem virgines

lefcentis , ad lautiorem «cnam eum pertra-

jejurantes incutiu

l

nt tartateis hoflibus,

quos

li

xerat , ad ficcandos plures calices allexe«

& fundunt ,.

fugántque :

quapropter etiam

rat, vinum ei propinaverat , quó venenum

D. Chryfoftomus air :

pl

nil enim

didverfus: Domonum

Tom. s. fertm

ebibéret adolefcens cafítitatis ;

naturam conflitutum

d;

concupifcentiam magis fovet , nil blandiüs

eff jejunium : ^ neque

z. de jejun,

Jl

diffonat D. Ambrofi

u

$, inquiens t^ N

ei fayet , quàm immodicus cibus , & porus,

remedium majus con

Ira

lig

Bnim UHUm ferpen-

Lib. 6, He-

eft enim fomes, quo accenditur libido , ali:

tem , poteris iaveuire

po

mentum , quo nutritur luxuria.

( quam jejuniuni ,

xamsf. cep,

if

Caflitatis cultor , fii

nfurgentis concupi.

4.

68,

Quód fi ignem plurimam depafcentem

Ícentiz incentiva fenri

le

materiam velimus folá aquà extinguere , dif-

at , ijs extinguendis

nullum eft flumen aptiu

qu

ficulter eum fuis deilituimus viribus, quam-

flernere , ac

sfiti, & fame : fi pro-

1

fugare nititur cacodoemonem

vis enim'aquá, & pruiná extinguatur ignis,

impuris fugg

fen

fi modicam tantüm occupaverit materiam ,

e(iionibus fatagcmem caftitaci

nocere , nullis armis tutiüs

protternitur ,fu-

dit

fion ita tamen , faltem aqué expedite fi

ts

gatürque, quàm jejunio , fi

ne

quo viX tarta«

immodicam ; tunc enim fatiüs pabulum ei

reus vincitur , & fugaturho

a'l'S",

?

T

fubtrahimus,quia tuncfua (ponte fubfidic, &

Hoc prafidio viri fan

&itate infignes fe

ter

velociori fuga evanefcit , quapropter (cribit

Vi

h

--

munire voluerunt ,

quà tütiüs de hoíte

t

—

-

1pc

l

-

Pravi Affe&tus deffides corrumpunt ; defatigatos virtus ornat, « 44

tartareo triumpharent. : Jobus fpeculum pa-

ubiingeftus cibus libidinem.nutrit, .Quód

tientiz, & cocli fpe&taculum toto corpore ul-

fi extrema fuit olim .apud Ethnicos 'infania

genu iis inclinare idolis, .quae.facta fuerant

ceribus fra&tus, fanie;& fanguine putreícente

fcatens, viribus deficiens, in fimeto jacens, G

ab hominibus : deteftanda certé e(t dementia,

undíque infelicifimus ; tametfi patientiàlo-

hominesnuncnon genu , fed cor iis inclina-

re,qu&corrumpuntur, & putrefcunt ,cujuse

ricatus omnia retuderit hoftis tartarei tela;

modi funt fercula , .quibus;inhiant gulofi,,

iclüsque fruftraverit , adhuc tamen afferente

'.'-'l'.'r-.flcfl'. 3 in

Origene , ipfis fegtem«-di&bus jejunavit., quo

qui certé cum Deo non epülantur , nec vitam

*

.agunt-.,coeleüem .,:cüm fint toti terrenis Ci«

7j ob.

]

ejunio armatus fortior , ac vegetior inüili-

rfetcontfa.

hoftemtartareum, JoannesChri-

bis, ac.concupifcentiz .coeno immerfi ; cüm

fti Prodromos carnis concupifcentijs bellum

.earum rerum duntaxat vita gaudeant , qua

terrae harent ..ac fuas.terrz figunt radices ;

indi&turus jejunio munitus infignem detulit

l

victoriam , hoílem proftravit , «üm pabu:

Anulla eft vita magis mortalis ,"magisque prz-

[

Tmaturo.obnoxia interitui ,

lum corpori fubtraxit , &t jejuna membra

quàm eorum.s

qui ventrem ingellis cibis faburrant , & indi-

hoítiobiecit, JVenit, nonmanducans , 'ue -

:geítis ferculis.onerant : neque enim eorum

4 1.;v. 18,

que bibens : adeo fuit Joannes jejunio addi-

élus , ut nec comedere , :nec bibere vifus

itomachum quidaliud efle-dixeris.; .quàm

'tumulum mortuorum animalium , .quibus

fuerit, qua(i Angelus humanitate indutus : &

& fuam augent:mortálitatem , iimpinguane

Apoftolus Paulus , quemacriüs concupiícen-

tia pullaverat , ;ad hanc propulfandam non

ites , :quodin fe mortàle ell,-corpus.; '& ex-

'tenuantes , quod in ipfis eftimmortale, feu

unum, vel alterum tantüm (ibi indixit.jeju-*

nii diem ; fed per crebra , ac paffim repeti*

animam ; -cujus facultates hebetant. -Adam

«conditus immortalis , «cüm primüm jeju-

ta jejunia pabulam fubtraxit libidinis igni.

^

*

ad Coe

-nium violavit ,fa&tus eft mortàlis., & .qui

In jejunijs multis , infame , 3 fiti , nimirüm

tintb.u,27«

per [ubtractum corpori cibum., 'fomitem

àAmmortalitatem .per abítinentiam «cuftodi-

abítulit concupifcentie , gua tunc incipit

viffet., :per-deaiffum vetitum:fructum iin

ftomachum, fa&lus e(I-morti obnoxius ; ^&

69;

frigere, cüm meaibra jejuna praíentit ; &i

1ius

is fit mortalior , qui avidiüs mortuis álitur

ámpudicas ejus extinxit flammas : Antot

.alilibus ., ;& quotidie faginatur mortuis

zequeé eremi, ac caítitatis cultor teíte Atha-

animantibus; .is citiüs mortem accetfir; quia

nafioin eius vita,adeó pertinacis fuit jejunii,

at nonnunquam biduo , triduóque impran-

ex nimio cibo, -& pota-mors:celeriüs venit

NT :

.ad eos ,quos invenit oppletos cibo ; & potu:

fus, acincoenatus maneret , G quarta dun-

^

:debet cibus effe vitz . pharmacum,, ; non le-

taxat diefruftulum przduri panis parciffimé

1

:thale venenum 5 :eft autem pharmacum; 'f1

gultaverit adje&to pro condimento fale; ne-

-modicus fit 5 .quia :aullüm curandiscorporis

que alio *

fu

it potu ufus,quam frigida & fonte

thaufta.

'Scimus , Hilarionem .adhuc .ado»

morbis :pharmacum :accommodatius 'ipíà

defcentem quindecim annorum , ut omnem

nedià , fame , & fiti , quà pravi ablumuntur

thumores , & fi que fuperflua funt , ;faciliüs

in fe carnis expungeret petulantiam , zltus

-digeruntur,G ettam noxia expelluntur, :Ine

arceret concupifcentize , & .pravos omnes

carnis coérceret affe&tus tantz alfueviífe ab-

:edia :autem tion folàm ; medendis .corporis

motbis prodett.; verüm & fanandis mentis

ftinentiz , uc nonai(i poít folis occafüm quin-

decim caricas , Íeuficusinjejunum demile-

eegritudinibus plurimum adfert fubfidii,

rit ftomachum ad fatnem pociüs magis irri-

Nota eft parcemia, quá vulgó dicitur.,

9«

Raró est. fanitas ments , ubieft [aturitas

tandam , quàm fedandam ; & quia aec on-

nem adhuc libidinis fcintillam in fe groríus

entri$.; pinguefcunt cum corpore vitia ;

gb Id

extinctam crederet * feveriores fibi jejunii

:quód f: caro jejunio , fame , "& fiti franga-

; j:jum

*ur, vires etiamconcupilcentiz adimuntur ;

leges fancivit , quibus triduum , quatridu-

laborat febri fpiritus cum libidine ., :zeftuat

j

ümque fine omni alimento duceret,ut viribus

prorfus deftitutus , unà cum corpore etiam

:concupifcentia : ifunt .autem /febres :ade&

1

màlignantes , inquas medici liberé pronun-

deficeret concupifcentia,

! Tj if

'

71,

Candor innocentiz , & caílitatis tutiüs

tiant , 'emittatur & fecta vena fanguis adani-

Il

gt

non cuftoditur , quàm ab(tinentiàà cibo , &

mi usque deliquium 5 :quia leve remedium

morbo non prodelt vehementi.

Td :fecum

5

potu: hinc quia Deus homines condiderat

ZMmæ

innocenti paludamento ornatos ; priaa

'egit eremi , ac caftitatis cultor Hilarion; ita

N Vb

L

h

lex , quam ijsdem tulit , fuit abítientiz 4

jejunii pharmaco «eníuit fuccurendum fpiri-

*

*,g*

"

tui zítulaboranti libidinis,ut caro deficeret,

quatenus eius beneficio donum fervarent in-

1

nocentiz , ac indemnem «uftodirent pudo-

tunc herbarum fucco , acpaucis caricispoft

(s

rem ,quem tunc Adam exuit , & à flatuceci-

triduum , vel quattiduum «deficientem fto»

machum parüm reficiebat, mne corpus viti-

dit innocentiz , cüm legem violavit abflinen-

u

tiz; nilenim Deo, & ventti commune ; non

bus pené deftitutum corrueret , ficque at*

tenuatus erat Hilarion ex indictis fibi jeju-

J.

enim pote(t is Deo placere , cui Deus eft ven-

al

niis, utvixcaro, cutisque offibushzreret;

ter , neque Deus poteít ineofuum figere do-

micilium , ubi nonnifi venter, cui indulge-

idqueut vites augerentur fpiritüs,quibus va -

[e

704

tur, colitur, & excolitur , delectatur facer

lidiüs poffet concupifcentiz contra caftitatem

infurgenti obfiftere ; quia quod nocet corpo.

(le

"

f'pom"u,sx paíci lilijs, qua ibi minymé florent,

Yyy 2

Tl ?

g

$4?

.Di[ïertacïc XXV.

fi ,id fpiritum juvat; & Domones oratione ,

diea dinzanäne'fatuiicate ,-S' vittutis decäfä

ä

& jejunio valentiüs expugnantur , quàm alio

fuos àjejunio nitores hauriunt, — Hinc gu-

armorum genere: & luxuriz fpiritus infidias

lg indulgentia omnium accerfivit. malo«

jugiter adnectens caftitati , jejunio enerva-

rum congeriem , imó Q tantas libidinumx

tuc ,. & abítinentià viribus deftituitur ; &

fcditates , quibus delendis, a« purgandis

quod non valuerunt Apoltoli ipfi praeftare ,

neceffarius fuerit cataclyfmus! , " quo aqua-

Sevin. 65, de

hocegit jejunii virtns,hinc Auguftinus, 7-

rum flumina € difruptis nübibus delabentia

Ti 4

z*emfar,

uj t

dete , inquit , chbarifomi , quanta fir jejunij

terram obruerent univerfam , eámque ablue-

virtua , ut id jejunium facere ualeat, quod

rent , ut fordes depoueret , quas per gue -

uti/).

;(!::'.',H:o ?

Apofloli nequiuerunt , ex quofcite, ac nere

lum , hominümque libidines foedé contra-

|

""

Sesm, 25.

vose ratiocinatur D. Ambrofius , inquiens:

Xerat, Omniá caro corrupit viam fuam. , Genef s. .

Iï

Videte evgo , qua ftt jejuni vis , quautauia

corrupta eft terra coram Dee , £ repleta-»

. 41,

bomini fuo preflet grattam , quod tantam.»

dutquitate.

Nec putes ,

has malotuni

prellot alteri medicinam s. uidere , quomodo

Ícaturigines ab alio dimanáffe fonte, quàm

proprium . fancitficet. bominem , - quod ita.»

ab ipfa gulz indulgentía edocente id Chri-

purificat alienum.

Mirum ,ter mirum: a4l-

íto fuos Difcipulos,

Sécut enim "AUb wvurtbeap,

in diebut aevte diltvium comedentes . ,

ter jejunat , &5 alteri prodefl jejunantis abffi«

-2-4.' 'U. 5"8'

nentia s ifle pbarmacum fumit ,. 8 slle i

Bilentes , hubentes , U nuptui sradentes z

gharmaci curatur ; nimirum jejunat corpus,

nunirum mutuis copalantur fcederibus men« *

& reficitur fpiritus ; caro diminuitur , acro-

Ííz, G nuptie ; faturitas, Glibido; Bac-

bore de(tituitur,& anima incrementum fubit

chus, & Venus

LÀ

*

affluentia enim cibo-

ä

virium , quibus de pravis triumphat iníur-

rüm comirem fe jungit infolentía vetbo-

rum; & [aturitatem Ventris vacuitas fub-

7

h

gentis concupifcentiz affe&hibus : hinc ec»

clefia recle canit commendans jejunii virtu-

Íequitur mentis , & ubi jejunium exulat ,

tem , qui corporals jejunio vitia comprimá ,

przfidium abigitur caflitatis , quae pro«

quia nullum coércendis vitijs, ac libidini

pterea expugnacn eft facilior , & vix ullo

compeícendz jejonio aptius froenum, quod

atmpliüs habetur in pretio ,. quia ut fcribit

Xpütola 34z«

.. propterea timorem euam Diabolo incutit ;

Seneca. — Vel spfa boneflasvilis efl , ewi ni.

Cui invifum 'eft

— " HE — QO - QER E

oratio enim jejnnantis ; ait D. Leo Papa :

ts cbayum efh corpus.

Tam grata esi Deo, qua'm Lersibila Diabo-

jejunium , huic chara videri nequit catti-

lo.

Quód fi iejunio vis ineft, quà qui mu-

tas ; non enim lafcivi corporis illecebrz ab

niturin fe, dceemonem ex alieno pellit, de-

alia fcaturiunt;origine , quàm ab immo-

turbátque corpore ; quanto magis poterit

Qica ventris faturitate ,

quà mentis ob-

in (uo lpiritus pravorum alíectuum , & pra-

ruitur ferenitas : quapropter D. Hietony.

L. — EM — EE CR . 2 — ]

mus huic egritudini rebeliantis 'concupi-

f

fertim luxuriz abigere ?. ezzn fit jejunium.» ,

Sevm, 8

utait Chryfologus: witiorum sors , $ vi-

Ícentie efficax exhibicurus pharmacum , je-

[

Serm,- 22

ta virtutum s & ex D, Ambrofio,

Ef je-

junium , famem , ac fitim indicavit; fcri-

junium frenum quoddam Iuxuriantis anime,

bens ad Euftochium virginem , ^ubi ait 5

boc enim efl falutare jejunium , ut [ieut ab-

Caflitatem diuturnam , ac firmam vix effes

fiinet corpus ab epulia , éta && anima refra.

polfe » vifi zemperantia eam defendat j ei*

l

Caterum fi gula tefte Am-

borkimque uftu fit parciffmus ut flomacbutn.a

netur à vitijs.

L. deiElz'a.

brofio ,. e& primum . Diaboli (iculum.s ,

petiüs , quàm mentem pariamur dolee ,

$

CRP.I.;.'U.Q

m

Epiff. 12,

vel ut ait D. Hieronymus ad Euítochium , .

G crura magis ,

quam pudicuiam vae-

Vel ut placet Da-

ciïlaru.

prima demonum arma,

nl

filio, prima malorum caufa , G univerJale

Tunc populus preceps co»pitin focdas

; 74"

Ii;)mil. z. de

J

jejzm.

Ueueuum.

Vel ut cenfet D, Chryfoftomus,

libidines , ac vitia reliqua proruere ,, cum -

Hogil. 71,

Res (ummé grata Demoni, eó q5ia ut ob-

gule indulfit , que pracipitem populum

t

fervat D. Hieronymus.

Cum cibo abun-

illum in coenum egit luxuriarum.

Sedit Exod, cap,

mipopul.

;

danti carnem reficimus ,. oleum igni affun-

populue manducare , & bibere , 6 furrexe- $21

/'.' f.

"-

VItrig g

;

Epiff. ad

L

Furiath.

dimus , ut majores effundat flammas, — Sed

runt ludere , hoc eft , poft epulas fueruat

jejunium & converío tefte Chryfologo , efà

chorez inftitutz , qua lautioris menfz fo- -

Serpio 8,

.

vita virtutum

?

qmors vitiorum i. pax cor«

lent appendices haberi , àchoreis ad ofcula,

H

& tactus minüs pudicos, & ab hisce ad fce-

porh i memórorum decus 5 ornamentun.s

»

ü

vite ; robur mentium y 'UIgor Aniiorum.s ,

das traufiére libidines

]

non enim. aliud

?

caflitara muruc , pudicitia propugnaculum y

funt , qua poít ventrem ingeftis ferculis

PPZmlagu

gravatum , poít ítomachum immodico

v'ls-

civitas [anclitatis,

T

Sicut paícitur libido convivijs, ita ca-

vino madidum inflituuntur chorez , quàm

75

L

t

ftitas nutritur jejunio

?

fi lafcivia pingue-

Diaboli theatrum , vitiorum palzftra ,. ac

ícit ferculis , abílinentià corroboratur pu-

Veneris prxludium.

Quid enim indicat

db

.

e

titas

3

fi concupifcentia vino accenditur ,

illa membrorum agitatio, pedum mobilitas,

fi libido ebrietate

V, hi

pudicitia firi reficitur ;

manuum jactatio,& oculorum laxata divagas

L

inflammatur 5 virginitas ab(Unentiá cibi , &

tio; quàm infoleícentis concupifcentiz pe«

De

potüs deliciatur 5 quia fi lafcivientis corpo-

tulantiam? quam Veneris fomentum ? r^3nu-

ls

ris illecebra non aliunde, , quàm ab immge -

ym enim complexus oeulorum jo^ j ariones,

tti

ljbi-

tex

H

: PïaviA&æ&üsdcdïdcs;:ormpuntä defatigatos virtus Ornat. $48

libidinis funt üiniuli,pudortm'läbefacïentes;

aquarum alluvione r;'auFragis, ac enedlis ;

adeó ut non absre definierit quidam choreas;

ipfe fuperftes commune evafit naufragium z

circulum, cujus centrüm fit diabolus G cir-

fed cüm primüm coepit rellus fuam foli , &

sumferentia omnes fpiritus nequam: Cir-

coelo faciem oftendere , & No&mus cum fuis

ad culturam fe contulit telluris aratro, e-

cuius eft, quia per crebras corporis circuitio.

nes mens vacillat , & ubi per faltum corpus

quos, & boves jugojunxit, terram vemere

in fublime vehitur , feedé cadit pudicitia ;

profcdit, &inde . curamadjecit ad vineam

Homil. 9.

quiaut appofité ait Chryfoftomus : Ui la-

12 C2p. E5*

ferendam, & ex uvis vinum expreffit pro-

Áá Jïïf;).

þi?vu; faltus , ibi Diabolue, ideó que apud Jo»

priz hilaritati, aut infirmitati confulturusg

Caf 2 6. "V,

bum , exultare faltibus, & lufibus, olere di-

mox liquore novo fe largiüs proluens 5 ex

UT

21

citor pétulantiara , & libidinem ; quia per

hauítu recentis vinifecuta efttemulentia,ex

).11,

— faltus excitacur concupifcentia, & fimul cum

temulentia fomnus, ex fomno inhoneíta

corpore libido furgit ;; propterea non lufus

nuditas, dum fomno fopitus, fuique impos

choreas dixeris, fed fcelerum, ac libidinum

pra aftu meri infufi,unà cüm vino, veítes

fcecundam patentem$ quis enim à choreis

abjecit , quibus pudor velabatur.

Quod

ffb a.

fan&ior revertitur? quis ab illis faltationi-

cum vidiflet Chanaam Chami filius, puer

bus caftior recedit?. Putárimnil aliud. cho-

malz flirpis, & peior fructus, cüm debuif-

] 'U« 58'

reas e(fe, quàm tartarei aucupisrete, quo au-

Íet avi verecundiam obtegere, maluit pro-

ceps ifle nunquam vacuus difcedit: faltus GE

caci rifu fenis illudere nuditati, & ad patrem

recurrere ,' eique quid viderit, renuntíare ?

choreas, qui ducunt , cum in fublimecorpus

evehuat, 1 imum feruntur , & inorcum de-

nimirum vinum innocenti No&mo , quia in-

Ícendunt,

experto, rationem evertjt ; & fopiti pudo«

755

Ab(tinendum igitur non folüm eft cul-

rem profanavit, unde Salomon: Aeiztuea. P V33«

tori caflitatis à luxu in epulis, ab immodico

ris vinum quandoflorefcit . eim fplendue-

cibo, & potu, àferculorum illecebris, à con

vit in. Vitro color ejus 3. sngredstur. bland?,

vivijs, quorum funt chorez appendices; fed

fed in noviffimo mordebis ut coluber, & ficut

etiam abítinentia, & jejuniis reficere, ac enue

regulus venena diffundet,

76.

i ag

trire virtutem debet padicitie ; & hoc prz-

Sunt qui fymbolicé fingunt No&mium

fidio arcere, qui contra caftitatem infurgunt

* vino, & viti fanguinem. mifcuiffe quatuor

motus concupifcentie : dedifcit enrm caro

animalium, fimiz, leonis, porci, & agni; eó

laícivite, ( 1ejmzijs macetetur, fi modico pa-

quia ex temulentia geíliculentur alii ut fi.

ne , & frigidá (uftentetur: quotquot indem

mie; pugnuentaiii ut leones ; foedi fint alii,

nem fategerunt florem fervare caftitatis;cly-

ac grüniant ut porci; mitefcant alii ut agnis

peo eam munieruüt jejunij , quo tela omnia

& No&mus cum ficcus emerfiffet de procel-

retuderunt rebellantis concupifcentize? tan-

lofo Oceano, in craterem impingens vino

tz enim eft virtutis, & efficacize jejunium,

(pumantem miferé naufragavit,

Quid?

etiam Loth cum fobrius evafiffet incendium,

vt non folüm candorem cuítodiat pudici-

tig; verümetiam ipfum jejunantemá feris

temulentus incurrit. inceflum; & Samíon

defendat, Danielenim jejunus feptem inizet

ipfe, qui jejunus leones ftravit , Philithzos

impaüos leones veluti mitefcentes intef a»

proftravit, portas civitatis, perinde ac plue.

gnos absque ullo nocumento fex integros

mas geminas fublatas alió tulit 3 mox viniy

CAp.14."4

exegit inlacu dies; & exemplo fortibsquàm

ac feemine illecebris captus viribus de(titui-

i3e

verbo edocuit vel ipfos leones jejunare, qui

tur, robur amittit, in hoftium labitur po..

ne religionem violarent jejunij ; Danielem

teftatem , lumina perdit oculorum, & vitam

jejunantem non fuerunt aufi attingere. Hinc

amittit, quiahauftum admittit vini; ac per-

iL

. mittit fe Dalila irretiri illecebris. Idaue cau-

D, Petrus, quem przftantia jejunii haud la.

tebat, contra tartareum leonem armatos

ía, curcontra. faeminz, carnisque illecebras

nos voluit abftinentiá , jejunio, & vigilia:

jeiunü. opetimento voluerit David. (e prae«

EXWJ', MPI

munire ad caftitatem tuendam, G ut indem«

"v8.

1 Petri c.5, Sobr) effote, & vigilate, quia «douer[arins

;Zï V, ä'

vefler diabolus tanquam leo rugiens-cireniz,

nitati confuleret pudoris: Operui i jejunio

uem devores, & Rex David pugnaturus

animam meam : i & nos ipfos operiamus

hoc jeiunii tegumento concüpifcentie mo-

contra tartareum lhoftem, ac concupifcen-

tiz pravos affectus alià loricá noluit fe ob-

tus infurgentes in perniciem caftitatis com-

tegere, necalio armorum muniri prafidio,

pefcimus, hoftium tela retundimus, & pra-

*

.

Opersi in jejunio animam

vos omnes affectus proíternimus , .quia ut

P(aln.ó$. .quàm jejunio

sueam, Validiffimum eft animi operimen-

ait D. Ambrofius: Fames amica ef Virgini- Serm, de ]

YX

tum , ac lorica jejunium ad ictus retunden-

z4ti, inimicalafciviez [aturitas veró pro- quadragefe

ïä

dos adverfarij ;.ac prefertim motus coér«

digit caftiratem , 6 nutrit illecebram.

cendos luxuriantis concupifcentie - Qu e-

Nil eft, quod culturz . caflitatis magis ,77e

De Eliac.4, nim non jejunat at D, Ambrofius, nudus ; $

faveat , quàm ftudiumab(tinentiz, quod eft

intellus ef$ 5 patet. vulueri , i hoc. opeti-

virtutum falubre nutrimentum , vitiorum

mento jeiunii, &abítinentiz fe protoparen-

fatale exitium ; caftitatis fulcrum , concu-

h

tes texiffent in terre(tri paradifo fuam non

pilcenti excidium ; falutis remedium, &

erübuiffent nuditatem : quia Noé hocfe

itnpudicitie venenum ; jejunium enim , &

u.

texit jeiunii operimento reliquis. omnibus

mentem purgat, & intelle&tum ferenaty fen«

à

Yyi

lum

E ]

Difïcrtar.ia) AAV.

644

H

fum fublevat, voluntatet fadhuneu&a pertta- — aícetas, eremique.incolas ílorem piidicitíe

j

hit; carnem fpirituifubiicit ,. z(tus concu-

feliciàs non excoluitle quàm labore, &t exer^

pifcentiz fedat, impudicitie nebulas diffipat,

citio, apud quos teíle Caffiano ,. vulgatum rib. 0. zn-

libidinumardores extinguit, & lumen ac-

erateffatum ; laborantes in eremo ab uno /fitcap.za- |

cendit caftitatis; imó non folüm ment pro-

duntaxat doemone vellicari, & defides, àc o-

deít abítinentia ab immodico cibo, & potu,

tiofos à pluribus exagitari,ac torqueri: hinc

P

|

fed etiam ventti: 7;de ait Athanaftus , 2u;d

Paulus Abbas quamvis palmarum fructibus,

r

Serm,de je-

fciat jejunium : demones fugat, malas | co-

ac hortuli fui proventu abundé reficeretur,

iun.ï

gitationes expellit, cor veddir purgatius , &

ideóque colligendz coenz poffet tutus feria.

ri; ne tamen, fi. defes effet, ac otiofus innu-

corpus [anius: favet igitur ab(tinentia cafti-

tau mentis, & fanitati ventris , quatenus

meros contra fe Domones concitaret, . ac

quod noxium eft, & nimium in corpore ab-

minus tutam cuftodiret pudicitiam , quam

fumit,caput ferenat, & animum ad (aniotes

tartareus hoftis per impuras excitatas cogi-

geelef. e, 2,

excitat cogitationes ,. quapropter Salomon;

tationes labefaclare fatagebat, fportulis te-

quo mentem ad probas difponeret cogitatio-

xendis reliquum;quod à precibus fundendis;

nes á quavis defoscatas turpitudine ait ?. Co:

fuísque fpiritmalibus exercitiis. peragendis

gitavi in corde meo absirabere à'vino carnem

fupererat tempus impendebat; peníümque,

meam , ut animum meun transferrem ad fa-

quotidianum feveriffime à (e ipfo exigebat :

pientiam, devitarémque flultitiam : G quot.

quamvis adeo remotus ab urbe degeret , ut

quot Sapientia fuerunt in(igniti, ut Enoch,

f1 merces fuas volui(Tet dare venum , majus

Énos, Mathuffalem, Noe£, & alii fuerunt fi-

u

veQturz , quàm omuium, fportularum pre-

mul & abftinentes, & Juditha zqué fapiens,

tium fuiffet; cümque dilapfoanno fuum im«

D difit,

(

mpl:,z.

ac caftanon alio armorum genere, quàm ci-

pleviffet ugurium. textis vimineis, totius

liciis, & ieiuniis fuam p

anni labores flammis :extradebat abfumen-

;op-ugnav-it pudici-

tiam.

dos; licét nullum ex tot fudoribus pretium

acciperet, nontamen deftitit cosdem redor-

f. Vilï.*

dirt labores , ne fcilicet. defidem eum inve-

niret hoflistartareus , & otio marcefcentem

g

Labor , €$ exercitium jïfmg'gii?m

» faciliüsexpugnaret, ejüsque caftitatem per

unt fdjii'tiztis 'pra]wgnacula, -quiöus 4

turpes cogitationes inficeret: aiebat enim

d

demnis defenditur ab improbis affedii-

nullum vix poffe ca(tas habere cogitationes,

:l

bus coneupifcentie,ac damoni

aut cor mundum retinere , aut Diabolum

h

vincere feriando.

-

gefliouibus,.

Quos enim vel laboribus

fl

On folüm caflitatis Hos intetcilicii fpi«

fractos, vel ftudiis occupatos, vel fportulis

d

texendis intentos invenit orcinus auceps,

gasvernat amoenior , verum etiam

ln

79. N

non audet ad turpia allicere, netepus in-

labore, & exercitio excolitur ube-

, uuliter terat, quia labor, & exercitium fir«

gl

3

riüs ; adeo ut vel ipfi Pogtee, ideo effigxerint

miffima funt ca(titatis propugnacula.

Dianam virginem, ac caftitatis cultricern,eó

90,

Toedium eremi fertur fubiiffe interdum

fi

Q

4

4

uia cüm fuis Nymphis affiduo fe venatu ex«

Antonium, acaninii incertum exclamáffe:

:

rcucrit: & ideo apud virgineum hunc cce-

bu

O bone Deus falvari quidem cupio, fed mez

"rR

tum malé audüit Salmacis Nympha, eó quia

mihi cogitationes adverfantur, hanc ingref-

[

cateris in exercitio venationis 1ugiter defu-

fus fum folitudinem, ut tutius ineremo 1]o.

dantibus, ipfa fola ignaviffimas Íe&taretur

Qu

rem excolerem pudicitiz, fed mex cogita-

occupatiunculas , cüm vel crines pecteret,

tiones foeditatem ingerunt, quávereor, ne

lti

li

vel faciem lavaret, vel genas ftibio fucaret,

quidquam noxii contrahat lilium ca(litatis,

vel frontem pingetet , vel fupercilia tinge-

Vte

G per mentis cogitationes mihi mole(tiífi-

ret, velfpeculum confuleret,vel capillorum

mas venenum hauriat, quofoedé corrumpa.

li

errores, aut veftium plicas emendaret , aut

li

tür? cümque fic Antoniusanimoflu&luaret,

flores inareolishortilegeret,nuhqum tamen

vidit in non diffito eremi loco hominem

ter

Liþ' 4. MB-

feras in fylva caperet , quapropter venufté

quemdam Monachi indutum veíle, cümque

Eu

DT

tamorpb.

; Ovidigs cecinit.

attentius eum obferváflet, viditi pfum nunc

fedentem calathos texere , nunc fubfiden-

aQ

Sape fuas, illi, fargd en dix;iyä foro-

n

em in genua precesereclà in coelum fronte;

tja

yes ;

I6

Salmaci vel jaculum , vel piBas fume

a€ brachiis preces fundere; nunc furgentem

ad fontem properare frigida hauriendz cau-

Pa

baretras ,

$35 nunc arborem conícendere , & paucos

Ine

Et tua cum duris wetnatibus 'etia mi-

püt

ce

]

colligere fructus ;. & hifce pera&tis; poftmo:

dicam refe&liunculam,iterum vidit calathos

pra

Nec jaculum fum

it, nec pictor ilapba-

"kexentem , & poít aliquid. temporis iterum

Dit;

retY i ,

in genua fubfidentem ad preces. fundendas :

W

Nec fua cum duris wenatibus otiaui-

idque cum obferváffet Antonius, (imul &

det

/2'91".

vocem audivitexeremo emiffam : ita & tu

fatuw

Scd pretermiffis Po&tarum commen-

fac Antoni, fi eremi toedium vis à te excu-

tot

H

tis , fictisque fabellis, id certé verum, viros

tere, Vocem crediditkAnt-on.ius nonab fg.

m

;ola'

hit

A

D

Pravi Affe&tus dcüdes corrumpunt; däfatïgatös virtus ornat. - 54;

cola aliquo eremi emiffam ,. fed & coelo de-

ftandumeft;labore, & exercitio eyus affultus

miffam, & oraculum fecutus, ac Monachum,

h

debet retundere,ut fcripüt D. Paulus: izrazr 2 d Toefl.

quem lerió obfervaverat,imitatus, moleítias

tem, qui ejusmodi [unt denunttamus , && ob.. V: 1*

M i

abíterlit folitudinis, tcediümque abegit ere-

þcmmm iu 7)07);2;20]35[2 Chrifio. ut cum f

mi , & per fufceptos labores, precósque ftatis

lentio operantes [uum pauem mandzucent s

horis fundendas, non folàm lilium cuftodi-

quoniam fi quis non vult operari , nec man-

vit caítitatiss verüm & reliquarum omnium

ducer; fuadet Apoftolus fidelibus illis recins

virtutum flores excoluit : quia catnis infir-

ad fidem converfislaborem , & exercitium,

mitas non finit mentem jugiter divinis occu-

utcum filentio operantes fuum panem man-.

pari contemplationibus, neque totum tem-

ducent , & nontantüm, quo nutriretur Cor-

pus fundendis precibus impendere, ideo viri,

pus, fed & fpiritus reficeretur ; labor enim.

aícetae , qui divino fe cultui mancipárunt,

-qui vires frangit corporis, integritati confu -

eam folent temporis particionem inítituere,

lit fpiritàüs; & quiex labore funduntur fv :

at labores, & exercitia, preces, GC orationes

dores, roridi funtimbres , quibus hortus it-

interrumpant,ne quidquam fuperfit tempo-

rigatur animi, & virtutum flores reficiuntur?

tis otio,quia plerumque cum manusab ope-

fecus eft otiumfons ille putidiffimus,e quo.

rcceffat , mens impuris inficitur cogitatio»

rivuli malorum. omnium flcaturiunt: hinc

nibus ; quapropter habetur illud Hieronymi

D. Paulusnon aliter alimenta, quibusvive-

monituimm , Nungquam te Diabolus non occu-

ret, fibicomparavit, quàm labore, funeste-

patum inveniat,

3!.7

Xuit; Ícenas feu umbracula, & tentoria con

Idque caufze fuit, ut refert Caffianus ,

cinnavit: Jpfi enim fiitie ait: quemadmo.

- Lib.ro Juffit,

JJeU. 7-

cur per totam /Egyptum nulli fuerint vifi

dum oporteat imitari nos, quoniam non in.

6'52.22.:.

Monachi otiantes, adeó ut fuum quisque fibi

quieti fumus inter vos, neque gratis paneus

vi&tum labore pararet, ne ullus alteri effet

manducavimus ab aliquo, fed in labore, &$

gravis, cum nec oblata abaliis obfonia lice-

$n fatigatione no&ie, & die operantes , ne

ret admittere, & fi quis quidquam fimile ab

quem vesirum gravaremus.

Quód fi Apo-

alio peteret repulfam ftatim ientiebat ver-

fíeli : ait Hieronymus | babentes potesiatem

bis illis: Tutibilabora: tue te manus nu-

de Evangelio vivere , laborabaut manibus

trire debent , nonalienz: non decet Mona-

f««, ne quem gravarent , vuy tu in u[us tuos

chum labori parcere ad victum fibi compa«

ecfjura non prapares ?. facito aliquid operss,

fandum.

Quinimó huc tendebant cujusvis

ut te femper diabolus inveníat occupatum,

$3«

Monachi induílriz , ut non foiüm-fibt, ve-

Cultor caítitatis, vel fibi à natura con-

rüm &hoflpitibus poffent , quoties occafio

ceffum otium vertit innegotinm , ne defi-

daretur ccenulam inítruere.

dem eum adverfarius inveniat.

Nileft, quod

Nil pre«

in vitg.Afceta, ac divino cultui addicto ma-

tiofius tempore, & id propterea ita impen-

gis extimefcat , paveátque hofílis tartareus;

dendum, ut inde aliquid femper nobis lucri

qui jngiter 'caftitau prafertim infidiatur,

accreícat: neque ulla poteft nobis gravior

quàm laborem , & exerciium , quod non

obtingere ja&tura, quàm illa temporis, quod

36

finit mentem futili

j

bus evagari cogitationi-

perdi quidem poteft, fed repararià nobis am-

bus.

*

$2.

pliüs non poteft, hincPlinius feniot, cüm

Refert Pelagius fuiffe Eremiculam quene

fuum vidiffet nepotem otiofe diem prodige-

dam;qui cum die jnoctüque impuris pulfare-

re deambulando , eum redarguit inquiens z

tur cogitationibus,enixim cupiebare mole:

poteras has non perdere horas; fatiüs fem-

Itiffimis illis liberari fuggellionibus; cimque

per eftaliquid agere, quáàm otiari , & horas

hasanimi fui moleftias viro cuidam feni in

perdere nil agendo: deíes,qui nihil prorfus

éremo aperuiffet, refpondit is : Habes ho-

agit, totóque corpore indulget otio fimilior

Ítem, cum quo pugnes, íed non decet Athle-

eft cadaveri, quàm homini vitam agenti ?

tam dormire, nec otio indulgere; fi vis e-

eít fiquidem defes vivum cadaver culcitrae

ternam coafequi falutem, vadeffili mi, otio

incambens, & ipfo torpore fepultum: cüm

non indulgeas , fed perinde ac deterrimum

natus fit homo ad laborem , fnz non'debet

E

ex orco eiaerfum daemonem,toto niíu fuge;

ipíum conditionis pudere, fed alacer debet

1;bora; carnem fpiritui adverfantem coérce;

labores fufcipere, cüm nil fit, quod zqué, ac

ejus contumacian frange exercitio , & labo-

aptius vitamhorminis inftruat , aut validius

re; vigila, & ucon dormias: an ignoras quid

confirmet, quàm folers indutlria. & honefta

PancratiaíLte faciant, càm vocantur ad certa-

operatio: otioé converlo hebefcunt animá

men; proje&tis alté brachijs confiftunt, ca-

facultates, torpent cotporis membra , quae

putque, & os manibus oppofitis quafi vallo

morbis fiunt obnoxia, & homo defes foed&

pramuniunt: membra eorum omnia itaap-

mnarceícit: haecautem tum anitmi , tum cor-

parantur, ut adfugiendos ictus fint cautiora,

poris damna labor, G. exercitium. impe-

dit ,

vel ad infligendos paratiora: quid ni? non

" & ad culturam caítitatis hüm-i-n?»m exf

decet virum afcetam ab hoíte impuris pul-

dit,

é

fatum fuggeftionibus dormire, fed fe ipfum

Alitur

pudicitia nox; folüm fa me;& ütyi;

V

totumad pugnam debet inílruere ; acmodis

verüm etiam vires incrementat fuas, (1labore

a

omnibus contra infilientem adverfarium, ac

vires minuantur corporis, fi caro in fervitu»

u'

tem redigatur; quia tunc mens dominatur

"

nitentem florem nobis eripercä pudicitia ob.

libe-

E

546

Difleratio XXV,

liberior: non gaudet pudicitiae cultura loci

facere, vel cogitate, que aliis advertemti-

amoanitate, qui deliciis diffluat, fed feceffu

bus celata vellet, & nunquam facta, vel co«

eremi, velíolitudinis : corporis voluptates

gitata.

i

vir cafílus perinde ac peftem virtntis decli-

Flos eft pudicitiajnifi cauté cuftodiatur

$6.

pat, & vitam deligit aufteram, perparcam,

&ftu concupifcentiz facile arefcit , idque no,

deliciarum fubtractione fimpliciorem ; m*

verat in aula Pharaonis eximius ille ca(lica-

modici vini hauítum veluti fomentum luxu-

tis cultor Jofephus , qui eftuante concupi-

?k

riz averíatur ; nonenimferventi pradferrim

Ícentia procacis mulieris, à qua lenociniis.ad

&tati vinum convenit infundere, quod om-

turpiaalliciebaumr: Reliffo z manu ejus pal- «Genef.c.52.

nium humidorum eft calidiffimus; non enim

liofugit , timuit enim, .ne zftusiibidinofa:

funt flammz flammisaddenda, fi velit quis

«oncupifcentiz per pallium à mulierte arre-

ignem extinguere; ex quo lafcivientes ap-

prum irreperet in. florem «aftitatis , quem

petitiones, & luxuriantes «cupiditates intus

ánficeret; peflis enim eft libido, qua folo

*

dnanimo zíluant; non deliciis debet caro

conta&tu lzdit, ac vulnerainfligit; ideóque

difluere, fed fudore, quem labor elicit,

«aftitatis ftudiofus reliéto pallio , quod ma-

; 304». AP"-

MPO l*' E

madere; S& non vinum, fed frigidam folam

nus tetigerant luxariantis foeminze, fugá ejus

in ftomachum demitrere, vino enimeiler-

declinavit tela: &ideoco commendabilior,

veícente luxuriat concupifcentia , quz fata-

quó cum vernatet ipíc in flore juventutis,

git impuro fuoigne animam inflammare, &

fanguisque in venis ebulliret , & foris irri-

in ipfa florem exficcare caítitatis: appeti-

taretur antemperie libidinoíz herz , pugil

caítitatis rebellesinter affectus turmatimin-

tiones libidinis non vino fovenda funt, fed

frigidá extinguendze, ut contraria contrariis

furgentes non folüm ftetit fine ruina, verüm

«urentur,

& de proftrata concupiícentia , 'eb glorio-

8j

Demum florem , qui excolit pudicitize,

fiüs triumphavit, quo velociüs aufugit. Flos

huic cuftodiendz fubüidium etiam à fe ipfo

paradifi eíft caítitas fuaviter.olens, iempére

i

exigit, e(tque ipfa fui reverentia,quam fan-

que recens, fed fi zftus fentiatconcupifcen-

&i Patres frequenter inculcant, utaltiüseam

tiz, ac rebellantium in eadem .affeétuum,

meati infigant ; hanc.eife perneceffariam ad

exarefct; & plerumque etiam 'concepto

£allitatis tutelam afferit D. Bafilius, ubi vir,

igne praeftito confenfu cinere(cit: liliumdi»

Lib. de,wtra

$

virginit,

ginem in(truens ait :. So/a mullo prorfus bo-

xeris effe caltitatis florem ; non deliciis, ac

ainum tesie, nibil quod fjonfo fuosndzguum

blanditiis amat diffluere, fed fpinis circum-

fitsagere ulla ratione patietur,

Er fienim

fepiri; vernat flos ifte pulchrior , fed ut li«

adfit nemo, ipfa zamen fibi virga adest , de.

lium inter fpinas : .amat fponfus hac lilia,

6érque pra omnibus fe ip(am veverers : me«

inter quz paícitur, fed:quae armata . fpinis;

T E

quc enim que reveretur cateros, [e ipfam ve«

lenocinia quzeque adblandientis conc

ene

»

verentia indignamjudtcabit. . Verum ut di-

tize puhgunt, ut expungant; nec quidquam

ximus fe ip[am primum , -confcientiamque

Tuggerunt, quo candor hujus Jili quidquam

r

faam reverebitur, etiamfi fit fola , cux con-

pauatur detrimeriti

3,Padag.e.5. Íentiens Clemens fui reverentiam commens

3His floribus oronatur «eolleítis fpon-

$74

dat, u infigne caftitatisprafidiumj Gtreve.

4fus,qui fpinis obarmantur, quàd fi trontcm

ra fe ipíum erubefcere , frenum injicit pra«

cruentaiit, etiarn rofas pariunt; vel fi frons

EXib.de ce«

vis affectibus4 quos compefcit, ne turpe

viti cafti coclo aquiparatur, eó quianonnifi

gnofc, c cu« quidquam ingerant.

Hoc idem approbat

angélicas,ac puras in mente cogitationes fo«

rand. animi Galenus : Ghis omnibus anriquiorPitago-

veat, fydera dixerim fanguineas güttas, quas

affectibus

Carmine 1f

tas, quiait; Zurpe uibil facias unquam fo-

hujus floris fpinz eliciunt : talis fuit facer

1us, neque cum Alío, & maxime tui sp[ius te

Servatoris'noftri vertex , fuit enim ipíe flos

LUE

Ütnis,

pude,zt.

Hocque Pythagoreum documen-

puriffimuscampi, & lilium inter fpinas, cüm

ejus caput fuerit iisdem redimitum; annon

tum expendens Jerocles fummis laudibus fui

ipfius profequitur reverentiam , quam vocat

Chriftivertex puriffimum dixerim coclum ?

Ícelerum omnium expultticem, pravorum

cum & in ipfo beentur Angeli? «ruentárunt

omnium affeétuum debellatricem , & froe-

hujusliliifpinze (acrum illudcaput; fed quot

num concupifcentie nitentis infurgere ad

fanguiftis ftillaselicuérunt;tot Olympi ftellas

j;

accerferunt , quibus fupremi Regis diadema

püdicitiam labefa&tandam; & affirmat, eam

effe, quà homo adducitur ad facienda, quze

fplenderet illuftriüs ,. & micacetnobiliüs,

hominerm decent ;. & fugienda ,. quae dede-

. Imó dixerim, fleilas effe virgines, quze

$8«

cent: fiquidem facilius homo venerationem

noéte intempeíta cimn animantia quzque, &

ab aliis confequitur'ea agens, quaé hominem

homines fomno fopiuntur, invigilant; quafi

in firmamento fitz,minus tutas fe ceníeaiits

decent, fi e ipfum primó revereatur , nec

quidquam in fe permittat, cujus debeat ip-

Ícque cuftodiant fui vigilantià, & íolispre

Hocidem inauit Alcinous

Íium ponitere,

fentiá : fun virgines ftellz ille, quzin per«

90,

L;l". 2. d:

inquiens: $$ ?e ipfum fueris reveritusyiun-

petuas lucebunt eternitates, & quibus Deus

exilio.

quam alium erübefces,

Quisqueenim licét

nofhina indidit, ac dignofcit: Qsimwmera»

externo tefte careat, & in abdito degat; ad-

multitudiuem flellarum ,. & omnióus eis a«

huc confcientiam iuam, oculósque pro mille

mina vocat. — Quàm felix caflitas, cujusnos

debet teítibushabere; acerubefcere, ea vel

men licet intra parietes. fit reconditam ad«

ue

L 94;. Ó '9.:]' l

!

Pravi Affectus deüdcscoriumpuht; dcfafïga:os virtus ornat. $47 -

huc in Dei memoria fplendet ? Quàm foe-

quód non aliter po[Jum e]fe continens, wifi Deus

cunda parens proborum affectuum eft virgie

det.; &$ bocipfum eratfapientia , fcire cujus

nitas, quz nonnifi cceleftia concipit delide-

effet boc donum , quinimo adeo (e Deus ade

$6,

ria, quibus ardentiüs furfum avolet , ac cce«

dictum exhibet amantibuscaflitatem, :ut il-

lefti adhzrefcat fponfo ? Quéd fr pretium

lorum duntaxat Deus eífe videatur.

Hine

Rahab mulier in-cceno merfa libidinum Ex-

quaris caftitatis , hanc margaritam ceníeas

«xteris pretiofiorem gemmis, ad quam fibi

ploratores alloquens «Hebrzos ait; JDews

comparandam :ceeleftis negotiator e€ fummo

vefler ipfeesi Deusin celofur[um , & 1n terra Jojueneto.-

WMÁcgo. |

«alo ad imas nofítrz mortalitatis nundinas

deorfum : fedcur Rahabinmeliorem jam re- 211«

deícendere non detre&lavit, ubi thefauros ze,

€epta frugem,, :ac profalute affifens Ifraelis

terni patris contulit inpretium caftitatis; &

«coelefte Numen vocat Deum Hebraorum ?

utin patriam redux gemmis diteíceret, tot

«ur nonetiam fuum? iDeuw vejler eff ; iciié

fecum margaritas contulit,quor polt fe vir«

afon aufa eft, Deum'Hebrzorum fuum:dicee

(

ginestraxit , G «aílitatis cultores , quos

1e, quia fe noverat libidinum coeno detur-

[ Soan, 4pse. pretio fuifanguinisredemit ; Zj empri fuut

patam: meretrixenimerat, quz meretricio

, 61« Y4 . x bominibus primitie Deo , & agno. G.

quaíta vixerat., cámque fe caítitate obíer-

váffet deftitutam, Deum Hebreorum íuum

fine macula enim. funt. ante ebronum Dei 5

Y

cüm antea Joannes dixiffet : /bi funt; . qui

aon vocavit; eó quiaDeus fe fpecialiüs :ca.

eum aulieribus non funt cotmquinati j wir-

flitatiscultoribus beneficum prodit.& libidi.

is foeeditates ftomachatur, quas :fibi invifas

gines enim funt : bi fequumtur agnum, quo-

cungue jerit.

Quàm pretiofa eft caftitatis

& exofasreprobat; & damnat; unde'Cyrillus

| qnargarita, quam coeli negotiator proprio fui

Alexandrinus :expendens verba Rahab fcite

fanguinis pretio «empturus in imas noftrz

ait: fuum dicere non audebat,quiaimpuram

-3mortalitatisnundinas defcendit ?

Jfe fentiebat, Quanto igitur ardentior:.defi-

$?.

1mo nonfloribus tantüm ; non dtinta-

derio caflitatis amantes, ac puritatis ftudigfi

xat margaritis caílitatis cultores pariave-

debent fe totosDeo devovere,«üm Deus fit

rim, verüm & caflitatem ipfam :redivivo

áta ar&té ipfis addictus.ut cum ipfis duashae

€ fuo cinerario Phanici ; caflitasenim .ne

beatdeiicias, cüm amet paíci inter Jilia, Ca«

feneícens mortua putrefcat expan(is divini

ftitatis ftudio(1 1ita Deo adharefcunt, :ur ab

amoris alis, ignem excitat àquavisterre(tri

€o omni fe avertant, à quo fulpicantur poffe

labe defoscatum ; & 6 flammis hifce repue-

àDeo averti : nonnift per :eas «deambulant

zaícens formiofior furfum :avolat perpetua

areolas, in quibus liliaflorent ; '& ab illisfe

in ccelis donanda .beatitate; :nec mirum &

vijs fubtrahunt, per .quas poifunt à virtute

privilegio fruitur immortalitatis: a eít

deficere & ad feeditates «defle&lere libidinis,

'Hinc Abraham comitem fe junxit An-

virtus, quz fuos cultores in Angelos recu-

9 I-'

dit.& Angelicamijsdemmaruram impertitur,

gelis, quibus viam ad urbem voluit :often-

D

Smm.143.. quia ut fcité Chryfologus:; Ie carme prater

dete: Zbrabam jinul gradiebatur deducens

Genef.Y$ 9.

carnem vivtres non ierrena vita eff,fed ca-

€0$ ; feuutexpenditLipomanus : Zrer ind;.

46,

9

defiiss 8 fi ulzis fecire , angelicam gloriam

«dbat,ne errarent in via. 'Quid quód An-

Effe An-

acquirere snajus ej],quam babese.

geli homine indigeantiduce;ne àrecta via de-

.

-----

gelum feliciratu efl 5 virginem effevirtutis z

fle&tant initinere ? .Àn non Ang

lici fpiri-

áta eít, cailitatis cultores , carnis craffitiem

tus via$.omnes , quà reclas , quà obliquas

ita per ftudia virtutis exalciant, ac fubrilem

defoecatointellectüs oculo vident? Ífi ange-

efficiunt, quó virgineum corpus fpiritibus

lici Spiritus momento temiporisfinguloster«

Hor;:il, ?. 42

mereatur angelicis «onferri, quia ut fcité

rarum tractus pertranfeunt , -quos ineque

Chryfoftomus loquens de viris caítis ait: Is

per annos plures potis efthomo -dimetiri ;

Xenés,

terra ambulantes , 6 corpore circumdati vi-

«ur Abraham itinera fatapit eis. przmone

tam imitantur angelicam, — Ea eft caftitatis

ftrare ?. fi funt Angeli , qui homines diri-

praftantia, ut fui amantes alis muniat, quos

$unt in itinere; cuflodrunt in pericu-

fuprafydera evehat,imo & à corporum craf-

lis; tuentur in adverfitatibus ;; cur Abra«

Tham,cümhomo fit Angelos in itinere. diri-

fitie liberet; purósque efficiat fpiritus à qua-

vis dcfæcatos carnea labe.

git 2 fed re&i& Abraham fe comitem , &

ducerm junxit Angelis, ac à rectadeflecterent

.;6-0 IXQ

via: ibant enim ad Urbes Sodomorum;, ubi

Caflitatis amantes funt D£O in

luxuria, & nefanda libido univerfos corru-

ih

"deliciis ; & uberioribus cumulan-

peraclabitatores, uná exceptá Lothi domo;

cüm enim iterinítituiffent ad locam ubinon

tur beneficiis. fi. pravis omnibus

vernarent pudicitiz lilia, fed gramina fer.

eb(iflant affetlibus,

perentiper coenum libidinum, neíciebanr An-

99.

EUs ipfe adeo hujus lilij caftitatis de-

geli ad locum pergere impudicitize, ideóque

lectatur fragrantiá,ut caflitatis aman-

quafi ignari itineris à comite duénntur Abra«

tes videatur in delicijs habere, & fua

hamo; cüm enim Dei faciemcontemplaren-

ijsdem impertiri munera,cum absque fpeciali

tur,ad vultus ire nefciebant lafcivientes, quo-

. Numinis patrocinio nequeat in homine li-

rumvel nominaà fuo vult Dcus-obl-iterat; C4e

:

i:

thalogo.,

;

$45 8, w,21, lium vernare caltivatie se(te Salomone: S$ezve

At2

'Etïamv

Veraui d Affectibus Tom. L,

»

Differtatio XXV.

$48

)

92.

Edam Chriftus jubens doemonium exire

gimuscum carnis luxuriate per continentiana

€corpore cujusdam obfeífi, eurn interroga-

coartfamiu. Hiiigitur renes cingunt;qui cul-

Mare.5.7.9.vit denomine : .Exs Spiritus immunde . 4b

turz ftudent caflitatis, qui carnis infolefcen-

bomine, & interrogabat eum, quod tibi nomen

tis ftimulos compefcunt : & hi jubentur e-

jb Y6

ef£? Quid? quód Deus, cui omnia patent,.

tiam calceati incedere, &'calceamentababe-

:

& cujus fcientia. fingula attingit, && tenebra:

birie im pedíbus ; juffit Tíraelitas . caftitatis

ipfae funt ejus notitize clariffümz , mox no-

ftudiofos calceatos incedere , ne quidquam

1nen ignorat fpiritüs hominem obfidentis ?

quod pudicitiz candorem inficeret, pedes

Non mirum fi velit infcius videri talis no-

contraherent coenum attingentes; adeó caíti-

minis, quia immundus erat Spiritus: Ex£

tas delicatus eft flos , ut vel ex fololuti con-

Spiritus immunde ab bomine, ideóque quafi

tata deturpetur, fuámque inficiat venufta-

tem,

de illo nefciat, nomen quarit illius, quem

ui igitur renes cingunt, & calcea-

videt immundiüm; quia ficut eorum nomi-

menta in pedibus habent, ne luto coinqui-

na, qui culture funt caltitatis addicli in

nenturj hi jubentur baculos tenerein mani«

fuo recenfet albo; ita ab eodem nominaex-

bus, tenentes Daculos im manibus.

Quid?

cludit illerum , qui libidinum feeditatibus

quód Deus baculos jubeat in manibus tenere

coinquinati ab ipfo fe avertunt; ideó quem

eos, quibus caflitas renes conftrinxit, & cal«

Chriftlus immundum cognoverat fpiritum;

ceamenta fuppeditavit, ne nudipedes fordes

ejus nomennon noverat ; adeo eft ilii invi-

é luto contraherent ?. certé quia hi cateris

1a, G exofà impudicitia, ut vel nomina velit

erant praferendi , & dignitate infigniendi,

obliviíc: impudicorum ; & ad virgines illas

quá cateris imperarent , ac veluti paítores

950

fatuas, qua cceli oftia fibi referari petebant,

gregem regerent: baculus enim in manibus

zefpondit fponfus Matth. 2 f.12. Nefrio vos:

*

quid aliud indicat, quàm paftoralem dignita-

quia fi & ipfze caftitatem excoluiffent ut pru-

tem: qui igitur renes cingunt caltitati (tu«

dentes; patuiflet, & ipfis oftium,utobfervat

dentes, & calceamenta in pedibus habent,íeu

"Theodoretus inquiens : Reffeudir Nefcio vos:

omni folicitudine cavent,ne ex luto,feu car-

Ürte-2. — . —— A .

quaji f? agno[ceret caftas virgines effeaditum

ne maculas contrahànt; idonei fiunt, ut di-

nenpojfet perentibus denecare; virginum no.

gnitatibus praficiantur; adeó ut idemfit cot-

menclatione füerunt quidem condecoratz ,

pus ad puritatem reducere, ac.manus ad (ce- -

quia cüm effent corpore virgines ; animoà

ptra, baculósque paftorales perducere; fcité

caítitate defecerant : vel fortaffis virgines

D.Gregorius: Tenentes baculos in manibus,

fuerunt vocata,quia adhuc innuptacüm for-

quia illi debent curam pastoralem fafcipere, In Luc.ia-

taffis non folàm mente; fed & corpore cor-

/

qui jam in fuo corpore fciunt. fluxa luxurig

rupte eflent.

domare in(olentiam : idque cauíz cur frigida

935

. Floscaítitatis non folum gaudet in tel-

&que ac venerabilis fenectus hos frequeniüg

lure corporis, fed etiam inagro animz ver-

P n

páltorales baculos adipifcatur, quia nimirum

nare, Idque caufz, cur Sara futura uxor To-

pew

cacteris eft aeratibus caflior, cüm nec fanguis

bize junioris imploratura Numinis. miferi-

ampliüs in venis zítuet, nec foleat Concus

cordiam preces fundens;jita fuerit Deum allo-

piícentia faltem ita ferventiüs iniolefcere 1

Tolía s,v. Cuta : Tu feie Domine , quia 'nzqumm C0f*

ideó

P que

16.

eupivi virum, & mundam fervavs antmam

cellit,

que ubx caü'itasïflorct * lbl dignitas exXe

9me«»? : non dixit, íe mundumferviffe cor-

Hinc Daniel , quia eaflitatis

cultor,capu.

34«

pus, quia parum in hoc déxiffet; fed.addit in

larios fenes przeceffit;

quia etiam adolefcen.

animo etiam florem excoluiffe virginitatis;

tia,& juventus, fi caftitatis fülciantur autho-

cüm enim veram profiteretur caftitatem , e.

tritate, fenectutem anteeunt

; ut Daniel, qui

tiam de animi puritate folicita fuit ,, quam

duos inter fenes Judices me

diam , feu nobi«

' tota folertia fategit cuftodire.

uanti fit

liorem occupavit fedem : et

enim infani fuére

caftitas pretij á Dei ipfius conjicitur: zeftima-

fenes illi, quia lafcivi;

& Sufannam ad (ce-

DEU

tione; tanti enimeam Numen facit,ut cafti.

lus illexére impudicitize

» &infonte, in quo

tatis cultores ccteris przeferat, & honoribus

B

mulier corporis fordes

abluere

ftuduerat,

cumulatiüs afficiat, fitque propterea fola ca-

animi maculas contraxerunt; & e £

r

igidis illis

flitas, quae cateris debeat virtutibus przeemi.

laticibus impuras lauferunt fl2

mmas;quibus

nete, ac hominibus imperare: quod ex eo

mulieris abíumerent pudiciti;

tt?, 1deo ceffe.

li, T

re adoleícentis caítitati

evincitur; quia cum Deus Ifraelitis przcepit-

agnofcentes impuri

. £]77m8 L Z SÉGe s isdiib

Íet agnum innocentiz , & caflitatis ymbo-

fenes pudicitiz decus.

j

Eff enim ait Zeno

lum comedere, ftatim fubjunxit; Renes ve-

Veroneníis , tante virtu

$ caffitar , w vel

t

Exod,1^, füros accingetia , & calceamenta babebitis in

f'is fit bonorabilis

LnDEM

boffibu, Daniel igitur,

pedibus, tenentes baculos in manibus.. Juben-

quia caítitatis eximius, & folers cuftos fenes

tur renes accingere,Renes vesiros aceingetá

ipfos lafcivientes , ac i

mpuro zftuantes igne

quia cüm agnum comederent , fcu innocen-

przceffit, & poteftat

e fupra ipfos effulfit,

tiam induerent, opus erat,ut renes cingerent,

Qui enim prav

is fuis. didicerunt affedtibus

Íeu pravos omnes concupifcentiz |affectus

dominari ; & motus. infur

gentis Concupi«

coércerent, Gabigerent; quia ut fcitéait D.

Ícentize coércere, hi procu

l dubi

)

Gregoriusexpendeas verba illa ?. S/ut /umbi

9 meréna

Lse,15,

ere,

tur cætcri; praferriy ac alios reg

vefiri pracinélss tuuc ait ipfe: ;ämöw prácine

-

Hin,s:

||

J

Prayi Affectus deffides cotrumpunt;defatigatos virtus orna't.*;49j

culturá caftitatis decus efflorere veri honoris,

?1:

Hinc Magifter Chriftus,qui Difcipulros,

fuos voluit caítitatis cultores, ac pravorum

à pudicitia nunquam paffi funt fejungi.

"Hinc Ethnici in tanto honore habue-.

97.

omnium affestuum domitores, eosdem eti-

runt caftitatem, ut donum Regium,illüdque

am armavisfüpra languores omnes, ac fpiri-

: M/-mly. 16,

tus quosqueimmundos; DeZir ils potefla-

facrum cenfuerint ; & ut quid divinum fue-

rint venerati,

tem [pirituum immundorum,ut eijcerent e05,

Romzenim lege fancitum

fuit,ut fi forté Veítalis aliqua virgo ad lo-

& curarent omuem languorem ; €o ipío quöd

ipfis dederit poteflatem fupra fpiritus om-

cum déveniret, in quo Reus aliquis, vel effet

ultimo plectendus fupplicio , vel ad patibu-

nes immundos, fupra omnes pravos affedtus

libidinofam olentes concupilcentiam , con.

lum ducendus, liber flatim fieret damnatus,

ceffit etiamomnium zgritudinum fanitatem,

quafi virginis illius acceffus omne deleviffet

in damnato fcelus, & niveapudicitia in vir-

ut ounibus imperarent languoribus, pravis-

que dominarentur paffionib

us, Aanta igi-

gine omne extinxiffet flagitium;ut propterea

Ícelus, & impietas viderentur punire!, quem

tür eftcaftitatis praílantia, üt fi eam lilium

dixeris, ejus odorem averfentur, ac longiüs

caítitas benefico in(piciens oculo abfolvebat,

fugiant venenati pravorum affactuum colu.

Is erat honor, quo priíci Romani caítitatem

in Veftalibus profequebantur. * Imó fi quis

bri: fi eam ob blandimentum candoris niv«

vem aífcrueris,friget ftatim concupifcentia,

ex nobilibus uni obviaffet in platea, vel foro

G zeítus libidinis extinguuntur; & caílitatis

Veftali,eandem tenebatur honoris gratià, &

loricà munitus omnes retundit cupidinis tela.

venerationis causà domum usque' «omitari,

96,

Idque eauíz cur vel apud Ethnicos ip-

Verüm quó tutior incedat caítitas,fit ubique

locorum individuuscomesejus pudor; nul.

! fos tantofuetit in honore caftitas habita , ut

ejus culturam cateris . prztulerint commo-

lus enim eft caftitatis tuendz cuflos fide-

dis, & divitiis.

Suggerunt nobis Prifci

lior ipfo pudore, quia ut monet D. Ambro-

fius: Efl verecundia pudicitie comes , cujus

Ethnici plures caftitatis tudiofos,qui malues

runt corpus ipfum, vel vulneribus devenu-

fücietate-caititas ip[a purior esl ; bonusenims

vegenda caflitatis pudor eff comes z hunc fibi

ftare, vel nece ipfa extinguere , iquàm accen»

fas admittere Íuxuriantis eoncupifcentize

percharum accivit comitem Martia Pharao-

flammas. Talis fuit Spurina adolefcens E.

nis filia, & pudicitiz illuftris alumna , cüm

enim arte excelleret pingendi, nullis unuquam

truícus, quem cum ob venuftatem fornve

plures deperirent foming [anguine illu.

precibus adduci potuít, athominem pinge-

ret, adeó proprio confuluit pudori, ut pin-

M las

ftres, & divitiis affluentes ,. & à quibusnon

femel fuerat ad curpia folicitarus; ne in zeftus

gere viti effigiem erubuerit, cujusimaginem

aliquando incideret libidinis, & oculos pro-

nec fibi in mentem venire patiebatur ; quia

tuncíe honeftam cenfuit , «um hominum

cacium, ac lafcivientium mulierum à fe avet«

teretarrepto cultro pluribus fibiinflictis vul-

imagines omnino fua abrafité mente, Ade&

excellet virtuscaftitatis;ut in ejusenarrandis

neribus venuftatem fregit oris, quó integtt.

tati confuleret cordis; faciem deturpavit;

laudibus vifi fint fan&ti Patres hujus virtutis

utvenuftior vernaret flos pudicitie, — Talis

ftudiofi triumpháfle, & prefertim D.Atha-

fuit Damocles à lafciviente Demetrio in bal-

nafius.

Cujus limbus bellé cadit in coro-

neo €ircumventus; càm enim puer? nitere-

nidem hujus differtationis,aitipfez Magna r;j, 4 ;;

virtus continentia, ingens gloriario puritas, ginit.

tur abuti venuítate, & in unda meditaretur

smagna -encomiaVirginie. O virginias opu-

Em

"paufragium caítiratis; ne adolefcens quid.

uam in balneo contraheret, quod pudici-

lentia indeficsens ! 0 virginztas corona im-

tiz foedaret candorem; aperro ebuilientis le-

marce[cibilis! Ó wirginitas templum Dei. &

betis ore intet effervefcentes undas fe fe re-

demiciliua S, Spiritfs ! 0 virginitas marga-

vita fDecio[a,wulgo inconj]icua , & qua none

fupinum maluit projicere, ac fponté emori

victima caítitatis, quàm interitum fubire

nifi à paucis invenitur! Ó continentía amica

udicitiz, ut refert Plutarchus in vita Re-

Des, 8 à fan&iie depradicata! ó continentia

Talis etiam fuit Hippones

apud multos odiofa, fed apud diguos fpeHata !

gis Demetrii,

fcemina grzeca, qux cuüm lafcivie

htes nautas

9 continentia mortem , & infernum proffi-

. maluit , utrefert Vale.

effugere non poffet ;

gans , & que ab immorialitate. poffidetur !

rius Maximus vitam extinguere 1n undis,

fé-

Ü centinentia gaudium Propbetarum, & e/4-

Lib, &

que in mare pr

2cipitare, quàm in navi interi-

poffolarum gloriatio , 0 continentia Angeloe

'Tales fuerunt Lucre-

rum vita, tf [anilorum corana j beatus e[f,

turm pati pudicitiz.

tia, & fexcencz alie mulieres, fimul,& viri,

qui te tenet ; beatus, qui obdurat in. tele«

ui turpitodinem libidinis, ut dedecus valdé

vantia, quoniam pauxilulum fatigatue mul«

enorme abominantes, & agnofcentes in folà

fum n te gaudebit.

gä (0) æs ;

2113

DIS-

Verati 'dedfcväülu Tom. L.

"!

— B (sa9) 208

,')3 LTI

I

j

ææææää?äw :

p, 14d

^(^

I

--

DIIRIDIIIIIITEIS

Pepipsespospostes

ET OM

docdocfeegs

:

] .? 4l iib

——

GCOCOCDED OP EDCOCDID DO COCOGDEDCO

CC

3

:

1

DISSERTATIO XXVI.

Conícientia emaculata ferax eft probo-

rumaffeduum ager, Temerata fupplicio-

"rüm gchenna , quia comes peccati poena,

!

go I-

Excultus confcientie agev flores n0n produat virtutum, nec

pralzmmäf

Affeiiuum, nifi praverum germina pribs evellaptur,

Iuhlil eít in l-iominej, five

I,

A

e

P

Sicut enim quotidiana funt,qua immi-

As

h U NT

i

2

Ícientiarum emineat en.

»ïX

u

w

nent delinquendi pericula, quibus no(trze in-

cyclopaedia , five hono.

fidiantur faluti.tartareus hoflis »caro, &

3

4

rum culmine . cateris

)

mundus ; ideo omni ftudio neceffe eft fata-

u

antecellat , five . dieni-

gamus , ut conícientize nevos eó fludicfiüs

':

æ

7

5

S

tatum prafulgeat nito-

eluamus, quó inconfultiüs eos contrahimus;

AE A L

N

d S

pE

od

ribus; quod zqué divi-

fedit peccator in tenebris, & umbra mor-

nos fibi promereatur fa-

tis, quamdiu noxa fuit lethali. contamina-

VOres, Kquäm nitida

, ac tería, feu à quavis

tus; quid ni ut tenebras excutiatumbrásque

vitii labe defoecata confcientia: hec enim

mortis diffugiat.ac illumireetur,neceffe eít re.

efít, ob quam Deus ipfe hominem habet in

fipifcat ad pedes humilietur facerdotis,fe pro.

deliciis, ac fuis cumulat beneficiis , ditat

fiteatur peccatorem , ac peccata confiteatur;

muneribus,afficitgratiis: idque cum novif-

tunc enim cum fordes exuit, quas delinquen,

Prov.22,

fet Salomon ait: ,Qwi diligit cordis mun-

do contraxerat, munditiem induit , quani

'z).xlo'

ditiam propter. gratiam labiorum | (uorum

per facram Exhomologefim enancifcitur, di-

babebit amicum F egem, Verüm hanccon-

gnus enim eftveniá,

Ícientiam ita emaculatam , ac terfam nemo

culpam.

qui propriam fatetu—ri

&*

facilé poffidet, ac confervat, nifi qui eam.

Hinc Davidenixim Deum rogavit, uth

$«

frequenter verfat : eftenim confcientiaema.

vultum vellet fuum à fuis avertere Íceleribuss

culata veluti ager, in quo non vernant flo-

"duerte faciem tmam à peccatis. emeis : & o.

res, non rident vireta; neque in ipfo arri-

Pjalm,. svlf.

| u Uaä,up.:;

mnes éniquitates meas dele:. (ed ( queramus

dent blande proborum affectuum aurze, ni(i

'quo jute David Deum urferit , quó peccata

& aratro poenitentize profcindatur , .& ra

(ua ita deleret, uteorum ampliüs non remi-

ftro exhomologefis fubnafcentia gramina

nifceretur; cerrénon aliud £uit

;quàm propria

eradicentur depravatarum paffonum , &

delictorum confeffio,

dixerat enim paulo an.

—

imbre irrigetur lachrymarum ,. quas intere

nus dolor eliciat: ideóque ut excultus con-

te: Iniguitatem meam égo cognofco, €$ pec-

catum meum contra qe eft feper ,. nimie

fcientiz ager flores germinet proborum atfe-

rum fatetur David fuam iniquitatem

; füa

€tuum, crebra piaculorum confeffio inftitui

aperit eterno Judici fcelera, que contra

debet; fi enim in prolixius differatur tem-

ipfum jugiter pugnabant 5 quia

igitur pro-

pus vix integra efle poteíl, quia ut ver? di-

priam pramiferat confeffionem ,

jus acqui«

Lib.emedit,

xit D. Bernardus: Computatio dilata smulta

680.37 ,

fierat ad veniam expoícendam ,

& ad obli-

facir oblivifci: G revera mercator , qui ra-

vionem impetrandam delictorum ,

qua pet

tiones fuas raró infpicit, vix contingit;nt non

pravos,quiin eo infurrexerant c

oncupifcen-

aliquid oculo connivente pertranfeat ; & fi-

tiz affectus , perpetrárat ;

aiebat igitur :

cut ex negotiatoribus illi habentur cxteris

Auerte faciem tua

?

"m 4 peccatis meis , quia

accuratiores, qui fi non diebus fingulis, ftatis

iniquitatem VICATI

ego cognofco , Ícu peccae

tamen per hebdomadam diebus fuorum ra.

tum confiteor ,. qu

od me jugiter torquet;

tionum libellum relegunt: ita qui confcien-

ZÉ EME — ZEL . .u-aD al

& contra me eít Íemper.

Veniam: eninx

tiam fatagunt nitidam, terfamque cuftodire,

h

videtur de jure promereri , qui ptoprie, &

eam fingulis noctibus antequam eant dor-

Íponté fatetur delidtum; — divina juítitia

t

mitum ferio perpendunt examine; & ter fal«

f

non folim vult , verüm & videtur quoe

tem in hebdomade facramentali expiánt con-

dammodo teneri eum abfolvere ; qui fe

feffione , ejus nzvos, ( quos contraxit ad

lm

Reum fatetur, qui ut illuminetur, cüm fe«

aures depqncntcs facerdotis,

difet in tenebris, & umbra mortis lubens ,

P

AK lu-

ä

Confcientia emaculataferax proborum -aHe&u»pm ager,&c, eex-

Ia. Epift. & ]u

D. Ioaznis.

gens humiliatur , :hin"c-»Beda'ä.'it': . Ini-

catum long? graviusfuerit ob gtaviora dam«

Hum juflitia tus- confeffo eff peccatorum.»,

na, quatoti mundo intulit , & ob mortemgs

A4 CAp. 2,

a

"

Gepifii non defendere

s

peccatum Mam ? um

quam toti pofleritati attulit ? Caini eninz

dncboáffi juflitiam s.

Ícelus fratri , quem interfecit, tantüm no«

cuit: fed deli£tum Ade, quiapofterosome«

Id intereft difcriminis humanum intet,

& divinum judicium , quia in illo confeffio

nes interemit , non in unum tantüm, fed in

delicti reum.damnat , & punit;. cum in ifto

emnesízvijt homines, qui adhuc poenaslu-

unt ejus (celeris ; qui propterea vix nati

confeffio fceleris delinquentem abfolvat , ac

liberet ; qui enim fe ipfum accufat. in facro

um experiantur , fentiántque ejv; miferiass

lachrymis nituntur contra&tam à vitiataori«

. Numinis tribunali accufatores, non timet a-

gine labem.eluere, qu& tamennonnifi luft-

pudfupremum Judicem, apud quem nulla u*

tilior , ac eloquentior criminis excufatio ,

rali baptifmifonte abítergitur, Curigitut,.

f1 Adz deliétum gravius fuit , faciliüs ab-

quàm proprii deli&ti accufatio.

Sit delin.

qucns,übimet Judex , & carnifex , ut.nec

folvitur2 & Cainuscrimen ftatim.condeme

matur? Non putes aliam hujus difcriminis.

inimicus valeat in ipfo reperire, quod ac-

«aufam , nifi quia licétAdamus fategerit

cufet; nec [upremus Judex quod condemnet.

Neque longum eft iter inflituendum , ut pec-

quoddammodo culpam imminuere. fuam 5

am tamen non negavit , fed claré confeffus

" €ator Judicem adeat , mec diutius ell labo-

randum , ut inveniat ; fiquidem in fe ipfo

eft; fecus Cainus, quia crimen fuum fate-

'git occultate , ac prorfus nepare , non ptOo»

á

d5 Dfal. 49.1'&5& , & ipfefibieftTudex, hinc Auguflinus.

meruit veniam ob denegatum , .quod patra-

" fcende tribunal mentis tue : eflo tibi Ju«

verat, deliétum.,

dex , torqueat tetimor ; nonenim potelt de-

Abfolvitur Adam; quia

fuum accufat delictum ; condemnatur ejus -

linquens fib: denegareea , 1n quze deliquit:

habet enim, qui ipfum fuorum infimulent

filiusCain, quiafuum excufat fcelus , quod

criminum fexcentos teíles : habet infe , qui

nititur ponitus occultare ; ideóque Cain£

negationi fubfequitur damnatio ; & Adz

. veritatem ab ipío extorqueant ; habet, &

tortore$ , qui nolentem confiteri exterius,

«confeffioniadneétitur abfolutio ; quiain'hoc

tribunali fe accu(are idem eft, acveniamime-

acriüsintustorqueant : teftis elt fibi rea con-

petrare; & fe excufare, perinde ac fe'ipfum

. Ícientia , qua tortorem experitur ipfum pece

-«atum, undein ipfo eít & tribunal, &Ju-

condemnare: hinc D. Ambrofius expendens

utruümque peccatum Ade , & Caini ait :

dex; aCtor, &reus; accufator, & teílis;

& tunc tantüm abfolvitur immunis , cum fe

Adam confeffus venie vefervatus , & glerifr-

catus in Cbriflo eít.

Cain negans maledi-

ipfüm accufat immundum ;

tunc proprijs

Grrsf: $3

medetur vulneribus , cum vulnera ipfare.

£lus Diabolo adaquatus eff * imó quamvis .

deliquerit Adam , ita abfolvitur , ut tota

fricando dolorem excitat , -& ea Judici ape-

poema in terram effundatur. — Maledicta ter-

tit: fi in fe ipfum fzviat, fe ipfum fanat;

Íéque defendit, cüm fe ipfum accufat ; ma-

*4 in Opere tuo * Íecus cüm ejus filiusCain

)

z

peccat , non jam terra poenam fubit delicti,

'Genef, 44 a ,

culas abftlergit, cum oftendit ; ícité Petrus

Blefenfisait : Dixi confitebor , $ turemififs

fed ipfemet maledicitur.

Malediélus erss z

Tedcur, fi non deliquit terra, peenam fubic

fydp o

dmipietatem peccatimet,

Si peccatum tuum

delinquentis Adz ?. fi delicti eft poena pe-

aperias , dicit Dominus illud operio 5 fi ag-

uefcis , ignofco s flacciijas , exeufo ; fi tex»

diffequa , cur delinquentem non fequitur ?

hujus difcriminis caufam purárim, quia de-

judicas ,. &5 condemnas ,. te nec judico , nec

condemmno : quàm beneficum eft 2terni Ju-

linquente Adamo terra filuit, que & ejus

reticuit fcelus; quod tamenipfe Adam con-

dicis tribunal! in quo fola vulnerum often-

feflus flatimfuit, -E converfo Cainus filuit

fio medela eít; deteclio infirmitacis , fani-

tatis przludium ; accufatio delicti , impe-

ipfe, &'cüm deliquiffer, adhuc deli&tum

negavit , quodfola terra locuta fuit confeffa,

tratio veniz ; & fordium depofitio , puri-

Maleditius eris fuper terram, qua aperuit os

tatis pofitio 5 quá confcientia lachrymis e-

fuum : loquente ipitur Adamo , ac propri-

luta , veluti falubri rigata imbre non am-

um cornfitente deliftum , maledictio non in

pliüs vepreta nutrit vitiorum ; fed femina

ipfum loquentem , fed in terram filentem

incipit fovere proborum affe&tuum ; & per

prc uit ; fecus eadem maledictio , cum

pia defideria flores excolere omnigenz virtu.

tiSo'

pe-^at Cain, àterra avertitur loquente, &

£.

JEqué proxima eft indulgentia confi»

ad Cainum convertitur filentem,

tenti delictum fuum ,

ac certa damnatio

Eít fcelus lethale , quo inficitur con-

» propeiam reticenti egritudinem , ac neganti

ulpas.

fcientia, & anima interficitur, venenüms

quod fi per apertuüm os non evomitur , &

j*

Deliquerat Adamus, & ftatim abfolvi-

foras flatim eijcitur, intus preecordia rodit,

tur injun&là ipfi poenitentià eluendi fcelus

ac enecat ; huic venego expellendo nullum Z* 9eviz,

fudore proprij vultüs,

Deliquerat Ade

accommodatius pharmacum facrá Exhomo-

gP- 3'

4

Ii

primogenitus Cain , & ftatim à fupremo

loge(i, pulchré D. Ambrofius , cujus cala-

fuit Judice damnatus-

Maleditlus. eris.

mus vere Ambrofiam flillat , ait : Cozfeffo

t

"]

Quid , quód Deus Cainum damnet , cüm

tua. pienitens medicina efl ,. Spfa te curat ,

" Adamumillicó abfolverit ?. cüm Adæ pec-

-

mec patitur vulmu tuum pati putredinem z

T

7223

[2

[

$52

Diffetaio XXVI,- |

fed mox ut :ngemuerü » fuperinducit inde.»

Ob hoe tahtim"' e& pecestot indulgcnä

"H

notabilem cicatricem.

Nemo te& , cre*

tiá dignus ,. . quia culpam agnofcit fuam,

de mibi, meltàs reficit , quam quiete fecit : nec

quam G fatetur : himc David Deum allo- Pal 56.

aliujuflificat , quana qui flagellat , & curat.

quens , ereéto in fpem animo eum rogabat ,

h5 !M

Mox ut dixeris vitium tuum , illicó smper-

ut omnes vellet ejus iniquitates delere , in*

D. ;mm

tit adjutorium fuum : boc tantim expeilat ,

quiens,

"duerte faciem tuam À peccatie

ut fatearie , morauonerit , ut [anera. Quis

meis, 5 omnes iniquitates meas dele? íed quo

»

graviífimo laborans morbo , ac ee(luans ma-

jure ita enixim Deum urget , ut velit non fo-

ligua febri , fi (anitati effet ftatim reftituen-

làüm ejus iramà fe averfam , verüm & omnes

dus, non alio utens pharmaco ; quàm pro-

iniquitates deletas , & confcientiam à qua-

priam Medico aperire eegritudinem , vellet

vis labe purgatam ? Id fperavit David;, ut

eam rcticere ? G potiüs cüm vitee difcrimi*

peccatorum , quz& ipfe patraverat ampliüs

ne eíluare febri ,. & abfumi egritudine ;

non reminifceretur Deus mifericos Pater ,

quàm fuam fateri infirmitatem ? Quis e-

qui ut fupremus Judex ea zterno puniviffet

normis conviclus criminis , & à fupremo

fupplicio ; quia nimirum propriam perpen-

Tudice ad rogum condemnatus , fi in fori me-

densconfcientiam , & ad examinis trutinam

ditullio erecto jam ferali theatro , & ipfe

librata, qua commiferat ícelera , jam ea

.

jam effet vefte picea indutus ad(tante tor*

noverat , & Deo ut Patri piiffimo aperue-

[!

tore, jamjamexcitante , ac rogum fuccen-

rat, dixerat enim pauló ante : Iniquitatem

E a

dente; (; poffet , noníolàm fuum purgare

zea ego cogno[co,U5 peccatum meum cantra

flagitium ; verüm & paratum declinare fup-

me eff femper .hoc eft coram me, ut illud con-

|

plicium , séque libetare à morte , fi pauca

fitear : quia enim David, fi non voce oris ,

duntaxat juberetur à Judice verba proferre ;

affe&tu tamen cordis dixerat Deo, peccavi ;

quibus patratum à fe fcelus fateretur, vellet

& cognofco iniquitatem meam, & peccatum

potiüs ignis perferre cruciatus ; quàm pauca

meum , quod me jugiter torquet , méque

proferre verba? Quis fiad eam effet inopiam

illius pudet , ac poenitet; . illicó premiffo

redactus , ut, nec haberet , fub quo delite-

examine proprie confcientiz , ac vero do«

fceret testum ; nequecui infideret Íáamnum;

lore beneficio confeffionis ex fervo peccati,

nec in quo quiefceret flratum ; nec quà fe

ex mancipio Diaboli , ex reo gehennz, ex

ä

tegeret ve(tem ; nec quo fe paíceret panem ;

Dei inimico non tantüm fit Dei amicus , ve-

imó necqua fitim extingueret frigidam ; fed

rüm & filius : fcité S. Laurentius Praful

omnibus exutus fortunis , deftitutus com-

Novarienfis expendens verba David : Iniqui-

modis, fpoliatusbonis in olido jaceret ; in

Ftatem meam ego «ogmofco ?. ait inducens lo*

?ä

luto fqualeret , vel in fimeto deficeret ; &

quentem Davidem : Iniquitates meas. dele.

is ftatim furgeret ab hisce miferiis ad pin-

Quare ? quia delilum meum contra me eft

guem fortunam , fizerumnas, | quibus pre-

femper , &6 femper eflén corde meo : exara-

mitur, & miferias, quibus angitur , vellet

I0,

rm eff in oculis meis, infixum eft cou[cien-

Principi fateri ; non ítatim Principem adi-

tia mea: ablue tu , quod ego feripfi v exime ,

ret , osaperiret, fuámque egeftatem locu-

iä

quod ego depinxi,

pleti etiam facundiá , & divite eloquio fuas

ei enarraret anguílias omnes ? ut ex Codro

50 ' II-

Crefus fieret ? ac feeculentum fterquilinium

in domum omni inftructam commodo com.

mutaret ? Quis acerbiffimo dolore corre-

Dolore ,. quo vefipifcens P—fsck!äi' 1

;

ptus, acin pracordiisdiré fauciatus, fi pof-

prngitur, C cor gsuerens Conpungitur s.

Ut

fet ftatim ab illo liberari cruciatu, ex eo tan-

fcelua expuugitur ,. quod praui indue

!

cüm , (i fuum aperiret Medico dolorem, vel-

/

Xerant affecim,

let potiüsita torqueri , quàm fuos fateri cru-

ciatus? Lethali noxa contamihatus non fo*

Eccatum fixum hzret confcientiz,quam

8.

lüm ad gehennalia incendiaà fupremo Judice

^ diré torquet , & foedé maculat 5; &

tunc obliterantur peccati fordes ; &

eft condemnatus zternüm torquendus: non

folüim internalaborat febri; verüm & vitam

purgatur, quz feditatibus fcelerum erat

deturpata confcientia , cüm peccator pro-

ipfam jam amifit per lethalem culpam ; quam

admifit ; non folüm exutus veflibus, defti-

priam cognofcens iniquitatem cum Davide

ingemifcit 5 ipfum poenitet pátrati fceleris,

—

tutus commodis fqualet in fimeto,verüm eti»

S;

& fatetur hoc contra feefle femper; dolore

am (poliatus divina gratia ; ac donis omnibus

M

fupernaturalibus jacet in umbra mortis , à

enim , quo cor pungitur, & fimul compun-

gitur , expungitur é confcientia Ícelus; la« -

d

qua tamen poteft refurgere, & divinz gra-

l

tiz vitam enanci(ci , fi fuas velit lethales no-

chrymis , quibus oculi peenitentis madent ,

confcientia abluitur ; & purgantur fcelera

l

xas per facram Exhomologefin facerdoti a.

perire, ac confiteri: nonne majori id da-

confitentis: veniam enim , quafi de jure vi-

*3'?. 13

B

detur promereri , qui corde compunctus

retur illi infaniz , fi vellet potiüs fqualidus

]

jacere ia umbra mortis, & zterno torqueri

fua fponté fatetur delicta , videatürque di-

vina juftitia quafi quodammodo teneri eum -

h

ügne , quàm os aperire , & fua fateri cri-

mina?

!

ta.tcm

P(.

!m- 40

f

gbíolvere; quifuam gognofecns iniqui

ait

77

À

Confcientia emaculara ferax proborum affectuu m ager,&c. 555

aitcum Davide: Er peccatum meum conira

fibique David promittebat , quia fuum fae-

me efh (émper, ieu dolorofa confeffione, core

rat Numini faffus peccatum : confeffio fi-

o

*

de conirito, ore fatetur humili fua delicta:

quidem proprij deiicti apud Deum remiffio

?

1

In2,epif, hinc ait Beda, — Initium juflitie tua eft con-

eft commiffi iceleris ; & perinde efl &eri-

D, joaunss. feffo peecatorum., — Cepiflá , mon defendere

tudinem fateri animz , ac eam priíline re«

füitui fanitati

.

*

cceleftis Medicus noftram

peccatum ruum ?. jam ancboafHi juflitiam.

9»

Ea eít przrogativa fua confitentis pec-

curat egritudinem ; f hane facerdoti ape-

cata , ut verba prolata defperatam reftituant

ramus, & Deo confiteamur.

It.

- falutem, divinam accer(antgratiam , ac vi-

David ideo animz fuz expofcebat fani-

ram ipfam revocent, ut qui per noxam le-

tatem, quia fuam expofuerat agricudinem ,

thalem mortem incurrerat ; ac in ejus jacuee

séque probat juítificatum , . quia fe per cul-

rat umbra , iterum revivifcat.

Quéd (i

pam fàtetur mortificatum : non enim prae

corpotis vulnera folis curate verbis fuper-

Íentem tantüm aperuit ipfe «gritudinem ;

fed & prateritas , quia peccavi ribiz Adeo

ftitionis cuidam generi dari folet ? religio

tamen infignis eft ulcera mentis fanare cor-

paratus eftDeus fuam nobis impertiri. gra-

tiam, ut quamvis firhec bonorum omnium

dislamentis ; & animi ægtitudinem oris eX»

. pellere vocibus : hinc David expertus hanc

pretiofiffima, adhuc hanc per folam deliétorü

in verbis proprie confeffionis prarogati-

confeffionem peccantibus, fpendeat, & confi-

. P/elz.19. vam ajebat.

Deus meus clamavi ad te , 6$

tentibus elargíatur: hinc D. Gregorius ait:

Ii& PAIE LL

( fanáfii me , tunc Regius Pfaltes clamavit;

)ui promereri vult bonum , quod expetit ,

Vult

vAl,ap, at

cum internum vulnus ore detexit confeffio-

debet malum confiteri , quod fecst.

nis; cümos aperuit ipfe dolens , acconfef-

quidem coeleftis Medicus egrotanti animae

fus eft propria delicta ; tunc claufit Deus

fanitatem impertiri ,

Íed in pretium fui

cordis ulcera ,ac fanitati eum reftituit , quia

pharmaci, ac divine gratiz , confeffhionem

propriam faffus fuerat iniquitatem, Pulchre

exigit delinquentis : tantifit à Deo humilis

D, Bafilius expendens prafata verba Davi-

peccantis confeffio , ut ejus pretium fuarm

disait: Beatws,qui propriam plagam,quam

gratiam rerum omnium pretiofiffimam fa-

internà babet , novit , ut medico accedente

ciat : heec enim non folüm vulaera fanat pece

dicere valeat cum Davide: Deus meus cla-

catorum , quibus fauciara peccantis anima

mavi Ad te ,. O fanáfli me ? peccantis eít poe»

languet in mortis umbta ; verüm & ipfas

nitere, & per confeffionem facerdoti oíten-

cicatrices pediffequas vulnerum omnino abi-

dere vulnéra , qua per patrata fcelera anie

git, delétque, quo nullum ampliüs inflidti

mz inflixerat : & divini Medici eít fomene

vulneris appareat vefligium: ait enim Deus

. tis mifericordia , & obobalfamo divinze gra-

perjeremiam : Ego fum, qui deleo iniqui-

4

£Ates ,Ef non memorabo : noníolüm vulnera

tiz ulcera , acvulnera fanare.

19.

Id à nobis peccantibus exigit mifericors

fanat , íed & cicatrices omnino obíiterat z

Deus, ut noílras egritudines fateamur ,

tunc vulnera curat , cüm iaiquitates delet 5

dolores noftros facerdoti aperiamus.

Ex

& cicatrices abolet, cum peccatorum indu -

itinere , eftüque defatigatus Jonas criítis fé-

cit oblivionerm, ideóque non folüm ait Deus,

debat ad hederz umbram ,. & ea difcrucia-

deleo iniquitatem , fed fubdit , & sor me-

batur tríftitia , meeroréque conficiebatur ,

morabo , Íedfinileft, veletfe poteít , quod

ut 1mpatientia percitus mortem ipfam accer-

divinam valeat fcientiam fübterfugere , quo-

feret , ac umbras fepulchri umbris prafer-

modo poteft oblivio in Deüm cadere ? quo-

ret hedere : fed tunc alloquens Deus [o-

modo fihominum fcelera exploratiffiama funt

Cop, 4..9,

nam dixit,

divinz Ícientiz , quomodo pete(t Deus eo*

Putzsne benà ira(ceris fuper

. bederam? ( dixu bené irafcor.

Übi legit

rundem oblivifci ? Poteít, ait D, Ambro-

Lib. de yat-

m'tmt:

textus graecus , valdà contriflatus fum ego

fius, quatenus poteít velle eanon recordari

usque ad mortem : iuam fatetur Jonas im»

ad puniendum , fi peccator eorundem non

Ó

;

padentiam , fuamaperit triftiiam, & ul-

oblivifcatur ad dolendum in confeffione ,

cus quo intus torquebatur : fed cur voluit

ait D. Ambrofius : Hoc eff dicere , non pe-

4

Deus ejus extotquere confeffionem ? nimis

nes me erit memoria falli tui , i tui proprsj

!

Excidit à Dei me-

,

rum ut fe Jonas tueretur, invitat eum De-

non eblyvt[caris errats.

us ad confeífionem impatientiz , ut interni

moria peccatum , cum primüm peccatorem

E

.

LY

ulceris moleftiam expellat : quia Jonas feac-

illius poenitet ; & illud confitetur

qui

T

culavit, Deusipfe eum excufavit; G quan-

igitur fui fe teflem peccari probat , ejus

(

do fe fibi novit adveríum ; Deum promeruit

Deus innocentiam approbat ; quatenus re-

n-

j

habere propitium : quem dolor patrati fce-

miffo , prorsásque deleto fcelere juftus ha-

leris fui habet accufatorem , hunc Numinis

betur , ac fi non peccáffet , ac innocens

3

effet.

gratia exhibet juf'ificatum; unde Iíaias ait:

4

; 4;. "9, 130

Peccavetat David ; objecerat ei Pro-

1*

Narra , fi quid babes , ut jufhsficeris , quia

P1

125

a

criminis narratione in facra exhomologe(i

pheta adulterium : fatetur Rex commiffum

n

fuum defumit exordium delinquentis Jutti-

Ícelus , séque fui criminis authorem probat ,

i

ficatio ; quapropter firmáà fretus fiducià aje-

& teftem, inquiens: Peccavi, faffus e(t fu-

2, Reg.12

ynl

"Píalm. 40. bat David,

um vulnus, & illicé fanitati reftituitur, ac-

?3. .

Sana animam meam , quia. s

2

ceffit confeffio , & receffit defectio; appo-

pecmyi &ibi , ideo fanitatem expolcebat ,

1

$54

| Differtatio XVI.

fité D Ani'nrofius dixit ddþerfxtf fé protinus

bitum : narráta fibi à famula mariíto illic&

zeffsmonium , & voce confeffionis emiffa , fla-

uxor detulit is fanitatis appetens impe-

ï'

Ne

tim adeptus eff veniam peccatorum.

tratisàrege commeatu , literísquecommene

que per peccata fueruntanimee inflicta vul-

datitiis;ad Joramum regem Ifraélitarum ,

nera , diuobfint; & vulneratum ad mortem

Damaíco Samariam , quavis disruptá morà

pertrahant, aperienda flatim funt : obfunt ;

contendit ; fpe valetudinis recuperanda,

fi tegantur, que profunt detecta, Salomon,

Venit Naamanus cum equis , & curribus ,

ä

Ecclef. eap,

27.0 l17

Qui denudat areana , amici fidem perdit.

fleütque ad oftium domüs Elifzi ; fed vit

Tartareus hoftis, quiainid incumbit fludij ,

Dei ne quidem extra limen egreffus, neque

ut nos fallat , totonifufatagit , ne, qu& per

obvians venjenti ftratego ; fatis habuit per

pattata Ícelera vulnera contraximus , facer-

internuncium , feu Giezium fignificare Na»

doti detegamus , ut quz dete&la prodeffent,

amo $ quóàd fi cuperet lepra foeditates , ac

1

ü

majus inferanr contecta nocumentum. Quia

maculas é corpore abftergerejiret ad Jorda-

Hg'"il 80.

conícientia emaculataclypeus eft retunden-

nem fluvium , quó fepties ejusdem tinctus

P

:

E

dis cacodaemonis telis aptiffimus ; hoc ideo

laticibus , aquísque madidus omnem corpo-

]

*

b

.i

x

?

ippp

D

[ 4

;A

facramento Exhomologefis , qui fe ftequen-

tis ablueret ícabiem , maculásque abiter-

ter muniunt diabolicos quosque propul-

geretlepre: agré tulit Naamus , Elifzeum'

fant a(iultus,vincunt tentationes, ac firmiores

ei non veniffe obviam; & duntaxat per in-

ftant;nec ita facilé filccumbunt. Locuples te-

ternuncium ei fignificáffe feptenam ilJam in

ftis eft ipfaexperientia; qui enim falutari hoc

Jordane ablutionem ; praefertim cum patrij

lavacro fordes abluunt , quas delinquendo

flavij 4bana , €&$ Pharphares non minüs

contraxerunt, cautiores funt, & in cultura

limpidas , quàm Jfocdanes fuis traherent &

virturis ftudiofiores,

fontibus undas , quibus potuiffet commo-

13.

Adeb efficax, & falubreeft exhomolo-

diüs lavari , & à lepra mundari ; fi frigidze

gefis lavacrum , ut quae per pravos affectus

Cümque

vis ineffet lepre abftergenda.

fueruntinflicta vulaera, nonfolüm beneficá

reditum in patriam meditaretur , ae parae

;;;

fanet curatione ; verüm & cicatricum deleat

ret ; enixim famuli eum rogárunt , vellet

relicta veftigia per virtutum ftudia, per facer-

rtemedium ab Elifzo indicatum experiri ,

dotis paternam monitionem , fraternámque

cum & facile effet, G nulli ei poffet nocu-

160

corredlionem: auimi ita mederi zgritudini-

imento eíffe,

Paruit Naamus modelttis fa.

bus,ut earum etiam obliterentut veítigia ;

mulorum precibus , & ablutione fepties

evellantur radices, fummz eft virtutis, quam

repetita in Jordane ; leprze maculas ome

Lib, 2.. de

qui callet apud Senecam principis donatur

nes, ac vefligia ex abluto deterfit corpore

clonent.

nomenclatione,aitipíe. — 4fgar princeps cu.

fimülque patriz fuperftitionis fqualorem ab

vamman tantim falutis , fed etiam bonefla ci -

animo abegit 5 ac Jordanis ablutione utri«

CAtTÍCÓE.

Sunt, qui foedum curant vulnus,

que confuluit munditiei corporis , & ani-

EU —— —— BNmE . us

fed quia blandum non adhibent lenimentum;

m

Defcendit , && lavit [e in Jordanes

LT «Rego 5.?:

curationis afperitate cicatricem imprimunt

EL

fepties juxta fermonem viri Dei , Greflün-

vulnere foediorem ; morbum , quo laborat

t4 efl caro ejus ,. ficut caro pueri paruuli ,

animus , fanant ; fed ex feveriofi objurga-

€£ mundatus efl,.— INon iolàm feptena illa

tione , aut contümeliofa caftigatione , mor-

:

ablutione corporis maculas , ac norbum ex-

bo fodiora relimquunt veftigia : nullum

UXit; verüm & omne priftine foeduatis vee

animal homine morofius , nullum majori

ftigium , ac antiquorum ulcerum delevit

artetra&andum , pluribus laborat morbis ,

argumenta ; ídque congruá facer hiftoricus

f"9 9 —— - £.

fed mollem defiderat medicinam , quá abo-

exprimit fimilitüdine ; cum dicit ; reffiruta.

——

—

eft caro eju , ficut caro pueriparvsli; cato

litá culpá nullus fuperfitinolite malitiz cha-

rader ; idque prettat piacularis exhomolo-

enimparvuli Íqammosá non obtegitur cute;

fe— — v

ij

gefis, lachrymas elicit , quibus fcelera pfo-

nulli in ea apparent vibices; nulla fordet

«ul abigit omnémquedelet ftigmatis igno-

feditas, nulla fqualetmacies 5 fed vivifico

miniam.

rigata fucco effloreícit vegetior,

14,

Hac Naamani lotio in Jor

Leprz contagione fo«dé laborabat Na-

dane 'fyþm-

T$.

4

aman Syrus vir erat , is ob res; przclareé

bolum eft expíatorij lavacri, quó beneticio

4 Reg. S./

h

geílas imprimis charus Regi Syrize Benada-

facrz exhomologefis lepram ; quim per pa-

do, cujus & militiz erat przfectus ; fed cum

trata peccata contraximus , abiutmnus , fi«

I

lepre maculis toto corpore fcedus alienos

mulque exuimus,

Naaman Syrus peccan-

f

offenderet oculos , totámque jam medicam

tem prodit , vitiorum leprá laborantem ;

(

artem abítergende lepre aptiorem fruílra

is non purgatur nifi depofito fuperbiz tue

a

adhibuiffet , pharmacum tandem ibi inve-.

more, humilis, ac dolens facerdotem, acce-

: C"P^74'v,

9

l

nit ; ubi nec querebat , nec expofcebat.

dat, cui propriam aperiat egritudinem.

K

Adfuit domefítici famulitij inter ancillas

Sperabat Naaman leprà non magis laborans

hi

puella quzedam religione hebrzea nuper € bel-

corpotis, quàm animi inflatus tumore, oc«

lo abducta;hec fuz narraverat here,mira,

curfutum fibiadvenieno Elif2um: íed Pro.

h

«

n

qua Numen Hebraorum agebat per Elifz-

pheta inanem averfatus Strategi pompam ,

g

um virum pietate, morümque probitate z-

ac latentem fub ambitiofa purpura (cabiem

qué commendatum , .ac in veneratione ha- :

» quid

L

-

per Gigzium ei famulum fignificavit

opus

t

Cbnfcie'mïa emaculata ferax proborum afïeäqum aget, &c. N

fortiores ca*pïuhtu[r viti. poft calcata cet.

bpus effet fa&u ; & ubi Naaman de fuo

remi(it fa(lu , ac fepties ablutionem repe-

tamina , pofít delatas de deletis ho(tibus

tiit,defertis leprz maculis, ac ve(tigiis inte-

viétorias ; poft devicta monflra , difcerp-

tos leones , proílratos gigantes ; ut Sam-

ger convaluit : placuit nimirum Deo animi

És

fon , de quo D. Ambrofius ait: Samfon.s

Inxäpoï?gi'

pauló ante atrogantiá intumefcentis demif-

Da'vidis pre

fio, quz leprz & corpore abftergenda ac-

validus , & (ortis leonem fuffocavit ,. [ed

amorem [uum fuffocare mon. potuit 5 vin-

fleriori,

commodatius fuit alexipharmacum , quàm

unda Jordanis. — Peccatorum , qui leprála-

cula folvit boflium ,. fed fuarum non folvit

borat nifi depofito faftujanimóque demiffo

nexut cupiditatum : me[[es $ncendit altenas,

ad (acerdotem accedat , quas contraxit ma-

fed unjua mulieris accenfua ignibus me[em,

calas, non abílergit. . Eft igitur Naamani à

fW« virtutis amifit ,

Davidi , cui carnea gigantis Dhilifthzei

19.

lepta curatio facrze exhomologefis illuftre

b

moles nihil attulit detrimenti ,

mulier

Íymbolum ; quia üt fcité ad rem noítram

Btomil 20.

lequitur Chryfoftomus,

Peuitentia t5

licec mollis maximum intulit nocumen-

delet peccata , ut nec eoYum venaneat , ve-

tum ; & qui in valle de proítrato gigante

'af;/lpopul.

palmas collegerat ; in folario domus regia,

i

fligium, | Incorporibus quidem boc non licet

vel unico Bethfabeze a(pectu corruit ipfe à

quia etiam fi millies medicus elaboret , ac im-

muliere vin&tus , & victus : imó neque

ponat vulneri remedia , vulma quidem tol-

hunc laqueum difrumpere valuit Hercules,

lit , cicatrix verü permanet vulneris circum-

urfos in fruíta

ferens argumentum , a[pe£ius defnrmimtbm;

- licét leones dilaceraverit ,

€$ licàt in infmitum medicus conteudat ; non

difcerpferit , ferpentes enecaverit lernzam

hydram ferro , & igne extinxerit ;; quem

tamen cicatricem delere poteft ; ipfa nam-

a

que uatura repz(gnat—imöecillitæ , €$ artis

non valuerunt ,' nec armati homines , nec

ferocientes belluz vincere , hunc vincire

smpotentia , vilitdsque medicamentorum.».

cum delet. peecata cicatri*

potuerunt faeminz , cum apud Omphalem,

Deus autem ,

cem ,, non relinquit ,| neque permittit ve»

& Jolen voluptatum illecebris fuit irreti-

tus hoc laqueo venatorum : neque alijfunt

manere vefligium ; fed càm fanitate pulchri-

hujusmodi Venatores , qtüorum procaces

tudinem quoque veflituit.

16-

Hac eít praclara facre exhomologe-

mulieres funt laquei , quàm cacodoemones,

fis virtus , ut cordis vera comgunähone,

qui meretricio quzefti compendium faciuntt

conícientiz maculas expurget ; & Jachry-

quapropter eriam Chryfoftomus cellam me-

Homil, 5,$5

mis , quas dolor elicit, non folüm , qui

retriciam diaboli vocat officinam , in qua

Mattb.

tartareus proxenata infamem hanc fercem

anime per fcelerum . indulgentiam fue-

runt vulnera inflicta , priüinæ teítituat in-

venum exponit: & alibi vocat cacodoemoe

In Epiff, Y,

tegritati ; verüm & omne deleat veitigiom ,

nes meretricantis mulieris lenones ; quia

4d Cerintbe

ficut hi amatores meretricibus conciliant ;

9.

obliteret cicatricem ; & ubi vulnera foedi-

tatem invexerant , pediffequus dolor fpe*

ita diabolus in(tar lenonis plurimis libidi-

aM

la

ciem ingerat pulchritudinis, quà confcien-

moíi Ííuggeílionibus ad fcorta pertrahit z

quos inter etíam prodigum adolefcentem ,

tia excuffis vitiorum ümbris , tota fplen»

defícit lumine circumfafa fuperne gratiz.

qui fuggeftione cacodeemonis mulierum

Si te tuorum vere poeniteat Ícelerum , té-

captus illecebris , cüm meretricibus pater-

nam decoxit fübítantiam ; & licét in coeno

ue tui pudeat ploribus feedati fcelerum

maculis, quas fatagas lachrymis abítergere ;

foediffima libidinis cum porcis , quibus prze-

non folüm , quascontraxeras, exuis macu.

erat, mergeretur : cümyprimüm tamen é

las ; fed & innocentiz induis venuftatem ;

putida, ac coenofa furrexit palude , & ip-

& candorem ; quo veíligia o

íum coepit fui pudere, & antea&tz vitze poe-

L]

s

mnia delenf:ur

nitere; ac dolore corteptus domefílicos re-

fÍcelerum,

19.

. Adolefcentem prodigum paternz fub-

. petijtlares veniam impetraturus; eafuit vis

ftantiz decoctorem procaces mulieres ,

doloris, ac poenitentiz , ut patrem ad mife»

ricordiam flexerit, && reduci filio obviave-

cum quibus vitam inítituerat voluptuofam

ad omne pertraxerant fcelus; & fucatz vo»

rit , & paterni amoris ofculo exceperit.

Et

Lues 13. w,

Ifo

luptatis lenociniis in tartarei aucupis allexe-

mifericordià motus est , €$ accurrens. cecidit

20.

rant rete

LI

2

funt quippe mulieres impudi-

eirca collum ejus , & ofculatus efl eum. quse

cx venatoris cacodcemonis inftrümenta; &

verbaexpendens S. Chryfologusait ; Siepa-

Serga 3«

fallentesaves, qua lenocinii cantu, incau.

ter judicat , ficemendat . fic peccanti filio dat

ofcula , non flagella.

Delitla n0n videt vís

tos juvenes attrahunt , ut perdant; alli-

ciunt, utenecent ; quaptopter Ecclefiaftes,

amorie , &5 ideo parer peccata filj redemst

«

Cap.7,^U,

laqueum venatorum vocat blandam mu-

ofculo , claufit amplexu: ne nudaret pater

lierem , inquiens ;

Et.1nvent 4mari0rem.s

— filj erimina , pater filium ne fedaret.. Pater

snorte mulierem , qua laqueus venatormm.»

fíc ctirat filij uulnera,ne filio cicatricem 5 na-

LÀ

[L]

eff ; & [agena cor ejus

vincula funt ma-

vum filio ne relinquat.

Ita pater prodigi

adoleícentis vulnera cutat , ut nec cicatri-

nu illius , qui placet Deo , efugiet illam

[

qui autem peccator eff , capietur 4b illa.»

::

cem relinquat , quia refipifcentis exhomo-

Laqueus efít procax mulier , quó etiam

logefis, non folüm;qua vitia vulnera inflixe-

Aaaa

Xunt s

Verani de Afe&ibm -T 0m& A.

596

Diffetatio XXVI,

runt , cörät; ac priflina reftituit integti-

À veritate ig

itut deflexit Pha;'ïfæus' ;. 26

tati; verüm etiam fuperftites obliterat ci-

cum probrum peccatticis

catrices, feu pravos omnes excutit affeélüs

in Magdalenam in-

flexit irrigantem lachry

mis non tam Chri(ti

ad cadem yitia » quibus antea indulferat,

pedes,

quàm abf'ergentem , quas contra-

xerat in civitate criminumfordes ; nimirum

. &. Iil.

poft pcenitentiz lachrymas

; inipfis velut in

amaro freto, probrum

peccatricis in Ícopu«

Tanta /imz* effcacia reftpifcentés la.

los illifum doloris

naufragum perijt; &

at

9, it

chryme , utuon folüm feditates abfley -

qu& peccatrix erat , hoc infreto faéla pifca-

£4ut , quas per pravos affecius confcientia

trix pretiofiffimum divinze gratis fuit mar-

coutraxerat ; & noxarum eluant. , de-

garitum expiícata,

Non diffiteor,plures in

leéntque maculas ; verim € jn-

civitate Magdalenam

contraxiífe &gritudi-

erementa invebanut

nes , fed fanitatem rec

uperatura ad cccleftem

niteris,

properavit Medicum

» Qui neque infirmi-

19.

« Olor refipifcentis non lolüm vulneri-

tatis reliquit veítigia ,

cüm & vulnerum de-

bus medetur , fed & eorundem ob«

leverit cicatrices;

receffit à civitate , ubi

lmó tante dixe.

peccavit ; & ad Chriftum acceffit , ubi ve-

literat reliquias.

rim effe virtutis , ut quze facla (ünt , red-

niam impetravit ; & refipifcens mulier vi

ponitentiz ,aclachrymarum, cundla non fo»

dat non facta , nequeávero (init me abíce-

dere refipifcens Magdalena, qua erat inci-

làm ulcera criminum curavit 5 verüm cor-

vitate peccatrix , cum Chriítus rogatus dif-

dis compun&lione cicatricum etiam procüe-

IàVit expunctionem , quia ut fcité ait Cz-

cubuiffet Pharifzi convivio,

Ecce mulier ,

qua erat in ciuitate peccatrix , cum prie

fareus Arelatenfis Epifcopus,

MN05 €** Hogil.17.

go » quibu adbuc ,

müm novit Magiflrum Chriftum in domo

& fic-fub iucerta bre--

accubuiffe Pharifzi , aperuit alaba(trum , &

vitate conceditur curare maculas z layare.s

ä

ftans retró fecus pedes ejus lachrymis cocpit

eulpas , — fubuenire prateritis , — confulere.»

Sf"m 18'3

futurit » & facere infela de fadis tetis vi-

rigare pedes ejus, & capillis capitis fui ter-

ribus laboremus ,ut

gebat , & ofculabatur pedes ejus , & un*

qrtqd m'viagu; ^ äzgimm

folfit apponi,

guento ungebat ; fudit mulier refipi(cens

lachrymas , non tam Chrifti abíterfura pe-

21«

nefi

. Ea.eft penitentiz virtus j ut ejus be-

I «-m. — - MECCRE

des , quàm propria fua deletura peccata ;

cio valeamus facere infeéta de fatis, quia

lachrymas fudit ; quibus cum maderent Chri-

veta compunctio non folüm fcelera , ejüs-

fti pedes , lugentis caput exardebat amore:

que veíligia expungit. 5 fed adeó gratize

Í

«apillos folvit , non folüm ut Chrifti pedes

incrementat venuílarem ,. & refipiícentis

tergeret , fed ut expanío veluti rete , quam

auget pulchritudinem, ac fi isnunquam cce-

h

perdiderat innocentiam , & Numinis gra-

no fuiffet vitiorum fcedatus ; noníolüm re-

tiam aucuparetur ? apetit alabaflrum , ut

fipifcentiz fordes abluit, abflergit , & de-

.qua malé olere peccando affueverat , bonus

let; verüm cam ingerit munditiem , adfert

& ipía odor fieret.

Videns autem Phari-

candorem innocentis ,

ac fi hec msune-

fzus, qui Chriftum convivio exceperat , fc.

quam per patrata fcelera fuiffet deperdita,

l

cum loquens , ajebat: Hic, freffee Propbeta ,

Pomnitentia igitur, fi vera fit , ac períecta

féiret utíque , qua , & qualis eff mulier , qua

anteaéla. fceleza ita radicitüs delet , ut di-

t

t

LAngit eum , quáA peccatrix efl ? ideo Pha-

catur facere infeóla de faélis , quatenus per

riízus coepit anceps animo herere, an Ma-

penitentiam ,

ac veram refipifcentiam ,

[

gifter Chriftus , quem convivio exceperat ,

ita fcelera delentur , ut nullum fuperftes

l

P'ropheta effet, quia vim lachrymarum chari.

maneat in refipifcente fcelerum veftigium :

2

tate fluentium ; & virtutem doloris refipi-

imó neque ullum probrofum peccati no-

Ícentis ignoraverat: imó quia Prophetaerat ,

men , nec indicium , ac fi penitentia , &

ul

-& quidem magnusille , quem Moyfes pra-

efnendatio innocentiam recuderet :

*

adeo

Iga

dixerat, noverat foeminam non acceffiife ad

funt refipifcentis lachrymz efficaces ,

qua

Lin

eum,peccatricem,fed pifcatricem,&retia ca-

etiam in offibus , ac iatimioribus med

ullis

Vs

pillorum extendiffe in predam divinz gra-

peccata fcrutantes ea radicitüs evellant.

tie, GL innocentie , quam perdiderat in

Refipifcentis lachryme intimiora pe-

22,

civitate: lachrymas ad pedes Chrifti fudit,

netrant viftera ; nec quidquam incuratum

rq

fed falubri hoc imbre non folüm fordes ,

lt

quas peccando contraxerat, delevit; fed &

reliaquunt , imó neque vulnerum relinqu-

unt fligmata , ac cicatrices: quin imó feedi-

fit

profciffam doloris vomere cordis tellurem

fiit

re.

tatem ftigmatis aucto delent innocentiz;nito«

irrigàvit; ut quz antea nonnifi vepreta pro-

Non enim coeleftis Medicus Chriftus

Ien

duxetat vitiorum , tandem inciperet in flo.

inflicta

r patrata crimina cüravit vulne-

fen

tes vernare virtutum : licet effet mulier.an«

qu.

tea in civitate peccatrix,poft uberes poeniten«

TA , Qquin etiam eorum vefligia prorfus

deleverit; ut quze fuerat delinquentis con-

Vet.

tiz lachrymas , ac capillorum explicata retia

Ltl

deperditz fit pifcatrixinnocentie

Ícientia multiplici ulcere faucia , fiat bene«

E nee qm-

ficio lachrymarum uberiori candore miti:

—

pta

pliàs eft P?CCQCFLX;

diet,

eir)

Confcientia emaculata feraxproborum affectuum ager,&c. ee7

30

quibus;hi cineres imbuuntur , ut non fo-

dior, "Vocátus faerat Chriftus, & rogatus

1 Certurione, üt fuam dignaretur domum

lüm depravate concupiícentize flammas ex-

tinguant, verüm & culpis ipfis naufragium

ingi:edi à

& »grotantem puerum invifere ;

(tin£ reftituere fanitati , quod

aperiant. "Cüm extendiflet Moyles manum

Kxed. iq.

fimülque pri

cüm praftitiffet ,

ac filium curá(fet Centu-

fuam contra mare rubrum, fugientibus /Egy-

domum Petri, ejus

ptiis occurreruntaque, quibus fubmerfi. mi*

rionis., ingreffus poltea

itidem focrum febri zít

uantem depulía ae-

fere perjerunt ; càm filij Ifraél ficco veftigio

Exod, 144

atth. $.

gricudine fanavit.

Cum veniffet JESUS in

per medios fluctasambulaverint, Filz autem

29.

Ifrael perrexerunt :per medium ficci maris,

"U. k4q A

domum Petri , vidit focrum ejusjacentem :

Hoc intran(itu Enodius adumbratam intelle-

& rerigit manum ejus , C di-

& febricitantem;

, & minifirabat

xit baptifmi , & lachrymarum virtutem ,in-

Ikv'äen:d,

mifit eum fibris , & [urrexit

[ 147

non difcumben-

quiens: lU Hebreus tranfeat , Egyptius de -

€j5,

Non luxus inepulis ,

di volüptas ,

(ed jacentis infirmitas ; non

primizur 2:G mer[is in aqua corporibus fola

ceffitas ,

fed exetcendz charita-

fentiat culpa naufragium , perinde acbaptife

prandendi ne

tis occafi0 5

sion humani pompa convivij ;

milavacro eulparum abilerguntur.maculz ,

fed divinzg opus virtutis Chriflum accerfe-

qua veluti naufragium paffz , hac.in unda

prorfus abolentur , pereuntque 5 ita in'flu-

ratin domum Petri ; ubi cum primüm ad

ejus focrum febri eftuantem acceffit, ab eo

&ibus lachrymarum , quas dolor refipifcen-

tiselicit: propitio naufragioculps fubmere

febrilis ardor receffit , quia ibi nequit in-

firmitas hzrere , ubi falutis author adh&-

guntur , G ita radicitüs abolentur, ut ea-

ret : perinde fuit jac

entem Petri focrum

rum ampliüs non recordetur Deus , qui pro-

pterea perlfaiam ait: Ego fum spfe qui deleo 45 , aga

tangere ,

aceum priftine reftituere inco-

)

lumitati ; cum non

linguz tantüm Chrifti

iniquitates tuas propter me., & peccatorum

Buni. 17

tüorum won recordabor , quiaut (citéexpen«-

]

imperantis ; fed & di

gitis tangentis JE:

SU fuerint illico morbi obfecuti :

* argut&

dit PetrusDamianus, .Deused irafcendum Sert, 645 ;

!

]

Chrylologus.

Minifirare -z'll;mz 4ad :im-

difffciliees , 6 facilis-ad miferendum , & cum

Sertmn 18,)

Gbrz-

delila vemi[erit , ita [uut , ac . fi munquam.»

J

dicium reddita. f[anitatis. admifit.

;

rbos , ut vires prifunas

fuiffent , & quafi énfactum fit , quod factum

fius fic fugat mo

znox reducat.

P.

libi cuvat ars y . ibi infir.

efl ; & hanc virtutem Numinis gratia la«

chrymis impertitur refipiícentis.: hinc Pe«

a

ib

guitAtis re]idet

dajfitudo 5 ubi [anat virtus ;

1d

ibi languor wefagwum non

relinquit.

trüs , -qui Magiftrum Chriftum in ejus paf-

fione tertió.negaverat 5 tertió etiam .eune

roprium cecleitis Medici ,

peccatoris mul-

rymas elicere re-

dem confitetur , & quoties .delinquendo

tiplici vulnere faucij lach

fipilcentie , quibus non

(olüm fordes abe

culpam contraxerat ; toties etiam diligene

Íed & ulce-

dogratiamconquifierat, "Gratiam obtinet,

A

flergic . & vulnera claudit ,

rum cicattices radicitüs abolet ; me

quid

qua refipifcens interne dolore-tactuslachry-

*

mas fundit ,' . quibus trinam abílergit con-

fuperfit, quo

d memoriam valeat priftinz

i*

: ita beneficio lachry-

tractz culpze maculam : neque lachrymarum

ægri,tudinis tefricare

It

marum , quas dolor elicit refipifcentis , abo-

hic imber in tellurem cecidit probro labo«

nl

tantem flerilitatis , cüm & fructus verze

lentur delicta , ita expunguntur peccatorum

4

ulcera divina gra tize offictofitate , ut videan-

ponitentiz promoverit, Petrus lapfus fues

rat , antequam fleret: fed poftquam lach-

h

turinfe&la, quae fadta fuerant ; quia ut fci-

je

Ubi cuvat avs , ibi mnfir-

rymasfudit, ad fupremam in militante eccle-

té Chrylologus.

^

mit atis ve[idet laffitudoy ubi [ana

t'virtus,ibi

fia eligitur dignitatem ; & qui antelachry-

mas preevaricator extitit fufis mox lachry-

3

languo

r ve[fligium nou relinquit.

i

A

déà efficax eft obobalfamum lachry-

mis paftor affumitur dominici gtegis , &

Z2.

]:

marum, quas refipif(centis dolorextorquet ;

qui priüs fe non rexit aliistegendisaflumi-

tur idoneus: paffione enim dominica pere

0*

ut nonfolüm vulneracuret , G cicatrices de«

leat, verüm etiam fpecialem conciliet gra-

a&là interrogavit JESUS Simonem Petrum.

Simon Toannis diligis me plus :bis : dicit eà JToxmit eg.

to

tiam , cordísque decorem , ut quod innocen-

tis amor non meretur ,' id,poft patrata cri»

etiam Domine , tu[cis , quta amote, Dicit — 1::.

)d

il

mina, poft deperditam innocentiam refipi-

€iy pafce agnos meos,

Ea eft lachrymarum vi

s., quà non fd.

23.

(centisobtineat dolor ; fitque propterea acri

h

s dignus,qui caducam efle pce-

làm, quz per patrata crimina fuére fordes

i.

reprehenüone i

contractz abfterguntur ; verüm & ipfi de«

nitentiz gfatiam blaterar, & malefanam pce-

(m

nitentis valetudinem , quafi fub dolofis poe-

linquentes-: abíterfis maculis . lachrymarurn

,

nitentiz cincribus adhuc Ícintille delitefce-

effufione ,' veluti vernali-imbre irrigati cul-

jj

turà virtutum efflore(cunt feliciüs , ac fan-

rent fcelerum fufcitandis impuris flammis

0.

fervandae ad quamlibet occafiunculam , fé-

&iüs ; fintque propterea lachryma refipifcen-

5

que tiftentem opportunitàtem : quos fpargit

tis,quz vires addunt , & per ftudia virtutum

EI

ad uberiora evehunt gratie incrementa., ut

vera poenitentia cineres , nón Ícelerum ap*

U$

tantur favillis fovendis , (ed ze(lus omnes

notat in lapfu , & refipifcentia D. Petri S,

j

pravorum aft

e&uum hoc in cinere etiam

Maximus inquiens: Poffquam negavist 1)0..; H emil. 4 de

n

cincfiunt

[

*

adeb efficaces funt lachrymz ,

mimm. Deum melior fuit z. fdeliar en., r

Aaaa 2

tl

Verani de Affe&ibus Tom, l,

p

M

$58

Differtatio XX* Í

|

facius ef , | po/?quþ: fidem fe perdidi/fä defíe-

rymatum unda non extinguit , fed fovet ,

.

&

vit, Atque ideo majorem gratiam reperit. ,

& favet , nutritque ignem charitatis

?

quàm amifit.. Quàm efficax fuit vis lachry.

menfura amoris in refipifcente muliere ,

marüm ?. Petrus; quipropé ignemfriguit ,

non tam «-x uberiori afílu ,

quàm ex .

J:

tefipifcentie lachrymis ablutus exarfit amo-

profufione lachrymarum , a« culparum -

re 5 & ficut in Pontificis atrio frigefcens

metitur magnitudine , quódque Magifler

trinze negationis pruinasfparfit , quibus flo-

Chriftus fuos edocuit Diícipulos evulgata

rem decoxit virtutis ; ita pcenitentize fle-

parabola.

Dwo debitores erant cuidam , U^ 7: -

tibus fic íncaluit , ut plus czteris exarfiffe

L2

feneratori , wnus debebat denarios quin-

amore in Magifltrum Chriftum fateatur,;

gentos , . €$ aliu quinquaginta,

ANon ba-

nimirum fidelior evafit , cüm fe fidem per-

bentibus ille , wnde redderent , . donavit

didiffe deflevit : quód fi in dominica paf-

utrísque : GU interrogans Petrum! fubdit :

fione riguerat frigore 5 poít trinam mox

Quis eum plus diligit , — refhondens Simon

negationem cum flammeà lachrymarum un-

dixit :2 aflimo , quia « , cui plus dona-

ä

t

dà cepit culpam abftergere,pra catteris fer-

"Vit $ 44t ille dixit : relà. judiZfli , ni-

ventiore aíluavit ipfe charitate ; nimirum

mirum menfura amoris ex magnitudine

in officina lachrymarum , quas dolor elicit

defumitur culparum , qua remittuntur,

refipifcentis , ardentior excuditur amor .,

Magdalena ; quia per effufas lachrymas

quó & Petrus ceteris ferventiüs eft Magifl.

fordes omnes abíteríerat..culparum , eo

q

rüm profecutus : fiquidem qui ante culpam

«ocpit igne exardefcere charitatis , ut.eva-

» fpni-

erraverat , & in dominice paffionis pelago

poratis per :oculos libidinum foeditatibus

hu chátifge

q,

flu&uans ad infidelitatis fyrtes illifus terfi-

€x ipfo vitiorum fqualore .amoris incen-

li 4

dei naufragium fuerat paffus ; mox lachry-

dium 'excitaverit , ac foverit : pulchre D.

!

marum procellá alte immerfus , .ita perijt

Petrus Damianus ait : 57 celeflis dapiene

f

naufraga culpa , ut fofpes ipfe emergens à

dia carnis ejus dincentiva - perdomust , 8

'?erm. 2$,

!

lachrytnatum profufione uberioresfoverit.a-

extinxit : Santli Spiritus ardor lumbos ejus;

$

moris flammas ; & incrementum dilectio-

ac Tenes extinxit ,. ut .dum vafculum.s

D

nis, quod amor non videbatur promereri

feum quotidianis fuperne gratia fluentis ine

i

ante 'trinam negationem , vifus efl Petrus

funderet , carnis extintle matería nullum.s

obtinuiffe poft culpam beneficio lachryma-

eitillanti luxuria fomitem miniflraret. Ni-

rum , quibus ita ab(lerfit repetita culpa

mirum in Magdalena carnis involuta il-

fordes , & conícientiam lavit , íquó me»

lecebris , ac in civitate diu peccatrice , a-

ruerit, uberiori ardere flammá -*-dilg&io-

deo flamméus divini Spiritüs ardor per pos»

niS.

nitentiz lachrymas 'exarfit, ut carnis ine

Q—

24

Íta eü confcientia 'emaculata probos ;

-centiva penitus :extinxerit , & «cüm,jam

i,

quósque excitat, fovérque affectus : fila-

cinetefceret tota libidinis materia 5 ;nil u-

chryma refipifcentis confcientiam abluunt ,

perfuit , 'quó titillanti luxuriae fomes fup-

. gnentem fimul irrigant ; qu& flores germi-

peditaretur : ita'emaculata :confcientia per

E

nat proborum afledtuum , & prafertim

lachrymarum eluvionem potis eft , ac ido-

« 4

mea probis excitandis ; affectibus , .ac im-

——

roíam dile&tionis , quà refipifcens fuaviüs

Lue,7.

ole, In genua procumbens Maria Magda-

probis abigendis , "ut proríus extinclo ti-

Vi

tillantis libidinis eftu. fanétiorem excitet

fi

lena pedes Magiftri Chri(li ofculatur , &

oculis imbre inundantibus lachrymarum

ignem , :quo innocentiüs ardeat charitatis

de

*

veítigia abluit Redemptoris

?

lachrymis

flammá , & (imul cinefiat pravorum fo-

ln

capit pedes ejus rigare : caepifle tantüm

imes affectaum.

el

dicitur , non quia poftquam inceperat im*

Neque fterilefcit in corde hzc amoris

2j

gre

bres fandere lachrymarum , quibus, quas

flamma , quàm emaculata confcientia ex-

in patratis delictis contraxerat maculas ,

citat , & fovet , fed ferax eft piorum ma-

de

ter defideriorum , ac czterorum : aífectu.

ablueret , poflea oculos ex(üccaret ; fed

ex

dicitur ccepiffe pedes ejus rigate ,. eóquia

um , quibus , qui cenfcientiam defceca-

ho

nulla interjecta mora , absque ullo inter-

tam expetitur , fatapit per exercitia vir-

Tio

vallo junguntur fimul , & lachrymz refi-

tutum Deo adhazrefcere ? -hinc Regius Pro-

tat

pifcentis , & indulgentia remittentis ; vik

pheta cum imbre lachrymarum , quas con-

deí

coepit mulier peccatrix lachrymas fundere ;

traxerat » fcelerum maculas abfterfiffet ,

ml

& illicó incepit intus ferventiori ardere a-

nonnifi hat pia fovit defideria, & Deo fic

E

P

'P]a:l/. n$.

ínore 5 effufio lachrymarum , infufio|fuit

modulaté occinuit

L

Retribue ferruo tuo vi -.

cháritatis ; qua mulier lachrymis madida

vifica me.

Concupivit anima mea. defide*

l

rare jufisficattones tuas $n omni tempore.»,

eó ardentiüs diflagrabat 5 quó uberiüs ipfa

hi.

madebat lachrymis,

Quàm benefice

Obfervat Origenes in catena Grzcorum

Patrum . apud Corderium ,

Davidem

fide

fànt refipifcentis lachrymz , qua fimul con-

n

fcientiam ablüunt , fordes abftergunt , &

confult dixiffe , fe. concupiviffe, de(i«

Tar

mentem divino inflammant amore ! pro-

derare, ne fortaífis crederetur. potuille ali-

jto

digium eft divinz gratiz. lachrymas fuppee

quando fatiari? fiquidem qui exoptat defi«

lnj]

derium eo vacuus eft , quod optat, nec rebusg

ditgrc flammarum fomentum ; hac lach-

a-

Atj

Confcientia ;cmaculataiferax;pmbomm affectnum ager;&c, $69

fatiatur, quasexoptat; fed novis.defiderijs — inde ac cateri homiines fuit ,f.in/n,eritui obno«

plura defiderat, quibus fatietur : concupivir

xius,:ac proinde ejus vitz-dies erant brevi fi-

niendi, .quomodo afferit;inclináffe .cor fuum

Anima mea defiderare juflificationes tuas,non

dicit, quód concupierit., fed optaverit.con-.

adfaciendas juftificationes Dei in 2ternum?

cupifcere in.omni tempore Numinis juftifi-

annon zternitatem.dum adftruit, ipfam .de-

"«ationes; quia -conícientia emaculata .non

(truir? .eam fiquidem vite fue brevi.metitur

unum fovet defiderium, fed plura in feexci-

fpatio. "Merümlicétfuerit& ipfe brevimoe

'»'.74-.

*

riturus., .adhuc recté.dixit .cor fuum [incli-

4

tat, quibus defiderat multiplici.defiderio de.

fiderare Numinis juílificationes; non .per

:máffe ad :faciendasNuminis juftificationes in

paucos dies, vel annos, fed jugiter; &inom-

:&eternum., ;quia-defoecataconícientia pia fo-

ni tempore; & ita defiderio de(iderare ftudia

:vebat:defideria; .quibus infatiabili ,:& fancta

virtutum;exercitia pietatis , Numinis cultü,

.ambitione.exoptabat , :el ipfam .adzquare

ac Deijuflificationes,currus proborum áfie-

&ternitatem , .quia virtus limitum.anguftias

&uum onuftus videtür ; .quo plura volvun-

abigit, '& laxiüs femper dilatari exambit : lu-

&ur excitata de(ideria , :ut.unum aliud ad fe

culenter D, Bernardus ait : Vera -virtus finem

tcahat, quia emaculata conícientia fomitem

nefcity tempore:mon clauditur. Nunquamju- zEpifl 8

fsppeditatamoris, quoaccenduntur defide-

ffus avbitratur. [e comprebendiffe, aunquam

ria, que minimé fatiant, cüm velipfa defi-

dicit fatis est, fed .femper efurit , fititque u«

'deria concupifcant adhuc defiderare , ut lu-

flitiam , .ita ut fi. femper :uiveret,, femper

.culenter edifferit Richardus Victorinus in-

quantum .án ;[e .eft, juffior .e]fe contenderets

De gradi-

quiens : .Concupivit. .anima -mea defiderare

femper de bono n melius proficere totis viri-

bus charita..

juflificationes tuas, non potuit fatiari defide«

bus conaretur ,non:enim ad annum ,. vel ad

?s m?.;,

rio, quia-nibil nifi defiderare concupifait.,

tempus inflar -mercenarg, fed in eternum di.

1fo, 20,

fames enim :anima defiderium efl : fic uerà

ino fe mancipat famulatui juxta illud : .in-

Deum Amans anima amore non [attatur .,

clinavi cor meum.Ad faciendas juflificationes

quia Deus.amor eftquem qui amat.amoremn

177 7879 172471 1

amat ,amare Autem . Amorcm ;-rirculu(ni-facit,

-

"lametfi virtus, quam:confcientiaemae ;337.

n nullus fit frnis ameris,

:culatafovet re ipía temporaria fit ,voto ta-

men, a€ defiderio eft eeterna;; quatenus in

5. V.

'tempore füa . ad zternitatem;pia. .defideria

;protendit. 'Virtusenim quz fuas in defce-

Anbela eff virtus, quam ;vfcazzfäien-

-cata corifcientia radices egit., «tempore non

«clauditur, & zternitatem ipfam zemulatur ,

diaemaculata fovetsquiefcere.ue[cia

suiltrafemper progreditur ne vetro-

-quam i :nonte,pijs :tamen defiderijs fatagit -

exequare, ; Piorumáffe&tuum officina nullo

.grada à [e ip[a deficiat.

^

temporisfpatio anguftatur., fed quz.in ipfa

Onícientia emaculata ita pröbds fovet

26,

«cuduntur-defideria , ;pia.quadam temetitate

- affectus, ac pia excitat de(ideria , :quó

4n totam fe fe zternitatem .nituntur :extene

C

.eirculum deícribat.non vitiofum, fed

:dere; quia utait Bernardusveravirtus finem

virtuofum; quia amor amorem, & defide-

-nefcit , tempore non clauditurjnunquam di-

fium aliud excitat-defiderium , .nec unquam

itfatis eft; fed femper.efurit, fitítquejufti«

. defideriis,qui pié defiderat, fatiatur ; fed ip.

*tiam, :Etiam cole(tis fponfus hifce tenetuc

fam efuritfamemdefideriorum; anhela.enim

defideriis , quibus propterea :fe fuz (ponfze

eft virtus quiefcere nefcia ultra íemper :pro-

efficit defiderabilem, exhibétque optabilem:

- greditar, neretrograda à feip(a deficiat: GC

üm enim fponía :fui pulchritudinem fponíi

2;»

hac de(ideria de(iderandi nova femper defi-

«defcripfiffets :brevrori:elogio exhibiturae-

deria circuluseft virtutis, qua ita agit per

jus venuftatemait : Zorus;defiderabils z talie 'CAnfe-3, 4

exercitia bonorum -operum , ut quiefcere

eft -diletlus smeus, — Quid quod /fponía.fuum 17.

«ommendetíponfum, eà-quia fe-defiderabi.

nolit poffe velle : & haec eft fitisilla defide-

riorum , quz novis femper defideriisimme.

lem exhibeat? .zotus defiderabilis :et inquit,

taté fan&litatemconfummat; quia defiderare

feuuthabet textus hebrzus E £otgu defide.

defideria curriculus eft indefeffz virtutis, &

7i4,ubiD.Hieronymus explicat, Ez'otus Tibu,

£052

.

meta fanctitatumomnium. 'Hinc ait Regius

«coucupifcentia , -eltenim concupifcentia de. 554 Sovit

j

Vates : Hereditate acquifivi teflimonia tua

fiderium vividius, quódque ardentiusin ani-

L]

P(alm, V8, .

$

m «ternum, quia exultatso cordá mei [unt,

3mo fetvetjredté igiturà fponfafuusvocatur

gt

fponíus de(iderabilis, feu ferventioribus ex,

- dnclinavi «or meum ad. faciendas jufiifica-

i

giones tuAs in ateynum.

Nimirum pié de-

ardens defideriis , quia cüm effet confum.

fiderat, & enixim exoptat vires fuas exerere

mataz virtutisidaa;S ipfa fumma perfe&tio,

in divinis adimplendis juftificationibus, aec

nonpotuit luculentiüs, ac :vividiüs 'hanc

mandatis, non proaliquo duntaxat preeferi-

fponfivirtutem de(cribere,quàm per ipfa de-

fideria, hec:enim.ad.ardua queque, imó &

pto tempore, fedjugiter, ac in eternum :

Jnclinavi cor meum ad faciendas justifica-

impoffibilia fe-extendunt , & veluti zternz,

tiones tuas in arernum z. 1ed fi David per-

acdiving zmula omnipotentiz ,ipfam bono-

Aaaas3

Tuim

p

i Diífertatio XXVl.

$60

rum operum wternitatem defiderio exam-

fÍcidus hic iinber,ï quem fan&tus Spiritus ex

biunt metiri,

l

28.

oculis elicit refipifcentis , .qui lumen menti-

— Pergit David in fuis defiderii

S, quæ con'

busingerit , defiderium in corde excitat;

fcientiaemaculata intus excitabat , & ani-

vires fuppeditat; fiquidem illuftrat, ut quà

mum incitabat ad ardua quaque, & loquens

recté eundum fit videamus; provocát;ut ve-

P[alm. 80,

Deinomine ait; Dilata os tuum, U implebo

limus; roboràt, ut bona, quz volufus im,

"TJ.1£,

. sllud, Non dicit extende ad opus manus tuas,

j

plere poffimus : ex .hifce lachrymis prodit -

& ego implebo iilas, fed ait dilata o$ tuum,

cordis foecunditas, & ex hac feracitate pij

fed (1 oris fpatium atclioribus claüditur ii.

omnes germinant affectus,

mitibus; & manus fi aperiatur , .laxius ex-

Imó adeo conícientia emaculata cocle- W 30

tenditut ; cur non potiüs dixit,dilata manum

fti lachrymarum rore — perfufa, ac piorum

tuám, & impleboillam? — Cur igitur maluc.

affectuum multiplici flore ornata Deo arri-

fit oris dilatationem manüs praferre ex-

det, ut gaudium fit Angelorum, lfaias de-

CAR $.5

pgnüoni? cüm nil magisexpromptum, ma-

icribensfeftum Neomenizait : Ef erir zen- -

e

E:

fs ex menfe, Sabbatbum ex Sabóatbo , hoc

gisque parabile(it, quàm oris apertio ? fed

non fuit David loctitus de extimo capitis ore,

eít feftum fefto fuccedec ; & jufti feftivam

fed de intimo cordis deliderio, .quod adeo

nunquam interrumpent "latitiam 5 nec ullo -

dilatatur,ut re nüllaimpleatur, nifi fola fum.

tribulationum morore internum funeflabi-

ä

mi boni poffeffione: fcité D. Auguftinus:;

turgaudium: menfis fiquidem eít feftum

ü

I2 Pfal ,äo.

lNeomenie ; Sabbathum autem creberri-

Dilata os tuum ,& implebo 3lud , mon.05 cor-

j

oras fed os cordis. |Os verà cordá non eff

mum populi Dei feftum, feu dies eít quieti

aliud, quam de(iderium cordis ; quare islud

facrum, ac tranquillze deftinatus felicitati j

& (ymbolum ett cceleftis beatitatis, àc prz-

Q

aperiendum eft ur vitá.fcilicet virtute , quá

n

fpiritualiter vivimus, quáad vitam eternam

mium verzreligionis, LHancveróNeome.

niam ex Neomenia,& Sabbarhutm ex Sab-

Ó

tendimus , impleatur.

Auguftino adnuens

batho Cornelius interpretatur de confcien-

Q/Alm; 7;.

ql

Hugo Vidlorinus expendens illud Davidis::

Vi

Dilata 0s tuum, & implebo illud;ait : Quid

tià emaculataex Hugone Victorino,uübi ait: 75 Cap, 1.

£

efl os interioris bominis,nifi defiderium cor.

Covfcientia bona titulus eff religionis , boflie Prov. . as

I

dis ? ftdboc os omnes 4gyti delicia implere

deliciarum , aureum reclinatorium gaudium , Lieés. dese

t

n0n po[funt ; quia omnes divitia mundi. car-

4ngelorum, arca federis, aula Dei, babita-

Hro» CONE

Noítra

li, d N;g.ö

nali defiderio f[atisfacere nequeunt.

eulum Spiritus [antli, liber fignatus,& clau-

fiquidem defideria (inum laxant accipientis,

fues. E im. dte judicij aperiendus : vocatcons

W).Mf,u" P

quem non nifi fummum bonum,iliüdque in-

fcientiam emaculatam Angelorum gaudium;

finitum explent.

i

quo inceffanter beantur: gaudent coeleftes

hi

u

29,

Quaerit igitur Deus or

IS no'fïri--diiaia :

Spiritus, ac incole fuprema patriz, fi con-

fcientiam videant refipifcentiz lachrymis ae-

r

tionem, feu defiderii. noflri appetentiam;

ut fua nobis beneficia munificentius indul-

qué irtigatam, ac fatam; quia inde probi

h

!

geat; ac i humana defideria appetentiüs hi-

9

omnes germinantaffectus, vernántque vir-

antia-finum extendant no(lrz capacitatis, &

P

acceptam à Deogratiam. tutiüs cuftodiant.

bus arridet exculta poenitentie vomere. cor«

hi

l

Defiderat Deus noftri defiderii dilatationem,

dis noftri tellus ; & efflotefcic ornata: virtue .

quam poffit ipfe explere, & nobis fua pree*

tibus emaculata confcientia, qua propterea

qu

bere beneficia, quaeà nobis poffeffa, ne cito

gaudium dicitue Angelorum , imó & titulus

n

religionis , quatenus illuftri titulo infigni-

Gf

inonobis pereant , prodiga beneficiorum ja-

€bara,nova vult defideria nos de(iderare de.

tur- religio, fifideles confcientiam cu(todiant

u

emaculatam ; & ficut.titulus eft- fuccincta

Homil, 21.

fideriorum ; quia utacuté obfervat Eufebius:

liq

libri, vel capitis umma , ac luculentum to-

iga

Non potest beneficium cuflodire ,. qui nefett

fie pafcbaze

de(iderare, periclitatur munerantis donuz ,

tius operis breviarium ;. itaconícientiaemas- -

Blà

culata elenchus eft Evangelicze perfectionis,

[i. mon inveniat cuftodientis affetium. Fliante

aC n

ac coeleftis gloris fymbolum ; .proi

af

igitur deiderio vult Deus, utlatiüs os men-

nde elt ^

tisdilatemus , quó plura accipiamus bene.

religionis titulus.

haj

ficia, & cuftodiamus,

Quàm fetax piorum

Neque procellarum turbines

4 äut ;?em-x

31«

filf;

aifedtuum, ac defideriorum eft confcientia,

peftatum fulmina metuuntur, ubi confcien-

ld.

tia nullà fordefcit fceleris maculà, fed in pro«

quam refipifcentis lachryma abluunt, ac ir.

U$ |

bos quosque efflorefcit affectus; & eít con-

rigant ?. funt huiusmodi lachrymz, quas di-

Infs

vini Spiritüs elicit gratia , veluti. femina,

fcientia bona in homine locus i

3

lle 9 quem

[E

qu& in tellure cordis noftri poenitentiz , ac

David ait in pace fc-yofzüi—tütuh*n » €jaque. .ha-

li,

doloris aratro exíciffa excipiuntut , ac in

bitationem in Sion : E faEfw efd in pace 1o-. m 75«

tetü

robos efflorefcunt. affectus. .. -Sunt ha la-

cus ejuss babitario ejus. in Sion., - hoc,elt : in.

n

loco tranquillitatis, S& latitiz , ouia ubi.

chryma beneficus imber , quó probrum de-

Wt

ll

letor fterilitatis, & fordes abflerguntur vi-

conícientia emaculata in probos..effloreícic

"I

Qd

tiorum t anima enim noftranifi £ofcido hoc

affc&tus , ibi eft habitatio Numinis, ac Dei

1

171

fedes, fcité Caffianus: Non enimin couflitig Collatikas

MLA

imbte perfundatur: funditüs atefcit ; & ad

"g

pu

nullius pij afz&tus germen,acfancte operà.

certaminis, neque in collu&larionibus virgo.. ia« ,M-

Slifg;

tionis florem poteit effe feecunda, — Eít IO^

rum lociu Deo. facius. efhfed. m caffimonia

Z

e

Päü'p

Wüþ

Confcientia emaculara ferax pmbomm affectuum aïger;&'c. $6t

vetur injuriam, .Stabat Sufauna in judicio

*

?

gace, & cordis tranquillitate perpetua, bunc-

nalium paf.

falforum , mendacsbus opprelja effimontjs s

gue gm-rz': locum extintlioue «av

Jionum. fí quie meruevit obtinere, ex Loc quo«

flabat mon tanquam Rea, fed. pro casiitate

tuenda. fortiter moritura. — Ibat ergo pudica

que proficiens gradu Sion Spiritualis , id est

fpecula Dei confequetur efeitum , eritetiam

4d fupplicium,non adulterum «orpus , in quo

extrema libido exarferat , &5 "Diabolu i«

babitatio ejus in. Sion,

3*«

. Conícientíaà quavis fceleris macula, ut

flammaverat. — Quod protexerat virtus , &$

*

us necefle

fit defeecata, & in pace fit locuse

)

ornaverat pudor ilefus y illefum ibat in mor-

i

is affcctibus,

tis exitium,

Egregium portatat caputs cu-

Q

: eftit pax,qua bellá indicat prav

contra quos ita pugnet,ut eos »expugne;;-niü

jus vultum integra con[cientia [ublimabat

Ad celum: nimirum ea eftemaculat .cone

enim pravas omnes co&rcuerit,ac proüraverit

fcientiz vis, utSufannz . caput propudiofi

. paffiones, non eft locus confcientize mundz

LE

in pace; nec habitatioejus in Sion, ideóque

Íceleris mole degravatum non in terram dee

mitteret, fedin «oelum excelfiis eveheret;

cum dixiffet: ErfaBwseflzn pace locus ejut,

quia emaculata conícientia confringit poten-

& babitatio ejus in Sion , re&té fubdit, 1bi

confregit potentias arcuum, feutum, gladium

tias arcuum , & favientes Magiflratuum

fafces exatrmat, ruentémque in lapidespo :

& bellum, tacaet(i Deus corda inhabitet ho*

minum juftorum ; in illis tamen ea prafer-

pulum;licécinermis, compefcit, ejus c

görä

tim fatione commoratur, quibus ex coércie

«et impetum. -

Infanientes libidine fenes, ideóque non

34«

tis pravis affectibus , ac carnalium paffionum

extinctione, perfeéla ineft conicientiz trane

. boni]udices, fed mali teftes, depofito teíti-

monio, quod :delufa dictaverat libido ; ac -

quillitas, ac tranquilla ferenitas ; abaélis e-

nim pravorum affeótuum cogitationibus .e»

veteratoria petulantia, accufantes pudica.

maculatz confcientia tranquillitas emergit,

Sufanne fcelus mendaci lingua;ac ore falfato -

dixerunt bujus rei teffes [umus , & ficut e-

'ï'?falm.ïm*-.*

quae Numini manfionem apparat; ideocum

"J 3.

David dixiflet :. £z facfus esf ia pace. locus

rantex fenioribus , qui majori ;pollebant

ïctiþs IS.'

W. Vif

ejus , && balutatio in Sion, poltea fubdit ve-

authoritate, credidit illico ijsdem populus;

luti caifam affignans hujus habitationis : 457

-adeo ut fueritSufann? ad non patratri flagi-

ha. dik

ri

iaf .

confregit posentias arcuuin fcutum.gladium,

-'tij fubeundum fupplicum damnata 5 fed e-

jus confcientia emaculata pericula evafit,que

Lib. de Na.

& bellum , quia ut. opportuné expendit D.

Ambrofius, llbi quietus affettus nullis dyuer-

imminebant,& falía elufit teltimonia ::Czvi- :Dasiel, 133

s&;ot/e.uþ,q.,

"

f

arum cupiditatum exagitatur fluctibus,nul - que duceretur ad mortem excitawit Dominus as

1

fpiritum [auctum pueri junioris yeujusmómen |

P

lia avaritia turbatur procellis, nullis quaren-

Daniel.

darum divitiarum igne[cit incendijs: ipfe eff,

Tametfi puer effet Danieliupra

ui feculatur aterna , & babitar in Sion con»

. puerumtamen & ultra ztatem Judicum fe«

niorusn .abegit vafritiem , && Sufannz pro-

fringens ommia Spiritualium inirumenta

Facinus fané fuit

bellorum, conuierens Arma , 'quiötu Diíabolus

pugnavit innocentiam.

ultra etatem audax,populum coércere , &

ignita dirigens jacula, graves petloribia bo-

minuum [olet inurere pajfones.

fenum eludere aftutias, tametfi plures effent,

j?

-Eft igitur conícientia emaculata tran-

qui teftimonium deferrent contraSufannant |

&in ore duorum;vel trium teflium dicatug

quilla pax, & munita arx à Deocuítodita, fi

verum ftate: uniustamen Danielis teítimos

in ipfa pravisaffe&tibus belium indicatur, fi

nium duorum Ífenum oculatz atteftationi

carnales paffiones profternantur, quibus con-

fuevit Diabolus pectora inurere hominum.

legitimé refragatur, quinimo in pvero Da-

niele tres fiftuntur fümms authoritatis te«

Id datur emaculatz confcientiz gloriz,quod

íftes , qui fenes illos accufantes —Sufannze

ignita adverlariorum jacula irrideat, & pu-

gnaces tartarei hoftis potentias conftingar,

fcelus, quamvis dignitate pollentesexautho-

raverint: fueruntautem tres teíles, totidem

ac rebellantis concupilcentiz tumultuantes

affe&tus coétceat, & omnia retundat adver-

divinz períonz , qua confcientiam eracus-

farij jacula5 imó & Judicum calumnias, ac

latam Sufannz inhabitabant; ubi enim puri-

tas enitet confcientiz,ibi tota Trinitas adeft

3:-

falfa, que adverfüs ipíam feruntur teftimos

nia. Teftiseft Sufannapudiciuz cultrix,cus

ad fufftagium, quod edifferit Beda inquiensz

uomoedo accipsendum eff :

jus conícientia emaculata calumnias deluüt

In ore diorum To Eosng,

infanientium fenum : non folüm nive excul.

vel trium teflium flabit omne verbum ?. nifi Ioan.cap 8,

2

di«

tzx pudicitiz flammas extiuxit foedze libi

quia boc mado per zuyflerium Trznitas com-

mendata efh , im qua perpetua flHabilitas vira

nis, qua in fenibus Jüdicibus exarferat, &

eerundem delufit calumnias, excuffit vatra-

tutis e$] : 51 vis babere bonam caufam, ba-

yim n

menta; fed etiam vi&trix.quia eonfregit po«

Óeto duos ,vel tres tefles Patrem, Filium, 68

Spiritum fauctum,. Quando Sufanna casla

tentias arcuum , plurimum fuüit gloriz e-

nafta: luculenter Auguítinus ait : SeZuec

f'emina , fidelísque conjux duobus falfis . te-

L

Aome YO.

faminem fexts fuia fraudatur exemplis, qui

flibus arguebatur, Trinitas li p confcientta,

Sei'm,öl)-in

udicitie ornarum [alubriter . referuavst ,

atque in ócculto fuffragabatur y il Trinitas

i qu a

"abptsde

Sufanna illuffra, decus pudicitia vicit impu.

de occulto untim teflem Danielem excitauit,

1 6')!. Iui

dentiam Tudicum , pexulantiam [eniorum

(.f duos convicite

Á

cotopr[jit mzdggm ) 896 cafluas m 44 páite

Quam«

i

- Diflertatio

$62

XXVI.

Quamvis tenimonium cöntra Sufan-

L

jttdicio falfo effe miferi,qui funt. vere /in":m

nam depofuerint duo oculati, ac graviffimi

feientia beati: crediderat. feniorum telti-

teíles; emaculatatamen $ufannz conícien-

tia tresfuze innocentiz te(les habuit ,. tres

monium populus, qui vindice lapide finunr

armaverat in foeiminam innocentem : fed

fcilicet veridicee Trinitatis perfonas ; qua«

cüm jam mors immineret , quam caufatur-

rum irrefragabili teftimonio ufus Daniel

piüs infeflaverat; & miferam quotquot ades

duorum fenum fuffragïum falfitatis aperté

rant feeminzg . calamitatem lachrymis profe-

convicit; quia veritas de mendacio ; & de

querentur; eas tamen exficcavit emaculata

malitia innocentia probz conífcientiz glo-

Sufíannz confcientia, càm teftes propriz in-

riosé triumphat.

Et fatius eff in pace locut

nocentiz accerfivit Trinitatis perfonas, quze

ejus , (f babitatio ejus £n Sion, quiacommo-

in puero Daniele caufam propugnárunt dam-

ratur Deus in pace emaculatz conífcientiz :

natie feeminz, quianemo aliorum fenfu mi-

lbi coufvegit potentias arcuum.[cutum , gla -

fer eft, fed fuo , & ideo ait Salvianus : Noz

dium, &&. bellum ,:ac omnia machinamenta,

poffunt cujuedam. | judicio. falfo effe wmiferi ,

quz contra Sufannam fenes conítruxerant, &

qui funt veré fui confcientia beart.

licét falfo feniorum teftimonio crediderit po.

pulus, caná fcilicet Judicnm deceptusautho-

i

S-VQA

H Wn'ü.lj MJ

ritate, ac infufpicabili eorundem | maligni-

popmï 4

tate delufus; eà quia dignitas accufatores

Con[cientia innocentia cljpfo gu-

commendaret, cüm effent fenio venerandi,

gita adver[antium tela retundit ;

ac Magiftratu reverendi ; ubi tamen Sufanna

damnatiosnem audivit , ubinoveratimmine.

& bona quaque faufl? ominatur jugi

re fupplicium, exclamavit vóce magna, &

perfusa gaudio,

e

Daniel 12,

36.

'U 42.

dixit ? Deus . &terué , qui abfconditorum es

7N Onfcientia innocentizeclypeo protc&ä'

adverfantium telaretundit, & mala

cognitor , nofli omnía antequam fiant , tu

feis quoniam fal[um teflimonium. tulerunt

cunéla avertit, & bona fauflé omi-

/

contra diez . €$ ecce morior, cinnmibil borum

natur; -tantusenim eft emaculatze coníciens

tiz iplendor,ut tefte Ambrofio: viram bea- Lib.zde offce

feceriva, qua i(li malitios? cómpofuerunt ad.

CAP.T,

verfum me : innoccariam fuz conícientiz

tam efficiant baec duo, tranquillitas conft ien-

divinz conformem fcientiz allegavit Sufane

tie, C lecuritas innocentia , & licut folis ma-

na; ideóque Deum accerfivit fuze innocentice

tutinus ortus umbras omnes no&turnas abi-

te(lem , ac totius Trinitatis perfonas teítes

git, & latitiam excitat, quà adcautum alli-

omni eXceptione majores, qua ftatimfenum

ciuntur aviculz in fylvis; itafulgor emacus

teítimonia evicerunt falfitatis: auditut vox

latz conícientie non folüm tri(litiz excutit

emaculate confcientie , & à INumine exau-

caligines, fed gaudij etiam accer(it (plendi-

ditur; imo fitSulanna exclamans ad Deum,

dam lucem, quà fe prodit, íéque beat. hec

Tl - EE U aL

enim placidé bzret, animam adipat,& pectus

fenum, ac Judicum arbitra, & calumnian-

tium Judex : fcité D. Ambrofius ait?; Cum

iimplet pacatum , adventitijs omnibus vo-

De fug^ [4-.

enli cap. 9. *

morte damuaretur. Sufauna , exclamavit,

luptatum fucatis bonis procul excuffis , quia

!

ut ele

oa

,.16b

nter Pliniusjunior: Magnitudo ani- L

ib.1. epift.

quafi Judex Keorum arbitra calumniantium,

€$ innocentis con[tientie . autborítate divi-

mi nibil ad ostentationem , fed. omnia ad 2«

zam fibi in judirium accer[fit cognitionem 3

confcieutiam refert , retléque fatli non ex

zon timore mortis percita , fed arguentis

populs [ermoxe mercedem ,. fed ex fatto petit.

eenfura poteflaie precelfa: nimirum Sulanna

Nl timet exteriüs, qui intus tuta quie.

fcit confcientia , non enim fupplicia pa-

cüm foeminaeffet , & pudore pudendi crimi-

nis fuifufa erubefceret, publici confiftorij

vet, qui nullius eft fibi fceleris confcius ?

Lib. 124 se.

C - GE C U n E T R - P L M

authoritate ad necem fubeandam propudio-

luculenter D. Gregorius ait : — Ni/ fimplici

ral.cap.at-

corde felicis , quia quod innocentiam er-

fam damnata fuerat, fed quam illatz inju-

riz intolerabile onus premebat; emaculata

4 Alios exbibet , mibil efl , quod pati

«onfcientia furfum ad uberiora gloriz eve-

4b aljs formides.

Habet enim. quafi ar-

cem. quandam — fortitudinis — fimplicitatem

hebat incrementa? . ex rca enim arbitra fit

calumniantium, & Judex judicantium, quos

fuam. . Nec fufpeétus e$t pati quod fe feciffe

mendacij redarguit ; & de compofita fraude

non meminit : nonhabet quid timeat emas

culata confcientia, quianihil eft, quod pati

efficaciter infultat ; quia emaculata. con(ci-

entia omnes diffolvit calumniarum technas,

ab alijs formidet , seque fufpe?us eft pati,

R a M "aM t o N — l ia 7 —

fraudes excutit, & caligines fuo nitore abi-

quod fe feciffe non meminir. Animum fibi be-

ii

.

ne conícium nulla imminentis mali turbat fu»

git mendaciorum ; quamvis qui mores no-

[ —

verant damnatz foeminze amaré flerent. Z7e.

fpicio , non inquietat timor , non angit for»

Da»iel,c.13.

mido , habet enim domeílicam arcem, ad

1

bant igitur [ui, & omnes qui eam noverant:

4

WQSSQ

quam tute confugit, & indevibratas acerbiüs

lugentium tamen lachrymas exficcavitSufan-

)

nz innocentia, quam Salvianus ab ea vindi-

minas tutus retundit, & flecti nefcius advet-

Lib.1.de gu

fantium deludit aftus.

bern,Dei.

cat damnatione emaculate conícientim fuf-

Apoftolus Paulus 2. 22 Corintbios 6.

fragio inquiens : ffebznt igitur fur, & omues

37^

T

"i eAm noverant.

Sed nemo aliorum fenfu

per Antithefum cathalogum , recenlet pe«

ql

ricula , qu& paílus fueratà dextris ; & à

mi.[cäf, fed fno « &f ideo nun pellunt cujusdam

fini«

hs

/

Qonfciemïa emabul.atafcrax;pwb&mm a&'&&uum ager,Grc. 565

3

Hnïüris , per glotiam,& ignobilitatem, per

gpter.quod placeo mibi in anfirmitatibus meiss

dn contumelis , 4n mece[fitarbus , 34n. per(eo

infamiam, GL bonam famam ; -ut feductores,

& veraces; ficut. qui ignotit,,;&xcngniti.;

cutionibus án anguflijs pro Chbrifio, — Ver-

quafi morie

ntes , & ecce vivimus, quali tri«

bum illud p/aceo ab Apottolo .ufurpatum;

rzcéidem eft ac .Zelelor , qua(i.Apofto-

Ítes , femper autem gaudentes. — Quid ,

quàd Apoitelus tot periculis imminentibus

lus dicatjtantàm abelt, ut.2gro animo ,. ac

circumvallatus tutus ambulet, tot zerumnis

ánterno.preffus meerore meas feram |.infir«

mitates., ;patiat:contumelias , ;perfecutio-

pretfus gaudeat, tot cala:initatibus exagita-

tus, tor anguítis .ar&tatus., tot preffuris

mes , : angufítias, aut;potiüs ijsdem vel ma«

coanguílatus , "mente tamen ferena, animó-

ximé intus,gaudeam , .cüm non ;finat me

triftitize fenfum - experiri.,.qua.in.me quie-

que tranquillo leretur ; quafi £riffes femper

auteni gaudentes. Quuod fi queramus quód-

fcit, :gaudétque emaculata cenfcientia : hac

«enim fuo-nitore non tantàm.gaudium .ace

nau fit hoc gaudium, quo Apoftolus affici-

tur tot inier pericula, quaimminent ; tot

cerfit, fed.& caliginesomnes mororis., aC

inter tri(litias, .qua ipfum premunt, ap-

triltitiz excutit.5 procülque abigit : ^ ; hinc

S. Bafilius ait: 4zimasqua femel fe modis

äHom;L 40&

pofite tefpondet S, Chryfoftomus, gaudium

LETAEAGL,

oumnibus . defiderio .adflrinxerit [ui Condito-

Ham?l.w.wd

'effe , quodemaculata progignit conícientia,

ait ipfe : Nibil aliud. e$t triffe, nifi DEU.M

ris , jámque infuevit obletkare ; fe/ tanta . ;il-

|poput, u-

offendere , quod cm aberit ;uon iribulatio-

lius pulcbritudinis contemplatione 5 , prorfus

| tisth,

n6$ , nan infidia ,

on -quidquam aliud fa«

non [inet, t vehemens illud gaudium, animí-

pienzem anwmum, poterit contriffare fed

que fuam .jucundiffmam : difufionem ;suter«

quemadmodmn ( -ejx,zgugm feintilam in l-

cipi , aut immutari per multiplicem ac fuew.

cum deyecerus profundum flatim extinxeris -

cedaueam carnalium .affetiionum. mutatios

f,

dtidem &5 osnis trisiutia [uperabundantia in

mem.s quin ea poris , qua aljs -maroreus

Bonam wvijja eon[cienztam extinguitur, Pro-

afferunt im cumulum — [ibà uevtet. , -& accef-

fionem . latitia., -cujusmodi «erat. . Mpostolua

puierea & Paulus fesnyer gaudebat , .quaniam

anterius fecundnim, Deum confdebat . An.e&que

um ;[ibi probà admodum complaceret.£n :in«

Sic

firmitatibus . intribulationibusyin perfecue

,steffifo

enim rot walarum capiebar [en[um.

Vl.

e/Abrabam Patriarcba eratan dele&latsone

tionibus: : quàm validum , ac firmum.eftine

n

,-r*.þwulta P'd]il.f t'ifliä.;

Quam ferax probo-

ternum gaudium, quod proba intus :conície

rum affectuum.confcientia proba! non fo-

entiafovet, .«üm :;nullis finat :fe- .concuti

lum piaomnia excitat deüderia, imó & .ube-

moeroribus, & erumnis, quzx Intus corpus

riüs defiderandi deíideria , -circuláimque de-

pulfant ; quin potiüs:ea , quae aliismoero-

fcribit.in.defideris, ut.nvaquam detiftac de-

rem áfferunt, án incrementa (bi veruc lg

"

fiderare ; verüm etiam inter rriítitias , quae

titize, ac uberiori$gaudij cumulum.

335

premunt :calamitates, qua& exagitant; trl-

WVir.enim 'juftus:proba :munitus :con-

l

bulationes, qua fauciant ; prefiuras , qua&

fcientia adhuc inconcuflus fuo haeret in gau«

feriunt; gaudium foveat, quo ftudio faveat

dio, '& £le&li.nefcius-ab 1llo nequit divelli,

virtutum: funt.enim probam habenti con-

necimmutati,'ut loquitur ;Bafilius : ;per

Ícientiam anguftize, preflurze , :& calamita-

suultiplicem .. 8 fuccedaneam .carnalium

il .

lo

tes exercitia virtutum , quze nonnifigaudio-

affetionum mutationem , & ingruentium ca-

rum funtfctz : licét premeretur .Apolto-

lamitatum preffuras: imó conícientia.ema-

lus tribulationibus, anguílijs , aerumnis,S&

culata.DEI fibi «elogium -arrogat., :apad

calamitatibus , adhuc tamen :adverfitatum

quem-.non:eít transmutatio 'neque/vicim.

minimé fentiebat tríílitias, nec ;moleftiis

tudínisobumbratio , fed.divinam mentem

pungebatur, quia probá loricatus confcien.

juge gaudium exhilarat : hancNuminisim-

ib n

tiá ictus:omnes .adverfitatum 'retundebat,

mutabilitatem , :gaudiumque perenne.zemti«

jl npah

latut conícientia emaculata 4 :qua :ad affe«

& quafi calamitatum | impaffibilis , malo-

rum non capiebat fenfum 5 & licét triftis

&ionum carnalium :mutationem . .ad :cala-

exteriüs videretnr ob multiplices, ac vali-

mitatum preffuras , :ad anguítiarum angoe

res, ad tribulationum tutbines., quafimus-

das triítandi caufas , quibus oppugnabatur

/À dextris , ac (iniftris,pergloriam, & igno-

tabilitatem exuifet , immutabilis , & in-

bilitatem, intus tamen femper gaudebat 5

concuffa , in tranquilla adfueti gaudii frui-

tione fecuré perfeverat ; hancenim proham

quia emaculata conícientiia fuz ;.probicatis

in arce tuta quiefcens rider moerendi cau-

conícientiam nulla cafuum varietas turbat 5

fas, qua exteriüs nituntur corpus premere;

nulla tribulationum :calamitas inquietat; GC

ut animum à fua divellant tranquillitate, ac

nulla .a2erumnarum «congeriesà fua dejicit l«

removeant ab illa ferenttate ; qua intus ac-

titia, femper perfeverans imperturbabilis, ac

inconcufla,

cer(it laetitiz nitorem.

Proba conícientia 5' ita eft jtigiter hi-

" iLicét adlatrent tetricz paffiones, fub-

49.

38.

laris, ut moeroris cauías omnes excutiat j

fultent turbulenti appetitus , imó & inful-

triftitie minas extinguat, ac veluti impaf-

ternt anteactz vita crimina per poenitentiam,

mox expun&ta; frendeat orcus, hiétque gee

1. Corinth. fibilis: salorum non. capiat feufum, — ld«

12,.

»

que cauízs cur Apoftolus feripierit, re-

hennz baratrum, adhuc emaculata con«

Bbbb

fcien-

Ferani ae Affeclibus Tam.ll.

$64.

! D'iffertatioMXXV Í. |

-

fcientia fuá perfunditur latitià, à qua non

jfn-nititur gaudium, verümi etiam culmen

- finit disjungià preffuris, anguftiis , calami-

eft virtutis ; & meta felicitatis. — Hinc Sa-

tatibus , qu& cutem poffunt quidem cot-

lomon erudiens nos, ac docens non fücataes

poris pulfare, non intus mentem fauciare,

.PIT'O'U(L.?'Q E

fed vera latitie fontemait; Bibe aquam de

quia ut fcité,ac eleganter edifferitD Bernar-

eifferna tua, & fluenta puteitui; ubi feptua-

Lib' de i»'

dus; Premat corpus, trabat mundus , ter-

ginta Interpretes explicant : Bibe aquas de

teriori doh* yest djabolus , illa erit fecura, — Bona con-

L]

vafis tum, O de tHorum puteorum fonte , cui

| €5p. 23,

fiientia fecura evit c&m corpus moritur

P

interpretationi adhzrens D. Hieronymus

Int.32e

fecura cum Anima coram Deo prafentabirur

ait : Bihe aquam 4e tuis aquis, & deputeo-

fecura, cümin die judicij ante tribunal terri-

Exech,

rum tuorum foutibus :

initruimtr aquam

| ficum jufli Judicss atuetur. Cum mundus o-

verz latitiz non aliunde hauriri , quàm &

snni volubilitate circumtótetur.fforeat,rideat

propriofonte, qui? conícientia noflra c-

pereat, iranfear $. nunquam marcefft. bona

maculata , ac vita fcaturit probitate: neque

coufrientia, — Subjiciaiur corpus in pena, in

aliud eftfons ifte innobis, cujus latíces ve«

injuris maceretur ,. verberibus — lantetur ,

rum gaudium adferunt , & conícientix in-

eculeo difiendatur , gladio trucidetur , cru-

ferunt puritatem ; quàm Dei gratia , ac in-

&i5 patibulo affigatur $. fecura erit con[cien-

$14.

terna lztitia, quà perfufa proba conícientia

Quia hac licét plerísque obífefla, &

dicitur aquam bibere de fuaciflerna, utex-

oppegnara malis , nunquam tamen expu-

plicat S. Ambrofius inquiens; Zs £e ipfo fsta- fo'*ïm-"-«ï

gnatur, quia interno fuo immobiliter hzret

viratis tue gratia eff , ex ze pullulat, n 1e 7 V^-

gaudio;quod afe divelli non finit; non enim

manet, intus id eii in te ipso quarenda ju-

quod emaculáta confcientia intus progignit,

cunditas, tua eff confcientie. Ideo ait : Dibe

fovétque gaudium fucata eít lzetitia in cortice

aquam de vafis tuua, €6 de puteerum tuo-

Guntaxat fubridens; fed altiüsin imo cordis

rum fontibus , qui veram igitur latitiam

radiccs agit, ut firmiüs hareat.

extra fej& in mundi voluptatibus aucupatur,

41«

Hanc propterea emaculatam confcien.

nonnifi larvam itivenit fallentis laetitiz, quae

tiam copiens Pfalmographus;querulam illam

perfonata eft, ac larvata; falía funt, & fal-

4

P.i(nlm. 4Q0»

vocem ediderat: Sama animam "HEATI QUIA

lacia, quae mundus fuis oftendit affeclis gau-

Iu LP

| peecavi tibi , fed cur peccatumallegat fuum,

dia: perfonatus eft mundi rifus extima fui

ut ad veniam , & condonationem Deum fle-

Ípecie fuos decipit , qui ver&. funt mundi,

&at ? cüm fcelus divinam potiüs juftitiam

quia decepti à mundo ; nullum enim habet

excitet, quàm mifericordiam ad veniam in-

mundus fectatorem , quem non blanditiis

citet ? an quia fuum (atetur peccatum, inde

fuis prius fefellerit; & quamvis in mundi íce-

faciliüs fperat' veniam

eó quia confelfio

na ridencem vultum mundi exhibeat íecta.

delicti , fit apud fupremum Judicem fcele-

tor, non tamenriíus eft, qui rifus effe vide-

ris deletio ?. fed fanari percupiebat David,

tur, fed nuda oculorum deceptio ; latva cít

ut confcientiam enactus emaculatam, vero

rifus, fed quá internus fletus obtegitur: tota

frueretur gaudio, quo arumnarum mole.

mundanz fceng pulchritudo in hoc fita ett,

P[alm. 84.

ftias propulfaret ; quapropter, poft ablutam

ut aliud offerat pro alio, & fpe&antium

lachrymis confcientiam , ac deterfas, quas

oculos decipiat , dum fpe&tandum fe exhi-

contraxerat criminum maculas,mox enactus

bet, quia extima fuperficie fuos fallit Ípcéta-

|

emaculatam con(ícienriam aiebat ? Cor zieum,

tores: neque mundi felicitas; qux gaudium

& caro mea exultaverunt in Deum vivum,

fuis pollicetur, quidaliudeít, quàm mera o«

Quod e confcientia proba , ac defoccata o-

culorum deceptio,quia ut fcité D. Chtyfofto-

3

ritur gandium non fluxis creaturarum bonis

mus: NiÀi! babet flabile, neque frrmum , fed Bomil, zi

Anhzret, fed fummo bono adharet ; qua-

fela eff oculorum deceptio,8 priusquam appas " Gcoef.

QW'M&)

proprer in Deum vivum cor Davidis vera

At 4U0l4t : quis igitur verum qu&rat gau-

erfufum lztitia exultabat ; verum enim

dium , ubi quidquid fpeciem rifüs videtur

gaudium non de fucatis mundi concipitur

prafeferre,lachrymas alicit, & fletum accer-

" voluptatibus, fed de fummo elicitur bono,

fit, & pura eft oculorum deceptio;cüm & to-

1p Strim.

QU buic gaudio ait Bernardus : .52 compare-

ta mundi felicitas perfonata fit, & larva tan-

tur omnis alia jucunditas maror efl , omuis

tüm felicitatis ad minüàs cautos detipiendos ?

(fuavitas dolor , omue dulce amarum, omne

quapropter opportuné D,.Bernatdusait: Nu/^ Lib, de gva-

decorum fedum ; & omue pofiremó quod de-

la verior miferia , quàm fal/a letitia, Gu« C libero .

. lectare poteff, molesium eff.

tunc eó major eft miferia , quà uberior vi« ^ i,

4*

Non ex bonis mundialibus,fed expro-

detur mundi letitia , que nonnifi larvam

ba, confcientía , probisque cujusque mori.

habet gaudii, & peracta vita fcena fititium

bus veluti € pellucido fonte vera hauritur

deprehenditur fuiffe, quidquid mundus ex-

latiria, quce vitz innixa probitate furfum

hibuit felicitatis , & gaudii : non enim fi-

. ad Deum eéreclze. mentis fuudamentum ett :

dendum volupratum illecebris, quz fub lar-

non de exfuccis, vacuisque mundi bonis gau-

và lztitie decipiunt , ac interimunt : ficta

dere, led de confcienria emaculata; | mori-

eft, & tantüm in extima . frontis. cute picla

büsque ad normam virtutum compofitis Iz.

mundi latitia ,

qua propterea cor mnon

tari vera eítlztitia; Imononíolüm emacu.

imbnit , fed tcnui tantüm cálore exti-

quamvis

lata conícientia fundamentum eft, cui verum . , mam pingit vultüs fuperficiem :

P/ dm. 4. !

Anundi

.kconfcicntia emaculataferax proborumafíe RUR 3g€1'3&c.xgez6;

mundi fe&latores ex quavis parte deliciis dif-

jimpl;'citer, €$ abfolutà dedifii latitiam, fed

1Oe

fluant, divitijsaffluant , voluptatum là

in corde meos ostendens , quód nulla e$t an.

cinijs ad mundi gaudia provocentur , &

rebus externis latitia; qua enimà bonisex-

a.

mundanis bonis, commodisque ««umulati

ternis hauritur lxtitia, «or non aimbuit;

videantur cum mundo; gaudere , & ridere,

Íed oculos tantüm .decipit,ac afficit. . Scité

alieni tamen funtàvero gaudio ; quiaaquam

igitur quidquid in . mundo .eft concupifcen-

non bibunt de propriaciíterna; neque latices

tia dicitur oculorum ; quia «oculos £foras

gaudij de propriisfontibus, de probis fuis

itantüm fallit, :non &or intus alit.

533

4de

moribus, déque confcientia.emaculata hau«

Leviculum:eft gaudium , :guod . .non-

db

riunt, Idque etiamPhilofophi noverunt, qui

nifi oculos afficit , & intus non intrat , ne«

inbonis adventitiis non polle quemque ve-

-xquex'-pe'&us mellea perfundit :dulcedine, .fed

rum aucupari gaudiumafferunt, ut pra.ca«

felea inficit amaritudine : :piélaeft 1zticia,

teris Plutarchus lib. de virt, & vitijs, ubi ait:

quia fficla, & quam folus affectus non probé

ucundé wivere, & bilariter uon à foris sl

.affectus colorat ; verz letitiz fcaturigo eft,

fed à «ontra bomo rebus ip[is,in quibus verfa-

qua à proba confcientia dimanat , bec cnim

tur latitiam , &6 obletlamentum ex emoribus

intus »penetrat , omnia pervadit :vifcera , .&

Jf quafi ex fonte baurit,

in cordis intima jugiterexundat , & hac per-

fufus David DEO exultim gratulatur /in-

VACM

$. VI.

quiens : -Dediffi letitiam:in .corde mea,quia .

dis

folida, ac proba 1xütia eft;quae tuam à Deo,

Vera letitia nomuiffex qmorum pro-

'& proba conícientia originem :trahic; non

bitate , ac emaculatá cou[cientid oritur.

«enimementitum quidquam , & non verum

Qua & mundi, voluptatibus exhbibetur

à vero poteít -Numine efle ?. .cum .igitu£

mundi'Iztitia eam inficiat, imó & de(lruat,

fucata eff s cui filaroam detrabas

- dacryuns featet.

'qua-dimanat à vero Numine , & conícien»

41

itia:emaculata ; ;nequitullum :verum :gau-

E PEra letitia tifi ex .morüm probitate

dium haurire , qui exira DEUM in ; putt-

/ & conicientia dimanet :«emaculata ,

dismundi fontibus latitiam:ebibit.

-*ïn i

vera non 'eft , fed fucata ; probata

ayon eft; fed larvata, quam fundus VO!U,p'L'aS

mundi folo nuilum poteft :'verum pullulare

h

;gaudium , quia fpinis tantüm , & urticis

exhibet: non enim quain mundi voluptati-

Ícatet tribulationum , .ut uübique lachryma-

bus queruatur gaudia intus exundant ,. &

rum. luctüsque :offerat femina,, que in

abluunt cor fatagentis gaudere; nil enim ex

«ordibus fuorum :fe&tatorum infepelit 'fce-

znundi illecebris decerpitur, quod fapiat:

cundo'nafcitura foenore , '(ítque propterea

nequeamare falicesdulcia producunt poma:

mundus , non ager lztitice ferax , 'fed ima

N

cüm fit mundus amaritudine refertus nullam

vallis lachrymis referta ; locus;plorationis;

oteft dulcedinem exhibere, :quà potis fit

fuos demulcere affeclas,

Externam à mun-

'ut inde difcamus nullum verum nos :pofle

'gaudium inhaclachrymarum valle expifcari,

do eblandiente, & à fortuna arridente lxti.

«um lachryma cordis corrumpant lzetitiam,

tiam expofcere, non eít verum petere gau-

'verümque extinguant gaudium; :'opportuné

dium., fed lachrymas haurire, & venenum

S. Laureniius Juttimianus; Plorationis.ac las ;y,, dinterin

bibere." Bonaquidem & jugis letitizefcatu-

ehrymarum valls auncupatur big mundu, confhdiuesa.

rigo eft confcientia emaculata, ac probi mo-

4ut in dllo degentes nullum verum moriut 1n-

res; aícititia enim müindi oble&tamentanon-

A

venire po[Je folatium, Yuflabilicefl , 65 per

lil $

nifi pænit—cnda ftillant gaudia: «aufam ad-

momenta decurrens cafibus plenus 4 pericue

fert Apoftolus Joannes , quia: o»ne :quod in

TP

Mis feptus, turbinibus agitatus . flu&uationi-

| h?i/i.x.s.ä,

zmundo eficoncupifcentia carnis efl, & coneu-

4us anxius , cladibus vefertus, diffentionis

pifcentia oculorum, & fuperbia vita, loqui-

bus inguietus , mutationibus -dedius , Deo

tur Apoftolus tropic? per metomymiam , ut

contrarius , culo diffmiu , wirtutibus op- —

non fit mundus;qui concupilcat, fed in mun-

do homines ; qui varijs concupifcentijs fo-

pofitus , fanctitati inimicus ,5 pis suentibus

»

]

onuerefus.

4

lent exatdete: eft concupiícentia oculorum

Cim igitur

folis '*ïac'ïa'fymïs 'iuhn'xa't-e»t

jl, &i

curiofitas, pulchritudo , avaritia, & omne,

4f-

ia

qued oculi attingunr, & animus concupi:

mundus nullam poteíl veram exhibere lzti-

i &' :

tiam, quà mentem perfandat, & pracor-

7'£7m

Ícit , cujusmodi funt divitiz , aurum,. at«

dia irriget, Quàm fatoi igitur, quàm de-

gentum, gemma, przdia , opes, fpecies

ventüílg, quas homo avidé concupifcit: di-

liri, qui larvato ; ac fucato mundi gaudio

Íe concredunt; & veram poffe in muadi

citur autem concupifcentia oculorum , quia

cüm oculi fuos inres hafce obtutus dirigant,

voluptatibus letitiam enancifci credunt ?

falluntur , & ideo verum gaudipm per-

earümque hauriantípecies, quasin phanta,

fiam , & mentem immittunt , animum mo«

dunt in fe ipfis, quo avidiüs extra fe ipfos

vent ad hujusmodi externa, ac fluxa bona

illud querunt : vera lztitia eft, quz fuam

in conícientia emaculata ; habet 'fcatur:igi-

ferventiüs concupifcendum: opportuné D.

Chryfoftomus expendens illud Regij Vatis:

nem, quapropter nos erudiens Salomog

]

"2 de f].-

Pfalm. 4

Dedifli latitiam ia corde meo al z. qgau, djxit.

ait Prov-e.r-b:-s. v.1$. Bibe aqua

E

f'erna .

Veraui de Affc hia Tom. 0.

^

—

$66

Difi?ïrtatio. XXVI.

flerna )uk , flm;;zm putei tui , feu ut ex-

titia nonnif1à confcientia &

pendit D. Hieronymus Jibe aquam de tuis

dimanare,

aculatt pöli'ef

aqw&.

Quid? quéd Salomon eum mo-

... Quz vera eft lxitia, in tellure 1./cx'3rdï's

neat, qui aquis abundat , ut fuas ebibat a-

. noflr

47

i exculta per emaculatam conícien-

quas fi fidi exeítuat ?. A non delirus effet,

tiam , ubi radices agit , florere,ac vernare

mentisque inops , qui fiti exardens mallet

arefcentibus, ac hiantibus faucibus fiire,

didicit ; non enim vera eít illa latitia, quz à

proba non dimanans confcientia » Cor non

& in incertum aquasaliunde quzrere, quas

afficit, neque in corde

de fuis fontibus poffet ftatim baurire, &

germinat: & quia Da-

; vid poftquam lachry

mis,

& cinere peractze

49

ziät !0. caþ .

fitim extinguere ?. Ait Plinius : Orjgez

3«de Qr)'ge.

poenitentiz fordes abíterfi

t

quas delinquen-

perpetuo fitientem rHfrica generant , & na

do contraxerat, veram fenfi

À

tura loci potu carentem && mirabili modo

itletitiam, quá

intus affectus ejus experieb

atur dulcedinem,

ad remedia fittentium.

Namque Getuli la.

Deum alloquens,

cui & gratias agebat dixit;

£rones eo durant anxilio reperizs in corpore

Dedifli letitiam i

? corde meo; non dixit de-

eorum [aluberrimi liquoris veficis,

Orygi

dittiletitiam in mundi voluptatibus, in fce«

haud abíimiles dixeris,

quos mundus ad fe

minarum blanditijs, Regni potentia, armo«

trahit , qu fuis epotis aquis propriam va-

rum viribus, divitiarum theíauris, fed i5

leant fitim extinguere ; quibus fatiüs re-

coYde THeo , ne quis cenferet, foras quareiüe

torquetur, Bibe 4quam de tuis aquis, Fru-

dam latitiam elle.; ac poffe v

ftra in viíceribus velicam quis gefiat faluber-

erum gaudium

à mundo , rebüsque fluxilib

us prodire; ops

rimo oppleram liquore , cum perpetua ex-

portuné D. Auguftinus;expendens verba Re-

ardeat fiti ex aquarum inopia : & cüm pof-

gij Propheta ait:. Dedi/fi in corde peo:

fit pellucidos , ac frige(centes haurire lati-

erga EnavYAt. z';lz

non foris quarenda latitta eff.fed intusinco r. P[elm, a.

ces 6 proprio fuo fonte, zílibus exare-

des qua non fucata, fed vera eft latitia :

Ícentis fitis extinguendis opportunos; é tur.

intus in nobis, ubi germinat, quarenda elt,

bidis , a« coenofis lacubus putrefcentes e-

Ager eft. cor nofirum

mendicat anhelus undas.

* in quo plerumque -

|

Is vere fibi con-

fulit, ac propriz fiti, qui fibi ipíi fons cft,

pravorum fenticeta affsidiuum fuccrefcunt ,

qui non finunt florem germinare verz [ati«

& aquam bibit de fuis aquis, fibique de

tie : fed i hujusmodi vepreta radicitüs e-

proprio finu largiüs potum propinat ; ne-

vellantur, & vera refipifcentiz vomere no-

que aliud efít proprium in íe fontem ac.

ftri tellus agri excolatur

» ac feminibus joeg

cerfere , & aquam bibere de cifterna fua,

cundetur lachr

quàm confcdentiam refipifcentig lachry-

ymarum , quas dolor de pa-

tratis £l

agiujs elicit , illico germinat flos

mis abflergere , ac irrigare; quia 6 con-

veri gaudii , fuámque perfundit odorem $

Ícientia emaculata , ex probis moribus

quem recipit , fervátque. confcientia emae

fons fcaturit veri gaudij : & hoc eít bibere

culata ; & hec eft vera lxtitia non fos

aquam de fuis aquis, feu jucunditatem, &

Ias extra nos , fed imtus in nobis

renda,

quae

letitiam intus à ie ipfo emanantem : quàm

malé emendicat,de paupertina rerum fluxa-

Fruftra labore defati

gantur, ac fudore

48

rum, & mundi vena, qui fatagit verze lg.

madent,qui ia mundo;in

ebus interitui obe

titie rcficientes latices haurire !

46.

noxiis, & pereuntibus invenire veram l&ti«

Hasaquas de fuis aquis ebihit Pro

-.

pheta Kcgius , fed priüs patratum à fe de-

tiam fatagunt: tametfi terrena omnia toto

nilu emungerent, nec unam veri gaudii gut«

lictum Izchrymis fategit diluere , & poft-

tulam elicerent : premere quidem poffumus,

quam exitus aquarum ejus deduxerant ocu-

qua in mund

o aliquid videntur commodi,

li, & cum ipfe in gemitu diu laboraverit ,

& gaudii prafeferre,

*

s

non tàmen veram pof-

poítea obnixé DEUM rogat , ut velithanc

funt lztítiam expri

P/;Jlfïh $o

fibi aquam elargiti : Redde mibi letitiam

mere , neque tantillum

veri gaudii :

quia res fluxz ]

achrymis eli-

falutaris tui, hoc eft, ut explicant Hiero-

ciendis aptiores funt,

quàm vero gaudio ine,

nymus, Chryfoftomus, & Bafilius; Redde

ftillando; non funt,

mihiletitiam de remiffione peccatorum

qU& pereunt veto foe-

cunda gaudio , ne

que proinde veram poffunt

poít diuturnum de ijsdem luctum: fed fi

lzetitiam gignere,

-N W Gu - Aumlo uae GEMRO Va EL hw m

nec parturire: faciliüsex

peccatorum remiffionem, aceorum ve-

lapide fuccus expri

mitur, quàmex rebus pe-

—

$—

niam fuerat jam antea David coníecutus ,

(

rituris guttula ver

i gaudii: conícientia e.

cür adhuc tam anxié hanc concupiícit re-

maculata, & cor à quovis defeecatum

pro:

$,

miffionem ?. & pediffequam hujus condo-

bro verum parturit gaudium ,

quod. pro«

nationis letitiam ? cum hanc poffet à fe ipfo

pterea non invenitur nifi in im

R

O cordis';

impetrare ? fiqguidem ut etiam cecinit Ve-

in confcientia emaculata :

l

nufíinus Vates; 4usod petis intus babes, ani-

qU& eXtra nos

videtur latitia apparére,

fucataeft, & per-

Q

745 [i te non defictt 44uu5, David cum o«

fonata, non vera;

0

lim. delinquendo defeciffet , & for(an de

& oculorum potiüs i

quàm cordis eft lztiti

a: Ícité S, Chryfoflo.

H

plena remiffione hareret anceps, ad omnem

mus expendens praefata verba Re

gii Vatis ad-

k

excutiendam dubitationem hanc expoftulat

rem noftram ait : Nox dixjt

d

fimipliciter , &4

àDeo latitiam , ut. inde conjiciat plenam,

abfoluté. dedifli letitiam;

/'(d in [Orde mw,,

ac :o;a;em condonationem , cum vera lt

eftendent , quod uulia eft

h TODUS exterpjg

fm

letitia,

Confcientia emaculata fcmx proborum affeciuum ager,&c. 467

Jetitias bac enimmon eff letitia corda , fed

foculum ferens , & gladium unà cum filio

zanium oculorum ; &íicut oculi eximam

Z

montis conícendit faftigium varijs intus ex«

tantüm objectorum fuperficiem attingunt ,

agitatus affedtibus , qui paternum peclus

nec intus penetrant 5 f aliquid prafeferunt

diré pulfabant , cum innocentis filii letane

latitiz mundi voluptates , ac commoda ;

tem vultum intueretur , nil trifte fufpican-

nonnifi fuperficialis eft letitia , fi tamen

tis , licét brevi manu genitorismorituri? ine

ltitia eft ;

quae pedi(fequas fecum trahit

terrogavit filius ferena fronte patrem dolo-

lachrymas.

res diffimulantem , ubinam efílet vi&tima.

49.

. Non parit.verum gaudium ea volup-

Pater mi , ubi efl vitlima bolocauffz, cui Genef. 28«

tas , quz ftatim perit ; quod enim à peri-

Pater licét fummo tünc intus dolore correps

turis effluit gaudium , ftatim. evanefcit ,

tus refpondit , Deu eam fibi providebit fílgj

quod propterea verum nequit gaudium effe ;

zi, quales non fuerunt patris taciti getni«

unde fallitur vulgus letitig nomenclatio-

tus , & acri dolores in fuperando montis

E

nem imponens huic gaudio , quod à rebus

jugo per unius fpatium Dei ? rametíi aflli-

perituris videntur voluptuofi haurire , qui

*

&ffimus pater victimam immolandam noón

lenocinijs finunt fe voluptatum irretiri

*

indicaret filio, fe ipfum libentiüs exhibuif-

quz vera eít lztitia , non moritur, [ed

fet hoftiam ,. ut filium fubrraheret ab im-

jugiter oritur in corde ; idque nos edocet

molatione ; in cujus funere fpes tota pro-

Abrahamus in immolatione Ifaaci filij.

mifforum exareícens in propagatione Nepo-

Fortaffis nocturno fomno indulferat Abra-

tum numero certatura cum Íítellis corrue«

hamus , cum nocle intempefta & fummo

bat; dolebat praíertim , quéd ideó patet

Vr):t,i;l;

cclo ad aures licét fomno fopitas vox dila-

eflet , ut parricida fieret; & pro puptialie

. 4.

bus tedis , deberet funeftum accendere ro«

bitur, quà ei injungitur,filium, quem &Sa-

ra füfceperat , unicum (cilicet fuum gau-

gum.

Ubi in montisvertice conílitit, a«

dium , actotius domüs delicium , pro-

ram. ipfemet opere compofuit tumoltua-

priis fuis manibus jugulatum , hoftiam Nu-

rio , ligna appofuit , & mox conjediis in

mini immo]are eo in monte , qui à ceele(ti

filium oculis ajebat intra fe: O lux mea

.

L

chatiffima , tu ncfzcis, fed mox eris hac i

Genio eflet defignandus

- ad hocce impe.

t£ium antca inauditum expergefa&lus , ac ve-

lignorum ftrue extinguenda ; Ó vita meas,

luti quodam terrore percullusccepit , & im-

quam libenter mortem meam fubirem, ut

palleícere, & contremifcere: fiquidem per-

tu,filimi, viveres, fed membratim es in

u- nl A

inde erat filij peterc jugalum , ac necem exi-

holocauftum concidendus ,

cremandus in.

gere parenus; fed Abrahamus , quia vir-

pyra, redigendus in cineres : licét non fine

tutum omnium culturá infignis parére voci

oppreffi cordis dolore debeam in domum re-

celefti, ac Numini przcipientiad fummam

verti fine filio , — Saram uxorem adire fine

obedientiz cultutam ftuduit; non enim du.

fuo delicio, fine fulero, quo domus fuftine-

bitavit de cruento mandato, neque de voce

tur, ac familia fulcitur ; fed. quia Deo ju-

difputavit coelefti , (ed fidem (tatim adhi-

benti parendum eít , etiam fi mille effent

buit auribus , & lztus filiumtatuit in Dei

filij, omnes Numini mactarem : exigens

It

obfequium immolare ; paratus naturam po-

Deus filium meum , nulla mihi injuria in«

tiüs exuere , quàm obedientiam ; quá due

fertur, nullámque damnum ; repetit ipfe,

&us patat manum operi , ac przparat pedes

quod fuum eít, teneor rem fuam exigen-

itineri, nec crepidavit offerre filium Deo eum

t reflituere , cum G& auferre poffit no-

exigenti: qualis enim fuit religio credentis,

lentí,

tale eciam fuit obíequium obtemperantis ;

Cümque parata ia montis vertice om-

$Is

qui quavis difrupta mora, absque ulla cun-

nia effent , nilque fupereffer , quàm vicli.

ólatione fürrexit fümmo mane , accinxit fe

mz immolatio , tunc pater Numinis man-

itineri, & profe&lioni nulla monitione prz-

datum aperiens filio dixit ipfum alloquens :

miífa uxori; ne lamentis hzc moram inij-

Adeíthora Ifaace fili , aequé , actimor affli-

cetet obedienti , ac feftinanti coele(ti parére

&i patris , adeft tempus, quo tu zterni

VOCci: apparat , qua facrificio erant necef-

Numinis.fic imperantis hoflia fias, mox

fatia, comitem fecum ducit Ifaacum filium,

hac fuper lignorum ftrue immolanda: non

cui duos adjungit famulos , & bajulum lig-

aliam quzras victimam , te Numen expo-

norum , . ac foculi afellum,

Ícit cremandam victimam hoc in rogo, ne-

j9,

Mons, quem ccocleftis Genius oftende-

ceffe eft unà cam collo, & capite etiam ani-

rat Abrahamo triduo aberat , cui nomen

mum flectas in jubentis Numinis obfequie

Moria , qui plures diftinguebatur in colles ; &

um, fimortalis vitz dies furripit , largiüs

quibus , qui orientem reípiciebat S/zz , qui

tibi eternz gloriz impartietur fzcula nun-

occaíum Golgorba , qui feptentrionem 4f*

*

*

fis animo lztus , vitam

quam finienda

74 vocabatur

Ad hujus radicem montis

non perdis , fed mortalem mutas cum im-

poft biduani itineris folicitato labore, cüm

mortali , laboriofam cumgloriofa, srum-

defeffus perveniffet Abrahamus , juffit fa*

nofam cum beata :

omnem à te timorem

mulos cusrjümento fubfiftere, & lignorum

excute , non ob ullum à te patratum fla-

faíces i.n:.-lfggci humeros transferri, & ipíe

gitium mortem fuübis, fed ex folo Numinis

Bbbb j

' juffu

£68

Differtauo XVI.-

RT

'guffu » qiíia Deus te expofcit in vi&timam ;

nibi , quem affumens obtulit hroïlomujïum.;;

immolaberis: te expoícit ; non ut peréas ,

pro fito,

Quid ? quód aries pro ifaaco

fed cum ipfo incoclis vivas, GCregnes ; non

immolatur ? ífi Deus jufferat Ifaacum im-

türberis ; necformides; 1íi ferrum tuum

molari , cur fuum revocat mandatum, &

at

amputabit caput , hoc ipfum Numen ex-

vult arietem, Iíaaco fupponi ? — quid caufze

à

pectat, quod cum catetis coelitibus aeternze

hujus in divinis confilijs mutationis ? - an

gforiæ coronetur diademate .

.

.

exertit TnoX

ut quas excoluerat Abrahamus virtutes ,

pater gladium ; & inflectit in genua pro:

toti oftenderet polteritati ? obedientia enim,

cumbens cervicem filius ,. cedit in patre na-

íeu obfequium refplenduit , cum de no&te

tura alfe&tui , affectusobedientie ; obedien-

confurgens ftravit afinum fuum : fortitudo

tia pietati , & pietas religioni.

Suf penfus

inexequendo , quod perarduum erat : ani-

jam haret gladius, nullo impedimento de*

mi fimplicitas , & conícientiz puritas in

tentus,

Extenditque manum ,. &5 arripuit

fubjectione judicij : plerumqueobedientia ,

Gznef, $1.

Àn

&ladium , ut gumolaret filium fuum.

quó videtur oculatiot , e& deprehenditur ad.-

nonde palma videtur fortitudo zqué in pa*

lapfum pronior : in divinis mandatis tota

tte decertare, acinfilio 2 fortiüs enim vide-

fadti ratio celeritas eft obíequentis ; agno-

tur necem pro Deo fubire victima in filio ;

verat Deus patrem immolantem, & vidtie

quanr nudato gladio facerdos inferre; licét

mam ad necem fubeundam pronam, & pa»

internus dolor patris diré excruciaret ani-

ratam ; ideóque utrique pepercit , & facer»

doti , & viclima.

mum; filij tamen, cui mors jamjam immi-

nébat , acrior erat dolor, cum .mors acer-

Verüm aliam fuggerit D. Bernardus

j4

m

bior foleat juvenibus accidere , quàm feni-

«aufam , «cur non fuerit Ifaacus à patre im-

bus.

Emicuit é patris brachio inconcuffa

molatus, fed hic profilio arietem inter vepe

fortitudo , €& quia intrepida manu debue.

res herentemcornibusobtulerit, quialíaa-

rat filium interimere , quem ardentiüs vità

cus letitiam fignificat , quae incorde Abra*

propriá dilexerat : quia divina de fubna.

hami fuas egerat radices , & unà cum ex«

Ícente fobole promiffa in omnes partes Ab-

cultis ab ipío virtutibus excreverat eamfo-

fahamum difícerpebant ,' & (uneftiüs erat

venteemaculata confcientia , & quz ex tali

patti filium inter

corde lztitia oritur, non moritut : appo-

enecari,

4

ficere , quàm filio à patre

r

^

fité ad rem noftram ait D, Bernardus. — Nom T2 declam,

$2

Verüm cüm jam i&umgïadij"in'caputïilï.j

lfaac , fed aries morietur , 4tiia nonperibit —

vibraret pater fimul , & parricada; eccevox

tibi latitia , fed contumacia , cujus utique

de coelo intonat , quz inhibet filij;cedem ,

cornua vepribus barent 5 €9 fine puntlionibus.

ac deprzedicat Iupra victimam Deo obedien-

auxietatis e[fe non potest. — l(acigitur quia.

tiàm placuiffe,

Sed«cur , fi coronandus

veram, ac finceram fignificat lztitiam , quae

altiüs in Abrahami corde emaculata con-

erat in clefti regno Ifaacus; fizrumnofam

hanc vitam ftatim cum coelefli beatitate mu-

fcientize culturá radices egerat, non mori-

táffet , cur à morte fubtrahitur , qui mox

tur; unde non Iíaac, feu vera latitia; fed

trahenduseratad aternam felicitatem ? non

aries, feu contumacia perire debuerat, ne

immolatur líaacus, fed aries , ille enim ab

latitia periret Sanctorum , negaudium de-

Genef. 25

"Angelo Dei nomine vidtimari prohibetur.

ficeret , qu

od emaculata conícigie.

:

Levavit Abrabam oculos fuos, viditque poft

A

æ* ,3-

*

3

tergum . ATieIem dnter vepras barentem cor-

A

g*ä*(&&

m d

AC

MM

££

,æ?'

et

N

:»:

17?.

)i'&

w

MA

Ms m N

'es

»

VR E

M.

d

E

N

5

Q

NV

;

)

i«

ï;&

ifz

5

P

Lj

n&?'

X

w

&

T

gs

MO

xv

d

:ää

E

i

s

A

J

A

t

"

TANTSS

Q'K*'-xx

f

Y

K—":

v D)

f'/

Y

N

.

N

27 ij

N

i

As

A

QT

ag

o

d

ä

(

f

&

I

di

ää (s$69) 23

æwæwwææææwææs&æäïaæwæwmwææzæz

RD I *"*?g'??gwgwæa"g'

Eïäcääæm fümæ ææææææææææ&ïæäæc&æwä

DISSERTATIO XXVII

Probi affectus femina funt virtutum

quz non germinant ,

nec florent ,

nifiin

€xculto agro emaculatz confacnuæ.

r

Mzm:?z 'valupiate: E9 carnis delellationes vuera gzgnmdæ l.etzim

L

ánepta fuut 5 quia fluxe , c walatzles

u-

". (1/

L

i,

MC

(';ï**-æ;v

"—»».«/

**N*x Um vera lztitianon mo:

rectos renibus dxxxt falvandos, fed re&tos

——

riatur , non hac quz-

corde , quia re&titudo fuamin.corde fedem

renda e(t in rebus pere -

figit, non inrenibus, qui nonnifi illufioni-

L2

enaAYYAÍXd8

5 WE

untibus, qua càm fint

bus funt obnoxij : appofité D, Auguflinus

A W

2X

2

intecitui obnoxi , ne

JAt ig.

RC

4 Q

expendens verba Davidis ait : AN6o freur ferg.

$. «

queunt gaudium inge-

tatur cordas 6 venes , ita falvos facit ve-

GQ*

a 0290 N

rcre non moriturum

os corde , && renibus : quia cogitationer.,

non quaratur terrenis

& male funt 4n. pravocorde , &6 bone inretlo

in tebus , necab ijsdem verum exigator gau

«orde,

Deletlationes autem non.boue ad ve-

dcdm

dium; írultra enim petitur à non hábente;

mes pertinent . qua inferiores faut , 4tque s

terrena z. bona ucrü non ad renes , ded ad

nil verius, quàm veram letitiamfuas in cor-

xde duntaxat radices figere ; & fictas extra

£pfiusn .cor.

Propterea mon ita dict po[funt

Ccor , ac emaculatam conícientiam efle dele-

reili renibus , ficut dumntur recit corde , cama

clationes vero gaodio gignendo ineptas ;

,mm nbi cogitatio , 351 && delellatio eff,

cüm enim cor non tangant, necefle eü,ammo

Quod fieri non potefl , nifi cum divina, atque

angant, quotquot has fitiunt delectationes,

ætema cogzmntur

Dedifls, inquit latitiam

quz nonnifi ludibria fant delectationum , ac

4n corde meo , eum dixifjet , fignatum eff fu-

phantafmata , non deleGtationes

Hmc

per nos lumen vulis £ut Domsne..

JNATAL.S

David ceníet imaginarias effe omnes illas lz«

phantafimata rerum tezporalium , que n

titias , quz e rerrenis, rebüsque carnalibus

animius fingit , eum[]e vana, mortalíaue »,

eliciuntur ;

& veras , qu& cordi infident ,

jactatur , quamvá inanibus imaginat onibus

& à corde fcatununt , €6 quia /crmam £or .

affkerant fepe deliram , in[anamque latiriam,

Pfalim, 7.

da, €5 renes Deus,

lls tantüm verum

non tamen cordi bec deleclatio , ]ed renibus

impertitur gaudium ,. qui re&to funt corde ,

eribuenda efl ; quia dlle omnes imaginatio-

feu conícientiam habent emaculatam , &à

nes de inferioribus , boc eff , terrenis carna-

quavis pravi affe&tüs forde defoecatam , fta-

Jibisque vebus atiratla funt. ( & paucis in-

tim enim adjicit, 4« falvos f'acit redtos cor-

terjectis fubdit ) Fropter boc delettatum eft

de , Ícd cur repetit bis ipfum cor , ferutaus

€*«0r ?EOTML 2 u$ YOHCS CH2 zmrepare potuermt,

corda , &$ renes Deus, qui fa!wr f^cit ve-

non deleciare,

ANon itáque in renibus , [ed

élos corde , & non potiüs dixit, qui falvos

ibifatla efl deleflatso ,. ubi mwer/m FeYum.s

facit rectos renibus ? cüm praefertim foleat

P]

increpationem pram/u.r qä Deus a dextr& effe,

concupifcentia in renibus effervefcere

E

in

1d efl zn corde.».

uibus fuum aucupatur fomentum? & qui

Ea igitur lzetitia vera eG quam coníci-

p

nullo pulíantur depravatz concupifcenriz ai-

entia emaculata 1n corde fuvet à quovis dee

fe&tu, ij lilium excolant pudicitie; & con-

pravato affetu defcecato ; eít enim veralze-

fcientiam, ac cor cuítodiant à turpitudine li*

titia fimplex , queque nonnifi à corde exori-

bidinis defoecatum ?. Verüm maluit Regius

tur fimplici, quod & oculusà Magiftro Chri-

Vates ab hac abítinere phrafi, ne mundi gau-

Íto dicitur firnplex, cujus beneficio corpus

dio, & carnalibus videretur delectationibus

d

totüm fplendefcit , f/ oculus tuus fimplex fue -

favere ; fiquidem ex renibus terrena dele-

vit , totum corpus lucidum erit , ied cur con-

Gatio hauricur ex carne defumpta , ex con-

fc1enua emaculata oculo pariatur fimplici ?

cupifcentia ibi. exczeítuante exículpta : cüm

Illud ümpïex eít, in quo nulla adeft compo-

enim re&li effe nequeant; q'i carnalibus ir-

fitio , nulla mixtura rei extranee , nil aliun-

retiuntur delectationibus , afficiuntur gau-

dé coliecli, nil emendicati ab extraneis, &

dijs , que minime vera funt , ideo David non

ideololus Deus fübftantia dicitur fimpliciffi.

ma,

$70

Diffetatio XXVIL -

Liþ! l, "! 1

ma, txabkq"uïa fibi fufficiens millïus '.ü'?cxterni

ta letitià contraximus, refipifcentiae 'Ivac'hr"ly-

indigus, necquidquam; quod Deus non (it,

mis perfunctorié eluamus, Verüm ha fugge-

adtnittit : conícientia emaculata, ideo (im-

ftiones nonnifiab Orco fuam trahunt origi-

nem , cum íolam fuboleant animz internee

plexdicitur, quia nihil impuri, nil deprava-

ti affectüscontinet , nullus inipfafui amor,

cionem: funtenim hzc confilia cacodoemo-

nonfataus timor , non fpes vana »non deli-

nisfecreta fub fpecie perfonatiamici ;; ami-

derium inutile , fed £ola. perfunditur vera

citiam enim fimulat cacodoemon ; nec ejus

l

latitiá,. quá de fummo bono gaudet , nec

altusilludit, nifi qui percrebram ,!frequen-

lia agitintentione, quàmrecta , necalium

témque - exhomologeíin, fuam expiat con-

fuarum a&ttonum finem conflituit, quàm ip*

fcientiam , fuam facerdotifatetur infirmita»

tem , & vera refipifcenuz lachrymis nzvos

fum Deum, ad quem folüm -omruxia fua 1e-

-

votcat.

eluit.conícieatiz ; id enim praftat confeífio-

2?

Idque explicari etiam fole

t :aquilæ 'fö;

nisfacramentum , utnon folàm , quas con-

lertià; qua (uos explorátura pullos, & fpu-

traximus, fordesabílergat, verüm Gvires

rios feparatura à legitimis ungue fuípeníos

Íuppeditet , quibus validiüs cacodoemonis

tenet inaé£re , eósque radijs opponit folari-

retundamus áffultus , & hoftium coércea-

bus; & qui irretortis , hiantibüsque oculis

mus impetus , abítineamüsque à graviori-

Íolaris jubaris nitorem excipiunt, proban-

bus deli&tis , ut obfervat D, Bernardus in IPesnaprif i

tur legitimi , & in nidum fubmiffi foventur,

ccena Domini, übi ait, Dzo illu4 f.zcr.cmen-faäll"-'ï'"i :

Deute,

. & aluntur ,eó quiaindolem prodant aquili-

£um operatur in nobie , quatenus & fenfum

d. tapl,

nam: eos vero qui nonnifi egré folares .ad-

minuit án minimis , O in graviorióus pecca-

mittunt radios , ejísque nítorem nonnifi

£is confenfum ouninó tollit , qui enm ad

hoc accedunt facramentum debita przpara-

tremulis , ac palpitantibus oculis patiuntur,

ut degeneres nido pracipitat , G exhareda-

tionevires enancifcuntur,, mnefílatim tenta-

.

.

ita dixerim ;

$,

tos lapfu interimit exitiali

tionibus fuccumbant ; & cautiores, ac vi-

gilantiores progrediantur : . & confcientia

qui re&ti funt corde, quiconfcientiam cuíto-

diunt emaculatam , hi vera perfu(i latitia

fic deterfa internam accerfit lztitiam , quá

nonnifi in folo Deo lztantur , in quem fuos

gerfunditur , unde & ipfum Conciliur Tri-

Sef- u&az.

dentinum hoc idemedocet , inquiens: Jpfa

f,g.;'- $

dirigunt obtutus , neque latüm unguem ab

—

"ipfo abfcedunt , neque ab ejus legis obfer.

verà bujumodi confeffionie dificultas yac pec-

vantia defle&ctunt , eíque perfecto amore ad-

«4ta detegendi verecundia gravis quidem vi-

.Prowr?:.

hzrefcunt , quia ut ait Salomon,

Qui di-

deri poffet , nifitot ytantíique commoda , ac

Cap, .. — ligit cordie munditiam propter gratiam a.

«on[alationibus levaretur , que omnibus dig-

biorum (uorum , babebit amicum Regem.

i ad boc f[acramentum accedentibus per abfo-

$.

Nileft, quód zquius divinos emerea-

lutionem certtiffmà conferuntur , quia con*

turfavores, quàmmitidam jugiter, ter-

fcientia emaculata verá lztitiá cor perfundi

Íam cuftodire confcientiam ; & hancema-

;

F.a

acinterna beat -confolatiouc.

;

*

culatam ,. ac puram non facilé confervat ;

7

Imó id etiam luminis amperti

L

nifi qui poft lapfom crebriüs felachrymis ab-

peccata ; & eorum origines faciliüs digno-

ácuntur , & cüm notitia delicti initium fit

flergit refipifcentia , in frequenti peccato-

'emendationis , & viam oftendat falutis , nulli

rum Exhomologefi, quzvix integra cenfe-

-tur, firarafit ; quia ut vere dixic Melli-

dubinm , quin beneficio facramenti pcé*

Libo medi-

fluus Do&ctor.

ComptutAtto dilata qmulta.s

nitentiz viam fibi delinquens adaperiat falu-

tat: cap. 37 facit oblivifei : GU qui rationes fuas rarius

tis, fe ipfumrenim quantum poteít, coarguit,

inipiciunt ,

faciliüs connivente oculo ali-

fuain fe inquirit delicta, accufatoris fimul,&

quidnegligunt ; & ficut illi Mercatoresífunt

rzei officiofungitur, Imó & Judicis cüm fe ip*

C»teris accuratiores ,

ui fingulis faltem

fum damnat , ut abfolutionem obtincat, quin

Wif 1g

ibellum tationum

V1

:*hebdomadibus fuarum

& deprecatoris partes agit, Deümque enixim

attenté relegunt: ita ij pree caiteris purioris

rogat;ut lumen, quà fit eundum, ei impertia-

funt vitz , qui confcientiz navos fingulis

tur ad technas, & infidiashoftis declinandas,,

faltem hebdomadibus fedulo examine pet-

& cumDavide ait : Jlumina oculos smeos.,

P[al, .'ï'-:.. ?.

ED

pendunt , &-per íacram exhomologefin ad

neunquamobdormiam in morte , ne.quando

aures deponunt facerdotis ; càm delinquendi

dicat énimicus meus , prevalui adver[us

pericula crebra finr , & quotidiana , qua à

eum : hacautem luminaei à confeffario fuo -

diabolo , catne , "& mundo nobis függerun-

geruntur , ad vitia praecavenda , & tantó funt

tur; idebvigiles nos effeoportet , ut recté

efficaciora,quantó non pluribus dicuntur, fed

"m

incedamus , ocülísque adapertis , quà fit

uni foli inculcantur; quód veró hzc facra

eundum videamus , nec finamus nos ab ho-

exhomologe(is vires augeat validiores, qui-

ftibus vinci , qui jugiter nos tentant, velli-

bus conícientia munitur à fordibus abfter a

cant, alliciunt ; & quamvis non cogant , ad-

ad profternendum hoítem vaferrimum,ac in-

huc renitentesurgent ; hoc unum agentes ,

quilinum, feu carnis concupifcentiam noftrae

ne boni fimus , ne conícientize maculas

infidiantem pudicitize , ex eo cítra dubium

lij, fitdi

ftudiose obfervemus ; ne frequenter abfter-

eit; quia nunquam hoc repetitur facramen-

Hf A

gimus; curántque; ut nounili ieró , & feg-

tum , quin novum femper divinsgratiz ad.

niter,quas depravatis affcétibus fordes latva«

Pipinus

datur augmentuim, Idgug caufz,cur

reía-

.. Probi affectus Íemina funt virtutum , Gc.

$71

p Lihs, cap, s refetente St&phanb Abbate, fub Dagoberto

larefcit, . Proba quzque defideria, cafli af-

Galliarum Rege fupremus aulz Prafectus ,

fedus, amor falubris, lztitia exultans, fpes

vir probatiffima vitz, ac fame integerrimae,

animum erigens , ac hilarefcens ex una in

—

quique propterea Regum diceretur difcipli-

nos derivant emaculata confcientia , que

na ; quoties de noxis venerat confeffurus nu-

nonnift beneficio crebra confeffionis cufto-

dis femper pedibus ad hoc facrü accefferit tri-

ditur ; ficut enim quotidié aliquid contra-

bunal,ut ex pedum nudatione difceret,cuncta

himus fordium , & quotidie levioribus fal-

cordis fui arcana, nevósque omnes , ac cogi-

tem inquinamur noxis; ita necefse eft, per

tationes facerdoti adaperite , ipfümque no-

crebram confe(fionem «onícientiam abfler-

Xarum poenitere ,. quo uberiora fuíciperet

gamus, quia nifi contractas flatim fordes

gratie incrementa , auclisque viribus vali-

eluamus , radices hz figunt altiàs , & exe

diüs obfiteret mundi, «arnis, ac caco»

crefícunt valentiores.

Quamvis David

doemonis affultui, & Deo magis placeret;

Regum optimus fuerit , .ac ftudio addictus

cui quante plus difplicet impudentia peccan-

virtutum , quia tamen poenitentiam diítu-

tis ; tantó magis placet verecundia confiten-

lerat , innumeris propemodum fe viderat

"Circumdes

P/nl, 30, .

tis ; cui propterea fuum fuppeditat lumen,

malis obrutum , ajebat enim,

133.

quo pericula clariüs videat, quz declinet :

deruntme mala , quorum non esi nume-

Buf

hinc D. Bernardus loquens de beneficio ,

r comprebenderunt me iniquitates mea:,

lf d,

quod nobis per hoc peenitentize facramentum

- Deinter.

& non potui , ut viderem.

AMultiplicata -

confertur , ait: Oraná [pes venia , G miferi-

Jent fuper capillos capitie mei : hac mala,

dom. cap.t, -'

cordia in confeffone eff 5 nec poteft quu u-

qua Regium circumdederunt Vatem ,. for-

Jicari à peccato , utfiprids fuerit confe[fua pec-

des dixetim ,. quas confcientia rariüs ab- ;

catum j ex eo unuquisque juflus effe snctpit

flerfa poenitentie facramento contrahit ; fi

ex quo [us extiterit aceu[ator,

enim ítatim.non excutiantur , altiüs radi-

6,

Vàfa fictilia , qui per loca defert declivia',

€es agunt, viresaugent , :crefcunt., &alie

ne cadat, & ne qua defert vafa confringantur,

plures ijsdem accreícunt; inde fit , ut,

qui aApocal .cafe

cauté ambulat, paffus numerat;pedes nonnifi

$n fordibus efl , forde[cat adbuc ,

fecus ficre-

226

fu. ]

tuté movet? Profecto callitas, & pudicitia

bra.exhomologefi expurgetur conícientia ;

f 08'

funt in nobis veluti vaía vitrea , queque levi.

& verg relipilcentiz lachrymis abluantur 5

illifu , & franguntur , vel vitiantur; nonnifi

& abítergantur noxe , quas contraximus ,

cauté 105 opportet incedere; quia vix eít,

non folüm nitorinipla affulget munditiz; ac

qui recufet effecautus : hanc veró cautelam

virtutis 5. verüm etiam vera tranquillitas ,

nos edocet , (imülque füppeditat frequens fa-

& accer(ita lzetitia fuumibi domicilium fi-

cramentalis confeffio , quá confcientia ema-

gunt;quia tunc,ut ait Bernardus, 444rirudo

culatur;G lilium caftitatis rofcido lachryma-

tollirur ,. peecatum fugatur . tranquillitae

—Á—MÀÀEUMP EU U

rum imbre irrigatur uberius , & radicatur

redit , fhes veviuifcit , animus bilare[cit,

fcliciüs ; neque aliam putes caulameffe ,cur

Conícientiam , fi cupis hilarem,ac vero

&.

T

cacodeemon technarum (ubdolus Magifter

ferenatam gaudio;emaculatam effice 3. tolle

enixim laboret , quó facram exhomologefin,

noxarum caligines; abíterge culparum fore

feu piacularem confeffionem nobis fuggerat

des ; nubes omnespravorum affectuum ex«.

gravem , ac tcedium patiter ingerat , negotia

cute , ac difhpa ; tunc interna ejus fereni«

obtrudat, omnémque moveatlapidem, ut vel

tas intus ridet ; fimulque Deoarridet: tran»

rató, vel frigidé facerdotem adeamus,

Ca-

quilla effe nequit confcientia , fi morfus fen-

vendum efl;ne hiscecacodcemonis capiamur

tiat delidiorum ; fi vermes experiatur fynde-

technis,minutiffimas quásq; caveamus noxas;

refis, quibus diré acerat, Licét leves fint no-

f1 nolimus in majores prolabi, quia utait Sa-

xe,quascontrahimus, grave tamen nobis ad-

:'qrä(,'l(?'),. I ET

piens. Qui[perniz modica paulatim decidet.

ferunt incommodum, cüm internam abigant

T

7U. l.

E

-quietem , animíqae tranquillitatem cogant

$.. 1I.

abireextorrem; habent &leves noxz íuas

morfiunculas,& quamdiu has ferre mens adi-

Vc*m letitia mentem non fermatä

giturgtamdiuà vera retrahitur quiete, ac l-

?[nl. H

nec car bomini tranquillat, nifi per fre-

h

titia,&vix ferio hilarefciczubi morfus,Spuns

quentem. exbomologefim culparum aire

*

&urz, ibi mole(tize non defunt, neq; verá po-

nubes , ff—-naxarum caligines :

b

te(tlatitià perfundi conícientia,nifi à quovis

excautiantur,

verme,qui intus lancinat;fit ex integro libera.

7-

On folüm tería; & refipifcentiz la-

Hinc quibus cordi fuit confcientiz quies,core

chrymis abítería confcientia nos cau-

dis lztitia , & animi tranquillitas;(ive mares,

tiores efficit contra cacodoemonis

five fceminz,in id incubuerunt ftudij,quó cre«

technas ; nobisque paratas infidias ; verüm, &

briüs conícientiam facra expurgarent exho-

probos quosque in nobis excitat affeclus ,

mologeíi, imó fuerunt, qui quotidiana etiam

quos fovet, ut virtutum faveant culture,

confe(fione animam luftrarent,

Falluntur .

Lib. ssedi- ^

ut enim ait D. Bernardus,-

Omnia in con-

igitur, féque illi decipiunt, quibus volupe, ac

tAt &ADu 37*

fefone lavantur ,' confcientia mundarur ,

jucundum eft fordibus mergi , & confcientize

amaritudo tollitur, peccatumfugatur ,tran-

negligenres munditiem;eó faciliüs fe fordibus.

quillitas redit , [pes reviutfcit , animi bi-

coinquinant, quà flocci , vel nihili faciant "

cecc

Verani de Affeiitóus Tom, d-

mune

[ 14

Differtatio XVII.

$72

[

munditiem cordis,ac pudorem frontis: non

hoítis tartareus, quó mortem hominibus ine

modica eft humanz noltrae voluntatisincon-

'ferat ;; declinandum omninó eít venenum

i

ftantia;ac pravitas ; & nifi novis quotidie fti-

iftud,quod Diabolus mifcet , ut bibentes per*

í

mulisad rectum agatur ; in obliqua tendit, &

imat ; & eólethaliüs , ac triftiüs officit ; quó

ln

ad noxia diffluit: textiles in domüs angulis

blandiüs allicit , magísque placet ; ut quó mi-

ataneorum rotae argumenta funt , quaclare

nus putatur nocere, có perniciofius noceat.

t

evincunt , parietes negligi ; & vel nunquam ,

Non à mundo, fed ab authore mundi dima*

f

vel nonnifiiraro abftergi , ac fcopis purga-

nat veralatitia , G infola germinat emacula*

l

ri: quetaró eluitur confcientia ; & expur-

ta confcientia : fruftracircuis per mundi de-

il

gatur, varijs non poteft non fordefcere no-

licias, acvoluptatesj, ut veram adinvenias lz -

(

xis;. & ficut vitant , fugiüntque aranez ca

titiam, quaz nonnifi in folo Deo invenitur ;

£

cubicula ,. qu ancillarum fedulitas everrit

qui Opifex eft verigaudij, utícité Philo in«

creberrimé: ita mundtor eft , ac ornatiorea

fert ex Iaaci divinitüs promiffa nativitate ; ;;

b.quoddes

conícientia , quze frequentet , ac pluries in

inquiens : Opifex of Deus boni vifue , & gau- ,

rior infi-..

hebdomade ad pedes fe abijcit facerdotis con*

dj , itque Ifaac non uulgariter genitus , [ed. diesur po.

feffioni peragendz,

operante Deo credendwui esl , nam f vifia Tfaag ttorie

l

9.

Quamvis fit dexterrime exafciata citha-

smtelligirur , vifüs autem faior eft folus Deus.

f

ra., nifi tamen fidium difcordia ad leges

Fallitur igitur,qui veram ltitiam ceníet

II

h

femper concilietur mufice ; ac probi concen-

extra Deum factam ; eoenim, quód ab alio,

ü

tás , diffona femper voce refpondebit pulfan.

quàmà Deo eft faéla ,ficta eft , non vera , non

(l

ti; quin G nix ipía, fi diutius detineatur in

probata, fed fucata ; neque potis eft hominis

V

vallefordes contrahit , & à fuo deficit innato

implere voluntatem ; que cum condita (it ad

€andore.

Quamvis linteamina nivium vi.

normam divinz,fi fuos expandat finusjimple-

sz'i'*'þ,

deantur albedinem amulari, nifi tamen f

ri nequit nifià fummo bono,sítque proptcrea

ni

pius laventur,ufu , & ipía fordidantur , &

illi minus, quidquid eft infraDeum.

uàm

atrorem contrahunt, Hisce diffimilem haud

fatui,& deliri , qui hisce mundi fluxis molem

:

dixerim confcientiam , nifi fepius in facra,

nituntur verz latitiz fubflruere? adificant

mentali confeffione aquis lavetur lachryma-

fibi ruinam, qui lztitiz fabricam fluxis; ac

rum,nifi crebró abluatur, & expurgetur ; im-

:

caluris inzdificant ; ubi cunéta fluunt , &

ä

putitates, fordes, & maculas contrahit , qui-

ad interitum pergunt , nequit humana vo-

t

bus inficitur, & forde(cit;nec ampliüs vero ri-

luntas quiefcere ; egenz funt creatura om-

det gaudio;neccolitibus arridet;quia veralg-

. mes ütpote fibi minimé fufficientes : 'quod

li

titia nofiifitin munda;ac emaculata refidet con.

fi fibi non (ufficiunt ; quomodo alijs dicentur

Ícientia. Injufté plures conqueruntur, eó quia

Ui

, fufficere;ac verum efficere gaudium ? tametfi

verum , quod quzrunt gaudium , minimé e-

creata omnià fimul congeras;quia adhuc ege-

dÀ ds, P

D

nancifcuntur, quia ubi ron eft,nec effe potelt,

nà funt,& (ibi infufficientia non valent,volun-

illud qugrunt: noninvenitur in theatris,nec

tatem implere, nec illi fufficere, cüm fibi mi-

D

in choreis , nec in mundi voluptatibus,nec de.

-nimé fufficiant ; proinde nec verum poffunt

ff

liciarum illecebris; fed in nobis ipfis tancüm

in mentem gaudium invehere; quia fi gau-

reperitur ; fi confcientiam tueamur emacula-

dium fit plenum, totümque expleat voluitae

f

[

tam,hac fola eft,que veram ingenerat;ac inge-

tis finü,extranei gaudij quidquam in ipfa non

rít hilarítatem: cacerae hilaritates , quas lu-

admittit : qui plené gaudet , plené, & con«

dicra fpectacula , mundi cantus, lufus inflitu-

tentus dicitor , & is plenécontentus eft, qui

?j

mesn

ti, chorez, theatra , venationes exhibent,pe*

continet ; quidquid poteft continere , (eu ex-

&us non implent, fed extimam frontis cutení.

H

optare; & quiaomnia extra Deum perquam

cantüm remittunt , in fola fiftunt fuperficie,

exilia funt voluntati , & intufficientia ejus -

D

nec cordis pervadunt intima,

3

deliderijs expléndis , fequitur veram lzeti-

j

iQu

Quidquid extimé corpus demulcet,

| vee

tiam nonnifi à folo Deo in nos derivati ,. &

n

ram üequit lztitiam ingerere; imoterrena

in Íola tería ,

& emaculata confcientia

gaudia corruptz funt latitize , quzelatantes

u

foveri, acíuasradicesagere; quamviscun-

triftias inficiunt , nonlaete afficiunt; ficor-

&a creata fe explicent , infleut., porrigánt-

Ir

rupta eft latitia , eos corrumpit, quos cor-

- que, contracla tamen femper funt , & hu-

Q9

ripit: nil in mundo integrum , nil non infe.

mana voluntati explendze infufficientia ; cu-

&

&um , ac corruptum , & non folüm corrup-

jus capacitati folus Deusaptari pote(t, cüm

H

tum eft mundi gaudium , fed & eos corrum-

e

folus totam ejus valeat cavitatem implere ,

4

pit , quos afficit

*

hinc nos monet D.

U^ tihty, tg

izb. 6: de fa.

& capacitatem explere ; sitque propterea

V 16

Àutarib, dos

Auguftinus , ut hujusmedi gaudia perinde

Voluntati minus , quidquid minus eft Deo,

"

L

«

fatagamus evítare, ac venenum ipfum: ait

CHIBEE, CAp.

quia cum íibi non fit fufficiens, nec humanz

Ile

ipfe, bec gaudia veluti venenum diaboli ve-

. poteft voluntati fufficere , appofité S, Lau«

a

pudiare debemus ,quia non folim corpus , fed

rentius Juílinianüs in faíciculo amoris,

etian autmam necare feflinant : veneno pa-

?T

Quod fatis fibi effe non poteff ,. aljjs qua-

Q

riantur , que mundus in fuis voluptatibus

modo fufficiet ?/— creaturarum inopiam snfis CAb. 3,

p

gaudia exhibet 5 tametfi aliquid videantur

"nuat boc , atque univer[a nou ad fruima-

prafeferre dulcedinis , quá alliciunt; letha-

QU

nem , fed ad u[um fuife condita manfe-

0n

7227

liàs tamen inficiunt : hoc venenum appata

f4R ; parra (ex 1/?4 lex vej? '[dfient

li

[/7 117 79

h]

$75

: VXProbi A&"c&üs feminafunt virtutum , &c.

Em nntur)le einditur-ingmium, ut W ali-

niiliytu,dinem deoculo fimplici ; ac puto , qui

fi nitidus fit,clarus ,vegetus , plenüsque fpi»

unde fue. uelit capere. peregrinations [olae

ritu , corpus circumfert fecum etiam veges

um , quam à [uo , atque omnium Condi-

tum , ac vivificaluce perfufum.

4Zore.

Tametfi taceant creatu

rze , propriam ta«

Quód fi oculi (int malé aff«dti , Izefi , feu

14;

I2.

men loquuntur ino piam, fatentur infufficiene

obliqué afpicientes , lufci, lippientes , craf,

fiori tunica obduéti, egritudine laborantes,

«iam vetze latitizingenerande, hac enim à

£olo Deo eít ; illefolus e(t mentis noftrz

totum corpus eft miferum , acinfra dome-

flicas nebulas ingemifcit? pari pa&o fi c

Ofie

lztitia , .qui mentem noítram condidit; &

[cientia fitemaculata , fi intentio fincera, &

illé folus vero gaudio cor noftrum afficit,qui

€ordi illabiturnoftro; folus , qui menrem

affectus purus ab omni falíz gloriola umbrá&

defcecatus; precesitidem,eleemolynz , jee

«ondidit, mentem poreftverá latitiá fuffun-

dere4 quidquid eit infra ipfum , extra veri

jüniaà vitiorum fecedifcreta; ut pioinDee

lfä.q;;l 4di

um folum informentur affectu , necefsé eftz

. gaudijett limites ; ut faciliusex pumice pot-

titrtor ij

fin veró conícientia non fit emaculata , nec

d:mtrPa !

i

fit aqua elici , quàm à terrenis rebus verz

ftti,

lgtitite aprata materia : illud verum, & fo-

atfe&us pius , & purus, tales etiam funt

hominis actiones : eft.enim in homine affee

lum eit gaudium; quod non de vacuo crea.

turg puteo, fed de.pleno Creatoris fonte

&us., & intentio , quod in arbore radix.,

Ir

quz in fractus à ramis pendulos fuas diffuns

hauritur; inDeo folo vera quzrenda eít Ie-

titia, non in rebus fluxis, que lachrymis eli-

dit qualit

ates; prout enim radicis fuccus,duls

ciseít, vel amarus;

fruftum dulcedine affee

ciendis aptiores funt, quàmverz lztitiz in-

&um , vel amaritudine infectum producit,

a

vehendz ; quapropter, cüm id minimé regi-

Sirad,

2X

fanéla ,

AHR« CAb |

um Vatem latuiffet , ajebat.

Latabor, G ex-

quapropter Apoftolus ait :

B. ä/äggijp'

E'rami : quia abunatadice

fuccum hauriunt !« v» Eé«

ultabo iu te , non dixit, lztabor in ludicris

muadi fpectaculis ,neq; in ludis cheatralibus,

rami , &fructus ,quo nutriuntur.; & inctee

mentum fübeunt ; unde qualis eft radicis fuc»

gulz delicijs, concupifcentiz lenocinijs, divi-

tiarum affluentijs, dignitatum fplendoribus,

cus, talis & fru&tuum ; perinde ac-arbor fuas

in finu tellurisradices agit, utconferat foli

veítium cultu,(olatiorum cripudijs; fed z ze:

feecunditas ad arboris feracitatem 5 itaétiam

fignaté dixit n te» quia fi extra Deumin re-

bus fluxis, ac interitui obnoxijs veram qua-

pius affectus fuas in emaculata -conícientia

radices figit; & qua ex ipfo prodeunt; opes

füiffet lztitiam , extra veram fuiffetlatitiam ,

nec potuiffet gaudio perfundi ; ideóque fig-

rationes fru&usfunt , qui procul dubio dul«

«efcunt : ficut quce prodeunt a&tiones 6 de-

naté dixit: Lerabor., & exultabo inte , quia

ut ad rem noítram appofite Augultinus ex*

pravato affc&tu , & cenícientia varijs for-

deícente.noxis, acvepretisvitiorum flerilez

,», Pendens verba Regij

Vatis ait,

Non j4m.s

- ia Pfal

fcente; : nonnifi pravz funt; quia qualiseft

$n boc feculo , nonin woluptate contreila-

radix, tales, & rami; qualiseft conícientia,

tionis corporum, uec in palati, & lingua fa-

intentio, G áffe&tus , qui funt veluti radices

gorióus » nec in fuavitate odorum: mec i

humenarum a&tionum , tales iflze funt ; ficut

jucunditate bonortm tran[euntium , nec in

enim fcaturientes e fonte rivuli latices exhie

formis corporum. varió colorata , nec inzs

vanitatibus laudis bumane , nec in conjugio,

bent fitientibus'ejusdem cumfonte faporis.

€5 prole moritura , nec zn fuperfiuia tempo -

& qualitatis ; ita & humanz a&tiones ejusdem

valium divitiarum , uec in conquifitione bu-

funt bonitatis, vel malitizcum probo , vel

jus fezuli , frve qua locorum [patijs tenditur ,

pravo affetu ; mala , vel re&ta intentione,,

.

& conícientia

LÀ

'quapropter monebat Au-

frve qua fucceffone temporis vol'uitur , fed la*

tabor , exultabosn te; -«videlicet inoccultis

guílinus. — Non vald attendas , quid bomo

J aïly*[ulm.;æg

fili , ubi fignatum e[l ia noba lumen oultus us

faciat ,fed quid , cumfasit , ajiciat.

Domine.».

Elargitur paupeti pecuniam , qui divi«

1f

l

13.

E(t hoc lumen ia corde noftro o

ngha-

tijs affluit , nullus propterea inde fen(urus

"

impendium, fed ut aliquid videatur ab alijs

tum , quo recté ambulamus, ac Dco place-

mus, & quo totum corpus fitlucidum; cà

bonum opus exercere ,. feu ut inde aliquid

vanz gloriola aucupetur : opitulatur alius

. quia oculus , feu confzientia fitfimplex , &

emaculata, & nonnifi pios in Deum affectus

pauperis indigentiz, fedcum mediocris fit

fuggerat: omnmes enim puri , piíque affe&tas

fortunz , incommodum fentit , fed ut foli

Deo placeat jubenti levare pauperum mife»

à conícientia prodeunt emaculata , ait Serva-

. Lancapin tor, $i oculms tuus fuerit fmplex , totum

rias, fuamimpertitur pecuniam , qu& 'Utrf»

que eadem eít; fed quia affe&tus non eft

V.16, corpus tuum lucidum . erit , fuiffe Chriftum

híc locutum de pio affe&tu , & recta intentio-

idem , & intentio varía , ita & ejusdem

ne , quà, qui confcientiam habet emaculatam,

opetis fructus difpar; pulchré Seneca aitad

Epift, 45

rem noftram: Ngn im fatiolausef?, fed in..

oparatur , expre(sé faretur D. Auguftinus ,

quia cum Magifler Chriftus paulo ante de

o quemadmodum fiat. — Eadem ves , fi gule

datur , turpis efl 5 fi bonori , reprebenfionem

precibus;cleemofynis,jejunijs differuiffet : ne

: le-i,!.'

quis fuarum precum , flipis , aut jejunij vim

effugit, — Amico agro aliquis a[fidet , proba-

mus. — t boc fi bareditatie causa facit , uul-

.

omnem elideret vanis aucupandis rumufcu-

eur efl , cadaver expetlat, — Badem

& turpia

L

lis;ac futilibus populorum laudibus;adjecit fi-

Gcec a

*

funt ?

i

Vdaþi de Ajfä"ibw Jon. 1,

XXViL

$74

Difïcrtaziü

: kþtnt. G bonefla : 'refert;qwre ,& quemade«

calumnijs , detruditur in öäfïäfgs,ïäüdïas illi

", modum fiaut z. ergo snfigi debet per[uafio Cfeu

"pparant nunc latrones,nunc faifi fratres,& in

affetius ) ad totam pertinens vitam talis ,

caput conjurant mare procellis , terra pericue

|

qualis ifle fuerit , talia 6 que ageutur : ut

lis,aér tonitruis, ac fulminibus, jàmque in na»

're&ta (it vitae noftra inítitutio, oportet, ut

vi;in carcere ,folitudine; urbibus , contrarios

& conícientia tería, ac emaculata pius pro-

prorfus experitur eventus;nunc virgis caeíus,

. deat affe&tus , qui folum Deum afpiciat , in

nunc lapidibus diverberatus, & tandem Ro-

.Denm folum tendat, & Dei gloriam fibi

mam veniens caput amittit, quécelum lucra-

"- proponat fcopum ; tales funt, 4i, ut ait

retur : tamerfifintiofz fuerint Apoítoli femi-

H 'W.f;mp D l

4td Ebbef c,, Apoftolus , nom adoculum fervientes , quafi

tz;plenaamphractibus,& meandris,ac amba.

$,

UPO

- bominibus placentes , fedutfervi Chrifli fa-

gibusejusitinera; reclétamen femper am-

cientes voluntatem Deiex animo : cum boua

bulavit, quiaprobo femper, acpioaffectuin

voluntate [ervieutes , ficut Domino, & non

fummum bonum egit,fuásq; omnes Operatio.

bominibus.

Talis eft amor , quo habens

nesin folum Deum direxit : non igitur obli-

conífcientiam emaculatam , Deum amat ope-

qua,& plena ambagibus,ac amphractibus fuit

rando; quatenus , qua exercet opeta , in fo-

via D,Pauli ad ceelum,fed re&tiffima, & fem-

lüm Deum dirigit , & ideo Deum amat,

per eadem;ratione pij, ac finceri affectüs pro-

quia propter Deum duntaxat , operatur :

deuntis ab emaculata confcientia, & in Deum

purus eft, ac fincerus nofter affectus , (iin

folümtendentisthzecq;eft ufita d ceelum via,

quavis a&tione noftra Dei honorem, proxi-

per quam recté (emper ambulárunt omnes

mi utilitatem , & emaculatam quarimus

fancti culturz virtutum , ac proborum affe-

confcientiam ; nónenim homo fibi duntaxat

&uum addicli;propterea dixit Salomon. ju-

Sæpjäm. t,IO,

lu

vivit , fed in commodaetiam aliorum : unde

$ium deduxit Dominus P

E* Vias reä'aqf 40

]

qui fibi tantüm invigilat , ftertítque; ne alios

offendit illi Regunum. Dei,

du Uf UOteers LO IQ T COT CM REO ET ROE SE M — a P * ORRT o E -

juvet , isfuum non obit officíum, quia ut (cité

Caterum periculafrequenter in flu&ibus

17.

Ícribit Seneca. — Non potef? quisquam beate

Epiffola 48 .

maris , & terra itineribus Apoftolo irinen-

degere , qui fe tantüm intuetur 5 qui omuia

tia,varij cafus incerti;ac mali eventus, &rume

ad utilitates fuas conuertit * alteri vtvaso-

nze,ac perfecutiones ,quibus divexabatur,non

portet , fi via tibi viveres.

exitio;fed exercitio ei fuerunrt virtutis: cum

.

16,

ä Jii, h

ub aue -a UM m

Ubi affe&us anhelat ad nummos pecu-

militia fit vita hominis,adverfaricsDeus per-

$h

nijs inhians , ibi hofpes non eft charior, quàm

mittit, contra quos nosad victoriam erudit ;

pecunia : tunc affectus eít probus , cum ad

nil frequentiüsin bello,quàm tortuofos moli.

d L -

Deum eít perfeveranter reflexus ,. eft talis

ri aggeres.hoftilia flruere vaframéta, pugnas

—

atfcctus oculusille fimplex, quototum cor-

inftituerejhoíles laceffere,& punctim, caefim

'90

tl

pus fplendefcit, eítilla intentio , quá actio-

vulnera infligere : fed f tellustepente madet

nesornnes noftre in folum Deum,ut in pro-

fanguine, irrigatur uberiüs ad lauros trium«

f

prium collimant (copum , & per quam Deo

phales,palmásque viétrices : neque viélor licét

&

vivimus, ut Regius Vates, quihoc infigni-

crebra objerit pericula , plures fubjerit labo-

Anima mea illi vivet,

res ,nontamen àreécla deflexit victorize viaz

V

Pfal.a1, V.

tus affeétu ajebat.

3Ie

-quia hunc fategit affc&tum fovere , ac

imó militis Praefe&tus,, fi bellicam callet ar-

cl«

ü

emaculatam cum ipfo tueri confcientiam ad-

tem, & obfidione urbem cing't ,non direcla

P.falm, 10o, debat. — Non proponebam ante eculos meos

via , fedcutvis fuffoffionibus , ac obiiquatis i*

fe

"U« 3«

rem injuflam : & quia juftitig adharebat ,

tineribus acceffum ad urbis mcenia fibi appee

(0

af

nonnifi vias re&tas perambulavit ; non itine-

rit;quid niexercituum fupremus dux per ob-

. ris reclitudo vias fternit re&tas , fed affs&tus

liquatas erumnarum, ac calamitatum vias ad.

Pftln,

( 65,

probus, quique in fuum Deum collimat :

celeftem Jerufalem nos duxit ; neque defifti

ü

-etiamD, Paulus juftus fuit , & Dominus du-

mus re&té procedere;fi confcientia emaculata,

g

xir eum per vias vetilas , & oftendit illi Reg-

probóg;, ac (impliciin um feramur affe&tu.

t

Sapiezz.cap,

num Dei , & tamen per quot non ambula-

$. Ili.

-

tf

10, v. IO.

vit ipíe ambages ? per quot non circuivit

i

amphrac&tus ,. ac obliqua itinera ?. Judaeus

Pius , ac purus. affecius in Deum

di

fuit, inde Pharifzeorum Difcipulus, & fectz

pretium dat noflris aclionibisslicht Deus

lQ

-ad quam informabatur tenaciffimus , mox

mants velit effetum ,pluvis tamen

&

facir

é Difcipulo inauguratur Magifler j fervens

cordi affetium,

fat

fuit Pharifzus,& pertinax Rabbinus chtiília-

i.

N id debemus incumbere ftudij,quó in fin.

H

.norum infecutor, acfavus perfecutor.

gulis operibus nofter à quavis terreftri

Clp

aM üor, cap. fí quos inveniffet buius vie viros , ac mulie-

labe defeecatus affe&tus in folum cellimet

,. 'v. zly[

res vinilosperduceret in Jerufalem,1ed victus

füummum bonum,& actiones fingulas ad eum

De

ipfe, & ab equo interram proftratus , (imül.

dirigat inem, quem divinalex fuggerit: Pa

lit

que vinctus Dei gratia ex Rabbino fit Diíci-

rum prodef? , ait D. Laurentius Juftinianus ,

b:* regini*

pulus Ananiz , mox chriftianus, & Doctor

ardua iratiare negotia ,.cum Principibus ,

pe Pralar,-

dis

gentium, in omnes orbis partes proficifcitur,

& Regibia familiariter conver[ari ,. fantlj

t IQPO ZAzL,

d

terrarum traétus percurrit , marium finus

tathi , E [cientie celibre nomen acquirere ,

ls

traijcitpluribus fit obnoxius periculis,procel-

& non probo affetiu id agere , fà per elee-

bu

lisac naufragijs, utgetur erumnis , pullatur

t.ule!jnul;

r

mofynae elargici»'joncm paupetum ópi

indi«

Probi affectus f&mina funt virtutum &oe.,

$7$

indigentis , Deus cordis magis affcétum ;

Plerique funt, qui non modicum fun-

& 9.

quàm.extradite pecuniee effe&tum reípicit,

dendis precibus tempusimpendunt ; templa

ac peníat: optatquidem effe&tum manüs ,

frequentant, facris interíunt ,. xenodochia

fcd magisaffe&tum cordis; idquecaufz, cur

vifitant, jejuniis infolentiam carniscompee

prifcz legis inter ceremonias , quas Deus ab

Ícunt; afflictis funt folatio; miíeris levarni-

Hebrzis exigebat in. facrificiis inftituendis

ni; lugentibus gaudio ; fed parum, vel nihil

ea una erat ex pracipuis ; manum victimz

medullz hiíce ineft operibus; (untenim alba

imponerej non tam pedes ad aram movere;

quidem offa, fed exfucca, emedullata, quia

quàm manusad hofítias admovere : Ponet

nullo fulciuntur pio affs&tu , ideóque hum£

Levitcap, l.

ananum fuam. [uper caput. bofita, & accepta-

repunt; quia alis deflitnuntur ; quibus ad

"V. 4,:

Deum fubveherentur,

Pra cateris facrifie

bilis erít, nonparum fudant facri Interpre-

r ÀM———MÓ— Ó ii —— i I ——— Ó—À MC

tes incaufa difquirenda , cur exegerit Deus

ciis, holocau(tumerat Deo gratum, quia to»

hanc manás fuper caput hoftiz impo(tioné,

tum Deo, ejüsque honori cremaretur , ac

N

quo fibi foret facrificium gratum , & offe-

abfumeretur: & ficut inlege weteri erant

renti utile. Cenfet Oleafter, voluidfe Nu-

facrificia ceremoniarum , vel victimarum ,

men hac manüs impofitione fuper caput ho-

ac rituum differentiis diflinéta ; ita noftra

fliz non folümopus fubindicare manás, fed

opera varia funt, & affe&tuum difcrimine

& affectum cordis , ad quem pracipué re.

differentia; quedam in noftrum etiam ce-

fpicit Deus nullius victime , nec rei exter-

dunt commodum, ut comedere, bibere, dor-

nz índigus, cüm fibi fit fufficientiffimus :

mire; aliaqua ad folum Deum diriguntur ,

d igitur à nobis Deus exigit , ait Oleafter,

ac veluti holocauíla inflituuntur, uc funt

[

ut f[acrificaturinon folüm bostiam offeramus,

Wyfm.r..'ol :

preces fundere , corpusjejuniis macerare,

fed & nos ipfos cordis Affecium , 4c piam vo-

rebus divinis intereffe, facra fe expiare exe

luntatem adjungamus : quia folae pecudes,

homologefi, divinum fumereepnlum: pri-

U

fi per fe fpe&tentur, nec Deo videntur ac«

fni generis facrificia parum funt medullatas

cepte , nec offerenti fructuoíz, fed probus

quia vix pio aliquo afficiuntur affectu ; cam

affsétus ab emaculata..oriens confcientia ,

1

fames ftimulat ejus latratus cibo fedamus ,

puróque corde dat hoftris, & vidimis pre-

ac morfuscoércemus ; cum fitis ardet, £ri-

tium: hinc D. Augu(tinus expendens illud

gidà,vel alio hauftu ejus extinguimus z(lum

Pfaln, $54

tegii Vatis: £ me funt Deus vora tuayait :

nec quid ultracogitamus ; fi (omnus feafus

V,18e

quaris quid des Deo ? non animalia aris

incipiat fopire, imus dormitum , nec quid -

oblata: decerdis arca, de cellarso bona con-

aliud animo voluimus; íiaéris ferena, ac

[ctentia , de te ipso profer te spf:

24

4

m.

blanda tranquillitas nos ad campum invitat,

L

K 9«

Offeramus Deo cum hoftia externi ope.

eximus fpatiatum, vel per vireta pratorum,

ris, munus interni affectus ; offeramus de-

vel per umbriferas valles, velapricoscolles, -

focatam à quavis noxa confcientiam ; hzec

& nil aliud in noftro veríatur corde; & pro«

[

eítque Deo immolatur hoftia gratior; hoc

pterea hzcíacrificia, quia pio deftituta affe.

à nobis expof(tulat Deus (acrificium 5 quam-

& non funt. medullata; & parum prodelt

vis Chrittianorum facrificia fint orationes,

jejunium fineemendacione , eleemofyna fine

eleemofynz , jejunia, mortificationes ; non

commiferatione; preces ex ore fundere , &

tamen vult Deus, has hoftias fimplices eife ;

ftipem & crumena perfundere , fi non ad(inc

ll

fed exoptat , utiisdem emaculatam addamus

calentes affe&us ; ventris vacuitas, fine men. .

conícientiam , ac mantiffam pii, probíque

tis pio atdore frigida eít inanitas; fint ho«

1]

affectüs, ut holocauftum fiat medullatum;

locauíta noftra medullata probo affe&tu ple-

haud abfimile illi Regii Prophetz cum dixit

na, utque talia fint effundamus coram Deo

d

- P[aim. 65,

Holocaufla medullata offeramtibi: ubi Au-

corda noítra, ut nos rnonet David inquiens:

l?

guítinus: quid eff medullata? intus teneam

effundire coram illo corda vestra; effundimus Píslm, &1;

4j

ebaritatem tuam : non erit in f[uperficie, in

tunc cor noftrum cum pios, probósque affe. v. .

medull meis erit, quod diligo te : nil nobis

&us elicimus, quibus Deum profequimur,

interius medullis noftris ; nil intimius cot«

In facrificiorum oblatione, victima-

&f

dis affe&tu, ac emaculará conícientià , quz

rum immolatione, prohibuitDeus, ne fa.

nobis dumtaxat innoteícit : non n fuperfi-

cerdotes (anguinem victimz comedererit,íed

l

cie, fed ex cordis intimo debemus Deo li«

juffit totum ad aram effundi Leviz.c.3. v.7.

tare, eique fervire ; quisquis tantüm exte-

quia fanguis fedes eft animee, alimentü vitz,

riüs, absque interno cordis affetu Deo man-,

& qui fanguinem adimit, animam prodigitz

fl

Il

cipatur in fola füperficie extima Deum colit;

voluit nimirum Deus in omni noílro facri-

lr

& magis fatagit hominibus placere, quàm

fäcio,' voluntatem;cor, & intentionem, velutà

u

Deo; & hicnon offert holocauftum medul-

languinem coram fe effundi, hoc eít omnes

latum * ea opera, qu& agimus funt holocau,

noftros affectus & conícientia prodeuntes. e.

|

fta medullata, quz internus,ac probus cor-

maculata in ipfum dirigi, neguttulà quidem

dis affe&tus ditnanans é confcientia munda,&

in aliosufus refetvatà. Cum igitur oramus,

Sa"n:r:giü""

defoecata comitatur, ac informat : non de-

jejunamus, eleemofynas elargimur, facris in-

lectatur Deus offibus exíuccis , ac arefcenti-

terfumus , in folum Deum nofter afcendat

fj m

"

bus; íed plenis medullá, íeu operibus pium

affectus , ei foli teto corde adhereamus,

e

cordis redolgntibus affcétum,

Ccce 3

tUf

Operis

Suy

$

4

6

Diflertauo XXVII--

O'perx'ïs effz&us «—-t.änti à Deo pgnfatür,

hoc oculo f& räp;üm fatetut in amoremptrz

quanti cordis z (tirbatür affe&tus; e(tnon mia-

dibundz , ac verecundz fponífz, Vüulneráfli

nüs fufio, fed cordis effüfio , qua noftris dat

cor meum [oror mea fponfa : vulnerásti cor

Leyit, 6,2;

operibus pretium: lex olim edicebat: osuie

ezeum inuno oculorum tuorum.

"V, 25.

aflimatio [iclo [antluarii pouderabitur ; hiac

23«

Verüm omiffa hac Tertulliani expen-

enim fola pondera fallaciarum erant exper-

fionejad rem noftram exatiüs alij per ocue

tia: ita dixerim opeta noftranon ponderan-

lum cordis interpretantur affedum, & per

tur opinione vulgi, neque zílimantur -ex

capillos mentis cogitationes intelligunt :

nitore, acfuperficie exterioti; neque ocCu-

mira eftoculorum concors motus , &afpe-

lorum indiciis perfzepeà vero errantibus; fed

&us, cüm uterque pati femper.paffü gradia-

ex folo cordis affe&tu, quém emaculata con-

tur, nec finifier à dextro unquam diffentiat,

Ícientia gignit, ac fovet,

Ad Numinis al.

LITAREU

ä

nec in diverfa abeat, fimul enim uterque . in

tare accefferunt munus. oblaturi Pharifzeus

idemfertur obje&tum, illidque ambo fimul

jactabuadus, ac divitiis affluens ; & vidua

V

alpiciunt, nec interillos, éft ea diffenfio,ut

Hebraainopiàlaborans : ille fronte erecta,

unus coelum füfpiciat, & alter terram infpi»

magno flrepitu plures profudit. pecunias;

ciat; hec eadem uftiitas, & confonantia fe

hzc veró ara duntaxat duo, & quidem mii-

prodit in capillis, quiin capite -omnes in

nuta, corde humili pofuit füper áltare ; &

eundem componuntur ordinem., & fimul u-

tamen, quia Phariízus fuperbiente fa(tu plu-

ä

nus videri poffit ab alio-difcretus: & ficut

zes illas erogavit pecunias; & vidua humili

in. homine nil effet deformius, nil. turpius,

quidem acceffu;exiguo effe&u, fed pleno ar-

quàm difcors oculorumvarietas; fiunus cce-

k

dens affe&tu facram. adivit aram, longe plu-

lum fufpicerer, & alius. humum infpiceret

f

ris Deusfecit duo hzcviduz minuta, quàm

vel aliatorvitate in diverfa ferrentur ; ita

fl

totam illam argenti molem, quzeà Pharifzo

affe&us noftti cordis, tunc.cor Numinisvul-

K

jactabatur , quia apud Deumpluris cenfetur

nerant; feu rapiunt, ciim hanc fetvant. con«

&ffectus, quàm zftimetur effectus,

fonam unitatem , quá fimulin Deum ferun-

el

&2.

Plurimum videbantue przfeferre pon-

tur, & inipfofolo

ieícunt , in'quo fuam

f

adinveniunt mietani

i

deris, G momenti Pharifzi in templo fe lau-

: nom placerít Deo . hu.

P

dantis, preces, jejunia,eleemofynz, quz ta-

mani affectus ,f unus in coclum tendat, &

«

men licet in extimo cortice aliquid videren-

alter deoríumferatur in terram; unus Deo

tur nitoris ofítendere ; nil tamen intus habue

adhareat, &alter divitiisinhiet, lucrum (i-

q:

N

€re pretij, quo vel difcolorem zequarent la.

tiat, carnis delicias appetat ; eítenim hac

M,

pillum : id interfuit difcgiminis duo inter

torvitas oculorum,qua Numini difplicet : &

at

hebrez viduz 2ra minuta, & pregrandem

ficut hzec in affectibus cordis in Deum con-

D

illam Pharifziargenteam moiem ; quia mu«

fonantia eft, quae. coeleftis fponfi corrapit:;

af

nufculum viduz ex intenfo oricbatur áffe-

ita & hacunitas, ac confonantia in capillis,

(«

é&u, quem conícientia emaculata , & Deo

feu mentis cogitationibus, ei debet confona

di

efle,qua incordis reltcet áffectibus,

placens intus fovebat in animo, & quiaapud

ul

Deümáffectus eft, qui pretium noítris im-

:Hancconfonantiam, ut Deus nosedo-

24

t

pertitur operibus; longé inopis viduz mu«

ceret fibi pergratam effe., jüffitin Abrábami.

; Genef E.

tt.

nuículum Pharifzi fuperavit plures[argen-

facrificio,ut aves (imul cum animantibus im-

T.19,

f

teas pecunias , eó quia nullum ha ex probó

molarentur,.eo tamen diícrimine , ut brura

affectu pretium habuerunt ; fed potiüs vana,

animalia in.pluraconcifa fruíta, & aves in-

Qür

té,

quz ipfi inerat jatantia, ac plotía totum e,

tegra facrificio defervirent; G peraves hu-

PEEI]

pi*q

holtis

vacuavit pondus; G quia tartar

mani defignántur affeftus , qui furfum, de-

Lb 14ting

optimé novit , omne nofiris opéribus pre-

orfum, reclé, obliqué , ad dextram;, ad fini-

1

Ti

l

tium à probo affectu, quem fovet emaculata

ftram feruntur , prour magis homini libet,

conícientia procedere ; omnem nititur lapi-

'& huic potibs, quàm alteri adhzrefcit ob-

af

LT

dem movete , quo probum hunc affectum

jecto; per brüta animalia veró noftra fub.

velomnino fubtrahat, vel faltem inficiat,

t

indicantur negotia , que quamvis dividat

, minuátque: fcitINumen fibi vel maximé de

homo ín plura frufta, quatenus pluribus in-

Qu

ter

noftro complacere affectu, qui é purgata, ac

tentus curas fuas partiturin rem domellicam,

fimplici proficifcitur confcientia: hincfacer

publicam ; G curasvarias fufcipiat in uxo-

Pch

M:

Ia CADtE - €,4.

fponfus fuam alloquens fponfam ait ; vzl-

rem,liberos, familiam, fübditos: debent ta-

meh affectus per aves defignati fuam fervare

fuP

"Ue 99

neráfli cor meum foror spea [ponfa s vulne-

vafhi cor meum in uuo oculorum tuorum . &

integritatem,& nondividi, ut eorum aliqui

fop

in uno crine colli tu$ : non quódfponía vul-

dentur Deo , aliiz-mundi voluptatibus; de-

qlle

nus aliquod inflixerit fponfo , fed quia in

bent omnes affe&tus noflri uno, eodémque

n

uno oculorum cor ejus rapuerat: ait enim

ordine ad Deum tendere, & ipfum folum

* 2l

tyl

Tertullianus Salomonem allufiffe ad laudaz

intendere ? non placet nofler affectus, fi in

d

tum illum in oriente morem mulierum,quz

plura divifus partimDeo, & partim mundo,

r

honeflatis tuenda causà nonnifi operta facie

ejüsque voluptatibus donetur,

L

uno duntaxat detecto oculo n 'publicum

Quod pet oculos humani defignentur

nj

prodibant ; cumque fponfus hunc ia feemi-

affectus, qui fi probi fint,cor cceleftis fponfi

E

hh

nis morem commendaret, eà quia honeftati

VlH(

rapiunt,innuit ipfe. fponfus , vulneraffi cor

"u inuue eculorym tyerum , ícu probo,

—— —

4

DI

tuenda effet ascommodggus , ideo abune

jJ77

Pröbi affeQus fcmina funt virtutum &c,

ac firhplici tuo affectu: fed ..cacad-&mo-n inid

enim leiznceps habitutum in Deum zeüm;

incumbit (iudii; quo probitatem à nofiris a-

quem abincunabulisut Deum coluerat: fed

bigat affeclibus, nobifcum amiciuasinit , &

non putemus ludere voluiffe Patriarcham in

commoda, ac voluptates fpondet, dummo-

239

voti fuiemiffione; hacenim Dei promiffio-

do oculum dexttum, feu probumac fimpli-

ne, acípeereclus, fi Deus, qua petierat,

E

ceimn affectum , quo in Deum tendimus, vel

effet.daturus, vovet Dominum habiturum

corrumpat, vel omnino extinguat; & pa-

in Deum, & quidem eundem, quemà puero,

éum imitatur , quod inivit jNNaas cum

ut Deum femper coluerat; vovet voti com-

viris JabesGalaad, qui enixim rogárunt, ut

poseandem deinceps religionem «olere ,

vellet habere fibi confeederatos , fponfione

quam hactenus femper:coluerat, & eadem

data fe impoiterüm Regi fervituros, quibus

Numini exhibere obífequia, quaantea Íem-

1, Reg.e,11, Naas Ammonites repofuit z. 4n boc feriam

perpraltitit, acfirmiüs flare in religionis

vobiscumfadas , ut eruam omnium vefirum

Obíervantia; ac fi dixiffet : 1 Deusme cu«

oculos dexteros,erat ferocientisRegis defide.

ftodieritin via, & dederit panem ad vefcen-

rium rnifezos illos üábi novo federe junctos

dum, & vellimentum ad induendum, & re«

ad bellum proríus inutiles efficere ; & quia

verfus fuero profperé ad domum patris mei,

finifter oculus tegebaturclypeo ,. dextrum

erit Dominusin Deum:: feu in eadem reli.

volebat erutum ; idque propterea agebat ,

gione altiüs vefligia premam ; .& ffirmiüs

ut nou folüm vincere dedifcerent,fed & pu.

Deo inferviam, ac ferventiüs, quàm antea z

gnare diffueicerent. Hocidem tartatearum

undelicét Jacob à puero Deum coluiffet, vo-

legionum Princeps exequitur cum iis, quos

vettamen novum , ac uberiorem profectum

fibi amicitiá devincit, & foedete jungit; e-

per:exactiorem virtutum culturam : :quia

ruit iplis oculum dextrum probiaffectüs, ac

nofter affectus, quem emaculata conícientig

rectz conícientizz, feu oculum fimplicem,

in Deum dirigit non folüm defle&tere ab in-

q7i ad folum Deum dirigitur: & hoc femel

cepto non debet inftituto3 verüm & ferven-

eruto oculo, avulío probo affectu, & variis

tiüs eidem hzrere: qui enim in exculta,.ac

foedatá noxís conícientiá epinicia fibi occi-

emaculata conícientia fuas probi affectus ;zde

nit Sathan , quia hominem jam proftravit,

dices agunt, ita firmiter Deo.adharent, in

ac miferé debellavit, quia oculo illo caret ;

quem tendunt, ut alió non ferantur,

quo folo utiturhomoad pugnam contra ip-

Idque nos edocuit Itaias qui :refert , fe

a. !

ium, & quofole reclàferrur in Deutn.

vidiffe Numinis folium, & plures Seraphin €sp;s,

26,

Id enixim curemus , que per probos

utrinque ftantesz ./7ds Dominum fedentem

affe&tus , & conícientiam emaculatam ad

fuper folsumexcelfum,&eleuarum;t$Serapbin

»

Deum jügiter curramus, nec finamus noítros

fiabant fuperalludsfex ala uni;&/ex ale alrers,

affestusadalia di(trahi , nec extraDeum di-

duabus uelabant faciem ejus.€ duabus vela-

Ícurreré : eaenim fola velocitas datur lau-

bant pedes ejua C duabus volabant:ied fi Serae .

—

di, que ubi juffa e(t, veftigium fiftit; nec

phini ftabant juxta Dei 1olium,cur (imul &

ultra deftinata percurrit; & motus noftro:

voláfle perhibentur ? flare motum .nepat,

/

a

rum affsctuum tunc commendantur,cüm ul-

quem volatus.adítruit: vetatenim ftationem

NU

tra à re&taratione przícripta non feruntur,

volatus, at corporis prchibetquietem,quam

; .l5

!

neque contra ejus przícripta ad alía diver-

ftatio invehit, quid igitur? quéd líaias :di«

tuntur : tunc enim à fua deflectunt probita-

cat, fe vidiffe Seraphinos ftantes fuper folium

te; quia à Dei fe avertunt bonitate: animi

Dei fedentis, & fimulalarum :explicato re-

motus tunc funt probi , cüm recta ducuntur

migio volantes? Non putárimSeraphinos,

; iiä.z.a'e ird ratione

;ait Seneca: ZEgros feimus nervos effe,

quos viditIfaias, Numinis circumvoláífe fo-

"6Ap. 35,

&bl inuitis nobis moventur ; & tunc noítri

lium; id enimNumini ibi fedenti non con.

affectus seegrotare dicuntur, cüm non arbi-

gruiflet, GCimportunus, ac indecens fuiífet

trio noílro, fed fuo proprio feruntur impe-

volatuss fed dicendi funt alatumexplicatu,

]

tuj tuncenim impingere incipiunt, & elabi,

quafi volaturi, fedminimévolantes, firmiüs

quia reclà non incedunt: (ifemel in Deum

in eodem fteriffeloco ; ficut plerumque ita

tendant nunquam debent defiítere.

Jacob

inaéreaquilae alarum expanfione librantur,

,

Patriarcha exul, ac peregrinus in fuga ad

utimmobiles prorfus fi(tant, tametfi extentis

alis volare videantur,

eiopotamiam , cubat nuda fuper humo,

Hic ftandi -modus.

füppofito capiti przduro lapide, & fomno

defignat, Deo per probos affectns,purámque

fopitusarcanam mylticé fcalam vider, fimül-

conícientiam adharentes, primo paratos effe

l

que. Deum fibi ipondentem tutelam fempet

adomnem Numinis nutum, ag:lé:que adoo-

beneficam : excuflo mox fomno Jacob vorum

Tmne ejusimperium: ex eo qcod 'expanfíis

|€exef.28,

inibi vovet : $z fwerit Deus mecum. cuffo-

alisftent firmiüs,ingens produni defiderium,

'0.2!'. j

dierit me $n via, per quam ego. amóulo , &

quo rapiuntur ad Deum videndum, ut in

:1

dederit mibi panem ad vefceudum, & veffi-

eum fetotos immergant : alas fi libranty

L

mentum ad induendum ,. reverfisque fuero

affedtüs indicant vehementiam, incendiüm-

profpere ad domum patris mei, erit mibi do-

que amoris,quoDe opropinquiores ardentiüs

minus in Deym, — Nilnovi videtur Jacob vo-

&fluant, ac veluti uruntur , ideóque quafi

fä

DT

ville, cüm promilerit Deum habere in Nu-

indigeant alarum flabello refrigerari, alag

ndens vie

/

men ; erit mihi Dominus in Deum; vovit

expandunt, — Scité 'Qleaücr expe

fionem

!

e78

: Diflertanio

XXVH.

üoncni lfaize ait * Duabus volabant , id est

mercedem, fed ex faflo petió ?. nón. indiget

:

fuflinebant fe in a£re, quia per amorem,quo

gaudia emendicare exteriüsà nmiundi volu-

Huïll!'lo Ms

Numini adherebant, immobiliter ei here-

ptatibus, ac deliciarum illecebris, qui hone-

bant.

Sub humana inducuntur forma Se-

ftam, & emaculatam | tuetur confcientiam ,

raphini, quóluculentiüs homines prodant,

neque qua exteriàis imminent pericula pavet;

Prov, 1&,

ä

qui per confcientiam emaculatam; '& pro-

qui intus tutus in confcientia quiefcit. Hinc

bos, quos fovent affe&tus, Deoadhzrent; hi

"V, 56».

gi

Salomonait: Iw timore Domini fiducia for-

4

eniim itaftant juxta Deum firmi, & immobi-

titudinis , feuiu confcientize probitate , &

i

les, utvel ipfo volatu fe in aére medio vi«

honeflate fecuritas,

$. Gregorius preffius

deantur fuflinere; & hacipfa ftitio volatus

Li.tmoral

/

etiam fumit timorem ,. fcilicet pro timore

eít, quo proximiüsad Deum accedimus, cui

Dei, quo nobis mala timemus inquiens: 75

-w'f-!-'ïP; 1.

ferventiüs per probos affedus inheremus:

via Dei à timore incipitur, ut ad. fortitudi-

f

ad firmiüis (tandom juxta Deum - neceffarius

li

nem ventatur. . Nam ficut in via feculi au-

e(t volatus ifte, quo per probos; eósquefer.

1

daria fortitudinem , ita in via Dei audacia

It

ventiores affectus, Deo adhzremus, perinde

debilitatem parit,

Et feut n via faculi ti-

| Seraphini, qui fimulftabant fuper thronum

Ui

mor debilitatem : itain via Dei támor forti-

Dei, & volabant: volare enimad Deum | per

tudinem gignit Salomone atteflante.

In t1-

f

!

-

probos affectus perinde eít, ac eidem immo-

more Domini fiducia fortitudinis. Nimirum

biliter adharere.

Ad id fortáffis etiam al-

]

confcientia emaculataaffe&um, & elicic, &

Qap. 40»

lufitlfaias, ubi deviris qui emaculatze. ftu-

f

fovet timoris, quo fibi mala culpze timet, ne

dent confcientiz , ac per pios affetus Deo

à fua deficiat fimplicitate, necfuo deftituatur

t

adhztefcere, eümque enixim amare, áit ?

tü

nitore; G exconcepto timore ad fiduciam

| Oui [herant in Domino mutabunt fortitudi-

pervenit fortitudinis, . quá malis obfiflit im»

nems,a[|ument pennas, ficut aquila, current,

minentibus, quía cüm foveat ipfa infe inno-

- && nonlaborabunt ,' ambulabunt , &5 non, de-

centiam; nonformidat quidquam ab aliis

g

fcient.

Mirüm fané quod viri virtutum ad-

pati, habet (iquidem munitiffimam arcem in

QW

dicti culturz, fpéque ftrenua ere&ti, dum a-

fua fimplicitate; nonenim fufpe&la eft pati;

)

quilarum pennas induunt , .ac perniciffimas

à

quod infíe patráffe non. meminit: hacque

affumunt alas,non tamen dicantur volare, fed

eit conícientize tranquillitas, quz vanitimo-

currere, & ambulare ; camad ambulandum

ris excuffis nebulis mentis invehit ferenita-

non ala;íed pedes. requirantur : ambulandü

tem; & inconcuffa munit inrernum homi-

ufus pennarum eít potiuis abufus ; adiquid

nem fortitudine, quia qui innocentiam in

b

igitur plumas induere, & alas affümere, fi

fe fovet,nil eft quod pati ab aliis formidet,

4

volatus non intenditut? fed quamvismon in-

ngl

tendatur volatus, fufficit tamen, fi attenda-

$. IV.

PH

tur ad profe&tüs ftationem: fatagunt per pro.

Semina proborum 4 tuum . in

lg

bos affectus, qui per plumas, & alas fubindi.

cantur, flate in profectu virtutum, de qua-

exculta per [acram exbomologefrm

rum cultura dele&antur , ut & de emacula-

con[cientia 35 uberem virtutum

t

ta confcientia, cujus honeflatis fplendor tan-

mellem germinant,

:

p

Lib.*., de

tus eítait D, Ambrofius: UJr vitam beatam

, Roba & prorífus emaculata confcientia

niltimet; quiaquod abaliis pati. de-

zylx

q

effic.c. 1-

efficiant tranquillitas confciemtia , & Jecuri-

?

Mi

tas qnnocentie,

— beat,nonformidat : animum enim (ibi

4f

28.

Conícientia fiquidem emacu-lata"fo'!em

re&é confciá nulla imminentis mali fufpicio

turbat,nullz inquietant anguítiz,nec angunt

b

eemulatur, cujusexortus f1 reliquorum fydc-

LHenil u dy af

rui nitores abfcondit, nebulas tamen abi.

calamitates: habet in fe domefticam argem,ad

| (ritur ad, a

it; ferenitàtem invehit, & fuis radiis cun-

quam tutó confugiat,propriam fcilicet inno-

é&a illuftrat, ac decorat ; cum enim fua . fol

centia, quà vibratas acerbius minas deludit,

fibi luce fufficiat, aliis eandem abundé imper-

Idque caufze, cur ingruentibus calamitatibus

Á

L

titur: ita fulgor , & honefítas emaculate

nunquam deturbarià propria potuit mentis

ferenitate Apoítolus Paulus, quiper varias

l

conícientiz reliqua, que bona putantur fe-

cundüm voluptatem ampertituriis, qu& ex

antithefes zenigmaui fimiles propria defcri-

ü

probo proficilcuntur affectu; [ítque propte-

pfit pericula imminentia 4 dexerzs, & finiffrie

pt* gloriam , & ignobilitatem.per infamiam

u

rea emaculataà confcientia , qu& non alienis

Íplendet nitoribus , fed propriis eflimatur

6 bonamfamam , ut fedutlores, € veraces,

&

t

judiciis , domefticis petcipitur fen(ibus, eft-

ficut qui ignoti, && cogniti: quafi morientes,

& ecce vivimus: deinde concludit guafi rri.-

0

que ipfía fui Judex, ac fuce felicitatis fibi fa-

ber: fi mala fit fe iplam fupplicio torquet,

Sies femper autem gaudente.f.

Quid? quod:

b

fi proba proemium fibi impartitur, & gau-

Apoítolus tot circumfeptus periculis, pref-

li

fuscalamitatibus, zerumnisexagitatus mori

N

dium: placidé enimharet, animum adipat,

mentem ferenat, pectusimplet , & cor tran-

cenfeatur; G tamen adhucvivat? licétpre:

Lib.Y. epif^, quillat confcientia. bona, quia ut etiam affe-

matur anguítiis, angatur preffuris, punga-

«

2 2e

tur tribulationibus, adhuc tamen intus aia«

ruit junior Plinius : A7Magnztwdo animi nil

&

ad ostentationem, fed omnia ad confcientiam

cer, G mente cranquillus medullitüs gau-

t

refert, retiéque fatli non. ex populi fermone

det, quia ubi proba confcientia, ibi & flo-

gl

gidua

li

r

lï

Probi affe&tus femina fünt virtutum, &c.

$79

|

]

ridus vernat affe&us gaudij: appofité D,

Quinimó ea eft emaculatze conf&iemiæ 31,

;

JHeitil $$« . Chryfoíftomus ad populum Antiochen, AN;-

dos, ut quafi Numinis videatur immutabili-

|

bil aliud eff trisíe, at , mifi Deum offeudere,

tatem zenulari, cümab inconcuffa, ac tran-

|

uod cim aberit, nontribulationes , non in-

quilla affueti gaudij fruitione divelli nequeat,

fidia; non quidquam aliud fapientem animum

nulláque fit cafuum varietas, nulla fpei ti-

lrW, t

m

porerit coutriftare, fed quemadmodum fi exi-

tubatio, nulláque felicium , ac infelicium

viciffitudo , qua internz lztitiz turbet fe-

gsuam [cintillam iuJacum proteceris profun-

dum , flatim extinxera : itidem. & omnis

renitatem , interrumpat quietem, & intere

iriflis faperabundautia in bonam mi[ja. con-

cipiat tranquillitatem : probafiquidem con-

;ln f.fllü,"!äk

Propterea quidem

Ícientia femper impavida imperturbabilis,&

118

feientiam extiuguitur.

& Paulu. femper gaudebat,quoniam interius

inconcuffa medios etiam pertranfit hofles,

lh

ecundàm Deum latabatur, ueque tot ma-

ipfa enim fortünam pedibus premens; hono«

lorum capiebat fenfam,

Sic €& ebrabam

res, & divitias defpiciens; fola fibi ipfi mer-

Patriarcbà erat in delelatiene multa paffue

ces, atqueampliffimum eft przemium ? vir»

tutis cultor defame preconio haudquaquam

triflia: proba (iquidem confcientia nullà in»

umbratur triftitie caligine,nulla pulfatur ze-

folicitus fua fe conícientia oblectat , mu.

rumnarum acerbitate, nulla angitur angu.

rum zneum vitiis objicit.

imerrogatus

Bion quznamres in vita metu careret, fer-

fliz preifarà, nec malorum capit fenfum; &

licét triftis exteriüs appáreat , ob vatias tri-

tur refponditfe £ona bec eff confcientia , &

ftandicaufas, quibus validé oppugnatur, in-

quia vacate culpà maximum eft folatium,

tus tamennunquamà proprize lztitiee dejicie

nil eít, " quod magis hominem ltitiá affi-

turferenitate, GL animitüs. femper exultat :

ciat, quàm proba confcientia: eft proba

coní(cientia Scyphus Jofephi, in quo auguta-

hzcenim eft prerogativa probz confcientiz,

caufas maeroris- excitere, minas triftitiz abi,

ri; ac inebriari folet animus interno gaudio,

ac verá lztitia: licét adlatrentexterihs ca-

gere, GLadverfantia qua

que inconguiïa pro«

lamitates, fubfultent tribulationes, inful-

pulfare fortitudine,

20,

Ager eftproba confcientia,cujus cultura

tent adverfa, imó G frendeat orcus, fre.

alia non eft, quàm ea virtutum , quarum fe-

mat tyrannus , hict baratrum , adhue pro-

L,,'o äd COO

mina in uberem proborum affe&tuum fege-

ba conícientia in tuto pofita nil mali timet,

f ?i2i 12

tem germinant, Hinc D,Paulus animitüs ex-

G de fuo. imperturbata gaudet bono,

cultabatintus, cüm foris varijs, premeretur

Plura recenfet D. Bernardus malorum

$*e

triftandi caufis, aitipfe; Propter quod placeo

genera, quibus obfidetur , & oppugnatur

suibi n infivmitatibus meisincontumelijs, in

viti probi confcientia, qua tamen nunquam

necefftatibus, in perfecutionibus én augufljs

expugnatur , quia anguílie , preffurze, &

"? Cbriflo, Ubi latineé placeo , grzce delector

calamitates, qua corpus exteriüs pulfant ,

animum intus non tangunt; appofité D, -

legitur: non enim Apoftolus fuas egréinfir-

mitates ferebat, non triftabatur preflus angu-

Bernardus ait: Premat corpus, trabat mun- Lib, dp ine

ftijs, pulfatus preffuris, calamitatibus exagi-

dus , terreat Diabolus,illa evit fecura. . Bona teriori domo

tatus; fedin contumeliis, infirmiratibus, an«

confcientia fecura erit. cim COYDus ruoritur

9?

; Cap. g.

guítiis,X perfecutionibüs animitüs gaudebats:

fecura. eim anima coram Deo - prefentabi-

ptur ; fecura cum in die judieij ante tribunal

h

quia ubi emaculataconícientia, G virtutum

cüultuta; ibigaudium floret; & probi omnes

rerrificum jufli Judicis flaruetur.

Cunm

affe&tusgerminant ; & delectatur , qui pro-

mundus omni volubilitate . circumvetetar ,

bani tuetur confcientiam uni Deo per pios

floreat , rideat , pereat, tranfeat ; nunquam

Homil. 4.de affectus adherefcere: appofite. D. Bafilius

marce[ftt bona con[cientia. Subjiciatur cor-

grariar a, aitt Anima,que [emel (e modis omnibia defi-

p in pena, in iunjuris maceretur , verbe.

derio adfirinxerit fai Conditora,jamque in»

ribus lanietur , eculeo. diffendatur , £ladío

fuevit oble&tare. fe tanta. illiue pulchritudi-

erucidetur , erucis patibulo affgatur, fecura

femper erit cónfcientia.

Cujus letitia tanta

nis contemplationes provfus uon finet , && ve-

bemens illud gaudium , animíque fitam . ju-

e(t, ut velipfam coeleftem incrementet bea.

eundifmam diffufionem intercipi , aut. im-

titatem , quaptopter Regius Vates ait: Ex« P/aL», 49«

ultabunt [antli $n gloría , latabuntur in cu. V:5*

mutari , per multiplicem , ac [uccedaneam

caraalium affellionum. mutationem , quia

bilibus (uis, nulli dubium, quin David de

ea potius , qua alijs marorem afferunt. , in

illa fuerit exuültatione locutus, quá in cce-

eumtulum fibi vertet , & acceffonem latitias

lefti patria exultant beati zternà felicitate

cujusmodi erat Apoffolus dum fibi probé ad-

donati , G ubi in pacein idipfum dormiunt,

& requiefcunt ; ob quietem, & ceffationem

modum complaceret io infirmitatibus ,in trí-

bulationibus , per[ecutienibue , €9 anguffis.

à laboribus: fed quenam funt hzc cubicu.

Nimirum cultor probz confcientia fic fir-

la, in quibus dicuntur letari? & inquibus

mus, ac inconcuffus ftat, ut nullo extetnz

eít lztitiatanta, qua ultra beatam celiglo-

adverfitatis turbine à fuo dejiciatiir interno

riam adhuc beet, ac fummo paradifzez £e-

gaudio, à quo non finit fe ab ullo calamita-

licitatis gaudio novam fuperaddat letitiam 2

tis genere divelli, poffíntque propterea in-

non putes , quidaliud effe hoc in coelis cu-

gruentes calamitates corpus pullare, non a-

bile tam uberi refertum letitia, ut. ipfum

incrementet. ccele(lis beatitudinis gaudium,

nimum tangere,nec ledere.

Verani de Affeitibus Tenn, I.

Dd dd

quàm

$80

Differtado X?I(Vl.lu

Quäm Qemæäuïata confcientia; in qua veluti

& hu;uc aH"e&um, ut e)'c.tefgä"ret ä tefreæfw

in proprio fuo cubili hret, acfovetur fin-

quem contraxerat, pulvere; aliud fuggetit -

.

cerg loctitize affeclus ; fcité Hugo Careníis,

gaudium, quod nonnifi coleftia. faperet

L

Letaóuntur in cubilibus fuis , fculicet im con-

rjott

dQ A BM T ONKCWOS CUT EE

Gaudete aurem quód nómina, veflra f

fcientia: quia babent tam bonum Dominum,

funt in celuu z ille purus eft, ac fimplc»

qUi dat. peccantibus uratiam.

étus, qui ab'emaculata oriens conf;i:

;v

Tametíi qui coelefti donantur beatita-

in folum Deum tendit, & cum David ait:

0a

^

te veris ubertim gaudiis exundent , eà qui:

Quid mibi eff in. calo, & 4 te. quid volui vf*

mortalis vitze excufferint angores , omnes

fuper terram * "DEUS cordis mei , G pars -^

abegerint preffuras , angultias , - calamita-

mes DElS in eternum ,| & propier folum

tes, G quidquid- adverfi poteít obtingere ;

DEUM , ejísque amorem omnia hilatiter

adhuc tamen fpeciatim letantur, eÓ quia

pautur, Gagit,-quia purusamoris affeétus

emaculatam excoluerint confcientiam ,. &

non eft mercenatius: neque ideo bene agit,

in.ea probos quosque aífe&tus. foverint :

r d

vel loquitur, utlaude pafcatur.

quàm

í

erax eft proborum affectuum; ac prz-

-

Si amor (it purus,& ab omni terreflti

34,

lertim. gaudiorum emaculata conícientia !

pulvere defoecatus non creaturam imitatur,

cum felices beatorum animas fibi de bona

fed creatorem emulatur, qui univerfapro-

conícientia adgratulantes, uberioribus ful.

pter femetipfum operatus. est ,. (eu ot ple-

ciat gaudiis: Lerabuntur ia cubilibus - fuis

nifhmam , ac inexhauitam boni*tazczn , ob

feilicet in con[cientia : qua propterea vel

. quam voluit fe ipfum impertiri cresturis.

ipfis eeternis gaudiis incrementa addit, quae

llle igitur amoris affzctus in creatura divi-

aternam veluti

beatitatem — beant : tanta

num zmulatur , qui e pura, acfimplici

d 2 u cipÉ — W. d* Ua d. . AER - W nE hia d& ERE . d. WenEL ^ Ra od —— al

eft proba conícientiz pacata tranquillitas ,

dimanans confcientia in (olum DEUM rc£tà

utvelipíos etiam coelites. exhilaret,, ac

P

tendit , nec quid aliud intendit, quàm Nue

beet: & de hac co

"

LL E

&

ientié probitate vo-

minis bonitatem: talis fuit ceele(tis affectus

J Corini

Àuit Magi(ler Chriftus faes gaudere Di.

fponíez, qua poma omaia, zque nova, ac

D

Em UM

Ícipulos , quos propterea vifus eft reprc-

vetera , fuo duntaxat fervavit dilecto. Fru-

hendiffe, in quo videbantur mon tmeruiffe

lUt z:,ry;ä, 20,

&us recentes, ea dicuntur opera , quz in-

TL

eprehenfionem :. Rever(! funt - [eptuaginta

lege Evangelicaà divinze gratize feracieplauta

'2,17.

duo cum gaudio dicentes etiam demonia f*&-

producuntur, cujusmodi funt DEUM amae

jiciuntur nóbis; nimirum latati fuerunt Di-

re; in ipfum credere , in illo fperare, eum -

ícipuli ob rem praclaté geftam ,. ob patra-

precari, & plura propter ipfum pati, fiti ar«

ta miracula , ob proftratum cacodemo-

dere, fame lancinati, vigilijs: impallefcere

nem; S&tamen Magilter Chriítus vifus eít

«f'lagïis Íe cruentare, pravis concupifcentiis

*

€os reprehendiffe , eó quia ob miracula. pa-

froczaum injicere ,

1;

iriicentis aninii impetus

trata, résque praclate geílas gauderent ,

dixit enim illis : Jerasmtamen in boc nolite

coercere, avaritiamabigere , ítipem paupe-

ribuserogare: hac, & alia id genetis opera

;m.,f $,0,24

gaudere : quamvis non improbaverit Chri-

poma dicuntur recentia,

Vetera autem ea

ítus res geítas difcipulorum , tamen repro-

funt, quz non beneficio füpernaturalis gra-

bavit gaudium, eà quia non ex fonte fatis

tiz, Íed natura impetu producuntur, cujuse

puro, & defocato ícaturiret : quamvis e-

modi fun: videre, audire, olfacere, tangere,

nim rarum, ac magnum fit, hoc donum ;

edere, bibere, loqui, dormire, & heec poma

-mirabilis etiam ac magnifica hec in. caco-

veteraunà cum novis Numiui funt offerenda,

dosmones poteftas; quia tamen non fuit id

uno,eodé mque fimplici amoris affeétu, quia

opusvirtutis, qu& Difcpulis ineflec , fed

hic tantz e(t virtutis,ut eciam naturg opeta-

diving gratize , quz illis adeflet; ideo non

tiones fupra naturam evehat , fiex probo

de patratis miraculis, non de rebus, quz

afíe&tu inDeum dirigantur,

1dque fuit,

praclaré gefleranr, voluit eos gaudere; íed

quod tam ferió Apoftolus primis illis Eccle-

de emaculata confcientia , de virtutum cul«

fiz fidelibus commendavit; etenim fcribit ,

tufà, qvia verum gaudium nonnifi de ex.

Sive ergo manducatis , ffue bibitis, five a«

1,Cerinthe

culta , & emaculata conícientia prodit: no-

liud quid facits omnia in gloriam Dei faci-

£Ab;106.

luit igitur Magiíter Chriftus fuos gaudere

te; & mos iíle fortaffis viguit in Ecclefia us«

iícipulos de patratis miraculis, de viéto

que.ad Tertulliani tempora ; refert enim in

cacodeemone , eó quia hzc ad illorum non

libro de corona militis, moris fuiffe apud

fpectarent lalutern , & alia effent potiora

',

Chriftianos ad initium cüjusque operis cruce

dona, de quibus folidiüs eis liceret gaude.

fe fignare ; quod perinde erat, .ac dicere,

te, quapropter ibidem quale fit hoc gaudi«

- hoc fiat ad gloriam Dei, ia nomine ind

um, quo debeanr gaudere fubindicat in.

duz Trinitatis.

.iViA

Lue. le,T.

quiens: Gazndere autem , quàód nomtna ve-

'Tripliciter poteft nofter affe&us in

20,

3j*

fía feripta funt in calis ; ideo autem fcripta

Deum dirigi, vel enim fe quis divinis man-

44 —— o "P LE O ub ao x — Ü d . lm CRRLS CA ao

funt in ccelis , quia per pios affectus affue.

cipat obfequiis ,& à noxis fe gravioribus cor.

verunt in coeejum . paffim confcendere : re.

tinet formidine poenz, & ex me

.u gehenna-

prehendit Chriítus affe&tumgaudij, eó quia

lisignis, & huncaffectum »,on promit pura, *

in (üuum reclà non collineet; terminum , fed

ac emaculata conícienüz ; haec enim omnem.

íoli Deo

[ m . DEE -- EE - EE a ]

in rebus deincatur, quas ia terris gefferant — exeutit nmo:exg GC unice gaudet

aduse-

Y

,

/

Probi affc&us femina funt virtutum &c,

di metus loci habet in eowm;gæ;u*! quo in

a'dhaärere; qui timoreponz, & formidine

aeterni' cruciatüs à culpa abftinet, is inter-

folum Deum ferubtur; non meru poenz,

dum aliquid audet non carcere tantàám, fed.

nec cupidine aerernà mcrcedie ; led quia be-«

gehennz baratro dignum: dicit enim intra

nus eft, & dignus, ut 3b omnibus creaturis;

ie; adhuc me florulenta eetastenet , nondum .

qua funt amoris .capaces- enixim , & unice

adeo proximus Íum inferorum ergaftulis ,

ametur: & ij ex toto «orde, toráque animra,

quin voluptatum lenociniis, concupifcentiz.

viribisque omnibus Deun: amant, quem u-

num, & nilaliud excta ipfinz; expetunt ; &

l"J

L

blanditiis , ac mundi deliciis poffim indul-

j

gere, & piaculari Exhomologefi eas oblitera-

in ipfum folü omnia corum vota collimant,

genoxas, quas confcientia erit contractura ;

paratibonis.omnibus externis priva.ri, imó &

o

poffum itaque aliquid hodie audere, cras

omnia malorum,ac cruciatuum generz fuffer-

mihi licebit ad officium redire; Q per refipi-

re,dummodo enixim , ac fincere in folum

fcentiam priftino me flatui reítituére. Certé

Deum amore ferantur, ipfum folum ametit;

hic affe&tus ab exculta, &t ema«culata .non

non quiaremunerator fit,fed quia fummé bos

nus,ac dignus, u

prodit confcientia, cüm fatagateam infice-

4

t ab »-:K)minibus ametur crea-

34,

re,àc noxis deturpare; &certe fi gehennz

£UfiS,

37.

cruciatus, f1 Manium fatales umbrz , ani-

Dehoc afï'eau'Gm"p]*i..äüi,aqpur;o, quique

in emaculata conícientia fuas altiàs radices

les recenferentur inter fabulas ,. qui tali due

Pfalm. 58«

citur affe&tu, paradifum extra paradifum

agit loqüens Davidait : Polumtarie facrifica.

B !vv;.

fibi (trueret, & fuam cenferet beatitatem ,

bo tibi, E& confitebor nomini tuo, quoniam bo

carnis voluptatibus, concupifcentiz illiciis,

num efl , qu& verba expendens D. Auguitinus

z Wm*h:t. :

blanditiarum lenociniis, ac mundi delicijs

ait: Quare David dicit [acrificabo tibi vo.

Ad Pf^!. $..

jugiter adhzerere ; & non ad mentis ftudia,

luntarié ? quiagratis amo,quod laudo. Laudo,

Íed ad ventris indulgentiam, petinde ac pe

Deum £5 n ip[alaude gZudea,ipþw laude g au-

us vivere: qui tali ducuntur affectu funt.,

deo, quo laudatonon erubefcoz gratusium fit

d. e ofintlv.

uos Apofítolus Paulus vocat: orines ani-

& quod amatur, & quod laudatur. |Quid eff

2s

males,quinon peretpiunt €a ,

graiuitum? ipfepropter fe,&20n propter.a-

k

ue :/unt Spiri-

d Des.

liud.Mle affe&tus,quo Deum profequimur eft

36.

Sunt alij, qui Numini

;s addicti obfe.

voluntarius; & gratuitus, qui noneft propter

quiis, ac divino emancipati famulatui; ideo

mercedem,nec ob comodum amanïig,fed pro-

Deo inferviunt, quiasterng inhiant felici:

pter lolambonitatem amati, Qui fermidine

tati, cupiüntque ccelefti donari beatitate, &

. poenz, & adinferorum declinandos cruciatus

quibus propterea coelum eis duiceeft, & z-

Deo infervit,is non voluntarié,fed ex neceffi«

ternam gloriam temporarii labotis fibi met-

tate Numini facrificat, ac probé agit; aiebat

David, Veluntari? Jacrificabo tibz,non ex ne-

cedem fpondent; & hi funt, qui cum Regio

Vate Píalm, 1 1 8. inclinant quidem proprium

ceffitate; qui enim Deum laudat; eó quia cu-

cor, quó divina fervent pracepta;fed propter

piatabipfo liberarià malo imminente,à poe-

nis gehennalibus, f1fe liberum certó fciret, ;

mercedem : Znclinavi cor meum ad facien-

das jusiificationes propter. reiributionem 2

Deumnon amaret ; quia finis ceffaret amo-

tametíi hic affe&us animi fit priore effica« . ris, & qui itaamat, nonvoluntarie,& gratui-

tó Deum amat , fed ex famulitij neceífitate,

cior,non tamen plenam. enancifcitur liber-

tatem ; licét qui zternis gaudijs inhiat, cau

Qui veré,& Gnceré Deum amant, eum gratis.

tior fit illo, quigehenne cruciatus. metuit,

diligunt non propter comodum ullum aman-

adhuc tamen affectus eftfervilis, & Merce-

tis, fed propter folam Dei amati bonitatem,

narius, cujus finis eft retributio, à qualiber

& cum Davide dicunt, Confitebimur norimmus |

eít f(implex,ac generofus affectus, qui oritur

tuo Domine,quoniam bonum efl , hoc cítnon

ex conícientia pura, & emaculata; qua pro- .

quia commoda nobis impartiaris, ad pingui-

orem fortunam nos

promoveas , frucluofa

terea ad folum Deum non per .tortuofas

ambages, nec obliquatos amphra&üs,fed re

pradia nobis dones; fed quia bonum eft,& tu

?

&iffimé fuos omnes affectus dirigit:

fumme bonus es, dignüsque, ut creatura o-

É

i'w:ü;:/'itb'

qui huncfcvent affs&tum purum, ac fimp

mnes, qüotquot capaces funt amoris, te fo«

cem, & rectà in folum Deum tendeniem,

lum & unicé totis viribus ament : hoc enim

qipto.

Deum amant , non quia à cruciatibus libe-

eft Deofervire propter Deum, & hoc pacto

ret gehennalibus, . nec quia uberrimanm re-

etiam voluntatie Deus nos amat, quapropter

tribuat mercedem ejus addictis famulitio;

per Ofeam fuum Ípondens nobis amorem

ícd quia Deus eft fummé bonus, & dignus,

aiebat: Diligam eos fpontane? (cumeré gra» Cupia.v,s

quó ab omnibus ob íummam fuam bonita.

tis, non enim vult;ut ipfi ferviamus, ficut ca-

tem enixim ametur ; & hi Deum amant plus;

nis (uo fervithero propter offam,quia (i Deo

uàm proprios oculos, acíe ipfos, & fi

noílra impendimusobfequia, ut cceleíti bea-

j

D

colle&tos haberent fingulos amores omnium

titatedonemur, jambeatitudo eít nobis Deo

creaturatum , qua hujus affs&tus funt capa- ,

charior, magisque beatitudinem diligimus,

quàm Deum,cim nonnifi propter beatitudi- ;; EUA

ces, queque fuerunt, funt, & erunt , hifce

omnibus amoribus Deum vellent amare, non

nem Deum amemus;ícité Seneca: Imvenitin- Lenef, c

L

quia (it ipfis bonus; fed quia fit in ( fummé

tur qui bonesía in mercedem colant ,. quibás-

— bonus: nil inferni timor, neccoeli amitten-

quenon placeat virtus

b

gmmita: Qqua ui

z ba.

-

Verani de Afetltbue Tom. 1.

Dddda

bet

N

$92

Differtaio XXVIl, :

bet magnificum , fi quidquam babet v?näla;

cruentas,& cilicinis vkeftmibu's' difcrucias,abfti-

cum virtus nec lucro inviteturuec abflerrea.

nentiis emaciatis ; nibil haectibi proderunt,

fecede hinc.

Auditis Macharius adolefcen-

1ur dammo,adeóque neminem [pey ac yollicitaa

tionecorrumpat,

tis querelis repofuit: Et tu fili mi tuis dic

Libera eft virtus; dedignatur famulari

cogitationibusiflis: non propter coeli glo-

ex neceffitate propter mercedem ob commo-

riam,(íed obfolum Deum,quem enixim amo,

dum, quo4 íperat, fedomnino gratis, quia

€ó quiafit fummébonus, fumméque dignus,

utab omnibusenixim ametur creaturis, hu-

nil habet magnificum, fi quod habet,venale

Mosil.fpiit.e[t. Refert Ludovicus Blofius, Deum vir-

jus afceterij parietescu(todio, labores fubeo,

CAp.- 3«

gini Gertrudi dixiffe, vellem ele&tis meis id

.preces fundo, jejunijs, flagtis, & ciliciis, car-

perfuafumomnino effe, eorum proba opera,

nem, & ejus concupifcentias coérceo, &ia

& pia exercitia mihi omnino placere,quando

fervitutem redigo , non ut inde aliquid ipfe-

ipfi fuis expenfis mihi inferviunt: hi autem

met commodi defiderem; fed quia unicé fa.

propriis expenfis fuum mihi impendunt fer.

tago Deo meo placere , eíque fervire , &

1

vitium , quitametíi nullum fentiant devo-

illum amore puro , & non mercenario die

tionis faporem; non tamen à fuis pijs defi-

ligere; contentus adolefcens lztus , & ala«

de. MX

flunt operibus, nec mea . negligunt fervitia,

cer perfeveravit inafceterio, G propter fo-

16,

fed fideliter perfeverantes in. meo famulatu

lum Deum labores omnesfubivit. E proba

otationes, &alia pia exercitia, ádhuc dili-

confcientia probus qui prodit affe&tus re-

genter peragunt, de mea confidentes pietate,

bus in omnibus unicum duntaxat Dei inten- ^

& de fuo non diffidentes obfequio: & ho« eft

dit honorem, id folüm fpectans, quod Deo

uf

Dco fervirepropter Deum, Sunt qui animo

placet, & quidquid fi

:

i

picatur ,po[fö »eidemr

ä

concidunt, trifrantur corde, turbantur men-

difplicere, hoc à fe excutit.

]i & M

'04 15) ]

te, fiin pijsoperibus , qu exercent in pre-

^. Quifudo ccelo ex itinere prolixo fatiga-

39.

tüs domum reve-titur omne veftium onus

(

cibus,quas fundunt, internam non fentiant

dukedinem , quafi D EUS eorum | preces

finit diffluere,caliendum deponit;pallium ex.

i

nonaudiat, nec pla eorundem opera cu-

cutit, toracem aperit, cingulum folvit, ccl-

ret; qui tamen falluntur: plerumque fob-

larelaxat, aura mitioris captandz causá,

t

trahit DEUS hanc . internam fpiritus dul.

Quid ni affe&tus, qui é proba prodit, ac e-

cedinem, quo uberiorem merendi mate-

maculata confcientia,Dei amore zítuat,ideó-

H

riam nobisfuppeditet, Plerique funt, qui-

que ea exuit omnia, quz mundi fluxa, & ones

bus fi hxc interna daretur confolatio fortaf-

(

ra fapiunt: foli Deo fe aperit ejus . gratiae

fis ijsdem minime ad falutem prodeffet ; vel

fufcipiende causá: pulchré. D. Bernardus

De domo in-

faltem eorum merita non modicé minue-

qQQuomodo enim perfet1à diligie, aut diligeria,

u

fí. in fummorum defiderio ad fuperna nonva-

zeriori c, 69.

tentur,

peris ?. Collige te spfam. ad ie ipfam $. &6 im

':

folo divinitatis defiderio requiefce, / Simplex

affedus , & puriffimus integer eít ; partiri,

Ex proäd conj?ientid proäi,qui ]ym—

ac dirimi non patitur , Íua gaudet integrita-

ä

deunt affetiusheriles [amt,non [irviles,

te; fi dividatur, ampliüs integer noneft, nec

H

nec mercenavij ». proprium mon inten-

fimplex: & qui torus non tendit affectus in

Deum, fimplex efle nequit, nec integer, quia

Í:

dunt emolumentum : fed in Deum

purà sendunt.

divifus, quaptopter aiebat Auguftinus; 44-

f

uus te amat Domine, qui tecum aliquid amar,

q

Rdba, & emaculatà confcïentia eos fim-

quia fcilicet füum dividit amorem , cujus

4h

39. P

^ plices fovet affe&tus, qui non crearutze

pattem dat Deo, & partem creaturz; ideóque

commoda, nec ulla interna intendunt

non amore fimplici, & integro, fed muctili,

b

dulcedine perfundi , fed tantüm, & unicé

& manco Deum minus amat: qui puro, ac

ü

Creatori placete, eique foli ob fummam

fimplici affe&u in Deum fertüur; nil prater

I

(uam bonitatem adharefcere, Purus amor

Deum cupit , & rerumomnium conditarum

fu

Seym, 85

ait Bernardus, non eft mercenarius, ideó-

oblivifcitur, ut foli adhzrefcat amore inte-

t

. quenmonpropter fe,. (ed propter Deum ama«

;ro retum omnium Conditori : talis. fuit

fu

tum agit, & operatur. Refert PaladiusHe-

affectus Eftheris Reginz potentiffimz, quz

p

Cap. 20,

leonopoleos Epifcopus de quodam adole-

Aíuerum centum viginti feptem Provincijs

li

Ícente Numinis emancipato obfequiis , &

imperantem in fua habuit poteftate , acpro-

Ti

addi&to fervitijs; hune acceffiffe ad Macha:

inde licét divitiis omnibus afflueret , ac deli-

el

rium Alexandrinum valdé anxium, confilium

ciis difflueret; nihilominus nonnifi in folum

me

petendi causá;eb quia variis pulfaretur intus

Deum fuum direxit (implicem, & integrum

(à

tentationibus: aiebat adolefcens,G quid Pa-

affectum :

Tu fcis. Domine ,. quüd uun-

elp

ter fan&teincipiam, quid faciam , càm mo-

quam latata — fit ancilla tua , ex quo. but

leítz cogitationes me jugiter divexent, mé.

trauslata fum usgue in prafentem. diem

4?.!4-'93?,30 : 7

b"

der

àti

que dienoctüque affligant;illud fuggerentes

»nfh in teDomie DEUS eAMbrabam.

ter

nil facias, recede hinc, aíceterium tibi non

, Non folüm conícientia pura. & ema-

eítcongruum, truftra antelucanas fundis pre;

culata toto. affetu in DEUM ferturj

lm]

Hi

& ereaturatum , ac propri commodi

eei, laboresfubis, téque in caffum flagellis

li

e

d

.Pr-iibi äffö&ug femïna funt virtutum , &c.

$85

oblivifcittir , fed etiam fui ipfius: mundi :decantata illa Mydzvirgula ; qua ferturin»

omnesrelpuit voluptates ; & illi tantüm vo-

auráffe , quidquid tetigir.

lupe eft in fola Dei acquiefcere voluntate ,

Jufferat Deus Abrahamo facrificium "

42.

'efque injunxerat , :quidmaclandum «effet in

quod perinde eft , ac beatorum felicitatem

praguítare in terfis: ficut coelitibus fammo

vereCta:ara', inquiens,

.Sume mili ac-

(Gene[. .c at2

eít gaudio, fummzque voluptati videre Dei

«Am triennem , 0 capram urimulam ,. .

"U, J)9,

voluntatem , orbem univerfum inoffenfo

ATLetem Annorum trium ,yturtrurem 4H0QHE »

D

percurrere pede ; -G &reaturas omnes per

& colupibam ; & quamvis columba cordis ;

ac áffectüs prodat fimplicitatem ,'non tamen

fingulos terrarum cra&tus , matiur finus ,

in pelagi imo , 'in terrarum profund's ean*

:vultíolam facrificio immolari , nifi ei & tur-

dem exequi , nec ullam reperiri , quz potis

tur adjungatur ; 'nonjutfit.columbz adjungi

vülturem ,'autupupam . vel accipitrem . fed

fit ei refiitere; ita.qui probam , ac emacula-

tam fovet conícientiam , totóque affectu in

turturem ,quz avisad purum ,ac impartibie

Deum fertur , veluti fui ipüus-oblitüs .l

lem áffectum fpedlat , utnos doceret , qued

quzritnifi Deum ; 'in:quo folo fuam expe-

tametfi in'cunctisoperibus noftris ei colum.

ritur quietem, & cum Regio Vate ait: In-

'bam , feu defoecatam, puram;ac emaculatam

Pfa'l'. 70"v.

offeramus confcientiam ; adhuc à nobis exi-

i16,

zroibo ia potentias Domini , G memorabor

justitia tua [olius : 6 eit probe conícientiz,

'git purum , ac fimplicem affectum jnon.cum

& voluntatis affeétus defcecatior., quó in eo

*

alijs dividendum , fed totum foli Deo exhi-

*

hinc

bendum : id proprium turturis , ut fi focius

nil de proptio reperitur admixtum

Magifter Chriítus hunc in primo fuo diíci-

'emoriatur ; nullum alium in fuam admittat

pulo affe&tum quae(iturus, accurate ipium in*

focietatem 5 quia affectus , 'quo 'eum profe-

10)172- £. Z[.

ïterrogat.

Petre, amas me , cui refpondit

quebatur , fimplex erat , ac purus , propterea

£

»

"V. 1:,'

Difcipulus, Domine zu fcia , quia amo te ,

impartibilis? & femel, quód turtur torum

affectum focio dederat., 'non vult ipíum di-

ex quo intulit Chriftus: ergo Petre ,(i amas

me , fiegotibi placeo, & fervire mihi vis

videre, & partem alteri dare; ideóque filhic

non propter ullam mercedem , necobullum

'adfit affectus , quidquid Deo ófferimus , &t

tuüuum commodum , "meum tibi concredo

in ejus obíequium agimus , 'ei placet: 'non

gregem , pafce oves meas : tibi mei mune- ,

eeit gratum facrificium , fi ex fimplici jeóque

ris vicatiam operam commendo , meásque

impartibili non prodeat áffe&u : funt qui

oves pafcendas committo5 'quod officium

pauperes, & nudos veítiunt, fed pannum ,ac

cum obire vix poffis, nifi ames me propter

corium furantur, ut veftes corificiant, nu»

me, & non propter te, feu obaliquam tui

'dos operiant ; licét veftire nudos , opitulari

Je doto ip. --

utilitatem , & commodum ; ideopzfceoves

pauperibus per fe opus fit probum : 'nihilo»

wioric.co, T.

mmeas: Íciverat Magifter Chriftus , (e enixim

amari à Petro amore puro fimplici, & in-

'tibuselargiatur ; fi pannum , quo nudos ve-

tegro , fed adhuc intertogare eum voluit;

Ttiat, columbz non rürturem adrieclir, fed

ut inde difcerent caeteri in ecclefiaPraeíules.,

"upupam , vulturem , & accipitrem , feu aves

Epifcopi , & Antiftites, non debere domi-

Tapaces, ac voraces ; àquibus columba di«

nicum gregem pafcere ob propriacommoda;

feerpitur, *opüsque bonum xorrumpitur 3

ut inde pingues proventus annuosaccipiant, -

neque affeétus probus opus improbum po-

fed quia Deum amant , & propter Deum pa-

teft bonum reddere ; 7licätaf'fe€ldsimpmbufs

;potis fit-opus bonum malum reddere,

ftoris officio funguntur , & labores tubeunt ;

quos grex dominicus exigit , ut pafcatur,

Ea eft pravi affz&us indoles, 'uteiram

s

4 fv

Eerunt Auguítum Cafarem Juveni cui*

'opus bonum inficiat , :ac'corrümpat , cüm

dam nonad votum fe gerenti in fervitijs fuis

tamen áffeétus probus non valeat operi malo

bellicis obeundis miffionem € bello dediffe ;

mederi ,'nec opus'obliquum ad re& itudinem

cumque juvenis triítis , & dolens perijffet ab.

redigere ; non enimopus malumaffectu pro-

Imperatore , quid domi effet parenti refpon-

bo corrigitur , 'nec emendatur : 'hinc:dixit

l:

ïfg' ! ?-.70',

furus, dic fili mi, fubjunxit Augufítus , pa-

Chriftus. — . S-oculuctuus Jimplex fuerit , to- uc

34

tri tüo , wetibi won placere , quod perinde

qum corput tuum ducidum erit , "fin autem ,

fuit,.ac innuere juvenem illum minime Im-

ocHlus TUMS Weguam fuerit . z0tum COYA

peratoriplacere. Profe&té fub vexillo Chri-

tuum tenebrofum erit ; quz verba expen-

fli omnes quotquot baptifmi aqua nos ter(it ;

dens, D. Bernardus ait: Dwo malavobuflio-

milites fumus , cüm dixerit Jobus , militiam

va effe uno bono 5 ideóque quamvis probum

efle vitam hominis fuper terram, & maxie

adfit opus; fi-duo concurratt mala, nimi-

mé Chriftianorum :-ut hoc in bello Deo pla-

rum affectus improbus , & fallax 'error ,cor:

ceamus, inid debemus ftudij incunibere ;ut

rumpunt hzc duo mala probitatem operis

aliàs in fe boni P« Opeïil'e'p'auperignüditaæm

eipro viribus inferviamus, quó poffimusei»

dem plaeere; hoc eft toto affectu , totáque

'opus eít per fe bonum, uretiam eleemo.:

f

.."y"j

d

animi contentione , nervisque omnibus cone

nam elargiri mifero indigenti: fed fiut pa

tendamus , ut fuisfervitijs omnem noftrum

peris nucitatem operiam , pannumclangulo,

impendamus affectum , & eidem placeamus,

& pecunias in officina furripio Mercatoris ,

Hinc affs&us fimplex, &t impartibilis , qui-

jam duplex adeft malum , quod in perniciem,

& exir/'üm obarmatur o

peris boni , quod

que totus Dei impendizut ferv;tio : eit veluti

Dàdd ;

pro-

—

Diflertatio XE;WH.

propterea inficitut. , & corrumpiturlab ine

funt., nec mala , hunc adn:lit affetum proz

tentione mala furripiendi rem alienam invito

bum, quo in Deum ditigi: , quod agit j ar-

Domino; Gerrorefidei, cüm mihi per-

vinam , & adipem Deo offert , cui etiam

fuadeam ex alieno panno poffe nuditatem

opera adiaphora placent: qui hunc fuis actio-

/

pauperis operire ,

& Deo non difplicere : ut

nibus probum affs&tum non praflituit ; is

.affectus , feu oculus fit veré fimplex, ait

quod optimum eft facrificij, Deo fubtrahit ;

Lib, de sre- D. Bernardus : vequtritur cbaritas in 1nten-

adipem fcilicet , quem jure perpetuo à nobis

5&

n dzw

fpeonfe

Hene, O verirar in eletlione, quando opus

Deus exigit,

ft per fe malum , quamvis affectus fit pro.

Nonlicét Chrillianis vanöäagerc ambu-

4j*

bus , nequit malitiam detergere mali con-

latores, & quó pes ducit excurrrere , fed

currentis; licét fermentum if febonum Íit ,

quà re&ta intentio , & probus affz&us pedes

non tamen ea ineft illi vis , ut totam fatinz

dirigunt , iliuc ambulandum ; & eít ,quod

maffam peneiret , quam ia meliorem trans-

nobis fuggerit Deus per Prophetam íuum

mutet

vulgatum fiquidem eft illud S, Dio-

Eggaum , inquiens :- Ponite corda noflra.»

nyfij effatum

s

*

L

Cap . X34 U o

"bonum conítat ex integra

fuper vias vefires , femináfla multum

?

&

caufa , malum veró ex quovis defectu , hinc

imntulifls parum: comedifla , & non effn f«

Epifl, 82.

etiam Seneca: 4d/ce nunc , inquit , 4uód

tiatis DibiMlis , & non cíld inebriatis; ope-

nibil boneffà fit , nifi cus totus animus incu*

rutfiia v0s , & non eflis calefatii.

Et qui

buit , atque affuit ,

| ckui« nulla parze fui ve»

mercedes congregauit ,»nifit eae in facculum

phguavit,

pertufam,

Hec dicit Dominus exercituum *

AT

uo

44

Q

od fi probo a'f-fe&uï mala non affo-

ponite cérda vefira fuper vias vefiras. . 1n-

xeth. bonil,

cientur opera, fed qua ex fe puré funt nátu-

i uf init,

jungit nobis Deus , ut fuper vias nofltas cor«

-ralia , ut comedere , bibere , ambulare ,

da ponamus noftta, ut (eduló con(ideremus,

dormire , fi ex probo fiant affe&tu, &in.

quà fit eundum , & quoaffc&tu fintgreífus

Deum dirigantur,tunc cumMyde virgula;feu

dirigendi , ne multum laborantes , nihil ,

probo affecta rangantur, indifferentiam exu-

vel parum indereportemus lucri: negligen-

unt, & probitatem induunt , ait enim Se-

tibus enim hunc probum affectum;qui veluti

Epiff. 82,

neca.

Oauis res , quam'vis ex fe éndiffevens

luxpravia re&a fignatitinera, per qua fit

virtute addita decus fumist.

Culzsculum u -

cundum , occinitur , feminfhis multum , 68

— caians

cidum dicimus i. boc idem obfcurifimum eft

zntulifits parum.

Sunt , qui plures femi-

odle z. dies illi lucem infundit ,| non eripit.

nant pecunias eas impendentes in veftium lu-

Sic zflie , qua à nobis indifferentia , ac media

xu , in ferculis delicatioribus , convivijSs

dicuntur , divitijs , viribus, forme , bonori-

uipudijs , fympofijs ; fed i(ti, qui multum

bus,reguo ; & contramorti, exilio,male vale.

leminant , parum colligunt , quia neque in

tudini, doloribus , queque alia aut minus ,

terram feminant feracem , neque petitum

aut magis pertimuimus , aut malitia, aut

adhibent colonum: eft tellus fccax (inus pau-

virtus dat boni , vel mali nomen,

Ma J/L..:

peris; & peritus hujus terrzecolonus probus

per fe nec calida , nec frigida efl , in forna.

affectus , quó pecunize pauperibus erogan-

vem conjecla concaluit , n aquam remifJa s

tur : hi quamvis multum feminent , parum

vefrixit,

Sola igitur virtus , & honeítas

tamen, vel nibilcolligunt ; quia affectu non

probitatem invehit , & fola malitia malum .

probo fuas impendunt pecunias, quasnon

Íccum trahit :: indifferentia per fe nec bona

levandz miferiz pauperis causà infumunt ,

funt,necmala; talia tamen fiunt victutis ,

nec in Deum dirigunt , fed in proprium

vel malitiz acceffione: licét quie naturalitér

cofnmodum ; proinde totam pecuniam in

agimus, ac natura infeiviunt , ut Comcdere

terta fepeliunt flerilefcente fine fru&u , abs-

j

bibere, ambulare, dormire indifferentia fint,

que ulla utilitate,

3. RP gb

adiapliora, feu nec bona , nec mala : fitamea

Sunt ctiam , quicomedunt , & non fa-

46*

9. V. 26

probusaccefferit affeQtus , cujus opein Deum

tiantur; bibunt, & non fitim extinguunt ,

dirigantur, hujus acceffione honellatis velu-

quia perinde ac brute animantes folum ven«

.ti Myde virgule contactu aureum contra-

trem colunt , foli indulgent ftomacho. Sunt

hunt nitorem , & fplendeícunt , honeitate

etiam ,qui feoperiunt , non tamen calefiunt ;

virtutis: quia ficut ópus ex fua aliàs natura

quia licét fludio virtutum quandóque in-

bonum Deo difplicet ; fi operantis intentio

cumbant , témplum frequentent , preces

improba fit : ita opus ex feadiaphorumm Nu-

fundant , piaculari Exhomologefi conícien-

r

mini plurimum placet , fi ex probo fiat ope-

tiam purgent , Euchariflico epulo fe refi.

rantis affe&tu. Omnem à populo arvinam ,&

ciant; non tamen inde calefiunt ; quia hac

adipem ealege exegitDeus,ut nunquam licitü

pet finceruin , fervidümque affectumad De-

foret ab ejus obfervantia populum difpenfa-

um non dirigunt, & nonnifi tepefcente ani-

Dewvit. cAb. ri

L

*

Omni adeps , inquit; ,^ Domzni erit

ino ex quadam potiüs inolita confuetudine ,

3. 'V, 16.

jure perpetuo in generationibus , & cuuclis

quàm ex vero affectu hanc exercent reli-

babttaculis vefiris. « Adeps ifte ait If(ichius

gionis virtutem , à quaflatim deficiunt ; vix

P —— a L. RE . E u P

probus eít affsctus, quié confcientia prodit

e cemplo digreffi ad inveteratum libidinis

emaculata: huncaffectum à nobis Deus exi-

revertuntur volutabrum , priftinas repe-

git , & nemini hunc Deus remittit : qui ope-

tunt confuetudines , & quia pravos amores

d — Bo — r

ribus etiam adiaphoris , qua& in fe nec bona

nunquam;ut deberent;fincere exuunt;virtutis.

£.

exuti

Probi A*A'Ffe&us femina füunt virtutum , | &c.

$95

exuti paludatfientko,ïtamctü fe quandoq; ope-

nem nequitiam : qui enim mundo inferviunt,

ruerint , adhuc frigent , nec calefiunt,

ejisque appetunt delicijs diffluere , plures

47

Sunt etiam , qui eàm plures congefle-

neceífe eft labores fubeant , moleítias tole»

tint divitias, ac congregaverint pecunias, eas

rent , contumelias patiantur , convicia de- .

tamen in facculum miferunt pertufum: mens

glutiant, morsüsque acerbos filentes fenti-

enim noflra eíft veluti facculus pluribus per-

ant : habent enim , qui mundo inferviunt

tüfus inlocis, tot illiinfunt foramina, quot

fuos obtreélatores, invidos , &ma!evdlos,

pravi affe&us ,' quibus terrenis . adhzit

non ipíis defunt curz , folicitudines , pertur-

4

voluptatibus , accommodis , in quze opes ,

bationes, reique familiaris anguftize ; jugi-

quas congregavit , -expendit,

Iscum pro-

ter timent , nunquam tuti; quia emacula.

ventu feminat ,. qui finum pauperum profu-

tatm non habentes conícientiam , fed pluribus

fis foecuadat pecunijs, Is famem pa*ægäuifær,

noxis foedam , ac criminibus fauciam, neceffe

& Íxtim extinguit ,. qui absque ullo in. efcu-

eít jugi timore angantur, G nullo vero gaue

CKPJFQU'S*'

lentis ,. & poculentis exceffu, fobrietari (tu-

dio perfundantur

det , quam in Deum dirigit.

is cgcïiezzs

1

le, calefit, qui per ferventiorem affectum , Íe

: VI.

totum divinis emancipat obíequijs, & per

virtutum exercitia otiaà fe abigit frigefcen-

Lib. ia E

tia,appofité S.Gregorius.

Multuminuquit,

Can/ clentia emaculata omnem à ff

zectb. bomil.

cordi [uo fexainat , qui de mandatis caleflibus,

dimorem excutit ,quia quos timeat , uon

1. poft iniz,

vel legendo , vel etiam audiendo multa C0g-

babet : & probis fe tuetur affectibus ,

"

nefcit ,. fed negligenter operando pauca fru-

quos fover, B pravosyrifiés-

&ificat,

Comedir , & non fatiatur , quia.s

que 4bigit.

verba Dei audiens lucva , vel gloriam feculs

48,

Ola tuta confcientiailla eft , qua nullá

cancupifeit.

Beué autem non fatiari dici-

inficitur noxá , & probos tantüm fovet

tur , quia aliud mandit ,. 68 aliud efurit ,

- affe&tus , hec enim, quostimeat, non

bibit , 8$ nou incbriatur s qui ad vocem pra-

habet , oómnémqueà fs metum excutit , & in-

dication aurem inclinat , fed meutem non.,

ter obtreCtatores aemulos, adveríarios male-

mutat, — Plures pluraoperantur, defatigan-

volos, acinvidosgaudet imperturbata; talis

tur, & fudore madent, quitamen nullam

fuit Apoftolus , qui inter erumnas , períe-

inde percipiunt mercedem , quia ut vulgó

cutiones , preffuras , anguflias nunquam de-

dicitur, cribro aquam hauriunt ; retia ingene

ijci potuit à menti$ tranquillitate , quia te-

ti folertia, ac non diíparilabore explicant,

ftimonium propriz conícientiz coram Ju-

quibusventoscapiunt; G ut afiai laborant ;

dice in tribunali ; coram accufatoribus invi-

plura, & quidem gravia in fe onera recipiunt,

dis,& calumniatoribus femper habuit. G/e-

2.44 Cs«

7"5.?73')6e d* "W.

fed inanem laudem quarentes , vel luctis in-

ría noflra bec eff ,. teflimonium confcientia

12e

hianteshi mielli non fibi , (ed alijs laborant,

nofira: quia Apoítolus noverat emaculatam

quia & culturam negligunt confcientiz pur-

Íe habere conícientiam , nec ullius criminis

gande, G purodeítituuntur affectu , quo

fe Reum (ciebat, tutus tribunalia ingrediee

Íuas in Deum actiones dirigant, Baalami fa.

batur , ac Judici f« fitebat, nequeadvoca-

cerdotes, licet plurimum laboris impende-

tisindiguit , qui ipfi patrocinarentur , ne»

rent , fatagentes facrificio Eliam fuperare,

que favoribus hominum , quibus à periculis

bovem impofuerunt arz , & altioribus vo-

Lib, 9. Me-

eriperetur , appofité D. Gregoriusait: G/o-

cibus à fummo mane ad meridiem usque ,

riam fuam Paulus. teflimonium confcientia

r::i,wmp(z $4

clamárunt invocantes fuum Numen.

Baal

3

Re. catp.

memorat , quia favores alieni orisnon ap.

"U. 26

exaudi , Baal exaudi mos , tmnjz'lieöa'ntqz;e

petens vite . [ua gaudia extra fe ipfum poucre

d

Altare , quod fecerant , cum elfet jam mte

ignamt.

Hsec eft ea felicitas , quz velut

vidies , iludebar illis Elias , dicens ,clamate

pediflequa probz;& emaculate conícientiz,

voce majore.

Clamabant ergo voce majore ,

eam ubique locorum comitatur, & fequi-

G'incidebant fe juxta ritum cultvu , & lan-

tur; fatetur D. Paulus fe fuifle verlatum in

ccolis , denec perfunderentur [anguine z nul-

laboribus pluribus, detrufum in «arceres ,

E:

l13 tamen audita fuit Baalami vox , nec ulla é

calumnijs vexatum , ia peticulis multis inter

H

fratres ;

& naufr

aci

cclo fuper.altare fcintillula perpluit: fri-

w;cl.l

js inter fluctus, fed

d

guit victima are fuperimpofita , quia & fri-

ubique fuam gloriam , fuümque internum

guére facrificuli , qui nullum ferventem af.

gaudium poflediíle; quia coníciéntiaà qua-

feétum in animo excitárunt , quem in Deum

vis defoccata labe gloria eft , quá juftus in-

dirigerent : non vox , nmon clamor ccelos

tus afficitur, & veluti coeleftem praguítat

pervadit , & penetrat, fed pius mentisaffe-

beatitatem 5 & quia cenícientia pura ferax

&us ; huncquiaEEliías in feexeitavit; ignem

eft proborum affe&iuum mater: . interna iti-

ftatim é ccelo in terras accerfivit , ligna ac-

dem latitia etiam in carceribus in tribunali.

cendit , & victimam abfumpfit.

Dixerim

4 w

1

ul

bus,' in periculis, in naufragijs jugiter fait

Baalo haud abíimilem eíffe mundum , «

À

affetus ,. neque à ferventi Dei amore us-

-*

Íuos vatijs exercet laboribus, vexat moleítijs,

p*'ær;

quam deflitit, hinc Salomon ait : Secura 5

d

wiciA

gatexercitijs, quibuseos rapit ad om-

0364 V

A

Uons , quafji j»'!,ge COHVIVIWIE ; Xametfi an. ^ ??

6,

j gtzifiæ

Differtatio

XXVII.

c96

N

guítize premant , l—ab'ores enervent, fames

tate pofuit Jofeph dgüituï; quiainteper vitze,

urgeat , fitis zfluet, adhuc latus, & fatur

fcelerísque purus , etiam inter vinculaliber p5 2»

vivit, quem confcientiz puritas nutrit,

eft , fcité D. Chryfoftomus ait: Intrat J« jofepb ven-

feph. Santliffpsua cuffodiam vifitator magis dito iema,

49.

^" Fuerat Jofephus in Z£gypto de fallo cri-

rine accufatus, fedlicétin carcerem conje-

( Cuflos enim carceris omnia Jofepbo cvedi-

éius, nunquam tamen cordis amifit liberta«

derat ) quám Reua j prows[ormon focisa y

tem ; quia vinciri non poteft mens conifcia

medicus mon egrotus,

Adeà fit cuntiorum.»

ES

re&i ; neque calumniá deprimi, quem con.

Prepofitus , ut fuerit , & Reorum folatium.s ,

ä

fcientia emaculata tuetur ; gratiam enim non

4c prawmtar.

Ubique emaculata coníci-

folüm apud Butipharem fibi promeruit; ve-

entia tuta eft ; neque ab interuo fuo deijci-

« PéS GA AW —— P X"m ho . . 2 o

t

rüm etiam captivo, & detrufo in carcerem

tur gaudio, tametfiin carcerem detrudatur,

conícientia emaculata Przfectum ipfum car-

vinculis ar&etur ; nunquam tarnen fua de-

Detinebantur in eodem

ceris conciliavit,

flituitur libertate; gaudet enim, quia ubi-

i

carcere duo de Pharaonis Palatinorum nu-

que illaefa eft, ubique tuta ; fi tentetur , pro«

[

mero, quorum alter Pincernis praerat ; al-

ficit; fi ar&tetur, dilatatur; fihumilietur;

.

.

|

ter piftoribus przeficiebatur

utríique ali-

erigitur; f1 pugnet, vincit ; & fi interima»

L

quanto poft,nocte intempefta obijcitur fom-

tur ; ad gloriam coronatur

3

ipfa enim in

nium cüfn officijs , quze gefferant , quód-

fervitute eftlibera, in periculis tuta, in car-

cere leta. IpíamPrincipes honorant , po*

fh

que rerum eventui etiam congruebat : uter-

que animo hzrebat anceps ; neque libertas

tentesreverentur, Magnatesexquirunt. Illi

f

eis concedebatur confulendi Conjectores jux-

viti probi obediunt , improbi invident , ini-

li

tagentis illiusfuperftitionem ; ctimque uter.

mici fuccumbunt , & ubique eft viclrix, quia

K

nullibi ulliuseft fibi reatàs conícia.

que meetore , & triftitia conficeretur fuam

Pulch- r, P(nlm.

9

Jofephus utrique Palatino operam obtulit

ré D, Gregorius:

Gicut laboribus preff ia peniteut.

[

fpefretus , Deum abdita fomniorum fibi re-

declo quie[centes roficiuntur 3 ita dum mundi

feraturum,

Somhnium Pincerna fuerat ob«

bujus adver[fitatibus premimur ,$nbena con-

jecta (ibi vitis cur tribus palmitibus, é qui-

[cienréa suterits deleclamur.

[

Suum intus in corde habet innocentia

busciüm gemma priüs erumperent , G& mox

$1.

paulatimï dilatate frondefcerent , fructüss

le&ulum , quoquiefcat : fuumibi & para-

(

que minutos emitterent , híque florentes gli«

difum ,ubi delicietur; . quia emaculata con-

Vil

Ícerent , incrementa fubirent , ut ad maturi-

fcientia , five tribulatio urgeat , five preffura

T

tatem perducerentur ; adeo ut à pocillatore

ingruat, five mundus premat , five calum-

vindemiam defpumantes racemi in calicem

nia mordeat,invidia corrodat, & infernus lat«

m tb , jp

[//

exprimerentur Pharaonis ; cui recens mu-

ret ; tranquilla femper quiefcit, & fronte

Hocque

ferenaletatur. Jofephus in carcere vinctus ;

u

ftum ad bibendum porrigeretut.

[5

-fomnium ita Jofephus explicavit , ut tres

non folüm non caruit libertate ; verüm &

s

vitis propagines totidem dierum intervalla

culturá virtutum , ac fomniorum interpree

f

interpretatus praedixerit pincerme , elapfo

tatione claruit illuftrior,& in carcere , perin-

lu

triduo, priftino fuo effe officio reftituendum.

de ac in templo preffurarum oblitus, latus ,

acalacet fuo grates Numini referebat , quia

«n

" Cámque ex hac conje&tatione etiam Piftor

bul

ípem conciperet letioris fortunz , fuum e-

quotquot folet Deus fervis fuis in templis

conferre folatia , haec eadem emaculata con* *

Ino

tiam Jofepho fomnium expofuit : vifa fcilie

tfr

cetà fe tria viminea caniftra capiti fuo impo-

fcientia (ecum defert , five periculaimmine*

fita, inquorum medio , & imo panes inerant

ant, five preífurz ingruant , five &rum-

| w 1. 10

candidi é poline compadii ; & in fupremo

nzurgeant, & calamitates premant : hinc

$,

f

Beda ait.

In cap,to,

Ui

fercula fervarentur , quz arte piftoria fieri

Templum quoque , & domus Dei

Luc,

i

confueverant ; qucque advolantes voluczes

eff pura mens, atque con[cientia fidelium.s,

tel

depafcerent : audito fomnio impalluit Jo-

Eít emaculata conícientia Numinis temp-

ii

fephus Interpres , preenunciavit fiquidem

lum , ín quovir juftus aram conftruit,in qua

mifero omnia alia fata, & effata; nimirum

cuncla fua , qua agit , in facrificium Deo

pen

üm«

.fore , ut intra triduum penderet fublimis &

offert, facerdotis enim officiurnagens gra-

tiffimum Deo offert holocauftum feipfum ;

iCte

patibulo, & efca fieret corvorum cadaveri-

bus inhiantium,

Neque aliter , quàm Jo-

ut eleganter innuitiD, Leo Papa ferz. de.»

pen

hus fuitvaticinatus, utrique obtigit.

ur.

fcp

affumptione. inquiens : (Quid tam facerdo-

Legimus igitur Jofephum de falfo crimi-

tale , quàm 'exbibere Deo con[cientiam py-

THàg

$9.

Du]l

ne accufatum , eümque intetrum detrufum

vam , 6 immaculatas pietatis boflias de alta"

carcerem , fed non legimus Jofephum in cat-

ri corda offerres,

,

&t

cere perturbatum ; fed fomniorum interpre-

Vir probus , & innocens

fe ipfum con-

[2

lii

tem, ac Vatem veridicum 5 quiaea eft probz,

flruit Numini templam , altare erigit in

U5

acemaculata confcientiz vis, ut internaluce

corde , cui ornamenta adijcit ,

& flores

lmp

öuöd fi

tor

perfufus vir juftus etiam inter carceris caligie

virtutum , & fimulacra pietatis,

L

nes veritatem videat ; & fomnia , qus nox

vir juftus templum eít Dei

?

folatia , quse

Dug

intempeíla fuggerit , interpretetur ; po-

folet beneficum Numen fuis in templo e-

rla.

largirifamulis , hzc procul dubio coníci-

h

tuit Jofephi innocentia detrudi in carcerem,

ar&tati vinculis ; fed nec gaudio, uec liber-

entia emaculata pomdcc',"-&' Íecum de

fert ,

I

&

Probi affe&us fcn;:ina fuixtivirttltum ; &c.

$87

& ficut in templó nonnifi probi eliciuntur af-

eluit confcientiam , .& abíterfit maculas ;

i, g

fectus , quibus preces, qu& ibi funduntur

quas 1in adulterio , & homicidio patratis cone

Ü

b ,

veluti alis munitze furfum evéhuntur in coe-

traxerat ; conícientid mox tutuslabores ex-

ilma,

ï

lum : ita confcientia pura nonnifi probos

optat ; quibas virtutem excolat : ajebat enim.

promit affc&tus , quibus veluti apertis, ac

Proba we Deus,G tenta me : vifus e(t David ,

p fy-zlmk 26,

dilatatis alis ima terra fugit , quó in fub-

non folüm adverfa accerfere, fed & Deum ip-

limiora nitatur,

Virum probum preffure ,

fum laceffere , quali divinze dextetz non re-

anguítiz , & calamitates pulfare quidem

formidaret gladios,quafi non timeret preffu,

poífunt in. extima corporis cute, non ve-

ras,rideret calamitates , arumnas flocci face-

ró intus cor ledere , nec animum tangere :

ret , quia fcilicet tunc fui conícius de fcelere

exercent exteriüs corpus , ex quo pulveres

non ampliüs arguebatur; ut enim fcite D,

2

terrenze adhzíionis , fi adíint , excutiun-

Jp P[ai 1c8,

Ambrofius. Non vellet probari,ft ia fe crimen

tur; fed intus animum excolunt , ut flores

4gnofceret i nec tentari, (ipaffionibus gravibus

ineodem germinent illuflrium virtatum ; &

fe fciret obnoxium: liber Zgitur à peccato , fe

tantüm abe[L, ut vir juftus , & innocens

Deo cupidus offerebat ; non folüm fe David

calamitatibus fuccumbat , ut x«rumnss, ac

Deofiítebat , íed & certaminis éupidus Deum

labofes quafi favores à Deo fibi conceffos

veluti laceffebar , quo vellet ipfum probare ;

apertis ulnis ampleéctatur , gratäsgue repen-

Proba mne Deus, G tenta me, quiatiimirum

At

$3*

nulium ampliüsinfe crimen intus agno£cens;

Repetita infortüniorum nuntia eadem

quod exteriüs expavefceret ,non habuit, Sed

fermé hora Jobi viri jufti pe&tus veluti bel-

fi divinum judicium, vel ipfi virifa,ncftifïïmii,

lica tormenta expugnatore cacodeemone ni-

& fummatum virtutum cultores metuunt

tebantur labefactare , ac propugnaculum

dicentes,

Non intres in judicium cum fervo

TP rlms,

chitult,

ejus fortitudinis infringere : fed emaculata

£4o: cut David Dei non umetjudicium ; ut

]obi confcientia Doemonis rifit affultus ,

necetiam Jobus? quia uterque tutus , ace-

& qua à tartareo expugnatore in exitium

maculatus timorem omnem excufferar : Da-

- Jobi fuerunt emiffa , cadem in exercitium

vid eatenus tentari cupijtà Numine , quía

ceffere uberioris virtutis ;

tunc enim Jo-

$l.

interno lumine nil viderat, ex quo timorem

bus , quem pura , & emaculata tuebatur

conciperet: Non vellet probari, aitD, Ame

conícientia, non in querulas voces,nec in con-

brofius de Davide, fi z fe erímen aguofze«

vicia contra Nuntiosprorupit , fed ete&ta in

ret; ex lachrymis , & cinere, quibus no-

Deum mente ferena , ac interna perfufus

&urnum ftratum rigaverat , lixivium eff:-

-Job. eap, 1. ipfe lzetitia hastantüüm voces protulit.

Da«

cerat nzvis conícientie abftergendis oppor-

miuus dedit.Dominus abflulit * fit nomen Do-

tunum j cümque maculas , quas per patrata

mini benedicium.

Deo laudes occinuit.gra-

crimina adulterij, & homicidij deleviffet ,

tésque rependit , quia calamitates favores

conícientiam purgáffet; nilque infe ampliüs

cenífuiti; jacturas munera , & infortunia bene-

videretnoxe, timorem omnemexculfit, &

ficiafibicollata: fecurus enim de emaculata

audacter petijt tentari : 2027 veller probari ,

Íua conícientia tanto fe Numini gratiorem

f in fe crimen agnofceret , nec teutari, f

ceníuit , quantó acerbioribus zerumnis,X tri

peffoni&us gravibus fe [ciret obnoxium.s,

bulationibus fenferat fe premi : ideo cacodce-

Jobus itidem nec Numinis judicium timuit,

monis non expavicaffultus, calamitatum non

quia emaculatam fuam noverat conícien-

tiam

*

*

timuit preffuras , quia nullius fe criminis

ajebat ,. ff fuero judicatus , fío ,

Cap, t5. a,

noverat confcium, ajebat enim Job.

Ne-

Lj

9

- Cap. .'-70 K

quód juflus 'apparebo

quos prtopria con-

1$,

6,

que enim reprebendit me cor meum in omns

icientia nullius criminis redarguit; hos in,.

In Mft n

UiA "ICA ,

quia enim conícientia fruebatur

nocentia tuetur-; prafertim coram judice

Lii,

malaciá, mundi , G ercbi non timuit pro-

fedente intribunali. ob innocentiam mo-

cellas: quamvis , & pecora in campo , &

rum , quamàptero cum lacle fuxerat,incor-

L

filii , ac filieindomo, & [egetes in agris re*

E

ruptam femper fervaverat

P]

ut & inteme-

jacens

pentina perjerint cede:ipfe enim in fuo

ratum conícientiz candorem; ajebat enim :

fimento veluti portum ibi enactus , mente

Neque reprebendir mecor v;eumin tota vita

ferena,corde tranquillo tutus gratias Deo re-

"mta ; ideóque excuffo omnitimore judicari

pendit ; €5 quia tot inter calamitates;pref»

non formidavit ; quia ut apté ait S. Pettus

- furas, ac tribulationes uberiorem fibi mate-

Damianus

[]

L

quidquid fedulà verfas in com.

riam füppeditaverit patiendi , ac meerendi:

feientia ,. bocidem ipfe es in eflimatione s

nullo vir juftus timore angitur , quia coníci-

dtvina,

Innocentia confcientiz impene-

entizefua tefítimonio fidit : nactus portüs ma-

trabilis eft lorica , qus iétus omnes retun-

laciam in ipfa pelagi tempeflate , quasmun-

dit; clipeus inexpugnabilis , prefidium

t

dus , & orcus procellas excitant , non timet,

conferens , & tutamen.

Fortitudotua s ,

Eia", 3 ;Ir'i

imó , & prefluras lubens accipit 5 eísque

ajebat D, Bernardus,:

Fidutia bone con-

Enrenitm

torqueri cupit ; quó é graviore certamine

feientia : decor tuus , fMendor bone opinio.

Papam üb,

pugnáque concitatior

L

3. Ad cón..

flà,

þ | illuftrior fit yi&o-

&i ; quem emaculata confcientia Deo pul-

m aL

chrum , ac decorum conftituic ; eundem

f4s

Hinc David poüquvam l.achrymais » quibus

inexpugnabilem reddit

)

E

[ïa'eri..

ut nec hominis ,

ftratum fuum per noéles rigaverat ,. füam

nee. Numinis iras timeat ; quia nulla eum

Eeee

noxa

| Verani de Affcthibus Tout, d.

r

Y

-

88

Diflertatio XXVII.

1oxa coarguit , nullum redarguit crimen :

ac filiorum , folä mulier , quia innocens ;

nüllus eft thefaurus pretiofior , nullus &

ficcis oculis , & frontezequé ferena , ac intte-

tütior emaculatà confcientiá ; aurum , ar-

dida flabat tacita.

gentum , gemmas nobis furripere latro-

Cümque jam duceretar äd locum fuþ—

numinfidiz poffunt ; fed emaculatam con-

$é.

plicij lapidibus contundenda, ac obruenda

fcientiam , nec temporum valent viciffitu-

folà intemerate confcientim innixa fidu-

dines fraudare; & innocens vitá tutiüs dor-

c&à oculis in. coelum fublatis Deum in-

mit nudus fub dio in ftramine,

gunl 93

quàm divif

vocat innocentie vindicem ; cum illicó &

tijs affluens fub tecto in purpura,

medio turbe prodiens adolefcens nomine

i,*; Gf?;f/:

PL

Nullum timet , quem innocentia tue.

Daniel , . divino concitatus fpiritu palam

tut ; quamvis judices adverfarios novetit.

proteftatur fe iniqua czdis innoxium. effe ;

Vocabatur in judicium Sufanna , cui proe.

poítulat retexi impium , ac iniquum judi-

mium debebatur propugnatz virtutis: Fru-

cium ;. flitit audax adolefcentis vox populi

ftratus à foemina caftitatis cultrice lafciviens

impetum , cum Deus in adolefcente Da-

infanientium libidine fenum amor , in o-

niele fupra etatem loqueretur ; imó illi »

dium vertitur exitiale ; erant hi fenes duo ,

licét ob immaturam &tatem annorum haud

non minus tribunalium , quàm fenilis eeta-

L

ampliüs duodecim ,. nec in teftem in judi-

tis probra

3

. Venetis turpiffima , : ac hir»

cio poffet accerfiri , — partes imponuntur

cina mancipia libidinem olentia , impu-

cognitoris , & Judicis, ut ipfemet caufam

ro zíteabant amote , quo Sufannam depe-

cognofceret , & judicium retexeret, quod

ribant , ,& quem cacum , foedümque in-

ut integriüs exequeretur ,. juffit in diver-

tus alebant.ignem in venis . foràs prode-

fum íecedere accufatores ,. qui feorfim in-

re , non erubuerunt ex ore ; cümque di-

terrogantur à Danicle , fubqua atbore vi-

versà vià ad idem properarent flagitium ,

diflent probrum adulterij à Sufanna come

inc

LA

chi

!is in mochum incidit ,

foedisque

mitti , cámque alter re(ponderet, fub Schi-

confilijs initis ftatuerunt libidinis fuze prze-

no, feu lentifco , & altet íub prino , qua

dam in Joakimi pomario venari ; ibi Sufanna

arbor glandifera ad genus pertinet. ilicum;

contra pomeridianos ífolis zílus parabat

indignatus tunc Daniel, utrumque calu-

corpus abluere ,. frondibus arborum ,. ac

*

mniz , G convidi criminis condemnat j.

fructicofis circumtecta feptis

?

utque fo-

& ut lege puniantut talionis , quam perjus

*

liciti eft pudicitia plena timotis , obferari

ro teftimonio fibi promeruerant

LU

placuit

Ht

diligenter curaverat oflia viridarij : fed

üniverfo populo íententia ab Adol

eícente

cum fe folam crederet

a

)

en duo exiliunt

lata , & indignatus populus in nequiífimos

lenones,ex infidijs advolantes in fcelus ; &

fenes , attentatu

m flagitium , latas contra

ad fontem veluti equi adhinnientes non li-

innocentiam foeminzg icalumnias

3

falfas

bidinis ignes frigidà extincturi , fed impuras

accufationes , & perverfum judicium , la«

flammas alituri in fonte ;

Veneremra. in a«

pidum grandine eos obruit , ac interimit ;

p P t u PTR DP

quis natam , móxque fontes enaclam ex.

& Sufannz innocentia fummis

excipitür lau-

pifcari fatagunt in aquis ; folicitant caftz

dibus..

Sufanna igitur falsó à fenibus ac«

P

L

fed repulfam patfi ,

viraginis pudicitiam

cufata, & ab ijsdem ad necem damnata

Pa

Lit,», n r

vim minantur zeluctanti, ac capitale fup-

3

mente ferena , animo tranquillo, corde in-

plicium ; fed mulier fatiüs ducens alieno

trepido ingreditur tribunal , audit contra:

fcelere mori , quàm proprio foedari , ut

fe iniquam [ententiam , & adlocum fuppli-

rea à fembus flagitiofis accufatur , qui re*

cij pergit , nec timet certamen fecura de

clufis pomarij foribus, in vindicias depre-

victoria , quia tuta de confcientize purita»

henfi fceleris ,

fervos concitatis clamo-

te

.

L]

fecum deferebar propugtatorem , ac

ribus advocant ,^ mentiuntürque juvenem

defenforem ,. conícientize innocentiam , nec

quemdam. perpetrato cum Sufanna adul-

potetant vibrata faxa eam frangere , «ujus

terio ; fuis dilapfum & manibus pracipi-

integritas ictus omnes retundebat:

elegan-

ä

ti fugá illico difparuiffe relictà foeminá in

ter $. Xeno Przíul Veronenfis de

Sufanna

*

*

eodem flagitij loco

audiunt , qui ac-

at ? Zzmvrea

fufceptura feutentiam , quám

dicat

cerfiri advenerant famuli , quod tec cogi-

4 Deo pro castitate fortiter moritura:

tare aufi füiffent contra viraginis probita-

& quam judicantium fententia prava deje-

X

g

tem ; fidem, ut adhiberent , integritas

Ceraty con[cteutia integritas erigebat.

obítabat herz ; ut fenibus annuerent , eo-

Lj

iNon potuit Sufanna causá cadere , cu«

)7

f

rundem fíuadebat authoritas

)

& in an*

jus integritas inviolata flaret ;

*

conícia

fi

cipiti hzerentes , pudore fuffufi filuerunt :

mens reci fame mendacia tidet

L

L

hon

trahitur ad tribunal foemina ,

ideo rea ;

p

timet conícienzia emaculata anguftias car-

D

quia tlagitiüm noluit admittere , ideo ac-

.

.

cerum , accufationes in tribunali, calum-

pi

cüfata , quia innocens

fedent jüdices ,

nias accufantium , quia perinde , ac folaris

ijdem qui accufatores , G tefles ; adíunt

n

radiusubique fe prodit,acfplendet, — Exiar

iEl

cum Sufanna parentes , & filij , czteríque

in /Egypro Jofephus in: carcerem detrudi-

ls

fanguinis neceffitudine eidemjun&ti, fqua-

tUf , compedibus vincitur , & manicis , &

lor ,

& luctus adftantium . vultus infece-

;ä

Md

tamen nec de calamitate pertetritus cadit ,

dt

rat , madebant lachrymis ora parentum ,

nec de lao honore folicitusdcficit: vincitur

o

q-uids:mk

K

l

Probi Affectus fcminä funt vittutum , &c.

£89

quidem pedibus , & manibus detrufus in car-

& dum rettó ad pedes, nonad caput accedit,

cere; fed non vincitur , quia victor € car.

Qw

[uam fatis verecundiam promit, Quot pro*

W 4

Cereexilit ? quos conícientia emaculata tue»

bi affe&tus germinant , & florent in una

T

.tur , nulla poteft adverfitas'profternere ;

Magdalena confcientia imbre rigata lachry-

non alium optemus propugnatorem noíl-

marum; ubi enim vernant rofz amoris, &

rum accerfere , quàm innocentiam con.

violz verecundie in confcientia emaculata ,

Ícientiz , in hacenim fola ait D. Chryfoito»

Homil ;33

ibi virtutum omnium decora nitent , quia

mus, floret;vera latitia , & verum vernat

verecundia , ut ait-D, Bernardus, 2ff gem-

Serm, s6.

!

in Genef,

gaudium, quia ut monet Petrus Damianus

?A WOrW?B , vVirga difciplimme ,. foror. con-

in,Caaz,

ferm. de S. Maria Magdalena , lequens de

tinentie , lampas pudice mentis , expuntiriz

gaudio, quéd éconfcientia prodit emacula-

mAlorum , propagatrix puritatis innate ,

taait, Ef geudium continua [ui jucunditate,

ffecialis gloria cou[tientie f4tma cufios ,vite

frinifimum ,. quod perfetlus animus de fe-

decus , wirtutis fedes,

eura [fibi confcientia pollicetur ?. qui cordis

Eft verecundia, que riborepingit, &

4nunditiei, ac confcientiz ftudet puritati ,

orhat vultum 'excclentis innocentiam mene

f9.

quod timeat, non habet , omnésqueà fetri-

tis , ac puritatem conícientiz; eftque pro-

ftes , ac pravos abigit affectus , & tantüm

pterea , ex qua venu(las, & gratia veluti éfuo

verum in Deum fovet amorem, gaudium de

fonte fcaturiunt , tanquam pellucidi rivu-

L]

propria innocentia ; & verecundiam, quà pu-

li

.

& ficut cüm reboante tonitru nubes

dore (uffundituz ad cujusvis turpitudinis fpe-

L

obítrepunt , quedam folet:corufcatio pre-

Cieme

E

ire ; itagratia oris , & venuftas frontis ve-

recundiam przcedit , ut ait Siracides , ubi

| ^&, VII.

hanc exhibet gnomam , wmze grandinem.,

Ecclef . 22,

( feu ut textus gracus legit,antetonitruum )

preibit corufcatio , 9 ante verecundiam.s

. Jn confttentia pudorata imbre ri-

precedit. gratia.

Dicitur gratia vetecun-

gata refipi[pzentium lachrymarum probi

diam przire , eó quia viam oftendit , qua

emues affeblus germinant; & virtutum

-

fit rectà eundum , & gratia femper praíto

flores feliciter vernant.

€(t , ac parata ad verecundiam. excipien-

;$.

^ A cít verecuridia pudicitize comes, cujus

damt fcité Rabanus expendens gnomen ,

;

K $, focietate ipfa caflitas tutior incedit

Syracides ait : fuwigur corufcationis praibit

eflque propterea , qua emaculatam

pondus grandinis (tonitruum ) fíe ettam nitor.

confcientiam cuítodit ; eique plurimum adij-

gratia pracedit. gratiam verecundie , quia

licét gratia verecundiam pracedat, hzc

citdecoris, Hinc Magdalena ut refipifcen-

tize lachrymis, quas culparum contraxerat,

tamen nitorem gratia praeit ,

quia ut ait

fordes,abílergeret 5 veni impetrandze cau-

Janfenius: Pererundia flHatim de fe difundit

r]

sá importunum adit convivij locum , cen-

gratiam ,. quapropter eft verecundia mo-

furam contemnens Pharifzai, G convivarum

rum fplendor , virtutum decus , pudicitize

lampas,emaculatz conícientim charaéler ,

Lur.7. «49, non curansconvicia.

Et flans retrà fecus pe-

39.

des eju lachrymis cepit. vigare pedes ejua ,

puritatis fomes, & hone(latis egregia pro-

3

L]

& capille capitis fus tergebat , &5 ofculaba-

pugnatrix

hinc pergens Syracides ait :

'waef. *5&?;

; Mulier , que fuerat in

Gratin fuper gratiam mulier fantia , & pu

165

tur pedes ejus.

civitate peccattix ; in domo convivij fa&ta

dorata, ubiautem textus latinus legit fzz-

pifcatrix retia expandit, feu capillos fui cae

Üa, ereceeft fidele, có quia mulier pudo-

pitis; & neaquzde(int , in quibus veniam

rataDeo , & marito inviolatam fidem fervat,

expifcetur fuorum fcelerum, lachrymas fun.

cafta verecundiz arbitrio : fed cur mulier

dít, quibus cüm pedes Chrifti tergit, pro-

pudorzta dicitur gratía fuper gratiam ? quia

priam abílergit confcientiam , & maculas

Íemel, quéd pudore fuffünditur, lilio cafti-

abluit : acceffit mulier nonad caput , fed ad

tatis rofa additur verecundiz , acpudici ru*

boris ; ef(que propterea fupergratiam , quia

pedes Chriíti , quia cum malé diu ambuláffet,

quó recié impoíterum incederet ,. veftigia

omnigena virtute ornatur , & pudoris be-

Priüs fudit lachrymas cor*

neficio Numinis gratia , & virtutis cumu-

bona quafivit.

dis, lavítque Domini pedes pudorata con-

latur venuflate ; hinc Ambrofius de offic,

feffionis obíequio , quos & capillis fuis ter-

Pulchra virtus eff verecundia ,. & fuavis

m

&ratia , quanon folim infaclis , fed etiam..

fit,. & per crebraofcula fyinbela ijsdem im-

preffit finceri amoris : obobalíamo etiam

3n ipfis fpeclatur. fermonibus.

Speculum ;

&

unxit ; ne inflictis fibi vulneribus à czeco Cu^

enim mentis plermque in verbis refulget ,

pidine, àprofanoamote, deeffet Alexiphat-

ip[um vocis fonum librat modefiia , ne cujus-

macum : & quia unguento vulnera jam cus

quam offendat aureim.»,

Nonfolüm verecundia czteras cuftodit

raverat , & lachrymis etiam cicatrices de-

é6O,

a o m

leverat ; & fordes abíterferat conícientiee ,

vittutes , cüm fit foror continentig 5 ve«

ideo verecunda , & pudore fuffufa nullum

rüm etiam vitia quzque coércet , áit enim

D. Chryfoftomus.

Pudor frequenter. efi

depromit fermonem. " Verüm licét tacita

Homil;zä, "

m

obmute(cat , fuum tamen oflendit amo»

franum vitiorum ,. inijcit enim verecun-

[Vlaflho

yem , lachrymis eloquentior , quàm verbis ;

dia infolefcenti concupifccmiæ froenum ,

Ecee 2

quà

Ferani de 4&671'614; Jam» l,

$00

| Difïcr'/tatioxXVH;

.quó omnes ejus , velinhibet paffiones , vel

tentre:: Adco fzvit ih animo fera verecun-

Coércet motus 5 fitque propterea froenare

dia, peccati pediffequa,ut deformior cenfea-

vitiafingulare elogium verecundiz ; G pros

| pf fm

pierea pernecefíaria hec eft omnibus ; ne

turiplo Orcq ; àcerbiórque ipía gehenna.

;

à pravis affectibus ad flagitia pertrahantur ,

.

$. V.

1

Q licet. fit verecundia. emnibus zetatibus ,

perfonis, temporibus, & locis apta: ado-

t

l

leícentes tamen , acpuellas , vel maximé

Ca:»äfäenfz'.fz Pm-ml cz"z:czï.e:wzm eff

decetin ipfo. enim corporis. decore venu-

gehenna , qua impios viventes , C di-

ftias rubeicit verecundia , que 45 omni 4-

viua Mortuos gratia torquet ,. & ac-

Af

liena luxt , utloquitur D. Ambrofias ,

riter diferuciat.

6

Lib. Y* offie, fobrietatem diligit , boneflatem fouet , quae

I confcientia em.'acu!ata hs&tug e—P: , in

$*

- Cüpï 4;.

C

gemine virtutes adoleícentes præfe(rr.im ?

|. quo nonni(i probi vernant affectus, &

f

1

ac puellas decent,

! honeftamenta florent virtutum ,. ut

i

Ó1.

Refert Stobzeus , Pythiam Ariftotelis

hatenus differnimus: fipravafit, & vitijs

filiam' rogatam ,

quónam colore puella.

$

deturpata Íylvefcit in vepreta ,. qua intus

rum genz venuíliüs pingerentur , refpon-

hominem pungunt , . & ab animo quietem

t

fl

diffe,colore verecundie , G vetum tetigit ,

expungunt 5 vulnera infligunt , G internum

quia nullus in vultu muliebri color venu-

hominem cruentant ; ac tam dirà, j acritér-

!

ftior rabote , quem pudor in generat ; &

que difcruciant , ut gehennamin fe vide-

«

t

verecundia parturit.

uapropter 'Cor-

atur ferre cruciatuum , hinc de imgijs ait

nelius expendensillud Syracidis , ubi ait de-

Regius Vates. — Veniat mors fuper illos , &

Pfa?. s4,

j

Ecclef é4.7.

verecundia. mulieris , Gratia verecundie

defcendant in infernum wiorutes ; QU ad(c-

b

ejus [uper aurum , erudité ait , verecundia

renscaufam hujus defcensüs in gehenam fub-

in uxore magis rübet , G rutilat, . quam

dit,

*

Oueniam uequitia in babitzculi eo-

aurüum

*

ilius enim rubor eít virtutis

VU , inuedio eorum z led fimorseos oce

pli

?

*

tinctur3, ut ait Diogenes

atque arx

cupat, quomodo in. infernum dicuntur vi-

W

ventes defcendere? & fiviventes in infernum

n

pulchritudinis , ac caltitatis , ut ait Dio-

à

medes.

deícendunt ; quomodo mors dicitur venire

di

62«

Eft igitur verecundia cüflos , & pro»

fuper illos ? cum mors fuo gelu vitam extin«

bi

pugnatrix confcientie emaculate , cum

&

guat : vel igitur viventeg non funt,impij in in«

non finat, quidquam in ea admitti, quod

ternum deícendentes 5 vel fiviventes, mors

tutpitudinem oleat , & innocentiam le-

non venit fuper illos : velfi mors occupar ,

if

dat , ideóque dicitur verecundia vitium

v

quos infernus viventes torquet;non e(t hujus«

quodvis preire, & pracundo vetare: quia

modi infernus,in quem deícendunt impijnon

LT

qu:é fera eft verecundia , ac vitio fucceda-

ampliüs viventes : qualis 1gitur eft hujusmo-

Net

néa, hacvitium non prait ; mec.ci do-

di infernus , in quo viventes tam actiter

q

. minatur , fed potiüs pediffequa eft pec-

torquentur ? non credas ,ait D, Ambrofius ,

j

.cati , ad quod fequitur; de hac enim ve-

alium effe hunc tam dirum infernum , quo vi-

£a

recundia loguebatur David , cum dixit $

ventes torquentur , quàm ipfam impiorum

lea

Jota. die verecundia mea contra me eff ;

pravam conícientiam ; haec enirfi e(t , que

fil

Pal 43.

Ej confufio factei wea cooperait me , ideo

Deo, & divinz gratice per patrata. fcelera

Mi

confufioni vultüs affociatur hac verecun«

mortuos adhuc viventes in hoc fzculo, ac-

1ü

dia , quia vitijs fuccedanea etubelcit , fe

ritet difctuciat , & diré torquet,. appofité

u

patrati fceleris indicem effe , ac filiam :

$, Ambrofius apud Eufebium f(ic fatur: j5

»

Qu

non enim poteft-fcedior fingi , vel pingi

Peccator , quamuss foris abundet , C deli- . $v5,

P

verecundia eà , quá fuffunditur anima,

ejs diffuat . odoribta fragret , in amari-

cum fe vider ornatu virtutum diílitutam ,

d

tudine anima vitam exigit , vita facinórae

lu

à cocleíli patria exulem , Dei hzreditate

ff «t fomnium,

"Aperuit oculos , transivit

IT

exutam, à gloria exclufam , Deo inimi-

requies ejue 5 evanuit. deletiatio , licer ip-

n

cam , ac ignium fomitem aternorum ; &

f4» qua videtur, etiam dum- vivunt , im-

in omne &vum tótius orci factam ludibri-

Qu

.

piorum rkgyies » $n inferno f* i Uiventes enim

(

um

[]

& aquia tantam fecum miferiam tra-

in inferuum deliendunts. Vides couuivitm.s

6j,

hit , ideo prepropera peccandi confufio e-

peccatorás ? — interroga cou[cientiam ejus ,

am pracedit ?. Er confufío faciei see coope.

I

nonue gravius fotet. omnibus fepulcbris v

yuit me , non elt hac verecundiz fuffufio flos

intuéris letitiam ejus? optm abundantiam ?

CQI',

decoris , Íed confufio vultüs , & effufio dede-

lia

introflice ulcera , — &f vibéces duima ejm ,

coris , acignominie ; & dehoc pudore lo«

cordísque maffitudinem.

4

De

Ír

quens , D. Anfelmus ait : Si £uuc peceati pu*

Pravaconícientia fpirans mors eít, cadä«

Zib. de fimi

cA

l4

i. cap,igo.

dorem , & illinc cernerem inferni borrorem ,

ver viventis ,fepulchrum peccati fcetentis, ac

E necefjarió uni ilorum deberem immergi,

bori

infernus immatuté precoquus , qui jugiter

Pris me in infeyuum mergerem » quam in

torquet , cruciat , ac diré lancimat ; quia

[7

uI

pudorem peccati mee immitterem , malems

ex peccato carnifice fequitur animi peccantis

purus à peccato gebeunam intrave , quam

Ut

carmificina ; & fcelerato nullum majus fup-

DIES

peeati — forde Pal!m:& celorum — Regna

plicign; iplo (celere;. vix culpa eít admiffa , |

E

ipli

Probi afféctus femina funt virtutum, &c.,

$9t

& omnis flatimquies eft amiffa ; vix fc*lus

eít enim fcelus cruentum vulnus adeo dis

patratur,S& in fcelere necetle eft peena luatur;

rum, aclethale, ut torimentorum videatüur

Ei 4/? 970

ut enimícité fcribit Seneca : Seeleris in fce»

gehennam excitare, G fecum trahere, ut

lere fuppluwm efl, &impius licét adhuc vi-

obfervavit Przeful Mediol aneníis, cujus no-

vat, cruciatuum experitut - gehcnnam Vi«

men Ambrofiam fapit, qui explicansverba

vens eft in inferno, qui fzvis male confcien-«.

Apofloli : cauteriatam babentes fuam con-

Ip Epiff.1. ad

* Zimotb.«.,

tize pungztur , vulneratur, laceratur ftimu-

fisentiam , ubi D, Paulusloquitur de impijs.

lis; ac velutifuriis ab orco emeríis, ac dire

de quibus Spiritus S. manifeíte dicit, quia in

debacchantibus acerbé exagitatur.

Quàm

novilfimis temporibus öa!ceacnt À fide at-

dirus, quàm fzvus eft lethalis ifte viventium

tenderites, fpiritibus erroris, G doclrinis doe-

monumi,ait Ambrofius :

Oungrtie2 cetitertas

impitrum infermus! quàm feralesfunt malé

C

conícii àni

f

tam dicie confcientàam , boc est fimulatione

és

mi moríus! quireus fitnoxa,crüs

ciatuum fibi baratrum apemt, fitque ftatim

corruptam , quia ficut cauterium coritum core

iU

-.'«N

ia

fzvientibus obnoxius poenis; G confcie

rumpit , & uotam infligit , ita & fallaci

improba perinde acPoétarum Erywms ferro,

confcientiam denotat. ad perditionem , 1asa

T2

À €

konec C"'L &3 te-

enim bos isaitari negat , ut faluentur 5 quia

&« Hsnn.[lä, ac multiplici d

tró3ue apparatu circumfepta, ucícias magis-

ficut cauteriun imimutari won potef!, it2 nec

Vi

efd

Ui

ne foda, anÍzva furentis inftar Me egersé vi-

eoruim. aniau emeudari : Qoàm fun

Ícera quatit, & terrifico afpe&tu flagellum in-

efthoc cauterium, quod ut ait ÁAmbrofius :

cmfcæm*mm denotat ad perditionem, & qus-

tentat ; & nusquam lancinare defiftit ; adeft

tortor domi, comitatür impium foras,cum

dem eternam, G adeo probrofa eft ignomi-

EC

ipfo accumbit menía , jacet in le&to, peram-

nie nota, quà u'nprobos inurit,ut gchennali

bulat forum ,. exit inagrum, revertitur do-

detrufis carceri equiparet ; eft fiquidem le-

thale hoc confcientiz ulcus, cürn mortem

mum; quia fceleris iupghcmmmfc.jere eft,

& quandiu fcelus manct, tandiu favit fup-

adferatzternam, & de gehenng. æmældtw-

pucium; mrc;c:et tortcor, qua nemml Faïü'&,

ne illius pocnam antxczpec.

nec

6&,

nec Pontificum tiarás,

c imperatorum cla-

Qued fi hoc ulcus dit putruerit, ejus

cutatio prorfus defperatur : qaía fictit ceu-

n*ydes, nec Regum fcepzm , nec Cafarum

diademata, nec principum militares excue

£EYINID, at Ambrofms, imimntttari non pote[f s

bias, nec cocco rubentes purpuras, nec auro

ita necejus auimus emendari ;

eít hujus ul-

fulgentia paludamenta , neque vehera andes

ceris cauterium , quo impiorum putrefcit

Sapientum toaas, neque nitentia pmcm m

conícientia teflera damnatienis, & gehenm»

müanva , necbellica mmwmiawa, nec

Cïlt &S

impretlus character próbrofam inurens igno

marmou*ï Us cruï*uza pallatia,neque aulzis ve,

miniam: & fticut muüum brachio, vel cch

N

cauterium -nullibi cauteriatum deferit ; ïed

ftitos parietes,ne

cgemrnis micantes veíles re-

veretur: fed ubaquc farit,in omnes fzvit;ubi-

comitem íe illi adjungumfeparabxlem, pet.

que proterve fe infinuat, &

culisfe fe ob

inde conícientiz cauterium , & ulcus putre-

rl Cüeu. aco

ltm 3 inter hiftriones comicos incedens tra-

fcens jugiter impios torquet.

cerfitum volo-Cain&m adhuc fraterno fan-

gsdias excitat; inter Indioaes illudit inío-

lentiüs: quamvis videatur i unpius ia tricli-

gülü** cruentatum.; is P

32f*

E

ati fceleris con-

nio hilaris, in theatro lztus, in comitatu jue

Ícius Numini e;uqclum hn dict reipen&e

g

cundus, larvata eít ejus latitia, petionata

Ecee ejicis mebodie 4 fw:e terras Gafacie Genef, 4

^

-

jucunditas, & fucatum srmdwm,nulla eft in

tua abfiondar , & ero vegus & profugus in V

ejus fronte ferenitas, nullain mente tràne

LeTrA $ Omnis 10l ,« 7!41 invenerit. sme, occi-

- -

quillitas , nullain;cordefuavitas ; quiata-

det 772(?.

ui Ieus,erat

fratricidij;Judicis fun-

Hm" i^

metíi haec lztitiain extima vultüs cute vie

guur ofücio, & fedens pro tribunáli fentea-

h

tiatn contra fe dicit, & quidem commenfam

deatur paradifum exhibere gaudiorum; in-

tus tamen infetnum. occludit crucxataum H

delicto: Omné igitur, qui invenerit me,oca

-

fzvus eft, G atrex hic infernus; qu:;vga-

&idet sme; quia ipfe fratrem occiderat in

j

[

ter torquet , nullus eft tam rabidus cams,

campo, merebatur & ipfe à quovis eidem

js

qui ita diré mordeat, fxcut prava remoraet

"1

obvio occidi, QJdF ouüd Cainus tam diré

conícientia.

infe ipfum fævren., ut contra fe mortis

65.

Quàm fint ferales male confcu animi

ientent:am dixerit? quia nimirum adeo in-

morfus, ijéxperiuntur, quos prava intus

tüs torquebatur, G ex fratricidio carnifice,

adeó dira fuetat

fubfecuta conícientiaze

runic&emta torquec 3 CU)US tormentum QC-

]

hennæ parxatur, eó qma nunquam cefiet ,

carnificina; ut nullum majus fupplicivm

neque extinguatur,-in quo cum igne con-

dari poffe cenfuerit ,

ideóque fententiam

fertur inferni. — Idqua caufze, cut Apoítolus

mortis contra fe tulit, ne fupplicium fcele-

1. Ad Timotb.4, vocet cauteriatam impro»

ris diutiüs fentiret in fcelere torquente fra-

(

borum confcientiam: cauteriatam babentes

tricidio confcientiam : idque caufze , cutf

fitam confcientiam.

Sed quódnam eft lmc

Cainus deconfcientie fcveritate in fe ipfum

t

cauterium , quo conícientia i I!TIPIQX um ul C.

fævnem, appofiteD, Amorofïus,qm eleg.u

ratur, G impios poenaliffimà inurit ignomi.

ter rem hanc edifferit agens de Reo, cuj u.s"ï Apdor.

DA Vi g&oa.

ts

fiz notá? non credas quidaliud effe, quim

confcientiam patratum fcelus torquet ; ait

Dl

iplam cogfcientiam patrato fcelere faueicm;

ipfe: £F

uvere fibi ne[cit, rigorem judici etiam

02774

T

keece j

$92

Diffeitatio ïx,'(vu

f

circa f[e nou novit :'nleexäiere y recordationem

desineffent , poffent ex ipfius ;:la*bi niani:bus,

,

AGw. proprij perborrefcitt. & commi[um eru-

k

cüm nemoà fe fugiat ; ncmoextra fe cur.

befcit errorem , emnem ejus. memoriam pa-

4

ràt; nemo fit cordis fui accola, fed quisque

ver, meruit, Breformidaty gravem [ibi fe ju-

propriz fit confcientiz incola; nullus fit fuze

li

t

dicat; fe ipfum arburum refugit ,. nec fe fe

mentis advena, nec proprij pectoris. trans-

þöi audet committere.

Magna 'vis obnoxia

L

fuga; proinde nullus, qui propriam potis

con[cientia magna [upplicia timebant Adam,

fit confcientiam effugere, & à fe eamabige-

«

6 EvaA,

Catn quoque metuebat, ne omnis

re, ne illius fentiát cruciatus: ipfum pecciffe

la

eum quicunque ineniret, occiderery ita ia fe

x

ineluctabilis eft tyrannis, & anima, qua pec-

ipfe ferebat [ententiam , quód dignus. effet ,

cavit, hanc in fe tyrannidem traxit, quá dire,

at

Dirum ett íceleratz,

t nullus ignofceret,

& jugiter torqueatur; eíl enim, poena culpze

(0

ac Izíz conicientie tormentum, ad quod des

bi

pediflequa , & ubi culpa admittitur,ibi poc-

clinandum, vel ipfe Reus, & impius fenten«

na non dimittitur: nulluseft, qui fi impro-

do

tiam contrafe mortis pronuntiat,minus cen-

bus fuerit, afylum in fe.ipfo inveniat; :

&

2

p

íens malum efle mortem adire, quàm malze

Írufira adnititur fugere , qui culpam in fe

pO

coníciente. mentis cruciatus fubire,

introduxit; quamvis fit impius domefíticos

6

/u

Quamvis fuggerente natura fit quivis

inter parietes tutus, nou tamen ibi fecurus

fu

homo fibi mitiffimus Judex, & promptiüs

eft; quin diriüs pletumque torqueatur re-

1pf

fibi, quàm alijs ignofcat; faciliüs fibi indul^

darguentis confcientiz laniená, quàm in fo»

of

geat, quàm focio ; adeó tamen fzvit in fe

ro, ubi fe minus tutum credit : femper pa-

mens fibi malé conícia , ut ne ejüs intus fen-

lu

vet confcientia leía, etiam — dum pavenda

tiat cruciatus, rgalit vel gladio, vel fuíte,

ftudiosé cavet; quia licét non immineant fo»

u

igne, velaquá interfici, Oznás igitur,aicbat

ris pericula, non fint inimici, quos timeat,

hd(

Cain, qui imvenerit me, occidet me,ivefcc

habet tamen in fe; quod timeat ; & quam,

lk

ro fuerit azmatus, five igae; Contermine

vis € manibus dilabatur fatellitum , lictores

J

funt poena, & culpa ; & eit morte malum a-

fügiat, fpiculatores evadat, non tamen inde

Q

trocius,vitam traducere imalam ; nullum e-

eit fecurus , nec cruciatus declinat , quia fe

M

nim eít tormentum , quod acriüs impiutm

ipfum femper tenet, & laíz confcientiz la«

nienam retinet,

n

"

torquea!, quàm quod depravata confcientia

U

invehit: fateor fzvos fuiffe cruciatus , qui-

Dixerim pravae confcientiz fupplicium

fe

bus homines Diomedis equi, Bufiridis tauri;

áb eo haud abludere,quo quondam tyranno-

693»

k

Syllze carceres, ad necem usque torquebant;

rum crudeliffimi mortis reos ita putrefcer-

P

fed fi cum impij depravata confcientia con-

tibus jam cadaveribus coníueverant arctiüs

&

ferantur, floresfunt, non fpine; quiaim-

colligate, 'ut os Rei viventis, illud deo«

&

probe coalcientiz laniena czteros exfuperat

Ícularetur cadaveris putrefcentis ; & frons

vl

cruciatus ; hi enim nonni(i in corporis mem-

fronti, brahia brachiis, pectus pe&ori , ac

Q

bra, ejüsque corium fzviunt ; cüm lanicna

pedes Rei viventis pedibus faerint cadaveris

f

conícientig non corpus, fed animum, qui in

jam fcetentis ílligati: quid ni alligata eft nae

C

homine eít pars nobilior, ac longé delicatior,

bis poena poftadmiffam culpam, cujus cada-

Scio Pelufios fz-

to

difcerpat, & torqueat.

ver fuperites manet, ex quo dimanat pavors

vum vindicaturo$ parricidium , reum non

p

pudor, dolor; huic cadaveri patrati Íceleris

h

. damnáffe adeculenm , neque culeum ; fed

Alligantur impij, càm illud die, noctéque ge-

n

dirius quid aliudexcogitáffe: fuit autem hoc

ftent in pectore ,. ideóque aiebat Cainus de

. dirius lupplicium ipía laniena confcientiz :

confcientig feveritate in. fe ipfum fzxviens

H

fiquidem ad fummmz atrocitatis exemplum,

Omnis igitur, qui inventrit me , occidet me,

t

hoc unum adinvenére tormentorum omni-

quafi ab uno femel occiíus, adhuc lethaleni

um acerbiffimum, quo (inerent, reum non

l

pagam poffetàreliquis accipere; quia nimi-

l

alio torquerifupplicio, quàm patrati parri-

rum quatndiu eft fibi mens malé confcia,

K

eidij redarguente, ac torquente. cenícientiá,

tamdiu manet neci obnoxia: quapropter fcri-

cogentes Keum per triduum integrum re

bit D.Jacobus infua epiftolacanonica, Pec- ..

nuila in ftemachum demiffa cadaver fpeéta-

catum , verà cum confummatum fWeritgene. p

l

re occifi parentis , quo enormiffimo omni-

rat mortem. — Scio,(acros Interpretes inqui-

p

um puniretur fopplicio admonitione fcili-

A g,

rentes, quódnam fortis genus fit, quod

Uiïg

cet fceleris, & redargutione proprig con.

peccatum. confummatum generat, in varia

IJJ l/e n fm.

fcientig, que eft irf&fragabile admiffi fce-

abiiffe placita, fed libentiüs ijs affentior,qui

L (Ap.

«

leris tetimonium , ac propterea fupplicium

autumant, mortem genitam à peccato con-,

. füpra omne fupplicium.

fummato, amariffimum effe confcientiz au-

Ie

68,

. Poteit quidem interdum reus é tyran«

;gorem , ac dirum mentis malé fibi confcize

li

norum paratis cruciatibus evadere, vel obti-

dolorem ; qua de cau(a Sufanna infanientes

Qu

nere Íceleris indulgentiam; fed nemo eít,qui

libidine fenes, ut abigeret aiebat intra fe 45.

us

conícientiz feveritatem poffit fug& illudere,

guffia [unt mibi undique , fi enim boc egero,

o

mécper ullam fraudem ejus declinare crucia-

ln

mors mibi esi , nimirum in(lar mortis prz:

tus; conícientia improba, vel excors eíl, vel

doloris acerbitate, & conícientiz angori-

Ti

fi cor habet , non tamen flexile ad veniam:

bus. HincS.Chryfoftomusait ; Jra fe ba. Homil. 64

ler

nequeimpij, tametfi pernicilümi ijidem pe-

ber peecatum , quando con[ummatu:m efl, G i Gentf,

B&

0!(7 e

H

Prqbi affe&us fefnina funt virtutum, &c;

3595

opere perfeium, tunc fna abfurditatis often-

quae in corpus ï'fæviunt tormentas crüciatus

dit excellentiatn : vocax abíurditatis excel-

animam divexantes , . G damna omnia , quz

[]

hominis necem moliuntur; quaquetot fünt

- lentiam, quia exaggeratejus turpitudinem,

ac tormentum ; & licet excellentize vocabue

numero , ut expeditiüs fuerit ftellas coeli, &

lum virtuti congrüat ; vitio tamen adapta-

arenasmaris litorales.ad «alculos revocare ;

tur, cujus nequitia exaggeratur,nimirum vire

quàmqua'ex fcelere. protruduntur imala :

tutum ingreditur officinam mens fibi malé

fitque propterea peccantium poena :maxima

conícia, ut ibi vocabulum cudat , quoexcel-

ipfum peccatum , -quod & ipfe Seneca folo

Epi,.

9

lentius impium torqueat, ac atrociüs dive-

naturee fpiculolumine'cum noviffet fcripfit:

xet; néque ut reaconvincatur , alio indiget

anaxima pena peccantitim ;eäzpeccäjäf.

accufatore , cum feipfam abundé. accuíetz

:

convincat, damnet ; quia infe(Lior eft impro-

5. iX.-

ba conícientia animo teílis ,,quàm colloipree-

donis fufpendendi fit. reítis.

Ximó.& íbi

&Ji*ïletb;zlz' zoxa Aficitur bomos

patibulum conítruit , quo promeritas luat

4nalis. omaibus efrcitur obnoxius,

cenas, ut in proditore Juda, quipoít Magi--

ufitaztur uetiiga-

ftrum Chriftum divenditum , .adeó :diram

:moq*;z:gue co

MTA

fuit expertusconfcientiz lanienam , ut cum

ipfam ferre non poffet,laqueofe fufpendetit:

St tp'et'catum 'mäloruriï'omxiium"origc»f:

VAm

i

oículum fidei, G amotis fymbolum, in odij,

ipfüm eft, quod orcumreferavit, coe«

& perfidiz tefferam converterat, ut ad oícu-

lum obferavit, & Eumenides in mun-

lum Proditoris velutiad ferale clafficum to-

«dum immifit , :ad hominum: clades, :«cruen-

tà íe Íe vefana cohots effunderet in furiasin

tásque flrages 5 portas teclufit Jani, & in«

Magiftri Chrifli perniciem ; fed patrati facri-

jecta ia medium face bellorum, furorem in-

legi fceleris, vel ipfa ftatim conícientia poc-

«cendit; ex quo fequuntur agrorum devalta-

nas apparavit, quibus proditorem torquerets

'tiones , .urbium -excidia , provinciarum:ex-

- quia nullum eft damnum tam grave, quam

ipilationes , hominüimque anterneciones, /A.

€onícientize fuffragio miferum fieri,

-

ipeceato morborum 'omnium fequuntur ag.

70.

A deoeít prava conícientia impio noxia,

qninà, quze corpus miferé inficiunt . '& ex«

ut vectigales fibi conftituatzerumnas, ac mie

tuciant: ex illo fonte profluunt lachrymia.,

Íeriasomnes; neque impunita poffuntabire

Ícaturiunt luQus, oriuntur metus, & proma-

D

Ícelera ; quia prima , eáque & -maxima eft

mant morores, & quz eft malorum omnium

peccantium poena;ait Seneca .Epz/f], 97. pec-

horribilium horribiliffimamors,cum iliade

càífe; & nemo immunis eítà folutione ve-

*gritudinum , damnorum chiliade , furia-

&igalis, quod de peccati cenfu exigitur; nec

rum triade : abeodem fonte fcaturiunt cru«

ulliim eít fcelus, quod pediffequos non fe«

ente pugne, «urbium incenfiones, .civium

curn trahat cruciatus, cum velinipfo ícelere

funera, Provinciarum -im*eritus., ftegnorum

fit fcelerisfupplicium; malé enim fibi mens

vaflationes, ac imperiorum everfiones, .Eff

conícia fe ipfam folicitudine urget, cruciatu

enim peccatum, quod falcem Libithinz fupe

torquet, ítimulis vulnerat ; licét. fortuna

petit , haftam gradivo Marti minillrat ; frau-

plures à corporis poena. plerumque liberet,

4dem Mercuriofuggerit 5 nuptis Afmodaum

nunquam tamen impium ab animi cruciatu ;

affociat ; 'mammonam confederat opulen-

nemo eít,qui confcientiá lzefus metum valeat

tis,& Venerem lafcivis conciliat : & fubejus

Àfe excutere , quia infixa -eft impio :ejus

atro, ac inaufpicato vexillo militant dynaftze

rei averfatio, quàm natura damnavit; Non

fanguinarij, Judices nummarij , mercatores

reclé de nobis actum effet, fi càm plura fce-

invidi, lenones voluptarij;pradones tapaces,

lera legem effugiant, & vindicem, ac fcripta

[]

gtexomnis maleficiorum, G fex tota male-

fupplicia

?

natura ipfa per internum fynde-

dicorum, hec enim mala omnia fuccedanea

refis tortorem patrata non puniret flagitia ;

funt peccati, cujus ftipendium «mors «eft:

& plura inde accerfiffet incommoda, qua in

füipendium mortis peccatum ; & hifceomni

poenam delicti diré torquent delinquentes:ait

bus moleítiis, eerumnis, ac calamitatibus eft

M

propterea Apoftolus ; Seipendium: pecceti

obnoxius;qui per patratum peccatum mortis

[

LT

MA Reme, HOUS , gratia autem Detvita eterga, Ícuut

conftituitur. ftiperidi

ius, fcte Hildeber-

*U,L3,

legit Tertullianus: Zomatzua Dei vita eter«

i

tus Turonenfis alludeas ad illud Apoftoli s

Lib.devefur» 444 , quatenus qui ftudio funt addicti juftitis,

Y'ipendium peccati wmors, ait : Intuere enife..

d ä&m,ö.'

vect.car,

ac virtutum culturz; participes fiuntjac hz-

vias bominis, intuere cineres , uelligalia pec-

redes vitee eternze: , cum e converfo — vitijs

€ati funt, nimitum, quia peccato inficitue

indulgentes mortis conftituantur vectigales,

homo, efficitur malisomnibus obnoxius; fi-

quia ftipendium peccati mors: efthoc mor-

quidem nafcitur morti vecligzlis; & frigus,

tis penfum, cuiob patratum à nobis fcelus

aftus, pauperies, dolor, calamitas , dedecus,

obsrati fumus : quidquid moleftiz , 'ca-

miferia, adverfitas, infirmitas, exilium, orbi-

lamitatis, ac zrumnarum mnobis obungit

tas, impotentia; affliclio, defolatio,ut etiam

j

mortis ftipendium eft, G mors penfum fce:

ipfemet fepulchralisfqualor, fosditas,& hor-

leris,à quo veluti à vitiataradice mala ómnia

ror, imo G cinisipfe,acferales manium ume

brz vectigalia funt peccati; Intuére ait Hil,

1 Wil' ?h

prodeunt,ex fcelere enim o;i-ütur attocia illa

debertgus:

X

$94 :

- Differtatio X XV ll,

debertus: zniuere miferia: bomiuum, intue-

hominum oriuntut confilia in deflorationem

u

Vi

re cineres vecligalia funt. peccati ,. quibus

virginitatis , excidium padicitiz, everfio-

nàícitur homo obnoxius.

Collum querelis

fj

nem pietatis, eradicationem vircatis, & ad

implemus ob pramaturam parentis, vel ami.

| jura omnia humana , ac divina infringenda?

di

ci necem,ob fortunarum naufragia, prolixas

Áítque propterea peccatum , quod oimnia in

f

egritudines diuturniori acerbitate torquen«

t

mundo fus déque evertit, ac confundit, qua,

tes, obfrequentes, obviásque vitze zrumnas,

proptet concludit D. Paulus :: Noz ergo f&« - Ad Rem. 6

iC

& ob reliqua infortunia , quibus inhomine

gnet peccatum in ve[lro mertali corpove , ut

"

fortuna ludit; & tamen de noítro non con-

eli

obediatis concupifcentijs ejus , quafi - dicat,

querimus fcelere, cujus recenfita mala om-

concupifcentiz voluptates fluxz funt, evani-

pec

nia vectigalia funt ; néqueab hoctribato ul-

dz,ac caducz, & unà cum hoc mortali cor»

lun

lus peccantium immunis eft : &J,quamdiu

pore, G ipíz intermoriuntur, ideóque mo-

Qu

improbé fculptum haret confcientiz fcelus,

net nós, ut ijsdem non obediamus, ne re-

ftà

tamdiu mala hec omnia ad fe trahit, & quia

gnet in nofiro mortali corpore- peccatum?

(ul

non facilé obliteratur, quod (culptum haret,

ubi notat Chryfoftomus;non dixifle Apofto- HeziL :1. |

te

72.

neque facilé hzc damnaeffugimus,

lum ne tyrannidem agat in veflro mortali /? 9724

u)

De ícelere Judz ait Jeremias : Pecca-

corpore peccatum , fed ne regnet , non qui- ^"*

Ín

(Eäp,':v'.

tum Juda fiviptum f(lo ferreo in ungte ada.

. dem propria virtute, fed noflra fegnitie,ut.

N

manttuo exaratum , [uper latitudinem cor-

cacutientes obediamus concupifcentis, quae

tol

dis corum , ubi autem legitur feriptum , he-

L.I

*

Li

ad peccatum alliciunt, ait Chryfoflomus

braicé habetur izfculptum , quafi . fligmate

Non dixitne tyraunidem agat, quodipfum

lor

notatum ; &alludit Propheta. ad prifcum

necefitatis efly fed ue reguet , nen quidem

qul

morem, quo veteres confueverant ícribere

propria virtute , fed veflfra focordia, ut obe-

?

.flyloferreo intabulis.ceratis, & inungue

diatis.

Nimirum peccati regnum prohibet

ho

adamantino, feu tabula, vel lapide adaman-

Apoftolus, ne illi veluti Regi ultró obfequa«

mi

tino, qui unguis dicitur ob nitorem , ac z

mur:; peccati autem tyrannidem , quia nee

af

vorem, quafi dicat Jeremias ; Peccatum Juda

ceffitatis eft, non vetat, eó quia nsceffe fit,

i

inículprum eít in corde Jude adamaucino,

ut duram fubeat tyrannidem , quisquis pec-

lo

i

feu obítinatiffimo, ubi haret indelebiliter,

catum admittit; quienim femel peccato ul.

l

ol

Eïamil. 124

& perfpicuélegitur: pulchté Origenes prz-

L

|

tro fubjicitur, neceffe. eft ejus tyrannidi ob.

Hv

( 0 derem,

farum elucidans textumait: Czm confcien-

noxius fiat: quie tyranmus erudelior ait Pe« Homil.s94*-

bi

tia peccati imaginem fumpferit , babeo for-

trusDamianus: 4we fevior poteflas bosnini , $-Beutdia,

e

mam sliius, €9 aute oculos cordie mezi deliéis

quàm bominis ipfius voluntas ? numguam

: :

pompa a*epähgimr.

Et quidem fi effet pecca-

[«b ea requiefcere , nuuquam federe licet , &8

hu

PA

n

ium atramento confcriptum deleri po[fez: fed

quó amplius ad obediendum fibi norit fatiga-

im

feripuum esi flylo ferreo im. ungue adamanti-

ri, € magts urget,infligat, G onerat , preta-

qu

t ipimemor, mifericordiam nelciens : boc

"10 fuper petlus corda : proinde im pediore

4

cordis,feu in cujusvis conícientia infculptum

enim proprium propria voluntas babet,ut quà

i

Ícelus, quafi ftigmate notatum indelebiliter

obediens obedientior fuerit (ibi , eà amplits

L

haret; quoad poenz reatum, plenámque ma-

eum erudelioribus vinculis innellat.

Sela ,

«di

.Jorum ad fe trahit iliadem,

diligitur, um [ola digna fit odio, principium

*

"

]

lue

7i*

Si videas everías urbes, extin&as fami-

iniquitatis , mortie infufío, deffrutlio magua

51

flál

'Sïlias, fuccenías domos , vaílatas provincias,

virtutum , quia ubi vitiata voluntas peccato

n

.dicito appendices hzc omnia effe peccati,

adheret, tyrannidem exercet,, & hominem

dit

quod mala omnia ad (e trahit, paupertatem

torquet delinquentem,

immittit, dedecus contlat, lites ferir, diffidia

Mens enim malé fibi confcia triít

"h

zmm 751

feminat; quidquid five in animo, five i

ingenerat, quà pracordia abfumuntur; per-

pri

H

Vt

corpore patimur, tributa funt peccati, cü

jus

inde ac vermis;G tinea vefles exteriüs corro-

dunt; ita & triftitia,

&

ftipendium morseít, hocenim in terrarum

quam vermis . excitat

fpatijs, camporum planitiebus, montium

conícientig , animam corrumpit , quivis e-

git

Inei

declivitatibus, vallitimque profunditatibus,

nim internus motus vulnus eít animz, & in-

bu

annonz caricem inducit, fructibus fuis plan-

ter affe&tus nulluseft, qui equé animum tur-

tas deflituit, & herbarum oleribusarva ípo-

bet, ficut triftitiaque à mente malé fibi con-

P

jl

liat. In marinis traclibus naves exagitat, in

Ícia prodit, quapropter ait Salomon: Síewe Prov, x$,

qui

Up

quas fluctus fufcitat decumanos, & Euros,

tinea vefiimento , & vermis lygnoy ita triffi- w.2i.

Ter

nothósque excitat infanientes , G ad naufra:

tiA Viri nocet cordi, vermis corrodense(t ani-

gium vel in fcopulos iilifas cogit , vel flucti-

miamaritudo , quamprava intus effündit

Tà

bus abíorptasfubmergit: hoc inaérem con-

confcientia; non folüm vermis ifte pectus

ü&.lz'mo'. & :

tagionem inducit peftifer&, in camposuredi-

dente corrodit , fed & amaritud

P

ine animum./

LL ET

nem, inarbores (iderationem, in herbas aco-

venenat,

Wa

nitum: hoc defperatis laqueum texit, fu-

Imo non folüm mens fibi malé confcia

76.

d

riofis gladium cudit,iracundis tela miniftrat,

vermiseít; fed & tinca, que precordia con.

äCi

by

pugaantibus ferrum acuit,

fumit; nebula, quz mentem turbat 5 caligo,

4

Peccatum eít, in cujus officina mala

qua animi ferenitatem abripit; mare flucti.

hul

ültl

cuduntur omnia , in cujus [chola perniciofa .. bus decuman;s exagi;atum-, in quo cordis lg.

ttia

N

-—

^

^«

fiti

[

/

Probi affectus femina funt virmtuni, &c ^ s

diam, «€ tetram"*inducït,triüitiam, «qua"*ïxh'-

*titia naufraga perit - 'le'tha!eæ;enEnu m,quod

viícera inficit; gladius, qui precordia trans.

pius in fqualore , GL umbra «mortis fedens

)

figit3 cruentum bellum, quod pacem -cor-

diré torquetur : aitenim Deus per Ozeam ; ^7h2«v.12.

dis deflruit ; feralis ignis , quo "virtus ci-

-Ceffare fatiam omne gaudium ab eis,

merefcit ; felleus hauftus, quià cibis fapo-

- Falluntur, qui inter mundi 'voluptates — 72*

-letitiam quzrunt, :«cüm -nonnifi , triftitiam

rem ablegat; lethale aconitum , quod vice

:'i!i Rem 5. 1

pariant: :qui mtndi deliciis cupiunt difflue-

teedium ';parturitg tetra nubes, qua : lucem

odit , & à rebus afpe&tu jucundis , gratiam

-re, hi 'ncnnifi croris hauriunt amaritudie

-mem, G morore contabefcunt , cüm expe-

eliminat: quia voluntas in homine | vitiata

peccatum ingenerat , quod 'in confcientiae

: riuntur aliter fibi contigifle , -quàm fperáf-

. fent ; :perinde ac Rex Antiochus, qui multi-

lamina exaratum :omnia -accerfit mala : i«

. plici militum copia fretus Hebraos niteba-

'quidem ob peccatum fulminat zther , nubes

fragore tonitruum crepant ; ignis debaccha-

-tur extrema delere internecione : -cümque

? hilarisnuntium expectatet, qui partam à fuo

Totri), 11

tur., "mare decumanis ; fluctibus infolefcit,

terta tremoribtis nutat , aér ferali cometa.

«exercitu vi&toriamafferere:; decruentafuo-

1. ad

URf

rum lumine cades minaturmalorüm catacly-

: rutm flrage ittexpectatam audivit jacturam:

fmum, & eluviem coeli effundunt cataractz.

Fatlum estut audivit 'R ex fermones iffos.exe 3 Atacbabe,

Si peccatummon induxiffet homo in mundá,

- pavit,€6 commottus esi oalde,6 cecidit in le-v.3.

- um,€ in languorem pra trifiitia ; quia non

tot non efferret futera,homimimque ftrages

;Libitita , nectot cruentabella indiceret Bel-

i fatlum eit ei, ficut rogitabat. - Antiochum,

Jona, nec tot fupplicia Megcera. preferret,

-quem pra.nimia potehtia fuperare' vix va-

! juit-Hebraeorum :exercitus; una proflravit,

quaffatis tcedis ab Orco emerla.

VT.

-Si peccatum in munduüm non indüxiffet

-vicitquetriftitia ; moeror ipfe intüsin animo

""homo, nullus effet in homine à belluis ti-

-genitus pugio fuit, quiintime eum fauciavit,

-crüentavitque ; «cüm enim fibi -ex voto non

/mor,àpredonibus injuria , :à furibus rapina,

-à militibus clades, ' ab hoftibus vulnera , ab

-«ontigerit bellum à tciftitia dilaceratus : fuc-

-cubuit: & hoc moerore " folent promptiüs

infidis convicium ;; imo nec ullum effet pro

homine fupplicium , nulla gehenna , quam

"torqueri, qui lztiores, G lautiores *die$fibi

"L

äï

folum peccatum aperuit , & prava conicien-

- pondent; fi ad vota resipfisnon fluant; cim

«tia in fuo eam etiam experitur intimiori cu-

«enim deliciis, ac illecebris vacent ,^& áüter

Homilaoe:

^bili; adeb utetiam cüm vivunt impij hatic

, plaüfus , ÉR gaudia libereénatriantur; rarius

$ Beutdi,

- 4picüla fentiunt mclettize: quó fit; t f1 mo-

-experiantur tyrannidem jugi timore perciti,

-actriftitià torti ; deimpio enim ait'Job.

-Jeftum aliquid illis contingat inexpectato te

CapleU] — avima lus fuper femetipfo - lugebit , quia

:]o configantur acerbiüs, G vulnerettur intio

L.

:miuss G inaudito morbo correpti, langue-

'àmpius intra fe habet, unde crucietur, femel

-quód intra fe cuipam,admiüt , vérum .gau-

"fcunt, GCexanimati , -quaftr corruunt enecti;

*perinde ac Antiochus, qui eectdit n lecium,

«dium amifit, & triftitiam intus torquentem

dntromi(it : : dum enim aucupáretur homo

65 n languorem pra . triflitias quia non fa.«

rj

dnter mundi voluptates fucata gaudia, veram

um eft ei ficut cogitabat.

Nonfolüm interno moerore corroditur

8e,

:adinvenit trifliiam , quà fui erroris poenas

uil.a meral. jueret, quia ut fcité D. Gregorius: Dignum.

^mens fibi malé conícia,verüm etiam omnium

-::MP.X 3.

,ctuciatuumgenere acriter torquetur; nullum

wamque est,ut infe femper omo marores

enim eft fupplicium "atrocius ; nulla poena

dnveniat , qui derelitto Creatore dnfe g4Me

)

dium quæreözt.

:gravior,nullusdolor acutior morfu temera-

ij cruciatus, & artifex pro-

78.

Taber propr

t conícientiz;ait D.Gregorius: -Inter ml« , p pato,

ff

priz calamitatis eít impius, ubi enim fcelus

4tiplices bumana animetribulationes mullaef vausenc.

smajor affitlio quam con[cientiadelilorum z

*

intus fovet,amaritudinis fcabiem'intra pe-

&us nutrit, cujus corrofione, G morfu ju-

eftenim mens fibi malé conícia;tinea animam

-giter dilaceratur , & hzc eft gehenna, quam

cotroderis; flamma :exitialis 'vifcera abfu-

mens fibi malé confcia experitur.

;Pluri-

mens; viruslethalepe&us corrumpens; gla-

bus torquetur ipfa cruciatibus, quibus Deus

-dius feralis intima cruentans 5 & tortor fe-

juftus Judex przecordia transfigit impiorum,

'verus vitam reprehendens, & promeritas

'exipens poenas : .Si detrufus reus in car.

qui fi aliquid contra fpem fibi fenferint con-

' PWG- 1 !

tigiffe , acriter affliguntur, & interno mte-

€ere , audiat fores ejusdem aperiri, judi«

rore contabefcunt,

Mare dixeris mentem

cem timet mox fententiam necis proferen-

142 »

malé fibiconfciam , ubi & procellz fzviunt,

'tem; quoties ad carcerem nuncius pulfat;to-

& naufragiaad mortemtrahunt: Mare mens

'ties ejus tunditur pe&tus, ac lethali vulnere

i Lib.123,002

- bominis effjait D. Gregorius, B quafi fluctus

*cor fauciatur; fi tonant nubes, fuülgura pavet,

- fal cap.s,

yiaris cogitationes mentis , & hos inter flu-

ictimque fe jamfülmine purat; hanc intra

pectus turbationem lzffa ingerit confcientia

&us, ventorümque flatus non folüm flu&tuat,

& quamvis poffit reus.exteris, velnegare,

"fs

ac periclitatur anima., fed vel in ipfis flucti-

bus gehennalis ignis. torquetur fuppliciis ,

vel minuere fcelus; nontamen fceleris fup-

plicium,quod intus confcientiam cruciat oc-

nullo acerbiori quaffata turbine , quàmtri-

flitid: cüm primüm culpa confcientiam in-

cultare poteft: quod lingua crimen celat;con-

eftreticere

ficit, & pulfat,omnem ab ea propulfat lxti-

fcientia il.'l""s prodit; parum prod

lagi-

Verani de Affectibus dum, 1.

L

ÓH

€96

Difertatio XXVII-

fagitium,quod intüspracordia dir flagellat:

que fu;rberibw..; majorésqwe vibices in ejus .

quod lingua ícelus excufat ; hoc interno

animo funt , quam in

[

«ruciatu mens (ibi malà conícia accu(at.

£0rut .carpore,( qui 45

Alijs verberantur.

$I,

Sategerat fratricidium Cainus excufa-

$1.

Neque voluptas, quam fcelus concupi-

re, cum Deus ab eo de fratre fuo Abcle in-

fcenti2 peccantibus propinat, dolorem tem-

RUA

€enef. .

- quiteret refpondit Deo fcifcitanti : JNe/zio,

perat quamvis linire videatur,& aliquod ad-

)9

Num fratvis mei cuftos fum ego? .ce!ävic!lin.

ferre corpori lenimentum ; eít enim cum il-

guafcelus, quod reclamante conícientià

linit, oleum gehennalibus flammis fovendis;

mens fibi male conícia te(labatur: appofité

alendisqueaptius, quàm cruciatibusree con-

Xib.Y. de

D. Ambrofius : .Non babeseonfcientia teii-

J

Peentit,

(cientize liniendíss. de hoc fiquidem oleoait

monium?. Aut te ipfum potes effugereyi4 con-

David: Oleum autem peccatoris non impin« P[Alo»

»;? 4-::(75-, 1

féientiam declinare 9. confcientiam inquam,

guet. caput vieum s Yon ulcus emollit, (ed ex-

"U. $.

dpüd qwam nom "moritur omne quadgerimw:

afperat, dilatátque hoc peccantium oleum,

qua nos in fatiis noffris accufat , G judicat s

quia per refricatam praterite voluptatis

qua cum nou. babeat loquendá ufum , nequit

memoriam novum infligit vulnus;& nilacer«.

tAWen tenere filentium. Licet non loquatur;

bius vifcera excruciat, quàm vulnerarefrica-

clamat tamen, & reclamat ; quamvis linguá

re culparum; audi Davidem id confitentem :

R /alm!. ET

de(lituatur; accufat tamen & fidem extor-

Et peccatum meum contra vt eff femperz nun-

:

»

quet; tametíivideatur filere; fatetur tamen

quam audivit Petrus poft trinam magiftri füi

fi nonlinguá,vultutetrico, ac fronte moe(ti-

negationem galli.cantum, . quin pre doloris

tudine inumbrata internos cordis cruciatus,

zítu in lacrymas colliquefceret , refricante

quibus rea punitur conífcientia, peenásque

gallo prateritum vulnus.

Nonliberos cen-

luit patrati fceleris,

Velit, nolit, delicti

leas, quos delinquentes noveris, fed vin&tos,

admiffi poenas dare adigitur mens fibi male

tortósque effe fcias; fe per patrata fcelera in

conícia; moríüs , remoríásque interioris

carcerem detruferunt torquentis coníciene

vermis effugere nequit, quàd fi € memoria

tiz, à quo nullz poffiathumanz vires eos ex«

abigatur excuffus ; illicó. revertitur , men-

056 tllp.,z fc

trahere, fi zueluferit bominem, nullia eft, qui 7

44

tisque januas pulfat, reclamátque; quia fi

Aperiat quz verba expendens D. Gregorius

utia omni bo-

?enef.ïggn.r.

malé egeris ftatim ad fores peccatum venit

ait appofité ad rem noflram :

pulfaturum; dixit enim Deus ad Cain : Non-

smo per id quod malà agit, quid fibi aliud, nifi Lib' tt, sj

L.I

ne [i bene egevisvecipies? (i autem mal2, fla-

con[cienttae [ua carceremfacir) ut bunc anitmi

tim in foribus peccatum . Aderit.

Si petas

reatus premat; etiaumefi aemo exterins aceufetz

quas admi(fum fcelus | fores pulfet, & ubi

quientm prefente Deo du malitia [ua cacitate

Ó

clamet; nonalibi putes, quàm in cordis cu.

relinquitur,quafi intra femetipfum clauditur-

biculo ; necalias pulfare fores, credas,quàm

Ater, & iqualidus eft con(cientize care

85.

lafz conícientiz, ubi bona, & malaverían-

.€er, ad qdem fcelus ipfum judicis fungens

tur; Gtandiu pulfat , & clamat, quandiu

officio impiumcondemnat, ubitortus, &&

vita ipfa permanferit; cum . noílram non

vin&tus ad aternum devehitur. fupplicium

poffimus nos mentem exuere, nec noftrum

dcemonum flipatusfatellitio, nifi quee vul«

à nobis cor ejicere , nósque à nobis exclu-

nera contrahit peccatorum piiffimus Deus

dere; fcelere fiquidem, & flagitiis noftris

oleo curet fuz mifericordiz ; uthomini illi

excruciamurà confcientia , qua ad fores cot-

contigit ,.qui cum ab Hierufalem defcende-

dis noftri femper excubat; imà & pulfat,

ret in Jericho incidit in latrones: nimirum

clamátque, quamdiu vivimus,

Lipoma.

facilis eft omnis defcenfus; fed non tutus,

ämc[h

1us$

w

e

pendens illud : f s? egeris ffatim

cum pericula, & vulnera fecum trahat; ficut

n foribus peccatum . aderiz zit. ad oflium fe-

afceníum in coelo tentáfle Lucifero lethale

| guleré pegcatum tuum ejulabit, (cilicet quan-

fuit; & inaltum vehi, perindeac in imum

diu vixerit impius usque ad fepulcrum ;

detruüdi inferorum: ita mortale in terris eft.

quia mens fibi malé conícia juge eít. fuppli-

é fublimi montis fafligio ad humilia depri-

cium, quod impium usque ad (epulchrum

ni vallis.

Qui Hieroíolimis exivit alió

comitatur; nec unquam ceffat torquere,

profe&turus ,. folam poterat Jericho. defo-

&

. quia nunquam definit peccantem redargue-

latam adire; pacis cum reliquiffet urbem ,

rej G. perpetuo propterea $ torquetur e-

eam petiit, quz tubarum clan

e

o

ore dif(iliit ;

culeo quisquis peccato implicitus vivit;gra-

& nóndum abíoluto itinete zucidit £m latro-

Mgtil,

- vidsque animam flagellat confcientia; quàm

&es: quàm fumus incauti! conquerimur de

corpus flagella tundant , tortura . torqueat,

carnis fragilitate , doemonum infidiis, cus

ignis cruciet: Megera fibi eft gehennales

neis voluptatum ; .cüm ultronei nofmet tar-

flammas ejaculans,triftisque Erínnys flagello

tarei aucupis retia ingrediamur: immerità

armata Izfa impii confcientia ; iveimprobus

[À

.

$m -«X d Cs

querimur, qui hofliles caffes quzrimus

dormiat, five vigilct,gehennæ fentit. crucia-

homo qui. ab Hierufalem defcendebat in

tus, i&tus patitur flagellorum ; hücaccerfen-

Jericho incidit ipfe inlatrones , non. verà

l;æc lt,

£4,

Devirabea. dus D. Ambrofius inquiéssVzta juffi quieta eff,

dicuntur latrones ad ipfumacce(fiffe: etiam

2]H51Us autem inquietitudiais ,. && perturba

David vel in. frigido fonte flammas fuit

tonás plenus est. Itaque ampliss fuis cogita-

libidinis expifcatus , quando per ocvlos in

tionibia affligitur Unpius, quam alienis pleri-

alienum hortum ütupit, tunc € fua. aula

E

pudis

450 CO "—2 0Dc — w —me-

J

$97

Probi affectus femina fuht virtutum , &oc,

fit in carandis corporum . vulneribus ; non

pudicitia abivit ; àc naufräga periit in la-

tice,quz vegetior creverat in lacrymis. Non

ita in illis debet animarum fervari; priüs e-

nim confuli debet fama delinquentis , quod

folàm defcendens ab Hierufalem in graffato-

*

fit, fi ulcera fafciis priüs. adíltringantur, ne

rtesincidit, verüm & ab iisdem fpoliatur,

Luc.10,U,

aliis pateant, poftea oleo foveanturjideo fua-

plagisque cruentatur ; Homo quidam defcen-

39.

dens ab Hieru[alem in Jevicho incidit in. la-

vis effe debet peccantium cüratio, ut nom

modó vulnus liniendum fit ; verüm & ipfa

irones , qui etiam de]poliaverunt eum& pla.

Vox illa etia eít

ligatura fitoleo emollienda; ne ulla in verbis

gia impofitis abierunt.

copulativa,quz indicat fzvitiem praeceffille;

fit acrimoniaquá poffit vulnus exafperari.

$.

fi queras quid praceflerit ? certé non aliud,

Supetior delinquentis fubditi curatürus

ïl"hvxl.;.::ä

eulparum plagas; fafciis oleo medicatis vul-

r

quàm incidiffe inlatrones, qui etíam defpo-

liaverunt eum , & plagis impofitis abierunt :

mera liget; hanc nos methodum edocuit Ma-

eft igitur erumnarum graviffima , ac cala»

gifter Chriítus; peccata hominum curaturus

noftram induit infirmitatem , adveniens ir

mitatum omnium acerbiffima incidiffe inla-

trones , & ficarios , qui non folüm ve(tes

fimilitudinem carnis peccati; baptizatur ipfe,

s

forripiunt , que corporis funt ornamenta ;

ut alios mundet; fitit ipfe; ut alios potet;

cadit, ut fublevet; vulneratur, ut fanet; fpi-

llms-;æ,

verüm, & corpusipfumi inflictis devenuftant

m

vulaeribus; occaíiones peccandi nifi. decli-

nis redimitur, ut flores nobis donet; fangui-

navetis vix animz denudationem;& coníci-

nem fundit, ut pretium folvat noftrz redeme

entiz lethalia effugies vulnera; declinanda

ptionis; & tandem mortem fubit impertitue

rus nobis vitam.. Sed cur Samarites vulnera

Íunt pericula, quia prima calamitas elt in-

cidiffein latrones: perpendendum eft. ma-

)!

curaturus defcendentis in Jericho, unà cum

. oleo etiam vinum effundit? Er appropiaus

tutiüs quà itur; ficarii animi noftri orna-

alligavit vulnera ejus, infundens oleum,G vi-

mentis inhiant , furripientes quz in nobis

íunt habituscharitatis, & gratia, acreliqua

4ur2, an ut pharmacum eó fuavius effet , quó

virtutum decora; neque ceníeas, alios effe

ab oleo ordiretur; &eó efficacius,quó in vi«

'ütcu?u!:l

num def(ineret? fed quid cum.curandis vu!ne-

i

ficatios , quàm vitia, in quze minus cauté

ambulantes incidunt ; hzecfunt, quz fuis a-

ríbus vinum 2 cum lNoé te&tus ab aqua, fpo»

liatus fuerità vino ? imó & etiam vulnerata

nimam fpoliant divitiis, quaque inflictis

L'it, tte

ejus pudicitia ? quomodo igitur vinum quod

l,

vulneribus diré fauciant, ac cruentant; ac

áncolumes vulnerat , fanabit vulneratos ?

tamdiu torquent,*quamdiu mens eft (ibi malé

confícia,

vulneribus curandis aptum non eft. fezruat

84.

Latrones funt

,qui änïequam lethales

plagis infligendis adaptatum. . Vinumanimi

potiüs ægricudinesinvehit, quàm abítergat,

flagas infligant veflibus inhiant , quas &

dicitur enim vinum lac Veneris effe, venee

L

fürripiunt ; denudánt priusquam vulnerent;

ut & innocentiá, & famá fe privarieodem

num pudoris, fomnus rationis ; mors feie

fuum , fax concupifcentice, fex mentis, ocue

temporis momento intelligat peccator ; fru:

ftra fperet [uum | occultari fcelus, quisquis

lorum caligo , cordis fepulcrum, naufragi-

um caftitatis, libidinis fomes, illicium ime

clam flagitium perpetrat; fine vefte non po-

Crimina

pudicitiz , illecebra calamitatum, luxutiae

teít vulnus non omnibus patere,

rum /Ecna, fcylla pudoris;charybdis vitcutis;

non poffe tegi, nos vel ipíe Adam edocuit;

illex mortis, & fons omnium infelicitatum;

vix vetitum mormordit pomum , &ítarim

quomodo igitur vinum cicatrices obducet

fe denudatum vidit, & proptereaad ficum

cucurrit , fuam te&turus nuditatem ; edo.

vulnerati ? fi plagas & ipfum infligit? Reété

cuit Cain cujus fratricidium fculptum tulit

tamen vulneribus curandis vinum admovee

tur, & oleum ; quia vinum fymbolum eft

in fronte: edocuit Noé veftitus in aqua, &

nudatusin vino ; patent Ícelera . exterius

luxurie , ut & oleum deliciarum , quibus

turpitudine invectà , & torquent interiüs

peccatores perfunduntur ; hzc duo ideo vul»

nerato appofita falutem invehunt, quia do-

conícientiá infeclà.

Pudorem qui exuit

neceffe eft vulneratimeat ; hacnuditas pre-

lorem geminant, acfoetorem; vulnera enim

nuncia eft vulneris? qui veró pudorem vee

vino refricata dolorem excitant refipifcene

tie : etiam Paralyticis poftquam convaluit

ftit, plagasnon reformidat ; quialiliafym-

fuum iubetur grabatum tollere, non folum

Mat tþ 6

bola funt fervatz pudicitia , dicunturà Deo-

veftiti : coufiderate lilia agri quomodo cre-

ut inde difceret onus effe , ex quo quietem

fcunt , nonlaborant , nec nent, . Dico au-

fperabat; verüm ut grabatum - memoriam

refricaret precedenris egritudinis; quia pae

tem vobis nec Salomon in omni gloria (ua

rfi-

tratze culpa recordatio elt,quae animumac

coopertus e$t [icut unum ex iflis, — INoc Su-

fanna: difpendium pudoris timuit; nec Bet-

ter torquet; nil enim acerbiüs vifcera, GE

Vulnera

vulnera excruciat, quàm mens fibi non bene

fabea quamdiu cooperta fuit.

curaturus Samarites illius,qui in latrones in.

conícia; h&cpatrati flagitii recordatio cum

ciderat plagas obduxit : Er eppropians alli-

frequenter mentem fübiret Davidis ; dolens,

me 15,

& lacrymis madensaiebat: E? peccatum mae-

gavit vulnera ejus infundens oleum,&vinum:

um contra me efh femper ; hocelt, torturam

prius tegit vulnera, qu& poítea linit: nos

oleum infundimus antequam obvolvamus,

confcientiz fequiturejüs reclamatio , ac re-

::

& licét hic ordo. minimé reprehenfibilis

prehenfio , quapropter Job loquens de hac gand V V

P

cons

Verani de dfcilibue Tom, l.

-

£98

Diferatio XXVIl .

con(cientiz redarevtione aiebat : fonitu ter-

iniquotum ; & peccáffe atrox poena. pec-

rora [emper in aurious illius;&$ cum pax fityin.

cantium ;. neque ullam poteft impius excufa-

U —M

fidras [«fpicatur ?. quemadmodum juítorum

tionem adferre; confcientià habet accufarri-

orv

premium . in,hac vita mentis eft. fecuritas;

cem, & fe ipfum reü dicit, ac cond

x

A

inat,ait

ita poena impijcordis e(t trepidatio, ac con-

Propheta:zfrguet te malitía tua,tt averfo tua Serem,a.,

fcientiz morfus: hinc D.Gregoriusait: »ens

increpabit te, & non.folüm in hac vita;verüm

Jn lob e.Vs.

prava femper efl in laboribus , quia aut moli-

etiam in futura, & ante aterni [udicis tribu

pur mala, qua inferaty aut metuity ne bac

nal, ubi vociferari delictum non definet; imà

fib« ab aljjs inferantur.

& fententiam proferet ipfa confcientia , &

Conícientia lafa à cre

aturis bmnibus

peribit impius,

$6.

Peccacum fuum cum per«

fibi timet, omnésque homines, ut Dei vindi-

penderet Judas;ab ipfa convictus confcientia,

*

ces veretur,

Tametíi videas impium fuper-

quafi patibulo fufpenfus torquetur , Ííéque

bientem, a piuribu's involutum criminibus

ipfum ut mortis reum damnat ; & quas moe-

fine carcere, absque fupplicio; non tamen li-

ruit poenas ferente conícientiá fententiam

berum putes;in carcere detrufus fqualet com»

Serm. Sot

fibi infligit: fcité D. Ambrofius: Su4 ergo

pedibusvinctuscriminum; conícientia laefa

fententiá Tudas proditor condemmatur , om-

eit ili pro ergaftulo; imó non incarcere tan-

nium enim [upergreditur fententias , qui

tüm íÍqualet, verüm & in patibulo pendet,

fwua confeientia [uà. fententià condemnatur.

ut de Abíolone fcripferat D. Chryfoftomus;

Hoc faerilegio folet effe

judwium, ut confcius

longo tempore pependiffe à confcientia flagel-

f4i ipfe fé damnuet,

latum; crines laqueum eitexuerunt, quercus

Dvinz gratiz eiortuus impiusinpro-' $7,

patibulum compegit, fuit enim Abfolon per

prie confcientiz tumulo jacet, imó foetet

horas appenfus ex quercu; impius veró tam.

| Qni.7,

confepultus: ait D. Gregorius: Qui Chrifto !^ Fal pe-

diu € patibulo pendet, quamdiu in peccato

moritur, $n [epulero con[cientie tumulatus . OAMAGAne

perfiftit, Quamvis fuam impij jactent poten-

imó non [olàm fepultus jacet, verüm & ge.

tiam, depradicent fecuritatem, latitiam o-

henn torquetur cruciatu, quia ut ait D.Ber-

ftentent, mentiuntur; falía eft potentia, intu-

nardus, Infernus,G& carcer anima eff [eva ton-

ta fecuritas, larvata letitia; fufpen(i enim vi-

[cténtia : unde nonnifi larvata eft non vera-

vuntépatibulo pravz confcientize ; neque

impiorum latitia; qualeenim in carcere,ubi

ftare valent, quitam foedéceciderunt; multis:

cunéta fqualent, reperiri gaudium poterit? -

que prapediti criminibus in lu&tu jacent, &

qualisletítia in patibulo , in fepulchro , in

SC!'?i;x 32*

Íqualore: appofité $. Chryfologus ait: Rair,

gehenna, ubi torquetur improbus? ubi

e;

deffruitur, flare non poiefl, quem con[cientia

lempiternus horror , & nullus ordo inha-

daruit , impellit reatus.. Scelerisenim fuppli-

birat ?. rea conícientia ftimulis agitata pe«.

[

cium in ipfo eft fcelere ; e(t (iquidem 1ai-

&us dilaniat, cor fauciat, ac animum di-

quitas , &,reatus confcientie fupplicium

fcrqciat.

;):

G30ooo d5 d 9939 OCO CO

aE odtctlpi - ol

GOCoOGOCS

Gocodododo o ts

æeäïïbäïfäæïäääïäæäïäææïääïäæäääæïäeäï

Pfln. ,

:

/

DISSERTATIO XXVIIL. . |

|

(

(

Probo cuilibet affe&ui corrumpendo -

I

nullus vaná glorià vermisaptior, nulla tinca

à

N

noccmior. ,

j

f

S. I.

libl ï&

Vana gloriole, cui inibamus, €9 quam aucupari inter bomines gþ'm';,'.

p

hedera fimilis, arefacit, cuà adharefcit9 virtutum

ä

Y

mu(,futilis eft, é fugax;

omnium fIudia corrampit.

L

]i

J-

a

NT

'N nullum | opus futilius

& (tatim advolat; vix incipit , & fimul de-

M

Qk

gl

IN

- d

V

noftrà impendimus ftu-

finit ; vix fplendet, & extinguiturj vixau-

5

TOE VA

ditur & (ilet; cujus ufura volatica eft, au-

T

V

dia, quàm ut inde va-

SN

PC

nam apud homines glo-

risque mobilibus (imillima , dicatürque

Qu

o

E

'!i/ a

MU

UE

N

/

EW

o

ej

riolam aucupemur , cu-

propterea à D. Gregorio Nyffen. Dizriz,

[2

:

jus fugacitas eft. perni-

eb quia oriente die naícatur ; -& eó . occi.

pELAN

e

( 7 7-

32 T

f

ciffima ; vix advenit ;

dente moriatur ;

Plauto £erba. folffitia-

dit

iO

Probo affectui corrumpendo nullus' vanägloæiä vermis&c. $99 .

li , que vix germinat , & ftatim exare-

oH'err;nt in eo holoca—uü—omata; Et furre- Efber hh.

Ícit ; vix viret, & exficcatur ; vix ridet ,

xit Jofue filius Tofedecb , 68 fratves ejus fa- , «ap, 8.

& ftatim in Ju&tu jacet : à Luciano 24

cerdotes , & Zorobabel , & frattes ejus , 65

dificaverunt altare DEI Ifradl ,ut.offerrent

emcl.ïï

pulla inaurata plena inanitate , quz iuo-

pté ingenio crepat , & evanefcit ? à Seneca

in.eo bolocauflomata: Íed cur tantum labors

[plendor fulguris momentaneus ; qui dum

impenderunt in altaris ftru&tura 2 ut ho-

oritur, moritur; dum íplendet ; extin-

locauftomata in eo offerrent ? jam fplendeit

guitur : à Clemente Alexandrino pz&um.»

ara,qua virtute condecoratur religionis : fed

fomnium : à Cypriano wubes evavida : à

fiut inflgnia matrmoreis bafibus inciderent

'D. Bernardo wmbra letbalis : à D. Ambrofio

altatis , nomina fculperent; vel ut inanna-

rumor mendax : à D. Joanne Damaíceno

libus fcriberetur extrucla ara à Salathiele ,

imaginatio illuforia, — 'Tametfi hze fimilitu-

& Jofue ; jam vanae gloriole nebula aram

dines vanitatem , ac fugacitatem exhibeant

«itcumfufa ejus obfcurat nitorem.

Quid

vanggloriz ; hanc tamen veriüs ad rem no»

nifuntetiamnum , qui non aras modo, fed

n 80.(

& Bafilicas exftruunt. ,. fed fi exquirhr os,

ftram D. Nilus hederz pariavit, qu& arbo-

rematrefacit, cuiadharefcit, ejus caulem,

qua mente molem illam extulerint nar-

ramósque ample&titur, fed more fimiarum

morütn aggeftione fupparem Capitolio, for-

taffis de holocauftis nulla fubijt recordatio ;

utinterficiat ; hederz fimilem dixeris vanam

gloriam, virtutum enim ftadia corrumpit

& huic unicé ftudio incumbitur , ut fami-

fi hzcadillius aucupiuminflituantur; pro-

lizftemma foribusprafigatur, Non fuffi-

"

€it.aras exflruere , nifi'excufla quavis vanze

bosomnes affe&tus inficit, quos non finitin

Íua perfiftere probitate; ait S. Nilus adver-

gloriolae nubecula virtutum decora in ipfis

fil hr

Org;. 7,

^

eniteant : non vana debetara à nobis. confirus

I

fus vitia : Hedera fíc arborem ampleciitur ,

ut cim altits [e fe [uflulerit, radicem ejus are-

€ta niti gloria, fed bafibusfulciri virtutum:

f4ciat,

Inanis gloria fic juxta virtutes na-

bafes altaris noftri funt humilitas, charitas ,

fcitur , ut non recedat, prissquam vie illarum

obedientia , pudor , G aliz virtutes, quze

exciderit : ea elt hederze indoles , ut non

ficut plurimum habent foliditatis . & nihil

tantüm humi fuas radices agat, verüm &in

vanitatis , .exflru£&iam à

*

ciunt,

! Lnobifs aram ful-

atboribus , ac parietibus, quibus innititur,

Etiam D. Hieronymus virgines Deo

je

eas figat, G nutriatur fucco fui fulcri , quod

proptereà labefactat , corrumpit , abíu-

facras , 'eique ia aíceterijs infervientes al-

taria cocleftis fponfiappellavit: G revera al«

mit , ac de(lruit: quó enim plus extolli-

tur hoedeta , fibi maritatz arboris fubftans

tatia funt ,. fi holocauftomata propriatum

tiam exedit ,

& exíuccos teddit ejus ra-

actionum fuper ijs fponfo offerantur ; nil-

que agant., nifiut «i placeant ? fiincenfum

mos , qui fuo deítituti virore exarefcunt :

perinde vana gloria , qu& plus erigitur, eó

orationis in Óblationem accendatur ferven-

magis virtutes ,quibus innititur, vitiat , ac

tiüs: fed plerumque , quz in hisce altaribus

thura adolentur , & victima offeruntur ;

depravat, quapropter Regius Vates Deum

enixim rogat , ut non finat eum hac vanz

non floribus ornantur virtutum , fed nugis,

| ;.;Pfalm, m

gloriz inflci pefte.

Non veniat mibi pes

contentione , & vanitate devenuftantur , &

altare tunc bafibus nititur , fed non fvis: in

fuperbie ,. & manus peccatoris non 1oveat

me: quienim pede nititur fuperbia , facile

afceterio etiam velatur virgo , non tamen de-

fiderio latendi, lachrymas effundendi, vel

indeterius movetur, & manu deijcitur pec-

preces; fedinterdum parentum minis, dotis

catoris : neque aliud eft hzc manus pecca-

toris, quz fuperbiá tumidos, acvaná gloriá

inopià: & hisce innixa bafibus ara , holo-

cauflis minimé apta efl. — Aras itidem fre-

inflatos impellit ad lapfum;quàm affed? per-

versé fuadens vanam popularis aurz gloriola

quentant facerdotes ; fed. raró pfallunt , ra-

aucupari ? eft enim fuafio , quz virtutum

riüs orant ; ludunt veró fzpé; garriunt fre-

flores devenuftat , & fi qua eít intus probi

quenter ; & quotidié epulantur5 .&hi alta-

affedus radix , eam corrumpit ; fcité D.

ria miniméeornant , nec fulciunt, fed pouiüs

! Iizl)/älm 25

Auguítinus expendens illud Davidis: Aow

devenuflant, dellruüntque , «um bafes l-

taris plenz fint vanitatis , & fcurrilitatis.

veniat mibi pes fuperbie , ait : Si venerit

pes (uperbie,movet manut peccatoris. Quid

Summifacerdotis A aronis vefítis tanti pretij ,

l

eff manus peccatoris * malé fuadentis opera-

& pulchritudinis fuerat, ut materia pretio«

i10,

Fatlus es [uperbus , citó tecorrumpit ,

fior effe non poffet ; necarsexcellentior, nec

uimalà fuadet. — NVang gloriolg appetens,

ulle Regum, ac Imperatorum poffent veftes

adeó eítad malum proclivis , ut vel ipfa lin.

cum ea conferri ; in qua etiamnobilitatem

materia , operisartificium vifum fuerit fu-

gua hoc fuadens vanz gloriz aucupium ;

manus dicatur fuadentis , qua apprehendit

perátfe.

Defeleel maximus artifex veftem

ilam confecit ; fed Artificem habuit etiam

quidem, non ut ducat, & fuftincat, fed ad

alium longé excellentiorem Spiritam ían-

ruinam impellat.

As

Plerámque ingentia conftruuntur zdi-

éum , qui modum diclavit , quo effet veftis

ficia, quorum fplendorem vana , qu& acce-

illa facerdotalis texenda auro , otnanda gem-

dit gloriola, devenuftat:' etiam elim facer-

mis: dehac enim -:Ve.f[c; loquens, 'Syracid.esgcdef a

dotes IÍraélis altare Deozdificaverunt, ut

ait: Src pulchra Ante :p/um non fuerunt tAliAs4. , is.

$

ïl!gü(

600

Differtatio XX VIll.

é

usque ad originem , gloria bonoris , & opus

riola per oculos , &aures mentem fubiret ,

fi

fortitudings , defideria oculorum ornata. s.

& virtutum inficeret ornament:a.

Nil preciofi , ac venuíti excogitari potuit ,.

(Il

Videoin facris epithalamijs oculos foon-

n

p

quod in vefte illa ad artis excellentiam , &

fz mirificé commendatos à coclefti fponfo ;

fi

fummam materiz nobilitatem non fplende-

led per fimilitudines omnino diffimiles: ait

ü

ret, quidquid enim venufli , vel curiofi ocu.

enim, Oculz tuzcolumbarum , quód propter

j

lus defideraret in hac una potuit vette fpecta.

morum innocentiam , & cordis candorem

V

ri, cüm Zefideria oculorum depafceret: nil

oculos fponíe oculis zquiparet columba-

fi

pulchriüs, nec arte excellentiüs fpectari po-

rum, id appofité quadrat 5 fed ruríus ait:

fj

tuit, quàminhacveíte , quz defideriaocu«

Oculi tui ficut pifcine Hefebon : hzcque e(t

lf

lorum plené fatiavit.

&quiparatio captu difficilis, quid enim mi-

4

— Hanc veró matetiz nobilitatem , & ar-

Q

nus fibi fimile , quàm oculus columbe , &

Ll

tificij excellentiam voluit Deus , inhac una

pifcina Hefebon ? Columbarum oculi (im-

t0

Íplendere facerdotis vefte , ut ad templum

plicitatem prz

&

f,

progreffus facerdos omnium ad fe oculos ra-

eferunt , nil cogitant pravi,

J

puri funt , ac defeecati àquovisnavo; fe-

peret ; quin eadem de cauía ad imum veftis

8p

cus pifcina Hefebon aquas continebat flag-

Cl

marginem trecenta juffit aurea tintinnabula

nantes , quze facilé motu deflituta vitia cone

appendi , quó fummus facerdos totus vocalis

traherent ; piíces ibi alebantur , qui äquis

factus , etiam ipfo inceffu omnes ad divina

[/

duntaxat innatant, cum columbz explicato

tl

convocaret, Sedhuic ipfi fummo facerdo-

alarum remigio in fublime avolent ; cur igi«

H

ti, qui & veftium ornatu oculos, & foni-

tut , fi fponía oculi illispatiantur columba-

tutintinnabulorum aures omnium ad fe tra-

by

rum , poflea piícinz æquiþarantur*Hef&-

hebat, in neminemoculos emittere licuit : &

NI

bon? Certé mylterium texit DivinusSpiri-

afpiciendus iple abomnibus, neminem ip(e-

/*

tus in hoc unoinvolucro : nimitum Ííponfz

àn

debuit afpicere : nimirumne fi populorum

oculi fimiles dicuntur columbarum oculis ,

frequentias ipfe vidiffet, & laudantes audi-

[

ut videant ; pifcing autem. Helebon xqui-

viflet vocalem facerdotis iaceffum , vanam

parantur; ut videantur. Eit Hefebon urbs

Q

'ali'quam inde hauriret gloriolam , quà Re-

regia ,. qua teíte D, Hieronymo viginti mil-

gh

D

ligiofum corrumperet fpectaculum : ídque

liaribus à Jordane diflabat, adcujus portam

caufz etiam fuit , cur voluerit Deus, utun.

di

duz aderant perample pifcine , quarumi

U

€Hi facerdotis oculi in unicum ineffibile

latices. pellucidum : &mulabantur. chryftal-

[2

Dei nomen collimarent ,' quod propterea

lum : illuc urbis illius cives diebus feriatis

facerdos infculptum aurez laminz fronie

catervaum laxandi animi causá adibant, &

te,

|

praferebat,

Hoc fummi facerdotis para-

quisque in laticibus illis pellucidis , perinde

|

ei

fici

gigma hominem ex affe pium prodit , pro-

acin terfo , pollitóque fpeculo feipfum , fut-

bísqueornatum affeclibus , ac virtutibus : hic

ABnsi. ,

ET

que fpeciem videbat ; quapropter id hisce

enim fe alijs fpe&andum prabet, quó in ip-

pifcinis proprium erat ab alijs videri; non

; ldCoïimh. "74

h

fo aípiciantur exempla omnium virtutum ,

tamen ipías alios videre. Quàm pukhré igi-

/p

& quidquid caftis oculis in voto eft videre ;

tur facer fponíus oculos commendans fuz

iug;

quapropter monuit Apoftolus Timothe-

fponfze fimiles dicit non oculis tantüm co-

Q

CWPQEO 've 7.

um, m ommibu teipfum prabe exemplum

lumbarum , fed & pifcinis Hefebon? eftco«

: ho

bonorum operum , vt in cultore virtutum,

lert

lumba innocentiz teffera, & (ymbolum in

ac viro integré probo , videant albelcere li-

conjugibus mutuaz fidelitatis, cüm alter alte-

&1

lia caftitatis , rubefcere rofas charitatis , o-

rum pari refpiciat fide: ideóque coeleflis

e,

lere violas humilitatis, nitere exempla pize

fponfus in anima probos fovente affectás ,

tur

liberalitatis, fplendefcere fpecimina patien-

am

& virtutum culturá infigni , oculos commien-

tiz , ac reliquarum virtutum; quibus pro-

dat , eóquia columbinis fintfimiles, Ocz-

i

bi foventuratfe&tus , & impropi co&rcentur,

li tui columbarum , quia oculis delectatur

ab—— j

Verüm licét debeat ipfe fplendere nitore

Mattb, cap.

fidelibus, & caftis, & quos [ponía nonnifi

fib

virtutum dicente Chrifto, /— Sic /ucezt Iux

in fuum deflectat fponfum , neque alium a-

$*

p

ve[ftra coram bominibu , ut videant apera »

Ípiciant , quàm ipfum , qui propterea ait:

ten

vesira bona : ut exemplo vitz fanclioris a-

.

.

Et ad meconver[fio tua

fic oculum probi

Cant, £ab

em

liorum oculos ad fe trahatä non tamen debet

affectüs, acreéla intentionis anima fludio

:'v- I Oo*

iple in fui fpectatores intuitus emittere , ne

virtutum addicta in alium non conijcit, quàm

inde detur ei occafio venenum haurienda va-

N

in folum Deum parata potiiis quodlibet fu-

- bay

ne gloriole , quo virtutes inficiantur: fed

bire fupplicium , quàm fidem fallere : quze

MIS

ut ab ipío alij dilcaht , & ad culturam inde

enim fidelis eftanima , ingeminat cum Da-

[

*

fine

exemplo fortiüs, quàm voce alliciantur vir-

vide, . Tzbi dixit cor meum , exqui[rit TE

Bj»zl. 26.'U

tutum; ac unicum duntaxat in omnibus Dei -

K

9-

des |

facies mea , faciem tuam Domine requiram,

Quo

ipectent honorem , cujus nomen fummus

Dele&tatur igitur éosleftis [ponfus oculis ,

alijs

facerdos Aaron laminis infculptum aureis

qui fint fideles, quique aliüd non afpiciant ,

fronte praferebat , nealiunde oculis diver-

jete

quàm ipfum Deum , in quem pet probos

tie 1

teretur, G oblatam ab aliis fibi landem re-

affe&tus anima pia veluti per totidem intui-

m

Ípuerct , ac praeflita fibi non videret à toto .

tus oculorum afpiq)iatï, )

àlo;

| populo obíequia , 'ng inde vaþa aliquaglo-

Fi-

. Probo aff&&üi ;drrumpcndo nullus vaná glorid vermis,&c. 601

4.

tus plaufus , qui unà cum-voce folum aérem

Fideles -igi*t,—ur oculi columbarum pifci-

nis parianturin Hefebon;quia vultDeus,ut

divetberabat, :Quid miferius , quàm om-

nes habere Dominos , & ab ijsdem emene

h

qui (tudio incumbunt virrutum , & rnonni(i

probos intus fovent affectus, ac propterea

dicare., quod fibi deeft ? An non eft hec

fibi chari funt ,'omnesin illos convertant.o-

fervitus , quavis fervitute gravior ? gloriz

appetens tot habetheros; quot lunt, quibus

culos, quó nimirum fuperbus proprium in

viro probo, perinde ac in pifcina Hefebon

difplicere timet , omnium obfervat vultus ;

videat tumorem, & diícat , quàm eximia

perinde acfamulus Domini-oculos : & hec

fit virtus humilitas ;. ut vir libidinibus im-

procul dubio fors eft abjectiffima , cum in

merfus, ac coeno Juxurie feedatus proprias

rfämulititi,m .deijciaþ probrofum, ;

intuens turpitudines videat in hac pifcina ,

quàmjpraeclara fit virtus caftitas; ut.avarus

videat ; quid fit Jiberalitas; iracundus,quàm

&ommendabilis fit manfuetudo 5

invidus ,

quàm laudabilis fit charitas 5. ideóque fcité

Mzmdi gloria eo efl vanior ,. ac

futilier , quo ardentims iuter bomines

Sponíus oculos fponfz non folàm fimiles di-

Xit columbarum oculis, fed etiam pifcinz in

quaritur. — .Fluxa efl , flare ne[cia , nifi in,

Hefebon : vultenim (ibiamicos , & charos;

pemiciem proborum ajj'&ï'äuum » L Vir-

.IM$ COYFHAL.

piícinas emulari inHefebon,quas czteri con«

templentur ,. & proprios videntes nzvos ,

Uotquot inhiant landibus , & glo*

findeant eos abftergere pellucidis illis latici-

tiofi nominis aticupantur celebritae

bus, &ab ijsdem exempla baurire virtue

tem , ab.alijs glortam emendicant ,

t

tum,

nimirum .ab hominum ore laudes aucupan-

7*

Rurfus licét hz pifcing à cceteris vide*

tur, utaliquid indevenentur gloriole; fed

antur , non tamen ipíz (entiunt fe videri ,

hi venatores propriz fiunt venationis prae

nec alios vident , quibus placere cupiant , ne

de ; inani ,. ac proríus irrito-delaffantur -

quidquam ex aliorum plaufibus ebibant vanae

labore , nec veram coníequuntur gloriam.,

-glori: vir pius,quique per pzobos affectus

quae eà eft vanior ; ac futilior , quó ardentiüs

Deo adhzreicit exemplis virtutum omnium;

inter homines quaritur 5 perit .enim vera

x

debet quidem in fe oculos traherealiorum,

gloria , cüm laudes quis deperit: nonenim

.ux inde difcant imitari, quodin alijs videre

iolidam , ac firmam poteft gloriam dare.

electat; non tamen ; debet ipíe alios vide-

mundus, .qui nibil habet folidi. .Haud ab.

Ic, ut indevanam aucupetur gloriam, h&c

ludit mundi gloria ab ea , quam fibi /Egy-

-

5

enim eft, qua probos quosque affe&tus in«

ptius Rex Pharao acquifiviffe exiftimaverat,

n

ficit, & virtutum ornamenta devenuftat; eft

Putabat fe flare [uper fiuvium ., nimitum Geref esp.

Homil. yo, enim , J'ana gloria , ait Chry(oftomus , fe*

exiftimabat Regium fuum thronum fuper

ls

] ad Corintb. a bellua, horrendus damon , t pe[lia orbia

delabentis fluminis flate vortices : fed , &

2.

zerra, ^ Quisigizur [evamhanc belluam non

verum dixit. & fua ipfum fefellit opinio:

fugiat,ne inde accipiat detrimenti quidquam?

verum protulit., dum regij diadematis maje-

Quis horrendum hunc deemonem non ex-

flatem,, fceptríque pompam fuper delaben-

horre

t

at? & fatagat toto nifu abejus fe aver-.

tes aquas intuebatur : fiquidem fluxa eít

tere vultu? quis hanc peflem, quz infiait ,

mundi gloria., -& labilis , regij throni , qua

ac interficit ,. non dete(letur ?. gloria non

majeítas dicitur : erravit tamen, & àvero

eft, que plena duntaxat vanitate, fuá infla-

deflexit , dum exi(timavit, fe illic ftare poffe,

tur vacuitate ; gloria non eL, qua glori-

ac permanere, ubi continuus eftlapfus , &c

am reddit ingloriam-: hanc qui expeut ,

tfegna etiam , ac imperia jugiter fluunt , nul-

ignominiam fibi appetit, quia emendicare

loíolido innixa fundamento : quaproptet.

ab alijs adigitur eam futilem gloriam, qua

fcit&/ Chryfoftomus redatguens falítatis

fibi nihil accrefcit, cum fuam inde inopiam

Pharaonem 5 ait: Fallerisoemifer , ui putas

prodat, — lufeliciter eft felix , qui felicita-

effe poffe fl abiles greffus im delabenteflumine:

tem , quam fibi dare non poteft , ab alijs

Ícilicet ea pernicitate, quà 6 fuis cataractis

emendicat.

milus praceps defluebat ,. imperium fimili

C d«

$,

. Qui olimin Olimpicis certaminibus glo-

pernicitate fluebat Pharaonis.; cujus gloria.

V, ]0:

riam certando ab Expe&tatoribus extorque-

tam firmum fixerat fundamentum , . quàm

* bant , nonni(i pertinaci patientia frondem

Nilus undam, cujus fluctus in mare praci.

emebant viridem , cüm fibi absque labore

pites devolvebantur ; an non eadem pernici-

fine difcrimine,& ullo quzftu fexcentastron-

tate Regia quaevis Majeftas praeceps adinte

des poffent fuccidere , & contexere corcuas:

ritum fluit , & properatad fepulchrum, ad

B]öä' 26;'?'

quod gratis potuiffent à fe exigere , hocab

«ujus faxum , veluti ad fcopulum ccllifa

q» ?

- alijs poft exantelatos Herculeos labores ez-

procellofoin hujus vitz pelago naufragape-

petebant ; & ideo nonnii mifera eratea glo-

rit? decipit mundi gloria, quos ambitione

Putant

ris conditio , quz fluxo fudoris argento

inflatos ad illiusillicit ancupium,

emebatur; & nonnifi poít'improbos exant»

verum poffein mundo enanafci.fplendorem,

Jatos labores obtinebatur abalijs ; & ple-

ciim tamen nonnifi eos aucupentur nitores ,.

tantés

guos no&tilucz, feu mpíca no&te voJa

rumque non glþgia " :feld- fimplex 9ggt'.fgcg;

ill'

—

|

602

Diffeaio XVIIL -

intempefta emittunt , vix enim no&turna-

cohortes eodem tempotis momento abfolu

lux videtur fplendere, & ftatim unica alarum-

to viz , ac militie tempore aternáà donan-

(4 & |

agitatione extinguitur,

tur beatitate , feuftipendiorei benegeítz ,

1o6.

Fluxaeít, & inanisgloria, quam mun-

fubrogato Michaéle in locum Luciferi 5 qui

dus fpondet, — Viderat Propheta Ezechiel ,

coeleftium donorum exutus ornatu in fem-

.J'- 'o

juxta fluvium Cobar currum auro illitum,

piternum cum fuis depulfus exilium flammis

omníque circumfufum fplendore , quo regia

damnatur nunquam extinguendis. — Quam

indicaretur majeftas , ac mundi gloria ; üt

noxia eft furilis , ac inanisglori4 , quaeà fum-

Tn (s , Ev expendit D. Hieronymus , inquiens : Cur-

mo [celorum in imum detru(it inferorum

&t

e

rus juxta fluvium Cobar fignificat, omnem.»

Luciferum? .uomodo cecidifli de.cmlo Lu. If2ie4

zundi gloriam praterfluere $ & gradum non

«ifer , qui mane oriebarie plenus fapientia ,

babere flabilem. Sed fi currum auriga Che-

&& perfecius decore ? cüm primuüm chimerie

ruübin ducebat , quomodo firmus non effet?

-cà coepit intumefcere gloria , omnem exuit

f

cur firmiter nonílaret ? quia fcilicét fymbo.

venultatem , ac elegantiam, & momento de-

um depromebat mundi gloriz , 3deóque

formatusin fpurciffimum evafitcacodoemo-

num. r4. dicitur ; Jbant, &6 revertebantur

nem, Quid ni ? unicafuperba;ac tumida co-

in fimilitudinem fulguris coru[cautie. — Cete

gitatio plures Angelorum myriades , plures

té perniciffima diíparet celeritate fülgur ,

nobiliffimorum fpirituum aulze coeleftisPrin -

cujus fplendor fimul ac oritur , moritur?

'cipum milliones in-zítuantes gehennalibus

cádem difparet celetitate mundi gloria,

ignibus voragines egit przcipites, nullo re-

quamvisauriga currüsfitCherubin. -Hunc

fipifcentiz ; nullo:mifericordize, àcnullore«-

Ij

currum direxit Lucifer ,. Simomentoé fum-

cuperandzgratiz relictoloco,

mo cocelo inimum corruit inferorüm.

TFue-

'Paveant inanis glorig cupidi , & tabe-

E.

Is dptcal,

U. lh

rat in ipfum congeítum quidquid ornamen-

Ícentesconttemifcant; ait Zacharias, ,Qwia

T& 09 P^

torum fpiritualium ; gratie munerum ,na-

eeciderut Cedri y non ululet Abíes ? Sirebel-Cp it.

tura dotium , citeri novem Angelorum Or.

les Numini;necin ipfo coeloafylum invenére;

dines poffederunt , quippe Principatu fuiffet

quale in terra erit profugium reis à facieira-

in omnes potitus; fed cüm primüm appe-

Ícentis Numinis; ait Chriftus. "Pidebam.s 1ue, Ys.

[ LP

tens fuit inanisglorig , à vera coepit deícif-

Satbanam ficuz fulgur de celo'cadentem. 'Yi- —

-

cere gloría ; nocuit ei nimia felicitas , qua

meat inanis gloriz cupidus 5 quó fublimiüs

r

Apfum in imum detrufit zerumnarum ; non

afcendere adnititur , eó profundiüs fibi a«

me latet , hujus defectionis caufas, plures

perit precipitium, ^ Caíus Luciferi fulgue

adferri ; & quosdam aflerere , Luciferum

ri pariatur ; tumob pernicitatem defcens

invidià flimulatum iniquiffimé tuliffe homi-

g

süs , momentofiquidem ruit; tümoblucis

&

' nis dignitatem , in equalem glorize cum An-

brevitatem , quz in fuo extinguitut ortu ,

& unà cum cafu involvitur in tenebris : fti

lo

: gelis poffeffionem venturam, — Alios crede-

re , Deum Angelis adhuc in curfu viz fue

mente à quovis corrupto defecata affectu

q

D

conftitutis aperuiffe Verbi divini futuram

penfetur, quo mundi gloria fundamentoni«-

cum natura humana conjunClionem ; & ho-

tatur , ejus ftatim inanitas, & fluxibilitase-

P

al

ininem eum confítitutum iri', non mortali-

docent , nullameiineffepermanentiam , id-

3

lef. 1'..

Qu

um tantüm , fed & ipíorum Angelorum ca-

que ediífferit Salemon, inquiens ; Ego Ec- X«*

put, ac Regem , cui propterea fua Lucifer

lefiaftes fui Rex $a Jerufalem , Ted fiSalo-

1ii

Mihi

ff

jam detre&laverat obfequia exhibere.

mon;cüm hoc dixit , fedebatinthrono, reg-

tamen cum alijs licet fentire, ipfum infolenti

nabatinJerufalem 5 fceptrum tractabat ; &

hi

mehtis elatione non vanam tantüm , & futi-

Rex erat , cur potiüs non ufus fuit praefenti

Qu

lem ; fed & Chimericam exambijffe Numinis

tempore , & non praterito? fi & lolio fcri-

equalitatem, fua. neutiquam diguitate con-

bebat , cur non dixit , Ero Ecclefraffes fum.

li

tentum, | Quapropter fcindebatur in factios

Rex in Terufalem : cur maluit dicere , fwi

nes celum , & pars melior , finceriórque

Rex , G non fum ?. quiaRegium diadema

pl

peracriter contra Luciferianos füurrexit: prie

utpote fphericum , ade& eft volubile ; & reg*

mus atrocis in ccelo prelij Dux Michael fuit

num , quod eodern nititur , labile; ut du-

y

unus é Seraphinis , | qui angelici fermonis

bitaverit Salomon, an regnum tamdiu effet

vocibus bellum indixit defertoribus Lucife-

K

poffeffurus, quamdiu fcriberet fe regnare ix

rianis, fimülque dixit: Qu fieut Deus , id

Jerufalem ; quia praeteritum fuit certum ; & ,

incercum inítans futurum, maluit Salomon

3!

enim fignificat Michaél, quicum Angelorum

R!g s. öd

. focialium fidis Ordinibus in perduelles pug-

praterito uti, quóhomines edoceret, quàm

k

navit , non jaculis , aut haftis , fed mutuis

fluxa , futilis , & inanis fit mundi gloria;

ii g ais

014

odijs: cümque pugna efferveíceret fulmi-

quárn labile fit regnum, & corona volubilis,

9

nante Numinis decreto, fulgurisinítar coe-

quee nec de fuccedente inftanti poteft fibi fe-

&

lo przcipitatur Lucifer in tartarum ; fitque

curitatem fpondete,

D

arumnoforum extremus , qui chimerice

Quid vento veloeius , ac inftabilius2

EU

gloriz appetens ipfam Numinis concupierat

& ficut infaniz daretur putantíi vento per-

li

eequalitatem ; & cum incentore corruerunt

flante plumas, quisquilias , résqueid generis

ha

UT

affecle , pars fcilicet tertia cceleftium fpiri-

viliffimás, ac leviffimas firmas , acimmobi-

*l

*b (

tuum ; & fidorumin obfcquio manentium

les humi harere j non fecusinfanus eft, qui

inas

m

*

«

—

*

E »

Probo affe&ui:couunip-endo nullus vanáglorià vermis, &c. 60.3 |

inanem mundi gloriam in alis fitam vento-

quiete nobis obverfantur , reliquiz fint eo-

rum firmam putat , flabilem cenfet, Viderat

rum, quz per diem agitavimus , partüse

CAP:C 6'

Zacharias quaternas quadrigas rotis obílre

que inutiles ignavz confuetudinis , quia ut

pentibus inter faxa de montium egredientes

ait Tertullianus,

-Anima jacente corpore ,

Lib- de ani-

2054 55?. 45-

angultijs : .Er ecce quaruor quadrige egre-

ac blanda vi foporis immobili ,. tamen in-

dientes de medio duorum montium : has quad-

terim [omniat , nec quiefcit , nec ignave-

rigas inundi fignificare regna ceníet Cyrillus

[cit omninó ,. nec naturam anima immore«

Alexandrinus , inquiens , quartuor currus

z alis fopori fervam addicir.

Probat fe mo-

in medio montium dicimus effe regna ilufrrif-

bilem femper ; terra , mariqueperegrinatur ,

U;n,;

fema . qua in totidem mundi climata ad

negotiatur , Jlaborat.

quatuor "Ventos claruerunt ; hoc eíft ,. ne

l4

Cum igitur omnino non fopiatur ani»

regna putentur perfiflere , firmimque ha-

ma ; multa vera , Q rebus in vigilia ge«

bere ftatum , alas à ventis fibi mütuantur ,

ftis confentanea concipit ; & quia fenfu-

& à perniciffimis quadrigis volubiles rotas :

um Íopitorum organis majori ex parte

firmum non eít , quod quadrigis circum-

deftituitur ; procul dubio plura etiam ad.

agitur , quod rotis circumvolvitur , alis-

miícet, qu& à vero defle&tunt ; nec mi-

que fertur ventorum 5 nullam nobis rote

nimé inter fe fe cohzrent : & ita res vide.

Ípondent firmitatem , nullam venti polli-

tur fe habere in portentofa illa de Numi-

centur ftabilitatem, cüm & pulveresinter-

neï-,

déque ejus providentia opinionum

Ia , G naves in zequore ,& volucresina&re

colluvie , quam Ethnici, Athei, & Poli-

rapiant, fecümque trahant.

tici in orbem invexerunt , in qua licét a-

13,

Dedecem cornibus illius befliz , quam

liquid interdum emicet veritatis , — plura

ll

I2 d pocal.,

viderat Joannes , dicitur : decem eorntua.s ,

tamen mifcentur abfurda ; & abíona , &

iy."U.1ii.

qua vidifli , decem Reges funt , qui reguum

à naturze principijs prorfus aliena , ut &

Ml

nondum acceperunt , fed poteflatem tane

à communi fapientum confen(u abhorren-

Vanuzi

quam Reges una bora acciptent.

Regis

tia , quapropter dixit Salomon,

donantur quidem nomenclatione , fed me-

funt omnes bomines ,. in. quibus non. fub -

Sä;l'.:f;":'ïg 22.

tTt

minerint ad unam duntaxat horam princi-

£$l fcientia Dei , & de bis , qua videntur bo.,

pari : fed cur tanquam Reges Angelus vo.

na , non potuerunt. intelligere eum ,. qui

€at, quos priüs abfolute Reges appellaves

e$i , meque operibus attendentes. agnoves

; gqat

.

Pl

ícit& refpondet Beda :^ Tanquan.s

runt , quis effet artifex * fed aut ignem » ,

Reges dixit , quia veluti sm fomnio regnat

4ut [jiritum , 4ut citatum a£rem , aur cy«

qui Chrifii nominé adverfatur.

Quis-

rum flellarum , aut nimiam aquam , aut fo-

quis Deo placere non curat , & divinafloc.

lezm , .

€6 lunam reílores orbis terraruma

ci facit przcepta , fi adhuc fe regnare credit;

Deos putaverunt.

Hinc Vulcanum igni

Íomniat ; non regnum eft, quod poffidere

dixerunt przefidere , acinigne fuum habere

credit , fed regni umbra , ac larva ; non

regnum , illhidque fplendidum ,^ utpote

eít Rex , fed regnantis duntaxat fimulac-

flammis circumfeptum , & huac claudum

rum exhibet ; qui fine Deo gubernat; . per

finxere ,. eó quia ignis in terram lapíüs ,

annos faltem aliquot ij regnaturi erant ,

fuam amiferit puritaterh ; & imbecillior

,

pf !

-qui beftiam fequebantur ; & tamen non-

fa&tus fomento indigeat , quo nutriatur,

nifi unà dicuntur horà regnáífe; quia cum

In aére Jovem fuére venerati ,. & pro ftel-

mortalis hec vita momentanea fit , horz u-

larum gyro figna coluerunt. Zodiaci varijs

)

r

ideó-

delineata imaginibus , five earundem au-

nius inflar elabitur. & 'clepfidra

que horaria dicitur mundi gloría , ficut ,

thor fuerit Pythagoras , five Chius , vel

Anaximander,

& qui regna poffident unius horz Reges ;

Ín aquis Neptuno , &

& revera plures funt Reges , qui licét plu-

Amphitrite honores exhibuerunt 5 «t in

ribus regnent annis vix per horam, ea ag-

fole Phebum , in Luna Dianam, in vino

grediuntur, & agunt , qua digna funt Re.

*

Bacchum , in fegete Cererem , ^ in armis

e

*

imó non horarium tantüm , fed &

Martem ; in fcientijs Paladem, in legatio»

nibus Mercurium coluerunt,

phantafticum eft infomnium mundi regnum ;

Imó :n id

G inanis gloria ;

quaim ex ilo nituntur

devenerunt dementizm ,

ut & bovem Ifi-

Reges aucupati : quapropter Deus Salo-

dem, & ferpentem Efculapium, & canem

monem alloquens ait.

Dedi tibi divitias,

Anubim , | & capram Amalthzam divini-

L)

f'.»l/-«g,k,-R'eg. 3.

& gloriam , ut nemo fuerit. fimilis tus 12.5

tate confecrárint

.

& ficut hec ab Ethni-

Regibus cunílis retro diebue , €e. dgitur e-

€is excogitata gloria , & Numinum fom-

vigilavit Salomon , & intellextt effe fome

niatis turbis tributa , futilis fuit, vacua , &

xium , quia fomnia funt ,. que mundus

inanis.5 ita gloria ;

quam mundus fpon.

exhibet imperia , regna ; & fomnium , qu&

det fuis afleclis inanisefít, & larva , fom-

*

ex illis homines fatagunt inànem gloriam

niümqne gloriz

*

ubi enim zlia funt

aucupari ; G licét , que nobis per fom:

fomnia , ait Ecclefiaftes, péurime funt va-

Á

AItALOS.

Quéd fi queras , undénam tam

nium nodle intempeíla , cum fopor fenfus

occupat, reprefentantur , falfa omnia non

portentofa de Deo fomnia fuam apud Eth-

! ig;i&.:.ep'i',g.g. fint , cum tefte Ifidoro Pelufiota; quz in

nicos originem traxerint ? Non ex alia

SMRSB

caufa

d Verani de dffeilibue domu, 1.

-

604

| Differtatio XXVIH,

cauía putes , 'quàm vel ex fupina quadam

( 5. Iiïo :

ignorantià , falutisque neglectu; velex de-

pravata quadam affectuum perturbatione 5

1,*5. zs;M"

perinde ac aqua , quz fluctibus exagita»

Noffra uon eft gloria , quam in

"]' MP« P

tapetverías , ac diítortas exhibet ipecies

mundo aucupamur , cum ex ore depen-

rerum , fic etiam concitatis in corpore hu-

deat alieno , infidezrque in alienis labrs

mano humoribus per nimietatem cibi, &

Variae

vir probus ,. q!fö plures laudes meretur,

potüs turbulenta oriuntur fomnia.

eó magis eas veretur,

igitut , ac portentofz apud prifcos Ethni-

On folüm vanz fünt hominum cogi-

1f,

cos de Deo, ejüsque providentia opiniones

tationes , fed & diftortz à veritate

ex affectuum perturbatione fuam fuére ena-

alieng , dum gloriam quzrunt in«

étz originem , fuerítque propterea affe&tus

ter homines aucupari : noftrum non eít o-

inordinatus , qui

pus hec gloria ab alijs emendicata , fed ex

rit,

idololat,rigm invexe.

ore dependet alieno , infidétque in alieais

1.

Refert Lorinus £m fapient. c. 14.. 'T'unc

labijs , non ergo veram poterit gloriam in

Z

primüm incepifle idololatriam , cüm pater

ejus mentem, cui affertur, adferre: alienzà

filij , aut filius parentis defunéli ef&giem

nobis funt laudes,qua ab ore dependent alie-

floribus primüm , deinde thure, tum cze

fis etiam victimis ad folatium, acmoeroris

no ,imó & nos ctiam alienant , nósque extra

il

nosrapiunt, quia fuus ampliüs noneft, qui

levamen veneratus fuit, fiveis Belus fue-

alienz laudis tenetur amore ,. fed aliorum

rit , five Ninus apud Babylonios , (ive Sa-

eít , à quibus laudes emendicat, ^ Laudes

rug , five Thare apud Cappadoces ; five

exhibere hebraicé Cbabzr fonat quodperin-

Cecrops , aut Prometheus apud Atheni-

de eft, acalligare, quó inde difcamus me-

enfes,

Aliam idololatriee caufam ponit

tuere in laudibus funes , & in gloria, cui

Lib1.tap, LaCtantius , qui afferit , adulationem in

inhiamus , vincula timere,

Rurfus Cbabas

AT,

mundo invexifle idololatriam , ut etiam in

hebraicé de vulnerum ligatione dicitur,transe

ijs,» quibus excellentior inerat virtus , vel

fertürque ad eas fafcias , quibus vulnerà lia

inufitata potentia , ob quam caterorum ad

gantur corpori inflicta : -quid ni ? laudes ,

. fetraheret admirationem ; quo pasto Per-

quas ab hominibus aucupamur , plerumque

gamani D, Auguftlinum , fuperato Sexto

has referunt fafcias , vulnera tegunt , vitia

Pompejo , templis , arísque confecratis iri

occultant , qua tamen non corrigunt, nec

Deorum fuum cooptárunt cathalogum re-

egritudini medentur , fed quodam linimen«

Lib.4.47- fetente Tacito , eique fuppar fuit Hifpano-

to obtegunt; quinimé & laudum velamina

50 *

rum vanitas erga liberium tefte eodem Ta«

perfzpé focdiora reddunt vulnera, plagáse

cito.

Aliam fuggerit caufam inve&tz in

Lib. 24 de

quelaxiores; unde nil verz gloriz poflunt

mundo idololatrie Cicero , háncque be-

humane laudes adferre,

4157 D. geficentiam effe dixit ; fufcepit id commue-

Quamvis blanda videantur verba , quze

$7«

BEV uanioc EEE CM —

mis hominum coníuetudo , ut qui benefi-

cijs excellerent viri, hos coclum ad fe trahe-

auribus aucupantis gloriam laudes propi-

nant ; nil tamen poffunt adferre folatij ,

ret , quó uberiori fplenderent claritate , ac

quia ut ait D, Gregorius. . Sepelam Benb pjb o Mo-

infignirentur honore , quà de cauía Her-

cules , Efculapius , Liber , Caftor , Pol-

Agentis auribus infolenter admota ,/ dum.» val, caj. )

foris fermonibus perfirepit, intua quandam.s

lux divinitate donati funt à viris Ethnicis,

Hec veró Bthnicorum fomnia unus difcu-

guentis tacitam elationis tempeflatem gignit.

Hoc eít; verbailaudatoris, feu veriüs adu«

tit Dei timor, qui enim infinitam Dei po-

latoris ; quamvis foràs pacatam videantur

tentiam , ac fapientiam fedulé perpendit ,

laudis malaciam oftendere ; intus tamen và»

d - enc4» Ed4". um — . L

facil& deprehendit , nec fas effe , nec om-

Ett;'tf p

má elatione mentem exagitant , tempe(la-

ninó decere , miferos homines ex argilla

lnv. l*'

vem excitant ,. G virtutem ad naufragi-

compa&tos de Dei majeftate ; ejüsque pro-

um impellunt : procella eft hzec mentis eia-

- videntia otiosé arbitrari :exeo quódtertze

tio , GC eb-magis timenda, quó minüs ti-

H

Principes, & Reges in eos diré aniriadvere

tunt , qui lzfz majeílatis Rei convincun»

merifolet, — Virprobus quó plus laudes me»

retur,eó magis easveretut , omnémque ex-

tur ; ftatim conijcimus , quante fit temeri-

pavelcit vanam gloriam , in quam, qui itfie

tï

tatis , ac dementiae infinitam Dei majefta-

pingit veluti in fcopulum illifus naufragus

tem . blasphemiis laceffere , -ejásque crie

)

perit, idquecaufz, cur D. Auguftinus has

minari providentiam ; vanae enim funt co»

fibi oblatas laudes refpuerit , ait enim :

gitationes hominum , & quó altiüs afcen-

f

Laudes ifle vefire

dere nituntur , eó profundiüs fibi

gravantuos potits , & ii Seym s a,

periculum mittunt,

Toleramus illas , & verbjiDoni

C

proecipitium adape-

tremimut $uter illas,

Quód fi ecclefie co- s4..

-fiunt,

lumna ad fibi oblatas laudes tremit, an

d

non contremifcet folium ? An non pravo

q

$Ot*

ducitur affe&tu ,

qui illas aucupatur 2

ao

peffimé cum illo agitur , ^qui huminis

^

g«

laudibus inflatur , divinz excipienda glorize

$

t

EEE

Probo aftectui corrumpendo nullus vaná gloriá vermis, &tc. 60;

L

tim , ac Deo debetur , rebus externis , va-

fe ineptumconítituit, proinde abomnivera

De B'rwir.

gloria fe eximit , quia vang inhiat glorio-

nísq; prodigitur. 4f/ium enim ( aflerit Sene-

L]

L

*

VVIE. £AP. ,

Lib. zsl. Mo!-

lz

3

rem urget $, Gregorius inquiens

ca ) snfatiabtlis tenet avaritia $. alium fu-

Dum laudibus bumanis inflantur à/ ueras

peroacuta laboribus opérofa fedulitas : alius

vAL. Güflo 3.

;/Joria aterna retributionte inane[cunt , pete

vino madet alius inertiatorpet . alium de-

ftringitlaudum aucupes , qui dum gloriam

fatigat ex alienis arbitréis ufhen[a femper anz-

6irio; alium preceps mercandi cupiditas cir-

quarunt ; gloriam perdunt ; inànis enim

eít , quam mundus fuis gloriam exhibet,

€a omnia maria , terrásque [pe lucri dedu-

f,

In argumentum ludibrij arundinem pro Íce:

cit ; quosdams smilitie tempe[flas abforbet ;

nunquam non aut Alienss periculis intentos ,

piro milites ,. & Judai Chrifti dextre m*

pofuére ; fed inipfo ludibrio ipfam expref-

Aut fuis anxios : funt quos ingratorum cul-

sére veritatem , ut obfervat Drogus , in*

tus , G obfequia veluntaria fervitute con*

quiens : Arundinem iu dextra ejus ponunt3

fammanvit. , multos , aur affetlatio aliene

poteftas enim , & regnum arundo eff. venti

fortuna , aut odium fua detinuit z plerosque

agitata ; quód fi humana digaitas in Chri-

nibil certà [equentes vaga , &f inconflans , &

fti dextera vacua ,. & inanis fuit arundo ,

fibi. difplicens levitas per novacon[ilia jatta-

£

quid pretij poterit in manu praleferre. viri

Uit,

e

Ita eft;ftudium gloriam enaucifcendi

impij?

2Q0;

i.

Vana igitur funt , . vacua , qua vi»

plurimos defatigat, quos & ambitio torquet;

dentur in mundo aliquid poffe gloriz con-

fintdue .propterea onera , vel execrationes

ferre; nonniíi inanis eft gloria ; ac vacua,

inimicorum , vel mala exitialia , quae nos

quaz à vacuitate fui principij dimanat : hu-

hianter nobis exoptamus , adeó ut nosnon

mana cuncla tantüm abe(t , quàód veram pof-

pigeat adverfariorum indulgere defiderijs ,

& eorum vota noftris implere votis? qui ve-

fint gloriam ingerere, verümque gaudium

adferre, utpotiüs rifum moveant, utirri*

ré fapit , mavult acerbos compefcere dolo-

deantur, vellachrymas cieant luctu dignio-

res , quàm fucata felicitatis gaudia tempe-

ra, quàm plaufu ; hinc Democritus olim ,

rate: Ícitbra&teaza effe , quz pinguior , l-

& Heraclitus haud infima notz Phifofophi

tiórque fortuna nobis bona fpogdet ; & in

res humanas , ac. earundem viciffitudines é

noltràm conjurare perniciem , qua nobis

przalta veluti contemplantes fpeculà , di-

videntur arridere , & nonnihil adferte fo.

Íparibus easaffe&ibuscondemnárunt; quid-

latij : honor enim , fama , opulentia, &

quid enim oculis obijciebatur , id lachry-

gloria nos in füblime videntur evehere , fed

mis deplorabat Heraclitus :

& converío

ut lapfu graviore nos precipites agant , &

quoties in publicum procefferat Demecritus

quamvis videatur quis flare , cafuro ramen fi»

omnia cum rifu explodebat , adeó ut cum

milis femper anceps haeret , ac titubat , nun-

derifu humana cuncta flocci faceret : quae

quam de (ua (tatione fecurus, necde fuoho-

LVE

divitijs ,, honoribus , ac mundanz gloriz

note , fama , & gloria tutus ; cüm non à pro-

inhiantibus, plurimum videntur pretij pra

pria id voluntate dependeat ; fed in arbitrio

feferre , eadem hisce Philofophis judicio de -

fit aliorum ; adeó ut fua felicitate gravis plu«

Wb Qc ALO.

-

feecatiore rerum humanarum cenfentibus na-

rimàm ítando defatigetur ; & ipfa, quam

turas, G conditiones ; miferiz , inepti& ,

mundus exhibet , gloria viribus deftituat ,

]UL^

-

résque nullius ponderis videbantur? utrius*

& ex ipía ftatione laffitudinem inducat ; ac

que Philofophi perfonam induiffe videtur Ecs

non modicum patiatur detrimentum , qui di«

clefiaftes , dum & fupera veluti fpecula feduló

utiüs mundi fatagit glorià fplendefcere,

* 1.

exploraturus mortalium ftudia , résque flu-

Graviter egrotat Ezechías,: Zs diebur

xas, acinteritui obnoxias dixit.

Vidi cun-

illia egrotavit Ezechias usque al mortem.s:: . Beg. «.

Eccief. chfi

Ga , qua fiunt fub fole , & ecce umver[a a.

quos enim Deus amat , hos arguit. ac calli-

2€

1. 'U, 445

nitas , G afficlio [iritus.

Quód fi hanc ,

gat,nontamen ut pereant, fed quóinde ve«

& nos f»eculam cum Ecclefiatte coní(cende.

getiores furgant ; nuntium mortis,audit Rex

remus íeduli exploratores rerum humana-

decumbens de ore Ifaize : cumenim Ezechias

rum , nil ínter homineshomine dignum no*

lechali implicaretur morbo ex ulcere intefti-

ni ; quod cum humaais artibus effet im-

bis objiceretur, quamvis per univerfum or«

bem oculis mentis pervagaremur,

medicabile, ideo ex natura lege moriturus

Hinc Poffidonius inter humanz vite ex«

19»

erat Ezechias ex lethifero pure intus in ex*

ercitationes quatuor artium genera ponebat;

ulcerauis inteítinis ftabulante ? cui morbo

fcilicet vulgares , feu fordidas , ludicras ; pue-

caufam dediífe creditur , turbatus ab Afy-

riles , ac liberales , & haspoftremas tantüm

riorum armis , ac vaflatione Judzez ftatus,

j

cenfuit homine dignas , càm tamen fole ab

Putat tamen D.Hieronymus,immifum Eze.

hominibus negligantur, cüm in fordidis; lu-

chie à Deo morbum; ne de victoria adver-

Hs

dicris , ac puerilibus duntaxat occupentur ;

fus Aíyrios triennio poft obtinenda infole-

cui confonat Seneca £piff. 1. in qua fcribit

Íceret; fed ututtesell;gravis procul dubio,

magnam vitze noftrz partem , elabi malé a«

ac lethalis erat agritude , quà Ezechias de

gentibus dum luxui , ac libidinibus , caeteris.

cumbebat , & ad quem propterea acceffit

. que vitijs indulgemus , maximam nihil agen-

Ifaias Numinis Nuntius nuntiaturus Dei

tibus: eb quiatempus, quod culturz virtu-

nomine mortem ; ut fc ad dilceífum exhac

vita

-Gggg 2

-Ferar)zi de Affetlibus Tom. I,»

606

X

Diflertatio XXVIHI,

vita praepararet,

Indi&á per Prophetam

chias tämen fapicrtiter dixit , f«ciià e]!»um;-

fupremz neceífitate horz largas Rex lach-

bram cre[cere decem linéts , « nec boc volo ,

, rymas fudit,preces,ac obteftationes expreffit,

fed ut revertatur vetror[um decem gradibus;

. «um ingemilcens videret telam fibi vite- in

quaftfol planetarum Princeps ,. diei praefes j

Pl

.

ipfo setatis flore pracidi

quintum enim.

& moderator ; . jam ex-diurno itinere defae

fupra trigefimum agebat vitae annum tunc

tigatus mallet humilis in occafu decumbere ;

Ezechias deftinatus ad mortem fubeundam

quàm in fublimitate auguílé pracelfus me-

fine liberis, absque herede :: Manaffes enim

ridiano iterum jubare clarefcere ,- ut notavit

nondum tunc natus fuerat , qui promiffum

' Cajetanus ; inquiens; expéndens textum Eze«

Davidis thronum occuparet : cümque la-

chize,

Propterea. Ezechias: dixit j facild ef

chrymis maderet , merbo torqueretur , &-

umóram inclinari decem gradibus: dixit-,

gritudime abfumeretur , ac in luctu ;; &

facile relativà ad arduum regrediendi opus,

iqualore jaceret , redijt latus ad Regem

Nimirum: arduum obtigit foli- diu lücere ,

Dei Nuntigs , qui decumbenti Regi quin-

& easdem redordiri morientis jam diei pri-

decim annis renuntiat auCtam vitam, non

ma natalia , ^ & clariores meridiani jubaris

iterum nitores induere

e

.

enim tantüm pollicetur ab hoftibus evafio-

^faciliüs-enim ita

nem, fed integram etiam| valetudinis refli.

'fuo occafu quieviffet , quàm iteratóin cce»

tutionem , intra tridui fpatium,

Implen-

" lis fplendefceret : quia-nimirum , vel ipía

da Prophetize.fignum petit Ezechias ; ut

"mundi gloria , cujus nitore fatagunt homie

Propheta , qui nuper infaufta pradixerat ,

' nesfplendefcere-laffitudinem invehit, & ipe

nunc lzta prenuntians dignus. fide habere-

[um lucendi faltigium faftidium ingenerat ,

tur: cui lfaias utpote fyderum , & a(tro-

- mavult fol in fui occafus tümulari (epulch*

nomice diíciplinge perito dixit , hoc erit

^ro, quàm matutina itefareincunábula, quia

fignum à Domino: vis, ut afcendat umbra

"ponam ingerit mundi gloria diutürna fua

in horologio Achaz decem lIineis, ài rever-

Tlatione, utarduum fit , ac poenale fumptuo-

tatur totidem gradibus ? & zit. Ezechias?

fiüs in mundo fplendefcere : fcité Cajetarius

Acilà efl umibram erefcere., neque bocvolo ,

-ad rem noítram moraliter verfans ,* facile

8st fiat , 'fed' ut revertatur retrorjum decem

C dixit relativé ud*farduuni*ïregreäiendi epu ,

gradibua

" quia fol fplendidiüs lucendo typicé defati-

2 2.

Prolixas texunt facri

'Interþretesrdifte'p-

- gatur , feu quisquis fit - qui mundana jlo-

tationes , cur Ezechias petjerit , ut umbra

tià fplendefcere cupit ex lua per(everantia ,

-

in horologio Achaz decem gradibus retro«

ä

* & flatione in eodem fplendore fatigatur ; &

[

cederect ; & cur majus miraculum fuerit ,

ipfum lucendi faftigium poenale. ei parit fa-

folem retrogrado redire curfu, quàm velo-

[

" ftidium; quia mundi gloria utpote vana; &

cius in fuum vergere occafum : fcio , Eu-

Vacua , nil in fe continet ,. quod vel guttüu»

€herium cenfere, minus miraculum fuiffe, fi

:

lam poffit veri folatij adferre.

Íol (uum in occafum greffum maturáflet : &

" Multos corripit, multósque invadit per*

2j

majus miraculum fuiffe in orientem centra

fuafio , quá putant veram pofle in rmiundi ho-

confuetas fibi indiclas lcges retorqueri - ait

noribus; ac dignitatibus gloriam enancifci ;

Eucherius, Rex maluit , ut fol reverteretur

fed abítergendus eft' hic error ab omnium

retror[um decem gradibus j quia majoris po -

mentibus ; plura'enim mala invehit , quàm

&erat effe miraculi , — fi fol contrarium fuo

fint;qui decipiuntur; cum pluribus malis u»

Í

mori cur(um ageret ,. quam [i confuero pro-

numquemque onuftet , ac gravioribus pravet

ee[fu incederet.

Adeó inolita confuetudo

incommodis ; licét ab errorum cathalogo à

invalefcit, ut G ipfacocleítia perurgeat. Vel

pluribus expungatur, Terrenz dignitates

- fortáffis difficiliüs putaverat Ezechias, pof-

extimé tantüm Íplendent, non intimé pene-

fe folem ab inchoato defiflere curíu , tame

u

trant proinde nequeunt veram ingerere glo-

etíi ad fuum properaret occafum , & ad

riam,quzanimum afficiat,fed tantüm extrin«

fplendidum orientem remeare, led ut uteít.

Íccam;que hominem non tangit. Imó quam-

de majoti hoc miraculo; certum e(t , Eze-

e

vis putet quis hac mundaná affici gloriá ; non

'&hiam judicáffe folem faciliàs ad fuum pro-

tamen inde aliquid experitur folatij, ^ Fatale

q

perare occafum , quàm in orientem regre-

I; Reg. c.

imminebat Sauli prelium , & quia fe confilij

gl

di: fed cur petij , ut in orientem regre-

inopem fentiebat, fagam adivit, quz Samuc-

z8.

D

Aeretur, & inde diem redordiretur ? ite-

lem diu defunctum advocaret,& ex Manium

«

rümque fplendefceret fol clarior in meridie,

umbris accerferet ad lucis hujus ufuram. Di-

«

& letior ,. ac jucundior fuo inortu ? fiqui-

xítque ei mulier: qwez /afcizabo tibi ? qui

b

dem vergens ad occafum fuo languefcit

ait, Samuelem mibi fufcita. Et praeftigijs

H

fplendore, & funeftas ex pracelíis monti-

peractis ait Rex, qu« vidiffi, & refpondit

b

bus in fubje&tas planities , vallésque imas

mulier ad Saul , Deos vidi zfcendentes de.s

umbras proijcit proprio quafi parentaturus

Is

terra , dixit, Deos vidi, utens plurali nu-

«l

occafui ? cüm enim fol Eoo fplende(cit in

mero pro fingulari , cum hominem viderit

horizonte , non folàm aéris tenebras abi-

i

auguíta nitentem forma, adeó ut quidquam

Wl

git, fed & terrarum umbras excutit , &

videtetur fpirare coelefte , — zgnc zntellexit

QU

Apfe veluti'mundi lampas lucet fplendidior,

Saul, quod Samuel effet , E inclinavit fe.s

fpj

ac latior fuum tendit in meridiem, « Eze-

J*per faciem terrayQ adorauit s Dixit autens-

:

$4*

L]

AC

I

m Prbbo Afïe&ui corrumpendo nullus vaná .g-!orïä vermis &c. 607

- Samuel ad Sau?.

HAre inqz&ietäfli 365 ut

nim ihOnor.»ä& gloria; quz mihi exhibetur à

; f'ifeitarer. — Velut alijlegunt apud.Gloflam:

meo. pendet arbitrio, fed abaliena dependet

quare vommovi[Hi me, hebraicé veró legitur

voluntate,.qua. poteíttotam'mihi fomnia-

quareinquietáfli me ad faciendum me a[cen-

tam gloriolam detrahere, — In hoc.zqua effe

dere: nimirum Samauel jam diu depofito he-

videtur miferia; honoris;'& gloriz; fi quis

bree gentis principatu, & jam vita, & pra-

" tales :calleret -incantationes à Medza , -vel

' fectura funélus , cum . fepulturz frueretur.

Theffalis fuppeditatas, utvelunicaduntaxat

: quiete; dum. adigitur ad - priftinos redire

àe emiffa vocula lachtymas ? geminis elice-

! Principstüs fplendores, & ad inanem iterum

ret oculis;-& pedtore:altos: extorquetet ge-

hominum - gloriam refumendam - ratione

mitus,'ex-ore queftus , & lamenta; utique

. principatüs ,. qui: homines in mundo confti-

- llius potentia tyrannis.poriüs,.quàm princi«

tuit glorioíos,-id tam gtavate, ac &oré tu.

" liz, ut querulus dixetrit :* Quare commovislf,

; patus vocanda effet; proinde: & fingulis for-

midanda, & à cunctis timenda, . Profectó in

fen inquietafli me. ad faciendum me. afcen-

* homines fatili inflatos glorià, hoc idem po«

" derej de Ícpalchro fcilicet.cumibi tranquilié

teft; qui linguam ad loquendum prepeditam

* quiefcerem ?.ac (à diceret, diu Principem egi,

non habet;: vel unius raucee mulierculae pàaue

ac illuftti in mundo fulfi gloriá , led tandem

* cuüla.verba, moendialis gloriz fi non penitus

fatigatus priucipatu , &t potentià defeflus

- fplendorem extinguunt ,* (altem:denigrant,

tranquillé quiefcebam; cur ex mea quiete ad.

- offufcántque ;.& animum gloriantis eotor-

'onus iterum evocilli' principatós ?. quare

* quent'marore , quó ex geminis ejus oculis

* commoviíli, G inquietaíli me ad faciendum

* lachrymas.eliciant, ex ore lamenta " expes-

me aícendere inter homines, quos & prin-

*- éore extorquentes gemitus ;; qui,enim:toto

' Ccipatüs potentia, & humans gloriz nitore

ambitu; G conatu mundigloriam pichenó'it;

. pr&cedebam? eo ipfoquod mundi, & prin-

^omnium fit opinionibus obnoxius ,' & oblo-

* eipatus gloria meam fubit memoriam, cica-

cutionibus ; »propterea: debet quemque me-

' trices refricat, & dolores retovat ; vita, &

* tuere,' &id enixim obfervare, ne ulli fitin-

: mundiali gloria cüm jam fanctus effem; re-

^ feftus, fed omnibus gratus, üt ipfi;quamfíiic

' diviva gloricle, qua in principatu fplendet,

* gloriolam ; ei propinent.- Oh quàri-fülfili,

; timeo Ípeciem : -non enim mundi. gloria. a.

* quàm vana eft mundi gloria; qua& e linguzin.

liud e(t, quàm inanis umbra, nihil folidi in

* vidi pendula femiper anceps haret; & Japfui

: fe continens; eílflos, qui flatim | exarefcit,

proxima?- Quod fi ea effec/quis-naturz-in-

fed fpinis circumíeptus diu lacerat; eft fagit.

* felicitate compofitus; ut ad fingülawerba fe,

"taab arcu emiffa , que momento tempotis

bri-cotriperetur ; nonne* hominum cenfere-

tranfit , fed v-uïnusihfligit lethale; eft navis,

^ tur miferrimus?-Hanc naturam- contrahit,

* qua& sequora trajiciens , tametíi marinis flu-

- étibus furfum evehatur, deorfüm tamen eti-

" qui humanze inhiat gloriz ; //ugue enim bu.

" man& ait Auguítinus ; ^ ruino[a-confiruumt

)

am tnudituþ, donec in [copulum illifa pereat,

"Craffe igitur , ac foede halucinantur,

Zfa

SEXV....

* qui gloriam quzrunt, quam nemo, qui eam

* quzfivit potuit invenirez & fi putet quiseam

Viroprobo tametfe laus debeatur: ff

adinvenifle; adeó brevis eft; ut vix preegufta-

damenwana gloriocle appetens, definit : «a difpareat; ideóque ut-vilí pendatur,foffi-

probus effe ,-ac - incipit pravis famu-

- €it , fr.ejus brevitas expendatur $- tunc. ejus

$, .qUIDus fit ma.

' vilitas patet, cüm quàm viles fint-illi, à QUi«

- dari djääfiöft

A.

" buslaudariexoptamus;penfamus, . An non

€ontermptui tibi theatrumeffet; fiex furibus,

24

! fäciliüs humanà gloriá perit;nil eft,

- lurconibus, praedonibus ; fcortatoribu

x

$, he;

: quodita craffe hominem fallat; glo-

-bulonibus; fycophantis ; &alijs horu

- riz-enim cupidus, quamvis liber fibi

Tminum fecibus:conflatum - fcires ? talesefle

' effe videatur , pluribus tamen infervit; & li-

" credas faltem utplurimum, quiturbam con-

&t divitifs affluat, aliena tamen eft ope indi.

- ftituunt hominum;é quibus nituntur mundi

£us, quia ab .aliis humana : nititur obfequia

,Mf t

' gloriam ibi « comparare , -qui.eam fitiuüt,

',go

extorquere.

"Tametfi effet quis in pingui

Quéd fi ad illam fle&teremus intuitus plo-

€onftitutusfortuna;ut divitiis zque afflueret,

riam; qua Colites ifficic;; humanas laudes

.ac honoribus afficeretur, fi-in ea degeret ur,

non minus -defpicerem us , quàm-ranarum

be, ubi fas effetomnibus, & jus finguliseum

- €oaxationes, vel culicum ftridores;aut por-

fuis exuere fortunis, : nullaid-lege prohi-

corum: grunitus, autapium bombos; vel vo«

bente; poffétque quisque impuné ejus furri-

"€«esgraculorum: nequeenim ab hifce beftio-

pere pecunias; nonne quamvis hodie Crefus

:lis plerumque abludunt : homines;é quibus

eífet, fieret cras alter Codrus? non putárim

mundi emimus gloriolam , : ex faffragio D,

me latum unguem à vero deflectere;: (i hoc

Chryfottimi , - qui de hoc plebis garritu lo-

idem dixerim glorie mundialis obtingere

JGHomi. 8,

| quens ait: E quidamumor EUTIUultis.perttire

inp Joan,

aucupibus: Gquidem cuilibet & civi, & ho.

Qra£,66,.

bationtsque plerusex flultitia viajori ex parte

Ípiti, liberum ' eft aliquid. illius. gloriz

conflans.

Adeft & Dionis calculus defini-

detrahere;imó & penitus lürripere ; -non c-

- entis hunc populi rumorem, fimumprofun«

L

GGegsggs3

»dum

628

: Diflertatio

xxvm,

a.

4

dum ex vatiis fordidibus ia unum coacervas

flum prafentit;qui convicijs ad etetitam glo.

,

tum, . Quis igitur cam infirmz fit mentis,

riam urgetur,

,

qui ab hiíce velit Judicibus dependere ?. &

Voluit iftud nos Magifter Chriítus edo-

2g.

ex eorundem plaufibus gloriam aucupari, &

cere, cürn patentibus cceli foribus obtulit fe

approbationem fuorum operum ?

Stephano videndum, cum blasphemis vere

2€.

——. Quamvis debeatur laus viro probo; fi

bis non minus crudeliteràJudais, quàm la-

tamen is fit laudis cupidus, jam definit pro-

pidibus peteretur: ut inde innueret convie

bus effe, & incipiteffe malus ,' quia velle

cijs non infici juftorum gloriam , fed potiüs

laudari malumeít: proinde definit eífe laü-

augeri : Ícite Mercurius Epifcopus in catena

dabilis, qui laudari vult 5 velenim (e laude

graeca Luca loquens de beati Stephani patfio.

dignum cenfet homo, vel judicat fe nullam

ne ait: Nifi &laspbemie calumniam Stepba-

in promererilaudem ; fi indignum íe laude

nus obtinuiffet , non utique cadis tpfis apertis

putat, G camen laudanti plaudit, jam gau-

Dominum confhexifet : quati conviciantium

det , quód laudator; vel veriüsadulator.men-

voces cceli fores Stephano aperuiffent, ^ Vir

tiatur; vel f1 non putet;fe dignum;qui ab alijs

inglorius convicia timet , qua vir probus

laudetur: quid ni jam definit effe laudabi-

flocci facit ; quia convicia omnia, omnésque

li

lis, quia fe tàlem judicat, qualis revera eít ,

calumniz, fi in unum congerantur, nilaliud

nimirum nihil.

Eí(t igitur contemptu,non

funt, qüäm motus quidam, pulfüsque aéris,

laude dignus quisquis de fue dolet contem-

quique vocis fonitu perfoluto efle definit: ex

ptu, vel tumet commendatione : — fatiüs fe

aére, G in aére formatur verbum, quod aures

laudabilem conftituit , qui ab omni laude ab.

pulfat, & animum ferit., nec a£r potis eft

horret: lausenim qua appetitur filia eít

vulnus infligere, cüm przcordia non pene-

mendacii, & mater opprobrij , & tunc inci-

tret, nifi refrigerium cordiadferat, ^ Quis

pit quis effe improbus, dum proprizc fibi

nón cenfeat nimis delicatum, quem vel mol-

laudem arrogat, íéque fupra meritum pro«

lis aér exafperat ?. quis non putet nimis im«

L

bati ; ac approbari fatagit,

becillem, quem nucus aéris [onitus proftere

d-

17.

Is e(t íupra omnia laudabilia laudabi-

nit? verbum enim eft, quod eum ferit, non

lis, qui hzec duo itnpensé defiderat laudem

fulmen; vox, noníaxum , quod pulfat;mo.

Dei, & contemptum fui; vir probus mavult

tus eft aéris , nonictus gladij, qui vulnus ine

bonuseffe, quàm videri, & mundi glorio-

fligit; qui igitur ad 'conviciorum ictus ani-

Jam, ut peftem fugit , quo veram in . coelis

mo cadit, càm corpore flet, infirmiorem fe

enancifcatur gloriam, quà coelites-omnes ze-

proditanimo, quàm corpore; non feriunt

ternüm donantur : timor igitur zeternze a«

convicia, fi patienter ea feramus , & qui af-

mittende gloriz clypeus ett , retundenda

fuefcit convicia ferte, difcit, & vitiaau-

"

378 — Ü . — - ER aL o EEE oA

mundiali gloriola aptus; nen enim ei pla-

ferre.

f

cere poffunt laudes ille, quarum amore .ab

Id enim falt*em-boni»mala c'onvi&ia, &

29.

Pl

verba habent, ut bonos mcliores reddant, &€

ea excidit gloria, qua eterno gaudio coeli-

tes perfundit ; hi fapiunt, qui laudes nec ne-

qui mali funt, minus malos ; tunc incipiunt

-

gatas fe&antur , nec oblatas recipiunt; non

viro probo difplicere vitia, quando fibi ine

enim veram exhibent gloriam, cüm haben-

«ipiunt placere convicia, quibus ámpetitur,

tur ; quinà laudum potiüs fuga fperanda eít

Maledici thefaurum — dicebantur in lingua

m

a

gloria, quàmabapfo laudum aucupio, Sunt

poífidere, eó quia quaftüs, & lucri gratia

laudum figuli, ait Hugo Carentis , Diaboli

putarent omnes onerare contumelijs,. pro-

Jn Cap. 1,

Preverb,

nutrices, quiadum lactant, capiunt; fuósque

Ícindere malediélis , neque ipfis' parcentes

alumnos fua fugentes ubera, nonnifi diabolo

In P'æmäïv'

innocentibus, verba func Plauti : I/fic eff tbe-

PVU —W$o 602 00 9 4*

nutriunt , ac infernalibus parant locis;à qui-

Jaurus flultis in lingua fius,ut quaflus causá

fc,ena' »

. bus gaudium exulat; & in quibus luctuofa

babeant malé loqui de melioribus : Sin veró

triftitia fceptrumtenet: quis adeo de(ipit ;

rem alió fledamus ; is veré thefaurum in

AAes g ger—

ac emotz elt mentis, ut in ejus la&tis cupiat

lingua habet, cui prurit lingua, eó quia cen-

.

-

potu nutriri, quo nonnifi doemoni , ac igni

vicia in omnes torqueat , nonut thefaurum

offit gehennali pinguefcere ?. hujus laétis

poffideat, fed ut inalios alió fpe&tans deri-

j

dulcedine qui nutritar, gehennalem nutrit

vet, quia conviciatores eos ditant,quos con-

Es

dpfe ignem : hac autem infania laborant;qui

viciis vellicant; quos mordent , ornant; &

"

t

adulantium fuügunt ubera, funt enim ut cen-

quos feriunt, fanant : teíle enim Suida in-

d

fet Hugo Caren(ts Déaboli nutrices , G dia-

aurare aliquem hi olim audiebant , qui fcae

bolo nutriunt, quoscunque alunt.

Non

flra in alios convicia evomerent : nimirum,

)

parturiunt veram gloriam oblatz laudes,

fi rité excipiamus , qua in nos intorquentut

Imó qui fuo gaudet contemptu, is veram

d

convicia ab ore maledico, aurum inde poffu-

D EVEUR MEdex r LUH HORIUS cragit A ob a

incipit gloriam enancifci, quam illata convi.

mus, ac divitias congerere,

«

ol

Cianon enecant ; non enim à conviciis gloria

Fertur de muliere quadam, qui cüm

36.

m

inficitur, nec interficitur; imó eó überior

ab alia convicijs peteretur, confuetis fcilicet

-

EN

juftis gloria cumulatur, quo injufté convicijs

imbecillioris hujus fexus armis; pallium ex«

Q

petuntur ; eó plusillisgloriz , ac gaudij fe-

pandit equo animo, vultüque jucundo zol.

ges accrefcit, quó maledi&tis pleniüs pulfan-

ligens maledicta , ac convicia, in fe iatorta,

d

másque pel-

D

tur: guemdam Qquidem'æterni gaudij gu«

perinde ac aurecs ngmmos, gem

lucidas,

s Asb R tU m v ss

&

-

Probo Aafíc&tui cotrumpendo nullusuná gloriá vermis &c, »699

lucidäs,quibus indigere fe aiebat fuis folven-

Miramur periiffe bomines monumenta

. dis debitis, qu& nimirüm cüm Deocontra«

fatifcunt.

Xxerat,

Fuit haecvirgo in aífceterio culturae

lg, $

Mors etiam faxis , nominibisque

virtutum addicta; &certéfe fupra fe extulit

Ventt.

i 4

cüm hac verba ptotulit, aczquo animo hac

pertulit convicia: putemus & nos gemmas,

Et tamen huic inanitati quam,plurää inhiant.

qua in nos convicia torquentur ; tametíi

Quid enim Ninum compulit, ut tot praclia

gemmee in fe non fint, fed verba ; fiunt. ta-

indiceret ? Semiramin, ut tot confirueret.

men gemmz, cüm primüm aquo animo à

&dificia? Miffem Grazcum, ut tot trajicerec

nobis excipiuntur ; & patienter feruntur ;

maria? Alexandrum Macedonem,ut tot pe»

fiilla ut aurum excipiamus in aurum mue

tagraret regiones,debellaret populos? Her-

tantut, quo mens noílra inauretur , ac di»

culem Thebanum, ut non plus ultra geminig

teícat uberiüs; cüm nequeat mens éo inaue

illis infculperet columnis ; quas pofuit , ubi

rati auto, quod terrz viícera ad nos mittunt;

ultra eundum non erat ? Cyrum Perfarum

inauratur tamen illo, quod ex ore convician-

Regemut Afiíam utramque occuparet ? Ha,

tis ad nos accedit,

nibalem Carthaginenfem, ut bellum tam a-

Ío

Non igitur quos virtus ornat, & pa-

ttox, & contumax Romanis inferret? Pyr-

tientia munit , laudum fitis torquet, nec

rhum Epyrhotarum Regem, ur Italiam de.

mundialis gloria inflat; fed contemptu iidem

vaftaret? Atüilam Hunnorum Regem , uc

potiüsgaudent, & convicijs letantur: fui

totam-propemodum expugnaret, Europam?

enim contemptor ficut eít honoris ofor;gau-

hec tam ardua, ac inufitata fufceperun:

det fe defpici, &aliorum in fe opprobria

quotquot vanam fitierunt mundi gloriam ,

funt illi lztitiz materia, & aliorum de fe lau«

qua tamen ipfis defunctisnil profuit; & ubi

des, fraudes z(timat$ neque propriz ftudet

non fant laudantur in. mundo, &ubi (unt

fame, quz vana eft hominum vox, ni(i cum

cruciantur in Orco; . ita eftad aucupandam

ea conjuncla fuerit vitabona — Quid vanius,

mundi gloriolam omnis dulcefcit moleítia,

quàm Ííuz vanitatis etiam pofít fata pofteris

omnis fapit labor,cim fi de vera gloria come-

impreffa veftigiarelinquere? fatagunt ctiam

paranda agatur, deficiant vires, cadant ani-

polt mortem famá pofthumá vivere: fedfic

mi, torpeántque corporis membra,

Eó

ambitionis ardore animus inflammatur hu-

velle vivere perinde eft, ac nollefapere: non

enim is fapit, quià pofteris, feu illislaudari

manus, ut fi occaíio deturvolaticum lucran-

cupit, quos nec vidicunquam, nec erit vifu-

di plaufum ,. nullum declinet. periculum,

rus: iddolorem potiüs praeteritum , quàm-

recufet laborem ,. fugiat difcrimen , 4mbi.

vitam pofthumam indicat ; nimirum fe non

tio enim bumana aiebat Caffiodorüsin go:

fuiffz à prioris atatis hominibus laudatum

mologia, miff per metum damni uon poiest

m

ante aliquot fzcula cum nondum c(Iet,quod-

inbiberi : verüm & damnum ipfum non ri-

que propterea fatagit refarcire famá pollhu-

met , G flocci facit, dummodo fuo ambicio

má: fed perinde fama tumulo fepelitur, ac

poffit de(iderio (atisfacere, raró enim eziam

cadaver; nonenim quidquam potelt adferre

metu damni haccoé&rcetur , cüm necdi(cri-

folatij, quod necauditur, necvidetur, nec

mina paveat, nec labores fugiat ; imó nac

Lä

fentitur, parum prodeft ibi laudari, ubi lau-.

mortem ipfam exhorrefcat , ita enim auda..

datus non degit, & ibi torqueri ubi eft: in

cia inardefcit, ut temeré defpiciat difcrimi-

probrum potiüs laus tunc vertitur, G in fups

na, nil enim ambitiofo arduum videtur, nii.

plicium laudati: annon acriüs torqueretur,

que preruptum apparet, & glorize mundiae

fi in tetrico detrüfus carcere fummis exci-

lis ardor conceptá flammá in incendium ex-

In P

5«

peretur laudibus , eó quia fit vir probus, in-

erefcit, & animus tantüm languet,torpétque

/mw

genuus, conítitutus in loco amoeno, ubi 05

ignavia, fi de vera gloria comparanda aga.

mnia eiadvota fluunt ; cüm enim '"contra-

tur: imó & deindu(lria coanguntu-r diffie

rium experiretur, acriüs indignaretur in lau-

cultates , cum illic ingentes exantlentur la-

Vdantes.

bores; hincaiebat Tertullianusapud Pame-

Plures fuerunt, glorià olim cum vive-

lium, Non emo capite coronam , quati dice-

J& Jipsieref,

3*.

rent pernoti, & clari, quorum tanien memo.

ret , fcio cum ipfo capitecapitisà plerisque

CA P. ia

exambiri coronam ; ex quorum tamen nu-

riaunà mox cum corpore cinerefcit in fepul-

chro; & quorum priüs fama facinora civul-

mero me lubers fubtrabo , & ex eorundem

gaverat; jam nunc vix nota funt eorum no-

cathalago me expunctum volo,

Non mo-

dica laus eft impatiens hocce coércere. olo-

mina, quz vel in ipfis fculpta lapidibus, quà

diutiüs viverencin marmore leío, taudem

ri: defiderium; plures funt;qui Abfolonem

ceffére & ipfafato; & temporis diuturnitate

seemulantes eam mentis incurrunt cecitatemy,

obliterata mortem fubjére, squé nomina,

ut ubi evanidz giorige putant fibi lucrum

ac homines: huc accerfendus Aufonius qui

inaturatre, gravius inde fibitorment

l

cüm Roma Cafarum monumenta inviferet,

accelerent,

Lu;ai

& quzdam adhuc flarenc fepulchri. rudera

defunctorum irifcripta nominibus, íed quae

néc legi, nec videri integra ampliüs poflent,

cecinit,

j'vg

61O

Dichttaüol XXVIII,

$M

exercitia virtutum;obedientiz preefertim, &

charitatisy; fed fponfa non ítatim furgit, ,

| ä EW, flb

Cum agitur de futili,ac inagi mun-

fegnis decumbit , & varias excufationis co-

- di gloriela acquarenda , dulcefcunt smo-

lorat caufas , quibus fuam accufat fegnitiem,

dum Íe ipfam excufat , refpondet fponfa

leflia, fapiumt pane, & folatium. adferunt la-

bores.

fponfo pulíanti, & cupienti ingredi. Expo«

C-'-!n?, ;.

P CESHGCERT . ONIM

Sia verü occa[fio detur veram enan.

liavi me tunica mea , quomodo induar illa ?

7.3.

cifcendi gloriam per exercitia virtutem,

lavi pedes 105 ,, quoziodo inquitiabo illos ?

ac proborum affectuum, deficiunt

utabíentem Deum veram fecum gloriam de-

.vz:re:,lö* torpet animut.

ferentem domi excipiat , non folàm gra-

33

Ub vanam mundi gloriolam aucu-

dum non accelerat, fed remoratur , & íe.

pentur homines, plures fubeunt la-

gnitie torpe(cens fponfa plures adfert excu-

bores, incurrunt difcrimina, imó &

E converío ,

fationes , ne furgat & leécto,

damna patiuntür. :

L

Jabinus Rex Aforis ur-

cum primün Chriftus nuntium ad Martham

goa». 11,.

bis,& Regni omnium potentiffimi inferioris

delegavit , ut certior fieret de fuo adventu,

& de mortuoLazaro excitando ad . vitam ;

, feu Aquilonaris Chananitidis Regis regna o-

mnia contermina concitarat in Hebrzos, fed

Martha, cüm primüm audivit,' quód JEfus

i

M

&

2

a.

dum copiz luftrarentur propé lacumSa

veniret frarem fuum Lazarum refuícitatu-

rus perniciffime cucurrit, quó v

)

- chomites fupervenit Jofue, à quoarmis, &

«

enientvi JESU

inultu profternitur, & Aforferro & flam-

Occurreret,

jum, 12

mis extraditur, G tamen etiam pott cedem,

Sed cur Martha, qU& vocem non au.

3f*

945

divit Magifltri Chritti , fed tantüm per nun-

ac dirutam urbem dicitur regnáffe in Aíor

ä

Judic. cap. 4. Regnavit Jabin in Afor , ied

tium audit effe venturumyillicó difruptà quà-

quomodo regnare potuit , fi urbs Afor fue-

. vis morá cucurrit , quó venienti . Magiílro

-

rat jam cruenta czde diruta, flammis ab-

[olicito, & feftinato greffu obviaret ; cüm

Íumpta, & folo zquata? Íi radicitüs fuit ex-

Íponía é contra licét audiat fponfi. vocem,

cidium paffa ? fi nulli in ipfa ampliüs cives

adhuc tamen repigrat, & plures congerit ex«

degebant, nec domus ulla furgebat , quo-

cufationes , quibus fuam potiüs fegnitiem

modo potuit Jabinus in urbe illa, qua ame

accufat ? quia nimirum cum fponfa ageba-

pliüs urbs non erat principatum gerere? Re,

tur de gloria fpirituali, & cum Martha de

Xg—ïm/? 2 m

fpondet Abulenfis, Chananaos eo exarfiffe

commodo temporali , devita reftituenda

sap 4 Jidic. defiderio antiquaz civitatis inftaurandz , ac

fratri fuo Lazaro; ideo hzc propero greffu

folicitato pede cucurrit , ut venienti Chri-

recuperande, ut nullis vigilijs, nullislabori-

S"m. 7:.

bus ac fumptibus pepercerint ; irnó & plura

fto obviaret ; cüm fponfa, licét inlecto , fri-

fubierint difcrimina , quà everíam urbem,

geat amore, fe excufet, & propriam accufet

[

i

quantocius reflaurarent, collapíum ejus de-

fegnitiem, appofité Chryfologus inquiens ;

corem erigerent ; & extindlum priftinum

óic fervus nonfuit,non proximus, non ami-

Sertn, -!? 4*

fplendoremi iterum excitarent ,. primavam

cus cerià qui aderat confolator , ut mulier

r

fibi gloriam comparaturi.

Tanto defiderio

fola medias per turbas, per cafirumtotum exe.

ait Abulenfis sovebantur ad eam Cbananes

tr4 civttatem , U luclus temporevenienti oc-

d

quod illam inflauraverunt magnis laboribus,

curreret Salvatori, & adterens caufíam hu-

W

jus perniciffimi greffus ait : aliam non fuiffe,

f

& fecerunt. effe caput terre Cbanaan ficut 4

principio : nimirum pritinz inhiantes Cha«

quàm commodum temporale fratris Lazari;

a

fubdit ; Ut vitam v

nangi glorig, nec fumptibus, nec labori-

6

belat,

g'ro refer.ïct , b«c 4n-

h

buspepercerunt, utnon olüm collapíam e-

. rigerent urbem ;. verüm & caput totiuster*

Martha eatenus folicita

'exit ;ïomo, ad

36.

rz Chanaan efficerent ; ac. fplendente - illo

primas nuntij voces medias per turbas cur-

condecorarent titulo; acunicd (timulau

rit, venienti Chri(to obviatura, quia fategit

gloriolà, & acriüs incitau diu, noctüque la-

fratri rmortuo vitam reflituere: Íponía veró

Í

borárunt in domibus conítruendis, & diruta

ex adventu fponfi nullum fperaverat tempo-

(

utbe reficienda.

ralecommodum, fed tantüm praíentiam

Itaeft, fi agatur de futili, ac inani

fponfi, ideóque divería fuit ambarum folici-

34

mundi gloriola, dulcefcunt vel ipfe mole-

tudo, ut cunctaretur fponía paucos greffus

ftiz5 folatium afferunt labores ; & mentem

per cubiculum ponere, cuni Martha anhela.

j

ferenant, qua fiunt obvis difficultates fu-

verit venienti Chrifto occurrere ; fcilicet ut

ä

perande; íinveró occafio detur enancifcendi

vitam viro adferat, fratri putrefcenti jam in

per exercitia virtutum, veram ac folidam in

fepulcro ; aliter enim que ad temporalia

codlis gloriam, deficiunt vires, torpet ani-

commoda pertinent traCtàámus; & aliter quae

n

mus. Sponía fuo degebat domi delftituta

ad fpiritualem profe&tum, & cocleftem glo-

l.

fponío, imó &inerti fomno foporata, jace-

riam attinent; in hifce fumus defidiofi, cum

Á

bat inlecto , cüm ecce accedit ad eam fpon-

in illisfatagamus eífe laboriofi: efficaciüs

fi

fus, oftium pulfat, & blando alloquio eam

noítros extorquent labores, ac folicitudines,

allicit ; ut ftatim furgat , fores aperiat, quà

qu& ad comparandam vanam mundi glorio-

ä

ipíi pateatingreffus:; agebatur de ingreífu

lam conducunt , quàm quz ad veram A zter-

E

caleítis [ponfide vera gloria acquirenda per

nam faciunt; GU umbra mundiális gloriolze

totam

p

Probo Affectui COi:u;npqndo nullus vanáglorià vermis &c.- i

totam obfcurat veramgloriam, quam im-

ret : fed Baracuä non bellicam in fe virtue

Eþiä. ti4.

pecit; pulchre Seneca ait ; Conrtemnuenda

tem excitavit, fed potiüs timorem exfufcie

mivamur. (imilimi puerie, quibus omne ludi-

tavit, refpondit enim : $; venis mecum v4«

erum in pretio efl : parentibus quippe. nec

dam ; fi nolueris venire - mecum » non pere

minus fratribus praferunt parvo ere empta

gam , ecce Baracus quamvis à Deo eiectus

j N

monialia: icilicet pueri, quià fenfu, non ra-

ad triumphum, , timuit tamen bellum ini-

tione ducuntur , res ludicras,nulliisque tmo-

re, & hoíles adire, nifi in focietatem fiba

menti vel proprio praferunt parenii; & quó

Deboram afcifceret , cujus propterea con«

lucrentur leves calculos vario depictos co-

fortium triumpho pratulit, & maluit. vi-

lore; res negligunt, floccíque faciunt,quam-

Coria carére, Gt triumpho non clarere 5

Quid ni hoc idem

vis majoris fint pretij.

quàm à Debora fejungi ; cui propterea re-

videtur, & nobis obringere: inílar puero-

pofuit ; Ibo quidem tecum; fed in bac vice

rum, qu&levia funt , magni cenfemus efle

vitloria non reputabitur tibi : tua fuiffet

& 1],

uriumphi gloria, nifi ejus nitorem tuus

ponderis , eó quia inextima fuperficie nobis

videantur aliquid humane gloriole ,. vel

devenufiáffet affectus in Deboram , , cujus

*

*

commodi adferre : cum veram gloriam »:

confortium vicloriz maluifti praferre

quam per ftudia virtutum enanciícimur, ne-

pugna ineunda palmas tibi viclrices germi-

gligamus.

náflet; fed has imprudens affectus impe-

;*7.

divit, ficque vitrum pratulifti adamanti;

Idque ut füos edoceret Difcipulos Ma-

gifter Chri(tus, pueros vocavit, cum piícan-

lapillum unioni, & lutum auro; fcité Arias

| gonn, 12.

tes ad mare liberiadis eos invenit : Psers

JE

Montanus expendens Baraci timorem, ait ;

| "Ü« Jà

nunquid pulmentarium babetis , vocat pue-

Homines , qui ad virtutem , atque ad vem

l

)

ros fuos in mare difcipulos , non quia atate

gerendam nati comparativà funt $. illud im

X

pueri effent, fed pifcium aviditate ; in ca-

primis: curent , ne quid molliter , effemia

piendis enim pifciculis occupati Chriftum in

naià , atque ignarà , denique ne quid inde-

littore ítantem non adibant, & gloriofo care-

corà ab ipfis fiat 5 quod gerendarum rerum

bant fpectaculo; quó ftuderent laboriofo :

dignitatem , gloridmque imminuat s. quia

exiguos piíciculos Magiftro Chrifto vifi funt

Baracus folatio Deborza noluit carere, cetfa-

pratulifle, & exiguum lucrum gloriz, qua

vit & victoria clarere : ita plerumque ut

ex accelerato acceffu ad litus iisdem accrevif»

noftro fludeamus commodo , & ut aliquid

fec ; an'non pueri erant,non viti? cum pree

fucatz gloriolz enanciícamur, eternam ne»

tiofis vilia anteponerent; ludicra magunis

gligimus: quià Deo eligitur propriam ne-

praíerrent; Q pretiofa non curarent, ut

gligit , contemnitque gloriam, ut compos

fiat aterna.

Strm. 7-:-

exigua enanciícerentur, ait Chryfologus: Z5j

erat Peirus, quinegaverat , Tbomas,qui du

Qui proprijs ftudet commodis,per vit-

39*

bitaverat , joannes qui fugerat , non ergo

tutum exercitia nequit ad veram gloriam

UPU

fibi viam fternere; & frequenter etiam qui

ut fortiffmos milites, fed ut pueros compellat.

Quia non ut viri fteterunt , cum Magiítro,

praclaré agunt proprium obfcurant nito»

fed ut pueri puerilibus gaudebant, cum folis

rem umbrá futilis gloriole , quam inde au-

debuiffent cocleftibus gaudere, & non flaxum

cupantur, eít enim hac tineà illa, qu& non

in mare expifcarittemporalis lucri coÁmodum;

purpura tantüm corrodit fplendores , fed

Íed in adhz(ione Magiflrri zternam enau-

& geíta ipfa gloriofa corrumpit : plerum-

cifci beatitatem : negavit Petrus Magiftrum;

que deformes funt , qui ex venuftis paren-

écujus paffione etiam fe fubtraxit Joannes:

tibus filij oriuntur , qui propterea & fibi

hinc Petrüs, & Joannes ftudio pifcationis

probrum inferunt , & parentibus ignomis

flu&uant in mare, & ad magua electi occu-

niam: ita dixerim ex virtutibus, probis-

;6.

que affe&libus, perinde ac ex pulchris geni-

pantur in quisquiliis legendis , & generofos

Ípiritus abje&té deponunt , paucos expiíca-

toribus prolem enaíci adulteratam , qua à

turi pifciculos: quoties hifce mundi fluxis

fua deviat origine ; à propria difcrepat ra-

commodis, lucris,ac gloriolz inhiamus, ge-

dice, quam etiam vitiat.

Qua à nobis ex-

neroíos excutimus fpiritus , nósque abjici-

ercentur virtutes,aguntürque illuftria geíla,

quandam in nobis folent elationem excita-

mus ad vilia quxque, & futilem gloriam

præferimus.

re, feu vanam, futilémque gloriolam ; quze

38.

Deligitur à Deo Baracusad triumphum

virtutes ipfas,probósque noftros affectus ine

fzeculi decantandum ,

ac immortale tro-

ficit, ac veluti tinea corrumpit , & deve-

hzum .: Precepit tibi Dominu Deus Ifrael

nuítat : dum enim hzxc gloriola cor afficit,

illud inficit, mentem

aiebat Debora, vade, &f duc exercitum $m

[ dum (ubit, infufcar, ac

suontem Tbabor , tollésque gtecum decem nl«

dedecorat.

lia pugnatorum de filjs Nepbtali , & de

Cum Chriftus tumentia equoris terga

4O.

ficco calcaret veítigio opem allaturus Difci-

filis Zabulon : ego autem adducam te inlo.

co torrentis Ciffon,Sifaram exercitus Tabin,

pulis periclitantibus exortà procellà , &

ünà cum undis animo flu&duantibus; Petrus

&f currus ejus , atque omnem multitudinem,

&f tradam e05 in inanu tua : vix potuit Ba-

ut czteris erat Difcipulis fecventior, Magi-

racus amplioribus promiffis allici ad pu.

firum advolavit , marinósque fluctus haud

Mmsttb.i2.

diffimili calcavit greffu ; dmóulabat fuper

vt 29(3

gnam, ex qua viélrices lauros fibi derete»

H

ih

4784?72,

Ferani d:, Affeiiqbnus Tom, L.

612

Mu

Differtatio XXan

-

4qUAPM , t Dehiret ad T ESILM, ne mente

gloriplä vento periclitatur , quatite magis,

flu&tuaret in capite, pedibus tumentes flu-

qui non Dei miraculo diriguntur per flu-

étus conculcavit ; Viator gloriofus fluxa

&us , fed propria Cymbula maris trajiciunt

perambulavit itinera: in falo perinde ac in

procellas erunt naufragijs obnoxij ?

Íolo audax fuos direxit greffus: verüm cum

ventus invalefceret , marini flu&tustumidio-

$. VI.

res furgerent, aér nubibus focdus folis lu-

cem, noa ampliüs adveheret, cepit & ipfe

Inanis mundi gloriola. umbra eii

Petrus unà cum flu&tibus flu&tuare :

cum

--

W4cuA, que virtutum ipfufcat

h

eepi/et mergi,clamavit, Sed cur cumven-

Jplendorem s & claritarem deni-

tus validiüs coepit urgere ex difcipulisunum

&r4t vicloria.

tantüm Petrum ad clamorem immiaens pe-

riculum compulit? filverunt, quotquot in

St mundi futilis gloria, quze vel ipfum

4T»

nàvi periclitabantur , & folus Petrus, cum

miraculorum infufcat fplendorem ,

fluctibus merte fluctuans, timidus clamat ,

. & claritatem denigrat victoriarum.

cum tamen ipfe miraculo veheretur fuper

T'eftem voco Ezechiam, fuitis Rex pietate

undas, & reliqui Difcipuli exiguo navigio;

& religione, ae reliquarum virtutum cule

fi ventus acriüs urgens in cymba flu&uan-

turà commendatiffimus Princeps, optimus »

tes non folicitat, curPetrum miraculo undas

qui initio Regni res divinas pro viribus

calcantem ad clamores excitat ?. & ventüs ,

promovit, nil enim ei fuit magis cordi ,

qui naves rapit,Petri facram retaoratur au-

nil magis in votis, " quàm ut collapfam

daciam ? quia nimirum viderat Petrus fe

erigeret religionem, reftauraret altatia; &

fidei ardore caeteros przcellere Difcipulos;

Numini refítitueret debitum . cultum ; &

cum ex ipfis nullus fuerit ipfum fecutus per

quidquid fovere poterát fuperflitionem, &

fluxa maris itinera; neque au(us fuerit in-

ad impium cultum incautos , ignarósque

trepidis gre(fibus iter. inftituere per undas:

8

allicere, illud omnino eradicandurn, ac per-

X ex hac pra cateris excellentia ventus ori-

dendum. curavit, Primo fui regiminis anno

tur vehemens, qui eque fluctus in mati ,

vix impij patris infoffo cadavere, occlufum

ac mentem Petri inflat ; vanam folet excel-

ab Achaze templum reclufit Kalendis Mare

lentia fecum gloriolam trahere, qua inftar

tijs, apettis, ac reparatis, quas pater de-

venti non maretantüm, fed Gtmentem tur-

formaverat,valvis : altare itidem repofuit ,

ä

bat, quam inflat : non folum Petrus pro.

quod à parente remotum, ac dirutum fue-

Md

cellam veretur, fed & de conculcata procel-

rat : idola, arásque fimulacrorum, lucos, ae

la viétoriam ; hac enim fluctus excitavit in

delubra non folàüm in Judza , fed etiam in

corde, cum mentem turbavit ; & de ipfa

Samaria deflruxit, & exuffit, proje&tis ci-

fidei pratantia ventus reflavit vanitatis ;.&

neribus in. Cedronem rivum ; imó G fer-

curfus fuit vento folicitatus, ^ Caveantfibi,

pentem illum confregitaeneum à Moyíe Nu-

PUNE. ÁÁ

qui virtutum ftudiis clarefcunt , qui mira

minis imperio propofitum , & & fublimi

ope divina agunt, ne tineam vanz glorio.

monítratum ; 'fed proceffu cemporis , ab

l intromittant : hac enim licét exigua ,

Hebrzorum malitià verfum in fuperftitio-

t

potis tamen eft purpurz nitorem corrode.

fum, ac facrilegum cultum , cüm non thus

(

re, & totam corrumpere virtutem ; huc

tantüm ei adolerent, ut morborum depul-

LP

Strm.6 ia

accerfendus eft D. Bernardus in Píalmum

Ílori Numini ; fed illius etiam | fimiles ,

ll

.P/.alm. !-

Qui babitat,ubi devanagloria ait ? Non est,

aut difpares incifas faxo figuras in formam

unde bac impugnet pufillanimes , vemifos :

ductas fpirz abfcinderent ,. ac colló fufpen-

b

qui ferventiores effe videntur ; ipfi paveant,

fas circumferrent ,. contra morbos omnes

ipfi fibi caveant in pá*te,

Cüm reliqui

prafentiffimum amuletum ; necalia pro»

condi(cipuli non fuerint aufi laudabili. au.

pterea indigerent ope ad morbos propul-

3

dacia tumentes fluctus pedibus "premere ;

fandos,

Suftulit igitur Ezechias colubri

nec curavetint citius ad Magiftrum |! Chri-

prifcum illud fimulacrum , ut fimul idolo-

t

ftum pervenire, folus Petrus excellens fi-

latrize veftigia omnia deleret , (1 qua fides

f

ducia , & audacia, fluxa percurrit undarum

V

Eufebio , Anaftafio, & Niceno adhibenda

itinera, nec maris timet inconftantiam,dum»

eít, "Tantus cüm effet in divinis Ezechias,

ii

ü

modo greffu celerioti ad fuum perveniat

non tamen impar fuit curis civilibus: fi-

Magillrum: verüm dum probatur cateris

quidem circa ararium fedulus plures con«

!

q

excellentior, vento etiam exagitatur tumi-

geffitopes, quas tamen nulla vi extorfit ,

dior; ut inde conjiciamus, vanitatis ven«

fed vel fola induítria peperit, vel effatus ci-

tum eos exagitare , qui cateris funt prae.

vium amor obtulit ; urbes plures-collaben-

lu

flantiores, & ipfos impetere excellentio-

à

tes reflauravit , imbecilles munivit, G

res, velftudio virtutis , vel fplendore ali,

plures à fundamentis exftruxit ; annonz; GC

cujus preclari facinoris , imó etiam cul.

fontium commodis indigentie con(ulvit

h

tura pietatis , G obfequij DEO przeftandi.

populorum , ne pauperes negligerentur ,

tT

Qui igitur ferventiores effe videntur ipfi

quos acerba tempora penitus exhauferant,

qu

paveant; fi Princeps Apoftolorum per ma-

Q

Militiam quoque inítruxit non bello inten-

rinos fluctus incedens vanitatis flatu,St vange

tus, Íed paratus, Primus omnium divigis

t

: innixus

frobo Affectui corrumþendo nullus vanà elorià vermis &c. 613

innixus opibus Afyrium «confregit focdus;

totum corrupit ttiumphum , ut adnotavit

Cyrillus Alexandrinus inquiens : Ezecbizs

Lils

"fimul, & jugum.quod tanti fervili. formidi-

vie Pater ejus Achazes fecerat, ut illud o-

abdutius esi brevi (ut Hebraorum filj aiunt))

!f,zrzm € ägg

gni tumíacro, tum profano thefauro tur-

€f animo 11agno » elatóque fuit, ac im. fu-

piter egeíto redimendum fibi perfuaderet.

perbie laqueos incidit.

Splendorem tri-

PPhilifthzam gentem femper adverfus DEI

umphi umbra infufcavit futilis. gloriola ;

& victoriz gaudium tinea corrupit. fuper-

populum infolefcentem pralio aggreffus fu«

dit, ac profligavit.

bie; quó diícant viri virtutum ftudijs ad-

dicti ; huncà fe vanz gloriole vermem abi-

4

' "Cumque poft hzc Afyriorum Impera.

/'tot Sennacheribus rupttm ab Ezechia fcedus,

Ezechias tametíi pietate, religio-

negatümque ftipendium cruento bello vini-

ne, & reliquarum virtutum appatatu or-

lï

«licaturus in Judeam irrupiffet, acnon folàm

matus, GU commendatus; licét idola gen-

4b

peditum copiis, verüm & equitum longé

tium protriverit, fuperflitionem extinxe-

rit, veri Numinis.cultum promoverit, aras

mHajoribus, imó & maledicis verbis contra

Deum,& Regem;Jerofolymitas omnes in ex-

Deo erexerit, templa conftruxerit, paupe-

rum indigentiis confulverit, & cceli armi-

£remurmi conjeciffet terrorem : Deus ad Ree

gis; & Iíaiz Vatis preces, Angelum diftricto

gerum habuerit pro fe pugnantem , eóque

gladio armatum é fummo ccelo dimifit , qui

hoftes expugnante infignem retulerit de

noéle intempeftà bafbarorum aggreffus ca-

proftratis Afyrijs, & fugato Sennacheribo

flracentum , & o&toginta quinqve millia

triumphum; quia tamen.cum popnlorum

fortiffimorum militum interemit, & Senna-

plaufus, & hominum laudes ejus eblandi.

&heribum ; .cum decem non ampliüs fociis

rentur auribus tineam non .excuífit vanz

fuperítitem relictum in turpem adegit fu-

gloriolz triumphi gaudia verfa fuére in lu-

gam , & Ezechias fzculis retro invifum, ac

élus xgritndinis : n diebus dllis agrotavit

inauditum :de Sennacheribi exercitu trium-

Ezechias usque Ad mortera, nec alia. fuit

hujus «gritudinis caufa ait Cyrillus , quàam

phum reportavit. . .Sed quia nulla eft inhoc

mundo felicitas ; quam aliquanon corrum-

ipía vanz gloriole tinea , 4fmimo magno ;

"at adverfitas , nec ullaferenitas , quam

elaiüque fuit , ac 4n fuperbte laqueos 4n-

nubes aliquz non infufcé&t , :nec imalacia

bdit.

ulla, quam fuperaccedens procella non tur-

Caveant fibi , qui (ummarum. virtu.

46;

bet, Ezechias poft delatam infignem victo-

tum ftudijs incumbunt , & :dum excellen-

4?«122; 20.:0-

riam morbo afflictatur: Js diebua il egro-

tiüs operantur, fua confultiüs-opera vére-

davit Ezechias usque ad mortem z. led cut

antur; fciant etiam in pulcherrimis pomis,

cum antc triumphum afflictaretur periculo

fructibusque dulcioribus vermes generari,

à quibus & poma, & fruétus interibis cor-

belli, poft delatam victoriam de proftrato

hofte zgritudine laborat? .ac morbo ad

*umpuntur ? Pomum vides extimo «orti-

- smortem ipfam vexatur? nimirum triumphi

ce , vel rofis pictum , ac liliis, vel purpura

latitiam zegritudinis luctus corrupit,& gau-

indutum, quod tamen intusvermem alit 2

dium victoriz-dolor divexantis morbi ex-

fic inexcellentiozibus, ac gloriofis fa&is fa-

tinxit: £» diebus illis agrotavit £xzecbias us-

€ilé vanz gloriole vermis gignitur ; quo

que ad mortem.

opus aliàs fpeciofum corrumpitur : cultu-

4j

ri virtutum egregié incumbit in afceterio

"Verüm qued zgrotaverit in diebus il-

lis aliquod videtur occludere myfterium :

divino cultui emancipatus Religiofus ; pul-

segrotavit enim Ezechias in diebusillis, qui-

«hra funt , aclaude digna, quse profert

. bus Dei Ancelus :de coelo irruens in caftra

virtutum exempla ; abítinentiz, orationis ,

Afyriorum crüenta. lade centum -octogins

corporis afflictationis , charitatis in proxi-

ta, & quinque millia percuffit, fugato

mum; fed nifi fibi folerter caveat. facil&

Sennacheribo cum paucis comitibus: fi igi«

irrepit vanz gloriolg vermiculus, qui paue

latim perfeGüonem arrodit, & peílifero

tur ex co, quód «eciderint tot millia A-

fyriorum firmior ftetit Ezechize felicitas, ac

dente perdit, Idque eaufz, cur Jobus «ui

DEO diíputans dixerit: werebar omniz 305.9 5 22,.-

victoria , cur potiüs ex tot hoftium lapfu

non furgit ipfe ad uberiorem felicitatem ?

epera tmea fcieus, quia mon parceres delin-

chm debuiffet potiüs Ezechiz fanitas fulci-

quenti , fcd quzenam fuére Jobi opera? cer-

té fümmarum virtutum, feu holocauítis

ri firmior , fulcro innixa delatz victorig

«ur potiüs &gritudine labefactata conteti-

altaria coronare ,. effufis eleemofynis alienis

miferijs opitulari, panis buccellam «um fa-

tur? &ipfa caufa falutis,occafio fuit zegri-

zudinis 2 Nimirum viderat Ezechias Íe vi-

melico partiri, .cum afflictis madere lachry-

£&oria antchac inaudita ab orbe toto com-

qis , «ontra adverfitates firmum ftare, cly-

mendari; populorum plaufus ejus pulfa-

peo patientize idus cacodcemonis retunde-

bant aures, letitia Jerofolymitarum men-

re, G fuam divineg voluntati in omnibus

tem erexerat, ac inflaverat Ezechiz; ideó-

conformare : quid igitur vesebatur Jobus

E;

.. que plaufu ; ac laude victoriz intus intu.

de operibus hitce ? cum nonnifi fanClitatem

meícens aditum adaperuit vanitati, cegri-

redolerent ,. nonnifi fummze virtutis fplen-

7

tudini, ac morti , & vanz gloriole tinca

dorenitefcerent , cum flamma charitatis

l-

ïüCClx

Hh hfh a

"

Verani de dþ&i&w Tom. I.

.

Ditler

ta

u

ä

O

*»Y»Y 7'9*3

614

( AAVII

É-

lucetet vividior, & fplendor mifericordize

muätilplici vaframento nobis infidiatut , ut

1

micarcet clarior? non verebatur Jobusipfam

ejus laquei nonnifi diffici

ut

er declinentur,

^Af

virtütem, fed excellentiamvirtutis, nefpi-

-Re!äqua vitia nobis duntax

V

in terza infi-

ritum Íuggereret inflantem, & rimulam

dias nectunt, fed vana gloria etiam in ipfo

.adaperitet vermiculo vanz gloriolz; ti-

peene coclo pedicas tendit, & virtutum

muit, non ad fectandam ignaviam , fed ad

ftudiis addictos ubique invadit locorum :

vincendam fuperbiam , appofité D. Grego-

& eos acriüs impetit , qui fanclictem vi-

L;Z'.Q moral, riug M"J

gnus:- QziZ ejt,. quüd mira opera

tz normám inftituunt, & tanto in eos It«

625h. 17,

fciens bac ipfa etiam veretur pavens? ciim

ruit audacihs , quantó plus contra fe pu-

T u

H

dicit: Verebar oxsmia opera mea : nifiquód

tat prafidi

]

ài

abere.

. Vitium eft hoc vanz

in [ancit viri atfibus , verbísque colligizius ,

glorie , quod cum nofiris alitur, crefcit-

ut fi placere. DEO veraciter cuptmus z poff-

*

r

que virtutibus

tinea eft, quz nonnii

a

4

uam pervería fubegimus ipfa in mobis eti.

vittutum gaudet nitoribus exornati, &

*

7

«m bene geff.

Himcamui : noníolüm quze

nonnifi rebus innutriri praclaré geftis: re-

nobis ma3la videntur hac timenda funt; ve-

liqua infectorum | genera , cujusmodi funt

rüm GC quz fancte geíta, GC praeclaré aQ2 ;

ranz, murices, fcarabzi, Gtalia id genus

. h d

quia ne dum elationis flatu: mentem inflant;

animalcula & putri enafzsatur materia , fed

L

verüm etiam . vanz gloriolz vermi trami-

tinea vanz gloriz lic

Sj

t fediffima, non-

tem adapcriünt , qui intus corrodit, quod

nifi ex..femiädpmdiz genctofo ,.ut & latga

exterius preclate geflum putatur: quapro-

eleerofyna , rigido jejunio , fetventi pie-

ptet ut banc tineam arrodentem purpuram

tatejjugi oratione: quia ut loqbitur D.Hie«

virtutis procul abigeret Jeremias, maledictis

ronymus omiia penetrat loca; quamvis

71

»

.exterret, Ót timorem incutit comminatio.

abdita , feceffus . pervadit folitudinis , &

Jere

4

9

V 16,

' nibus: Maledicius qui facit opus Domini ,

Eremicolas, at anachoritas pulfat , facra

Jraudulenter ,/ utrumque . junxit. Propheta

ingreditur- afceteria , religioforum cellu-

rX

& Domini opus ; & hominis fraudem : o-

las invadit, &quds virtutis ffudium com-

pus Domini eft opus virtutis; & fraus ho-

mendat , hujus vitij turpitudo devenu-

minis vana eft ejusdem gloriola, quà fibi de

flat: . caflra ingadit militum, & delatís

re bene acta complacet, & fibi eam tribuit

viclorijs intumelcens victores ipfos vincit,

1

gloriam; quz foli eft Deo debita, qui dat

dum inficit , nulli

ordini, aut fexui,

parcit ftatui , geta'tinulii,

Pfsï. $5,9,

vires , nt poffimus, G acum ut velimus,

If,

neque quid aliud eft opus Domini fraudu-

46.

Vehemens eft febris hectica vana glo-

lenter peragere, nifialiquid de gloria fibi

tia intimas exugit, medullas , & viribus

furripere: Íi gregarius miles de prcflra.

paulatim deftituit, donec interimat, feu

SH'm: & l.,l ;

to hoíle vi&oriam fibi arrogat , id frau-

preclaré geftum prorfus corrumpat , . ut

dulenter fuo furripit Duci ?. ergo qui prz.

in filio natu majore, qui patri fuo. annis

duitie |

claréagens fuperbit & ex opere excellente

plurimis infervierat , cum natu minor

(

vanam haurit gloriolam, gloriam DEO fur-

portionem fuam in lupanaribus prode-

ripit , que illi eft debita:; pulchré D. Gre-

giffet:; erant hi duo fratres amantiffimi

gorius : Fraudemin "D EI epere perpetrat,

patris chara pignora , quorum alterum &

. quisquis femet ipfum inordinató diligens ,

paterna domo excluferat degener libidinis

per boc quod retià egerit ad. remuneratio.

appetitus ,. & falacitati junior traditus in

vis tranfitorie bona fellinat : [ciendum quae

longinquarn fugit regionem , ubi: quid-

que eft , quód tribus modis fraus ipfa com-

quid in paterna domo opum cumulaverat,

emittitur : quia per banc procul dubio, aut

vendidit; & quidquid honefle fame , ac

tacita corda bumani . gratia, aut. favoris

claritatis ; fecum attulit , obfcuravit; cám-

ä

AU'a, AUt res quáalibet exterior defidera-

que famis tortura 6 falaci mente. caligi-

£ur: dum fibi quis complacet de re pre-

nofas exterfiffet tenebras, féque in coeno

claré à fe gefta, fibique plaudit , ipfa quà

cum porcis fordefcentem noviffet , totus

fibi blanditur favoris aufa excellentiam

L

.

expavit, & ociffimus ad patrem redijt

Y

cotrumpit operis, totümque ejus infu.

i

4 Qumg

cumque fe non poffet extra paternos la-

Ícat nitorem : non quarenda, fed fugicn-

res fuflinere , fatagit fe pro patris vernu-

*

da eít hecaura, qua aures allicit ,. dum

la commutare

*

Írater alter natu. major

::

blandé eas pulfat, ut vanze gloriole ver«

de ruina fuperbiens minoris, gloriofa fua

ini rimulam adaperiat, & mentem fubiens

commemorat gefía , quae dum recenfet ,

*

per aures excellentiam arrodat operis

*

inquinat ;

& in fratrem in. domum re-

ambitiofus eít hujus vanz gloriole affe-

ducem fimul livorem acuit , & fuperbiam

L

.

€tus, G hi(i coérceatur tacité irrepit , G

auget

Ecce tot amnis fervio tibi , '€8 ,.

intus arrodit, quod exteriüs fplendet in

f' ISQQi

nunquam maudatum tuuuvi preterivi: quame

294

1

cortice.

vis natu minor paterna exulaverit € do«

"'line

4f.

a eft vana gloriola fubti!imma ;

mo, libidini indulferit , fuam prodegerit

fubflantiam , & vitiorum omnium Íor«

& perrimulas quasque mentem ingredi-

tur, G intus inficir venenato dente, quod

dibus fe coinquiniffet ; quia tamen ku.

exteriüs virtus praeclarà efücit: CL tam — milis reVertitur ad patrem, & reh pifcens

veniam

l

!

A

. Probo affecui cmmmpändö nü

P

l

u

*

svanágloridvermis,&eC, 6tj

veniam expofcit anteactze vitae , paterno fit

ixit: Cohonträtum Y bussiliatum Deus von

dignus amplexu ,& albà veftiriftola, aclau-

defhicies? cotporis afflictio, ( humilitas de-

tioribus refici Ferculis : & dum natu majot

fí., non virtutes excolit ; fed fi qua virtus

de bene geflis , & gloriosé;actis in paterna

fuerat exculta exfcindit, & perdit.

47

domo gloriatur ; qus recie gefferat, foedé

.. Volape 2qué fuit,'ac fuave Jonze Pro-

inqninat, quiatumore inflatus aditum ada-

phetz fub umbroía hedeta meridiari , hede-

perüit vang gloris , qua intus rerum prz.

ram folari jubati objecerat ; folia veluti cly-

claré geftarum extinxit nitorem : dum ju-

peos, queis fuosobtunderct zftus , nefedenti

——

in ejus umbra Prophetz ullum adferrent in*

nior ex fratribus de perpetratis delictis con-

funditur apud patrem , fenior de bene geítis

commodum : delicijs perfundebatur jonas

eloriatur, cüm timere potiüs debuiflet pa-

quiefcens (ub hederz umbra; fedunicus ver-

miculus omnem amoenitatem illam turbavit ,

tetno lateri femperconjundtus, neabduce-

fetur fuperbià; & quod hactenus lucratus

& Prophetam pertutbavit ; hederam enim

e

t R

fuerat,unusp

deret fuperbiaze tumor, pulch«

irrepens vermis'corrodit ; & corrupit ; &

toto virefícens amonitas exaruit , G unà

ré S. Chryfologus de filio prodigo :. N-

: Sers. é,

guam mandatum tuum preterivi ,. Judau

cum umbra deliciz difparuete,

Quid ni vi-

nnm

2

iil

foquitur , & non facientis verba funt ; fed tu-

teht pler

que opera noftra, & non fecus

exentit, dum natu major tumet , quaefecit ,

ac atbor ferax, fuosdiffundunt ramos, folio-

inficit ; & dum timet natu minor , quz de-

rum pompam explicant , umbras peramoenas

flruxerat , reftaurat ; tumorevanidum red-

fpargunt , fed plerumque vermiculus irrepit

dit laborem , quem timor fulcit , ne labatur;

vanz gloriz , & hanccórrodit arborem , quz.

inutili difpendio virtuti fervit, qui virtutem

momento exateícit : cadunt foliabonorum

ipfam cogit vanz glorie famulari : wo» fa.

operum , evanefcit umbra , & definit tota

kientis verba funt, ait Chryfologus , fed tu-

amoenitas : eíl vermis ifte adeo fubdolus, ut

mentá :: & (icut tumor difruptá cute evane-

furtim fciat fe abdere ; ac intus rodere , ut qui

fcit;ita & vanagloria przclaré gefta rumpit ;

vana gloriaturgent, non tantüm id nonno-

ut evanefcant : hinc David quó tumorem

tent ; fed nec credantnotanti , & monenti : G

hunc à fs procul abigeret, enixim corhumi.,

qiiamvis vermis ifte feabigi patiatur , cedát-

que incantationi , tnoxtamen redit, ut non

liatum ab omni tumore fejunctum fovere

ftuduit.

Cor contritum ,6 bumiliatum De-

fatis fit femel , & iterum vanam gloriam .

Tfal. 50, 9. ss non dofbicies : contritioni humiliatem con-

fugaffe, nifi millies abigatur , fi millies re-

^

vertatur , adhibenda elt contra venenatum

K

junxit , ne in ipfis poenitentize fordibus ela-

tione fuperbiret , ut enim eleganter S. Leo

hunc vermiculum Regij Vatis incantatio.

Papa.

Quia- fortitudo paucorum eff , &5

Non nobis Domine , nannobis , fed nominituo vfela 115.

|

da gloriam , Deus ell, qui dat pofíe, & ut

9«

Serm 4 de. du carnis fragilitate aufferier obfervantia

quadreztf. "plaxatur , dimqueper varias A&iones vita

poffimus vires fuppeditat ; quapropter , f

bujus folicitudo Aiflenditur 5 nece[fe eff , de.s

quidboni agimus, noftrum non eft , & gloria

wundano pulueve etiam veligiofa corda [or-

foli Deo impertienti poffe, & fuppeditanti

defcere , plerumque madent oculi lachrymis ,

vires debetur : quze ex re&to , finceróque atfe-

Gu prtocedunt opera, hac gaudent incanta-

que rigandis virtutum floribus aptz, fiau-

fam Vanz eloriz fecum trahant , inficiunt,

tione , quá venenatus vanz gloriz vermisine«

)0n reficiunt virtutum germina : funt , qui

terimitur ; adeó neceffaria elt hecincantatio,

ut fine illa vix cultor virtutum morfus eva-

carnem jejunijs macerant , flagellis cruentánt;

abflinentijs exficcanr, & arido ventre horro*

dat-hujus vermis , qui facris cum Davide

temreprefentant cadaveris , qui tamen in ip-

urgendus eft carminibus ; quibus omnia in

fs affli&latione intumefcentes inutili abfu-

folam Dei gloriam refundantur 5 aljoquin

muntur labore, G elatione fuperbientes,quas

irrepit intus vanz gloriz vermiculus, & re-

fatagunt virtutes excolere , exfcindunt , ac

condita penetrans cordisarcana , mentésque

fpiritualiores , corrodit qua ibi virtutum

eradicant; quiautait D. Gregorius. — 2Mem*

tem conterunt , G ventrem affigunt , fe bu-

reperit ornamenta i quia ut eleganter ait

Lib, ojmó-

gniliavi contemnum: : defpicit Deus corcon-

D, Petrus Chryfologus.

V'ana gloria eff Serm, z.

val, €ap, 10,

tritum , nifi & humiliatum fuerit: unde Da-

rut , virtutum lutius , ti-

fecretum vi

í

vid contritioni appofité humilitatem adjun*

neá !f?*ffi?if.f*'?:

iA

NU

i. 1

&

29

$

Hhhh3

D»IS,- :

L

BgER (6:6) ER

odbbb odb d»d» ao d d» qodo o tb CO C e»veio o co o

*

^

l

eiectocto dooie od E P P O D E Pb d ppde

«Q^

äaæïääæïäææäæäæääæäææïääïïäïäïäïäeeï"ä'

[

DISSERTATIO XXIX.

]

é

if

Deo ferviendum non ob ullum noftrum

K

&

commodum , nec vanam gloriam, fed quia me-

ummé benus, ut creaturg o

| Innes

l

[

retur ipfc , utpoté fi

el infc.rviant.

d

g. -Io

t

f

Vergmis uana glori&ltïäülz'ci confodiendus ef souln

t

:

ere ? 3;! cudat

&

ipteremptus.

&i

'e

P

h

*

pannofum regia chlamyde induerit , laceras

L

d

GX

*

s

;Q£4

Nterimendus eft triplici

lo

vülnere vermis ifle va-

veíles cum purpura mutaverit ; baculum in

v

I f

d P

fÍceptrum verterit , & pileum in aureum dia-

là

(2

€

z

— a

nze gloriole, nenoftram

NSRy

d-

invadens mentem vir«

dema; fed quia Deus in fe bonus eft , &

Hi

NT

ET

tutes corrodat,

(ummé bonus, «cowfitemini Domino , 4uo-

N

N

'Iertio vulnere interimitur

LU

[f2|

É

& thaliter vulneratut ; fi

ntam bonus,

E E.

ET N

E

sfï':"

rebus omnibus unicum

vermis vanz gloriz ; quisDeo ferviat, non

Ej

duntaxat Dei attenda-

ea decauía, quia id Deo placet , & incom-

al

mus honorem , & propterfolum Deum o-

modum refunditur creaturee , id enim re-

j

peremur: tuncenim omnis affectus ad hac

dolet quid humani, & amoris proprij ; fed

i

caduca jugulatur , & id duntaxat , quod

ideo toto cordis affectu Deo infervit , quia

It

- .-Deo placet intendimus, mec ullum noftrum

Deus placet ita Deofervienti , & Deus adeo

ju

attendimus commodum : quidivino zítuat

eft bonus, ut noftrum dignetür obfequium

&i

amore , omnemexuit 2d hzec fluxa atfectum,

approbare , quapropter David ,. Z/7e/5o ,

?Flm

N

ut infolo Deo refpiret, fcité Bernardus,

inquit , n potentias Domini ,memorabor ju«

fet

ffitia tua folius, — Deus docuiffi me À juven-

De domein- Quomodo eniy perfetià diligis , aur dilige-

L

eriore 6p» yjg , fügm fummorum defiderio ad fuperna.s

£ute mea, G urque nunc pronuntiabo mirae

p

li

69,

tilia tua .

nonraperis ? collige te ipfam ad temetip[am ,

"d 79:

"

£5 in folo divinitatis defiderto vequiefie, — Se«

Etiam viti tudes , qui non cognovErunt

Ze.

fii

cundum vulnus huic infligendum vermi va-

literaturatn , in potentias Domini introeunt,

| ,

QU

nzgloriz eftoblivio füi ipfius, ut foliusDei

Deique omnipotentiam fentiunt , & jufti-

ftic

recordemur 5 fui non meininifle eft in fola

«tiam capiuntedoéli , velab ipfis ceelorum lu-

bulh

Deirequiefcere voluntate ,& eidem in om-

minibusenarrantibus, acoftendentibus Dei

lx

nibusacquielcere: quemadmodum in ccele-

gloriam : vel Deo inferviunt , €ó quia fit

fi0)

fli patriafumma eft ccelitibus voluptati Dei

Íummébonus , & dignus utcreaturae omnes

videre voluntatem per univerfum orbem ,

eiimpenío ferviant amore : unde exclamat

Qu

Ína

pérque ipfos inferos inoffenfo , ut ajunt pro-

D. Bernardus lib.de diligendo Deo. .O p

il

li

gredientem pede, nec quidquam reperiri in

rA5 C defacata intentio voluntatie! e0 «ere

pre

fummismentium faftigijs ; in profundo val-

12 defacatior, quàó in ea de proprio nil jam

lium , in exporre&tis camporum planitie-

admixtum velinquitur.

Sic affet , Deificari

dir

€fl, Fertur, cacodcemonem duos ineremo

0

bus, inmarinistractibus , quó divinzvaleat

voluntati obfiftere, fed cuncta eidem obíe-

acceffiffe Anachoretas Deo magis viventes ,

f

t

quuntur: itaqui fui ipfius oblivifcitur omni

quàm fibi , Deóque infervientes , có quia fit

fatagit divinze in omnibus obíequi volunta-

Deus fummé bonus , mereatürque , ut ipfi

Vlg

Íoli creatura omnes toto corde inferviant t

Q

ti jin quaunicé acquielcit , & quamdam vide*

4

tur in terris cceleftis patriz preguflare bea-

cümque fua in folitudine illa Deo obfequiz

in],

exhiberent ; : ac jugiter infervirent, tempiise

Tu

titatem: non enim coclefti gloria donati lze-

titià perfundunturex eo , quàd bona poffi-

que impenderent in divinis laudibus occinen.

vul

deant nunquamamittenda , verüm etiam ex

dis, fundendis precibus , & cultura virtu-

Ky

eo ; quàd videant Deum in illos effe bene-

tum omnium, nullum inde intendentes pro-,

04

volentiffimum,

prium commodum ; magna propterea con.

W (

Idqueeft , quod David aje-

Pfüloll?. bat :

*V. i.

Gonfitemini Domino , quoniam bonus ,

cordiá , ac profe&tu in ftudio virtutum vi«

ts

letabatur Regius Vates , non quia Deus ip-

tam inflituerent: cümque has vitz delicias,

];

Ie.

ac divitias"in illa folitudine ; ac paupertate

(ed

fum «x Opilione Bcgem .ff:gcrat , non qufa

alla-

fto

-

V. T

E

/

al

. Deo ih(efvicndum, quia eft fümmc'- bonus.

& inferviam ad mortem usque non üt mier»

&tachotitica invïdïfïet Domon eremiculis

illis; tartareus hoitis exuit umbras,& nitidif.

cenarius; fed utfilius, & ex debico meo : an

fima indutus luce feniori Anachoritz obvia-

quia lata fit fententia mez damrationis, de.

vit,quem faciliàs falleret; cümque inciperet

perdidit Deus fuam bonitatem? fi Deus ad-

curn ipío de eremiticz vitz inftituto varios

huc eít fummé bonus, cur non debeam ego

miícerefermones, tandem loquens de focio

illi infervire , fi ipfi me totum debeo , fi

juniore dixit, fcias in hac palzeftra commi-

quidquid in me eftab ipfo in me derivatur ;

litonem tuum, ac focium à Deo prefcitum

& omnia mea fuafunt, cur non debeamipfi

infervire ? Ita eft, mipater! non ob latarh

effe ; flammísque aternis deflinatum ,. &

incaffum tot in hacfolitudine exantlare labo-

damnationis mez fententiam defiflam Deo

res; abflinentiá , & jejunijs; fame, & fiti

infervire; imó impenfiüs impoflerum ei fer-

viam ; & plus temporis impendam in ejus

corpus torquere; nil ei prodeffe noctes tra-

ducereinfomnes ad preces Deo fundendas ,

laudibus , cum poít mortem non amplius

cum fententia eterne damnationis jam lata

poffim ipfum laudare cum beatis in. corlo,

fuerit à jufto Judice.

.Exhorruit fenex ad

Admiratus fenex juvenis eremitze animum;

ac ferventiffimum in Deum amorem defce-

hac ,. & toto corpore contremifcens , O

terribilem exclamavit fententiam ! ergóne

catum à quovis amore proprio, & quem ver-

fruftranez funt tot vigilie , nil proderunt

mis vanz gloriolcz non corroderet , fubjun.

tot jejunia , quibus & caro deprimitur, &

xit, ferviamus , ferviamus quidem Deo fili

mi, quàm poffumus fideliffimé , bonum ha-

concupifcentia coércetur z nullum fructum

adferetjugis, accontinuata virtutum cultu.

bemus Patrem in coclis, ferviamus illi pro-

fa, & peffum ibunt omnes juvenis eremiculz

pter fuam duntaxat bonitatem , quà meree

Gonatus: cümque inciperet fenex madete

tur ,ut omnes , & fingulz ei inferviant creae

lachrymis , & pre dolore cordisvoces prz-

türe: patereíl, non poterit patrem exuere :

ipfi cure de nobiserit, — Hos poíft (ermones

rumpere, ac fingultus querulosedere , fub.

junxit cacodoemon füb fpecie nitidiffimi An-

ut omnem abílergeret Deus triftitiam , ome

geli fallens fenis fimplicitatem : fciebam bo-

nem abigerei dolorem , verum fubmifit Aue

nevir , non fine dolore, ac gemitu te hac

gelum , qui fenem monuit, quó impofle-

auditurum: fed divina decreta reícindi am-

rum non ita facilé crederet cacodoemoni , qui

mendaciain eremo ferit , ut lolio triticum

pliüs nonpoffunt, & his diétis ab oculis fe

illicó fenis eremiculze fubduxit,difparuitque;

corrumbat : non fuit ille nuntius é coelo in

terram miíus, fed ab Orco emeríus, ut te

relinquens fenem afflistiffimum , ut focium

jàvenem nonnifi lachrymis madens videret ;

falleret: fcias juvenem illum , eó quia non

ut rnercenazius, fed ut filius Deo in hacfo-

& nonni(i cum prafago lufpirio eum allo-

ilm.o.

litudine infervit, eternis przmijs effe à Deo

gucretur: cámque id femel , & iterato ob-

fervàllet juvenis

*

non diítulit quz-

de(tinatum,

Vultigitur Deus , ut nos illi

rere, quidnam caufz effet, quód non fine

ferviamus, nontamenob noftrum commo.

lachrymis eum afpiceret, nec fine fufpirio

dum, fed quia meretur iple, ut omnesei crea-

càm ipfo loqueretur ?. tunc uberiüs inge-

turz inferviant: non noflram inquiramus

b

gloriam, fed ftadeamus Deo placere: finon

mifcensfenex: quzío, nonpetasà me, quid

caufz fit mei lu&tus , & doloris, fatiüs eft,

noftrum in Dei famulatu queramus emolu-

mentum , fed folius Dei gloriam , niletit ;

me cau(am reticere , quàm tibi aperire, cüm

quod nobis effe poffit timori.

:

minimé tibi placeret , fi tibi innotefceret :

hazc fenis tärgixv-erfatio (timuülos addidit ac*

Expertus id fuit Moyfes: cümenim Dei

populus ex JEgypto profugus per inviam in-

riores juveni ad refponfum extorquendum,

cámque non defifleret fenem rogare , ut in

cedetet eremum , & in Arabia Petrza fines

fua eum fle&teret vota, & quid cauíz eífet,

attingeret Amalecitarum. — Amalechus fra-

ternz quondam fimultatis invidiofe memor

illius triftitize , loqueretur ; tandem fenex

precibus defatigatus , & altis ingemifcens

armatos congefïït milites. |.Erant Amaleci-

tz ab Amalecho Efavi nepoteoriundi; quo-

dixit: fignificatum mihi e(t ab Angelo & fum-

rum Rex inveterato in Jacobi pofleros odio

mo coelo delapfo te damnatumiri , ac fruftra

pro acquirenda ccelefti gloria te hac in foli-

ob prereptarn patrisbenedictionem,& etiam

metuens ,' ne agri devaftarentur ex tranfi-

tudine laborare ,' nil tibi prodeffe jejunia ;

vigilias , cilicia, Q preces, quas die, nos

tu Ifraclitarum , ideb excitata oppidatim

&üque fundis,& ideo hac cogitans diffolvor

jüventute petentibus Ifraélitis tranfitum, de-

negavit : fubdens ; quàd fi armis conarentur

inlachrymas, & dolor cor meum torquet,

Tunc juvenis animo lztus , fronte ferena ,

fibi viam aperire, fpetaret ipfe fore, ut re-

centi militia , & validis viribus, defeflum

vultüque ridente dixit; O mi pater, & id

cauíz eft tanta triftitis ! nonquz ab Ange-

ex prolixo itinere populum debellaret : re

lo audivifti te turbent, non veni ineremum ;

hac per Exploratores delata ad Moyfem , hic

üt fervus mercenarius, non laboro; virtu-

fortiffimum quemque bellatorem ftatim fe-

tes non excolo , nectot preces fundo, nec

ligit , quibus Jofuem praficitlmperatorem,

cui aleam committit pugne: interim Moy-

mea Deo obfequia praíto , ut inde pro mer-

fes cum fratre Aarone, & Hute Marizífore

cede ceeleftem accipiam beatitatem : etube-

roris marito faftigiü confcendit Orebi mon-

Íco pro mercede infervire 5 Dco infervivi,

618

Differtatio XXiX,

4

*

L]

tis, ubi procumbit ia preces, expanfis, &

non nobis , aequé Judeos , ac gentiles refpi-

extentis ccelo brachijs : incipiunt mox ad

ciebat , quorum neutri gíioria debebatur ,

montis radices binos inter exercitus velita-

fed uni, acfoliDzo: imó geminata illa con*

tiones , mox acriori pugna urgetur confli-

L

fefione fuam glorie indignitatem palam

&us , & totis viribus utrinque pugnatur

.

David fatetur , & duplicata, ac repetitare-

mira fané res!dependet victoria non ab arma-

nuntiatione indicat foli Deo totam deberí£

to pugnante ,. fed ab inermi orante,

Vincit

gloriam , & nihil prorfus creaturze : huc

Itraél levante Moyfe in altum manus; fuc«

accerfendus Eufebius C afarienfis $n catena

cumbit , fi laxentur , ac concidant brachia

gracorum Patrym,ubi fic fatetur : Non no-

erantis , qua propterea nituntur Aaron, &

b Domine, uon nobis , (ed nomini tuo d&

Hur fuítentare, quà fimul vi&toriam ful-

gloriam : ne quando dicant gentes , ubi efg

ciant , quz unà cumdie finem habuit , fufis,

Deus eorum,Uc, — Sed ne unquamifliusmo-

ugatis , ac trucidatis Amalecitis cum fuo

di fermonem proferaut , concede , ac tribue

4

.

Rege. -

nobis mifericordiam tuam.s.

£

Mirüm fané, quód cum utfivnque pug-v :

Ó

Resomnes, qua à nobis bené geruntur,

.marent acies, tunc Jofue vinceret , fi Moy-

non ànoftra , (ed.Dei virtute prodeunt, pro-

fes manus fuas in fublime elevatet; perde-

inde non nobis , fed foli Deo totadebetur

ret veró Jofue, & pravaleret Amalechus , fi

gloria, & qui aliquid inde fibi ufurpat glo«

Moyfes laffitudine feffus paulülum brachia

riole, vana eíl, ac futilis , quia fibi non

remififfet ? plüsque propterea ad obtinen-

debita, — Hinc Efther ex fetvili conditione

dam victoriam ,. ac validiüs pugnaverint

ad regni elata folium; humili fua ce&ta, &

manus inermes Moyíis orantis, quàm arma*

protecta dejectione Deum alloquitur , in-

tz: manus Jofué dimicantis ? Po(t delatam

quiens, T& fci , quód abominer fignum fu-

EAMJ '4.

Q«. 16

victoriam Moyíes Deo victoriz datori aram

perbie , & glorie mee ,. quod efl fuper caput

ftruxit, lacrificium inílituit, viclimas ob-

meum i diebus offentationie mee.

Non

Xx04, 2,

tulit, & vocavit nomen ejus, Dominta ex-

mirum, fi E(ther exofum habeat Regni dia-

«ltatio mea, Vel ut Cornelius vertit, Do-

dema, & veluti fuperbe gloria fignum illud

miuus suiraculum sneum -- & (tatim fubdit

:

detefletur ; fiquidem omnem gloriam in fo-

facer hiftoricus : Quia manu folij Domini ,

lum Deum refuderat , & folum coronari

G bellum Domini erit contra dmalecb,

concupierat ficut David. — Qu coroszat t€» py P[al.103,

Chaldaus Paraphraftes explicatiüs exponit:

n mifericordia , & miferarionibus , coro-

LA 4.

Dicium efl boc à facie terribilis , cujua maje-

nam quidem ambierat ,. non humarz glo-

flas eft. [uper folium glorie , ut cbmmittatur

riz, fed divinz miferationis ; gloria enim

prelium 4 facie Domini contra viros dómue

totain folum Deum referenda elt , quia ipfe

Amalecb.

Infuetus fané videtur effe lo«

Íuam nobis impertitur gratiam, víres fup-

quendi modus: quanam eft, bec manus fo-

peditat , quibus nobis-operantibus , ut in-

lj Domini , aut terribila , eujus majeflas

ftrumentis , coronam fibi fabricat; appofi-

«f füper folium gloríe: ad quid tot appara -

té D. Auguftinus expendens illud Regij Va-

tus verborum ad victoriam de Barbaris A-

tis,

Qui coronat te in mifericordia , &t mi«

malecitis delatam indicandam? an forían (i-

ferationibus , ait ; Gaudeamus ,. quia nor

:mul certabant de victoria obtinenda zqué

vicimut , qui in nobis vitli fumus ,. in illo

manus inermes Moyfis orantis, ac armatee

(Ícilicet Deo) viecimu.

Ergo corenat te,

manus Jofué praliantis ? ad rem noftram

quia dona fua coronant , non merita tua ».

plures cum translatione Gothica apud Ma-

Deus nen tam merita noftra , quàm

7e

rianam loco snauus folj Domini legunt ma«

dona fua in nobis coronat, quatenus in mi«-

nus folius Domini : nimirum Dei Majeftas

fericordia coronat, (eunobis miferetur, ae

gloriz folium eít , quando manibus folius

fuam impartiturgratiam , qua probé opere-

Domini totatribuitur vitoriz gloria: tunc

mur ,. & ideà reclé agimus ; quia dat ipfe

habetuür verz gloriz folium , cum tota glo-

ad recté agendum , sítque propterea foli Deo

ria ob delatam victoriam foli Deo tribuitur E.

tota noflri operis probitas tribuenda ; & glo«

)

nec pugnantes , qui hoítes expugnárunt ,

ria debita, fitque de furto culpandus , qui

quidquam fibi ufurpant glorize , quam totam,

gloriofam divinz gratiae coronam rapaciglo-

4

& integram foli tribuunt Deo , ac Duci ex.

riz furto fibi ufurpat5 hecque illa eft gloria,

ercituum«

quam Efther deteftatur , ut fibi exofam, voe

?

Vera tunc , & non fucata eít gloria

cátque fignum fupetbiz , & gloriz in diebus

qua ex delata hauritur victoria: non manus

oftentationis fuze, Idque videtur adumbra«

inermes Moyfis orantis, nec manus armatz

tum in vifione illa, qua obijciebatur Joanni,

afpocal. 4,

Joíué praliantis , fed manus folius Domini

ubi Seniores ante fedentem in throno proci-

'Uü. 19,

Amalecitas fuderunt , fugárunt , acproftrá.

dentes füas abijciebant coronas :^ Procide-

.tunt ; loliigitur Deo, & Dauci exercituum

bant viginti quatuor feniores ante fedentem

gloria debetur , quó inde, & nos diícamus

én tbrouo ,. & mitrebant, ( feuut legit tex-

non noítram in rebus praclaré geftis gloriam

tusArabicus,relinquebant,vel ut Sytus;proij.

quarere , fed folius Dei, quapropter Da-

Cciebant ) coronas fuzs aute thbrouum dicen-

vid ajebat. .. Nos mobis Domiine , non nobis,

Ob 4

t65 , dignus. es Domine Deus aoffer accipere

| ?jäl, 118,

fed nomini tuo da gloriam $ non nobis David, &leriam, & bonorem, & viriuica , quia iM

t

crg.i-

Deoinferviendum , quia eft fummé bönus., &c' 6t9

ereaffs omnia , nimirum coeli proceres ante

Ícit? quid fuperbit? quid honoresaufpica-

folium gloriz Numinis foas deponebant

tur, & auracupit glorie pafci ? quz infania

«€oronas , quas & proijciebant , ne quid-

poteft infanior excogitari, quàm velle eortim

quam fibi gloriz ufurparent, qu& tota uni

laudibus honorari', quorum pedibus dignus

l

eft conculcari? An non ridendus fimul, & ir«

eít Numini debita.

ridendus effet opilie,vel mifer alius pannofus,

M

qui conquereretur fe non effe in [mperatoré

$ m.

electum , vel cum Regibus fceptra tractare?

An non (tolidus effet vir ille nequam, qui dig.

"Deffruit , g;tad adfiruit , . && Si.

nus, vel ple&ti gladio , vel fufpendi laqueo, id

fopheo labore faxum volvit , qui [uum

E

enixim locó fupplicij à Judice expofceret , ut

endit opus , acinid totonifu incum-

coroná donarerur,vel (ceptto? An non hellea

imp

bit fludij,ut mundi enanci-

boro indigerentli&toresilli, qui ambirent; ut

Jcatur gloriolam,

eífent Senatores ? Quamvisfe jactet homo ,

$.

Ui ftudio incumbit virtutum, ut inde

velit , nolit, aliud non eft, quàm pura váni-

aliquid aucupetur gloriola , vel ho-

tas, imó & mera vilitas, ne dicam exofa pere

verfitas; & tamenac (i exfe , quid effet ex«

noris , is Sifyphi movet fruftrato la-

bore faxum ; fabulantur Poccrarum com-

cellentis, gloriam: fibi audet tribuere , & ar-

rogarehonorem : quid hecarrogantia aliud

— mientajSifyphum eo fupplicij genere apudin,

feros ple&li,ut faxum ingens in montis cujus«

intendit , quàm totum inficere, quod cfficit

homo? Tuncaliquid eft homo, cüm putat

dam verticem cogatur pervolvere, quod cum

ad (ammum montis cacumen poené extulerit,

fe nihil effe; & fit dignus gloriá, cürn omni

h 14

repenté deorfum relabitur , ad eundem repe-

fe fatetur gloria indignum , quam íol

i Deq

T

tendum laborem, Quod adftruit,deftruit,qui

tribuit,

1oO,

üthonoretur, & vanamenancifcatur glorio»

Plurimur refert totam gloriam in De-

um folum referre , G (ibi nihil tribuere ;

lamimpensilaborat: in nullum fiquidem

opus futilius noflros impendimus labores ;

tunc enim incipimus aliquid promereri , cüm

nihil nobis tribuimus , fi enim ftudijs ideo in-

quàm ut inde gloriam nancifcamur,vel hono-

rem; hecenim intentio totam corrumpit vire

cumbimus virtutum , ut inde aliquid aucupe-

tutis honeftatem , & infufcat nitorem ; qua-

mur vanz gloriolz , hac totum, quod agi-

la o

mus, corruimpit , totámque operis elegan-

4. *

propter eft periculefz alec opus plenum ;

uod in id tendic , ut aliquid aucupemur

tiam devenuítat, quapropter D. Chryfoflo- 557 17,

mus exclamat : O nove calamitatis genuas ! prope fi,

loriolz , vel ad altiorem promoveamut

radum. Nemo profundiüs cadit, quàm qui

o furio[am banc turbationem Y qua tinea cor«

rumpere nou poteff , nec fur violare , ea ina.

altiüs afcendit, quód enim fublime eft,id pro-

fundiorifit ftatim ruinze obnoxium : cuili-

nis gloriaomminó difpergit. — Hac est tinea s

bet montis fafligio finitimum femper eft

ealeflis tbe[auri ; bic efl fur , qui aterna reg-

eó

na (uratur., qui seonmarcefcibiles À nobis di-

pracipitium,& quó altiüs cacumen furgit,

profundius pracipitium ruinam aperit : &

vities aufert , qui tanquam contagtofus

imorbus omnia corrumpit :: GC quia tartareus

quantó eíI gradus excelfior, tantó & elt

cafus profundior.

Faciliàs feriunt fulmina

hoftisfcit quantum obtineat roboris fucus

l

vane glorize ad virtutum corrumpenda ho-

montium, turriámque culmina ; quàm val-

lium ima : & fortuna ridens fimul, Girri-

neítamenta ; hac utitur tinea , ut quidquid

dens , quos ut primos extulit , mox in poftree

boni agimus ; corrodatur, Gtcorruat: vana

h

mmos deijcit.

Coeli vía illis fit invia, quiideo

gloria furtivo furrepens meatu quiquid boni

agunt , laborántque , quó aliquid inde nanci-

nobis ineít, ac virtutis furripit ; & clangu-

lumforasafportat, —Cuftodienda e(t ieitur

fcantur gloriz, vel honoris: & ficut affinia

funt nomina dominatio , & damnatio ; ita &

mentis janua , ne huic tinez pateat , nec[áli*

um debemus cuftodem afciffere janitorem,

re nec latum unguem videntur difcrepare.

9.

Inhonoruseft omnis honor , nifi Dei in»

quàm probum affe&tum noftra in folum De-

tendat honorem : & indignum fe prodit ho-

um opera dirigentem.

Plurimum intereít, quó resagatur affe-

g^

nore,honoriqui inhiat. Noneít,cur homo

Gu* etenim eadem Salvatoris fententia de

honorem fibi quarat,vel gloriam, nec eít, cur

morte fubeunda duabus lata fuit in curijs,ni«

!

quaratur fibi, vel non deferri, aut auferri ho-

!

norem, Quidhomo eftex fe nifi peccatum,

mirum in curiaHierofolymitana PrzfideCaise

pha;qui in pleno confeffu Senatorum fenten-

V

mendacium , & purum nihil ? quidqnid boni

habet, non à fe, fedà folo Deo habet , ex fe

tiamtulit, — Expedir nobis, ut wnus mortatur

gonmn.t.'1e

| APML h

nihileft, & ex nihilo à folo Creatore tradu-

bomo pro populo , & non tota gens pereat , tu-

v. I$e

q, 10

lithanc mortis fententiam Pontifex,quam &

Gus. Quisigitur tam mente inops, ut nihil

honoret? quod non eft , nihili fit, & innullo

reliqui fubícripfere.Profe&tà hzc eadem fen-

fihomo ex fe nihil

tentia in curiaitidem fertur coelefti à totafan-

poteft pretio haberi;quàd

eít , nequit de fe veriüs [e

ntire, nec verius ,

&iffima Trinitate , expedit ut temus moriatur

.quàm éum Jobo dicere.

Redatlus fum in-»

bomo pro populo * eadem fuit fententia in u«

Cap. 26, V.

traque curia , fed quàm difpari affe&tu pro-

——

1$:

vibilum , quodfi homo nihil valet ultra, nifi

ut conculceturab hominibus , quid intumes

dij. n Herofolymitana fummz fuit ítul-

liii

titiz,

Ferani de Afettibus Tom, l;

——

—

d

-

620

Diiï'crtatig XIV.

titiz, ac injuflitiz; in calefti fummee fa«

tur opus; Quä coloratüraffe&tus. — Joannes

pientiz , acjuftitiz : exodio, G invidiala-

pranuntians Chriftum , & de ejus adventu

ta fuit Jerofolymis ; ex amore veró, & chari-

turbas inflruens aittCujus ventilabrum in ma-

Mattb. 30

tatein caelefli curia: per eandem fententiam

nu fuast$ permundabit aream fuam:& congre-

424

morsex invidia,GlivoreintendebaturHiero-

gabit triticum in borreum,paleas autem com-

folymis; in cocleíti veré curia,vita , & redem-

Óuret ignesnextinguibili, Scio plutes ex facria

ptio totius humani generis praetendebatur:

Interpretibus plurimum defudare in hacJoan-

adeó eíLefficaxcordisaffectus, ut in divería,

nis expendenda allegoria: omnes tamen in eo

cáque oppofita rem eandem pertrahat , fit-

videntur convenire , ut per ventilabrum in*

que altero affe&tu falubris , & altero noxia,

corruptum Dei judicium interpretentur , u«

Narrat Appianus Alexandrinus duplicem

numquemq;ad congruentem locum fecernens

fuile Romz eodem die , quo Julius Caefar

juxta ea,qua geffit. Per aream velint univerf2

in curia occubuit,victimam excordem maéta-

otbis terrarum ecclefiam intelligi;in qua om-

tam : ingreflurus Imperator Senatum , ut

nem humanz naturze meffem Deus congerit,

moris erat , aperta fuit victima , fed excors,

Ex hominibus , qui funt inftar palez , ij funt

cümque inde vaticinium de obiru Czíaris ,

inftabiles,infrugiferi, quovis vento depravati

nefcio quis inferret , irrifit Imperator, ac rifit

affectüs jactati,& flammis propterea adijcien-

hominem ita vaticinantem , juffitque aliam

di eternis:qui veró folidam enadi funt virtu»

admoveri viétimam , qua cüm apetitur ,

tem ; hi veluti triticum, ac proximorum nu-

Dialog, 4.

etiam excors reperitur , utráque corde caruit.

tritoresfunt,ut ait Caefarius , ac propterea if

V: ruüm (icut viélima fine corde certus fuit

.celefti reconduntur horreo,fed f1 paleagrano

mortis nuntius : ita & quodvisopus noftrum

infervivit,cui & cunas aptavit, G ad maturi-

fine probo in Deum affe&tu inanime eft , inu-

tatem usque cuftodivit, cur palez ignitra-

tile, ac nullius pretij ? valdé attendendum e(;,

duntur abfümendz,& triticum horreo recon-

I4

quo exercitia virtutum à nobis affectu Gant ,

ditür confervandum?appofité D Bafilius ait:

Invegul,

fi precaturi , vel facrum audituri templum

brevwior. in.

Qui funt illi, de quibus dicitur : palees autem

ingredimur, vel eleemofynamelargimur, vel

comburet igne inextinguibili: lj nimirum ,

Ze0.237.

——€

jejunium fervamus ; id unice curemus, ut his-

quieo modo utiles js,qui digni funt regnoea-

ce operibus cor non defit , feu probus in De-

- lorum,quemadmodum palea tritico : neque id

um affectus,quó ad Dei unicé gloriam,& ho-

.ex ullo charitatis inflintu adverfus Deum

norem hac agamus; non ad folum effectum

proximimve faciunt , frve in donis [jivitus ,

Deus attendit, fed magis affectum intendit,

five in corper

Á

;

« officjs * atque ità img;kfe&o:

ac fpectat inomuibus noítris operibus; tam-

fe spfos deferunt.

etfi fexcentis quis rotis fruftatim difcerpatur,

Paleares, ait Ba

filius, homixies , nonideo

13,

licét millenis catenis trahatur obligatus per

flammis extraduntur gehennalibus, quia inue

gladios , ignes , vepreta; tametfi pellem e-

tilesfuerint electorum granis.. Quis inficia-

xuat, ut D. Bartholomzus ; vel vivus affetur,

tur plurimum non adferre paleas tritico uti-

ut D,Laurentius ; vel membratim gladijsfau

litatis ? cüm hoc priüs ex occata tellure emer-

cietur, ut plures alij; non tamen hzc fup-

gens germinet in herba, fuccreícat virore ,

plicia ei profunt ad vitam , & gloriam ccele-

& frondibus aculeatis luxurians in erectum

Uit,to,

V,

ftem ,fi probus ei defitaffe&tus, quo intendat

*

- adolefcat calamum , ac in plenam tandem fa-

ea perpeti obfolum Dei amorem

*

quia ut

ftigietur fpicam,in qua fuccum é terra hauri-

lait D, Hieronymus : Non» pena ; fed cau[a.s

ens,nonfolüm ipfa nutritur palea, fed & per

Martyres facit ? hoc eft non fupplicium fo:

occultos meatus veluti lac granis propinat ,

lum, fed magis affe&tus, & intentio, quá quis

quo nifi nutrirentur, fpica exareíceret ; invo-

patitur fupplicium.

e

lucra etiam plura texit,ut in ipfa fpica granü

12,

Plerumque vel

ini

pfa paffione,& exä;citio

multiplexcoalefcat , & abinjurijs contegat

virtutis pravus , qui irrepit vanz gloriolzeaf-

a&ris ; tandem ariítis fpicam coronat, quibus

fe&tus totum devenuftat, perditq; opus:ficut.

delitefcentia grana à rapacibus avium morfi-

?;

ignis innata fibi fubtilitate , ac efficacia omni-

bustueatur. Nonigitur palezignitradun-

bus fe fe rebus infinuat, quas & depafcitur:ita

tur flammisabfumendz, quia nullam preefti-

affectus vanzegloriole fubtiliter omnibus nos

terirt tritico opem; fed quia flexiles funt , le«

ä

flris fefe inferensactionibus,eas fibi unit, ac

ves,& evanidz, frondea luxuriantes ambitioe

corrumpit,adeó ut fcité dixerit Joannes Cli-

j

ne ad omnem ventum mobiles,ad quamcung;

macus apud Antonium in Meliffa, Jejszans

tentationem flexiles,ac mutabiles;ideóq; igni

P;r:, . £Ap,

i

74»

inanis gloria cupidus fum ; abdo me,ut ignotus

mancipantur in flammarum pabulum;quia e-

t

ffà stanquam prudens rurfus gloriam appeto :

vanida,& vacua,frondeáque luxuriantes am.

di

f[plendidà weflitus ab illa vincor ; vili babiu

bitione;jtametíi pluríimum tritico praftiterint

&

zeiius rur[ur gloriam cupio: loguens vincor ;

cornodi, & utilitatis ; ficut G homines palea-

tAcens vur[us vitlus [um ,utctóimque projecerís

res ,qui tametfi virtutum fint ftudio addicti,

j

lià

iflum tribulum,aculeus flat reHius. Non igitur

& per bona opera fatagant alijs prodeffe:quia

folum opus noftrz e(t virtutis menfura, quz

tamen evanidi funt,vana gloriolz appetentes,

li

affectu magis,quàm effe&tu taxátur:fi vitiatus,

acfutili ambitione luxuriantes, ideó flammis

hp

ac diftortus fuerit affe&tus, t2lis etiam erit no«

T'ün

extraduntur , & ipfi aeternüm comburendi.

flra actio: quiahaud degeneri tinctura;pingi-

Sunt plures , qui eleemofynas pauperibu

tür

s

dif

afe

?

-

Deo ïn(ervichdurp ; quia eft üxmmä bonus,

elafgïuntur , nonaffectu eorum miferiz le-

innocentem impié pïatratum : licét Petrum

vandz,fed gloriam inde aucupandi ? funt qui

detruferit incarceres, cohjecerit in vincula ;

M

ecclefias frequentant ; preces fundunt , facris

neque hoc fcelus in fuum in militante ecclefia

interfunt , non utà Deo audiantur , fed'ut ab

Vicarium intentatum vindicavit; ut nec alia

hominibus videantur: funt,qui Xenodochia

punivit in Herode flagitia : fed chm primüm

ingrediuntur,zgrotis inferviunt,non ut cha-

aufus fuit é fuggefto ad populum concionari,

titatem exerceant, fed utinde laudem nanct-

regiá veíte coruícus, nón populum docendi

fcantur,& ab alijs viri habeantur probi.ac cul-

causá , fed fui oflentandi gratiá, & plebs ac-

turá pietatis ezeteris clariores: fed 1fti homi.

clamaret Dei voces , & non hominis ; percuf-

nes funt paleares , qui licét pauperibus , feu

fit ftatim eum Angelus, eó quia non dediffet

frumento electorum aliquid adferant utilita -

honorem Deo : & qui tineam admiferat vanz

tis,S&t commodi ; quiatamen depravato affe-

gloriolz in fuo corde corrofus,& abfumptus

&u intusturgent , G tinea vanæ.gloriæ COf-

à vermibus, foedé;ac miferé perijt: nimirum

rodit quidquid medullz potuiflet apus bo.

quando Herodes homini vitam ademit , ta-

num ingerere ; fupereftut palez fint fiexiles,

cuit Deus,. & quaft à fcelere eum redemit ,

leves,ac evanidss.proinde extradende gehen.

nullà eidem ;nflictà poená ; fed cüm aufus

nalibus flammis,;ut fcité, ac acuté notavit Ba-

fuit divina fibi ufurpare obfequia , ac Deo

filius.

Faleas autem comburet zgne inextin-

gloriam rapere, tunc in iras juítas vifus eft

guiöili'*.

Si nimirum, qui eo modo utiles faut

Deus exarfiffe ; fuum defenfurus honorem ;

f04c

35,281 dígui /:um Regno calorum, quemadmo E

proinde Herodes conteftim abfum ptusà ver-

- di pelea tritico: nequeidex ullo cbaritatis in-

mibus expiravit; adeó eft Numini exofa vanze

flinil adver[us Deum.proximümque faciunts

gloriole tinea , ut hanc Deus tolerare nolit.

fve in donis [iritus, [fue ia corporis officys.

Scité D, Auguftinus zit,

Dui laudari vult

I 44

Quàm fubtilis eft , & quàm noxia tinea

Dominue de.tuo dono , & non quarit inillo tu»

In tf gditaï.

i,

vanz glorizirrepit per tenuiflimas rimulas;

am gloriam , fed [uam bic licót propter tuuma

kf, (

h

& mentem fubit , torámque boni operis me:

donum laudetur ab bominibus, à te tamen vi-

dullam corrodit, G& corrumpit, |Cavendum

tuperatur ,quiade dono tuo[uam, non tuam

omnino eít ab hac tinea, que dente venenato,

gloriam quafmvir. — Qui autem Ab bominibus

etiam probos affeétus devenuflat , -& viros

laudatur vituperante Te, mon defenditur ab

etiam pietate, & fan&titate in(ignes tangit,

bominibus judicante te , nec liberabitur comn.

& mordet , idque caufz , cur Magiíter Chri-

demnante te.»,

ftus fuos redarguerit Difcipulos,

Reverfi

$. IIT.

fémnt feptttaginta duo,dicentes etiam Demonia

Ij

fébüciuntur nobis, Chuamvisnulla in verbis

Tinea vana gloria nif excutiatur ,

hisce appareat devenuftas, quà promeruerint

anon -folum ormamenta cerrodit. virtn.

Difcipuli reprehenfionem Magittri, quin po-

tum: verüm G venenato dente vulngus-

, in ! ito

tius laudem , cüm rem przclare gefferint , ac

mitacula etiam perpetraverint,attamenChri-

Xcutienda;ac procul abigendaà nobis eft

16.

ftus illa narrantibus fubjecit. Verumtamen in

hac vanz gloris tinea, que non folüm

Lut, 10,

boc nolite gaudere ,tametfi Chrif*usopus non

ornamenta corrodit virtutum,verüm &

"U. 17»

improbaverit Difcipulorum , ijsdem tamen

venenato dente vulnus infligit lethale: explo-

rand

LI

CUf : 2 .

inhibet, ne inquze bene gefferunt, fuum diri-

-

le,ac excutien

deleprz tormula przfcribi.

gant affe&um, ne tinea furrepat vanz glorio-

tur facerdotibus ; dre fepeimo , fí deprebende -

lze, perdántque;quod impeníis laboribus luc-

vit creviffe, lepra cfl per[everaus , & pollutum

rati fuetant : neque pellucidus fuit fons ille

judicabit veffimentum; 84 omue ,in quo fuerit

gaudij, in quo aliquid potuit vanitatis latere;

dnventai 8 idcirco comburetur flammis : hunc

ideóque dixit verumtamen in boc nolite gau-

textum expendens Radulphus, infert eundem

dere,hoc eft: veftrum affe&tum ad ea,quz gef-

effc finem depravata virtutis, accarnalis ille-

In ellezor .

fiflis,nolite dirigere; fed ad eum duntaxat ,

cebra; adeb. ut zequé mentem inficiat, que ex

qui vobis poteítatem deditin cacodoemones,

cultura virtutum vana colligitur glorio!a , ac

v O 8,54?:*3,

& gratiam , quà poffitis mira patrare : fcilicet

de lenocinijs concupifcentiz fceda hauritur

bonus Medicus vitiatos omnes hümores vos

voluptas; ait ipfe? Hoc de lepra veffium ,vel

luit detergere,ne per fluxum pravi affe&tus ip-

pedum dicitur.

O tgiturm fententia non expo-

fa virtus detrimentum pateretur, & honeítas

uenda, fed timenda! ecce eadem eft confum-

boni operis inficeret.

. Metuenda eit hzec

matio depravata virtutie , que illecebrarum

tineavanz gloriolze , quae ornamentacorro-

carnalium , aut infidelit atis ? ad eundess redit

dit;acdiffipat virtutum, & proberum affe-

ffnem fuperba continentia, & carnalium vo-

&vum premia fubducit ac graviífimis dam-

luptatum immunditiaquod namque impijs, t8

nat fupplicijs.

contaminatis in fiue diendum efl ? Itemale-

1f.

Faciliàs videtur.Deus alia condonate de-

diéti in ignem ateruum. . 1dem eft finis depra-

lidta, quàm vitium vanz gloriz.

Herodes

vata virtutis , feu vanegloriola , quam nitie

Agrippatamet(i Jacobum filium Zebedzi vi-

tur quisex virtutum exercitioaucupari , ac

rum pietateinfignem;fanclitate illuftrem,vir-

obfccna libidinis: & ad eundem fpestat fi-

tutibus omnibus ornatum impié interemerit;

nem faperba continentia, fea gloria,qua haue

diffimulavit tamcn Deus flagitium in virunm

ritur ex ftudio continenrig ; && obícoena fcor.

Iiii z

tatio ,'

Verani de Aþ&iöm Tom. I,

622

Differatio XXN.

-

4

tatio,feu infidelitatis facrilegïuxh'i ecce quan-

octidit eym : & cecidit in terram þper jpfum

tum infert damni vanz gloriæ'tineä,quæ non

& mortius eff illic. Machabzus Eleazarvit

folüm ornamenta corrodit virtutum , fed ve*

martia virtute fortiffimus , & animo intrepi-

nenato etiam dente lethale infligit vülnus ,

dus contemptá morte ferocior, abjecto cly-

nonfecus, ac obícoena fcortatio ! Eft vana

peo , GL utraque manu feriens punctim , cz*

gloria virtutum tumulus , & improborum

fim confertiffimam pervadit hoftium aciem ;

affe&tuum fons putidiffimus,

G cum Elephantum fubiret, validiore vulne«

Quid (uperbit homo de cultura virtu-

re,uteumferiret , totabefliz moleocclufus

17.

tis, fi hecnulla poteft humana arte urgeri ,

magis,quàm oppreffus 5 fepultus priüs, quàra

nullius machinis promoveri;nifi divina eidem

mortuus interfectz beítiz contectus mole;

l 19'03. :

accefferit manus ; quávis tellurem excolat ho

hac ruina gloriosé occubuit, /4o , utloquitur

mo fui cordis, non tamen verz virtutis femi»

9 ib

D. Ambrofius,fepulrus triumpho. Verüm li-

na poteft in excultá terram aratro mortifica-

cét Eleazarus rem przclaré, ac fortiffimé gef-

tionum femina jacere, ac ferere, nifi eadem

fiffet, quia tamen eo fine aggteffus füit audax

munificus Deus fuppeditaverit:é coelo in ter-

facinus , quó Acquireret-fibà nomen eternum ,

ras depluunt virtutes , quz in nobis germi-

tótam martiam virtutem unus devenuftavit

nant; nifienim Deus rorem effunderet fuz

vanz gloriz vermiculus;& eadem virtus,qua

gratiz , exareíceret cor noftrum , necullum

[tetit,cum caderent hoftes urrinque visli; ce*

poffet germen producere probi affectus: ficut

cidit, & ipfa , cüm primüm ftetit in animiotí-

imber lac eft germinü, quod tumentibus é nu-

neavane glorie, càm primüm cogitavit de

bium mammillis mulgetur,& € ccelo defcen-

famaacquirenda,de nomine perenanndo: ob-

dit in campos, ubi foventur femina , promo-

Ícuravit vana gloria, imó G extinxit, totum

ventur germina;reficiuntur plante,veftiuntur

fplendorem martix virtutis , & ipfam glori-

frondibus rami, ditefcunt fructibus arbores:

am de proílrato hofie delatam ingloriam ef«

ita quidquid in nobis pullulat, germinátque

fecit, & purpuram infecit,quam ho(lilis cruor

virtutis à folo Deo feritur in nobis , à divina

ad eternos coloraverat honores: appofiteD,

i .Iþ. Me.

gratia fovetur, promovetut,& incrementum

Gregorius , hoc idem luculenter edifferit, in-

iubit. Nonminüs é coelo pendent virtutes

ral, caz). 17 ]

quiens : Eleazar £n prelio Elepbautem f'erieus

animi , quàm commoda corporis , eó tantüm

Jéravit.fed fub ipfoy quem extinxit, occubuit ,

f

difcrimine,quia influxus corporis dimittitur

quos ergo 1pfe [ignificaty quem fua vitioria op-

per plenum ; cum influxus animi nonnifi per

prefftsntfi eos,qui vitia fuperant, fed fab ip[a,

vacuum;hoc eft,cum fe ipfum homo evacuat,

qua fubijciunt [uperbiendo fccumbunt ? quafi — «

fuam cognoícit :nanitatem ; nihil (ibi tribuit

euim [ub bofle,quem proffernit, moritur,qui de

gloriolz;nilque boni , séque totum vacuum

culpa ,. quam fuperat , elevatur.

afferit : tunc divinus influxus benefico illapfu

Sunt, qui injurias fibi delatas condon«nt,— EU

in ipfum irroratur , & in tellure vacui cordis

inimicos beneficijs cumulant, à vitijs fe abtti-

Íua cceleftis agricola feminajacit,qua fovet ;

nent ; fed adeum finem,ut ab hominibus ube-

promovet; quó in flores germinent virtutum:

riüs laudentur, habeantürque eximij chriflia-

hac vacuitas cordis magnes eft divini influ.

ng pietatis cultores : funt, qui in manus pau*

xus,G magnus divinitatis illex: adeft Deus ei,

perum pecunias effundunt refonante metailo,

ui fibidee(t ; replet eum, qui feevacuat ; qui

non ut proximiopitulentur miferiz; fed quó

nihil fibi boni tribuit,fed totum Deoattribu»

popularem indeauram, &laudem aucupen --

it , hunc Deus fuz gratiee ditat thefauris, ac

tur, inflentürque tumidiores: G ifti uno flatu

bonis omnibus replet: negligenda et umbra

vanz gloriz totam proflernunt excultarü vir-

ia p

vanz gloriolz, ut radius in nos divini auxi-

tutum fegerem, Sunt;qui lacrymisconícien»

j

lij illabatur,

N

tiamabluunt,quó peccata deleant; (ed volunt

18.

Vitium contrahit ipfa virtus,cüm primàm

etiàm oculos exteriüs madere lachrymis;ne à

vana eloriolz umbrá afficitur,quia tunc infi-

circumítantibus ficci videantur,& arefcentes.

citur, G exarefcit & virtus ipfa partu degene-

Ut inde aliquid enancifcantur laudis,habean-

ri fedum progignit vitium , quod de virtu.

türg;viri pietatis teneritudineinfignes,ac con.

tumaborfu prodit obftetricante vana gloria :

Ícientiz pror(us emaculatz ; fed dum nitun-

;;

quod enim coepit in cultura virtutis florere ,

tur lachrymis peccata delere tetro atramento

in vitij vepreto confurnatur, Antiochus Eu-

fuper deterfam culpam, labem inducunt ina-

pater Epiphanis filius pugnaturus contra Ju-

nis glorize,& quod nituntur lachrymis oblite,

dzeos in aciem educit centum millia peditum ,

rare vitij atramento foediüs inficiunt ; & ifli

& viginti millia equitum , cum tziginta ; &

reforbent , que in mare amaritudinis bona

Serm.f.i;;

duobus elephantis pugnaciter tüurritis ; Judas

projecerant , & ut charybdim declinent, im-

Pfülm,

cum eo fortiter confligit,viditque Eleazat fra.

pingunt in fcyllae fcopulos,& naufragium in-

ter Judzunam de beítijs loricatam loricis re-

currunt, Annon eftid fuo fe ipfos in trium*

gi Js, vifimque ei fuit, quód in ea Rex ipfe e(-

pho tumulare? partam gloriosé victorià tur»

Íet,totóqueimpetu in eam irruit , ut non tan.

piter perdunt,Non fufficit hoffem viciffe;nifi

tüm populum fuum liberaret ab extera ty-

etiamvictoria ipfa vincatur,nevincentem ad-

rannide,verüm, & acquirerer fibi nomen eter-

fultu vanz gloriz vincat;ac profternat ; plura "

z. Macbab,

num : penetravit hoftium cuneos, pluresle:

enimab.hac inani gloria emergunt virtutum

€59. 6,v.14- giones interficiensà dextris, Grà finiflris, E£

ftupra , victoriatu

orum -

H necehs ac triumph

cadaverae

*

'ivitþtb pedes Elephautie , & fuppo[uiz fé ei , &9'

J

. Deo inf&rviendum)quia eftfummébonus, . 625

26,

Metiiénda eft inanis gloria,qua non folóm

A'ejus indolem, quàm fi concupifcentiam dun«

taxat appelláffet; cum fuperbia foecunda fit

! probos corrumpit affectus virtutum, deve-

nuflat ornamanta, verüm etiam gloriam

vitiorum omnium matet , & improborum

omnium affe&uum fons putidiffimus,

ipfam $ proftrato hofle. delatam ingloriam

IT

efficit. Hinc]Joannes Apoftolus nos monet,

Vitiorum eftgloríatio origo, & virtu-

m/

Ut ca caveoamus qua mundi funt ,. & prafer.

tum erugo: quia non folüm vitiis favet om«

nibus,caque fovet; verüm & fi quid ineft

tim inanem illam gloriam , quam impen-

fiüs homines exantlatis laboribus; continua-

virtutis corrodit, ut erugo, ac corrumpit,

tis vigiliis , obitis periculis, pugnisque ad

omnémque infufcat rei bené gefte fplendo,

cruentas ftrages pugnatis nituntur enanciíci.

rem, Amafias Rex Juda adminifttationem 2« Paralip.

TCR

g. I8m9.2.

Quoniam omne quod et in mundó concupi-

Reguiàreligione , & obfequiis exhibendis

Deo, ac pietate in Joam parentem per infi-

? -vt( 165

feentia carnis est, & concupifcentia oculo«

run, G fuperbiavita , quali dicat Apofto-

dias occifam aufpicaturus, ejus interfecto-

lus,nolite veftrum affectum in mundum di-

res promeritis afíecit fuppliciis, quarmvis

rigere, nec illi corde adharere, quzin ipfo

ponam in filios non extenderet, malens eam -

fplendentbona,umbras fpargunt lethales in-

&quitate definire, quám ulcifcendi libidine

praícribere,

Repetitze tamen Ifraelitarum

anis glorie, quam cüm homines aucupan-

tur, totum obícurant rei preclaré gefte

deSyris hoftibus victroriz;ipfum quoque exe

fplendorem: quidquid fpe&andum mundus

citárunt Amafiam ad gloriam ex proftratis

hoftibus fibi comparandam , alienum fitivit

exhibet fuis fpe&tatoribus, aut concupifcene

tia carnis eft, que voluptatum illecebris aníi«

fanguinem 5 non tantàm ut illum funderet,

mum aliàs fortem emollit, inconcuffum dif-

fed quó uberius campum rigaret mattium;

rumpit,defcecatum coinquinat: vel concu-

in quo palmarum fegetem demetens nominis

pifcentia oculorum, quatenus accendit cupte

claritate, ac glorià delatz victoriz clarior

fuis progenitoribus illucefceret, ^ NNec de-

ditatem, qua homines opibusinhiant, & fa-

tagunt divitijs affluere, quibus delicijs difflus

fuit caufa belli. .Receíferant Idumze: à do*

1j 39, Mt

ant; inhiant divitijs, ut vitijs indulgeant :

minatu Regni jude tempore Torami Regis;

NT

vel eft fuperbia vite, quia que in mundo

habitóque proinde dele&u geminis intribu-

funtfomenta habentur fuperbiz,que tumido

bus Judaica , & Beniamitica conícripfit ex

florefcente juventa armatorum trecenta mile

faítu fuperbientem extollit, inflátque, ut a-

criori dolore difrumpatur,quia qua in mun»

lia, ad quas copias adjunxit virorum centum

millia, quos Rex ex Ifraelitis ingenti pecu-

do funt nonnifi fluxa, rainofa, caduca bona

funt ; imà nec bona,cüm nil boni parturiant

nia in militie fubfidium felegerat.

Parato

fed tantüm, fi bona apparent, ea fucata funt,

exercitu cüm effet propediem inhoftem mo-

turus, acceffit Propheta , qui jüffit Amafiam .

I?

non vera, latvz fünt, & umbrz bonorum,

Sed curJoannes dixit,ea qua& in mundo funt

Ifraelitasà fignis dimittere; acquievit Rex,

concupifcentiam effe oculorum? .cum for-

qui ftipendiarios exauthoravit Ifraelitas, G-

patrius duntaxat miles contra Idumzeos edu»

taffis aptiüs dixiffet, concupifcentiam efle

divitiarum, honorum, dignitatum, gloriz;

citur; magno quidem ob obfequiü Deo prae

& commodorum ; (1 hec omnia concupi-

ftitum emolumento, quía ficut fuerat Deus :

fcunt mundi fectatores ;; cur Joannes hujus

belli causá,ita & comes fuit.Initur bellum,in-

choatur pugna, utrinque milites magnocla-

non meminerit concupifcentiae, ficut concu-

ifcentiam expre(fit carnis , & oculotum ?

more; fignisque infefílis concurrunt, nuda-

3

ujus honorum , ac dignitatum concupifcen-

tis gladiis res geritur , acriüs inardefcit pu»

gna, utrinque feritur, cafim, pundim infli-

tiz non fuerat Joannes oblitus, fed hanc ez-

luit per fuperbiam vite exprimere : omme

guntur vulnera, funditur fanguis, fed tan-

Y

dem favente Dea ftat victoria pro Amafia ,

quod cfl in stndo concupifcentia earnis eff,

d

4

cujus hoftis ctuenta clade profternitur; de-

T

concupifcentia oculorum , & fuperbia wita,

hoc eft confeCtarié ad. duo priora membra

cem fcilicet millibusin przlio occifis; toti-

l2

démque millibus captis, & ex edita tupe,

u

adjecit cupiditatem honoris , dignitatis, ac

divitiarum; eít enim hzc concupifcentia

( quam divinz littere Jectehelem | vocant

M

Íeu obedientiam) in praceps adlis,

ipfa gloriatio;ac fuperbiavita : fuperbus e-

z

(Ü

Sed Amafias ob fibi partam victoriam — 22j

J

nim,qui aliquid extra fe concupiícit,vitijso-

muibus eblanditur;ijsque favet, ac im probos

tumidus, fibique arrogans gloriam, qua foli

[b

Deo tribuenda erat à religione, ac pietate

quosque affe&tus fovet;tefte enim D.Bernar-

jl

| Serm.6 n

do: in P(al. Qui babitat. Eff fuperbia,G glo-

defecit, & Deum, cui fe, fuáqueomnia de-

p

bebat fuo extorrem exclufité pectore. in id

p

riatio, vitiorum origo, criminum fomes, Vir-

]s

dementig lapfus, ut victos, debellatósque

y

tutum erugo , tiuea fantiitatis ex remedijs

l-

morbosereanss ex medicina languorem gee

Deosex Idumzis afportatos, fibi pra cocli

ll

Numinevenerandos putaret. Repofuit in .

gerans; unde vana gloria recté & ipfa cone

L

domeflico larario pudenda fimulacra, quie

upifcentia dicitur, cim fit origo vitiorum,

bus thuraadolevit 5 quze flammis injicere, 3C

f

improborum affe&tuum progenitrix , G erie

d

meliores in ufusconflare debuerat: 4mafíar *

Pd?.!lþPo

minumomnium fomes: ex eo igitur, quód

f2

Joannes vanam gloriationem fuperbiam di-

poft cedem Idumaorum, & allatos Deos filso. *« ^*

Xerit vitz, nervofiüs expreffit malignantem

vum Seirflatuit illos $n Deos fibi, D adorabat

fl

lixi;

€055

(X

6214

Difletatio XXIX.

|

£o5, tf :'äz'c adolelat incenfum. Quód fte.

r

lus plenius fugillans Jofephus Hebrzus ve-

$. 1V.

luti infenfatum ait; Quamobrem 4 Propbeta

tonveutus eff mirari [e dicente, fí bos. Deos

Nullus e ;zngz;i: JALA gl'??äþziäj-

erederet , qui cultoribus fuisnil opis afferre

Ut deterior, venenmn evomit, quo vi-

ä

valueriat : neque eos ab Hebraorum vi tutos

tutum omnium decora inficit, ac oblite-

praffiterint, fed tanquam | ad. f& nom perts-

rat. Qui gloriam fibi arrogat: in«

nentes cadi, & captivos trabi pafffint, — In

[uriam Deo irrogat.

eam veíaniam vana gloriatio ex partavicto-

Xcutienda eít vana quavis gloriatio ;

24.

16

ria Amafiam egit precipitem, ut verum é fuo

qua G virtutum decora devenul(lat,

pectore Deum expelleret , qui arma ad pu-

Maith b

& fplendorem victoriz de proítratis

gnam, animos ad conflictum, & vires ad vis

vitiis delatz extinguit ; nulluseft anguis va-

&oriam fuppeditaverat ; ita factum eft, ut

na gloriatione deterior? fuo enim veneno

vana gloriatio vi&toriam dehoneflaverit A-

quos afficitinficit;ac interficit: loquens Chri-

mafize, quem & turpiffimo idolornm manci,

ftus adhuc de monteait: AMwulti dicent. mibi

Mzzttb ?

patu corrupit: adco maligna eft, ac pervería

in illa die: Domine Domime,nonue innomie

vanz gloriationis indoles, ut quos afficit)non

tuo propbetavimus,€6 innomine tuo demonia

folüm inficiat , verüm & fatuos, iufclen-

ejecimta ?. O5 innomine tuo virtutes multas

tes, ac infipientes reddat : hec enim vana

fecimus 9. & tune confüebor illis , gHia nune

gloriatio licét in aliis ftudiis vefania fit, ac

quam novi eo$, quam Chri(tifententiam ex*

perniciofa; in rebus tamen bellicis perni-

;pendens S. Cyrillus Alexandrinus ait: Nor

Libo 3. ï'k

Homil. Y,

ciofiffima eft, cujus rei frequentiffima (uat

enim probó me quafivtflis , nec [antilimonutá.

IoAn, £ap.

lindiys

in utraque hiftoria facra, & profana dccu-

JMendere voluifiis, [cd mercatura »odo re.

47.

jud

menta,ac proinde [apienter monet Uau'us

Lisc 439 :

" Jigionem oslentafía , propterea vos non coa

Coníul apud Livium : Ze feeundá vebus uil

, £novi.

Petniciofa eii, ac mala, qua ex cul«

quemque fuperüó . ac "vielenter confulere de-

cura virtutis, &t obícquio religionis merca-

cet, uec prefenti credere fortuna, cima quid

'tura inflituitur, qu: dum humanas laudes

vefjer ferat incertum fit.

ds demuüm vir

virtutum pretio mundinatur, quafluofa

o — P ERE URRV RUE

erit, cuJUHs animum , nec profpera flatu fuo

virtutum j2&tura coclefles deperdit divitias,

efferent y nec adver[a infringent. — Amafias

peffimus eít. ille mercator, qui plurimum

antequam vana inflaretur gloriatione haufta

fundit fudoris, fubitque laboris, maria tra-

ex proftrato hofle, ex parta victoria; &re-

jicit, pericula incurtít ,' tetrarum tractus

ligione in Deum , pietate in parentem &

peragit, eofine, ut inanem vanz glor*ioiæ au-

cultura virtutum regni laudabiliter inchoa-

ram nundinctur , cui per Michzam Prophe«

verat adminiítrationem : fed poft partam

.tam dicit ominus :

6, U. $,

Tu feminabis , 6 non

victoriam càm primüm,coepit vaná gloriá

metes $- t calcabis olivam ; O non un«

47,

intumelcere, àreligione, pietate, & cultura

&ger& oleo & muflum, && nonbibes vinum :

virtutum, nón folüm defecit, fed & Denm

ingens fané malum elt. proprio fru(trari la-

ipfum 6 fuo expulit peQ'orecó dementiz de-

bore , & fndores frontis incaffum fundere,

lapfus, ut viclos, debellatósque Deosex Idu-

ló

ac opus,oleümque perdere , quod Stephanus

m:eis afportatos caítris,ut vera coluerit Nu.

mina,

* Cantuarienfis apid Tilmanum de inani glo-

Hanc impieé fatuam Amafiz idolo..

latriam expendens Stephanus Cantuarienfis

ria, ac vana laudis appetentia ethicé expli-

cat inquiens : T& calcabis elivam, 6 olco

appofité ad mores & rem noftram fledtit, in-

In alezor.

non wnzeris. [eu tu venaberis gloriamde qua

quiens : lma(ias pofl cedem Idumsorum Deos

a teftam,

eorum featuit. fibi àn. Deos, &5 adoravit eos.

elicitur oleum adulationis, €€ tamen eam fs

. "imé affequeris.

Qui vitia mortificat,ex quibu oritur fuper-

Sunt qui blandé pinguem, ac deliciosé

:

bia, nec ipfam fuperbiam eliminat, fimilis

2f

. florentem , ac voluptuosé adipantem vitio-

eit Amafie, qui interfecit filios Seir , &f ado-

rum olivam operosé calcant; & tamen quia

vavit Deos eorum.

tanto virtutum fudore nituntur iüanem aue

Cdþ,g', :

23,

Plerique bellum indicunt vitijs, mu-

cupari glcriol

am exantlati fruftrantur prae-

fdepg

niunt fe lorica fidei, fcuto conftanuiz ad re-

mio laboris,. Gt concu

pitá deftituuntur glo-

tundendos hofliles i&us , caput tegunt galeá

riá: quinimó plerumque , ubi putant glo*

falutis, manum armant gladio juftitiz, &

riz confequi nítores, ferales incurtunt Libi*

hoftes laceflentes, robore mortificationis vi.

tinz umbras, ut Eleazar Machabaus , qui in

tia velproílernunt, vel fugant, qui tamen li-

pralio elephantem feriens ftravit » led fub

cet fleterint contra vitiorum affultus; foedé

ipfo, quem | interfecic, occubuit :

Elephas

tamen ceciderunt ad. primum vanz glorize

Ífymbolum ponitur fuperbize,

ejus enim na»

acceffum ; ut,qui de czeteris vitiis celebres

tura talisefle dicitur, uc offa illius juncturis

retulerint triumphos ad unicum vanz glo.

careant,& ideo fle&ere membra fu

anequeat,

riationis flatum profternantur ipfi;ac profli.

jugiter ftare coactus:

tamet(i Eleazarus ani-

gentur: G hos pares dixeris fatuo Amafiz,

mo imperterrito, manüque armata hoftium

qui Idumaos vincens, victos corum Deos

penetraverit cuneos, utrinque cruentas f. D3't-

adorat , & colit; de victis enim vitiisvanam

ferit clades, & veftigia imprefferit victotis,

gloriam :orundem reginam vere colunt,

quia tamen idegit, ut nomen fibi ncjp a«

pliüs

L

Pt

?i

ch jnfc:.iriendum , qüïa eft [umm& bonus,

éag

pliüs interitui obnoxium acquireret , & pree

plurimis fej undtam ad commodiorem ineun-

cateris Machabais clarior fplenderet virtute

dam hominum focietatem ; redeunte vere

martiá, vanámque in hoftium caftris glo-

herbas enaíci, flores adolefcere, ridere pra-

riam quareret; iníuo triumpho fepultus

ta; veíliri gramine colles, fpecies varias her-

Occubuit, Elephanto , feu fuperbiáà nontam

barum, olerümque, vel agricolarum indu-

oppreffus, quàm fepultus ; & fuperbus vanz

ftrià fatas; vel fua fponté nafcentes ; arbores

gloriz quafitor fub virtutis triumpho . de-

foliis, frondibásque ornari, gemmis florum

victus cecidit,fimiülque martiam virtutem,&

ditefcere; & fructuum ubertate hominum,

ub

victoriam tumulavit,

——————

26.

G animalium confulere indigentiis, & talem

Hinc Magifter Chriftus , fuos edocens

Mattb,6e

fimul fru&uum copiam exhibere, quibusnon

Difcipulosait: Cjm jejunatis, uolite fieri fi.

folàm inedia arceatut, fed & laffitudini fuc-

eut Hypocrita trisles, extermitant entmfa-

curratur ( quippe olez fructus defatigatis

&ies fuus,ut apparcant bominibus jejunantes.

medetur corporibus; viniimque modicé poa

Hoc eít exterminant facies fuas fubtractio-

ilb 9.

tum, animi excutit triflitias ; propulfat ani«

ne e(culentorum , ut animusvaná inflatus

gotes) fi praterea avium varios audiret con-

gloria inturnefcat uberioe; jejunio carnem

centus, fuaves omnes fentiret auras & flori-

coércent, quó futili, ac vaná aurá mentem

bus exhalantes, eorümque colores. arte di-

pafcant, vires per. continuata jejunia fran-

vina depictos : móxque deflexis oculisadar-

gunt corporis, cüm mentis integtitati non

bores infrugiferas videret ubique terrarum

confulant ; maciem oftentant frontis , qui

leng?, latéque, protenfas fylvas, virefcentes

^5 i)&'

Homtl. 1. de

intus tumorem fovent, eleganter D.Bafilius

lucos, fylveftres populos, pracelfas tilias,

É)

laudibus je.

elucidans ptzefata verba Chriífti ait 1. 12 bac

piceas abietes, quercuum robora proceriffi-

j93.

Mattib. 6,

vit. plerique vitam [uam welut 1m pro[cenio

ma, cxterásque id genus materies, quz non

Ad oflentationem componunt, aliud 4n corde

Íolàm pracelfos montes, fed & camporum

&gerentes , alsud in[becie bominum oculis pra-

planities radicibus eorum fubjectas opacant;

féferenzes,

Noli igitur obfcurare faciem.

procul dubio agnoíceret, hec omnia vel ipfo

Quali es, talis appare : ne te ipfum traus-

filentio gloriam enarrate fapientiffimi arti-

ficis Dei, cüm creatura omnes unanimes clae

figures ia babitum triflem, ac terricum,binc

gloriam, ac laudem aucupans, fi videaris fo-

ment? ipfe fecit nosnon ip[a uos,hinc Niffe-

órius, E6 temperans. Macies quam jejunium

nus, hanc coelórum enarrationem divinz

vultui imprimit jejunantis ob vanam glorio-

gloris admiratus eleganter ait: 4riiffcíos In Hexamer.-

lz auraminde captandam, nmon virtutis eft

fum quod im. calis ex. converfionis concentu

charaéler, fed vitii ac fuperbiz latva , qu&

fpectaculum vifitur apud peritos munere fun.

gitur oratiouis ; quia fapientiffimi Condito.

J| ff

Ípeciem exhibet quidem virtutis exte»riüs; fed

intus fceditatem tegit vitil,-

risgloriam luculenter enarrat ; unde Seneca

27,

Non gloriaànobis quarenda e(t, fed

quamvis Ethnicus admiratus & ipfe creatoris

utilitas tenenda: hzc duo utilitas fcilicet;

fapientiam, & gloriam in artefacto «coelo-

& dignitas in cunctis Dei operibus inveniun-

rumait: lpfe mundus quoties per notlem U..

de äe;

tur; &exhifce duobus Deus utilitatem ho.

ágnes fuos fundit, &6 tantüm flellarum inng - "*f5.2p-33-

mini cedere voluit, fervatà fibitota dignitae

|

merabilium refulfit, quem non intentum in fe

te, feu glorid, qu& ex artefatlis à fapientis-

zenet? etenim f noéte ferena quis eo mentis

fimo artifice Deo dimanat, adeo ut creaturze

affectu, quó plures pij afcetze folent, oculos

omnes, etiam anima deftitutz hanc fuo Con-

in ccelum, ac fplendentes ftellas defigat, de-

ditorigloriam referant: coeli enim quamvis

fcriptas ibi inextimo cortice. fufpicit para»

elingues , adhuc tot clamantibus linguis ;

difi delicias, ut pulchré adnotavit Ambrofius

quot in ipfis fplendent fydera ; enarrant glo-

inquiens; $£ quis, quemodo per Luna. ac ffcl-

rfiam Dei; Gcreature omnes in id incum-

44 Hexam,

larum fulgorem celum welut quibusdam ffo-

€np. z.

ib

bunt ftudii, quóexcellentiam fui Artificis

vibus coronatumv, dta ignitie luminaribus

Hfd

prodant,ut enim fcité ait Trifmegiftus : Ter-

wicet, iutueatur, ut paradifo putet vernante

Cüþ..,g.- Ac

re dimenfiones, qualitates, quantitates, ma«

depitium, fpirantium rofarum vivis. monili-

L.

f:lepg'

ris profunda, ignia vim, & borum omuium

Bus renitere.

Quamvis igitur,qua ex crea-

turis utilitas hauritur, hanc munificusDeus

effetius , naturam cognofcens miretur , ado-

ret, Ac collaudet avtem , mentémque . divi-

hominibus impertiatur: gloriam tamen;

nAm.

In horum enim corporum aduna.

quz ex creaturis oritur, totam pro fe exigit,

tione, figuratione, ac proportionata, quoad

quatenus creaturz omnes , & fingulz excel-

quantitatem , & permixtionem productione

lentiam produnt, commendántque fapiene

patefecit conditor Deus divitias divinz in-

timmi artificis Dei.

duftriz, exprompfítque Arithmeticam,Geo.

Perinde ac pi&tor celeberrimus imagie

2g.

nemà fe delineatam haud difficulter alteri

metriam,& Muficam divinam, quibus omnia

in numero, menfura, & pondere extiterunt,

cedit, unum illud fuum effe ducens,quod fub.

Certé fi é fublimi fpecula fingulos poffet quis

fcripferit; Protogenes inveniebat, T'imantes

terrarum tractus oculis luftrare, & intueri

faciebat, Apelles pingebat: ita Deus quam-

tellurem hic fluminibus irrigatam , alibi re-

vis ufum, ac utilitatem fui operis hominibus

ftagnantibus aquis epotam ; vel annuisim-

impertiatur; non tamen gloriam, quz ex ate

at artifía

bribus recreatam, marium divortio in locis

tefacto rc(ultgng -—fgum eommend

.Gcm.

J

u

626

Diffcrtätio XXIX.

cem, kldcjue caufze etiam, cur olim jufferit

Gbï arrogate, ac Deo derogare/ » €ui pfoþïä».

ita fierifacrificia, ut cum carnibus, frugibus,

rea injuriam infert, & quidem in honore;feu

panibus fimul thus lucidiffimum | offerretur

parte illa , quzeapud honiines eft caeteris de-

partitione tam benigna , ut quidquid hic

licatior , G acerbiüs fentit inflictum fibi vul-

commodi effet,in. utilitatem cederet facrifi«

nus: eleganter D. Ambrofiusait : Quid igi-

In P[ah, 112,

cantium , exigens pro fe folàm cremati chu-

ts* ( loquens de vana gloria?) bec peceato

Oratn 70 .

ris fuffitum.

Idem nobifcum agit Deus,

potef? elfe deterius, quod 4 Deicmpit injuria ?

. quodduoiinteríe mercatores fecietater in-

1deóque feviptura dieit Dominus fuperbis ve-

euntes negotiorum ; uterque fuam in nego-

fifit ; tanquam fue contumelie propul[ator:

tiatione operam impendit, vel pecuniam exe

veluti quoddam f&

4

(fcepit aduer [us [uperbyaus

pendit; vel unus expenfas profundit , alter

fpeciale certamen,

induílriam ponit, eaconditione, ut lucrum

3e.

Imó hanc pugnam contra (uper'biemes,-

ex negotiatione partum, vel equa dividatur

vel abipfo mundiconditi exordio inivit; quà

i

:-.k

portione, veljuxta menfuram impofitze pe-

fuperbiá tumidos, fuámque nitentes glo-

"cunie; itatamenut neutri totum lucrum ac.

riam fibi üfurpare proflravit, acé fummo

l

e

creícat, fedutrique fua obtingat portio.

ccclo in imum inferorum egit przcipites,

HancDeus ncbifcum mercaturam . in«

Quód enim cccleftes fpiritus à conftantia de-

flituit, ac focietatem negotiationis init, cum

Ícifcerent , G é ceelo extorres detru(i fuerint

€4»1-9-5^ ' 3Joanne dicamur focietarem babere cumDeo:

in carceres inferorum culpà id contigit tur-

eó hzc focietas initur, ut aeterna beatitudo,

batorisunius, cui nomen Lucifer, in quem

quafi mercaturz lucrum obtineatur; fed nec

congeftum fuerat quidquid ornamentorum

ÍolusDeus, nec folus homo hanc facit mer-

Ípiritualium , quidquid naturz, gratieque

caturam afferente Auguítino * quj creavit

dotium omnes alii novem ordinum Angeli-

£e [ine te5 non falvabit te fine te,

Hujus

poffediffent, quibus propterea principabatur:

negotiationis obeundz causá Deus omnes

ied obfuit Angelo hzc felicitas, qua aliis

9

9

44b Pbilip,

fuppeditat expenfas ;; teftlante. Apottolo

profuit, Cüm enim íc cognofceret tot ot»

De eft qui eperatur innobis G velle, G9 pro-

natum nature, G gratize dotibus, G fupra

6.(1.. 'V,13!

Jiceré pro £ona voluntate ; adeout homo fo-

cateros eminere, inid devenit dementiz ,

lam adferat induftriam; & qüidquid lucriex

quà aufus fuerit Dei gloriam fibi ufurpare ,

hac negotiatione provenit binas partitur in

Íéque illi equare Confcendam [uper. tbronur

partes, quarum prima Deo debetur , altera

E-

Dei, & fimilis ero vlifmo, (edejus fuper-

homini? hacautem partitio ab ipfis fit An-

bi2, ac vanz gloriz reítitit Deus,

qui alio«

A &t d

gelis tribuentibus gloriam foli Deo, & pa.

E taiia,

rum fp

ititnum accerfito exercitu, cui Mi«

Alvif,

cem hominibus: G/oríz in excelfis Deo , &6

chaélem pracfecit,voluit fuperbientes rebel»

án terra pax bominibus.

Deus fola conten-

les punitos, &écclo adimum detrufos in«

tus gloria ; & honore;quidquid utilitatis,&

ferorum.

Cüm fcinderentur in faCtiones

opum eít, homini affignat , ac cedit: re&la

defoecatz ab omni materiz craffitie mentes

igitur, & zequaeft divifio , quà exnoftris o-

ille Angelorum, melior, finceriórque pars

petibus tota gloria foli tribuitur Deo; & no-

fuit peractiter in Luciferianos invecta : atro«

bis paxcordis, & tranquillitasanimi; qui igi-

cis hujus pralii dux Michael fuit unusde Se-

turexre przcleré geíta gloriam fibi arro-

raphinis, qui Angelici fermonis vocibus de-

gab injuriam Deo irrogat; quia quod Deo

fertores attonans dixit clamore horribili,fi-

debetur fibi attribuit ; & alienum furripit

mulque minaci.

Quis ficut Deus?. redare

invito Domino ; meretürqueab hac dejici

guens tumorem Luciferi, ejásque excutiens

focietate, privarique bonis univerfis , quia

inanem gloriam, — T'emuit przlium mutuis

i'

Prov,c16, Untuer[a propter fe ipfum operatus est Domi-

initum odiis arbitrio Dei, quo ei vifum eft,

". 4

$4 ? hoc rerum Conditor Deusexigità crea-

inhiantes fuz gloriz dignis punire cladibus,

turis vecti

gal, fcilicet gloriam , quam nulli

GLemeritam virtutem proemiis donare eter«

Jjai. e&]A1-cedit ?

Gloriam meam . alteri non dabo,

q, $,

nis, Tum fulminante Numinis decreto ful.

& quia hoc Dei vecligal nequiffimé rapiunt

guris inflar & fummo coelo Lucifer cum fuis

, fuperbi inhiantes inani gloriz ; Deus iisdem

in tartarum praceps agitur, fítque erumnos

refiftit, neque patitur hanc fibi inferri inju-

j ePerrie.s,

forum extremus, qui paulà ante. Numinis

riam: Deus fuperbis vefistit , bumilibus au-

inhians glorise parem Deo fe facere fomniae

D

E

tem dat gratiam. — Quid? quédDeus dica-

verat; & cum incentore Lucifero corraunt

tur fuperbis refiftere ? & non potiushomi-

ejus affecle , quos fuperbiz, ac vanze glorize

Efæv 40

cidis, avaris, furibus, moechis, & aliis hujus

procellofus turbo & celo. dejecit in tartara,

furfuris viris nequam? An quia hi damnum

& qui nidum inter [jdera po[uerunt, detrae

ä

J hominibus inferant ; & fuperbi Dei inten-

&i funt , GL non folüm interram detrufi funt,

Axobdia , 4

tent honori detrahere, cujus gloriam nitun-

fed in flammeum terrz carcerem;hinc Ifaias

tur fibiufurpare? itaeft tumidorum homi-

Quomodo cecidisli de celo Luctfer,

num ambitiofa vana gloria, adeó fuperbé, ac

né orieDaris

qui d-

plenus Sapientia , && perfecius

temerarié audet , quà veluti acie inftructa

decore , nimi

rum é venuftiffima creatura ,àac

Deum injuriosé invadere ftulté przfumat;

fpiritu omnibus nature, & gratie ornato

tunc enim humana temeritas Numinis lacef-

dotibus, momentóà devenuflatus in deterri«

mum , acÍpurciffimum mutatur - cacodcee

fit omnipotentiam; cum ejus audet gloriam

Ea m EO

inonémsg

/

*De*o ih(ervicndüm ,ïquia e&)fummäbgnus, --

monem, & unica fuperba cogitatio plures

Qgþd fi puerile dixeris vitium vahz glo»

Augelorum miliiones in e(luantes perpetuis

riz,debet vel maximé vapulare à vetere pz-

»

ignibus voragines percipites egit.

Quis fi

dagogo , quó faltem verberibus dedifcat in- -

centum Imperatorum, Regümque fiiios u-

tumefcere. Marth, 4. poftquam quadragin-

til, :

tadiale abfolviffez Chriftus in-deferto jeju-

nius ob culpam damnati capite , ac fecuri

^5

fubjici videret, non attoneretur, ac inge-

nium, GL cacodoemo

$w

um vidiflet efurien-

miíceret ? Zacharie cap. 11,

QQuia cecio

tem,felectos à fe lapides ei obtulit,non qui«

ää

bus eum,faxis pullaret, fed ut ipfum ten-

derunt cedri, uon ullulet abies? Luc. 10. Se-

ptuaginta duo Difcipuli ex miffione Evane

utet, Ducfus ef! 3ESUS à fDiritu in. defer-

l

gelij przdicandi ad Magiftrum reduces , ac

iumy, ut teataretur à Diabclos quiaccedens

ï

l]atantes dixerunt : Erniam demonuia fubji-

dixit ei; ff filiw Dei e1 ,-dic . ut lapides iffi

eiuntur nobis ia nomine tuo ?. fed Chrittus

An non domon aftutiffi-

penes fianz.

2;*-3 (,:

eos redarguens objecit illis lapium Luciteri,

mus hic videretur c

MP

pere, dum | efurienti

F s

iv. i2

Et ait illis: Videbam Satbanam ficut fulgur

non panes , &fercula, fed lapides offert ,

|

'4;

de celo cadentem , hoc eft ficuc fülgar. in-

quos tametíiinpanesconverteret ; non ta-

l

men exinde ejus poffet diviniratem conjicee

'

genti viy ac vioienta collifione, mognóque

fragore unà cum tonitru per ípiffatas, fri-

re, nec hanc inferre ex illa lapidum conver-

gidásque nubes , fibique adverlantes excu-

fione in. panes, poteít enim fimilia miracula

|

titir; ita Lucifer deturbatus & fua in coclo

& 3lia majora Deus perpetrare, per inftru-

d

menta creaturarum : & plura Prophetae mi-

fede ex-tempore violenter , ac celerrime in

imum protruditur tartari ,. videbam Satba-

racula effecerunt ; ex quibus tamen aemo

zam ;?mtw fulgur de €&lo cadentem ,

caä'»gs

fuit, quiinde inferret , Prophetam patran-

tem miracula Deum effe.

Imó non de-

Luciteri fulguri pariatur, tum ob velocie

buiflet cacodoemon de Chrifti dubitare di-

tatem defceníüs,cum momento ruat; tum

ob brevitarem lucis , que vix oritur mort-

4

vinitate, nec ambigere eum effe Dei filium;

tür, & in fuo orta extinguitur, ficque piu-

cüm Patris de coelo vox in Jordane filium

fuum illum publicav

QT

TE

.,

res ad litterám. expendentes textum Lucz

t? undeigitur tanta

10, afferunt ,. Chriftum fuiffe locacum de

fagaciffimi Doemonis inertia?. pulchré. D.

w

Luciferi cum fuis $ coelo ruina , '& lucife-

Gregorius ait :: z4nriquus boffis. cim bunc L5 s. me.

i

: TAb.

rum fulguri pariáfle, eb quia vang gloriz

palbslem cerneret , & poffe mortem perpet

bumanitatis uidevet , omine quod de ejus di-

mole gravatus & ccelo rüit , fcicé Albertus

Sermeone de

Magnus fatur: Swferbia five vana gloría

vinirate fufpicatus ef , ei faflu füperbis fue

doininiéa $,

eft qua[i quoddam fulmen excacans oculas

in dubiusa venit,

Nibil quippewmifi fuperbà

C eduent,

animá4. Sicut enim fulmen quaudam ore-

fapsuit , dum efle bunc bumilem. confpicit,

uem claritatem babet . fed tameni teueris

quem DEUM effe dubitavit : umde ad ten-

ercaturis valdó nocuams itaetiam de füper-

tarionum fe argumenta convertit dicens : fi

bia, qu fuperbi lucere volunt in boc faculo

filius DE1es, dic ut lapides iflü paues frant,

Nimirum ambitio,

pef elatam fuperbiam.

Nimirum ficut infolens vana gioria ilium

ex Angceio effecerat. Cacodeemonem , ,&

fuperbia, & vana gloria claritatem quidem

praíeferunt, fed perbrevem , & nocuam;

fuperbiz faftus é füummo ceeloin imum de-

ficuti eft fulminis claritas, quae non illumi-

jeserattartarorum ; ita nunc atrogantia va«

na gloria malum tentarorem , & malum im-

nat, Íed excecat; momentó cotuícat, led -

cxcutiente corufcamine, quo vifio deper-

perité deemonem eífecit , cum ipfe licét

ditur cocli, & coele(tis gloriz fit ja&tura,

fuperbiffmus , & proprio faftu tumidus ,

jl

Hieceft vanz gloriz claritas, qu ful-

ita defipuerit; ut cor efurientis Chri(ti in-

tra humanam fpeciem perílringeret. humi-

mineam 2mulatur:; vitia enim obfcuriffi-

litate, nec Deum exiftimaret , quem tan-

ma videtur quidem valenter illuftrare , fed

clatefcentes virtutesobfcurat, & vanz glo-

quam humilem contemptim afpicicbat; cüm

rie appetentes fulmineo imppetu in tarta-

enim nil Demon faperet , nifi fuperbiam ;

nilque fpiraret, nifi faftum ; nilque appete-

rum-detrudit, ac in gehennales Íotbet fa-

villas,

lta eft tinea vanze gloriz omnein

ret, nifi vanam gloriam, ideo dum humi-

t

corrumpit virtutum purpureum Oornatuni,

lem , & e(urientem vidit in deíferto . Chri«

CA*

d

quapropter vir probus hancà fe tineam

flum, copit intus dubitatione mentis pul-

ipfe virtutes , inde

fari , an revera Deus eflet ; licét ià Jordane

cütit, ne quas excolit

]adantur , quapropter Seneca.

Ad Chri.

vocem audierit Patris, qui eum fuum pro-

Ei)ijzi 29«

.

L

ftianmm potius fcribens inflitutum ait

mulgavetrit filium,

Adeó cacutit fuper-

Nunquam volui populo placere , nam qua

biens vana gloria, ut fuos vitiet, deprae

vétque fectatores,-

Wuek

ego [cionon probat populus , que probat po-

ideo non curavit Stoicus

]uhu, ego ne(cio2

populo placete, qui

a.vix potéft placere po-

Conciliari nifi

pulo is, cui virtus placet.

d s

turpi ratione amor turpium non pe:eft, & -

licét Seneca videatur Chriftiano .cotuzno-

vanam omnem excutere gloriam , ejus ta«

men monitum moribus corrigendis pzodeft,

$. V.

1 yera/äi de AAfeilibus Tom, l,

; Kk kk

628

: Differtatio. XXIX-*

$V..

duas eodem. | die à fe confectas

attulerit ;

cüm moris effet, ut Monachi ad

otium exe

lfana gl oriole inbianr perver[o am-

cutiendum nonnifi unam per diem ftoream

bitionis officio gleriam. aucupatur , vel

texerent: cüm-'.;ue;Monachus, qui in confe.

! d ipfo glorie contemptu: quia de ipfo

Gione gemine florez laborem duplicaverat

vanua glorie negleciu tumidus

diurnum, fperaret , fore,ut ab Abbate ejus

commendaretur diligentia ,

gloriatur,

& aliquid inde

habetet laudis,

& gloriolam ipfe hauri-

U

amvis vitium inanis gloriz cecue

ret; Pachomius ob vaniffimum hoc laudis

nibqu du M ie aC

tat , eft tamen adeó fuübtile, utibi

aucupium ferib ingemifcens dixit : quid

$ Q

non cenfeatur effe, ubi revera ftabu,

putatis mei fratres . de hoc noftro fratre T

| latut.

Quis crederet etiam in ipfo contem,

qui diutnum opus fibi duplicavit in duabus

ptuvang glori hoc inanis glorie vitium

Ítoreis una die texendis, cüm vos nonnifi

triumphare ? perfzpe vir etiam in afcete-

unam abfolvatis? à fummo man? 34 vefpe-

rio humilitatis cultor de ipfo vanz glorize

ram diei multum quidem laboravir frater

p

contemptu vanus gloriíatur ? | non enim

ifle, fed omnem fuum laborem Diabolo

eam contemnit , ut omnem à f& gloriam

dedicavit, quià humanam laudem divinz

abigat, fedut intus glorietur de gloria,qua

pretulit; &gloriam,

qua foli DEO totà

foris e(t ipfi contemptui; hoc eft ipfoglorize

eít debita , aufuseft fi

bi ufurpare.

Cüm«

SUUTUREMESAERNESSONESON QEN VERSUM CR

neglectu, & contemptu, perverfo ambitio-

que Monachum verbis ob

jutgátfet eraviffi-

nis officio gloriam aucupatur; gloria ut

mis, juffit ad tumorem

abigendum , om-

acquiratur , plerumque fpernitur, & ab

némque vanam gloriolam excutiendam, ut

ipfo vanz gloriz interitu inanis nafcituz glo-

ceteris ad meditationem euntibus i

ipfe

rtia: non moritut, fed oritur ex tali con-

cum fuis floreis in h

ümeros receptis & ge-

temptu inanis glotia, qua propterea eos,

nuflexus cateros togatet frattes, ac dice-

qui omnem jam pridem gloriam vifi funt

ret: Obfecro vos Patres, & fratres ; Deum

proculcáffe fortiffiné aggreditur: eft fiqui-

ut mihi miferrimo homuncolo parcat exe

dem inanis gloria fallax fuavitas, quie fuos

X

orate, qui duas ftoreas pluris feci ,

lum.

quàm coe«

etiam contemptores fallit , tam fubriliter ;

Rurfus precepit Abbas P

achomius,

blandé, ac fuaviter eorum fubit mentem,

t aliis ad coenam vocatis ifle plu

s &quo fc«

ut extinéto lumine tutiüs virtutem corrume

dulus Monachus inccenatus ftaret

, cum fuis

L

Ítoreis in medio triclinio,

pat; nemini enim cenodoxiz,feu inanis.glo-

Sed neque dum

rie yitium parcit quin & ipfosviros afcetas

fatisfa&tum arbitratus Pacho

RXNGEQTESNS LU

tnius, hominem

in eremo fummarum cultores virtutum in-

cella includi juffit,

& quinque totís menfi-

N

1

f

JDe conftit.

vadit; & quidem ut loquitur S. Bafilius

bus folo pane,fale ,

TT

VOR CO MR

Moaxiacb.cap.

& aqua parciffi

mé refici,

i,

lenitet , blandé, fuaviter, infenübiliter, &

adje&to gravamine , ut duas (i

ngulis diebus

z

H

antequam advertatur omnebonum , opus

[toreas flecleret , vetuitque ita

claufum , &

uN

GW[ à

inficit, totámque illius. deítruit pulchritu-

occupatum ab ullo adiri, aut

falutati, Cen»

dinem , confumit venuflatem , ut monet

fuit Pachomius his machinis

[v

Xpugnandam

Iïer-m,-,ral.

D. Gregorius inquiens: /epe £oxo operi dum

effe cenodoxiam,cüm aliàs fit ex

€Ap. 9.

Pugnatu pel'-

laus bumana obviat , mentem operantis im-

difficilis; prafertim cum poft

reliquá omnía

mütat, quequamvis quefita mon fuerit,ta-

vitia expugnata valentiüs infu

rgat,& ab ipfis

?nen oblata deleilat , cujus — deleclatione ,

quoque virtutibus fuum hau

tiat incremene

cum mens bene eperantis refoloitur , abom-

tum ; quéd fi reliqua vitia virtutum exer-

ui intentiouis intima wigore diffpatur ,

citio enervata corruunt cenodoxia corrobo-

n

sam qui bona. agere. "videtur , & per. bac

ràta invalefcit petulan

tior; ut re&le ait Joan.

j)

n0n DEO, fed bominibus. placere defiderat,

nes Clymachüs :

De tmäda—

Gaudet fpiritus defperatio.

intentionis [ue faciem deorfum prenit.

nis, cim videt vit

", md!tip[imri erideb verà

XiA,

35

Hinc inanis gloria eft infructuofus la-

cenodoxia eum virrutem vider 4Uupmentari,

bor, obícura claritas , perpetuus tumor ;

Imónon folüm de virtutum gaudet cx-

lubrica fublimitas fplendor deficiens, men-

H

ercitio ; (ed & derebus modicis immodicé

tita gratia, fucus nitotis, latva honoris ,

turgens fuperbit. — Importuno coaxantium £*

"

Ípol:um arrogantis, elationis tumor,phan-

ranarum exercitu infeítatur

/Egyptus, nul-

taíiz przefumptio audax , mendacium ve-

lus adeft locus five in. urbe

; five in fübut«

rum , jubar falfum, & faftigium absque ba-

bio, five in campo , monte

Íe, & fundamento fublime : & tamen nulla

quo non coaxent, faltiténtque ranz prze

eft humilitas, quam aliqua glorie dulcedo

grandem incolis ingerentes moleftiam, Pha-

non affciat fimul, & inficiat ?. eft. vana

rao moleftize impatiens Moyfer acceffit, &

glorià , qusa de rebus modicis immodicé

Aaronem incluétabilis plage authores, eni-

i

turget , idque propterea caufz, cur virifan-

ximque ropat , quó fuis precibus hanc à»

.

&itate infignes hanc. peftem omni ftudio

vertant cal

amitàtem : . . Dzyz£

que Moyfes ad Exedis.v .

fategerunt, effugere.

Refert Laurentius

Phbaraouem conflitue mibi ,

quando deprecer

Tem,a.die

Surius, Quód càm Abbas Pachomius fuos

pro te, & pro fervis tuis,

14. Maij,

( pro popula tuo, u

inviferet Monachos; ac eorum, qui texue-

abigantur vane à te,

Magna íané fuit au-

» quinon Íolüm plagam

rant .itoxgas? quemdam fuifl;, qui floreas

thilbritas Moy:üs

ä

N

Deo infcrviehdum», quia eft fammé bonus.

629

illam valeret exterminare , verüm & illius

voluptatis , ac deliciarum — vivarium , ubi

exterminande tempus arbitrio permittere

humus jugi virore ridebat ; a&ris clemen-

tia , coleltísque aurz placidiffima tempe-

-Pharaonis. — Magna quidem Moyfis autho-

ritas, fed major Pharaonis cenodoxia , cüm

ries artidebat, ut & fyderum favor. Hifce

inde gloriam libi inaniter' ufürpet , unde

preditus Adam animze, & corporis doribus,

credi potuiffet deturbatus,.

Accerfendus

ac ditatus flatu, Numinis preeceptum fibi

huc Cajetanus " quiex hebrzo fonte. hau-

injindtlum , quo abílineret à fru&libus ar-

riens doClrinam, ita textum vertit, & ex-

boris fcientie boni , & mali, füafu mulie-

J

ris transgréditur , cümque pravaricationis

pendit inquiens * 2wod ip vulgata edittone

legitur : cenflitue mibi , quando deprecer

convictus effet , feveram ab aeterno Judice

pro te: juxta bebraum legitur,gloriare [uper

in fe lacam fententiam audivit: s fudore

Namirum

vulidis tui vefceris paue tuo .. donec rever.,

sme 6 die quando. deprecer. &c.

autberitatema. limitandi | tempus. exequendi

tari in terram, de qua. [umptus es , quia Gemef 3.

Jpetita tribuit Moyfes Pbaraoni , & banc ap-

pulvu es, & in pulverem revertera s. gra« A9*

pell«e gloriatienem [uper ipfum ; quia. glo-

vis quidem fententia, fed quz grandietiam

riari poterat. Pharao , quód ipfe defipiret

temperatur milericordia; cüm cognati pul-

temyue impetrandi per Moyfem à 'DEO mie

veris per ipfam admoneatur homo; qui

raculem bec, feu expulfionem ranarum ex

cum deliquerit per fuperbiam , humilia-

tionis alexipharmacum ei praíto effet , quo -

JEgypto.

Perpendendum eft , quantula res

poris fuerit Regem Pharaonem authoritate

tumorem coérceret cenodoxiz , ac ambitio-

potentem , & divitiis aflluentem , viti«

nis excellendi fupra. humanum fafligium;

cüm enim pet fuperbiam cecidiffet, debuit

büsque prapotentem in vanam erigere glo«

riaüonem: tametfi Moyfes fuiffet ovium

humili fug vilitatis cognitione refurgere ,

paltor, ei tamen induigenter connivet, &

ac fue formationis luto eas obturare fuper-

Pharao rogàt ; ut de Mofaica authoritate

bientis animi rimulas, per quas tinea vae

portiumcula quedam temporis definiendi

nze gloriz mehtem fubiit , & vittutes ome

-'fibi indulgeatur; V per hoc perhibetur.

nes devenuftavit.

Pulchré D. Bernardus -

Rex fuper Moyfem gloriari. Mirum fane;

apud 'Tilmannum : Pzlvis es, &in. pulve. Gj s*

quad tantilla res prepotentem Regem vae

reni veverterá,

Q uid gleriaris 6 bomo

s

2

luerit ad gloriationem ftimulare! an non

terra additius es, fatius ex terraut ipía tàbi

P

Sed audire ,

. futilis elt, inanis, ac vacua ea gloria, quae

fít patria , qua materia fu.

inquies,ve[lzm P Gpiritus es, 0E n fperitum

rebus minutulis impletur , G aura' turget

ita inani ?

ibis; fiquidem etiam fjiritus fumz - agit boc

j*

Abigenda efthzc cenodoxia , feu cu-

non tam [ubflantia , quam culpa, traxit aui-

piditas vanz gloriz ; que nonni(t futilibus,

mam corpus in regionem fuam $. & ecce pra«

Gue(s, acinanibusinflatur; & quisquiliis paícitur.

v4lens opprimit peregrinam.

Et licét qu05

Produxit Deus exhumo primum hominem,

dammódo caelum fit bowo , celeflibus piriti^

quem Adamum vocavit ,. & ex Adami pro-

bia fimilis minimó audire meretury.alum es,

xX

fundé fopiti cofla Evam eduxit vitz ; tho-

& ia celum ibis.

36.

-

rique confortem , & hiíce plenum dedit re-

NoveratDeus primum

hominclm,adcö

gunen ceterorum omnium viventium, Men.

vento cenodoxiz inflacum ,. quóà vel ipfam

M

iam, quà alerentur , & viverent , eis pro-

ambiret divinitatis portionem ; & ideo ne

pofuit totum terrarum latum , a€ frugife-

in ipfo lutofz poenz íqualore confortium

rum tra&tum; & fuper hzec, felicitatem con-

celeítis fpiritus-arrogantiüs praefumeret

tulit hic . calamo. exprimendam : condidit

vang glorizinftinélu ; occafiones que po-

enim Protoparentes ad íuam imaginem

tuitfent illi obviate , amputavit, cüm die

fä

u tttidl

Deus, quibus animum impertivit nulli ob-

xit, Zulvi es, G ia pulverem. reverteris :

noxium interitui , eümque inftruxit non re-

quamvis nobilior hominis pars vitze fuerit

.'ïi/h

rum tantüm naturalium omnis generis, fed

Ípiraculum , feu anima fpiritualis cocleftibus

ï

h

earum etiam,quz fupra naturam funt fcien-

fpiritibus affinis, non tarnen dixit fpiritus

es , ad [piritum ibis : quia terrenum corpus

tià, & cognitione , addidítque gratiam ,

P

Em'i f

quá ab iplo ortu Numini grati , juíti , fan-

animain fpititualem in fuam quodammodo

&i, amici, imó & filii conítituerentur; cor-

regionem traxic, ut fcité. D. Bernardus ?

pus iisdem dedit vividum , robuftum,fucco

Traxit animam. corpus in. regionem fuam 5

vitali vegetum, & humorü fluiditate fanum,

f ecce pravalens opprimit peregrinam z. VO

ut & membrorum omnium compage, Íen-

lut DEUS im homine adhuc fqüalore cul-

fuüámque perfe&tione abfolatiffimum , nulli

p£ acrigore pene torpeute luto fuz ori-

vulneri, nec dolori, aut egritudini, ac mot-

ginis, & conditionis przcludere vanz glo-

ti obuoxium ; imó adjunxit beneficium in-

ris rimulas, ne tinea cencdoxie animum

nocentig primigenig, quáà appetitiones o«

penetrans corroderet quidquid inibi' virtus

poffidet ornamenti , & ne inipía ruina am-

pit*.

mnes, ac affectus utriüsque portionis infe-

rioris concitpifcibilis

& irafcibilis nonnifi

plius de fe quidquam fublime prafumeret;

ad nutum moverent

rationis,' Pro domo

pulvetulentam materiam, ex qua effictus

fuerat ei objecit , in qua vclut in fpeculo

- horrum ipfis affignavir ad omnem confitum

amznitatem , quique erat cujusvis honeítae

propriam in'uens conditionem non aude.

Kkkk 2

ret

!ïeräa?ä de A,g"eäsz?w Toi. Iu

630

Diífeitatio XXIX,

vet impoflerum ampliüs intamefcere , qua-

foli Deó tribuenda eft, Is veram enancifci.

propter non dixit DEUS Ada fpiritus es, 65

tur gloriam, qui veré nullam íbi gioriam

a fpiritum ibi, id enim potiüs intumefen-

arrogat , nec adipifci fludet: qui enim ex

&i occaflo ei fuiffet ; fed dixit pulvises, &

praclaré geftis gloriam. aucupatur, gloriá

in pulverem reverteris, quó tumor' ceno-

excidit.

Is dives eft, non qui divitiis af-

fluens, adhuc divitiarum inhiat incremen-

doxiz difceret hoc. pulvere culpe mederi

Íqualori, & ipfe detumefcere.

to ; fed qui fua fortecontentus : nulla re in,

$7*

- Sunt, qui tumere inflati fuperbiz,aurá

diget: ita is celebris e(t, & gloriofus, non

duntaxat paícuntür vanzg gloriz , nitentes

qui gloriz zftuat cupiditate ; fed qui eam

Di penit,

pre cxteris excellere, && quae ipfi agunt

contemnit, ac nihili facit : pura umbra eft

plurimi facere.. PopulusIHraelis ex JEgypto

mundi gloria, fequitur quos fugientes videt;

eduéctus impio coníiliooaureum, quem con-

S nunquam eam affequuntur praviam, qui

flaverat vitulum , pro Deo colendum pro-

nituntur illamconfequi; fugientes fequitur,

pofuit inquiens : Z fuvt Dgj rui ifrael,qui

fequentes fugit; & umbras fequi hominis eft

Exod 35,

te eduxerunt de terra Zgypti, Profecto hoc

umbratilis, non cordati, infaniá laborantis

Ui

idem peragunt, qui fe luorum operum Ma«

non ratione judicantis; non enim fieti po-

gitros magnifico circumfípiciunt fupercilio;

teft, ut quispiam roagnus fit, qui abinani

& fi quid confilio, arte, vel induítriá effi-

gloria fe non preftet immunem,

E

39.

ciunt, quafi pro coeli Numine cenferi;ac coli

Hec eft inanis gloriz indoles, ut con-

volunt, fibi ufurpantes eam gloriam , quae

tempta mitefcat , & blanditiis ille&la exafpe-

1 Timetb.

foli DEO tota debetur , cüm dicat Apo-

retur; obeftei, quiipfiprodeft; & illi pro,

ftolus : Solj DEO benor , & gloria, qubd (à

defl, qui eidem obeft : arma fumit, & eos

:4;.!.*0.!7.

gloria foli Deo debetur , quod fuum non

aggreditur, qui nituntur ipfam aucupari;ho-

!

eít; fibi arrogat homo, cüm ex fuis geítis

noribus eam profequi; & dum nituntur alij

1

vanam nititur 2loriam aucupari, quod faneé

inanis gloriz fplendeícere claritudine, hac

||

mentis eft infanz , ut eleganter adnotavit S,

ipfos ad ignes pertrahit gehennales, quia ut

Honül.'l;.in :

Valerianus Cimelienfis, & Nicienfis Epifco-

ait Chryfoftomus : 7Mazer gebenua eft inanis

Epfad o

Xomilj31, pus inquiens? Stglritie genu est, ut citm alys

gloria; igneémque illum vebementer accendit,

"Ram.

debeas vita beneficium , sibi adferibas orna-

vermemque pestiferum confovet ». & addens

menta virtutum: ecce bic bonore extollitur,

caufam fubdit ; 4/z vitia fimiuntur smorte,

Ll

ille fibi de corporis integritate blanditur

Pj

Dac 8 in mortuis vires obtinet, Sienim fepul.

bic divitias labori [uo importat s. ille fcien-

chra adeamus pranobiliut , quique praecla-

tiam docirina vigils adfggnars 'O miferi !

ris geftis mundanz gloriz inhiárunt, cümi

viverent; vel fordefcentes inter Manium ume

vacillat bumanum fludium , ubi non requi-

ritur DEl anxilium z. nofirum est. bonum

bras, aliquid inanis gloriz, quam femper f&-

qelle, Chrifli verà perficerez totum perdi-

tierunt, oftentant in fepulchris plus. zequó

Mibl p a i m

dit , quod laboravit , qui propris virtuti«

fumptuofis, & in quibus vel tnuta marmora

-

us fru&ium fantlitatis adfcripforit. — Traeít,

infculptis epitaphiis adiguntur alienam glo-

vacillat humanum ftudium , ubi rion requi-

riam loqui, quam ipfa non intelligunt, Quid

ritur DEI auxilium ; nil enim poffumus, fi

prodef: in cinerario fotdefcente tam ambia

divina fimus ope deítituti, omnis nofler

tiosé quzefita memoria? quid é faxis emen-

labor inanis eft; & fuo fruftratur fine co.

dicat fplendores, qui in umbris jacet fquali-

dus? & plerumque tor

atus: qui de re praclare geíta. gloriam

quetür ubi Ae['c,ï, &

fibi atrogat, injuriam DEO irrogat, quód.

laudatur, ubi non eft.

40.

. que illi foli debetur, fibi ufurpat. — Tametfi

Quamvis modica fint , qt;æ peragunt

excellat quis. loquendi energia, pingendi

homines, adhuc tamen vanam ex ijsdem,

Audacis- Ofa«

MA Lab -0 m o u o T MM m

elegantiá, pugnandi fortitudine , fcribendi

nituntur gloriolam extorquere,

(

-c?). —s.

claritate ,. canendi fuavitate , f1 tamen ex

fima Judzorum arrogantia his à Propheta

hifce vanam aucupetur gloriam flillicidio

coércetur minis: Fa&hi fune Principes Juda

veneni totaín inficit , & corrumpit excel.

qua[i affumentes terminum ( fcilicet. alie-

lentize przeftantiam: utilitas quz ex . crea-

num ) fuper eos e/undam quafi aquam iram

turis eruitur, hanc Deus hominibus cedit ;

"mtAm , G ego quafi tinea Ephraim , &5

- fed tetagloria, qua ex iisdem oritur, fuam

quafi putredo doms Tuda: quamvis ex fa-

Proverb,

vult effe; quia * wnmzverfa propter fé ipfum

cris Expofitoribus pleríque cenfeant , pu-

N NEIUP LE CHAPPERMETILUA 0 H o

operatus e$$ Dominu : neque hoc vectigal

tredinem domüs Juda fuiffe teredinem offa,

gleriz , quod ex creaturis fingulis DEUS

& ligna corrodentem , & de cujus cor-

exigit, hominibus vult cedere , càüm per

rofione intus ntedulla putrefcit ligoi ; &

Ifaiam dicat :

64). 43.

Glarfam eam alteri »osn

:

alij velint, effe ipfam putredinem ex corro-

dabo,

fione invegam; ut ut res eít, 3d unum

il

^U g, H PFO

Refert Herodotus

38,

Agaíficlem *pätrïa

certum , Principes Juda raginis pauperum

extorrem factum fuiffe ea de caufa , quia

gloriofos, & inani elorià árroganter tu-

tripodem , quem ipfe ludis obtinuerat;Deo:

midos effe putredif $ muldtaitéos, nifi for-

non confecraverit , íed donum iftuc domum

táffis humiliter fap&nt, & animi demif-

LÀ

*

eos

*

retuiiffet.

Profe&ó extorres 6 coclefti pa-

fione — calamitatem . detorqueant

s de in«

tria fient, qui gloriam fibi atrogant , quæ veró ambitiosá elationc enutrio

LE TEL - EM r M E

cundg

l

. Deo inferviendum , quia eft fummä bonus,

631

'e'und'a adh;;c putredine gloriam infolen*

ex eo putat poífe eloriam aucuþarï » eoquia

ter aucupari: boceft,quiinani glorià atro-

plus cateris poffit ftomachum ingeflis efcu--

ganter intumefcunt,muléta puniendi funt pu«

leatis onerare: fedifti non gloriz proprias,

tredinis, nifi detumefcentes , ac refipifcentes

confulunt, fed Zabulo facrificant.

41

humiliter (apiant, & animi demiffione cala-

Refcrt Cyprianus de aleatoribus;Zabue

mitatem declinent , quz ipfisimminet ; eos

lum primum aleam inveniffe, & huic fuiffe

—— —

autem efle putredini tradendos , qui de ipfa

Ílatuam confecratam , cujusingremio tabu-

"adhuc ineunte putredine gloriam aucupan-

la infpiciebatirluforia, in qua vellet fibi ab

- Dv penie,

tur : fcité Tertullianus de maligné poeniten-

aleatoribus facrificari, antequam ludum ag -

tibus appofite ad rem noftram interpellans il-

grederentur: tales funtimprobi, qui non fo-

los ad defiderandum ex priftinisaliquid glo-

lüm vitiorumfomites quarunt, fed ijsdem

tie ait: Velut poya,cum jam in acorem , vel

etiam triumphant. Nullus quafi eft, qui -

proprié non fludeat glori in negotijs : ab -

amaritudinem fenefcere incipiunt ( feu pu-

treícere) ex parte aliqua tamen adbuc ipfi

illo nil frequentiàs auditur , quàm id mez

debetur prudentize , mez fuit vigilantize 3

gratis fua adulantur. Sicutenim poma cüm

jam putrefcere incipiunt ; & acore, acama-

meá fi fuifletnegotium ope deftitutum, fta-

ritudine infici, c«àm tamen nondum putrue-

timcorruiffet : in bello paffim flrategus fibi

rint, adhuc partem aliquam retinent , quze

vittoriz gloriamarrogans ait nifi tale con-

»

priftinum faporem fervat, nitorémque reti-

filium duéctoribus dediffem exercitus 5 nifi

netantiquum , de quo adhuc poma putredini

copias quavis difruptà morá provocàffem in

mox tradeada gloriantur: ita qui mundanam

hoftes, milites ita direxiffem , nunquam vi-

gloriam nituntur enancifci per geíla , quibus

&oria ex noflra fletiffet parte: in officinis

putant, aliquid nitoris in ipfos derivari ? non-

ait attifex, neminem novi mihi in hac arte

nifi de portiuncula, quam credunt nondum

parem, opeta mea, qnanti à peritisfiant,fatis

putredine corruptam , perindegloriantur, ac

exploratum habeo.

O lomnium in rebus

iv

poma;quzut ait Tertullianus , in acorem ,

fluxis inane! quid inanis gloriolz illicio in»

/

vel amaritudinem incipiunt fenefcere , ac pu-

anius ? fcité Syracides de vaniffimis hisce o-

IT

u

trefcere: quód fi poma ipfa loquerentut;hzc

ftentatoribus,

Vana jpes , ait s & mendaci- Eccdlef. cap,

proferrentverba; quain nobis fuperft mo-

wmviro in[en[ato : && fonmia extollunt dm - 54. 9. 1.

dica hzc pomi portiuncula nativum , ac in-

grudentes,

corruptum fuum fervans aitorem fatis indi-

€at, qualianosintus inmedulla , & forisin

d $.VE

cute fuerimus: nimirum vifum depi&lis co-

loribusalleximus, & guftui dulcorato fapore

Ex&ggemm Lominum l;zdk;wni.

artifimus. Quidni putre pomum, acin fui

fqualoris jignorninia tumidé fuperbiens va-

anifzma eft fraus ;5 & vana mundi glo-

namaucupatur gloriolam, quàm arroganter

ria fumu , qui[icut ex alvearjs apes mellis.-

ficantes abipit * ita in bhomine probos

prafumit inveni(fe : nimirum vel in ipfapu-

tredine adhuc rimulz vanz gloriz patent : &

excutit affeilus , mellificio

s$ncumbentes vir«

homo affaetus cenodoxiz indulgere ; tametfi

putrediai extradatur in fepulchro , & vermi-

VHLHILS.

bus abfumatur corrodentibus, adhuc defui

Uid aliud hominislauseft quàm va-. — 43*

Íqualoris ignominia aliquid nititur gloriole

niffima fraus? quid mundi gloria ,

aucupari, & cumnon poffit ampliüsipfe cor-

Principum favor , hominumhonor,

l

o

ruptus putredineloqui, id munus lapidi in-

aliorum commendatio aliud e(t, quàm ven-

jungit fepulchrali, ut qua arte , vel ícientia,

tus, aura, flatus, bullà, furnus, vanitas,

J hh

aut officio excelluerit, quiibi tumulatur,po-

ac merum lomnium ? quapropter Apoftoius

fleris illactranfeuntibus enarret 5 an nonid

fcribens, ad Galatas ait: $j quís exilimar ,

perinde dixeris effe, acex portione aliqua ,ex

f 4liquid effe yeim wibil fit , spfe fe feducit :

putrediuis contagio fuperflite futilem extor-

quando ruftici ex alvearijs mella colligunt ,

quere gloriam? càm jam fqualidus jaceat ;

tuncfumo apes abiguntur,ne fuis aculeisma-

acputrefcatin tumulo, adhuc de nitore pri-

nus vulnerent mella furripientium.,

Quid

ftino fibiaduiantiüs eblanditur, przfumítque

aliud fumus prodit , quàm vanamgloriam ?

atropanter eam in putredine enancifci glori-

huncfumum nititur cacadoemon immittere ,

am, que &ipía putrefcens maléolet in fe-

quó mella bonorum operum diripiat , Geno-

pulchro; & guefiputredo domus juda , qua

ftras nobis furripiat opes : appofité D. Bafi-

fuum in captivitate fqualorem inanis glorio-

lius in Afceticis : Odizm , quo-apes fumim -

Iz aucupio adnititur delinire,

profequuntur ,eos figuificat , qui Deo emellifr- —

41e

Quid ni? improbi non folüm vitiorum

cant ,renulla «qu ofendi, quam bumanarim

fomites nefaria quxrunt folertiá , fedijsin-

laudum fumo;ideóque hunc fumum debemus

ventis triumphant , ut enim ait Salomon

à nobisabigere; ne tartareus hoítis mella no-

Proverb, cap, 2. v. 14.

Exultant in vebns

ftra furripiat,ne fi quid ftudia noftra praefefe-

UER i esacs ii - 'suzéta MU GN

pelfimis , ille plurimum gloriatur , eó quia

runtfplendoris, isinfüfcetur, — "Tametfi po-

tuiffet omnipotentis artificis Dei manus to-

absque capitis lzfione laxiori hauflu plures

poffit fpumantes vino calices xficcate: alius

tam mundi fabricam , & molitionem uno

| abe

Kkkks3.

632

É Differtatio XXIX.

Á

äbfolvere momcnfb , fatius tamen cenfuit

hibent vcrnantibüs tenitentem rofis : diyit

certis dierum intervallis creaturas € fuo ni-

Autem Deus,

Fiant luminaria in firmiamene Gene[, x. , .

hilo traducere ad lucis ufuram, & pro

to cali, & dividaut diem, G neBem, &5 fint

i4s

Erifs

venuftare natutis, ac dotibus.

in figna , G tempora, &5 dies, && annos,ut

mf o

44

Primairáque die condidit Deus énihilo

luceant in frmamentoceli ,& illuminent tera

fi V, l('

ceelum empyreum ab fplendoris,&lucis copia

ram , fecítque Deua duo luminaria magna»

]

fic denominatum , éítque auguftiffima Divi -

luminare majus , ut preeffet dies , && lumi»

nitatis fedes, Beatorum domicilium ,

in

Sed

nare minus ut prae[fet nocti ,. && ffellas.

quo innumerz Angelorum miriades divinas

filux quzvisà fole dimanat; perinde ac rivue

( Getf. 1.'7;'.

$3*

coucinunt laudes, — . Dix£eque , Deus fíat lux,

lus quivisà fua fcaturit origine , cur nonni(a

&fallaefllux, — Re&e fapientiffimus artifex

quarto die folem mundi lampadem , & cujus-

Deus mundi fabricam inchoaturus in fui opi-

vis lucis fontem accendere diítulit , & noa

s

ficij propitium aufpicium lucem flatim ac-

priüs hzc duo luminaria ftazim primo die

cendit , ne quicquam nifi in luce poftea fe»

condidit , ut noclem dividetent , acà die die

ciffe videretür ; ficut , quae mala funt opera

ftinguerent ?. cur triduo antequam folem

dicuntur in tenebris fleri ; ita quze bona funt

conderet , G comimunem mundilampadem

nonni(i aufpicio lucis prodeunt; bona erant

accenderet , lucem duntaxatrudem , & im-

cundla , quzererum Conditor fecerat ; pre

becillam praemifit? filux à fole, perindeac

viam videbantur lucem exigere; cujus benee

rivulus à fonte dimanat, cur volucrit , effe-

|

ficio ftatim paterent , fed «ur folem lucis

&um fuam antevertere caufam , & mundo

fentem , à quo reliqua in coelis fydera fuos

praelucere? éftque dubitatio,quz diu pulfavit

hauriunt nitores ; & lunam fplendidám no-

Theodoretum , qui zit.

Luminaribus crea- Quaff. 14 um

€&tis lampadem;accendere die quarta diftulit

;

t ad quid priàs fatta efl lux ?. Qued fi ía- Gemf.

primaenim die coelum condidit empyreum ;

pientiffimus mundi Opifex Deus , cüm prie

& Angelos à quavis materiei craffitie defce-

müm unumquodque viventium produxit ,

catos, terram qiüoque & aquam traduxit ex

cognatam eidem indidit virtutem, quàá fuas

nihilo, ac inunum commiícuit terraqueum

exereret vires, fuósque produceret etfectus's

globum, &nullustum rerum ornatus viíe»

cur maluetit effcctum folis fuam per triduum

batur, fed ftatim imperio divino lux quase-

prexceffiffe caufam ? « refpondet Theodore-

dam inaquis coepit corufcare , fuümque ni»

tus : Jgitur Incem creavit rudem, & inbe-

d

torem perlonga , ac lata diffundere fpatia.

cillam prima die ,& luminaria magna quar-

4f*

Secundo die ,quem lux illarudis , & ime

t4 die , quemadmodum ei libuit,

becilla ei fimilis , que fplendet ; chm abeunte

Putárim voluiffe Deum , ut folis crea-

N

48.

aoGe dilucalum inítat , illu(trabat ; orbes

tionem pracederet lux , qua « ccele empyreo

ä

coeleítes exiftere funt juffi; niedij inter aquas

€oepit. prima die in aquis coruícare , séque

fuperiores , quas criítallinas vocant, & ine

per longa, ac lata'fpatiadiffundere , ne fol

feriores, feu elemenzares nullisnondum fy-

unquam inaniter gloriaretür de primigeniá

gi

deribus illuftrati ;; fed medio intetítitio fu*

lucisorigine; & ne de proprionitore, tan-

Ípenfi inter aquas harebant , nuiía externa

quam de re fua tumidus fuperbiret , fibíque

*

incitatione agitati,

fulgendi gloriam arroganter vfurpatet: hac

l

46

Die tertio füblatáaquarum, actelluris

vana glorie , ut pracideret Deus , ac am-

confufione tertam in Ípeciem magni orbis

putaret incitamenta , ei quemadmodum li-

s

elomeravit , G aquz in ejus cavernas rece.

buit , lucem éreavit nonquia timeret Deus

dere juffze funt , & vel flu&tuare in pelago ,

folem potuiffe de furo lumine inaniter gloria-

of aj E

vel currere in fluminibus, vel quiefcere in

ri, nectamidefuperbire , cüm ipfum nullus

RIZN

lacubus, ac ftagnis ; & terra l'ulcepto divi-

fuperbiz tumor inflet ,^ nec affectus vanze

Í

|

nonafdato germinandi,coepit ftatim herbas,

gloris pulfet , fed ad hominum eruditionem,

& fructus profundere ; arbores viíz funt foc-

ne de propriss dotibus gloriarentur , necde

tibusgravidari, campi fegetum maturitate

qualitatibus fibi inditis fuperbirent, fed fa-

—

flavefcere; fluminum ripz mira ftirpium va-

tagerent omnem p

recidere vanae g?oriæ cap-

.

rietate veftirit non quidem ut modóé contin-

tanda& occafienem,

git , campos non fluétuare fegetum copijs

Hinccumexul Abrahamus é

patfi'o folo

49

niíi aratio fationem , fatio occationem, occa-

peregrinaretur in Gerara Regia Paleftino-

tio farritionem ; plantatio putationem prae-

rum urbe , & dixiffet de Satra uxore fua , Se-

ceflerit , fed omnia heec conjunctim , & eo-

rormeaefl Miftftatim AbimelechusRex

dem tempore proruperunt , adeó ut plantz,

Gerare Aule Proceres ,' quiSaramle&iffi-

Pe--— (— — $— — 54 — — — FD

& atbores fimul radices egerint , incrementa

mam foeeminam corporis venauflate ,. vultás

fubjerint , in ramos fe dilataverint , folio-

pulchritudine reliquas omnes precellentem

rum ornatu fe ve&icrint ,& fru&uum copiá

foeminas ad fe ducerent : cümque putaret

E tyO 5

ditefcerent.

Rex non uxorem,fed fororem effe Aorahamit

Z

47

Quarto igitur die tantàüm áccendit re-

d

voluit , fibi (ociam habere à thialamo : fed

/

rumOpifex Dcus , diurnam mundi lampa-

adfuit Deus pet f/zmnium Abimelecho , &

V

dem in Íole, & nocturnam in luna, & reli-

caftz fcmini fluprur; preproperé prohi«

d

qua fydera ; quz veluti gemma collucent;

bens feveriífimis etiam fuppliciorum mie

ut Saram intaclam refli«

[

vel florum Qinxüar Vetiant ; ac paradifum ex-

L]

gus ihjunxit Regi '

teres

[

1

J

j

. Deo inferviendum, quia eft fummä bonus.

tueret Abrahamo, Obfecufus Rex Numi-

Hinc Magifter Chriftus duamvïk nun.-

T

|

[-m,,v

nis pracceproabítinuità Sara, quam honori-

quam provocaverit Auditores fuos ad vultüs

h

hilaritatem, nec multó minus luxum ullum

bus duntaxat eft profecutus, eámquead Ab-

rahamum muneratam mille argenteisremi-

ijsdem fuaferit, permifit tamen, imó prze

ii

* G'en,ef; *0.

fit.

Ecce mille argenteos. dedi fratri tu0 ,

€epit jejunantes ritu Patrio unguentis illini-

'U. I 60

bec erit tibi in velamenu oculorum ad omnes ,

ti , quo jejunium diffimularent.

lInge

qui tecum funt.

Plura, &pulchra inge*

caput tuum ,ue videaris bominibus jejunans ,

G. U. 17«

nios& excogitárunt facri Interpretes in hoc

heceft odore, acnitorevultüs jejunium te-

Sarz velamine expendendo,prz czeteris Abu-

gas , ne homines obfervent abftinentiam ,

lenfisait : boc erit tibi in velamen oculorum.

quà carnis coérces infolentiam.

Pharifzi

lÀ efl , de illis mille argenteis emes unusm ve-

enim , cüm jejunarent, omnia fibi figua hila«

lamen : .0 quia mulieres boneffe maxtmé

ritatis ,. precidebant , & omnem interdices

virgines velaut uultum fuum , ne videantur ;

bantletitiam, quo omnibus teftatum face«

ideo vocatur velamen oculorum.. SedfiDeo

rent, Íe mundi voluptatum contemptores

revelante, & populo promulgante jam con.

effe, & luctueío, afperóque jejunio ope-

ftiterat Abimelecho, Saram non forcrem,

ramdare. £E contra Chriftus jubet, neje-

fed dxotem effe Abrahami, ut famatota ur-

junantes quidquam de confueta vitz ratione

bepopulariter percrebuit ; cur Rex mille ei

immutent ad oftentationem jejunij , quin

argenteos dedit ; quibus velamen fibi com-

potiüs pro more regionis injungit , ut caput

pararet oculorum ? fi velamen teffera erat ,

ungant, fintlato vultu, orehilari, fronte

ac fignum virginitatis ; G Sara non ampliüs.

ferena , ad occultandum jejunium,, ut fecreri,

virgo, & puella erat; fed uxor Abrahami ,

ac finceri operis przemium referant jejunane

É1

D

tes, Saraàpriftinanoluit recedere incedene

cur voluit Rex Saram virginitatis fignum , ac

Ju

inculpate pudicitiz fymbolum fibi emere ;

di coníuetudine , uti velamine ab Abimele»

ac ufürpare ? an quia Abimelechus à Sarze

cho fibi dono datorefpuit , ne peroftentas

tionem excultze continentie 4 .& caflitatis ,

amplexu , tactiique omninó abflinuerit , ac

intactam , & proríüs incorruptam eam ad

vitium vanz gloris intus irreperet , G quod'

.

Abrahamum remiferit , & ab Aula dimife-

foris virtutis proderet nitorem , intus foe-

dam contraheret vitij turpitudinem,

Ne

rit? nimirum quó fuam Abimelechus pro.

deret continentiam ; Saram perinde dimiíit,

igitur alij noftram laudent continentiam,hanc

ac fivirgo fuiffet aulam ingrefla , quia talis

potiüs prae nobis feramus cautelam , quia fze-

etiam fuiffet egrefla , nullo con(tuprata re*

piffimé virtutum officia prodere, eítilla per-

)

EEE

vioamplexu.

Vel fortaffis, quia cum Aulz

dere,

4

Proceres ad Regem duxiffent Sarám feemi-

Qui per loca proficifcuntur malé tuta,

j!.

natum pulcherrimam, finiftra in populo fu-

ut quod fecum deferunt aurum , cuftodiant

fpicio exorta fuerat, quá innocentia foeming,

illudin calceis , caligis, cingulo, toraci , pi-

& Regis leedebatur virtus, per inconfultam

leo infuunt , quin plerumque etiam in ba«

lingaarum garrulitatem , voluit Rex hoc

culo reconduat, imó & inftomachum, ac

velamine tegere, ac protegere Sar& pudici-

ventrem etiam demittunt , ut olim fudzi

tiam ; immo & extergere , fiquain popu-

Hierofolymis in obíidione illius urbis, Quid

lo orta effet prava cogitandi occafio : non-

ni ne metallum amittatur , cirm aliquid in fe

nihil fortaffis devenuitata fuit Sara,cüm val-

pretij prefeferat,fummis cuftoditur cautelis;

dé tenera fit in venuftioribus feeminis hone-

abditur ne ullum detur fignum , quod ad(it ,

*

flze vitz valetudo , quamvis ut fcribit D.

ait enim D. Gregorius. — Qwi £m itinere de-

Xib 2.Moal,

t

In epift, ad

Hieronymus, Nen fit facilà malum de per-

pradari foremidat , ab[condat , neceffe efl ,

eAp. 30.

Óóona, quaportat.

Àn non quovis auro eft

| Ruilic,

fetla atatecredendum 5 quam vita prateri-

t4 defendit,& bonorat vocabulum dignitatis,

virtus pretiofior? hacenim coelum emimus ,

Proni funt;ac procliveshomines ad infuícan:

& illononnifi terrena ;ac fluxanobis compa-

dum alienz fame nitorem, ideóq; Abimele-

ramus; virtus animum ornat, cüm aurum

i

chus,ut famz confuleret fortaffis laefx Sarze

nonnifi in extima corporis fuperficie , & in

ex fola aura palatij, pretiofum eidem faciei

veftibus fplendeat. — Quód fi virtutis pre-

tium , quo Regnum ipfum coelefte nobis e-

velamen fuppeditat, quod eft honeftae fcemi-

nz ornamentum fimul , & virginitatis nota-

mimus , longé excedit pretium auri , quo

)

nonnifi fluxa coémimus; cur non folertio-

mentum ; fedSara (ibi bene conícia pudici-

ti2 fervatz, hocnon legitur adhibuiffe ve*

resfumus , ac cautiores in virtutis cultura,

lamen , quia càm effet ornamentum virgi-

& in ejustuta confervatione ? prafertim

cüm ubique locorum mundus , caro , & caco-

num aliquid fortaffis ,, inde potuiffet vanze

doemon eidem infidientur ? Officia virtutis

glorie haurire ; maluitque propterea vela*

men non admittere , quàm animi demiffio-

exponere oculis , auribüsque alienis, perinde

eít, ac furibus, ac itinef

nem amittere ? ornamentum velaminis ex-

»

um -graf?ato;ibgs

clufit, ne vitium vanz gloriz accerferet , ac

aurum oftendere,

—

velamine obtegeret,

Virtus enim fua gau-

ldque caufe , cur Ezechias fuos perdi«

$1.

det (implicitate, neque adfcititium, ac affe»

derit thefauros ,. quia nimirum eos oftendee

WO-C WUU M

&atum ullum cupit ornatum , neque fe ip.

rit , quapropter Chriftus,

[4

Nefaiat finifir& p aeip. cap.

fam prodere.

Incuftodita — 6.o.;.

j*

iu4, quid fac(a: dextera tua.

li

vi:-

63*&

Differtatio XX1X,

pe

vittustuta non eít ; qusncs alijs patet, in di-

bellum magis duceretur , quàm gereretur,

le

Ícrimine verfatur, quapropter monet D, Hie-

neutris martis aleam tentantibus : ta»dein

tü

ronymus contrà Luciferianos.

Conveniat

ex Philifthza gente prodijt Goliathus ftatura

Cap, 6;

f

unnquigue cor fuum , & in omniuita in*

gigantea ; armuque robori patibus fcrox

y

veutet, quam varum fit fidelem animum in-

hic in val!emrer;e& vocetruculentaad pug-

[

veniri , ut nibilob glorie cupzdzmtem zibil

nam provo*av:c . fi qvm ex toto Hebrxorum

f

eb rumufculos bominum faciat , qui enim

exercitu aw.erct procm'e acin fmg-a áre de«

yc

fuum propalat jejunium non Deo jejunat,

fcendere certamen , ac dei xmperio uu;ufm"

bi

fed fibi,qui virtutiseftjejunus;fit opere bono

gentis dimicare : cámq; infolenti arrogautia,

Vacuus ; qUI manum extendit pauperx, utab

ac barbaro faílu minas fpargeret, & convicia

(

£0

adftantibus obfervetur, Deo nonfaenerat ,

pmfertetmïkhræos , nullus ex iftis fuit ,

Hi

Íed vanam fibi pecuniá ill4 emit gloriam; quà

qui in vallem defcenderet pugnarurus con-

opus bonu perdit :

affinia funt virtutibus

tra Goliatum , tametfi à Saule Rege non fo*

p

vitia, & pralertim iftud vanz glorize, quod

lum tributorum fuiffet immunitas pr omiffa;

ul

cum velamine virtutis fatagat fuam tegere

& divitiarum ingens congeries , vcrm Ptsam

Qu

ex

turpxtudmem ,cam prea't 1plendore e,us-

Q regi& filiee nom!e , 'ac fplendic (amum

dem, &quo occultiàs affeclat , quis vitium

-conjugium el,

(ä!

( ad meundzn fi»gulare

p

obtegere, illud

manife(tiüs prodit, quia ut

certamen permoveri pateretur ;

vippe gie

h

lib.iiov

Ícité $, Gregorius.

Peccatum peceato Ad-

gantis truculentia , X corpotis m!u di pro-

m

ral

vocatore vaílitas terrorem omn:um animis

da

dit, qui culpa , quam fecit , pg:rocmm ad-

jungit defenfionis ;

appetens vanze glorize

in

incufferat.

fo

id incumbit &uoq , ut velamine virtutis 1u-

Eo tempore David

!, qui pablo anie ex

$4«

j

um zcgas vitium , fuperbus enim exambi: ,fe

mlaRegw Saulis , ubi Pfaltem egerat ,aai fua

al

mamx

mum ctedi ; x pmd:gus liberalem ;

fuerat pJ.zUJ.'J. remiffu? , reverfus ad fratres

I

aVvaru sí

olertem; temerarius fortem ; ambi-

miffus : E paremc cufii cc meatu, ruríscue mue

fi

twusäd? 'ttem ; inhumanus juftum ;j timi-

nufculis ad 'Tribunum perferendis , audità

L

"I"i

dus cautum ; & humana ambitio vanze g,i«:)-

Goliathi feroci

b ci 5

& infultatione , qua Heb-

fIx

rxos laceffere non deflitetat ;

& obíervata

tiolz infolenter candidata fatagit orhamento

i

virtutum vitij exornare turpitüdinem

led

tïepxdauone in Hebreis timore percitis ; ab»

&

dum virtutum famz adloborat ,

Vitiorum

fterfurus fuz gentis dedecus , fecum cogi-

ü

ET

ux-v

fceditatibus pronius militat , ac foliciti

tavit periculo fuo ceeterorum pudori coníu:

itudet

Scice !

,ro

Uu,

nes Sarisberienfis Carno-

lete, ac velle : contra Goliathum ad fingulare

tenfis Praeful pro;apsam deícribens vang glo-

certamen defcendere ; quod cüm adveriiffet

G

Lib $: Polig.

xix ait,

Si quempiam inanis gloria flimus —

Eliabus fratrum natu maximus

iuflit , eum

D.

55? *e

lat , nece[fe efl , ut per abrupta virtorum.,

cum objurgatione ad fua paítua reverti ,

n

Hoc eff autes , quod nobile.»

Pïæt'äpï TÓHat.

f/ "

ac inconfultam ferociam in tuendis gregi-

N

cenfetur gitium , 4

vv r

0«3'»6' bumaue frag az/z-

bus in reliquos prodere Opili iones , ac re-

1atis demulcet. ingenium , ut vix [it , vel a

lmquere arma viris.

Snd David licét ad*

f6,

praclaris mentibus .z!zem.m, nam 6 ortut s

huc adolefcens ab incepto non deftitit aufu,

nobilem babet , [uique difpendij proceffum ne-

vites , animósque fuggerente Numine ,

q

Jcit ; antequam à i faflicio corruat , quad 0p-

" imó ferventibs fe fentiit defiderio æf'ma"e. 4

M

tävlto

Nam $ de fe inuicem vitia eriuntur.

Martemque tota przcordia fpirare

; quod

üi

Zt inanis gloría etiam in virture artginis fue

cüm ad aures Saulis Regis delatum fudïet,a-

(

dolefcentemi accerfivit. ,

cui imparitatem

fgit raditem : in quo euim quis pra cateris

us

pollet , i2 e0 nifi adfit moderatrix gratia fa-

objecit certaminis, ut &i inexpertam contra

fed David

t

eilins intumefcit.

Vix tamen cyi qui va*

mitem veieranum militiam j

li

"4 glorzæ non infflat , €& eam, que ab ho-

fubridens reipondit acriora à fe fuiffe in

i

goigibus ef! , nou concupifcat laudem,

d

fylvis inita cerramina contra rugientes leo-

D

banc alj virtute, al virtutis imagine, . alj

nes , aliásque ferocientes belluas formida-

L:

natura , € fortuue benefieio profictfeun-

biliores Philifthzo gigante , cujus bellica

£.

virtus magis in lingua eflet, quàm manu:

&i

Rarifunt, qui vang glorxolæ appetentes

hac deéle&tatus Savl refponfione , animíque

£?

pPneüt

Y

noníatagant eam ab hominibus, vel virtute,

magnitüdine pugnam poíc

Sedat

ermittit

h

vel virtutis imagine, velnatura , aut fortu-

& ut humana przfidia cum divinis neóle-

t

nz beneficio fibi comparare; & proprice

ret , armis & egwmpm ex fuo arimamene

tario jubet adolc

Ícentem mumn ;

magis

Y

glonæ adeoíunt hominés amantes , ut vix

D

pati poffint ab alijs fuperari: teflem accer»

tamen id patientem , quàm optantem ; cüm

l

fitom volo Saulem Regem : arma moventi

premunitus jam. edet Numinis fiduciád ,

busPhilifthzis pro inveterato odio in H*b-

H

quovis ferro , & chalybe firmiore ad re-

IX0s,non öxfism locárant inter fe caitra Heb-

tondendos ho

fliles ictus ,. &.ad palmas ex

l, N

OR le

rzi, & Pbhilifthzi, utrinque incolleparati

inita pugna legendas ; quapropter depofi-

V, 7.

?

ad pugnam , fi fortaffis hoftis in vallem in»

tis ferreis muriimentís , armisque , quibus

f

terjeclam conferturus certamen defcenderet,

)agis gravabatur , quam ad prelium ex-

quod mutuis clamoribus crebró pofcebatur.

citaretur , fecufn tantüm tulit baculum , pe«

«

Jámque quadragiata cffluxerant dies, cum

ram, fundam ) & lapldcs dc proximo fe-

id

lectos

L

/

-

D&o ïnfctvicndum ; quïä eft fumm&r bonus,

de

Pra

——

peram , fdndam ,& lapides de proximo fe-

omnibus eidem cedem moliretut.

czeteris fanctis PP, S. Joannes Chryfofto-

le&tos torrente , & ita Numinis obarma*

tus fiduciá defcendit in vallem contra Phili-

müs in homilia de David & Saul multis phi«

lofophatur ,. ac fubtiliter perveftigat hanc

fthaum , feilicet inermis quoad .humanas

vires , & absque ullo dimicationis appara-

praconcepti odij in Saule caufam . contra

Davidem : cüm enim |debuiílet Saul fua fe

tU.

1f:

fateri forte- contentum , quàd puellz ei

Cumque Goliathus Davidem contra fe

mille attribuiffent,càm ipfe nil vicloriz tri*

venientem infpiceret inermem , indigna-

buiffet ; e& quia forfan talis in Ifra£le pet«

bundts juffit & confpeétu abire fuo imbellem

canem , nifi ftatim mallet pedibus proteti ;

crebuiffet fama ingenio evulgataregiz adue

lationis ? nihilominus cüm nil egiffec Saul,

corvísque dari in pabulum , fed David ani-

mo, & lingua retundens Philiftzi convicia

cui aliquid victoriz potuiffet tribui , ade

huc indignatur , eó quia puellze pfallentes

poít velitationem verborum , ad decretori«

um fe accingit cectamen fpectantibus utrin-

illi tantàm mille tribuerint, & Davidi de-

cem millia attribuerint , appofità S. Chry»

Hosnil 4de

ue & proximis montibus exercitibus varia

Da'vid. (

&xfpeélatione fufpen(is , quin Philifthai de

foítomus ait :

Etenim [i Rex ad bellum.,

Saula.

finiendum , vel paululum. aliquid momenti

parta jam victoria quafi certi voce hilati epi-

nicia fibi canebant : cüm é converío ex Heb-

contuliffet ,. reiià tunc ditium fuiffet Saul

in Gmullibus ,

David im decem millibus.

rzorum exercitu potior pars temeritatem

damnatet adolefcentis , cüm alij incertze

Quid fí ipfe quidem pavidus ,. ac tremeus

fortune aleam committerent certaminis,

domi [edit in [ingulos dies mortem. exfpe-

h

am Goliathus toto corpore cataphraétus

&ans , bic autem totum . facinus peregit ,

adolefcenti obviat ore minans , & manu

an non ab[urdum erat , eum , qui uibil ad

depellenda pericula contulerat ,^ ad id in-

haftam vibrans ; fed David raptum & pera

filicem 1llicó funde imponit, quam ictu

dignari, quód bic plus laudis tuliffer? nam

fi indignandum eraz ; Davidem potils con-

tam deftinato librat , ut excuífum (ilicem

mediz Phili(tzi fronti infigeret , caput in-

veniebat indignari , quod cim folus totum

gelilfet ,^ alterum baberer laudis partici-

fringeret

, €0 impetu , ac conatu , ut fra-

&o ccrebro excu

flus filex fixus hareret fron-

€7L»

*

47*

üi: & gigant

ea moles proftrata caderet victa,

Sed hac S;fxulis indignatio non ab alie

& (imul inftar bovis,;

icta infronte ; . tunc

fonte fcaturijt , quàm ab appetitu, ac fiti

David celeri pede ad proftratum cucurric

vanz gloriz , cujus , cüm effet Saul appe-

Goliathum , & detracto gladio , eductó.

tens, totam fibi tributam laudem voluiffet j

adeó funt Principes gloriz , ac laudis appe-

ue ex adverfatii vagina proftrati hoftis ca-

quod pro opimis fpoliis ad

tentes, ut vel alienas laudes fibi ufurpare ex-

ut amputat »

Regem defert Saulem

in fymbolum delats

ambiant ; neque facinoris unicé patrato-

rem ia elogij confortium admitti fuftine«

viétoriz.

ant.

i

Hoc

fpe&acuib cum uno Goliathi cor*

"Vox illa adgratulantium puella-

f5

iam animis Philifthzi ,

rem: percu[fit Saul snille , 68 David decem.,

pot

e ceciderunt et

quiin €

ffu(am mox fe fugam dedére perfe:

saillia, Ícintilla exitialis füit , que odiorum

Hebrzis, qui ere&lis ani-

excitavit incendia ; quàd fi ut vulgatafert

quentibus tamen

mis terga fugientium in

fli&is vulneribus ,

paremia ; mulum fie [ale faerificium., *

íffére, & fuga-

jta & nulla fine invidia felicitas; nunquam

cedibüsque cruentis percu

tis, cmfisque hoftibus , reveríus in civita-

eftignis fine fuo fumo: mellis dulcedinem,

& rofarum fragrantiam fparferat trium-

tem vi&tor exercitus , letitià geftiens, fpo-

hum egit pro patta tam

hus ifte , quo gaudijs , & gratulationi-

lijs dives , triump

L

us fauflis omnia refonarent

?

.

: Ífed repen:

infigni viétoria ,

in quo Saul Rex cum Jo-

tinos fellis imbres effudit livor, qui & om-

nata, ac reliquis filijs curru regio fublimis

vehebatur Regio diademate coruícus , fe*

nem diei hilaritatem corrupit, & animo-

rum ferenitatem feedavit.

Adeó vana glo-

|

queb

antur alij militie Duces ,. quos inter

adole

(cens David author public letitize

ria alienz invidet laudi , ut eam proprium

cenfeat dedecus ; adeó malignantis eft na*

veítibus , & armis Jonatz refulgens, . An-

at

te currum !plurima Philifthinorum praib

ture , ut alienum corrumpat fplendorem,

quó illuftrior ipfa-eniteat ? fibique velit tri»

turba fonante compede vincta , acin beilo

vidla.

Huic agmini triumphali obviam

buete , quod alteti ex generofo virtntis ftu -

m puel-

dio debetur : hinc non mirum , fi quem

ex urbe prodijt pleuus. Hebraaru

larum chorus feftivis cantibus ; ac cho-

vana gloria pulfat , pracipitem in plura fcc«

i

*

nicium ado.

Jeraagat , & velin ipla adblandienti-

reis victores falutantium ,& epi

Et pruin £^

um laudum malacia naufragïufn,

É Res. 6

lefcenti Davidi occinentium.,

appatet,

bant mulieres luden

ts ; Atque dicentes ?

:|

i 18.'v. 70

& David decews giillia,

j

Percu[fit Saul mille,

fed ut felicitatis comes eft i

nvidia, iratus

*36?&'»?3*!?5

eít Saul, cui di

(plicuit puellarum plaufus ,

idque caufz fuit ,

ut non reétis oculis Saul

amplius Davidem a

fpiceret , imó & modis

L1i

Verani de Ajï?&ibw Tem. l

r

o

93

- Differratio XXIX,

. &, VII.

jam poffmodum , tardigue diferne , ingi:

mie me aliter 2gere s

$

quod fcie we alsrer

ducbeaffe ».

| Eji inanis gloria [copulus, in quem

Idque fortáffis caufe , cur Jobus cum

9

ilifa virtus , vel naufraga perit ;

ab amicis argueretur iniquitatis , ob quam

vel plurimum patitur

acerbis à Deo plecleretur. dixit,

Si ja-

Cap. 9. *fe:f...,'

detrimenti,

29,

J'ificare zme voluero ,. 0s meum condemaa-

— Stinanis , & futilis gloria, immanis

j8.

bit me, ff democentem offendero , p'avum.»

* , fcopulus , ad quem , homines im-

me comprobabit : quafi dicerct , i de&-

' pingentes, vel nauiragium, vel faltem

cientibus patronis , Advocatis, & tcílibus

»

.

«

plurimum inde patiuntur detrimenti

velim meam tueri caufam , feu me juítifi-

rari funt nautz adeó petiti , qui fatis ca-

care in judicio , ac objectam mihi culpam

veant , ne navis ad huuc illiffa fcopulum

eluere , meámque prebare innocentiam ,

naufraga pereat.

Verficolor eft vana glo-

G evincere. adverfaatium. calumnias

*

*

65

tia , plurésque induit formas , ac diverfa

cmeum , leumea defen(io , & exculta ota-

x

nomina , quibus fuaviüs eblanditar ,' & le-

tio conderimabit me , &pravtam comprobae

thaliüs vulnerat : ídque caufz , cur mom»

óit * Ício plurimum defudare Interpreres ,

neat D. Bafilius viros afcetas , ut hanc ca«

ut evincant, acexplicent ;. quomodo inno-

veant blandulam firenulam , qua voce aili-

cens , & irreprehen(ibilis lob, fivelit fu-

cit , ut manu interficiat , ait D. Bafilius,

am iünocentiam calumnijs impetitam , fu.

De cofiit..

Fugiamus dulem . [pritualium operum ex.

ámque vitam malé culpatam juílificare ,

e

.

M»up,c, poliatricem

jucundum animarum nosira-

eadem jnítificatione , & proprij oris fuf-

Jz'

xutn boflem , tincam wirtutum , blandiff-

fragio potnerit fe damnare ? Olympiodo-

uam bonorum eperum depradatricemis ,

rus expendens prafa:a Jobi verba : Si jue

f'ificare me voluero , 0s svaeum condemnabit

eaudémque mellis illigu , — veneni coloratri

cem: vocat D. Báfilius vanam gloriam dul.

me s at Si euim ome juflum elfe ticere au.

cem fpiritualium operum expoliatricem ;

death , id demum dicere puto e[fe IWpieta-

quia deceptricem a&mulatur Dalilam , quae

"O0 Quod [iillud etiam. fim dicere aufus ,

humaniffimis blanditijs Samfonem viribus

oni vae reprebenfione vacare , mibí;ue ipfe

E(t etiàm

exuit , hoftibüsque objecit.

fuero eblanditia : boc. ipfum meam pravi,

j

—

ex fententia Bafilij vana gloria, blandus, ac

FAtUH) CO4TEUEt , vitc m reblum effe teflabi-

jucundus animee hoítis , . quia eó graviüs

bitur ,. quandoquidem ,. fi juflue eram ,. id

1zdit , quó blandiüs deleciat , & ut ait

gfum [ilendum erat ,. negtte enim [e juffus

*

pradicat

»

D. Cyprianus , dum extollit , emollit , &

nimirum fi voluiffet Tobus pro-

düm ungit , pungit.

Virtutum dicitur

priam tueri innocentiam , quas excoluit

tinea, quia ficut quà pretiofior eft pur.

ipfe virtutes reticuiffet ,. ne inde aliquid

vanz gloriolze mentem fubijffet , séque con-

pura , eó tobuílior in ea naícitur tinea ,

qua fuam lacerat genitricem , corrodit pa-

demnáffet , ac redarguiffet pravitatis, cüm

rentem ? ita que virtusett nobilior , eà ex

fuam tueri vellet innocentiam ; adeà no-

xia eft propria laus , ut etiam ad falfum

ipfa nafcitur gloria vanior , ac pernicio.

fior, quze mortem molitur fuze matri : 0«

crimen in defenfionem propriz innocentiz

ritur ex virtute futilis gloria ipfam eneca-

excutiendum fordefcat in ore proprio, & or-

türa foedi matricidii rea , venenata haud

namentum excultz virtutis devenuftet , cul^

j

abludens vipere , que matrem enecat , à

pámque, quam non invenit ; invehat.

Eft etiam blandiffima bo.

6Q .

qua gignitun

Semcel, quàd virtutis cultor fuam deprz

norum depredatrix , quia fi allicit , infi-

dicat virtutem , fuam arguit improbitatem;

cit ; fi delectat, enecat ; fidemulcet, ju-

& dum objectam fibi culpam nititur diluete,

gulat; fi erigit. ,. deprimit ; & f1 animum

eam contrahit: eít enim vana gloria, quae ex

íubit, omni fuo virtutum ornatu fpoliat.

Apfa nafcitur virtute, quam feedat , & deve-

'* bif 3

Atj

Demum eft. veneni coloratrix ; quia fata»

nuftat :Iuinc Jobus fuam renuit culpatam de-

fendere innocentiam 5 ne cum innocentem

gunt omnes hoc. venenum fucato alicujus

virtutis colore pingere , ac tegere ; quà

Íe probaret, fieret tnnc ipfe nocens ; & dum

6t,

&t , utetiam viros fanclitate ; ac pietate

vellet objectee fibi culpze diluere labem jw:a-

.

.

id

infignes hoc vitium nitatur pulíare

culam contraheret vanz gloriola , quá fuam

/ 'quod in fe ipfo deploravit olim D. Gre-

corrumperet innocentiam , fuzque virtutis

gorius Magnus Chriftianze Religionis fplen-

infufcaret nitorem ; fatibse(l; probum in fe

dor , ínmmarum virtutum cultor eximi-

effe , quàm probum apud alios videri , càm

us , ecclefix oculus defoecatiffimus ,| pie-

hoc plerumque vitio non vacet vanze glorio-

tatis ftadiofus indefeffus , qui non ficciso.

l& ; à quo fit immunis , quicontentus fua

culis ait

*

[]

Dum ipfam fubriliter rádicem

probitate , non curat ; hanc ab alijs appro-

Lib.35, M?» 552 intentioufs v»[)icio , Deo quidem ex ea

bari. Animi demi(fio, quà virtutis cultor

7»3[.(:/!1),164 "e [zbwmapw'e p/m:"re .'Z)OJZIW Cü;g'?za/('o *

gaudet deliteícere , tutior eft virtutum cu-

Ítodia,

ft4 eidem dutentioni , qua Deo plecere ffu-

deo , furtim fe nefito quomodo intentio

Refertur in fabulis ab accipitre olim ir-

€1i

Whi]

13

bumana lauda interferit.

Quód cMia

SM! Ad

rifum Irgchüum avem fcilicet litoraicrgg .

M

"Wib

——

Deo inferl"vicndum,» quia e&fümmä bonus,&c,

637

e quia cum colore fibi non fit abfimilis ,

tingtitur. — Ab umbra haud dffïentit ira...

na mundi gloria, petinde enimi ; ac um«

adeó tamen anguíti fit pectoris , ut malit

vermiculis , acviliffimo paftunutriri , quàam

bra ,j fugientes fequitur ; & fequentes fu-

Et tamen licét umbra fit futilis ,

delicatioribus aliarum avium vefci carni-

git.

bus.

Cui Trochilus refpondit , . non eft

& vana mundi gloria ; hanc tamen illius

^

W

mi frater, quod tam hiant-ore tibi ad-

appetentes nituntur fulgore virtutum il-

luftrare , ut ipfi eam. ena&ti fplcndeant;

gratuleris de cibis delicatioribus, quos ini-

LJ

quum tibi aucupium parat

[L]

tu per aéra

fed ipfe virtutis fplendor, hujus vitij tur-

volitans , huc , illicque difcurris , aves

pitudinem . luculentiüs prodit. 3. Genef,

Adam , qui fortaffis folus non fuiffet in

aucupaturus , quos roftro , & ungue dil.

cerpis , & lanienam , vel in medio aére

exitium iturus, per Sathanam , & foemi-

nam , fine quibus vix magna inchoatur

agis , alieno fanguinetuam extinguis fitim ,

«lades , extorris excluditur é paradiío ;

tuámque famem aliena cede impié exples:

ego verb viliori menía contentus longé

«üm enim invidia torqueret cacodeemo»

nem tantz Protoplaftorum felicitatis in

]etiore , quàm tu , pace fruor : & erit

fortáffis, qucd gufam tam delicatam debe-

terta ; ferpentem animal prz cateris aítu-

as quandéque malé luere , téque ferio pce-

tum , & fagax ingreffus, illum artibus fibi

nitere tot cxdium..

- Vaticinio Trochilt

notis vocálem effecit ; magis tamen ipfe ex

refpondit rei eventus . fiquidem poft pau-

ejus guture locuturus , quàm fa&turus an-

guem eloquentem,

X

carum dierum fluxum accipiter in ip(o au-

cupio à Ruílicello captus , cujus colum-

Induit igitur cacodcemon fpeciem fer-

62,

ex

bas iníectabatur ,

TfnOre caterorum ,

pentis: cümque fortaffis per paradifum in-

«effu folitario Eva vagaretur , ac confiíle-

praalta turri in terrorem aliorum fufpen-

ífus eft 5 cümque Trochilus illac petvo-

tet, ut eamanimi libido pepulerat , àd are

borem fcientize boni , & mali; ibi adtuit,

lans pendulum fuiffet furem intuitus, di-

xit; nonüe verum tibi prafagivi mi fra«

& ferpens ramis circumvolutus , vel trun-

ter , tutius vitz tuz confuluiffes , fi unà

€o, feu cauli , & (anquamhomo hominem

alloquitur ; tmirá fermonis illecebrà foemi-

|

mecum vermicülos in prandium tibi ap-

[]

paráffes ,. & alienas aves non fuiffes iníe-

ng benevolentiam (íibi captat

?

virüsque

élatus ,

modo pendes caterarum avium

peftiferee cupiditatis excellendi, ac glo.

l]ta dixerim , obtingere au-

riam enancifcendi fupra humanum. faftigi-

ludibrium.

cupi vanz glorie , qui nonnifi rumufcu-

um fugeerit, guftámque , ac faporem ve-

titz arboris perfuadet.

Illecta mulier ,

los, laudes , ac praconia aucupatur : om*

ne impendit ftudium , quó plaufus, enco.

& de(iderio zítuans uberioris gloriz po«

fhia , gratulationes , laudes , voculas allici-

mum prohibitz ftirpis dentibus invadit, &

entes , commendatiunculas venetur , quà

unà cüm pomo, mon fibi fictam gloriam

auram fibi adblandientem depafcatur ; fed

enancifcitur, íed mortem deglutit: & con.

feftim ad maritum advolans , vim pomis

non eft hec gloria, quam ejusdem appe-

tens quzrit; non nitores, fed umbras, &

illis infitam fuadet , & efum ipfüm per-

quidem funereas confeélatur glorig in pro-

Íuadet ; G eodem temporis momento a-

Tutiüs effet , Trochi,

periri copti funt. oculi amborum , &

prium exitium.

lum amulari, ac vermibus viclitare , illis

qui antea fuam non viderant vilita-

tem , nuncípoliati innocentià de corporis

fcilicet , quos nobis fepulchrum exhibet ,

hos enim, fi ferió cogitaremus, non alie.

erubeícunt nuditate, — C/mque cognoviffent Genet, s , ,

7.

E

nas aves , feu futiles laudes , gloriám-

fe effe nudos , con[uerunt folia fics , &5 fe-

cerunt fibi perizomata, De mentito vetitz

que inanem fe&taremur , imó effent nobis

contemptui , quia ut fcité D. Auguftinus.

atboris flore propriz nuditatis , G erube-

Ícentiz fructum vindemiárunt, & qui glo-

" Epif 32444 Melius efr ,

vel de parvo Dei dono . gratias

Paulini

riam nitebantur füpra humanum faíftigium

ipfiagere ,. quàm fibi agi velle de mag-

?;0,

aucupari ; nuditatis ignominiam ena€ti funt:

6I,

adeo rapax eft vanz gloriole vitium , ut

. Cupiuntplures, & quidem decepti ina-

nem haurire gloriam ex rebus przclaré ge-

omnes furripiat Protoplaftorum ornatus ;

adeó virulentum ,. ut omnes corrumpat vir-

ftis in bello, exopibus diuturná folertià con-

tutes ,. abigátque probos affe&tus ,' virus

gellis ; ex eruditione impenfo labore par»

tà , que tamen omnia citiüs evaneícunt ,

enim pefliferz cupiditatis excellendi fupra

humanum faftigium , cüm primüm Proto-

quàm videantur elucefcerz , & cim ipfis

etiam humana gloria perit , & extinguie

plaftos infecit ad divini przecepti trausgref-

fionem illexit$. & (imul in baratrum de*

tur ; eítenim hzc floris inflar folftitiae

.

Vola-«

trufic miferiarum

*

fiquidem poft pomi

lis , qui cüm oritur , moritur.

*

tica eít omnis laus

P

& fugitiva omris

efum ftatim irrequieta legis membrorum

rebellione , corpus amborum coepit in fpi-

mundi gloria , euro citiüs efflat ; ac difpa-

ret , nec ulla remorari poteü vi, fciteD,

ritum caput attollere , ut nonnificum dif-

ficaltate valuerit

Ípniritus feditiofos

le

Homil, 5; Fz'n

Chryfoftomus. — Prafentis temporis gloria.s,

triusque portioni$ inferioris concupifcibi-

, l

AT

epif ad

& nulla of , 68 inflabilis flutiuat , G fi ali-

dungeib,

quamdiu remaneat , repentà tandem ex-

lis, & iraícibilis coércere , affectus come

pe-

Ferani de Affetiióbus Tom. I,

L111 a

a

618

Dilleituio

* XiX,

|

pelcere,motus co&rcere; prz cateris eos fuit

;

turna 'feveritate , ää fevera peeni ,. pfeà

éf,

aggreffus furor erubefcendz libidinis, cujus

&untur primi homines ob wransgreflum

ipfi turbulento fenfu coperunt exagita-

puerile preceptum ? Id cauíz fuit|, quia

ri , & paribus oculorum dejectibus , vultu-

cüm praceptum fuerit obfervatu facilli«

"ümque confufione erubefcere, - In arbu-

mum , & Protoplaflis injun&tum ad reífri«

ftum igitur denfius ambo illicó conceffére

candam memoriam fubje&lionis, quà tene «

verecundie fuz lucem , & luci verecun»

bantuf eotum Conditori obíequi , adhuc

diam fuam fubdu&turi , fibíque fubligaria

frondea de connexis ficuum folijs confue-

aufi fuerint przceptum hoc transgredi , quod

Metth. b

vel à pueris facilé potuiffet fervari ; cüm

runt; fed quid , quód ex frondibus arbo-

6. m

non deeffent aliz arbores früctibus £etz ,

ris,de qua , vel circaquam deliquerunt, nu-

nec deeflent omnia alia pomorum genera ,.

ditatem, & erubefcentiam deli&i proditri-

cem ambiunt diffimulare ? Pulchré ad rem

quibus potuiffent guftui fatisfacere : (i eran-

Qraz, 3.

noftram Bafilius Seleucienfis,

Confuerunt

dia Deus, ac difficilia Protoparentibus im-

peráffet , utíque habuiffent , quó culpam

felia ficus : Ipfi nudatimudant arbores ,cir-

p d

purgáffent ; fed cüm illis plena effet liber-

tiait Mb j

ca arborem pravaricati ,. ab arbore tegu.

tas in omnes alias amceniffimi paradifi at-

Gqnentum.: mutuantur ,

An non conüliumN

bores unicá exceptá; ideo fuit transgre(fio-

hocce fuit ,' quod de inconfulta prodijt am-

bitione ?. de arbore circa quam pr&varicati

intolerabilis , ac. digniffima tanto fuppli-

cio, Exquo conijcitur , quantum cos de-

funt , tegumentum confuunt , qào nudita-

te(tetur Deus, qui gloriam ; quam fibi u.

tem indicem przvaricationis velliant ,- fed

ni vult debeti , audent ufurpare

.

L]

tame

ipfa veftis dum inveltem erubefcentiam fe-

etfi dicatur Deus odiffe omnes vitiofos, fu.

[

ftinát ablondere; inveftitze erubeícentiz ,.G

perbis tamen , & uam fibi volentibus glo-

fpoliat2 nuditatis caufam pravaricatricem

riam arrogare validé refiflit , . quapropter

snanifefté prodit ; & ipfo veftitu denudat:

in hac enim vefte veluti in translucido velo

pravus ifte affetus ad gloriam fibi indebité

fe prodit vitium vanz glorie , quod Proto-

ufurpandam, debet omninó coérceri , ac ju«

gularis eft enim vana glorja,

-ut loquitur

parentes omnibus fpoliavit ornamentis, ut

D. Chryfoftomus.

propriam erubefcentes nuditatem , eam ob*

S«va bellua , borren- Homilasm

j

tegere ficus folijs fatagerent ; nempe ar-

rendus : demons , pgþ'ic orbis terre,veneuata €piff ad Ca -

1

rintb,

UperA.»,

Ll ——

repta przpropere frondea veftis vanam glo-

v

riam , quz protoparentes & paradifo egit

Reélé vana gloria vipera dicitur vene-

extorres ,non tegit ; fed prodit ; non oc-

náta, quia ficut vipera unguibus uterum

cultat , fed manifeftrat ; non excufat , fed

ä

matris difcerpit , ita & vana gloria paren-

accufat : cirea árborem pravaricati de.»

tem lacerat ; folet hoc vitium & virtute pro-

dire ,. fitque propterea deformis, ac tur-

arbore nude erubejcentia tegumentum mu-

tuAntuv,

piffimus filius venuftiffima matris ; fed ficut

61

- Sed.cur Pro

4toplaüi ob unicum 'plo-

vipera mater dum parit , perit ; ita & vir-

tus tunc devenuflatur , & totam fuam de«

mum malé admorfum fupplicio tam gravi

4

afficiuntur ; üt non folüm extorres & para-

perdit honeftatem , quando ab ipfa prodit

»

Imó adeó in-

difi excludantur delicijs; verüm etiam omni-

vanagloria, quam generat.

bus fpolientur ornamentis virtutum , & fta-

tumefcit vana glotia , ut fuos genitores ve-

lit fibi famulari,

tu eijciantur innocenti» , & a&rumnis do*

D. Auguflinus refert, Li. s. deCi.

prifcos Philofophos in pregrandi tabula viz.c4.2o,

loribus, miferijs, infirmitatibus, & mor-

ti non folüm fiant ipfi obnoxij ; verhm &

pinxiffe fedentem in fublimi folio Volupta-

tem delicijs omnibus diffluentem ; ita ta.

omnes eorum ipofleri ? Quis vel Diocle.

men ut utrinque ftarent nobiliffima Virgis

tianus , vel Phalaris, aut alius Tyranno-

—

rum fxviffimus ob pauculas ficus, vel uni-

nes veluti ancille parate , & expeditz

ad quemlibet herilem nutum : erant átl«

,sum pomum plura centena milliahominum

morte damnaverit ? cur igitur Deus, cujus

cillantes puelle ipfe virtutes , quas pro-

natura eít bonitas, cujus voluntas eft falus

tetva hera ,. vatijs jugiter defatigabat im.

perijs ; & in fuo famulitio egregié vexa-

hominum , totum humanum genus ob ma-

lum unum malé admorfum, morti , & qui-

bat, — Profectó non voluptatem pinxiffem

in throno illo fedentem , fed vanam lo«

dem zeternee, voluerit damnare ? cur ob u-

nam duntaxat arbufculam non radicitüs é fo-

riam fubítituiffem imperantem , huic enim

lo excifam , non coma foliorum , nec po-

virtutes omnes videntur ancillari : nil ple-

rümque videtur previdere prudentia , mil

morum omnium divitijs privatam , fed u.

nico tantüm pomo , tam graviter totum

diftribuere juftitia , nil ferre patientia , /nill

punitur genus humanum ?. quód Deus pri-

tolerare fortitudo ,. nil moderari tempee

rantia, nif quod & vana gloria ipfis fugges

mis parentibus inhibuerit , ne de ligno co:

ritur

*

*

mederent Ícientiz boni , & mali , preceptumm,

quisque enim ut;plurimum ftudio

Sefni, 10,de

virtutum vanam nmititur gloriolam aucu-

ait Theodoretus , puerile potizs , quam vi-

Prevident.

rilepotuit videri , ac infantibus magiscon-

pati,

L

qeniens , quám viri , «ur igitur tam diu-

Adeö

1

*

6

w

4

9

. Deo inferviendum, quia eft fqmmä bonus.

?

6f

E

Adeà /þotens eft cenodo*ia. ut ejus

fenfui, & cbncupirfcentiæv indulferint : fed

imperio virtutesemnes obfequantur, adeo

mirum fanée(t, quàd non pauci per pre-

ces, quas fundunt; per Ecclefias, quas fre-

ut fub vanz gloriz dulce imperium videan-

tur omnia fluere; (edqui virtutes impenfo

quentant; per divina, & facra, quibus in«

-

labore excolunt exteriüs, quó vanz gloriz

teríunt; per eleemoiynas , quas largiun-

famulentur, non aliam proprij famulitij

turj per officia charitatis, quae exercent ;

|

mercedem recipiunt , quàm vacuam vana

& per labores plurimos, quos fubeunt, (ibi

gloria umbram , de hifce enim loquens

ad gehennam viam flernant. Eít enim zm-

*

L4

laborum

G;ad,z I, de

| Matthb. cap.

Chriítus ait : 24zev dico . vebia veceperunt

anis gloria , ut ait Climachus

£2205.

6.'U.2,

mercedem fuam.

Plura fuerunt, & quidem

difipatio , fudorum perditio , tbe[aurorum

praclara, qui prifci Romani gefferunt 2-

infidie , perfidie alumna , fuperbig pracur-

qué gladio, ac calamo; fed quia. cenodo-

for, ia portunaufraginm.,

xiz infervierunt, nonaliam receperunt ipfi

Excutiamus igitur -

66.

hunc vanz glorn;æ

mercedem , quàm larvatz gloriz umbrati-

fumum aptum duntaxat lachrymis elicien-

I;.iä.s de

lem laudem, ait Auguílinus: Hosor, &

dis, & ornamentis virtutum devenuftan-

civiz . &ap. $. gloria, quá Deos Romanos fecit illusiriff-

dis ; abigamus hanc tineam vana gloriz ,

mos,merces fuit bonorum operum y qua ege.

qua mentem fubiens animi divitias corro-

xant, nec efl ,. quod de. fummi, & veri

dit, G quidquid pretiofi eft , corrumpit,

DEI juflitia conquerantur.

Laudata fuit

Etenim vana gloria, utait S. Petrus Chry-

.SSUDIT.

eorum juítitia, commendata prudentia;ce-

fologus ; Subtile malum eff , fecretum v

£s

lebrata clementia , illuftrata temperantia ,

yus , uenenum latens , virtutum fucus, ti-

& fortitudo pluribus donata. encomijs , fed

nea fanctitatis,

4dvería omnia nituntur

- quia in hiíce virtutibus exercendis vanz

fuis viribus ,. armis fuis pugnant , impu-

Íuerunt famulatiglorie ; quam ambierunt,

gnuant palam : unde & caventur tam facilé,

ideo non aliam receperunt inde mercedem,

quam videntur: bec tamen erudeli arte vir.

tutes truncat sucrone girtutum , jejunsum

quàm larvatz gloriole inanem. umbram,

Quéd Cainus per invidiam , Abiron per

jejunio perimit, orationem oratione evacuats

jl

fuperbiam , Zambri per luxuriam, Judas

anifericordiam miferatione proflernit :

06

-—

rad Q.

per avatitiam , Evangelicus Epulo per gue

qutium de remedjs creat morbos , &$

L

* lam, Virgines fatuz, per focordiam ad infe«

de medieiná couficit langute

tos ruetint , non videtur id mirum , cüm

T6u

^

,^

m M

À

-

'.

$Y

(

ZA

p^

-k: huN

[

./:

)

4

vl

t

$

s

..

"7

A/;*'«

i

j

i

N

"

m

6

Á

Jj

ïx

N

NV

E

xxx

i

EX

UT

, A.

SINNNN

26 (s

NNS

r)

NY

"Ü

6

N

r

Q

t

MPJ«OQ

N

A

Ne

Y

o

R

$r

-

r

E

I d

N

É

a

u

-:4

3

w

z .

*

4

g

o t

S

P NDUPA

z?ü

RUA

N

25

d

[ A.

a

SS

[

37

/

N

W

A

Z

SS

,.

N

z

l41

r

2

A

N

p 6

ei:

?f

Zs

MU r mrrE pE

E

—

DIS-

[122203

N

B (640) w3

)

codxebcodo tb ao codo o cb cDeD O eo C Cb co o

CGÓCOCO CO 065

despepeetesptodtedpeeeteeebepdpetdbe p p

GuODCOCDCPODODCD

COGOGSEDEDCDEDODOD DC C CO CO GD CR

ONENE Dd

DISSERTATIO XX

s e

Pravis. omnibus Affe&tibus coércendis

. probísque ciendis nil accommodatius ad-

—

verfitatibus patienter toleratis.-

18 N

Exercitium prabenut non exituum viro cultura additfo voirtutum , gua

ipfi

obtingunt. advería 5 quibus pravos concupifcentie, ac libi

dini's affccéns

excutit y i probos fovet.

T«

s

YO

Etus eü&vuïgaüs quere.

exit,

Etiam bafilica herba, regia fcilicet

Mi

VA

'xxx&

hortorum proles magni animi, viríque pro-

Y

G

C

U

la;cur toleretDeus pro.

Cv

SS

/

d

bosab improbis, juítos

bi, ac fortisapud Ethnicos extitit fymbolum,

ä

7

C W.

ab injuflis non folim

eó quia cüm atteritur, grandefcit altior, a€

conviciis divexati; fed

eminentior; ut & palma uiumphantium

«

3»

s

i

& perfecutionibus , e-

gloria, qu& dum ftringitur, & alligaturs

oA

i zem

j

rumnisque obrui: fed

crefcit füblimior, Etiam Chryftallus gelu

ssd

A

qui de Numinis con-

cilicetillud pretiofum, quod mortalium in-

l

queritur 'provid&nti:a

neceffe eft ;; colonum

flainmát avaritiam inter furentis Boreze fla»

l

:

redarguat, eó quia ferreo vomere finum tel-

tus, ac rigentis hyemis rigores durefcit pre«

Bo VH

luris evertat, difcerpat: aurifabrum, eó quia

tiofior, &tunc fit gemma, cum vel borea

(*"f/. ID

aurum in crucibulum injiciat igne torquen-

gelidus furit , vel càm tempeftatum parens

dum: carpentarium, eó quia Dolabellà ligna,

aquilo ferit,

Neque iris viveret difcolor;

£

& afferes dilaceret , & fcalpat : ficut enim

neque in fignum foederis eriretur, nifi ipfa

colonus aratro terram excolit, ut inde fru-

ferenitas priüs morereturs adco ut iridis

-

&us colligat; aurifaberaurum diré torquet,

gaudiutn nonnifi ex lachrymis lugentis aéris

enaícatur.

Silexitidem tunctot coronatur

utab fcoria, ac impuritate illud defeccet, ac

purget; & carpentarius dolabeilis aliisque

ftellulis, quot emittit fcintillas, càm predu*

ro chalybe vulneratur: & Sabza hilaris la-

;::

ferreis inftrumentis ligna , & afferes dilace-

rat; ut czlet, lzviget; & exaífiata ligna per,

chryma thus gratum. fuem odoramentum

li

poliat: perinde Deus juftos permittit ab ini-

exhalat, cum | in accenfa flagrat acerra, ubi

quis divexari, & torqueri,ut eos magis per-

fragtat fuaviüs.

Balfami itidem orientis

Y

&

ficiat, ornet,ac excolat, acuberiorem frue

ille ab occidente exoptatus liquor, nifi fau-

&tuum fegetemab iisdem colligat : fiquidem

ciaretur planta fui thefauri tenax , minimeé

noltris vulneribus fuo vulnere medetetur.

fi

per tolerantiam, & patientizexercitium vir-

.tus perficitur, & juftus fua incrementat me-

'Tabelle ipfe nunquam exhiberent pofteri-

q1

rita; exercitium prabent non exitium viro

tati grandes magnorum heroum imagines ;

$

nifi colores umbra animaret , ac filux ima-

/

jufto; qua ipfi obtinguntadvería; etenim e-

tiam uniones innocentize foboles in finu con-

ginum, ac effigierum gaudeat ab umbrama-

fi

tre oriri, -

Etiam ZEolia maria ventorum

«

che matris gignuntur puriores, & candi-

cant innocentiores in turbido Erythrzi finu,

turbinibus exagitata altiüs extolluntur: quin

Q

quando aér coaceruatis nubibus foedus, luri-

etiam luna planetarum Regina nunquam e«

|

dus, ac ater, fulmina cudit , minas fpargit,

lucefceret no&turno in theatro halonibus co-

«

Hl

G ignita tela ejaculatur: perinde vir probus

ronata, nifi precederet, vel fubíecutura eflet

ex adverfantis fortunz procella nullum hau.

tempeftas.Quinimó librorum volumina,que

I

rit damnum ,. nullámque fentit exitium ;

cemula zternitatis przterita cogunt efle prae-

fed virtutis exercitium, quó magis perpo-

fentia , nunquam tacito loquerentur. filen-

f

litur, ac perficitur: etiamaratri vomer ex

tio przgrandia heroum geíta, nifi priüs

Ve

jugi defatigatione in terrz finu profcinden.

gravi prelo torquerentur , ac anguftiis pte-

f

do deteríá ferri rubigine fit illufiriory &

merentur,

7

excuffa obfcuritate ferrez ruditatis, fplendet

Viti igitur probi non eft opprimi ad-

25

27;

clarior & emulaturargentum.

Etiam Àf-

verfitatibus, fed perfici ; imitatur enim aue

hii

beftinum fi flammis uratur , non folümaori

rüm; quod in flammis perficitur ; linum,

L

combéritür, fed quas contraxerat maculas

quod dentato ferro, ac ferreo dente dilaces

C

exuit,& purius, ac candidius ex igne tortorq

ratum imelius evadit ; Affyrium volucrem ,

eu.

E

à

—

Piavis Afïe&ibüs co&rcendis ;prc;».b.äsque ciendis nil &c 641

[eu phoenicem , qui cum perit , (e parit, & e

bos affectus in Deum, & im pr(?ï::os' coércen

mortis cincrario ad novam refurgit juven-

dos: ficüt enim aquá ignis extinguitur; ita

*

&U

1

'-m E

F CX

tam, Eftin viro p

dverfitatum tole«

infolefcentis concupilcentize | libidineia(tus

^*

Éw

rantia religiot

isemphafis, virtutum maje:

adverfitatibus,& cübulatienibus coercentur:

ftas, & fanctimoniz titulus, " Quamobrem

& ^ :ut beieficio aqua rigautur areole, ubi

;;u i«

era

ideo D

x MU

improbos tq!

w* C

t, ut per ipos vir-

flores germinant difcolores ; ita tribvlatio

tüseXerceatur proborum; neque inutiles di-

exculiam cordis noftri tellutem fi irriget ,

xeüis mundo effe, cum ad per

oliendos jue

latiores in nobis vernant virtutum flores,

ftos deítinentur: dignitas electorum mere.

3

germinantprobi affeclus : aqua quz arbo-

batur, gt nontantürm illis naturze infervirent

res ad vitam alit , myricam dicitur. necare ,

II

:e'v) oíoc

fed ctiam animatz , & homines:

inax?

unde Viclor expendens illud Jetemiz, Ef e- p catesna

fiquidem fi nature bonzíferviunt, nonmi-

rit quafi myrica in. deferto appofite ad rem Gr«ca eap.,

rumfi & homines mali. Abutrisque enim

noítram ait: Myrica mori dicitur cum imler !7*

füffragium virtus exoptat , ait Auguflinus :

fuperveuerit. Et myrica genus humilis vir-

Surgunt procella lagni bujus, vides mafos

gulti,cujus duz func fpecies horten(is, quam

P.

ffíarere, 60nos laborare , tentatio eft , fluclua

Plinius fativam vocat; & altera fylvefiris , I*Z' 3€ tB.

?/l; ftd dicet euima tuas 0 Deus meus bac-

cui imber dicitur noxius effe: myricenatu.

cine efl juffstia tua, ut mali floreanz, G boni

ram induunt, humilem fcilicet, & abjectam,

laborent? fed Deus tibi refbondet, baccine ef

quotquot finunt íe obrui imbribus tribula.

fídes tua? . baccine tibi promifto?. aut ad boc

tionum : hi enim non vitam ebibunr, fed

mortem hauriui

&fte

ET

Chriflianus fatlus es, ut in [aculo floreres ?

quia nequiores fiunt

,cüm

Virum Chriítianum vult Auguítinus non

debuiffent puriores evadere.

]

4.

effe mollem, fed fortem,& contftantem, quie

Id intereft diícriminis inter probum

que urgentibus adverfis non frangatur, nec

& improbum;. quiaille vitam ab aquisad«

/

Ízevienze procellà obruatur: ftagno, & mari

verfitatum bhaurit, hic veró mottem bibit ;

zquipara: fluxam hanc mortalem vitam, cu«

idque evincit . S, Chryfoftomus inquiens : 877 s 44

[

jus mare variis, adver(itatum fluctibus agi-

David quaudo mirabilis fuit , & ploriofus 2 Pt*l

tatar, quibus ne óbruamurt, neceffe eft piíces

Nenne dum in tentationibur fuit ?. Abfolon

*

imitemur, qui nihil mali, nihil periculi , aut

Autem quoad fugiebar,nonne modeflus evaz?

incommodi à flu&tibus patiuntur,fed inipfis

poftquam autem reazt , G tyrannue, G parri-

vivunt vegetiores : huc aceerfendus D, Am.

cida fattus eft.

l1dqve etiam eruitur ex A« C^. 7.

e

SZCYAIs

eue *

E

»

brofius inqu

i

L

widd .

Ergo tibi feculum boc ma.

pocalipfi,ubi cüm faéta effet hzc interropa- 444.

/d

le

re est.

Habet diverfüs flubueundas graves,

tio, quzeduo membra compleclitur : Oi

fevas temopestates ,. && tu effo pifcis, ut faculi

funt, €8 unde veuerunt ?. unica refponfione

£e unda uon nergat. Perinde ac piíces non-

utrique intetrogationi fatisfit , cüm dicitur,

g'lf.'

nift in ad

VA

nafcuntur , adoleícunt, incre.

bi funt, qui veuerumt ex magna tribulatione.

menta fubeonr, GU vivunt , & extra aquas

Sed qui funt hi qui venerunt ex magna . tri-

moriuntur; íta viri probi aquis adverfita-

bulatione? cur nobis eorum dignitas; no«

tumobruti vivuüt coelolatiores; cuividen,

bilitas, & virtus nonexplicatur? An quia

E

tur non vivere f1 adver(is deítituantur,

fatis fuitad hezc omnia figuificanda dixiffe,

3*

'T'alis fuit beata Ida de Nivella,utenim

eos ex magna tribulatione veniffe ?. fiqui-

in ejuslcgitur vita cap, 32. dicere confue-

dem ille magnus, qui € tribulatione magna

Verat: Sicut nec pifces vivere poffunt fine

emergit: qui exfurgit ut victor, non -fuc-

aqua, necavesabsqueaére; petinde nec vit

cumbit ut victus; ex ipfa igitur tribulati.

Chriílianus , & virtutum cultura addictus

onum perpeffione, qualis fit excellentia, &

fine adveritatibus, quibus cum ipfa careret;

dignitas venientium abundé conjicitur, ut

querula Deum adibat, eümque alloquens

non fuerit opus, digaitatem, excellentiam,&

aiebat:; Quare mi dulcifimà taw diuturno

virtutem venientium explicuiffe ; qui tribu,

fomno dormis, & me aucilam tuam vexa-

latione non obruitur, fed & procella, cum

tionibus tribulationum cavere permittis, FYxc

qua fuit luctatus, viétor emergit,is virtutum

eft mens cujusvis viri próbi , licét à mundi

culturà efilorefcit , & ejus excellentia illu-

mente prorfus aliena,

Aquaquaz fubfidet;

ftrior emicat. — Quacunque aquis mergun-

& non movetur , necfexcurrit, vitium facile

tur , grandiora, quàm veré fint, imà & de«

con

tta

vekce

hit,& corrupta putrefcit : & Chriftia.

foecatibra apparent : aquis veró tribulatio-

nus qui aqua affliétionum , ac adverfitacum

num, G adverfitatum obrutus, fi eas eequo

non agitatur, fed torpet, defes quiefcit , &

animo toleret, non. folàm major apparets

& noxia malacía corripitur, à perfeclione

fed etiam e(1: quapropter Chryfoftomus

facilé labitut, quá non deftitueretur, (1 mo-

loquens de Davidis aquanimitate in adver- Hom

.55

veretur; appoíité D. Chryfoftomus: — 4294

fitatibus tolerandis ait : David quando mi- 44 ;

—

rabilá fuit, 68 gloriofus ? nonne dum in ten-

op-rzl,

que confifiit . 8 non meat , efl noxia i que

werü smovetur. exbauritur , & per tubós, &

zationibiu fuit?. Abfolonautem quoad fugie-

agque duitus trantmittitur uon folàm ea est

bat, uonne modefius erat?. poffquam autena

Ji

falubris, fed Gf vifu, & taGiu, &6 potu efl ju-

redijt tyrannus, G parricida faiiua est, 'Tunc

eundior , fepe enim vicit naturam affitlio.

modeltiz,& virtutum culturz fuit addictus,

l

Conducunt adverfitates ad. excitandos pro»

cüm adverfitatum . aquis rigabatur , 44o44

fugiebas

"Differtatio XXX :

642

*«

;';Za spodefas erat , 6x quo conjicimus,

centius? & aircrfione oculorum à Dei vultu

st

à

m utilis, G proficua fit hominibus tribu-

triftius? & tamen hac inter advería, has in-

latio, qua& virtütes excolit, probos affectus

ter fubertas tempeílates difcolor emicavit

fovet, & itmprobos coércet.

libertatis iris; & fuum fumpfit Regnum ex.

;Exod.j .'U..:; |

$.

"Terret plerumque Deus,vel per inflicta

ordium: Fidi afficlionem populi mei,& fciens

fupplicia, velper adverfitates , quibus ple-

dolorem ejus defcendi, ut liberem eum : hoc

rumque etiam juítosexercet, & excolit, ut

eít, tunc libertate eum donavit, cüm vifus

inde flores virtutam , ac proborum affe-

eft Deus populum fervili compede illaque«

étuum germinent ; & tunc ex forti dulcedo

áffe, Oltendit plerumque Deus gladium,

profluit benignitatis : terruit pluries Deus

non ut vulnera infligat, . fed inflicta curet :

líraeliticüum populum per permiffas adver-

prodiit € Chrifli labiis przacutus utrinque

Ó

fitates , quibus premeretur; fed tunc ex

gladius: quis atmatam telisnon credidiflet

Leone detribu Juda mellea dulcedo vifa eft

ejus dexteram; íi enim labia vagina funt en-

effluxiffe,

'anta enim exundat in Deo be-

ä

fis, telorum pharetra credenda manus erat;

nignitas, utvel & fulgure fuppliciorum ros

G tamen non fagittas manus flringit, íed

ftillet in noftram refectionem; & & terro-

blandos ftellarum fplendores depromit; (i

re gratia fcaturiat; id experti fuére Tobias,

os nudato gladio armatur, manus eblandie

Abraham, & Joias;hic edim in ceto naétus

entibus aftrís ornatur : in Apocalipfi legi-

cymbam , & in procella portum , nautra-

4[)0: i 'v.zb

i

H

mus Habebat ín. dextera fua flellas fepsern s

gium evalit, cüm naufragus dejectus in ma-*

quinimó gladio labiorum non terrorem in-

re à ceto hiante ore deglutitus fuit: 'Tobias

cutit, fed timorem excutit in Apocalipfi :

ex irruentis pifcis in fuam perniciem jecore

Noli timere ego [um primus ,. &noviffmur,

pharmacum haufit, nonfunus? & Abraham

4?0":. 1. IE;

Sed iterum inthrono fedens exitiales flam-

cum tenebrofa ad vefperam caligo aérem oc-

ä(;m/,!'g.

mas accendit, fulmina cudit, & fulgura jacit

eupáffet, ac inhorruiffet ; ignità & lampade

in Apocalipfi; Et detbreno procedebaur ful- ajocayu $, V

lucem profperitatis, vel ab ipfa caliginis te-

Genpf, 15,

gura, G tonitrua : & feptem lampades. are

"U.l7o

tricitate enactus fuit t Facza eff caligo tene-

dentes ante tbrenum,

Sed fi expavefcis ad

óro[a, & apparuit clibanus fumans.

In illo

i E

fragorem tonitruum;ardorem lampadarum,

die pepigit Dominus fedus cum Abrabam di-

ac fulgurum exitialem . fplendorem, illico

eens z femini tuo dabo terram banc.

Quis

lenitur terror, & excutitur timor.

Er in

eredidiffet regize purpure fplendorem fuos

coufpettu fedis tanquam mare vitreuta, nimi-

é tetracaligine natalesducturum ?. quis fom-

rum qui timetur ignis, mare eít; & fi lampas

niáffet,egreffurum e clibanoRegui (ceptrum?

tezret , maris malacia eblanditur; quia ig

quis exfpecláffet tantz felicitatis meridiem

officina adverfitatum noftram divinus Faber

'

.

€ vefpertina caligine emerfurum? Ita eft;ad.

cudit felicitatem,

( i, d

verfitates plerumque nobis Deus apparat ,

Jacebant paffim inagro oífa impalle-

"7*

quibus nofltrg praeludat felicitati.

Accipi-

fcentia, & ad Dei imperium | fuc cruperunt

tres fcimus primüm in Patriarcha hoftias ir-

ex antro Eurus, Notüsque turbulentus, Au-

ruiffe, quibus vix abactis quidam germinavit

ftérque procellofus , & Corus :

Hac dicit

'Glnjllfo

Z.t:'nh,glt..xl |

'?).120

felicitatis flos, fed pertenuis: Defcenderánt-

Doeminss à quatuor ventis : Veni fpiritus, 69 v.o.

que volucres fuper cadauera , ditlumque efi

]

1

infuffa (uper interfeMos iffos. — Quis ex hae

4d eum fubsicient eos fervituti. — Pof) bec e-

orta pugna, ac procella ventorum difflatam

gredientur cum magna [ubflantia.

Ex illis

non putet mortuorum congeriem, & exfuf-

eft, qua. flavefcit fpica fau(titatis, ubiadver-

flata albentia ia campis offa; ac prorfus de-

fantes accipitres,noftrísque bonis infidiantes

leta impallefcentia mortuorum veftigia pule

longiüs abiguntur, Oppulentiam infequun-

veri impreffa fepulcrali?- & tamen unde (up

tur vultures, flammz veró fceptrum | affe-

plicium timebatur , vita íperatur: efflant

th

quuntur ; & fulgurat, fplendétque illuflrior

venti, non ut offa arida perdant, fed vitam

f n

& tetra nebula, & oppanía caligine chlamys :

isdem fpirent ; non ut in mortuos fzviant,

ubi procella turbo debacchatur turbulen.

Íed eorum offibus eblandituri Ezecb. Infaf-

tior, ibiaufpicacior adolefcit hzreditas, non

ffa fuper interfeclos sflos, &revivifcant : dpis

folüm compedes difrumpens famulitij,ve.-

raculum fuit vita ipfa ventorum irruptio :

rüm & coronam cudens libertatis,& chlamye

Ipía enim adverfitatis procella naufragos,&

dem texens principatüs.

6,

in fcopulum fepulchralis lapidis illifos ad

Quis in Rubo ignito excidium ; velfal-

portum pertraxit vita.

Plerique pares uni-

W[ h

tem erumnarum uberem meffem non expa.

onibus;& corallio , quamdiu aquis obruun-

viffet : & tamenfceptrum, ac Regnum fpo.

tur,molles funt, ac flexiles, qui abaquis c-

pondit ; acceffit Moyfes adRubum excal-

meríi obdurefcunt, ^ Talis fuit Pharao , qui

ceatus, ut Regiam indueret purpuram: bacu.

adverfitatibus agitatus mollis fuit, ac flexilis,

lum vidit in anguem converfum, fed ut fce-

petieritque rogari proíe Exedi 8. Sed ab

ptrum fieret regendo populo aptius : prz-

hifce tribulationis fluctibus emerfus in lapi-

ludunt enim felicitati erumnze, & quz nobis

dem;corallium imitatus obduruit : Jndw.

videntur adverfa: terret Deus fuos,quos ir-

ratum c/! cor Pbaraonis, — Excitant adver(a

toret: quid rubo immitius ? flammá vora.

falubres cogitationes, probósque fovent affe.

eius ? excalceatione probrofius? angue no-

&us; qui tamdiu adolcfcunt; quamdiu advera

fitas -

Pravis Affe&tbus coércendis,probisque ciendis nil &c, — 643

fitas premit, quá ceffante, qui Deo adhaferat

tior , ce5 indevotior, Si queras quo temz

cordis affectu, & virtutis exercitio,mox fa-

pore Abraham aram DEO «onflruxerit; id

lutis fuze oblitus in fceleribus obdureícit :

contigit cum profugusin alienas proficifce-

huc accerfendus Petrus Berchorius lib. 1 9.

batur Provincias ,

«um adverfitatibus ob«

i'M;l. ':'

Redu&orii moralis ubi ait: Ma

vroarita in

.]

fueretur, anguílijs premeretur : tunc pios

in DEUM excitavit affectus; defideria non

Aqua mollas est , maxime dum efl in. [mu

mnatris , duratur auteim evtfceratas tales

fuerunt alia, quàm circa Numinis cultum,

fimt mali qui pro cerzo dum funt in aqua trí«

atas conftruendas , Religionem propagan-

bulationum molles , t5 benigni [unt ; fin ve«

dam : inops tunc erat cüm aram conílru-

r inde extralli fuevint. per obflinationem

xit, quam divitijs affluens non excitavit 5

jrotinus indarefcunt.

nec profufior in Deum fuitopum acceffione;

$.

Ferunt lupinos amaros aqua macera-

fed parcior divitiarnm opulentiá,

tos amarorem exuere, & dalces fieri, acmi-

Mirabatur Amos Propheta ob id cau«

9.

tes , qui nifi priüs aquá obruerentur, mini-

ÍzIfraelem , qui càm inopiá laboraret, pios

mé faperent; & infuaves effent,

Quid ni,

in DEUM nonexcitaret affectus , non . il«

amaritem peccati abílergit adverfitatum

licó refipifceret , nec per pia defideria fum»

1no adhzre(ceret bono 5 ac fi monftrofum

aqua, quz etiam divine nos gratie imbuit

dulcedine, Mundi felicitasà verafuos fub-

effet, pauperie laborate , anguítijs premi ,

14

ducit felicitate, .ad quam adverfitas perdu-

tribularionibus affligi , & pios in DEUM

«it. ldquecaufz, cur Abraham ex JEgypto

non excitare affe&tus , proba non fovere

digreffus, pecore, .divitiis opulentus , .ac

defideria, & Numini vero non adharere

] f

amore; quia fi Religio tunc.exulat cümoe

numero famulorum dives ad altare , quod

prius extruxerat fubftitit nulla ad eum vo-

pulentia redundat 3. & converfo tunc floret,

ereizef. U$.

«um adverfitas nos divexat,

4mos u!.'

ce Numinis illapfa : W everfisque est usque

Percuffl vós

E IY37)

w

ä

10.3.

4 locum ubi prits fixerat tabernaculum ine

3n ventotrente , €8 in aurugine , multitu-

qer Betbel , & Hai inloco altaris , quod fe«

Ainem bortorum: vefirorum , & vincarum

€erat prizs, énvocavit sbi nomen Dominz,

-veflrarum , oliveta vefira , & fieeta velira

Sed G Lotb, qui erat cum Abrabam fuerunt

«omedit eruca , & nuon redüsiis ad me - di-

greges ovium , " armenta, & raberaacula.

«it Dominys. : Quafi füblato vallo, refciffo

" Mirüm fané

aggere, tübmoto obice ; debuiffet illicó fow

ANec poterat €os capere terra.

quód invocatum Numen Abrahe non re-

:ventibus adverfitatibus ad DEU M accederee

favet tunc adverfitas cüm ad fummum bo«

fponderit, &6 quia cum ipfo Loth, & gre-

ges fuerint ; cüm «tamen ab iisdem fejun-

num perducit: .adverfatur veró profperi-

&tus flatim vocem audivit Dei eblandtenus:

tas cüm à DEO nos fubducit: ficulnee ,

oliveta, vites viademiam defpumantes , feu

| m

Dixitque Dominus ad edbrabam pofiquam

elivifus eii ab eo Lotb: levaoculos 1205 4n

qundi divitize, & arridens profperitas funt

iretium , €9 vide.

Vix à Lotho, armen-

mobis obici, quo minus .ad DEUM prope«

tis, & opulentia fe fubduxerat flatim di-

remus, Pauci funt, qui fua fub vite fe-

9.43'!.1

vino folatur alloquio , .quafi copia-gregum,

xdentes DEI - meminerint ; pauci, qui ficu»

bus ventrem .explentes, mentem pijs ime

& mundi -opulentia aures obduraverit , ne

vocem audiret loquentis Numinis,

"unc

pleant defideriis,& affectibusz rariqui fub

Abraham - DEI voce folari potuit., «ümà

-mbra .oleatum .dormientes expergefacti

"Lotho fejunctus fuit.

'Quid quéd Lothi

furgant virtutum culturz operam daturi,

"divitie fuerint Abrahe impedimento , ne

ac fummo bono per probos affe&tus adhz-

IDEI vocem 2udiret? cüm tamen Lothi di-

ffuti, :Quóod fificulnez radicitüsevellantur,

vitie minimé recenfeantur , «& .Abraham

liveta exarefcant, & vites flerilefcant, cunc

divitijs-dicatur affluere ? Eratautem dives

quafi obice fublato iter ad DEUM refera-

'ïGen:f. i.

valdé.

An quia is veré dives, qui divi-

tur dicente Ifaiaz — Omnes fitientes ventte Capss, m5

tias poffidet , »non qui à divitijs :poffide-

d aquas, qui in mundo efuriunt, fitiunt.,

tur? fed nifi fuis imper&ffet Abraham opi-

pauperíe laborant , adverfitatibus premun-

—————

bus5 :nec agrorum optionem obtuliffet Lo-

tur, hi DEI fitiunt Sapientiam ; folo Deo

tho, nec Angelos epulo :refeciffet ; neque

«upiunt exfaturari: pergit Jfaiasz r 4wi

non baberis argentum properate emite , &f

Ípolia rejeciffet , quz Rex Sodomorum illi

;detulit: verüm quía dives novam aram non

«omedite, Pugnat plerumque cum fideau,

| ägm*?þf;

erexit: Erat autem dives valde , veverfít-

rum, repugnat virtutum culturg divitiae

rum copia; flores funt virtutes , vomere

que 4d locum, ubi priüns fixerat tabernacu.

lum : in loco altaris , .quod fecerat. priis.

adverfitatum excoli gaudent,G aquis rigari

tribulationum : utilis enim e(t tribulatio,

Ecce opum incremento. Numinis decrefcit

cultus, & Religionis minuitur obfequium.

fi in illa ftatim ad interiora mentis feramur,

Opibus affluens de nova conflruenda ara

reliclis externis, ut nos monet D, Augu.

ftinus inquiensz ANullana enajus, nullum sue.

Z Pfal. g5

ad Numinis cultum propagandum non co-

gitat, fed aram repetit olim à fe confiru.

dins negotium eft in tribulaiione , quàm re-

étam: nimirum quo ditior in mundo , eó

«edere ab eo flrepitu , .qui (oris effz € zre

parcior in cultu INuminis; quó opulen-

án interiora mentis fecreta, 8 10i Deum in.

Verani de Affecti&us , dom, d.

M m mrm

40CAYOS

644

& Difï&rtatio XXX.

X

vbcare, ubi nemo videt gemeutem , fed fab.

tamen cythara, vel !yra; pluribus itflructg

qenieuten .

locredimur mentis interiora,

fit fidibus, qua inter fe folerter comparae

ta aflonent: fi enim unica duntaxat fit fides

cüm per pios atfectus Deo adhzeremus,dum

virtutum fludijs incumbimus , & per pia

diícors, totus perit concentus; & ita con-

D

deíideria inDeum àcreaturarum tumultu nos

tingitin concenta virtutum , & fidei. har-

(ubducimus.

-

monia : ait enim D. Jacobus : .Qwicumque Capss Va

"3771

£otam legem [ervaverit , offendat autem ia

$. 1.

uno, facius efl omnium reus, licet excoiat

quis lilium caftitatis , ^fit effufus in ftipem ;

Du4 nos droexant mouercantze

fi tamen. homicida fit totus corruit virtu-

foriuma adverfitates , flimulos addunt,

tum concentus, & factus eít omnium teus;

uibus celerias ad DEUM properamus,

quapropter nos Regius Vates hortatur, ut

Pfallémus Domino ia cyibara, ne. hatmo-

eíque per pios affetius arélius 4ad-«

baremus.

nicus virtutum concentus difrumpatur: imó

á

& etiam zz voce Pfalzgi , ut vox . harmo-

10.

Ua

nos divexant adverfa in mundo,

niz reipondeat cytharz ; oratio enim tunc

eadem admentis interiora nos vO.

DEO ectt grata, quando harmonico refpon-

Q

""cant, quóo perpios affectus. arétiüs

det virtutum concentui; & non folm in

Deo adhzreamus.

Idque adeo naturali eít

voce Píalmi , fed etiam ip tubis duttilibus

etiam veritati coníonum , ut in externa

& voce tuba cornee, vult David ut Numies

Íchola etiam Seneca innotuerit, aiebat fi-

.5i in tubis ductilibus Pfallemus,tuba duétilis

quidem : calamirates nobis tanquam ftimu-

nounifi pluribus contufa idtibus eiformaturs

los à Dijs admoveri ; aitipfe cap. 4, Cur

ictus autem; quibus tuba tunditur aflliétios

bono viro mala accidant;tribulationes con-

nes, & adverlitates przfignant ; GL adverfa

mendans, eff: adverfitates optabilesprobat

fuperare, íe ipfum vincere multo efl opero»

Cap, et

1j

dicens: Nelite obfecro vos expauefcere tfla,

fius, quàm ho(lem fortiffimum proftráffe ;

qua Dij immuortales velut flimulos admovent

Non euim gloriofaefl vicloria (au D. Ame £ib.z

*

: offie, i

A194S.

Calamitas virtutis occafio.est , il-

brofius) sfi ubi fuerint. laboriofa certauie

Jos sneritó quis dixerit miferos ,. .qui uimia

54. lubam igitur ductilem inflat, qui fibie

Verbeta, & advería,

jfelicitate torpefcunt,

metimperat , & pravos quosque rebellan«

quia mores corrigunt , Gterrata emendant,

tes affectus , ac inlolefcentes concupiícentias

etiam apud T'urcas moris eft , ut commen-

compeícit. 'l'uba itidem cornea inílrumen-

dentur.

Mira eít apud ipfos patientia ia

tum eít anguflum, fed artificiofum, & fuave,

excipienda punitione in furis, foleis, nati-

fi peritum habeat cornicinem; hoc eft fi vir-

bus perfepe ultra centum excipientes pla-

tus inter adverfitatum preffuras,. & angn-

flias non corruat, floret vegetior, vernátque

gas, ut plures. cornei fuftes nonnunquam

frangantur ipfl animo infraCti, licét cor-

Deo gratior.. Languet virtus, i fortuna ílo-

pore lzá; quinimó confueverunt etiam ut

reat; flloreícit veró, fi adverfitates in ipfam

-

notat Busquequius : Es/z adire cujus ju[ja

irruant, Sunt advería, quae nos poliunt, nós«

ïþiff. $

cafi funt ,. ejísque manum deofculari, co-

que ad eternam felicitatem, & Deum fum-

guntárque gratias Agere , imó & liclori pro-

mum bonum viamtlernunt,quapropter Re-

gius Píaltesait : Jmple facies. eorum tgno« P(alm, $.

fingulis verberibus certau mercedem faluere.

Kuflem etiam , quo puniuntur.. facrum, ba-

imninia, & quarent nomen tuum Domine, Non v.17.

bent, nec dubitant primum credere«alo de-

qua(ituri Deum nifi ignominiá priüs implee ,

ti ; nonelicituri pios in Deum affectus, nifi:

lapfum , .mon miuus quám 'Romani [ua au.

E

cylta,

adverfitatibus preffi , ni(i mortificationibus

lIs

Qgæüäönem proponit Cardanus , cur.

afflicti.. Idque confirmat David:. Maleipli-

*P/alm. LE A*

roíz fpinisobarmentur , & poll prolixam &

cata [unt infirmitates eorum, posiea accele ^

Philofophia differtationem, concludit,quod

raverunt, Seu per pios affe&tus properá-

fi rofa. fpinis non cingatur , nullam odoris

runt ad Deum , àquo per prava defideria f&

;

fpirat iuavitatem : hac ratione afferit,rofas

averterant.

Íylveflres, qu& quinis plerumque foliolis

Tribulatio eft, quz pibs omnesfovet. s2

»

con(tant, minores habere fpinas, quàm

affectus, & vota omnia in DEUM dirigit,

que in hortis educantur; ideóque imbe-

ac linguam folvit in. pios . clamores :

—Et B]alm, 105/.

cilliorem etiam emittere odorem.

Quid

clamaverunt ad. Domiumm cum trabulareum

ni, virtus nobiliffimus eft flos, fed f1 fuis

tur , cunc DEUM invocamus , cüm calas

fuerit fpinis dellituta ; fi tribulationibus

mitas nos premit , nec prias DEUM invos

non fuerit vallara, odoris non eít. probati,

camus, quàm tribulatio nos flimulet , nec .

priüs per pios affe&tus in DEUM - tendi-

David adhortans ad divinas laudesoccinen-

das, & per pios affe&tus mente , & corde

mus, quàim a&rumnz nos exerceant? pij

Ffalgs 97

LIPT

DEO adharendum, ait :. Pfallite. Domino

enim clamores, & affcétus in Deum calami-

in eytbara , $a cythara, G voce P[almi , in

tatibus extorquentur : perinde.ac fiilule

tubis dutlilibus ,. € voce tube ceraca 5 cfhi-

Orgaaorum Íonum non.edunt, nifi cum

cax eít ad virtutis culturam adhortatio j fi

David $ .

z

follium fla;u. impelluntur j unde

[877/7]

L

Pravis Affectibus coércendis;ptobisque ciändis nil &c. 64$

Cim occideret eos, quarcbant eumy 64 vever-

accederemus, nifi nos ad fe virgis, & adver(i

tebantur, 68 diluculo veniebant adeum. 1m-

tatibus vocaret, idque faffus eft ipfe Da-

pius'Manaffes nunquam relipuiflet; nec à fuis

vid; 44 Domtuum, eum tribularer clamavt,

Pfalm. x?m

emerfiffet fceleribus , nifi calamitas eum

Tametfi frangere nos adverfitatibus vi.

E.

preffiffet; tunc cocpit pios in fe excitare affe-

deatur Deus, nos tamen non ftangit , fed

hAR

!

2.Paral,35,

étus, & Deumenixim rogare pro venia,cüm

noftram tuetur integritatem ; cum virgis

de:iruium fe vidit incarcerem : Pof/quam

nos excpit, neutiquam à fe nos excludit;

coanguflatus eii oravit Dominum Deum [u-

fed ad domum fuam nos ducit: fi mortificas

ust, & egit penirentiam. valde coram DEO

tionibus nos premit,ad vitam nos invitat;id-

Patrum fuorum ? funt quedam arbores , ut

que expertus David ait : Sj emóulavere in

PfGIMQïäïu

nuces, amygdal2s, quercus, adeo pervicaces,

suedio tribulationis vivificabis me, nondi.

ac fuorum fructuum tenaces, & avare, ut

cit liberabis me, íed vivificabis, quia dum

nonnili diverberatae baculo fructum dent ul..

mortificat, vivificat; dum pretnit , felicita-

lum;nifi enim fuftibus he arbores excipian-

tem dilatat ; non igitur, qui tribulationibus

tur, nulli ab iisdem fructus recipiuntur ; per-

obfepitur, liberari quaerat ,. fed fludeat per

inde Deus Manaffem calamitatibus percuffit,

piosaffectus Deoarctiüs adharere: advería

non fint nobis exitio, fed virtutum exerci-

quo poenitentize fructus daret;poffé:que cum

tio : ambulemus per hanc tribulationum

Davide dicere: Bonwm mibi dorazne , qgtizz

bumiliaffi me, quia dewrufus in carcerem fce-

anguftam viam; eftenim hzc, quz nosin val-

lerum confregit catenas ,. laqueos diffolvit

le hujus vitze peregrinos ad coeleftem perdue

vitiorum; & per pios affedtusad Deum , in

cit patriam. — Appofité D. Auguflinus ex«

quo folo eft libertas,fibi viam aperuit: do-

pendens praefata verba Davidisait: Sedazo«

P/alm. x;?*.g

lenteslachrymz nonfolüm corporis vincula,

modo? (i ambulavero im. medio tribulatio-

^

d

verim X aiimilaqueos ruperunt, X utait I-

nis vivificabis me, id efl aliter non vivi-

CaAp. $t«

[

1j*

faias:/Flendo diffolvst colligationes impizetatás.

fcabis me, ni(i in medio tribulatianis am-

. Non fol

nr

L

n impij, fed & viri probi ; ac

b6ulavero. | Va ridentibus * beati dIugentes.

dufn

fanGtitate infigues, ac virtutum cultores,tunc

Non ftare, nec quieícere , fed ambula-

floruerunt pulchriores ,cum aerumnis acct-

re, ac progredi in. tribulatione debemus s

biüs premerentur ; Moyfes enim . plurimis

imó & inmedio tribulationis, ut utrinque

prefíus calamitatibus; Jacob fraternis agita-

ex omni latere nos tribulatio premat , cala-

tus infidiis; Samfon à Philifthzeis illufus; T o.

mitas obruat; quia tunctutiores pet arctam

bias poft amiffas opes, &t oculos, tribulatio-

viam ad Deum tendimus : praefentis enim

vitz laberes, & arumnzesad celeílis liberta.

nibus coanguftatus ; Sara gravibus lacetata

conviciis; tres juvenes Hebrzorum in me-

tis amoremnos vocant.

diis Babylonicz fornacis flamrnis; Danielin

Quéd fi moris olimfuit, ut fervi liber.

E.

fovealeonum ; Petrusin pelago procellofo;

tate donandi per infliétám alapam priüs per-

Paulus in ergaftulo; & alii plures inter ad-

cuterentur; hic GC noszrumnis percutimur,

vería per piosaffectus Deo ar&tiüs adha(ére:

adverfitatibus diverberamur , tribulationi-

quin & Jonas Propheta nonnifi in ventre ceti,

bus cedimur , quà libertate donemur ; huc

nonnifi naufragus fibi propofuit Deo obe-

illud flecto, quod populo inculcavit D.Chry-

dire, eique per obí(equia adhzrere. Apoftoli

Hcmil, é£.

foftomusinquiens: Propterez Deus. prefene

Pfdlm fs

etiam cum exortà procellà cymba periclita.

tem vitam nobis fecit laboriofam , ut ab illa

'U.l7l

retur enixim divinam expetierunt opem, &

no$ ab[oluat fervitute , 58 ad puram libertaa

Magiftrum Chriftum propenüori affe&tu

zem perducat, — Propterea penas quoque mi-

fuére profecuti, T unc fera latibulum petit;

natus eff , & vite noffra labores conflituit,

cüm venatici canes à tergo infequuntur; tunc

lefciviam reprimens : ecce quàm magnum

P/Zlm' li |

accenfas prunas laudamus , Gtignem com-

in ttibulatione bonum deliteícit, cüm non

h

mendamus, cüm frigida hyems , & gelida

(folüm à fervitute nos liberet, fed coeleíti e-

brumariget; tunc arbor patula gratior eft

tiam nos gloria donet ;. ac Dei filios confti- ,

toficifcenti, & ex itinerelaffo, càm vel fol

tuat , ac Chrifti. cohzredes : eft tribulatio !

acriüs urit;vel fubitus imber depluit, Quam.

fpecialis charadter, quo qui Deo placent ab

diu a&r mitis nobis arridet, & fortunz pro-

aliis fecernuntur : appofité: D. Auguftinus.

LO

fperitas favet; vix clamoribus Deum exora-

aity Seputas tenon baberetribulationes,non. In P[al $5q

mus, & nonuifi fegniter noftrras ad eum pre-

dum cepisti effe Cbrifliauus $ &' ubi eff vox

ces fundimus ; vix per pios affectus noítras

Apofloli? emues qui volunt in Cbriflo pi? vi-

in eum cogitationes dirigimus; vix per pia

vere, per[ecutionem patientarz fi ergo n0u pa-

defideria ipfum quarimus: fed fiadver(ita-

zeris pro Cbriffo ullam tribulationem,vide ne

A

tum canes nos à tergo infequantur , nósque

nondum caperis in Chriffo pió vivere, 1mà

CWRBERE

fuis rictibuspetant; fi exorta tempeftas ex-

etiam debemus gaudere in tribulationibus,

cidium minetur; 6 fluCtus calamitatum nos

quia Dei opem fecum trahunt, ut notavit D,

quatiant ; tunc pios omnes ex corde affzétus

Chryfoftomus in illud Pfalmi: 44íuzor i5 ep- Pfalm, g.

elicimus, utad Deum properemus,cíque ad-

portunitatibus, in tribulationibus, nedtit op^

hzreamus, acin ipfo alylum inveniamus; fi

portunitatem tribulationi , quia cüm ttibu-

eeítus arumnarum nos urat, tuncfub umbra

o Msl as o CR d

lamur opportunéà Deo fuccurrimur ; & Dei

illius quiefcere cupimus: neque ad ipfum

opem fentimus: licét ubique nobis Deus o,

Mm mm a

Verani de Afetlibua Tom. (,

pitu..

-

al o u

Stscadeken

g R—

6:&?*5

Differtatio XXX

pituletur, fitque inwomni loco adiutor ; op-

cutetur in vitia degenerat , vel in folía dtin-

portunius tamen in tribulationibus , quia

taxat effunditur vanitatum ; fin verb ferrea

«bm anguflie premunt , cüm adverfitates

calamitatum ungue carpatur , ferocire , ac

affligunt, cum tribulationes diverberant au-

luxuriare definit , & per pios affe&tus ftu-

xilium fuum nobis Deus offert, nosque ube-

&us fpondet reüpifcentie: Nos nonopyri-

fiori ope folatur, ait Chryfoflomus: Eju«

femper opus babemus atuxilio , etiam ctm res

munt , dum premunt advería, fed perficiunt:

Ícité D, Lautentius Juftinianus r Sicur cera

Gap.5«

funt nobis [ecunda: fed tunc maximà fentimus

'

igni appofita emollitur ; & veterem imaginem

auxilium, quando ver[amur in affillionibus.

deponens,uovam recipit; ita corda uosira ad

16.

Quinimo adco eft nobis tribulatio pro-

ignem tribulationis appofita emolliuntur, de-

ficua , ut non folüm pios noftros excitet;ac

ponunt prifiina vitia, 6 fe reformant in n0-

foveat affe&tus; fed & divina quadam etiam

vum bominem: ficut hominis induftriá, ac

polleat authoritate : plerumque quod. non

- ftudiofera cicurantur ; ita homo àDco be-

-poffunt Dei verba à nobis extorquere, id

neficio calamitatum edomatur, ac perficitur;

exigunt Dei verbera; perízpe cor noftrum .

eft Deus domitor nofler profert etiam |flae

píal

*

non emollit Dei infpiratio, quod tamen fle-

gella, quibus in pia nos fle&tit vota : ficut

&itopportuna tribulatio , que propterea

equum indomitum fefforem admittererecu-

quandam videtur divinamprafeferre autho-

fantem froenis, fuftibus, flagrisque edoma-

ritatem , ut efficaciüs per ipfam fpiret fpiri-

mus, ut mitefcere difcat,. ac parére feffori :

tus [anélus, quàm per prophetas & fcriptu-

fic nobifcum Deus agit, noftram pervicaciam

1as facrassquibus non rarórefiflimus, & fan-

&orum PP, monitionibus obfiftimus; cüm ,

flagris, & adverfitatibus frangit, & per froc-

num tribulationis noftram coércet. infolene

tamen tribulationibus illicó cedamus, ac pa-

tfcamus; nimirum Deus tunc non voce tau«

tiam, ut nos fleclat in pia vota, ac per rectam

ducat falutis femitam ; Deijumenta fumus;

tüm, fed & manu nos excutit, redditque fibi

infolefcimus indomiti , nifi tribulationum

attentos, " Quamdiu Pharao Dei virgam non

Íteeno nos Deus compefcat,ait David : Hemo

Pfel, 4Md

Lat, i

fenfit, Deo loquenti in fervo fuo Moyíe rc-

cim in bonore. effet , non sntellexit.comparas

Exodi £Ap

LE ]

,. ltitit, & improbiffimé pervicaxaufus eft di-

(up.

t Of umentis infipientibus, & fimilis fallus

?.2-

cere: ANefeio Dominum, &5 Ifrael non dimit.

esi illis.

Verüm perindeac nos froenis, fuítie

1477 , quia fcilicet nondum fenferat flagella

bus, flagrisque, ac perticis indomitos cice

Dei; quem propterea à feignorari aiebat.

ramus equos; ita & Deus noftram fleclit per-

At ubiacrioribus flagris ceepit excipi, aliter

vicaciam froeno zrumnarumi, faftibisque trí«

etiam loqui didicit, tunc duritiem fregit;per-

vicaciam exuit, & humilis enixim rogavit,

bulationum,fcité D, Auguftinus : Equus non

Serm 4,de

p

fe domat; elepbantus non fe domat; afpis non

verbis Do-

)-—

ut Moyfes Deo fupplicaret , quatenus fuam

fiíii,

Je domat, leonon fe domats [ic & bomo non

'yc 33-

Exoi cap,s, averteret indignationem? Orare Dominum,

fe domat, fed u dometur e3uus, bos,camelus,

ut definaut tonitrua. Dei, && grando

'T unc

elephantus, . a[pis, leo, quaritur bomos ergo

coepit Pharao oculos mentis aperire, Deum

Deus quératur, ut. domerur bomo,

cognofcere , & per pia defideria ei adhzre-

fcere, cüm primüm tonitrua, G&grando , ac

50 II Io

calamitates coeperunt JEgyptum concutere,

premere , totimque populum affligere : ta-

Flagris. tribulationum . folet. Dei

BN

metíi Pharao inflexilis , & pervicax fuerit,

; litio a,

didicittamen ad. Dei virgam fe flectere, &

miferentis benignitas cicurare , quos

pravi afecius indomitos effecerant $ eos

profecit vetberatus, qui fteterat obítinatus.

deprinitt , quà altis fergant.

19.

Jeremiz nec populus obtemperavit;donec in

1

captivitaterefipuerit; quianemo furdus eít,

On unum tantàm Manaffem, Acha-

1f.

nec durus tribulationi, qu& mentis caligi-

buin, Antiochum, Nabuchodonofo.

nes excutit, cordis diritiem emollit, linguz

rem flagris tribulationum cicuravit

impedimenta folvit, & confo

Deus; verüm & plures alios, qui tunc defic-

Gus excitat.

pit-os piosaffe,

runt ferocire , cüm didicerunt Dei. virgam

17e

Eft tribulatio, quz nos perficit, noftrám-

fentire ?. indomita fuit fera Nabuchodono-

- que exafciat ruditatem,fylvefcit vitis, & in

Íor, Princepsarrogans, przetumídus; ferox,

labrufcas degenerat;nifi Martiam fentiat fal.

fed coelefti veluti fulmine divinz vindicta fi-

cem; & nifi amputetur, infruétuofa fylvefcit:

deratus, & percuffus depoteítate mentis de-

ita nifi homo cultrum fentiat tribulationum,

jectuseft; & ultrix Nemefis,ne hominem qui-

pravique in ipfo amputentur affectus, pia

dem paffa fuit, repere ada&tus eft per terram

non excitantur defideria; quia palmitum

quadrupes, quibipedum neminem fui parem

luxutia, nificoérceatur, in pampinos fe fe

fuítinuit; furere in obvios quosque coepit ,

effundit botris deftitutos, & foliorum vani«

qui nec Deo pepercerat; fed ferreis conftrin-

tate duntaxat inumbratos: quód fiferro

gitur vinculis, qui [uperho imperio compe«

vitis caftigetur, uvisditefcit crebrioribus, &

Íceregentes omnes putabat ; etenim Nabu«

fpumante dulcefcit vindemia, Vitisnaturam

chodonofor omnibus antea hominibus altior

diceres, hominem emulari; nifi laboribus,

inflar beftize pronus in paftumabigitur; fu.

29*

erumnis, afflictionibus,perinde ac yi:yis falce,

3iF tecla, fylveftribus fe confociatferis, &

toto.

Pravis aftecübus cöörccndäs,probigqgc ciendis,nil &c. 647

toto integro (cptennio fylvarum receffus , &

fcens ajebat : hoc mihi haud obtigi(fet dede-

avia , manibus, pedibüsque perreptat ; ca-

cus.; f1 Agrippalvixiflet , aut Moecenas. í

pillis , & ungoibus in morem aquilaruma ex-

duo enim erant viri ab ingenua dicendi liber-

crefcentibus , tottimque corpus hiíipidanti-

tate valdé commendati , utpote qui ab af-

bus. Hoc jumentum Deus frceno adverfi-

fentationibus abhorrentes, non nifi vera 1m»

tatum , & virgá tribulationum tandem ci-

peratori loquerentur, — Secus Nabuchoda-

hh

curavit, Fenum, ut bos comedit, &$ rore.s

nofor, quia fuperbidelatus, ambitione in«

eeli corpus ejus infeciumefl : hanc metamor-

flatus , obíequia fategitab hominibus exige

phofim , auribus , acoculis ingerendam fce-

re, quz foli Deo debentur; nonnifi affene

leratorum,vitium,ac peccandi licentia dedit;

tationibus dele&tabatur: audi regem pratue

ficut tribulatio hominem perficit;. profperi-

midé loquentem.

Dauiel, 4,

ANonne bac eff Babylon. .

tas inficit ; 1illae fuilli cceene hominem revo-

magna, quam ego adificaui in domum Y6gui

cat; hec immergit, Ginter bruta deprimit

in robore fortitudinis meta ?. 6 im &lorta deco-

animantia? quód exhomine pecus fiat, ex

r mei? cumque [ermo adbuc effet in ore rte

rege bos, effe&tus eft arridentis fortunz , ac

£*» vox de celo rutt,

110 dicitur Nabu«-

. Pfeiv. 45.8 eblandientis profperitatis, — Homo , cum in

cbodonofor rex regnum tranfibit À t&, — Re«

bonore effet , nou intellexit , comparatus ef

gem grandi ore, buccísque inflatis ampui-

jumentis snfipientibus ,E fimilie factua efl illis

lantem vox € coclo delapfa , velutimprovi-

idque cauíz cur brutis parientur , qui depra*

íum tonitru, ac fulmenà ceeleíti excuffum

vatis ducuntur affectibus:; Syracidesc. 4. ira-

Nemefi proftravit : nimirum in foribus , in

cundum Leoni confert.

D. Petrus epzfl. 2.

veítigio adfuit divina vindiéta, quz fuper-

£. 2: inolitis depravatos vitijs, &t à bene coep-

bienti thrafoni cornua decuffit , & inflato

tis refilientes caui fimilesedicit ad vomitum

regi tumorem depreffit,

Timeant quot-

focdé revertenti 5 vel fuculee ad coenofum

quot zquales inambulant aftris , quoaltiüs

redeuati volutabrum,

Servator itidem no-

infcendunt , e6 lapíu ruunt graviore ; nil

Wm. 4'.

Lüc;,. 23.

fter verlipellem Herodetm vulpem appellat,

Deo exofius honiunculo fuperbo divinis in«

& Matth. 2 y, impios veluti Hados feparat

hiantiobfequijs, Licét fit Deusmitiffimus,

Cl!]Pa 10,

ab ovibus , (tatuítque à finiílris.

Zacharias

& ad veniam paratiffimus, feveriffimé f üpere

in perfona Dei loquens, vocat feedz libidini

bis refi(tit, quorum elata cornua confri

ngit-

addiétos hircos glentes petverse,& ait ; fuper

Rogatus à Chilone Jtfopus,

quid Jupiter a»

bircos vifitabo:& David improbos omnes,ab

geret; refpondiffe fcrunt : ut excclfa depri-

hommis ftatu atferit dejectos.Pfal. 3 1. « Na«

mat , & humilia extollat: fuperbé intumuic

lite fieri ficut equus , 68 mulus , quibusnon ef

Nabuchodonofor, fed de regni folio deje-

m 4

Á

m

äfb'lS D

intelle&ius : improbus fiquidem, perinde ac

Gus , à filijs hominum fuit etiam ejectus :

ih

mulusiracundice calcibus alios impetit; & in-

quantüm enim in ftatua illa fua aurea affür»

ftar equi per indomitam libidinem , aeftum-

rexit, tantüm ex alto in imum usque ad be-

que concapifcentize mulierum formis adhin-

ftiarum confortium dejeétus fuit.

uód fi

nit,

Heu quàm miferum eft homo animal,

mundi profperitas in imum Regem B

abylo-

fi moribus depravatus ab humana defcifcit

nium detrufit miferiarum,

dejecit usque ad

indole.

Utperfectione fufcepta optimum

brutorum coníortium :

ipfe miferize , &

eunétorum animalium efthomo, ait Atíílo«

tribulariones ipfum iterum in lüublime erexe-

Lib x,po.; teles: ita fi alienusfiatàlege , peffimum eft

runt : qui enim in throno fedens

; in pur-

& Jitic.2.

omnium aaimalium ; &adlibidinem, ciba-

pure , auríque fplendere caecutijt ;

fylvarum

tionémque animal deterrimum,

inter umbras oculos aperuit,

Poff fiaem.s Das;

19.

- INabuchodonofer , quia vitijs indulfit ,

(/

el. £A,

-

dierum ego Nabuchodonofor otu

0$ 9REQS d 4« 0.51

hanc induit bruti naturam : dixit ei Daniel

celum leuavi ,

G fenfus meus. vedditus eff

4. . Ejcient te ex bominibus, G cum beffjjs,

mibi, 8 Altif|mo benedixi , & viventem in

H

ferísque erit babitatio tua : heec fuit decre-

Jempiternum laudavi , & elorificavi.

toria Numinis fententia, quam per fuum in-

T'unc refipuit , cum ultricis Nemefis vir-

2r.

ternuncium Danielem. Deus fulminavit in

gam excutientem humanz iafoJe

ntie pulvee

pratumidum regem , quareid muneris Da-

rssfentijc $ tnnc

tamorem fuperbiz depref-

nieli demiandatum , & non potiüs alicui ex

fit , & arrogantiam co£rcuit , cum brutorum

aule proceribus ? an quia id Aulicis pro-

gregi fe novit adícitum,

Faftum tyranni

prium,;aures principis affentationibus demul-

terre , colóque infultantis fola tribulatio

cere , non tri(libusledere ? miferé ab ipfis

edomuit; inter feras fiquidem mitior factus,

torquetur veritas, ne principisaures offen-

abjectóquein humum corpore demiffior,ocu-

dat. "Vafréloquuntur, &ambiguitate ver-

los tandem aperuit, quosin altum fuflolle-

borum obtegere fatagunt ; quod nollent

tet, G arrogants fue vindicem illum vide-

principi innotefcere , quem per varios fle-

Iet , cognofceret , ac depradicaret ; cujus

Xus , & ambages circumducunt , non ducunt

potentiz par nulla eff poteftas,

Cüm fedit

ad veritatís notitiam; malüntque infidi au-

in throno , cüm mundi prdfperitas ei arti-

diti, quàm principi minüs grati,

29

fit, é regio folario urbis Babylonicze fplendo-

Hinc Auguítus Imperator ob impudi.

rem , & amplitudinem perluftrans , & ranta

citiam Juliz filie, contra&tá infamiz notá,

molium , & extructionum magnificentia ,

currium celfitate , palatiorum laxitate ela-

quam lachrymis eluere .niþcbatu; » ingemi-

Mmmm ;

À

t

M

A

6

B

*

Difienatio XXX,

tus videbatur fibi humlanum fupefgredi fa-

catum metiaris, dcpreïiendes ; has omnes

fiigium , & caput novus Enceladus aítris ip*

miferiasà Dei abforberi mifericordia ; per-

fis inferre : ajebat enim inflatis cogitationi.

inde ac mare fluminum aquas , ac pluvie

bus pertumidus , an non hac cítBabylon,

guttas ita abforbet , ut quales fuerint, am-

quam ego mundi miraculis adnumeravi ,

pliüs non appareat : idque caufa cur aby(fus

quam tot molitionibus in(tauravi, ut omni-

miferize humanz abyífum invocet mifericor«

die divinz.

Quéd ( multitudinem etiam

bus orbis ftructuris efficerem prodigiofioré ?

fed hzec mundi profperitas eum in imum de*

gravitatem , ac enormitatem omnium fce«

trufit miferiarum.Eadem bera fermo comple-

lerum metiaris , exinde conijcis, quàm mag«

Dasiel 4,

na, laxa,& (ublimis fit Dei mifericordia, quae

". 3Q.

tia efl fuper Nabucbedonofor , & ex bomini

bue abjetlus efl , G fanum ut bos comedit ,&5

peccata omnia condonat , obliterat , & to-

taliter abolet quoad culpam, & plerumque

vore cali corpus ejus infecium eff : donec ca-

m crefce-

etiam quoad poenam , quod cüm obferváflet ,

pilliejus in fimilitudinem aquilara

Sed hoc

vent , €$ ungues ejus quafi avium.

Regius Vatesait: Eewiferationes ejns fuper p[al.Y A4.

omnia opera ejus : Ubi Dei miferatio aípicit,

lapfu (urrexit Nabuchodonofor ; quia cala-

mitas, & tribulatio ejus depreffit arrogan-

peccatoris iniquitas obliteratur , t qui pec»

cantes ceciderunt, refipifcentes refurgunt :

gumi

tiam, co&rcuit faftum ; compefcuit fuper»

biam, & ad refipifcendum induxit : fylve-

nifi Dei miferatio lapfis opituletur ; virésque

lp

It

ftribus aggregatus feris , calamitatibus pref-

fuppeditet ad refurgendum,jugiter jacent in

foipii

umbra mortis,feu peccati;quia refipifcere eft

fusperfaltus, Gtavia manibus , pedibüsque

perreptans , ac incondité ftridens poeniten-

ad fummum bonum íe convertere , à quo

peccatum avertit, ait enim Apoftolus: As

tiam egit ; & refipifcens beneficio tribula.

tionum priftino reftituitut decori ; loquitur

eft volentis , neque currentss , fed miferentie

z

Detn,

42

nl a.

ipfe apud Danielem. —4» ipfo tempore fen-

"EEE

Ceciderunt Pharao, & Nabuchodono*

27

e

fus meut rever[us eft adme , & ad bonorem.

Regni mei , desorémqueperveni , & paucis in-

forambo natura homines , dignitate Reges;

peccato fimiles , & tamen furrexit Nabu-

erje&tis v. 34. fubdit : Nwne igitur ego Na-

Id

bucbodouofor laudo , &$ magnifico , & glori-

chodonofor , & non Pharao : quiajillum

non iftum Dei miferatio & throno dejecit ,

fíco Regememli: quia ommia opera ejus ue-

74, Ü via cjus judicia , && gradientes infu-

quem brutis adijceret , ut in fylvis inter

perbia potefl bumilare,Poftquam coanguíta-

belluas mores corrigeret , quos in Regia

inter homines corruperat: appofité D. Au.

Degradeft,

cus fuit,calamitatibus obrutus,zrumnis pref-

c gratia,

fus oculos adapervit ; refipuit , & faftum

gullinus , producens Pharaonis, & NNabu-

chodonoforis exemplaait: qugantum ad na.

fuum depofuit. Nabuchodonofor fi in thro.

e

no fedens de divinis cogitavit, id fuit, ut

turam ambo bomines erant

&

quantum ad

eadem fibi nfurparet , fed mox abjectus in-

dignitatem ambo Reges ?. quantum ad cul,

pam ambo captivum Deipopulum poffdentes:

ter bruta, & refipifcens Regno, iterum re-

? fal, se,

flituitur, quiaut ait David..

Cor contri-

quanttm ad penam ambo flagellis clementer

admoniti $ quid ergo fmes eorum fecit e[fe.o

um ,€6 bumiliatum Deu non defhicies , quod

etiam per Ezechiclem divinz clementiz con»

diver[os ?. nifi quüd unus manum Dei fen.

ftitutum internuntium voluit hominibus in-

tiens in recordatione proprie iniquitath in-

Eze?hiflo

timari, 'Die 4d ess : Vivo ego , dicit Do.

gemuit : alter libero contra mifericordiam.s

e

'lþ' 33«

spinus Deus

Lj

nole mortem impij ». fed ut

Dei pietatem pugnavit arbitrio ? furrexit e

lapíu Nabuchodonofor , quia in crucibulo

convertatur impius à via fua , & viuat.

quiaut ait D. Bafilius , queniam bominum

tribulationum, & &rumnarum , in fylvis

f

brutorum coetui aggregatus ; fcoriam hu-

fielera numero , ac magnttufline poffunt cir-

eum[cvibi,

[

mani faftus exuit , morésque meliores in-

im eft divinz mi.feficordiæ

22e

Tanta en

duit., & refipifcens per humilitatis gemi»

tum, per contriti cordis facrificium irato

menfura , quanta & ejus Majeftatis , quam

nullusterminus claudit; & licet reliqua at-

Numint fatisfecit. — Ubi luctus , ubi lachry-

ma fluunt, ibi femina irrigantur virtutum,

tributa , jüftitia , fapientia, & potrentia Deo

infint; mifericordia tamen intimis inhzeret

qua germinant ; adolefcunt , ac florent in

violas humilitatis ; lilia caflitatis , rofas

D«i vifceribus, quapropter Zacharias ejus

charitatis, quapropter ait,

Melius est ire Ecclef. chp,

magnitudinem indicaturus ait: Per vifcera

snifericordia Dei noffri innuens zternum So-

addemum lutiis , quám ad domum convivij , » , v. s.

lem Chri(tum Jefum mundo exortum fuiffe

quia ex illa modeítiores , prudentiotes , ac

ex infinita Dei mifericordia.

Quéed fi fcite

lancliores eximus , ex hac autem petulan-

tiores , & nequiores : ficut corpus, fimultà

:M- 317,

velís , quanta fit hec Dei mifericordia me«

tire , quanta fint gehennz tormenta , ho-

fit fucco oppletum , fua laborans obefa mole

IN

rum meníurá mctiri facilé potes , quantz fit

agritudinum e(t officina, & quod cüm labo-

Dei mifericordia magnitudinis , hzc enim

tibus, acfame lu&tatur, ab adverfa efttutum

peccantibus gratiam elargitur , quá relipi.

valerudine ; perinde animus inter mundi

tripudia, G carnis delicias enutritus , ener-

ícunt, & à fupplicijs gehennalibus extra»

untur : quód fi vilitatem etiam , & miferias

vatur, & in vitia proniffimuslafcivit ? quem

hominis à fum mo bono fe avertentis per pec-

verà tribulatio divexat , anguftia rremit,

«*

Pravis affe&isus coércendis , proäiSque Gendis&c. | 649

éalamitas opprimit , à vitijs plerumque ali&.

nibus exterret, nonut mortem inferat , fed

vitam afferat . videatürque propterea rorare

nus inter procellofos imbres crefcit vegeticr»,

&

& efflorefcit fuavior.

in fulgure coclum, & vel in ipfo igne lati«

ces Ícaturire dulcedinis

*

*

Binzfuntin mundo domus , nubentium

hinc poftquam

4

Regius Vates voce grandinum, carbonum ,

unaà, altera lugentium ; in illa madet vino

temulentus Bacchus , ftomachum replet fa»

ignis, & fagittarum , ac fulgurum exter-

ruiffet , flatim eblanditur fontium fcaru-

^türa Ceres , & inter utrumque lafcivic im-

rigine fubdens.

Et apparuerunt : fontes

pudica Venus : ibi verbà audiuntur incom.

pofita , lafciviz , confabulationes ; videntut

4quarum , exundant enim fontium ebian-

dientes latices ex carbonum torrente,ex flame«

geflus protetvi, inceffus curgidi , afpectus

maignis: & Numinis ira veluu in fua mie

impadid , ferculorum «copia , veftium

pompa , & rerum omnium luxus verüm

fericordia naufraga, quafi perire videtur.

Quód fi Pharao . infecuturus ad intetnecio-

quotquot hanc ingrediuatur mubentium

nem fugientem Ifraélem , & ut lupus graffa-

M

domum in brara degenerant , vorantes ut

porci, potantes ut vaccze, hinnientes ut equi;

turusin Dei oves, £rythraeis flu&ibus obru-

tus priüs fepultus , quàm mortuus períjt »

cálcitrantes ot mufi , lafcivientes ut hirci ,

iras Neptuni expertus ; dum Martis furo-

Homil, 62,

4

:

hinc Chryfoftamusait : Afom nuptias damno,

ad pepul,

- fed qua fuut $n ntpris , diaboli pompam-s:

rem inferrefategit.

Deus, tametíi ignes -

facésque concipiat, aquas tamen , ac fontes

Mitioch,

cymbala. 65 tibias , G cantica , fornicatio,

i2igi,

Secusin domo lu.

"u G adulteri plena.

Ícit.

parit , quibus ejus ira, attemperata mite«

gentium frigefcit Venus , ab ea exulat Bac.

Idque caufz cur Repius Vates tametfi

26

€hus , mceror animos occupat , dolor vifcera

torquet , genzg lachrymis madent , pravz

funeribus , cladibüsque obviaflet , omnem

excuflerit timorem.

concapi(centize extinguuntur , G lu&tu ve.

$i ambulavero in me«. Pf31,22 4 .

3

dio umbre mortis , non timebo mala, 'Tam-

E

n

luti frceao pravi omnes affectus co&ccentur ,

& probi excitantur , qui imbre irrigati la.

etíi cruentas ftrages pede premeret, fune(te-

chrymarum florefcantin virtures,". Pergit

que mortis umbras perambularet , nil tamen

inde haufit timoris , nec ipfas formidavit

Chryfo(tomus , loquens de domo lugentium.

4tt non ita illic, subi lu&lus efl , 1b3 omnta.»

calamitates ;; quiaci innotuetat; ex officina

erumnarum , ex crucibulo tribulationum

compefia , multa requies , altum jilentium ,

defoccatiüs prodire aurum ; — & deliciarum

quoriü weesooria , fururorum meditatio ,

vera fapientia , inordinatum nibil ,

nibil

toías nonnifi fpinis florere circumfeptas ,

R.J

nid,

*

fiqui«

Vlfj/!r

incómpofirum, — Quiquisbic loquitur;

fub.

neque fua Davidem fefellit opinio

Tal&

dem in inumbrantis funeris fqualore nen

smifí? , breviter , modeftó loquitar.

efinatura , lutius [apere docet , && adomnem

tabe forduit , fed oleo perlinitus viguit ;

nec in fepulchrum inter funera illatus fuits

anodefliam y ac frugem fe componerc. " Déus

fed ad convivia delatus.

Audi, quid fta-

igitur lu&tum , & afflidtionem ii nos im:

mittit'; üt excolere" difcamus cordis moftri

tim dicat, poftquam in medio umbrz mor-

tis ambulátTet,

Parafli in con[petiu meo. Pfalc. 22,

tellurem, noxias vitiorum radices evellere,

meníam adverfus eos , — qui tribulant me,

'U.- S.

urticas pravorum affe&tuum , & ferpentia

& calix

improbarüm «oncupifcentiarum — gramima

impinguafli in olee caput meuso ;

meis snebrians , quam praclarus est, — Ecce

preícindere , & per vomerem affliétionum

íulcos efficete , ac femina virtutum ferete;

illatusà Deo Sarcophagus in abachum re»

feratum , ubi nec calix deeít , nec difcus,

^quzinflores, & fructüs excre(cant,

Funerece Manium umbrz in faces fplendu&-

2j*

Ardent ia nobis prava cupedires , 'in-

folefcant indomiti affe&tus, qui nifi froeno

reHimenai , &ubi horror funercus timo-

coérceantur afflictionum , nos ad pracipi-

rem incüfferat ,^ deliciarum blanditie gaue

dium , & letitiam excitàrunt,

Quis non

tium trahunt: & quia p-erindeac canes Nilt

nonmifi!curim , & per tranfitum parciffi-

expáviffet ; fi cum Jeremia vidiffet hincexe

mé torrentem mortificationum libamus 5

cubantem virgam, G indeebullientem ,' ac

fumantem ollam , cüm prafertim audiviffet

hinceft, quód mifericors Deus molettijs,

rumnis, acmiferijs nos exerceat, üt magis

ex Dei ote; totius Aquilonis excitandas effe

contta Jerüfalem nationes: GC tamen ubi ome

compofitos, & ad bonam mentem induen-«

dam ficiliores nos efficiat ;; quae enim nos

niá videbantur in luctu , & fqualore jacere,

4

premiunt anguítie animum laxant , cor di-

ac poütemo deleri excidio 5 ' illice doloris

g tb

fcena in lzetitie profcenium vertitur.. P"ade,

; »

Jatant , ut à vinculisfolvatur (celerum , fur«.

Jerem.i s Q

& clama in auvibus Jerufalem : Hac dicit Do.

K

fámque ad Deumavolet : eft tribulario, quae

fuis zerumnis nos à miferijs liberat,

Hinc

minus , Vecordatus fum "tui miferans adole.

[centiam tuam.,

Ex fputnante icitur olla

144

ajebat David,

Aliffius: dedit: vocew.s

fulphar , velutié ferenato a&ce rofcidas ftile-

füam : grando , & carbones ignis , & mifit

fagietas fuae , & difipavit eos, fulgura niul«

lat imber: eadem olla, quz fuppofito igae

ebullire videbatur itá Dei , nonni(i fluenta

hiplicavit , & conturbavit eos. . Cüm in

nos videtur Deus irafci ,. nósque &rumnis

dedit dulceditiis, ut inde fciremus cífe tribus

' premere ,. tunc jacula fua evibrat ; non tae

lationem feecundam folatiorum matrem , 7.c

*

nen ut occidat ; (cd vitam reftivnat $- falmi- felicitatis pareniem,

$. 1V.

6

$0

Diiïertatio XXX-

$. VL

praffata, — Et 'ecee eristacens , Af non poteri

Lne. Y. $,

Joqui usque in diemy quo bac fiaut: proeo,

29,

Virius berinde ,. ac lilium inter

quàd non eredidifli verbie meis,

Sed pau-

, festiceta tribulationum fforet Veg6-

cis dilapfis meafibus non folàm lingua ime

A

Dd

tior , G olet fuavior.

pedimenta folvuntur., & loquitur , fedetiam

nl

propherzat.

Apertum efl

a"7

'On fuit evangelica ficulnea unquam

autem illicó os ejue, Luc, Y, V,

VL

& lingua ejus, €& loquebatur beuediceus De-

ó4.

felicior , quàm cüm in jusà Chriíto

JGm,

vocata, imó X damnata; quia fru-

Non tam przpedita Zachariz lingua

fuit filentio illo , quàm expedita , perpolita ,

Lue.;.v, €tbus deftituta,exfcindi timuit.

Succide.»

$,

& edoctaad Dei magnalia evulganda: dum

ergo illam : ut. quid etiam terram occupat ,

impedita fuit ad humanos fermones , expe-

Íedtunc vinitor ex foffione, & ftercoratione

dita erat ad divina vaticinia.

e€am recreavit; folatium, non funus ei Deus

Adveríitas,

G tribulatio eft, qux hominem edocet fa»

apparavit, cüm fupplicium indixit : fecuris

pientiam , & virtutem expolit , puerilia ,

Pret

exfcindens caulem in ligonem abijt circum

& humana abigit, & coeleftia edocet ; hinc

23, V

radicesfodientem , & arborem teficientem ;

Salomon de Indole puerili differens , ait $

quee petijffet , nifi damnata à Chriíto fuiffet :

, Zut. 19

Stultitia colliata efl in corde pueri , €$ virga

dixit Vinitor ; Usgue dum fodiam circa il-

difciplina fugavit eam: Magifter Chriftus,

las , G mittamflercora.

Tunc arbor coli

€ui noftra indoles , morümque propenfio ad

cepit , cum in facurim incidit: aríiffet, nifi

mundi ludicra exploratiffima eft ; eandem

Chriítus 'damnationis fententiam fulminif-

excuflurus virgis non parcit ; & ut fcribit

Íet , runc capit feliciori cultura vireícere,

Apoftolus, . Flagellat opmem fium , quem

4d Hebra;

cim in ipfam vifuse(t Chriítus (zvite, cujus

recipit.? Íedfilijs, qui virgis hisce excipiun-

VAP2S*U, 6

indignationi fuam debet fertilitatem. 'Hinc

viro cordato,non terrori , fed folatio eft tri-

tut , id accrefcit emolumenti , ut fegnities

virgà excutiatur; virtus excitetur; & pro-

bu!a:ic,eüipfa procella portus quietis, Aba.

€?5,2, V. , cuc.

bi omnes in Deum aifectus foveantur 5 fit-

U: vequiefcam in die tribulationis ,

queipfa virga, qua excutiens fordefcentes

quis dormituro in fenticeto , feffuro in fpi-

pulveres abigat pravos affectus , .fimülque

ncto, pulvillum affuiffer? quisin commo-

tione procellz;inter flu&us decumanis tumi-

perüciat probos. — Idque Ezechielem edo-

cuit admirandum illud animal , quodhomi,

diores thorum fibi ad quietem inftraviffet ?

nis, leonis , aquilz , & bovis quadruplex

G tamen Vatesid praftitit , qui falli ron po»

vultus infigniebat , fed cum hoc idem ani-

tuit, cum ex INuminis áfflatu loquutus fue-

mal ei iterató obijceretur pro vultu bovino

rit ; noveratlatere in turbine ferenitatem,

Cherubici Angeli vidit fpeciem fubflitutam.

1in procella malaciam , in concuffione fom-

Et elevata funt Cherubim : ipfum eff animal,

Exech. cap,

num , ín infirmitaterobur , & falutem in

10, V, 15*

quod videram juxta fluvium Cbobars. .quid

vulnere,ac fanie: Abacuc, — Ingrediatur pu-

'quod bovillo v ultui ,. fpecies fverit Angeli

iredo inoffbussaeis, — .Ponet pedesmeos quafi

CC 707YH,

fubftituta? quid cum cornipeta bellua'Ches

Nimirum in putredine offium

rubica venuftas.2. quid quód frons bovis in

pedes curfui aptavit , ideo cucurrit per fe-

faciem Angelicamtam mira fuerit metamor

zoitas fálutis, quia offa putruére, quia cor-

phofi mutata? Hebrzoidiomate Cherubim

Cap. t7.

poris membra srumnis preffa zgritudinem

idemeft ac magiíter , & interpretatur fcien-

7- contraxerant: hinc etiam Job,

JIn tenebria

tize multitudo ;. ecce myílerium evolutum;

1j.

firavileiulum mzum : tunc quievit ,'cüm in

-Bosfymbolum habeturlaboris, cujuseft pa*

tencbris eerumnarum, in caligine adverfita«

uentiffimum animal, nam & onuf(tis trahen-

tum lectulum fuum flravit t à tenebris ad-

dis plauftris adhibetur, rhedis jungitur, ac

vetfitatum ad lucem emerfit profperitatum.

telluri arande admovetur aratro ; quid ni

Job. YY, v. Cum te confumptum putaveris , orieri ut

huic bovi ferendis laboribus affueto Cherubi-

475

Lucifer ? quia virtus perinde , aclilium in«

ca fpeciesaffignatur; quiaubi labores;zerum-

ter fenticeta tribulationum non folüm revie

n20, ac ttibulationes;ibi virtutis fpeciesefflo-

.vifcit. vegetior , fed & floret illuftrior.

reícit perfectlior; ibifacies cherübica (rontem

;(Luæ nos adverfitatum tenebrz circumcin«

abolet bubulam ;4X ab i

guntad lucem veri folatij nosducunt: Cz»

Deum nofle incipit, -

js» qua quis tolerat;

n

ze confamptum putaverá , id eft , zerumna-

29.

Hauffzus princepsJobus quæüïlomm'pro-'

zum prefluris , calamitatum anguftijs , oie«

ponensait: Sapientia ubi invenitur , € quis

't'dþ- 2. 8 .;'0.

vís ut Lucifer.

locus intelligentie ? & fibi tefpondens fubdir:

2.Is

28,

Miferum , ac infelicem dixiffes Jacos

v

Nefcit bomo pretium ejus , ueque invemitur w

Hm. Ro

bum in exilium abeuntem à domo diíceden-

3n terra fuaviter viventium : iapientia in-

*

tem paterna , ut fratris iram declinaret; tunc

digitans quàm fluxa , & evanida fint bona

folobaculo Jordanem trajecit ; fed in tegref-

temporalia , & quanti facienda fint eterna,

fu fubílitit ad ejus ripas duabus ítipatus ar-

nonreperitur , ubi homines mundi delicijs

matorum turmis ; plurimis diffluens divitijs,

diffluunt , ac voluptatibus deliniuntur; fed

uxore, & prolefelix, | Scio in peenam nu-

ubi difcunt mundum contemnere , cjus fola-

tantis fidei obftructum fuiffe guttur Zacha.

tia flocci facere , & advería quaque tolerae

ti2, adeó ut ira Numinis viía fit in fenem

rc; ades fapientig non funt , quas mundi -

pros

Pravis Affectibuscoércendis , probisque kc'ichdis nil.&b. 6t

]

Idque in fe ipfo expertus Hieremiasait : De

Trenot, ct;læ

profperitas , rerum opulentía , & divitia-

rumcopia beant ; G ubi bacchanalia vivere

excelío mifit ignem in o[fibus meis , €8 eruds

LO 'v. lä.

vit me: quiaignis tribulationum non folüm

quotidiani eft moris, acinolitaconfuetudo:

claufos oculos aperit, & diducit; verüm &

Lib, de Pen-

appofité Seneca loquens de virtute ait : A4l-

tum quiddam efl , vegale , invidium , infa-

fplendores fuppeditat , quibus clariüs fuos

Ü

2A'UilA CAb.

videant errores, quos corrigant ; pulchré

7, 4.9,

tigabile, uec fatietatem baber , nec patien

D.Gregorius : ectilos , quos culpa claudit ,

tiam , immortale, Intemplo eaminventes ,

in foro, in curia , promuria flantem , pulue-

peua aperit : hác fportalà fuos mundus cli-

entulos donare affolet , culpam fuggerit ,

vuleutam , coloratam , callofas babentem

?2 A2 14.

Virtutem non mundi voluptas pine

fluxas fpondet voluptates, quibus cüm adha-

refcunt , oculos Deo claudunt, à quo pet

git, fed labor puluerulentus colorat ; & tri-

noxamlethalem feavertunt; & fola tribu-

bulatio perficit; cui & ipfa adverlitas venu-

flatem impertitur : hinc Salomon meliore

latio , Numinis opitulante gratià , apetit ,

LF

.Pnberä. C

fpiritu calefcensait.

Virga , atque correptto

quos culpa oculos clauferat , motes cortigit,

Z

2,, "U I E

& ad frugem erudit meliorem : quapropter

zribuir fapientiam, — Calamitas eft, quz vir»

tutem edocet , czcitatem ab(tergit , & lumen

erumnofus quispiam cum Hieremia dixit.

W Vi'gA4-» jrremdtg

invehit, Quid & Tobiz oculis cenebrasab-

Ego vir videns paupertatem meam i

indignationis ejus.

Cafligasti me , & erudi-

w,xg.

ftec(it czcitatís , quftm fel pifcis? & quid fel

pifcis procellofo innatantis pelago innuit ;

ts Jum , quafi juvenculus indomitus : erudit

nos cafligatio, & dum corpusfcalpit , ani-

quàm adverfantis in mundo fortuna calami*

mum polit , dum ventrem affligit , mentem

tatem ?. fellea igitur calamitatis amaritudo

Pc 28 P 'z,-:'

77

reficit, quia fola vexatio, aitIfaias datim- C«

19,.

"

F

prafentiffimum eft pharmacum ad hebetem

tellectum.

Miferi cum fimus, noftras fatae

vifum reftituendum , ad caligantium oculo-

rum nebulas excutiendas : tribulatio eít,quee

gimus miferias fopire, ne alijs innoteícant j

oculos aperit, ut videat quisclariüsin arum-

& tunc tantüm fapere incipimus, cum defi-

narum nocle , quàm mifera , quàm fluxa, &

nimus defipere ; tunc miferias excutimus s

labilis fit praíens mortalis vita , plena errori«

cum Deus pravos , qui in nobis ardent affe-

bus , referta erumnis,morti femper proxima,

&us aquá tribulationum extinguit,

& momento cafura ; & quàm melior , feli-

Pares illis fumus , qui negant ardere

PTR

cior , ac perennior alia vita, proinde omni fo-

domum íuam , quamdiu ignem inter penes

licitudine quzrenda,omni labore acquirenda:

tralia credunt potfe fopiri ? verüm cum pris ,

eft enim in qua oleaaternaz pacis jugiter vi-

müm flamma per feneítras vi eluctata prodit

ret;ubi liác potitus nil fentiet adverfi à fe ipfo,

exteriüs graílati intus incendium , tunc fa-

nil patietur quispiam ab alio: pax(iquidem

pereincipiunt, & vicinorum implorare au-

: td?l

xilium

3

*

cum res ampliüs diffimulari non

I$

eft 5 que non difcordie metu, non contentio-

num curá, non odij animum carpentis inceffi-

poffit 5 & incendium tot linguis , quot eja*

tur ftimulis ; qua nulla diffalvitur clade, nul*

culatur per feneftras , & tecla flammas

lacorrumpitur agritudine ; nulla variatur

clariüs , & clamorofiüs loquatur ,. quàm

viciffitudine; quia in ea certa fecuritas , (ecue

homo, «cujus domus igneabfumitur : ita

3e o p st a MR r o

ratanquillitas, cranquilla jucunditas, jucunda

vexatio nos docet divinum implorare auxi.

liberalitas, libera felicitàs , felix claritas , cla-

lium , preces fundere , ac enixim rogare

ra agilitas, agilis fanitas , (ana immortalitas ,

coelites , quia calamitas nos erudit modum

& immortalis gloria; in qua rerum omnium

implorandi Dei opem , & quz imminent

pulchritudo continetur , & qua divitijs om*

pericula declinandi.

Fertur de pifcatore

nibus affluimus non labentibus, nec fluxis,

quopiam , qui ictu fcorpii lzefus fapere di-

dicerit 5 is.preda nimis avidus praeprope-

fed perpetuis ; quanullainterveniente zgri*

tudineconftanti quadam, & equabili volup-

ras manus , cum in fagenam injeciffet, à la-

tatd perfruemur tantó excellentiore omni-

tente i"corlaio percufïus dixit: me fcorpïu;

edocuit , ne impoflerum tam praceps rete

bus corporis delicijs , quanto mensfenfibus,

*& Deus rebus omnibus extra fe pofitis , eft

invadam, & fim cautior : caJHiga/ls mes z

potior, & praftantior.

ait Hieremias, €5 ersditua fum : tribulatio-

3o.

Ad hanc melleam beatitatis dulcedinem

nes erudiunt ,. docéntque pravos quosque

fellea aerumnarum aiparitudo nos manudu-

affe&tus excutete, & probosfovere: cum af-

9

€it 5 fiquidem homo anguflijs adverfitatum

iligunt corpus, mentem perpoliunt , intelle-

&um acuunt.

Quamvis fingula Senecae

| 1."0;00

VET TESREASSam CR

preffus, oculos tandem aperit; quia eorum

[j

deter

o

endis nubeculis , excutiendisque cali-

[cripta digna fint, ut cedro , & auro exaren»

(

ginibus nullum falubrius collyrium afflictio-

tur ; palmam tamen pr& ceeteris videntur fibi

ne,quzdum corpus premit , animum perfi-

vindicare , quz ab exilio ad matrem Hel-

h iï'

cit , pravos affeétus fopit, probos excitat ;

viam fcripfit: tunc enim magis intellectum.

Ll

acuit ,

cum acriüs eum calamitas urfit

*

quatenus homo arumnis preffus in fe ipfum

tandem defcendit, fuósque mores, & erro.

tunc feliciüs fapuit, cumminüs fentijt fola—-

1es (ibi obijcit ; quos corrigat.

Fellea ca-

tij.

Non fxvit Deus , cum nos punit , fed

noftram expolit ruditatem,noflram abflergit

lamitatum amaritudo eft , qua oculos ab-

ftergit caligantes , quz mores corrigit cor-

rubiginem,excutit pravitatem: nunquam ful-

ruptos ; que animi difpellit zgritudines,

gurat fine rore ; nunquam fine iride procetlas

————ÁÉÁÁÓÓÓÓ n Pt

Nnnn

CXCh,

Ferani de 4ffeiiibus Tom, À.

652

Differtatio XXX,

excitat adverfitatum; fi ningit blandimento

abactusad pecudes fuit , mox expiatus, throz

candoris demulcet ; inflar cometze fuas in nos

no fuit reftitutus, . Quis Manaffem & cono,

j M

Dcas minas [pargit , terret, & lucet; dum ca*

quo fcedé volutabatur , extraxit vitiorum ?

ftigat, blanditur ; dum flagellat, ofculatur;&

quis pravos edocuit eum affectus excutere,&c

dum punit , miferetur : difcamus ab Ifraéle

probos fovere quàm ipfa calamitas ? Etiam

etiamin compede Deum credere nobis mife-

qui ante confpectum agni amicti erant ftolis

ricordem ; & in /Egyptiaca fervitute,in cala-

tnitatum pre(luris nobis ad libertatem ; ad fe-

albis , venerunt ex magna tribulatione ; quàd

] w

fi calamitasinaugurat ; quid mirum fi eccle-

10,

licem promiffionis tellurem,ad coeleftem be»

fia monilia tonittuaeffe dicantur? fi ejus flo«

atitatem iter nobis aperire: difcamus à Deo

res nonnifi fpinis circumfepti germinent? nec

ita per lilia myrrhádiflillare; ut circumfepti

ejus mala punica matutiant in martyribus,ni(i

erumnarum fpinis rofas legamus , quibus in

&[tu perfecutionum difcerpta, ac dilacerata ?

1 Wn;

€celis coronemur, quarü fpinas fuimus in ter-

fed fracta cutis animi prodit intcgritatem,

ris experti? verz deliciz rofas amulantur ,

Hinc etiam Chriftus caput ecclefiz in Tha-

qua nonnifi inter vepreta vernant tribulatio.

boris vertice non fplenduit nifi medius Moy.-

num ; quz ex fpinisnon prodeunt folatia,fu-

fem inter & Eliam , quorum alter facrificulos

catam tancüm exhibent lztitiam , cui filar-

trucidavit , & alter fornicarios interemit

vam detrahas , que fpeciem prafeferebat hi-

ut nimirum Íuo & capige diícant membra ,

laritatis,luctum edit,& lachzymas fundit, Id-

fplendoris , & glori:z lénocinia nonnifi ter-

que fortaffis caufzscur Salomon Rex in dedi-

I[alm.

catione templi fui boves immolaverit cornu

rore fulciri incuffo , ac fufo deliniri cruore ;

ut vel ipfüm fplendoris blandimentum ter-

ferocientes : & captivus Zorobabel vitulos

rorem incuflerit difcipulis, qui dum magi-

obtulerit pinguedine allicientes: quia jugum

fter fulgeret in monte , exanimati prztimo-

regni, & captivitatis delicias voluit Deus in

re procubuére in fqualore.

facrificio adumbrari: quia inter mundi fola-

Sicut mundi profperitas fceleris eft pas

Pal Y

tia , acvoluptatum lenocinia mifera eft prine

rens, ita G tribulatio virtutis obftetrix, Scio

35.

cipum conditio; recté Rex Salomon regijs

plerósque mirari , nullum ab Evangeliíta

diffluens delicijs boves adolet jugo trahendo

Matthzoex Chri(li atavis, & abavis regio

affuetos ; captivus autem Zorobabcel pingues

fuiffe titulo condecoratum uno excepto Da-

vitulos deliciarum illecebris ma&tandos; quia

vide. 4An non reges :fueruntjoüas ; & Eze*

eaptivitatis zerumnz fuas in vitule delineant

chias? cur & ipfiin principum non recenfen-

E.

illecebras ; vitulusenim uberibus infultat, &

«

Lr

tur cathalogo? curfolus David regio decora»

Tadte faginatur ? ecce captivorum felicitas

tartitulo, David autem Rex genuit Salenm»

defignata invitulo lacte pafto; & regnanti.

MAttb.Yovs

Wem ex ea,que fuit Lrie, Anhoneftande fane

vc.

um famulatus in bove cornipeta defcriptus.

€itatis gratiá in fcenam David induciturre»

Vl

gt.

In aula Baltháíaris regis Daniel purpuram

giaredimitus corona? fed alij etiam fuerunt

induit, oftro fulget , & auro fplendet: fedà

fanctitate illufires , qui tamen hoc deftituune

"quibus fodinis Propheta aurum eduxit? quo

tur honore.

Putárim

pre cateris regibus

murice pratextam tinxit ? an quia ut moris

unum Davidem fuiffe à Ma

'efl;affentatus fuit regi ? Audi, quà vocefue-

tthzco regem ine

Ícriptum,eó q

uia repio titulo mundanz pro-

Daniel, 53 vit Daniel Balthafari affentatus.

Appenfus

fperitatis indici,fcelus illico attexiturà Davi-

.'vl 2'9.,/

€5 in flatera , G inventus es minus babens,

4

de cum Bethfabea patratum ; quia mundi

t Duj

divifum e&i regusm tuum,U datum eft Medis,

& Perfis * hisce blanditijs clamidem fibi in-

prolperitas fcaturi go eft ícelerum; ficut ejus-

dem calamitas virtutum fomes. P

oftepulas

texuit , & purpuram tinxit ; quantum mina«

1, marcie

metidianz indulferat David quiet

rum , accalamitatum effudit in regem , tan-

dümque é fomno diurno cor

pus agitatione

tum fibi uberioris gloriz , ac decorís cumue

reparaturus in folarium d

lavit: quinimó cohoneftatusà Balthafare fuit

omus regie cone

Ícenderat ambulandi , :

aureque refrigerantis

Danie] , poftquam ei vas ire Dei propinavit :

captanda causá : cumque Bethfabeam vidiffet

ex vulnere,, € quo fanguis emanavit ; etiam

in horto domefítico abluentem fe in faliente

lt

purpura promanavit ; ut fcias ex opprobrijs

fonte incautiüs renudatam impuros

ignes

decora oriri dignitatum;& ex tribulationum

ex frigido illo haufit fonte » & libidinis

aítus

tenebris illuftriorem enafci gloriz fplendo-

ex gelidisebibitlaticibus: ecceà fomno, &

rem; ornamenta virtutum non ex armario de,

epulis , à mundi luxu,

promuntur voluptatis; fed exatmamentario

& profperitate quàm

proclivis fuit ad Vene

rem tranfitus.

eruunturjfeveritatissidque caufze,cur ipfamet

Affectio animi curà vacantis, & flomachi

ecclefia,quaf? plantatio rofe in Hiericbo dica-

,4c

epulisoppleti eft libido: quot fcintillas ejacu-

tur , quia hic flos nunquam fine dumis floret,

latur fuccenfa fornax , totidem prava defide-

Paulus cum fpirans minarum ; & czdis pri-

ria mens otio , & libidine zeftuans fufcitat, ac

'ma ecclefize germina niteretur evellere Da«

fovet : Pulvillo dormientis Davidis cupido

mafci, quia coeleíti exterritus fulgure, percel-

incubuit; furrexit, viditque mulierem fe.

litus tonitru, & ab equo excuffus, ac proftra-

tus in via fuit; rores flillavit benediclionis,&c

lavantem ;5 lafcivus afpeétus fcintilla fuit ,

qua in paleam delapía feedi amoris turpe in-

gratiz ; & qui cecidit ut perfecutor , furrexit

cendium excitavit in corde ; mulier longà

utprote&tor, Etiam Nabuchodongfor,quia

—

; fed fà

diflabat , [«d !,ibidgprops urebat

-

Pravis Affectibus coércendis, probisque ciendis, &c, — 63

cecidit David delicijs difluens ; furrexit ,

niciofa faCtio, G trifle farum 5 Salomonis

estdri t i ARPSSPPRRIREO RRi

& fletit calamitatbus divexatus , arumnis

mollitiesà cultura virtutis defe£lio. & fenilis

E, Reg.ec12, preíffus , flagellis cafligatus. ANon recedet,

dementia ; Roboami ftoliditas: ac decem

gladius de domo tua usque in fempiternum z

tribuumà regnatrice Davidica domo avul-

cum primüm has terribiles minas per Natha-

fio; Joabiéforore geniti crüenta trucidatios

nem fibi intentatas audivit David , refipuit,

ac demum prolixe poflerorum improbit&.

. ponnitentiam egit, quia ut fcribit Apofto-

tes , & calainitates.

Caterum David inter

sdM Hebreos lus.

'*aïh

10.

Horreudum eff incidere $u manuus Des

primas

La"kaï

mitates ob adulterium, & Homi-

g

wiventà , 65 vidents , & ulcifcentis c &

cidium patratum recenfere potuit pueri vix

noctis unius nefariam voluptatem plurium

nati lethalem egritudinem , quam tam impo-

annorum lachrymis abolerefategit, inqui-

tenter tulit,' ut feptendio fleverit jejunus,

V/aim.37. ens. Rugiebam d gemiru cordis mei : dicit

incefferit atratus, faccóque opertus , humi

à gemitu cordis, feufpiritüs , non carnis?

jacuerit profiratus ,^ nimirum ut acuté ait

quia gemitus David editus fuit,non ob vulgi

Salvianus, matum ex crimine puerum, cri-

fermones , nec ob contractam ex fcelete ia«

men ipfum occidit , quodereaverat. — Hisce

famiam ; fed ob iniutiam Numini fuper

calamitatibus accefferunt mearores , ango-

:

omnia diligendo illatam ; hinc le&ulum tur^

résque affliclianimi , anguílie oppreffi cor-

pitudinis inflrumentum per noéles fingulas

dis,dolores triftantis mentis: obverfaban:ur

lachrymátum imbribus rigavit ,. lavitque,

ob oculos gemina potiflimim fpeclra, ve.

Pfaln, 6,

Lavabo per (ingulas uotles leclum meum.s,

titalibido, ferpentinis horrida comis, fpu-

lachbrymis meis. firatum eneum vigabo : &

riam prolem manibus tenens, & voce hor-

oculi , qui fuére ad flagitium duces, qui im,

riffona occlamans:& tu alienum thorum vio -

puros zftus , ignésque libidineos in frigido

Jáfti? te coenofa libidine feedáfti? alterurm,

Bethíabez fonte hauferunt , in fontes colli-

quod ei obijciebatur fpe&trum , Urize erat

P[al.138..— cuerunt ipfi lachrymarum.

Exitus aqua-

umbra atrata , pallida,fufo cruore feeda ,

vum deduxerunt oculi mei, quia non cufto-

torvis oculis contuens , mixaci voce inge-

dierunz legem ttzm $. & quia non folàüm

minans : Etcut tu me interfecifti , poít me.

oculi , fed & caro per foedas fuas concupi*

um violatum thorum?. Hisce preífus angu *

— E

Ícentias à füummo Bono defecerat , hanc je-

ftijs David jugilachrymarum imbre perfufus

5*

junijs ca(Ugavit ; & per fubtra&tionem obs

exclamabat, —Peccarum meum contra me eft Ppla-fæ

. fonij illi vires abítulit , ne ampliàs infole-

femiper , hoc eft patratum àme flagitium ,

Pfful. 108,

* fceret. — Genua mea infirmata funt à jejumio s

me quovis inloco omnitempore redatguit ;

& fiquid aliment fumeret, cinere infperfus

meis, die; noGtuque obverfatur oculis; à

r Mlo

erat panis, & potus lachrymis immixtus ,

mea nunquam recedit memoria,

Fufus U.

Pfalm. IOi.,

quia cinerem , tanquam pauem yanducaban,

riz cruor me terret , & divinam Nemefíin

& potum meum cum fletu mifzebam: valnus

contra meexcitat, quia vindictam exigit,

6,

*

quod animz fug per patratum adulterium

Dixifles Davidem inítar ferz tot (aucis

David inflixerat , per cruciatuum pharma*

atum telis,quot patratorum fcelerum ftimu-

cum curavit, & perabje&tum luxum virtu-

lis, & aculeis confoflum , cum dixerit ipfe,

tis reftauravit detrimenta : difert& Salvia.

Sagitte tue infixafunt mibi ,acutiffima fcili -

Lib.de Gu« n

us. . egnofiit David reusculpam, bumi-

cettela, penetrantes aculei , qui non folüm

Pfalm. $j

hm. Dei,

iatur , compunvgitur ,. confitetur ,. luget ,

animum;íed & corpus , & intima vifcera,imóà

panttet , gemmas regies abdicat , evepantia

& offium medullas feriunt, fauciant , exte-

auro textile indumenta deponit , purpurá ee

nuant, — Neneft [anitasin carne mea À facie Pfal, $7«

xuitur.diademate exoneratur,corde ,*f cultu

jr4 LU& : noneft pax offibus meie a facse pecca-

torum utorum, Bellum itidem fentiebat in-

emutatur , totum regem cum oraattibus fui

abijcit , fejunio exugitur , ariditate ficca-

teltinum, carnis fcilicet ftimulos infurgentes

tur, fletu efunditur, folitudime carceratur.

contra Ípiritum, & pravas , ac putendas com-

Non tamen cenfeas ,. hos virturis flotes

35

motiones excitantes , quapropter ajebat.

in alijs verná(Te excultis aréolis ; quàm in fen-

Lumbi mei inapleti funt illufionibus. — Flisce

Dfalm, av«

ticetis erumnarum ; necab aliacredas emert-

internis zerumnis externa etiam adiectz fue-

fiffe radice , quàm ab ipfo tribulationum ve-

runtcalamitates : fiquidem Deus per inter-

preto.

Tametfi refipifcentis Davidis lach-

nuntium Prophetam triplicem optionem poee

rym fceleris abfterferint feeditatem ,. non

na fubeundz obtulit;ut eligeret , vel famem

feptennio graffaturam: velbellum trimeftri

tamen peccati deleverunt fupplicium : ad-

hucremiffo fcelere luendz erant poeaz , quas

Ípatio cruorem fufurum, & funeras clades

coeleftis Nemefts exigit , licét temporarias,

daturum ; vel peítem per triduum in popu«

non gehennales,

Inter calamitates , qua

los fzvituram : quá optione auditá attoni«

Davidemafflixerunt, enumerantur filiorum

tus hafit fazum inter & cultrum , cómnoh

Davidis flagitia ; inceftus Amnonis cum

haberet , quo fe verteret ; tandem diram pre-

Thamare forore , permiffusà Deoin poenam

optavit peftem,malum fcilicet fibi cum fubdi.

patrati à Davide adulterij ; Amnonis inter-

tis commune füturum ; quó nimirum in pat-

fe&io ; Thamaristabitudoex moerore con*

tem veniret fupplicij', qui pars maxima fuerat

&racta tolerati fraterni ftupri; Abfolonistu.

ultricis Nemefis irze , & vindicta. . Meliiys

?. Rep. EMf

sultus , rebellio , & interituss Adoniz per^

eff ut incidam in manus Damini ( mulie enim

14

Nnnn2a2

Ferani de Afetiibus Tom. L

mife-

654

Diflertaio XX&$,

mifericórdie ejas fant ) qnàm inmanus Lo-

PIZNDS,

-Hinc D. Ambrofius ztguens Theodofi: — 38

um Imperatorem;quéd ex ira tot millia Thef-

2

Cüm vidiffet David utrinque fe calami-

falonicenfium ob dejectam uxoris fus ftatu-

tatibus premi, miferijs opprimi, flagellis im-

aminteremiflet , & ille obieciffet Davidem ,

-pendentibus excruciari has inter rerum an«

qui manusinnocentis Uriz fanguine foedavity

guílias maluit à pefle , feuà Domini manu,

fubjecit Ambrofius ; ff feeutus es errantem ;

quàm ab hominum gladio , qui obftinato fu.

fequere peuitentem.

Ideó varijs Deus cala-

Fore injurias perfequuntur , torqueri , & pati.

mitatibus , & erumnis Davidemafllixit pec-

Annuit Deus Davidisvoto, & pra fame,.quae

cantem,G lapfüm;ut vegetiorem erigeretjac

leptennis; pra belliviolentia , quze trimeítris

beneficijs cumularet uberioribus ; ac difceret

futura erat,triduanam irnifit peftem,quz coe-

flores folatiorum letiüs non vernari , quàm

pitin corpera hominum ferpere , & in mul.

poftgelidam, ac luridam calamitatum hye-

torumetiam necem debacchari ; domos,fora,

mem. David quia poft lapfum pluribus fuit

& platcas ene£tis opplevit cadaveribus ,'flo-

calamitatibus preffus., ex lapfu fortior furre-

rentem abforbuitjuventam , plures in pri-

Xit ; ac vindicem Dei iram pro virtutis incita-

mavo adolefcentiz floreproftravit, & in.ad-

mento habuit , dixítque propterea, Jlonum .

f41. 118,

ulta etate utriusque fexus plura hominum

qiiia bumiliafli me , ut difcam juflificationes.

millia extinxit : dixiffes,coeleflem Nemefim

-u — Eft fiquidem afflistio, que pradura

Saturniam falcem in terras demififfe;quá po«

corda in obfequia emollit Numinis;& in flu-

pulum veluti feenum demeteret; ubique au-

dia fle&tit virtutum ; licét non defint iniqui ,

diebantur ejulatus morientium ,funera vide.

qui verberibus duriorcs evadant, .de quibus

bantur interfe&orum , inhumata ubique oc-

Jetemias conqueritur, |Percuff/fá eos, & n

C.JP $*

currebant cadavera horrorem incutientia :

doluerunt z atrivifli eosy&$ noluerunt recipere

Íolo contaclu lethale hauriebatur venenum ,

Difeciplinam,

Eodem :tenore conqueftus

folo halitu mors contrahebatur : tanta fuit

Ezechiel ait, . 29lto labore fadatum eft ,& non

Cuþ, 249

flrages, ut virorum feptuaginta millia tefte

exivit de ea nimia rubigo ejus , neque perig-

L

fcriptura perjerint absque ulla lugubri pom-

nem:quia obduruit,Sobriguit ad inflicta ver-

pa; donec Deus placatus jufferit,Angelum

| ")u

bera, .David vetó poftlapfum, quia calami-

a2,Rec gladiumrecondere, . Et ait - Atngelopercuti-

tatibus preffus,vegetior furrexit, cautior, &

24«

euti ? [ufficit contine manum tuam , etenim ut

fanclior vixit.InDavide erumnis torto tribu-

criminum apnd Deum eft menfura; fic & pla-

latio veluti fornax fuit, in qua quia David re-

garum modus, quarum adminiftrosadhibet

fipifcens aurum fuit ; non palea , fordes exuit,

Angelos: fingulaenim ,'ad quegemimus ,

nec incinetes abijt: appofité D. Auguftinus, ;

|

quazexpavcícimus ; quz patimur, in numerae

ANunquid lucet aurum $n fornace aurificis ,. du

Pjals €1.

|

to , G ad juftitizelancem expenfa funt Deo ;

sonili Iucebit , in ornamento lucebit , patia-

qui ferit;ut parcat; vulnerat,ut fanet ; premit,

tur tamen fornacemy,ut purgatum À fordibus,

ut dilatet ; deprimit , uterigat ; áffligit , ut

"veniat ad Iucem. Fornaz ef ubipalea , ubá

foletur ; enecat , ut vitam impertiatur juxta

- ANTUM;UDI ial ad banc flat aurifex, Infor-

sequiffimas providentiz leges ; & perinde vi-

'mace avdei palea , 8 purgatur aurum v illa im

detur agere ; ac cytharedus , qui fides citharze

cineres yertitur, a fordibus iflud exuitur. For-

tamdiu tendit , attrahit, vel remittit, donec

tax mundus , palea iniqui , aurum jufli, jenie

unà affonent, -

An non David ad hanc

tribulatio, aurifex Deus.. Quodvult aurifex,

fidium , feu plagarum tenfionem harmoni-

f'acio : ubi me ponit,tolero : jnbeor ego tolera-

cum didicit concentum edere , , VOCésque e»

re,novit illepurgare. — Ardeat licdt palea ad

mittere coclefti harmonie confonas? -inqui-

incendendum me ,€ quafi cofummendum me ;

4e

Bjam$o, ens. Quoniam iniquitatem meam ego cogno.

feo.Epeccatum meum contra me eff f[emper:G

dlla incinerem vertetur, ego fordibus egreba.

quamvis Natham Propheta eum condonati

9 V.

Íceleris certiorem feciífet,

Dixit Natbam

|

g. xll. 6,2.

ad David , Dowinus quoque tranflulit pece

"Aduerfa viris probis non adferunt

Efird];

CAIMIPEMUT , adhuc tamen in cinere, & cili-

MM.

gocumentumsfed ipferunt emolumentum

cio poenitentiam egit , lachrymis lectum fu-

quia tunc Deus eos exercet ut vegetiores

um rigavit, jejunio membra corporis , quz

virtutum eultura floreant,

inftrumenta fuerant peccati, punivit: cineres

Ui anguftijs ; & adverfitatibus pre-

39«

tanquam panem comedit,ut promeritz mor-

muntur , proteQorem fentiun: De:

tis memoria altiüs fuis hzereret vifceribus, &

um ; & nonfolàm peccantes tribula

. lachrymis fceleris veftigium adnixus eft obli-

tio urget, ut refurgant ; fed & innocentesaf, -

—————H

V/a) 10Y, tetare,

Cinerem tanquam panem mauda-

fligit , ut lztiores virtutum culturá florcant,

cabam , potuve meum cum fletu mifceban.

Etiam pre cocteris fratribus morum integrie

aDelog, ,. PeccavitDavid,aD. Ambrofius,quod folent

tate eminnit Jofephus;actate puer , vitá inno-

David. c.q. Reges : fed panitentiam geffit flevit sngemuir,

cens, moribus integer ; & tamen, quó ad

quod non [olent Regesseonfeffus eft culpam,ob-

principatum furgeret in ZEgypto tribulatio

fecravit indulgentiam , bumi flvatus deplora-

ftimulante fraterna invidia eum in ficcam de-

Vit evumnam, jejunavit , oravit,confeffronis

trufit cifternam fame, & fiti interficiendum,

fs teffimonium im perpetua facula unlgato

& eft im

Genef. cay.

delore transmifit ,

Proijjctte eum in eiffernam banuc, qu

22^

ï;

'0/&'-

ï

Prüvis Affe&ibus Co&tcendis, probisque ciendisnil &c, 6cg —

r n ERE MRU

*

folitudine

LA

deliberaverant iuvidi fratres

ramus;non ab anfulis, fed à piaculis fervitue

hanc in ciíternam demittere Topfephum, ut

tem pendere : famulatur Ifrael;non càm fer«

omni deítitutus obfonio deficientibus fenim

vit homini, fed càm vitio indulget ; & pec-

Niribus fame periret z fed dum fraterna invi-

cato infervir; noncompede vinctus probro-

diaeum in cilternam illam demifit,zrumnofa

fam fervi nomenclationem patitur, fed vitio

&alamitas eum ad principatum erexit: quos e-

«oinquinatus. Hancunam peccati fervitu.

nimDeus impenfiis diligit;/hos glorioliüs eri-

.tem agaovit Efdras , eámque expavit , quia

gitafflidtionibus priüs probat, zrumnis pree

in eam incideng, mnec auto, nec libertate re«

mit.Ex Jacobi familia juftior Jofeph detrudi-

Ípirat. Si moribus fis integer ; innocentiá

turin cifternam,fame interficiendum, Ex fa:

«andices; tametfi Babylone in cavea detinea-

milia Adaz occiditur à fratre Abe] innocens,

'£is; compede vinciaris, liber es, quia innoe

& Deo gratus. . Ex Prophetisexulare adigi-

cens; fecus fi Jerofolymismultó perfulgeas

tur Elias divinz gloriz zelantiffimus ob im-

auro, prolixo fervorum .comitatu incedas

pii Regis Achabi, & Jezabelis perfecutionem.

füipatus; fi vitijs indnlgeas, eó turpiore fer^

Danicl licet vitz fanctimoniá ; morum in-

vitute detineris , quó liberiore fenfu mundi

n

tegritate confpicuus, in lacum projicitur à

voluptatibus deliniris, carnisque delicijs dif.

fluis,

Ifraelite cum Dabylone morarentur

leonibus difcerpendus , ac vorandus; imó

licét inter natos mulierum non fuiffet major

inter .compedes templi .meditabantur ftru-

Baptiflà, in carcerem tamen detruditur &

éturam, hoftiásque .cogitabant Numini ime

ab itnpio Herode capite minuitur ? quiavir»

molandas: Er furrexerumt Frincipes Pa..

.,E]dfd Jiþ "Ts

€Ap. 9.

tus nonadolefcit vegetior ; :necfloret pul-

trumy €& omnis cujus Deusfafcitavit fpiritum .

chzior, quàm zrüumnis , :ac tribulationibts

ut afcenderet .ad adificandum templum Do-

exculta; quos enim Deus amathos arumnis

:ini; quia de conftruenda Numinis domo

iBabylone commorantes moliebantur.; Per-

probat, ac perficit; perinde ac .aurifex in

crucibulo aurum torquet , quod purius exa

farum dominatus eos principatunon valuit

Lib,s, 9-

trahatz ait D. Gregorius: .Hine ergo snus-

exuere; quamvis & torquem detraxerit, &

valspa. (Qisque colligat , quid illie fimt paffuri, quos

-€atenas injecerit, .Sed quid? quàd Jerofos

reprobat , fi bic eruciat, quos amat. iNon

]ymis.mox degentes, & templum conflruen-

tes, fervi audiant , .nec ab Efdra aliter vo-

putemusà fupplicio immunes, qui vitijs in-

dulgentes minimé hic puniuntur, ubiinno.

centur, quàm fervi fumus ? fiàRege Per-

^ «entes erumnis affliguntur , '& .calamitati-

farum dimiffi, fi compedes exucte , vincula

- bus premuntur : fuas& ipfierunt poenas da-

fregerunt, fi à fatrapis fublcvati, aureis vafis

/di h

tuti,Íed in zternum interitum. — Innocen-

predivites , murorum extructione gloriofi,

£es veró & virtutum culturz .addicti, quà

ubi fervitus? ubi famulitium? fervitutem,

acriüs hic zrumnis premuntur, .e6 uberiori

quam ;Babylone inter catenas, G compedes

donantur gloriá.

jJofeph ideo in ZEgypto

H

excufferunt; Jetofolymis; quia libertate do-

purpuram induit, quia polimita vefte à fra-

nati incurrerunt, quare? audi ipfos Derel;-

tribus fueratantea exutus, & perinde,ac vi-

qUImus qmmandata tua, àimitum in libertate,

lifáémum mancipium divenditus; fed nun-

jn auro fervitus peccantibus infidiatur ; &

Jibertas etiam in ferro, & vinculis innocene

quám clariüs divina in ipfo affulfit prote&tio,

quàm cum in cifterna detrufus omni fuithu-

'tibus patrocinatur, |Quid? quàd necdivi.

mano fübfidio delitutus , quia inde extra*

tias poffedit, foluta vinculis iniquitas , .cüm

in luto, in latere praefulferit innocentia.ca,

étus & in /Egyptum du&lus principatum e«

nancifcitur, cum libertatem amífit.

tenata ? Non Babylone .captivus 'peccavit

Servitus nificum fcelere cohzret, liber-

Mrael, fed Jerofolymis folutus in fcelera fol-

4€

tas veró, & gloria innocentiz afcifcitur. Id-

'Vit 5 neque inter vinculorum & erumnarum.-

que caufz cur Ifraelite , tunc fervi fuerunt

procellas, fedin malacia arridentis libertatis

nuncupati, cim libertate donati vitijs indul-

fuit eftu .agitatus exitiali ; & naufragium

|

fére: ait E(dras Ouia fervi fumus;abftinuerat

Tubiit é Chaldza redux in patriam,cum rore

!

Efirslit.

Efdras ha&tenus à verbo fervitutis ; tametfi

CZPCPQ

divinz mifericordig perfufus inter compe-

pluries fermonem inftituerit .de filijs Irael,

es fuerit,

Inclinavit fuper nos zmifericór. Efdrelib,g

tum Babylone confidentibus, tum € Chaldza

diam coram Rege Perfarum, st daret nobie *^-9.

j

emiffis , tum Jerofolymis commorantibus;

Xitam,

:Sed e€ rofcido i

tametfi fqualido premerentur famulitio;non

.mbre divinze beneficen-

-

tielappa germinavit iniquitatis , & qui in

/h

tamen probrofa fervorum nomenclatione

eos notavit, Cur igitur Jibertate.donati fer-

fulphure lilia excoluerat, tribulos produxit

vi vocantur? qui captivitate ligati probrofa

ininelle, |Compede vinétuslI(rael de tem-

hac non fuerunt fervi voce appellati ? «urà

plo cogitávit conílruendo;fi libertate dona-

captivitate refpirantes fervi vocantür , qui

returjied difrupris vinculis fervitutis , vel in

nusquam Babylone catenati , contabuiffe fe-

ipfo templo lupanar omnis impudicitiz ar-

runtur inícervitute? quianimirum tunc vin.

chiteclatus cft; & qui fuerat apgnus, quamdia

Qi ferreis catenis, animilibertate in corporis

non procul abfuit à leonibus rugientibus ad

fervitute gaudebant; nunc veró in corporis

efcam : inter oves fandluarii in lupum, &

libertate animi incurrunt fervitutem; tunc

MM P

draconem degeneravit; unde Ífi calamitas

|

vinciebantur, nunc peccárunt, ut indcinfe-

profuit ad culturam virtutis5 profperitas

Q2«

n

Nnnn 3

Differtatio XXX,

666

obfuit ob indoleentiam vitij ; quó inde in«

tiones rcpelle.r;b fed in ipfis e)z'mæ we affiiiioe

feramus, nocentiora eífe felicitatis ofcula,

nibus confitutum feruave, U mortem expe-.

quàm vulnera calamitatis ? quód fi popu-

&antem vivificare poterts,

Àn non vexeít

Óf

lus refpiravità nervo , & compede Babylo-

illa Dei punientis fimul, Gt miferentis? Ego

ne; confpitavit Jerofolymis in libertatis fuze

occidam, & ego vivere faciam,

Sed fi mor«

KL

authorem; nimirum illic refpiravit, & pro«

tem infert, quomodo vitam affert 2 .f1 pro-

ba fovit defideria, pios in Numen excitavit

fternit, quomodo erigit ? fi énectus jacet

affeclus , quia calamitatibus preffus : hic ve-

homo , quomodo vivere dicitur? quia inter

zó quia deliciisdiffluens , divitiis affluens,

labores juftum morti deftinatum , dignum

proiperitate delinitus in fcelera folvit ; &le-

meliori vita Deus efficit.

improbi in re«

gem inter tonitrua , & fulgura fcriptam, in-

rum copia ; juftivero,& virtutum fltudio ad-

ter flores, & armillas delevit ; que enimla-

dicti,in &rumnis probantur.

pideze eraut praceptorum tabulz, fi ferro

435

Populo incredulo , ac inzrato bono»

Ículpebantur; auro expungebantur ; fícque

rumaffluentiam concefferat Deus eüm proe

é melledivinz milericordiz fellea fcaturivit

baturus; Ecce ego pluam vobis panes de

iniquitas, qua inlaniena Chaldzorum ob.

emlo; egrediatur populus, G colligat per fingue

dormierat, Iniquitas tametfi nullius fit pre-

los dies, ut tentem , utrum ambulent in lege

Gj, aurum tamen zemulatur, fi in erumna-

7€4, 41 "0T,

Tentaturus Deus, feu pro-

rum crucibulo exuratur, quiapurgatur, &

baturusfuum populum abundantiam índulfit

ejus foeditas cinerefcit : quifordes contraxit

bonorum, qnia pluries jam defecerat: fecus

vitijs indulgendo,nifi in crucibulo adverfita-

virtutem exploraturus juíti Jobi, bona, qua

: tum fuppolito tribulationis igne expurge.

poffederat abítulit, eümque torquendum ca,

tur, foeditates non exuit. Abfoloni pretio.

codeemoni permifit ?. Ex£esdepaululum ma.

-

fa coma tunc fuit, cum illam quot annis fer..

à

365.1.?.1 Zs

gum tuam, U tange cimóla, que poffidets qui

ro tondebat: nifi tribulatio fuperflua prz-

ad probandum num aurea virtus fit , velcue

cidat; pretium,& venuftatem deperdit fuam

prea, nullus lydius lapis adverfitate, & affli-

virtus,qua tunc efflorefcit pulchrior,cum ra«

Cione opportunior : fed fi in terum afilu.

j

firo tellus cordis excoliturappofite D.Chry-

entia Deusimpium probat,cur perbonorum

|

Biomil, 4. de Íoftomus : Quemadmodam aratrumimmit-

Pænif,

fubtractionem, cur per immiflas calamitates,

tens deorfum terram, aperit tutam femini-

& afilictiones.excultam à jufto explorat vir-

àus cuistodiam, ue jaila ia fuperficie remane-

tütem? Án quiade impio Deus minus fperat,

ent, fed tanquam inipfos terra finus immit-

Q pro merito ducitfi in rerum copia non Genj:zi.aïzziz..,

gantur, G £n tuto. radices figantz fic & nos

intumefcat? fiin bonorum affluentia non

facore debemaus, & tanquam aratro tribula-

fuperbia& quia de jufto majora femper fpe-

£ione utentes cordis profundum [cindere. Sctín-

rat, arumnis preífuris meliorem efficitg

dite corda veftra ait Propheta s corda igitur

ac propterea angufliis premit, languoribus

feindamu , fi qua dolofa berbay & improba

affligit, ut tribulationibus probet, . Quapto-

«ogitatio nobis inefl s radicitis eam. evella-

pter tunc virtutem probavit Abrahami, cüm

9uus G puras pietatis. feminibss terras exbi-

diftricto gladio filij fui dileGtiffimi Ifaac cer-

Óeamtu ,nifi tunc Yenovemus novale,nifi tunc

vicem amputare paraverat: Zewtavir Deue

feramus cum. adesi tribulatio, quando. un-

e"brabam, 68 dixit adeum tolle

filium tuutin, " T

LE

quam in compuucitonem veniemus ?

quem diligis Ifaac,

€& vade ad montem Vifio«

Sufpecta eftvirtus, ne probro laboret

nis, ibique offeres eum in bolocauftum , quod

Y

42

flerilitatis, quamdiu vomere non excolitur

fi virtus juíti Iydio tribulationum probatur;

l

ïän.!j

tribulationum, neclaboribus probatur. Vir-

lh

non eft, quéd conquerantur qui multiplici

tutis examen nullibi tutius fit, quàm in tru-

premuntur calamitate ; argumento id cít, à

tina adverfitatis, G patientie; quaproptet

Deo eorum probari virtutem : funterumnz,

44 Ror,;, Áctibit Apoítolus: Tribulatio patientiam o-

qui probos erudiunt ad virtutum exercitia,

eratur, patientia autem probationem. Hinc

quippe ait D. Paulus: ommes qui pi. volunt

ïn I.'fnl. 383

D.Bafiliusait: (Qui tribulationem detrettat,

vivere perfecutionem patientur,

Nos pre-

probatione fé privat: quia(icut igne tor-

mit adveríitatum pondere Deus, ut pretio-

quente aurum probatur; ita virtuseramna

fiorem virtutis eliciat liquorem. Uva premie

Df4l, 575

premente comprobatur : hinc David Si «-

tur in torculari; quo muítum dulcius elique«

bulavero in medio tribulationis vivificabis

tur: oliva contufionibus preffa oleum fun-

24e,

Non nititur , tribulationes à feexcu-

dit (ymbolum charitatis : Rofa vernat lx-

tere, nec Deus permittit. carere Davidem

tior, adolefcit vegetior, & redolet fuavior,

afflictionibus, ne fructibus deflituatut ex-

qua pluribus circumcingitur fpinis, que du«

E. yit4q,

cultz virtutis: de fola fortitudine, & vivi-

metis circumfeptaallicit,& pungit; deleclat,

ficatione in medio arumnarum fuit David

& vulnerat; placet & cruentat : ardente ferro

folicitus ; quia nef&otutior vivit, quàm ze-

adamas perpollitur; & lima morío excruciae

rumnis preflus, quas libentertolerat : eft

tus pretium induit. Spicarum manipuli in

enim ttibulatio, quz animum à vitiorum

terram proftrati, bacillis diverberati, pedi-

retrahit lenocinijs; ab occafionibus removet

bus conculcati triticumá paleis. feparant in

peccandi : hinc D. Bafilius expendens. pra-

coleftibus horreis affervandum. Miles non

bidt

qui in cáliris defes jacet, fed qui labores fubi

Íata Davidis verba in qundem aite .T Yibulaec

in

Pravis Affectibus coötccn*dis,probisque ciendis nil &&; 557

in hofles irrüit, G flans fortiter pugnat, vi-

vorticibus fauftum, letümque cecinére Pee-

€tricem fibi coronam texit, & per inflicta

ana? quia licet eadem procella in totam na«

vulnera viam fibi ad gloriam aperit, fcitt D,

vim fzviiffet, folum tamen Jonam invenit

IDepatiert, Chryfoftomus: lr in certamine. Atbletam

in eadem gravi fopore demerfum : dotmi-

Gob ad u$* fj doro, culore, frigore, puluere, multo labore

vit ille, cum reliqui in navidifcurrerent tre«

periculis luctari aportet, Sic 8 juflum in bac

pidantes, ac laborantes, ut vela fubducerent

p

zilitia plurima pati , & omnia firenuó ferre

tempetati, & quidquid navigio erat grave

dlecet , fi (Mendidam utique palmam accipere

debeat .

in undasprojicerent, utnantica arte flu&tue

Si corpus ita maximà laudamus, fi

um impetus illuderent, ventorum flatus ree

f'gus, calorem,famem , fitims, &f cateros la-

tunderent; idqueigitur caufz, curin fo-

éores baud gravatim feratmultà magis lau-

lum Jonim procella fzvierit.

Pulchré D,

L

danda anima, que poffit omues iml:etm 7A.

Bafilius ait: AMandats £Ommiun.

itums mare 901 12o

dorum fortiter, ac firenud pati,

44

fwnditus turbat navigantes,unda

VuUL 3HORLOF

Mifer non eít; qui adverfitatibus pre-

eircumfé antes propbetam depofcebant.

D7

mitur, trucique impetitur fortuna ; fed qui

verà nattgabant , ignari viri fantli , arte

adverfa pati detrectans, labores refugit , &

€um tem pe[late depreliabantur , & guberna-

fomno, otióque indulget.

Quo tempore

4tulis per iculum vepellere Iperabant, & aduer-

Sardanapalus vitiorum mancipium imperi-

fum mare navalem. pusnaim fufcipiebant :

um regebat Affyriorum in urbeNinive, in-

& paucis interjedlis fubdit de fona. ,Pro-

junxerat Deus Jonz, ut quavis difruptá mo-

pheta fu gacitatis Argutus eff , eutus damna.

x&in urbem illam fe conferret, ac Ninivitis

4ionis fe ntentiam EXCIpit,

ad extremum prolapíis flagitiorum excidi-

Infanientes flu&us in perniciem tumul.

Af:

oI I'I

um denuntiatet? verüm quia timuit, ne e«

tuàárunt navis toroíz ; undz furorem defpu-

verfionis nuntius haberetur mendax, & ne

márunt, irraerunt ventiin ejus excidium

poenitudo fcelerum vibrandum fulmenà Deo

procellis armati, & tota tempeftas in naufra.

€oérceret, ac retineret & ipíe vanus tetrita-

g& navis excitata fuit excidium:fed quia prze.

tor in populorum traheretur ludibrium; non

ter Jonan1 reliqui quotquot aderant nava«

Niniven adivit, fed Joppen fe contulit,me.

lem contta. procellam fufceperant pugnam,

diterranei maris in. Palzílina portum; ubi

defudárumt, ac ftrenu& pugnátunt contra

confceníá navi, vela ventis dedit fecundis

marinosíludtus, illorum impetus illuden-

"Tharíüm verfus urbem Cilicize nobilem: fed

tes, venterum flatus declinantes, & immi-

n.ï;!)

cum fugz adminiftram infcendiffet navim

nens effugientesnaufragium:: hzc calamitag

fluctibus ipfe prepeditur, quibus fe com-

undarum , hac adver(itas tempeflatis, labo-

mendare fugz cogitaverat; venti, & pro.

rantes, & affli&tos incolumes perduxit ad

E

cella in Prophetz pertinaciam infurrexére ;

portumyiX folum Jonamin nave tunc fterten«

coeperunt nubes in aére conglomerari , &

tem , gtavifopore demeríum vivum abfor-

undique obdu&e tenebris, diem etipere,

buit. - Taret(i attox tempeftas mortem o-

terrores incutere, fulgura evibrare , minas

mnibusminaretur; périculum tamen evaíes

repetito tonitru fpargere, imó & fulmina

runt, quicumventis, & flu&tibus fuére [ne

cudere; cospit cüm aé&re etiam mare furere,

€ati, & folus Jonas quia defes, fomnóque in«

& decumanisfluS&tibus navem quatere, exa.

dulgens vivo extraditur Íepulchroà ceto de-

mj

gitare, quà Jonas vehebatur; & quemíxva

glutitus, Cüm primüm copit procella in«

tempeftas inquirebatlatentem, — Quid tunce?

330?24 I ?-

furgere Jonas defcendit ad interiora navis, ut

AU. vemigabant viriyut veverterentur ad avidam,

Tomno indulgeret. — Quid deterius,quid pe.

' 33*

«um difcurrerent alij nautz ad officia tre.

riculofius hac fegnitie, & otio ? debuiífez

pidantes, vela fubducentes tempe(tati ,imó

tuüc Jonas, modó in

vel

puppi; modó in prora,

& quidquid navigio vifum fuerat oneto-

ad navis clavum con(tere, & veluri Nu«

fum id flu&tibusextraderent. Jonasmalé fibi

miuis Praco , ac Legatus reliquos admonere

conícius interno magis tumultu,quàm nau-

de illius providentia, poteftate, judicio, &

.tarum clamoribus, & procelle fragore per-

praefertim de curafalutis animz,fed fibimale

cellitus ad inferiora defcendit navis ; ubi moe-

conícius folus fe fe abdidit, & quiaàcom-

rore pariter, ac fopore oppreffus fomno in-

munibus laboribus , & erumnis fe eripuit,

dulfit: fedingravefcente procellà mittuntur

periculum non evafit, quia per füíceptos la-

fortesà nautis, victima inquiritur danda ira.

bores, & adverfitates,noluit;ut reliqui naue

|

to Neptuno;G influctus mergenda : nomen

tz,ad portum tutum dirigere iter, Profectó

€x urna educitur Jonz, qui de lignea nave ad

Ípectat Deus luclantes viroscum adverfita-

Ven4 CAb, 1« vitale marini ceti navigium transfertar : 7a-

te, ac(lrenué laborantes ; erumna íladium

lerunt Jonamy & miferunt in mare , & flerit

e(t, in quofortes currunt, palmz inhiantes ;

smare à feruore fuo : & tunc fluctus veluti

afperitates, & adverfitates, quas in corpore

luftrali hoftia deliniti ccepertnt illicó detu,

tolerant, formidini funt imbelli, & excitae

mefcere, coelum itidem priftinam repetere

mento forti; quosenim vir imbellis

ferenitatem, ut & mare malaciam.,

Sed fi

formidat labores,hos vir fortis

tempeítas omnes quotquot in navi aderant

fuit adoría, curíolus fonas naufragus in

?i ) sl

mare dejicitur; & cateti fupera:is Ípumofis |

» VL

Diflertatio

658

EXX

$. V.

lentià, gígantea co?poris flztur2, afpechüs

tumore, vodsque mimad clamore tantur

Viro forti adverfa mon funt for-

incufferat líraelitisterroris, ut nemo aude-

ret cum ipío dimicare

*

*

midinis [ed ma[cula virtuti ad-

hinc Sau! Pavidus

una cum fuis in tumultu erat,& hoftis fupere

duut incitamenta , fhoudent Adas

r45, G traumpbale cuduat

cilium Ifraelitas omnes priüs proftraverar,

diadema,

quàm expugnaret ; fed fub idem fere teme

pus cám ad caftraDavid acceffiffetadolefcens

46.

Ito forti rarà funt adverfa formidini;

miffus à parente cum commeauu ad fraues;

quapropter de viro forti, erumnis-

G audiviffet gigantem confueta ferocia, ac

Cdþo 10,

infultatione 1íraelitas lacefere , fi quis effet;

que preílo ait Salomon: Certamen

qui fecum cominüs vellet congredi, taliter

forte dedit illi, ut vinceret, 8 fciret quoniam

ut fuze genti vel zternam fervitutem viétusg

omnuium potentior efl Sapieutia , & aludit ad

vel imperium vi&tor adterret : & obferváfler

luctam illam gloriofam , quà Patriarcha Ja-

Ifraelitas animo cecidiffe, ac trepidáffe ; ipfe

cob deprzliatus cum Deo , triumphum ra-

puit de virtute, de conttantia palmam, & de

licét adolefcens,St inermis , quo tamen erat

victoriagloriam ; cüm pugnam horis inivif-

excelío animo praditus, zelóque divini amo-

fet antelucanis, animosé irruit in advería«

ris inflammatus Ifraelitas intuitus trepidan.

rium, nec timidus detreclavit certamen ,

tes, & barbarum Goliathum extime(centes:

1,Rer. 50!7;

quia ipfius nodis caligines, itineris labores,

Omnues namque Ifraelita c&m vidiffent virum,

f'ugerunt a facie timentes eum valdà, Totam

"U. zf.

——

Íoceri perfecutiones felicitatis fpondebant

aufpicium, & unde videbatur ruina imm:nes

pugnz provocationem ad fe rapuit , defcen.

re,inde Ífecuritas oriebatur: infelix non fuit

ditque inermis in vallem interjeclam: victo-

ria potitus ante initum certam.en, jaclo enim

jJacob, nec proítratus cecidit, fed victor fte.

tit, quia impetitus , percuffus, exagitatus:

lapide, quem in torrentis alueo felegerst, fu«

cum enim luctam przceffiffent labores, &

perbia turrim proftravit; & caput Goliathi

quod toti Ifraeli terrorem incufferat , Davi-

perfecutiones, & Efaui fratris timeret infi-

dias, paveret occurfum, has inter anguílias

. dis manui ceffit pugnanti.

Infixus eff lapis

victor ftetit , ac de adverfarijs criumphavit:

z8 fronte ejus,. 6 cecidit in faciom fuam (u-

per tcerram.

fiquidem ut ait Lyra 24 boc fuit slla lncta,ut

Quid,quód David adhuc ado-

leícens ovibus paícendis affuetus, belligeran-

jacob affecuraretur de Efau , quem nimis ti-

zutbat,

Quos Deus amat, hos & protegit,

do Goliathum proftraverit , qui toti Ifraeli

licét exagitet , varijsque premat tribulatio«

terrori fuerat ?. quia licétarmis pertractane

nibus, & anguftijs, idque cüm noviffet Se-

dis nondum David affuevitfet , laboribustas

Lib,de $?^ reca at : Miferum te judico,quód mon fuiffi

men, & adveríitatibustolerandis induruerat:

vid.

zaifer,tran[rviffi fiue aduerfario vitamz: nemo

& quia labor in adverfis vicloriam. fpondet,

torrentem adivit procellz, ac adverfitatum

fciet quid potueris, nec tu quidem ipfe : opia

eil entm ad notitiam fui experimento , quid

fymbolum, in quo lapides felegit , quibus

quidem quisque poffet , uifi tentando . non di-

carneam Goliathi turrim pro(terneret ; pule

dicit. Jacobi tortitudo non emicuiffet, ni(i

chré Bafilius Seleucienfis : . 242//o /apide ga-

Oraf,1 sq

certaminis tentamenta cam promulgaffent.

lea vumpebatur , plagam caput admitiebat,

— Quantum quis (ibi laborioft certaminis fub-

& anima de corpore fugiebat, feraitur snor-

trahit,tantumdé überioris gloriz hofli addit,

tuus Goliatb, fleraitur alientgenarum tuvris,

€oliathus ingens robore,trucuientus a(pectu;

Armatus David lapide tribulationis é torrea.

cedis, ac minarum fpirans, altum vociferans

tis alueo felecto opprobrium delevir 1frael,

lr Pj

optimum quemque ex fortioribus Ifraclitis

& in proftratione Goliathi monumentum

fibi conftruxir sternz gloriz,

àd fingolare certamen provocaverat. Vicina

inter fe caflra locavetant; Hebrai & Phili-

Etiam Annibal Romanorum terror re.

47*

fthzi parati ad pugnam fiforté hoftis in val-

ferente Suida plures fibi viclrices demefluit

palmas, quas proprio fudorerigavit, &la-

lem interjectam conferturus certamen de-

ífcenderet ; quod mutuis clamoribus dietim

bore excoluit; feptendecim enim annos fub

audiebatur utrinque expofci , quamvis qua-

dio egit bellicis cladibus exercitatiffunus ,

draginta jam effluxiffent dies, neutrisaleam

rebus adver(is affuetes , && per quas ad vi-

tentantibus; idque caufa fuit Goliatho fta-

éorias, & nominis gloriam fibi viam fira-

turá g;gmteä, viribus, ac armis muünito, ac

vit, adeó ut liceat cum Plinio in panegyric

L

ferocienti in medium vallis progrediendi, &

exclamare. O quazt utile eff ad ufum fecundae

rum rerum per adverfa veutffe! Goliath,qui

ad pugnam provocandi , fi quifpiam eflet ex

zoto Hebrcorum nümeto, qui velletfecum

mole fua gigantea toti lfraeli materia fuit

| Yjiln,

vo"!

dimicare, & quia nemo fuit ex Hebrais, qui

dedecoris; Davidi occafio fuit laudis,& glo-

rie, nimirum qui timidis , & imbellibus, ac

auderet pugnam cum Goliatho inire, & pu-

blicum dedecus abflergere; neque promitfis

delicijs diffluentibus terrorem incufferat, &

dedecus inuflerat;Davidi adole(centi uberem

àSaule divitijs ; tributorum immuhitate;

criumphi fegetem fuppeditavit, quia bic nom

imó & Regia filiz conjugio;paffus fuit quis-

piam fe permoveriad fingulare illud certa-

ferreis atzis , led preduro tribulationis la.

men ingundum ; Goliathusenim oris trucu «

pide pugnavit, quo Goliathum expugnavit

& qui

—

—

. Pravis Affectibus coércendisprobisqueciendisnil &c, — 6;9

& qui ignominia affecerat. Ifraclitas , tro-

pileum flramineum Regfïq cum ' diadema.

phais Davidem coronavit.

te permutaverit? & à pecoris cuftodia . ad

Viro forti labotibus, ac adverfitatibus

4*

imperiuim evexerit populorum ? cur igitur.

tolerandis affueto etiam ipfe terror fit gloria.

potius non dixit: Bonum mihi, quia ex o-

Expertus id Moyfes fuit ad Pharaonem à

pilione Regem me fecifti; ex paupere divitijs

Deo delegatus pro petenda populi dimiffio-

affluentem? An non hoc beneficium prafe.

ne, Projecitipfe coram Pharaone in hu-

rendum erat humilitati, & afflictioni? Di«

mum virgam, quz in colobrum ftatim verfa

xiflet JofephPharaoni;bonum mihi quia pro-

fuit, adco ut expaverit ipfe hiantem aperto

movilti me in aula tua: dixiffet procul du-

ore belluam revolutis caudz fpitis mortem

bio Ruth mulier fuo Bozio ; bonum mihi :

sninantem : fed Deus nuda manu juffit fer-

quia fecifti me divitijs affluere : dixiffet Eft-

pentem apprehendete , qui.dum Moyles fü«

her Regi Affyriorum; bonum mihi, quia co.

[

geret, deterrebat afpe&tu, & fibilo; dum ex«

ronáíti me; dixiffet Mardochzus Aflueros

eitato animo fortiter audet,infueto naturze

bonum mihi quia honorafti me: Tcbias An-

prodigio in virgam vertitur allicienté, & qui

gelo,quia illumináfti; Naaman Elieo, quia

terrebat caudz fpiris ferpens , jam eblandt.

mundafti me ; Claudus Petro, quia greflum

tur in fceptroimperij, Perfa'eff in coluórum

dedifti mihi; Lazarus Chriftro, quia ad vi-

$ta ut fugeret Moyfes , dixit Dominusz. Ex-

tam me revocáíti ; vita enim reflituta. fuit

geude manum tuam , & apprebeude caudam

bonaLazato; ut & fanitas Claudo; à leprse

eju. Extendit, 5 renuit ver[dque efl in vir-

purgatio Naamano; vifus reftitutus T obiz;

'I.!' 50[70

honor Mardochzo; Regium Diadema Efthe-

A^

gam: nimirum eadem virga,qua& pavido e-

zat [crpens terrores incutiens,animofo acfore

ri,copia divitiarum Ruth , & promotio ad

ti, & tolerandis adver(itatibus parato fit vir-

purpuram Jofepho: cur igitur Davidtot re-

ticens beneficia, quibus fuerat à Deo dita-

ga imperio praludens, ..Si femper Moyfes

fugiflet,femper ferpens eum fuiffet infscla-

tusíoliusmeminit humiliationis? quafi hzec

fons ille fuiffet, à quo bonaomnia hauíetit z

tus ; fed dum audaci manu apprehendit fer-

pentis caudam fpiris mortem minitantem fe-

bonum mibi, ait David, quia bumtliafhi me z

zinum ftatim depofuit ferpens venenum, &

quia nimirum hoclongéutilius, idcóque &

charius ei fuit.,:quàm fi omnes mundi di«

fe íe in virgam infucta metamorphofi trans-

formavit, Timent injufli, ait Oleater hic,

vitias, montes iplos aurcos à Deo accepif-

fet,

Qaód ( quaras , cur humiliatio tam

facere opera justitia , ae fi ferpens efet. :

ea veró an manu, feu in opere virga leuis ,

bona Davidi fuerit, ut praecateris bonis

gnitis efl : quid ni,tribulatio, & adverfitas

illus tantüm meminerit ; audi quid ipfe

inilar trüculenti ferpentis plurimos territat,

pergensdicat: Bonum mibi Domine, quia Pfalg, 116,

qui fi viriliter auderent; fi labores , terro-

bumiliafi me j ut difcam jnflificatioues tuar.

e5

&es, & advería non Getreétarent tolerat

Humilitas enim G tribulatio optima eft

vel ipfos ferpentes in florefcentes virgas, &

Magiílra ,. quz juítificationes Dei, obfer-

eblandientia fceptra transformarent: eít e-

vartiam legis, fuadet, G edocet; idque for-

nim tribulatio, que vel ipfosterrores in

taffiscaufe , cur Deus nonnifi inter tonie

gaudia vertit: & quamvis flagellum videa-

trua, & fulmina , dum coclum mugiret, a&r

WIISI

fulguraret , nubes fulmina ejacularentur le-

tur eífe exteriüs, glorificat tamen interius j

licét pulveres excutiat incute corporis, ani-

ges cradiderit Moyfi; nimirum quó fignifi-

mum tanien perpolit: eft enim veluti for.

caretur ad divinas leges "obfervandas nun-

nax accenía, in qua cinerefcit palea, & purga-

quam nos attentioreseffe , quàim cum cala-

tur aurum; hinc Augufítinus: Jsfornace av«

mitatum fulmina in nos zuunt; cüm gran-.

| In P[Al.60,

dinefurentium cadism profternimur ; tunc

det palea, &f purgatur aurum,illa in cinerem

ertitur , & illud fordibus exuitur 5 fornax

arre&tis auribus flamus; G nosomnia factu-

ros ampliffimé pollicemur 5 66 tribulatio nos

mundus, aurum justus, ignietribulatio, artz-

vexet, anguítize premant ; adverfitates affli-

f

fex Deus; quod vult evzo artifex facio , ubi

ponit me artifex tolero, jubeor:ergo tolerare,

gant, Numini fupplicamus , obfervantiaumv

divinz legispollicemur,ut nobisopem fuam

novir ille purgare.

Zdrdeat licàt palea ad $a

éendendum me,€ ad confumendum me , illa

impertiatur; nósque ab anguftiis eruat ; nun-

quafi in. cinerem wertitur u ego fordibus

quam attentiores fumus ip divinis preeceptis-

€AYEAT,

fervandis, precibüsque ad Deum fundendis,

Hinc David quamvis millenis fuiffet à

quàm cüm zrumnz , & adverfitates nos ur-

47*

Deo beneficiis cumulatus, ne ingratus mo»

gent, tribulationes affligunt,G anguflize pree

reretur, oculos in Deum dirigens aiebat :

munt, quapropter fcité aiebat David Bostor

mibi Domine, quia bupnliasii me, ut difcam

P[:ilm. 118,

Bouum wibi Domine , quia bumiliaf]i me,

,WIe

Sed cur folius humiliationis, & afflictionis

jefisificationes tuasy eft tribulatio alexiphat-

meminit David? & potioraoblivifcitur; feu

macum animi segritüdinibus curandis aptif-

fimum , ac fanitati reítituendz peridoneam

fufcepta teticet beneficia ? cur non potiüs

debitas reddit Deo grates ; eó quia & caula ad

quapropter Augufílinus ait: Imzeligat bo-Io P/Al, vt,

mo;, Medicum effe Deumy,8 tribulationem me«-

aulam eum perdoxerit ?- & à pafcendis ovi-

dicamentum e[Je ad falutem ,.nom peuam d

bus ad tegimen promoverit populorum ? &

ke

düm cum fceptro, penulam cum chlamyde,

damnatienem: fed medicamento wrerís , fe«

Qooo

f/lrü,

Veraui de Aþ&ibm Tom, d.

.

660

Differtatio. XXX.

carie, G eclamasz uou Audit medicus ad. vos

nubium varios motus fatis percipiat , nune-

luntatem , fed audit 4d fanitatem, — Tribu-

furfum fcandunt , nunc in contrarium per-

lationes homini patientiz prefertim exerci-

gunt, nunc inter.fe fe concurrunt,nunc alió,

tijs affueto generatim plutimum adferunt u- -

& alió tendunt : neque otiosé difcurrunt,

tilitatis, füntque propterea virtutis exercitio,

quia receptacula funt ipfz pluviarum ad ne.

non homini exitio; quia dum nocent, docent

ce(fitatem inítituta,

Haufíltas enim & con-

lalubriora,

,

ceptas pluvias variis rigandis terrarum tra-

fe.

Jobus Numinis commendans provi-

&ibus huc, illácque bajulz Dei providene

dentiam, przfertim in conftipandis in a&re

ti advehunt;adeó ut divina fapientia a&reas

nubibus; illisqueper varios ducendis telluris .

claudat aquas, & veluti panno, ac ve(tecon.

ttadtus, ad terram ubique locorum rigan:

ftringat, ne diffluant, nifi ubi exare(cens tel-

am , campósque areícentes. reftaurandos.

lus eas expoícit, in quofen(u videtur dixiffe

'Uogi

3ob.eap. 26, à

it : Qui ligat aquas in nubibus fui, ut non.

Jobus, qué ligat. aquas $m nubibus fuia , ut

64

26

erumpaut pariter deor[um s. Ex vaporibus.

nen erumpant pariter deor[um: (fünt enim

Cap,.

. Íurfum é terra. folis beneficio. avolantibus

[97)

nübes veluti plauflra aquis onufta , & venti

concrefcunt in aére medio pendulz. nubes,

inflar equorum ; nubes & aquas trahentium-

beneficz pluviz, frigidz nives,& erandines;

Quéd fi DEUS has aquas uno , eodémque.

in quibus quanta mirabilium floreícat feges,;

impetu in tertam fimul przcipitari fineret,

quanta divini Artificis fplendeat. fapientia ;

plus obeffent , quàmprodeffent: fed quia

conjicitur ex tam variis effectibusex uno eo-

ftillatim duntaxat , & euttatim. defluunt,

dem materiali principio in eodemfolo pro-

foxcundoillapfü terram irrigant, plantashu-

creandis per vatiam frigoris in.aére tempe:

1, Metbeor.

meótant, totámque vegetantium naturam.

rationem, Docet enim Ariftoteles? in me«.

reflaurant , ait Job, Si costinuerir aquas CI2i9. Ts

|

£.9, övjeq.

dio aére tria concrefcere beneficio frigoey

vnia [iccabuntur, & fi emifivit eas, euer-

ris ; & concteta ad nos defcendere;pluviam,.

Tent terram j perinde ac in cataclyfmo cüm

nives, & grandinem: Gafferit, pluviam fieri

dimiffe facto agmine pracipites ruebant,

ex multo vapote, qui infrigidatuz , feu. fri«

$1.

Numinis.igitur Providentia eam aqua»

gefactione

non tam fubita, ut aqua ftatim

rum folem temperat, nec penitus detinen-

rigefcat ; iltvem, cüm nubes ipfa congelatur,

?

WOA u

do agtis fubtrahit ,. nec fubitó emittendo .

quando enim fubitó frigus nubem cortipit,

campos fuffocat, fed medium ten

ote

we3

antequam in aquam vertatut, eo frí gore cor-

gulis terrarum tractibus neceffarium fup-

repta nubes gelafcit; & inde oritur nix, qu&

peditat folatium imbrium depluentium. .

in vellera deícendit:. grandinem vezó fieri

quibus zftu fatifcenti , rimásque agenti tere

per majorem conflridtionem, vehementem;

IX, omnique ope fua deftitutae opportuna :

ac fubitam vaporis in aquam. jam. concreti :

fuccurrit, — Rigantur ipgitur pluvid, & re«-

Íed quis fatis intelligat, quomodo idem va«

€teantur fatifcentes tertarum 'traQtus , re-.

por non totus fubitó five in pluviam, five.;

flaurantur arefcentes pre nimio zftt plan-

in niven , & grandinem contrefcat? Quis.

tz, & languentia vegetantiue germina res.

non miretur divinz fapientig , ac potentiz-

ficiuntut, acletiora virefcunt.- kinc ille.

artificium, cüm ex tam. modicis principiis:

preedives telluris proventus , & alimentum,.

[ : ETA

in aéris officina, tam infignia ,. ac mirabilia-

in quo anceps haereas; num imber magis

cudat opificia ^. qua admiratus. quondam-

proficuus fit .f fitienti- fuppeditetur terraes:

fapiens quispiam, DEUM patrem patiavit-

vel eidem fubtrahatur luxurianti ; cum.non.

pluvie, & flillarumrorisgenitorem deprae.

Tinus zílus;: quàm humorum exteffus ftu-

dicavit, de cujus. utero egreffa fit glacies s

Bibus obfit : idque caufz; eur (i ex diuti-

& qui thefauros nivis, & grandinis in diem:

na,.ac reduüdanti pluvia vitium . planta

pugna, ac belli paravit, non. in faviífa ali-

contrahant , accedat illicó ferenator . ali«

JWZ. iu

qua. affervatos , fed ad nutum . voluntatis:

quis ventus ,..qui. nubes excutiens priftino.

fux ex aére ftatis temporibus educendos. ?;

fuo nitori celum reflituat , & folari radio

Quis fatis intelligat , quomodo nubes im-

terram anteà aquis natantem,exficcet, GL re« -

bribus graves libero ceelo librentur , & nom:

creet ; fitque aér ut loquitur. 'Tertullianus.

toto impetu fimul in. terram tuant ?. quo».

OrgAnum temiporums eo quiavarieras ha

modo intra finus tam molles aque.fe con-.

aéris,.&t temporum ,. quam in-hifce. infe-

tineant intra nubes;; inftar uteri conglomee

rioribus experimur , ex variis in aére ori«

ratz ? quomodo nimbis gravida huc, illücs:

-

tur impreffionibus, , Ex pluviis igitur plu«

que per varios aéris tractus volitent, & de-

rimz ad nos utilitates proveniunt,

orfum non ruant ? quomodo figuras, & co«

- Eh quis nefciat, aquas in divinis pagi-

lores, quibus vari& pinguntur íemper mue

nis tribulationum procellas. prodere , ac

-

E3

tent ,& nunquam deftruantur ?. Mille-modis.

íymbolum effe afflictionum ? unde David

trdantur, & nunquam angulofz , fedfem«

dixit z intraverunt. aque usque: ad auimam ypjly, eg.

per fauote ,: & veluti: involutz & accumu«

meéam ; ficut igitur Deus ita pluvias terra: «,.

lata;acalpium inítar faftigiate, Gmox va-

fum tra&libus impertitur ; & attemperat ,

rio colore vsluti depictz aurez ,. rubentes;

ut nec illarum defectus dehifcenti . noceat

obfit * itaà

cinereg , atta, sgndidæ. appareant ? Qf:*iS'

t"?"' æ 5— "eQUP-i Cþ-p?a- fru&tibus

noítros

Pravis Affectibus coércendis,probisque ciendisnil&c. 6t

noftros tam appofite dolores attemperat, fo-

more valido vitam perfundere decrevit, ac

latiis mifcet; ut amaritudo adverfitatum dul.

falutem deíperatam cadaveribus impertire :

cedini admixta interng gratiz uberiüs ptofit;

Càm angu[liaretur in me anima mea Domís

quatenus copiofiores à nobis-fructus exigit

i recordatus fum, nimirum Numini impee

plerumque nos Deus adveríitatibus concurit,

ranti parére ftatuit in ventre ceti, cui pervi-

quó pluresinde fru&tuscolligat. — Nuces, &

cax obedire detre&laverat, antequam mari»

Amigdale arboresadeo avarz funt, ac pro-

nis flu&tibus pulíaretur navis, & exorta pro.

priorum fructuum tenaces, ut non ni(i per-

cella imminens exhiberet naufragium,& ma-

ticis percuffz, ullum dent frudtum: hifíce

rina belluahiante oreeum deglutiret; zrum-

arboribus (imiles fumus; fructus no(tri,pro-

nzg,adveríitates, acprocellz eum docuerunt.

bz funt aCtiones, te&tze operationes, pia de-

obedientiam , cujus arridente malacia obli«

fideria,probi affectus: hos fru&us à nobis pe.

tus fuerat ; hucaccerfendus S,Zeno inquiens:

Cüþ.zgq 'Uo

^ 296.

tit Deus; Proverb. — Prabe fili mi cor tuum

demifjus in altum, ferine voragiuis eff. ve- Sevmane de

CHP. AU.

to, 9ibi; € oculs tui vias meas cuffodiant alibiz

ceptus bojpitio, Vigilat in ceto , qui flertebat Jona,

innavi. Mirares! posinaufragium , post

Caprvds — Finine oblitifcarislegis mea : Fili bonora

dominum, &$ valebu. Sed quia hifce fuispre.

natattle fepulcbrum incolumis tertio pofl die

cibus amantiffimus Pater Deus plerumque

Ninivitas iluffvat, zerribilibus oraculis falus

parum impetrac à nobis indignis fuis filiis,

&€m civitati credule prafliturus,

aquas adhibet tribulationum , ac tempetta-

'lribulatio in ventreceti veluti in offi.

54.

.tum, quibus noftram emolliat duritiem ; &

cina in vocalem. tubam efformavit Prophe-

cor poítrum ílectat in viam mandatorum

tam, cujus fonitus Ninivitas € fomno exci-

fuorum.

taret vitiorum , & fegnitiei ; & ad vitam

Ui Ij't

EL

kciam

Hac mariná procellá Jonze pervica

fufcitaret. Jonas fiquidem intra pifcis ven-

- flexi. ]onszc.1. injunxeratei Deus pradi-

trem vocem tubz duclilisemifit : elamavi 779 * YVj«

cationis munus obeundum contra Ninivita-

de tribulatione mea ad Dominum, 6 exaudi.

vit me de ventre.

rum fcclera: furge, $ vade im Ninive, &

Tuba daclilis ztea eít,

L

predica ibi: furrexit Jonas non profe&turus

& plurima cffingitur tunfione : quid ni tem.

Ninivem ; fed Tharfin iturus, quó à facie

pettas Jonam tutudit, & in tubam efforma«

Dei imperantis przdicationem fe fubduce».

vit du&tilem,.ad fonos edendos, quibus Ni«

ret: furrexit Touas, ut fugeret. in Thar[is 4

nivitas excitaret ad refipilcendum; ideo fo.

fgcie Domani.

Duplicem patravit Jonas in-

nuit hec tuba duélilis, & Ninivitasexcita-

obedientiam, quia juffusadire Niniven,alié

vit quiain ventre ceti veluti in officina tri-

fe contulit; fecundó quia detrectavit munus

bálatio eam percuffit: quoties Deus fupre-

Obire concionatoris ; ed Deus ejus duritiem

mus faber tabam perficere vult,eam tundit,

emollituras aquis adverfitatum marinam ex-

traditque malleo tandendam,

Malé fona-

citavit procellam ; quá venti,nubes;fluctus,

bat Jonas, antequam in officina cetiin cubam

& omnes aéris injurize pugnaverunt contra

du&ilem tunderetur malleante zerumná; fed

Jone pervicaciam : non tamen adhuc . refi-

mox percuffus,ac tonfus flecitur in tubam

puit Propheta,fed procellz metum evafurus

duclilem, fuóque íonitu aures percellit Ni-

i

. gomes

in carinam deícendit navis

Et: f onas defcen-

nivitarum;quos ad refipifcendum excitat 7

dit ad interiora navis , €& dormiebat fopore

fed i de ventre ceti Jenz clamorem . Deus

gravi, íed mox deprehenfus pet. fortes Nu-

audivit : clamavs de tribulatione snea ad

minis providentià moderatas, in flu&tus de-

Dominum , G exaudivit me deventre, qua-

cumanos pervicax Prophetaexcutitur, Gtà

lisnam fuit clamor ifte, quem marini ceti vi-

ceto hiante ore exceptus vivus fepelicur in

fcera,decumanos inter fluctus, procellásque

vivente fepulchro ; ubi veluti in. gymnafio

fonoras obtendere non valuere? quomada

'.'fm. 1.

Íonum edere potuit caelo, quem vaftatümul.

de munereeruditur praedicauonis ; CHÓR AW-

gufHaretur ia me anima mea Domini recore

tuantis zquortis moles .fmngebat? ait Tere

datus fum , anguítie G tribulationes eum

tullianus, quomodo oratio Tona de ventre :

ceni per tanta beffie viftera ab 1pfis abyffis,

edocuerunt obedientiam, & parére INumini j

ttiac enim coepit recte velle, quod diu malé

Jer tantam aquoris molem ad celum potuit

evadere2 fed liceccumultuantium flucluum

noluit;intra ferinam pifcis alvum, matinag«

flrepitus, fremitisque procella fonantis,cla-

que belluz vifcera fepultus, docente advere

fitate; & magiftrá. procellá eruditur ad ex-

mores, vocésque valuerint Jonz prohibere,

ercitium virtntis ipfi injunctze ; quod fi ani-

ne marinas extra undas audientium aures

pulfarent; nontamen ejus defideria, & vota

ma, feu vitz fpiraculum intus per rotum

Numini injungenti przedicationem parendi

TO

diffafum corpus vifceraomnia permeabat in-

tranea, ac [piritus diffadit per membra fin-

inhibere tempeftasvaluit ; Cum angufliare-

tur in zme anima mea Domini recordatus

ula vitales: itaJonas quafi ceti.anima, feu

ferz, ac beftialisvitee fpiraculü, intra belluz

fu.

Tunc enim quafituba exaltavit vo-

P[ahfh f

latebras difciplinam didicit , ut vitales fpiri-

cem fuam fpiritu'potiüs , quàm fono : in

'Vc?!

tus diffunderet per (ingula Ninivitarum cor-

ventre ceti obedientiam edoctus, G de prae-

dicatione fibi injuncla eruditus,

Exivit é

d a d at

pora: quod fifostebant tunc Ninivitz in

peccatorum fepulchris, quibus tumulati ja-

marini ceti ventre,veluti é pymnafio doctor,

cebant putrefcentes, Jonas € ventre ceti cla-

& laureatus; qui petvicax, G rudis fuerat

Qooo2

matinz

Verani de dj*käibw- Tom. l.

r R E

662

Difiertatto XXX-

matins beflize fcholam ingreífus : fera al-

untur, Chriftus mundo concionaturus, id

vus Jonam reflituitlittori, & quafià fcho-

ipfum effe voluit , quàd loquebatur , nec

la fubeundz przdicationis poft triduum e«

ejus lingua aliafuit , quàm Verbum.

Lin.

Pfal. 44, V.

meritum , ac edoctum evomuit: & Magi-

gua mea calamta feriba velociter fcribentis,

2

Ífter factus Ninivitas vitze errores edocuit ,

Sed nifi calami crena fitfa cultro fit , mentis

quos per pcenitentiam , in cinere , & cilicio

nefcit conceptum exarare: in geminas eft ca-

cortigerent , quin & mortuos peccato ad vi-

lamus portiones fcindendus , ut atramentum

tam beneficio refipifcentiz revocavit divinze

reddat , characteres etformet , manui ob-

gratiz ; G re&lé fpiritum Ninivitisaudiene

temperet, G nifi quis cultro fcindaturtri-

tibus redonavit., quos é fepulchro etiam

bulationis , ferróque vulneretur adverfita-

peccatorum ad auras elevavit vitales , cüm

tum , vix obtemperare imperanti Numini

fymbolum fuerit refurrectionis; etenim qui

addifcet , G pervicax cum Jona non munus

facer inftruebatur Orator , priüs abforbetur

obibit predicationis, fed veítigium premet

AfluCtibus, deglutiturà ceto, fubduciturà

obítinationis, nitetürque , feà facie Domi-

lucis ufura, & per triduanasinducias in la-

ni fubducere , cujus lingua calamus fcribe ,

tebris, ac vifceribus detinetur marini pifcis;

feu calamus in duas portiones fciffus.

se' !/hl. ü!o W.

smellocutus esi Dominus , duo bac audivim

u2

12,

donec fibi fuperftes à natante beftia incolu-

mis reddatur ad fuperna,

Dedit Jonasty-

Ícilicet utrumque teflamentum vetus, &

pum dominicz refurrectionis; furrexit à ce-

novum , quz in Chrifto confibulata funt,

to Jonas, & mortuis Ninivitis peccato re-

proinde lingua patris , qua ejus efl Verbum,

furrectionem miniftravit ; acuté D. Chryfo-

fea filius, calamus dicitur, ut vtriusque vo»

Se , 37.

logus,

Currit , occurrit, adeft bellua de

cabulo teftamenti gaudeat , illüdque effe

Jonas in ventre ceti

profunde toti dominica refurretlionis imple-

putetur , quod docet,

veluti in erudita fedens fchola Magiftra tri-

tura , 6 proditqm, imó ( conceptura my*

flerium.s,

bulatione munus didicit Concionatoris , &

l

55

Quos non emolliret fcopulos , non fle-

id effe in corde,quod ore loqueretur; Chri.

&leret faxa , non everteret montes, & popu-

ftum imitatus , cujus erat typus , & cujus

los ad Deum non converteret Verbi Dei prze-

lingua calamus erat conceptum Patris fcti-

, dicatio?fi fpiritu Dei fua concionatores ani-

bens, cum utrumque teítamentum ita fcidit ,

, marent eloquia? f1 id effent, quod loquun-

ut fimul jungeret eleganter S. Zeno. — Lín- Serm. de

* tur 4 fifonitus oris ab affe&tu cordis non dif-

gua mea calamus feriba , calanus vwifus efl , fomno Incus

, fideret ? Quid non potuit aterni Verbi prz-

duosque vertices gerit 5 4n unju acuminás te- ^

: dicatio, fi vel cüm taceret , Verbum erat , quo .

nuitate digeflos , unam litteram utróque con*

; & aures pulfabat, & przedura corda flecte-

ficiens 2 u$ [i unum adimas: alterius inanis

linde reclà teflamenta funt duo ;

, bat ?. nec priüs fe dedit ad eloquium, quàm

eff ufus.

, per integram zterüitatem é mente patris

qua fimiliter duobus capitibus unam litteram

gigneretur ut Verbum , quod licét , linguam

fingunt ,. umnum Chriflum Dei filium [Diritals

, non movercet;potuit tamen cordacomovere :

temperamento confcribunt,

Que fime fes

& licét in tempore tantüm locutus filius fue-

utilia effe non pofunt , quia vetert ficut no*

J mo I

rit, ab eeterno tamen Verbum erat ; Joan. t.

vum praflat fides 5 ita novo vetus perbiber

tr Lj

MP. IU

Inprincipio erat Verbum', ut difcant Con-

teffimouium. — Semel locutus eff Domis-

cionatores Verbi Dei , id effe , quod loqu.

LUE & bec duo audivimu,

n

e 5 g

U

XN

.4'1"—

MÉ

w BON

Lihqg,

N

JN

(

'?33.

AE

10,

A

E

N

T

£

L Nk À.

DC

A

ü*-& n:

3*4*

N

A.

a

$

lq

T

x

23

3*

d h

t

K^O

[

*

£5

E

u

Ó

j

F£

LU

(:;

i

s

4

F

j

j

p

AE

"N

4

A

£

Wt

d

i

i?

Qs

W

63

j

Qjïqua'»

i 30&, [77 !

LOT

DIS-

88 (663) Z

eiocoebebreb ocio db ao as ao d do a co CO CDCO C tb o ebco t

eie doeie doete edoetoctocde cdo f efo cfo dfocfe o cococde eQo o ao eqecdoeto d- efocfocfo edaeQa

h

"

EP.G3 60 GD ODCOCD D CDCD ER GD CB CO COCDCD C DO C COCD Qu

ï.

DISSERTATIO XXXI.

lribulatio optima eft morum Magiftra,

vit errorcs corrigit, pravos affectus caftigat,

quos & «rumnarum flagello abigit. — Probos edocet ,

qui excitentur, ac fovcantur.

(v

g. Io '

l

Virtutum cultores mundi non deliniuntur voluptatibus . fed

þdfüä)*ï.

quo folertiores frant dn virtutum exer-

Latum dz'rvexaytur a[peritatibus ,

&

$52

virtutum culture, non dominatur, (Cum

B.

A

f'

;Ptima eft tribulatio mo-

Genef. cap.

Q259

q»

rum Magiítra, quorum

Rebecca geminos in utero infantes fimul

25,9,21-

&

p5

ii

»

errores corrigit, && vir-

collidi, ac veluti pugnas inire fentitet : per-

E

tutum edocet exercitia,

rexit, ut confuleret Domiuum.

Cui Deus:

'Lx;x—k* 4

Idque caufz, cur Deus

Dua gentes funt in utero tuo &e.. & major

j

pios quosque hoimines

ferviet minori , quae verba perpendens D,

N

POW

Y

at

y

3H

5

:

a

r

2

Ro

nolit delicijs diffluere ,

Auguftinus : qua ratione id factum fuerit,

ü

nec velit mundi volup-

feria quzítione percunctatur; eó quia natu

d

tatibus deliniri, fed potiüsafperitatibus, ac

major fuit Efau, qui nunquam minorilegi-

tur ferviiffe , fed potiüs necem tentáffe in«

tribulationibus divexari , quos inde magis

—

perficiat: adverfa enim exerciuo funt virtus

ferte : quomodo ergo obfequitur , qui ne«

tum cultoribus,non exitio; eít enim calami-

cem molitur? quomodo non perfequitur,qui

tàs, quz virtutem expolic, qualicét premae

perniciem inferre fatagit? Eíau funus patris

tur anguítijs, non tamen quidquam patitur

fui Ifaaci expectabat, quó manus violentas

detrimenti; imó perinde ac rubus flammis

injiceretinfratrem fuum minorem Jacobum,

circumfeptus citra noxam Íplendet illuítrior.

cujus fanguine manus propriasfeedaret; 7-

Genf'eape

il.b. !6. NA4w

Refert Plinius Arboris genuseffe, cui nomen

mient dieslutlus patris mei, & occidam Jae

274U,4.1e

zur biffor. . ]arixy & hancinter proceriores enumerari, &&

cob fratrem meum.

Si igitur Efau nil aliud

*'5?. I19e

talis effe naturz, ut folia illi non decidant:

mente volvebat, quàm fraternum fanguinem

vis ejus incorrupta, & emori neícia, contu-

fundere, eique mortem inferre, quomodo

max eít, & vitze tenax, imó injecla igni non

major dicitur minori fervire? Pulchré D,

ardet, nec carbones efficit ; nec ulla ignis

Auguítinus : Servire non obfequendo , fed

Tom4- ferme

vi abfumitur: quo pacto hoc ligni genus ut-

78

perfequendo, eü modo quo mali feruiunt bo-

pote immortale, nullísque rimis fiffile, nec

mii: ficut llamma. infurno claufa pani dee

cariem fentiens, nec vetuftatem, pictorum

fervit coquendo, diverberatioeidem piníen.

Libio,cap, iníervit tabellis, & Coelius Rhodiginus affe-

do;falx fegeti metendz ; baccilli, & quaifa-

:

!O

rit, vifam à fe turrim ex puro larice ítru-

tio; ac diverberatio frumento purgando; &

€am, & quam]ulius Czfar fub;ectis flam.

malleus auro diducendo, aclima ferro per«

mis comburere , & dejicere non . potuerit,

poliendo; ita mali dicuntur in mundo fer.

Hzcarbor virum . prafignat pium , ac for-

vire probis, quos perficiunt inexercitio vir«

tem , quem tribulatio non lzdit , fed potiüs

tutum, quando cum adverfitatibus, ac mo-

perficit: licét nonnunquam ardeat ; cinga-

lefliiseos exercent, Neque Jacob Iíaaci filius

türque medijs calamitatum flammis, nullum

natu minor tantz virtutis vir fuiffet, nec tot

tamen in eo, velfoliolum comburitur , nec

documenta, ac monumenta reliquiffet for«

od

ullum edit verbum , quod vitium oleat im-

titudinis, ac probitatis, nif1 à fratre fuo na»

patientiz, Laricem arborem diceres Jobum

d

tu majore exagitatus fuiffet. Quamdiu o-

fuiffe, qui tribulationum flammis circum-

mnia ad votum fluxére Jacobo,ac profperitas

feptus nil inde detrimenti contraxit, & de

eidem arrifit, in domo paterna lauté dege«

f' 305. c'þ.!.

quo dicitur; Zm omnibus bis non peccavit

bat, & quia matri charior, omniapto libitu

agebat; (ed tunc nondum virtutum exerci-

jo6 labis fui.

As

Perfecutio non profternit , fed erigit

tio illuftris fuit : fed cüm primum coepit Efau

virum probum ; obíequitur viro juíto, non

ad necem eum perfequi ; tunc in Mefopota-

miam ad Labanum profugit avunculum , ubi

eum pcrfequiturþ; famulatur viro addicto

000 j

ultra

664

Differtatio XXXI;

ultéa antos viginti opilionem egit ; & ar-

animam tuAm . Ad tentationem » non tamen

mentis prafectus fenfit feà paterna domo ex-

vincitur virtus , licét adverfariis obrua«

. tur.

torrem: fiquidem duriffimé habitus fuit ad-

actusfamem , & fitim ferre ; eftum , & gelu

Quia Gabaonitz dejerárunt idololatriam,

tolerare;labores , & improperia deglutire,

& 6 vitiorum cafítris confugerunt differtores

fub dio frigido infomnes ducere noctes; ha-

ad líraélitaram campum , virtutis infignia

rum omnium srumaarum , quibus fuit Ja-

in veri Numinais cultu fecuturi , adverfarios

cob apud Labanum divexatus ,' caufa fuit

habuetunt, quicontta ipfosinfurrexére , eà

P d

Efau fratris improbitas , & invidia: fedquia

quia cum Joíué fcedus injerint religionem

probatum fuerat Jacob aurum, hoeigne tri-

profeffuri Ifraélis. Cougregati igitur afcen- Sofu£ e, 107

bulationum uberiorem fuit enactus virtutis

derunt quinque Reges Amorrbeorum , 88 caffe

Íplendorem, morümquepuritatem : & fta-

74 metati funt juxta Gabaon. oppugnantes

terna perfecutio, tamerf1 ad tolerandos la-

€am, Gabaonitz nullaalia cauía Reges illos

bores in Labani avunculi obfequium adege-

quinque in feconcitárunt , nifi quia dejeratá

rit, non tamen Jacobo obfuit , fed profuit:

idololatriátergis vitio datis ad veri Numinis

LT

fiquidem mortem intentatam effugit , otium

religionem tranfierant , & ad culturam virtu-

h

ex maternis blandimentis ortum excuffit, de-

tis; tunc fuperbi Principeshoneftosarmane

liciis diffluere deftitit , & laboribus toleran-

turintransfugas , quiauxiliumà Jofue exo-

disaffnevit, quibus & vires, & divitias fibi

rantes ; fuppetias fibi ferri quavis difruptá

comparavit, Lyam , & Rachelem fibiconju-

morá enixim deprecantur,

Ne retrabas

cges acquifivit, & quibus duodecim Patriar-

manus tuas ab auxilio fervorum ,. afcende.a

chz orti fuére; & Chriftus ipfe fuam traxit

€itÓ , €$ hibera nos.-

Ecce viri Gabaonitae

originem.

Elau igitur perequendo Jaco-

virtuti adhesére, & quinque Reges Amorr-

bum, eumad apicem promovit felicitatis, &C

heorum contra fe excitárunt , quia virtus fi-

ne hofle , & adverfitatenon colitur, non ado-

hoc pa&o natu major minori infervivit , non

obíequendo , fed perfequendo ; quia virtus

lefcit , nifi rigata, vel fudore , quem labor eli-

adver(itatibus non inficitur , fed perficitur :

cit , velfanguine, quem hoftis fundit; ve-

4 44 Co»

vinth. €2p.

quaptopter Apoftolusait : Cwm inmfirmor ,

rüm, quid intererit Jofue ,. fi (uppetiasaf-

i.'U

iQ-

£unc porens fu.

ferat , fi defenfor accedat ?. Quomodo u-

3*

Cüm arumnis obfeffa virtus premitur ,

nus Jofue flàre poterit contra quinque Reges

A;lv,

Amorrhzorurn,

ampliatur laxior;G.cüm adverfitatibus oppri-

Congregati. afcenderuut

Cap. 10. V,

Gnií

mitur , furgiteminentior ; neque lztior flo-

"

quinque Reges Amorrbaorum Rex Jerufalem,

j:

ret, quàmtribulis, dumísquecincta. — Plu.

Rex Hebron, Rex Jerimorb , Rex Lacbs ,

res habet ipía adverfarios, quotquot fcilicet

Rex Eglon [imul cum exercitibus füis , 69 caffra

vitijs indulgent , muadi voluptatibus., ac

merati funt juxta Gabaor oppugnantes eam $

delicijs diffluunt ; hi funt , qui virtuti adver-

quomodo uauüs ; quinque refiitez , & non

fantur; non ipfius virtutis merito , fed ipfo-

potius cadet proflratus ? Id proprium eft

rum vitio,

Tamet( innoxia fit , & mius;

virtutis , pluribus impeti adverfarijs ; &ab

vittus; implacabiles tamen fuflinet advería-

ijs premi , fed non opprimi; divexari, fed

rios, àquibus impugnatur quidem , fed nun-

non frangi,

quam expugnatur , quia virtus, cüm infir-

Quamvis Jofué fub initium hzffet an-

$

matur; coeít validior; cüm profternitur ;

Ceps , veritus, ne delatas hadtenus ab ipfo vi-

furgit fortior 5 cüm fauciatur , fplendet in-

&orias effet obfcuraturus à Regibus Amorte

tegrior: licetígvam violentiam , trucémque

hzorum deviclus , quorum faleati currus,

tyrannidem fpirent virtuti adverfantes , nón

armorum copia ; militum numerus imme»

tamen ullum eiderm incutiunt timorem, quin

tatus, terrorem ingeminabant : animos ta-

Hinc non mirum fi vir-

& animos addunt,

men , & vires Deusaddidit, quiexcuffo ti»

tutiscultores , & ipfihoftesexperiantur, &

more victoriam fpopondit propugnanti vir-

adveríarios habeant contra ipfos infurgen-

tutem , defendenti Gabaonitas, quià cultu

tes; necefle enim eft, fe certaminibus ineun-

idolorum ad exercitia verz religionis tran-

fierant,

dis przparet ,. qui virtutem fequi peroptat j

Ne timeas eos ? n manus enim tuas

Jofue c t6o

quia nulla fine certamine virtus? perinde,ac

tradidi illos : mullus ex eis tibi vefiffere potee

nulla (ine fpinis rofa floret : idquecaufz , cur

Yiu,

Virtus impugnari quidem poteíl , non

Oraiio de

Nazianzenus Vircutis cultores vocaverit vzr.

expugnari ; fletit virtus cum Gabaonitis , &&

lüudg S.

Bll[;j.

tutis aliptas (Jiramtes , columnas , G vivor

innumeri ceriderunt hoftes , cum Regibus

Martyres :. fuit alipta magifter athletarum ,

Amorrhzeorum , quia plus roboris habet

cujus officium erat certaturos inungere , &

virtus ad hoftes fundendos , quàm innumeri

exercitus ad virtutem evertendam.

l

eacurare, qua ad corporis attinerent. Qui

Huc

virtutem fcquitut, neceffe eft, alipta fit vir-

accer(endus Bafilius Seleucienfis , qui ac fi

tütis, quam debet certaminibus inungere ,

induceret Jofué loquentem , pulchré ait :

6"4", S'h'

ac preparare : perinde eft virtutis gymna-

Hoflem à Deo oppuguatum mon mHELuo ego ,

fium ingredi , ac martium campum adire;

eui celum proclypeo eff , cum eo mauur cone

ubi adverfarij plures, pugna multz, qua-

fero , cui ves ef cum Deo.

Infirumentum.a

Ectlef. cap.

propter monet Syracides. — Fl 2ccedens ad

ero Deo vifibile , quia invifibslia jaest rela s g

2-. 'g. de

fervitutem. Dei fla an pimore , G preparaza

J?Itit tbi eff ad *vi&qriamjfdei.

Sola

Ed

Tribu!atïd mor

um mapiftra pravos afte&us caftigat;Sc, &6s

é,

Sola fiquidem virtus eft, qux pugnans

Ifaacus , tifum fignificans : fed quia cultu«

hoftes proiternit , & ipfa non profternitur :

r virtutis unicé addictus erat Abrahamus "

vicit Jofué , quia pugnavit cum ipfo virtus

debuit poft lztitiam procellam pati. — For-

€onfoederata , ubienim virtus pugnat, cce

taffis no&turnz fe quieti dederat , cüm vox &

lum hoftes expugnat: dimicavit Jofué con.

€cclo ad aures allabitur , quà jubetur filium

traquinque Reges Amorrhaorum , & nevir-

tollere, quemé Sara fufceperat , gaudium

tus caderet , coelüm hofles proftravit ; Do-

Ícilicecfuum , delicium patentum , & fpem

vninus oifit fuper eos lapides magnos de calo

unicam familiz » & Ifaacum fuis jagulatum

priüs fepelivit Deus hoftes , quàm iíti ma-

manibus hoftiam Deo immolare,

Fuit id

nus ad pugnam confererent , & de partavis.

It

non folüm filij, fed & patrisjugulum pete-

€toria fine confli&tu gavifa eft virtus, qu&

te : Íed qualis religio erat credentis , tale

pugnis affuefcit , ut triumphet gloriofior ;

fuit ob(eqnium obtemperantis ; nil cuncta»

fienim certaminecareret, eloriàdeftituere-

tur in negotio lu&tuofo , cui vel ipfa natura

turvicloriz, non enim absque certamine,

repugnabat: parat cuncla neceffaria facrificio,

fine hoftibus virtus triumphat. — Idque cau-

«omitem fecum ducit Ifaacum , quem.offert

[

fz, cur Apoftolusdixerit: Bomumcertamen

fronte ferena , nulla rugofitate contra&á ,

£ertavi , eurfum confummavi , fidem fer-

4' 1!, 7'

'exerit ferrum, intrepidam armat dexteram:

"4vi: virtutum culturam certamen vocavit,

«en quali tribulatione premitur in Abrahamo

quia finehoftibus, & adver(itatibus excultà

virtus, cüim unico debeat fuo privari (ola-

virtus non germinat , neque adolefcit nifi

tio; cüm videat fpem totius familiz , mox

plurimo rigata fudore, quemlabor extor-

exarefcere ; & delicium Sarze uxoris extine

quet5 velcruore , quem tribulatio fundit ,

igui , evanefcere 5 'fed quia virtus premitur,

adeó ut perinde fit ; virtutem excolere , ac

non opprimitur .adverfitatibus 3 .excidium

certamen inire , adverfitates pati, — ;Potuif-

:Deus nonfolüm prohibuit i(aaci filij , verüm

fet Apoftolus fcripfiffe Timotheo; 'ego vir-

'etiam votum parentis uberiüs remuneravit.,

tuti ftudui , ut meofungerer münere , cur-

«quia virtustunc crefcit. uberior., «cüm angue

füm confummavi , fidem fervavi , quo me»

ftijs premitur anxior, . BezeZicam tibi , 6f

um implerem officium; íed maluit certami-

Genef. 222 :

amultiplicabo femen tuum ficut flellas cali , €f

"U. 47,

misnomine virtutis culturam exprimere , 'eà

velut arenam , .qua eft in littore mara z gpf-

quia nunquam fineconflictu excolatur , ut

J::I'verþs

fidebit femen tuum portas inimicorum. fuo,

rcélé innuit Tertullianus , inquiens : |Cer-

Fuf. Unum virtus paraverat Iíaacum ime

"Gnoflicos

IO. vl

€2p. 66

amtiiüá nomine Deus nóbs martyria proponit,

molare, & calicem «mortificationis in effu-

gqer qua cim adver[ario experiremur , ut à

fione ejus fanguinis baurire 5 fed non e(t

quo libenter hono elifus efl , eum jam con-

ipaffus Deus tam infignem wirtutem .ullum

fianter elidat. :-Hic quoque liberalitas magss

pati detrimentum , fed immetato ditefcere

uam acerbitas Dei prael. — Evulfum enim

dàncremento in multiplicatione feminis: fed

bommem de Diaboli gula per fidem , jam.s

11 propemodum innumeri -erant pofteri na,

66 inculcatorem -ejus voluit effcere .per vir-

dcituri ex femine Abrahz ,.«cur non potiüs

pulveri terrze paríantur , quàm maris [itora-

t

7*

Nafcitur virttis in a gone, *quà ad bel,

li arenz? £& velut ayenam

; U& efl inlitore

lum infiruatur , pugnísque affuefcat ; abs-

guaris: fi

benedictio foecunditatis

;in/'POüB*p

h

que cerramine non fplendet virtus, quzin

'tos erat Abráha transfundenda

yCur.non po«s

folo conflictu nutritur , adolefcit , & incre-

tiàs pulveri.comparatur telluris ? .cüm hze

mentum fübit: 'unde fallitut., «quivirtütis

laude honeítetur foecunditatis , & maris

———t 00 —— EEE E CA

appetens ; ejüsque culturze amans advería-

arena litoralis probro redarguatur 'ilerilita.

E ios*refpuit-, « pugnas deire&tat inire; 'exe

tis? nullam arenz litoráles maris planram

tinguitur virtus , fihofle careat : raró fine

generant , inullam producunt arborem , imà

pugna cattitas , & rarior fine conflictu-hone-

nec ullam enuttiunt herbulam., ccur ; O

ftas; ideóque Apoftolus , eatenus virtutem

foecundiffimum Abrahz femen n

excoluit ; quia certamen inivit ; neque vir-

ultiplican-

:dum in pofleros flerilefcenti

patiatur arenz ?

tutis culturá floruiffet, nifipugnam contra

ia nimirumvirtutisfemina bellorumaboi

carnis ftimulos intus inmembris , & conua

tibus;pugnis, procellis , adverfitatibus debe.

ofü;;!h

homines exteriüs irruentes iniviffet , qui fi

vent aflueícere : «quid litorali

'maris árená

non vulnera ferro; convicia tamen linguá ,

tetnpeflatibus magis «obnoxiu

"m ? las noh

& calümnias fingentes , & fzviüs pungentes,

folüm.coéli grandinespercutiu

nt, ventorum

acriüs faüciàrunt ; f[ed Apoílolus virtutis

turbinesevertunt ;

fed && marini fluCtus ju.

€lypeo eorum ictus retudit.

giter diverberant , &jugem cum fluctibus,

$.

Tunc virtus adole(cit vegetior , & ube-

vndísque procellofis pugnam debent fuftig:

rius fubit incrementum , cüm fortiori pre«

ze: non igitur tellurispulveri, fed arega.

imituradverfario. Annosrf.thorimarita-

Tnaris pariantur pofleri-ex femine Abtahae

TLÀ Sfi

lis fine proletoleravetatSara, cui Deus licst

otiundi , quia nonterrz pulveres ; fedlito-

eetate provecle fecunditatem fuit impertitus,

ralis maris arenz implacabiles

filiimque genuit anno atatis nonage(imo ,

;4€ perpetuos

zetundunt flu&ctuum aflultus ,

contra "qUOS

cum Abrahamus centefimum ageret,

No«

jugiter confligunt:

fpumofe undz arenám:

men puegoä latitia inexpectata inditum fuit.

ebtuere adnituntur ,. .fed arenz: vexata ad

]

Vie

666

Differtatio XXXIL

victoriam inftruuntur , & fluctus terga in

Deum intellexit calamitatum authorem ; nec

fugam vertere compelluntur,

folàm focium cum Davide , fed infuper &

:2

Irruit precella in litoralem arenam ,

parentem , imó & ipfas calamitates, ipfam

quam obruere flu&tuum exercitu apereditur ;

myrrham;dile&tum fuum effe cenfuit; ac fa.

Íed icet pulfetur acceffu , impetustamen a-

fciculum myrrhe non à dile&o fuo tantüm

rena retundic , & ad fugam cogit , quos

infitum, aut fatum putavit, fed ipfum effe

procella flu&tus immiferat exitiales.

Pre-

dile&tum credidit : Fafciculus zayrrba dile-

mere quidem nituntur arenam fluctus , imó

Gus meus mibi , ideóoque amaram morcifi-

& obruere, fed nunquam opprimere , nec

cauionis myrrham in fponfo fponíz daulce.

uperare ; quippe Dei verbo armata , ubi

Ícentem, pectori admovit, inter ubera re.

fluctus Dei mandatum in litote legunt , tu:

poíuit, cordíque inferuit.

Pergit fponfa.

morem deponunt,fuperbiam, & audaciam

Borrus Cypri dileclus meus mibi ia vineis En, Cant, c, &. :

excutiunt, & retrocedentes fuas reforbent

gadi.

Quid qued diledlus,(i myrrha eit,

Q'4i, 1,

rabiei fpumas : cleganter Bafilius Seleucienfis

admovetur pectori ? uberibus inferitur ?

explicans quomodo mare licét procellofum ,

cüm autem eít botrus , non manu colligitur ;

ac tumidum legens in litorali arena infcrip-

fed relinquitur in vineis : fi fponfa amare-

turn Dei preceptum,curvatis fluctibus illud

fcentem fponfum ample&itur in myrrha ;

adoret humiliatum , & deofculetur in fpu-

quam inter ubera collocat 5 cur dulceífcene

Mil

mantem candorem refolutum,;ait : 24rena»

tem in botro fuo non iníerit cordi ? an

; æfrït. Is

.;, EL

qua[i babena formidabili mare continet , ter-

quia Chriftus, cüm dulceícit inbotro; plu.

TA liberans , fervans 4 pelagi eluvione» ;

res habet vindemiatores ? qui cüm amares

eflo ventorum impetu ad terram mare pro-

fcit in myrrha , paucos habet collectores ?

pellatur,

Fertur illud quidem fluttibus alté

botri , & profperitatis dulcedo pluribus

elatum : ubi veró terminos attigerit , revere

placet ; quibus adverfitatis , ac myrrha ama-

—

tit , vefugitques & Domini vocem litoribue

ritudo diíplicet,

an[criptam ,- cüm intuitum fuerit , curvatis

Etiam per invia flerilefcentis deferti plu-

1Il.

fluctibus termini pofitorem adorat : ciímque

res habuit Chriftus fe&tatores, cum ageretur

serram vtoleuter feriat , veferitur , acdivi-

de turbis pafcendis ex multiplicato pane ,

ni impery memor rewertitur in. fugams :

pifciümque obfonio; nonita cum pauperta- -

Maris irafcentis adfultus, quibus per intu-

tem fuos edocens difcipulos , famem illis

me(centes flu&tusterram obruere, & exfor-

oltendit tolerandam, ac fitim propinavit , &

bere videntur , fiin virtutem impingant ;

compedes , ac catenas exhibuit : cum inops

oícula figunt, qua vulnera infligere ma-

de una in aliam peregrinaretur civitatem ,

tin2 unde credebantur,

non obíonia impertiturus , fed paupertatis

toleraturus incommoda caruit feclatoribus:

$. II.

G unica recenfetur fponfa, quzinbotro, &

myrrha dilectum foum fibi effe proteflatur ;

& quia przviderat à plerisque colligendum

Adrrbea adoerfitatum ,65 evum.

botrum invineis, & negligendam myrrham

|

garum amarities dulcefcit , fi foveatur

in horto fponfi; myrrha inexiflenti hofpi-

incorde , ac equo animo tolereturs & in.s

tium apparavit in ubere ; quia myrrhea tri-

Aalexipbarmacum ad. pravos affetius

bulationis amarities lactis non deflituitur -

curandos adbibeatur.

| &Hn-fäl

dulcedine ; nimirum lilium caftitatis vernat

Titun,

jucundius , & fapor virtutis dulceícit gra-

[le"

Dverfitas virtuti exercitio eft , non

tior, cum mytrhea pafcitur amaritudine

exitio , & erumnarum amaritudo

tribulationis.

A

Sponfa , quó dilectus ei ma*

dulcefcit , ejusculturz addicto; id-

gis faperet, noncum é vite pependit pampi»

CA»t, t. YT,

que caufz , cur fponfa in facro epitalamio

*

nis coronatus , amplexata eft eum in botro

Myrrhz fafciculum zrumnarum , ac tribu-

dulcefcentem ; fed in fafciculum myrrha coa.

lationum fymbolum non à fe projecerit , fed

lefcentem: fed cur inter ubera myrrha? nifi

inter ubera collocaverit: Fafcieulum myrrbe

ut inde difcamus , la£tis dulcedine temperan-

diletlus meus mibi inter ubera mea commo*

dam effe myrrhae amaritudinem: quos Deus

rabitur ; adeó fapuit , G fuavis fuit facre

filios recipit, nonitamyrrhz amarorem ijs-

Ípon(z myrrha, ut eam in fuo duxerit pecto,

dem propinat ; quin etiam lactis dulcedi-

xe reponendam ; fed non credas , fuavem ei

nem é mammis fpargat fuz benignitatis,

myrtham obtigiffe , fed fuavem fuiffe dile-

Dulcefcit myrrha tribulationis,non pede

élum , .eó quia & myrrham prabuit , & in

eam conculcantibus, ut lutum ; fed eam am«

myrrha latére credebatur.

Sapientior certé

plexantibusutbotrum. Placet ceelefti fpon«

fuit fponfa Jobo ; cüm hic à Domino dixerit

fo amarities myrrhe , dummodo non pede

prodijffe,quae fibiadvetfa obtigerunt.Domi-

Conteratur , fed finu foveatur ; hoc efttri-

job. f. V.

nus dedit,Dominus abflulit, imo & fapientior

tl'

bulatio &quo animo toleretur, — Cybi in fa-

fuit Davide,quia hic comDeo in zrumnis,ac

tribulationibus effe tantüm autumavit, Cum

fciculo myrrhze coarétabatur fponfus, mox.

dilatatur in vite , ac dulcefcit inbotro; quia

Pfäl. QD. 'v,

ápfo [um in tribulatione : etenim fponfa

4j

iytrha inter ubera , curn foveretur à íponfa,

longé perfpicacior ,. non folüm: cum Jobo

lactis efuxit Julcedinem : dukefcit enimtris — —

H

bulatio

Tribulatio morummopiftra pravosAffectuscaftigat&c. — 667

bulatio, fiametur , fiex myrrha in botrum

& Efau paleflram materno in uteto ma&ti

mutetur , fi non humeris fufferatur, fed in

prius quàm nati pugnaciffimé decertaverint

finu alacriter feratur. Sponfadilectum fu-

plus enim valuit ad diffidiaexcitanda , & fo-

vendajngenij diverfitas, quàm ad concilian-

um priüs in amaritudine myrrha ampledli-

tur; poítea in botro exofculatur dulcefcen-

dam concordiam naturz germanitas , & fane

te in vite; quia veri folatij nobis dulcedi-

guinis neceffitudo ; vix conceptus Efau fe

nem Deusnon propinat, nifi in calice myrr-

habitu corporis , animique indole perdiffi-

ha.

Neque ad Deum properamus , nifi

milem Jacobo prodij. Fuit enim Efau na-

tura ferocior ; ingenio aggrefti: cümécon«

pertribulos , & nonnifi per fenticeta ad«

verfitatum viam mobis ad ipfum fterna-

verfo Jacobus fuerit ingenio facilis , mori-

inus.

buselegans, ad virtutum fludia pronus: hi

al

13.

.^ Acceffurus . Pet

rus ad Dominum fluxa

ergo fratres priüs bellatores , quàm armos

marini zítüs doría intrepido pede, greffüque

rumdelatores; priüspugnaces, quàm nati ;

priüsadverfarij, quàm fratres, materno in

haud titubante calcavit 5 fed qui fcaphá ade

veríantis procellae impetus, ac fluctuum it-

utero, perinde ac martio in campo pugnas

ruentium delu(it adfultus ; mox eorum li«

iniére. . Collidebantur án utero ejue paruu- Genef. «g,

4i: fed qua tam infolentis diffidij cauía tuit?

'v. 25

quida perambulans itinera timore percelli"

Matib. 4v

tur, ideuswentum validum timuit , (iflu-

non fufpiceris aliam , nifi quia Eíau natuta

Y

"V, 30,

&tuum fpumanta terga intripedo «eius non

ferox ; ingenio turbulentus , vitio przlude-

cedebant greffui , duritiémque é marmoreo

bat;& Jacobusingenio facilis;animo pacatus,

mutuaverant ftrato, quo gradientis Petri ob-

motibus elegans , & comis , perfonam egit

filterent pedibus , cur pavet , mergi nefcius?

virtutis: nonigitur mirum , fi adverfarium

quia nimirum ventus invalefcebat : quamdiu.

fenfit etiam materno in utero claufus: non

ventus non fuit validus fcapha citra naufragij

enim potuit virtus fine adver(ario concipi ,

pericula flu&tus eludebat matinos ; fedcum

nec fine certamine incrementum fubire: ap-

t

ventus validiori flatu Apoftolicum greffum

pofité Gloffa moralisait : Zv ffmgulis quoque . 1 egp,

25«

coepit fuper uadasremorati , tunc coepit tie

iboc dici poteff : due genutes , €$ duo populi Geuef.

more concuti , vultu impallefcere , opém-

4ntra nos funt , feilicet vitiorum, & virtu-

"Tametfíi ventus

que Magi(lri expofcere.

tum , ifle tninor , ille amajor : plures enim.s

effet contrarius , & ícapha marinos fluctus

funt mali, quàm boni , € vitia pluravirtu-

dfficulter traijceret , quia tamen validusnon

tibut, Cüm primümRebecca virtutem con-

cepit., bellum excitavit implacabile : caro

erat, non timuit ; fed cum primüm coepit

invalefcere, & contrarius effe extimuit ; quia

enim copit pravis fuis affectibus infurgere

flatus validior Petro 'obfitebat gradienti ,

adverfus fpiritum puerorum ;5 fenfit confli-

«ui fluctus obtemperabant ambulanti : :nec

&um in utero , quia virtus fine adveríario ,

mirum ; ex amoris impatientia, ex fervore

nec concipi, neccrefcere potuit: nequeRe:

virtutis acceffit Petrus ad Magiflrum , cüm

ibecca Jacobum «oncepiffet , nifi luctam excie

" flu&tus marinos intrepido greffu , pedéque

táffet implacabilem.

iHuc accerfendus D.

audaci calcavit; 'non igitur mirum, fi cüm

Gregorius. Quisquis accingi dn divino fer« zib &, Mee

virtute duceretur , vento contrario , & vali-

vitio properat , quid aliud , quamfe contra s a. At

:do remoraretur 5 'quia 'ubi virtus , ibi ad-

antiqui adver[ari certamen parat? ut liber

Ppe-

Serm.de

verfitas ; eleganter Zeno Veronenfis.

n certamiue ióus fufcipiat , qui quietus "

dimore,

aruc aflu marino fertur won naufragus , fed

tyrannoincaptiuitate ferviebat, INimirum

quator 4 timetprofundum interciperenon ti-

flores legunt, .& quietidegunt, qui mundi

suentem , nec tamen in totum diff/mulat; e

indulgent voluptatibus, carnis adhzrent con-

per mare pedibus fe ambulare man «eredat.

cupifcentijs , vitio ignominiosé parent ,carni

Neceffum fuit adverfarium experiri , :obfi-

indecoré ferviunt , & pravis concupifcentijs

ftenti obviare Euro procellofo , utmanudu-

agnave fubijciuntur; íed deteflanda eft hzc

cente virtute ad Dominum fe tetendiffe cre«

«quies , abijciendi flores , excutienda tranquil-

deret; quiatuncrecté ambulamus, cum vit.

litas, que virum prodit virtutis expertem, &

tus per medias adverfitates nobis iter (lernit,

'vacuum ; virtusenim ,. fiflos eft, nonnifi

per vexantes contrarietates nos ducit 3 quó

Ípinis vernat circumfepta, quibusad pugnam

«ertior Petrus fieret reCti fui itineris, opus

armatur ; quotquotenim virtutem excolunt;

fuit,adveríautis venti experiretur contrarios

necefle eft, pugnas ineant; conflictus fufti-

impetus,

Somnium videri -potuiffïethetro

meant; quia ubi virtus , ibi adverfarius , &

iterad Dominum fine confli&u 5 neque àvir-

& pugna: vix conceptus in Rebeccze utero

tute fe manuduci credidiffet ,. nifi procellofi

Jacob, quia virtuti prelufit , maternainalvo

venti adverfantes impetus , flatüsque remo-

vitium enactus eft adverfarium , priusquàm

rantes fimul , & vexantes fuiffet expertus :

matus: quaquis accingi in divino fervitio pro*

venti adverfitas comprobavit , Petrum non

gperat , ait D. Gregorius, quid aliud ,quam.s

oloriz ambitione, fed virtutis exercitio tu-

fe contra antiqui adverfarij certamen parat ?

midos calcáffe eftuantis maris fluctus : quia

non declinandus igitur eft conflictus, fedex

ibi conflidtus, & pugna, ibi adverfarius in-

animo ambiendus , quo victoria non folàóüm

furgit, ac infolefcit ; ubi virtus adolefcit.

quazritur , fed & poffidetur , quamdiu con«

fli&tus utget, pugna perfeverat,

:

144

Idque caufz ; curgemellifratres Jacob ;

Verani de dffeiiibus Tom, l

Pppp

Vite

668

. Differtatio XXXL.-

Virtüs adverfarium non timet , quia

1,

imó nimia felicitate corrumpitur: quidquid

pugnando palmas demetit, & ad triumphum

enim illi inciderit, moleítum obtinget: té-

properat; propterea, non quid paffura fit,

nella cervici quodvis jugum ef grave, quia

cogitat ; fed quó tendat, afpicit; quia quod

ponderi tolerando non affuevit : & tyro in

patfura eft, gloriz pars eft.

Ideo adver-

caltris ad folam vulneris fufpicionem impal«

fatios permittit Deus , ut virtus illuftrior

[]

lefcit ; cüm veteranus pugnis affuetus , & ca-

fplcndeat , viclorijs coronata

*

p»ræludunt

ftrenfi pulvere fordefcere c

Upiens, cruorem

adverfitates triumpho virtutis , nec finit

fuum audaéler fpe&let,

Íciens plusglori &

Deus procellas oriri , quin fit fubfecutura

Huc

tali vulnere fluere, q

uàm Emguinis.

aéris ferenitas: idque caufz fuit fpon[ze, cur

pértinet D, Chryfollomus : N

f

? adfit con*

Homil, 4.de

divize, &

exeo, quódfenferit, fponfi laevá caput fu-

fhéius j abefg corona j nifipraced.

«

"t certaani-

G&an cap,

um premi , intulerit dextrze amplexum. Le-

pastpers

3. . 3,

na5 nün acciptuntur bravias ff non funt fíu-

va eju fub capite meo, & dextera illius am-

dia , nec bonores ; ff tribulatio nom vexat nec

píexabitur me , non dicit, amplexatur me

remtffo folatur ; fi eelida byems non precedat,

dextera ejus , 1ed amplexabitur , infert

enim ex minante tetra nube

difcolorem

Verna tempéries nou fub/eguitur. Etbocnom

n bominibus tantum,

fed in feminibue quoque

iridem 3 €x turbine procellz arridentem

epfis intuerilicet, — In b enim multam pl«-

aéris ferenitattem 5 & delicias fibi fpondet

Viam ,multamnubium collifionem , multme

affuturas, eó quiaà pondere lzvze , feu tri-

que glaciem fieri oportet, fi vernans [ica ex*

bulationis prematur in capite? non enim

argere debet. — ideo lzeva ípenft priüs preffit

quid ipía optet ; fed quidíponfus agere fo-

Íponíz caput , quia amplexus dexterae folae

leat, candidé prodit , lurida tribulationum

tium cordi erat allarurus: Leva eju fub ca-

hyeme caput obruit , cüm lzva manu premit ;

pite meo. G dextera , illius amplexabitur me,

fed cum dextera poftea ample&titur , vernan-

quid quód plutis fecerit lavam » quàath dex«

tes piorum affectuum flores excitat , legít-

teram? hancenim infra peétuslocavit, cum

que é corde.

Non igirur trilemur, quo-

illam juxta mentem , & in vertice capitis

ties levam noftro fentimus capiti incumben.

habuerit? nimirum fponía, cum myrrheum

tem , non proeul dextra aberit , qua per

noviffet dilectum fuum, non potuit calami

amplexus folatia adferet : ubi leva adeít

tates Jeva , non pratulifle amplexibus dexe

erumnarum, procul non abeft dextera de-

terz&. Per 2rumnas igitur, & calamitates ,

liciarum : neque cenfenda eft Izva gravis ,

quas lzeva manus nobis immittit, ad Deum

cui dextra ob viciniam adnectitur : amplexus

ducimur, quem & relig

iofiüs colimus: quem

Gmej j

enim dextrz pondus omne excutit lavae ;

enim ignis tribulationis intus de

4j

in fl

coquit, &

fponfa cum capite gravaretur non flagella ,

ammea probat cerumnarum fornace, re«

non perfecutiones , nec adverfitates recenfet ,

ligionis decor illufirat ,

,

& fplendo.—r virtutis

quibus concuti folent , quos lzeva tangit : fed

condecorat,

horum oblita folius meminit manüs vulne-

&

»

Id nobiscum videtur agere Deus , quod

17

rantis, & fulminantis ; & quia manus eft

aquila cum fuis pullis , quos in examine flag-

Ípon(i ex preffura iævæ,'afnplexusinfert dex-

rantis folis pendulos Unguetenet, ut fi cu-

juspiam pupilla hafiter , nutétque folari

16,

Hanclavam fenfit, ium fuo federet in

circumfufa jubare , veluti prolem degene-

fimeto Jobus, & quia noverat , cujus effet

rem , partique illegitimo natam condem-

manus ; non irruentium Chaldeorum ,nec

net: fin vere immotis palpebrisradios cbi-

Sabxorum meminit, qui greges , G armenta

bat phebeos, conítantíque intuitu folem

fuerant depopulati , & fegetes combufferant,

afpiciat ,

ut proprium fotum innutrit,

& omnia fua bona fus, déque everterant ; fed

Quid ni ungue adverfitatum nos Deus tenet $

rerum fuarum jacturam in Deum refudit ; &

ut furfun elevet ; & ad divini folis haue

in ipfa adver(itate Deum vidit fibieblandien-

riendam lucem illuminantem omnem homi»

tem , non adverfus fe fevientem, fciensDe«

nem venientem in huncmundumi nos in füb«

um per adverfa virtutem expolire , qua arri-

lime evehit ; & quidem fupra nubes , quia ut

dente profperitate minime fplenderet : qui

ait Regius Vates Ad Deum non accedit ma-

divitijs affluit , quantum in ipfo virtus pau.

lum, nec flagellum ejus tabernaculum lzedit.

pertatis emineat ; prodere nequit : non enim

Non accedet adte malum,t7 flagellum non ap-

Pfalm. g0.

fcire poffumus , quantum adverfus convicia ,

propinquabit talernaculo tuo.. Verz virtutis

& contumelias habeat quis conftantiz , fiin-

'U.*-A À9. .

'cultores;ac divinz amicitize candidati,nonnifi

ter plaufus adolefcat , vivat , & fenefcat: vir-

tribulationum probantur examine ; neque di-

tutem obedientiz non querimus in Principe,

vini contubernij beatam metam attingunt ,

cui omines parent , G obfequuntur,

Quem

nifi totum patienti fladium percurrerint ,

nulla adver(itas premit, nec contraria fortuna

totümque virtutis curfum contummaverint.

exercet , quantz fit vir fortitudinis dignofce-

Abraham licét in Dci confpectu pulvis , & ci-

renonpoffumus; necan fit aliushumilis,qui

nis deprehenfus fuerit, per erumnas tamen

nemini eft conremptui , quique nullis impe-

agitatus,perlimam tribulationum perpolitus

titur injurijs: quomodo is patiens dicetur ,

Dei familiaritate, & amicitiá infignitus fuit,

qui nullis premitur calamitatibus ? torpefcit

quia tribulatio , & anguftia , ita erumnis

finc adveríario virtus ; nec fua prodit decora,

preffum , & dolentem nobilitant; ut

Deus

di-

Tribulatio morum imagiftra pravos affectus caftigat,&c. 669

dicatur quodammodo ejus amicitíam am-

— Quàm apté infignem vocat mifericors

I9

bire, & ex fublimi majeltatis folio fe cupere

diz tefferam , coeleftem colluctatorem Jaco*

bum & Labanio focero in patriam reducem

declivem in amicos amplexus dolentis , &

anguflijs preffi, quia quos adverfitatum turba

divexáfle certamine, preffiffe lu&á, contri-

viffe obfiftentem: fed ubipietas? ubi mife-

exe;cet ; hosvirtutis fplendor nobilitat.

ricordia? inludta, inipfo dolore? quia cum

S. III.

premeretur certamine , evehebatur ad no-

biliorem hominis conditionem ; cum luxato

femore, diftortóque nervo contereretur;for-

il.4.ge :

Virtus flos eff , qui alia non ger-

^6

tior evadebat ad przlia; nec erat,cur formi-

h

sminat culturá ,. quàm adverfttatum :

dine contabefceret ob fratrem obviantem per-

sec Alio gaudet imóre vigari , quam fudee

€itü ira, & (everitate, cujus fe Deus obtempe-

rum , quos labor imprabus ex fratti

tavit finui in benignitate,& pietate: per bra.

cerporis defeffis membris

chiorum complexus , fe Deus colluctator Ja-

elicit,

cobo immifcuit , quaíi unam cum ipfo perfo-

18.

| N Dei amicitiam Ifaacum , & Jacobum

nam gereret 5 ecee quá arte , quo artificio

alius favor non adfcivit, quàm tribula-

DeoadneGtitut homo 5 certamine tribulatio-

num; luctálaborum ad Dei evehitur amicie

tionis divexatio ; tunc Jacob fingulari

amicitiz divinz tefferà in(ignitus claruit ,

tiam ; quid enim amicitiz magis proprium

cum Labano focero inferviens fundendis fu«

quàm amplexus ? quid periculis magisobno-

doribus affuevit, laboribüsque tolerandis ob«

xium quàm pugna? in qua G corporis vires

duruit , & Efau fratris perfecutiones fuíti-

conteruntufr , & membrorum artus confrine

nuit.

?

L

?

e

Dei amicitia flos eft , qui alio imbre

guntur

& cruenta vulnera infliguntur

rigari non gaudet, nifi fudorum , quos la«

& non folüm corpus teritur ; fedetiam ani-

-

bor &fronte elicit; vel fanguine , quem per«

mus pavote concutitur ? Luctatus fuit Deus

fecutio & vulnere fundit. Ut foceri Labani jur-

cum facobo , pugnam inivit, nonucipfum

giafedaret Jacob, ejüsque iras extingueret

expugnaretad aecem , fed ut propugnaret ad

vitam 5 non ferro , fed pugilatu certamen

ftuduit humilitatis dulcore ejus acorem per-

fundere; cámqueà focero abfceffilet , ne in

inftituit5 non vulnere, fed amplexu infequu-

——

tuseít adverfarium , ne cribulatio , & dolor

recrudeícensincidetet fratris Eíau odiumau-

xius feceifum , latebrásque fecretas quafivit,

longiüs à Dei amicitiz teffera diftatet; neà

Genef.32.y.

Vr iuBabatur cum eo usque mane.

Cum

divini amoris fymbolo tentatio abfcederet s

24,

lu&ta brachijsexercetur, ut quó arctiüis pre-

defeífus ex itinere cuperet defatigata corpo-

tis membra quieti dare,ultró ad iuctam pro-

meretur , eó intimius Deo adhzreret , &

vocatur, & nece(fitatem videns fihi impofr-

snagis appateret amari , quà acriüs videre-

tur oppugnati ? fcité Chryfolegus. — 74cob

Serm. Na4z2 ;

tàm congtediendi cum adveríario defcendit

Y

ánarenam; fomnum excutit, quietem abi-

vedeuntem pro certamine provocat , lutiatos

r confiringit amplexu , ut amaret patrem

git , & ftans manum manui conferit, pedem

pedi, ea virium contentione , ut coeleítis

certaminis , won timeret * - hic certaminis

'fä

collu&tator videretur ei palmam concedere ;

pater ; quem Jacob adamavit , Deus fuit

záfi os femoris ei luxáffet ; nervümque di-

colluctator , in quem per mutuum ample*

ftot(iffet ; fed exafperatur dolor in mede-

xum pio exatdebat Jacob amore; quianul»

lam, & quiluctari cum homine timuit, in»

libi pij affe&tusexcitantur in Deum uberiüs ,

ter pugiles Dei fe novit recenfitum ; exer-

nifi cum adverfarius., G tentatio urget ac.

riüsin homine: roíarum dixeris indolem

cuit Deus Jacobum ln&tá , quá fegnitiem ani-

pios induere affe&tus , latiüs non florent ,

mi excuteret, fpiritum corroboraret; do-

lores auxit , ut incolumitatem impettiret ,

quàm tribulationum circumfepti fpinis ? ea

eft cribulationis induílria ; ut perinde , ac

& àtimore dolentem erueret : fiquidem nul.

la efficacior medicina in pharmacopza vir«

tribula, difperfa granaconterat, in trituras

tutis reperitur , quàm quz afflictione , &

redigat ; & ferrato diícruciet carpento ,

quó in horreo coagmententur viribus refi-«

dolore apparatur ; hac enim eft , quz vulne-

ribus medetur , quz animiconfulit egritu-

ciendis perapta.

A9,

dini : luCtatus fuit Deus cum Jacobo , quem

Adverfitate non languefcit virtus ,. fed

Pf;h»- pi

cüm arctiüs premeret, fortiorem effecit ,.ut

fortior corroboratur ad pugnam;non viribus

UE

confltantiüs contra fratrem invalefceret ; &

deflituitur, fed ad palmam victrix in(truitur.

Quàm decorum pulverem hac in arena vir-

per brachia in Dei finum infertus omnem ex.

cuteret & corde formidinem ; appofité D.

tus cellegit, non ut fordeíceret victa, fed

Chryfoftomus.

Magna Dommini enifertcor-

fplenderet victrix ? finguli greffus claudi-

dias quoniam occurfurus erat fratri ,ut fci-

cantis Jacobi argumenta fuéte fortitudinis ;

selc i Ri d R

ret re ip[a , quód nibil afperum daturus effet

fed quando fortis in lucta facobus ? fi ejus

femoris nervus ex folo collu&tatoris con-

is figura bominis , luclari cum jusio voluit,

Torum boc faélumefl , ut fe illius bumilitati

tacu difruptus ceffit ,. & infectus conta»

"g

attemperaret , & formidinem ex anima jufls

gione .emarcuit ? habetur in Genefi.

Genef.32., 9.

cum videret , quodeum fuperare wom po[fet.,

.25,

eximeret. y & per(uaderet ei, ut citra Ango.

vem fratri occurreret.

^

tetigit meruum. femorá ejus , — 66 featim.,

W. ——

£nAf s

Ferani de Affeciibus Tom. 1

Ppppa

ii ia al

Differtatio XX X1,

6709

emnareut. - Si cmar&uit; quomodo fortis ?

quó ejus caro inde p,rogfefïhra priüs de paf.

fifaucius , quomodo victor ? fi folo digi-

iione difcipline erudiretur ; quàm ex virgi-

to preffus claudvs evafit , quomodo ftetit

neo fanguine formaretur ; quin per inflidum

uUlelus? triumphavit vi&or ? ita eftvix ner-

vulnus noftre voluit intimius humanitati ad»

vunipupugir, G fortioremdepredicat , vae

hzrere ; proximior enim tunc humanitas elt

lidiorem pronunciat , ut legitur in Genefi.

Deo , cum in lucta erumnarum pungitur ;

Guef s. Nequaquam Jacob appellabitur nomen tuum;

fauciatur ? noluit cárhem Jacobi colluctatoris

Jtd Ifraél : quoniam fi contra Dominum (ore

dolore expertem, cüm ab éadem effet carner

L]

.

tie fuisii

quanto magis coutra bornines

ipfe fumpturus: quó vir dolorum diceretur ,

præzmleäit.

Àn non belligerandi ordo in*

noi folüm dolotres ad fe traxit, verüm ex do-

vertitut ?. is fortisdicitur , cujus nervus

loreéfüarn voluit originem ducére: moriturüs

inver vulnera , & doloréscrucis; ex doloribus

emarcefcit , robur deficit ; is vi&or qui fau-

cius; is victus, qui vulnera infligit; trium»

oriti voluit , & indoloribus vivere, ut ad pa-

phat; quiladitur; cedit, quivincit; ado-

trem redux de proftrata morté vi&lor, nos e-

reas canit, cui vulneraepicedia pangunt: ita

doceret , nullam ad ceeleftem gloriam , quàm

e[t, hec pugnandi ratio divino addiícitur in

per dolorés tatiorem nobis patére viani,

22»

certamine , in palaítra edocetur virtutis 5

Idq; caufz cur fponfus ad coronam fponfa

hac in pugna pati , ac vulnerari viciffe eít;

vocaturus non de excultis hortorum areolis

viribus deítitui , validiüs ad vi&toriam cor-

eam ad fe vocat , fed de montibusexefis Liba-

robotari ; fanguinem fundere;glariam enan-

ni; & Parthorum, & de cubilibus leonum,

.

eifci

.

. collu&aror Deus infirmum reddit

Veni de Libano fpon[a mea , venide Libano ,

N

4

Jacobi femur, quo caput firmiüs flaretvir-

veni : coronaberis de capite Amana, de vertí»

tutis fulcero fubnixum: pié & eleganter D.

ve Sanir ,€ Hermon , de cubilibus leonum , de

Do gradu-

Bernardus.

lltinam & meum nervum n«

siontibus partborum; (poníam invitat , ut ve»

bumilitatis £*

lus tangat , ut marcefcat , fi fortà ex bac

niat.é loco ; in quem fponfus fecefferat ia

énfirmitate incipiam proficere , qui ex mea

montem fcilicet mytrhze , & collem thuris ,

firmitaze non poffumnifi deficere.

Legopro-

quia virginitas adumbrata in Libano , nonnifi

Jfe'ló : quod infirmum efl Dei fortius ejl bo-

in montibus myrrhz , & thuris coronatur.

minibus : , (ic quoque Apoffolus « libenter glo-

Thus,cüm adoletut; orationis eft fymbolum,

d 4poln

riabor in infirmitatibus meie, ut iubabitet in

ha,

ficut & myrrha mortificationis , & &erumna.

"me virtus Chrifis,

rum : quia lilium caftitatis nifi adverfitati-

at

Tunc corroboramur , cum adverfita-

bus excolatur , fuaviter non redolet , nec thüs

tibus preffi infirmamur,

Vel collüctator

nií1 inter accenfas tribulationum prunas e-

Deus os femoris Yacobo luxavit ,

cum

erucietur : caftitas enim, quz oratione , &

.quo luctam conferuit , quia praelu(it homo

mortificatione cáret non claret; & propin-

fieri , qui in homine non fuit dedignatus

quior eft lapfui , captivitati , & compedi;

«olluctator apparere ; 0s femoris in lücta

quàm coronz : fcite igitur à Libanoevocatur

luxavit adveríario , ut naturzeno(tre ab ip.

Sponía ad montem myrrhz , ut totonam

fo atlumenda infirmitatem proderet ; cüm

non folüm virginitati exculte ,. fed etiam

effet Chriftus Servator füam ex femine Ab-

doloribus &quo ánimo toleratisdebitam ac»

rahe per Híaac, & Jacob originem duéturus;

cipiat.

f

,

.I

bene Jacobo collu&tanti folo attactu femur;

Corona , quà virginitas coronatur in fol

2

»

e quo tradux generationis emanat , luxavit ;

dolorum , & tentationum officina cüditur

quó aufpicaretur, fe absque viri femine

qua enim deltcijs diffluit caítitàs coronam à

?

^

lilio enim caftitatis nil Jethas

poít aliquot fzcula generandum in utero

*

Íe abigit

matris virginis

*

Debilitavit femur , cui

lius, quàm mundi voluptas, quamdiu Da*

& vim abítulit , ut firmiüs fuz generatio-

vid pugnavit cum adveríarijs , Saulis perfe«

nis imprimeret illo attactu fymbolum: id«

cutiones fuftinuit , lilium excoluit pudicï;i'

que caufz cur humane formae mianum ei

ti2; quod tuncelanguit, càm primüóm coes

$i cafti-

admovit loco , & quo folet hominis gene-

pit ipfe in aula delicijs diffluere,

ratio prodire ; ne crederetur ope humána

tas avis e(t paradifiaca inter thalami plu«

gignendus , quiSpiritüs Sancli opificio vir-

mas volare deíit in regia ; licét. coelum

ginali in aula erat efformandus, — Tanto ar-

conícendere didiceritin eremo 5 fi flos eít

debat amore nofílram affumendi humanita*

rubere ceffavitin purpura; & olere; fi puge

E

tem ,ut adumbrare modum , quo erat eá ve-

natrix Amazon dicitur , tunc triumphare de-

ftiendus, voluerit plura ante fzcula : nec le.

didicit poít viétorías, quando adveríarium:

viter femur tetigit colluctantis Jacobi, ut

ampliüs non novit,

Qu extra aulam

mulceret, fed graviori impetu; ut feriret ; 0s«

floruit exculta; perijt in aula negle&ta; &

due luxaret ; quó certius fignificaret ; fe ejus-

fervivit in imperio , quz didicerat impera-

re in famulatu

?

lu ,,',.

dem cun Jacobo naturz futurum : quin non

?

friguit inter odoratas

folüm femur tetigit, fed & inflicto vulnere

pelles ; quae inter nives fovebatür 5 ^ ora

fauciavit ; doloribus afflixit ; quia ad confot-

namenta deperdidit , cum accepit , nun-

tiur divinz naturg nonnifi per vulnera , &

quam enim Davidis pudicitia ancillata fuerát

dolores nobis. viafternitur: quin & portio-

nifi infolio ; tunc ejus lilium etiam prope

g:

nem illam 'in corpere concuffit , &torfit

fontes exaruit? propterea recle fponfus non

ex

| | Tubulatio moi;um magiftra pravos Affectus cafligat &c, ó7r

ex deliciis thalami, neque ex odorátis flori-

te coronati: coronatur fpon(a,fed fi proce«

disque hortorum areolis fponíam vocat ad

dat de cubilibus leonum , de montibus Par«

coronam; fed de montibus parihorum, de

4 X

thorumt Jni corenaberis de capite Amana,

cubilibus leonum: quia caítitàs nonnifi per

de cubilibus leonum , de moutibus pavthorum:

morntiuüm labores, per parthorum timores,

qu& debuiffent terrorem iücutere ferocien«

leonum terrores , adverfitatum pugnàs ad

tes beftize,coronz preluferurit,

7

coronam ducitur, Apte igiturà libànoevo-

EtiamSamfíonileo in itinere occutrit

A $.

catut (ponfa ad montem myrrhze , ut coro-

ore hiante; & necem minitante, fed heros

netur, — Veni de libano fjonfa. Vocat fpon-

venientem feram pede intrepido expeétavit,

fam, quam fecum trahit: non ei injungit ut

& oculo impavido afpexit , ejus -ferociam

eat, fed ut fecum veniat, ut habetet fequene

defpexit , G bellua Samfonem, quem debuit

tem.

Validior enim ad traheadam fpon.

vorare, enutriit; faüces enim unde poena

fam fuit vox illa Venz, quàm fi dixiffet ezz,

timebatur in perum vertit; & oris hiatus ,

quia plures funt , qui licét viam indicent

tetrorem rugitu incutiens, favos exhibuit

Íalutiss :perpauci tamen, qui quos ad mon-

mellis; & ubi mortis amatitudo timebatur,

tem niyrrha vocant , :&'ad luctum 'cohor-

vite:dulcedo hauritur: melle non fuiffet

tantur, exemplo precedant; folus fponfus

Samfon paftus, nifi cum leone lu&am intti-

fponfam przceditad montem myrrha,ut ex-

tuiffet; tunc merujt mmelle dulcorari, càm

emplofortiüs, quàm voce eam traheret ad

feram proftravit,

Ett adverfitas officina , €

ftudia virtutum.

!

qua fplendor moftre glorie dimanat: nun»

'Ad coronam non pervenimus,nifi per

24«

quam miraremur ia metallorum principe

dnontem myrrhe «um íponfa «acleítem íe.

allicientemnitorem, -nifi cruciantis flammz

quamur fponfum ; tunccumillo coronamur,

opificium ipfum torfiffet: fi procellas tol-

f1 per tentationes, labores, & cruciatus poft

las, iridem nonfperes ; nostem qui faftidic

ipíum tranfeamus: hacfuerunt corona do.

zerumnarum, fiderüm coreis non delectatur,

nati Martyres Chrifti pagiles, fed quia in

Sponía inter Parthos & leonesnon deperdie

officina perfecutionum , cruciatuum ; tun*

4dit quidquam depropria venuftate , quin &

fionum eam fibi cuderünt :eleganter Tertul-

long? venuftior inde fplenduit, & digna mon

4» Apolog*

lianus tyrammos alloquens , & Chrillia-

vinculo, fed corona: nonipiturhorreamus

.cg?, E2.

morum tortoresait ? Crgcibus , Ef fPipitibue

montes myrthz, fi diadémanos delé&at; f

dmponitis Cbrifiianos.quod fimulachrura non

ipremunt nos tribulationes, non tamien ope

prins avgilla deformat eruci, & fhpiti fuper-

primunt ; abftergüntnos zzrumnz , non fe-

Jiruéia? dnpatibulo primim corpus Des ue«

ziunt5 etiam Apoftoli pluries procellà pul«

ffti de

u

.

rur, Iugulis deraditis latera Cbri.

fati in cymba fuerunt periclitati , fed nun«

Jfiianoru

$

4tin Deos "vesiros per omnia

quam merfi; & fetrus quamvis videretu£

snemóra validius incumbunt aftie , & run-

fluctibus abforberi , portum tamen vel in

€inas8S. fcobina. Céruices pouimus ante plum-

dpfo-naufragio appulit , & in'tutum venit,

&um, G glutinuim , & gompbos: fine capite

«üm ad Chriftum pervenit, Paulüs itidém

funt Dij vefiri, — Ad beflias ampellimur certà

H

tametfi anguflijs preffus;ynunquam tamen ijs,

quas Libero , & Cybele, & Cereri applicatie,

dem fuit oppreffus, ,

Jgnibus urimur ; G boc ali i prima quidem

Petrus fzviente procellà per rnárinos

264

sna[[a.,

In metalla damnamur.; inde cen.

fluctus proceífit, & tuté inceffit ; quia per

m

fentur Dij vefiri. In Infulis velegamur, fo-

adverfitates tempe(tatum nón timuit àd Ma-

det. &6 Infulie aliquie Deus verfier, aut nafci ,

giftrum accedere, qui citius non inveiritür,

Varios defcribit Tertallianüs

aAut mori.

quam inter dolores , & preffuras erümna-

Martyrum cruciatus; & labores, quibusfu-

rum. Qumzfíierunt Deum Íponfa, & David,

perítitiofa crudeliras fibi perfuadebat Deo*

fed hic fait illà felicior in quarendo, cüm

rum predeffe fimulacris ; quibus tamien àd

Íponía (« fraudatam tefletur , fuóque voto

tuiumphum Chrifti pugiles coronam fibi cu-

fruitratam ; quem enim quzfivit fponfüi

debant, quin & inipfo fapplicio portionern

aninimé invenit; cüf tamen Davidi qu&.

hauriebant ipfi divinitátisz fi enim metalla,

renti ftatim obviaverit,Quid caufie, cut

ad que Chriftianorum turmz dammnabantàr

Íponía anxia in qu&rendo non invenits ad

conflandis Numinibus inferviebant; & ipía

quéDavidillicoperveni?quiafponfain le&to

metalla, quz & terr intimioribus vifceri»

deliciarum; in thalamio quietis fuóm quafi-

bus labor ervebat Chriftianus Echnicorum

vit fponfum, quem David per inacceffa tri«

habebantur Numina; jam labor aliquid di-

bulatiónum, per przruptas cautes zrümna-

vinitatis impertiebat non falfz & fucat&e

rum , aclaborum invenit;ait (ponfa; Z5

le- Cant.cap.3 o

Ethnicis, fed verz ; & probate Chriftianis

é&hulo 220 per noctes. gusfivi,

quem diligit

fcité concludit Tertullianus: $i per bec con-

Amma mea , quafrvi illum, & non invem »

: Loc, eit,

Jflat divinitas aliqua : ergo qui puniuntur,

fe fruftratam defiderio fatetur,quia non per

cenfecrantur , €5 Numinaerunt diceada [up-

afpera tribulationum ; fed per delicias le-

plícia; quia Ícilicet perfecutiones, & fup-

&uli fponfum quafivit , hinc quem David

pliciaaliquid conferunt divinitatis, quà fup-

adulter invenit, hicfponfzvirgini non ob-

viavit; quia David quzfivit, ubi fciverat

pli;fa tolerantes coe!e&i merentur dizdgma.

PPPP;

poffe

672

Differtatio

AXX

P[a.56.7,5, noffe inveniri: In dietribulationis mee beum

50 ' ch

H

exquifivi manibus meis , no&e contra eum, 6

e0n [um deceptus, Spon(a fegniüs fponfum

Per jölzz Clyryïz' vuluera, earäm-

quafivit poft folis occafum cum | indulgen-

que füramiza aríidam Ingvedimur cali

dum eít quieti ; & propterea non in campo,

tametfi ipfe effet flos campi; non in monte

viam : & noilurna tribulationum cali-

gines, veluti prelucentes faces ,

myrrhe , íed in le&ulo per noctesquafivit :

nimirum , quia diem fuum quafivit in nocte,

gua ft. eundum pramon-

firant,

miniméinvenit. David veró ut quemquz-

reret invenitet ,. antevertit folis occafum;

1$,

lucis utitur beneficio converfurus in diem

( 3 Onfortium cocleftis fponfi , qui quz-

ipfam tribulationis fuz noCtem: eft. tribu-

rit, tribulationes non fugiat, fed a«

latio perinde ac nox lurida, omni folatij cla-

met; non enim Deus ad mundi deli-

ritate deílituta , fed hanc noctem in. diem

cias animam invitat , fed ad erumnas,& tri.

&xeridiano jubare clarefcentem David vertit,

bulationum anguílias: Surge amica mea ffe-

quia tribulationibus preffus ad Deum fe con-

eiofa s£A , €$ veni columba mea in forami-

nibus petra, in caverna macerie.

Vertit, quem quafivit , & invenit: i dze

Ecce quo-

modo eam ducit, per latibula ca

vernarum,

tribulationis :ea Deum quafivi , &non fum

rimásque faxorum ?. antra monti

deceptus, INonexpectavit,utamicorum oc.

Um, Cavere

cumbens patrocinium ad Deum ipfum voca-

na macerig, prarupta cautes, exefz rupes

ret, veluti extremum profugium, & ulti.

horti funt, in quibus fponfa. vernante fuo

iam in naufragio defperata falutis tabu-

gaudet flore campi; quia fola Chrifti vulne«

j

ra deliciz effe debent Chriftianorum; pet

lam, fed illico ad ipfam confugit, cüm pri-

müm fenfit fe zerumnis exagitari , calamita-

ipía, eorümque foramina arctam ingredi«

tibus premi,quzfivit David non pedibus tan-

mur cccli viam; neque foramina petre, &

tüm, fed Q manibus laborando fimul, &

faverna maceria ,

quid aliud funt quàm vul-

nera Chrifti,

operando: 45 diezribulationis mee . Deum

Adamavit ccleftis fponfus

columbam formofam ,. & fpeciofam , non

; i.:.a.z

exquifiui manibus meis : quem fponfa non

;|

;|

invenit otiofa in lectulo ; adinvenit David

palcentem in campo, fed dolentem in fora-

laboriofus in opere; illa defiderio fruftratur

minibus petre , quia in anguítiis durioris

fuo, quia fufpirijs defes; ifte fitvoti : com-

tribulationis fpatia dilatantur veri amoris,

| I?PM;

pos, quia manibus ftrenuus : fponfa. igitur

ydius amoris tribulatio eít, qua& charitatem

prodit, non obruit, 405« mulre non potues Cant 87

; n

decipitut, quiaotio indulget inle&tulo; Da-

vid veró, quem quarit invenit, quia nec la-.

runt extinguere. cbaritatemz n

L6)

divitia -

affluentes, fed erumnarum aqua:

uentes

bori parcit, nec diei expeclat occafum, ut

i

accedat ad Deum: . non otium , fed labor;

amorem commendant,

non voluptates lectuli, fed ' tribulationum

Imó zrumne altaria funt, ubi lampas

29.

charitatis , lumina piorum affe&tuum uberiüs

preffurz ad Deum manuducunt.

27.

Non ita inter delicias fponfus . füam

ardent, illuílriüs fplendent , & cultus Nu-

quafivit ponfam , fed inter anguftias fora-

minis viget fanctior, « Iafortuniorum exer«

minum praduri faxi, inter horrefcentes , ac

citum, erumnarum phalanges denfo agmine

Cm;zt. €Ab o

caligantes maceriz cavernas: Columóa mea

in Jobum hoflis tartareus armaverat, quem

& in fimetum proftravit; non tamea victum

in foraminibus petra , in caverna maceria;

offende mibi faciem tuam, fonez. vox tua im

credas, quem jacentem faucium vides : Tgnc 79 20.

a«uribus. meis.

Vocem auditurus fponíz ,

furrexit Job , & feidit vellimenta fua ,. ey

quam quarebat, non perambulavit ver-

ton[o capite corruens in terram adoravit z

nantes floribus hortorum areolas , fed ca-

fed cur Job furrexit, fi ftatim voluit íe in

vernas macerie ; imó G foramina pene-

humum proflernere ? cur celet fe erexit , fi

travit petrze; columba fiquidem cultrix ca;

ftatim corruens fe depreffit? nimirum quó

flitatis, audiri non debet nifi in foramini-

ferventiüs in adorationem procumberet, eà

bus petra in feceffu, eminus ab hominum

jl

celeriüs furrexit; priüs voluit fürgere, ut

frequentia & tunc tuta degit cüm faxeis

fanctiore devotione demiffiàs adoraret : f

foraminibus anguítiatur, cüm tribulatio-

non furrexiflet,demiffum adorationis flatum

numanguftijs premitur, cum in caverna ma-

non exhibuiflet: tunc devotiàs Deum ado.

€eri2 , G ;adverfitatis commoratur ; |tunc

ravit, cum acriüs tribulatio urfit; cum pri«

enim oftendit faciem. fuam fponfo, & ejus

müm audivit, malorum exercitum in fua

vox aures demulcet fponfi,. Non lufciniam

irruiffe bona, Sabaos fuz regioni contermi.

Deus fpenfam nominat, cum expetit ejus

nos irruptione factá mille quingenta majo-

vocem audire: neque curat, ut. cubet in

ris pecoris capita abegiffe cuftodibus fetro

viola, fed ad cavernas macetie eam

interemptis3 voracem ignem ovium feptem

evaocat,

millia unà cum opilionibus fzvo incendio

deleviffe, nec uná quidem vi&timá placando

TOE

Numini fuperftite; Chaldeos equítes rapto

$

v

vivere affuetos tres in turmas ; partitos tria

eamclorum millia abftraxiffe czfis famulis ,

ali] Sa

1

Tribulatto morum magiftta pravos affe&tus caftigat&c. 673

alijsque nitentibus obfiftere: feptem filios,

4

bus kgtänumj, formatur interius, ne tenella

& tres filias (imulin eadem domo «convivan.

ejus primordia rigens pruina decoquat, aut

—

tes , excuffis vehementiexorto turbine à fun-

urentis folis seflus arefaciat ; vel violentia

excutiat ventorum , vel imbrium labefaclet

damento qiatuor edium angulis vivosà ruie

Á

redundantia ; vel aéris. ladat inclementiag

na labentis domás fuiffe fepultos, non caco»

demones harum authores cladium. qu&rue

quedam fuccedunt Ípice partitiones mir$

naturz induftriá diflributa ad [peciem gra«

lus accufavit , fed fatis habuit, internum do*

lorem externa veítium dilaceratione prode-

t2 , ad tutamen perutiles, nexu quodam na-

re; & animi rnororem capitis teflari abra«

turalis colligationis unà confoederatze: méve

,

exuberantis frugis pondere preffa fpica de-

fione ; non ut in quztrulas voces poft filio-

rum cladem, fegeturn combultienem; totitis,

trimentumpa*iiatur, velimpar oneri curvee

que cenfus praedam gemens irrumperet; fed

tur in terram, quadam munitut fultura cul.

morum geminatis protecta vaginis : quim

ut flexo poplite, flrato corpore, humi pro-

cumbens pioS prederec exteriüs affectus ,

ipfo in culmine flavefcens fpica vallo circum-

cingitur ariftarnm, quibus & ab avium mis

amoris, devotionis, Oenltus, quo» erihy.

at t M N

latio intus excitaverat, ut notat Lyra in-

nutarum tuetur morfibus; & íuis corona-

quiens ; corruens in terram adoravit ftilicet

tur aculeis , quos inter flavefcente niaturi«

tate perficitur granum: quo diícamus none

Deum. Exquo patet, quod sfia pio/imtio

nifi tribulis circumfeptam virtutem excreíce-

poft. erectionem pracedentem non fuit ex tri-

ffitia animum dejiciente, [ed magis ex devo-

te, ac perfici.

&i0ne.

Hinc vel ipfum zterni Patris Verbum,

31.

39.

Quamvis capitisabrafio , veftiümque

cujus in facris paginis granum tritici typum

fciffio figna effent interni mocroris, ac dolo»

gerit, nonniliin terra noftrz 'humanitatis

ris non tamen dolens fuit conquaftus; fed

pluribus inpaffione vibicibusoccata morti-

corruens in terram Deum adoravit, & per

ficatum in noftrz falutis uberrimam excre-

vit meíffem ; imó cum primitüs in terram

—— ÓG

ios affeftus arétius ei adhafit , fuámque

voluntatem, divinam dixir Job: Domimu de,

appulit in paleis voluit reclinari, non tancüm.

xi.:.v.a:.

dit, Dominus abFiulit $ ficut Domina placuit,

ut frumentum fe proderet eleciorum ; vee

rüm ut arumnarum , ac tormentorum acu«

ita fa&um efl , fit nomen Domini benedictum

—

nimirum ait Auguítinus : Tuba du£hilis erat

leis illico affuefceret, nósque vix factusvia-

—

gob, quandorepentà percu(fw tautss damnis,

tor viam edoceret virtutis ; GLquia ignem

erat interram miffurus charitatis , aptam.

runfione illa tanta trióulationu , tatius [o-

0' gl W'a

auit: Dominus dedit, Deminur abftulit $

concipiendz flammze materiem quarens de-

Ícendit in. foenum, Qued fi olim. in rubo

fua Deus dederat, quae iterum abftulit; ergo

iplendens ignis; fpinas indicavit, quibus co»

nihil amifi aiebat Job, nullum paffus fum de-

trimentum ; nec mihi aliud fupereft , quam

ronaretur:e medio rubi vidit Moyfesignem.

19

ut hümi procumbens Deum meum adorem;

lucidum pullulare in vertice fpinofo ferto

redimitum, | Ignem huncurentem, & non

Magiftra tribulatio Jobum edocuit per ado-

fationem ferventiorem ar&tius Deo adhz-

comburentem Chriftum prafignáffe com.

Zéb

munis eft Patrum cenfio; przfertim D. Am«-

ib de fidss.

rere; quin & in crucibulo tribulationum co-

tonam fibi cudere ad zternos triumphos au-

brofii, przelufit enim fplendensinrubo ignis,

Verbum divinum in terram deícendere, &

ream: appofité Origenes : corruens m terram

primus typus, in. quo fe parat confpicien-

Adoravit , furrexit ad vitloria perfectionem,

hu

dum rubuseft afflictionum, atque laborum

profiravit fé ad corone acceptionem, — Nam

ante Imperatores , qui villores extiterunt ,

emblema , quibus amandatus fuit homo,

dum fpinas, & tribulos tetram ei germinae

zon flantes, fed deor[um adorantes coronam

turam audivit,

Moyles myfticum vifurus

ia

accipiunt , formámque illius ofendir, qui ut

granum fruneuti cadens in. 1erram , diabo-

ardentem rubum , & non conflagrantem ad

montem afcendit Horebum ; quia virtus la«

lum devicit, -

$r

Cecidit in terram Job, non profternen-

borem exigit, & feceflum, & quo quis re-

T

D oig:s " lls EEE

motior eít à mundi turbis, à creaturarum

23

234

dus, fed coronandus ; imitatisque fuit gra«

z

num cadensin terram non mortificandum;

tumultu3 eópropinquior fit Deo, ac. divi-

íed multiplicandum. Tritici granum in ter-

norum capacior.

A »

Venetat Dei filius homines regere, ac

EL

ram cadens finu excipitur putris glebx, ma-

terno fovetur occatz telluris gremio; & o»

per viam falutis dirigere: ignis in rubo'Re.

pitulantis humoris pingueícens fatio her.

étorem populi prafiguravit ; in eo fiquidem

conjun&e (unt Sapientia ad regendum, feu

bam germinat , radices agit, adoleícens in-

crementum (ubit , gratámque fpeciem her-

ignis illuminans 5 & Rubus, in quo fpinz

befcentis viriditatis prodit féque in ipfo fuz

feveritatis, & juftitiz delinquentes coércent,

ac puniunt, Sedquid filium Dei ad. rigidos

ftirpis ex

ordio manifeftat , & quales fpe-

randi fintex

lactefcente herbula fructus edo-

addixit fentes ? perpende quid dicat/ cum

cet ; móxque fen(im fine fenfu adole(cens in

dudum fplenduiflet in rubo: Vi afflictio-

Exsd.3.g

nem populi mei in /Egypto, G defcendi, Nul-

foenum , culmóque pubeícens ab humo in

lus efficacior illex Deum : ad nos attrahit ,

fublime erigitur ; G ubijam geniculata fpi-

Sed cur

ca fuftuletit, vagina frugi parantur, in qui«

quàm tfibulatio patientet tolerata.

fpinis

674

Difïcrtatïo XXXL. — .

fpinis cingitur in tubo 2 cut inter fenticeta

non auto przcingitlr , nec gemmis illutni«

fplendet? ut oculos in fui acuat intuitum ;

natur, fed horrentibus obruitür dumetis ;

ut clariüs fe prebeat adorandum ; Deo enim

& utrinque transfigitur cruentatum :. quó

nullum illüftrius exhibemus tabernaculum ,

nos edoceret, nonni(i pet fpinas, & tribulos

quàm quod labores, & 2rumnz conftruunt ;

reverfurum ad Patremincedere debuiffe: fi

ubi fpinze affli£tionum, & fenticeta tribula-

flammx rigor, G voracitas,rubi confumpfif-

tionum ; ibi Deus in fuo colitur tabernacu-

fet fpinas facro perfoerando capiti nullus fu-

lo in fuaadoratur fede ; unde Moyfem coar.

perítes adfuiffet aculeus ; non rof(is, fed fpi.

guit ; quàd calceatus fuerit aufus rubum at-

nis coronari voluit in terris, quà difcere:

dentem ; & non conflagrantem acceffiffe, Ne

E£xed 5, j*

mus per fpinas tribulationum patientef to«

appropies buc : folve calceamenta de pedi-

. leratas ad codle(tem perveniri coronam;ele- r;5, 2, pa-

£us tuis 5 locus enim in quo flas,terra [antla

ganter Clemens Alexandrinus : Cum omni- dag. ca&.

eff, Cut calceos exuere jubetur Moyfesad

poteus univerforum Dominus cwpir per Ver-

rubum acceffurus? cur pellendi funt calcei 2

bum legem ferre, & Mayfi fuave Otmnipoten-

pedes denudandi? fi calcanda pedibus tellus

tiam voli eanifeflare » divina tll vifio o-

€(t vepretis hispida , fentibus hotrida, du-

Jrenditur formata (ucis in vubo ardente, []i-

metis confita, fpinis armata ? cur non po-

nofa autem planta esirubu, — Pofiquam au.

tius calceatus accedit, ne terrze impreffa ve-

tem legem ferre, G cum bominibus comver-

ftigia nudo, & exulcerato pede . cruentet ?

fari defüt , vayflicé vurfus coronatur , tunc

1mó quia fpinis pungebatur, tribulis urge.

illuc , uunde defcenderat abiens , "veteris de-

bátur ; & dominus fplendebat inrubo veluti

fcenfus principium inflaurans , ac de integro

in quodam facrario,ubi fe Moy(iadorandum

veluti recapitulaus , ut quod primum per

exhibuit,factu optimum fuit,ut Moyfes non-

rubum "vifum fuerat Verbum.per [inam vur-

nifi nudo pede ad . fpinas properaret; non

jf ajjumptam offeuderet , omnia effe unius

folum quia munus eft facerdotis nudis pedi-

potentie , càm [it unus Patris Filius princi-

bus , feu absque ullo pravoaffe&tu, fine ullo

: pium; €8 finis faculi.

?T

terrenz . cupiditatis involucto , ac impedi-

An debebatur dolorum Regi fructicum

J

mento facrum accedere altare: verüm etiam

Rex, utomnesinuno recrearet ? fiquidem

ut inde nobis innotefceret;tribulos,& erum-

cüm primüm in Chri(li vertice confiti fuére

nasad Numinis cultum , & adorationem

Miith

aridiffimi fentes,vitam fentire cceperunt ho-

:849,

In MAtib,4.

viam fternere; appofité Theodotetus: Dzas

mines redempti; quin & rubi ipfi viridita-

igitur ves boc loco fignificare mibi videtur

tem, quam perdiderat areícentes , iterum

Dominus , Moyfemà vubo , veluti & catbedra

indueruntlztantes, & non potuerunt non

erudit, qua ratione facerdotes in taberna«

revivifcere Rubi, qui rofas etiam diviniffimi

3

eulo Deo miniflreut , nudis enim. pedibus fa.

fanguinis protulére;5 tametfi Verbum Dei

eerdotale munus obibant.

Quam oppot-

inter fpinas ceciderit, non tamen fenticeta

tuné in Rubo Dei filius (plenduit; quia cüm

ilud obruerunt ; cüm floruerit uberiüs in

eíffet legem daturus , cujus prima fanctio de

fpina. Regio corporis indumento regium

culta Numini praítando , & adoratione

€tiam congruebat capitis tegmen; ideóque

proteítandae(t: Deum tuum adorabis,cS illi

. fpina càm fit plantarum impetatrix meruit

foli fervies , apté inter vepreta confpicuum

in coronam dolorum imperatoris inflecti,

fe exhibuit , & in flamma fplenduit, quz

ejüsque capiti inferi, ut fimul foret candor

pungentes fpinas non abfumeret , fed illu-

lucis eternz,& lilium inter;fpinas; quinimo

Ílraret ; quia tribulos, & crumnas, quibus

Ípinz fanguinem elicientes, divini candoris

affligimur fuz gratie nitoribus ornat , &

lilium in rofam commhutárunt. charitatis,

illuminat: illefas voluit in Rubo effe fpinas;

qua no[lros coronaret tribulos; fienim de-

ut poffint (imul lzdere, & fplendete; faucia-

Firjj], ss

fluentes divini fanguinis guttas vernantes

re, Q ornare j fanguinem elicere, & gloriam

dixerimus rofas, non fpinz rofam pracin-

hMati],

ubertimimpertiri ; tunc tutiüs Numen ado«

gunt ; fed rofz fpinas coronant.

Quoód fi

ramus, dum laborum, & arumnarum mani-

Ípinze adverfitatum nos pungunt , nil inde

pulis cingimur.

verendum; noílras & rofz coronabunt f pi-

$4

Quinimó

Verbum fplendefcens in Ru*

nas; fi earum aculeos patienter toleraveri-

bo typum exhibuit dominics incarnationis,

mus, Quéd fi facer Chrifli vertex fpineo

cui hoc fpinetum exordium cecinit ; ut & fpi-

cruentatur diademate, voluit fuo fanguine

nea in paffione corona, & clavi in cruce vul-

purpurz noftra colorem impertiti, imó &

nerantes epilogum , uttota Chrifti vita fpi-

fuis fpinis nos contra tartareos hoftes arma-

nis & tribulis premeretur, & floreret facer

re; agnofcimus fiquidem | in hoc fpinatum

A

Íponfus,utlilium interfpinas. Spinea coro*

Íerto peregrinum armorum genus,

Moris

nà redimitur, fentibus vertex perforatur, ut

fuit, quó populi olim in acie pügnaturi fa-

à quo inceperat in Rubo;in vepreto fe in tet-

gittas in morem radiorum capiti circümpo«

t2 hominibus manifeflare ; in eadem fpecie

nerent : quó noílros expugnaret hofles,

cum hominibus degeret, & quia initiis fuis

| peccatum prol(terneret, & de ipfamorte re-

tj tb

affines funtfines, initium fi pofuitin Rubo;

divivus triumpharet , telis fpinarum caputc

fiogm fgingo Íerto cinxit, — Regium caput

circumcinxit, ut hoctelorum ; bellíque ap.

paratu

Trbulatio herum.magïxüraprawx)s Affectus caftigat &c,. 67g

paratu terrorem hoílibus incuteret, & ro-

/bus 'æ-rumnisv, ac tribulationibus tolerandis:

fas amoris nobis pararet; vósque illiceret ad

nec fuiffet fponsa ; fi cüm fpon:o aperuit ;

Nunrnis aiorem, & cultum,

quid aliud habuiffet in manibus praeter myr-

*

;6.

Càm in rubo fe Dcitas explicáffet, in-

tham; cujus amaritudo facrum allexit fpon«

effabile (uum illico nomen protulit, & in-

fum, qui fiabfit, velipfi. hyacinthi flores

exhauítus divinge naturz fons latices fuos

vertuntur in myrrham.

Sed cur Chriílus

ubertim exhibuit : fcifcitanti enim Moyü;

oleumà vitginibus exegit, quó fuas ornarent

quódnam effet eius nomen.repo(uit, Exodi 3.

lampades ? fi fola mytrha :eum delectat in

Ego [um, qui fum, fuit Rubus, in quo divi-

manibus Íponse ? cur apud Matthzum vir.

nias fe . Moyli vifibilem exhibuit in ; ignis

gines obviaturze Chriftooleum fatagunt fuis

2

Ípléndore,fymboium laborum, & affliétio-

habere inlampadibus: cüm fponsa ideo fut-

IJPQS U

num;utíciremus,tunc Deum nobis splende-

rexit occurfura fponso.quia € manibus myr-

Ícere , cüm videmur zerummarum fenticetis

rhamítillat? quare virgines oleum Chritto

obrui; cuncnobis latices fuz gratize ubertim

exhibent in lampadibus, & fponsa myrrham,

impertiri, cüm fpinz rribulationum nos pun-

& manibus ílilintem ? quia nimirum fuam

gunt; & tuncrofeum nobis intexere fertum,

intenfiori amore , proniori affedtu fponsam

cüm labores noftros imbre rigamus fudo-

profequebatur facer fponsus, quàm virgines

zum; & adverfitates, qua in nos irruunt no-

licét cultura pudicitize infignes, & lilio cafti-

ftrum ideo eliciunt fanguinem, quia tunc pet

tatis otnatas? ab amante plus exigit Deus,

toleratas erumnas intimiüs Deo adhzremus,

quàm ab innocente: fponsa quia imtenfiori

& fetventiusejus adoramus majeflatem , re-

amore ardebatin fponsum, manus myrrham

veremur nomen ; eít (iquidem tribulationis

füllantes debuit. exhibere venienti fponso *

f;nticetum veluti Numinis tabernaculum ,

virgines autem, quarum amoris flamma exi-

ad quod proni humiliamur,& fpinis circum-

gua erat inlampade, nonnifi oleum fécum

fepti erumnarum ferventiüs Deum adora-

Getulére, quo lampades ornarent;quia fufficit

h

mus; erenim etiam Judsei illudentes ei ,. &

D«co fivirgo lilium excolat pudicitize, & lu-

pre mialignitate (t-lidi, ac nefarij milites

ceat exemplo excultz virtutis: fponsa . verà

poítquam jEfum ferientibus fpinis coroná-

nifi amaritudine myrrhz veluti inebrietur,

tunt, flexo poplite adorárunt vel inviti9& no.

Mattb.27,

Deo nonfatisfacit ; ideóque fponsa nonau-

A 'ZJ,ZD, ;

lentes: Ez plecfentes coronam de [ptnia pofues

det fponso aperire; nifiin ea myrrha exundet

runt [upev caput ejua, 8 arundinem in dexte-

amaritiei; Íciensfacrum fponsum noftris de-

74 0u1, :5 genu flexo. aute eum illudebant 6i.

lectari erumnis, quas floribus coronat. Plus

Quid ? quod.non flageilis czeíum ad colum-

Íponsa debet myrrha manuum, quàm inno«

nam, non cruci affixum, vulneribus faucium

ceutiz cordis; imó & paupertati totius cor«

flexo genu adoráruat ? fed cürmn primum fen-

poris, cum loti pedes,& projecta tunicaeam

tibus lacra tempora citcumcinxére, cunc di-

ab occuríu retardaverint Íponfi; ad quem ta-

diceroncgenu flectere; quia nimirum spinae

men compulerunt manus moyrrhar diftillan-

adverfitatum ad culturam virtutum nos pet-

tes : nifi manus aflaevitTont myrrhze,feu labo-

LI

ducunt, & Numinis cultum,& adorationem

tibus, € &rumnis tolerandis, pedes non für»

edoceat; fed quid? quod milites il!icó genu

rexiffent, nec venienti obviáffent (ponso, qui

flexerint, cüm denía zrumnarum lyiva Chri-

& ipse fafciculus myrzha fuit, cüm ia:er di-

fti verticem viderint. coronatum: quia Spi-

lectze ubera requievit: non qu&d ipse fpon-

neum fertum ultimus fuit contumelie termi-

fus myrrha (it, fed quia tunc quielcit in corde

nus, cümque ad iummum perveniffet tribu-

illius, qui tribulationibus premitur , qui a

»

lationis; docuit hzec,vel ipsos impiosinNue.

rumnis affligitur, q8i myrrhz adharet £afci-

ïvusv-

HamiZ'- 8 80

minis adorationem genua fleclere; Ícité

culo, fea aerumnofo,ac tri

i uf

iato,q

[h A

Vs ls

propter

af

— dp Mattb.

Chryfoftomus ait : Eremim quod fiebat. im

ait? Cum ipfo fum iutribulatione , qu

Lj

; di-

Is Pþf,-py.

Chrislum ultimus terminus contumelie erat,

cat, tarnetfi non fim ego myrrha, ubi tamen

'Uv.t;.

mec una particala tautim,fed untoer[um cor-

myrrha fafciculus adeit, ibi fum & ego; &

p patubatur injurias : tunc nefarij milites

ideo in uberibus requiefcó fponsz, quia fi ab

'

adofant genua flectentes ,. cüm primüm ru-

uberibus lactis diftillat dulcedo,mytrha frue

bum, & spinas viderunt (acrüm Chtiíti ver-

'äus mihi dulcefcunt,

ticem transfixiffe, & cruentáffe,tribulienim,

Idque causat, cur poft plures exantlatos

38*

G zrumne ad ftudia virtutum, ad Numinis

ab Israelitico populoin /Egyptiaco famulatu

venerationem,Detque cultum viam aperiunt,

labores,eum duxcrit in terram fluentem lae

G manuducunt.

&e, G melle; quia fru&tus myrrhze, &rumna-

37

Tuncad Deum accedimus cüm à mundi

rum, aclaborom nonnifi dulcedinem fapi«

w

volgptatibus recedimus , & tribulationusm

unt: EZkcam vorait Dominus in terram,

Exoäi-i.w.&

u

spims cingimur. Hinc Íponsa tunc furre-

qua fiuit lacie s melle;ed (i populus per pto«

xit, & venientiaperuit fíponso cüm ejus ma-

lixa deferti itineraà Moyfepcrducendus crat,

, Cunt CHb,5« nus myrrham diftillaverunt: Surrexi,ut ape-

fi promiffionis terram noa fuitingreffus, fi

rirem dileclo meo : manus mea d:flilleverunt

fiti debuit eftuare , & folo abfynthio zrum-

suyrvbaus.

Non aperuiffet, neque tuo ad-

narum inebriari ;. f1 fame debuit torqueri,fi

haflec fponso, nifi didiciffent manus. myr-

lachrymas, & fanguinem fundere, (i ho(tili

rham ftillare; nifi fponsa affuevitfec labori-

infultui pluries obfiftere, pugnanres manus

hoftibus

Ifer;mi de Affeitibus Tem, £.

FQ«; qq

676

Diffetatio XXXL -

^

hoftibus infetere, tribulo; deferti experiri, &

fuo fruatur sponso; quia tttnc fattexit. nón

2

arefcentes folitudinis arenas tolerare,quomo-

quándo pedes lavit, veftes exuit, fedcüm

do fuit populus edu&us in terram fluentem

ejus manus myrrham diftillaverunt: &ideo

lacte, & melle? Imó fluxerunt in deferto

sponsus adsponsz hortum invitatus celer

cum lacte mella, quinita fluxére , ut refluxe-

acceffit, non ut fru&us nucum ibi comede-

rint, & affluxerint , quia quó prolixior fuit

rét, fed ut myrrham in horto decerperet ,

&rumna,quó procerior excrevit myrrha, eó

dixit sponsa: eniat diletlus meus in bor«

uberiüs cum lacte mella fluxére.

Terra

tum . fuum , C comedar — fru&ius pomorum

enim Dei tametfi deferta , fpinis, & vepretis

Juorum , fed ftatim repotuit sponsus: Zeni

horrida, erumnis fata, manat taraen lacte, &

in bortum. meum foror mea fponfa , meffus

melle, quibus non inífulsé palato . fapit ; hinc

myrrbam meai., Quid? quód sponsus ad

cultoribus virtutum , ftudio addictis pieta-

delicias invitatus pomorum, myrrham feli-

tis, GC exercitio poenitentize myrrhz amari-

gat, quá, depafcatur , ejísque amaritiem

ties adeo dulcis*fuit, ut viderentur non labo-

[

dulcori praferat pomorum? Anpoma ne-

res toletáffe,fed mella epotáfle,non erumnas

glexit,& myrrham demefluit, e6 quia sponsa

Or z5 10, de lenfiffe,fed lacteam dulcedinem bibiffe, Hinc

non propter poma , fed propter. myrrham .

JAiR

Ailaclmö.

eít, quód Nazianzenus dixerit,Chrifti pugi.

sponsum invitaverat ? Sienim foli flores

15

lestormenta carnificum veluti thefauros prze-

verniflent in horto , vel poma duntaxat

ripuiffe, que non magis illata. formidabant,

maturuiffent , non fuiffet sponsus bortum

quam relica requirebant, unum illud veriti ,

ingreffus; fed quia non pomorum dulcedi-

nem , fed myrrheam amaritiom (uas puta«

He LyrAhnus à pfeni: defifferet,

vit delicias, hortum adivit, ut fuasinter de,

50 VO

licias fuccrefcentem . in myrrha ! colligeret

amaritiem: 2def/u myrrbam meam, quafi

Adverþ'tate:, &rumma, €5 agritu-

diceret facer sponsus; pomorum delicijs

fruantur alij , mihi pra ceeteris plantis grata

dines equo animo tolerate uberem. fup-

peditant gaudiorum [egetem z. probis-

et myrrha, qualicét amaritudinem ftilict,

que fovendis affetlsbus aptam fug-

reddit tamen optabilem.

/

gerunc inateríam.

Idque causz, cur ubi floridus defcribi-

1.

/

64 1;

tut sponsz leétulus,nulla fiat sponfi mentio,

'D.llq

Eam fubit memoriam leprofus quïs-

qui nec quzritur; JeZfulur noster fforidus : &

39«0 M

piam in vitze extremis conítitutus,

.ubi quzritur, nulla fiat florum mentio, fed .

/qui cüm mox acturuseffet animam,

umbrarum duntaxat noclis: Im Le&iulo meo C^"*. t^. 3- |

fua exofculabatur membra;quibus & gratias

per noces quefivi, quem diligit anima mea:

egit, eó quia eum egregié per annos plurimos

nimirum ad excitandum pium affectum, &

torferint, fimülque uberrimam meritorum

caftum amorem in fponfum , aptior eít le-

legetem ipíi paraverint , & cunc dulces myt-

étulus tenebris erumnarum circumfeptus,Gc

rhz fru&tustuirexpertus, Idque etiam cau-

tribulationum caligine inhorre(cens, quàm

fe,cur D.Paulus gaudio fuperabundaverit

vernantium florum ftipatus pulchritudine ;

inomni tribulatione fua; & D.Jacobus puta.

ideóque etiam David non inter flores folatio-

verit, omne gaudium effe exiftimandum,cüm

rum; fedinter tribuloserumnarum, quafi-

homines in varias incidunt tentationes; fpon-

vit, quem per peccatum perdiderat, & in-

sa pudoris privilegio floruerit ficut. lilium,

venit; quem enim peccando amilferat , re-

fedinter spinas dolorum, & vulnerum; & D.

fipifcendo invenerat, fed cüm plenum z-

Cyprianus Martyrum cadavera vulneribus

rumnarum exercitum ultro contra fe exci-

lazerata, flammmis exufta, ungulis difcetpta ,

tavit, genua propterjejunium fuerunt infir-

4

fang uine foeda, fanie fordida non spinas vo-

mata, lectum turpitudinis inftrumentum

caverit; fed naícentis Ecclefize vernantes roe

pfdm. 3

lachrymis per fingulas no&teslavit; labores

'0,*!

fas, quiaspinze tribulationum , & adverfita-

vocavit àgemitu, cinerem tanquam pa*

tum foeta funt floribus; & perfecutio, fi fan-

nem manducavit , G potum cüm fletu mif- .

guinem fundit;gloriam accerfit; fi ignem ac-

cuit: Zn die tribulationis mee DEUM ex-. V /5.55.5,

cendit, coronam cudit.

Nec mirum, fi fup-

quifiui manibus meie , notle contraeum , &

u

plicia efflorefcant in rofas, cüm etiam vermes

non [um. deceptus,

Quaf(ivit Regius Vates

, $ vulnerum ííanieebullientes in pretio marga-

i

DEUM , quem invenit, quiazzanibus fus, -

ritarum splendeant,

Ideóque sponsa tunc

feu proprijs laboribus , dum arumnis de«

furrexit,dilecto obviavit, cui & coraperuit,

fatigaretur, cuafivit in note tribulationis;

cüm manus myrrham diftillárunt ; dulcedi-

in umbra zrumnzrum : privatio cujusvis

nem sponfi, ejüsque fuavitatem tunc prz-

folatij , & carentia lucis latitiam ingéren»

libavit fitientibus labijs; & lacteam ejus dul-

tis, timulos addunt ad. quzrendum Deum

cedinem, cüm

Imple facies eorum ignominiA, && quereutuo- P(alm. 814 -

L

verunt.

manus myrtham diftillae

?en tuum.

'9, 17.

i

4e.

Placet sponso sponsa, & tunc illum re«

Tunc homoad Deum convertitur, & à

4

Cipit, quando myrrham ipsa accipit. Tri-

creaturis avertitur , cüm ignominià affici-

*.

um David

bulationibus, & «rumnis debet sponsa,quód

tur, opprobrijs impetitur; tunc

|

Akiffu

!

Tribulario morum mapiftra pravos affe&us caftipar &rc. 677

f[an. ee.. Aliffimum ponit refugium fuum , in quem

tür fpinis cingitut , & urticis; quia tellus -

wnice fperat : Quoniam tu es Domine fpes

nec aratro profciffa, mec fegetibus fata ne-

snea atti[fFmum pofuifli refugium tuum ,docet

ligitur inculta; Hincubi vu

Igata legit, Ego

tribulatic alyium quarerein Deo cóm crea»

flos campi,hehraica verfio h

abet, £go rofa

vurz perlequuntur, & inillo folo confidere,

«4TIp1 , quz? fpinis cingitur, dumetis coro»

ac fperare, quaris quare ? quia infolo Deo

natur. Tjnc virtus vernat betior , & floreg

pote't quis tuto quiefcere , ait enim P(altes :

vegetioz cüm fpinis cingitur zerimnarum,

ANon accedet ad te malum , 68 flagellum mon

«um omni deflituitur folatio, '& fola defo-

;Eüïüäln

appropiuquabit tabernaculo tuo.

latio premitz aiebatDavid : Ego dixi in exe Tíslm. gés

gellum, quod Prophetam edocuitad Dei [o-

«p[[u vaentis mea. ProjeBus fum 4 facie ocus

lium confugere, qui ideo fuit/fpes ejus, quia

ad ipfum non accedit malum : Taes fpes

dorum ruorum: nimirum cüm fe projectum

à facie Dei putavit , tunc in exceffu mentis

wnea : Non accedet ad te malum-4 & fl agel.

fuz locutus fuit. "l'unc Jofegh in AEgypto

4um non appropinquabit tabernaculo tu0

ardentiüs fratres fuos dilexit., cim duriüis

quía vulnera exhorrui: flagelli punientis, re.

tinc

ipfos fuit allocutus ; & tunc magis placues

fagium in Deo quzfivit miferente.

re,cum fe Proregi fratres con credidére, Sara

j

acd Row,15,

Apoftolus, lucis folatium:ena&tus fuit poft

"'U. i 2'

tunc intenfiüs adamata fuit .ab Abrahamo,

noCurnas tenebras , qux pracefferunt, in-

'cüm non uxoris, fed fororis nomine vocata

quiens , Nox praceffit , dies autem appropin-

fuit. Jacob Patriarcha tunc Jofephum im-

quavir: elt autem hicdies, qua veram 1o-

ppen(iüs dilexit, «üm acriüs eum 'tedarguit

lati] lucem fecum affert ,. & alijsimpertitur,

de fomnio fiderum, ;NosDeus ofculatur,

ex mente D. Ambrofij, ipfe Chriftus;cui ap.

'cüm videtur nobisvulnus infligere : idque

propinquamus, fi nox tribulationis , priüs

'experta fponfa dixit: 4ILzbía

£

1105 fuis cenebris «circumfepferit : ideo lux

us lilia flillana Cants-uag

itia myrrbam z ( myrrheamaritudinem ftil-

folatij acceffit , quia tribulationum obfcurie

lat fponfus, lilio eblanditur.; '& tunco(fcue

tas przceffit. ANox prace[frr, dies autem ap-

latur lábijs, càm amaritudinem inftillat : eít

gropinquavit, Non dicit nox receffit; quafi

tunc gratior myrrha , quando ex ofculo fluit.

diei obex fublatusfuerit, fed nox praeceffit;

'Si amaritiemffentis'tiibula'tionum,"non.pro.

"quia haec diei pronuba nifi praeceíferit, lux

"

. Cab. 17,

ul diftasà labijs coeleftis fponifi, qui eí(t ad«

94

mon confequitur, Quapropter 'etiam job.

jutor in tribulationibus,

faffus fuit , diífipationem ;zrumparum ex

Sunt tamen, «qui fentientes fe ;premi — 44

acceífu hujus -diei, inquiens ; (Cegitationes

anguftus:nullum experiuntur refu gium, ne«

AR

nea dijpate fumt torquentes cor meum ; led

'que auxilium, videtürque Deusipfis deefle,

licét zeerumnz torlerint ; cogitationes mole.

'dumtribulationes adfunt ? (fed ifti fortaffis

ftías ingeíferint, tribulationes aütflixerint; &

n tribulationes fe injecerunt , :non verà tri-

anguíliz inpreffura tribulationurm cor preffe.

:bulationes ipfos invenére ; «eft Deus -refu-

*int, 4c noctem terroribus plenam attule-

;gium, & virtusin tribulationibus, 'qu& nos

xint; hanctamen fubfecuta dies abegit., &

inveniunt, "non quas nos nobis «cudimuse

omnesvexcuffit caliginesz.pergit Jobus in-

quapropter David ait;

quiens ; JNoCfemverterunt in diemz ó quàm

Deusnoflerrefupium falmagz

LE virtus,adjutor in tríb

ulattonibus qua émugs 9«2,

felices umbrz tribulationum , iquz diem pa-

merunt nos nimis; ideo plerumque Deus

apiuntveri folatij «caliganti in tenebris :ze-

non experimutr refupium intribulationib U$,

umnarum obftetricante calamitate lux de-

quianon iftze nos invenerunt,, fed nos eas

foecatioris folatij illucet £plendidior, atti-

quafivimüs , quatenus pfavas non declinae

det fereniorj & David hanc lucemtunc fuit

VImus Oi

C

,

caftones; «quia tentationes ad aos

ena&us, & ad Deum «onveríus , üm fpinà

non venerunt;fed nos iilas adivimus : & mae

P/am,sy, Áaucius, &rumnis premi coepit : «copverfus

Jé cauti tribülariones incurrimus , comtra

'v'*,

.fum du avumna mea dum . configitur Jpina v

'quas Deus;nobis affuturum,minime pollice-

. quia mmirum rofa verifolatij, & «onver-

tur. Jdeüpericlitanti fofepho adfait Deus

fionis in Deum, nonnifi ex fpina oritü

adiutor, & virtus,:

bulationis.

r

*

quia non ipfe heram, fed

1136,"-]4;.

'hera ipfum quzfivi

t; ideo Davidem

l

foedi-

43.

Sponía tunc florem campi fuo quativit

tates permüíit é pellucido fonte haurire,

inlectulo ; cum flores aruerunt agrorum.

quia quó'non debuit, oculos inflexit, Quàd

Adeft in horto fponfus fi myrrha inde non

fi infirmitas, quznos premit, fuamànobis

abfit: furgit celer éle&ofponía januam pul.

originetn mon traxerit, mortem non infertz

! fanti dilectoaperitura,non cüm floribus fua.

unde Chriftus, càm primüm xzegrotantem

viter olet, fedcüm manibus myrrhze diflil-

anvifit, & originem novit infirmitatis dixit

J0A0: 1.

:: W.q.

lat amaritudinem. — Non fplendet in excul-

Jufirmitas bec noneff admortem

Jfed pro glo

*

tis florum ateolis aurum;fed fuain luto cu-

via Dei, ut glorificetur filius

Dei per eum,

nabuiaponit. Nonfulgent fidera meridia-

Annuitinfirmitati , quà non modó Dei glo-

;hh. 8" /

no in jubare, fed fuos in tenebris duntaxat

"

ria,verüm & Dei filius exaltaretur; amplexus

nitores delegant ; & coeleftisfponfusmavult

fuitlanguorem , quia optavit utilitatem :

t

flos campi, quàm horti audiri ; quia quiin

opprobrium adamavit, ut in zerumnis Deus

horta vernat flos fpinis non cingitur, quas

glorificaretur ? Jwfirmitas bac non e3l ad

«ultuta abegi: ; qui veró in campo flos nafci«

mortem,fed pro gloría Dej : vis fcire, quo.

Verqni de Afettibus Tom. I,

q392

m0d00 ä

ï

678

Differtatio XXXÍ.

modo pfo gloria Dei? audi Judeos oblo.

mate, fed ptopter pànes; a,* commodum ,

47

Matib, 37, quentesz. $i filius Dei eff, defcendat de eruce

7,40,

quod inde fperátont, fei càüm hriftus à

2]-:

erucem afcendit, ut ad Dei gloriam conícen-

Juda proditus, & à militibus ad pr.æ!idæs du«

deret ; imó & ubi defcendit, refurrexit, &

us fuit, tunc vel ipfi 'ifcipuli aufugerunt,

glorificatus afcendit in coelum,

vel.nonnifià long? fecui funt eum, Sponía.

45.

Plerumque qua videtur infirmitas effe,

veró, quia amore languefcens etiam inter

incolumitatem ingerit, & quod videbatur

vincula, vulnera, & opprobria nuditatis, non

pericu'um inducere , fecuritatem . firmat ;

deftitit fponfum quarere: f1 petas à quanam

divenditus fuit Jofeph velutifervus , fedut

fornace prodierittantusamorisignis? certé

regnaret tanquam. Dominus.

Expofitus

ex ipfis vulneribus, & nuditate: cüm pri«

Moyles fuerat adhuc. parvulus fluminis un-

müm vulnerata laboravit nuditate , ccepit

dis, fed ne periret ; exulavit ab aula; ne

ardete charitate : vulnera amoris flammas

diu cxularet populus,

JZE (tuavit rebellan-

excitárunt , quibusnuditas fomitem luppes

tis carnis incendio Paulus, fed ut veluti au-

ditavit: non igitur timcamus vulnera, quee

fut in crucibulo defoecatiüs purgaretur,

tantum amoris infundunt, quantum crvo-

Cxcutiit Petrus, & caligines invenit ad fplen-

ris effundunt ; non timeamus nuditatem;

dorem ignis, cüm dixit , fe Magiítrum non

quia flores virtutum có vernant pulchrioe

novifle; fed caligo oculos aperuit , quos in

res, quófunt nudiores, GC omne à fe inte-

lachrymas folvit, & ex lapfu fortior. fur-

gumentum abjiciunt: lilium alio non dele-

rexit; nimirum friguit ad ignem Petrus, quia

Gatut ornatu. , quàm proprio candore; rofa

tunc minüs dilexit ; G tametfi Chrifto fem-

non aliam amat purpuram induere, quàm

per adhaferit , cüm primüm tamenab ipfo

proprium nativum oftrum ; tametfi fponfa

receffit, ac fi eum nunquam noviffet , alie.

pallio fpoliata algere debuiffet , uberiori

num fe dixit,quó inde difcamus, non fuffice-

tamen zíluavit ardore, quó amore lapguit;

re Deum vidiífe,ac audiviffe,fed eum dilexitfe

quód fi Peiri charitas accenfos prope carbos-

optandum effe; etiam Jezabel Eliam audivit

nes friguit, poníz amor ardentior in nudita.

redarguentem , quam tamen Profeta non

te 2fluavit: imó femel atque iterum pra

vidit refipifcentem, nec Jezabel effe defierit.

atíoris vehementialanguit fponfa, quianon

Herodes Joannem audivit corripientem, fed

folüm pallioípoliata, íed etiam vulneribus

eum voluit capite diminutum; ]udas Chri.

fauciata, Jntroduxit me in cellam vimariam

-

ftum audivit , quem tamen vendidit ; Cai-

ordinavit in tue cbaritatem:z fulciteme flori.

Cdnä. t;'þ.f. "

phás eum agnovit, quem etiam damnavit ;

Óus, fitpate mwestaliquia amore langueo. Ya*

folus amor eft, qui rigenteadverfitatis. bru-

snetfifpinisfauciaretur,adhuc pra amore ür«

m3 nos Deoagglutinat ; quem. fequi debe-

ticasflores cenfuit, quibus fulciri opiavit,

mus, non quia commode trahimur, íed amo-

re ducimur.

ldeoamor fponía non elanguit, licét langue-

Sponía quia hoc ducebatur

.retipía amore, quia & nuditas corporis per

amore füum per tribulationes non deítitit

fibifublatum pallium, & membrorum vulne«

&sp15, "7 lponfum quarete: Tulerunt pallium moum

ta, uberem fuppeditárunt amori fomitem ;

sibi cuflodes smurorum , quin & vulneratam

friguit veró prope accenfas prunas Petri a-

. fe fatetur; íed per vulnera ,. & nnuditatem

mor,quia commodum caloris quzfivit in

[]

*

NT

'Cnmr 30 '9-8'

adhuc fponfum quarit

Adjuro ves filie

atrio, & frigus, quod calore fatagebat exct-

gerufalew, [í imveneritis Dile&ium meum , ut

tere,contraxit,

4S.

nuntietis mibi.

Qui veruseftamoraurum emulatur ; in

46

E

þ»anXi& fpon-

ctucibulo enim tribulationum non detrimen.

Quod fi qu&ras, cur. tam

Íüm quatat ? quia fcilicet amore ducitur :

um patitur, fed purgatur, & pretium incre-

'alebat ipfa amore langueo : tametfi denudata

mentat ; tunccharitas eft viriligr,cüm cruen-

pallio, & vulneribus faucia, non tamen Ju-

tatur; cunc fanclior , cum fauciatur.

Idque

dices acceffit accufatura vulnerantes , &

caufz;, cur Chriftus felices dixerit quotquot

u

|

fpoliantes; fed fponfum quaf(ivit., quia ni-

zrumnas,& perfecutíones patiuntut ? Beari Mattb.ge —

ainirum folus Deus, cüm anguftiz nos . pre-

qui perfecutionem patiuntur , fed quomodo " 1e-

munt, erumnz obruunt, poteft nobis effe

beatitate donantur, qui perfecutione affli-

folatio,& quam amifimus reftituere fanita-

guntur? quianimirum tunc. beneficio per-

£s

L

tem ; ipfe enim G inflicla nobis vulnera cu-

Íecutionis depurantur à fcoria noxarum, &

Tat, & pallium nobis ablatum reftituit. Id

pravorum affe&dtuum; & perinde ac aurum in

notatu dignum, quod fponía poft fublatum

crucibulo expurgantur , & monilibus om-

fibi pallium, poft inflicta (ibi vulnera,in nu-

nium virtutum exornantur : cümribulatio

ditate, & tribulatione fui non fuerit fponfi

urget, eerumnze nos premunt , perfecutiones

oblità, Ratus qui JESUM quzrens, & pallij

affligunt, tuncarctius Deo adhaeremus, pro

jacturam faciens,fi vulneribus faucietur non

quo hzc pati non recufamus, mentem ad ip-

definat quarere; ut conqueri incipiat, contra

lum erigimus , eümque rogamus: Eft enim

fpoliantes, & vulterantes; fed quia fponfa

tribulatio, quz ftimulos addit ad virtutem,

non temporali commodo illecta, fedamore

ait David: Cuzz confifteret peccator adver [uro P fahs8.2,

duéla fponfum quzfivit, ideo non def(titit

me obmutui , & bumiliatus fum, € filus à

etiam in tribulatione in vulnere, & nuditate

benis , & dolor meus renouatus eff.

Sed

eum fitire.

47*

quid tunc charitatem , & amorem auxit ,

Turbae fecuta Chriftum fuére tran

DEUM

mente

cujus igne agc-migs furium ad

* Tribulatio morum mariftra pravos affectus caflipat ;&c, 679 -

h

Pjal, 5$ .,v..i'hente avolavits nift tribulatio ?. Cencaluit

zdes penettavit , cum in Chri(ti verticem ef-

cor meum intra mez C in meditatione mea.s

4.

fufum fuit ; fine exorta in mare procella

exardefcet 1gnis,

Ecce períecutio fomes eft

naucleri peritia non cognofcitur; neque in

coleítis lammz, tribulatio pium amoris af-

campo fine hoftili conflidtu virtus bellica

fe&um non folüm excitat , fed enutrit. Ste-

palmas colligit ? quapropter D. Hieronymus

Tor9 ,epw,*

phano non vidue ab eo pafte 5 fedScribze

ad amicum zgrotum feribens, ait : Cbr-

L

ffiana militia efl infelicitatibus feliciter am-

1n eum lapidihus fzvientes,coelum aperuzre;

fufpexit colum apertum , non ut Levita

pliari , preffurie adolefzere , & preffaras pu-

befcendo calcare,

inter hoftias , fed ut reus inter fopplicia ;

Frequentibus procellis

JESUM ftantem vidità dextris Dei, fed cum

Chrifliana vita quatittr , atque tentatur ,

lapidibüsipíe humi jacens obrueretur. Moy:

€) preffurie innumeru letatur , ac crefcst.

Íes non inaula Pharaonis Deum vidit, fed in

Virtus, nonfifopita quieícatin plumis ; led

Orebi fenticeto : Deum audivit fibiloquen:

fioppugnata dimicet in campo dignofcitur,

tem non delicijs delinitus in civitate , fed du-

Idque caufze cur Democritus apud Plutars £i6- adverf,

metiscitcumfeptusin deferto, Quàm mi-

chum commendaverit artem bellicam tan« C^,

feri , qui zrumnarum horrent fpinas , ut

quam artem maximam , eó quia labores (ub-

floribus deliciarum, quas mundus exhibet,

eat, adverfarios experiatur , quibus coro-

fulciantur ! eft Deus , qui tribulationesim-

na egregié pugnanti paratur,

mittens calcaribus nos premit, quó celerio*

Virtus quando cum adverfitate confligit ,

$o

res ad ipfum curramius: neque enim adver-

coronam fibi procudit; cüm (udores fundit,

farij in nos fzvirent, (1 Deus nos ipfis non

victrices fibi irrigat palmas: ftrenuis/Athle-

traderet,

ijl- YO$f,

Ert tradidit eos in mani gen*

tis agon non eít rimori , fedvoto, & defi-

. tium , hoc eft, tradidit excruciandos ; ut

derio; quia fuam conflictando virtutem o-

'094'1' 2

reciperet coronandos: coronagloriz inoffi-

ftendunt, qua ante experimentum alios la-

€ina tribulationum cüdituf pretiofior ; &

tebat,

Adverfitas eft veluti fomentum , &

Agonotheta Deus fuos non fine voluptate

fermentum virtutis , dummodo eidem pa-

pugiles fpectat ftrenu? cum adverfitate lu-

tientia fuffragetur , unde Job ajebat : Im« Ca 7, 4.5; :

"€tantes ,. quibus coronam impertiatur ; a-

duta eff caro mea putredine , cum fcilicet in

Íperá , & s&rumnofa imbeliis formidat, fed

fimeto jaceret erumnofus , ulcus ,. feupha-

vir fortis calturze addictus virtutis , que

gedana maligna , tetra, & verminoía fer-

1?.1-.'9;4104

dura funt , & adverfa optat , & exam:

pens per fingula corporis membra carnes

bit; ícieas contra imbelles effe blapda, &

omnes corrumperet 5 lepra ad ipías oftium

profpera , quibus vincantur ; & pro forti.

medullas defcenderet , plumbeámque (an-

bus adverfantia, quibus devictis, acpatien-

guinem, acmoerores pateret , & fomnia ex«-

ter toleratis digné corenentur ; eerumnz iltis

citaret terrifica ; cüm ebullirent per artus

funt exercitio virtutis : deliciae illis exitios

fingulos vermes , & vi(cera ipía intüs ex-

ferrum vulnerans i(tis falutem impertitur ;

ulcerata putrefcerent , & os malé olentem

voluptas alliciens illis necem molitur : fine

halitum , fputümque emitteret faniofum ,

adverfario non vincit virtus ; fed neglecta

tunc enim veré dixit : Jnduta eff caro »ea

Zib,de pro; languet : Non. licuit ulli , ait Seneca, fes

putredine , feu ut vertit D. Ambrofius. — Fer- $, dorosoga

yentatur mibicorpus in putredine vermium, pell. 3ob,

vuid, enpu2. c:xp:riri ; ubi ex wote ill; jluxerwt 0IHiA,

Elt fermentum , quod totam maílam cor- 4p» t.

U

rumpit ; fed corruptione ipfa perficit ;

acorem inducit , fed faporem producit :

quid ni calamitas, quá homo premitur ce-

Virtus tunc excolitur feliaus , cum

rumnoíus, veluti fermentum eít , virtuti

" dirins divexatur : floret vegetior , cum

artiis premitur s. & n uberem proborum

enim faporem impertitur, acperfe&tionem

communicat : nemo eít, qui virtucem exe

P AUE

affeciuum mej]em maturit , cum

colens adverfarium non experiatur , & tunc

r

improbos abigite.

in ipfo virtus elucefcit clarior , cüm zerum-

49. ^ ïlftutiäfplendorfydüse(ï, non lucet ,

nofis citcumfepitur caliginibus ; hinc Chri-

nifi nocturne ingruant tribulatio-

flus ; ut fuos ad incrementum virtutis expe-

numtenebrz ; nemo Ífciret, anfuas

tendum alliceret , fimilitudinem adduxit

Mattb. M[gf

in celis (ydera choreas ducerent, nifi noctis

grani finapis.

Si babueritis fidem ficut gra-

1774 29,

atre cimmerize eas proderent ; nulli inno»

mut fenapis , fed quam dixeris efle hanc fi-

tuiffet Huffzi principis patientia, nifl erum-

dem grano pariatam finapis cüm minutiffi.

nofus jacuiffet in fimeto ; tuncapparet, quan-

mum fit , ac vile femen fínapis ? Verüm i

tum quis valeat , quantáque virtute polleat,

non in cortice tantüm femen hoc minutum

€üm adverfarijs fatigatur , contrarijs oppug-

luflremus , fed intimam illies penetremus

"atur: vis tharis odora , nonni(i in prunis

virtutem , ac naturam , liquebit , nonabs

'fentitur : aromata !tunc magis fe produnt ;

re grano finapis virtutem pariari , tametfi

ht

cüm in mortatio malleis percuffa teruntur :

nullam in extimo cortice przefeferat dotem,

obobalfama (uaviüs olent, cum agitantur,

quá laudem fibi conciliet; (1 tamen pittillo

excutiuntur ; vix odoremexhalant , fi quie.

contufum in mortario , tritimque fuerit, GC

ere commanfum , tunc füas exerit vires ,

fcant; & Magdalena unguentum tunc totas

Q4 44 3

acti«

690

Differtatio XXXL

actimoniam ingerit palato, odorem immit-

premij |Democritus veró repofuit Joniz ;

tit naribus ; & nemo credidiffet, tantum

rem difficilem poftulari : fin veró Rex velle.t,

Mn;

ignis potuiffe fub tam modicc cortice latere:

poffet à (e poftulatis annuere, fibi fatisfar ere,

& niíi piftillo tunderetur fuam minime vir-

& in opus rem deducere, ac amicurr, refti-

tutem proderet,

wuere, — Promifit Rex omnia faQtur'im juxta

$t

Qui virtutem omnibus ex voto fluenti-

Democtiti petita ; tunc fübjunxzt Philofo-

busexcoluit, quicum adverfitate nunquam

phus : fi ita reseff , & votis racis velit Are

conflixit, nonadeé fpectabilem fe alijs exhi«

taxerxes annuere defunclum ei re(tituam a.

buit, neclaude dignum ; pauci funt, qui

micum ; fiejus tumulo har;c fixerit infcrip-

fpe&tent naves fecundis ventis , & aurafa-

tionem: nimirum trigirta nomina eorum,

vente portum appellentes; currunt é contra

Qui ad vigefimum zetatis annum nil adverfi

plures, fi eas afpexerint cum procellá, &

fuéreexperti, nilque dolorum paffi tumuka

^

fluctibus collu&antes 5 quia non in malacia ,

infculpantur defur&i,

Juffit Rex perZin-

neque cüm venti favent nautica virtusfe pto-

gulas fuis Regni ditiones hactriginta ^aufta

dit; fed cum procelle fzviunt , & immi-

nomina inveniti, quz fepulchro l'afculpes

nens minantur naufragium ; fcité Senecaait:

rentur defuncli amici ; fedpoft d/,uturnam

Lib, dePro- A4vida efl periculi virtus , 6 quà tendat ,

perquifitionem nec unus potuit h'omo repe»

qid,

non quid paffara cogitat , quoniam & quod

riri, qui ingenué fateretur , Í*; per tantum

gal/ura eff , gloria pars eff 5 militares viri

temporis nullam unquam fuif/e adverfitatem

gloriantur ulneribus , leti fluentem meliori

expertus; imó nec ullo evo, , ut eít credibile,

Afu. [anguinem oflentant , idem licit fece.

tot nomina inven:ti poffent : tunc Democri-

rint, qui integri revertuntur ex acie , ma-

tus ad Artaxerxem , fi *zitur ryullus eft mor«

gis fetiatur , qui fauctus redit.

lpfis 4n-

talium , qui il fentizt adve/fi , cur tamace

quam Deus coufulit , quos effe quambonefhif-

ritet doles.,eó quia 'mors trjumabf(tulit arsi«

fimos cupit ,. quories slla mareriam prabet

cum ? non amico repeteando ; fed adverfi-

aliquid animosó ,. fortitérque faciendi , ad

tatibus faperardis necefle eft, ftudeas, — Ab-

quamrem opis efl aliqua rerum difrcultate.

fynthium omnibus propinatur mortalibus 5

Aurea virtushon purgatur defcecatior , nec

fed haic calix , alter;, congius, illi caliculus

Íplendet illuflrior, quàm in crucibulo z-

miícetur , prout D/eo magis libuerit, Id.

rumnarum , in igneadverfitatum. — Bonum

que ob eam etiam caufam , ut alter alterius

quod in trauquillitate fumitur , aitD, Gre-

commiferatione tangatur , & quilibet fuam

gotius lib, moral.cap. 4. z tribulatione ma-

exerceatvirtutern , quam ailverfitatibusmae

vifeflatur : vi&orijs legendis afluevit Jofue,

gisperpoliat, & preximzusDeo appropine

Jo[uà c&).9. fed etiam pugnis fuftinendis : CunZi Reges

quet; non mundi commodum , & profpera

9. I.

congregati fuut pariter , ut pugnarent contrA

nobis ad Deum viam Z4ternunt, fed advería

gofwé : íed Liraéiitice militiee Dux ftrenuus

ad ipfum nosmanuc'acunt; mundi commo»

nunquam adveríarios expavit ,. fed potiüs

da potiüs à fumr;o bono nos avertunt , ad

exoptavit , quó Dei perduelies profterneret:

quod adverfa co'avertunt,

ajebat; quamvis numerofiffimi fint hoftium

Íngens e&rat hominum tutba , 'qU'æ per

3)

exercitus , non tamen mea mihi genua labant,

invia deferci faerat Chriflum fecuta ; & quae

non corporjs membra contremifcunt ; nil

nullam poterantaliamerrore vacuam viam

animus trepidat ; quia mihi militat zether.,

invenire, reétam in Salvatore invenére tut-

Perinde chriftiana virtus hoftem provocans

bz, quibusfontes mifericordiz inarefcente

.ait: Adefteafflitiones , & innumerabilium

deferto fcaturiére , & benignitas Salvatoris

H yMü

calamitattum agmina , fames , fitis ; egeftas;

xefertam obfonijs menfam apparavit , me

morbi, luctus, injuriz, convicia, calum-

pr? panis copiá anguflaretureremus , & pie

nig, & omnes erumnarum exercitus in m&

Íces incrementati in ficca folitudine marinis

irruite , non movebor , neque trepidabo,

longe, latéque diffufis tractibus non invides

& cum Davide dicam, — Si confiffans adver.

: ?fl'-ns. 'U.

a,

rent ; cam multiplicatum obfonium fame-

fum me cafira , won timebit cor meum j «am-

lice turbz voracitatem vicerit ; & adminie

etfi Acheron debacchantes fuas Megeras in

ftri Apoftoli ex fuperflitibus reliquijs duo-

memoveat; tametfi celum in me ruat, &

decim impleverint cophinos; tametfíi non«

omnis calamitas in me veluti in fcopulum

nifi quinque duntaxat panes Chrifto obtu-

collimet , adhuc intrepidé ftabo.,

lerint pafcendis turbis minimé fufficientes ,

"LL

Afflidtioeft, quavirtutem ptobat , &-

& longé impares : fed cüm primüm coepe-

rumnas , qui à fe excutit , virtutis exerci-

runt Diféipuli panibus exundare, annoná di,

tia abigit: nemo eft virtutis cultor, qui ab

tefcere Domini caruére praefentia, & inipfa

omni fit procellaadverfitatis immunis. . Fe-

opulentia ; fe Magiftro novére deftitutos,

zunt Artaxerxi Regi amicum percharum fuif-

Fugit in montem ipfe folus ?. ut autem ferü. Sonn. 6 *v,

fe demortuum , & Regem mififfe Joniam

factum est ,. defcenderunt Difcipuli ejuc ad

35«

Ij

fuum familiarem ad Democtitum, ut fi quid

?24T0.

Sed cum fcapha malefidas matini

in eo effet artis, fatageret fuum fibi amicum

tractus undas traijceret, & de arridente ma«

reftituere ; aut fi quod aliud remedium fo-

On), ;

lacia tuta procederet ; ecce ventus flatim ve-

l

ret deperditi amici recuperandi, id modis

hemens flatu turbulento malaciam excutit,

emnibus tentatet ,. non fine fpe cptxlcntior;s

marinos fluctus excitat , aérem tetris nubie

bus

| Tri;bu!atio' morum Hnagi[tra pravos affectus ca&ïgat,&c, 68t.

bus foeedat, pröcelfam commovet, quà nà.

fuum invenit ; quia eum quafivit inter lectu-

Matth. 6.; . viculà periclitatur, — Mare autem vento mag-

li delicias; quia virtus non quiefcitin le&uli

^ x

noflaute exurgebat.

Flu&us decumanis tu.

pluma , fed-floreícit in: campi fenticeto ;

midioresin Ícapham irruebant, éujus latera

erat fponfus flos campi , malé fponfa fpon-

acrius diverberabant, & excrefcens procella

fum in lectulo quzfivit, quivernat in came

per momenta naufragium minabatur , & di,

po.

Cüm veró furrexitéleclulo , & pla.

fcipuli in navicula anguftijsprefli de nautica

teas circuivit, labores plurimos quxrendo

videbantur arte defperáffe ; fed ecce turba-

fubivit, imó & pallio expoliata, ac inflictis

tosflucdtus , commotam procellam , ven,

vulneribus faucia , per angü(tias tribulatio-

ti infolefcentis impetum fedavirillicó Chri.

num dilectum quafivit,

Invenerunt me.»

Cant. $, ,

V

flipreíentia, — Vident J ESULM ambulantem

cuflodes 5 qui circumeunt civitatem , fe-

fuper mare, & proximum navi fieri,

Í

ceujJerunt me ,. t$ vulneraverunt me ; quia

$4

Quid quód Difcipuli in deferto càm pa-

percuffa non deftitit [pon(um quarere , quia

nibus exundarent , & annonà diteícerent

inter anguftias zerumnarum inter verbera ,

Magiíltri caruerint. prefentia ?. tunc enim

& vulnera fponfum quaivit, voti compos

- Chriítus in montis feceffu oravit folus, fed

fafla eum invenit.

Paululum , cim per-

Cant, $,

cjus Difcipuli ad mare deícendentes fcapham

tranfifem , inveni , quem diligit anima.

conícenderunt; marinas ündas trajecturi Ma,

mea, quemin delicijs lc&uli non potuit in-

giflro abfente ,- quamdiu malacia arriferit :

venire,eidem in arcla rribulationum via il-

fiquidem càm primum coepit procella in-

licó obviavit: delicijs delinita , & commoa

gruere, mare intumceícere , fluéctus ícapham

dis affluens noninvenit fponfum , quem vul.

quatere, & naufragium minitari, & Difci-

neribus fauciata , adverfitatibus preffa , com«

puli in navi metu exagitari, apparet illicà

modis defltituta flatim adinvenit.

Cufto«

Magiíter ,

qui & navigio appropinqu

des civitatis , . quos Angelos fuifle teflatur

znt

Cüm panibus ditefcerent Apoftoli in folitde

:

dine, cüm annoríàabundarent; cüm faven-

D. Ambrofius, non pallium abftulére , ut

Íponíam virtute fpoliarent ;

fed ut purpurá

te aurá, &.arridente malaciá mare traijce-

vellirent uberioris charitatis

; non vulnerá«

rent , Magiítri praefentiá incedunt deílituii ;

runt, ut ferirent; fed ut ad dilectum Ípon-

qui tamen ingruente procellà, intumefcente

fam dirigererit: noverant Deum afflictis, &

mare, imminente naufragio Magiftrum vi-

laborantibus jugiter adílitiffe quid ni ? fuf-

dent przfentem aflliti, quem gaudentesha-

fragaturi fponíz votis , quo citiüs quafito

buerant abfentem 5 quem profperitas por-

obviet fponfo charitate animati , non ízvie

tum falutis perdiderat , hunc adverfitas , &

tia ftimulati vulnera infligunt , fpon(am co-

tempeftas recuperavit; maris procella mag.

ar&tant , anguftijs premunt , tribulationi-

ne: fuit divinz praíentiz , quam ad fe tra-

bus obruunt, quia hac eft arcta , & com«

Xit, cum coepit navem quaffare , & difcipue

pendiofa illa via , quá illicà ad. ceeleftem

los in ipía timore percellere , anguítijs pre-

Íponfum pervenitur : Pulchré-D, Ambro«

mere: & quamvis difcipulis faviffet Chri-

fius: Bene tollitar ei pallium, qua ad Cbri.,

L

Íftus, antequam tempeftas infurgeret , pro-

Jim appropinquat , ut Deum vifura mundo

ximior tamen fuit , cum fluctus coeperunt in

£orde gradisatur,

Nuditas alas explicat ,

navim irroere, ejus latera quatere, & nau-

.

ut ceieriori volatu ad fponfum perveniatur,

fragia minitari

[

appofiré Theophilactus ,

Quzrit D. Ambrofius , quomodo cuftodeg

Y

dn Joan.d,

Affflit il , at , eim tempesias effet ; && fer-

Áponíz percuffores Angeli fuerint , cüm ca«

monue timorem ejcuens ,. €8 tranguilliratem

fte animz pallium fuítulerint ; & refpone

inmare faciens , dupiicem ferenitatem ope-

det , ideo fponíam afflixiffe, ut fponfi ut«

ratur fedando tam autmarum , quam nava

gerent adventum. , ejísque przfentiam ac-

turbationem : ecce tunc Deus affiitic, cüm

celerarent , & uberius in fponfa defiderium

adverfitas oritur , cüm tempeítas excita-

excitarent dilecdtum fuum inveniendi , in

tur; anguílie premunt : càüm Difcipuli pa.

quo unicum tot inter anguílias folatium

nibus ditefcerent in eremo, remotior ab ip-

fponía fperaret ; quia tribulatio eít, qua

fis abfuit Magifler , quibus proximior ad*

pios omnes affe&tus excitat , quos & fo-

fuit periclitantibus.

Jametfi Difcipuli

Vet,

T

amicitià fuerint Chriíto femper devincti :

Jobus quaftionem proponit, quónam

$6,

€ó tamen difcrimine ; ut annona affluentes *

oco fapientia reperiatur.

Saptentia ybi

prafentia deftituantur Magiftrri , quà mox'

enitur?. £5 quis efl locus intelligentio ? & 7 ob.cap, M 8«

salamitate afflicti dignantur , & fruuntur : Gfibi refpondens , ía

t

E*

. *I,

divinum Ííolatium divitibus fubducitur ,

isfacit quaefito. ingui.

ensv, 13. — Nefcst bomo pretium ejus ne,

& afflictis addicitur, :

'". 6. Wl

que inuenitur in terra [uaviter ViVentium s,

PL

Hinc etiam fponfa quamdiu | inter de.

Ecce , qui delicijs in terra diffluunt, fuavi-

I

— licias

Íui lectuli fponfum quafivit ; nonin-

ter vivunt , & mundi voluptatibus indul-

Cant, g U,

venit,

In letiulo meo per notles quefiui ,

Ke.

gent, minimé fapientiam inveniunt , quia

-

quem diligit anima mea , quefoi ilum, t

hac digito monflrat ,

quanti fint facienda

z0n1nUení,

Non contenta femel quafiiffe ;

müpdifluxa, caduca,

ac ruinofa, & quanti

iterum quifivit , & licét fedulam adhibuif-

zterna nulli obnoxia

viciffitudini : neque.

Áct perquiitionem , non tamen dilectum

reperitur in &dibus, qua divitijs affluunt,

652

Differtatio XXXI. .

& ubi inhabitantes bacchanalia vivunt ; fed

traxerant maculas , & fordes ,V abflerge-

sn erumnis , adveríitatibus , .ac calamitatie

rent , ac exuerent ; quinque in hocítagno

bus repetitur, ideóque fponía, .quia vulne-

porticus erant , quas omnis generis infir-

ribus faucia , pallio fpoliata , dilectum fu-

mi,; ulcerefi ,. paralitici, ac deploratz, va-

um invenit.

Czcutimus , ft.inter munda-

letudinis homines implebant coacervati ex«

nz voluptatis blandimenta, ac deliciarum

pectantes (tipem à Deo , quam ítato tem-

lenocinia verum quazrimusfolatium ; quam-

pore Angclus à fummo coelo illac delcen-

vis ridentem vultum praíeferat terrena vo-

dens tulit , cum aquam movercet ,. ac turba-

ïupzas; nontamen ridet , fed fuosirridet fe»

ret; utqui primus in tnotam aquam de-

Ícenderet , mozrbum in aqua extingueret ,

quaces; qui fi larvam ei detraherent ; nonnifi

lu&us, funera, ac neces deprehenderent ;

ac valetudinem reciperet.

Quid. mundum

W ideo cecutiunt ,. quia qualia 6int mundi

efle dixeris, quàm omnis generis xgrotan-

blandimenta , non vident.

In Tobia ocu-

tium Nofocomium ?

quid aliud. pifcina

lorum cacitatem fel pifcis exenterati abíter-

probatica eft quàm tribulatio? hzc fiquidem

fit; & felleacalamitas verum eft collyrium,

omnes animi difpellit egritudines , pravos

quohz craffz in nobis tenebra excutiuntur ;

omnes excutitaffedus, probos excitat, ac

& no(lri emendantur errores ; quotquot

fovet : ut autem tor peffime affeélis homini«

cerumnis premuntur , tribulationibus affli.

bus medela fieret ; defcendité finu zeterni Pa-

euncur marcentem illico , & hebetem vifusm

tris magni confilij ÀAngelus , aquam movit,

undas turbavit ; procellam excitayit erumna.

excutiunt ; vidéntque , quàm mifera Git ,

quàm ertorum plena, cerumnarum referta,

rum ; nubesimimifit afflictionum ; .ut animi

momento cafura , ac morti lemper proxima

morbos abigeret, inentémque muliiplici

prafens hac vita; homo zrumnis prefíus ,

pravorum affectuum nebula caligantem fere-

tribulationibus afflid'us , egritudinibus ab-

ret,

Sed fi Hierofolymis non deerant

fumptustandem infe defcendit , & ipíe (ibi

pellucidi latices.,. nec fontes falientes , nec

obijcit mundi fallacias, & claré videt , quà

putei latentes , querum aque eryftalina ,.

fpottulà foleat mundus fuos donare clientu-

pellucide , ac dulces folatio erant fitienti-

los; cognoícit quem foetorem , & amaro-

bus; cur Deuspellucidis hisce ; ac falubers

*

rem polítfe relinquatturpis voluptas, quz

rimis-aquarum laticibus coenofam pratulít

eitó implet ,. & faftidium ,. ac ftomachum

pifcinam , putridá,fodà , ac turbidá aquá.

movet; qua poft primum impetum marcet ;

redundantem, quam velleruim foeditates ,ac .

«um delectac , vulnerat ; cum titillat, di-

fangnineg macule occifarum infecerant ani-

mantium? Annon illuftriis fuiffet , fiune

Ícerpit; cum ofculatur , mordet ; & cum

&blanditut , mortem infert.

da Jordanis ad egritudines abftergfndas fe-

le&a fuiffet ?. 1ta eft ;; praetulit coenofam ,.

$, VII.

turbidámque Hierofolymis pifcinam aquis

fontalibus;putealibus , Hierochuntinis , Da-

maícenis , aliísque faluberrimis ; quia in

£f tïiä;tl,zz*z'a veluti pauacea 4

undis, quas ip(emet füá cruentà cruce tur-

erleffü Pharmacopola bominibus data

bavit , feu in falfo zrumnarum gurgite in

animi egrittdinibus omntbus ,. morbísque.s

vaíto calamitatum pelago voluit noflras cu-

j

pravorum affeciuum emrandis pers-

rareggritudines 5 quó inde dilcamus ani»

Tiny, u

doneA.».

mi no(tri infirmitatibus fanandis , pravís-

$0 a,

que affectibus curandis nullum effe phar-

37

Orrigendis hebetum oculorum agri-

macum aptius ipíis calamitatibus pauenter

tudinibus nullum praftantius phar-

toleratis: ha nofiree funt chermz , in quie

C

macum hoc tribulationum felle ; hoc

bus lavamur 5 . & quas per pravos affectus ,

affli&ionum collyrio , quod oculos claufos

per aftuantes concupifcentias contraximüs

aperit, ac diducit, caligantesabflergit ; cae-

infirmitates mundati exuimus,

/

cucientes illuminat; idque expertus Hiere-

Scimus , Deum o'im Hebrzis ad immun-;

8«

Trenov, cap.

mias dixit: De excelfoemifit tgnem in offibus

dorum expiationem aquas przfcripfiffe cine-

X. 'D, !3.

oeis , 69 erudivit me ;

& luculentiàüs D.

*

re , velíanguine miílas; quia nonalio flumi-

Gregorius

5

oculos , quos eulpa claudit ,

ne puriüs , ac defcecatiüs mens bumana la-

peva aperit , ut &rumnof(us in calamita--

vatur , quàm cum cruenti fontes falientesé

tum nocle Deum videat ,

ac quarat $* '*Chrifti vulneribus , fcaturientes & forami-

quem inter mundanos perdiderat fplendo

nibus pet

ico

"^

; emanantes ab zrumnis ,'ac

res : hinc Hieremias

s.

$

Ego vir viden

*

,

tribulationibus in nos derivant

.

cruenti

üp, if. .

18.

paupertaterm meam $n Virga. indignattonds

fontesé Salvatoris vulneribusad nos faliunt;

£ju.

Cafligáfli me , & erudttus f2 quafi

cineres àutem mordacitatis ,

& lixivium

juvenculus indomitus ,

quia tu. Dominus

quotidianz hujus labentis vit; fuppedi-

Deus meus.

L

a

Eit aflli£tio veluuü panacea à

tant arumnaze

hz fiquidem lixivium mi-

ccelefti pharmacopola hominibüus data mor-

niffrant , quó maculas, quas per foedas

h

bis omnibus curandis perapta.

Fuig Hie-

concüpifcentias contraximus $. abflergi-

rofoiymis Probatica pifcina , ubi pecüdes

mus,

Ad has fcaturigines animo fofpita-

imunolanda abluebantur , ut quas Con-

mur; in hoc lavacro fordes deponimus ,

, Vs

Trbulatio morum magi&r;a-pmvos Affe&us caftigat &c, y685'

vites reficimus ; ac fanitate donamur , fed

morbi in le&to non eíffent , ad gehennales

quid ? quàd cceleftis medicus Chriftus cum

cruciatus pleno curfu properarent; cüm va-

templi porticum Hierofolymis fübiret , 2-

rio morborum genere vexati per fufas pre-

g'otorum turmas invenerit ; ex quibus none

ces divinam expofcunt opem , | Numinis

niíi uni fuit fanitatem impertitus ; cum ae-

recordantur , cujüs fanitate donati peni-

qué facilé omnes potuiffet priiting reftitue-

tus obliviícerentur , & per indulgentiam

Ie incolumirati ?. diceret quispiam perpar»

viuórum divinam contra íe Nemefim ar-

marent,

cum fuiffe in fuorum beneficiorum imper-

L

Felices cenfentur. à munda-

titione

.

cur uni duntaxat fanitatem res

nis czecutientibus , qui delicijs diffluunt ,

*

ftituit ,

fi plures idem expolcebant be-

& divitijs affluunt

L

fed plerumque exe

neficium ? eadem indigebant curatione ?

tremum attingunt malorum , qui ad fa-

An quia id przftitit , quod piícina , qua ftato

ftigium — videntur

perveniffe felicitatis,

tempore nonnifi unum fanitate donavit ?

Quis felices non ce

nfetet bombyces ferici

fed (1 Deus eít infinite munificus , & mi-

mollioris , ac pretiofioris induítrios tex-

fericors ,

cur tam arctis limitibus fuam

tores , ac ingeniofos opifices

3

L

cum fe-

Coar&tat bencficentiam ? ' fi virtutem cu-

ricam fibi domum conftruxerint , quam

randi infirmos conofz impertivit piície

à laboribus immunes inhabitent ? &

*

tae

n& ; cur xgrotos omnes quotquot intem»

men , fi Bombycis conditionem intimiüs

pli porticu languebant , priftinz non re-

infpiciamus , deprehendemus , fepulch-

fticuit incolumitati? fi fol lícét unus , coelo

rum Bombyci effe ,

quam fericam nos

affixus ubíque. per omnes longe , latéque

'domum effe putamus ; infelices , ac im-

diffufos terrarum traétus fingulis vegetan-

providi textores funt Bombyces , fepulch-

tibus ,. ac fentientibus fua munificé imper-

rum fibi zdificant , quo operi fuo immo-

titur beneficia, fuis radijs veluti extenfis

riantur pribs fepulti , quàm mortui. Hoc

brachijs fertomnibus opem , absque ullo

L

perinde hominibus obtingit , quos felices

fui detrimento

?

cur folis Conditor íani-

credimus , plerumque funt cateris zrum.

LÀ

tatis beneficium omnibus non fuit «gro-

nofiores

.

corruptum eft noftrum judi-

.

tis impertitus ? cur omnium mileriás non

cium , depravatus -appetätug

]

judicamus

excufht ?

*

infirinitates non fanavit ? An

utile, & jucundum , quod noxium , &

quia licét fol benefico fuo jubare fubluna-

exitiale eíft,

Hinc Chriftus , quz nobis

ria queque perfundat , vim infitam pro-

utilia funt , non quz jucunda,, confert $

moveat , & omnibus opituletur ; fi ta-

& crucem offerc, non in ameenum hortum

men fit aér nubibus unà conglobatis foe-

ad omnes delicias confitum , — fed in fune»

dus 4 fi addeníate nubes folarium tadioe

ftum Calvariz clivum deportandam : f quis

Mattb. CAb.

rum trajectioni fint obici, fuz lucis ad nos

I6 7.24.

vult venire poff me, tollat erucem fuam . ,

beneficia non transfundit ? Peccata , que

& fequatur me : dicit crucem fuam , quia

à fummo Bono peccantes avertunt , -den-

cuilibet fequenti Chrifti vefligia, fua, &

fifüüipe fünt nubes ; & quidem atre , &

propria crux datur , nme ctüpiam defit

.

L 4

fodiffime, ac obícurz , qua diving gra-

quiacrux, feu erumne , labores ; Cala-

tizc Íolares nobis abripiunt mitores , cui

mitates, vulnera, perfecutiones, dolores,

privaticni lucis à Divino fole in nos pro-

& anguíliz funt, que nobis viam flernunt

L]

Thren, cap.

fecte illachrymans Hieremia ait.

Op-

ad Chrifti premenda veftigia

.

& quia quae

polvifli mubém tibi, we tranfeat oraito.

"/ .'3' U, 44*

nobis funt folatio , minus pro

fünt, quàm

H fortaffis fuére tetrz , ac obícurze nu-

quz funt oneri , & triflitiz ;

ideo paucos

bes;, qu& in infirmis illis folem divinz

Íclegit Chriftus gloriz fuze contemplatores,

mifericordiz excluferunt * peccata , qui-

cum plurimos voluerit cffe fuze necis fpecta-

bus plerumque à fummo Bono [avertimur,

tores, quos exemplo fortiüs , quàm voce

in cauífa f[unt , quo minus à miferijs , qui-

edoceret viam falutis , quam crucis clavis

bus premimur , emergamus,

Quóéedigi-

adapéruit

*

»

etenim 1n rupe Taborea fuze

tur coeleftis medicus ex pluribus egrotis ,

gloriz offenfurus fpecimen , tres dunta-

H

qui fe illi obtulére , ut fanita

o

tcCii

) recipe»

xat ex fuis difcipulis felegit tanti coru-

rent, unicum duntaxat priftinz reítitue.

Ícaminis confcios

*

*

ah cur ad tam gra«

rit incolumitati , ex eo fortaífis obtigit ;

tum fpectaculum totam non evocavit Hie-

quia caterorüm neminem hoc dignurm re«

rofolymam , ut tantz gloriz illicio de.

pererit beneficio : - quia excepto uno reliqui

fes populus excufsá fegnitie ad fludia ex.

obicem oppofuerint ; quo minusibenignus

€itaretur virtutum , quas fpes praemii fo»

divini folis influxus in ipfos transfundere-

vet , ac promovet ? vel cur faltem non

tur.

Vel non fuit reliquis fanitatem im-

omnes fecum in montem Apoftolos tra-

pertitus , quia fortaffis ijsdem non expe-

Xit , ut forent conícij gloriz , qui futuri

diebat , priftinze tunc reftitui incolumitati;

erant paíffionis tefles ? íed multitudinem

& utilius fuit morbo divexari.

à gloriofo exclufit theatro in tupe Tabo-

e

$9*

Plura hominum millia :egrotant ; vel

rea aperiendo

P

quam ad funeflum admi.

hydropeinflati, vel podagra torti, velne-

fit fpectaculum in colle Calvarize reprz-

phriti excruciati , vel febri abfumpti, qui

fentandum ; quia profperitas, & gaudium

fi commodeé. valerent ,

fi affixi violentiá

vix ullis

*

?

crux veró innumeris folet pro-

Verani de Affeciibus Tom, j«

Rrrt

deíle,

654.

Differtatio XXXI

deffe.

Idque caufz fuit D. Bonaventurze

ros indemnes fervantem , quorum innócén-

praeligendi cum Chrifto crucem defer

tiam reveritus ignis propriz oblitus vorae»

re in moutem Golgotha;

quam cum co-

citatis ,alieazg eblandiebatur fanétitati ; ob-

dem Taborisiníc

'-.44

£5

3df-m vertic

em : quia plus

F&ugult rex, cüm audivitadolefcentes in me-

nobis profunt arumnz, quàm deliciz ; illze

dio igne choreas ducentes , & hymnos oc-

Dui

probos excitant affectos , quos & fovent;

cinentes,

Obmurmuravit 1gnis repetrto

?

iflce vero improbos alunt ; illzz virtutum ex-

crepitu, fed ut ovantibus p lauderet juveni-

ercitia Íuadent; iítz vitiorum accerfunt fce-

bus.

Quód fi Vülcanus olim fulminum fa-

dltat&.

ber fuxc,nunc pa:marum extitit f(ator ; flam-

60,

Hinc cum olim Romze anno repara»

masinfíornaceexcitavit , ut clariores cude-

1mó non flammz

, led

tze falutis centelimo fexagefimo ieptxmo M.

deret triumphos,

Aurelius , & Lucius Verus jufiffent , ot om-

fame funtlinguz, ideo ignefcunt , quo efe

nes milites lauro incederent coronati cauía

ficaciori ardore adoreas canerent ; cum in

publice lztitize teflande ; fuit qui lauream

conum erigerentur flamme ,glori& i luftrio*

brachio

carollara non capiti xmpmüuc , ledb

ris perenne fiébant monumentum ; cum ctte

tulit

*

L]

fu(-u:..tus & &Ur ipfe a publici tri»

cumdarent , m ultxphcx amplexu adblandie-

umphi pompa difcreparet in. laurea. dcfe-

bantur; cum cmg:.rem coronabant ; & car-

»enda corolla , repofuit, quia non decet

bones Íplendentes in gemmeos abjere car*

chriftianum militem . in hac vita coronari :

bunculos viélriciscoronz , utin honorem

quod effatum adcó vifum fuit Tertulliano

triumphi tranfirent etiam ipflrumenta fup-

præc!c.rum » dignümque viro chriítiano ,

plicij ; ad quod fpectaculum attonitus Rex

ut in ejus defenfionem , & laudem librum

dixit,

Ecce , ego video , quatuor viros fo-

ea ldnl'it

cui tituius eít de corona militis.

Danicl.s,

lutos , € ambulautes in medio sgnis , G ni

"7 92

6u

Non decet fub capite v

epribus obruto , &

bil corruptionis sm eu cil , & [pectes quare

cruentato, membra aliter coronati , quam

t fimilu filio Déi.

chm Chrifti in brachio emi-

62.

fämh,

Quid quód tam illuftri edoctus miraculo

ncat,

6 quo

ores prodeunt ; quia folus

Nabuchodonofor , nondum didicerit Deum

labor eft , qu: in hac vita coronat ; neque

miraculi patratorem perfecté agnofcere? &

laurus viret , fi aliá rxgetur undá , quàm

intanta luce incendij adhuc fubobfcure dx-

fudore , quem labor é fronte elicit ; ad

xerit , & fpecies quarti fimilis filio Des ?

vicoriam fine przvio labore non perveni-

licét excellentiam videatur fateri ,

adhuc

tLr.

Hinc cole(lis !kmnfus fruclus car-

derogat dignitati , & ne Deus exprefsé in-

Cant . cap

pturus victricis palma ait.

d [cendam 1n.»

telligatur ;

involucro fimilitudinis ejus

2 ". 8.

peimam ,. 6 apprebendam frutha. ejuc.

obtegit majeftatem

& in tanti iplendo-

ne

v

fu ubi brachiorum proce-

Quid opus afc

r incremento caligines neícivit cacitatis

zitas colligendis fruclibus fufficit ? a« qué

detergere ; fed quas incendij fplendor non

facilé divino fponífo eft fuperiores Arboris

aluit tenebras minuete , & abigere ; has

&rumnae , & calamitates abílerfere,

Se«

fru&lus carpere , quàm inferiores é curue-

Ícentibus ramis pendulo

Íed ut nos edo

quere Nabuchodonoforem 6 regno pulíum ;

ceret victricis palmz fruélus à nobis non

eümque comitare extorrem pez invia fylvae

carpi nifi previo labore , ac conflictu con-

rum : quxa Dijs fe (e mifcuit , ultrix INe«

tra pravos omnes affc&tus ; ideo dicit ,

mefíis nec iter hominum cotus eum pafía

afcendam in. palmam , quo laborem inuuat

fuit 5 fed inter bruta dejecit ;

repilt per

*

alcensüs

*

interiores frucltus arboris flans

terram quadrupes , qui bipedum neminem

dum ramos lenta manu in-

carpit olitor

fibi parem fuflinuit ; furere incoepit in ob.

ctiruat , tmïutque ; fed carpturus iupeuov

V1OS quosque , qül nec Deo PcpeïClt ; vine

res, neceíle eít, non brachijs tantüm , fed

culis obitringitur ferreis , qui (uperbo if

toto corpore laboret , arboris caulem in-

perio gentes omnes fibi fubiicere , ac coér-

Ecce. Nabuchodonofor

Ícendat , fuperiores ramos pedibus pre-

cere putavezat,

hominibus omnibus altior,mox inflar beftize

mat, quos nonnunquam etiam frangxt , ut

Íructibus potiatur.

Non carpuntur fru.

pronus in paftum abijcitur , tecla fugit ,

élus victricis palmz , nifilabores pracef-

Íylveftribus fe feris aggregat, totóque fep-

Íerint toleratz moleítiz.

Quéd fi homi-

tennio faltus ; G avia manibus , pedibüs-

nem atbori pariaveris ;

non credas hujus

que perreptat capillis , & unguibus in mo-

arboris fructus alios effe , quàm pios af-

rein aquilarum excreicentibus ,. ac totum

é,

fesctus

hisce igitur potimur, cüm labore

corpus horrificantibus.

Quid ?. in campo

l

à

frangimur , cüm in conflidu pugnantes

beftijs adícitus , aerumnis preffus ,. calami-

d

ftamus , xrumnis premimur ;

qma tunc

tatibus obrutus didicit clarius Deum cogno,

per pia defideria àd Deum afcendimus ,

Ícere , quàmin aula delicijs diffluens, divi-

quem rmundanis delicijs deliniu vix faluta-

tijs afluens ; in fylva bruti inttar oberrans;

mus.

non infidens throno fcienti dopatur nobilio.

6I

-Nabuchodonofor acceníz fornacn eXe

re ; oculos aperitin nemoris umbris,& Deum

traditos puerosà flammis abfumptos,& jam

videt ; cujusfimilitudinem fubobfcuram ran«

in cineres folutos vifurus, fornacem adape-

tüm conijcere valuit inter. illuftriores fore-

ruit, flammas quidem evomentem ; [ed pue,

nacis Íplendores : cohynum quod vitium

AMP I;'D

deccr-

Tribulatio morutm magiftra ipr"av*os Affectuscaftigat,&c. — 68g

rutus , calamitatibus vexatus ,

carceris

deterfit, oculorum calamitas fuit ; tunc

preffus anguftià , ferreis vin&tus catenis cee-

oculorufm excuffic caligines, cum calamita

tum pondeére preffus;curuus perterram bru.

letti oble&atur prafentià ; & in tetra ca

1

ti inlarambulavit quadrupes : tunc Deum

ceris ,' G zrumnarum caligine cocleíti

Dansul.4.

agnovit, cuí & benedixit. — 4feiffimo bene-

minis perfufus fplendore,veri fit folatij com-

dixi , :f vrventem im fempiternum laudaus ,

pos, quia calamitatum erat particeps ; &

9, 31.

& glorifitavi : quia poteflas ejus poteftas [eu

lumen refulfit in babitaculo.

Ex Petri car-

r

Pi:ema...,

cere mox exeuntes , Eliam fequamur mon-

3.

Quem in fornace viderat Deo fimie

tis feceffusadeuntem : ibi Propheta in fpe-

lem ; hic detractá fimilitudine Deum fatee

lunca degit , & veluti in fchola inftrui-

tur; nimirum calligavit , cum in aula divi-

tur à coeieíti magiflro.

Manfit in [pelun-

Ser-

3. Re.caf.

tijs affluetet , delicijs difflueret , & fingula

CA ,. 8 ecce fermo Domini ad eur,

494 77. 2«

mones cum Elia in montis Íeceffu mifcet

profpereé , acadvotum fluerent ; tunc vel

in ipfo gemmarum Ífplendore , nonuifi

coelettis Inftructor , & qui Petrum edocuit

fubobícure, & in umbra fimilitudinis De-

libertatem in carcere ,^ Eliam erudivit in

üm vidit ; quem pronus in paftum , ab-

monte ; hincpulchré Tertuilianusait, Zfee

Lib ad Matr-—

praflat carcer Chbrifliano , quod eremus Pro.

jectus in campo , per faltus , & avia ma-

*

£yr^6 cáp.a.

nibus , 'pedibásque perreptans ut beítia ,

phetis

*

eque Deus Prophetas erüdit in

Deum afferit ; cui & benedicit ; & per

eremo, & in montis feceffu edocet arcana

pios affe&tusadhzrefcit ;; quos preffura ex-

ccleítia; ut afflictis in carcere vera imper-

citant , & calamitates fovent : appofité

tiatur folatia , eósque myíteriorum notitiá

*

'Theodoretus

inducens Nabuchodonofo-

nobilicet

$

Petro enim carcer praftitit ,

hh

e

rem loquentem,ait in Danielem, — Qui forn-

quod Eliz eremus

$

Elias jejunijs , Petrus

Quj 5,

Wiaveram fore, ut n calum afcenderem.s ,

ferreis vinculis coeleftis nuntij meruit mini-

fterium, -Erumna fivein carceris fqualore,

hi

€& fuper asira ponerem tbrouum meum.s ,

experientia edotlve. didiei , quid deceat :

five in eremi feceflu diving opis folatium

apeo fupplicio: [apere didici ,^ meam ferui-

femper adfe trahunt.

$N

*

*

& nonnullis interi-.öïis

Q

£utena 4gaavi

Qaamwvis rea Agar , & relapfa, im

6f«

fubdit.

Tamtum utilitatis ex calamtta-

& Dei imperio in exilium acta, quia tamen

gibus percepit :Nabucbodonefor , ut Pro-

extorris & domeílicis parietibus coepit in

phera snflar de Deo ,. & fentiat ,. & loqua-

campo exul zerumnis premi , affi-lioni.

2ur.

bus angi ; neceflario vitz fubfidio deíti-

'Tametí prodigium Ludimagittri

officia functum in accenía fornaci ;

ve-

tui , ac lachrymis madere , quas € cerde

trifitia extorfit ,

L

lu in illuítri fchola veritatem edocuif-

& pet oculos fudit

»

Lj

non tamen hanc Nabachodonofor dia

tunc non folàm Angelorum recreatur ailo-

fet

3

dicit:, quia tunc regni profperitate delini-

quio ; ied etiam folatur mivifterio.

Ne

tus ocülos claufit veritàt! , quos aperuit

diutiüs &ítu fitis exardefceret. aquz pue

.

vanitati

?

ut gentibus praeffet omnibus ,

teum indicavit , cujus frigefcente Jatice

fitis extinguetet torquentes ardores , &

ac divina fibi obfequia arrogaret : nec ig-

fauces. reficeret arefcentes,

Qued fi Fliae

nis, quamvis rationalis ob affittentiam an-

geli prodig

ia loqueretur in crepitantibus

perfecutionem fugienti Jezabelle , '& pro

domino deliteicenti annonam

charitatis

flammis , quz propriz voracitatis oblite

*

baiulus corvus diebus fingulis advexit

*

adolefcentum innocentiam teverita fucrant ,

fua valuit luce veritatem oftendere , quam

Ágari Angelus fiti levande opportunam

Felicior fané in

calamitas illico edocuit : in aramnarum

propinavit frigidam.

exilio ferva fuit ,

quàm herus domi ?

gymnafio citiüs difcipulatum obivit , imó

Abraham fiquidem juxta tabernaculum fu»

& magiíterium ena&tus , docet ut magi-

e

fler , imó & Prophete equatur: fantum

um Angelis miniftrat

?

cum Agari in fo-

.

.

cur he«

stilitatis ex calamitatibus percepiz. Na-

litudine ab Angelis miniftretur

ro felicior ferva ? quia hec annonz , &

bucbodonofor , ait Theodoretus ; ut propbes

L

t& inflar de Deo & fentíat , & loquatur.

aqua inopiá premebatut

?

ille rerum co-

'óT'unc ancilla Deum vi-

Adeó excellet calamitatum rnagiflerium , ut

pià dilatabatur,

dit , cum & domo Patriarchze ejecla coe;

prophetiam edoceat.

pit in delerto efurire , fitire, ac erumnis

64«

[dque fortaffis caufze Tertulliano fuit

"5ariandi serumnas carceris cum delerti fe«

aflligi,

Moylfes , càm in Orebi faftigio

ceffibus , ubi Elias proph;etavit ; non feg.

Deum acceffit in. rubo fplendentem ,. cal-

niüs divina fruuntur przíentia , & arcana

ceamenta & pedibus folvit , quó purior:fi-

ne mundano pulvere , feu pravo concue

docentur. compede vin&ti ,. & catenis ob*

firicti in carcere , quàm prophete ab ho*

pifcentie affactu in' parte: hominis inferio-

minum frequentta fejuncli , & ad diving

re PI"OPSX'&TSE-:

Sed Agat , quia non fo.

Etenim D,

familiaritatis evecli faftigium.

làm pulveres excufferat € domo Patriar-

chz eiecta , fed etiam lachrymis madue-

Petrus in carcere tenebricofo dormiens fer-

reis vinctus catenis cceleftis nuncij dignatur

rat afflictionis ; non folüm Deum quzrit

in folitudine , fed & convertitur , & (ub,

- przcfentia,

Ecce aAngelus Domini aftitir j

levatur à Deo.

A YV. Gp umen refulfit in babitaculo , &tumnisobe

5

Quid igitur piorum pre»

Rrrfà

ces

Verani de Affeibus Tom. 1.

ls

A

686

Differtato XXXI, -

cés in templo fufe fón erunt impetra»

ftijs premitut ,. erumnis aflligitut , hor.

turz ? quando exulantis ancille ejüla-

deo , ac frigida vefcitur , uterum geftat ,

-tus e caelo in lucum , nemisque Deum ac-

& in preduro íaxo procumbit : ubi affli«

cerfit , trahíique Angelos Domini in (ui

*

[d

&io orationem fundit lachrymis madidám,

obíequium

oratio, quam tribulatio fun-

Deum emollit , fle&itque infuavota, — A-

dit , afflictum orantem nunquam «onfun-

dit.

gar in Abrahami domo ; quia rerum copiá

Sed ( oratio , quam affli&tio in A.

affluebat , intumuit , ac rebellavir ; in de-

gare in coelum transmifit , Angelum Dei

ferto autem exul raftro tribulationum vir.

adminiftrum in terram demifit Agaris con-

tutes excoluit ;

Íolatorem

?

e.

oleam imitata , quz in fo-

fortaffis non perfolutz à pri-

lo fteriliori virefcit felicior,

ma fomina fub mundi exordio Numini

& i;l pinguio-

ri marcefcit deteriot.

preces anguem ad Evam 'adduxerunt ten-

tatorem,

Forían permifit Deus Evam

$. VIIT.

ab angue decipi ,

ac virum perlapfum

deijci é faftigio humanz felicitatis , & in

barathrum mergi omnium miferiarum

P

L

Que nos videntur erummna pre-

quia nondum debitas Deo laudes perfolve-

Qiere , n0ng noceut , fed nos docent ,

ftant , nec cecinerant ,- tametíi innumeris

qua fit eundum per exercitia virtue

cumulati beneficijs.

66.

"m » pérque probos

Nil Deo gratius oratione, quam tri-

affecius,

bulatio imbre irrigat. lachrymarum

P]

L]

in

flores illicó. germinat virtutum , & odo»

f& 1 On nocent zrumnz , fed docent ;

€v.

.

2

huc ac.

rem emittit coelitibus gratum

quà fit eundum per femitas virtu-

cerfendus fenior Tobias, cui Angelus ait;

CA». 124 v,

tum , per exercitia bonorum ope-

l2:n

Quaudo erabas cum lacbrymis ,. &6 fepe-

rum ; tunc piosin Deum excitamus affectus ;

liebas mortuos ,. 8 derelinquebas. pran-

tunc ejus opera enixim imploramus, cum z-

diwm twum , 6f abfcondebas eos per diem.s

rumnis affligimur , tribulationibus premi-

$n domo tua , 6 noüle fepeliebas eos $. ego

mur, Lazarusin florenteadhuc ztate occus

ebtuli orationem tuam Domino,

Ora-

buit ; & morsinvida fuo gelu Marthz, &

vit Tobias non ficcis oculis ,

fed íletu

Magdalenz fraternum florem decoxit; non

madidis ; fed afflitione moerentibus , ac

enim Libithine uncinus poma Íemper ma»

a&rumnarum mole turgidis 5. & hzc ora-

tura decerpit ; fed vernantes, ac tenellos

tio quam afflictio fudit , reliquas praceffit

L]

flores plerumque carpit ; affliize forores

pientiffimi fenis virtutes

3

quamvis vit

querellis, lachrymis , & luctu domum tc»

Dei jejuniffet , mortuos fepeliviffet , offi-

tam impleverant,

Accedit Chriítrus , ne

cia charitatis omnibus impendiffez ; ora-

amicitiz videretur deeffe officio , quamvis

tio tamen , quia lachrymis madida ,. quia

periculum decumbentis Lazati, ac morbi

abafflictione orta pietati prfertur , & je-

violentiz. fuccumbentis fuiffet afpernatus.

junio; quamvis Moyltes folo refe&us je«

Domum maroris, & luctüs ingredienti Sal-

junio ad Dei colloquinm meruerit admite

vatori folers obviat Martha ; quod facra-

ti ; G Elias jejunio corroboratus in coe-

mento tribuit Chryfologus , ubi eleganter

lum confcenderit : hinc conijciamus quan-

ait: Mulier currit pro murte ,qua cucurrit ad soyp,,

se

te fit praeftantize oratio , quamafflictio im»

morrem ; fefiinat ad veniam , qua feflina-

bre irrigat lachrymarum,

Licét fatea-

vit ad eulpam z ad Redemptorem pium per-

tur Raphadl ,

jejunàffe Tobiam ,

mor-

venit j feduiior pejf/mu quam pravenit. Al-

tuos tumuláíle ; unam tantüm profitetur à

ludit ad ferpentem , qui primam in orbe con-

Íe dele&tam orationem , quia lachrymis ma-

dito foeminam przvenit, quam alliceret , &

didam , Deo obtuliffe

*

LÀ

e

Quaudo orabas

deciperet : cum Eva paradifiacas inter vo«

eum lacbrymis

.

ego obtuli orationem tuam

Domino.

luptates delicijs diflueret, ferpentem au-

Tobo vifa ett prelufiffe Agar ;

divit allicientem , & feducentem j fed cum

quas ille calamitates paffüs eft. à Satana

?

L]

*

ceepit laboribus affligi , erumnis vexari , do-

hzc à viro tulit

?

non tamen filens tacuit ,

Ícd cum fletu oravit , & afflictio rebelli fi«

loribus torqueri , tunc beneficio hujus colly-

rij oculos aperuit , & pios cospit in Deurh

lio fupparem Regibus impetravit cel(itudi-

excitate affectus, eósque ceflu tribulationum

nem

.

)

quin & Angelorum minifterium.

fovete,

Sicut tribulatio Evze non nocuit ,

Quid ni ? an non eft illa Agar, quz ad.

fed eam docuit per pios affectus Deo adhz.

veríus heram intumuerat ? quae Ifmaélem

rere , à quo delicijs diffluens. fedu&ta fe

fortaffis docuerat Ifaaco illudere ? quin &

averterat : ita Lazari praematura mors, do«

illum dcpraväre in domo Abrahami ? cur

müs totius mceror , & affliclio fpiritüs Mar,

nunc cum lachrymis triftis orat ,. & in lu*

thz non nocuerunt, fed eam docuerunt car.

Qu jacet , quz ubi in domo fuit Abrahze

nis refurrectionem , & fpoponderunt fratris,

intumuit, ac rebellavit ? quia nimirum ;

é foetido fepulchro refurrectionem : Chri-

cüm domi degeret , cubavit in pluma , di-

ftus enim in illa moerentis domás afllictio.

vitijs affluxit, ac delicijs difluxit , opimo

ne , veluu in erudito g

ymna(io Martham jbamz.z's uU.

paíta oblonio ; at in deferto exul, angu.

edocuit fe effe refurrectionem.

Ego fum.s

TE

LA -

Tübulatio morum imagiítra pravos aftectus ca&igat,&c. 607

wfurreä?.ia,,ff vita, qui credit in me etiam f

infortunia mihi cbtigerïnt ingrata 5 id ta«

9 oYINNY fuerit, viUtt,

Obttupetcit Chry«

men ex iisdem haufi emolumenti,quod diíci- '

fologus, Chriítum fic retardáffeé fepulchro

plinam me docuerint ; & quze videbantur

Lazarumevocareredivivum ; & cum Mar-

mihi exitio, virtutis fuere exercitio.

Hinc

tha moerenre tot previos miícuiffe fermo-

Chriftus , Beatí qui perfecutionem patiunzur, MAttb. go

SHUN 6

nesait: Qwi ad Lazarum venerat : quid fie

Sed quomodo Beati, qui calumnijs impetvi-

eccupatur in Martba? quid ?. ut autea iffa

tur, conviciis dehoneftantur, fuppliciis af-

in fide furgeret , gua'm: alle refufcitaretur 3a

fliguntur, adverfitatibus opprimuntur? quo«

€Arne.

modo beati f1 miferijs obruuntur, fi angu-

68.

Permifit Chriftus. Martham diutius

ftiis premuntur ; doloribustorquentur 2 Ita

maoereri , diítulitfratrem mortuum ad vitam

eft, ideo beati, quia perinde acaurum in cru,

;

revocare, ut citiüs, ac expeditiüs in. fchola

cibulo, tunc depurantur à fcoria pravorum

tribulationis, ac.moeroris fidem edoceret

affetuum , & virtutis exercitio fplendent

TET

fefürreclionis, Opportuné greffum matu-

nobiliores ; ac monilibus proborum - affe-

ravitad refurrectionem Lazari;- ut citius de

Guum cohoneflantur:. Dei fiquidem teftan-

carnis refurreclione Marthamerudiret; mi-

tur dignitatem , pro quo plura pati non re-

raculum diftulit refufcitati fratris, ut perti-

cufant; ad virtutis enim fafligium adverfa

—

nax,G diuturnior tribulatio Martham di-

eis viam apetiunt 5 & per pios affe&tus, ac

fponeret ad fidem refurrectionis; advería

ardentia defideriaar&tiüs Deo adglutinant:

enim non nocent, fed docent.

Vel rmiracu-

ád expertus David ait : cum confifieret pecca- Pfalusatev,

lum diftulit, ut carnis reiurrectionem,quam

tor adverfum ?5e , ícu cum impiicontra me

verbis Martham docuerat, altiüs imprime»

infurgerent, & opprobrijs, calumniis , perfe-

tet exemplo refufcitati fratris quatriduani :

cutionibus me affligerent : obmutui , bu-

eoccupatur àn Martba ,:ut autea 1fla in fide

wiliatus fumy & füui àbonis : &f dolor sneus

vefurgeret, quäm ille vefufcttaretur 12 carne,

Tenovatus efl * ecce quomodo virtus in cru-

Diitulit fratrem ad vitam reíufcitare, utfo«

cibulo tribulationis perficitur ? quomodo

ror prior ad fidem furgeret refurre&tionis,

humilitas in filentij umbris, & adverfitatum

Voluit ut priàs Martha moerore confecta, &

tenebris fplendet illuflrior? renovatur do-

dolore perculfa oculos lacrymis corrumpee«

lor, quo virtus excolitur uberior? fubdit

1et; utintellecum purgaret. lavacro lacrye

concalait cor ameusa dutra sne z &$4n medäm.

V. 4.

marum, & expeditiüs, ac defcecatiüs crede-

4i0ne fea exarde[cet iguis,

xet verbis edocta, & mox exemplo firman-

Perfecutio fomes eít, quo cocleftis de-

79«

da.

Quid ni,ut Deus Martham in fide con-

fiderij flamma nuttitur, 'Codlum Stephano

firmaret , aerumnarüm delegittempus , quia

non pauperes ab eo pa(li, nec inopes à mi-

adverfa qua acriüs aocent , uberiüs docent,

feriis elevati, fedScribe in eum lapidibus

Si priàüs Lazarum tedivivum vocáffet éfepul-

Íxvientes patefeceruat, | Laurentio non pe.

chro; :miraculum :Martham docuiffet gau«

cunig pauperibus diftributz, fed ferrea cra«

dentem ; & quiatribulatio eít quzin adver-

tes, in qua fubjectoigne affatus fuit, «ur-

fitatum umbris erudit illuftrias; refurre-

rum apparavit zterno triumpho aobilem 2

étionem fratris diitulit, ut afflictio clariüs

Chrifti enim Athleraolympium ftadium naa

fororem edoceret morrentem; dolor refur-

us in pyra;accer(ivit in honorem triumphi

re&lionis fidem :docuit, quam miraculum

etiam ipfa inftramenta fupplicij: nonenim

confirmavit , ne nutaret, fed firmior ftaret.

«oeleftis Salamandra in igne vultum exhore

Martha igitur magifterio doloris edo&ta,ci-

ruit Libithine: noverat fidei; & Chriftianz

tiüs refurrectionem didicit moerens, & affli«

religionis phoenices, nonnifié rogo affuevitfe

ad coleítem immortalitatem evolare; mez

&a, quàm didiciflet gaudens,& £ratri jam re»

divino addidlaj quapropter Chryfologus :

mirum, fi1 vifus eft Laurentius de tortore i-

Qui ad Lazarum wenerat,occupatur ia Mar-

gnetriumpháffe: quia laurus, quamnomine

tba: ut antea ifla in fide vefurgeret, quam

praíeferebat Laurentius , Vulcani fulmina

slle refufcitaretur a2 carne.

Imo afiliclio

non potuitnon illudere, Moy(esetiam cum

non foiüm patientem in aerumnarum gyme

primuüm - cepit invidorum exprobratione

naíio crudit ; verüm etiam ipfam coníoli-

exulare ab aula , ac perfecutionibus afiligis

dat, ac incrementat virtutem, quz fufpicio.

Deum vidit in fpineto fplendentem; ejüsque

ne non caret, fi adverfitate fit. vacua : pro*

etiam vocem audivit é rubo,

Ípera enim virtutem corrumpunt, quam ad-

NNon folàm permittit Deus , juftos d-

71

vería corroborant , ac fovent vegetiorem

vertfitatibus premi ; fed etiam ipfemet tri-

JMarcet fine adver[ario virtus ,. ait Seneca,

bulationes immittit , quó luculentiüs ful-

tunc-apparet quanta fit » quantum valeat,

geant: unde David loquens de viris probis,

pollezique, cum quid pojft , patieutía often-

quos impij perfequuntur, aitz - ££ tradidet bfal, 105

04'

dit.

€0$ in mauus gentium 5 íeu. adveríariorum

69,

"Tunciris difcolor illucefcit gratior,cum

perfequentium ; & quidem Deus eostradi-

minans procella a&éri ferenitatem arripuit,

dit3 quiatribulationes juftorum à Deo mit-

coclum turbavit, Gtcerram vel grandine con.

tuntur, non ad ju(torum exitium ; fed' ad

cuffit,. vel immodicá pluviá obruit, Croefus

virtatisexercitium. INeque improbi debac,

Em

apud Herodotum aiebat: tametfi cafus, &

charentur in . virtutum cultores, ni(i Deus

eoruim

Rrrr j

68$

Dïfïertatïq - XXXI.

eotum Ífzvitiei extraderet :

hinc David,

getes combuffit, fi ventorum impetu do:

Mjdn

P[alm.02, — C uonianz quem tu percuffstis per [ecuti funtz:

mum evertit , filios, & filias ejusdem colla-

"U. 176

€£ fuper dolorem vulnerum meorum . addide-

bentis infepelivit ruinis. — Si'Satan fuit qui

z7unt.

Nunquam adverfarij fuiffent aufi

ignem é ccelo ptacipitavit;: ventum excita-

Davidem vulnerare, fi Deuséum non vulne-

vit, hofles ad irruendum, & rapiendum ia-

ráffet. Crux noftraà Deo eítjà quocunque

ftigavit, domumfolo zquavit, & omnia ipfe

nobis imponatur.

abftulit ; quomodo Job ait :^ :Déminu - abe

fiulit? naeft,aitJobus: Dominta dedit,Do-

725

Idquenos Chriftus edocuit initium fuze

minus Abilulit; quia omnia bona ab inex-

pafäïoni datutus, ut fuo uberiüs nos erudi-

ret exemplo,

Petrus utpote ftrenuus ma»

haufto Divinz Bonitatis fontefcatüriunt, &

giflti fui propugnator ab infultu infolefcen-

in nos derivantur. Quid babes, ait Apofto-

tis militis, ut Chriftum defenderet, gladi-

lus, quod non accepitit , & ücut Dominus des

um nudavit , quo Pontificis fervum . Mal.

dit, a Dominus abftulit ; quia fi noluiffet,

chum nomine atiriculà mutilavit ; fed magi-

nil Satan contra ^ ipfum potuiffet

quód fi

fter difcipulum redarguit, e quia obftaret,

Deus fciens, & volens hanc fecit Satang po-

ne crucem fibi àDeo Patre miffam.| fufcipe-

teítatem irruendi in Jobum, - ejíisque bonà

ret , & calicem biberet fuze paffionis, Joan.

diripiendi ; jam Dominusabítulit, fine cu-

N

Calicem,

'c.:s.?v.m

Mitte gladium tuum invvagimam.

jus voluntate non potuiffet Satau ullumex

ucm dedit mibi pater, nen vis, ut bibam l-

ovibus lanz flocculum rapere: ergo Domi-

Íum ? Quid, quód Chriftus in coele(tem fuum

nus abftulit, qui unico dumtaxat nutu coér-

Patrem fug paffionis derivet calicem ?. &

cere potuiflet Sataniimpetum , ac impedire

nonpotiüs in difcipulum proditorem, qui

ne quidquam in Jobum ageret, & quia íciens,

f&is fubdole falutationis officijs, & ofcu-

& volens non impedivit; Domint abftulitz

lo in vite authoris temperato perniciem, &

ideóque nullaeft affictio , nulla tentatio,

mortem; hofítibus tradidit, quem amicitiz

nullum malum.;:nulla calamitas, qua non

t:fferá falntaverat magiftrum? fiquidem fi-

fit à Dco, ejüsque providentia; ac volun-

tate,

dci fymbolo, amicitiee tefferaabufus;belium

indixit, cum oículum fixit; ad proditoris

Sed fiJob erat vit juftus, & fecun-

75

enim ofculum veluti ad ferale clafficum tota

düm cor Dei, cur tot zrutanis premitur ;

f vefana cohotrs effudit in furias, ac inno-

tot calamitatibus affligitur, tot morbis in-

Lih, à;

centis Servatoris in-capturam,

ficitur, & doloribus torquetur ? Curvirt

i,

Cur igitur calicem fuz paflionis non

probi virtutum culturz addicti, morum

$

dixit fibi à difcipulo proditore propinatum ?

innocentià commendati affliguntur adverfi-

vel

Acib t s

fairo

m

t

nab Ànna, & Caipha, autabiie-

D

tatibus,& impij vitiorum cceno immerfi pro.

rode,

od

Filato, qui fupplicijs,& morte eum

Íperantur voluptatibus ? guare via impto-

damnárunt ?. Preides fuerunt, qui hunc ca-

rum pro[peratur , querit Jeremias . Lene eff

€.1225

licem tunc mifcuerunt, cum militibus Chriz

omnibue ,. qttü pravaricantur.,& impi aguut?

ftum crucifigendum tradiderunt, — Cur igi-

Pierumque impij, vitiis indulgentes divitiis

tur in patrem refundit hauftum calicis, quem

affluunt , delicijs diffluunt, honoribus infi-

ab(inthio, & fellehominesoppleverant 7 ca-

gniuncu;, addignitates promoventur ; &

licem quem dedis mibi pater, vou wis Libam

profperitas iisdem jugiter arridet ; imó &

-M",hï

victeriis graffanturinbello; & orbem fibi

illum ? quafi diceret: hic calix abamantiffi-

ma manu mihi venit pater meus eum mihi

terrarum fubjiciunt, ut olim Babylonii ho.

prcpimvin & nonbibamillum ? Itaefl,nul

minum fceleftiffimi , & Turce Chriftiani

lus hominum quidquam potuiffet in Chri-

nominis hofles infenfiffimi : & plures & po-

fltum , nifi zterni Patris providentia, & fa-

pulo Dei infontes, morum probitate . infi-

ientia id decreviffet ; quapropter ait Chri-

gnes, ftudio virtutum commendati in fervi-

gosn. €, M* (tac;. Sicut axandatum dedit mibi Pater , fic

tutem abripiuntur, miferiis affliguntur, ca-

'U, 3Ie

facio.

lamitatibus, & erumnis premuntur, inopiá

74*

aisquis afflidionum fuarum Deum

laborant, perfecutionibus anguntur, infir-

authorem agnoícit, credit etiam voluiffe

mitatibus abfumuntur, doloribus torquene

Jmþ 1

Deum ab zterno, & velle etiamnum ut ea

tur? fluctuabat in hac quatione etiam Da-

Pfäïm.;'z.

omnia fibi adverfantia patiatur, qu&revera

vid; mei autem peue moti funt. pedes, pene

h (8)a

patitur,ac in erumnmis , in anguftijs fe in

effufi funt greffus meis quia zelavi fuper ini-

ei voluntatem fle&tit; eisque manus puni-

qHuos , pacem peccatorum videus ; ac fi di-

entes ofculatur, quas novit, habiturum przee

ceret, nutate czpi, & parum abfui à lapfu,

miantes. Has Dei manus fuit Jobus exofcu-

harens quafi anceps circa juílitiam , & pro-

latuscum dixit: Dominu dedit, Dominia

videntiam Dei res iniquorum adeo proípe-

rantis.

fit;

abfiulit, fit nomen Domini benediclum., Di-

Unde non mirum fi tanta probo«

ceret quispiam , fi Jobus amplum patrimo-

rum infelicitas , & improborum felicitas ,

nium fuis acceperatà majoribus, fi propria

gentes idolorum cultrices in varios pertra-

induílria opes congeffit, pecora anxit ; &

Xerit errores,

- füopte ingenio plura acquifivit , quomodo

Verüm quód florere fontes finat, &

76,

dicit Dominus dedit ? praterea fi Chaldzi,

premi infontes; id ad Numinis pertinet pro,

videntiam ; quapropter David excuífa omni

& Sabz ipecus omne abegerunt, fi Satan fe«

afita-

Tribulatio morum magiflta pravos affectus ca&?gat &c. 689

Pfalm.36. hzxfitatione; dixitz Noli emulari in »4li.

Quód fi adverfitas virum fortem þro

79.

gnantibus , neque zelaverüs facentes imiqui.

bat, proíperitas hominem prod:t incontftan-

£ACPB.

Mox cauíam innuens fübdit, Quo-

tem, in quafaftum nutrit, & elarionem

niam tanquam feuum velociter arefcent , &

fovet , cut enim fortuna arridet,is plerun-

quemadmodum olera berbarum «ito . deci-

que tumidus fuperbit.

Res esl immquieta fe.

Epiff. 26.

dent; quafi dicat : non te ancipitem teneat

licitas , ait Seneca zpfa fe exagitat , movet -

cerebrum non uno genere z altos 1n aliud ir-

impiorum profperitas, quia fucata eft, fluxa,

caduca, fallax, & inftar virentis graminis

ritat, bos in potentiam , illos dn. luxuriams

mox falce ampuranda, folis zítu exurenda,

bos inflat, 1llos mollit , & totos vefolvit, Sà

ac ficcanda, & in nihilum redigenda Secus

profperitas arrideat, animus inturmefcit j

non fibi imperat, fed improbis famulatur;ac -

Deus viros probos, morum innocentià com-

mendatos , virtutum culturàá illuítres in hac

obíequitur affsctibus; fradverfairruantro-

vita deprimit, quos altiüs evehat in coele-

bur deficit , vires enervantur, pracordia ti^

fti patria; erumnis, & adver(itatibus affli-

more quatiuntur ; & homo totoanimo ca»

dit:: quippe fi aerumnz nos premunt imbe-

git, ut eorum virtus in infirmitate perficia»

, tut : ait D. Auguítinus in fententiis : Deus

cilli íumus; fi profperafaveant fuperbimuss

ONutne 2390

'."

per alos erudit bonos ,. & per temporalem

infauftáà fortuná dejicimur , felici extolli-

mur,

Verüm cum Deus nos tribulatione

potentiam damnatorum exercet difciplinam

diberandorum.

affligit; deicit ut fublevet ; moruficat, ut

77*

IdeoJobum virum probum, ac inno-

vivificet , unde David: ff ambulavero intne- vfalm $7.

Non ad-

centem potentiz Deus tradidit Satanz , -

dio tribulationis, vivificabis me.

nititur David adverfa declinare , nec tribu-

rumnis , infirmitatibus, bonorum jacturá,

. doloribus, ac calamitatibus preffit, ut nitor

lationesa fe expellere: nec Deus permittit

€jus virtutis in caliginofa tribulationum

Davidem adverfitatibus carere; fed ut ube-

Virtus filicem

nocte fplenderet illuftrior.

riores hauriat Ípiritus, finit eum zrumnis

divexari, quó difcant homines, tutiores in

imitatur, non fplendet nifi, percuffa; imó

Íyderis naturam indoit, tunc clarior fplen-

tribulationibus vivere, fi patienter eas toe

det cum tenebris cingitur zrumnarum, cum

lerent,quàm fi à laborum pondere fubleven-

tur: ícité D. Bafilius: Ion dicit tribulatio- g,

caliginibus obruitur calamitatum: fcité Se-

* Isb. de pro-

nes vepelless fed in ipfis etiam me, tribulae

neca, Magnus es vir? fed unde. [cio, fi tibi

i 'Uid' á

fortuna non dat facultatem exbibendae vir

tionibus con(ltutum [ervare , & mortem ex-

Mortificat

zutu? Defcendisli ad. olympta , fed. nemo

pectantem vivificare. poteris.

Deus non necem illaturus , fed vitam-imper-

prater tez villoriam non babes , olymp.cam

coronam babes, — Non gratulor tanquam vi.

titurus, aitenim: ego occidam, && ego vrve.

vo forti, fed tanquam «on[ulatum , pratu-

re faciam.

Sed quomodo occifus vivet ?

fámve Adepro. lNon profpeta, led advería

quia inter aerumnas , ac labores deftimatur

morti; & Deus tunc meliori vita dignum

virtutem probant, fobi patientia nunquam

fplendoit clarior , quàm cum Satan pleno

efficit, quem calamitas premit.

Mala non

«alamitatum armatus agminc in eum irruit.

funt quz vulgus in mundo putat mala effe ;

nonnif! perfonata funt mala, quibus fi lar-

- gob d. v. . Con[ider afli [eruum meum Job , quód uon fit

vam detrahas patientiz tolerantià , germana

ei fimilis in terra , bomo fimplex , & recius,

ac tivoens Deum.

Tange cunéla qua poff-.

bona effe deprehendes; cum non mortem

det, nifi n faciem benedixerizt tibi,

Quia

inferant, fed vitam impetrent: mala judi«

cantur, que nobis funt advería, cum tamen

fuit Jobus vir probus , ftudio virtutis infi-

viro patienti non noceanr, fed eum. doceant

gnis, extraditus fuit cacodoemonis facultatt

vexandus, ut ejus virtus clarior illucefce-

pet exercitia virtutum , per pios affe&lus vi-

-

Yet; &ob id fortaffis anre probatee virtutis

t€ , feuDeo adherefcere ; qui cum nulli

teftimonium bomo duntaxat vocatus fuit; &

poffit effe errori obnoxius inrerum delectu,

adverfa immittit fuisdilectis , quos poliat,

polt cum doemone conflictum, ac toleratas

223

rümnas vfr dicitur ; etenim dicitur, bomo

perficiagin officina tribulationum, é qua pu-

Incap.Y.v.8. *

tiores , ac nitidiores exiliunt,

fmplex, & rectu ;

& poltea habetur, Num-

]

Non funt mala, qu& ab optimo in nos

ï; CAp.2.U.3«

quid confiderafii feruum. meum gob , quàd

9*

non fit e: fimilif'in terra vir fimplex, quem

derivant, nosenim vel bonos faciunt;fi non

inveniant; vel- meliores fi inveniant: non:

adverfitas fortem probaverat , virtus virum

nifiiniqué creduntor mala, que ex Chrift

edixit; mafcula enim virtus eft, quam ly:

-oraculo fünt perennium bonorum funda-

dius przdurus tribulationum probat. Ele-

anter Tertullianus exclamat : o feliezf?-

menta, quibus vita zeterna nititur; & que

p Hientia 44. m illum, quem non abatli greges , non

proptetea Chritus infe ipfo confervavit, cui

alimentum fuerunt labores, delicie crucia-

ille in pecore divitie, filij uno ruima . impetu

tus, folatia zrumnz , veftitus paupertas;

adempti, non spfius denique corporis in vul-

nere cruciatus à patientia , ( fide Domtno

gloria humilitas, honor opprobrium , gau-

dium moerot, voluptates injurie : hac funt

deditá ) exclufit ! Quem Diabolus zotis viri-

qua ad gradum veluti divinitatis nos eveh«

Dis fruflrà cacidit. Nec enim à ve[etiu Dei tot

doloribus avocatu ilie efl fed cen[lituit ne-

unt., ad faftigium Chriftiang - perfecticis

nos manuduqunt,

Inchoaturus Cnri(tus

b5 exemp(um, & teitimonium,

f

qua»

$

620

Difieraio XXXl,

quadragintadiale jejunium. ducitur in defer-

faliens in montibus » tranfiliens colles : vifi

tum locum, ab hominum frequentia fejun-

funt montes exultáffe domicilio fponfi ; &

Matih.4,

&um à fpiritu; & quidem ut rentetur. Zune

vallesabundáffe frumenti copià; cum fponfa

*9, I«

gJESUS duclus ef in. defertum à fpiritu , ut

ob fui fpon( abfentiam in lu&tu jaceret,moe,

tentaretur 4 - Diabolo,

Divinus Spiritus

rore confeda: fed quia triflabatur fponía

Chriftum ducebat ad preces fundendas, ad

ab ea non abfuit fponfus, & qui credebatur

colloquia cum zterno fuo Patre mifcenda ,

colles traníilire, & montium juga inícen-

ad conciones habendas populo, ad miracula

dere fuam afpiciebat fponfam anguftiis pref-

Cd",. tl

perpetranda; verüm f[ingulariter dicitur à

fam,& tribulationibus affliclam: En ipfe flat

Ípiritu duci, uttentetur à Diabolo ; quid in

pofl parietem noffrum. refpiciens per fene-

—

'

hoc duéctulatet myíterij? ni(i ut inde difca?

féras , pro[piciens per cancellos : Íponfa,quae

mus, homines Deo chariffimos ad crucem,

judicaverat dilectum fuum per montes dee

ad tentationem , velut velatis oculis duci.

currere, vix duabus expeditis periodis, Íe

Etenim etiam filius Deiad certaminis locum

ipíam retraCtans , affirmat, ftare poft parie-

ducitur, ut irapugnetur.

Non elt igitur

tem, & fpeclare per cancellos,

'T ametfi

cacodzmon;qui crucem nobis offert deferen-

ut gigas exultáffet ad abfolvendam viam ;

dam, fed Deus ut mediante cruce patienter

non tamen tam brevi tempore tantum po«

delata per rectas falutisfemitas nos ducat;

tuiffet itineris conficere : ergo ad cancelios

ipfe deicit, ut fublevet; affligit ut confole«

fpenfus excubavit,cum à fponfa meerore conea

tur; vulnetat ut fanet ;; abeft ut proximiüs

fecta credebatur montes conícendere, col«

adíit.

les tranfilire, ac longiüs abeffe: non long&

$0.

Flavefcentes :fc;getes zítuante fole fícca

abfuit cum crederetur abeffe ; neque aberrat

in atea bacillis Gedeon flagellabat, cum ap-

à cubiculo diledz , qui credebatur fponfus

patuit illi Angelusaffiftens, levánsque labo-

procul in montibus errare: quia ut ait Da-

Pl!'.ld-;g.v.

Sudie. e 6

res, dixit : Dornus tecum virorum fortiffr-

i9e

f05 12,

vid, Juxta ef. Dominus bis qui tribulato

7;e,cui Gedeon : obfecro ms Domine. fí. Do-

f*nt corde : nimirum tribulationis zílus

7minus nobifcum efl , quomode apprebende-

fuggerit nobis,quamlongiffimé Deum à no-

ruut nos bac omnia 2 * Ubi funt msralilia e-

ftro corde exerrare 3 cum tamen unà cum

j'«» que narraverumt patres nofiri . Nunc

tribulatione tunc adíit afflicto , cujus tole-

ldeo con-

Autem dereliqut nos IDominus.

rantig , ac patientig fit ÍpeCtator , proípie

queritur Gedeon, ut à Deo defertus; quia id

ciens per cancellos, feu foramina calamitae

temporis Hebrai à Madianitis mifere oppri-

tum; ut arumnosexcutiat, adverfitates abi»

mebautur; & quiautrinque erant anguítiee,

gát, & animum marore obnubilatum íere-

urgebant adverfitares, affligebant tribula-

net , ac foletur,

Audi quid [acer fponfüs

GADI. £. 3.

tiones, fe putabant Hebrzi ope divina defti-

loquatur íponfe ? canceliis: F» diefus

tutos , & arbiirabantur. Deum longiüs ab

meus loquitur mibi : [urge, propera amica,

ipüs abfuiffe: hinc Gedeon Angelum redar-

mea;, columba mea , formo[A mea , & veni,

guit conlolantem , & Dei przlentiam affe.

jam byems tranfit.

Tam vicinus eft dilee

rentem ; $i Dominns nobifcum esi, quomoda

étus [poníz ,. ut familiares cum eo mifcere

apprehenderunt nos baec omnia? ex Dei pra-

fermones valeat; cancelli, vocem non im-

Íeniia, & affitenia non potuit Gedeonin-

pedientes audiri, interponuntur inter fpone

ferre tribulationem ullam ;. quia argumen-

Ífum , & fponfam; & ubivox auditur fponfi;

tabatur juxta mundi philofophiam, qua ex

qua in hyeme rigebant perfecutionis, flo-

principum |favore nonni(i profpera infert ;

rent in vere amoris ; poft hyemem flores

quafi zque. calamitates, ac que& ad. votum

erumpunt é gemmis; quia é gelida hyeme

contingunt non eífent à Deo: Angelus igi-

tribulationum prodeunt vernantes . folatio-

tur hanc veritatem docturus Gedeonem fub-

rum flores ; quibus cxleftis fponfus coroe

junxit: vade in fortitudine tua , $ liberabás

nat, quos diligit. — Hac eft ejus'confuetu-

lfrael de manu Madian; quafi diceret ; ícias,

do, ut quos impensé amat ,* igne tribula»

Deum neutiquam à populo. fuo receffiffe,

tionum purget , ac majoribus cumulet be.

quamvis in ipfum adverfarios . immiferit :

neficiis: neque cenfenda fünt mala, qua ad

hoites in nos excitat, ut virtusnoftra fplen-

fummum bonum perducunt ; imó & in (e

deat illuftrior ; non enim fine. conflictu le-«

probavit, ac nobis commendavit

, qqi

guntur vi&lrices palma , nec ullus inftitui-

fummum eít bonum,

tur triumphus fine previo labore : nifi terra

proícindatur aratro, difcerpatur raílro ,

madeat pluviis , qua fuo fufceperat in fi«

nu femina non fovet , nec multiplicata re«

?

Ílituit.

$1,

. ( i&

Non abeft igitur Deus,cüm permit

ltït

nos adveríitatibus divexari; fed nos excolit,

ut überiores virtutum fructus demus. Etiam

€Antuc n

à fponía in facro epithalamio videbatur lon-

giüs abefle (acer fponíus ; Ecce iffe. venit

$. IX,

LY

Tribulauo morum magïü;ä pravos Affectus caftigat &c. 691-

5 pX

dares ?- quód fi ipfe fuis manibus crucem

humeris tuis imponeret , auderes tu eam

Hi Chriflum. fequuntur. ejtsque

teípuere? non ne ambas extenderesmanus;

quibus tam pretiofum pignus. ampleclere-

vejlizia affequuntur, qui pravos omnes

coercentes affetlus pié urount ,. &5 adver[a

ris? nonne labia fubmitteres, ut per. cre-

bra ofcula tuum in crucem Chrifli amcrem

quaque patienter tolerant, atque [acva

teílareris? nonne humeros inclinares, ut ce-

pacseniass. Cbrisii lspfana vev

1

TEBEMP.,

leriàs eam fuíciperes, ac geítares? iméhoc

unum tibi votum effet, non tantüm Chriilt

[35;

Us nos ängunt, & acriüs tangunt, cu-

«rucem baiulare , verüm & pro Chrifto in

jusmodi íunt paupertas, labor, hu-

«rucemori, Quid ni hanc crucem tibi Chri-

Q

militas colerantia, ignominia, quid

ftus exhibet , cum adverfitates te premunt,

fpirant divini; quippe attactu rei divinze

€alamitates affligunt, tribulationes undique

gravant; has f1 equo animo, f1 adamantina

quamdam contraxerunt divinitatis fpeciem;

cujus propterea fuperítites. funt veluti re«

patientia toleraveris ; crucem tibi à Chri-

liquie-

Quód fi monumenta virorum il-

Íto exhibitam geftibis , f1 non humeris cor-

luitrium venerantur etiàám non illuftres; &

poris, aifectu tamen animi; &hoc eltcru-

fanctorum reliquias, & imagines veneramur

cem baiulare, &Chriftum fequi; hi dicun-

non fancli? qua in ceníü collocamus malo-

tur crucem ferre, & Chriftum (equi, ejüs-

que vefligia calcare, -qui pravos omnes co»

tum , ut paupertas, patientia, fubjectio, tor-

menta, -dolores, vulnera, cruciatus, reliquize

€rcentesaffecdtus.pié vivunt , & perfecutio-

funt Chriíti , & facra pignora minime à

nes, ac adverfitates patienter tolerant, D.

A Timethb,

£.2 w i12,

Chriitiano rejicienda, fed àdmittenda; non

Paulus ait : Ownes qui volunt p:ä vrvere m

'!'*i $V9

contemptui , fed honort habenda.

Quod

Chrisflo 7 ESll perfecutsonem patsentur.

fi corporum colimus .reliquias, non eit cut

Tunc Hebrei JEgyptios habuere pet-

,83,

fecutores., cum libertate à Deo donati ad

eas negligamus :animorum ; 1 reverentes

inftrumenta ofculamur fuppliciorum , qui-

terram promiffionis duce Moyfe iter.| infti-

bus paífi funt martyres; cur ea defpicimus;

tuerunt.

Non dixit Rex Pharao; Perfe-

Exodi £, 1 $*

"W. 9.

quz ipie fanctusfanctorum con(ecravit, G

quar, &5 comprebendam quando vidit He-

brzeos fuis in ditionibus luto merfos, ac va-

propter quem palfi iunt marryres ?. Quéd

í1 corporum reliquie funt offs, & offium

riis preffos laboribus; fed cum in fugam

cinerés; lipfana aniniorum funt virtutes , ac

effutos afpexit. -Hoc idem cum hominibus

agit tartareus hoftis;: quos videt vitiorum

eatündem exempla. Quid ni, non folüm

corpotis, verüm etiam qua nobilior eft, ani»

luto merfos vix ulla in ipfos arma movet:

NT

m Chriti reliquias habemus, eu. virtutes

«um veró fugam querunt per veram refi-

pifcentiam, & à vitiorum luto emergunt 3

heroicas; quas propterea necefle eft-plari-

mi pentemus , nobi(cum in (alutis fubfidium

tunc hoflilibusincurfionibusnititur eos pere

Immitiit Deus tribula«

jogiter eircumferamüs: funt hujusmodi re.

fequi , ac terrere.

tiones, & tempeflates , ut ad portüs nos

liquiz pravorum omnium noftrorum affe-

€&uum amuletum przftantiffimum j &gri-

ducat malaciam : quin cceelum ipfum contra

tudinum omnium falubris panacea,-. -Hiec

eluvionem inubium nos communit agglo-

meratione ; Cumque obduxero nubibus «g. G9v

fi (zria mente volueremus , flexo genu ma-

nus eXóícularemur paupertatis, pectusno-

dum , apparebit Arcus meus ia subióus. Et

ftrum arumnis, ac tribalationibus ulcro ex.

vecordabor federis snei vohifcum.

Quid

hiberemus; humeros noíltos crucicóntéecra-

portendi'five nubilo, five arcu poterat ?

Temus,

Quod (i procumbentes, & in ób-

quam.vel-fulmen é nube excuífum 5 . vel te-

fequia proni erucem adoramus, eó quia fue-

lum ab arcu-emiffum ?. & tamen non lagit-

rit Chriítus in ea paffüs, eur & iplum páti,

tam arcus:eiaculatur , fed pacis oículum

ipíos crüciatus, vulnera ctuenia, [pineum

figit; non fulmen in nubis cuditur officina,

fertum afflictionum, qua animum pungunt

Ted difcolor ,::& arridens pingitur Iris: fau-

non lubeates: ampleCtimiür 2 non lecántes

fla omnia. prodeunt & procella:' non igirur

fuícipimus ? Si Chriftus füb crucis ponde-

mirum' fi é tempeílate tribulationum ma«

re fatifcens, montisque GOlgothæi fubieus

laciam hauriamus. coníolationum,

Credi-

faftigium; jam pluries ob trabis pre(luram,

diffes à Jofepho contrufis nubibus agglome-

ratam in í(accum tempellatem in fuos fratres,

pondusque ingens in terram lapfus tibi in

hoc cruento itinere obviaret, ac fupplicibus

cum eos füblati fcyphi reos fevero redargue-

eblandiretur verbis, ut. velles fuccolando

retfupercilio ; puráfíes fcyphum catenas fe-

vicarios fupponere tanto oneri humeros,

cum, & compedes traxifle; Qui furatus eff

ac laboris partem fubire : nüm auderes id

fiyphbum ipfe fít feruus meus: & quamvis tra-

Chrifto petenti, & pro te fatifcenti dene-

tres gemebundi propriam obteítarentur in.

gare? An noa ommi te cenferes dignum

nocentiam , veniam expofcerent; Jofeph ta-

Íupplicio , fi opem tuam Chriíto opus ha-

men nec precibus flectebatur ; nec lacrymis

benti inficiari praefumeres? Annon nequio-

molliebatur,

Séd cüm procellatonitru mi.

rum omnium te crederes nequiffimum , fi

narum fulmini poenarum videretur praelu-

tetrorem incutere, iris delineaba«

Chriíto pro te lanienam patiend repulíam

dere $ 4c

Verani de Affeétsbus Tom, I.

$s sS$

tur

692

Dïffertatïo XXXL .

tüf in turbice; & übï fervitutem metue-

rum: QQueis pater fdnaifz'awit: Plerique »enrto,

ruat, inde fratrem receperunt; qugz tetra

quarunt , quznam fit hac Chrifli fanéti, v55

fuerat tempeftas fraternos ferenavit animos:

catio 5 num à perfona Verbi divini in natu-

nen furtum, fed charitas. in tritico latuit ;

ram redundet humanam Chrifli ? an. po.

tiüs à fontali origine | gratize fantlificantis

fcypho recondito in annona non mortis ve-

nenum Jofeph fuis propinavit fratribus, fed

fcaturiat ? tametfi. his omnibns fanclitatis

vitz lac.

Amorisnon odij inf(trumenta fue-

generibus fuerit Chriftus. perfe&titfimé ini

runt fcyphus, & frumentum ; bina. fcilicet

fignitus; adhuc tamen alia fpecialis in Chri-

vitze fulcimenta, convivium Ípondent, non

fto (an&titas fplenduit , qua à fua paffione,

fupplicinm ; vitz augmentum , non mortis

fuise vulneribus foras emicuit , ut explicat

argum entum.

T neophylactusin Joan. 10. inquiens: |Quem

Sed cur Jofeph fratres faltem non re-

Pater Santitficavit : fantiificauit. eum, boc

$4.,

darguerit? eà quia necem ei inferre adnixi

esi, [auxtt [acrificari promundo : zerumne

fuerint , in cifternam ficcam eum demife-

qu.s Chriftus toleravit ; dolores quos fen-

zint fame, & fiti perimendum; & tandem

lt ; perfecutiones, quas fuflinuit; oppro-

mercatoribus venum dederint , ut extetis

bria,quz devoravit; ípinea ferta, vetbera,

duro famulitio inferviret ? quia nimirum

& vülnera , quz paffus fuit, Chrifli fuere

ttibulatio.omnem obliteraverat injuriarum

fanctificatio ? & licét pluribus alijs effet ti-

fibi ilatarum memoriam : perinde ac. au-

tulis fanctus $ hac tamen fpeciali fanclita-

ram in crucibulo fcoriam exuit ; etiam tri-

te, quam dolorum acerbitas ingeffit, ma-

bulatio quidquid in homine eíl vitij delet ,

ximé deleclatus, . dolores, & vuluera , ac

ac prorfus extinguit : imà eft affliciio pree-

eliqua. cruciamenta, perinde ac quzdam

monilia aurca, && gemmea amavit, qui«

propera dcliétorum venia,fanctimoniz preee

agium , & diffimulata felicitas, ut innuit

bus ornaretur ; imó & fpeciali etiam qua-

D. Zeno Veronenfis , ubi de zrumnofo Jobo

dam donaretur in. erumnis beatitate, quo-

Serni. dà

dam in preffuris folatios in acerbitate do-

ait: Jb felicitatis prifliue flatum diffma-

astient,

laundo non perdidit , [ed mutavit * hoc elt,

lorum lenimento 5 in vulnerum inflictione

CR

Tobi calamitas, non amiffio,fed diffimulatio

gaudio; G in necis perpeffione felicitate ;

felicitatis fuit.

Non íolàm Deus profpe-

quia calamitas, patienter tolerata, quaedam

fitatibus homines beat; verüm & calamitati-

eít anticipatz beatitudinis praeguílatio ; vel

bus illos felicitat,

Jobi virtus nullibi fplen-

faltem certum beatitudinis obtinenda pra-

duit illuftrior, quàm in fterquilinio, tunc de-

flagium ; eleganrer Zeno Veronen(íis : C/a- Se;.,,,c d

facatior;ac purior enituit; hinc diris vexatus

mat de profundis ,. €8 Paulus obrutus cala. geova.

calamitatibus,nunquam erumnis fatur aiebat:

mitatibus beatia ,. cum pro uomine Domini

EJQ'FD,?Q

latrones $n itineribus , lairones in. civitati-

Et qui capit. ipfe me centerat, G poítea fub-

jungit.

Hac mibi fit confolatio , ut affis-

bus patiatur 5 cum à Judeis virgis ter ce-

fus, naufragio trine diluitur , cum $n/an£

ens sne dolore, uou parcat : in erumnarum

populi furibunda tempeflate lapideis 4mbri-

pelago procellà exagitatus dolorum , ac la-

borum, non fluctuavit impatiens; fed ac-

bus feliciter. grandinatur ; vocat calamitas

cerfità animi lztantis malaciá serumnis,per-

LÀ

tes beatas , & felices lapidum grandinatio-

inde ac vernantibus rofis delectabatur

LJ

nes5 quia erumna ,. t adveríitates, quae

quamvis fpinis circumfeptus; adhuc tam avi«

calamitates fecum trahunt; ad beatitatem

ducunt,& ad eternam manuducunt felicita-

Ai h

d& perfeverantiam fitivit laborum , ut fe

' 4).3.

confolati, imó & beari zerumnarum diu-

tem, Hinc Chriftusquiapud Joan. munere

€ Ib.v.tl.

turnitare exiftimaverit ;; & id enixim opta-

fungitur boni Paítoris: Ego fwm Paffor ba-

", fuum gregem non deliciis inter vireta

vit, ut DEUS non parceret doloribus in-

fligendis, crumnisque augendis ; & inde

delinivit , non inter flores ei pafcua exhis

parceret peccatis, que. arummae patienter

buit 5 fed intet. lupos prazda inhiantes pe-

toleratz obliterant : quia ut fcite T'ertul-

ricula, perfecutiones ,' erumnas . appara-

ziä. de PuD

lianus : Omne delifium , aut. venia expun-

vit, Ecce ego míétto vos (icut oUes in mé- Matrh, fo,

iififiü.

gi: , 4ut pona .

venia ex casligattone ;

dio Luporum , oves fimplices, innocenter v.16-

gna ex damnattone.

Vocat veniam de-

ballantes inter Jupos mittit crudeliter vo-

licti caftigationem delinquentis ; quia aflli-

rantes ; inermes agnos luporum. famelico

&io veluti poenitentíe amula, quadam eft

denti exhibet | difcerpendos. , vorandos ;

quomodo igitur bonum fe fatetur pafto«

anticipata noxarum venia ; tribulatio enim

remittit deli&tum, quod delectatio admittit;

rem ? .Ego fum Paflor bonus: bonus Pa-

Strm'h;

& zrumna expungunt quod delicie contra-

ftor dies, nodlésque excubat , nc lupi in

xerant,

gregem irruant; & fiirrnunt , alacer pro»

97*

Imó non folàm tribulatio noxas delet,

prio periculo . redimit ovium difcrimen.

quas delectatio contrahit; fed etiam fandti-

Non is bonus Pailor , qui fuas lupis expo-

U&. di PA

tatem fuggerit, quam patientia ingerit ;

nit Oves ;

noceant,

fed qui lupos arcet ne, gregi

Üitptis t

adeoüt quem zrummnz excruciant, hunc

86,

fan&itas oruet ; meque fanctitas Chrifti

Sed ea eft perfecutioais :profpericas ,

ut tuncfecuriüs tutetur , cüm pericula fre«

fplenduit clatior » quàm in rubo 2rumna.

quentiüs

/

[

E

4

: Tribulatio morum magi(tra pravos affecus caflipat &c. .€93

lt

quentiüs imminent; tunc incolumitati con-

vincti, dedecore contumeliofi, & ad omnia

Íulat , cüm hofles ferociunt truculentiàs;

fzevitiei cruciamenta de(linari, ait: Prozuci-

tunc falutem conferat , cum lanienam appa-

tur Martyr ad experimentum felicitatis, ad

—

rat: pafcit Chriftus oves fuas periculis; fá-

ipíum. devina. fedis afcenfum.

87.

ginat gregem fuum pcrfecutionibus , Cingit

Non mundi larvate deliciz , non fen.

erumnis, premit adverfitatibus, obruit ca-

fuum fucat& voluptates; fed corporis tole«

lamitatibus, affligit tribulationibus, ut no-

ratz paíffiones , fed calamiratum coacerva-

Xas eXcutiat, pravos affectus co&rceat, pro-

t preflure experimentum exhibent felici-

bos excitet, virtutem foveat, & fan&titatem

taüis. — Qui fzevioribus pro Chriíto fuppli-

coronet ; ovis Chrifti fuit D.Paulus, fed hunc

ciis lubens de(linatur , experimentum fufci-

nulla adverfitas (regit , nulla procella mer-

pit felicitatis, & coeleftis gloriz fublimem

fit, nulla perfecutio perdidit : quia ut appo-

aufpicatur afcenfum ; quia quó martyr plu.

fité ait D.Gregorius Papa in Moral. 4Zver.

ribus frangitur vulneribus ; €ó uberiüs e«

.

fitas. qua bonu votis, aut viria objicitur, pro«

jus confulitur. integritari

D)

quó copiofiore -

batio virtutis eil , mon indicium reprobatioe

madet fanguine, eó nobiliore veítitur pur-

i.

Quis enim ne[ciat, quam | pro[perum

purà ; fi ryrannico ictus ferro cadit, utho-

ftia mactata ; de hofle. triumphans furgit

fvtts quod Beatus Paulus e/Apoflolus pradica-

turus ad Italiam veniebat 5 6 tamen veniens

victor, G altior evehitur ad caleíte capi-

naufragium pertuli : fed tamen cordis ftutii.

tolium ; quia non martyr in martyrio pe- .

rimitur ; fed fides in martyrum corpcribus

bus integer fietit ? erumnis premi potuit non

perimis quin calamitas non moerorem ani-

veluti feraciore in tellure fuppliciorum ine

ii tortorem accerfivit; fed virtuslatitiam

ftrumentis excolitur , ut fanguineis rigata

fovit cordis inflauratricem , & miferiarum

pluviis vegetior floreat ; G illuflrior cre«

expultricem; viris ftudio virtutum addiciis

Ícat : nam fi martyr crüciatuum felicitate

agnatum contexitur gaudium , quod nullà

gloriatur, fides Chriítiana ineruente pere

ruinpitur causá, nullà abigitur fortuná, nul-

fecutionis procellà latatur. lauresta; neque

láque obruitur procelláà ; .vir enim quem

anhelz tribulationes ,' anxiz. calamiiates ,

virtus ornat , nunquam ab animi dejicitur

zerumnofi dolores ei funt exitio, ífed vir-

ferenitate, femper tranquilluseft, ac hila-

tuüds exercitio , quaproptet aiebat Apofto-

lus Gloriamur in tribulationibus z. quia ficut

vris; quia ejus letitia non ex alieno pendet ;

nec favorem hominum expé&lat, nec no-

hilaris illa Arabiz lacryma thus fragran-

ffh Il

vercantis fortunz minas timer; innata, vel

tiam fuam non exetit , nifi cum flagrat,

'v' ,

faltem agnata eft iili,quia jugiter duratura ;

fuam non prodit virturemnificum igne tor-

in eo naícitur parturientis ; ac obftetrican-

quetur; ita quidquid in viris fanétis redoe

let virtutis in tribulationibus innotefcit

.

*

tis grarize beneficio, adolefcit, & nunquam

immoritur: quidquid ei obtingit five ex«

eft virtus veluti fydus, quod nocle tantüm

trinfecüs ab hoíiis violentia , five intrinfe-

fplendet , & die latet; f1 dies profperitatis

cus à pravitate naturz fortiter propellit, fi

atrideat vix fuos virtus nitores delegat ,

quos ingruenie noclis tribulatione pleno

noxam fuggerit ; fin veró dolorem ingerit

fortiter fuftinet; non enim urgenribus ca-

agmine difundit.

Viris Chriftianis, qui

lamitatibus animum defpondet , nec triita-

cum Apofítolo gloriantur in tribulationibus,

advería non obfíunt, fed profunt 5 fciunt

tur erumnuis, nec proílratur adveríis; fed

d Rotn, ss

ftat eloriofior : ait Apoltolus: Gloriamur

enim tcriturari gtanum ut reponatur in hote

f U.39^

l OUWIO

in tribulationibus : nonenim anxiz calami-

reo ; feccari& quadrari lapides,utcollocene

tates, nec zrumnoíe miferie, nec feve

tur in templo; moveri turbinem, ut Elias

erfecutiones in Chrifti Achletis moerorem

rapiatur in coelum,

gt.

ullum follicitant , nec lacrymas cient; fed

Viris virtutum addiclis ftudio non funt

ferenati animi latitiam excitant, G beatam

serumna detrimento , fed glorize incremene

in ccelis gloriam negotiantur, ut innuit Ter-

to; duplicantur, non amittuntur, qua ca«

tullianus lib.de Patien.c, 1 3.ubi vocat tribu-

lamitatum procella viro rapit patienti. in

ub

Debacchata in Huffeum

l6

l;

lationem negotiationem patientia, inquieüs?

tribulationibus,

principem fuerat adver(itatum tempeftas ,

Qu igitur negotiarto patientia im corpore ?

eit autem hzc patientiz negotiatio , quà

qua cum armentis, pecoribus, & bonis que

per toleratas patienter in corpore paffiones

poífederat, filios etiam , & filias demerfit

in ruentis domüs naufragio ; fed. tandem

animi emitur beatitudo ; idque caufz, cur

Sergu 4 gov, D. iZeno Veronen(is vocaverit &eatas cala-

defzviit procella calamitatum ; & bona quae

mitates , G milerias dixerit felieiter gran-

adverfitatum fluctibus cbruta perierant,

dinari; quia calamitates , && zerumnz pa-

leta exorta tranquillitate duplicata , auctóe

tienter toleratz verze obftetricantur felici.

que fcenore emeríerunt; Er addidir Domi« 5 4259

LibhdePa. tati; unde Tertullianus, loquens de Chri-

nu omnia quacunque fuerant ob duplicia. 1o.

zientinc.is, dti. Achleris, fanctisque martyribus, cum ad

Auxerunt calamitates Jobo armenta, greges;

pecota, agros, cenfum, & gloriam: filios

fupplicium traherentur é carceribus educli,

veró non duplicárunt , fed tantumdem . re-

f

pedore (qualidi , macie titubantes , viribus

deficienres, inedia flaccidi, fonanti compede

ftituerunt , quot abftulerant; totenim poft

3s.98 2

oritam

Verani de Affeitibus ïom. l,

694

Differtatio XXYXI.

ortam malaciam Job filios. fufcepit, quot

patientize non fuftinere exercitium 5 quia

naufragos in procella calamitatum perdides

fat , fed cur cumreliqua bona fuerint Jobo

perinde eft ac refpuere medelam cum sgri.

tudo ingravefcit ; patientiz qui. affuefcit

duplicata, feu au&o fcenore reftituta, e-

ab omnibus facilé fe malis expedit , quae

tiam amifla foboles non excreverit ad ube-

patitur,

rtiorem nümerum ? ne (cilicec in. fillorum

-

incremento, virtus decre(ceret patris, cujus

j. XX.

patientia in fobolis orbitate , in funerum

umbris fplenderet illuftrior; huc acceríen-

Malis omnibus curandis mullunua

Lib. de Pati

dus Tertullianus; Jebus , que amtferat re-

CIlexipharmacum Aptius ada.s.

€91A C.14,

duplicata poffedit.

Et fi filios quogue re-

27AHMÍ1A20 ])atiewæ eXxer-

f'itui voluiffet , pater iterum vocaretur; fed

D

€£110,

imaluit $n illo die vedds fibi tantum gaudg,

$9.

Suflinuit eam. woluntartam orbitatem , ue

'Ot funt 'calamitates ; quibus efthomo

fine aliqua patientia viveret.

Amiífa bo«

obnoxius , ut ipse videantur homi«

na aucto foenore Job recuperat, fed ulrró

ni dominari,fi patientiz clypeo non

recufat redivivam charz fobolis reílzura.

didicerit eas retundere - calamizaters: ait De. In

tionem, ne patientie exercitia fibi prxri«

Epos

metrius, bominibus imiperant ; 64 non bo-

peret ; maluit carere prolis inftauratione ,

vines calamitatibus ,. quia pra(idio defti-

quàm virtutis exercitatione ; ?eógse ma-

tüti patientize , iisdem cedunt , à quibus

Iuit in illo die redi fibi tantàtm gaudj, Lu-

ceeduntur.

Qui veró ftudio affuevére vir-.

-

gubris filiorum orbitas gaudium Jobo in-

tütum palmam de omnibus retulerunt glo-

crementaverat , quia exercitium fuppedita«

riofi; id praítiterunt in Ecclefia Chrifti

verat patientia.

Funeíta filiorum funera

pugiles, SS, Martyres, qui adamantiná lo-

paternum animum moerore opplebant, Jobi

ricati patientiá gloriofiores de armata ty-

viícera diré torquebant ; & ne hac careret

rannide reportárunt, licet inermes , tri-

tribulatione, quàá virtus exculta floreret

umphos; hi enim cruciatus delicias putá»

vegetior, moluit fibi filios reftitui , qui-

runt, martyria victorias, cruces, & patibue

bus maluit deítitui , ne patientiá orbatus

la currus triumphis onuftos ; & mortem vi«

"Viveret.

O arcanum tribulationis Sacra-

tam, cujus ortus nulli ampliüs fit occa(ui

mentum ! merum eí(t mundi calamitas a*

obnoxius, & hanc enaóti fuerunt in lacry-

nigma , id minus fignificat; quod magis

mis, quibus madebant; opprobriis, qui-

videtur indicare ; fenium torquet , & menti

bus infe&tabantur ; contemptu bonorum ,

^

eblanditur; fpondetcruciatus, & gaudia

qua à fe rejecetant ; calamitatibus , per

elargitur ; intimat angores , contumelias ,

quas opprimebantur; erumnis, quibus af-

dolores; & fpargit delicias ; fpirat blandi-

fligebantur ; ínequuleo fufpenfi, virgis czefi,

menta, fovet gaudia: haceít znigma-

admocs facibus exufti ; adeout manus at-

tica tribulationis felicitas , extrinfecus a.

derent, pellis corrugaretur , adeps liquefece-

vara eít gaudij ; ctüim intus folidioris glo-

ret, caro difflueret , venz contraherentur,

rie É dives incremento , quapropter aie,

& fanguis ex confumptis membrisforas ex-

:dd RUW.S é

bat Apoftolus : Glorzamur in tribulationibus

eurreret. — Quis Chrifti difcipulis,& primis

quia hz patientiam. fovent horhini neceffa-

naícentis Ecclefiz magiflris minerval eternz

fiam ad redundendas adverfitates, ne feriant,

gloriz folvit , quàm tribulatio, perfecutio,

fed tantüm virtutem exerceant :

ficut ni-

iupplicium , & mors ipía viclenter . illata ?

hil eít homini familiariüs , quàm pati; ita

Ad hanc Paulus aditum fibi referavit cum

nil magis neceflarium , quàm patientia ;

fub nudato gladio caput , non ànimum in«

hzc pretanuffimum eft alexipharmacum ,

flexit; Jacobus fufte concuffus; Simon fer-

n

quo vulnera à novercante fortuna nobis in-

1à diffectus; Matthaus fecuri dififfus; Bar.

fli&a curantur ; impenetrabile fcutum, quó

tholomaus pelle detraétà ; Thomas haftá

tela adveríitatum retunduntur; & amule,

transfixus3 Andreas cruce infixus; & alij

tum contra erumnas omnes, ne quidquam

alijs fuppliciorum generibus ad zterna per-

inferant nocumenti ?

neque iniquius no«

venerunt gaudia; àd que tribulatio,& per-

biícum actum eft , quàm cum feris;: quód

fecutio manuducit; & propter qus martya

fi Aper fuam habet hederam ; draco Ífyl.

rum purpuratze myriades ad ferrum,gladios,

veftrem lafctucam ; anguis marachum ; hi-

ignes, equuleos, pe&tines difcerpentes mem-

zundo chelidoniam 5 cervus frigidos fon-

bratim corpora, fercipes, candentes lami-

tis latices; & alijs etiam vicinior data eít

nas, aculeatos clavos, dilaniantes uncos cue

medela,quz prafto femper eft,feu ipfa pro-

currerunt, perinde ac ad flores vernantes,de.

:

prij corporis membra ; cani exulcerato lin-

licias eblandientes.

gua eft balfamum inflicto vulneri curando

Laurentius, cujus nomen triumphi 0^

99.

peraprum ; quod nillingat, languet: homi-

men lauream victricem fonat , tyrannorum

nibus veró contra adveríantia queque com-

domitor,& contemptor candentes inter pru.

mune pharmacum eft patientia ; adeout fit

nas affatus, & toftus,veluti purpureisexulta.

malorum maximum non poffe pati ; feu vit inrofis;& que erant inftrumenta fupplicii,

viía

Tribufatio morum maviftra pravos àffectus cafti gat,&tC, 6or

vifa ei funt lenimenta voluptats; & gratiá

perapta viretis letatur lafcivientibus » flori-

barbariem , patientiá furorem fuperavit

büsque coronatur , fub propitio arietisaftra:

*«

gentilium inChriíti pugilem debacchaniium;

feiiciter vernantibus , fuósque odoriferas fie

.mimirum quia ferventius exaríit ipfe amore

nus communis parens tellus recludit , & het«

inDeum , quàm fubjectus ignis ardetet in

barum. bené olen:ium mulritudines expro»

ejus membra, tormentum ignis fopivitamo-

mit ; prata florum ornatu fe condecorant 2

£isardore.

H:ac illz lztitize inter tormen-

& arbores foliorum comis contectze ,. flo»

ta voces , cum fuaviores ro(is ardentes pru-

rümque copia adornatz fru&ctuum fpondent

ubertatem,

nas amor efficeret , mollius fpongiá excru-

Quid ni ? horridam perfecu-

€ians ferrum , dulciorein faccaro liquatam

tionem , ac:eromnarum hyemem Izta fequi-

picem. — Quid non potuit tribulatio ?. quid

tur ceeleftis gloriz verna temperies, rofis,

f

non valuit períecutio ? qua tot millia mar-

floribísque coronata immarcefcibilibus: ele»

tyrum per fzvviora tormenta , qua ingeniofa

ganter $. Cyprianus martyres alloquens

»qui

tyrannis barbaré adinvenerat , ad coeleítes

invidà patientíà hyemen tolerarunt períe-

perduxit delicias ?. quippe ft barbaries fz-

cutionem ait, « obis rofe , & flores de para-

Lib. aapift.

Vijt, patientia ejus minas tilit ,' ejus furo-

4

difi delieis adoraut , U caput veftrum ferta

h

zes viétrix fuperavit? fcité D, Hieronymus:

celefiia coronabant.

4Eflas , ecee melfiusi a

sunabulus ecclefie non defuit iniquitas. pre«

ferisiitate, fecunda efl $. 466 area frugibus

Eft tribulatio ve»

guens; 6 jufiitia patiens.

plena i. [ed vos ,qui gloríam femindflis , exu-

lut exardens crucibulum , fed in quo non

ri paleas. inextinguibili igne confheitie . ipfe

timet aurum 5 velnci mare procellis perci-

ut tritici grana purgata ,. & feumenta pree

zum, íed in quo fupernatat oleum ; veluti

Hofa jam probati , & conditi , bofhitium car-

malleus, fed cujus ictu nen frangitur adamas ;

ceris horreuym computatis,

Nec deeff. au-

velud ventus turbulentus ; — fed cujus flatu

Iunno ad munera fingenda , dempori gratia

mons Sion nen commovetür ; quia patientia

fhiritualia:

Vindemia fora premitur ,. &&

eít aurum, quod igne perficitur ; oleum quod

profetura populis 2 torcularibus utia caltas

mari innatat ; adamas, qui malleatus, non

i

tur. . Vosae Domini vinea pingues vacemi ,

frangitur ; mons pracelíus , qui vento non,

& jam mattris fruthibus botri prefjura facst»

quatitur, — Premitur virtus adverfitatibus ;

Laru infefiatioue calcati ,. torculav nofirum.

fed nonopprimitur: etiam nimbuscum cce-

Jentitis, — F'ini vice [anguimem funditis: ad

lo incumbit , trifle in terris portendit :.&

pAlfosts toleranttam fortes , martyrj pocu-

atra procella , cum horrenti, tumultuantíque

ium . libenter bauritis z. fic apud feruos: Dei

fluctibus fimul collidentibus imminet pela;

annu evoluitur z. fic [piritualibus meritis

go., noclem trahit fulrainum corufcatione

& calefhibus. pramijs agon unta , fed muiti.

reiucentem , & exitium minatur ineluctabile,

EEE ia

plics praliorum numerofitate congeflus,

aper:ümque naufragium,cum mare decuma-

Sunt calamirates feecunda. coeieftis glo»

9.

nisfluclibus volvitur ; & undz faxis retuíze

riz íemina , quz fata in evería per egritu-

Ípumam altius expuunt ,. quàm undas ipías

dines, ac adverfitatesnoftri corporis tellure

vento(a infláfiet tempeftas ,- fed mox íubfe-

germinant ubertim ;5 | & plenam ipondent

cuta aéris ferenitas tnare tranquillat , flu&u.;

Ífructuum ineffem.

Imoó ipía tribulatiofe-

um reprimit tumorem,ventorum abigit ture ,

rax eft glorize parens; & calámitas f(ymbo-

bines; & omnia priftinze teflituit malaciee ;

lum filiationis Dei, Chriíto naturalis, no«

, & quz fuerant incitamenta triílitie , fiunt.

bisadoptiva, — Oftenfurus ipíe eeternzebeas

fomenta folatij £ id patientia pralat, .cum.

titatis prodromum radium Thaborei montis

jperfecutio irruit, quod ferenitasa£ris poft-

infcenditfaíligium; ubi vei

ti$ , quá tegitur,

|quam procelia ingtuit,

E

niveo albicat candore , & liliaexhibet flote-

|

91.

Non femper, que viden

tur ädverfari

Ícentia in.collisvertice ; decuit florem came

As

l obfunt: fe

diplerumque profunt. — Tuác u-

pi etiam.in. monte vernàre : fcintillat facies

j beriores arflate colliguntur meffes , cum hye-

fulgoribus lolis emulis ;' ceeleftis gloriz jue

! me obrura altis nivibus fata jacent emortua

bare pranitet corpus, dotibus beatitatis in»

/àn imo telluris finu ; & redeunte vere imbri-

flructum ;.. & ploria divinitatis fnos exte-

um lactatu frümenta turgefcunt , & adole-

riüs Íplendores mirificé difundit ; quibus ad-

fcunt in flipulis, . Vitis tunc luxuriat vcge-

Alantes perflridi confternuntur, corruintque

tior , G erumpentibus pampinis veflitur ele-

in terram , . teíles transfigurationis effzcti

gantior, & fpumantibus ad vindemiam bo-

C celeftis

firmiüs labentes , quàm flantes.

tris ditefcit uberior , cümferro fcinditur , &

aura nubem advehit , multiplici coruícam

fylvefcentia ejus amputantur farmenta ; tunc

Íplendore, ac lucidiffimé opacam, quo no-

licét fufis lachrymis videatur abreptam fibi

vo regi novum oppandit thronum , non ter-

lugere fobolem ; novis tamen locupletatur

t& auroillitum; fed ceelefti nitore fplende-

pampineis divitijs , fertísque coronatur uva»

Ícens : é nubis fragore vox auditur zterni

)

rum, Etiam teira , luridz , ac gelidae hye-

Patris, — Hic eff filiue tmeus dilellus , in 480 Mattb. 17,

mi verna fuccedit temperies, quz modera-

mibi bene complacus,

Non abs revideniag — ^5.

£o calore , & opportuno humore fceta pro--

facri interpreies in ancipiti hzrere , cur Deus

ducendisflirpibus, generandis animalibus ,

Pater cognatum filium ab atezpo genitum

ac viventibus omnibus alendis , ac fovendis

Íibi confubítantialem agne

icat gloriz fulgo-

$5553

Ie

696

Difïcrtatio XXXI.

re corufcum ; quemin zrumnis , ac paffio-

flagellis cxfum , fpineo ferto rledimitum,

gis dedecore ,veluti ihglorium , videtur de-

jecolariá purpurá indutum , arundinec Ícep-

difcere ? "Thaboreus vertex, quia fplendo-

tro donatum ,. & cruci affixum, filium effe

"

recircumfufus beatitatis , G gloriz , divi-

eterni Patris ; ah quàm beatz funt calami»

nam Chriíli , per nubem veluti tubam , bu-

tates , quàm felices zramnz ,

C

que dum

cinatur filiationem 5 quam Calvarius collis

;

iriftum atrociter torquent , contumelio-

crucis opprobrio fignatus reticet in dedecore,

se dehoneftant , ejus beatam buccinantur

calamitate , & Chriíli doloribus, acnece,

gloriam, divinam ejus manifeftant filiatio-

Cur Deus Pater in Chrifti erumnis , quafi

nem? Ideo in Thaboris fatigio Deus Pater

mutus tacet divinam ejus filiatienem, quam

fuum dixit filium effe , quem fplendor glo-

vocalis in gloriz folatio , & lztifico (plen-

rie ambiebat ; quia excuffis tunc zrumnis

dore loquitur? Naícitur Deus factus homo,

nullus apparens ei fupererat chara&ter, quó

in pecuino tugurio ; & cocleíti aula in bruto-

eterni Patris filius dignoíceretur ; neceffe

rum caulam delapíus , excluíus à diverforio,

propterea fuit , ut vox de ccelo in nube au-

qui homines coeli hofpites venerat conftitue-

diretur, quà Deifilius manifeflaretur, Dei

re, quibus & fa&tus viator occurrere voluit

filiatio non profperitatis glorià , fed tribu-

in via: & ne obíonium illis deefletin loco

lationis cruciatu cognofcitur ;. idque caufze

panis, nafci voluit carofactus, ur plenum ejs

cur Tertullianus czcitatis redarguerit Ju-

convivium daret , quo & vires reficerent , &

daos, eó quia non viderint filium Dei effe,

vias fuas rectiüs dirigerent : & tamen licet

quem cruci perforatis manibus , & pedibus

ceeli militia fecialis paci declarande , non

affixerant ; Judzis enixim poftulantibus à

bello indicendo deítinata fuerit; non filium

Chriil

"

o peadente in cruce, ut ex cruce glo-

denuntiat, quem terra rigente brumá fuíce-

riosé deícenderet ,fponfione factà ipfum pro

pit in palea, ne deeffent aculei , quibus pun-

vero, Dei filio fufcipiendi , ita loquitur de

gercturin carne tenellus.

Chrifto gloriofum defcenfum arcané recu-

"EE

Reliquaspercurre Chrifti erumnas , vix

fante, Hi»c vel maxim 0 Pbarifei , Domi,

natus ftigmate peccatoris notatar incircum-

num agnofcere debuiflis : patientiam ejumo-

cifione , ubi pretiofiffimum nomen Z E SU

di nemo bominum perpetraret : ex patientia,

tanti emit , quanti zeftimatur pretium mun-

& cruce zquo animo tolerata infert Tertul-

di redempti ; nec fine vulnere hoc fuit in.

lianus , Chriftum filium Dei fuiffe,

Quem

fignitus nomine ; .. Lapideo cultro recifus

igitur Deata crucis calamitas Deum proba*

noitrz confaluit integritati ; & ne lacteam.

verat, voce non indiguerat ccelefti , quá

crederemus coeli viam , dulcedine , ac deli*

Deus declararetur. Ipfa paffio vox fuit om-

cijs perfufam ; fuo ipfe fanguine eamcruen*

ni tubá fonorior , & clarior ad ejus dignita-

tavit ; quam primus omnium ingreffus fu-

tem,ac divinitatem promulgandam, Non fo-

gitinZEgyptum : Magorumauto , aliísque

lüm Chritum Dei filium naturalem promul.

muneribus donatus ad vitam, Herodis fer-

gant tormenta patienter tolerata ; fed etiam

rumin fe acuit ad necem : impetitur male-

puros homines filios Dei adoptivos,ut de SS.

dictis , conviciatur contumelijs , proditur à

Martyribus loquitur D. Bafilius , inquiens Serm- $n 4O,

diícipulo , capitur à militibus , vincitur ca»

Patria martyrum civitas Deiefl , cujus au. Martyr,

tenis , ducitur ad Przfides , alapá percuti-

thor , & Conditor ipfe Deus. / Communis ejsa

tur, fputis dehoneftatur , verberibus czdi-

pater Deus ,. fratres , omnes, non ab uno

tut ; fpineo ferto coronatur , fceptro dona-

de[cendentes . féd'ex adoptgone Spiritus in .

tut arundineo ad opprobrium vacuo , ac in-

unam concordiam inter (e per cbaritatem.

"

ani ; joculati purpurá contegitur ad igno-

convententes.

miniam ; laborat fub crucis pondere femi-

Vera gloriaeft, cui erumnz obftetri-

9'4. |

vivus , compellitirque Deus confcendere

eantur, & illud verum gaudium , quod ex

?h

extrema miferig collem ; ubi tandem cruci

calamitatibus patienter toleratis fuam trahit

affixus emoritur.

Quid, quod aternus pa-

originem ; idque ut intueret Hebrzarum

ter in hisce omnibus tacuerit grumnis , qui-

mulierum heroina Juditha poft plures exan-

bus ejus filius affligebatur ?. filet in Calva-

thlatos labores , declinata pericula . pene-.

tio Pater filium videns confoffum ; & tamen

tratum exercitum , obtruncatum Holofer-

loquitur in Thabore , ubigloriz fplendore

nem, fugatos Aflyrios, folutam Bethuliz

novit irradiatum ; teftatürque filium fuum

obfidionem, deletum excidij metum , excuf-

effe,quando glorià eum , & tolatio cumulat;

sümque captivitatis pavorem , Deo exultans,

non quando zrumnze eum confufione op-

hoflibus infultans, Patrize gratulabunda in-

plent, ac ignominià. Intempeítivum effet

duit veflesletitiz, — Exuit fe veflimento vi« Juditb. 16,

V. 7e

cenfendum Thaboris preconium , nifi nobis

duttatis ». 9 snduit f& veflimento letitia in

indoles innoteíceret tribulationis ; hecenim

extiltatione filiorum Ifraél, Unde hac uber-

cum fit fcecunda gloriz parens , ac Dei filia»

rima letitiz incrementa in filijs Ifrae] ? non

tionis buccinatrix mirifica ; aperté non alia

ne ab ipfis erumnis, calamitatibus, hoftium

voce, necíono, quàm ipfis erumnis , ac ca-

aggreffione , & obfidionis preffura ? Bethue

lamitatibus declatavit, Chriftum ab Herode

lienfes enim ad id fuerunt anguíliarum ree

ad necem adhuc infantem quafitum ; à Juda

dacti ab Affyriorum pertinaci vallatione , ut

venditum , à militibus colaphis percuffum ,

de turpi jam inciperent deditione cogitate ;

fiqui-

"Tribulatio morurm maeiftra pravos aftectus caftigat,&c. 697

fiquidem Holofernes centum viginti milli.

florefcentia ; in lu&tus jacet externa facies ,

cum intus cor latitiá oppletum tripudiet ; id

T«

buspeditum , equitümque vigini duobus

afíferuit Antiftes Veroneníis de tribus adole«

millibus per triginta jam dics Bethuliam

remebat ; cümque de díe in diem cuncta

Íícentibus , quos Nabuchodonofor accenia

fornacis excradidit flammis abfumendos.

fietent obfeffis ar&tiora , & civitas obfeffa

Erexerat Nabuchodonoíor imperij fui

560

aquarum penuriá confli&taretur , incifis , e-

versisque fontium canalibus ,. vel militari

potentià in(olefcens colo(feara (tatuam,cujus

circumíeptis cuftodiá ; & undíque in plateis,

caput ex puro putoconflatum auro , indica-

ret ,. Nabuchodonoforem tantum ceteris

foro , domibus audirentur complorationces ;

lamenta , querelle , ejulatus, ac defperatio:

pracellere regibus , quantum aürum reli-

nes , nec quidquam ampliüs fupereffet falu-

quis inferioribus metallis antecelieret ; fuam

in coloífo effigiem exprimi juffit 5 altitudi-

tis, cum forispremeret hoflis , inflarent ob-

fidentes ; & intus deficerent neceflaria vitze

ne ad fexaginta cubitus erigebatur ex ligno

AÀd venerationem

fubídia , tunc Juditha rebus ita defperatis

aureis laminis obtecto.

ftatuz convocantur principis edicto cum po-

quarto jam anno viduata marito , & culturae

addi&ta virtutum , affueta ita cumfuo vivere

pulo univerfo etiam aulz proceres, quibus

gyneczo , ut ejus domus fchola eflet probi-

accenfebantur tres adole(centes Hebrai Si*

drach , Milach , & Abdenago.

Grtatuz

£atis docente ipía exemplo fortiüs , quam

circumfu(i jam erant fymphoniaci , capitis

Verbis ; de fugando hofíte cogitavit , & li-

beranda civitate ab anguítijs ; calamitatibus,

in eum poená fancità, quiad tubarum íoni-

ac diuturma ,. & pertinaci obfidione ,. quà

tum flexo poplire non decrefceret in genua

adoraturus in coloflo regis effigiem ? cüm-

premebatur ; cumque ad cuftodiam pudici-

tie aípero cilicio delicata cingeret membra,

que ad fonitam inftrumentorum omnis mul-

jejunijs corpus emaciaret , fufis ad Deum

titudo fefe coram coloffo proflerneret; foli

tres Hebrzi jnvenes fteterunt ; qui intrepie

precibus, lacernam exuit ex pilis horridam ,

di , adamantiná premuniti conítantiá negá-

cingulum abijcit hifpidum ; & otis venuílati

cultum addit veftium , ac muliebris mundi

runtíua ftatuz obfequia preítare; morrem

ornatum ; aptatur mitra capiti , digitis in-

potiüs parati centies oppetere , quàm tam

Accufane

duntur annuli ; appenduntur auribus elenchi,

immane patrare femel piaculum,

pedibus fandalia inducuntur 5 exuit fe vefHs-

tur fpreti mandati,rapiuntur in carcerem, po»

ftulantur ad extremum Íubeundum íuppli-

amento viduitate , 65 induit fe vefimento

latitia iu exultatione filiorum Ifraél ; . ecce

cium ; cüámque nec fuafiones, necierrores ,

nec minz valuiffent hebrzeam fortitudinein

latitia , & exultatio veluti fontales rivuli

&x cavis erumnarum rupibus, faxorümque

in obíequia ftatuz flectere ; juflit Rex for-

rimis (cacüriunt ; in extremo excidio , in cla-

nacem naphrà , ftupá , pice, ac malieolis

de jamjam imminente , in obfeflz Bethuliae

accendi,ac leptuplo acriüs inflammari , quàm

moris effet ; & in eam Juvenes manibus, pe-

anguílijs , & calamitatibus vernat latitiz

flos jucundior ; bunc circumvallate urbis

dibísque vincti , nunquam tamen vi&li , vivi

D';?Ho»

ftatum muüdi ignorantia credidiffet bara-

mittuntur , vefliti braccis ; & uaris Perfi-

cis: fed Ó prodigium divinz potenriz, cui

'i)ls

thrum defpetationis , procellam Ízvientem,

famulantur elementa , five ad clementiam

naufragium ineluctabile , funus deploran*

dum, fepulchrum patens , & mortem ac-

five ad vindi&tam ?. Inambulant juvenes per

inedios undantium flammarum vorticcs ile

cerfitam; & tamen aurora fuit , quz lztam

]xfi; necapillo quidem aduíto, imó X fo-

diem attulit viclorie , quam.de ;proftrato

lutis vinculis liberi , laudes I2ta voce Deo

Holoferno, Aflyriísque fugatis Juditha re-

)

portavit.

3

canentes; cole(li intus Genio lenem auram

mirá cum voluptate ejs efflante, & rofcidos

FT

Calamitas patienter tolerata nonnifi in

extima fuperficie infelix apparet ,. quatenus

imbres fundente; cümque intusignis eblan-

mundus miferize larvam eiimponit ;. G quia

diretur juvenibus, cisque fua exhiberet ob»

fequia, quz denegárunt adolefcentes aureae

hanc ei detraxic Juditha; & intimé penetra-

vit arcanum calamitatis enigma, non ma-

flatum ; exterius geheanam videbatur forz

r

*

naturam fot«

roris tetrati noctem , fedexultationis (ere-

nax evomere fuppliciorum

nox calamitatis , ac tribulationis fuo fplen-

natom diem incrofpexit , feudiem feftum ,

'Tametfi adverfita-

dore illuflriüs declaravit; gaudio, & beati-

hilarem , gloriofum,

tudine funt intus aerumnz feeta , quz foris

tes exterius miaentur gladios , flammas ,

extimoin cortice fupplicia , G cruciatus vie

&edes cruentas , excidia funeíta; intus ta-

dentur prafeferre : Ícité S. Z.eno Veronenfis

TMLD

men meditantur triumphi gloriam , virtu-

*

tis victoriam , & patientie decora ; ap*

ait de tribus adolefcentibus infornacem mif.

fis : Hbi jailati [(unt in fornacem ignis ar,

'*S*evm.xsx de

poüt& de militante in terris ecclefia dicitur.

dentis ,. bos devotà cupidus ignis excipit.

Daniele,

Nigra fum , (ed. formo[a filie Jeru[alem.s s

Lambunt rofcidos flamma blandientes. — Mi.

ficut tabernacula Cedar y. ficut pelles Salomo-

ziss appatet in extima fuperficie fqualida;

vaves ! opacitas intus , incendium foracft.

Intus bymnus canitur , — foris ululatus audi,

horrida, denigrata; cum tamen in intimis

tur: nimirum ubi peccator ululat calamita-

vifceribus fit nitida, opulenta ; & exculto

canit juftus blandimentis

pudicitia candore lilia zemuletur in hortis

tibus preífus ,

de l«

695

Diflertatio XXXI.

delinitus ?* ubi calamitas foris terret fuppli-

patientiz , fciintque divini amoris argumert»

Ado-*

cio, intusgaudium demulcet folatio,

tum effe ,' pecfecutionibus , calamitatibus,

lefcentes ftadium na&ti in fornace, eóalacrio-

ac afflictionibus probari; aitJob , eaufa jw-

CJP. 36 .

res properárunt ad coronam glorig , quó

JH . quafi impij judicata efl ; adeb firicté

17,

flammis cingererentur actioribus , quz fi

Deus Jobum dvro &rumnaram Lydio exa«

murmurant , ttiumpho plaudunt ; fi in co-

minavit , ac fide illius dubitaretur probitate;

num eriguntur, fiunt glorize monumentum;

fi citcumdant coronant.

adeó eum afflixit , ac fi tot vitijs fcateret ,

Hsec fpectaculain

quot fulgebat virtutibus; ut inde conijciant

illuftri fornacis Babilonice theatro fpectanda

impij , quàm feveré erunt puniendi , quan-

exhibuit mafcula juvenum hebreorum vir

do jufti à Deo dilecli diris flagellis crucian-

tus plena heroica libertatis, ac fortitudinis,

tur; appofité D, Gregorius Papa expendens

Mafcula fané virtus in utrumque paratiffima ;

prefata Jobi verba, ait: Bomorum cau[a.»,

five Deus in rorem , & rofasflammas, &

quafi impij judicatur, quia eorum bic juflitia

carbones mutáffet ; five in tormenta , & fup-

paterno flagello fatigatur: jufti torquentür ut

H

plicia: hane fpiritus libertatem commen-

collecta in manipulos meffis rufticanis flagel-

[21/

dans przcitatus Zeno de tribus Juvenibus

Sl?mifcööo

latur bacillis, vt frumemigrana purgentur

praclaré ait,

Tres pueri 20 illo facro certa-

ab ariftis,acà paleis fejungantur : idque caufae

mine Deum fibi propofuére , mon flammas ;

cut frequentioribus perízepe tribulationibus

futurum gauditm non prafentes penas ; fie-

jufti culturz addici virtutum torqueantur,

que intra tetvos undantis : incendg globos ,

quàm improbi vitijs coinquinati; mundique

triumpbantes barbarum Yegem) , minas om-

voluptatibus , fenfuámque delicijs indul-

nes , tplum quoque fupplicium , docuerunt ,

gentes ; quia à juftis uberem fperat fru»

nom effe fürtiores ignes bominibus. fandiis,

&uum meffem : quapropter Chriftus vocat

Quis non optet. fic ardere ,

quanfo mors

Patrem fuum coleftem Agricolam , & ho-

tranfit i vitam ,. metus in gloriam ?. oh

mines palmites , & illic addit ? Omnem.»s Joannisitys -

quàm beatz , ac felices funt calamitates ,

qui fert. frullum , purgabit eum ,— ut fru-

74,

qua& excuffo metu fupplicij, mortis inftru-

U um plus afferat : nondicit purgaturum pal-

menta cogunt effe gloriofioris vitze incuna-

mites fru&tum non ferentes ; fed cos , qui

bula ? Daniel 3.

"Angelus Domini defcen-

fructus adferunt , ut überiorem fuppedi-

dit , & fecit medium fornaci , quafi vene

tent vinitori botrorum vindemiam : perin«

Tem 3. ho-

tum rorís flantem : Ícu ut expendit D. Chry.

de immiffis calamitatibus , ac zrumnis aflli«

foftomus.

Tgnie murus dllis fatius eft , «9

tiil. 4«

git Deus viros probos offerentes fructus bo»

veflis flamma , && fons fornax j f ligatos

norum operum , qué ditefcant uberioribus,

*.

captens , folutos veddit 5 mortalia acceptt

déntque prafítantiores

*

huc accerfendus

corpora , & tanquam ab immortalibus abffiz-

Venerabilis Beda, inquiens,

Fert frutclum,

Wust 5 uon Agnovtt naturam , fedpietati ex-

quia mundus efh . atàue ut plus afferat , pur-

bibuit revereutiam.

Timuerunt flammz

gatur adbucz quis enim in bac vitafic mun.

ledere , quos ju(fe fuerant incolumes fer-

'dw ; t non fit magis ,. 8 magis mundan-

vare ; fugerunt incendia quafi timore pet-

dus.

territa, quos beata calamitas contra furiales

Frequentiüs igne torquetur aurum ;

98.

Nabuchodonoforis minasarmaverat: fecu-

quàmferrum , quia quo pretiofius e(t me«

ros flammz cuíltodiunt , quos homines ad

tallam , eà magis , ac folertiüs purgatur :

flammas damnaverant interimendos : ubi

haecque caufa, cur Deus viros juitos , vir-

interitus aperitur , ibi (alusreperitur ; ubi

tutum ftudio commendatos, fibi charos ; &

- dupplicia apparantut , ibi refrigeria exhiben.

quos propterea impensé amat , etiam pro

tut,

Splenduit hisce in flammis paterna

levioribus noxis acriüs puniat , quàm pro

- Deicura, imé & clementia in zruümnofos ,

gravioribus in hac vita improbos: quóni-

& à mundo vexatos perfecutionibus ; licét

mirum igne tribulationum excruciati pre-

rebus adveríis , veluti flammis fint circum-

loc

tiefiüs purgentur , 'ac uberioribus cumu-

.

dati, ita tamen fervantur illzi ; Ut ne ca-

lentur beneficijs

.

appofité D. Chry(ofto-

pillus qu/idem unus lzdatur.

mus de muliere Chananza.

Quemadmo -

Homil. ;z.

dum aurum in camino nou lediür : ita nec

ff abili anima tribulatio nocebit,

50 XIO

Quid ope-

YAUtUY cAminus ? AHY IU mundn,

Quid

tribulatio operatur ? tolerantium 4

mp/ia-

Quem adverfitates premunt , tor .

YOM coYORAHL,

Ubi funt , qui nos tribu,

queutque , non inficiunt ad dedecus , fed

lant? folia erant, & afhirante aurA , r"ap-

per/i;iunz adgloriam? Efb tribulatio bomini,

t4 j ac purum vemanfi tritictim.

Quod

perinde ac ignia auro.fordes abflereit, d

auro ignis przílat , id tribulatio animz 5

nox&s purgat , & munditie

fordes abltergit , à noxis purgat, & mun-

condecorat.

ditie condecorat.

Si aurum fimus non pa-

lea, erumnarum , ac calamitatum fornax ,

37*

Urb laborum, -ac preffurarum exami-

nil damni nobis infert ; torquemur , nonut

ne juítos in hac vita Deus probat , ut

in cineresfolvamur, fed ut àfordibus cavea-

mus. n fornace ardet palea , 1ed aurum

impij fibi confulafut , fintque teítes

pur-

Tribulatio morum mogiftra pravos Affe&tuscaftigat,&c. 699

purgaruf.; illa im cineres vertitur :5 hoc

ris, acfürote infanias , me non tanges.

fordibus exaitur,

Fornax tribulatio , pa-

Hoc idem quilibet nofttüm ijs obijciat , quos

lea imp:us , aurum jaítus , Artifex Deus e(t:

adveríarios putat ? fi Deus hanc vobis facul,

f Q

le fleClit aurum proutarrifici magis libuerit;

tatem dedit me divexandi ; me dentibus la-

& nos, fi aurum fimus , Deo obíequamur ;

cerate , convicijs impetite, virgis excipite,

ub:nos ponit , maleo tundit , ignetorquet ,

injurijs onerate : omnia patienter , ac leto

limulà cruciat, xoleremus : diicamusnos to-

animotolerabo ; verbera, virgae pulverem

lerate , ut perfeveret ille purgare.

Hinc jus

tantüm excutient ,. quem corpus contraxit ,

fti laboribus frafti , calamitatibus preffi ,

non animum lzdent : fin vero vobis non fit

zrumnis circumfepti non triftantur , fed fe-

data facultas in me fzviendi , licéc gladios

renoanimo , ac mente tranquilla adveríitas

abítergatis , dentes, GC nngues acuaus, ti-

tibus obviant; fciunt enim eratiofiores tunc

&us laxiores pandatis ,. me non mordebi-

D«o effe, cum pluribus affiiguntur calami-

tis,

IOI.

tatibus patiefiter , aequóque animo toleratis;

L

Quz viro jufto adverfa obveniunt , . ei

'»

;b

quia ut ait Salvianus

*

Labor jejunium , 68

non nocent , fed eum patientiam docent ;ait

^.

? Gu

;;

£rn, Dei,

powpertas , & bumilitas , & infirmitas non.»

D, Gregorius. | Zantó quique minus offen

Heril, 357

in Evangel,

omnibus onerofa [unt tolerantibus ,. [ed tole-

ditur dotius , quantó convincitur minta pa-

rare nolentibus : frue enim gravia , frve levia,

teni, Albat l hemonites apud Job, $. v.

animus tolerantis facit.

7*

Homo nafcitur ad laborem , &8 avis ad

935.

Tolerandz íunt afflidtiones , zrumnz,

volatum.

Labor autem fine patienua non

toleratur.

Q adverfitates patienter , & equo animo ;

Perpendamus , quomodo .nt

id magifter Chriftus (uo nos exemplo edo.

aves ad volatum inftrudz ; navésque equo-

cuit , cum tanquam ovis ad occifionem du-

ta traijcientes zmulentur ; insít illis inítar

us fuerit,

Equi geaeroliores , ac preítan-

prorz roitrum acutum, quo a&rem fcindunt,

tiorisindolis eos interdum in catadromo, íeu

alarum remigio funt actuofz , oblongiori-

niitp

equari] domitüs in palz(lra, .ita fuis inflru-

n

bus fuo ordine pennis utrinque extru&a

L

untur à magiftris , ut non folàm ad mini-

veluti tran(ílris funt

?

cauda eft ipfis pro

mum quemque lefforis nutum ex incitato

clavo , quo reguntur , ac dirigunrur , pedibus

curíué veíligio fubüiftant , vel pergant ; cur.

collectitijs, digitis fparfis , nnguibus adun-

rant, ingyrosÍe agant, ac orbem veríent ;

cis , tanquam anchoris apté fuis hzrent ar»

crura poflica , velantica ex arte ad numerum

borum portubus.

iNon minus homo addi-

Ícire flectant, alternaum furrigant, ac de-

us labori nafcitur; nilei deeft, quo patia«

primant; ungulá terram feriant , fcalpánt-

tur ; tametíi multum ei defit patientiz, 'To.

que, ac numerofa glomeratione premant :

tum hominis opificium ad id videtur affibre

.

verum eiam genua feffuro fubmittant

3

elaboratum , ut pati poffit;. non infltu£tus

quod a plaultrarijs ruíticorum jumentis exi-

eftalis, & pennis, neàmilerijs evolet, sé.

Alexandro Macedoni e-

g:ndum non ett.

que ab zrumnis fubtrahat; fed nudus,ege-

quus fuit,, cüi nomen Bucephalus ; is pha

nus, inermis; & per id tantüm ab ave dif-

leris tegijs otnatus, acfrena [puman*tia man-

fert homo , quód illi. inftrumenta poffünt

dens fefforem alium nonadmifit preter Ale.

decfie volandi , non huic tolerandi,

Ne*

l

xandrum , quem fuum herum effe noverat,

que ante naícitur homo. , quàm patiatur ,

Quidni patientia manfuetos nos mores edo-

cum hujus lucis ufuram lachrymis aufpice»

cet ; noflrum agnoframus , & nos regem

tur; (intque lachrymz vitz primitize. quas

Chriftum 5 eique genua fubmittamus, nós:

priüs lacle bibere difcit ; feu priüs madere

que ad quodlibet ejus mandatum , imo &

lachrymis, quàm lac fugere ; primum igi.

nutum , fle&tamus , paratos, & expeditos

tur hominis tributum eít pati; & inde per

nos exhibeamus ad ageudum, tolerandüme

reliquas tates fua folvit miferiarum vedlie

que pront ipfi magis placuerit,

galia. Cur igitur non patienter tolerat ad-

'3o0,

Refert Theoderetus cacodoemorem in

ultus ,. quod infans tulit ?. pati miferias,.cum

eremo Izviíimas plagas, ac plura infligen-

fit; quod primum docetur , & ultimum quod

da vulnera fuiffe minatum Jacobo Anachori-

dedocetur ; quid aliud eft tota hominis vita,

tz,nifiexilla abiret folitudiné , urbicisim-

il

quàmjuge pati? non tamen inexitium pati-

buendusmoribus ; cui Anachorita frontefe:

entis, Íed exercitium , & gloriam tolerantis;

rena, animo pacato , vultüque tranquillo

ut patiens vel perficiatur, vel ad meliorem

fubridens repofuit : vel tibi permiffumà Deo

frugem reducatur : undeadvería, fiadvene-

fuit uc inflictis vulneribus me torqueas , &

rint, noureijciantur ; fi fupcrvenerint , fu-

libenter plagas recipiam , lto animo crücia-

flineantur : etiam vinea dum ligone fcindi-

tus fubibo , imperturbato corde dolores ;

tur, excolitur; dumaratro evertitur , eri-

vulnera, seerumnas, & quidquid adverfi mi-

itur ; & vitis recifanon minuitur, fed cre«

hiobtigerit, tolerabo; quiaà Deo non à te

Ícituberior , & lztior cífflorefcit : & Caf-

fauciabor, acexcrüuciabor,

Sin veró id cibi

fiodorus epi£, 3. conferens cumauro , quod

äï)eo vermiffum non fuerit ; tuas rideo in.

igne purgatur generofam patientis animarm

anes minas , cum exploratum mihi fit, . vil

ait: Purior efl dum avferit : potior dum de-

te poffe absque Dei permiffu? nonte timeo,

€OX€Fif,

quia me non percuties, imó

quamvis rxinga*.-

Verani de Affethibus Tone, 1.

Tt—tt

Non

700

Differtato XXXl,

Non folüm tribulatio probos perficit ;

immodico cibo zgef abítineat ; non mora

102,

fed & deviosad re&tum trahit tramitem : non

bum augere intendens,fed ut per effufum (an-

enim Numinis providentia patitur homines

guinem, & dietám , feuabftinentiamà vi-

calamitatibus obrui; fed cum zrumnis pre-

no, Gcibo morbi violentia compefcatur ,

1 À

muntur,; tunceos quarit , G adfeinvitat ;

& calor defervefcat febrilis ; perinde ac per

l

vel potiüs trahit, Defilio, quicum mere-

fubtractionem fomitis flamma praconcepta

tricibus totum abligurierat patrimonium;to-

minuitur,

támque prodegerat portionem , quz illi

Quos Deus erumnispremit, non pu-

104.

&nie. 15,.

obtigerat ; ait Chriftus.

Mortui fuerat ,

nit , utinterimat ; fed vulnerat , ut fanet :

Grevixits perjerat , & inventu efl i filius

idque nos clariüs edocturus , rubo infedit ,

prodigus inventus dicitur, à quónam quz-

quem flamma in Orebi vertice illuftravit

fitus fuit? certénon à Patre, qui domi fede-

complexu , non abfumpfit voracitate,

At«

bat; non àfratre, quieiinvidebat: ergóà

dent jufti erumnarum flammiscircumfepti ;

Deo Patre quzfitüs fuit perfamem , & -

fed nilinde damni contrahunt ; dummodo

rumnas, quas cocle(tisPater mifit ad prodi-

palea quis nonfit , nec omni vento affl.ctio-

gum, utquafi vinétum adfe traheret: quos

nis agitetur,

Ex palea fit fimus , & fumus ,

Deus ad le vocat, erumnis premit , ut vo-

dum vel putredine abíumitur , vel igne come

cantem audiant4 G ut veniant , fuaviter co-

buritur.

Nemo fe paleam prodat; fed ar-

1j), :

git ? fames filium à patre aberrantem pref-

borem , qua altiüs fuas in terram radices de.

Lufq I i-

fit.

Faíla eff fames valida : ibi ultrix poe-

figens, ventorum turbine firmior radicatur

tis 2

erm, 3. de

na ízvit, ubipoenalis reatusexardet ?. & ip-

perpatientiam , quz tefte Cypriano ; ten-

fe capit egere ? bené indiguit , qui à Patre

tationes expugnat , perfecutiones tolerat ,

patientia,

diícefcerat , affeclionis defettor , pietatis

patfiones coníummat ; & fidei no(tra fun-

damenta firmiter munit,

Refert Plinius ; ^21 »a-

refuga; & qui à libertate gratiz ad fervitu-

tem defecerat peccati , vitiisque diffipatis di-

Herbam apud Parthos eífe Nyctilopam no-

tur , biftor,

eDp. K,

vitijs indulferat : porcorum traditur cuflo-

mine, eó quia nocle illuni, ac intempefta

diz , quife ipfum cuítodire neglexerat , &

facis accenía inflar eminus fplendeat;noctur-

lo

inquieti gregis , teritur, feedatürque excur-

násque abigens caligines , tenebras non pa-

fu, utexperitetur, quàmamarum fit, pa-

tiatur , quas excutit; ait ignei effe coleris,

ternz quietis perdidiffefelicitatem ; & mi-

ac folijs veftiri fpinarum: fymbolumilluftre

niíterio addici fami exfaturandae impari ,. &&

patientiz hzc fplendida herba nobis fpectan-

La'o !S.

cuptebat implere ventrem fuum de filiquis ,

dum exhibet : fpinis fiquidem non tam pa-

quas porcimanducabant , & nemo illi dabat :

tientiacingitur, quàm muniatur: eít fiqui-

nec porcis convivere fasilli erat, qui porcis

dem flos , qui nullibi vernat lztior, quànm

vivebat : his edoctus zerumnis, inítructus

cum fpinz pungunt erumnarum : igneum

indigentijs, eruditus calamitatibus; dixit:

diceres prafeferre colorem, fiquidem in af-

furgam, ibo ad patrem meum , quia mode-

flitionum tetra noGte fulget fplendidior ; &

ratione jejunij ventrem evacuaverat ; & a.

nunquam apparet illu(trior , quàm cum

rumnz flimulos , & calcaria addiderunt ,

Chritli causá fit erumnofior.

Imó conftans

fürrexit , qui porcisaddictus in coeno volu-

in laboribus corporis , animique afflictioni-

tàbatur vitiorum : nifi jacuiffet , lapfum

bus tolerantia fubfequuturz felicitatis cer-

noviffet, ruinam fenfiffet, non dixiffet , fur-

In Papegye

tum eít prafagium : fcité Plinius,

Habet

rícóo

gam; larrexit, quia calamitas brachium ex-

bas vices conditio mortalium , ut aduerfa ex

hibuit, & tribulatio manum porrexit adju.

fecundis & ex adverfis fecunda nafcantür. Oc-

tricem ; furrexit de ruina mentis, & corpo-

cultat. utrorimque femina Deus , & plerume

ris, de profundo inferni ; venit ad patrem

que bonorum , malorümque cau(a (ub divere

non pedum greffu , fed animi refipifcentis

J^4 []ecie latent.

inceflu: itaeít, ait D. Gregorius.

Mala ,

Coronagloriz latet fub perfecutionum

lof.

in Matib,

13.

quae nos bic premunt , ad Deum nos ire com-

latebris, & veluti rofa gaudet ex (pinis emer.

pel!unt.

gere erumnarum ; vera felicitas eft , qua

1053.

Neque abs re permifit Deus , populum

impenfo labore fata germinat,ventorum tur,

fuum laboribus conteri ,. &rumnis premi ;

binibus , aérisinclementiz , imbrium inun«

jugo gravari famulitij, & ab /Egyptijs ver-

dationi , grandinum flagellationi , ac tem«

beribusexcipi, imperio fubijci, & adverfi-

peftati obnoxia; fed obítetricante patientiá ,

tatibus divexari; ut faltem prementibus tri«

innoxia adoleícit vegetior: ficut navis pet

bulationibus, terrz inhiarent promiffionis:

fluxa undarum itinera currit felicior adípi-

appofité prefatus D. Gregorius.

$4vU1ir€. »

rante, acfavente ventorum flatu, & ccele-

in elettos reprobi permittuntur ; ut fi ad ter

riüs portum appellit inter tumentes procellae

ram promi[foui wvocati exire negligimus ,

fluctus : ita perfecutionis procella, (i pa-

preluris — |altem — [euientibus compellamur.

tientize adíit gubernaculum , manuducit ad

Qos coeleftis medicus ad fanitatem nequit

coronam gloriz.

Nerva , quia patienter

potionibus perducere , trahit fciffuris vena-

mitique animo tulit labores, srumnas im,

rum , pertrahit membrorum aduflione : fi

pavido animo fuflinuit , regnum obtiauit,

laboret quis ferventi febre, jubet medicus,

David muta duntaxat munitus patientia om-

ut illicó vena fcindatur , abhauítu vini, &

ncs Saulisa(tus elufit , períecutiones eva(it ;

etenim

Tribulatio morum maeiftra pravos Affectus cä&igat &c, 7ot

etenim Saul hallam evibravit contra Davi-

fuit tunc illa fupra reli

quos fratres preeemi«

dem, fe fubduxit , promifam filiam , plu-

nentia; vera autem,

poítquam coepit perfez

ribus titulis debitam, non folüm , quod le-

cutionibus vexari ,

anguítijs premi, advera

niüs foiffet ,. denegavit ; fed alteri dedit.

f

tatibusaffligi , quas muta toleravit patiene

1, Reg. cap. Cuim. deberet dari. Merob filia Saul David ,

48,

tia; quia vera gloria nonnifiex laboribus, &

data eft Hadrieli Molatbita uxor.

Siudiosé

perfecutionibus oritur ; eleganter Bafilius,

Saul occahiones concinnabat , fomenta Da-

Per omnes virtutum gradus. pedem promo-

vidi tuppeditabat delinquendi in regem, ejüs-

Vens, ac Veluti inter ignes tentationibus li-

. que incurtendi indignationem , utfeveriores

quefactus ,. & probiffimus diblete; exiflens

peenas lueret : íed Davidis muta patientia

pramsum virtutà vegiam tulit. dignitatem s

ita placidé advería queque tulit, ut necul-

carcerem sbronus exeipit y 65 fit

lum verbum protulerit ; quod animi exaípe-

ninusyadultere CAptivus,

rati dolorem ptoderet ; profuit illi patientia

Quod fiadverfitatibus vexati non feni.

ad impetusretundendos adverfarij;ad obtru-

I07,

per ad dignitates promovemur, faltem ne

denda contorta tela ; ac perfecutiones fupe-

flantes cadamus prohibemur,

Nobiscum

randas 5 id cauíz cur Jonathas videns Davidé

Deus agit; ac puer ligneo cum turbine, quem,

hac inflexili munitü tolerantia ei pradixerit

ne cadat , flagello torquet: Hunclufum con-

regnum, fuísque mifericordiam depopofce-

fuevére puerificinflituere. . Cum turbinem

.lxitb, Ys «R'egv

rt. Dimittam te , utuadas n pace , & fft

funiculo circumvolutum i

04' ? 200

n terram quos

Dowminus tecum , ficut fuit cum patre meo,

dam deijciantimpetu

m

»tetento digitis vinculo,

li,

hoc ett, ut Deus patrem meum regem iníti-

in gyros (tans fe turbo torquet funiculo íolu-

tuit ; ita teregali infigniet diademate : &

tus: mox multiplicijam gyro fatigatus, cam

.ex erumnis ,. quas David mutá , & invictà

lilte

incipit vertigine laborare , videtürque brevi

toieravit patientià, intulit Joathas fccptrum,

collapfurus, puer illum flagello percutit no-

j

;diadema; & regnum ; quia calamicates pa-

m

vósq; erigit in gyros ; jam iterum feffum fla-

tienter.tcolerarz feminaunt, qua in coronas

germinant glorize.

gello iterum urget, ut refumpto vigore iterü

'106.

ferotet 5 & tamdiu flat, quamdiu verberie

Jofeph non quia à

patre pre 'cætuer;ïvs di-

bus urgetur, ne cadat. Hunc videtur Deus

Jle&us, non quia polymitaindutus vefte ; fed

in orbeterrarum lufum ludere, Plures ftans

quia in cilterna detrufusà fratribus venditus

tes flagello percutit

»quos previdet lapfuros,

utíervus, vinctus ut reus, afflicliones car.

nif1 eos verberibus

urgeret , G ad flandum

ceris, calumnias herze, perfecutiones fratrum

veluti

adigeret ; nimirum os Deus verbew

7

animo fuflinuit imperturbato; ac zrumna-

rat,ut firmet 5 vulnerat, ut fanet ;

deijcit,

rum contortis telis adamantinam objecit pa-

uterigats torquet; ut reficiat; & ma

lisone,

tieniiam coronam fibi promeruitgloriz. Si

rat, ut bonis omnibus zeternüm cu

mu.leto

quaramus , cur in JEgyptoadoretur à frat-

Quidni turbines fumus erecti , ne

COrruas

ribusvere , qui nonnifi per fomnitm ante co-

mus , nos Deus flagello torquet tribulatio-

.lebatur ; refpondet Bafilius Seleucienfis ,

num , ut conftantes femus , ac patienter to.

quia in /Egypto per mutam patientiam , per

leremus: quippeutait D. Gregorius, . 44,

toleratos labores , deglutitas zerumnas ad

verfitas , qua bonis votis , ac probis virjg In Meral.

Íupremam digaitatem , quà fuit infignitus

obrcitur , probatio virtutis es » 9708

ag

viam fibi (travit ; & quia ante in paterna do-

judicium reprobationis,

mo delicijs difluebat ; ideónonnifi fomniata

€

Rl N Es

UL

2ew

GN WW

i

C

AE

Y

1| DN

Ub

Qfä*' X

Yi

Vs li

X h

j

N

À

P

1

A

XXKXW

i

N

ts

ORAT

.

6627

us

H

Ia

".

R.

T

ä

^

N

i

D

N

N

M

N

3«

SEN

o

/&ts

,'.t..

A

Z

;

OR

SN

r ceu

&

E s

X

T.

1,.'.""

m

PENSS

A ,

A

r

i

E2

SS

d

I

N

9y P

2

at

s

fy

&.-9..;

C

C st

s

IZ

Tttta

I?ranidedj&&i&w Tom. I,

INDEX

&& (0) £à

CR P CAU U3 PO CC CO CO CO C ïääæüïäwüWS*Päï

od t oäoväwäo-&wïo*)ïfoza

qeededdepetdedede du

Q QG ia Q qi k qo lo a o d UR GGG A r a

Iw DX

RERUM PR/ECIPUARUM,

Quz in hoc primo volumine de humanis

Affectibus continentur,

Prior Numerm Paginam indicat . poflerior e/l Marginalis,

À,

nem Moria, eum ibi facrificaturus. « 67

g0. varij affe&tus Abrahami i filium,

ibid

Aron congeftum aurum in fornacem

injecit, eóqueliquato vitulus exi-

Abfcondi difficulter quatuor dicuntur poffe.

A

vit conflatilis artifice cacodaemone

108. 316

Abfolon ab exilio in regiam redux ambirio-

419. ft

iO$.18

Abaridis telnm,quo vectus per aéra evolaret..

ne tumidus fe ipfum perdit,

194. 14

Abfolon defiderio reguandi infidiatur vicze

Amnonis fratris natu majoris ,, quem in

Abel fanctioris opilionis functus officio pri-

convivio temulentum mterficlt. 183.26»

inogenitas oves Deo obtulit, Confertur

cum Cyro rege, qui primitias fui regni

& fequent,

Abfolon defidetio regnandi rebellat à patre;

Deo dicavit templi ftructurá,

I?T,

4

cui bellum-movet.

190.19

Abel occifus à fratre Caino in campo Dama-

eg* 7 *

fÍceno non longeab Ebrone

11j.20

Abfolon libidinis impetus coércui

t clipeo re«

Abimelechus Gedeonis inhiat prefe&turz in

fricate ^ memoriae Amnonis à fe occifi.

2«8.14

ipfo parentis funere,

271.62

Abimelechus Rex Gerarz Satam Abrahami

Abfolon ex propria coma laqueum fibi con.

uxorem , cur fuerit honoribus profequu-

nexuit, quo fufpenlus periit.

351 48

tus

Abfolon per horas appeníus ex quercu fuit,

52.42

Abimelechi vafrities, ut à populo Rex fa-

Sed impius tamdiu e patibulo pendet ,

lutaretut.

219. 24

quamdiu in peccato perfiilir.

£98.86

Abiolonis cafariei venuftas, pondus,X pre«

- Abiron, Datham,& Core rebellio ; & puni-

tium.

191. 53

tio,

102, 27. X leq.

Abraham cur poft morrem Saræ uxoris Dei

Abfolonis crines,cum Samfonis cirris collati,

2t13.:8

192.

caruerit appanuombus

Abraham cur volucres abegerit & cadaveti-

Abfolonis quercus collata cum quercu Do-

baüs.

130-4

donza, & Cedris Libant.

SL92

Abraham immolaturus filium fuum Ifaac,

Abfolonis interitus infelix ; & camulus pro-

brofus.

192.36

cur divinum mandatum non aperuerit Sa-

fae UXOFIl.

321.19

Abfolon defiderio captus regnandi infidia-

tur vita Amnonis ïracrxs natu majoris,

Abraham defcendentes fuper cadavera facri-

21

4.I

ficij volucres curabegerit.

2$2«44

Abraham pugnat contra quinque Pentapoli-

Abfolonis ambitio diffidiaexcitavit, & fane

$16.26

guineas clades fparfit,

22j3447

tanos Reges;quos vincit.

Abltinentiz ftudium, vel maxime favet ca«-

Abraham jubetur à Deo ma&lare vaccam tri-

ennem, & capram trimulam , Garietem

flitati,eftque virtutum falubre nutrimene

annorum trium, turturem quoque, & co-

tum.

543.7'

Acediz cognatum vitium éft neglectus ordi-

lumbam.

$81. 42

Abrahamus cur convivium folemne inftituee

nis, & confufio in rebus inllituendis. 3 3 2.

rit die AblaCtationis, & non nativitatis

$1

Iíaaci.

190. 10

Achab licét peccaverit fuppliciumevafit: &

Abrahamus demiffis precibus fupplex decer-

cur non ita David

fo8.2

tat cum Angelo

40j* $

Achabi regis, & Samuelis facerdotis luctus,

Abrahamus Eremita ampliffimi patrimonij

471»77

'ex affe heres omnia paupenbus diflribuit,

Achabus Nabothi vinez infidiatur: objurga-

l

$317. $8

tur à Jezabelle, eó quia Nabothum de;

tre&tantem vineam dare ulumo non addi. -

Abrahamus Deo obtemperaturus Ifaacum

filium unicum ducitin montem, cui no»

cit fupplicio, 8j.106

Acham

Kerum Przcipuarum,

^

Acham feveré punitus ob immodicum in di-

J (tus libidinis fnarinos æmulantur,m Scy!.

vitias affzsctum. 62, a4

lz (copulos, & Charybdis vortices mi«

Acham avaritià correptus Dei, & Jofue pra.

nus cautos ad naufragium pertrahit, 1 40«

ceptumi transgreditur ,. & fevere punitur,

8*

107

[Eternitas eft interminabilis vitz tota fimul,

Achiilis haflá vulnus infligit & & medelam

& perfedta poffeffio,

7$-64

adtert.

43$.91

Atfectus varij à Deo hominibus inditi,qui-

A&ionésinternz, &externz quomodo in

bus f deftituerentur,effent veluti ftipites;

orattone componendæ

384 44

fine vigore; fine fenfu. .. 4. 2

Acus contritionis quomodo eliciendus à

Affectus varij in homine pro objectorum di-

inox vacaturo oratiofi,

387.316

veríitate,

Adam fola gulæ indulgentia fe, ac fuos po.

Affe&us ciere, & coércere ad rectze rationis

fteros omnesà felicitate exclufit./ paradi-

exigentiam munus eft Oratoris pracipu-

fiaca.

um.

414« 12

7.10

Adz lapfus in terre(tri paradifo à muliere de

Affe&tus funt ignotze quedam animi propene

cepti,

627.62

fiones ex apprehen(ione boni, vel mali,

Adaim noninforduit. libidinis ceno funeris

7. AT.

tepagulo co&rcitus.

1$8.13

Affcctuum duo generaex obje&to eorundem

Ada peccatum licét longé gravius illo Caini

feu. bono, & malo, & ex fubjeéto.

/ch

ob graviora damna, quze toti humano ge.

Affectus humani ab appetitu fentiente velutà

neri intülit , adhuc eluitur [udore vul.

9.TK

à fuo fonte profluunt.

tüs,

Cainus veró cur flatim damnetur?

Affectus permde funt in homine, acventos

l.

rum agmina in mari,

7. 123

Adonias Davidis filiotum natu quartus pater,

Aff:duum humanorum fedes eft cor, & pra«

no fceptro,jurique infidiatur.

103.20

cipua eorundem inltrumenta,quibus cien-

Aáveríantia quomodo excerpenda, & iníti-

tur funt Ípiritus, calor, & íanguis — .7. 14

tuenda

TZSEU

Affectuum ciendorum cauíz extrinfecz ree

Advería plecumq; profunt;nó obfunt.695.91

cenfentur.

715

Advería virum fortem probant.,

680.70

Affe&tus probi in Deum ope divinz gratize

Adveríitates, & xrumnz virtutum cultori

cientur, G pravi coércentur.

7. 16

Íunt exercitio, non exitio.

$38.62

Affectuum ciendorum prafidia plura in ora-

tore.

Adverfitates viris probis non adferunt nocu.

8. 18

mentum ;5 fed inferunt. emolumentume

Affectus Ethici , feu lenes; quà induflriá ciu

6$4.39. & fequent.

endi,

11.27

Adveríitates tunc faventcum ad (üummum bo.

Affz&tus doloris , & miferationis quomodo

num perducunt

643.8

ciendi,

12. 30

Adverótatum amatities dulcefcit fi foveatur

Affe&ibus ciendis mira visinfonis, ac mufi-

in corde, & & quo animo toleretur, &66.:0

cis inftrumentis,

ibid. 33

Adveflltaïes,quOS premunt,non opprimunt,

Affe&tus Exhici, feu lenes excitantur in quo-

fed perficiunt.

6 98. 97

vis dicendi genere,ut etiá Pathetici, 13.3$

Adveríitates ftimulos addunt ; quibus cele-

Affectus pathetm, quia acriores flylum exie

gunt plenum fucco, & efficacia.

14..38

riüsad Deum properamus.6 44, 10.& feq,

Adverfitates quamvis nos premant , non ta-

Afiectus acriores jam excitati, quomodo re-

men opprimunt.

646. 17

mittendi, vel extinguendi, ac omnino obe

Adultera]oiephi herafloripariata, 201.64.

licerandi,

34. 40

[Edificia, perinde ac homines moriuntur,

Affe&tuum ciendorum exceffus, & defectus,

pereunt, ac evanefcunt,

:77. 36

quomodo declinandus.

14.4I

JEdificia recenüita inter. mundi . miracula.

L

Affe&tus deficientes, & languidi, qui dican-

1 g0. 41.

tur, &exqua caufa procedant.

Y6, 4j*

IEdificia cafura glorie inzdificandze inepta,

Alffe&tus pathetici , qui cateris funt acrio»

166.1. & feq.

res deficiunt , f1 fenfus habeant. tenues,

JEdificia nobilium pauperum fanguine intete

vel lufus, ]o..osque minutos,

ibid. 46,

deficiunt etiam affe&tus fi fuerint intem-

dum zdificata, neque ftant nifi in alio-

rum fruinis.

167. 3

peftivé, ac immoderaté excitati,

I1f.

JEdificiorum erigendorum Author Cain.

47...vel fi verba immiíceantur. abfoleta

167.

in iisdem excitandis.

ibid

fEdificiorum luxus gloriz invehenda inido-

Affectus,ut rité excitentur , plura obfervan

E. neus.

176.

da funt,

17.$?

IEdificium templi Solimazi luculenter deícris

Affe&tuum humanorum caufe intrinfecs,

bitur.

168.7

19, 61. caulz extrinfecz eorumdem, 22.

Edificium divitiis affluentis caufa depreffio-

74. & Íequent,

nis, & damnationis,

178.39

Aff:&us pet exceffum, vel defectum àrecto

JEgritudo,quá corpus torquetur.lapis eft Li.

deflectentes.

27. 94.

|

dius, qua virtus probatur.

114.14

Affectus ineptifimus eft confiliarius, reprze

fentat tes alitet,ac fint in fe.

32

QpII9

fErumnz patienter. tolerat vera obfletri«

cantur felicitati.

693, 86

Affectus immodicusin divitias ftudio virtus

tum

Ttttg3

|

In

CX

tum noxius, — éo, 1 6. ldololatria teli-

AH'e&u;s pravus eft intus. nocentiot, quàm

gär),h'efïx corrumpit. ibid. 17.

exteriüs quivis armatus ho(tis.

224,51

Affzctus in divirias iniquus eftanimi tortor:

Affe&tus pravus naturam imitatur

equi rg-'

calcitrantis,

228.54.

in auri [plendore.cacutiünt auro inhian-

;

tes.

62, 24.

Affeétus pravus nifi radicitüs evellatur , re-

egetior.

Aff:&us;qui in divitias fovetur, tyránnus eft

pullulat v

230. 7I

labores fupra viresexigit,

6$.30

Affzéetibus pris indulgentes dolorem fibi

.

Aff:ctus immodicus in dignitatesinfidias e-

maturant,X cruciatus acctefcunt, | 231,

107.10

1

tiam proprio fanguini nectit.

j

Aífestusà fucatis mundi deliciis avellendus,

Af

Gus pravi tunc co&rcendi cüm videntur

ne if àfummo bono nosevellánt, 12f.

eblandiri in cunis.

234, 91

1. & fequent,

Affectus pravus nii prafoceturin cunis a-

Affe&tus in gulee delicias perampla eft vorae

" doleícit nequior, & creicit. petulantior,

go interitui eorum inhians, qui carnis in-

415.97

129. I2

dulgent voluptatibus.

Affeclus pravus Idram imitatur

,

Lernæam.

Affe3tus in lafcivientes mulieres nifi ftatim

23$.9I

excutiatur, Sapientiem expectorat, 13r.

Aff:ctus pravi ob

'nmt fi foveantur, profunt,

. fi proteraptur, ac interficiantur. 236.93

Aäï:*cus humanus in luxum veftium adeo

Afleduum pravorum zgritudini curandee

eítcorruptus, ut gloriz fovendz bruto-

nullum praitantius alexipharmacum feria

mortis recordatione.

rum fpolia, G excrementa adaptet, 162.

]

X

239.1

4

Aff:ctus pravi funt omnes amputandi , nec

Aff:Gus immodicus in. zdificia erigenda ;

fuffi.it, f1 ünus,vel alter tancüm, coétcea.

tuf,

2169. €;

f

quos ad íummum evehic. granditatis, ad

imum deprimit vanitaris; eó quia plerume

Affectusin luxum epularum äu-örghlo;do co-

que deítruunt quod eft in le, ut z dificient,

uod eít extraíe.

176. 34

ércendus fepulchralis cineris ïrænþä 2175

A ffsctibus varijs, efthomo obnoxius,perinde

Affectus no(ter tunc Deo gratus, cum fur-

ac varijs. difcriminibus (ubjiciuntur varij

fumavolat, & Deo adharefcit bencficio

terrze tractus.

Z2Ir.1

Orationis,

j1g- 13

Affz :tus adeo altiüs in homine faas agunt

Affe&us improbinifi orationis affiduitate

radices , ut nonnifi cum homine . divelli

compeícantur importunas fecum trahunt

poffint,

311.4.

evagationes,

354.54

AfisGus in homine pugnant, eümque exe

Affe&us quales, & quomodo excitandi in

ib:d..5

pugnam.

oratione mente concepta.

423.66.

e&libus pravis obliftendum (uisab initiis,

Affectus pij, qui in nobis excitantur (emina

antequam adoleícant, viräsque acquirant,

funt, & rudimenta virtutum ; non tamen

213.12

*

cre/cuntin fru&tus,nifi tellus carnis noítrae

Affzctus Jacobi Patriarchz. in Tofephum fi-

mortificationibus excolatur.

337-.37

lium caufía fuitdiffidiorum, & odij.

214

Affectus probi (emina funt virtutum, qux

non ilorent,nifi in exculto agro emacula-

Atï!eïïus pravus fuis fub initijs eblanditur

t2 conícientiz,

$.69. 1

lacteus, íed cum adolefcit aconita prepae

Affectus pius in Deum pretium dat noftris

rat,

216.23

a&tionibus.

$74. 1I

Affsctus pravi radicitüs evellendi cum pri-

AffeCtus no/tri nonnii in Deum dirig

Endi

mum in herbu(ículis germinant,

217.

funt, ut ipfi foli adhereamus. ' $77.26

24

Affe&tus noftri tripliciter polfunt in Deum

Affectus pravi funt animorum Druchi, 217.

dirigi.

589.3f

16

Affectus mercenarius, quo creatura Deo in»

Aff:&us pravi viperis quamfimiles vitam

fervits

£$8i. 316

2

tuentur fi morte pereant.

219.31.

Aff:ctus purus, & fimplex fuasin emaculata

Affectus tunc gratam exhibent harmoniam,

conícientia radices agit.

$91.37.

fi fides cicharz imitantes ita attemperen-

Affectus prodeuntes é proba confcientia hez

tur, ut rectz radoni plenà coníonent,

riles funt, non ferviles ; nec mercenarij.

Y

219.312

182. 39

ME

Affectuum moderatione interna animi tran«

Affe&tus probz confcientiz eó

eft defoeca-

uillitas promovetur.

2[90;3

tior, quo in eo nihil de proprio reperitue

admixtum.

Affe&tus finguli pravi per virtutum exercitia

$8140

proüernendi.

2210.36

Affeétus pravus opusbonuminficit, & cor«

Affz&us pravi nifi coérceantur hominemab

rumpit : non éconvero effzctus probus va.

212.41

.interna dejiciunt tranquillitate.

let operi malo mederi: nec opus. obli-

Aff:dus tutrbulentus ambitionis cruentas

quum ad reclitudinem redigere, $83,

clades excitat,

2434.42.

Affectus pravus nonnifi in perniciem homi«

Affcäus probi in confcientia pudorata im«

nis mg;hinatu:. 224.49,

bre irrigata refipifcenuum lacrymarum

gere

Rerum Przcipuarum,

gertminant , & virtutum flores feliciter

Ambitio czcutiens fupera putat effe infera s

vernant,

$89. 58

& hominem prafert Deo.

107.44

Affeétus dat pretium , ac dignitatem noftris

Ambitio poena eít acerbiffima pravis famu-

lantibus affectibus.

operibus, plurimümque intereft,quo affe-

232.58

€&u fiant.

619, 11

Ambitio protoparentes noflros exclufit &

Aff:cus vanz glorizin ipfo exercitio virtu-

paradifo terreítri,

232,79.

Ambitio etiam in fepulchris inter. mortuos

tis totum devenuítat , perditque opus.

6:0.12

vivit,necin offuaria detumefcit, 271.60

Affectibus pravis coércendis, probisque cien-

Ambitio plurestorquet,cum inflat,. 605.20

dis nil accommodatuus adverfitaubus pa-

Ambitio nonnifi per metum damni coérce-

tienrer toleratis.

tur,

€40. I

609,32

Affectus pravi in nobis infolefcunt, nifi froe-

Ambitioni famulantes mag

nis cogitationi«

no coérceantutr affli£ctionum.

649.25

bus mentem pingunt, quz tutiüs penicillo

- delerentur humilitatis,

98, 10

Agar quamvis rea, & relapía, ac Dei impe-

rio in exilium acta, quiatamen cepit fere

Ambitionis ufusariete nititur tartareus hoe

venter orare, non folüm alloquio confo-

ftis Chriftum expugnare.

2f.2

latur Angelorum, verüm G eorundem re-

Ambitionis radices nifi evellantur inter ve.

creatur miniíterio.

TET

pres excrefcunt inarborem. — 97.8

Ambitionis (omnium in Jofepho Patriarcha

Agar lacrymis madens in folitudine Deum

quzrit,à quofublevatur. 685.6;

ferale, & umbra lethalis.

105.39

Agafficles & patria extorris factus , quiatri-

Ambitionis tumor pe&oribus eiam fortiffi-

podem;quem in ludis fuerat lucratus, Deo

mis expugnandisvalidiffimus. |106,41

non confecraverit, fed donum iílud do-

Ambitionis ariete nititur doemon Chriftum

mum tretulerit.

630. 38

expugnare,quem noverat inviclü. : 06.41

Agrippina Neronis mater. mortem optavit,

Ambitionis egritudini curandz nullum hu-

dummodo filius imperaret;à quo fuit occi-

militate alexipharmacum aptius. 107,43

fa.

$5$ .52

Ambitiofum excellendi defiderium Protos

——

Algarus regulus infequens Fridesmidam vir-

plaítos é terrena felicitate egit extorres,

ginem Oxonienfem percutitur divinitüs

IOI. 22

Ccacitate,

143 f2

Amici beneficia munerum largitione facilé

comparantur. 82.91. & quales parandi. ib.

Aliptà magifter Achletarum certaturos-oleo

inunxit,

664. 3

Amici plures Alexandri Macedonis vario

Amalecite. ab Amaleco Efíaui Nepote

-orï.&

fuppliciorum genere interfedti,

157. 33

-^undi invererato odio Jacobi poíteros

Amnon temulentus ab Abíolone fratre natu

[ in.

minote juífus occidi.

179. 41

fequuncur, 617.3 -

Amanifaftus, & arrogantia in aula Affueri

Amnon Davidis filius natu major T'hamarem

punitur.

195.44. & feq.

Sororem toedé con(tupravit.

189.27

Amafias ob fibi parcam ex Idumzis victori-

Amoreít Affectus pofitus in profecutione ex

amtumidus , eam (ibi arrogans, quz foli

imaginatione objecti congruentis

4. z

Deo tribuendaerat, à religione,Gt

Amor eft veluti fonsjà quo veluti rivuli caetee

N

pietatg

defecit.

623.22

ri fluunt in homine affectus.

f. 3

Ambientis mente nullus Euripus tu

fþtulen.

i

Amor divinus, Angelicus, Intellectualis, A«

tiof.

927.9

nimalis, & Phyíicus explicantur. — g,4

Ambitio vanz gloriz fuós depravat appeti-

Amoreít pathematun i princeps cateris ire

tOres,

9 f-o l. & feq.

perans affeclibus. 6, 7. movetur amor ad

Ambitio pungitur, ut ejustumor detumeat,

ideam boni generalis, in quod fertur homo

naturaliter,

67.

& affcétus in honores, & dignitates expun-

gat üf,

95. r, &feq.

Amor (i (it ab omni terreflri pulvere defoeca«

tus non creaturam imitatur ; fed creato«

Ambitio,que in fublime nititur , ad ima' de-

primitur.

96.

rem amulatur.

$90. 24.

Ambitio quos inflat, ad fublimia non trahit,

Amor purus non eft mercenárius, non pro-

fed in ima miferé detrudit,

99. 14

pter fe agit, fed propter Deum amatum,

Ambitio audax eft,non folüm principum au«

$82.38

las perambulat, Íed etiam coenobitarum

Amor fi probus,& verus fitaurum zmulatur

clauftra ingreditur.

1O0, 17

in €crücibulo,

678. 48

Ambitio ita dignitares fitit,ut nó parcat pro-

Amoris vinculo debent homines copulari ad

prio fanguini,quó fibifatisfaciat. 104.34

vitam civilem inítituendam,

8. 19.

Ambitio nunquam fatur ad fublimiora (em-

Amatus Abbas cilicina culcitra pudicitiam

pernititur,

104. 36. laborat hydrope.

cuftodivit,

$37- $8

]

10f.37

Anacreon quinque talentis à Policrate. ty-

Ambitio Abfolonem in imum detrufit cala-

- ranno donatus pluribus angitur moleflijs;

mitatum,

105.38

torquetur curis. 66, 34

Ambitio adumbrata in Jofepho fomniante.

Anacharfis ex fitu corporis, ac membrorum

105.39

docet, quàm difficulter coérceatur linguse

Ambitio nonni(i ruinas minatur ; & cedes,

lubricitas.

)!2.49

196. 4

Anagogici motusà D. Antonio ufurpati.

Anago.

397-14

t

Indet - .

Atágogici motus quomedo elici

Appetitusin nobis rebellantes: coritra tatios

;nfïi 'ut no-

bis profint.-.415:71

nem pariantur Paralitico.

$06..66

Anagogici motus fzpiusrepetiti pro

funt— Vi-

Aquarum nomiRe divitig in fcripiuris figni-

$4

ris aícetis, 1jsque utebantur Patres in Ere-

ficantur, .59. 14

mos

393«24.

Aquila pulveres in oculos cervi in

.iviaixt, q;.lem

Artaxerxestringintanon valuit homines in

ad precipitinm cogit.

L44«$4.

venire,qui per annos viginti aliquam non

Aquila pectus roítro fibi admordens cum

fuerit adverfitatem expertus..- 689.52

lemmate femper ardentitus, cujus phreno«

Anaxarchus ne proderet fecreta dentibusab-

fchema,

393.21

fcilam lingsam expuit in Nicocreontem.

Aquila fuos ad íolem explorans pullos dege-

284.23

neres agit precipites, ac interimit, $70.4.

Anaxarchus precifam dentibus linguam in os

Aquilarum penna reliquas. ceterarum avie

um dicuntur devorare.

expuit "Tyranni.

499. 47

39352

Anaximenis oratio continens . flumen vet-

Arbor nonnifi poft multum temporis fructus

borum, X guttam mentis, . 307.34

progignit fuos.

400.4f

Anaxiles foeminam impudicam honeflati in-

Atbor interdictafcientiz boai ,. G mali, cur

fidiantem viri,mon(tris confert,Charybdi,

in paradifi medicullio implantata. 472.84.

. &Scyle comparat, Draconi, & Chimzree

Arbores pluresavara,qua fuos non dant tru.

flammivomz,

147. 6j

Gus nifi perticis diverberate,

64$4.12.

Andreas Avellinus cilicio , flagellis , jejunio

Arca cur juffu Numinisfuit à Noéimointrine

corpus in fervitutem redegit.

337.58

[scus, & extrinfecus bitumine illita. 3 32«

LI

Angeli ex abítinentia à cibo. volunt ab ho.

j

minibus dignofci,ut Angeli,

7i6.26

Argumenta ciendis ; affectibus felecta quo-

Avgeli vias nefciunt, quibusadimpudicitiam

modo diíponenda.

10.22

homr

1

2$&ÀAX.

ne

s decurrunt.

f47. 91.

Ariftidis Monodia lucubris, ejásque defectus

inexcitandisaffe&tibus doloris, &com«

Angelice , & humane natura . d;fcrimina.

434.25.

^

miíerationis,

1f 43

Auimorum confent

ione, &cognätione nil

Aromata Spartonorum que ?

465.46

in mundo utilius.

92,19

d

Artesinter humanas,qua fint homme digna.

Anna Phanuclis filiajejuniis ! & oratiotibus

60j.19

"

Deo infervivit.

478.93

Afceníus ad fublimial

apfui obhoxius.zzo. jf

Annz oratio , & lacrymz Deum in vota e-

Aiceta folatium eft omnicarerefolatio, íe-

mollierunt, ác flexerunt orantie - ::3446.26.

: ; que divinz conformare voluntati, 390.12

Anna Prophetifíe votum duplex,.ut filium

Afluerus Íceptrum Eftheri. porrexit in clee

Samuelem à Deo impetraret,

258.48

mentiz tefferam.

142. 48«

Annibal Romanorum terror feptendecim an-

A(füérus non priüs iraícitur reginze

Va(ihï ,

nos fub dio egit bellicis cladibus exercita:

nec in eam excandefcit, quàm fuos audie

-

tiffimus rebus adver(is affuetus, /..658,47

rit Confiliarios,

Aniiochi infolentia punita, & fa(tus depref-

Affuecudo inurit pronitatem ex parte appe-

fus, 203. 69. Antiochus fuz fuperbiz

titus ad actus (imiles, ac affectuS . 12.72

romeritas dat poenas.

207.82

Athletz, & pugiles caftitatisfe ipfos cruen-

Anuochum moltiplici militum copià muni-

-;5tant, quo hottes proflernant, .$39.65

tum una vicit triftitia,unus pro(lravit mce-

Attila Gothorüm Rex totam ,pmpemodum

L.i

rOFr,

$91.77

:*expugnavitEuropam.

609.32

M

Antiochus Eupater Épiphanis filius pugnatu-

Auari anima pecuniarü efl pediffequa. 8 3.9

rus contra Judaos in aciem educit centum

Auari manusnon delicias ex auro colligunt,

millia peditum, & viginti millia equitum,

fed.dolores, non vitam hauriunt, fed Ípie

cum triginta, & duobus elephantis, pu-

ritum exhauriunt, ; 28; 112

gnaciter turritis.

623,18

Auati epotis divitijs inebriantur, & ; mifeté

Antipater & judicum cathalogo expunclus,eó

]lumen extinguunt rationis,

95.133

. quiacapillos, & barbam tingeret. . 1.47.24

Avari dum iníaccis fuas liggnt divitias , li

Antonij Abbatis vifio, qua didicit eremi toe-

'ganturipfi at&tiüs à. diviciis,quibus famu-

dium excutere, & otium fugete, $44.80

lantur,non dominantur,

78.7

Aod grande aggreffurus facinus nulli adape-

Auatitia fola cut cum Chriíto crucifixo pe«

ruit , veritus ne fi uni innoteíceret, eva-

P

pendetit inlatronibus. 83.95, folalufit

neíceret,

287.32

i

«um cteatutz. fingule fuo parentarent

Aod ítrenuus Hebraorum dux. fecreti fer.

morienti Couditori, ibid; 96. . Auaritia

vafidi ftudiofiffimus,

312.47

pluribuscircumfeptavitüs, 84 97

Apes plutimum oftendunt induftrizin do-

167. $

Auaritia quos inficit non divites, fed pauper-

rimos efficit.

"

muntulis fibi conítruendis,

Apofttoli fequuntur Chriftum ia deferto cum

Auaritia in Evangelio repnlit amicum nocle

modico obíonio , quo Chriítus fatiat tur-

petente panes,quibus viresreficerer,88.119

bas.

88.11 .

Auaritia coronas abjicit, & tantàm delectatur

Apoltoli cur naturz vitia potuerint corrige-

ferreis,vel eneis arcis,ac cepagulis.89 119

re, non cacod&monemà corpore abigere,

Auatitia adeo eít itámanis ut fuos interimat

culto.

368 3;

'Rerüi*n Pracipuarum,

1

122

cultotes, Hbiquev addictos interficiat, 90.

- fatagentes factifició Elízt fuperate. p8$

e

47.

Auaritia malornm omnium putida radix, À

Bàlnea cur olim atdhiberenturvPOfï opus me«

qua mors pullulavit in mundo. — 91. 123

retricium, 131, 20

Auaros Diogenes hydropicis pares dixit: illi

Balthafaris convivium, & mortis fententia

pleni funtargento, ifliaqua, ambo in pro»

Ícripta in pariete, Daniele Interptete,198.

i

, priam perniciem.

j9.1jf

6

Auarus congregat improbo labore, qua haz-

Balthafatis trageedia lugubris,& regniam

20 Tes ore vorat;joco diffipat, -- $4, 99

10.

199. $9

Auarus fortiüs . adheret autó , quàm ma-

Balthafaris luxus in epulis, & ejus mors, re«

gnes ferro.

87. 108

-

*

gníque everfio. |246.24

Auarus cupiditati coacervat., & divinitati

Banaia dux ferocientem conttaleonem in ci«

parat tormenta,

88. 112

"flerna pugnat, & vincit,

$1f.23.

Auarus inlordeícit in famulitio pecuniarum;

Beati in ccele(ti patria fpecialius latantur, e

ob quas plurimum deíudat.

ibid, 20

quia emacnlatam excoluerint confcien-

-varus non habet éor in pectore, fed claufum

tiam, foetam probis affectibus.

$80. 33

in arca cum pecuniis,

99, 120

Beatitudine inter- donatos pauper inaugura-

AAadacia excitatur cum in profectitione boni

tur ftacim Rexcoeli, & mitis tautüm in

imaáginamur interponi im

pedimentum fu-

futurum eít terram pofleffurus; quid cau-

peratu perdifficile.

4.5-

S

,

fz hujus difcriminis,

71. 44

Aues mira . arte fuos nidos zdificant in lo

Beatitudo à divitiis in hominem derivata lar

cis ab injuriis tempeftatum tutis,

167,4.

vata eít, quz intus non nifi moleítias fo»

Augüílus Czefar juveni non fe gerenti ad vo-

vet,

66.:

tum in fervitiis bellicis obeundis miffio«

Beatitudo, curà Chrifto nobis explicata fub

nem dedit;& ut parenti fuo diceret 44ugu-

allegoria the(auri.

73. $4

flum ipfi won placere.

$83.41

Beatitudo, cur. füb metaphora divitiarum'

Auguitus Imperator impudicitiam Juliz fi«

^» proponatur nobis à Chrift

liee lacrymis nitebatur eluere.

647. 20

73.60

o a;quirenda.

Aulici, quos ambitio inflat;

principem D«eo

Beatitudoeít zterna, permanens, & in (eme

praferunt.

108.47

piternum perennatura,

75.63

Aulicos vult Deus effe lilij imitatores. mo-

Beatitudo,quam putant homines acquirere in

rum candore, ac virtutum odore. 108.48

. potfeffione divitiarum umbratilis eft ;«

Aures claudenda verbis obícoenis; ne perau*

vana.

75.65

:

res caílitas venenum ebibat.

$34.46

Beatus is, qui divitiis imperat; eásque paue-

Aures patulz verbis obícoenis januis illis ura

peribus impertitur,non qui divitiis affluit,

bium haud abludünt , qua vulgfa abomi-

nandae dicuntür;

$34 46

Bregllgedïïpud'He-bræos equé de dolo dicitur;

Auri fulgor , argenti nitor ,' gemmarum

-ac de vefte, ^ 153. 8. Veftes translucidze

fplendor iridem referunt fallentem extima

feeminarum. coníutz funt fraudibus , in-

fui fpecie,

79.78.

textz dolo, : ibid. 9. & feq,

Auri qui inhiat fplendori omni fe abdicat

Bellizatius & fupremo dignitatum gradu in

nitore, & hiulcus miferé vivit. . 84. 100

imum detru(us calamitatum. . 197. ff

- Auri fiti nil (celeftius , peffimum eft , acfera-

Bellum vitiis indicendum;ut de tattareo hos

liffimum morbi genus.

76. 66

: fte triumphos reportemus.. ; 1. 42. qui

Aurum nullum adfert auaro genuinum gau-

in hoc bello vincunt coronis donantur

. dium.. 87.105.. Divitum ltitia laruata

cztteris nobilioribus.

ibid. £ 10

$2-44.

Benignuitas Dei & fulgure fuppliciorum ros

Aurum à primis Écclefiz fidelibus non mani-

füllat in. noftram refe&tionem.

642. 5

busextraditum fuit Apoftolorum, fed ad

Berzellaus octogenarius oblatas fibi amplifz

L osisd

eorum pedes projectum.

95.13I

; fimas dignitates recu(at

Aurum Tolofanum cur parcemialiter dica-

refponderit....96. &

,« qu:id amico

tuf,

/

ï

202. 67

Beftia vifa in Apocalipfi à Joanne cum decem

Authoritatem oratori excitanti affectus pla,

cornibus quid pr&efignaverit, |603.1

ra conciliant, & quze ? 18,$ 2. Debet Ora-

Beteleel maximus. artifex veítem confecit

ä

tor in fe eosdem ciere affectus, quos exci»

; fummi facerdotis , cui SpiritusS. modum

tatos cupit in populo. ibid. $ $. In affecti.

. dictavit,

$99.

bus ciendis debet à prolixitate cauere , ne

Bias Philofophus imminente naufragio pro-

fit auditoribus tcedio. ibid, £«

hibet,ne pravi homines Deum orent, ne

Axa fufpiria emifit cum afino infedit, qbia

irritent,

383-41

tunc &terna ferventiüs fufpiravit, . $5,54.

Bibonum horrendum exemplum.. 280.g

Bombyx honoratior vermis repens ; quàm

B.

ales volitans. 1 12, t1. 1

'ymbolum viri hu.

milis.

ibid,

Aalami facerdotes fruftra bovem im»

Bombices dum fericam domum (ibi texunt;

ponuntàrze, G voce clama

K

nt altiore

Ícpulcrum conítruunt., ébdesy.

Uuuu.

Bona

i

Verani de Aj"eä:'/gu Iom, I.

—

Index

Bona mundi verz ingerende latitiz inepta.

quó Sau] divexabatur,: |44. 12

$64.42

Cantás vis in ciendis humanis 2ff:4tibus,vire

Bonos? Imperator liberaliori vini hauftu plu-

tüsque occulta in verbis; - 2$ 88

Cantus mundi.firenius eft , homires demule

raex imo peétore fecreta extraxit. 278.3

Btuta fuis aguntur paffionibus , quz natura

cet, quos lethali fomno fopitos interimit.

6.9

cujusvis brüti. congruunt.

42. 1. & fequent.

Bufiridis taurus ere conflatus ad ctuciatus

Cantus lufciniz vari? inflexus fymbolum h

&

Á

ingeminandos,

$92.,67

manz voluptatis.

42.t.

Cantus ab honefítare deflectens à vera prore

C.

-

fus exulat lztitia,

ibid. 3.

Cantus mundiadeo affinis eít flerui,ut ute

r.

Acodoimon (ua fideliter militi preftat

obíequia,ea tantüm mercede,ut notu.

que eadem voce &icbofarotb apud Hebrae.

4544

la appendatur Ecclefiz ad convocan-

os expzimatur,

Cantus ab honeftate alienus vero gaudio in»

dum populum. 350.27

Cacodeemon in Eremo feni Anachoritze. re-

gerendo iníufficiens. Imoett verag lati-

velat focium junioremin numero effe re-

ti2 venenum, veri gaudiilues, ac vera vo-

E

. proborum; fed juvenisadhuc Deo ferven-

luptatis internecio.

43-4

Cant:us eítinflexio vocis, & ionus dife&tüs:

tiüsinfervit, & per Angelum bonum men-

dacium cacodzemonis manifeílatur. 6 17.2

& cantus laftiviens moercrem non excu-

tit, fed triftitiamingerit: illetantüm can«

Cacodeemon fpeciem induit ferpentis Evam

decepturus, 617.62

tus mentem exhilarat; quilaudes Deo re-

Coiliavirgo cilicio carnem edomuit ; &

pendit, |44.9

Cantus pueliz t

heatralis ani.nium emolliilc ad

pudicitiam cuftodivit, — 537.58.

Coclibes dicuntur quafi c&lites,quia vitam in

concupifcentiam.

$4553

terris umitantur coeleftem.

413 18

Cantus pueilz fi pulfus citharz accefferit,

Cain, & Judas infefta nominajinfauita omina

illicium eftad turpia. ^ 161. 40.

Capitis abrafio; veftiimque fciffio figna funt

languinem fudervunt innocentiz, ut fitim

explerentavaritim, 90.122

interni moetoris.

673.30

Coleftis fponfus non reperitur inter flores

Carni cur ab Evangelifta : Joanne -tribügeilt

-

folatiorum,fed inter vep

voluntas.

$1T.1L

H

FCCa ærumnarqm.

Carnis petulantia verberibus;jejuniis, && mor.

5::6926«41

Coeli janua nobis

tificationibuscoércenda.

441. 43

patet pe£ Ch'rmi vulpgrä.

Carnis prudentia mors. Non ambulemus fe.

672.28

Calamitas patienter. tolefata prodroma elt

cundüm deftderia carnis.

$36.53

l

Carnis ftimulos, & concupiícentiz zeftus co-

felicitatis,

697.95

Calamitates patienter toleratz funt foecunda

ércuerunt D. Benedictus inter vepreta. S.

gleriz femina.

69$.92.

*

Francifcusin fpinis, D. Bernardus inlacu

E

ur üatim

frigidiffimo. — $56. 14

Cain poft patratum fratricidium;c

à fupremo judice damnatus fuit.

j51«f

Caro noftra putredo, G efca vermium; -fæi

ditatum cloaca.

166. f1

Caini odium in Abelem fratrem: utriusque

fratrisindoles divería.

21f. 18

Caro noítra quomodo configenda Dei timo-

re.

81. 34

Cainus fratricidij reus judicis fungitur offi-

€io,& fedens pro tribunali fententiam con-

Caro efthomini infenfiffimus hoftis,

| ideo

ttafedicit commenfam delicto.

$91.66

compefcenda per fubtractionem efculen-

Calices vino innatantes facilé ad naufragium

? torum.

444. 52

5

pertrahunt pudicitiam.

161.,39

Caro jugiter molitur fpiritüs perni,ci'em.'

Calix Babilonice mulieris venenum propi-

445 51

D

Caro connubiumi

nans fymbolum eíthumanz voluptatis,

nivit cum fpiritu, fcd ple-

129. 12

j

num diffidiis.

ibid.

Caligula Romz in publico convivio fervum

Caro efculentorum fubtractione co&rcenda,

ne infolefcat contra fpiritum,

444- f2

ob detractam lecto laminam argenteam

carnifici tradit abíciffis manibus; e collo

Caro internus hoftis fpiritui jugiter inidia-

pendentibus.

$33-4

tur,propterea compefcendg,ne infolefcat,

Calipha Tartarorum Rex die fefto folemni

44$* 53

mortis memoriam fuo objicit populo.

aro pluresvicit in gyneczis,quos Mars non

£61.24

" valuit in caftris profternere.

446.68

Calumnia quid fit , & quomodo pingendä;

Caro infenfiffimus nofter inimicus, qui no-

301, I4. & 302. 17

bifcum nutritur, & creícit.

£o€. 68

Caro adblandiens nonnifi hominis molitur

Calumnia aulas pervagatur principum, in

303.18

exitium.

$11:12

quibus nutritur.

Calumniatores excluduntur ab &terna vita,

Caro adeo pertinaciter contra nos pugnat; ut

nunquam nobis inducias indulgeat. f 1 3.15-

. .304. 20

Cantu fpirituali homines faxis duriores e-

Caro hoftis nobis familiariffimus difficulter

mollefcuntin piosaffectus. —44. 11

profternitur, ac vincitur, quin refurgat ve«

Cantu, & fono David Doemonem fugavit,à

"getior. f1à,15

Caro

Rerum Pracipuarum. -

Caro contunditur, & vincitur.fi ei poculenta

Caftitati fovendz teverentia fui ipfius pet«

(ubcrahantrir, & e(culenta.

$31.52

apta.

$46. 85

Caronifi coérceatur fzvit adverfus fpiritum,

Cattitatis przeclara virtus reliquarum virtu-

infoieicir contracaílitatem.

ibid.

tum promovet honeftamenta.

483. 1

Caro noítta contumax eíLotiiamans,ac de«

Caftitatis culturá relique germinant virtue

tes.

483. 1. & leq.

N

]

- liciarum appetens.

126.54

Caro domefticus hoftis jugiter nobis bella

Caftitatis cultrix fuit Su(anna,& ideo virtu-

movet,propterea jugiter coércenda. ib.$ $

te floruit, piisque affe&tibus Deo adhafit.

493.2

Caro onera excutit, labores refugit, mole-

ftias declinat,& commodis indulget, 5 29.

Caftitatis cultura impen(é. commendata ab

,

Apoüoio.

4984. $

Caltitatis lilium in fponfa fupra reliquosflo-

Carolus audax podremus Burgundiz dux ad

Nanczium in Lotharingia à Renato . in

res diligitur à fponfo.

48 $.6

Caftitatis, & pudicitie flosgaudet delitefce-

acie caefus.

IO4 25

Carolus V. curavit. fibi farcophagum con»

re, ne przcox fubaperto diogelida rige-

ftrui, quod fecum femper detuliz, ne mor-

fcat pruina.

497.13

tis mernoria excideret.

262.27

Caftitatis lilium coronatut, fi eidem rofa ad-

Corolus V. biennio ante morteim Impetij ad.

haferit pudoris.

48 74 .[ 4'.

Ca(litatis diadema,quoscoronat,non folüm

miniftratione fponte fe abdicavit, &in mo-

naífterio S. Jufti fe abdidit Deo; & quieti

reliquis virtutibus ornat, fed etiam fimi-

les Numin: efficit.

vacaturus.

262. 27

A98. 1y

Caítitatis nive trespueri in fornace Babylo-

Caiticas fine charitate lampas eft. fine oleo,

458. 1T

nica flamas arcent,ut non ledanr. ibid.i7

Caftitatis Tilium nullibi efflorefcit venuftius,

Caititas eft flos ceeterarum virtutum ,. àquo

fua hauriun: decora; ubicallitasexcolitur

quam inmonte myrrha , in colle thuris,

cxcere éfflorefcunt virtutes. 492.24. Ca-

439. 18

Caititatis lilinmà Davideexcultum emarcuit

(titaseit flosmorum. ibid. & iequent.

Cilitas vircutum omnium eft.! feraciffima.

in otio pometidiano.& in fonte exar(it, &

192. 37

periitcinefactum. 489,. 18

Caititas üdemraür-uit,quam luxuria deftruit.

Catticatis lilio, qui non redoiet ; malé olet.

492.2

393 3'O

Cafítitatis ciltorifacilius , & firmiüs fides

Caitítas non folüm fidem fovet, & fpem alit,

verüm etiamcharitatem , & gratiam fan-

prafiatur, quàm alteri.

494. 14

Caflitatis cultores funt ovesChriftiPaftoris,

&tificantem coronat.

49535

Cattitas maícula eit virtus ,. amat. fortiter

cujus vocem audiunt.

40$.36,

pugnare, & pravos quosque affectus ex-

Caítitatis cultores Angelis pariantur.496.39

pu z nare.

$ooc. 48

Ca(titatis cultor abítinet à fupervacaneis.

Cáítitas obfcuro gaudet

d&lïtefcere in loco,

| 497.41

(

Dd

14.

à

ititatis cultores ina

& contemni poriüs,quàm laudari. £03.55

(ceteriis tranquil!ä fru-

untur mentis malacia,

498. 43

Caft:tas perduelles omnes affcctus in homine

compefcit : eftque funus humanae fubítan.

Caftitauislilium excolitur oratione prafete

tim, X jejunio.

498. 4

t

ti2,

jo9.6

Caftitas luxuriam compefcit , ne quidquam

Caftitatis cultor non folüm neceffe eftlabo- -

diffluat de hamana fubítantia , cujus, eft

tes fubeat,fed etiam ut pugnas ineat, ib.44.

funus.

ibid. 7

Caftitatis lilio dele&atur ceelettis fpontus, ex

Caflitas tit& exculta omnemcoércet . carnis

ejus cultura reliqui vetnant virtutum flo,

TCS.

$00. f I

infclenrtiam, omnémque extingvit concue

f12.15

Cattitatis cultura pra czeteris virtutibus fa-

pifcentiz zeitum.

Caftitas à quavis praefervat cor ruptionisno-

cro fponío placet in fponía.

$02. $2

Caflitatiscultor,cur renes przecingat auro

xa,& homines fupra homin es evehit. $1.

18

obrizo, non fetro in gladios aculeato.

Caftitas mortificatione prz:munita concupte

fo1. $4

$£15.24. &leq.

Cattitatis lilium excolentes palmas metunt

Ícentiz zítus extinguit..

Caflitas vitrix non eílri(i bellum carni , &

victrices, quas de proftratis carnis illece.

bris referunt,

jo4.62.

concupifcentiz indirzar,

$33. $1

Caítitas non vegetar robuítior, quàm abfti-

Caftitatis culcores, cur lumbos prafeferant

füccinctos in veritate, & non potiüsin foli-

nentiaab eículer,tis,& poculentis,$ 41.71I

Caítitas £ame, & fiti corroboratur, nuttitut,

do aliquo metallo,vel faltem auro.$0$.43

& vires 1nc rementat fuas.

34f- 94

Caflitatis cultores ea debent animalia imi-

t4&

tU

tari, quz vidit Joannes in Apocalipíi ple.

Caí(ti

par'ata Phoenici redivivoefuo cine-

naoculis ante, G retro. — $)4.10

]

tario,qviique oritur cum moritur. j47.89

Caftitas ";pud Echnicos tanto fuit in. honore

Caftitatis przlia czteris funt difficiliora cer»

taminibus,quotidianaeft pugna. $14.22,

habi ra, ut ejuscultura divitijs pratlata fue-

TF

Caflitatis armamentarium, cur à Jobo Thet

fagrus dicatur,; 517.31

C»itati ceeleftia debentur obfequia. 513:17

Uoeuu2

Verani de .dfeiiibw Torm. I.

Caüi—ï

Index

—

»

* . Caftitaus iiliixm duro , jugique gaudet la-

Certamina olympica plutes exercuerunt ;

bote , ut cffloreícat.

420. I

uos & delaniaverunt,

$O. 38.

Caítitatis cultor gule voluptates omnes co-

Chabas hebraicé fignificat laudare, & il[as

ércet,

627. 20

ucare,

$04.

16

Caftitatis cultor oculosvagas , & emiffitios

Chodorlahomor Pentapolitas diftricto gla-

compefcit,

j18. 40

dio aggreditur.

$16- 26

Caltitatis (ervandz propofitum non fervatur,

Chritti vita curfim recenfita überrimam me-

nifi oculis froenum inijciatur.

$ii 37

ditandi meteriam nobisfuppeditat, 421,

Caílitaus cultor non folüm oculos ab obíccee-

8

nis avertit picturi$, fed etiam aures clau-

Chrifti miracula , & beneficia Judzeis imper-

dit verbis pratextatis, ac Venerem olenti-

tita recenfentur , nobísque uberrimam

bus.

$33. 4f

'

meditandi mat

eriam füppeditant, — 422,

Caltitatis cultor ne malé audiat , mala non

62

audit,

Plerumque dulci voce mulcetur

Chrifti tota paffio curfim recenfetur,422,63

auditus,S ad turpe fcelusinvitatur volun.

ta$,

-

Chriftiani pi&turarum obfconitate plus foe.

£35. 45

ditatis, quàm ornamenti propriis adijciunt

Caítitatis cultor antes nonaperit aifi ad col

domibus, $34. 44

loquia virtutes olentia ; neque linguam

Chriítiani vanos non debent ambulatores a«

movet ni(i ad coele(tia , &t cafta verba pro-

gere, ncc quo pes ducit excurrere , fed quà

ferenda, cauté loquitur , utcallé fapiat,

recla intentio," & probus affectus pedes

f4$* $1

dirigunt, $84. 4;

Caftitatis li'ium non efflorefcit, nifi ra(tro

Chriítiani bruta imitantur , fi ventri ; non

afflidationumtellus carnis noflrz excola-

menti inferviant,

5$84. 46

tur,

$3f. 51

"Chriftiani non veítes aulicas, fed arma lucz'?

Cattitatis flos pafcitur inedia corporis , re-

debent induere. 162.4

L

ficitur fití , ditefcit pauperiate,

$38.

6:

Chriftianus fatiüse(l , fifit minus eioqu&ns,

dummodo fit magisca(tus. — 53 1439

Caftitatis cultores vulnera (ibi infligunt, qui-

Chriítus, cur tardaverit Lazarum refuicita-

bus hoftes profligant.

$3:9. 65

re, & permiferit Martham ; diu more.

aflitaus lilium nonalio gaudet imbre riga«

ri. 687. 68

gari, quàm poenitentium lachrymarum.

Chriftus calicem. refudit in. coleftem pa-

Ibid. 66

uem , quem homines abíinthio oppleve-

Caítitatis cultor adolefcens venuftus praeno-

rant,

688. 75

bilem fceminam allicientem ad turpia ge-

Chriftum plures fe

quuntur in partitione pa»

neroía fuga eludit,

$39. 572

. nis, & lar

Caftitatis cultor non folüm fe abítinetàluxu

fione, & zrumnis.

gitione obfonij, pauci in paf»

678. 47

in epulis , ab immodico cibo , & potu,

Chrifti patientis vertex , cur fpinis corona-

tus.

ó

. fedetiamà choreis , ,& jejunio fequmunit.

675.

$45. 75

Chriftus difcipulis periclitantibus in mare

Occurrit.

Caítivatis cultor,vel ipfum otium vertit in

681. I4

negotium. f45. 8j

Chriftus in opulentia plures habuit fe&ato.

Caítitatis amantes funt Deo in delicijs ; 2c

res , non in paupertate,

666, 1I

uberioribus cumulantur beneficijs. | £47.

^

Chriftum fequuntur , ejsque veftigia affe-

E

quuntur quotquot pié viventes pravos ome

Caufe intrinfece affectuum. humanorum.

nes coércent affectus.

691. 82

t9. 6t

Chrifti lipfana fant virtutes , & prafertim

Cedrum imitatus D. Paulus nullum inflore

toleramttia azrumnarum , ac dolorum,

adolefcentix emifit odorem exculta vir.

691. 92

tutis,

is4. 4

/

Chriftus, que nobis utilia funt , cbnfeft í

Celtarum domus incuílodite, & paffim di-

non qua jucunda,

68. f9

reptae, Gexpilatee,

226. $6

Chriftus in monte Thaboreo paucos admi«

Cenodoxia abigendaeft, quia nonnifi futi-

fit fuz gloriz tefles , cumin colle Calva-

libus, acinanibus inflatur,

629. 3f

rize plurimos hakuerit íuz mortis fpecta-

Cenodoxia adcó protoparentes inflavit , ut

tores.

683. $9

ut hi divinitatis ambiverint portionem,

Chriftus à deemone teutatus per cxhibitio-

nem Fegnorum.,

64. 28

Cenodoxia , qui pafcuntur , nitüntur pra

Chriftus quomodo refponcerit Caiphz fein

caeteris excellere.

6;0. 317

occulto fuiffe locutum nihi.- 109 40

GCenodoxia, &i contemnatur , mitefcit : &

630. 19

Chriftus cur mutum , & furdam Íeoríim à

tutbis voluerit fanare,

blanditijs illecta exafperatur.

310- 42

Cenodoxiz imperio virtutes omnes obfequ-

Chriítus excluüt ab altari lahborantem

untur.

619. 6

pravo affectu.

333. $5

Certamen illud laubabile , quod contravi« . Chriftus quomodo nos docuit panem pstere

tia InitUr,

4 43

quotidjanum, 398. ?8

Chgi&

Ed

Rerum przcipuarum.

Chriftus, cur qufferit fuos difcipulos lumbos

exercitia neqüit ad veram gloriam fibi

pracingere , ac de futuro judicio effe (o-

viam fternere.

61I. 39.

licitos.

498. 44

Compun&lio cordis patrata (celera expungit,

Chriftus,cur difcipulos fuos cum in mari pi-

Ícarenrur pueros vocavertit.

611, 37

& gratiz incrementat venuftatem, 5j 6.

21e.

Chriftus cumentia procellofi zquoris terga

Concupiícentia , ne

pravos fuos accendat ige

ficco calcat veftigio opem allaturus peric-

nesfepulchrali cinere obruenda. . .375.68

litantibus Difcipulis.

61I.

40

Concupiícentia carnis , zítüisque impudici

Chriftus,cur Difcipulos fuos jejunantes juf-

ferit ritu patrio faciem uhguentis illiniti.

amoris extinguendi nive excultae pudici-

ua,

A29. 68

ls;o "Q

Concupifcentie z(libus co&rcendis nullum

Cibus ita fumendus;ut vires reficiantur , non

apuus froenum cilicio , & flagellis, $37.

opprimantur, & ne concupiícentia inlole-

Ícat., .

4;0

IOo

Concupifcentiz ,. & carni infolefcenti füb-

Cilicina veítis in ufu fuit caftitatis coltori-

trahendum eft pabulum usque ad virium

bus , etiam regibus , & Imperatoribus.

defectionem.

$36. 53

Concupifcentiarum multiplex genus in ho«

Cineres fepulchrales þravis omnibus affeGti-

mine,

229. 67

bus obijciendi,

270. $4

Conformatio creaturz cum divina vohmtä-

Cinis fepulchralis.cx:inguendis zíluantis

te plurimum Deo placet. — 399. 41

concupifcentiz flammis peraptum, 257,

Conícientia emaculata ferax

D

&uum áger.

f48. 1

proborum affe-

Cinis fepulchralis fugandz voluptati idone-

Conícientia emaculata probos omnes fovet

um inítrumentum,

2$8. 17

affedtus, | & ítudia promovet virtutum.

Cinis tepulchralis

pravos quosque affe&tus

$18. 25

compeícit,

260. 19

Conícientia emaculata circulum defcribit "

Cinis fepulchralis à lupanari homines fenfui

quoamor amorem excitat.

indulgentes abftrahit.

IT

,$59- 26

217.

Confcientia emaculata gaudium eít Angelo-

Circeum eft poculum , quod meretrices fuís

fum.

$60. 30

propinant amatoribus,

I4j. 60

Conícientia innocentiz clypeo munita ad.

C'ieria (tatua ea arte fculpta,& in ejus capite

verfariorum tela retundit ,

& bona quae

articuli., vertebredue ita locate erant ,

que fauflé ominatur,

f6é2. 26

ut os furfum,deorsiümque diduceret, & in-

Conícientia emaculata folem semulatuf,

conditum fonum ederet.

279. 4

j78. 28

Cirharedi mira vis , ac efficacia in ciendis

. Conícientia emaculata caufas moeroris eXcs

varijs affcctibus, animísque commoven-

tit , triftitize nubes abigit.

dis ad furorem,

I;I

j4

$79. 3t

"Conícientia emaculata Dei a&mulatur immue

Civitates plures , que olim floruerunt, nunc

tabilitarem,

f$79. 51.

fordefcunc;npulvere Íolo zquate, 180.

Conícientia bona omni caret metu

42

Y

,,. éftque

Ícyphus Jofephi. — fbid,

Cieopatra unionem fummi pretij MarcoAn-

Conícientia viri probi pluribus obfidetur

tonio in hauítu propinat.

274. 74

malorum generibus,

$79. 31

Ciepíydra arenaria fymbolum delabentis vi»

Conícientia emaculata tot

te no(irz,

o affectu in Deum

240. 4

fertur fui ipfius oblita. £93. 40

Coelum non fe hominibus abfcondit , fed ho-

mines coelum fibi domorum fubftructio-

Conícientiaemaculata omnem à fe timorem

excutit ; quostimeat , non haber , probis

nibus abícondunt.

176* 30

s ii a CU

Íe tuetur affeclibus , quos fovet,

j$f-

Colum cur comparatum grano finapis,

48

37 j

Conícientia prava cruciatuum eft gchenna ,

Cogitationes pravz , quibus mens relucta-

qua impios viventes , divinz mortuos

tur purgationes funt animi.

292. 16

gratig,torquet,

$90. 63

r

Colloquia prava corrumpunt bonos mores.

:

Conícientia prava mors e(t, cadaver viven-

$39* 45

tis, infernus precoquus. 6590. 64

Colloquia turpia fulfuratz funt tedz in ge«

Conícientia prava inftar Poétarum Erygnis

hennali compacle , & acceníz fornace,

ferto, & flamma, ac multiplici cincla

$34. 49

dracone debacchatur ; Ízvitque intus in

Color albus ,

xquia fymbolum caftitatis ab

anima; & in(lar Maegerz vifcera quatit,

Aneelis cateris preefertur coloribus inve«

& terrifico a(pectu flagellum intentar.

fte (ponfze difcolore.

SOr, $I

$9l« 64

Columbarum oculi fimplicitarem praferunt,

Contcientia impiorum, cur dicatur cauteria-

nilque cogitant mali.

600. $

ta, & quid fit hoccauterium.

$91. 65

Columnarum varia genera, & fingulz carun-

Conícientia prava vectigalia fibi conílituic

dem partes recenfentur.

173. 2$

erumnas, acmiferias omnes,

í191. 70

Commodis proprijs qui (tudet, per virtutum

Confcientia fibi malé conícia fratricidium te.

Uu uu 3

ftabatur ,

Index

- flabatur,quódà Caino reticebatur, — 1 96.

Creatut? nobis mänïfeüant Creatoris fa«

8t

pientiam, & excellentíam.

61'0 27

Confcientia temerata eft fibi Megzera gehen-

Cruciarij apud prifcos Romanos fuam jdefe-

nales flammas intus ejaculans, triítisque.

rebant crucem , cum ipfi effent ab eadem

Erinnysflagello armata ; & impium ver-

ferendi,

8y. 1OI

berans. 5;96. 81

Cupido ,quia nudus acriüs ,

/ ac lethaliüs tu-

Confcientialefa à creaturis omnibus fibi ti-

nicatos infli &o vulnere fauciat. : 79. 79

met , omnésque homines , ut Dei vindie

Curiofitas Dinam ad nundinas perduxit, non

cesveretur,

$98. 86

ut aliquid decorisemeret , fedutcaflita-

. Confcientize rez cruciatus nequit peccator

tem venderct.

$3. 57

evadere, ubique locorum eos experitur,

Curiofus ,rerum fuarum incurius

; fed ftue

7020

68

diofus , ut aliena exploret.

j3. 47

Confcientiz catcer , ater, & fqualidus tór.

Cygni cantus mundirefert cantü, & cur Cyge

quens fceleftos.

$26. 83

ni efus mofaica lege interdictus.

4i. 4

Confiliarij principum fint fecretorum tena-

Cyri Regis , pius affectus intemplo Numi«

ciffimi.

281, 12

ni edificando,

'170. 14

. Conftantinus Imperator nunquam

Apublic&

Cyrus Rex initio fui regni templum Deo

excreavit,nunquam naresemunxit, 46j.

&dificat , confertur cum Abcle.

z

16

Contemplatio quid , & quomodoAiWn ora-

tione inftituenda , & per quid differat à

meditatione.

426. 73

D.

Contemplatio prout diftinguitur à medita-

435. 22 *

Amocles lautiffimo in convivio infe«

tione inoratione , quid fit.

Converfio peccatoris opus eft divinz gratize,

D

liciffimum fe putat ob timorem im-

quam nobis Chrifli merita impetrant,

minentis mortis in gladio laqueari

383. 39

y

feta equina alligato; & impendente ejus

ant , .ut bonos

cervicibus.

142. 16

Convicia mala id boni praft

meliores reddant, & malos minus malos,

Damocles àlafciviente Demettio in balneo

€093. 29

circumventus maluit vitam in unda extin-

Convicia in feintorta zquo animo toleranda,

guere, quàmut caftitas n eadem naufra«

imórecipienda;acfigemmseeflent. 60g.

garetur,

$42*

96

lo

,

Daniel jejunus feptem inter impaftos leo.

: Con

vivia fer

culorum luxu,memorabiliä. 4 ;.1

nes fex integros dies exegit fine noxa.

.

I

20$45- 71

Cor noftrum quamdiu hisce terrenis adharre-

Daniel quía caftitatis cultor capularios fenes

fcit , vera non poteít imbui dulcedine,

przceffit,

$48. 94

Daniel adhuc puer Sufannam in judicio de-

374. 10

Corona , quávirginitas coronatur , in offi-

fendit, & fenes ut reos damnat.

cina cuditur tribulationum.

670 23

60"

f83-

Corona Chrifti patientis cur fpinea. — 647

Daniel

in aulpa Balthafaris regis purpuram

induit, oftro fulget , auro fplendet ; quia

Coronz olim compacte ex quercu arbore

excidium , & mortem regi pradixit.

6£2. 32

deftinata pafcendis porcis.

92. 128

Corporis cultusinconftans, ne nofter in eo-

Danielis libertas in redarguendo regem Na-

dem conílans detineatur affe&lus.

156.

. buchodonoforem , & interpretando ob-

21.

L

jectam ipfi in fomnio ftatuam,

£72., 6

Corporis opimitas animi impedit funclio-

Darius ab Alexandro in conflictu fugatus

nes, quasjejunium expedit.

4j4» TI

fitim, quam fuga contraxereat , extinxit

Corpus fine anima nullius potentiz valet

aqua paluftri , quz ipfi, vel maximé fa*

^

tiunia obire,

67. 40

puit.

464 45

Corpus cum jejunat , raens probitate fa.

Dathanis , Abironis , & Coris rebellio , &

punitio.

IO2, 27. & fequent.

ginatur , & homo impaüu; Deo opple-

tuf.

4

454* 14

David illuftrius triumphavit, cum Sauli pe«

Corvi in cadavera proruentes ocülos primum

percit, quàm cüm Goliathum proftravit

etfodiunt.

minantem.

144. $6

j5j

Corvornm pulli tuncà parentibus deftituun-

David apud Achis commorátus Angelorum

coetui audivit fe recenfitum

[]

*

tür ,cum eorundem opera magis indigent,

fed apud

32f. 29

Nabatexprobratur indignus. 63. 27

Cranium calvariz in furno atefactum , &

David, qui impavidus, & victor fletit co-

piftillo in pulveres reda&tum gangrenae

ram Goliatho , trepidus profu

Abfolonis.

git à facig

. dicitur mederi.

256. 6

IOÓ. 4O

Crapula fons puridiffimus , é quo plura in

David viribus licét imbecillis Goliathum

humano corpore Ícaturiunt incommoda ;

Gladio proftrravit, & quid fuerit defun-

119. 31

Gudamna. 45. 14 .

| da viCtoria inftrumento.

David

Rérum pracipuarum,

David lachrymis , quibus fltratum fuum ri-

pavid , quia vitá integet , moribus lauda-

tiffiius ,é baculo paítoritio ad fceptrum.

gaverat per fingulas noctes fuam eluit

regale evectus fuit.

120. 36

conícientiam. . $87. f4

Davidrex à Deo probari petijt.

587.

David poft luc

ulenter enarratum à Nathane

Propheta fuum adulterium,

adhuc iilud

1493. 73

Dav?dis duellica pugna cum Goliatho fpe-

non cognofcit.

étantibus utrinque exercitibus. 634. $3«

Divid plura detulit Abfoloni, ne imperan-

di defiderio, & aítu ante mortem patris

& lequent.

infaniret,

183. 6

David in Chri(ti genealogia defcrip

hlD

Matthzo, cur pra catetis regis titulo con.

David exercitum conftruit contta Abfolo-

nem perduellem, quem vincit , & adigit

: decoretur, cum & alij Chrifti predecef,

fores fuerint reges.

6$2. 33

ad fugam,

191. 32

David videns folario domus regize Bethfa-

David enixim Numini füpplicat, ne veniat

illi pes fuperbize,

193. 37

beam lavantem fe in fonte imputas flam»

.*

* .

*

mas 6 frigidis illis laticibus haufit. 6;2

David gloriofior paftor, quàm rex. — aof.

7 5: G fequent,

[]

David petit à pravi

s omnibus 'äffe&ibus libee

Davicï, fi cecidit delicijs difluens , furrexit

rati.

220 37

calamitatibus divexatus,

6$3. 34

ffe&um,

David calamitatibus preffusprae cateris fup-

David plus timuit pravum inSaule a

quàm urfos ; leones, & Gigantem. | 224*

. plicijs peftem felegit, utpote fibi, & po«

ulo communem.-

£64- 73

$E

David poít lapfum , quia erumnis preffus,

David ob oculos incuftoditos flammas con-

€ipit impudici amoris ; &adultgrio foeda-

vegetior, cautior ; & fánclior furrexit,

tur

?229.

9

-6$4. 38

"ri certaniir;e vincit;

David arumnis pre

ffus omnemv excuflit ti»

David Gcliathum fingula

i

morem.

C &interficit, ^233. 82

649. 26

David choris ftipatus lectiffimar

um' püella-

Davidis victorie plures equé de hominibus

in caílris, acde feris in campis.

41fe

rum concupiícentia motus compefcuit ,

quos tamen excitavit , cüm folario Beth-

Davidis conflidus cum Goliatho.

41 f*

[abeam vidit fe in fontelavantem. . 258.

40.

Ejus victoria ex fubfidio oratio«

nis.

David vidit mu

liefem felavantem ,. & 6 fri-

416. 43

Davidjejunio munitus hoftem tartareum vi«

tia.

ido fonte flammas hauüt concupifcgn-

$

cit, & fugavit.

$43 7

Davidi vi&tori plaudunt chori puellarum,que.

Davidis fingulare certamen cum Goliatho

deícribitur.

2€7. 43. & leq.

Saulis invidiam |excitant in Davidem.

635. $6

E

Divid, qui pepercit Sauli períequenti ; non

epercit Nabalidetrahenti, 294. $2

Davidis duellica pugna cum Goliatho. 658,

David , cur rogaverit liberarià manu canis,

46

David humiliationem, & affli&ionem reli«

& nonpotiüsabungue leonis, ^ 298. $.

David,, quiahumiliter Deum oravit , victor

- quis praefert beneficijs fibi à Deo collatis.

hoftesproftravit, — 2$ j*

[

2

700,

104i

a mentem fuam

Delicize fzculi umbratiles funt , ventrem non

David ideo Dei amans , qui

implent ; fed mentem evacuant,

61. 20

aqua irtigavit meditationis. — 372» 3

David Deo ut Medico propriam oftendit in-

Delicie viresenervant militares, Annibalem

ad Cannas fregerunt.

355. 1

firmitatem ; & inde - haufit (gnitatem.

Delicie verzrofasemulantur, quz nonnifi

404. 2

David pugnaturus contra hoftium

phalan-

inter vepreta florent tribulationum. 65 &s

1

ges jejunij religione voluit premuniti,

Denarius diurnusà Patrefamilias in Evange-

468. f

David , quia bené pranfus

oculos injecit in

lio promiffus operarijs in vinez cultura

- Bethfabeam lavantem fe,

& ex frigidis fon«

quid fignificet? & cur coeleftis beatitudo

Íub allegotia denari] explicetur. — 69.

tis laticibus impuras haufit flammas ; qui-

bus pudicitia perijt cinefacta.

472.

Deüderiofuä turba in homine. 21'2. 6

Detra&tionis turpitudo zeli pallio obtecla.

David fomno indulgens pomeridiano florem

amifit pudicitie ; quia oculos immifit in

292, 48

Bethíabeam.

$19, 38

Detrahens alterius honori uno ictu tria infli-

git lethalia vulnera.

293. $O0

David , quia oculos emiffitios non compe-

Detrahentesaliorum honori , & famaz cacoe

Ícuit, cum primüm vidit Bethíabeam in

fonte , ex frigida illa unda flammas haufit,

damonis fibi ufurpant officium.,

2934

£27. 44

r

* quib

us caftitas cinefadta periit.

dita , fed ex»

David , cum primüm

Berhfabeam vidit in

Devotio eft voluntas non ptzepe

fonte lavantemfe , libidinem ebibit n a-

pedita ad id prompté ,. & alacriter exee

queas

quis,

$42 3*

Index

quéndum , quod ad Dei pertinet fervi,

Deus, cüm nospunit, noaräm expolit rus

tiüm.

218.

dntatcm » noítram abílergit rubiginem,

Devctio vera , in quo fita, &quomodo ex.

colenda.

2190. 12

Dcus nos. premit adverfitatnm pondete , ut

Deus eftubiqueprafens , & nullaeft creatu-

pretiofiorem virtutis eliciat liquorem.

ra, quazab ejuspoffitfe przfentia fubdue

61$. 43

cere.,

69.

4j

Deus, quos amat,ærumms perficit. 698.

Deus coéxiítit infinitis durationibus , quze

8

poífünt concipi ante mundum conditum.

Deus eft refugium , & virtus in tribulationi-

ibid

Deus'eft omnis locus , neque

büs, qua nos inveniunt ,

non quas nos

poteftcreatura üllaconcipi , qua non fit

nobis codimus.

667...44

Deo p'æfens

9. 44

Deus in templi porticu, cur ex plur.bus &

Deus, éorin rubo'flammis circumfepto

grotis uni tantüm famtatem impertiret;

füerit Moyfi loquitus.

67$. 36

68;0 fg

Deus noítros fugit fenfus , ^ & nonnifi per

Diacoftites nobilis gemtma in ore cadavens

æmgma CI'C&IU!'&X'[»[D pervcmmus ad: CIUS

fuas dicitur vires deper dere.

383..19

fio.

z

agnitionem.

Dianaideovirgo , quia veaatu fe jugiter ex«

Deus périnde nobxscum aglt ; acaquila cum

ercuit.

$44. 78

. fuispullis.

668.

Dierum vires.in zdi&ciorum mohtrombus,

Deus eminenter contmet quidquid perfe-

arciümque propugnaculis folo æquand:s.

&:oms , & bonuatxs meü creatuns. X zo.

194. 41

Dies veluti. milites à Deo con(crxpu ad ex«

Deus ad noüram erud:tlonem ab Angehs ca-

pugnandos fuperbos, ..

4494« 40

vet, neevulgent , qua illis fpec:atlm re.

Dies Domini veniet flamm:s corufca 3 1gne

velavit.

201.

4 d

conípicua,

Ibid. 42

Deus adver(isnos excolit , & perficit; |.690.

Dignitas, quamdiu fperatur , eft percara 3

81

cum poffidetur gravis.

109. $1

Deus adeft in noflram opem , cum videtur

Dignitas ; .quam mundus exhibet , larvata

abeffe.

690. 87.

eft , nec dignos ab 1nd1gms difcriminat.

Deus fuumhomini prodit amorem cum pre-

I1I, y

carxum ab ipfo extorquet clamorem.

Dignitas flos eft purpurafcens in rofam.

327-

L 22. 43

Deus,cur ohm in Silo coleretur

234- $9

Dignitates umbrariles.funt , fallunt, quos

Deus quarendus in feceffu;non in creatura-

alliciunt ,' pidturam exhibent evanidam ,

ac illuforiam.

tum tumultu.

371*

(4

27-

IO

Deus, fipreíens nobis.cum oramus, adfit ,

Dignitates in mundo fcenatiles funt, ac per-

feu fi orantes adíumus à Deo,non finimus

fonat , quibus fi larvam detrahas, non»

pravis evagationibus abíumi.

306f 49

nifi gravamina , curas , ac folicitudines

Deus ubique prafens per posenuam,præfen-

habent.

II4.

14-

tiam, & effentiam,

387. 36

Dignitates quamdam cum cornu præ[eferunt

Cur cornua

Deusplerumque, quos amát , omni defti-

cognaüonem

II9. 33.

tuit folatio,

391. 1j

potiüs , quàm offa habeantur dignitatum

ibid.

Deus precarios noltros pravenit c!amores $

anfignia,

Intelix conditio eorum;

& ca impertit, quenoftra voluntate iuæ

qui funt in dignitate" conlhtuu.

lbid

conformi petimus,

399. 4*

34

Deus plerumque differt petita concedere ,

Dignitates virtutibus ornandz , ('1 decli-

quó éligno vitze fuos nobis fructus porri-

nari non poffint.

324. 49

gat dulciores.

400. 4

Dignitates pleriqueut Numinacolunt , quia

Deus aurem (uám fubmiísé inclinat hamiliter

earundem officia non excolunt, .

1j2. j

oránii j'quem audiat , & exaudiat, -

404.

Dlgmtates mundivafiz , fluxe , illicó tran«

ieunt, vix acquiruntur , deperduntur;

Deus pletumqua differt concedere petita ,

602.

ütr merita adaugeat petentium.

419:51

D:gmtates, ,J4as mundus exhibet , fatiles,

Deus interdum nos non exaudit orantes ,

ac inanes funt , extimétantüm fplendent,

qma qüz peumus magis nobis obeffent ,

& intimé non penetrant.,

607. 43

quam rodeflen

412. f1

Dignitatibus , quas mundus eas ambientibus

Deus.cur non Apo'io,am colaphizatum , fed

exhibec, quàm parum fidendum.

118.

Doemonem petenrem exaudit.

420.

j

[o.)

Deus cum virgine effe non dicitur , nifi plena

Dignitatibus infigniti in aulis principum fa-

fit graua

497. 41

mulitio gloriantur.

ibid.. 32

Deus fibi charos , cur emulari velit: pifcinas

Dina Jacobi filia , quiaurbem frequentavit;

Hefebon.

€00. 4

169,

florem perdidic pudicitig. -

;f

Deus permittit probosab improbis divexa-

Dina; Jacobi filia , quia oculos non coércuit,

ri, ur perfetiores eHicxat.

640. l. &

G videre voluit , ac videri florem :ilum

fequent.

PGI-

Rerum przcipuarum

perdidit , qui feme] amiffus nullo fit am-

Divitiarum fitis noxia ; opes hidropemadfe-

plius pretio venalis.

$217. 24

runt,quó plus bibuntur aqua divitiarum ,

Diocleciani infanus, ac tumidus faftus mul«

eó ardentiori zftu fitiuntur, nec unquam

Ctatus.

208. 85

fitim extinguunt,

7T. g 1

Diogenes uno tantum cubavit indolio; fed

Divitiarum pelagus habet fcylle , & cha-

carni indulgentes dies totos inter dolia pe-

rybdis vortices , & adblandientes cantu

firenes.

regrinantur, & ollas.

f36. $6

71. f2

Difcipuli Chrifti, qui in Thaboris faítigio

Divitias , qui amant , fe ipfosoderunt, 76.

fplendido fpectaculo recreati non quie-

67. Divitiz fuis poflefforibus funt oneri ,

Ícunt: ijdem in horto imminentibus tor«

nonhonori. Ibid, Proindcimpcdimen-

mentis tranquillé adeó dormiunt ; ut ex-

to fürfum nitentibus ad ceeleftia. 77, 69.

pergsfactore Magiítro indiguerint, 123.

Non funt levamini, fed gravamini auri

argentique pondera , que quo majora fub«

Diícipuli Chrifti , quia caítitatis cultores

eunt incrementa , eó perniciofiüs aggra*

poteftatem habuerunt fupra Voemones.

vant,

77: 70

$49.

;f

Divitijs inhiantes Tantalica fiti laborant , &

Divites éceno inferviunt , licét fuerint coelo

exzítuant,

$8. II

Nil homini pernie

Divitijs inhiantes à vera facilé deficiunt re-

conditi, 73. 95.

cioíius auri amore.

ibid. 9s

ligione , & à cultu veri Numinis.

63.

2

Divitiz ad vitia viam flternunt, ineft quze-

dam focietas ficut nomine,ita in re divitijs;

Divitijsinhiantes plura fubeunt perícula, &

& vitijs.

$5. 1

in multa Íe difcrimina inijciunt,

ó5.

Divitiz quó majores poffidentur , eó graviüs

32

fuos onerant poffeffores.

$6. 4

Divitijs afflentes ardentiori zeftu vitiatas

Divitiz pondera funt , qua animam pre-

voluptatum aquas fitiunt , quas cum bi«-

miunt, ac deprimunt, nec finunt eam fure

bunt ,

pereunt,

fum elevari.

$64

Divitijs inhians vitijs faciliüs indulget , qui-

Divitiz moleítias ingerunt , & quierem ,

bus lethaliter faucius miferé perit. ^ 7r.

animique ttanquillitatem abigunt. $6.

Divitijs affluenti curz ,

folicitüdines , ac

Divitiz mari procellbfo comparatz. Divitia-

moleftiz continguntacriores. 77, 71

rum cupiditas eít charybdis naufragijs no-

Divitijs affluentes quàm difficulter ceelum

ta.

£2-

12

ingrediuntur,

81. 36

Diviriz , cur inítar aquze dicantur fluere, fi

.

Divitijs affluentes , cur dicantur pingues,

afflaant.:

f8.

It

80,. 80.

Is divitijs abundat , qui af.

Divitiz congeítz perinde ac folia arborum

fc&u in divitias fe fpoliat ; neque divitijs

exareicunt.

6f, 31

acervandis inhiát,

80. 81.

Divitia-

Divitiz nullam poffunt veram 'felicitatem

90,

rum pediffequa cutz, folicitudines,

fuppeditare.

67. 39

92. Periculis obviat , qui divitijs inhiat?

Divitiz quo fenfu dicantur divitijs affluentes

ibid.

.. juftificare,

68, 41

D

omitianus micz aurez Gru&or, ut libera-

Divitiz funt mera przftigia decipiendis ho-

lias voluptati indulgeret — 176, 79

minibus invecla. 70. 46.

Fallaces funt

Domus Neronis autea , ejusamplitudo , ac

alternantis fortunz nutu veniunt , & di-

celfiffima ftruétura,

174. 26

fcedunt , ut decipiant abeuntes.

ibid.

Domus perampla Magni Imperatoris Cha«

47. Suostorquent poffeffores,

ibid.

mi quatuor przcincla murís,

174«

8

26

Divitiz verz funt, non quz fluunt, ac pe-

Domus nobiliffima Javz Infzilæ Balearís

reunt in terris ; fed quae zeternüm perfe-

majoris regis.

174. 28

verant in caelo.

74. 61

Domus peramplz ccli, folísque afpectum

Divitiz nonni(i laqueos continent , quibus

nobis furripiunt,

175$. 29

divitijs inhiantes milere illaqueantur, 76.

Y

Domusornatus , & pretiofa aulza , funt vir,

66

tutes inquilini.

T77. 57

Divitiz fuos. depauperant poffeffores , quos

Domus interna fpiritualis xdificanda , & or.

deprimunt, non erigunt , gravant, non

nanda,

178. 40

alieviant. 79. 80

Domus lugentium long? utilior domo nu-

?

Diviti uberrimam fuppeditant materiam

bentium,

649. 24

dequé virtutis exercenda , .ac vitijs indul-

Draco avernalis bis bellum indixit Chrifto,

gindia

$1,.87

496. $9

Divitix ad vitia queque facilé viam emol-

Dracones ad thefaurorum cuftodiam accer«

liunt , quarum tamen probus ufus virtu.

fiti,

89. t17.

Draco divitem re-

tum promovet culturar.

81. 87

fertavatum.

ibid.

Divitiz funt fpinz , quz acriüs pungunt,

Duces belli genetofiores ,. ac viribus robu-

quàm blandiüs alliciant.

87. 1IE

fliores minüs fibi fidentes,in orationis fub.

Veram de dffetlibus Tom, d

Xx xX

fidio

Ind&x

fidio bellorum eventus felices. collocare

Efau odium'in]acobum fratren;,cupic po&ft

Íolent,virésque à Deo expofcere. — 416.

Iíaaci parentüs necem, ctuentam czedem.

443,

Furtum committunt , qui pro-

272. 6$

Eícarum fubtra&lio ea reftituit vïrtutüm de»

prijsviribus , & non Deo vi&toriam tri-

buunt. | 416. 44«

cora , qua per inge(lam gula eícam no«

bis vitium abítulerat,

47$*

81

E.

Efculenta, & poculenta plutimum obti-

*

nent virium ad quosdam affe&tus ciendos.

! Cclefijspraficiendi, qui non queerunt

11 74

ijsdem praefici,

I20. 36.

. Non

E(ther Regina Artaxerxis benevolentiam fi-

uos genus nobilitat, fed quos virtus

bi captivat , torámque Hebraicam gentem

illuftrat;hos debet dignitas infignire. ibid.

, ab imminente mortis periculo liberar,

156.

ó

Edacitatis filiz funt l*uxu'ria , Q ebtietas.

Efthez regina beneficio jejunij , & orationis

$24$. 18.-

judaos liberavità cruenta caede.,

469.

Edirha Anglorum Regis filia fub regio ornae

61

tu, mundóque muliebri veftem induit ci-

Eftheris reginz affectus in Deum purus, fim-

licinam.

$317. $8

plex , acinteger, . $82. 39

Effizies B. Virginis in Hungaria fuperiore

Efuries corporalis bencficio in(tituti jejunij

flevit imperante Leopeldo. I,

EE

famem acuit [pititüs. : 478. 90

12 Ie

Eva ad refricatam mortis memoriam om-

Effigies füummorum virorufn non confueve-

nem excutit pravz concupifcentia affe-

&Qum.

runt Hebrazi pingere , nec fculpere, 124.

258. 12

Evaà Doemone delufa verborum lenocinijs,

Egillus Gothorum Rex à Tauro in farias

ac Íponfionis illecebra pomum. vetitum

acto crudeliter diícerptus. 25$, 2

momordit , quod.cum guftandum por-

Eleazar in przlio elephantem feriens fub eo-

rexit Adamo , mortem

2*]

| comedit. . 36f.

demvivusfepelitur, fuóque occumbit in

triumpho.

Hoc idem agunt, qui glo-

Eva à ferpente feducta pómum cemedit ve-

622.

tiam. ex bené geílis aucupantur.

titum , quod Ádamo eriam perfuafit , &

I

mortem unà cum

2

'pomo deglutivit. 427.

Eleemofyna , fi ne&atur, cum

iana gloria,

& ambitione,fit tuba bellica,

E TNTTI

Evagationes mentis inæer orandum illicà €Xo

cutienda.

Eleemofynz beneficio ea poffidemus aucto

339..47

*

fcnore ; quz pauperibus elargimur , &

Evagationes mentis animi produnt levitatem,

eaperdimus, qua nobis fervamus, — 468

& inconftantiam,

311. 47

Evagationes mentis orationi funt noxiz ,

E* mcntamutätionïbus obnoxia. 211. 3

. propterea ftatim abigenda.

316. 2

Eliz , cur Deus panemtantüm , & frigidam

Evagationes mentis occurrentes inter oran-

fuerit impertitus , & Danieli plenum

dum flatim excutiendz,

3787

435- 45

Prändlumo

Evagationes inter orandum , quantum infe-

Elias difcumbens in eremo ab Angelo fub-

rant damni , explicat D. Bernatdus; 377.

28

cineritio pane alitur,

89. 116

Elias beneficio jejunij, orationis, & mife.

Evagationibus excutiendis tres à viris afce-

ricordie fit exemptus à communi nature

tis traduntur regulz,

335. 63

tributo folvendo nefcius mortis. 449.67

Evagationum occurrentium in oratione plu-

Eloquentia florulenta in fanctis Patribus.

res Ípecies.

333. $ f. G feq.

3 39

/

Evagrius fuadente Machario Anachoreta in

Elzearius comesagrutn proprij corporis raft-

in fitis aflu contentus fola umbra, frigi-

ro mortificationum coluit, & lilium ca-

dam abijcit,

442. 43

flitatisexcoluit, $37. f8

Eunuchi Pharaonis peccárunt , quia gula in.

dulferunt.

$21e I6 .

Epularum lautitiz reijciendz , ut fpirituali-

bus reficiamur delicijs.

47. 83

Excellentia , quà quis alijs przeminet, quan-

Epuloíuis divitijs gehennam fibicoémit , &

dam fecum trahit gloriolam , quà D. Pet-

-Lazarus mendica paupertate Abraha fi-

rus inter flu£ctus maris mente fluctuavit.

num,.

"

90. 121

612. 40

Epulo cruciatu flammarum tortus fuppetias

Excerptorum utilitas ad affe&tus ciendos , &

petità pravo invidize affectu in Lazarum.

coércendos. .. 29. 103.

Excerpta füp-

235. 88

plent defe&um memoriz , füántque Ora.

Ericus Daniz Rex ad muficum citharz fo-

toribus maximz utilitati , quia quz me-

num varijs agitur affe&tibus , plurésque di-

morià facilé exciderent, diu fervantur

1il-

ftricto gladio interficit.

I;&

34

lfa.

31« IIL.

Eíau pravum in corde fovet affectum in Jaco-

Excerptorum claffes quomodo diftribuen-

bum fratrem ob fibi ufurpatam primo-

dz, ut oratoribus fint commodo.

32.

genituram,

431* 76

.1'12

Ex-

Rerum pracipuarum,

Exhomologefi frequenter expianda con-

biz. oculis abfletfit . cacitatis;

"

en.

Ícientia, ne hac fordes contrahat.

379«

29

Felicitas in homin

em à divitijs derivata bra«

Exäomologeüs facramentalis . confcientise

Geata eft , ac praftigiofa beatitudo, . 65;

32

purgandæ,animique egritudinibus curan-

dis pharmacum opportunum,

j$1. 6

Felieitas vera in culmine honoris non floret,

Exhomologefis animam zgrotantem [anita-

Bracteata eft hac felicitas , ad quam ple-

ti reftituit ,. fi folàm medico fpirituali

rumque immerentes evehuntur.

l2I,

41, & fequent.

*

egritudinem aperiat... ibid.

Exhomologefis falubre lavacrum purgan-

Felicitas nulla reperitur ine

fculentis ,& po.

5j4.

culentis.

229. 67

gandis animze maculis peraptum.

Felicitas aliena invidum torquet, ac excru-

ciat.

2ji. 77

Expilatores facra fupellectilis , ac templo-

rum puniti,

202. 67

Felicitas mundi perinde ac torrens fluit , &&

ftatim exarefcit. 449. ég

Ezechias , qui juxta confuetas naturee leges

debuiffet mori , prafervaturauxilio exce-

Fellea z2erumnarum amaritudo ad melleam

dente vires natura.

Il jf. I9

beatitatis . dulcedinem nos |manuducit,

Ezechias egrotans nequit fe à lachrymis tem,

651.

O

Fellea afflidionum amaritudine oculorum

perare, licét plerumque infirmitas cor-

poris fanitas fit animz.

I14. 16

caliginibus abítergendis nullum aptius

Ezechiasrex morbo tortus ex ulcere inteftini

collyrium,

651. 30

quod humanis artibus erat immedicabile ,

Fercula , quae ventrem implent , mentem

evacuant vera refeclione.

vitam haurit ex ipfo lethali vulnere. 605.

4$. 13

2I

Ficedulz ducentis turdum in regionem amae

Ezechias, cur petierit , ut umbra in.horo-

nam plenam fru&tibus, & laqueis ; apos

logio Achaz decem gradibus retrocede-

logus,

4j6. 19

Iet.

606, 22

Fides chriftiange debita veritati nutat , nie

Ezechias princeps pientiffimus religionem ,

f1 bafi fulciatur caítitatis,

493. 42

& cultum veri NNuminis promovet ,. oc-

Filij Zebedai petunt federe ad dextram ,

clufum ab Achaze templum reclufit;aper-

& finiflram Chrifli , & 1ideo redargu-

6i12. 41

untur , quia petunt fini(ltram,

tis, ac reparatis valvis.

»

104.

Ezechias poft delatam de deleto Sennache-

3

ribbo victoriam, cur &grotaverit.

613.

Filius prodigus jejunus revertitur ad P4-

4

trem » à quo fatur difcefferat,

40.

18.

Difcrimen inter indulgentes ven.

Ezechias, quos oftendit thefauros, perdi-

n idife

633. $I

tri ; & obfequentes menti.

ibidem,

Ezechiel ab Angelo perduétus ad aquas ju-

2I

betur retrocedere , & cur,

332. $I

Filius prodigus , quia patris prefentia ,

& con(ilijs deflitutus propriam fubítan-

E

F.

tiam abligurivit , lafciviarum foeditati-

bus coepit egere. & refipifcens revertitue.

ad Datrem.

L]

Acultas pathetica varios producit mo-

387. $4

tus fen(ibiles per fpiritus animales , qui

Filius prodigus poít decoctam cum mere«

E

fi ad normam magiílre rationis edan-

tricibus paternam fubftantiam refipifcens

tur, harmonicum efficiunt concentüm

patrem flexit ad. veniam.

confonum norma reéclé vivendi.

$554 19

6.

Filius prodigus

cum voluptatibus fenfu«

6

"

um indulfiffet , totámque abligurivif-

Famz negotiatores ; cur à Tertulliano di-

Íet paternam.portionem , refipifcens re-

cantur otiari.

$43 2

i

vertitur ad patrem ,. à quo feflivé reci«

Fames filium prodigum ad faniorem fru,

pitur.

615. 46

Finis pathetice facultatis eft perfe&lio cor-

gem revocat, à qua faturitas averterat,

40. 18

poris animati , ut perfeclé fuas exerat vi-

Fames optimum efculentorum condimen.

res.

$4

tum, ut D, Bernardus fuos edocuit Mona-

.*'7

Flamma libidinis non alia humoris effufione

chos,

464. 43

extinguenda , quàm lachrymarum, ,148.

Ó

Fames amica virginitatis , inimica lafciviz,

$4). 76

x

Floribus pudicitie , & rofis charitatis co-

Kamiliatitas nimia cum morte nobis eft no-

ronatur coeleftis fponfus, licét fpi

xia, proinde metuenda.

271. 6I

armetur.

pis obs

Faítus inanis in principum adminiftris,

Flos pudicitie , nifi cauté cuftodiatur , »-

208. 86

^

ftu concupifcentiz facilé arefcit,

546«

Fatorum neceffitas ineluctabilis, eadem le-

96

ge» qua nati fumus , mori ,cogimur,

Flos caftitatis non. folüm in tellure ,corpb.-

251. 48

poris, fed etiam ia horto animz excoli-

Fel piícis aquis innatantis tenebras é To«

tur.

f48. 93

Verani de dffeidibus Tou. 1.

Xx XX 2

Flu-

Index

Fluctus tmárini inturtiefcentes exigua co-

tfadices agit. — f66. 46, &feq".-

ércentur litorali arena,

155. 16

Gaudium verum ea voluptas non patít , qua

Fluxa funt , que

'in gïund'o &are videxx;ur,

ftatim perit.

$567« 49

!

^*66. I

Gedeon conqueritur , ut à Deo defertus

Foeming Arabice faciem ita texerunt , ut

690. 30

uno tántüm oculo liberato, contentz fue-

Genius in hominibus variuüs.

At'O. 2

rint dimidia potiüs frui luce , quàm

Genfericus cum fuo exercitu Romam ingre»

f29. 50

totam faciem proftituere.

ditur, quam diripit.

361, 19

Foeminatum larvata bfandimenta fub . melle

Germanorum mosfuit, ut numis ferram

abfinthium fub oleo,

fel porrigunt ,

infeulperent , & cur? 80, 83

123. 24

Geíta ex virtute profecta vermem plerum-

Forma fominea in corpore virum emol-

que vana gloriz alunt, quo corrumpun»

1227 322

lit , quem ad turpia fleclit.

tür; pomáque imitantur in extima fuper-

Torma non introducitur , nifi pofitapravia

fidie purpurea , & intus pu

Atre(cemia.

E

difpofitione , quze plurimum exigit la-

613. 44

boris.

390. 31

Gloria nominis non flat , fi edificijs innita-

Fernicationis flumen in vitiorum omnium

tur caíuris.

166.

I

effluit fretum.

140. 44

Gloria mundi vana hedere pariatur, $f99.

Fortuna , quz blandiüs videtur arridere ,

I

plerumque noverca eíl, 179. 41

Gioria mundi eó-efít vantor , ac futilior ,

Fortuna ludit cum fuperbis, quos vento in«

quó ardentiüs inter homines quaritur,

"- flatos veluti folles luíotios ev

601.

1

cþit, & de-

primit.

198. 41

Gloria mundi fluxa , & inanis.

£02.

cum Íetiot nobis

Fortuna tunc favior ,

atridet , bracteata eft , qux nobis fpon-

Gloria , quam in mundo aucupamur, no-

det bona , rmala funt exitialia.

605.

ftra non eít, cum ex ore dependeat alie-

20

n0. 604. 16

Fulguris fplendor , cum oritur , moritur,

Gloria mundi à vacuitate fui principij dima-

ejus celeritas mundi praefignat gloriam.

/

nat, É(lque & ipfa vacua.

Neque hue

602. 10

mana quaque veram poffunt gloriam in»

Fulmina non metuit emaculata protectus

gerere.

60$. 18

conícientiàá.

$60. 31

Gloriaex hominum orta plaufu vanus eft ru-

Fumus vanz gloriz excutiendus , ne lachry-

mor , culicum ftridor , & ranarum coae

XatiOo. . 607, 25

mas à nobis extorqueat, — 639. 66

Gloriais dignus, qui impensé deiderat lau«

G.

dem , & gloriam Dei, & contemptun

fui.

608. 27

$^* Abaonit» , quia dejerata idololatria

Gloria ju(torum convicijs non inficiturs fe

d

vitium reliquerunt , quinque arma»

potiüs augetur.

608. 28

G

tos reges contrafe concitárunt. €64,

Gloria mundi quamvis lapidibus infculpta

adhuc fluxa, & vana , inter

$

itui Qþno:(ia.

Gabriel Archangelus fe tantüm miffum à

' 609. 32

* - Deo ad Virginem Mariam dicit, retie

Glotia mundi vana , licét nonnifi improbis

cens propriam digmitatem, | 124. $0

comparetur laboribus.

610. 33

Gangrana feliciter medetur cranium cal-

Gloria vana eft tinea purpuram corrodens

variz in pulveres redactum.

256. 6

bonorum operum.

614. 41

Garruli non valentes lingue lubricitatem

Gloria vana febris eft ethica intimas exu-

coérccere , cor non videntur habere intra

gens medullas ,^ & praclare geíla cor«

vifcera reconditum.,

299. 34

rumpit,

614. 46

Gaudia vera flores funt , quinonnifi in coe-

Gloria mundi vana eft , & umbra vacua ,

letti pacria vernant.

39. 1$2

qua virtutum infufcat fplendorem, .612.

I

Gaudium prafentis vitz quàm fallax , &

mendax.,

37. . 145.

Gaudia mundi

Gloria tota in folum Deum referenda ,ut

nonnifi lachrymas portendunt.

37.

Creatura nihil fibi tribuat,

619. 1O

147

Gloria vana metuenda, G&excutienda , quia

Gaudium univerfum hominem perfundit ex-

ultatione.

2t12. 8

gloriam deproftrato hofte delatam inglo-

riam efficit.

62;- 20'

- Gaudium verum ex morum probitate ori-

Gloria non eít à nobis quarenda , fed

btiJ

tur.

$6$. 43*

Leviculum eft , quod

litas tenenda.

625. 26

1ionnifi oculos affizit.

ibid, 44

Gloria mundi eft-obícura claritas, lubrica

Gaudium verum in mundo non efflorefcit ,

fublimitas, mentita gratia, larva hono-

$65.

fis.

quia totus lachrymis innatat,

627. 33

Gloria, quam mortui marmoreis aucupane

Gauäïum verum fuas in proba confcientia

tur in fepqlchris poma imjtantur , qua

intus

Rerum Przcipuarum,

Cl duéa fémidem viliora tatet bfdr

intus putrefcentia extimo in cortice put-

631. 40

dejiciunt, utab homine excidat,

40 18

puram indaunt.

Gloria vana vanidus eft fumus lacrymis eli-

Gule vorago perniciei inhiat animarum,

129. IZ

ciendis aptior, quàm vera letitize inge-

rtende. 611.43

Gulz indulgentia in prima foeminarum Eva

omnes pravos affectus in homine excita-

Gloria vana tinea eítvirtutum,quas corrum-

pi,t.

634.52

VC PIPRY

Gloria vana mun

Gulz indulgentia quomodo primi hominis

di fcoþulus eft; in queni illi-

- favirtus, vel naufraga perit, vel plurimum

dicatur crimen refculpere,

432.18 ,

patitur detrimenti. 636.,8

Gula vitium immeníum eít, quo utuntu£

Gioria vana dulcis eftbenorum operum ex.

Domones ad evertenda virtutumsfunda-

menta.

poliattix, |636. f 8

43122

Gloria vanavipera eít venenata proprize mae

Gulz voracitas victimis Abrahe fuit infi.

tris difcerpit vifcera.

638. 64

diata,quamvis per ipías tranfierit ignisine

Glorie vanz appetentes inftar fulminis in

noxius.

442.46

tartara przcipites aguntur,

627.3I

Gulz ingluviei addictus puer filiorum Heli

Gloriz vanz inhiantes vel in ipfo glorize con-

adipem rapiebat é facrificiis.

443-47

temptu vanam aucupantur gloriolam.

Gula illecebris hoftes nutrimus noftros, qui-

628.22

— bus profternimur.

447-$9

Gloriz vans appetentes fatagunt eam ab ho-

Gulz indulgentia affedtuum probitatem cor»

minibus aliquo pretio. fibi comparare.

rumpit, & lapientiam abigit, quam jeju-

63455

nii vacuitas accerfit , ac fovet.

455.8

Gloriam veram nemo poteít in mundo enan-

Gulz intemperantia noflrz infidiatur vitae

ciíci.

606.23

418. 27.

Gloriam veram nemo, qui eam quafivit in

Gulz vitio vincit homo elephanti edacita-

/

terris invenit.

607. 25

tem.

459.22

Gloriam qui quzrit in fuis bene factis, de-

Gulz, & epularum aviditas Efauum à. pri-

ftruit, quod adítruit.

619.8

mogenitura exclufit.

471. 70

Gioriatio elt vitiorumorigo , & virtutum

Gulz voluptas omnes noftras vitiavit volu-

erugo.

623. ?I

'ptates , & vitia omnia accerfivit. 1474.

Gloriatio vana Àma

fiam ex Idumäeïs viclos

rem egit przcipitem, ejus victoriam dee«

Guiz voluptates , & concupifcentiz flapitia

honeftavit,

624.22

. quadam copulantur neceffitudine. — $2 ,

Gloriatione vana nullus anguis deterior, ve«

16

nenüm evomit , quo virtutum omnium

Gulz indulgentiabellum indicit probis om«

decora inficit,

624. 24

nibus affeQtibus, quos profternit,

jaf.

Gloriola vana aram deturpavit à Salathiele

18

erectam.

$92.1

H.

Gloriole vanz appetens eft ad malum pro:

clivis.

Aia urbs montana freqtentía civiums

$99.t

Goliathus à Davide p

kroüernitur in duellica

& copia divitiarum locupletiffima

à Jofue obfetfa,

86. 107 .

pugna, & cum ipfo fugati, & victi Phili-

fthai.

654.,;6

Hebrai libertate donati /Egyptios habnére

perfecutores ; non ita compede vinéli,

Grani triticei in terra fatiincrementa, & muf

nimenta.

155. 43

"

691.83.

Hebraei auro inhiantes idololatriá religios

Granum tritici non nifilento molimine fua

incrementa fubit.

409. 44.

nem corruperunt, & à veri Numinis cul-

tu difcefferunt,

Gratia quomodo dicatut verecundiam pra-

ire.

$89. $9

Hebrzi poft expilatum /Epygtum avaritià

Gula cui protoparentes in paradifo terre(tri

inforduerunt, & nonnifi ufuris paíce-

indulferunt, Pandora fuitpixis, & qua

bantut,

93.153

mala omnia fluxerunt.

4$4.12

Hebrzi ad immundorum expiationem , cu£

aquas preefcripferint cinere , & íanguine

Gala plures occidit, quàm gladius. 419

mi(tas.

:

à

30

682.58.

Heliodori faítus depreffus, & ipfe flagri

-

Gula putidiffimus eft fons malorum omni-

um,.

463.4t

caíus. | 201.6;j

Hemerobfas avicula eít ad Hypanim fluvium

Gula ni(i jeyunii froeno coérceatur per gut.

tur venerem in viícera inílillatac impro«

ultra diem vitam non protrahit.

24f.

bos excitat affectus.

22

47 1.71

Gula quz ventrem implevit, mentem eva«

Hemeroculis flos diurnus fymbolum huma«

na vita.

244.20

cuavit.

476.86

Gula eít radix vitiata, é qua mala omnia in

Heraclitus haud infimze notz Philofohpus

res cunctas humanas cum lacrymis afpi-

mundo germinärunt.

$ 26.19

i

Guiz illecebrz noxie, & abijsdem averten.

ciebat,

60$. 18

dus affectus.

44* 14

Heraclius Imperator crucem Chrifli fubla

Xx xx 3

tam

F:-

Index

,.tamà Cofthoe victor é confli&u recupe-

Homo divitiis affluens tot eft clavis confof-

)

-- Fat,

204.72

fus, quot curis affzclus , quot affzclibu

- Hercules ut eft in fabulis,licét leones dilace«

€61.22

2

raverit, urfos diícerpferit, ferpentes ene-

caverit, à muliere vincitur.

Homo tunc coepit egere. cum incepit concu-

55f.19

pifcere,

Ille paupet; cui, plura. defunt,

Heredes fui faítus promeritas fubit poznas.

7349

207. 03.

ejus Ícelera , & homicidia,

Homo fordidus, hinlcus. ra

ibid, .

pax defcribitur ä

'Theophrafto,

8$.102.

Herodes ex pravo affzctu jubet amputari ca.

otet

Homo í1 avaritià. corripiatur nullo p

put D. JoannisBaptifte. | 236.93

deteriori morbo laborare...84. 1 ov

erodes Agrippa tametfi Jacobum filium

Homo delet imaginem Dei bi impreffam,

Zebedzi virum: pietate infignem, & fan-

cum immodico affectu honore

»

&itate illuftrem interemerit,adhuc Deus

1. & Íeq.

s cupit.r10.

peccatum diffimulavit; nonita quandoé

Homo écoeno coelo nafcitur, ut difcat íclis

fuggefto dicturus ad populum fibi ufur-

cacleftibusinhiare,

lII.

pavit gloriam ,. qu& foli Deo debebatur,

Homo fuperbus ftipula eít igne cremanda.

621.15

12$.43

Herodis livor in natum mundi Sa!v»atorem.

Homo flori .fceni æquiparatüs, & talis flos

216. 22. Occidit pueros à bimatu & infta.

fuit Evangelicus adoleícens.

24j.21

ibid.

Homo eít puramiferia ludibrium

pravorum

Hippones feemina greca cum lafcivientes

aflectuum,

316. j

Homo eft arbo

nautas effugere non poffet,in mare fe prz-

r inverfa, qua fi rigeturime

cipitavit tuenda caflitatis caufá.

$43*

.. bre otationis flores emittit virtutum, &

"

96

fructus exhibet proborum affcétuum. 348.

Holocauftum,;cur prz cxteris facþrificikis Deo

j

"

gratum.$75. 20, Holocautlanoítra funt

Ho

mo eft arb

or inverfa ; G indiget rigari

iedullatajfi probo affectu fint plena,57 f.

fluentis orationis.

21

371.2

Homo fi fe noíceret non coníolationem,fed

Holophernes quia gulz -indulferat 36liciis

miferationem quareret,

292. 18.

temulentus vincitut à foemina,

130. 15

Homo à Deo conditus. cum affectibus ob-

Hoïöphern"& Bethuliam obfidione vallavit

temperantibus rationi, 427. 1, & cum

aqua ductus pracipit alio diverti,

j84.

42

pra&rogativa innocentiz, à quo tamen fta-

tu gula eum dejecit,

& € paradifo exclu-

Holophernis caput [pirans cedes

lpedes pro.

fit extotrem.,

triverunt mulietis.

427.2

146.63

Homo jejuniis afuetus felicem zemulatur

Holophernis caput à Juditha gloriosé ampu-

innocentize ftatum, & natura

^

m infiuit An.

gelicam,

43425

L

40

tatum, & Bethuliam aíportatum. . Ajo.

Homo ex fe purum eít nihil ,

audavidha-

Holophernes vitam perdidit cum primum

bet boni, non'à fe, íed à folo Deo habet,

Joditham vidit ; & quem Mars non vicit

46!9.9

in campo, fcemina proflravit in tentotio.

Honor verus eft,difcere ab ofnni honote affe.

£10.23

&um abdicare, .417. 25. & feq,

Homines in

honore ïnhonoratiores, quàm

Honor pictura eft, quz fi difter, placet, fi

honoribus deítituti, 121.41. quid caufz

.poffideatur,. difplicet. —.98. 11

cur plures honoribusilluftrati foediüs ob«

Honor perinde ac umbra fugientem fequi-

fcurentur viriis deturpati?

122,41

117.28

tur, fequentem fugit.

Homines paliares, quia inutiles ele&orum

Honor eít inhonorus niíi Dei intendat ho-

granis flammis extraduntur gehennalibus.

.morem.

3

|

619. 9

620.13

Honores mutant mores, fre

Homini,cur iidem cibi ac reliquis animanti-

quentiüs in de

"

terius,

Ii2.10. & feq.

bus.à Deo affignantur?cum cateris creatu-

Honores ruinz expofiti, rbinis. exponunt

1is corporeis virtutum przítantia, & ra«

quotquot honoribus afficiuntur. 117,

tionis excellentiaprecellat? . 4353.20

cIAR

E

Hominis vita fomnium phantafticum, ac de-

Honores,quos

m

iundus exhibet, inclptiA verae

ceptorium.

24$. 2$

felicitatiimpertiende. — 122: 44

Homoexhumo à Deo conditus miram con-

Honores terreni fumo pariantur lacrimis

Gnet membrorum ftructuram? . ac fpiri-

eliciendis péridoneo.

I2j3.

tum,cui Deus plures indidit affe&tus, qui-

Horologia vitrea, & Criftallina viciffitudi«

bus f1 deftitueretur, homo effet veluti fti-

nes exhibent rerum humaiarum.

193j*

"pes fine vigote, absque fenfü, - 4. 1. &

)

-Horti ad omnem confiti amoenitatem, &

f

feq.

'elegantiam.

170. 14.

Homo tunc ad. Deum convertitur ,, cumà

Hoípes verus quis in hac. vita effe dícatur.

creaturis avertitur.

676. 42

275.76

Homo noctu fomno fopitus volvit phanta-

Hoftia externi operis Deo eft. offzrenda

fià, que die fenfibusperceperat 61,ar

^

,

cum munere interni affeCtus probi, 57 $. 19

umi

,erum Præcipuarüm.

Hurniliatio quàm bona David fuerit, 6$9.

Jejunii beneficio accedit homo ad DeumA, à

49

quo per gulz indulgentiam recefferat,

Hyjocrita, quem per. jejunium corpori ci-

439. 34

bum fubirahit, vitio fuppeditat. 466.

Jejunii beneficio nequiffima urbs Ninive

48

excidium declinavit.

440. 38

j

J]ejunii (ymbolo David inermis proftravit

l.

armatum Goliathum.

448.61

Jejunii beneficio plures utriusque fexus vi-

Abefeni beneficio orationis liberantur à

Noas obfíidione.

357.6

tam duxerunt incolumem , & protraxes

runt ad ultimum fenium.

462. 38

Jabinus Rex Aforis regna fibi contermina

]ejunii cultura . nifi exerceatur ager noflri

excitavitcontra Hebreos. 610.3j

corporis,flores virtutum in nobis non flo.

Jacob totam vitam fuam peregrinationem

rent.

479.94

effe afferit.

Jejunii freno coércendi funt quotquot info-

-—

Jacob jura primogeniti ab Ifaaco patre,& fe-

leícentis concupifcentiz

ne cacutiente extorquet.

231.76

affectus.

479. 94

pravi in(urgun:

Jacob beneficio orationis fratris fui Etau be-

Jeiunii muniti pracfidio viri fanGitate illu-

417.46

nevolentiam fibi captat.

ftriores carnis concupifcentias, & pravos

Jacob é Labano focero in patriam redux cum

omnes . affectus compefcuerun

O

FO 541.

Angelo fub diluculum luctatur, 44f.

Jejunio Chriftus delectatur , &rapulá Doe.

]acob'idco in lucta vi&tor, quia caro fuccu-

mon,

437. 30

bait; & nervus femoris emarcuit.

ibid,

Jejunio przmunitus Saulis exercitus hoftiles

Jacob Patriarcha defcendens in /Egyptum;

impetus coércuit ; & — palmas collegit,.

timuit ne ejus filii in rerum copia , fru-

444. f1

gimque uber:ate deliciis diffluentes, &

Jejunio pra c*teris in Ecclefia affueverune

gulz cupediis indulgentes à veri Numinis

Apoftoli exemplo eorum Magittri Chri-

cultu deficerent.

4fi.t

vgibus

fti,

478.92

Jacob Patriarcha erumnis, & adverfita

Jejunio affueverunt quotquot ín eremo , &

felix,-

663. 2.

afceterio virtutibus ,. & fanclitate floruee

runt.

Jacob Patriarcha in adverfitatibus felix, in

480. 95

profperis erumnofus. . 650. 28

Jeiunio Elias mortem proftravit,

482,104.

Jejunium tres Hebrzorum pueros in flammis

Jacobilucta cum ccelefti collu&atore. 669.

19

Babylonicz fornacis fervavit incolumes,

Jacobi Patriarchee modeftia in titulis refpu-

120.1j

endis.

206.77

Jejunium Samfonem invictum effecit, ac vi-

Jacobi Patriarcha peregrinatio ad Labanum

&orem contra Philiftheos con(tituit,

focerum.

332* 8-

I20. Ej

Jacobo Patriarchae in patriam reduci. coele-

Jejunium probos quosque nutrit affe&us,

ftes exercitus occurrunt.

417.46

improbos enecat.

427.

Jacobus Patriarcha annos vitz . ob brevita-

25f.4

Jejunium violatum à Protoplaftis concupi-

tem diem computat.

fcentiam excitavit in homine, & pravog

Jacobus Patriarcha ultimo fenio confe&tus

omnes affectus.

430.10

vocatur in /Egyptum à filio. fuo Jofepho

260. 2b

Jejunium fronum aptum pravis omnibus

Prorege.

affe&ibus coércendis.

411.13

Jacobus Patriacha . fepulcrali cinere. pravos

Jejunium nutrimentum eft caflitatis,& morg

omnes confopit, extinguitque affectus,

-

vitiorum omnium.

431 14

273.68

Jejunium damna reparat, que noxa invexit

Jofias Rex Juda ex-tempore interfedus.

originalis. 4;2.19

1jf.i

L]

Jejunium Protoparentes fervavit in terreftri

Idololatria tunc pri

müm incepit , cum filii

aradifo , à quo gula exclufit.

43f.15

caperunt patribus parentare , & hi filiis.

Jejunium ad pellendos cacodoemones, ac eo-

604.1$.

rum Íuggeftiones retundendas aptiffi-

Idololatrie ab Ethnicis invecte . multiplex

mum.

4356. 29

.caufa.

604. 1$

Jejunium conftituit hominem aptum ad reci-

Jejunantes, & efurientes in terris , fatura-

piendum in fe Deum fub fpeciebus Eucha-

buntur in ccelis.

477. 89

riíticis.

439. 31*

Jejunii beneficio corpus fit venuftius, 43 r.

Jejunium quadrage(imale fervabatur in pri-

16, E(t jejunium pars corporis, & decus

mitiva Ecclefiaper aliud previum przpa«

membrorum. ibid.

rativum jejunium.

439.36

Jejunii obfervantia damna reparat , que gu-

Jejunium amarz potiuncule equiparatum

la induxit. in terreítri paradiío.

41f

pueris propinatze ad vermes extinguene

dos.

,

24

440. 37

Jejunii cenigma explicatu diffcile, — 477.

Jejunium bonis operibus premunitum Deum

3E

fleditinvotajejunantis, 440.39 —

jeju-

Index

$

Jejunium froenum coe

fcendis pravis omni-

Jephtes victoria, & ptopri

/

gefiliæ immolatio.

. bus affectibus peraptum, . 441.43.-

258.102

Jejunium ut. diftin&tum ab abítinentia, eft

Jephtes egregié pugnans contra. Ammoni.

, maceratio corporis,

441.44

tas palmas retulit victrices; fed voto priüs

Jejunium inftitutum, üt inde corpus aliquod

fe obítrinxerat hoftiam fe Deo ma&tatu-

- fentiat incommodum.

442 44

rum , quodex domeflicis viventibus fibi

Jejunium nonífolàm corroborat ad pugnam;

domum repetenti primum occurriffet, &

verüm etiam arma fuppeditat ad palmam.

propriam fili

«

.447. $9

$10.6

g.m unigenam Deo immolat,

Jejunium bonis innutritum operibus fortius

Jeremias prematuro poupuli fato illacryma.

contra infurgentes pravosaffectus pugnat,

tur.

1ff.19

quos expugnat.

448- 63

Ignis Babylonicz fornacis,cur tribus iuveni-

Jejunium fine operibus mifericordiz avari-

bus Hebraisnon nocuerit,

36202;

tiz fordidus eít foetus. 448. 64

Illecebrz carnis cataclyfmum evocárunt,quo

Jejunium veram fpondet abundantiam. 45€.

I

cum impuris fláàmmis deletis, extinctum

fuit genus humanum.

127.8

Jejunium tuende valetudini efficax pharma.

cum.

IHecebra carnis aucupis inftar alliciunt , ut

47. 20

irretiant, demulcent ut interimant. 128,

Jejunium inftar panacee morbos omnes ab

lo

animo, G corpore propulfat. 462.38

Illecebrz carnis ne in mon(tra de generent,

Jejunium tuende valetudini przefentiffimum

coércendz funt,

129, 12.

elt pharmacum.

463.40.

Ilecebra carnis blandz funt firenulze, quae

Jejunium occultandum , ne inde vanam au-

. dum cantu alliciunt, planctum eliciunt,

cupemur gloriolam , quá fructum amit-

147.63

tamus jejunti.

467. $0

Imagines reclis lineolis canaliculatze , dire«

Jejunium tunc reclé inftituitur fi

'cum COf«

&ísque ftriis alveolatz oppofitas exhiben-

pus abftinet ab efculentis, & poculentis,

tes figuras,

214.83

mens jejunat à pravis affectibus, & vitiis,

Imagines obfícoenz deteftanda, unia libidi-

7467. $1

ni fuppeditant fomenta.

5335:43

Jejunium exercitio virtutum vires acquirit,

Imperium inalios exercere pluribus obno-

& merita auget.

447.52.

xium curis ; quia (ub aureo diademate fer-

Jejunium cultura de(titutum virtutum fte-

rea latent acumina,

121.44

rilefcit, nec fuis ditefcit fructibus. ibid.

Impius faber eft proprii cruciatus, artifex

;

propriz calamitatis,

$25.78

Jejuniam,

fi quze fabtrahit gule,pauperibus

Impius mortuus divinz gratie in tumulo

elargiatur, pinguefcit uberiüs, |467. 53

iacet propriz confcientiae,

$98.86

Jejunium mentem farcit, virtutes fovet, fi

Impudicitia raró relinquitur impunita. 13 3.

miíericordia in pauperes fulciatur. ibid.

2

f

Incontinentia ibi infurgit petulantior , ubi

Jejunium in

fru&uum ubertate fit Deo ma«

menía apparatur fec

gis gratum,

473. 86

21

plis onuflior, $26.

Jejunium ad id inftitutum, ut vitia coérce»

Indoles viri fuperbientis eft omnia fus,deque

antur, non foveantur.

423.78.

evertere.

2C6.77.

Jeiunium triduanum à NinivitisDei flagel-

Infirmitas ab homine contractaob efum po-

lum avertit.

474. 78

mi in paradifo vetiti. 428. 4. Et plura

Jeiunium refarcit damna, quz gule indule

inde incommoda exorta recenfentur. ibid,

. gentia invexerat,

476.86 -

4. & feq.

Jeiunium non folüm gulz, fed omnibus in«

Infirmitates plerumque funt caufz incolu-

dicendum fenfibus.

477.88

mitatis, & fanitatis.

678.45

Jeiunium virtutes fovet,& vitiaenecat. 477,

Influxus planetarum varii,

H

8

Ingluvies plura humanz naturz ingerit de-

Jeiunium biduanum; & triduanum S. Afellee.

trimenta.

483. 106

472. 93

Iniquitas quamvis nulliusfit pretii, aurum

Jeiunium in venufta muliere amafia eftus

tamen emulatur, quia in crucibulo «rum«

l

proríus extinguit carnis, & concupiícens

narüm purgatur.

€$6, 41

tia.

480.99

Innocens fe ipfum conítruit Numini tem«

Jeiunium . prefentiffimum eft alex'iphärma-

plum: altare erigit in corde, cui orna-

cum curandis concupifcentize zegritudinie

menta adjicit, & flores virtutum,& fimtL

482. 204

bus peraptum.

lacra pietatis.

$96.52

Jeiunium concipit viros fortes libertatis af-

Intemperantia gule Simonem Machabzum

; fertores.

482. 104

proítravit, quem hoftes vincere non po-

Jeiunium pravis coércendis affeClibus frce,

tuerunt,

num peraptum.

$41.69

Invidia cacodceemonem torfit , cüm viderit

Jephte filia. Dei obfequiis in virginitate

Protoparentes noftros felicitate donatos

it, cu£

mamcipata: $1099

in terre(tri paradiío , & caufa fu

Eva

Rerum Przcipuarum,

Eve fuaferit,& petfuaferit efum pomi ve-

imperanti predicationem exiïdijNïniv?.

titl,

18$. 12

r

tisab exorta maris procella abforbetur, &&

Joannes Bapti(ta;cur in.d

€

;f,äg-,to praedicaverit

àceto deglutitur. 6$7.44

peniteniiam, GC noninütbe. 230.70

lonz pervicacia orta tempellate frangitur,

Joannes Bapti(ta cum homo fuerit, cur Ane

661. $3

.; gelusà Chrifto vocatus.. 434. 23

Ionas intra pifcis ventrem vocem tubz du«

Joannes Evangelifta;cur poítaiios tres Evane

€tilis emi(it. 661, 54

Ionatz lancea melle illita vulnus inflixit le-

geliftas fuum fcripferit Evangelium. 494«

24

thalius mellea dulcedine,quàm ferrea cu-

Joanni utpote eximio caftitatis cultori fir-

fpide. 453. 7

miffima fuitfides preítanda. — ibid.

Iofaphat jejunio , & oratione armatus Mo«

Job quia nihili fecit divitias,quae illi inerant

abitas proítravit , G. Ammonitas vicit.

virtuti adhafit

469- 6t

,

$at fimplicitati ftuduit. 8 1.

98

Iofeph Patriarcha à fratribus demittitur in

Jobi virtus nullibi fplenduit illuflrior, quàm

ciflernam fame extinguendus. 460. 19

in fterquilinio, 692.84

lofeph Patriarcha tunc beneficiis fratres fuos

Jobus Numinis commendat. providenti

am

cumulat, cum minis ipíos

in meteotis conítituendis, nubibusque a-

81

rv 631«

quarum baiulis dirigendis ad . irrigandos

Iofeph in /gypto perhumaniter fuos recipit

terrarum tractus, 660. yo. & fequent.

fra.ures, à quibus fueratin cifternam de-

Jobi varize zgritudines, quibus fanitati cone

WUIUSo 26 le 2;

fulit. 679.49

Iofue hoítes vicit, cum ipfo virtus pugnavit

Job enixim Deum rogat, ut poffit lacryma-

confederata, 665.6.

rum fuíione fuum lenire dolorem,

1ff.

Iuftus erumnis premitur g non . perimitur.

1

69 3. 86

Job i)nfignisw pudicitiz cultor oculos coércuit,

Tofeph caítitatis cukor ab adolefcentia labo-

tibus affuefcit.

j20. I

cum quibus,& feedus pepigit $28.25

lob in íterquilinio tot fuit. zgricudinibus

lofeph Patriarcha in /Egypto de falfo crie

oppreffus, quot homolaborat infirmita-

mine accufatus detruditur in carcerem,

nunquam tamen cordis libertate deperdie«

tibus poftlapfum primi parentis, — $38.

)

63

!

ta. 486.49. & fequent.

lob proba mu

nitus co-nfc—-ientä, innocentize

Iopfephin ZEgypto purpura indutus, quia

antea polimita veíle ab invidis fratribus

clypeo i&tus omnes retudit cacodoemonis.

"

$87.$3

exutus,. 65$.39

Iob innocentiam morum,quam à pueto cum

Iofephi filii lacobi fomnium per fj'mimh

la£te fuxerat incorruptam femper Íervae

manipulorum, fratrum portendebat pro-

vi;.

$87* $4

. fedlionem in ZEgyptum, $14.16

YIobi divitiz, ac facultates quante

fuerint.'sz..

L'Io,fephus quia caftitatiscultor ceeleftia fyde-

rum promeruit obfequia. 5r3. t6

$9. Divites odocuit. exemplo fortiüs,

quàm verbo, quomodo debeant divitiis

lofue imperat foli, ne moveatur, donec da

laudabiliter uti,

82.90

proftratis Amorrhais plenam referat vi«

€toriam,

369. 39

.

Iob licét vir juftus pluribus vexatur.s&erumnis.

683. 7 $. G fequent.

Iofue clangore cubarum expugnat 'Ierichuh-'-f

Iobus cur timuerit , ne ejus

ülij in convivio

:tinorum urbem, cujus moenia folo zequat.

benedixerint Deo in . corde fuo.:/|438.

,

413. 21

35

Ita tutbalentiffi mus in

hemine affe&tus plüe

Iobus ne vanam incurreret gloriolam , cum

ra humapo generi-damua intulit, . .450.

t2

ab amicis redargueretur iniquitatis, mas

luit indefenfam finere fuam caufam. 636.

Iracundia, & amor duo funt in homine vioe

lentiffimi affe&tus, 221. 40

Ionas Propheta experitur mundi voluptates

lridi cur Tlironus Numinis à Ioanne pariae

umbratiles efle , acvanidas umbras. 149,

tut.

49$.7

lris reprzíentat mundi gaudia, & quàm fint

Ionas fedens triftis ad hederze umbram Íít»

fallacia innuit, 37.139. G feq,

am fatetur impatientiam , & quia fe ac-

Itis inftar fmaragdi fymbolum ett caflitatis,

cufavit , ejus DEUS «ulpam excuía«

485.7

Vit. 5$3.10

líaacuscur juffus à Deo manere in Palzeftina

Ionas Propheta fuüb umbrofa hedera meti-

annonz indiga, & fame oppreffa, 4$5.

^ dians, ejus folia veluti clypeos folis obji-

Y

cit radiis: fed mox exarefcens hedera, um-

Ifeus Afyrius eas epulas fuaviffmas cen«

bra, & delicie fimul evanefcunt, & Pro.

Íuit, quas non guítaret; quia caftitatis

pheta moerens triftatur, dolétque. 615.

ftudiofus gule delicias. perinde ac vene«

num fuit averfatus.

f27.23

Tonas Prophetaïquïa décrediat parére Dco

Ifracl inopia laborans, calamitatibus preffus

eur

Verani de Affettibus Tom, 1.

Yy yy

Index

N

-; eut piosin Deum nonéxcitaveritaffedtus, —Judithz pedes, non man«us vicerunt Holo.

6431.9.

phernem.

2$1.44

l(raelirze interfe&ti ad viginti quatuor mil.

Jura primogeniti ab Efau venduntur vili pr&.*

lia,eó quia peccaverint cum filiabus Moab.

tio ob gulz indulgentiam. 444.48

142. O

Juttiniam [mperatoris veítis ftragula, in qva

raelita timentes in /Egypto virgas,& com.

acu Fhrygia exprimerentur vi&toriacum

pedes clamaveruntad Deum, . 231 74

monumenta.

Y

2pf.a

liraelitz defectu refricate memoriz fune-

.fis in Eremo deficiunt à Dei cultuquem

L.

in /Egypto inter. compedes promovent,

265.39

Yíraelitz in eremo rebellantes, ex aureis mu-

Abor, & fuga otijà D-ec injungitur Pro-

toparentibus polt lapfum, ne in detes

lierum ornamentis idolum fibi cudunt,

rius ruerent,

$21.4

270.456

Labor,&exercitium firmiffima funt caftitatis

Tíraelitz cur jubeantur. agnum innocentiz,

propugnacula,

f44. 78

& calitatis. iymbolum comedere cinclis

Labores improbi hominum in. &dificiorum

renibus, pedibus calceatis, & cum baculis

molitionibus.

172.22

in manibus,

548. 9j

Labores noftri vani funt, & futiles conatus.fi

líraclite Babylone inter compedes libertate

impendantur, ut inde aliquid. mundanae

gaudent; quamin patria delicis diffluen-

glorioleeaucupemur. 619.8

tes deperdunt: & qui Babylone in corpo,

Lacrymz ex affectu doloriselicite, 33. 121«

tfis lervitute animi donabantur libertate;

laerymae viduarum ex oculis delaben:es

Jerofolymis in corporis libertate animi

in coclum fubfiliunt. ibid. $, Geno: efa

incurrunt fe

itutem,

641.40.

pra gaudio flevit. 33. 12:.. A exander

líraelitici popullgluga ex Z&gypto, & tranfi-

Macedo fuit illaerymatus funeri conjugis

tus.maris rubri. 218. 28. & feq.

Darij. ibid. Lacrymz fimulatae dicuniur

Juconditas vera non reperitur in mundi ille.

crocodilli. ibid.

cebris. 126.3. ]ucunditas vera non re.

Lacryme Deum fle&unt invotaillacryman-

peritur, nifi cum Deo, cui. adhareamus.

tis refipifcentis.

33. 121

126.4

Lacryma D. Petri , & Magda!enze quàm be-

Judaicus populus ob murmurationem puni-

neficae, 33. 12 1,Lacfymarum laudes. ibid.

tus adeo fuit in deferto, ut cum fuiffent

122. & fequent;

trigefies centena millia,ex tan:o. numero

Lacryma quas dolor elicitinfacra exhomo-

nonnií; Caleb , & Jofue fuerunt ingreffi

logeft omnia delent

terram promiffionis,

191.41

1

peccatorum veíligia,

f£í£i.38

- Judasqui divitiis inhiavit, Magittrum Chri-

Lacryma refipifcentis nón folüm. noxatum

ftum vendidit trigintaargen:eis. 64. 2g.

maculas abftergunt, fed & pravos extin.

Juda: Mercator petfimus Deum - venalem

guunt affectus,

$56. 19

exhibet triginta argenteis.

64

6

Lacrymz refipifcentis funt ; obobalfamum

Judex pravis omnibus debet affe&tibus effe

Ípoliatus. 237.99

tum.

curandis peccatorum vulneribus perap-

f$7.12,

Judicesà pravis zffz&tibus pervertuntur, &

Lacryme S.Perri poft trinam Magiftri abne.

excacantur,ne recle judicent,

216. 9f,

gauonem flammas excitárunt amoris,quag

Amor, & odium folent in judice integri-

ignis pratorij exinxerat, £58,.23

ta:em expugnare, ibid. 9

Lacrymz 5.Mariz Magdalenz ignem fovent

Judicii divini, & humani quoad delita mul.

charitatis,

ibid. 24

ti»lex difcrimen. . ££1.4

Lacyymarum imbre rigati virtutum flores

Juditha mortis recordatione Holophernem

vernant feliciüs, $£7. 23.

protternit, & Bethuliam

'hbcrat. i49.

Latitia mundi quàm brevis, & fucata , vix

36. & Íequent,

oritur, morituxf. 38.147.

psrinde ac rofa

Juditha cur in imminentia pro flernenda cafli.

jbid.

tatis pericula tota íe injecerit,

zf;.

Lztitia vera non efflorefcit nifi in folo Dei

6

4

cultu. 384. 45 .

Juditha in officina orationis przcudit arma

Lztitia vera nonni(i ex morum probitate,ac

emaculata conífcientia oritur.

de prokliraw« Holopherne vidricia, 348.

1I

j65.43

Latitia vera eft, quam con(cientia

emaculata

Juditha vidua divina ope implorata, acora.

in corde fovet defocatoà quovis depta.

tionis munita prafidio Holophernem Vi»

.vato affectu, $69. 2

€it. 417 46

Latitia vera mentem non ferenat, nec cof

Juditha quia ieiunavit, Holophernem pro-

hominis tranquillat, nifi per frequentem

ftravit, & Bethuliam ab obfidione libera-

vit, 470.64

exhomologefim culparum ortz nubes ex.

cutiantur. $71.7

Judithze pedes caput proflrárunt Holopher-

nis,

16l. j

Latitia extra DEUM eít ficla, & fucata,

f?:. l;

Laztie«

$

Rerum Przcipuarum,

(:Letitia mundi imagïnaria eít, non vera.

Libido pafcitut conviviis ; nutritur deuc;;g

vino incenditur, ebrietate inflammatur,

f69- i

Latitiam veram creaturz non dant;quia ege-

$26.21

:

nae.

$73* 18

Libido pafcitur conviviis, pinguefcit ferculis,

inflammatur ebrietate,

$41.73

Lapillus luctaturus cum coloffo exauro, &

argento;aliisque metallis conflato, é mon-

Libri inhonefli quavis colubrina fanie pefti,

tis faíligio deoríum cadit, & humili . de-

lentiores.

$i1.40.

lapfu gloriosé triumphat, — 107. 43-

Libri obícceni ne flammas excitent concupi-

fcentize ad Vulcanum funt ablegandi. $32«

Lapis in ficco torrentis alueo à Davide fele.

I

&us, & éfunda excuffus Gigantem Goe

Lignum viride fiin uno accendatür eXtfQe

liathum proftravit, Etlapis € monte de-

jectus giganteam ftatiam Nabuchidono-

mo mundi gaudium exhibet,

/

quia alt;ro

foris contrivit.

267. 46

plorat.

37.142.

z

Lapfus Luciferi fulguri pariatur ob veloci-

Lilium caílitatis inter fpinas. mortificatio-

tatem defcenfüs & (ummo coelo in imum

num floret candidius, &vernat felicius,

inferni.

10í.2I

$354 51

Laqueus in auro cavendus; & retia in divi-

Lilium caítitatis culturá gaudet, quà affli-

tiis, ne vitiis capiantur divitiis inhiantes.

. €ionibus tellus carnis noftrz | evertitur,

78.73

$3758

Larix 4tbor nunquam foliis fpoliatur,nec ca-

Lingua hominibus data, ut mediis verborum

riem íentit.

663, 1

inürumentis internorum affe&luum effet

Laíciva carmina occinentes fatanici aucupis

internuncia.

26. 89

vices gerunt.

43*6

Linguá qui probé utitur cateris promptiüs

dominatur.

26, 91

S.Laurentius olympium ftadium na&us. in

pyra, convertit in bonorem triumphi in-

Lingua fimulto vino madet,non folüm fecre-

ta evulgat, fed etiam vitia omnia fovet,

ftrumenta fupplicii. |687. 70

Laus hominis exaggerata vaniffima eft fraus,

, 280.7. fitque vitiis omnibus obnoxia, &

lubricior ad omne fcelus.

280.8

& vana mundi gloria fumus, 631.43

Lazati quattiduani refuícitatio fymbolum

Lingua obmurmurans contra monitorem

redarguitur.

289, 40

eft peccatoris. inueterati refipilcentis per

gratiam,

382.39

Linguaobmurmurans vivos detrufit in inge-

Lebetes,cur in antiqua legis ritibus voluerit

hennam Core,Datam,& Abiron. 289.4r

Linguaadeo prona eít lubricitati, ut etiam

Deus parari ante altare aquá plenos, 31 3-

I

poft fufceptabeneficia obmurmuret. 290,

4

Leo Sophiíta Bizantinus urbanitatis fale füa-

det Philippo regi abftinere ab urbis obfi«

Lingua lic&t edentula alios affueta mordere,

dione,

11. 28

nifi coérceatur in omnes fazvit,

291.44.

£eodreníes à diuturna Turcarum obfidione

Lingua detractrix telum eít trifuleum uno

liberati ex nimio aqua hauítlu pereunt.

iCtu tria infligens vulnera.

293. 50

g1. f0

Lingua graviüs lzdit (ua lubricitate, quàm

dz formula prafcripta Sa-

Lepra excutien

manus armata iraícentis animi feveritate,

cerdotibus.

621; 16

294 $2

Levia, & puerilia cavenda in affe&tibus ciene

Lingua licét obtufa vulnera infligit curatu

dis, vel coércendis.

27. 96

difficiliora, quàm qua à gladio infligun,

tur, ibid. $5.

Lex apud Cyptios fancita, quá fi porcus a»

lienas fegetes depalceretur, licitum effet

Lingua maledica licét vulnera non infligat

fundi poffeffori dentes eidem obtruncare,

corpori, nobiliorem tamen hominis par-

:9!- 44-

tem lzdit.

297.1

Lex à Seleuco fa

ncita;quà oculi adulteri e;üQ

Lingua detractrix fua habet venena, quibus

erentur.

$1826

alienum honorem inficit,

298.2

Libanij Sophifte n&nia de conflagratione

Lingua maledica fons eftputidiffimus malo«

Daphnitici templi,

47.9Ó6

rum omnium.

298. 4.

Libidinis quanta fit turpitudo ex gravitate

Lingua detracrix homines dejicit à propria

$08. t

conditione, & degeneres turmis adíciícit

conjicitur fupplicij«

Libidinum motrbi diu . connu

ttiti difficule

- brutorum, 299.7

149.

Lingua detra&trix camelum imitatut biben-

ter curationem fufkinent.

Lidido immane monftrum, quod in omnes

tem influvio. 299, 7. ab afpide non ab-

ludit.ibid.8. Actaonis canibus eít fimi«

- graffatur, ut omnia lethali funere repleat.

146.29

lis. 300. 9. Hyenz pariatur, ibid, 1o

Libido non par

cit Regibuä-, quos fi femelin«

Lingua non coércita Amalecitem ad necem

- fecerit,ad fcelera quaeq;

pertrahit. 137.33

traxit. 204 23

Libido eft flamma;qua iemel accenfa. diffie

Lingua peri. deinhomine regenda, acclavus

148. 70.

navis.

305.24

culter extinguitur.

Lkibido infurgit fi corpus efculentis,St pocue

Lingua garrula, & procax eft vitiorum plena

lentis infarciatur.

$25415 —

congeries,

zoö.;o

Verani de Afeitibus Tom. ,

ïy yy *

Lin.

Index

Lingoa won coercita Samfoni. vires ademit,

mulierum fpecies ingredi , quibus oble«

liberta:em eripuit , & eundem perdidit.

&atur.

j3t. 36

308. 17

Lupanaria frequentantur à (piritibus - im«

Lingua prodit exteriüs qualis fit intus ho.

mundis, eó quia agit meretrix - caufam

mo.

Diaboli.

314.56

141.47

Lingue lubricitas, ac propenfio appetitus

Lupus Épifcopus Trecen(is corpus mortifi.

cationibus coluit, ut lilium cafítitatis eXe

in evulgandis fecretis, effutiendisque con«-

vicijs, ni coérceatur,cuncta funellat. 278.

coleret,

$37-f8

I, & fequent,

Luxuria cum videtur eblandiri, ac ridentém -

Lingue victimarum olim przconibus tribue-

faciem oítendere canino dente mordcet.

bantur, quia populum juberent ad facra

38. 14f

venire,

289.3".

Luxuria idololatriá peior, graviüsque puni-

tut,

Lingug procax garrulitas. etiam adver(us

133- 25

Deum obmurmurat.

290. 42

Luxoria fidem Chriftianz debitam veritati

Linguz lubricitas in conviciis tragzdias ex-

deílruit, quam caítitas aflruit, 494*

citat, &c«ruentas. cades fpatgit,

292

j

6

1

Luxuria fons eft malorum omnium putidif:

Linguz lubricitas plures perdidit, quos ta-

fimus.

£08,2

;

citurnitas indemnes flervàffet.

304.22

Luxuria ignis infernalis igne punitur de

Linguz lubricitatem quí coércet doctus eft,

fummo colo in imas terras delapfo. ; 24«

ac prudens nobili praditus fpiritu,

307.

14

;

Luxuriz fpurcitiis coinquinari,quàm turpe,

Lingue garrulitas coércenda frzno probee

ac probrofum,

4*2.7

taciturnitatis.

309, 5j

Luxus in epulis quantus, ut uni palmari (a«

Lingua garrulitas datur garrienti probro.

tisfiat [tomacho, 274.74. & fequent.

3!'

Lo:hus cum uxore, & filiabus captus in

M,

bello, liberatur ab Abrahamo. |$17.28

Lothus cum tribus fociisab urbe fugit So-

f Acarius. Anachoreta Alexandrinus

domorum declínaturus excidium Penta-

cacodaimonis verfutia; detegit.

politarum , qui igne de colo in terras

29.41

lapfo puniuntur cum Sodomitis, y25.1;

Magdalena unguento Chriíti pedes ungit ;

Lucifer quia adnixus eft gloriam fibi ufur.

quos capillis abflergit. 136, 30 Difficul-

pare propriam Dei,dejectus in tartara fuit,

ter abazegritudine, quam luxuriando con-

traxerat, curatur.

626.30

137, 32

Lucife:i dona, praerogativz , aclapfus cum

Magdalena gratior fuit Chriftlo lacrymis ,

fuis Angelis rebellibus, 100. 19. Luci-

quam Pharifzus ferculis,

1gr.I

fer. famulabatur ambitioni.

Iot 20

Magdalena cur à Chrifto poft fufas lacrymas

Luciferü fuperbia fummo coelo in imum in-

dimittatur in pace,— Cum Matthzus vix

ferorum detrufit: defcribitur ejus lapfus.

refipifcens collegio afcifcatur. Apoftolo-

cTum.

182.4

303.

Luciferi ornamenta, ac dona eià Deo. im-

Magi Reges videntes infuetam flellam veni-

pertita ante lapfum.

182. f

unt in Bethlehem adoraturi, & munera ob-

Luciferi lapfus é fummo codlo in imum ge-

laturi infanti JESU recéns.| in terris nato,

hennz ob vanam gloriam , quia chimes

422. 60

ticam exambierit Numinis equalitatem,

Mala plura per gulam intrant. in hominem,

ut & mors accellerata.

602,10

429. 8

Manna cur Hebrais in deferto non pluerit

Lu;iferi cafus, cur fulguri parietur, — 602,

die Sabbatho.

[

$17. 34

ï[uciferus&üdere in cclo fplendidiffimo

Maris flucétus deofculantes litoralem ärenam A

t

«ur retrocedant.

fuperbix fumo obcaecatus in titionem ver«

666.9

titur inferni,

183. Ó

Martha cum primüm audivit Chriflu

hïvc-

Ludi theatrales fuis illudunt fpe&tatoribus,

nientem : Lazatumà mortuis refufcitatu.

qui cum in ludicra fpe&tacula. affectum

rum, euto citius eidem obviavit.

Cum

fovent,larvis,ac mendaciis favent. 47.

Íponía pulfante fores fponfo, pedes non

moveat, nec illi obviet.

610.36

Luïïus Afchobafmi Empufz, feu laruz ab

Martyrii purpura, qui non ornantur , pudi-

Hecate diclz,qualis fuerit.

278.1

citi& ftola cingantur.

f04-$8

Luna quia nobis propinquior ceteris fideri»

Martyrum cruciatus varii,

671.2

bus apparet grandior, cum fit parvior,

Matthzus 6 telonio vocatus JESUM con-

123.47

vivio excipit, &ab ufuris deflinatur ad

Evangelium evulgandum. 136, 29

Lunz afpe&tus varius incrementi, & dycrc«

menti,

175. 30.

Metchia vitiorum omníum turpiffimum eft,

Lupanar ingreditur , & moechatur, qui per-

& difficilius veniam à DEO obtinet.

miuit per patentes. oculorum feneflras

$99.4

Memo-«

Rerum precipuarum.

Memoriz beneficium , vis, & utilitas in

Morsin gemmís atridens , cum debetet te£ |

rebus , verbísque diu retinendis.

25.

rere in cinere,

1f4. 13

"Mors adamante infculpta fplendet preti

öfa;

10j.

Plures recenfentur , qui pra cze.

teris memorià polluerunc.

20.

to7.

quz deberet horrere in umbris.

ibid,

Qui veró Oratores memoria non pollent ,

Mors , que argumentum deberet effe timo-

ris, fit in elegantia fepulchrorum illicium

beneficio decerptorum debent ejus fup-

plere defe&tum,

$0. 109.

Suntex-

voluptatis,

155-. 17

Mors fuo gelu affe&tuum aftus infolefcentes

cerpa oratori maxima& utiAlitati.

31«

1:0

compeícit , & extinguit.

239. 7TF

Mens noftracur globo pariata,

375. 16

Mors imminens caligines excutit, G oculos

Mens noftra mutationibus obnoxia, varijs

aperit , uthomo res videat , ut funt.. 140.

6

E

affueta cogitationibus, — 4£f. 72

Mors regulas nos edocet coércendi pravos

Mens in rerum copia , & feraci regione ple-

omnes affectus.

rumque flerileícit.

4$6. I8

240. 9

Mors non eft mala , cui bené vivit? non eft

Mens humana veluti faccus pertufus , totil-

li intunt foramina , quot ibi pravi ftabu-

animz interitus ,

fed tranfitus.

242«

9)

lantur affectus.

$95* 47

Mens (ibi malé conícia triftitiam ingenerat,

Mors ubíque locorum triumphat ,. gente

F

ua preecordia abfumuntur.

549. 75

omnes prolternit,

A$f. 4

Mors in fuo cineratio veluti magi(lra fe»

Mens fibi malé confcia tinea eft , quae pr&-

cordia confumit,

ibid. 76

dens in cathedra regulas edocet. motus

249.

Menía copioía miíera eít valetudo.

43 8«

pravorum affectuum «oércendi,

2$

18

Mentis noftrz hortus excolendus virtutum

Mors nos edocet quàm fluxa , evanida, &

exigua fint , que in mundo cenfentur mags

exercitio , rigandus fufis ad Deum pre-

cibus.

332. $0

na,

272. 66

Mors coércendis pravis omnibus affectibus

Mentis noftrz ager ne fterilefcat, rigandus

eít-aqua orationis,

385. 40

perapta fovendisillecebris infendt. 276,

78.

Meretrices in locis fepulchrorum degete

conígeverunt , & ibi propria conítruere

Mots ex affuetudine vilefcit, nec timotem

incutit , fed excutit,

Mors gemmea at«

domicilia.

137. 55

ridet , G emitur, licétab eadem nequeant

Meretrices quamvis hodie fepulchra non in-

ementes, G vendentes redimi, 276. 80

colànt;feediffimo tamen fuo fcelere fepul-

chrum referunt.

Mors quó fingitur pretiofior in gemma , eà

137. 36

Meretrices buítuariz dictze, quia inter bufta,

eftgravior, Gtruculentior in fepulchro.

277. 81

& cadavera proítarent.

138. 36.

Meretrices viperis nocentiores,

14$. 60

Mors delicias non fpargat in coralio , fed

horrores incutiat in fepulchro,

277«

Merita noftra , & dona fua Deus in nobis

coronat.

618. 7

$I

Metellus fecreti tenaciffimus indufium com-

Morfa temeratze confcientize nullum fuppli-

: buffiffet , fi confcium effe fuorum fecreto«

cium atrocius , nulla poenagravior. $95«

80

rum fciviffet,

283. 16

Moríus malé confcij animi cruciatuam funt

Micha£lis Archangeli prelium contraLuci-

ferianos.

183. 6

. gehennæ.

$91. 64

Mortalia per os ingrediuntur , & quomodo

Miles Romanus , cur lauream coronam in

immortalia egrediantur.

107. 34

brachio detulerit, non in capite , ut jceli-

qui milites.

684. 6O

Mortes piUICS inopi-næ recenfentur,

21425

15'0

Mors multipliciter nos vellicat,,

Mifer non eft, quiadverfitatibus premitur ,

fed qui adverfa pati detre&tat.

6474

& rapit.

253. $2

Morti nec in fepulchris permittitur terro-

Mifericordia in Deo eft tanta, quanta ejus

tem - incutere eam intuencibus.

1f4»

I 'y-o

L

Majeftas.

648. 22

Mifericordize femina fpargit ; qui pauperum

Mortificatio curandis animi zgritudinibus

opitulatur indigentijs.

449. 6j

prafentiffimum ,& opportunum phare

Mifericordiz bencficio ea aucto fcenore pof-

macuri.

f18. 63

fidemus , qus pauperibus elargimur,

Mortis ruinz nequeunt ampliüs reftaurazi,

;

468. f

Moderator Reipublice debet effe fecreti te-

Mortis feria cogitatio omnem excutit fen-

fum vanitaus in lachrymas rifüm vertit.

naciffimus,

284. 26

Monachi in Macedonia aufteram ducentes

1$7. 47

Mortis timore

vitam ob refricatam mortis memoriam.

Sufanna provocantes ad il-li-

;I7

cita fenes à fe abegit.

243*

14

244.

Monachi carpentes Anachoretam ob lautio-

Mortis accelleratus acceffus freenum inijcit

pravis omnibus affe&ibus in mundi illes

rem cenulam ijsdem appofitam;adiguntur

ab alio Anachoretajejunare.

29j )6

cebras.

L44. 20

Yy yy 3

NIOW |

| Indcx

Mottis recordatio pr'avos omuües afï-e&&s àb-

Moyfes à Deo delegatus. Pharaoni virgam

ijcit extorres,

247. 49

in humum proijcit , qua in colubrum

Mortis (tipendia funt pravi omnes affectus,

vertitur, cauda fpiris neces minitantem.

qui propterea coércendi.

25$3. fI

6$9.

48

Mortis memoriam quanti fecerint /Egyptij

Moyfes acceffit ad rubum flammantem ex-

ad pravos quosque affectus compeicendos,

calceatus purpuram induiturus,

642.

261, 23

6.

Baculum vidit verfum in anguem ,

Morris veítigia ubique locorum nobis ob*

fed ut Íceptrum fieret, | ibid,

viant,

ibid. 2$

Moyfíis manus in oratione extenfz brachia

Mortis ceream imaginem circumferunt in

enervárunt Amalecitarum,

412.

19

convivijs /Egyptij , ut voluptati indul.

Muliebris luxus in corporis ornatu noxius

geant.

176. 79

animi venuítati.

158, 29

Mortis memoria ferió quotidie refricata

Mulier quamvis virtutum cultrix » & cafli-

pravos quosdue coércet affectus.

277.

tatis ftudiofa tunc florem corrumpit pue

81

diciti2, ac meretricis nomen induit, cum

Mortui tres à Chriüo' Domino refüfcitati ,

citharam affumit , & dulcifonos cantus

& cur in folo Lazaro reíulcitando orave-

emittit.

4 7

rit,

387. 38

:

Mulier procax fuis viros illecebris decipit,

Mortuorum offibus pro calicibus ficcandis

131. 17

aburuntur Maffagete , & Scytha,. 276.

Mulier in adulterio deprehenfa , cur à Chri-

79

fto tantüm monita, ne ampliüs peeccaret,

Mo:us anagogici feliciàs , & faciliüs elici-

148. 71

untur feoríim à (lrepitu creaturarum.

Mulier cifternz: equiparata , in quam viri

39f. 216

incauté delabuntur.

1$9. 31

Moy;!es excu

ffo omni timore primus omni-

Mulier Apocaliptica ferpentem proftravit ,

um ingreditur mare rubrum

flcco veiti-

à quo fuit Eva in terreítri paradifo vicla,

gio.

218. 29

365. 29.

Idque quia Eva non legitur

Moyles ob patratum in Egypto homicidium

orationi vacáffe , cui mulier A

pocalipti-

dimittitur impunitus , qui tamen puni-

ca fuit addicla,

366. 30

turob murmur, quia linguam non coér.-

Mulier eft homini amarior morte.

Eft

cuit,

293. f1. & feq.

Charybdis ad naufragia trahens,

80

$o6.

Moyles oratione , & manuum elevatione

Mulier ; quó mollior, eà fortiores viros

vidloriam obtinet contra Amalechum,

?

327. 377

pro(travit Sam(onem , Davidem, Salo

Moyfes in rape Thaborea admiffus ad Dei

monem,.,

$jo6. o

a

colloquium Deum invenit.

374. 12

Mulierculz , quas propinant aquas fitienti-

Moyfes nonnifi depofitis calceis permittitur.

bus voluptatem , veneno inficiunt, 12 1,

ad rubum flagrantem accedere.

379*

19

29

Mulieres impudicz inferno

Moyfíes locuturus cum Deo, cur denfa, &

copulantur. .141. 4f

pariatz, cu? ade

obicura nube obduCtus.

388. 3

Mulieres impudicz Acheronti pariat bpes

devorant dementium amantium,

Moyles parcere maluit idololatris , quàm

141.

guleindulgentibus Ifraélitis. . 432. 17

Moyíes jejunio armatus aureum contrivit

-

Muiieres in oriente honeflaristuendae causá

idolum.

444. f1

i

tecto oculo.

incedebant aperta facie uno duntaxat de-

Moyfes , quia jejunus corpore afcendit ad

$67. 23

Dei colloquium.

454* 14

Mulieri procaci nunquam fidendum , ejus

Moyfes Deum alloquuturus quadragintadia-

Allecebrafzcunda eft parens malorum om-

468. $4

nium.

le jejunium pramifit.

139. 4I

Moyfíes nonni(i jejunus legei» à Deo accepit

Mulieribus adhaíiffe,fuit femper mots pudi«

quam populo,& mundo dedit.

477 $8

citize, interitüus caflitatis.

j07. 82

Moyíes defcendens de monte ,. cur ex eo,

Mulieris Apocalyptice calix plenus vefienae

' qued viderit populum comedentem , ac

tis impudicitijs , quas propinat hominie

bus.

&

bibentem , tabulas fregerit digitö Dei

144. 17

(criptas.

2f2.

17

Mulieris facundia, dum verba profert , tela

infert.

Moytes in faftigio Orebi montis quamdiu

2jr.

43

(

elevatis brachijs preces Deo fundit ejus

Mulieris facies , quó procacibus oculis ig-

militesad montisradices f(anguinem Ama-

nitabulum fuübduceretur ; velamine olim

lecitarum effundunt , acvincunt ; per-

obducebatur. .529. 29

dunt veró , cüm Moyfis brachiaremittun-

Mulieris . viduze exiguum munus conflans

tur , & cadunt.

Sed non

617.

3.

duobus denarijs ett Deo gratius , acpraee

manus inérmes Moyf(is orantis , nec ma-

fertur oblatis divitijs à Pharifzo.

2I

$76.

nus armatz [oíué przliantis ; fed manus

folius. .Domini Amalecitas . fuderunt,

Mundi rifus lunz afpectui comparatus à Pe«

U EA

tronio.

39. 142

Mun«

. Rerum pracipuarum,

Mundi 1Iiec€bræ -punguntui' , ut ab ijsdem

Nabuchodonofor , & Pharao ceciderunt ;

Íed cur ille,non ifle furrexerit,

684. :3

nofter expungatur a

feq.

ffec"cus. 42. 1. &

Nabuchodonofor tres pueros accenfa extra-

*

didit fornaci, in qua triumphos fibi cu«

Mundi tegna nonni

f inl momento , & per-

functorieé à Dosmone Chrifto oftenduns

derunt clariores,

684. 61

Nabuchodonofor belluis adfcitus humi re«-

tur.

98. 12

pit quadrupes.

684. 72. GL Íeq.

Mundi opificium fex dierum fpatio abíolu.

Nabuchodonofíor tantüm czteris voluit przee

tum,

284. 27

Mundi concors difcordia, & curex contra-

cellere regibus, quantum aurum reliquis

metallis;

'Ttes adolefcentes detreclane

rijs mundi opificium compactum, 286,

28

tes ejus adorare (tatuam in accenfam inij.

cit fornacem , & qua incolumes exeunt,

Mundi creatio, quo otdine procefferit , &

/

697. 96

cur fol nonnifi quarto dieconditus, 632.

Nabuchodonoforis arbor vegeta, & tantze

44.. & leq.

iones amicis comp'arandis 3

proceritatis, ut ramis fuperioribus nubes

Munerum largit

ac hominibus in votalargientis flectendis

r

tangeret , & comá foliorum terrarum

eridonea.

82.- 92

tractus inumbraret, rerum humanarum

$7. 6

Mufica plurimum obtinet roboris inaffe&i-

prafignat vicitfhitudines,

^* bus ciendis, velfedandis.

24. 04

Nabuchodonotoris arbor fomniata à Danie-

187. 18

Mufica vis,mira in ciendis affectibus, — 13,

le interprete explicata.

Nabuchodonoforis ftatua lapillo percuffa

j

L]

Muficz:duo genera 1

n ordine ad affe&tus ci-

corruit ; & folvitur in pulveres. | 249«

endos, & coércendos.

42. 2

Nabuchodonoforis ftatua à juvenibus Heb-

Myda rex Phrygum ideo miferrimus, quia

auro diriffimus, : & in auro fame petijt.

riis noncolitur, qui propterea iniiciug-

turinfornacem.

926, 66

362-0 22

Nania Libanij fophifte de conflagratione

Myds virga tantee fingitur. fuifle virtutis

ut quidquid tangeret , aurum fieret,

Daphnitici templi,

27. 96

Naphta cum flammis cognatio.

$18. 2f

$84: 44

Mydas auro unicé inhians petijt omnia au-

Narfes bellorum fuimen nunquam pugnavit,

quin nocte pracedente fleverit. 33. 12f

rum fieri , & voti compos ; fame perijt.

Natura humana. miferijs oppreffa munere

397. 32

fungitur orationis , qu à Deo exauditur.

Myrrha mortificationum dulcefcit , noneam

317. 9

conculcantibus ut lucum , fed eam ample-

Nauta reprehenfus à viro nobili , eó quía

Xaqtibqsgt botrum, 4666. 12

mortem in mari non timeat ; eundem re-

darguit, quia le&tum nontimeat , inquo

N.

«

omnes fui predeceffores fuerunt mortui,

261..25

Aaman Syrus ex fepfenna in ]ordanä

lotione lepr& exuit immunditiam :

Nazareth interpretatur flos, & flos campi

IN

in domo Nazarea na(ci voluit.

497»

éftque fymbolum facrz exhomolo-

gefis, $54. 14. &leq.

40

quibus dex-

Nehemiz filij Helcize moderatio , & mode«

Naas odiüm fovet in Jabefenos;

(inift-

ftia.

trum oculum eruit,& cur non etfam

20f. 74

:

Nehemias refricatá mortis memorià . non

rum. 233. 90

Danielisnon

Nabuchodonofor, quia confilio

audet reginam alloqui , ne pravus infür-

L

ribus diftribuit ;

gat"affe&us.

2$6. 7

paruit , nec divitias paupe

Nehemias in ficcato torrentis alveo falubrem

ferarum ceetui adícicus ipfe

fuit, & infor-

ebibit funeris memoriam.

263. 29

duit inter bruta , quia fordide divitias

congeftas fervavit.

7.77 7. &feqo

Nehemias interrogatus à Rege ; cur priuse

brutis ad«

quam refponderet, mentem ad Deum fu-

Nabuchodonofor à divina Nemefi

fcitus animantibus , & adactus fylvas in-

ftulit.

394. ?5

Neomeniz feftum qua

le fuerit. $60 30-

colere. - 1896. 19 —

Nabuchodonofor Babylonem &

dificavit ad

Neomylfta repentina morte punitut ob lin-

guam detractricem.

1009. II

omnem a'mplitudinem cornatum. 187.

Nero rebus ad extremum perdudtis non in«

veniens amicum , à quo occideretur , vio»

Nalbïlch

oddnofor non priüs bellum indixit ;

s bellicos.

. lentas manus in fe ipfum'injecit ,. séque

quàm fuos audierit confiliario

diftridto gladio interfecit. 179. 4O-

282. 13

Nabuchodonofor

, quia abaétus ad pecudes,

Nervi tunc deprehenduntur infirmi , quando

nobis invitis moventur.

$77. 40

reítitutus fuit throno.

6$2. 32

Nabuchodonofor profpetit

ate in imum de«

Nicetas adolefcens /Egyptius caftitatiscultu-

& «rumnis pref.

re maximé addichus przcifam dentibus

truditur calamitatum ;

linguam in faciem feeminz allicientis ad

H

. fus erigitur. 647.-2.0

tu;gia

EE

E

Index

1

turpia generosé expuit,

Oculi mulierum velandi ad cuftodiam caftie

499 45. &

feq,

taris.

j293. 30

NNiconis Monachi fanctitas peenitenriam de-

Oculi , fi jaciantur in feeminam , non figan-

przdicat populo.

Peitem epidemicam

tur, ne callitas periclicetur,

$23. 311

oratione , & crucis figno extinguit; ca,

Oculi naturales funt animi cuniculi , quibus

lumniatori przmaturam mortem pradie

tartareus hollis arci noítri cordis in(idias

cit.

tur.

3O3. I

€$29, 3I

Ninus apudBabylonios idololatrize inventor.

Oculi, ni(i coérceantur , caftitati infidian

£

.;

604. 1f

tuf.

330*

Nives affervatze luxui in epulis fervientes , ut

Oculi ad curiofitatem lubtici caftitati funt

montium fupplicia vertantur inepularum

nocentiores.

f30. j!

illecebras.

&75. 75

Oculi avertendi à libris obfceenis, à pictue

No£ poít aquas diluvij facrificium obtulit

ris inhoneftis,

$31..38

Deo, cuigratus obrigit.

390. 32

Oculi fpon(i cordis fubindicant affeclum.

Noé , Cultor caítitatis foecunditatem poít

$76. 23 .

diluvium mundo invexit,

490. 19

Oculi fponíz, cur pifcinz parientur Hefe-

Noé tot filios genuit, quot Adam procrea-

bon, cum nonniíi ftagnantem contineret

verat cum difcrimine tamen medij. — 400.

aquam. (óoo. $

21

Oculorum inter fe confonantia indicat illam

Noé poft vini hau(tam inhonefla fe foedavit

affedtuum cordis cum Deo , cui elt per-

nuditate , veftes abjecit , quibus pudor

.grata

$76. 14

velabatur.

$43 7f

Oculus fimplex pius eft affectus, à quoto-

NoéfÍymbolicé vino , & viti finguinem mi-

tum opus fuam haurit bonitatem,

$73

fcuit quatuor animalium , fimize ; leon

z

13.

$43. 76

porci, QG agni,

Officia in templo Solimzo, & vafa aurea ,

Noémus cum tota fua familia in arca reprae-

& argentea.

163. !I

fentat fideles in ecclefia.

321

UE

iea plantarum ultima floret , fed przeftan-

Noxz quamvis leves , nifi facra exhomolo.

tía fructuum reliquas antecellit,

-

1'810

giliabítergantur, graveadferunt incom-

I

modum.

;71. 8

.

O'lez fruclus defati

gatis medetpr corpori-

Numa 'ompilius inftituit ; ut Numenado.

bus.

61j. 27

"

taturi federent,

381..33-

O ympica certamina plures o

hm exercuee

Numerus quadragenarius beneficus, przfer-

runt ; & plures delaffaverunt.,

f9. 38

tim jejunio munitus.

45$- 16

Olympica certamina noxia femper exhibue«

Numina.falfa Echnicorum quàm vacua, fu-

runt fpectacula,

$1.

19

tilia, & inania.:. 603. 14

Olympicum certamen eft latitia exitij con-

Numinis moderatio in (celeftis. puniendis,

ciliatrix.

fo. 38.-

128

Opera noftra bonat'inc Deo magis placent ,

Nupta olim , c

ür obducto faciei velamine

fi fiant proprijs noflrisexpenfis , -ut Deus

non finerent ,. fe ab hominibus afpici,

revelavit (ancla Gertrudi.

$81, 37

$22.23

Operaex natura (va indifferentia induunt bo«-

nitatem ex intentione finis,

f84. 44

O,

Operarij conduéli à patrefamilias ad cultu-

ram vinez,cur finguli denarium accipiant;

Bfceenus fcriptor impufas excitat co.

icét alij alijs plus laboris impenderint :

gitationes, pravósque concupifcen«

& quid nomine denari) fignificetur, — 74.

6j

tize affeQtus,

$12. 40

O:uli quomodo dicantur judicare de boni-

Operis effe&tus tanti à Deo penfatur , quanti

cordis z(timatur affectus.

tate pomi vetiti in terreftri paradilo.

j76. 21

i25. 2

Opes fzculi fucata funt, non vere , quianon

6X1. 20

Oculi avertendi à procacibus mulieribus ,

fatiant,delicie ümbratiles.

Opinio. perverfía de proximo femel animo

quoties muliebri afpectu mulcetur ocu-

lus , . ad turpe facinus mens invitatur.

impreffa difficulter totaobliteratur. 29;

4

"

137. 34

Q:uii in puellis five velint videre; five videe

Opulentia telis armata aureis morum integs

ri facilé ad naufra

ritati bellum indicit.

77: 71

hunt.

160. 37

gium pudigitiam trà«

Opulentia avara fcelerum eft fuppellex , plue

" O:ulicolumbarum pudicitiz zequiparati, eft

rísque facit pecunias, quàm animam. 81 j

'tolumba caftitatisfymbolum. /485. 8

?j

Oculi coércendi,funt binz Venerislampades,

Opum incremento Numinis decrefcit. cul-

tus , & Religionis minuitur obfequium.

é quibus concupifcentia , ejásque pravi

affechus fuas hauriunt exitiales flammas.

643. 8

$:7. 24

pus bonum vitiatur ex quovis defe&ttt , ac

' Oculi emifirij exitiales func pudicitiz ; pro-

malo fuperaddito.

(83. 43

ptetea coércendi, j28. 24

Opus licét ex natura fuà benum Deo difpli«

eet ,

Rerum przcipuarum

Oratio- e(t. offici

eet , fi operantis intentio ïmproba fue-

na omnium - felicitatum

tit.

$84 44

419 13

Orandi, & pfalendi mos apud prifcos Ana-

Oratio fledtit Deum in vota orantis , fiex.

choretas.

322. 41

probo prodeat affectu,

j20.

18

Orandi genus , quo orans divino afflatus

Oratio divitis Epulonis rogantis Abraha«

fpiritu paffivé potiüs fe habet,

375*

mum , ut mitteret ad ie Lazarum , cue

non exatidita,

302.

i

O:andi veram regulam nos Magifter Chri*

Orauo Moyíis mare rubrum in dua

? difcidie

ftus inhorto Gerhfemani , veluti ingym-

partes.

322. 22

nafio edocuit.

41I.

214

O'atio Numiniplacando , & in votaorantis .

Orandi modum nos edocet Chriftus in ora-

flectendo perapta,

)24. 28

tione dominicali,

343*

22

Oratio. elt impenettabile fcutum retundenQ

O:ans quomodo dicatur effe cxcus, mutus,

impetus pravorum emnium affectuum,

& furdus.

334. Ó1.—

32?* 3$.

O:ans, querens Deum aquilz imitatur vo»

Orauo Moyfis victoriam impetrat contra

latum.

340, 12

Amalechum.

327. 37

Orans folitarie elevat fe fupra fe, & inter

Orario pravos quosque abigit affectus ; fi

homines fit homine major.

j4'. 14

mens a vanis fit defoecata fimulacris,

*

Orans in feceffu non fegniter Deum quarit,

42

L.

fed corde ferventiore.

ibid. 15

Orauo negotium eít omnium negotiofiífi«

Otans excultfo inerti otio debet in fundendis

mum.

2j9. 4

precibus perfiftere.

142. 17

Oratio eft locutio ad Deum : & pia lectio

Orantes Noémum imitantes ; rimulas. om:

. Dei locutio ad nos,

330. 45

nes externorum fenfuumclaudunt. 378.

Oratio elt vacua , quàm devotio non ime

2

plet,

316. 1. &feq.

Orantes non. de(iderent folatiorum dulce.

Orario inambulans , & vaga ftetili: eft, &

dines ; fed Deo jugiter adharere.

129

fru?tibus vacua,

337-

Orauo, fi probéfiat, eítclavis caeli, 3 40,

O:antes non debent fluxa ,. & temporalia

! 1

petere , fed qua falutem concernunt ani-

Oratio tunc utilis otanti , fi debita fu'ciatue

ma,

327. 33

attentione, ac reverentia,

340O. II

Orantes plerámque non exaudiuntur , quia

Qratio frigida timenda , quia defidiofa , ae

qua fibi effent noxia , petunt.

327*

vitiofa, negligítque Deum quarere,

I

34[.

34

Q autes pl*—ures ;cur non exaudiantur. 398.

Oratio humilis, quz fpe , & fiducia inni-

35

utar , ftat inconcuffa ,

& impetrat pee

Orantes plerumque petita non impetrant ,

tita.

242, 18

quia divinz voluntati fe non cqnformant.

Oratio humilis efficax, & valida

$ qUæ pc-

400. 43

tit, impetrat.

34i. 29

Oranti feceffus à. quovis obítrepente creas

Oratio , ut impetret petenda , quae debeae

"

petere.

343

iQ

turarum tumultu pkmgceffarius. 388

Oratio S. Stephani inter lapidum torrenteg

Orantis mens plerumque arefcit , quiä Deo,

coelos eidem apetuit,

344. 22

ut par eíft, non adhzreícit. — 383. t

Oratio , f1 excuffo tepore tervefcat , flame

Orantis unio mylilica cum fummo bono,

mam umitatur,

34f. zo

389. 6

O'atio Agaris prepotens Deum flectit in fua

Orantiscor , fi non orat,in vanum ejus lin-

Votá4,

34$. 26

gua laborat.

344« 14

Oratio juftorum Deo, & A

n

gelis pergrata.

Orantishumilitas , orationis eft fublimitas,

34$. 26

Orauo orantemfejungit abhumo , &

Orare quomodo femper poffimus , etiam

unit,

14j. 27

xDeo

cum Íumus fomno fopiti.

319. 15. &

Oratio Ánnz lachtymis irrigata viruit in

feq.

fpe, & effloruit in re.

Orare hebraice idem

346. 29

fonat àc fervere ; quia

Oratio ab importunis evag

ationibus libera ;

(ine fervoreoracionulla eft.

U$£6. j

& charitatis zítu fervid

à pravos corrigig

Oratio pravos quosque abigit affe&tus , men-

affcctus 345. 3t

tem ferenat, & cor tranquillat,

31f.

I.

Oratio citiàs quàm jejunium impetrat à Deo

beneficia, qua pofcit, ibid,

Oratio Ifraélitas liberat à fervitute Regis

Oratio, (i fervens fuerit , doemones exter«

Mefopotamiz.

31$. 2

tet,

148. 32

Oratio probos affectus promovet , ptavos

amovet.

Oratio e(t clamor precatorius , qui divinas

31f

1. & leq.

inulcetaures ,

Deümque ad opitulandum

Oratio ettoptima mater devotionis,

218.

It*

12

élitis inflectit, ^ 3$1. ar

Oratio humilis

Verani de Affetlibus Tous, d

Zz 22

ptavos abigit aff;&us , f

im.

Index

Oratio prodigiorum foecunda mater, heroi-

fi importuhas excutiat evagationeg. 352.

41

c2 operationis energia doemonum tech--

nas eludit, & hominum opitulatur indi-

Oratio przmittenda cuique operi obeundo

exemplo Chrifti.

353. 46

gentijs,

367. 32

Oratio fervens coelos penetrat, & non finit

Oratio , cur ad primum Mofaicz virgze

354« 49

pulfum mare rubrum diffociaverit , cum

orantes proftratos cadere,

Oratio Prophete exterret Philifthazos , &

filex in deferro debuerit bis percuti.

j

3f4« 49

32

I(raélitis triumphos cudit.

Oratio morbos omnes ab humano excutit

Oratio , quam tribulatio imbre irrigat la*

686 66

corpore.

368. 34

chrymarum Deo gratiflima,

Oratio tunc robuftior pugnat contra pravos

Oratio Apoftolorum natura vitia correxit.

368. 35

quósque affe&tus,cum jejunio reficitur ve-

getior.

355« !

Oratio Elifzi potentior Eliz pallio, Jorda-

*

nis undas diffociavit.

ibid. 36

Oratio languelcit, quam j

ejunium non re»

ficit, G vittusnonarmat.

ibid. 1

Oratio pugnantibus coronam cudit ad victoe

riam,

369. 36

Oratio , cum humilis in terram profternitur,

Oratio mente concepta probos fovet affe«

in opem noftram vegetior furgit. Dei

^

miferatio,

3f6. 3

&us, pravosprafocat. 471:. 1

Oratio eít familiaris converfatio hominis

Oratio rité peracta inftar Davidicecitbaree

cum Deo.

ibid,

pravosommes atfectus abipit. 357. 6

Oratio mente concepta eft attenta divino-

Oratio Jebefenorum hoftes fügat urbem ob-

fidentes,

3$7. 6 —

-

rum cogitatio probos excitans affectus.

372. $

Oratio Gabaonitarum lach

rymis mad&ns

Oratio mente concepta eft frumentum fo-

Ammonitas fuperat , & proücmit. 317-

lidum animaz nutrienda peraptum. | 373.

V

Oratio plurium fimul tartareas percellit le-

Oratio eít vana , fi oflium fenfuum exter-

giones.

3$8. 8

norum aperiat evagati

Oratio Tobiz cacodoemonem fugavit. 358.

é

I

.onibus.' *.377.

8

Oratio: unanimis multorum validior eít ,

Qratio pldribus interrupta evagationibus ,

& adverfa queque fuperat.

ibid. 9

quomodo pingatur , oculisque fubijcia-

"

tur,

375

16.

Oratio plurium concors petita ftatim impe-

trat.

3$9. 10

i

Oratio vanis interrupta evagationibus Deo

difplicet.

576. 18

Oratio plurium fimul mufico pariata con-

centüi,

3j9. 11

Oratio ei non dulcelcit ; qui pravis affe-

&ibus fe finit praoccupari,

377. ?4

Oratio non folàm oranti , fed etiam alijs

debet beneficia expofcere ,. eó quia ve-

Oratio nobis quandoque videtur effe diffi-

cilis ob neglectam ad illam praviam die

lit Deus dici pater communis.

360

12

Ípofitionem.

380. 33

Oratio mente concepta non fapit ; quàim

Oratio rité iacepta hoftium technas elu.

ibid.

. pravia difpofitio non praceffit.

dit, & de pravis triumphat affectibus,

Oratio divinam quodammodo zmulatur

360. Y4[

omnipotentiam ,

cujus videtur vicaria,

Oratio tantz eíl efficaciee , ut quamvis

.383. 39

*

prolata à Rege barbaro Danielem fer-

vaverit incolumem in lacu,

Oratio quam cordis mundities non prece-

36I,

De-

18

dit, neque é corde puro procedit,

um non emollit in vota orantis.

383.

Oratio S. Leonis Papee Attilam delatis vi-

l

é&orijs infoleícentem coércuit.

36r,

Oratioeft locutio cum Deo, que'm non al»

19.

Et cur Genfericum non compe-

fcuerit, ne Romam ingrederetur , G ur«

loquimur , nifi nobis imaginemur pra.

fentem.

284. 4$

bem expilaret ? ibid,

Oratio non folüm rabiem, leonum coércuit

Oratio tunc exauditur , cum in confpeclu

/ Dei funditur.

395. 48

inlacu , ne damnum inferrent Danieli ,

Oratio eft pravia fax tuta nobis oflendens

vérüm. & flammas in fornace compe-

itinera.

28$. 49

Ícuit, ne pueris noceret,

362. 21

Oratio in fecefíu procul à tumultu creatura-

Oratio in favorem precantium in campum

rum probis fovendis affeclibus aptior,

-

defcendit pugnatrix , fed pravorum affe-

395. 27

" &uum afcendit expugnattix.

363.

2

Oratio luridé , ac neglecté fu(a;orantis fit

j

confufio.

39j. 28.-

Oratio Davidis in civitate victoriam accer-

Oratio Davidis in. pfalmo voce mea ad. Do-

fivitin caftris.

364. 2f

minum clamavt,cur Intelle&us infcribatur.

Oratio Moyfis marinos-Eritrzi fluctus di-

Oratio non eft clamor, nec fonus vocis; fed

Ícindit ; & ficca aperit itinera in finu ma-

affe&us cordis , aFtentio mentis, 396,

tis, 366. 31

3Q

'Ora-

Reium precipuarum,

Oratio eft interna cum Deo converíatio, in

Oratio , fi reficiatur jejunij obfonio , plu«

396.

rtimum habet roboris.

435. ?5

qua Deus dat petitiones cordis.

I

Oratio jejunio munita duplex.

41f. 27

Oratio eó eft efficacior ad Deum in vota o«

Oratio D. Bernardi pravos excuffit affe&tus,

rantis fledtendum , quó é pectore prodit

quibus Gaufridus premebatur, & à reli.

giofo abhorrebatinftituto, — 401. 49

magis jejuno,

469. $9

Oratio iequnio cotroborata hoftes profler-

Oratio S. Gregorij Thaumaturgi plura per.

petrat miracula,

402. $O

nit, & victcrias obtinet.

469. €1

Oratio Jofué curfum foli inhibuit. — Acabi

Qratione. fortiüs Joíué' Amorrhzos pro-

bis ignem & fummo coclo in terras advo-

[travit ,quàm fcrro- , & atmis, 369.

Cavit,

In horologio Aachaz umbram

39

Samariam ob.

Oratione mente concepta irrigandus e(t ho.

decem lineis retro egit.

fidione vallatam vindicavit,

Amalecitas

mo, neareícat.

37?.

j

delevit,

Filium Sunamitidis revocavit

Oratione, qui fe munit, fe Deo unit. — 414«

ad vitam.

Leones in lacu compe(cuit.

37

Fiammas in fornace coércuit.

InSenna-

Orarionem pauperis quomodo Deus dicatur

non defpicere.

317. 8

cheribi ca(tris octoginta millia hominum

una nocle delevit é vivis.

Decies centena

Orationes juitorum funt odoramenta, qua

millia fub Zara duce /Ethiope interfecit.

implent aureas phialas, 346. 27

M

Orationes jaculatoriz frequenter repetitze

4903. 14

Oratio affli&ionibus excutiendis aptiffima.

plurimum profunt viris afcetis,

393«

22

403. f2

Orationes jaculatoriz pluries ufurpata à vi«

Oratio eó altior evehitur , quó humilior

'

ris aícetis,

deprimitur,

404. !

394. 2j

Orationes noftr? plerumque exaudiuntur ,

Oratio humilis adeo eflefficax , ut caeli vio»

lentiam fuperet,

405* 4

licet id nefciamus.

401. 47

Orationes à viris pijs fufa plura patrárunt

Oratio Publicani , quia humilis auditur ,

& exauditur, non ita oratio Pharifzi ,

miracula , plures obtinuerunt victoriase

quia jactabunda,

40$. 6

402. 49

Orationi tribuit David vi&torias relatas de

Oratio quomodo dicatur tacere , ac filete

Domino,

AO6. 8

1

proítrato Goliatho , difcerpto leone , vi«

. Qísque hoftibus. | 328. 39

Oratio humilium , cur ftridori pariata cicae

da.

406. IO

Orationi, cur manuum ablutionem premi«

(erint Hebraei,

Oratio tunc Deo gratior , quando zrumne

449- 55

406. 1I

Orationi vacaturus neceffe eft oftium clau-

premunt orantem,

datexternorum fenfuum.

Oratio lachrymis madida promptius Deum

374- 12

invota fle&tit orantis.

Orationis quanta fit energia illuítriüs catee

4O9. 12

Oratio ad mala quzque declinanda validiffi-

ris edocuit Moyfes,

323, 21

Orationis efficacia , qua imminent perie

ma eft , quam doemones extimelcunt. 407

cula,avertit,

Chriftum in navicula dore

Oratio D, Pauli fuit tormentum doemonis

mientem excitat , qui ortam fedat pra«

cellam. :.323. 23. GUfequent.

eum colaphizantis.

4080 14-

Oratio manusedocet ad przlium , & digi-

Orationis facrificium Deo pergratum, 3 5 0/

593*

Bethuliam defendit ;

tos erudit ad pugnas.

408. 14

& vïndi-

Oratio eít fortiffimum contra tartareas le-

cavit ab obíidione.

ibid.

iones przefidium. 408, 16 -

Orationis przüdio voluit Chriftus premu.

niri emiffurus in cruce fpiritum.

Oratio imber eft beneficus, quo tellus riga-

*

tur cordisnoílri. 409. 29

2

Orationis, qui fulciunt

ur prafidio , nullis

Oratio cur plerumque non exaudiatur. 4 10.

rA

funt periculis obnoxij.

264. 16

Oratio , quz in bello Deum expofcit adju-

Orationis beneüqio mehs noílra in ccelum

torem , orantem efficit triumphatorem,

avolat, quamvis corpus € terra non ele-

41$. 538^

:

vetut.

373 9

Orationis facrificium ab illo non debet Elize

Oratio ad Deum tun

c fundenda , quando

á

carnis illecebrze ad caftitatem labefactan*

abludere.

377. *5

dam alliciunt.

418. 47

Orationis imbre ad Deum fufz fzpe rigan-

dus ager cordis no(tri.

381. 40

Oratio, quamvis non exaudiatur , fempet

temen prodeít, & aliquid femper fecum

Orationis cum bonis operibus nexus Deo

ar&tiffimé orantem alligat.

4iO. 22

adfert commodi.

4&0. 54

Orationis prafidio Jofué Jerichunteam ur.

Oratio quomodo fola mente concipienda ;

413.

3t

& qua preparario ad illam.. 42;. 64

- bem expugnavit.

Orationis , & jejunij beneficio Ifraélitae

Oratio per modum meditationis , & con.

templationis quomodo exercenda... 420

vicerunt Deniamitas. ?69. ó1

ï:nmi de Affeciibus Tom. L.

Zzzz.z

Ora-

4

Index

, Orátot in ciendis affe&ibus patheticis Peri-

Otium civium plus affert damni Reipub;

clem imitatus , .vel Jovem tonantem ,

lli»cæ. , quàm hoítium aggreffio,

j2

& fulmina jacientem.

I4. 38

Oratoris munus pracipuum eít animos mo-

Onum non tantüm otiofo eít pernicios

vere, ac in ijsdem affe&tusciere , vel co-

fum , fed & toti Reipublica,

25*

ércere juxta exigentiam recle rationis.

92

7. IO

OtiumSybaritarum civitatem florentiffimari

Oraturi Deum neceffe eft. fuppetias ab ipfo

funditüs evertit,

$234 I1

enixim petant , ejásque gratiam.

321,

49

Ouum , niíi excutiatur , fomentum eft

pravorum omnium affectuum.

j24.

Organi Pneumatici analogia cum affectibus

6. 6

Orium ; & gula funt geminz rotz , qui-

appetitüs fentientis,

bus quadriga volvitur vitiorum,

Oris dilatationem ; cur David expetierit.

viþid.

£60. 28

14

Oris noflri , feu defiderij dilatationem ex.

Otium improbos quosque affectus fovet,

4

j44. 78

poícit à nobis Deus , ut munificentiüs

Ífua nobis beneficia indulgeat.

$60

Orium declinaturus Paulus Abbas , fingu-

p

lis anni diebus poft fufas preces , &

0:

modice refe&um corpus ftoreas rexuit ;

natüi foeminze fingule terratum regiones

quas ultimo anni die flammis extradebat ;

concurrunt,

158. 29

nec aliam voluit impenfi laboris merce-

Ornatus ille laudandus , quem ftudia inve-

dem , quàm otium declináffe,

144.

hunt victutum.,

156. 21

7

Ornatus capitis , & capillorum varius a«

Otium excufferunt Anachorite , & Mo:

pud gentes,

156,. 22

nachiper JÉgyptum. — j4«,

8r

Ornatus muliebris multiplex , & fempee

Otium impuras nutrit cogitationes , proe

vanus,

159. 31

pterea à viro afceta excutiendum , qui

O:aatus virorum poculum veneno illitum

Pancratiaflem imitatur , cum ad certa-

obvijs fominis porrigunt ad necem.

men vocatur.

fAf. 82

1459. 32

Ornatus corporis nihil addit animo venu-

Oves' Chrifti funt caftitatis cultores , qui

ftatis,

vocem Paftoris audiunt , & eum fequ-

1$9. 3I

untur praeeuntem,

Os lafcivum fepulchrum eft pudicitize, $3.

496. 37

Ovidius ab Augüfto in exilium relegatus ob

carmina | obíceena. fcripta,

$i 38.

Orari , & non luxutiari mu(ca eft alba,

Neque à Tibetio revocatus , eó quia ob-

$17. 20

Otiofi talentis à Deo fibi concreditis ab«

Ícoena cecïnerat. iþid..

utuntur, dicuntürque defodere cceli do-

na.

$àj. 10

P.

Otiofi nil agentes plura agunt mala , infe-

Achomius Abbas Monachum äcriter

rüntque damna.

$23. 8

Otium caílitati adverfatur , cui eft hoftis

reprehendit , ac pluribus aggravat poes

infenfiffimus.

f17. 30

nitentijs , eó quia ad vanam glorio-

Ocum vitiorum omnium e(t pulvinar , ac

lam aucupandam duas ítoreas uno die à

fomentum.

-

,

517. 30

fe contextas exhibuerit , cüm reliqui

Otium eít lethale venenum , quo virtus pe-

Monachi unam tantüm coníueverint effi:

tit.

PUH E

Octiari dicuntur ma-

cere,

628. 33.

Pacis tetrenz , cum coelefti gloria affinitas;

lé agentes. $18, 33

Otium in principum culinis interdum bu.

228: 630

Palatia Principum ad omnem conftrucla elé«

tyro flammas exgitap ,« nutrit.l j19

gantiam.

156. I

Palatij partes fingulz recenfentur, aclabo-

Otium declinandum , quia ab hoc putido

fonte omnes fcaturiunt foedze cogitatic»

res improbi in ejus fltructura.

173.

nes , & evagationes,

376. £0

Pandora multiplici Deorum beneficio locu-

Otium pomeridianum in Davide florem ex-

pletata juxta Poétarum commenta, 748.

ficcavit ca(titatis etiam in fonte.

312.

Papilionis ornatus difcolor , & volatus va*

V

rius.

207. 9I

Otium triplici telä hominem volnerat, $22

Papirij pretextati inventum fervandi fecreti

6

causà.

283. 19

Otium triplicis generis. 522. €,

O,

Pappza Neronis uxor conciliandee albedi-

tium negotiofum tempus impenditin re-

nis causà ducentas fecum afmas duxiffe

. bus futilibus, quas nullius funt

kmo—men.

fertur.

159. 31

U 1229

Paradifi terreftris amoenitas, ac florum , fru-

OQtium Reipubliez pefte nocentius ? hac

etuümque ubertas.

101, 33

PID

corpus , illud mores corrumpit.

Para«

Rerum Przcipuarum,

Paradifus terreftris ad omnem confitus a-

easdem fenfit moleftias,ac colonus Evau."

moenitatem, 184. t 1.

gelicus in fru&tuum copia

62.23

Petrus acceffurus ad Chriftum fluxa marini

Paraliticus;cur interrogetur à Chrifto, num

velit fanvs fieri, 318. 10

eftus doría intrepido pede calcat, 662

I

Parce nemini parcunt , non flectuntur pre-

cibus, non emolliunrur lacrymis. 254.t

Phalaris patcas ob ficus. plures interemit

Parva quó nobis funt propinquiora,eó nobis

crucis fupplicio, 454. 13

videntur grandiora. 123.47.

Pharao infequens fugientes Hebrzos ex E.

Pathemata dicuntur fentientis animi ex boni,

gypto mergitur marinis fluctibus,

ZISo

vel mali opinione natzee commotiones.

2

4. 2

Pharao Rex cur putaverit fe flare fuper flu«

Patientia malisomnibus animi curandis perie

vium.

601. 9

doneum alexipharmacum. — « 94. 39

Pharao Moyfem enixim rogat, ut fuis pre-

Patientia Chriíti eqjus divinitatem hominibus

cibus ZEgypti plagas avertat, ac calamita-

oftendit.

696.93

tem dilpellat.

928.34.

Paulus Apoftolus cedrum imitatus nullum

Pharaonis aftus verfutiffimus ad extorquene

dos labores Hebræorum.

64.29

in adoleícenua virtptum emifit odorem.

181. 2

Pharaonis Eunuchi peccárunt, quia gula ine

Pax cordis non paratur, nifi pravis omnibus

dulterunt,

$25.16

affectibus bellum indicatur.

217.61

Phari(zi munus cum fattu oblatum Deo, mi«

Ppix oaiceate Chrifto , curà militia coelefti

nus fit duobus minutis denariis ab inope

vidua ad altare Numini oblatis.

hormnibus bona voluntatis indicata. 2 28.

:

P

$76«

6Z

27

Pax in Ecclefia optanda paftoribus,feu pra-

Pharifzus orans non exauditur jactabundus,

fulibus, & Epiícopis. 228.63

Publicanus veró quia humilis veniam olj«

tinet.

Peccator veniam con(equitur peccatorum,

f

405.7

hzc finceré confiteatur,

$$7

Pheuix redivivus fymbolum contemptoris

Peccatores quomodo dicantur defcendere in

humanze gloriae.

204.

infernum viventes,

490. 63

Phenixe tumulo tranfit ad thalamum , fe

Peccatum lethale,venenum eft,quo anima in-

patrit cum perit.

268. 49

terficitur,

$f".6

Pictores excellentiores ab obfccenis abíli-

Peccatum malorum omnium origo , orcum

nuerunt figuris , ne aliis effent fcandalo,

refetavit, coelum obíeravit , Eumenides

fj1.42

in mundum immifit, $93. 71

Picturz obícomnz;ac figurz inveftes, telas, &&

Peccatum e(t officina, in qua cuduntur gene-

parietes maculant, non ornant. $33.44

ra malorum omnium.

494.73

Pi&uris obfconis qui delectantur pares funt

idololatris.

5114j

Peccatum qui admittit,duram neceffe eftty-

rannidem fubeat,

$24 12

Pithagoras fuis indicebat difcipulis quin.

Pecunia ad flagitia quzeque, & fcelera omnia

quennale filentium.

314. f4

in detrimentum : innocenti2, ac virtutis

Pla:anus aurea à Pythio Bythinio dono data

homines trahit.

64. 29.

Dario Regi Perfarum.

172, Y9

Pecunia,ex quo in honore effe capit, verus

Platonis faftus improbatus à faftu imprae

rerum honocr cecidit,

20

653.3I

biori Diogenis Cinici,

Pecunia diverío modo à gratia dicitur juíli-

Plaufus ex bene faclis, vel diclis non debe--

ficare divitiis afflueutes.

68. 41

mus exemplo Chrifli aucupari.

j 10.

Pecuniz expenfíz in con(truendo Solimao

43

cemplo.

168. 7

Pompeius fecreti. cuftodiá commendatus,

Pelufii vindicaturi parricidium finebant reum

283. 20

er triduum integrum re nullain (toma-

Pompeius zgritudine laborans turdos. Lu-

chum demiffa cadaver intueri occifi. pa-

culli refpuit, & Medici confilium.

T

4j7-

rentis,

$92.67

21

Perfidià notatur, qui Reipublica arcana ree

Pomum malé carptum fuafu doeemonis ab

velat.

29j.20

. Eva, & abAdamo deglutitum ilias fuit

Pericles nunquam imparatus concionem e

malorum omniur fibi, & po(teris. 102.

luggefto habuitad populum, 388. t.

1t.

Imó Pandorz pyxis, à qua calami-

Pericula ubique imminent, nifi Deus . fit,

tates omnes profiliunt, ibid.a4 -

Populus Iíraelis excuffo Pharaonis jugo fu-

qui nos regat, contiquö periclitamur,

127. $

git ex JEgypto ad mare rubrum,quod ficca

Pericula quoties imminent declinanda cauta

aperit itinera faéto fluctuum

feceffione.

idivfortio.

212.7

366. 3I

Períz (ecreti fervandi üudioüfïimi. Nec

Populus Ifraeliticus tunc czpit praceps in

Alexander fcire Potuit' Darii confilia,

fcedas libidines, & reliqua vitia proruere,

$! $

cum gulæ indulfit,

$42. 74

Populus I(raelis nonnifi poft plures exantla-

Petrus in pifc;um opulentia periclitatur; &

tos

4222 ;'

: Índex |

.tos labores duciturad terram fluentem la-

Ce, & melle,

67$.58

Pudicitize amans oculosemiffitios, vagósque

compeícit,

£27.24.

Potió, quam mul'ier impudica offert fitien-

Pudorem qui exuit, neceffe eft fcelerum vul-

tibus voluptates lethali veneno eftinfecta,

nera timeat, - f97, 84

144. f 8

Pugna in homine fpiritum inter, & carnem

Pradicatio verbi Dei efficax effet , fi fpirita

jugiter furgit, fzevitque.

50$.65

Dei fua concionatores animarent .eloquia;

Puicheria Auguíla virtutum , & pra(ertim

662. $$

caftitatisenltura infignis, — 498.42

Praparatio ad . orationem , rité obeundam

Pulli corvorum tuncà parentibus deftituun-

quomodo in(tituenda.

388. 1

tur, cum eorundem operá magis indigent,

Praíentia Dei apcifimum fronum pravis o-

31f.29

mnibus inter orandum affectibus coércen-

dis.

Pupillz nomine virgo: etiam fignificatur ,

364- 44.

ut difcat virgo caítitatem perinde ac pu-

Prafentia Dei affe&tus quosque pravos coér-

pillam cuftodire.

$2.9. 28

cet, & Numinis iram fopit.

38$.47

Pythia Ariítotelis filia interrogata, quónam

Praentia Dei e(t nobis veluti clypeus, quo

colore puellarum | genz venuftiàs pinge-

adveríariorum tela retundimus, tentae

rentur , refpondit colore verecundia,

tionibus obfiftimus,

396.ft

1

fgo.61

Procfentia Dei , qui innititur malaciàin lhac

fluctuante vita fruitur,

386.j1

Q

Prafentiam Dei, qui refugit vias currit ini.

quitatis, & nonnifi pracipitia incurrit,

Uadrigz Ezechielis egredientes de me.

|.38$.46

dio.duorum montium ,

Q

quid prae

Princepsfamulis füis utitur & adminiftris,

' fignent.

603. 12

Qua à nobis bene geruntur nonà noftra, fed

perinde ac Samfon Mandibula Afini.418.

22

à Dei virtute prodeunt.— 618.6

Princeps fecreti fervandi debet effe tenacif-

Quercus é cujus ramo pependit Abfolon ca«

fimus.

182,15

pillis im

donza,

plicitus collata cum qxucrcuwDo-l

Principibus pluribus dignitas imperatoria

I92.I$

dedecoti fuit ,

Qui voluptarum — zeftu ducuntur , extra

non honori. 112.8, &

re£tum rationis tramitem ra

feq,

piuntur. 147«

Principis adminiftri Hlnt,non qui diliguntur,

6f

fed qui deliguntur.

II!.6

Quidquid fenfum demulcet aptum non eft

Proba conícientiaadeo eft hilaris, ut caufas

verz iatitie ingerenda,

5

$72.10

omnes excutiat maeroris.

j93. 40

Quint, Metellus cenfuit. otium plus damni

Probitas confcientiz ferax eft. proborum

attuliffe Romanz Reipubliczg, quàm ho-

affstuum, . $63.38

flem Annibalem,

$23.98

Prolixitas odiofa, & noxia affectibus ciefx-

N

Quos Mors non proftravitin caflris , hos

dis.

1j 44-

"

venus profligavit in ginzceis, 147,64

Proíperitas mundi cum in fublime videtur

(äos Deus ad fe clamare finit, eosdem amae

nos evehere, tunc in imum miferiarum

te non definit, 326. 1, & fe;que?t.

nos agit przcipites,

60$.20

Profperitates noxiee cum nos à Deo fubda.

R.

cunt. 643,9

Protoparentes noftri quamdiu fervárunt in-

Abbath cur dicatür urbs aquatum ? ; g.

nocentiam, veftibus non, indiguerunt or-

12

natiores nudi.

160, 34

Rahab mulier in meliorem jam recepta

Protoplaíti cur ob unicum pomum male ad-

frugem coelefte Numen non fuum, ícd

morfum fupplicio afficiuntur graviffimo.

Hebraorum vocat Deum , G cur? $47.

N

90

639.62

P/almus Davidis Zoce mea ad Dominum cla-

Rebecca jus primogeniturz transfert ab E(au

N

qnavi, cur Intellecius ipfcribitur. 296.

in Jacobum.

272.6;

2

Rebecca confpe&to procul fponfo velamen

Píaltem cur petierit Elifzus, ut ProPhetæ

vultu detraxit, ut fe quod erat profitere-

ftnunus obiret,

44.9. &leq.

tur.

f29.29

/

Pfitacus in aula Imperatoris Bafilij Leonem

Rebecca cum primum concepit Jacobum

Regium filiumé carcere liberat, ejísque

fymbolum virtutis, bellum concitavit im-

innocentiam detegit, & falsó fuiffe accu-

placabile contra vitium,feu Efauf 667.

fatum à Theodoro Santabareno oftendit.

32'ï. 306

Receffus à mundi voluptatibus eft ad Deum

acceffus.

Pudicitia eft flos morum;? quo reliquz ger-

625:37

miaant virtutes,

491.26. CuràPhilo-

Reges non poffunt lztari vera lztitiá , ni(i ia

ne pudicitia vocetur gratiarum actio,4 92.

Deo.

129. II

28

Reges vel'maximé decet pietas, & à Deo

ejüs-

Rerum Pracipuarum,

Salomon quó.blandior cum mulieribus, eà

ejásque cultu regni initia aufpicari, 17 1.

/

18.

alperior cum populo líraeliüco. 86 106

m cur fimile dicatur thefau.

Salomon inauguratur Rex, & deponitur A«

Regnum coeloru

ro? 70. 46. Thefauris coacervandis in-

donias ejus frater fraudulenter intruíus,

103.32

hiant homines. ibid,

Rei, & nocentes olim aureis vinculis, & ca-

Salomonis faflus prafert titulum Regis ti«

tulo Propheta in Davide parente,

20f.

tenis argenteis vinciebantur. — 78. 76

Rei putreícentibus cadaveribus colligati, ut

Salviani mafcula, ac nervofa eloquentia ïn

frons fronti, pe&tus pectori, brachia bra-

chiis, pedésque viventis pedibus fuerint

ludos theatrales, ac vana Ípectacula, 48.

26. & fequent.

alligati cadaveris foetentis, — $22.69

ac divitize permittuntur,

Samarites vulnera curaturus illius ; qui inci-

Religiofis pecuniz,

derat inlatrones priüs plagas obduxit, GC

non ut pompa tume

at menfarum , fed.

cultus irradiet Ecclefiarum.

89.115.

cur? $97.84

Samarites curaturus vulnera defcendentis in

Refignatio afcete in Deum. virum perfe-

Jericho;cur unà cum oleo vinum effuderit.

&um proditnon cordisfolatium. — 391.

14

$9?.86

fius tutum caftitatis præfi-

Samíon unica demortui jumenti mandibulá

Reverentia fui ip

257.8

dium. 446. 8:. Summis à Pythagorzis

prottravit Philiftheos.

Sam/on vulpium caudz alligatis accenfis fa«

excipitur laudibus, eó quia fit Ícelerum

omnium expultrix.

ibid.

cibus Philifthinorum fegetes comburit,

200.6 1

Riíus, quem mundus exhibet Sardonicus eft,

Samíon leonem profltravit ferocientem, fed

non gaudium, fed mor:em affert. — 36,

mulierem non iupcmvit ebiand.entem,

136 tucatus, & larvatus eft mundi . rifus

nonnifi lacrymis Ícatet.

36.139

$1-48

Samíon affuefcens jejunio ab utero matris

Roboamus fiiius Salomonis € 'Ihrono Ifrae.

fortiffimus hominum evafit

471.75

lisà populo dejectus, & regno fp»liatus

noluit

Samíon leonem ferocientem nudis difcerpit

ob lingue lubricitatem , & quia

confilio íenum affentiri,

3of. 2f. &

manibus.

671. 24.

Íequent.

Samuel nunquam tantüm promeruit, laue

floribus eítífra.

dis, quàm cum in afflictione fervenrer

Rola Ípinis armata czteris

oravit,

407.12

grantior.

373. 30

Samuelcur egré tulit exfufcitari & fepul-

Roiz florum regina luculenta defcriptig. 1j*

€07. 23

4

chro.

San&titas Chrifti in ruboarumnarum fplese

Roíz cur floreant fpinifs obarmata. 644.

duit clarior,

It

692. 85

Sanitas menris raró habetur, ubi adeft fatu«

X.o[z fylvefires que quinis plerumque fo

ritas ventris.

liolis conftant, minores habent fpinas, ac

f41. 74

Sapientia non inveniturin bonis fluxis, qui-

imbecilliorem emittunt odorem. — 644.

bus homines deliciis diffluunt.

650. 29

Sapientia in folo reperitur virtutum exerci«-

Roíimunda Helmigi fuorum fcelerum par-

tiO.

4f3. 8. & fequent. Sapientia eft

ticipi venenum propinans, adigitur refi-

timor Domini,

ibid.

duum exlorbere, poftquam in parentis

cranio eidem ab Alboino marito exhi-

Sara Abrahami uxor quia invelata proceffit

bito fe polluifet.

179. 41

àRege Gerarz milledonarur argenteis ad

. velamen oculorum coémendum. $29.92

Robum ignirum, flammisque ardens regnum

Sara nonagenaria, ex Abrahamo centenario

Moyfi (popondit.

642.6

.

derat Moyfes citra

concipit Ifaacum.

665.8

Rubus ardens, quem vi

huit,

conflagrationem fymbolum viri aícetae,

Sarze foecunditas ferg, fed l1faacum ge

182. 53

379* 29

Sathan invidens felicitati hominisin terreftrá

S.

paradifo, per foeminam ab eodem fecit A.

damum extorrem,

102.24

Satietas, & repletio ventris, mentisinducit

Acerdotes cur prohiberentur fanguinem

viclimz comedere.

$7f.24

vacuitatem,

447. 31

Satietas ventris eft oppreffio mentis, ac pro«

Sacrificium pro peccatis, cur in lege ve«

,

teri praemitteretur aliis facrificiis, 381,

borum affectuum.

4j t 1

Saturitas ubi eft ventris, ibi fanitas exulat

Salmacis Nimpha quia otio indulfit , malé

mentis. 438. 32

Saul ex Agafone ungitur Rex Ifrael, fed vix

audiitapud reliquas Nimphas f44.

8

throno infidet; füperbit.

166. 79

Saul maléaffectus in Davidem beneficia vul«

Salmonzus divinos fibi petulantiüs arrogat

honores.

204.71

neribus compen(at.

22$4.$2

Saul licét à Deo ele&tus in Regem,adhuc ha.

Salomon divitiis affluens;vitiis indulget. 79.

co

betur reprgbus,&, ceur? 269,.;2

Sau

Index

Saul punitur , quia Amalecho contta Dei

1

"

Senfus externi cuftodiendi ,

p T af&&üä

praeceptum pepercit.

271. 66,

per ipfos in animum ingrediantur, 225

Saul indicto jejunio toti exercitui victoriam

tulit de Philifthzis inimicis,

447.66

Senfus externi cuflodiendi, ne intus pravi

Saul imminente przlio, cur fagam adiverit,

irrepant affectus,

386. $3

qua Samuelem diu defunctum exfufcita.

Sepulchra ad omnem elegantiam, ac muni-

ret. ; 606.23

ficentiam conítructa lapidibus pretiofis

Saulvane glori appetens Davidi invidet

Oornata,

L54. 14

puellarum plaufüspoft delatam ex . pro-

(trato Goliatho victoriam.

Sepulchraforis dealbata intus fcatent vermi-

bus. ac foetent,

635.57

2705

Saulis precox regnum, ex Agafone Princeps

Sepulchra & faxa perinde ac homines morti

falutatur.

181.2,

funt obnoxii.

271.60

Scala myítica Jacobo patriarchee in. fomno

Sepulchrorum fumptuofz molitiones morti

objecta.

339. 8. & quid fignificaverit.

obnoxie , & g

7

loriæ ingerendg inaptz,

ibid. 9. & fequent.

190. 41

Scelus quamdiu manet, tamdiu fzvit fuppli,

Seraphini fi ftabant coram Dei throno , cur

cium.

$90.6

dicuntur volare cüm ítatio motum ex«-

Scelus indelebiliter cordibus infcribitur fce-

cludat? $77.27

leratorum.

$24.73

Sermo cur lutofus , & quomodo defoscaa-

Scelus femel admiffum fores jugiter pulfat

dus,

307.34.

temerata conícientize,

$96.81

Serpens graviüs punitur,quia Evam tentavit,

Sceptri extenfio apud Perfas in. clementize

quàm cum filium mulieris parientis vorá-

tefferam,

142. 48

re intentavit,

495. $8

Secreta vel nulli, . vel paucis concredenda.

Serpentes fontem acceffuriad (fitim . extin-

308. 58

guendgm priüs deponunt venenum, 582.

Secreta qui alienis auribus concredunt per-

versé fibi confulunt,

311.46

Servij Tuliij felicitas fluxilis, ex infima plebe

Secreti divulgandi de(iderium ccércendum:

ad pinguiorem evectus fortunam,

179.

O.

& quz fecreta effe volumus nemini a

;

tienda.

279. 6

Setvitus nulla feedior,quàm qua pravis obe

Secteti fervandi impatientes ij funt, quorum

temperat affectibus,

$4« $4

lingua vino madet: exemplo legatorum

Servitus nonnifi cum fcelere cohzret : lie

Tarantinorum apud Regem Pyrrum, 279,

bertas veró, & gloria innocentiz afciície

6

tur.

65$. 40

Secreti fervandi modus adhibitusà Ferdinan-

Setvus eft qui propriisindulget concup

:i(cön-

do IHI. Cafíare.

282.14

tiis,

129.6;5

Secretum prodere plurimum adfert damni,

Servus qui in Evangelio prodigé heri fui di-

eftque myfíterium confilii (ui prodigere,

vitias profuderat fupplici oratione. eune

279j

demad veniam trahit; à quo poftea pu-

Secretum cuique concredere animi prodit

nitur, quia confervo roganti noluit indul-

levitatem.

309. 41

326.32

gere.

Seleucus ex fracto fuo exercitu fugitivus

Sichemus cüm primüm vidit Dinam Jacobi

ruíticum occidit, eo quia ab eodem fue-

filiam, eam deperiit , & caítitas in ipfo

rit Rex faluütatus.

187.30

periit,

$27324

Seleucus legem tulit, quo adulteri cacitate

Sigismundus Imperator noclem ducit in-

punirentur, fibique & filio oculum eruit

fomnem ob plura millia aureorum-ex

legem fetvaturus in filio.

143.5$2

Hungaria ei delata,- quz maneé diftribuit

Semina proborum affe&dtuum in exculta*per

Aulicis, curásqueà fe abegit, |61.22

facram exhomologefim — confcientia in

Signatorum exercitus, quem vidit Joannes,

uberem progerminant virtutum meffem,

ideo palmis ornatus, quia orationearma.

678.29

tus,

364-. 3

Senes capularij totum ftudium : in zdificiis

Silentium anima eft confilij.

282. 14

erigendis ponentes redarguuntur,

179.

Silentium eft Chrifti predium fapidos adfe-

Z

rens fru&us,

307. 31

Seneslicét capulares de domo conítruenda

Simeon plenus &tate, & fpiritu fan&to puez

cogitant,quafi nunquam morituri. 25 j.3

rum JE(um meruit in ulnis fuis fufcipere

Senes abílineantà vinogenerofo, extinguit

in templo.

25j

enim non corroborat calorem ftomachi.

Simon Magusvolatum tentans 6 fublime in«

461. 34. & lequent.

feliciter cadit, acperit. 182.$

Sennacheribus Afyriorum Impetator ob tu-

Simon quidam polt aditam futoris haeredita-

tum ab Ezechia foedus, negatiimque fli-

tem Simonides vocari voluit.

206.80

pendium bellum Judzis indicit, fed ar-

Sifara pugnaus contra Baracum, & Debbo«

matus Angelus pugnans pro Ezechia cen-

ram vincitut,adigitürque adfüugam , &à

tum, & octoginta quinque millia vito»

Jahele hofpitio exceptus;poft hauftum la.

zum interfecit; — $13«42

€tis fomno fopitus interimitur,

139:32

Siünf

. Rerum Przcipuarum,

f

]

Sifinnius Epifcopus Thaunenfis diebus mer-

Spiritus S; multipliciter d.ï.fp-ertitus in lin«

curi], & Veneris vix natusà materno lacte

guas flammeas interram deícendit cor«

abllinuit.

472-95*

recturus linguz noftre errores, & do«.

Smyndirides adeo fomno affuevit, ut per to-

&urus homines meliorem loquendi mo«

tos viginti annos folem nunquam viderit

dum.

288. 36

orientem , neque occidentem,molli jugi-

Sponía maluit fponfo carere, quàm diade«

ter decubuitin lecto,

$24. TY.

mate infigniri; concupifcit Íponfum am-

a sR

Sobrietas menfg medicina eft caeterarum

pledentem , non coronantem.

Vocata

przftantiffima, . 463.41

. propterea ter à fponío. non refpondet,

"

Socrates projecit in mare quas poffederat ,

11312

€ivitias, ne effent eidem moleftia. . 62,

Sponía lilio exculce caftitatis cæleüem:avllïy-

23

cit, & adíe trahit fponfum.

48 5.6

Socrates patulas in. peGtore defideravit fe.

Sponía cur. laudetur bis formoía à facro

! meílras, ut cor hominis introfpiceret,

. fponfo.

468. 7

!

278« L.

Sponía lilium excolit caflitatis in monte myr;

Sodomzi flà

rhe, in collethuris. 489.18,

.;'gï,tïöflmm*i' vitiorum ceeno i.n'

voluti, ..524. 12

Sponfa pulchritudinem defcriptura fui fpone

Sodomitz czecitate puniti, eó quia domum

fi, cur. candorem lilij purpurz pratulerit

Lothiniterentur ingredi. 143. $1

rofarum.

400. 22,

Sol ad imperium Jofue fubílitit, quievitque

Sponía, cur defes in foribus aperiendis fpone

immobilis,

230.70.

fo pulfanti? é10. 34

Sol in nece Chrifti cur fuos . denegaverit

Sponfa.tunc : venienti aperuit fponfo , cum

mundo fplendores, fueritque contra natu.

ejus manus myrrham diflillaverunt. 675

rz legeseclipfim patfus, cum fuerit tunc

j

.«',

- luna quiuta decima diametraliter ei opp

i

"

Sponfa tun

c fuum invenit fpohfum,' quando

"^ fita.

310-44

ejus manus myrrham diílillaverunt, feu

$olatia fpiritualia non petendaà Deo:

nedue

cum arummis. premerctut.

67$.538

conquerendum cum Deo in: ariditate;ex-

Sponfa cur. Jobo Sapientior. 6&&. 10. Myr,,

emplo Conobitz.

391.13

rham cur pectori admoverit,

ibid,

Solicitndines,G curz pedifleque divitiarum,

Sponía cur folicita inquaerendo,ad fponfuni

62.21

T

non venit, ad quem David flatim perve.

Solis creationem cut præceiä'crit lux , quse

nit,

671. 26

é coelo empyreo capit prima die corus.

Sponfía quamdiu. inter . delicias fui leculi

caree* /632:48.

fponfum quafivit, non invenit, fed inter

Somniis cur aliquid plerumque admifceatur

erumnas, & vulnera.

681. £ $.

Veritatis. |. 603. I4

Spon(us ccleílis pra czteris virtutibus

Somnium D. Hieronymi, quo in Ereino chQ-

quas excolic fponfd, deleclatur caítitate,

rez Romanarum puellarum ei repraíen-

$94.59

tabantur,

p1f.24

:

Sponfus coleflis quamvis fpinis coronarus

Speclacula, qua in theatris exhibentur fpe-

&anda gaudium non ingerunt, fed lacr

flores virtutum amat in fua [ponfa, ibid.

"I

uN

mas eliciunt.

48.26

Sponfus tunc fponfam reci

pit, quando myr-

Spe&taculaetiam quando ampliüs non fpe.

rham ipfa accipit.

676.40

étantur mentem occupant,quam inficiunt,

Spurina venuftiffimz formae adolefcens ite-

$0. 34

ratis valneribus vulrum fibi devenuftat

Spectacula quae in theatris fpe&tantur bel-

tuende caftitatis gratid. — 499 47

lum indicunt virtuti, & innocentiz exi-

Stantes ante thronum Dei cur amicti (tolis

tium exhibent fpectandum.

$2-46

albis, cum plures ibi niteant proprio pur,

Spectacula Romanorum nervosé carpuntut

purati cruore.

303. 47

à D. Leone Papa.

362. 19

Statua in fomnio Nabuchodonofori ob

jeäg,

Speétaculis qui delectantur. vera. deflituun-

ejisqueinterpretatio, 266,42

tur lztitia, verum exuunt gaudium. fo.

Stella cur tantüm una iluxerit, ut Magos

34

perduceret in Bethleem ; cumadveniente

Spe&laculorum latitia ficta eft, & pica, cor-

Spiritu $, imber igneus miffilium lingua-

di exhilarando inepta.

49.31

rum totum o

ppievexjt acrem, 2109. 38.

Spectantes ludicra fpectacula , theatro ad-

& 39.

ftant, perindeacin luco ferz, in quas de-

Stephanus quia inter lapidum torrentes fere

: generant,

j9.33-

venter oravit, coel

i eidem patuäre. 344

Spes inanes nos decipiunt, magna fpondent,

25

& neque exigua dant.

240.7

Stephanus lapidibus obrutus, convicijs im«

Spirituseó uberiüs divinis intus faginatur be.

petitus, ccelos viditfibi apertos. 608,

neficijs, quó exteriüs corpus per vacuita-

28

.tem jejunii viribus deflituitur. 455.15

Sulo ferreo cur prifcihomines fcriberecon«

fueverint,

. Spiritus vitales & fepulchrali cinere hauriun-

tur.

$24* 72

269, $3

Stomachus ubi in improborum: convivijs

Aá 4a.4

Perani de Affestibue Tosm.I,

efcu.

Index

efculentis gravatur, mens ettoribusfacilé — impudicis ad turpia allicitur, & detre&haná

inquinatur.

Af2. f

affentiri damnatur;ut adultera, fed à Da-

Studiis virtutum addicti

à fple&aculis abfti.

niele adolefcente ^ defenditur innocens.

j00.48

4

nent, qu& in theatris. exhibentur, "EL

Suíannà cafti

tatis (:uïltrrix confcientiá emacu-

Summi facerdotis paradigma hominem pro«

lata fénum delufit calumnias, $61. 33. &

dit ex affe pium.

600. 4

fequent,

z

Sufánna mavul

Summus Sacerdos Dei nomen lamina infcri«

t alieno F&eïere mori; quàiü

ptum aurea gerebat, ne aliunde oculos di«

proprio fedari, $88.5$. In judiciuni

verteretur,

602. 4

vocatà à propria defendirur innocentia ;

Sumptus qui à fuperfluis &dificijs fubdü-

Qua fenes falfitàis redarguit, $88.

.cuntur, & in pauperes fparguntur, ve-

ram gloriam nobis inzdificant.

17 9.

Gybaris civitas florentiffima Otiq funditus

2

éverfa,

$23. 11.

Superbia tadix eft Omnium malorum, $82:

Sybaritz,quia otioaffueti àCrotoniatis bellà

laceffiti vincüntur,

$24.11;

Superbia & fummo codlo Luciferum detrü-

Sylla, qui ex modica fortuna. ád pinguiffie

fitin imum gehenne, & in cacodoemo-

mam fürrexit,redarguitur improbitatis,

nem mutavit, 1853.6

7« 74

L

Superbia horrendo punitür fupplicio in Lu-

Sylla carceres tetri

ffimz, teisque torqueris

cifero.

0183.7.

dis acCommodatæ- $92.67

Superbia flori cequiparataablfaia, Tulipae

—

- . venultas deícribitur.

184. 1I0-

1.

Supérbia Nabuchodonoforem ejecit ex áulá;

$r Á citurnitas femper laudi dáta, gar»r'uiï-a

& detru(it in caülam brutis an"obcianduä.-

tas probro,

314.55-

187. 22

9 A x

H

-

X

Superbia fi mentern occupet, àmenteal

jenat

A

Talentà ab homine in Evangelio proa

ficifcente dillributa alijs hominibus quid

hominem; qui jumentis afcifcitur. — 1 88;

^

24

fignificent; 74. 6à

Tellus,quz jugi madet pluvià cenofam eoris

Superbia eft centeum, à quo ad peripheeriani

'extremi exitii omnes ducuntut linez ini-

trahit feeditatein; — 4$7.22..-

quitatum.

189. 26

Templi Solimai magnifica ftrüctura; & lia

:

cülentà delcriptio. 168.

7

Superbia turri patiata, — T93. 38

Superbia in aula Affueri Amanum in imum

Temporalia quomodo in otátioneà Deo pé«

195.44.

—tenda.

398.17

detrufit ignominiz.

"

Superbia fumum imitatur, oculos ladit; &

Teimporalià fluxà , & córporis éommodá

cicitátem infert.

200. 6i

funt à Deo petenda fub conditione. 558;

Superbia putidiffimus eft fons, à quo omnia

Ícaturiunt fcelera.

201. 64

Temiporalia plerümqué iü órátione petità

hohis non conceduntur, quia üoxia nobis

Superbia plerumque pauperes panriofos iris

fla, & inficit, 209.88

. effent.

399.19

Teritationes, quibus voluntas obnititur, nori

Superbis& inflatus fpiritus dum reliquis prz

obfunt, fedprofunt. 292.26

eífc f(tudet fuperbientem dieprimkit. 181;

Tepiditas noxià orationi, 337. f. curverná

Superbiz indoles eft à fummo bono recedere

temperies ; & Autümnus (upremum Nu«

furfum afcendere,quo lapfu graviore ruat,

inen non laudaüt , ficut zílas, & hyems;

183.8

:

ibid. & cur tepori frigus praferatur , &

Superbïæ tumid

us faftus Nabuchodono(o.

&eílüs. ibid. 6

186. 17

rem brutis ad'civit.

Tepiditasà divinis retrahit obíequiis. . 358«

Superbiz faftus florem. zemulatur atefcens

201,63

Thaàmaris iortis fecordatione imþudico'ä

tem, qui brevi languefcit.

Superbis Deus refiftit, nec fuperbiam finit

retundit Amnonis impetus.

247.29

187. 22

Theatra qua exhibent fpe&ctacula ab homi-

impunitam.

Superbus ftipula eft igne cremanda. — 194.

nibus fpe&tanda non funt menti levami.

4

ni,fed confcientiz gravamini, 48.26

Superior curaturus plagas fubditi delinquen-

Theatra Romana, & fpeclacula. corripiuri-

tisfafcijs oleo medicatis vulnera liget.597.

tur à D. Leone Papa.

362. 9

Theatrum e(t gymnafium | incontinentizs;

Sufanna à fenibus allicitur ad turpia, quo«

fentina vitiorum ; cloaca immunditiz.

49.50.

i

rum impuris flammis gelu objicit mortis.

'Theatrum mari

243.13.

pariatum procellis conci»

Suíanna caftitatis cultrix à fenibus tentata, &

táto ad naufragium impellenti. 49.32-

condemnata, defenditur ab innocentia.

Theodorz pudicitia etiam in lupanari efflo.

484.3

ruit beneficio cineris fepulchralis. — 270;

Sufanna eximia caítitatis cultrix äfeqibus

$8

| Tibe-

Rerum Pracipuarum.

Tiberius Imperatoria dignitate infignitus

'fribulationes cüm nos premunt, non fo«

fummum egit pfeudopolitium : extre-

cent; fedddocent exercitia virtutis, 686,

mum vitz Capreis foede claufit; vitiis cor»

'Tribulationibus preffi beatitate donantur;

ruptus.

112.8

687.70

Tinea vanz gloriz per tenuiffimas timulas

mentem fubit, totámque boni operis me-

irifle nilin mundo reputandum , quàm

Deum offendere,

$61.37

dullam corrodit , & cgrrumpit. 62I,

14

"(riftitia mentem ecegritudine corrumpit,

212.8. Ejusrecenfentur effectus.

212

'linea vanz gloriæniü excutiatur, non fo-

]üm ornamenta corrodit virrutum;verüm,

Trochilus avis litoralis accipitrem ab aucua

.. & venenato dente vulnus infligit, 62 t.

12

pe rufticello captum, & é praalta turri

pendentem exprobrat.

637.61

l

Titulorum faftus fuperbiens, G vana intu-

mefcentia,

20f. 74*

Tulipz venuftas defcribitur.

184.10

Turannius fupremus Caligule Procurator

"'obiz oculis czcitatem abfletfit fel . pifcis,

qui fymbolum e(t procellarum , & tribula-

nonagenarius vult tanquam mortuus à

circumfítante familia plangi,eó quia C&far

tionis.

6$1.91

Tobias filium fuüum edocet fuperbiam , &

ab oneribus Procurationis eum allevias

vetat.

99. 14

faltum omnem declinare.

188.23

"Tobias ex jecore piícis irruentisin fuam per-

Turris Babilonice edificium glorie inzdi«

ficandae infufficiens.

niciem pharmacum hauüt? non .funus.

180. 41

642.. f

Tranquillitatis malacià non fraimur, fi in-

V.

tus inanimo fluQuent pravi affetus. 210.

1. & fequent.

gao Leno vaferrimus Juditham foe.

VA

minam cafliffimam ad Holopher-

Tribulatio perinde nmeceffaria viro probo,

nem introducit,

ac aqua pifci ex affertione B, Idee de Ni-

25y1.45.

vella.

Vana & ludicra funt, que mundus . exhibet

641.5

'Tribulatio pios quosque excitat, ac fovet

ambientibus honores, &dignitatïs. 263.

2

affe&tus. 644.12

"Tribulatio hominem non frangit, fed ejus

Vana gloriola, cui inhiamus, & quam aucue

ari inter homines adnitimur, futilis eff,

tuetur integritatem.

64$.1$

Tribulatio eit fpiritualis charaéter, quo qui

& fugax, hedera fimilis, arefacit, cuiade

hzreícit, Gvirtutum omnia ftudia cora

Deo placent ab aliis fecernuntur, 645.

rumpit.

$98.1 & fequent,

Vas futile à prifcis Romanis adhibitum i

a

"'Tribulatio eft nobis adeo ufilis , ut non fo-

lüm pios in nobis excitet affectus;fed etiam

facris fitibus,

308. 17

divina quadam polleat authoritate. 646.

Vafa aurea, & argentea in templo Solimao.

I6

1690 II.

Vellus Gedeonis collatum cum Amnonis

Tribulatio nos perficit; noftrámque exalciat

ruditatem.

646.17

velleribus.

190. 29

Tribulatio optima morum magiítra pravos

*

—

Venenum ad interitum bibunt, qui mollio-

663.I

n

]

ris fexus fitientes voluptates poculum à

affectus caítigat.

"Tribulatio inítar ferpentis plures territat,

muliere Apocaliptica fibi exporre&tum

hauriunt. 144.58

qui (i advería non detrectarent aequo ani-

mo tolerare, ipfos ferpentes in florefcen-

Veneti affuetz procellis. adhzrere , & nau-

659. 48

fragia non pavere infania eft,

142.49

tes virgas transformarent.

"Tribulatio noxas delet, quas delectatio cone

Venter,cur dicatur Coquorum Princeps.

trahit.

$2$. 18

/

692.8f

"Tribulatio eít veluti panacea à coelefti Phare

Ventorum irtüptio, G p

tocella offa exfufci-

tat mortuorum,

642.7

macopola hominibus data ad agritudie

nes animi curandas , pravósque affectus

Ventri indulgentes menti lethale vulnus in»

fligunt.

$2515

"

excutiendos.

682. 57

Ventris vacuitas, mentis eft vigor. . 45f,

T:ribulatio perinde hominem purgat',,ac

ignis aurum.

698. 97

17

'Tribulationes virtutum fuppeditant exef-

Venus ex maris fluctaantis fpuma nata

citia, virósque probos perficiunt. 6451.

nonnifi procellas fpondet, ac naufragia,

I41.46

"'ribulationes, & sgritudines equo animo

Venus nunquam pugnas inivit cum Libithí«

toleratze uberem fuppeditant gaudiorum

na,quin fuccubuerit,

2€8. 16

fcgetem , ac probosfovent affectus. 676.

Venusfine Cerere,& Liberofriget; & caftiz

tatis cultor omnem fibi adimit gulz in«

2

*

'l'ibulationes manuducunt ad ftudia virtu-

-dulgentiam.

$27.13

Venuítas muliebris ni(1 lilio efflorefcat ca«

tum, & Numinis cultum, 67;. 36

Aaaaaa

ftitatis

iädei

ftitatis, ia fe

ntinam degenerat foed;tatis.

modeíto ufu contentifimus; 1$r. r, &

494.4

fequent,

Venuílas fceminea licét pet fe bona, non

Veftium ufus effe&us peccati. protoparen-

tamen caítitatis cultori, quem carnis fti«

tum in terreítri paradifo,

ISI.I

mulus exagitat, f28. 27. BonafuitSu-

fanna in (e, bona Bethfíabea;non tamen

Veftium ufus varius ubique gentium. . 15«

2

illà fenibus, nec ifta Davidi, ibid,

Veftium.luxus ad idola . viam flernit , cul-

Vetba obtceena qui proferunt mephitim ex

tümque furripit vero Numini debitum,

ore foras exhalant,

134« 47

152.4.

$

Verba obicena frequentius in mundo pro-

Veftiám luxu,qui gloriantur foemin

is fe iaro-»

feruntur,

Nec lilium caftitatis felicius

dunt leviores*

I53. 8

efflorefcit, quàm in afceteriis,

534

46

3

Veftium luxu fuperbiens pavoni pariatur

caudam explicanti.

15342

Verba obícoena proferentes vifcum ore ex-

Veftium luxus veram nequit gloriam imper.

tiri.

cernunt , quo fligij aucu

pes audientes cae

162.,43

piunt.

$34* 49

Vexatio optima morum magiítra nos edo.

Verborum verecundia, & cultura pudicitize

cet divinum implorareauxilium , . preces

ab urbibus cur. exulet,

$34:48

fuadere, & enixim cclites rogare. 651.

Verbum azterni Patris, cur per granum tri-

3t

:

tici explicetur,

671.32

Viclime cum ad facrificia duc&rentur infu-

Verbum fplendens in rubo typttm exhibuit

lis faerunt olim infipnite, ri7.17

dominica incarnationis.

674. 34.

Viétimz duce excordes eodem die, quo Ju«

Verecundia rubore . pingit., G ornat vul-

lius Czfar in curia occubuit maclatz

tum excolentis innocentiam mentis, 589,

fuerünt,

620.1I

$2

Victimarum interanea, & exta fi depravata

Verecundia ceterascuftodit virtut&s, eftque

effent,victimz cur rejicerentur? 44;. 42

foror continentize.

$89. 60

Vi&tores plures qui ad hoftiles affültus for-

Verecondia eft cuftos, & propugnatrix ccne

(cientiz emaculatze,

titer fteterunt, ad primum vanz gloriz

$ 90.62,

acceflum ceciderunt.

624.22

Veritas virtutis, & continentie falfitatem

mundanz vol

Victoria incaílrris Veneris non manibus pu-

uptatis vinx;it » proliernit,

gnando, [ed pedibus fugiendo acquiri-

$95.63

tur.

20If. 64

Vermis vanz glorie triplici confodiendus

Vini vis in evulgandis arcanis, quae in peclo-

vülnere,ut cadat interemptus,

616.2

re latent,.

278.2

Vinum generofum calorem ftomachi ener-

Veftales olim Romz ob folam virginitatis

prerogativam fingulari in honore habi.

vat, non corroborat : non elt lac fenum,

fed venenum.,

460. 3 j

t2. $0O.49

Veítales olim Romz in honore habitz ob

Vinum animi egritudinem invehit, non ab«

ftergit.

culturam caítitatis. | $49. 87

$97.85

Vefles plumariz labore improbo, ac diligen-

Vinum eft lac Veneris, & venenum pudoris,

.

tia exaCtiffima ab Americanis confc&æ.

ibid.

,

Vir. probus quóà plures laudes meretur , eà

151.5

ulierum confutz funt

magis eas veretut, | 604.16

Veítes tran»sluc'iäæ m

Vir probus ab aquis adverfitatum. vitam

fraudibus,intextz dolis. — 153. 9

haurit : improbus mortemi ebibit. 641.4

Veftes quz corpus ornant, perízpe animam

onerant.

153.10

Virga Moyíis cüm primüm terram deferti

attigit, in anguem vería eft, & terruit

Veítes Chrifti Euchariftize funt pura acciden.

tia,

163.4f

populum, cui antea fuerat folatio, ac ful-

cimento.,

107. 4

j

Veítes quibus homines gloriantur tinearum

168.

Virga Moyfis tunc fuitterrori Pharaoni cum

funt cibus, & paítus vermium,

49

defiit in manu fiflere , & cepit humi fer-

pere,

I1f.2

Veítes non ornant mulieres, fed nitor con.

Ícientiz , ac vittutum cultura, 168. 49.

Virgines ante nuptias flatutis. diebus pecu-

niam quafiture . dotalem ad litora maris

Animus tunc ornatur, cürn virtutes ex-

mittebantur,

"

coluntut,

140.4

169. £O

Veftibus qui funt nitidiores plerumque funt

Virgines cum ccelefti fponfo inter lilia pa-

Ícantur interdiu, no&turnos fugiant fecef,.

mente czeteris foetidiores.

168.47

fus, & colloquia,

f03.f6

—Veüimentac—hriüi in Tabore transfigurati,

Vircines, & caftitatis cultores, gemmis, &

cur ob candorem nivibus potiüs ; quàm

margaritis aequiparantur.

$47.89

lacli parientut, |125. f

Virgines ftellis-pariantur, quz nocle intem«

Veítis fummi fäcetdocis pretiofitas, & pul-

pefta cum animantia queque indore

chritudo. $959, 3.

miant, coeli

véluti adaperti-qcul'i vigilant.

yeitiümf abufus redarguitut; qqö earundem

f44. 88

:

Vi!:

Rerumpracipuarum,

Vïrgïncs'ïn afceteriis Däo fervientes altaria

labor pulverulentulus colorat , & tribus

[unt coeleítis fponh.

,29. j

lauo petficit,

6;10!29

V iginitatis iuculenta laudatio ex D. Hieto-

Virtuti nil nocentius, quàm fatietas, quae

nymo contra Jovinianum,

$00. 49

ftomachum premit , & innocentiam op*

prim'it.

454. 12

3

V.go, & pupilla à Gracis uno, & codem

lignificatur nomine.

7.;190

18

Virtutis certamen eft , quod cum vitiis ini-

Viri irreiuntur fuperfluis mulierum fucis ;

mus, & quo cumtartareo hoíte confli»

" & adlcititijs ornamentis.

1(9. 3X

gimus.

$1. 42

|]

Viri probi, non improbi à Davide accerfiti ad

Virtutis exarnen nullibi tutiüs fit,quam in ttu«

tina adver(itatum,

656. 41

preces Deo fundendas.

386« 3$

Viris virtutum (tudio addictis zrumnz non

Virtutum cultores tunc florent pulchriores,

fant detrimento , fed gloriz incremento,

cüm eerumnis acerbiüs premuntur. 645.

693. 88

13

Viro probotametfi laus debeatur; fi tamen

Virtutum cultores mundi non

deliniuntue

vanz fit gloriolz appetens , deíinit pro-

voluptatibus , fed adverfitatum divexan-

bus effe.

607. 14

tur afperitatibus, quó folertiores fiant in

Viro forti adver(a non funt formidini , fed

virtutum exercitio.

665. 1

maícula virtuti adduntincitamenta. 6,8.

Vifio Ezechielis juxta fluvium Chobar ex«

enditur.

6021

1O

46

Virum cultutz virtutüm addictum non cor-

Vita Chriíti interruprum extitit humilitatis

dis confolatio, fed mencis defolatio pro-

fludium, & exemplar.

107. 42

bat. 491. !4

Vita noílra, cum oritur , moritur ; .fluxa

Virtus innititur oratione , jejunio, & mife.

elt. acinítantanea,

248.

j

ricordia.

449. 66

Vira hominis volaulis , & fluxa , nósque

Virtus flos eft , (1 non excolatur , areícit.

monet non effe immorandum mundi de-

58 34

licijs, . 254. 45

"

Vita hominis umbra . eít inan

Virtus ,quam emaculata confcientia fovet,

itate plpnä.

tempore non clauditur, fed &eternitatem

262.

28

amularur.

$$8.

i

Vita hominis 'præterfluit iaflar fluminis,

263.

Virtus libera eít,ded gnatur famulari ex ne.

3

Vita hominis fabula,licét. ad plures protraha-

ceffitate proprer mercedem , vel commo-

:

dum.

$52. 37

tur annos , breviffima eít, 264. 35

Virtustola , & honeítas probitatem invehit,

Vita hominis fabula , & fcena , in qua ho-

f84.. 44

mines agunt hiftriones.

16$4. 38

Virtus, quos ornat, & patientia munit ,

Vita hominis undze fluenti , & fluctui ma-

609.

31

rino pariata.

272. 82

laudum fitis non torquet.

Vircus nulla potett humanaarte urgeri nullis

Vita Chrifti uberrimam nobis fuppediiat

meditandi matreriam,

machinis promoveri , nifi divinaei acceí-

411, $7

Íerit manus,

622..18

Vitze humanzebrevitatem , & fluxibilitatem

Virtus vidum con'rihit, cüm primüm vanz

deflet Ezechias.

1If.

F

loriz umbraafficitur.

622. 17

Vitia omnia per gulz hiatum ingrediuntur

Virtus flerilefcic, nifi vomere excolatur tri-

in perniciem hominis.

j26. 20

bulationum.

6$6. 42

Vitia tamdiu pingueícunt , quamdiu caro nu«

Virtus perinde ,ac lilium inter fenticeta tri-

tritur, & per ingeítum cibum vires ace«

bulationum floret vegetior , & olet fua-

quirit.

$26. 21

vior,

óf0. 27

Vitij nomenlatet in divitijs: indulget vitij*s,'

80. 24

VA

Virtus impugnati , non expugnari poteft,

divirijs qui inhiat.

6/

f

Vitium in dignitatis faftigio omnibus fe pro

inrt,;us fl

oseítalianon gaudenscaltura, quàm

dit, 112. 30

adverfíitatum.

€69. 18 —

mi Ex p.retïomïmis

Vitis Amynthz,cujus race

Virtus fine adverfario non fplendet ; nec fe

gemmis compa&i Th—e'(aurum referebant,

rodit.

680.' $1

172.

J*

Virtus adverfitate nonlanguefcit , fed for-

Vitulus in eremo ex veftium luxu conflatus,

tior corroboratur.

669, 20

15$2. 4

Ulcera mentis curantur cordis lamentis in

Virrus fine adverfario non fplendet.

667.

facra exhomologefi.

334 ?

,14

Virtus tunc excolitur

feliciüs ,^ cüm diriüs

Ulcus, fi diu putruerit , curatu eft difficie

lius.

- divexatur : floret vegetior , cum arctiüs

$91. 65$

679. 49

Ultio divina fuper omnes cedros Libani füb-

' premitur,

Virtus ,' quando cum adver(itate confligit

limes.

202, 68

679. $O

fumino |

coronam fibi procudit.

Unio myfítica anima orantis: cüm

Bono.

339. 8

Virtcus ælrumnig preffa ampliatur laxior.

664. 3

Unio triplex viri afcetee cum Deo, & quae

Virtutem non mundi vo

luptas pingit ». fed

fitunio myftica,

399. 6

AÀa aaa 3

VQ«

| Index

Volucresceeli, cut exaquatum fluentis po-

oleam flammis gehennalibus actiüs accerie

tiüsaà Deo edudii , quàm ex terre con.

dendis peraptum.

f96. 82

creta craffitie,

3 42:

4

Voluptates carnis armantur in ipfam carnem;

Voluntas adridens irridenda eft, ne noftras

fuo rifu lachrymas eliciat,

quam morbo inficiunt , viribus deílitu.

125. 1. &

unt

I4f. 61

ieq.r

Voluptates carnis blandz funt firenulz, quz

Voluntas eft potentía ceca, nonappetit nifi

dum cantu alliciunt , planctum eliciunt,

quz illi reprafentantur ab intellectu.j 5 1.

j

147- 6j

Voluptates mundi umbratiles funt, ac um-

Voluptas mundi fallax , & mendax fublarva

brz vanidze, quibus vel ipfi vermes in(ie

gaudij lachrymas elicit , & mortem in-

diantur.

149. 7f

fert.

40. 15f.

Adcó eít exilis , ut

fami tollendz inidonea fit.

1f9,

Voluptates mundi verz gignendze lzetitize in«

A1.

eptz funt.

$69. i

Non eít vera voluptas, fed fpuria, &

Voluptates mundi verg latitiz ingeneran-

fucata.

ibid.

160

dz incapaces,

3295* 77

Voiluptas mundi fucata , & noxia , nonnifi

Voluptatibus carnis indulgentes, licét coelo

vehit,

egritudines, moleílias -G arumnas in»

nati, impudicitiz coeno oculos obliniunt,

127,..7

E«

& cacutiunt.

143.

j

Voluptas vera non flotet nifi in coele(ti fpon-

Ío

129.

JI

Voluptatibus Veneris, qui femel trahuntur,

difficulter ab ijsdem retrahuntur.

148.

Voluptas venereaarcet à facris templis , pro-

Voluptatibus terrenis quotquot (tudent, (a«

hibétque ingrellum ad verum

"

| Numen.

tiari fame nequeunt.

I1$C. 77

146. 41

Urbes refugiorum pro tutandis profogis à

Voluptas carnis eft blandum venenum, dul-

Deo inítitutae,

ce aconitum , melleum toxicum.

261. 16.

Quid ur-

144.

bes refugijfignificent. ibid.

$$

Urie umbra Davidem arguit patrati homi-

Voluptas , f homini dominetur, plenam ma-

cidij poít thorum violatum,

65$3. 36

lorum omnium congeriem fecum trahit,

146. 62

Vulpes parvule demolientes vineam íunt

pravi affectus luis fub initijs, 218, 27

Voluptas elt illa Circes, qua venenata pro-

pinat pocula,

Sirena , qua can'u plan-

Z.

&um excitat, Phrynes , cujus formaviros

Achzi »afcenfus ia Sychomorum redare

deformat.

[46. 62

dere.

guitur , & à Chrifto jubetur defcen-

Voluptas vera nullibi extraDeum reperitur.

220. 35

150. 76 -

Zambris, quia moechatus fuit , à Deo pu,

Voluptas fenftim fallit , cui venenum exhi-

nitur , & ab albo facerdotum expungi-

bet fub larva dulcedinisbibendum. 452,

tur,

133. 26

7

Zambris impudentía , ardórque amoris ime

Voluptas , quam mundus exhibet ; probata

pudici in Coz^zam.

TLA

non eít , fed larvata.

f6f. 43

Zambris à Phinees Eleazari filio diftricto pue

Voluptas , quam fcelus peccantibus propi-

gione interficitur unà cum Cozbaa, 13 3.

28

nat, dolorem temperare videtur, fed eft

F

,.

N

?

s.

Menda, quz irrepferunt , preífertim in

literis malé admifsis , . vel omifsis currente

przlo fic emenda,

Agina 4. col.2. lin. 8. impedimneta lege impedimehta'

P

P. 1 $9. col. 2. 1. 42.

venitatem l. vanitatem,

P, 15f

€. 2, l, 64. faro l. fato.

P. 172. c. 2, l. £2. corrunt ]. corruunt.

P. 176, c. z.

l. 24. inculinus l. inquilinus,

P. 180. col. 2. l, 28. nobilioria l. nobiliora.

P.

256. c, 1. l. f8. granium l. cranium.

P. 275. c. 1. l, 17. is deleatur.

& &. l. 16. uanimis l. unanimis.

P. ;fgo

P. 379. €. 2, l. 1. rubrum l. rubum,

P. 580.

c. l- I. ;z. & l. fedO

Pag. 399. col. 2. lin, $8. impetranda lin. impertienda.

P,

$82. c. 2. l, 26, caliendum l, caliendrum,

Pag. $83. col, 2. lin. 48. eitam l. etiam,

Pag $92.col.2. l. j. labors leg. laboris, — lin, 7, fplendeit l. fplendet.

Pag. 647.

C- z. lln' )'O. rentiit lo fenütc

eAlia, fi qua irrepferunt , per fe ipfum corr

:;gfzt ,€6 fandonet

enignus. Leclor.

tbtbebeoicocótod ib tocococo

M as CR us U rUm um VRT

65995

d

COCDCGDIODOOCDOCOOOCOCDCD COSOCD CO COeo o X COCOSD G

Govdo godo Go do 035 Go d9 06 Go Go CO CO Co CO GU5 Go do o d 65 65 69

CC CDEDGDEDERDEDCDCDED CDCD CDCDCDEDSB CD OP CDCDODSD

Qua à R, P. D. Cajetano Felice Verani

C, R. fuerünt opera in lucem eédita, quia Mo-

nachij feré omnia cuffa , ut tibi innotefcant ; híc fubijcére

non abs re fpre düxi;

i*otheoüs $, Caietani Thiefxä ölei'ia Tb

corum Regularium Fundatoris , cat--

galagäzx /þemlaziwi 7777

A

Doematica , i* Moralis octo Tomits

minibus , fymbolis, & Infcriptia-

in folio digefla.s.

nibusexhibita. 4. Meffanz,

Pantheon Argut& Elocutioüis c'om'pleäenä

Omü"s pnmus dc.wDeö uno;ejüsque Atttií-

omnia politioris literatura genera ; feu

butis, fol. Monachij.

— Rhetorica univerfa. 4. Meffana.

DeVifione Beata; Scientiá, & Voluntáté;

De Eruditione Poética ; Mythica; & Ico-

Dei; Déque Praedeítinatione Sanctorum ;

nica., Déque Metaphoricis Argutiarum

:

& Reprobatione Impiorum. — fol, Mos

Fontibus.

4. Meflànz.

nachij:.

»

*

Emblemata Ethico - Politica , Hiftoriz , &

De Incffabi

li Myüerio S$. Trimitais. fol

Heroica fymbola exhibita in Electorali

. Monachij. . .

De Angelis ; & Homine.

fol. Monachij;

Refid«ntia Monacenfi Sereniffimi Electo-

ris Bavatie : & jüffu Sereniffimi Cle-

De béatitüdine, A&ibusHumanis , eorümes

|

mentis Jofephi Eleétoris Colonienis ger-

que principioactivo, naturali , volunta-

manicé edita.

4. Monachij.

rio , & libero.

Morumque caufa mo*

Venatica [nftitutio ; (eu Dians ; eit;lsqüö

rali; feu de Morálitate , ejásque bipar-

tità fpecie , Honeítate ; & turpitudine;

Nimpharum Apologi picturis, emblemae

Devitijs, & péccatis, — Recto ufu pro-

tis, ac lymbolis heroicis reprzefentata in

fuburbanis 7Edibus .Niphimburgici*s Ses

babilitatis juxta Pontificias fanctiones,

reniffimi Electoris Bavariae

De Graátià ; Juftificàtione ; & Merito;

Multiplex Venationis eruditio vario þiäü-*

fol, Monachij.-

rarum illicio Schlaifchemij in ZEdibus ru-

D« Virtutibus Tlieolog

icisS & Cardinali:

bus.

Déque earum partibus fubje&tivis;

£alibus Sereniffimi Electoris Bavariae de

inéatá.

-»

& Potentialibus.

Vitiisque oppofitís;

Monumentum extremi H

onoris pereiünis

2 foh K Monachi]. :

Virtutis pijs Manibus Sereniffimi Ferdie

De Sacrofancto My

flério Incarnationis Vefs

fiandi Mariz Bavari Ducis, & Electo-

bi Divial.

De cultu Sanctorum tum ab-

foluto, tum refpectivo. DeImmaculas

ris cum emblematis are incifis , oratio-

Et de

he funebri , Infcriptionibüs; Elogijs ; fo«

tà Coriceptione Virginis Matris,

lutà,& ligätä oratioie,

fol, Monachij.

Legibus. fol. Monachij.

Íngreifus Martio- Nuptialis Sereniffimi Ele^

De Sacramentis in genere; & fpecie. Dé-

éloris Bavarie Maximiliani Emánuelis

que Indulgentijs; Jubilao ; & cenfuris;

Mornachium ex Hungaria réducis cum

v fol. Monachij

Jle&ifima fponfa Maria Antonia Archi«

duciffa Auítriz Leopoldi 1. Imperatoris

filià x Margaritha Hifpana,

fol; Mo-

Juris Canonici uniüerft Commens

üachij

darius. Pavatitlari.

Opss digeflüsi

quinque Tomis rejpondentibus quinque

libris Decretalium.s.

Philofopia untoer[ain quatuor

divifa Tomos in folio.

I NLogicam Ariftotelis,cui adijciuntur plu.

Omus þrïmüsïö librum I. Decrdta!iüü*i;

fol, Monachij.

res quzítiones Metaphyfice, — fol, Mo-

T'omus fecundus in librum L. Decretaliumi

nachij..

x

Ino&o LibrosP

ByüöorümAriüoteiis. fol

fol. Monachij.

lL. Decretaliumi:

Monachij.

Tomus tértius in librum

De Mundi totius

fy(itemage ,cOprribüs COÉ«

.. fol. Monaclij.

Tomus quartus in li

brum 1V. Decretaliuii:

leftibus ; elementis ; miftis; & Meteoris.

. fol. Monachij.

fol.

Monachij,

.

iibrudi V. Decretalidrii;

lnLibros de Anima;

& Metaphyfica, — fol,

Tomus quintus in

Monachij.

fol. Nionachii:

Nucleus Thieologicus enucleatus; 8; Mo-

D

€

m

ü&ähij,—

Eu X oX r

De Humanis 4 ec?iäæ ciezdis , Tomus fecundui. De Humanis Affdis

€9. co&'cendis ad bominem abeorundem

büs ciendis , & coércendis in Appetitu

concupifcente, fol, Monachij.

Frfwtme mauuwnittendum ,. eb ad li-

bertatem Chrifitani Infiituti manuducen-

Tomus tertius.

De Humanis Affectibus

dum. Opu tribus Tomi án folie

ciendis , & co&rcendis in A

ppccitu ïixs.-. :

disiributum.

;

fcibili, fol. Monachij..

T

Omus primüs de Hbmanis Affectibus

' i

n

generaum fumptis, — fol, Monachij, |

d

272

,

m

*3

.Al(. TE eT

]

*.*&X

)æ

Mu

N

[

g'þ-

s

N

[

t

3j

—— — m

L

——

d

)

*

6»

,.

NEYS

f

N

h

;

"u

d5

AAX

^

"s

;47———.

u

71

X

VTE

-

$

q)

L3

P

i

N E ,

S

E

3

j

E E

"

|

vxm

A

Qs

N

N

':

^

S

5j

m

j

aW

z

d

^o

CA

z

(

( E

ï t

z

—

L

——

1

]

at stl

P

r

"

":

A

ii

i

21

M:

"ii

E

n dt;

E m ...hav?...

Pz

-

2*

m

-

(

i

AE

-

t

.

s

v

L.

ts

A:

:^

R

a

»

4- »

E

.

T

- £

* $

od

X

T*« X

£

um

HO INSM

P

d

*

i.

j

—

n

uG Xl

-

——

—

aE MM

—

—

"4

—

d

i*

SXERE DF

m U

T OPINET

1

i.wæi.æa "

PURNSEUS a

r m

P^.

Ea

Es

.«n

"

W

a»;v

-*

EM

As

[o

:

—

z

x

PA

E

E

.

*

R

MP*

*b

1

*

pES

41

"w

d

A

-

ss

W

W

E

ES

M

v*

&

d

.

E

)

w.

Jj

í

i

.

x

E

r

4

T

n

d

H

*

»-

s

d

»

ss

d

t

P

LU

E i A^

nM

j

T

*

s

T.

ls

-

Qw

»

E

TE

iW ^

N

i

]

$i.

At Rs

E

UMRT r

st

&;f.x

".

*

g

ss

?,ä

*.

E

:

i

al

M.

k

[«

At

.

T

"m

$

pe

L

Mp

1&

LA

Á

H

--

us

EY

4

H

»

LE

o

"d

w.æf

h

s

hod

"

"E

j

£

qué

L:

d

X

TM

I

d

RP

f

e ia

$

M,W

-

Z

i

L

oD

£t

A&

As

*

"u

-

z

-

p

ia

p

ERE

P

.

v

F«

m

s

E

F

ho

—

l*

*

?

T.

^

32

d

*s

4

T

ES

-

r

M-»

E

E

RT

i. ]

&

/

i

-

A

^

r d

A

x :*g

p

al

95

dv

j

A

F

i

» «

xX

u

£t

vw

n

$5

Ls

z5

pl

"

àc

i u

$

"

J

3

"tl

8 iv

A

N

:

al

gb

às

*

jw

x

-

ER

MCSMES

(3

h

E

p

u

Mf

*

At

aditts

É

o R EC ;

E

L

"d

r

At

a

[

3- w

É

x

b

Ms

"

m.u

5

at i,

t

I

T.

Sreces

FO

X

l

i

L

43

*

$4

Pibco i

vw,

?P

E

-

:

P

fs.

:2

*»»

TW

:

x

a

r

»

t

L

M

n

n

5»»

r

2

&

;

Y

"ET j

M

a

L

Ea

8«

P

sl

s

J

LU

M o

Vg

A ii

dgeteium.

Oh

z d

£

x

-

T

P

ntÓ

t

M—

t

r i.

-

1

p

3

l

i

2*

-

i

T

?.

M-

L2

t

*

iE

W,

*

jw

É».

:3

Ma.a.q

D

d

m

P

A

1

Vr

1

H

6

L

JH

f

d

m

dl

NW-

& Y

o

.

r

MAm

Ol

3.

Ms

F sre d

T

&

gt

Aicied

AE

AAE

—

U !

i

x

k

2

36

1

NG-.WW

d.

AE

N

£

E lm

od

p

HFW

ERa

-

m

k:

^b

je

E

ba r R

X ^ B

s

P o

M

i

Bu

b

T

^.

ey

d

&

d

.W

3

*

A

t

E]

2

35

;l

A

*2

4

23

— dl

M

Z

*u

R

E

Nuly,

2

d

ho

d

V

E

.MJ

gt MP

.

a.ha

"*

d

P

L

Mp

g

u

I

Em

st

b

NT

N.wn!

»

L

st

[

L

A

L

t$

st v

a

[

i

»

ia

*

Ab

w "

s

A

a

e*

*

[5

*

T

TW

^

"

jMw

LIS

!

i

N

L

w

—

a

EE

SigRer

"s

2

ls

(

w xd

dv

?

E

:

x

,

(

fi

"

5

PO

€y

»

Ut

s

[

AW

ii

f

:

3e

E

.:

23

t

(

U

ub

r

i

ij

L

i

ff

;

NA

x

d

yé

ss

7

at

vzn

(s

a

s

UP

^

d

v

&

E

s

*

H

5j

Tn

Ed

j

3

2

E

d

A

T

BI

x

x

1

"m

5

4

$.

P

/)

ao

:"

"

3

E

214

.'ï

b

u

*

ER i

iA

2

Ü

t

zi

MK

x

X

$.

;

T

(

.

i

OM

Á

E

»

d

KE

AE

d

-

27

"

$

$

H

L*

2

d2

7

E

A:

»

i

d.

T

*«

-*

F

d

É

7

*

2

P

P*

i

E^

V,

us

d

f4

z

2

P .

:

P^ n

AE

i

^

z

r

FE

a

Ddf

m

.

bs

r

Y

r

às

D

p

o

(

s

D.

"

5

l

b

A

u

d

A duf

,.

A

N

d

N]

Vr dRAE

fv

E

E

[2

2

r

4

4

l

d

ä:e

À

us

(

2

,:

(

:

L.

L

d

a

"

-

d

"

t

E^

.

5

Es

f

"u

j

E

-

2528

hA.

P

x

r

N-

4

t

aE

en

227

a

E

p

:

A

E

as

koeih

9]

m

L.

$.

P

* t

A

2

LE

-

E

E

t;

«

T

z.

D

24

u

;f

]

;

n d

IN

A

E

£

2

Eu

114

[2

ss

x

AA

E6

m

F

IU*

28

»

E

4

2

AU

i

f

18

J

2 i

d

A

2

g.

Md

&f

,:

d

V

5

[

(f

x

74

"

E.

*

(

P

v

"m

3

j

À

M

-

o

&

s

rA

l

pex.

x

AU

A

s

-

3*

H

T

m

£,

i

$

*

ik

s

2

M

Z

ao

z

E

L^

*s

L 25v]

76

d

9

7

&

"fs

x

u

Y

M

A

u

02

r

?

E

F

Y

d

34

-

Q

P.

j a

24

i

C

Té

2

*

Á

É

2

ä.g'-.

^

&

Y

2

i

d

L

$

s

g

$

[j

*

X s

d.

Be

ïkf

CRRA Y

E

:

»

Pa d

e

,

"

5

d

s

:

H

r

»

"Ed

:

did

$,2

*s

V

N

m

Á

-

Y

(s

2

As

MU

E

s

ET

-

d

:

r

p

2

m

T

E

*

P

3f

Ua

M

e

E.

p m

OM

365

"

b

"

*

Ms

E.

;

a

:

"

E

X

"r

*

A E.

pis

;S

a

ZA

$ 27

TA

:

a

eem

L

:

E

d

i rA

u

[

4

*

A

*

£

22

L

25

^i

^

"

"

Mi

:

6T

E

A

»

m

:

A

H

f

26

F.

À

A

A

2

(J:Q

,

[5

TE

»

"t

É

Srdi a

K

é

(y

a

n

y..

vi

[

»

B-

25

i

*

E

(

i

AE

^

o

:

E

j

E

A

X

AX

Ts

?(.

VU UI

2

.

h u

(

5,

4

4

$4

od

g

g

p

CA

n

A

E

oX

5

X

La

d

a

ii

at

,;l

d

r

9

Yi

i

"f

D

r

fae

$

m

^

"

u

n

j

a

T

i

UE

-

Y

;

Ab T

-

t

:4

zi

FA

TO

gfh

h

ca.

[

j

LE

2

i

*

t

P

od

p

E

u

A

25

$s

L

lf

252

24

9

i

;(ï

i

*

d

*

d

[j

l

u

5

r

t

z

o*

P

$

325

d

EEE

d

2

s

M

(;

s

2374

VR.

i

W

d

g

D

£

o

z

[

s

x

ais

t

U

ï

z

&

&

V

y

Á

H

á

5

n

LP OA.

A

js.

x

:

r

Ts

9

d

v

P

«

i

T

4o*.

Em

s

*

p

"s

Ka

s.

*

2

t

L^

r

h3

£

i

,^

RT

"s

a

ï

9

AEA

u-

d

vas

hd

;

"

-

u

z

Fs

p

-

7

L

t

*

m

*

rA

.iï

As

p

""

-

C

*

t

x

7

d

^

n

Ti.

Uo

L

É

a

PA

[

*

s

2

v

u

wO

2

2

mf

T

u^

25

T

DA

^

AUR

5

M r

5

o

d

Y

As

5

»

d

h

I*

6

Dd

"

!.g(

M

L2

r

d

T

E

s

d

E

o

4

^A

Jf

x

*

s

jd

3-

U

s

F

*

t

2 d

L

d

P

2

s

A

a

;

*

i.

t

-

z

*s

d n

,

r

J Y

(

H

-

r

A

*

5

A.

'85.'!

P.

EL

*

2

j

25

3.

À

;

Á

..?.

$

x

od

&.v

EE

p

7

.

E

E.

2

F'l-

*

M

d

;

Bo

£

-

:

PA

u

D

Eu

»

z5

13

E

p

*

Á

N

3.

dc

k d

r

^

z

À

E

Y

GE

s

i

s

$

4

p

TA

E

4

E

2305

*

E

E L

^

dye

3

a^

?f

x

2

»

-

p

'gs

ls

E

n

[

-

n

Pipo

U s

d

-

:

ä

E

U

T

*

7

o

A

Ü

&V

"

5

d

A

F

n

]

[

$

4

*

EE

2

.

p d

h

z

z

"

LE

n

EM

^

ÉN

n

Ud

*

(2

R ^

L

s

TE

i

$

n

-

/

'

r

-

z

P

P o

E Qu

2

po

d

*

P

ag

d

*

xf

"s

z

v

21

*

?*

'::

u

p r g

Y

r

2

:'I

s

L

J

d

E

^

a

L

^h

TE

A

u

p

u

E

FO

2

ER

*

zs.

$s

F

/^

E

b.

x* 4

(T

.

(

acy

p

f

"

u

.;

A

p

E

kj

:';?'

j

d

26

A

i

iC

$

z

t5

Xv

U

E»

-

Z

p

r

a

a

4

&

$g

A

E

"

:

p

A

g

*

R

*

p

i

35

P

6

d

p

x

E

(

h td

A

du

E

Ts

&

P

A B

2

"

*

"d

CR

"]

P

d

nE

*.

TT

:

b

*

/& f

E

*

o

VAX

ï'g*v

Z

rouA

U

?

12v

A

-

*

v

G

Y

E

OE

PS

jb

ï*ä

s

i

g

*

m

A

s

i

TRU

(

:

Dd

j"

UM

i

a

Vin

A

2

DA

^

La

H

m

E

;

1

d

23

(

d

n

Ej

d

15

-:ï;

d

*

LEX

.

r rdel

.

T

"

j

z

m

3.

Lj

i

T

[*3

£2

i)f

F^

Qu

*

E

um

A

k

t

f

E

£

-

)

AAf Lav

4

"

;

b

um t

Fs

N

*ïäï;

ol

4j

T

É

uT

j

E

s

t

*fä

2

t

1

&

7

rb

ais

"

lao

»

Pa

*

M

d

ER

A

-

ä

VEU

155

ia

$

m

g

z

t

2

i

T

E

3.

"

3

£O"

E.

A

1

v

3.

"

d

d

$

-

2

E EATY

2

"

"

t

22

T

2

s

3

hs

72

d AR

i

P

3

d

M

a?

a

m

u

a

1

r

,

$

"u

24

Z uN a

T

$s

.

Dd

m

»

azïw

6 s

À

ad

u

À

d

"

EO

H

D

d

2

p a

P

*

2

Ü

attersoe,

Fs

M

»

)

E

v

VET

2

Ua

x

b

*

x

T

Mi

aqkïi

Z i

ORE

T

A:

m

r

sf

$

N

a

j

f

d

"

ET

2

p

x

T

h

.

*f

as

£

u

MUg

B

aR

:

F

Aj

m

*

p

a

P

4

.'j

us

B.

d

A

z

L i

E

i.

1

1

É

d

r

d

L

Rs

::

YP

EE

o

RA

Ls

n

7 AR

a

d

at

i

f

É

u

s h

E

5

AE

H m

f,

"d

n

*

:

5

.

.

TA

P

z

s

p

g.,.

)

o

j

r

T2

*«

o

.

P d

i

2

RL

2

Ü

MP

u

A

ä

DEU

d

TE P

7)

j23

*2

E

um

at

d

E

d

d

t

d

x

RE

fs

i

2324

Yef 5

(

»

P

4

-

4

g,

Tey

1407

s

5

J

»

d

m

w

. o

as

123

i

i

z

&e

B

Y

4, gt

H

EE

y

p

M

Ls

3.

æ?v;

n

E.

:

É

E

AT

ä?g

20

o

M

$,

EX

*

DUAMS

».

a

L

a

Ea

s.

2*

9

p o

*s

o

d

E

af

*

y

ss

u

d

n

*

AE

N

Mue um

t

[

-s

x

7

P.

T.

&,el*

d

"

e m

A

Ps

D

X

z

6a

-

U

"a

Tel

j

fX

X

Es

x

ZA

&

i £

o

*E;iä

E

ss

d

? 3

A

A

4

E

i.

X

3

:

x

d

g

A

:

s

A

2

z

$

i

D

2

o

Ro

2

Sí

J5

25

sE

:x;'

E.

E

de

u

D

".

d

f

ï

"

*

Á

;:-:

Y

u

LA

3

b

2

ve

rvl

x

d-

Ee a

d-

j

5

N

z

p

m

*

o

C

E.

N

s

3

E

$6

zi

r

P

La

:i;-'z

6

UE

j

d

i

:j

A

. U

; d-

327

P

Q

L

s

13

*i

TE

D

a

ag

E

z

b

z

3^

H

f

z

2

Ls

n

I

M

sE

z

*

»

;

»

^s

-

$

as

Q "

Es

: d

*

u

EGCA

*

k

dety

RO.

P.

3

i

$

E o

i

1275

«

D

d

E

;

r

-

E

$

D

$

ok

k

.

2

3

:

(

L Ab

i

:

"

D

EEE

E

.

ARA

E

Eu

ts

P d

*ue

"

D

$:

*

t

P

DAT

CL INS

k

i

zi

a

L:

ye

:,

3

ssf

at

*

DA

lr

u

o

*

m

i,-jg:

ii

[

5

^

ï

n6 F.

D

o 1

Af

r

d

f

&

r

ao

ET u

5

Re

"P

;

V

jb

F

Ms

d-

u

Es

C

u

*

f TE

T

b

.

i.

i

1

A

D us

d5

us

"

*

d

.

Es

x

*s

pos

at g

"

r i

p

b or

*

s

n e

A

98

m

«

A

E

$

"

*

x

E

rl

r

du

, d

-

L^4

-

"

AUR

.

:

m

n*

d

Pl

LE

tsf

2

L Hienee

r

fï

*s

E

4f

j

hag n

RA

a

d

Y

ægv

**

i

s

X2

m

zi

:

n

ERE

-;'.

"

*

*

5

ha.

AE

& sss

i par

s

FA

sUie.

UE

SXCS

i.

*

j

ts

E

EE I N

N

pH

n

s

uT

w

m

R

n

*

z

EL

Jiesci

Ms

x

x

TE

.

a T E ONWUS

r

z

Ls

Bog:

E

E

R

25

D

od

:

s i -j"'; VN

-a

;g

x

m du

pers

u

27

iCX

m

*

x

a

À d

R

al

d

s

d

*

d-

-

w

us E i iE t t r t tT

A

s.

m

DA

ii

h

x

-

ATE

z

;:':E

:

Ed

DE HUMA

NIS.

Y

ol

TIBUS -

AFFE

X

CIENDIS,

W

-a

COERCENDIS

VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset

Ad hommcm de eorundem fervn:ute manu-

s

EC

inittendum ,

ET

Em

g

Ad libertatemChriftiani inftitui, feu perregiam cocli.

a

v1am, manuducendum

OPUS

SUOSEBEBEIISE

ä

zi

TRIBUS TOMIS DIGESTUM

ä

Moribus corrigendis, vitijs amovendis, virtu--

. tibus promovendis, pictatifovende , amoliendas |-

impietati accommodatum,

h.

Uberrimá variz eruditionis facro-profanz fupel-|

*Jectili Florulcnus SS. Patrum aflertis, doGrinis , & facrarum

| i

Ícripturarum interpretamentis locupletatum

-

B

Sacris præ[crtzm Concionatoribus , Viris Afcetiy ; & e'vdngelzmrum

a

virtutum culmr.c addiclis perutile,

T OMUS PRIMUS

De humanis Affectibus generatim Íumptis

AULCUCIORSE

R.P.D. CATETANO FELICE

VERANI

Clerico Regulari , Sacrz Theologia Pr ofeHore

E

Nuanc prtmzmz ia lucem prodit.

Cum Gratia, & Privileg, Sac, Cacfar, Majett, Permiflüque Supenorum

-KHIRDEBSICDHBRISIHOHIRBRDHSRERBRDNENBE -103-0l- ä&&&&ä&ä&ä&&ää*ä&äræ—

MONACHIYJ.

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

Sumptibus Joannis Gaftl Bibliopolz Ped cpontanl.

JESDNERREGOOUSANUTREST m

ROXECSSUT

Formis Mariz: Magdalenz Riedlin Vidua.

QXDOBEOeSe s en opteaM.

ANNO M. DCC. XXXVA4l,