Gg551-6_1

*

rR

M

—

»

a

El

Ed

a

à

E

T

&

*

Wá

x

a

j

hv

*

3

d

.

O

2S

»

X

a

£

X5

&

.

'2

«

L

P d

&

E

EM

Ws

à

E

1

E

|

m 4w

bt

at

"

E

|

s

d

b

ä

l

OM

p

dÀ

w

w

o

o

N

x

E

n

"

t

D

X

n

S i

«

s

-

»

Es

x*

g.

A

T

ET

x*

?

Q5

N

E

(

.

»

"

g

m

E

K

"

b

S

E

a,

N

&

AU

*

u

i

a

j

d.

h

A

be

-

W

2

*

E

*

2

?

&

r2

E

$

^"

x

Pdw

2

AAMT

'I':

M

5

Y

d

A

d

$*

t

J3

[

A.

.

E

*à

"

5

p

d

Ri

2

D

z

i

&

2

: ::':-».

;

*

aE

-

"

ag

».

Rov

"

Pt

$?

*

es

*

of

u

P

'7

u

r

^

z

o

st

$s.

&

» ol

u d

v

-

"r

H

NUA

R

)E

E

y*

ha

^

s

CUM

m

5

w

NU y

^

j2

x

ds

P

&T

*

us

f

gt

m

RI

i

d

d

^

l&v

d

E

E

&

»

UR

E

m

GN

p

"

h

d

N-

P

"

x

At

N

*.

La

E^]

5

*

T

-

5

:

;;

d.

d

s

Y

J

m

W

f

2"

"

"

J

Es

3

3A

D

*

*

s

s

:

EM

n

i i.

Fa

Ka

*

x*

A le

i

£

cnY

*s

RE

.;

?

*

v

*

Tab

É

a

i

$

34

x

m

"

—

a

r

M

od

iE

N

y

C

Y

Xf

N

X

R

P

TR

—

P. FR. HERCVLANI OBERRAVCH.

"

ORDIN. MIN. REFORMAT.

ff

vt

yen ul

tüny, 4

qo m

THEOLOGIA

tU

; fility

a lp

0C 3261'3'

MORALIS. -

um

n P

) ii

ij a

m

ii r

à gotcki

j

g

TOMVS SEXTVS

CONTINENS TRACTA*TVM DE POENITENTIA,

i5

fi

n

P" drh')

n

y

ld

—'——-—-(-—-——.»——.—..

l

40 1

et Con

(

pl

quf;

tum

)m mllü'

non

pïl

MOSKRERLTAEIE SOP. ao o NPEIUEVUE I

ll

a

j

BAMBERGXE ET NORIMBERGJE

MDCCXCVII.

M

J

quo

diïh(

Nlä

hr

fte

M

Ql

(

lN

E

&i

W

þïm

CerQ

no0

I

Q

hp

hl

LL[C

il t

14 |fn

Mu

u

I

MY

lr

li

1] e

Lec

H

Ca

3

uumnmb-- «» qui

TRACTATVS XVIII.

DE SACRAMENTO POENITENTIAE.

hfxagnimomenti negotium hic tra

quod ex omnibus facerd

ctatur,

otum muneribus eft

difficillimum,

et confiderate ad fin

P

it

igula- reli-

.

qua facile ampliffimum.

Cum enim in (

C

"

icrà

tribunali facerdo

s de officiis,

et de peccatis,

quae fingulis officiis adve

rfantur, judicare

necefie habeat, . totius rei

moralis

compen-

dium, et

in unica velut caufa O1

collectas cernimus.

nnes omnino

Neque tamen per haec

te o facerdos!

ab exercendo hoc munere

aliquando obíte

Tréri permittas: nam uberes

proventus, et cumulatiffimi

fructus, 1i fin-

cero, àc puro Dei amore

hoc onaus fubeas,

angores, laboresque tuos

abunde compenfa-

bunt. Fixum mihi, firmu

mque manet, quod

non obftantibus abufibus

libet communitas eo me

quibusdam, quae-

lior,.atque a gene-

rali corruptione magis r

emota exti

quo frequentior SS

tura fit,

: Sacramenmrum

ufus in

€a viguerit :

ut proinde ad hanc

mentorum fre

SS. Sacra-

quentiam nos facerd

nerali caritate

Otes et pe.

. €t fpecial

l, quod füftinemus,

Ihunereé plurimum fimus

. peccatur

Obftricti, graviffime

l, fi oves noftr

3S ad paícufa adeo

pmguia'non folerter ded

uc amfus.

A 2

CA-

Tyactatus XVI.

4

CAPVT PRIMVM,

De «virtute | Poenitentiae.

ï

(

.

Poenitentia non eft fpecialis virtus,

1950.

1951.

Sed ex quocumque

officio laefo nafcitur.

ES

ia

)

t^ wvZA VA

E

1952.

Etenim vel juftam poenam, vel aequum

)

pretium. pro injuria folv

i neceffe eft.

f

«2^

*

1953.

Quale quidem homq pro peccato praeftare

f&«

nequit.

*

1954. Neque li

cet ad boram voluntatem, aut Dei

bonitatem confugere,

L]

1955.

Nam a

nte voluntatem Dei boni nihil datur.

€

cit Deo ;

*

1956. Chriftus pro nobis fatisf

.

1957. Ejusque merita nobis in

Sacramento Poenif

f

l

tentiae adplicantur.

l

1950.

$.

Oüïc;ium., ei*, virtutem poeniten

tiae tanquam

]

tamen €àa

fpecialem nobis defcribunt, cum

N

)us communis,

et primae

fit generalis, omnil

ftitiae le-

l

legis, pars altera.

Nam primam ju

1

e omnes continentur,

jem , füb qua reliqua

U![

eft illa dudum a me de

cantata: Prae[la cuique

unde alterum, ,et aeque peT

pi-

quod debes:

1

cuum caput fuccrefcit:

quot

li debitum non

am debita fatis-

fraeftiteris, factam exinde injuri

*

factione. compen/a.

|

$.

195I.

Ex (uo clarum ; hab

etur, ex eadeni rá-

1

1

ionem deberi, ex qua i

P um

F:x

tione fatisfact

ebi«

"«

Caput I.

3j

debitum exfolvendum fuiffet, unde haec fa-

tisfactio omnibus officiis, ac virtutibus com-

munis, et neutiquam fingularis, aut ad uni-

cam fpeciem pertinens obligatio eft. .Si quis

(v

itaque contra oflicium virtutis theologicae

peccavit, ex officio theologico; fi quis con-

sl

tra religionem, vi religionis;. fi quis contra

t

fidelitatem .peccavit, ex fidelitate ad fatis-

pmeflar»

factionem feu poenitentiam obítringitur, .

j o n

$

1952. -

fil

1l d

Porro haec fatisfactio in duas claffes abit:

Vel enim 'réus- juftam pro injuria poenam

407*

fübire, . vel pretium, quod irnjuriam exaequat,

pendere debebit; utraque autem debebit in

noftra caufa efTe infinita.

Cum enim ad im-

plendam omnem legem, et ad exíolvendum

t

quodlibet- officium ilex aeterna Dei, aeterna

juftitia, feü quae cum his eft eadem, divina

unt *

voluntas, utique infinite bona urgeat, eidem

"

j

refragari, aut eidem cóntrarium perpetrare

jior *

non poteft non effe infinita injuria, cui non

i

w/fa (

nifi infinita fatisfactio ex aequo refpondet.

$.

! tu m h

ii fah

al

Cum vero men$ creata ad praeftan.dum.

iquod infinitum ex tota fua indole fit in-

€pta, confequens fane eft, quod plerumque,

et prout dicimus, in regula poft perpetra-

j

tum peccátum nilnifi poena infinita fuperfit.

3d€m f

u

jl

eque enim fapiens aliquis afferere audebit,

(

3

juüum

6

Tractatus XVI II./

u

juftum judicem teneri ad eam facultatem reo

tribuendam, ut dato , quale delicto a

equale

da

dC2

fuf

eft, pretio potius, quaim exantlando ji

jun

Qum

poenam pro violgta lege fatisfacere queat.

n

$.

1954-

Cur

pe

Ridiculam:. itaque fe. facit incredulorum

inc

philofophia, dum preces, ac dolorem animi,

Vol

vel'omnino folum fe emendandi decretum

gu

tanquam füfficiens ad expianda peccata re-

aC f

medium defcribit.. Id enim frivole, et abs

I5 (

fufliciente ratione facit, incautos hominum

animos- peflime decipiens.

Fruftra quoque

TU

n

u

1

infinitam Dei miferentis bonitatem . obten-

Va

dunt, dum parem,

id eft, aeque infinitam

Aeque

foon

Dei juftitiam attendere deberent.

Dus

juftum, ac proin aeque bonum,.et fic Deo

tof

aeque dignum eft, ut malos miferos, quam

ut bonos beatos reddat.

Iniquos poena,

men-

quae delicto par fit, dignos effe intimus

s cla.

tis, aut potius aeternae juftitiae . fenfu

inat,

359":'1;[;

$

1955*

n

Praeterea etiam in eo decipiuntur, quod

D

divinae bonitati confentan

eum fit, poenas

i

Q nd

debitas relaxare: nam ejusmodi indulgentiz

UM

non ex fe, fed tunc primum eft bona, i

Deus eandem velit.

Bonitas hujus indulgen-

[ 4

li

tiae eft divina voluntate pofterior, et nulla-

tenus prior aliqua ratio,

quae Deum ad in-

TéCQn

dulgendum permoveat.

Obfecro! ne fingas

bonum

') !O:I

L4

Caþut :

7

bonum aliquod divina voluntate antiquius:

IQ

Qrle

alias dicere cogeris, Deum non fatis bonum

fuiffe, eumque in beneficentia fua defeciffe,

at

:

"

dum efficacia auxilia (ubique per tuam opio-

nem optima) largitus non eft, vi quorum

cuncti homines ab omni peccato immunes

perftitiffent.

Aft tunc primum res quaelibet

Joruf .

incipit effe bona, poftquam Deus eandem

Hmmi-

voluit: me Ícilicet ulla creatura in confpectts

s

ejus gloriari queat. Hoc eft veritas palmaris,

u v

ac reliquarum omnium veritatum , quas circa

e d

res creatas cognoícimus, bafis, ac proinde

ginit

nunquam fatis repetenda: ex qua male ne-

uoqüi

glecta tot controverfiae, et obfcuritates in

Qu

variis fcientiis fünt natae, ut vel inepta re-

Ufmi-*.&[ïl

fpondere, vel ad abítrufa Dei judicia in re-

MW

bus obviis confugere heceíle fuerit: prout

üc Df:'

toto tractat. pmo oftendi.

l qUäi

00

$.

1956.

us f

j V

Quare ratio Deo illatam injuriam per

aequam fatisfactionem compenfandi eft extra-

Ordinaria, eo quod laefae infinitae bonitati

infinita fatisfactio, ad quam praeftandam ho-

quc

mo infinits viribus inferior eft, debeatur.

od

Sola fides chriftiana, et fanctum Evangelium

Mgeu»

tale.quid oftendit, dicens: .Eccre agnus Dei,

Oi

ecce -qui tollit/ peccata iundi a).

Philofophia

] du]feq

haec omnia ignorat, et nullam pro obtinenda

et T

ul

reconciliatione rationem aífignare poteft.

j

À 4

- .. 195T.

ff

&) Ioan. 5, 29.

m

Tdractatus XVIII

$.

19570

Et quantus reconciliator ingreditur pro

E

J

peccatis noftris, utique non hircorum, aut

vitulorum, fed.proprium, eumque divinum,

j

id eft infiniti pretii fanguinem pro peccatis

noftris offerens ? Atque ut tantae oblatio-

nis participes nos redderet, fpeciale mylíte-

rium, id eft Sacramentum poenitentiae in-

fütuit, vas plusquam aureum frabricans, in

füt

quo. divinus .fanguis, et immenfa pretia ad

Dn

divinam juftitiam mitigandam, imo exarman-

la;

dam, penitus, continentur.

O quam divi-

tity

tem, acbeatam Chriftus fecit Ecclefiam fuam,

at

in cujus poteftate pretium fanguinis fui con-

m

ftituit,. omnibus digne de eo participantibus

Q

abundantiffime difpenfandum!

Ui

CAPVT SECVNDVM.

" De legibus Ecclefiae , quas pro explendo officío -

(i

poenitengli con[Lituit,

l

lI)

$. 1958.. Chrifti merita non excludunt officium poe-

lj

.niten.di,

$: 1959. Ob quod confeffüio annua, et jejuniü:m as

tis diebus 'praefcriptum.

T

$. 1960. Quantum ad confeffionem lex gefpicit fola

peccata mortalia,

Q

$. 196r.

Signa intra annum commiffa funt.

It

$. 1962.

Fieri autem debet proprio facerdoti,

D

$. 1963. , Quod ad jejunium, hoc non ad temperan-

(

t?am, —

m

$. 1964.

'Caput II.

9

$. 1964. . Sed ad poenitentiam, et afflictionem fpe&tat.

x

yo |

$. 1965. Et nititur jüre naturili.

$. 1966. Etiam innocentes hoc

, lt

quafi tributo Dei iram

placare tenentur,

mut,

CAUDS

$. 1967. . Quae rés nos maxime folicitos facere debgt.

bl

Vjl

$. 1958.

T

æW

ametfi vero tantae fint Chrifti pro nobis

nl

1

fatisfactiones, eae famien non otiofis, . fed

eta d

prout oportet, conantibus impenduntur. So-

TU

la pretia non füfficiunt ad expungendum de-

[äü

bitum ,* fed curate oportet, ut ea in pote-

tam

ftatem fuam quis redigat, ut eadem faciat

y o0t

ui, et fic tandem juíto exactori exhibeat,

u

Quare etiam poft infinita Ch

manet officium poenitendi,

riffi merita re-

A

$

I959.

,Ut véro hoc officium a Chriftianis eo cer-

tiu

$ praeftetur, potifimum duas Ecclefia le-

£es conftituit: quarum prima eft illa de an-

nua confeflione,

altera de jejunio certis die-

um *

bus fervando.,

$. . 1960.

l;'m «

Hoc autem praeceptum annuae confeffio-

nis

t f(]k

non afficit nifi fola peccata lethalia, nun-

quam in confeffione hucus

que expofita. Qua-

IÉ illi, qui de folis levibt

!

S fibi confcii funt,

Praecepto annuae- confeffi

onis /vi legis non

tenentur: licet ad

mpem'

omnino obligentur.

paíchalem cqmmunionem

»

A 5

$. 196r.

-

io

Tractatus XVIII. |

$.

1961.

Confeffio haec non jubetur, ut tempore

Ü

pafchali, fed ut intra annum faat,. fcilicet a

pl

J

prima lanuarii usque ad ultimam diem De-

b

cembris, ficut probabilior fententia habet.

Unde volunt, ut fiquis totum annum fine

gravi peccato transegic, ultima vero die le-

thale peccatum committat, ea adhuc die con-

r

fiteri teneatur, quia fcilicet talis grave pec-

CV

catüm hoc anno nunquam conteílus eft.

d

Quod aliter fe habet in eo, qui aliud grave

N

peccatum per decurfum anni in confeffione

jam : expofuit.

[

E

l

$.

1962.

j

Debet infüper haec confeffio annua pro-

rio facerdoti, et non nifi de ejus. licentia

alteri facerdoti fieri,

Sacerdos vero

pro-

prius eft ille, qui in talem hominem curam

animarum ordinariam, id eít vi muneris,

]

Sacerdotes adjutores,

t

quod gerit, exercet.

aut curam animarum tantum delegatam obe

&

li

tinentes non veniunt nomine facerdotis pro-

prii

De omnibus hucusque dictis vide c. 12.

tf

Et utique Epi-

f

de poenitent. et remiffion.

fcopus, et facerdos ordinarius aliis confiten-

Q

u

di facultatem concedere poffunt, et in . plu-

rimis locis concedunt generatim omnibus.

$

1963.

Jam etiam legem de jejunio ecclefiaftico

t

ad poenitentiae potius, quam temperantiae

Vi

ofücium

vt

45

WR .

Caput. Il.

II

oflicium pertinere arbitror. Ad expianda

t

enim peccata, ad placandum Deum fípectat,

ls

f

poenae rationem bhabens: cum officia tem-

De

perantiae fint perpetua, et etiam innocenti-

bus communia. .Unde veritati, et juítitiae

x

W

peíffime confülunt moderni aliqui legem Dei

je

ignorantes, qui etiam in die jejunii tantum

T

comedendum eífe docent, quantum ad. fani-

du

tatem. conducit, et idem quoad felectum

j ü

ciborum fieri jubent, principium, et officium

de confervanda natura male huc adhibentes.

grgse

Scilicet fic legem jejunii, et totum poeni-

M

tendi officium abftulerunt, cum natnurae no-

Xia perpetuo, et cuique, qui nullam poeni-

tendi rationem habent, interdicta fint.

um

at

J

$

I964.

o p

Ó

Scilicet poenitentia, et poena non in ob-

Q

u

ligatione feipfüm confervandi finitur, fed ab

TU

Ex

afilictione, et quadam deítructione incipit:

et utique verbeza reo non eo usque, quoad

m o

ad fanitatem ea conducunt, fed etiam ad de-

jj

trimentum aliquod infliguntur, et fi delictum

TU

; []ji

fat grave fit, etiam mors eidem infertur,

quae, prout puto, ad fanitatem non admo-

Yatel

dum conducit.

1 p]u

jU$.

$.

1965.

Quare lex jejunii omnino nititur jure na-

(

ul

turall,.ac divino, quibus jubemur laefae di-

j

[

vinae majeítati debitis poenis fatisfacere,

a

quae

12

Tractatus XVILI.

H

quae longe infra delicta noftra funt. Imo

&i

per hoc caufam noftram meliorem reddimus.

Scilicet,

prout erat Ecclefia, ut peccata

1

Q1

noftra voluntaria caftigatione cohibentes,

fec

non fuppliciis deputemur aeternis.

fer

V

$.

1966.

Qu

Neque innocentes fe ex eo a lege jejunii

a

eximant, quod gravis peccati fe nunquam

toy

reos fuiffe noverint: nam certe levia, quae

Til

habent, et identidem committunt, expiare

Vet

debent.

Excépta beatifüoma virgine nemo

Vg

Et his

eft, qui poenitentia non. indigeat.

m

omribus omiffis, tanquam membra, ac cives

&

chriftianae focietatis etiam innocentes fuam

Qd

portionem ac velut tributum fatisfactionis

ad exfolvenda communia debita conferre te-

nentur, ut furor Domini pro omnibus miti-

getur, qui alias non raro in totam commue

nitatem erumpit, et etiam innocentes.. tan-

quam hoftias füccedaneas rapit, qualis ipfe

3

Chriftus pro nobis eft factus.

S

$.

1967.

d

Ubi ingens follicitudo :'omnibus rem hanc

ä

1

In facro poeni-

inteligentibus effe debet.

tentiae tribunali non, nifi leviffimae poenae

T

imponuntur: jejunium ecclefiaft:cum per eon-

fuetudinem pene ad nihilum eft redactun.

ha

Sacrificium novae legis ad placandam divi-

Ira-

nam juüiti'am alias eflicacifüimum in dies

;ius

D

m s

Caput . I1I.

13

rius fit, et extremo infuper frigore frequen-

[tto

nubl

tatur

Infinita ergo contra nos iraicendi ma-

teria apud Deum remanet.

Ingentes itaque

Atl

calamitates, et quod longe gravius eft, de-

jl 95,

fectum gratiarum, graviora exinde, ac plur

femper peccata, ac denique rejectionem in-

tegrarum gentmm exipectare cogimur.

Id

quod ex parte jam cernimus, dum noftra

jl

aetate peccata, et ipfe contemtus Dei tan-

u

topere invalefcit, ut fimilem licentiam ab ho-

Qu«

minum memoria non fimus experti, 1mo in

pläfe

veterum monumentis VIX ]ngHIUS.

Nec

emo

emendationis fpes ulla fe oftendit, et ita qui-

. Vs

dem pergemus, donec impleta menfura, et

d

exhaufta penitus Dei patientiaj is demum

i

excitetur ut polens crapulatus a vino a)

f

n

CAPVT TERTIVM

;

n

De fpecialibus jejunii. eccleftaflici conditionibus.

f

1968

Circa jejunium - eeclefiaticum lex, et ea,

j

quae a lege quemque eximarit, confideranda funt.

1969.

Lex tria continet ; ex quibus eft

1970.

Primum de certo ciborum genere; et de iis,

g

1971.

Quod eft fecundum , non nifi in defimta

at

menfura adhibendis.

)enb

1975, "Tlertium ftatutam refectionis copiendae ho-

enat

Tàm. concernit.

Ab hac tamen lege jejunii

eot

:

19?3.

Eximitur quavis gravi caufa, et legitima

tUf

difpenfatione,

Pro gtadi caufía

d ] Id

$. 1974.

"d

d) Pfalm. 77, 65

1

T i

14

- Tractatus XVII.

$. 1974. Ea moleftia, quam quis victü uniüs diek

32io

redimeret, aeftimanda; et denique

ü

$. 1975. Publica confuetudo pro fecuriffima jejunii

ecclefiaftici, regula. ftatuitur.

$

1963.

Q

ab

n laec quidem de praecepto jejunii genee

ratim, feu potius in fua radice fpectato.

bus

FM

Nunc vero agendum -*eft de eo, prout ab

Ecclefia definitum manet hucusque, nam ant-

Ts

quitus mos jejunandi chriftianis longe arctior

deli

erat.

uia vero hoc praeceptum arbitrio,

-)1

et judicio humano conceptum eft, et plura,

ac diverfa plane capita continet; una, ac

[u

definita regula concludi vix poterit.

Qua ré

duo potifimum circa hoc tractanda fors

erunt. Scilicet ipfa lex, et ea, quae nos ab

eodem eximunt *).

t

*) Agimus .vero hic de eo jejunii genere, quod

'ecclefiafficum . vocatur :

naturale enim illud, et

adeo arctum quo etiam minima cibi portio pro-

|

libetur, quodque non nifi praevie ad ufüm S. S.

l

Euchariftiae, requiritur, non tam ad poeniten-

|

tiam, vel temperantiam , quam ad religionem

fpectare videtur.

tractavi.

Et de hoc quide?n jam alibi

'

$.

1969.

V

Lex ipfa tria videtur complecti.

imo fci-

licet in die jejunii certa ciborum genera fe-

ligenda; 2do etiam in his cibis non nifi cer-

dEE

tus quidam modus feu portio admittenda

i.ac

atio

bl

--

Caput . 111.

I$

t dd

4tio denique in ca

obfervanda.

piendis hisce c:älfta diei hora

1 )M"M

$.

I970.

lam quantum ad genvs, et qualitatem

ciborum, diebus jejuniorum abftinendum eft

ab ufu carnium *). Par autem eft, ut qui-

j t

CUA

bus diebus a carne animalium obftinemus,

AE

ab omnibus quoque, quae fementinam cor-

n 'qïi';'ï'

nis trahunt originem, jejunemus: a lacte vi-

al

delicet, et cafeo, et ovis **) C.6. dift

./'

A-'-.

f bitth

*^) Puta earum carnium, quae calidum vehunt fan»

| p]UI"ä

4

guinem.

Unde praeter piftes quorundam volu-

m í

crum, et animalium amphibiorum , id eft, terris

Yi '

aeque, ac flüminibus affuetorum carnes impune

etiam in diebus jejunii adhibentur.

Et huc per-

q i

tinent fibri, caftores

» COchleae, teíftudines, àli-

quod genus anatum,

**) Verurn circa haec ufüs plurima mutavit. Nam

f(

(i 04

hd. &

n

lacticinia, id eft cibi ex butyro, cafeo, ovis,

lacte cocti quibusdam in locis per totum annum

Or!n

W

ádmittuntür, prout in germania. Alicubi ab hac

jf »

$

licentia excipitur fola quadrageffima , feu folemne

Oenw P

illud, et pafchale feflum praecedens jejunium 5

j

,v(mfm

alibi nec in diebus quatuor temporum talibus

n d

ütuntur,

Praeterea recentiffme a bened

9. Iul. circa qualitatem. ciborum

icto f4. 1744.

fequentia, feu

conftituta, feu declarata fuerunt:

quae quidem

TmàXime concernunt eos,

quibus lex jejunii per

qo It

poteftatem facram circa

quaedam relaxata fuit.

g "

Et quidem. primum erat,

quod illis, quibus per

difpenfationem permiffum

eft veíci carnibus, du-

ii

T.

u

plici refectione, íeu binis conviviis integris uti

non

3'10

—

16

Tractatus X VIII.

non liceat. Alii enim diverfmh fentiebant, eo

quod jejunii principale caput abfítinentiam a car-

nibus effe arbitrarentur, quo tanquam principali

fublato illud de unica refectione tanquam fecun-

darium feipfo corrueret.

WVerum ex hisce duobus

non unum accedit alteri vel ab altero fuftentatur:

l:

fed funt duo diverfa, et feipfis fubfiftentia jeju-

nii capita, quorum quodlibet robur füum pro-

prium fortitur, et ab altero. neutiquam dependet.

Tejunium enim ad aflligendum corpus comparatum

tam paucitate, quam vilitate ciborum perficitut,

Alterum eft; quod ii, quibus lex abftinendi a

**)

carnibus relaxata fuit, propterea ad caenulam tam

in portione, quam in qualitate ciborum aliis aequa-

les effe. debeant.

1

Dominica tamen die, qua due

jufta prandia admittuntur, etiam ad vefperam fo-

n

lent carnes adhibere: neque enim id prohibitum

V

[0]

effe cenfetur.

'Tertium ut pifces fimul cum car-

nibus nequidem in die dominica adponantur. Quae

W

H

quidem plerumque, et ad ordinariam difpenfatio-

nem pertinent, nam fpeciales circumftantiae, mor-

r

bi etc. fpeciales relaxationes merentur.

$.

1971.

«

t

Quantum ad alteram jejunii conditionem

noftra aetate *) debemus unica **) refectio-

M) ]

ne, feu jufto convivio, ét parva quadam

Qü

caenula ***) contenti effe, et praeterea per

Iri)

f'n r

decurfüm diei nihil cibi.capere **^*) quae

quidem, id eft, hoc'SS. ftatuta jejunii lex

U

nullum, nifi poft completum 21mum aetats

&

annum ftringit

T.u

*) Prima relisionis chriftianae aetate longe alia je-

Q

Q

junandi ratib obtinebat, Nam praeter qualitatem

ciborum nihil nifi unicam vefpere refectionem

häfc

adhi.

il

-

Caput III '

Ia

t 0

adhibére licebat,

nec potu quidem interdiu ad.

4 Q

miffo,

Mox potum capiendi circa mner

idiem. con-

at

fuetudo inolevit, quae dein

"

l,

eículentis ,

.adjectis. quibusdam

^ patvum jentaculum fuit mutat

d.

w'u

DUS

Aft neque. fic res conftiti

t* nam jentaculo illo in

l

fj

caenulam, quagmique nos

col

À

atiunculuin Vocamus,

l

acq

converío legitimam antea cae

nam in tempus pran-

qm "

dii rejecerunt. Nos denique

tor remifïiones, ex-

p

plicationes, caufas excuíánte

$5 aC cOnfüetudines

parswm

accumulavimus, ut ex le

quid fuperfit.

gitimo jejuhio ViX ali-

Rjt'fim h

j 1

**) Adeo,

ilb

qu

ut continuo temporis tractu e

debeat,

a durare

T

ne interrupta

duplex

refectio evadat.

Unde poffquam a menfa aj

qi a

mo non ampliüs co-

m d

medendi füreximus,

non licet itéràto eide

dere.

ul alli-

vubtil

Quod íi tame

n caufa aliqua a mení

à avo-

Caverit,

omnino - altera

u

r

vice permiffüm eft tàn-

ifll

tum cibi cap.

re, quantüm ad

j j

integram refectio-

!

nem pertinet. ^ Unde etiam

jipoo

pott macrum

pran.»

tj *

dium, quod ad integram d

epellendam fame

In non

fuffecerat, confueéto liber

aliorem caenulam

Tobis

indulgere poffümus,

Deniq

ex more noftro inl

ue uni refectioni adeo

iaeremus , ut eam

&àC per plures horas

».etfi lautam

(dumodo. contii

1uas ) duran-

tem legitimo jejunio

Obeffé non cení

jtiore

eainus.

"

eQUv

***) Ingens-difputatio de hac. caenul

a /habetur. Ali«

qui praeter fructus arboru

qllüaæ*

3

m vix alic

]uid admittunr,

rai pe

eandem non mitie

d

ndae. fami, fe

d extinguendae

| quaf

lti ex prima ejus or

igine. deftin

antes.

Cibos, non tame

Alii etiam

1 calidos, alii v

ero etiam ab igne

calidos , .diverfo

sque concedunt

H

aetaïb

Denique: galli,

et- Ttali doctores

contra germanam

Talitatem parce í

entiunt.

noftram libe«

Nobis certe uí

quartam jufti pr

uyenit,

Jv

caenulae

andii partem pro le

gitima "hujus

« ii

(

Portione ftatuere.

1l

lm

haec caer

Mea op

r

inione, cum

|

iula folius confüetud

fi

j

om, F

inis proles fit, ctiam

a "

ex

16

Tractatus XVILL

ex caufa füa, id eft, ex fingulorum löcorum con-

n

fuetudine aeftimationem

debet accipere: neque

l

fua caufa

Ti

enim effectus alius eft, quam prout ex

eít ortus.

Tat

It

d

WreK) Sed qxfäæ veniunt nomine cibi?, Nonm adeo

"

borum jure,

Q

multa.

Nam imprimis ex nutnero ci

.

a fere potionum

:

et natura fua excipiuntur Oomni

íÍcilicet aqua, vinum, cere

vifia, potus

genera:

j

"uctibus conditi: item.

t

ex pomis citrinis ; aliisque f

g. Caffee, Choccalade.

&

peregrinà potuum genera e.

De hac tamen in utramque parteim difput

ant, ali-

|.le

Y

2]

quibus etiar

H

1 ex judicio Ponti

ficis ad potum, aliis

(ef

wvero

ex. ea

dem..pontificia auctoritate, prout vO-

n

junt, ad cibos referentibus,

Mihi via media in-

M

b

W

cedendum videtur, ita ut mod

erata ejus portio

"oini culpa adiüiberi

&

etiam ex leviore cauía abs

E. g. fi variis negotiis diftentum

aliquem

D

queat.

aut edam

N

prandium non nifi poft duodecimam ;

Abs omi

Y

poft primam pomeridianam exfpectet.

tamen ratione, et praecipue copiofum ejusdem

)

t

uíum paffim nolim probare.

f

Praeterea quantüm ad hoc jeju

nium a ratione

7

1mnodum medi-

[

1

cibi exluduntur omnia, quae per

dicinae genus

il

cinae. fumuntur.

Quale quidem me

P

V

mirábile etiam fünt amygdalae, et fru

fta panis ad

Ícilicet n€

lfs

poum pomeridianu

m adhiberi folita

2

ontra hinc famen ufum

fcite

PA

noceat hauftus.

vel fitis ? et moderatus hauftus

I j

argumentantur P

Mr]

etiam fine cibo nomn

nocebit: vel non fitis? et

ls

Verum non aegre con

Cefft'i'O,

bibere non licet,

^

quod etiam ex hoc capite edox coní

uctu

do: quid-

li

piam detraxerit legitimo jejunio.

u yw

Denique lac, et denfiora j

uscula, legumina, €t

et fere

fructus arborum cibis quidem , fed aegre;

üa

cuin faciliore relaxatione accenfemus.

l

*'**:F*) Et

Caput III.

I9

Qu at

*****)'!ït

quidem anno 21mo nondum expleto ado.

; M

lefeentes ab obligatione jejunii-quantum ad cibo-

f u

rum quantitatem immn

unes funt; et quidem pene-

ratim , et nulla attentione virium aut roboris, aut

itbecilitatis,

An autem idem. de fexagenariis

NOT cu€0 bs

dicendum fit, inter doctores difputatur.

Et qui-

yun j

dem qualemcunque, qui fupereft,

hujus legis ri-

gorem in ea aetate per partem aliquam, vel etiam

quiut

ü

l

ex integro .propter confuetum illis annis languo-

l, Pf(

Tem non raro. remittere facile conceffero: fexa-

V

.mh

J wvale

geffimum

(

vero annum velut pro confueto,

*

ac

legitimo jejunand

1 fine, prout in adolefcentibus

fpua *

21?um aetatis annum compl

etum pro jejunii initio

xl :

defignamus , .ft

prot !

atuere non aufim: eoquod nec dx.

H*

oma

nec confuüetudo pro ]

| D

üsce fenibus flet, qualis

«s v

tamen pro juvenibus, qui vigeffimum primum

40

aetatis

lw

i

annum nondum compleverunt, omnino

habetur.

W

Sed neque illud probare velim, quod

"a

Jb

]"

poft alteram , eamque integram refectionem ,. et(i

inique fumtam, tertia, et qu:

[:

irta jam. non amplius

2!

um v

prohlibeatür: nam lex, qua

jubemur effe con-

tenti unica refectione rea

píe non eft praecipiens,

fed prohibens,

ne plures capiamus

j "

. Cui quidem

tertia acque ac fecunda. adverfatur.

ia

Afl ^*

Ii

fné

lud tamen facile concefferim ,. juvenes 9 i mum

aetatis

1p

junia

annum nondum egreffos nequidem ad je-

j

€X voto (aliud de voto privato, et ab

n

ipfisim

;

et e. g. in religione emiffo) aut more civi-

j u

tatis introducto teneri.

(

)

J

Immo pueris feptennio

'J[

minoribus, prout eriam

perpetuo amentibus . ne-

7 fit

dum plures refectio

nes, fed etiam cornes apponere

cone

licet

Quibus etiam pauperes facile adnumera-

1etüd0 1

bis,

fi iisdem

aliquando dies non nihil pinguior

illucefcat, ?

Ui

lg

$.

1972.

Jfï['ej

" . Quantum ad t

er

tiam legitimi jejunii con-

iüonem $. 1969.

Id folum . obfervandum,

2 r

il

| quod

H

— iàÓ

2C

Tractatus XVIIT

quod fub levi obligatione ") integra refectio

ante meridiem **) capere prohibeatur.

tabile detrahitur per hoc,

; *) Rigori jejunii nibil no

tcï

quo le

vius enim in tal

i eft tempus antemeridia-

U

num,

eo gravius eft pomeridianum , et tractus

totius noctis.

Unde ad evitandum etiam hunc

itef

leviorem naevum fufficit probata ratio, e.8

*

ï

inftans, negotium urgens, deni

que hunlaniþas ho-

fpitibus, aliisque debita.

p

1

**) Nam

eam diutius, et ultra meridiem differre

Sic caenulam

non minuit, fed auget jejunium.

s

Q

ilam circa meridiem capiendo, et !

ntegra refectio-

NU

nii for-

ne ad vefperum trajecta ad ant

iquam. jeju

mam magis acceditur, quam ut ei

dem aliquid de-

trahatur,

l

&y

N

$.

1973.

lus e

Nunc demum de caufis,

quibus a lege

eft $. 1968.

Qui

jejunii ,

eximimur, agendum

Uaf

Sunt autem duae, fcilicet grav

is moleftia *)

Tum(]u

et difpenfatio, feu legis a legi

timo fuperiore

Ts

facta relaxatio **).

(y?

et partem ali(iuam

Tentr

*) In. quam tamen nequidem p

leftia, et afflictio a

]

computari poteft confueta mo

"lf

jejunio veniens:

haec enim legi li

uic congenita

*

aefti

mari poteft.

eft. Sed extraordinaria aerumná

ü&mïls

lls

**) Hanc porro concedunt

imo Pontifex pro totà

o fua diaecefi: demum

i Uäd

E€cclefia.

odo Epifcopus pr

Wp «

parochi legem jejunii pro u

na alterave die com-

munitati, privatis vero etiam integram e. &

qua-

Tdem

| Qj

drageffimam fere e

x confuetudine. relaxant.

Praetcrea

1]

de Rectoribus religiofarum familiarum.

ha

liam noft

j |

advertendum, legem hanc, et quanflque à

pro

lj

L

Cuput III.

2rI

rec

i

pro arbitrio, fed non nifi ex jufta caufa relaxan-

dam effe; Maxime id advertere debentij, qui Pon-

tifice inferiores, . non nifi vel a lege, vel ope

r i

confuetudinis aliquam in leges fuperiorum potefta-

W

Mdla

tem exercent.

llla tamen ratio, ex qua lex re-

as

laxatur, non adeo neceffario gravis eífe debet,

p M

qualis fe fola ad aliquem a lege eximendum fufüi-

6p

ceret; alios in relaxatione non plus foret, quam

in declaratione, utpote quam abs omni. juris-

iil

jus P

dictione quilibet doctus, et rerum expertus edere

poteft. Et nifi poteffatem et jurisdictionem di-

Y v:fv

Ípenfandi otiofam eífe velimus, cogemur dicere,

D

u

quod plus fitin difpenfatione, quam in declara.

r

tiong.

Qunii 1

QD

$.

1974.

Et gravem quidem caufam a lege jejunii,

et plerumque ab alia lepe humana quacunque

nos eximere, certa, et facilis doctrina eft.

y i

Quaenam vero caufa fit gravis, tam in hoc,

K( f

I

d n

quam in fimilibus praeceptis parum eft ple-

m

rumque definitum. Dic enim: quisnam eft

limes inter gravem , et levem rationem me-

Iu

PGIIO

dius? forte non abíurde

Cputa femper in

!

r

negotiis privatis) illam cat

fam ex communi

m UH

ü

gj

opinione gravem effe dicemus, quam, feu,

qoue

cujus moleftiam victu unius diei redimere

rin p

vellemus, fi optio daretur *). Si enim ve-

lut ex confenfu communi in negotio juftitiae

y pf

e[l

di:?

Victus unius diei pro gravi materia flatui-

K

tur; non videtu

r effe ratio, cur non idem ,

m

in aliis officiis d

n5

icatur. Puta femper mole-

E

mCDF

ftiam

» quae jejunio extrinfeca, et.accidens

pe

"* eft. j

L I022: *X

T

"z

B

3

*) Hic

22

Traciatus XVILI.

li

*) Hic jam intelligitur, quod rmo non raro paupere

tas excufet.

In pauperibus leve emolumentum

x

victum unius diei abfolvit. 'edo Infirmitas, etfi

vdl

non graviffima, dunimmodo notabilis excufat, item

tie

infirmitate convalefcentes,

excufantur ex. gravi

praegnantes ,

lactantes. etc.

3tio Labor. corporis

et animi.

Ex priore immunes funt agricolae,

oinne

o

o

enus fabrorum, et mechanicam exercentes

plerique, exceptis fartoribus, pictoribus etc. item

Per

iter octo. horarum eadem die conficientes.

laborem animi eximiuntur facerdotes majorem diei

partem excipiendis confeflionibus, inftructionibus,

1

vifitandis . aezsrotis dantes; qui ter quaterve in

eadem liebdomade ad populum dicunt;- qui in

quaeunque ícientia feptem , aut Octo horas con-

tento, et acri ftudio (non merag inemoriae, lectio-

My

rni, et fcriptioni) impendunt.

4:0 Pietas: puta

ad avertendum ícandalum, aut alia mala gravia.

Id denique notandum; etí(i una quandoque caufá

non fufficiat'ad folvendam legzem; poteft ea ta-

ä.,

men [íufücere in concürfu aliarum: et fiquidem

T

tales non adünt, levior quaedam ratio legem je-

junii non nihil mitigare, (i non ex integro tol-

E

[e

ut alteram refectionem non

lere poterit.

o

Íu

quidem integram ,

non nihil tamen plus quam

4tàm partem juíti prandii capere liceat.

|

il

j

$.

1975*

4

]

J

W

l

Denique circa legem. jejunii, velut totius

obligationis compendium ejus, in qua degis,

communitatis ufum,

et confuetudinem te-

neas, quae quidem quantum ad legem Ec-

N

&

cletfiae intélligere velim.

Nam ut pro tuis,

et aliorum peccatis, legitimam vindictam

pnino Í0-

fumendo, juri diyino fatisfacias, om

3 licitum

P

Caput . IV. --

23

tupe

licitum effe oportet, nifi loco. moderatae

poenitentiae furorem irati numinis experiri

velis 9. 1967.

Et haec de virtute poeniten-

tiae.

!j

CAPVT QVARTVM.

JDe Sacramento Poenitentiae, et primo quidem de

regula mumerum peccatorum computandi.

$.

I976. Poenitentia eft etiam Sacramentum N T.

De

qu

ad remiffionem in forma judicii inftitutum,

quo tractare neceífe eft

EM

ul

$.

1977. Ea, quibus intrinfecus conftat, et ea, quae

exterius illud afficiunt.

Ad priorem claffem fpe-

ctant materia, etforma: et quidem materia

1978. VDividitur in neceffariam, et fufficientem.

e

1979. Inde peccata fecundum numerum, et fpe-

Q

ciem explicanda funt: atque ideo

$.

1980. Merito in regulas, quibus id obtineri queat,

indagatur.

Et primo quidem

j Ü

"

$.

198T.

Regula ad difcernendos numeros peccato-

rum ftatuitur; ex qua mox docetur

$.

1982.

Imo ea, quae fpecie funt divería, etiam nu-

mero differre:

i

1983. IIdo et IIItio quod uno globo roo occidens,

Ti d

et uno raptu IOO auferens 1OO uterque peccataà

jne

Committat. Infuper ex eadem regula habetur

xaff] »

e u

-

1984; IVto Adulterium etiam cum eadem itera-

m

tum, et Vto actus mentis faepius repetitos mul-

dek J

tiplicia peccata exiftere, idque etiam,

gin"

$. 1985.

j

B4-»

&

24

Tractitus X VT.

$. 1985. Quód Vitim eft, fi hi actüs sd eündem

acrum : principalem tendant: fi aliquoties retracta-

fow

;ti, et deinceps mrepetiti

opinióne

fuerung imo ex mea

$. 1986.

Et(i eodem tractü perdurantes, nullaque

poenitentia. interrupti.

$. 1987.

Quae quidem doctrina variis cafibus appli-

Catur,

H

(t

a

jl

$. 1976.

à

Tam Sacramentum . poenitentiae recte defini-

C

tur, quod fit /acramentum novae legis ad remit-

Tie

tenda peccata pofl baptifmum commi[Ja in forma

l

ll

3udicii , inftitutum.

Dominus autem hoc facra:

n

mentum tunc. praecipue inftituit, cum a mor-

&

tuis excitatus, infufHavit in.difcipulos fuos.

k

dicens: accipite fpiritum fanctum ; quorum

reimiferitis peccata, remittuntur eis etc. ita

f

'ÜTrid- Sett- XIV.' c. t.

IK

f1|

$.

1977.

Q

TU

In'explicando autem hoc facramento ufur-

jU'e

patum Iu;cusque ordinem fequar: et primt)

quidem loco de ejusdem materia, et forma,

€x quibus intrinfecus. conftituitur, tractabo,

y

deinceps de eo, a quo extrinfecus perfici-

tur, fcilicet de miniftro ejusdem acturus.

lam máteria vel remota, vel proxima eft:

porro materia remota fünt peccata poft ac-

ceptum baptifmum commiífa, ad quae etiam

pertinet illud ipfüm facrilegium, quo quis

L

baptifmum ficte, ijd eít indigne, et fine effectu

gra-

Caput IV. :

25

fider

I'E»ïa'

gratiae fufcepit, e. g. exiftens in haerefi, vel

a

fovens voluntatem graviter peccaqdi etc.

i

$.

1978.

Hanc materiani recte dividunt in neceffa.

d

)

1

riam, et fufficientem : id eft alia peccata ne-

ceffario fut exponenda in facro tribunili;

alia vero exponere eft utile, et ad obtinen-

dam abíolutionem fufficiens.

Ad priorem

i

claffem, feu. ad materiam necefíariam perti-

tl

nent omnia peccata lethalia, quae poft bap-

firal

D

tifmam commiífa, et hucusque nondum ex-

(

pofita vel nunquam vi abfolutionis directe,

V

et proxime relaxata fuerunt *). Probe quip.

i fl

pe notandum, non raro virtute hujus facra-

qu()ï'-m

menti aliquod grave peccatum remitti, ita

u

tamen ut rurfus

Xponi debeat, ficque ma-

neat materia neceífaria confeffionis.

Sic pec-

catum grave abs fua culpa conliteri oblitus

ab eodem abfolvitur indirecte, id eft, reíti-

0 li

tuitur ftatui gratiae vi abfolutionis, et do-

prlmo

lore, licet,impetfecto, praemiffo **),

fort

*) Reliqua peccata poft baptifmum commiffa, fcili-

ctat

cet levia omnia, et gravia aliquando jam vi ab-

erfic

folutionis directe, et proxime remiffi funt mate-

rlà poenitentiae fufficiens, et tantum in eum ca-

mruäl

U

fum neceffaria, in quo poenitens aliam materiam

abfolutionis. aptam non adfert

Sine omni enim

f r

etläm

accufatione non poteft intelligi abfolutio.

0 (]111)

**) Nam Concilium Trident. Seff, XIV. cap. $. de-

Jffö(ü

clarat: Peccata, quae di)ligenter cogitanti nen oc-

cur-

gïä

5

D

26

Tractatus XVIII.

currüunt, ip univerfum eadem confeffione inclufa

effe intell

iguntur

Et quod de peccatis per ob-

livionem omifítis dlC(.deT modo, eadem ex mea

opinione de peccatis refervatis intelligenda funt,

fi talia adigente neceffitate coram faceldote juris-

dictionem non obtinente exponantur ,

vel coram

codem ex alia jufta.cauía non exponantur.

Ifta

ï

Oomnia etiam Vv1 lacramenti poenitentiae remittun-

tur; manent tamen pro futura confeffione materia

neceffario exponenda: fi illorum memoria fubeat,

idi ratio

ceffet.

Sed de his plura,

Vd alid fdce!

quando abfolutionem , quam vocamus Indirectam

ä

propugnabo.

Ü

$.

979

T

Verum non füufficit peccata quomodocun-

h

que exponere, fed debet omnino numerus,

I

ac fpecies referri; definiente id Concilio Tri-

dent. Seff. XIV. Con. V. Si quis dixerit —

- mpeceffarium non eí/e jure divino confiteri

omnia, et fingula peccata mortalia — et

circumítantias,

quae peccati fpeciem mu-

tant etc.

ani

hema fit *).

*) Suffragztur etiam evidens ratie: cum enim facer-

dotæ a Chrifto fint inftituti judices, eisque tam

poteft

tas Lmnu;, quam folvendi; remittendi : pec-

li

cata, et retinendi Matth, XVIII, et Ioan. XX im-

0

pofita i't, utique eam non nifi temerarie, et ini-

NT

quc ufurpare deberent, Ífi caufa nondum cognita

i

abífolvere

C5

vel

damnare audeant.

Praeterea ex

|

1

jure divino fíacerdotes campetentes poenitentias

imponere

tenentur.

Debent

enim

facerdotes,

quantum 11 áiritus ,

et prudentia fuggefferit, pro

qualitate crf mmm — — competentes fatisfactio-

fnes Injun

ere

'Trid

Seff. XIV. c. V. quod iterum

peccatis tion rite explicatis minime fieri poteft

$. 198o.

P

Cap utü IV.

21

tndul

$. 1985.

pt 0l

ex nd

Qua propter non absque difficultate hic

h Il"m'u

TU

]j

regulae ftatuendae funt, ex quibus numerum,

et fpeciem peccatorum feliciter metiri liceat,

| Conitd

I! ld

et quidem de his a viris gravithimis operofe,

i

j

.....

ac diu jam difputatum fuit, quia vero omnia

pited

o

dntii;: 8c to«

offücid tam ajentia, quam ne

o

| li

betty

tam honeftatis ftrücturam ab üniverfali jüre,

i

feu titulo debendi inde a $.380 et deinceps

!

r'/-n

iWv

rnen-

repetii, ex eodem fonte regula ad di

dum numerum, ac fpeciem peccatorum de-

rivanda mihi eft. Verifimum quippe eft il-

«

j

lud fcholafticum:

contrariorum .eadem eít

Wi p

;

ratio.

Unde qui oflicia, et obligationes nu-

W

T-

merare, et earum naturas internofcere fcit,

IN

per easdem rationes peccatorum ofliciis op-

oD

pofitomym numerum inire, et eorum Ípecies

As

difcernere noverit.

en

$. 1981.'

onyf n

"lG It

Quapropter peccata ex fequenti regula

"

numerabis: tot poenitens peccata commnifit,

e[]ul PeL

X

quot obligationes, aut oflicia *) aut fiqui-

[

dem aliquod ofücium perdurans fit, quoties

j 00

*

Ex

/

repetitis actibus idem oflicium lagfit **)

etere

qua regula, puto, in fingulos eventus judi-

rCHiæW

[

cium concipi poffe.

j

'criï; ï

f

us

*) Quod fi quaeras undenam. numerus obligationum

V

haberi queat, aeque tnim obfcurum eft fcire, quot

" izfrü j

dentur officia, ac noffe, quot dentür peccata, ad

pit

hoc refpondeo, tot dari obligationes ,- quot dan-

tur

L

E

Tyactatus XVIIE

ttir tituli debendi, utpote ex quibus!illae nafcun-

I

tur, quotnam vero, aut quinam fint tituli de»

l

bendi, inde a $. 980 et deinceps explicare ftudui,

&

denique omnes debendi titulos, et natos ex iis

obligationes docere , totius theologiae noftrae la-

bor eft.

$

**) Hujus autem regulae fequentem, ac folidam

ï

plane rationem effe. crediderim.

Peccatum non

[

confiftit in actu, fed in relatione illa, qua actus

opponitur alicui officio , eft. enim notio ,moralis.

lam relationes multiplicantur, five fundamentum,

five terminus earum multiplicetur , fundamentum;

s. o tv

feu fubjectum hujus, moralis relationis. eft actus

humanus ;

et tcorminus. eft lex;

feu obligatio.

Igitur toties multiplicabuntur hae relationes, quot

funt termini, aut quot funt fundamenta.

Fieri

enim non poteft, ut a duplici fundamento ad di-

H

verfum terminum una eademque relatio ducatur.

Unde ad multiplicanda peccata fufficit, five plura

jura, five idem jus per plures actus evertatür.

in utroque enim cafu funt plures everfiones, et

Ra-

fic plura peccata: prout confideranti patebit.

[

tiones illorum , qui numerum peccatorum ex aliis

(

regulis computaht, iea.Opinione ex eo fallunt,

quod ipfum.actum pro peccato confiderent, et fic

abífolutam peccati notionem ftatuant, et cum fit

mera relatio repugnantiae, id eít, actioni$ corr

Unde in eodem

trarius adverfus legem refpectus.

reo contra eandem legem per plures actus, vel

per unum, actum contra plures leges poffünt dari

plura delicta.

$.

1982.

Ex hac regula fequitur Imo reapfe quem-

vis actum, etfi phyfice unicum, fi malitia

Ípecies plures involvat, etiam numero plu-

res

i

Caput IV.

29

ia

rés$ continere, puta quantum ad computatio-

lff». örüx'

nem moralem , de qua fola quaerimus. 'Nam

firi

ea, quae fpecie differunt, multo magis nu-

t ib

Sic furtum

nl

mero. debent neceffario differre.

Sacrilegum etiam unica vice perpetrans pec-

catum numero duplex commifit; egit enim

folci

contra titulum religionis, et juftitiae, et fic

j 10

düo ofücia laefit, quod ipfum ait regula $.

Ü

Cllf'a'

praeced. praecipue fchol. **). Licet vulga-

u

Yis opinio habeat, idem numero peccatum

duas malitiae fpecies continere poffe.

nenïu;m

1 U

[j

$.

1983.

j quot

Fig;'i

Infertur IIdo eum, qui globo ex tormen-

q

Ü

hi

to bellico excuffo centum. occidit, totidem

juf]f]f-

commilliffe caedes. Sequitur IIItio illum quo-

( P.!

que, qui unico raptu, aut manu femel ad

marfupium pofita roo aureos capit, roo fur-

h

ta perpetrafle: idque etiam, fi hi aurei ad

T.

eundem dominum Ípectarint *).

if

*) Ifte enim dominus in fingulos aureos, üngüla et

i

g

diftincta jura habebat; et fic fur ifte centum jura

du

laefit $. 2002.

Non enim 3 pluralitate perfona-

rum, fed injuriarum, ac obligationum laefarum,

jodl

| Vel

peccata multiplicari ait regula

Et recte, cum

üri

utique certum Ífit, eidem' homini, et fpecie et

numero diverfas injurias inferri poffe; idque etiam

eodem

actu.

Sic ficta calumnia

alterum

fama

fimul, et munere publico, reditibus etc. privans

unica actione duo, ni fallor, peccata commifit.

a

Neque dicas: equidem eidem plures fieri poffe

injurias, fed nondum per eundem actum: vide-

;lifiä

turque haec notio feipfam evertere: . idem actus

phl'

. eff

fà

".

3o

Tra;tatus XFVIIL

eft duo, et quidem numero duo peccafa. ; Deni-

que nihil evidentius quam hoc: Unum non eft

duo, et quidem numero duo peccata.

Aft totum

hoc argumentum diftinguo: unum phyfice non

poteft effe phyfice duo,' aut mnltiplex:- hoc ve-

rum eff: phyfice unum non poteft moraliter effe

multiplex, haec affertio eft falía.

Bonitas, et ma-

litia non eft quid phyficum , aut' abfolutum , fed

eft relatio actus ad regulam , quacum. vel pugnat,

vel convenit.

E

Mij

Iam fi dentur plures regulae, idem

fec

actus pluribus poteft

adverfari, et fic habebit

eadem actio plures relationes , et, quod inde fe-

fm;

uitur, plures malitias; five quod idem eft, in-

ant

volvet. plura peccata.

In praefenti enim

non

lujt

actus phyficos, fed malitias morales numerare co-

namur; tales autem funt totidem , non. quot per-

qui

mï

Óonae, fed quot jura laeduntur.

ïkä

BA

n

6.

198!.-

hi

Ex regula $. 198r. data docetur IVto tur-

&l

pitudinem

um eadem uxore faepius exer-

&t

.citam effe.multiplex adulterium. ^ Licet enim

idem cot

3*X

l

JJ».;J& b

et idem jus ab iisdem laeda-

(

tur; id tamen laeditur per actus iteratos.

hij

Inducitur Vto per eandem rationem actus

56.';"01;

interiores, et fola mernte exercitos tot pec-

E

0..

Cl.'p

cata confüituere, quot actus fuerunt.

4* $

Vl

actus odii per integrum. menfem continuati;

fpurius amor, aut fimiles animi illecebrae

! X

diutius admiffae: idem enim j

LY

jus per plïures

actus eft laefum *).

*) Ubi tamen recte advertunt doctores talinm pec-

catorum. definitum numerum vix poffe iniri, fed

fufücere, Ífi in facro tribunali dicatur; ego per

tot

'ä,..fl&

Caput 1V.

3I

Deni«

tot menfes, dies etc, actibus odii ihduïü

ita, ut

n ï&

in dies fingulos decem deliberati actus

cadant,

QY

vel: quandoque per integram horam meae

iracun-

t I

diae Iibera frona remji.

Q Ye

d

$.

1985.

a

s

If

Sequitur VIto propofita, decreta, cona-

fl')n

eTy

xl

Tl

tus, ac confilia licet ad eund

,actum .per-

fectum tendentia, acdemum in eundem de-

M

^

t1

finentia. tot effe peccata, quoties poeniter

Av

| g,T

animum [fübeunte, eadem profequendi vo-

[ M

luntas omifla, et iterum refumta. fuit.

Et

"t v

quidem fi id libere factum fit, id omnes ad-

ot pat

oOpPpni

í

mittunt5 quodfiveró aliqua cauía n

w

fario

malum animi decretum mutare coegerit, va-

ri varie fentiunt.

Ego, quantüm ad alio-

rum hanc controverfiam o|

JiiiW

4110

r (ego.enim

Q

JW [y

li

alud fentio $. 19

ÓUt

) fi quis neceffitate co-

j eu

actus ita a mala intentione recefferit, ut ari-

ef I

mum pergendi etiam invitus omiferit, et

f

]j

m

il

data oportunitate iterato admifer

v

Doeccata

5

i

1 VeCro

animum nun

(111

am

(l

üh

multiplicata fuiffe:

Li u

| gt

defponderit, licet fomno aliisve negotiis oc-

a

cup:tus mentem ad diverfa verterit, talem

X p

J bl

ex plerorumque fententia, non nifi unicum

JUdd

peccatum perpetraíffe dicendum erit *).

ebrt

J

yro

*) Prioris doctrinae exempíum effet, fi quís inimico

infidias ftruens, eumque feéliciter evafiffe putans,

deinceps eundem a fe occidi pofle defperans, fic-

que truculentum coníilium invitus omittens , eun-

) peC'

4

dem tamen infperato obviam habitum occidit.

n ^

gtf

wPoüerioris vero regulae cafus foret, qui inimico

T

iu

f

j!

Tractatus XVIIE.

32

diu infidiatus vel ftudio vel praeter voluntatem

obdormit, et evigilans. primum truculentum pro-

j

pofitum exfequitur.

Diferentia fcilicet in eo eft,

quod prior mentis decretum Whutaverit, noyum-

que exin conceperit; pofíterior vero in eadem

femper malitia perexerit.

$.

1986.

Mea tamen opinione etiam uterque pec-

(ïä

cata multiplicavit, debebitque confiteri, fe

per triduum animum occidendi foviffe: ac

:

li

demum executioni mandaífe. Singuli enim

actus deliberati humanae pietati, ac juri vi-

(0)

prà

tae adverfantur.

Et quidem ex fenfu intimo

Cüh

patet, eum qui centies voluit, et tandem

DN

perfecit caedem, deteriorem efle prae eo,

Wi

qui femel voluit, et perfecit.

Neque ex eo

W

Y

hi actus fuam naturam, aut numerum mu-

tant, quod tam

w 4

n

fui conditione, quam in-

tentione agentis ad opus quoddam praeci-

puum, et perfectum referantur: actiones

enim noftrae non ad alias actiones, fed tan-

quam relationes ex juribus, quibus vel con-

Qp

li E['u[;dn

veniunt,

vel adverfantur,ï numerari de-

|

bent *).

pIOCEda

A

afe

^. Alias Titius,

et Sempronius Ca;];o mortem mae

d

Hx

clhinantes unum committerent peccatum , €O quo

W

N

eorum actiones tam ex Ííui conditione, quam .ex

intentione agentium eundem actum principalem

Q

Qür

fpectent.

Et utique nemo negaverit, ab utroque

Y

grave delictum, et fic duo numero peccata in

Hs &

hoc cafu commiffa fuiffe:

fcilicet et Titius, et

Sempronius lethalem noxam contraxerunt ; etft

ïaïe 0

pi

4

CO ni-

[

ll

—

Caput IF,

33

ntatet

) pro-

communi conülio,'et conatu ad &andem caedem

Q d

fuam operam contulerint.

Et fic illa relatio ad

praecipuum , et confummatum actum non eft futfi-

YU.

u

ciens ratio, qua plura in idem,.et unicum pec-

catum connecti queant: nam jus vitae, et quod-

cunque aliud eff tale, ut non tantum confümma-

tas, fed etiam inchoatas injurias prohibeat, Ul-

timam tandem et fummam iniuriam addendo non

purgamus priorem, fed cumulamus. etiam.

Equi-

p

dem .explicato actu. principali facerd

OS nOn raro

T&ïäï D

quosdam, ac confüetos actus praevios facile in-

jl

telligit.

Sic expofita quaedani turpitudo íua na-

j &

tura, atque ex confueto more facit^ venire in

cognitionem. aliquot actuum imperfectorum ,

qui

juri L

praecedere folent.

Io aliqua actum perfectum

jptim

confütuunt, quae proin [üb notione praecipui

t

peccati fua natura continentur: fic vulnera in

-

ne d

figere aliquando eft ipfum- occidere.

Si

vero

j &

praecedentia fint fingularia e.

$

o

caedes per plu-

res menfes cogitata:

un

Ceffe eft.

talia. omnino confiteri ne-

quäm r

$.

| pl'äe"-þ

1987.

i

Jj

l

Atque idem de fimilibus fentiendum et

g

quid

em.ex communi fententi

a 9l

4, puta, fi inve-

m

recunda quaedam confummat

J "

procedant.

am turpitudinem

Scilicet fi per

petrans talia ea re-

ferat,

exerceat etc. animo ad dedecu

S prin-

cipale

perveniendi, tunc tot

em D*

us proceffus in

80 QUUJ

Wünum peccatum coalefcet.

am.^

Si vero per

&u« l

aec turpia initia, primo al

iud non intenda-

ycip?

tur , et ex irtervall

yao

o demum in pudendos au-

'3 n

füs exordefcat ;

tunc fingilatim tàlia compu-

x"Ca

tanda erunt.

i

Idem dicendum, fi probrotum

tale opus alia

Ill

0m,. V1.

quaedam turpia fübfequantur,

qu

quae

—

94

Ti rqctatus XFVIII.

$1

quae proin novi ftupri peccata conftituent ;

non enim praefens poteft effe pars, aut ini-

tium praeteriti,

Atque ita quidem ex com-

muni fententia dicendum: licet ex mea opi-

h

nione. minores has foeditatas in facro tri.

bunali juxta Qum'praecedent. exponi neceffe

fit; quacunque demum intentione perpetratae

N

fint; quia quod fupra mox dictum, feipfis,

atque opere exercito jüri alicui adverfae, et

fic peccata funt.

CAPVT. QVINTVM.

Regula ad difcer—hendas Jpecies peccatorum.

lUfie

1988.

Ad grave peccatum tria requiruntur; eX

| 8

quibus Imum eft lex graviter obligans:

then

1909.

Secundum materia gravis: et

Quà

'Tertium actus fat perfectus; et quidem ex

;

1990.

teHii

parte intellectus per cognitionem,

g

Eamque plenam; et

1991.

| tj

1992. Ex parte voluntatis per confenfum etiam

]s

fimplicem tantum.

Íny l

1993. Quia virtutum , et vitiorum natura a titulo

debendi derivatur ; ideo

D

tüm |

0 f

ä

1994. Pro regula

ad difcernendas fpecies peccato-

rum eft fequens:

peccata funt ejusdem naturae,

Ma *)

Quae

cujus eft titulus debendi, cui ádverfatur.

u

regula

2

$.

1995. A communi, et ufitata parum dilfett. Ex

ea tamen

Infertur Imo folam differentiam praecepto*

*

1996.

zum pro regula ifta non poffe ftatui.

Et quidem

$. 1997*

g

.....

Caþut V;

33

n

$. 1997. In arbitrio Legislatoris bumani nunquam eft

legem aliquam condere, vel non condere: atque

yt it

ideo

Y (

$. 1998. Leges humanae ad eam aequitatïs fpeciem

t 0j

q9 n

pertinent, ex qua aequitate juftum erat hànc e. g.

legem jejunii ftatuere potius, quam omittere,

yelt

His ita habentibus

pemae

$. 1999. Regula $. 1994. docet IIdo eum qui ljeju-

nium quatuor temporum in Quadragefimas incidens

fe.'pfii.-

non obfervat neutiquam; bene vero llitio dupli

ä'

:x[ael ü

cis fpeciei peccata committere ilum , qui furtum

Í

facrilegum committit.

$.

I988.

;5

grui

Atque haec de differentia numerica, feu

numerum confítituente.

Quia tamen etiam

otu j

genus, et fpeciem peccati

]

exponi neceffe eft,

merito infüper in eam reg

jlam

indagatur; ex

quae haec ditferentia in fin

gulis eventibus in-

qi d

telligi queat.

Cum vero non nifi gr

avia pece

cata, eaque nunquam rite ,

àC directe ope

abfolutionis deleta,

exponere tenemur

j- 1978.

üfum e'.iaf-

praevie fcire neceffe eft,

quaepam peecata

fint lethalia, e

t quaenam venia]

ia, id eff, pra-

tiam fanctificantem,

et amicitiam cum Deo

non tollentia, ideoque faciliori veniae ob.

noxia*) [taque ad grave peccatum tria re-

1 g

quiruntur.

Scilicet lex

graviter ftringens,

(

eoquod dari .queat ,

faltem

jn jure humano,

lex non nifi -levem oblig

ationem inducens,

etfi res aut materia legis

; feu id quod prae-

(

v

Cipit, fit gravis moment

i.

n

m

Ti

-Cz

*) Non

LU

Tractatus XVIII.

36

.*) Non enim in differentiam peccatorum venialium,

4

——

fed gravium , feu quae animae inferunt mortem;

neceffario indagamus , utpote quae fola funt ma-

teria confeffionis neceffaria, licet etiam. eadem ré»

l

gula ad difcernenda peccata levia omnino faciat.

1,7

Á

$.

I989.

j

Altera condif:io ad lethale delictum re

quifita eft materia gravis,

id eft, ut actus

obligationi adverfus notabilis, et alicujus mo-

menti fit.

Nullus enim legislator velle cen-

Dete

5

trdy

fetur, ob negotium exigt

ii momenti *) gra-

quirm

vem obligationem inducere, cum talis lex ex

aliqua parte iniqua foret: majorem enim mo-

ün

dem |

leftiam ,. quam utilitatem inferret.

i

*) Debet omnibus fpe

ctatis non leve duntaxat mo-

M

mentum continere,

Quaedam enim fimpliciter le-

ür

via comparate

autem ad circumftantias gravia

&cti

poffunt effe,

Sic dux exercitus agrum tran

üttï;i,

Qu

fingulis militibus poteft füb -poena mortis furtum

5

vel unius rappae prohibere, ne,

dum ex tot fin-

Q

guli fingulas aufferrent, totus ager(devaüetïtxr.

n

I!ug

$.

1990.

Tertia denique conditio eft perfectio

actus, tam ex parte intellectus, quam vo

N

m*lï

luntatis. — Requiritur fcilicet plena cognitio

tam juris, quam facti: id eft, peccaturo de

I'Um k

d

bet eíffe cognitum, hunc actum turpem, legie

que adverfüm effe, et infuper noffe debet , a

üm e

fe talem actum reapfe exerceri ").

fs

V f

$

*) Sic

. a

Caput V.

ntd

*) Sic quispiam nefcire poteft, ea effe turpia et in-

NOTLER.

verecunda, delectationem admittere malum effe,

n

et ideo easdem fibi libere indulget: alter vero

euem

has illecebras. cum boneftate pugnare probe no-

o i

vit; mentem vero fuam, aut potius interiorem

fenfum fuüuum eisdem inhaerere modo non advertit,

lam uterque horum a peccato immunis ef'c

etum !

1f

$.

I199I.

v u

sU

uaenam veto plena , atque ad grave

g

[

W

peccatum fufficiens cognitio fit, vehemens, et

ardua inter Doctores difputatio eft. Alii re-

i

'"I

$]

quirunt actualem, alii virtualem, alii denique

Jis J

cum interpretativa contenti funt.

emm

Ego qui-

dem cognitionem nullam nifi actualem intel-

ligere poffum : utpote quae fola. exiftit. Qua-

ölmvl I

lis enim eft cognitio illa, quae reapfe non da-

p

tur? id autem frequentiffimum eft, malitiam

g

ii

actionis a nobis vere cognofci, licet de ea,

m !

hf

qua hanc malitiam cognofcimus , notitia non

W

Ü

n*

( o

cogitemus, ficque nos deliberate peccaffe fre-

quenter ignoremus.

Vide

j

, quae de pec.catis

ignorantiae dicta fuerunt.

5- 1992-

peflec

um

Sed'requirunt praeterea perfectum , ac

plenum confenfum voluntatis 9. 199o. Ve-

Codni

Tum contra communem fententiam hic fen-

sturo"

üendum effe videtur, quod quantum ad fo-

yett "

"AO

. i

Ji

lum confenfum, is vel plenus vel nullus fit.

'am vel mens tua vult, et eft confenfus ple-

nus, fatisque fufficiens, vel non vult, et omni

4)'

caret

3

t

Tractatus XVIII.

38

caret *cönf'enï'u. Confenfus equidem non mi-

0

d

nus, quam cognitio capit magis,, et minus,

Y

id eft, poteft augeri, et minui: definite unius,

b

l:

vel plurium graduum confenfum neceffarium

lt

effe, er ad grave peccatum e. g. caedis hu-

manae requiri duos, vel tres gradus ardoris,

ob

intenfionis etc. *) nemo facile dixerit.

*) Nam decernens homicidium actu voluntatis unius

gradus vere fatisque confentit, ut homicida juré

vocari queat.

Actus vero tenuiores quam unius

ft

gradus non poffunt intelligi.

Aliter res fe habet

Tf

in cognitione ; poteft enim ejusdem actus aliqua

CiE! j

qualitas, non item altera; item malitia utcunque

non item gravis malitia quandoque intelligi.

Qüt

y

$

1993.

,

Iam ad ftatuendam regulam differentiae

fpecificae praevie notandum, aut potius ite-

randum, quod a $. 980. et deinceps dixi.

Scilicet quamlibet obligationem ejusdem cum

eo titülo naturae eífe, ex quo fuit nata.

Effectus enim nihil habet, quod non a fua

feu officii

caufa accepit.

Jam obligationis ,

expletio ad eandem neceffario fpeciem per-

QUE - u AC Ls UEMAT

tinet, in qua ipfum officium verfatur, cum

[

folutio debiti plane ejusdem rationis effe de-

beat, cujus eft ipfum debitum: fic actus

pietatis, quo filius reveretu

r parentem fuum,

non poflunt ad religionem fpectare.

Ut

Tuhi

adeo verum fit dicere: qualis eft titulus de-

bendi, tale eft debitum; et quale eft debi-

od

ütate;

tum, talis rurfus eft debiti folutio:

ficque

omnis

ag

Caput V. |

39

n f

omnis virtus fuam naturam a titulo debendi

'

derivat.

Verum per eandem prorfus ratio-

mis

nem natura peccati quoque difcernitur. Nam

TM

Aríom

etiam violatio officii, feu obligationis rurfus

eft talis, qualis eft obligatio, et ille, ex quo

js hu

J

obligatio nata eft titulus, . Vid. $. 98o.

$.

1994.

nu

n

"

Igitur ad difcernendas fpecies peccatorum

q Wi

ftatuitur fequens regula: Talia, ejusmodi

Sfeh

naturae, et fpeciei funt peccata, cujus fpe-

us 2f

ciei eft titulus debendi, et ipfum debi

g

Lum,

WA

i

cui tale peccatum adverfatur *).

*) E.g. Titius dives patri inopi centum dehet ex

pacto, et quia hi ad honeftam , ac dignam 1uften-

tationem ex prudentum judicio non fufficiunt,

frart

debet alios 100 qua patri,

Iam fi neutrum de-

1]

bitum folvat.

Idem homo eidem homini eosdem

centum, et rurfus eosdem ípecie centum negat,

(ip)

u

ita ut nec in debitore, nec exactore, neque im

M

materia debita, et rurfüs in nullo objecto aliqua.

jj 09

differentia fpeciei poffit inveniri: et tamen ifte

9

duo, eaque fpecie diverfa peccata committit, eo-

u

1$

quod diverfos debendi titulos, et fic diverfa de-

bita feu officia negligat.

Adeo in titulo. debendi

m P

W,ü

totius rei morahs cardo, et fumma verfatur,

eff 6

$.

1995.

(ic Y

m

51

Quae quidem regula reapfe parum. aut

"

nihil differt ab illa fat ufitata, qua dicunt,

pl

quod peccata omiflionis differant per diver-

p

;ütgtem eorum actuum,

quorum funt omifílio-

o

C 4

nes;

"

49

Tractatus XVII.

nes: et rurfus. peccata commiffionis: pro .di-

verfitate virtutum, quibus opponuntur. Mul-

ti aut plerique, fors tamen fruftra, addere

G

folent pro diverfitate virtutum, aut. pro diver/a

0

ejusdem virtutis rectitudine

Nam unius virtu-

Mi

(

tis non poteft diverfa rectitado dari: duplex

eft virtus, quam primum du

&

plex officium im-

Ye

portat $. 98o et feq.

bu

l

b

$. 1996.

€0

Ex afüignata tamen $. 1994 regula recte;

fey

ln

et Imo infertur: diverfitatem. praeceptorum

aut legum pro differentia fpecifica generatim

n 1m

HE

non efle aflfignandam: nam ex eodem titulo

T

K

nata obligatio poteft diverfis lepibus fulciri.

Sic e. g. facrilegium lege naturae, facrá, item

et profana prohibetur, manente eodem titu-

lo, qui eft gratia, ejusque dignitas, ne fci-

licet res facra indigne tractetur.

Et gene-

ratim leges humanae nullum novum honefta-

tis Gitulum invenire, fed omnes ex lege Dei

aeterna petere debent.

Cum enim lex aeter-

na fit ipfe Deus $, 66s et nulla extra Deum

"ag ^ o ass af E7

nova bonitas inveniri poflic; facile apparet,

omnes hominum leges fuam bon:iatem ex

lege aeterna haurire.

Unde nihil lege hu-

mana, et ex nulla alia rátione poteft prae-

li

It

Cipl, nifi quod fpectatis omnibus circumftan-

"

tiis legi naturae conforme eft, et quia con-

ln

forme eft eidem. $. 1998.

IW I

tj

$. 1997

Caput. V.

AT

0 0

$.

1997»

Mul

qiere

Ex occafione hujus veritatis licet extra

'(Lþ,

/

i

ordinem, notare juvat illam magni momenti

Wt

i U,

doctrinam: fcilicet nunquam, prout quidem

w]Ne

Videtur, in arhitrio humani legislatoris ( de

if i

divino aliud dicendum) effe, .

egem ferre,

vel non ferre.

$i enim c

&

e!

JÀALAAA

nfd

eratis 'omni-

1f3i

1

bus rationibus ac debendi t

iv

lis aequius fit,

legem non extare, eam í

'erre non poteft,

eoquod. in tali cafu ifta aliquem praevalen-

[

tem titulum laederet, et fic iniqua foret,

torum

Praeterea eadem utilis ctie

non poteft in-

oratif

telligi: ill

ud enim noxiumr potius, quam uti-

&

le eit, de quo optandum eft

, ut non exifte-

ret s.

u

tá

o

*) Scillcet. illud negotium reapfe damnific

1

*

im eft,

m

quod difpendio trecentorum centum

folidorum

g

lucrum a

flert, cum utilitas non ni(i fübtractis de-

ip CU

trimentis computari débeat.

Quod fi vero fub-

tractis omnibus rationibus utili

n

is fit legem exi-

Iu

]

flere,

tunc ab ea ferenda abítinere prohibet ífu-

ia

pPremum illud ius, quo is, qui reipublicae prae-

n( ac[)x

eft, ejusdem ;'emolumenta, mceliore

» Quo poterit,

InodO curare tenetur,

Sed de his alibi.

n

l

n

n«C)x

$.

1998.

] hi

Illud quoque

ad nofcendam legum huma-

aP/

narum fp

eciem et naturam juvat addere, quod

!

jidl

leges ]

Juanae in legem ? aeternam definant

i ol

DOn ex ea duntaxat ratione, quod aequum

fit legitimis füper

joribus obedire; alias omnes

tis et

pertinerent ad eandemïfpeci;m pieta

1j

7[

3

obfer.

42

Tractatus XVIIL.

obfervantiae, et fic peccata contra has leges

Sed

commiffa eíffent omnia ejusdem fpeciei.

leges humanae per eam viam, rationem, ac

Di

velut alveum eftluunt in legem aeternam Dei,

(

ex qua ratione ju

Vftum eft, talem legem fuiffe

latam *).

s :

*) Sic'e. g. präecepturh colendi diem facrum, et

praeceptum jejunii funt leges ab eadem poteftate

latae, fed ad, virtutes prorfus diverfas pertinent,

Scilicet fi diem Deo dicatam colueris, actum re-

ligionis, fi vero jejunaveris, actum temperantiae,

vel quod ego puto, actum poenitentiae exercuifti,

Áac

Quia nimirum hae leges ex eo juftae funt, quia

[

juftum eft, et Deum colere, et pro peccatis fa-

«

tisfacere.

Idem Iudicium eft, de peccatis hisce

Q

legibus adveríis $. 1996.

jan

$.

1999.

V

His rite intellectis regula $. 1994. ftatuta

oftendit lIdo eum, qui die quatuor tempo-

rum in tempus verni jejunii incidente, non

9- 2

jejunat, fpecie unicum peccatum perpetrare;

quia hanc legem latam fuiffe ex unica ratio-

ne poenitentiae juftum eft; nifi fors quando-

que titulum religionis fubintelligere necelfe

fit, quando fcilicet. jejunium in die profefto

fei

in cultum alicujus Myfterii vel fancti cujus-

dam indictum eft. Ex adverfo autem fequi-

D

tur llldo facrilegum furtum, vel libidinem

T

l) 8

facrilegam binas malitiae fpecies involvere,

Ite]

eoquod obligationes talia prohibentes ad di-

deba

verfos e. g. religionis, et juftitiae titulos fuafn

lu

originem refer'ant.

CA-

Ttto

Caput VT.

43

feget

CAPVT SEXTVM.

a

De circum[lantiis in eodem fpecie, et numero pec-

m Det,

catum aggravantibus, iiem de peccatis dubiis,

n

[e

el examine aonj&ientiae.

*

2000,

rum, ?

'Tametfi verius àppareat, circumftantias in

f

n

eodem numero, et fpecie aggravantes exponi de-

TO

verti us

bere, eo quod

aUr* Á

2001. Argumentum pro fententia negante ex Tri-

pd

porato

dentino petitum nihil evincat;

yerct

]i

$.

2002.

qui

Haec tamen quaeítio fere otioía effe vide-

Ini,

tur: cum circumítantia mere aggravans, falvo

vurs À

eodem numero, etípecie vix poffit cogitari. |Sed

ajis U

etiam

$.

2003.. De peccatis dubiis communes confcientiae

leges in tractatu de confcientia defcriptae obtinent.

Accurata tamen fui accufatio praevie requirit,

iil

j

2004.

Examen conícientiae debita

4' 3

t t

J

l

J

2005. Non tamen extraordinaria,

2006. Diverfa tamen a d

ill7 n

dum.

iverfis dilipentia obeun-

f ef[!xeï

Id

"

$.

2000,

M

: Jieco

Hic vero de circumftantiis inter eändem

,fofeftf

fpeciem, et numerum idem peccatum aggra-

| uj

An ífcilicet hae

vantibus ardenter difputant.

j feq

quoque in facro tribunali ex praecepta divi-

d

no exponi debeant.

Et quidem aílirmantes

o

j

meliorem caufam habere mihi hucusque vi-

"L

debantur, qui enim unum numum aureum

1

abílulit, omnino id exponere tenetur. Nunc

Vero cum alterum, vel tertium, vel mille,

(

aut

NDESE TOR

44.

Tractatus XVIIIL

aut etiam millionem eorum acceperit, intel-

ligi vix poteft, quomodo cadem confitendi

f

formula fe fatis accufet.

Sive enim unum,

(

aut millionem aureorum furatus (it, femper

(at

|

fatisfaceret, dicendo: Gravem fummam ab-

o

Q7

ftuli; et fic eandem femper fententiam, ean-

demque poenitentiam 1ubibit: quod plane

(

indignum , atque a jufti judicii, et ipfius Sa-

D

i

crámenti poenitentiae ratione longe abelfe

videtur.

Scilicet ad juftum judicium (in quo

de

reapfe facramentum poenitentiae confiftit )

e

concipiendum plus faepe facit circumítantia

(f

LT.

aggravans, quam ea, quae fpeciem mutat.

«l (

CW j

$. 2001.

Ti

Neque adveríae fententiae patroni ex eo

fe fatis tuentur, quod Concilium Tridenti-

num pl

us non juíferit, quam ut fpeciem, et

numerum

peccatürum exponamus.

Nam

quod jam aliquoties notavi; leges humanae

praecipue facrae, et fümma Ecclefiae aucto-

ritàte conditae nunquam aliquid contine-

bunt, quod juri naturae, aut divino adver-

fum fit: non tamen eousque exactae funt,

ut fua fententia totum et omne five natu-

rale, five divinum jüs exhauriant: innumera

enim ad legem Dei neceffariam, vel arbitrà-

riam pertinentia capita per longum tempus

non erant definita: atque non pauca, ne

nunc quidem ultimam fententiam acceperunt,

et fors neque accipient aliquando.

$. 2002.

Capät VI,

45

2002.

1tel

$.

endi

Verum fi gravibus fententiis citra immo-

UT

deftiae notam intercedere liceat; banc difpu-

n

tationem vix locum habere, eamque exinde

n

otiofam eíle cenferem , eoquod circumftantia

ü

fl

!

!

aggravans, et acriter aggravans vix poflit

] 1

1

cogitari, ut ea numerum, aut fpeciem non

p

mutet *) five enim quis malam voluntatem

ddi

diu, ac repetitis vicibus foveat, five plura

n

detrimenta fimul, et unico actu inferat, mox

"

Ynuy

peccata numero plura perpetrabit ,; prout ex

ffanti

$9. 1983- 1986. et r987. conftat.

Vel eda-

jutat.

tur aliquod exemplum, in quo in eadem fpe-

cie, et eodem numero malitia tantum aggra-

vatur **)

*

j

*) In eodem actu, mentis; e. g. quo quis alteri ma-

lum vult, poffunt forte plures dari gradus ardo-

n

je :

ris, et intenfionis, et fic eodem numero, et fpe-

cie aggravantes,

Verum cum hi cognitionem, et

M

judicium humanum vix fubeant, nifi fub ratione

u

Ümplicis confenfus, praeter hune vix aliquid ex-

3

[

1

Qu

ponere necefle erit; fi enim nimium exardeícat

odium, mox ad aliud ,. et.gravius malum. alteri

d

: adve[/

peccandum prorumpet.

Denique fi exacte, loqui

velimus, unus odii gradus eft diftinctus ab alio,

? f

et ideo propriam , ac diftinctam adver(itatem cum

nad

lege caritatis habet, .A duobus ad idem tam pa-

umela

Tum una relatio dani poteft, quam parum a duo-

hia

bus punctis ad idem tertium unica Enea duci

poteft,

Singuli gradus odii fingulas malitias con-

emp^

tinent, quia quilibef fingillatim caritati opponitur.

430

Scilicet fi unum ab altero nec genere, nec fpecie

Pelurlfa

differat, differat tamen, numero differat neceffe

jiita - eft,

eft , tl'-iplex enim hucusque- differentia cogt

P

Atque

x

"TTractatus. XVIII.

46

Atque haec ad intelligendam regulam non ad ufuri

r

Ípectant.

Quis enim affectus noftri gradus nume-

(

I

rabit ?

110

**j Dices forte: qui unico actu centum aureos fu-

Tict]

ratur, committere videtur unicum lethale pecca-

Yon

tum: nam dicere, quod talis centum gravia pec-

N

cata perpetret, eft fane nimium, ac horrendum.

-

dan

Verum non horrendum, fed perinde eft, an tu

dicas (quod quider dicere debes) furtum hoc

b

(ite

unicum aequale eífe centum aliis furtis minoribus,

gravibus tamen: five ego dicam centum furta

(ent

minora grivia tamen committi ab eo, qui cen-

tent

tum aureos fimul auffert, eoquod centum jura

T10n.

uno actu violat.

Ü

TH](

Etiam illud facile explicatur, quandonam in

vulgari fententia circumítantia notabiliter aggra-

E

LUE

vans incipiat; vel quandonam ex mea opinione

novum quantum ad numerum moralem in eodem

Q

Tunc fcilicer, ac toties

actu peccatum incipiat.

Dd

id contingit, quoties ea materia repetitur, vel eo

ter

usque augetur, quae fe fola ad grave peccatum

(j

fufliceret.

Sic fi furtum .floreni fit grave pecca-

tum , tunc furtum 2 floren. erit duplex peccatum,

li

vel fi mavis, circumftantia notabili

Fer aggravansf

&

S. 1983.

D

Qm[

df

$. |2003.

P4

e[f,

Hic quoque de peccatis dubiis operofam

&mþ

difputationem moliuntur, alia de peccatis po-

Wod

fitive, alia de negotive dubiis praecipientes.

) W

Ti

Rurfus alii id quoque interefle putant, an

Mi

icilicet dubitetur de peccato commiffo, vel

&

de eo, quod quidem certo commiffum eràt,

)

fors autem in facro tribunali nondum aut mi-

nus recte expofitum.

Verum mea opinione

praef

Caput VI.

47

duf

8 QU

praeceptum Chrifti, quo jubemur gravia pec-

cata femel faltem poteftati clavium fubjicere,

non videtur diverfat ab aliis legibus ratio-

jrei d

nem obtinere, aut diverfas regulas fubire.

le p*

Non enim tantus Patrum, aliorumve docto-

Wb

rum confénfus haberi videtur, ut is ad ju-

r

ftam et fpecialem circa peccata dubia tradi-

4

Q

"

tonem fufficiat. Neque temerarius eft, qui

dixerit, quod eodem in caíu hujus dubii fen-

tentia obtineat, quae in aliis dubiis legibus

g

tenenda eft,

lam in negotio aliarum legum

um j

nontantum humanarum, fed etiam naturalium,

divinorum, fi certa fententia haberi nequeat,

Qf

m

x

"

id femper tenendum, quod vero propinquius

m

eft: rationibus vero in utramque partem ae-

u

que facientibus abítinendum eífe ab actu, et

( p

ex duabus contradicentibus fententiis negan-

j

tem complectendam effe a

libi fcilicet $. 442,

u

deinceps oftendi.

aV r

44444

Si itaque peccatum pro-

babilius non commififti, vel probabilius ab

M

eodem jam fuifti abfolutus

d

1

, nihil amplius con-

«fitearis :

in hoc enim cafu pars tua negans

eft, ac proinde vincere debes.

Nam certum

eft, quod peccatum grave bona fide in con-

9277

feffione omiffum vi abfolutionis tollatur: et

quod juíto plus ac ultra legem obl

L

pO

igare aeque

jente»

periculofum fit,

quam jufto minus folvere.

Unde haec fenten

tia ad fecuritatem animae,

hi

[

ct ad legem juítitiae fat accom

etur.

»

quaca vi-

j ettl

gt

pmlone

prae

$. 2004.

d

40

"Factatus XVIIL

$,. 0030

.i.l

Porro ut numerus, fpecies, ac neceffa-

riae peccatorum circumítantiae recte expo-

nantur; ex ipfius negotii natüra praevie re-

quiritur Examer conícientiae, circa quod fe-

quentem ftatuunt regulam: Tanta in perlcru-

tanda confcientia debet adhiberi cura, quae

circa alià negotia gravia prudentibus ordina-

yYia et coníueta efle folet.

;Et recta videtur

effe regula: cum enim ad explenda alia oin-

r

ciaex.jure naturae, aut divino nobis incum-

;

bentia non requiritur major folicitudo, quam

verf

ad quaevis gravia negotia adhiberi folita, non

Mdeg

eít ratio, cur circa hanc legem divinam, quae

EU

lm

de peccatis rite confitendis datur fpecialem

qu,,emdam' modum fcatqawus.

ïm

ii

2005.

U

l

$.

"Yio

Ex qua jam regula infertur: rmo nemi-

üm

nem obligari ad induíftriam: extraordinariam,

et quae in facultatem poenitentis vix cadat

t*s (

du

vel

in anxietatem aut mentis perturbationeg

Upgr

degeneret.

xj

*) Nam fi homines bardos, obtufi ingenii, pertur-

anlm

bationibus, et timoribus aliunde obnoxios dimit-

QHP

tas, ut majori indyfïria fe. praeparent, in peccata

j

fua indagent, parum obtinebis, et fors altera, et

t

tertia vice minus paratos accipies, quam prima

y

vice eosdem dimififli.

Idem non raro in talibus

l

Si

circa ipfum dolorem, et propofitum obtinet.

[r

enim tua, o facérdos! opera et fuavi agendi ra-

ib

tione verum dolorem ex hisce hominibus non

li

poftlis

"-

Caput VI. .

49

poffis elicere, multo minus illorum tz;rditas fibi

foli relicta id obtinebit.

u

Quare horum, imo etiam xaliorum.-, qui fua

2

faepe culpa in jufta praeparatione deficiunt, quan-

W Y

tum licet, infirmitatem fupportare, et benigne,

et cum paternae affectionis fuavitate interrogan-

il

do, inftruendo, moleftiffimum agendi modum in-

lewïïi l

victa patientia tolerando arduam planeque difífici-

qu

lem caritatem exercere debemus, cogitantes, hos

ordine

effe illos ipfos, pro quibus ,Chrifïus eft mortuus,

Vil

j

$.

2006.

Jncut

Inducunt jam 24o: eam induftriam in di-

i quam

verfis diverfam requiri: in fingulas hebdo-

u

TNdes confitentes exiguo, . et fi ab omni

" qme

gravi delicto vehementer abhorreant,

qu:.n-

tum ad praefens ne

gotium *) etiam null

O ex.

amire indigere,

Ea e

nim eft prudentum, et

Apfius naturae indoles

; Ut ibi nec timeat, nec

ull

um conatum adhibeat, ubi erran

di, legem

violandi, damnum incurrendi nuil

"o n?fï-:'

lum urget.

um pericu-

Cautelae eni

m contra impruden-

»dinäffïfü,

tes timores vitia füunt,

Contra vero raro

facrum tribunal accedente

$ majori, et fi in-

fuper in gravia del

icta proni fint, maxima

induftria indigent.

In his

enim prudens

!

tlf

omnino timor urget,

ne léthalia peccata,

(

aut graves eor

UOS j

um circumftantiae memoriam

n u

fugiant

il

tefd

» €t fic in confeffione defint o

.*) Nam ad leviora menda purganda, et emendanda

n D

TCQqUuens, et etia

i?

j

m in fingulos dies faepius iteran-

da fui difcuffio ta

nquam infigne vincendi fubfidium

a !

jf

ab

omnibus commendatur.

ggend

[mle W

lom, VI.

D

**) Imo

d

r

So

"Iractatus XIVIII.

$.

**)

Tmo malum aliquando adeo excrefcere folet, ut

humana, et

iam magna induftria definitus peccato-

Unde e. g. mere-

2

rum numerus iniri non queat.

»

trix fatis fuam conditionem explicabit dicendo :

conjugatis etc.

per tot menfes omnibus folntis ,

ha

expofita, et ad peccatum parata manebam. ltem

alius: per tres hebdomades turpibus cogitationi-

bus per diem fere fine intervallo occurrentibus

ö.f

liberrima frena laxari etc.

Quod fi peceatorum copia a

deo excrefcat, ut

et graves

memoria contineri non queat; multi ,

volunt, non dari obligationem eodem Ícripto no-

extraordinaria.

tandi, eoquod haec induftria fit

Ín id tamen non aufim confentire :

nam ut negotia

noftra memoriam noftram fuperantia fcriptis man-

demus, communis, et ufitata pr

udentum fert in-

)

duftria. Scilicet qui.ad finem affequendum tene-

pï()y

ur, etiam auxilia non ade

o gravia ad eufn ad-

Iam peccata fua memoriae gra-

Qg :

hibere obligatur.

i

tia fcribere, adeo grave non eft,

ut in fáculta-

i

tem humanam facile et plerumque cadere non

queat.

x

n

hi

110]

"CAPVT SEPTIMVM.

defj

A

Á

DDe dolore ad Sacramentum Poenitentiae requifito,

!l Mc

et quidem de tribus primis praecipue gjus-

"n

dem qualita;ibus.

D!

ll

$. ooo7. Materia Sacramenti Poenitentiae proxima

l5 f

funt actus poenitentis.

Ex quibus

j

Dotes

iw u

Primus eft dolor cum propofito.

Wi

&. 2008.

/

vero quatuor

huic dolori funt neceffariue, Re-

QUb

quiritur enim Imo,

ut fit univerfalis quoad gravia

J'Um

peccata :

$. 2009. lldo, ut fat vehemens exiftat Ubi Solici-

tudo , quam

$. 2010'

Caput VII.

5I

T

2010, Opinio de futuro peccato haud fruftra in-

10*

jicit,

ee-

$.

20I T. Emendatiohe vitae, quae in poenitente per

o

aliquod tempus perdurat, multo mitigatur.

etc

$.

[tem

20I2. Dolor IlItio petit effe facramentalis, i. e., ad

mn:l'

Sacramentum ordinatus; qui dolor, fi antea fuerit

. legitimus,

d

$.

2013.

Poft abfolutionem non neceffario repetitur,

etfi

IÀ

allato novo peccato novam poenitens abío-

!

[

AI?]

lutionem obtineat,

Qw

|

$.

nfgf);il

2007.

L

; fidtie

Atque haec de materia hu

jus Sacramenti

t t

y u

remota dixife fufficiat $. 19

77, deinceps de

proxima apgendum erit.

Pro materi

a

a proxi-

Ia actus poenitentis, fcilicet con

tritionem,

»fläö äa 1

T

feu dolorem de peccatis,

1

propofitum, con-

feffionem, ac den

1

um fatisfactionem a

Atque ho

ffignant,

$ actus Tridenti

num selff 14. Ca-

non.4. hujus facramen

definit :

t quafi materiam effe

Si

quis negaverit ad intep

0TuTm Tem

Yam et, ])67'-

fectam . peccat

ij'onem requiti tres. aciug

,-gquifiï'ïa

in poenitenti quafi

materiam

facranenti poeniten-

gjus-

Liae, videlicet contritionem

: (077*][:(11[]?.0716777/7. et fatig-

factionem ; anatbema fít.

Licet alii totam hu-

jus facramenti naturam

Proxïmï

; €t rationem in fola

abfolutione conftituant

. Omnes poenitentis

Dotff

actiones ad conditione

$ praevias rejicientes:

F;

Y»

quod quidem parum

ad ufum pertinet.

Ve-

T

Tumn pergendo per

viam magis tritam.

D 2

y

(.I0

$. 200g.

Tfactatus XVIH.

52

2008.

$.

Prima pars materiae proximae in facra-

mento poenitentiae eft dolor, et propofi-

— tl

tum: utrumque definit Tridentinum. Seff. 14.

Ed

uod fit dolor animi ac deteftatio de

ffo, cum propofito non pec-

peccato commi

candi de caetero *)

uatuor autem funt

dotes neceffariae ad hunc dolorem requifi-

tae; fiquidem is

ad facramentum fufficere ve-

T

Qu

lit.

Et primo qu

idem debet effe univerfalis

utpote ex qui-

Car

quantum ad peccata gravia,

Peccata ta-

(sl

bus nullum remittitur fine alio.

Vr

men levia non neceffario omnia debet com-

ex his enim unum fine altero

firà

prehendere:

1

relaxari poteft,

quae omnia ex eodem Tri-

dentino Seff. 14. C

li

d. þhabentur »).

Yr

runt dolorem , üt actu

*) Adeo autem definite requi

&

perfectae caritatis non fint

contenti, utpote quae

C&

fed tantum virtualiter

dolorem ton formaliter ,

Poeni-

d

includere ex communi fententia videtur.

Mihi

tentia vero ex fua natura dolore con

ftat.

Hliql

liciti dolo-

tamen pr

aeter perfectam caritatem exp

Cum enim per-

ris neceffitas ambigua videtur.

fecta caritas neceffario velit totam legem im

plere,

ere dolorem

et proin etiam pro peccatis fatisfac

Sic qui cen-

!

proxime; et formal

iter continebit.

u

tum aureos in crumena .con

tentos donat,

e. g«

l

non tantum virtualiter ,

fed for-

Quadrageffimum

Huc etiam

i

maliter donare mihi quidem videtur.

quodammodo facit $.1852. -

**) De talibus tamen d&&inam opera fe accüfare, et

dä

nullum de iis dolorem concipere , videtur teme-

b

ritatis, atq

ue injuriae in facramentum poenitentiae

notau

u

P

Caput VII.

33

notam aliquam continere.

Verum pruüudentis fa-

M

cerdotis judicium huic periculo facile medetur,

utpote qui de accuratione doloris , et accufatione

of«

peccatorum levium plerumque non. nihil dubita-

n

bit, nifi fpecialia doloris figna deprehendat.

(

i

fünt

Yi

$. 2009.

T

Altera contritionis, feu doloris neceffa-

12

ria dos eft, ut fit fatis vehemens, et eous-

T

que intenfus, ut omnem tunc affectum pec-

(u

candi excludat, aut füperet faltem eum, qui

u

deliberatum, ac verum mentis decretum eft.

t Om-

Nam inclinationes ad peccatum non volun-

)uet?

tariae, aut quae fuo vigore infra vim dolo-

] Tt

ris funt, eidem, ejusque efficaciae non ob-

ftant, Trident. Seff. 14. Cap. 4. et 5. ubi ta-

men probe notandum, dolorem de peccato

qu

etiam vehementiffimum quandoque non fufti-

o

l-[uïlnf

cere, fi affectus contrarius illo fit major,

adeo ut copiofae etiam lachrymae incaffum

fodi

yi

aliquando fundantur *).

j 4

n

*) Quantus dolor fit dolor negotiatoris fuas merces

[mp]üw

pretiofiffimas in mare jactantis, nemo faaile dixe-

j

oren

rit: fed etiam prae hoc acrior eft horror rei ad.

extremum füpplicium progredientis: et tamen ille

eg

rebus fuis fe privat; hic vero ultimo fui excidio

4 f0

fuis etiam paffibus, proprioque conatu appropin-

quat :

euy

eoquod in utroque aifectum , vehementem

licet,

alius vehementior füperat, et illum qui-

dem amor. vitae, hunc vero vis ab aliis inferen-

[

AU

dae notitia ad trifte adeo officium adigit: Pro-

( t

Pteréa tamen nemo tenetur, imo nec confultum

r[Ennic

tít, feipfum ad eventus maxime arduos tentare.

Sufli«

HOW

D. 3

54

Tractdtus XVIII.

lr

Sufficit enim, fi dolor affectum , et decr&ta modo

in mente extantia fuperet.

JJ

$.

20IO.

l

[

IX

Ubi etiam illud dubium aliquam lucem

f

accipere videtur; quidnam ftatuendum de

n

ea credulitate, et opinione, qua peccatum

Ij

Et quidem

deinceps futurum praevidetur.

do)

fi id folus *). Sacerdos judicet, poenitens

Ím

autem fe emendandum fore credat, res eft

falvas; facile enim . is ferio decernet illud,

:

Si vero

quod futurum eífe perfuafus eft.

ipfusmet poenitens füi emendationem proba-

bilius non futuram, et magis, fi putet certo

non futuram, et omnium maxime, fi im-

poflibilem, feu vires facultatis fuae exced

en-

tem judicet; tunc inquam, res eft periculo-

fiffima.

Non futura enim vix, impoflibilia

vefo ne vix quidem ferio decreto apprehen-,

duntur, fed in ea folo voto ferri folemus.

Sic etfi quis amplam aliquam ditionem arden-

lu

tilime defideret, eam tamen vero decreto

:Pl

ut fuam non vult habere, quia eam habere

QUi

non poteft: unde tales actus mentis non funt

laepu

vera decreta, fed vota tantum et defideria,

1

C&I, |

id eíft, actus conditione aliqua affecti:

UT

fieri poffet fi non adeo arduum foret etc.

pàám prudentis voluntas in impoflibilia non

BN

N

il

fertur; quamdiu enim talia funt, ,non funt

bona. Verum quae de impoffibili, id eft, de

ll lp

« [

iis, quae fieri nou poffunt ,

dicta funt, fere

etiam de non futuris aíleri debent.

Nam

li.

non

m

MV

Caput VII.

53

od

non futurum, non poteft effe de genere bo-

norum. Quare aífectiones in talia definene

tes quantümcunque acres fuerint, fors nun-

quam erunt folida decreta, fed quod jam

dixi, mera, minusque efíficacia vota, et de-

hn

fideria.

Haec doctrina in facramento poe-

i

i

nitentiae me maxime folicitum habet: vehe-

ecatu

menter enim timeo, ne füb fpecie efficacis

li

1 (0en

doloris in&rmum tale defiderium facerdotem

le

ii

PT

fimul, et poenitentem non raro decipiat.

Y

e[ iM

*) Utique facerdos non debet lapfus füturos prae-

videre ex praefenti poenitentis conftitutione, fed

6 v

ex fuüpervenientibus tentationibus. pugnis, quae

üpm K

l

non nihil acriores fint, forte ingruentibus; fi ve-

u

Praeterea non debet

"n

lit abfolutionem | impertiri.

«

ftatim fidem habere afferverationibus. poeniten-

tium, fed folicite in id inquirere, utrum veri no-

eyi

minis decretum adfit.

d

N

g

«eqe

$.

QOII.

I

Í l

^

Illud tamen emergente dubio feriae vo-

u

u

v

luntatis fignum plerumque , ac plurimum mi-

p

hi probatur: fcilicet poenitens licet confue-

yir

tudine irretitus incumbentem fibi tentationem

I

y

TU

laepius generofe vicit.

Certe qui non pec-

(

i

cat, vult non peccare: neque efficacius vo-

j

?

luntatis feriae argumentum haberi poteft,

[U

foïe

quam actus; ficque voluntas abftinendi ipía

abitinentia efficaciffime demonftratur.

lam fi

j [

no!] 1

in ipfo furore tentationis feriam voluntatem,

TM

ac folidum 'animi decretum frequenter reti-

f

Ü

-nuitfg quanto magis id habere cenfendus eft,

dum

j

D/.l,

D

r

56

Tractatus XVIII

dum in facro tribunali negotium falutis mul-

]J/

ln

ta induftria tractat, ab omni peccandi ille-

cebra liber? certum vero eft, futficere ad

lis

hoc facramentum, fi eo,

quo miniftratur,

D

tempore poc nzcentx fat firmus. dolor, :et pro-

B

pofitum conftet

Aft horrebit tibi mens, fi

In

tua opera gratiam fanctificantem vix non in-

Qu

finite pretiofam animo illi infundi fcias, quo

eandem deinceps male peffumdatura a te ipio

praevidetur

Sed haec ratio fi vim habeat,

vix infantem nifi proxime moriturum, bapti-

zare audebis

Nonne fpiritus fanctus ean-

fnc

deam gratiam, et fe ipfum frequentiflime in-

w

fundit, a quibus tanta dona perfide deftruen.

l)

W

da praevie, et certiffime novit?

Eu

QUi

$.

2012.

T

qt

Tertia ad legitimum dolorem requifita

Qu

li

qualitas eft, ut fit facramentalis, feu ut is cum

lio

hoc íacramento ex intentione dolentis con-

tQEUr

junctus fit, et quod idem eft, ut in ordine ad

RU

confeffionem is elicitus fit

Unde fi non con-

(l

feffionem, faltem abfolutienem praecedere

Wmc

debet, nullum enim praefens poteft praeteri-

d

Poteft autem

tum aliquod pro &ne habere.

wnd][

dolor confefhonem quantocunque tempore

MW

pr aecederé.

Dummodo per actum contra-

rium non fit retractatus ; et dummodo, quod

alterum eft, ex vi et intentione illius doloris

S. Tribunal paenitens adeat

Sed utique fi

decretum emendationis adhuc perduret, ni-

lÀ

m

l

Caput VII.

TE

Yi

hi] facilius erit, quam þriorem dolorem vel

Je

intra momentum repetere.

Imo ipfe accef-

t

fus ad S. "Tribunal es ftudium peccata fua rite

[

n

exponendi eft prioris doloris quaedam con-

)

]

tinuatio; fiquidem is, quod jam dixi, femel

1

in ordine ad confeffionem elicitus , et num-

"

n 1l

quam retractatus fuerit.

| qu0

M

lU

J

US r aels

j

bupi

Ex eadem ratione etiam illa controver-

J5 eu

fia componi poffe videtur, qua difputant, an

ife !

poft abfolutionem aliqua.peccata exponens,

d

novo dolore ad alteram abíolutionem

prae-

pari neceífe habeat.

. Facile enim largior,

quod idem dolor non

poflit effe mareria duo-

rum Sacramentorum, fed quodlibet diftinctis

ac propriis actibus conftare debeat.

lam fi-

d

Quis ex vi prioris deteftationis, ex eodem de-

d Cf

fiderio veniam impetrandi etc. rurfus confi-

jj at

tetur, abfolvi iterato defider

at etc. jam illos

actus in mente

UR

poehitentis perdurare manife-

ftum eft

; alias non poffent eundem ad no-

g d

ecet

vam confeffionem adigere.

Certum quippe

eft, quod ex eadem ratione

et eadem animi

rae

ofl

qU^

conditione etc. alteram confeffionem molia-

tur, qfua priorem perfecit.

cont'

, (

qolt

rlque l

f/

l

C A-

fi

D5

Q 0 90

Tractatus XVIL.

CAPVT OCTAVVM.

Praevie

ad quartam ïegitimz' dolori$ conditionem,

quam

puritatem vocare juwoat, de felicitate.

fir

primaevae innocentiae tractatur.

m

Gravis controverfia eft de puritate 'doloris

lql

2014.

tl

e

2014.

CA w

Unde fors poenitentium poft lapfum dubia

!

non

nihil eft.

lii

.

2016.

Innocentes. contra feliciffimi funt,

Y

2017.

Profufi fanguinis divini minime rgij, quem

M

e contrario

Qu

[ ] C w2

.

2018. Poft baþtifmum graviter peccantes impie

conculcant.

2019. Innocentia aliis infüper praerogativis gaudet.

w w

^

2020.

Hinc prae omnibus aliis haec parvulis in-

culcanda fünt;

t

.

2021. Quauia longe majüs eft intantum fervare,

EU

$

quam corruptum' emendare.

/

ml

2022.

*

Atque illud none praecipue difficile pror-

Qu

fus eft,

lii

2025.. Et opus folius Dei noítro conatu. inftru-

N

menti inítar utentis.

.

(

209

Media ad hoc fervientia funt r. dignitatem

[CII

innocentiae fedulo ob oculos ponere.

Ql

—

[oJ

2025

Frequens circa facra exercitium,

hie

2026

Praecipue ufus .Sacramentomm.

y

2027

3. luga venialium,

"

W

u w UAW^ uO^ w2^ M^ u^

.

2028

4. Cuftodia puritatis,

dl

2029

5. Haec faepius, et iterato inculcentur.

QU

29

"l('ï

w w

.

.).JO

Vi hic opus e.ft, et feveritate chriftiana.

0f

Bi,

Q

$. 22014.

aE

Caput VIIT, .

59

Oe i BOAT

ynttt

Ihgens hic concertatio fe offert, qua ül—-

WIn

timis faeculis in diverfas partes acriter pu-

gnatum fuit, et in quam caufam plurimae, ac

r

m

longiffimae lucubrationes prodierunt.

Quae-

d

li

ritur fcilicet, quam purus, id eft, ex qua-

i d

;

nam ratione motrice conceptus dolor in poe-

niepnte eíle debeat, ut is vel ope Sacra-

menti, vel fine omni Sacramento poft pec-

y aui

catum grave cum JDeo in gratiam redire

queat.

. in

p

e

$.

20I$S.

s p

LE

js I

Triftis fane poenitentium conditio; et ad

terrorem facta, eoquod publice ignoretur,

"

j n

aut certe minime definitum habeatur, quo-

modo, aut ex qua ratione dolere debeat 1$,

ial P

qui poft grave peccatum 'vel per facramen-

tum poenitentiae, vel etiam 'extra hoc ía-

jl

cramentum cum Deo reconciliari opus habet.

jl '

Quod quidem negotium ex eo magis ob-

d gm 1

Ícrurum manet, quod veteres, utut in in.

culcanda poenitentia diligentiffimi fuerint, de

1

hac tamen doloris qualitate parum definite

loquantur.

Ex quo jam confequitur, ut ille,

qui aliquando graviter lapfüs eft, de ftatu

animae non nihil incertus haerere, et nefcio,

quomodo.fluctuare cogatur, ipfique facer-

centllf«

dotes in tractandis poenitentibus tritam ma-

j

gis, quam fecuram viam, eoquod tutior

t -:»f:-).

non ülppeþat, ingredi negef?e habean

g' u

H T.

6o

Tractatus XVIL

. Huc i'ane facit fententia fapientis 2): de froe

jitíato peccato noli e[Je fime metu.

—

&]

as

*5 Quod vero facramentum poenitentiae iteratum

09

faepius, et vita deinceps fine peccato acta mag-

num recuperatae gratiae argumentum fint, mini-

qüo

bea

me negaverim.

dic

5. 20 I 6'

&CCI

1

e

Quam beata proinde, et ab omhi angore

20l

animi remota eít innocentium conditio, qui

[j

baptifma fuum nullo unquam lethali peccato

Yi

violarunt, qui de divina gratia nihil dubita-

l

nf

,re coacti vitam tranfigere, ac mortem laeti

r

Laeta indoles, Ecclefiae

exípectare poffunt.

um

florentifima portio, et angelicae conditioni

lw

pene par!

Yiv

Q

$.

20IT.

Ye

Plufimae aliae praerogativae, quas enu-

Áx

D

Wi

merare longum.foret, primam innocentiam

exornant: Pro his felicitus quoque fufus eft

J

fanguis ille divinus, et ex hoc fanguine vis,

fj lit

.et efficacia in baptifmum, et per hoc in-

IWM

aeftimabilis innocentiae baptifmalis, ac divi-

TU

l

nae gratiae candor, quo tam fplendide ni-

tent, in has animas tranfiit: hujus vero fun-

nj

dendi fanguinis fola Chrifti immenfa caritas,

D

et nulla eorum culpa in caufa fuit.

$. 2018.

)

&) Ecclefiaftic, 5, 5.

4

u

—Caþut VIII.

61

$

2QI8.

n

Contra vero omnes graviter peccantes,

dtUn

et licet vere deinceps poenitentes horrenda

copitatio, et exprobratis graviflima premit,

d

j

quod in caede Domini partem aliquam ha-

beant.

Et licet id plerumque ab omnibus

dicatur, id tamen in fenfu alieno ac figurato

accipiunt, cum tamen propriam fignificatio-

nem contineat.

Cumn enim, quicunque bapti-

p

zatí fumus in. Chriflo lefu, in morte ipfius bapti-

,0

zatj fumus b), fingulari quodam modo per

tb

jie-

vim divini fanguinis, et per virtutem mortis

Chrifti baptizati, ac Deo fanctiffime confe-

t

crati fumus *),

Sed hoc baptifma, feu pa-

Qu

ctum cum Deo initum, et per fanguinem

ndimï

novi teftamenti, id eft non per fanguinem

hircorum, aut vitulorum, fed per fanguinem

Chrifti nimis confirmatum per quodlibet gra-

ve peccatum perfdiffime violatur.

Unde

Apoftolus in hanc rem horrenda fententia

y P

intonat c): Jrritam quis faciens legem . . Moyfis

Jine ulla miferatione duobus vel tribus te[Tibus

js ^

eforitur,

j Y

Quanto magis putatis deteriora mereri

fupplicia, qui filiwm Dei cenculcaverit, et fangui-

ho '7

y Ü

nem te[hamenti pollutum | duxerit,,

in quo fancti-

ficatus. ef

. &b [piritui gratiae contumeliam. fece-

j

yi? Paucis: omnes poft baptifma graviter

10 P

caritäïu

peccantes divini fánguinis reos fe fecerunt.-

*)()

b) Ad Roman. 6, 3.

aol

8

!

€) Ad Hebrae, Io, 29. 29.

o

Tractatus. XVIIH. —

62,

'Templum Dei

*j O quam fancta eft anima jufti!

INe-

eft, per divinum fanguinem Deo dedicatum.

feitis, quia zemplum Dei effiss et fpiritus . Des

babitat. im vobis?

Siquis .autem zemplum Dei

T0

violaverit, difperdet illum. Deus.

Templum enim

Adeo üt

E

JDei fanctum eff, quod eflis. vos d).

U

etiam corpora juftorum, neício an proxime, vel

ratione animae jufti corpus inhabitantis, fint tem-

NU

plum Dei: Zm ncefcitis , quomiam membra veftra

Iint

ti, qui in vobis eft:

tior

fünz templum fpivitus fanc

quem babetis a. Deo e).

Quantum jam facfile-

Don

gium erit, templum fanctum adeo profanare, et

Wel

fpiritu-fancto ejecto illud poteftati inferorum per-

muttere.

ÜUnde, quod jam alibi dixi,, peccatum

Tejy

lethale ab homine in gratia conftituto , longe gra-

tüm

vius, et fpecialem malitiam involvens eft, prae

1 m

illo.peccato, quod committitur ab eo, qui jam

tisi

praevie divina gratia deftitutus erat.

n 3

VEX |

: 9. 201"'9'.

D

[

Praeterea ut alias primae innocentiae do-

Dm

tes omittam, intemeratae bae mentes fpecia-

Qpic

lem, eamque optimam in Ecclefia Dei claf-

fem . conftituunt.

In antiquiffima Ecclefia

ilqua

D

(*l ]

etiam publice ab aliis fecrernebantur: nom

hs

enim ii tantum , qui poenitentia fungebantur,

fed etiam illi, qui legitima poenitentia de-

oj

functi jam erant, ab omni ordine ecclefiae

íftico exclufi perpetuo manebànt.

[

Q. 2020.

dOLS

91

:am

d) 1. ad Corinth. 3, 16. 17.

df

qux(

e) I. ad Corinth. 6, 19.*

lerj

Caput VII,-

nDj":

2020.

Ne

$.

i Det

Unde ('atis*'mirari, imo fatis dolere ne-

m D

u n

mo facile queat, quod ii, qui adolefcentiam

aut ex munere publico, aut ex privató ofli-

'Adeo"':ïf

cio curant, in explicando tanti moménti nego-

tio tam fegnes, et plerumque etiam nulli

4 u

fint. Opeafi vero pro omni fcientia, erudi-

)ji !]g

1

tione, ac civilitate morum prima integritas

j 42.,

[

non eflet decus fine comparatione primum.

^

Reliquae cuncta fine hoc adolefcentem parum

F) n

reipfa exorpant, et ingentium infüper malo-

'0" e

rum occafiones funt.

Sed umbratica pro ve-

eft, ?

ris maxime curantur, et fummis male negle-

qm )

ctis ingentes non raro conatus foli adolefcen-

tum ruinae proludunt.

Nunc parvuli noftri,

vel etiam eorum magiftri ignorant, quid fit

prima innocentia, multoque magis ejus digni-

tatem , ac felicitatem ignorant, omnium mi-

vt

nime pervident , quanta feries malorum ex

te

N

unico faepe lapfu fequatur, feries malorum

"

d

f

iuquam ex unico fapfu non nifi totius fi

pei de

Lt

tali adolefcente conc

eptae, fanitatis, etiam

yr P

ipfius vitae,

dio finienda.

r dem'que falutis oterno difpen:

] bt

tentot "

eCCltL

5- 202 Ivl ;

Tam qü-anto nöbilior', .feliciörque facer«

doti

$ conatus erit, fi integrum ; confervet,

l

quam fiforte corruptum emendet? Scilicet

quanto beatius eft navigantem a naufragio

tueri, quam naufragum utcunque ad littus at-

I?I'R-

um

64

Tractatus XVIII.

trahere: et quanto melior eft navis integrá

iO

prae tabula poft naufragium relicta. . Et uti-

Q6f

que non abs ratione facramentuim poeniten-

(nv

tiae quantum ad lapfos refidua poft naufragium

Á

(ofe

tabula a concil. tridentin. vocatur. ut nihil

CUSq1

dicam, quod mox memoravi, poft lapfum

quoc

fibi deinceps temperare longe difficilius effe,

fus

quam venenatam licentiam

nunquam degufta-

re. Peccata gravia raro plene expiantur, et

hinc fübtractione gratiarum faepe puniuntur,

et peccatum fecundum ,

tertium , ac plurima

D.

3lia non raroíunt poena primi peccati. Prae-

terea res haec poft primam corruptionem fa-

i m

cile in confuetüdinem, ac pedetentim non ra-

--

Yto e

ro in defperationem, aut obdurationem defi-

UI

hit, prout infinita exempla demonftrant. Sci-

Bd

Jicet vulnus utrumque obductum facile recru-

]

ii

defcit, dum membra nunquam vitiata facilius

ii dl

W

&oti

fervantur: et mens a peccato femper huius-

longe difficilius confentit, prae

(u l

que abhorrens

[

ila, quae vitio fa

miliaris aliquando eft facta.

i 4

li

fhfj

Facilius peccst, qui peccare jam didicit, quanr

&fy J

ille, qui nefdt, quid fltvpeccare.

«

u

(tm

Q p

$.

2022.

W .

biles has innocentium ani-

D

ÀN

Siquis igitur no

il qu

mas pro eorum dig

nitate curare ftatuit, €as

ad modernam vi-

in exactum , et confiderate

vendi rationem pene in fingu

lare vitae ge-

J

Res gravis, et

pnus inducere necefífe habet.

)

laboriofifüuima eft,

noftra potifümum aetate

ii

inno-

n

Capu: VIIT,

65

tegt

innocentiam conftanter tueri. Tpía, et frg.

X Vi

N

quens experientia te o anim

arum curator!

convincet, quod praeter

f

omnem exfpecta-

tionem modo is, modo ali

us ex iis, quos hu-

T

cusque integros fervalíti

I

piutf

, Tepente corruat,

quodque fpes floren

J h

Íftas peffumdet.

tiffimas repencing tempe-

e

Jid

ur, &

Siutt

vxï

f

!

$.

2028,

m n

[

Neque exinde o

frae

peram tuam perdidifti:

nam hi ipfi naufragi

» probis tamen fenfibus

um f

a te imbuti prae aliis

Vero ex eorum cl

facilius enatabunt.

r-[! u

]

Qu W

ade difces, quam fedulo re-

xm MJ

liquis adhuc int

o

fa

pris ,

inflare, et a quibus

yr Y

potifimum periculis eo

S prohibere debeas.

j

et

Illud praeterea plene

intellipes, quod ficut

a ïaU ]

in reliquis omnibus,

fic ib praecipuo hoc ne-

gotio folus Deus det

W hl il

profectum: Neque enim

j n

qui plantat efl. aliquid

,

neQue i

(

incrementum — dat Deus

qui vigat, fed qui

Ü

/).

Et nifi / Dominus

( *

Qu

cuf[lodierit civit

atem , fruftra

£am g).

Ne innita

igilat, qui cu[todit

mNur operae noftrae, fed

eandem fedulo

adhibeamus non

am falutis al

tanquam cau-

ienae,

fed tanquam inftrumen-

tum, quo manus al

tior ad efficiendum tan-

um v

tum opus forfan utet

ur.

Non poffümus effe

gu

auctores, fed miniftri tan

m

tum ad coníervan-

nan "

dos

] o

J^) X. ad Corinth, ao

PU

"

- g) Pfalm, 126, -;

yu

J

j

Tom, VI.

-

66

"Tractatus XVIII.

dos alios.

Recole ea, quae de prima fpei

theologicae dote fuperius feripfi, et quae

ad

y/

eliminandam perniciofam in nos,ipfos con-

| t

fidentiam magnopere fünt neceffaria. Scili-

ini-

; OfatiQ

cet nimis proni fumus , ut boni alicujus

! Eedle

tium eífe velimus, in locum primae cauíae

magn

caeca arrogantia,

et absque ut id adverta-

| jn d

mus, enit cupientes.

Unde Deus opem

10pe.

fuam, a qua

tamen omnia pendent, nOn raro

.

" erogæ

fubtrahit, utpote qui

virtutem fuam no

n nifi

| bus f

humilibus fociat.

æf?ü]'[f

5. ; 202 4.-

J m

N

. Tam praevio Dei auxilio,

fine quo omnia

rte noftra

MF

fihil effüciant aliquando , ex pa

da alio-

f

quinque potiffimum capita p

ro tuen

Ex quibus jti-

rum innocentia conferamus.

mum eft, ut innocentibus

hucusque pretium

lj

inaeftimabile hujus doni rite, ac frequenter

-explicemus, alacres eos e

xinde, atque 4

]Ong)ü

reddituri. Simu

dttam

quaevis audenda promtos

vero ingens innocentiae per

dendae difcrimen

V Bite

dmodum

([te fäüæ

eos doceamus, afferentes, paucos à

et longe

er omnem vitam integros perftare,

td

denique nau.

l,(e

plurimos aliquando corruere,

Hic por-

Dr

fragorum infinitum

effe numerum.

MC

lr

ro ingenti follicitudine,

et pugna acerrima

N

il

etii

fpöü

opus effe: ex remiflis illis ac languidis,

ïï,'m

hucusque integris perdurare nullum.

Pau-

« tlm |

cis, laetos admodum, et fimul timidos rec*

damus, quotquot innocentes fervare cona.

mur.

* Droy

$. 2025

d

Caput. V'TII.

67

H prl

$.

2025.

Wt ai

;:'Alterum inter

fubfidia ca

0s C

put funt multa,

ac continua in Deum pietati

S

exerciti3, puta

| À

(l

" iil

orationes, piae lectiones, fed

ula in publicis

luJ

Ecclefiae officiis praefentiae.

o (

. Gratiae, et

d

magnae gratiae hoc opus eft, et unde hanc

in adolefcentes noíiros derivabimus?. Num

s 0

"]

ope jejunii, aut copiofae fti

pis in pauperes

w m

j

erogatae? Sola itaque f4cra

pro innocenti-

bus fons gratiarum fuünt,

quae, fi apud eos

tenuiter. fluant,

aut omni

nO exficcentur,

omni coelefli robore defti

tuti mox erunt

TUinae proximi.

i 0U.

Certe, quae de neceflitate

Orationis in tract

at. de oration.

gencratim

u

feripfi, quoad innocentes bis funt

Vera.

et !

g

w

$.

2026.

k T

freqüeü

Et litique inter omnia o

longiffi

pera religionis

u

me eminent facrificium,

et novae legis

!

f

facramenta, eorum

Qu

aC pius.

Ex his en

que ufus frequens aeque

T

il

im praeter aug

gmenta gra-

Ü

tiae fanctificantis g

"atiae

J aum

auxiliantes copiofe

a

|

admodum, certo infüper,

€t ex opere opevato,

i?

id eft prorfus

j

fed Chrifti

gratuito, et non propriorum,

I

meritorum * virtute hauriuntur.

[

Et quidem fa

)

peciatim eft

cramentum altaris in hanc rem

h

efficax , cui ab ipfo concilio tri-

guldï

j

dgntino' fmgu

jum

ilius o

laris haec virtus tribuitur

, quod

pPe a gravi

peccato praefervemur.

m]ldos l

Huc fan

€ Tevocanda

qat

U

funt ea, quae in tracta-

tus proxjme prioris

ultimis capitibus de hoc

þ 201:

m yiïg-

us

68

Tractatus XVIIL

myfterio fi

u

mme falutari dicebam.

Quare

t

innocentes

ad S. Communionem alternis I:b-

fingulis

zl

domadis, vel quod tutius foret,

h

octiduis inducendi funt: qui enim ingentem

d

lapfo

rum numerum cum paucitate innocen-

[

tium computaverit, pr

;

ofecto faci.1e mihi ad-

ftipulabitur.

um argumentum oppo-

1

*) Neque tritum illud frigidovr

has

, frequens adeo. com

munio praecipue apud

In-

üdm

», adolefcentes ,

et pueros teporem inducit..

itàte panem hunc

P

,,curiae mentes hae eadem facil

'GS

Aft vo-

"lang

,divinum, qua profanum comedunt

ces ejusmodi infigne animi

nullum

rerum etiam

Dnem

divinarum fenfum habentis

frigus prodere femper

cMm i

mihi vifae funt.

Dein nullus in u

fu divini hujus

Wt

N

quam ille, qui raro eundem

cibi frigidior eft,

-

DN

Win

fumit: , neque facerdote

s ullum. ad. hanc menfam

—

ms M

difficilius admittere poffunt, quam eum, qu

j ean-

Dic, quorum confeffiones

Y

dem raro frequentat.

&

graviores funt, eoru

m , qui fingulis octiduis, V€

Af]

dem obeunt? $Si vero fre-

re, l

qui-fingulis annis ean

aliquos comitari

quentem com munionem mnaevos

n

putes, naevos, non frequentes COTDI

nuniones tol-

N

Nullius rei ufus inter

homines ob-

lefe debebis.

l

!

tinet, quem non abufus a

liquis faepe fequitur:

ac legi conformem utilium,

et ne-

num juftum ,

ceíffariarum re

rum ufüm nobis interdices propter

frequentes, quae circa res

B

.

optimas contingunt

abufus ?

Dein communiones 1

nnocentium ex omni-

lo facrilegii maxime

E

q

l (

bus fecuriffimae, et a pericu

n

remotae íünt, adeo ut primis Ecc

lefiae faeculis

]'ig,

hoc facramentum etiam infantibus ,

nullum certe

eretur: noftra

TOf T

devotionis fenfum habentibus praeb

vero aetate quorumdam confuetudinem $

qua par-

DC(e[fal

n

ab hoc

Vetr

vulos usque ad decimum vitae annu

myíterio (utique reverentiae gratia,

prout pu-

W

tant

. Caput VIII. V' :

69

Quaït

l

effe arbitror.

tant) arcere folent, juri divino aperte adverfam

bb

Ipfi denique Chrifto, qui parvulo-

rum, et innOcentium maxime mirus amator eft,

nguis

Lemem

horum communiones funt jucundae admodum, qui

difcipulos füos defuper increpavit dicens: Simite

ul

parvulos venire ad me, et nolite probibere eos,

ii

l

$. 2027.

j q »

Ttrtium jam ad confervandam innoce;n-

g

tià

m auxilium in eo eft, ut ejusmodi homi-

]öuöfx. ' l

nes ad peccata etiam lev

ia conftanti ftudio

um ^

vitanda inducantur.

Talia enim peccata in-

rum et)b

fignem illam gratiam, q

uae ad omne grave pec-

catum perpetuo füperandum neceflaria

p

j :

avertunt: nosque infüper

UR

L

,,,,,

proclives reddunt.

ad gravem lapfum

Ejusmodi enim temera-

u "

rii, et levibus aífue

tie

m

O ipfo a peccatis ge-

neratim fumtis non abh

orrent, et fic peccato

T

etiam lethali proximior

es funt.

octo

l

Non pugna-

re, non vim fi

bl inferre, non vincere didi-

(

cerunt, et decretoria ali

o

quandO pugna ur-

n

f

gente, ex folita fibi

M

indulgendi affüetudine

fracti facüh'mg cedunt

L4

repg W*

il

jcs P

$.

2028(

qntite

Et quia in

TL

x

prima aetate magnum adeo a

jj m

pari

. aut impari fexu

periculum imminet, ut

primum naufra

fjge i

gium plerumque ex tali occa-

]unum M

lone contingat, ideo q»artum inter maxime

;

neceffaria caput

fcribo fequens: Parvuli etiam

g, U

p

hovennes jam fedulo monendi, ne ab aequa-

yn ?

]

!, aUt eUam .jam adulto impudicum taccum

praü

Ü

^

admit-

3

Nansr

Tractatus XVHI.

7o

admittant, et ut quandocunque qüiä aliquid

impudici vel tentat, vel peragit, primo mox

:

inftanti celerrimam fugam arripiant, non fe-

j

cus ac fj praefentiffimum vitae periculum in-

ftaret.

Cum vero decimum tertium annum

ingreffi fuerint, priori monito addendum, ut

fecum ipfis cautiffime agant, atque ab omni

proprii corporis attactu, nifi quem fola. ne-

ceffitas exigit, follicite, et in lecto maxime

abftineant.. Cum denique fexdecim annorum

fuerint facti, magna induftria inculcandum,

ne quis folus cum foemina fola unquam agat.

f

Mirabile videbitur, quod praefenti $. fcribo,

j

fed iis cantum , qui rei hujus parum experti

funt *): quos vero diuturna animarum cura

exercuit, hos rógo, ut omnes, quos inno-

centiae difpendium paífos fuiffe noverint,

q

interrogent, quodnam illis primum peccatum

p

K

lethale, et ex qua occafione extiterit: et pro»

fecto intelligent, quod ex quinquaginta ejus-

ln

Cf

modi naufragis ne unieus quidem futurus fity

W

&f

cui non aliqua ex lisce tribus, quas hoc

eorug

$. defcribo, occafionibus primae ruinae cau-

fae extiterit.

Vel enim tactum impudicum

dum (

ab aequali, et pro dolor! ab adulto admife-

Ti

mmn

rit, aut peccatum turpifimum ab ipfo per-

Kn 1

petrari viderit: vel a nemine feductus per

B

incurios fui ipfius tactus propriam corruptio-

Ws

nem repente excitaverit: vel ex familiarita-

te, quam cum foemina incaute exercuit, ln

mola

*)]

turpitudinem aliquam prolapfus fuerit.

*) Ali

bapuz VIII,

13

— Aliqui huie confilio fors ex eo adverfabuntur,

Ánil

quod parvuli ex ejusmodi monitione aliquid diíce-

) fr0i

re, vel periculofus in iis fenfus excitari queat,

u

Sed quid difcent ex his verbis: Ab omui impudico

artactu. folerter. tibi caveto?

Neque impurus

lum ïü-

at

fenfus per talia excitatur, utpote qui feipfum in-

gerit, peccati originaril venenatus fructüus.

"Unde..

un Y

frequenter continrgit, ut incurii, et nihil tale in-

b Ui

telligentes huic fenfui indulgeant, imo velut to-

h me

tos eidem f? permittant, eousque nefcientes, quid

hisce fubfit, donec malum in confuetudinem pene

gt

ymo

infuperabilem abierit, malum inquam, quod pri-

ma vice ficile fuüperaffent, fi iliud tam atrox effe

t

non ignoraffent.

Bonum itaque eft, ut boftis iíte

]

domefli-us non nifi práemonitos, ac probe munie

;

fCTihog

tos adgredi queat.

n

$

2029.

j D

Quintum inter fübfidia a me fuggerenda

n()&'eïlï-"

eft, ut quatuor priora.non femel tantum ex-

ex

plicentur, fed iterato, continuo, ac pene

a

!

usque ad ipfum faftidium repetantur, incul-

gyn

T.

centur.

In fingulis fere confeffionibus fub

fd;

f/

il

diverfis formulis iteranda funt:

de fedulo

P.

eorum ufu interrogandi, ac velut ad redden-

dam defuper rationem füaviter adigendi funt.

udlCL

j

Fugax, ac obliviofum eft humanum inge-

Ü äde

nium, et maxime in adolefcentibus.

Quod

IpfO r

heri firmiffime ftatuimus,

ilius hodie vix

ytus

amplius recordamur: et affectus nofter, licet

orm?

:

ardens, nifi novae flammae fubjiciantur, poít

4

J

moram brevem, plerumque refrigefcit *).

rl

3

, *) Hlud infuüper utile, et efficax tam in hac caufa,

um generatim eífe folet,

'quam in directione animan

4

ut

:)A

D. .J:b

72

Tractatus- . XVIIT,-

ut ;;ofï ftatutas, et huic e. g. homini maxime ac-

[;

commodatas regulas

eadem methodo pergatur,

9j

eadem plerumque fubfidia inculcentur.

Sic enim

in morem denique indücentur, nec oblivione fa-

g

cile delebuntur.

Frequens mutatio ftabilitati , ac

firmitati abeft: et aequalis agendi ratio conítan-

tiam íaciliime inducit.

luvat quandoque meliora

negligere,. ut-fimpliciter bona eo firmius tenean-

(

tur

Multitudo legum ac. confiliorum. humanam

mentem; atctam íatis, onerat faltem, fi non pe-

nitus obruit: et' conatus in plurima divifus, de-

f

mum quoad üngula-enervis efüicitur.

$.

ia

2030.

Mägnä hic induftria opus eft, ac conten-

tione pene fingulari, fiquis fe per omnem

u'm

vitam integrum , ac baptifma füum inviola-

l

1

tüm tenere: velit,. ad quod tamen quivis

pacto baptifmatis, et ex aliis momentis gra-

viter obítrictus eft. Qui vero ad id vere

tenetur, is ad ea fubfidia adhibenda plane

obligatur, fine quibus finem hunc neutiquam

obtinebit. Singularia haec funt non ad ofli-

cium, quo obftringimur, fed ad depravatum

U')(fe

faeculi noftri genium,. quod ad certum ali-

'nüï'f

quando lapfum impellit.

Sed vi.opus eft,

W

UI

ac feveritate chriftiana: et plurima tanquam

Ug

füuperflua, ac pene fuperftidiofa rejiciuntur,

H[ hi

l

quae .fimpliciter neceffaria, ac reapíe prae-

i

cepta funt.

Lilium tuum , fi illud. flaccefce-

l]j

li

re nolis, fpinis fepias, neceffe eft, et vita

fuavis, quae fenfibus lenocinatur, fedulo vi-

ä

leat(

tanda: Nam vera /apientia non babitat t terra

01

fuavi-

:

Caput IX,

eu

fuaviter. oiventium £).

jtil,

Et ecce timor Domini,

eritt

ipfa efl fapientia

. &L recedere a malo intelli-

gentia,

Lf

j it

yn-

CAPVT NONVM.

ydra

t«

mj

Confuetae ciróa dolorem ad poenitentiam

requifi-

i p

tum fententiae referuntur.,

, i

203r. Ambiguuni eft, quomodo peccator de -pece

evadat,

catis dolens ope Sacramenti

poenitentiae juftus

2032.

Certum quidem eft

» quod minor dolor fufti-

ciat cum Sacramento ;

Yi

,

yrd

2033. Adeoque quod debeat diftingui dolor »per-

fectus, et imperfectus.

j

$

B

2034 — 37. . Verum in

yd

quo differat dolor imper-

fectus,

nonnifi cum Sacramento juftificans a per-

Bp

fecto , acriter Attritioniftas inter et Contritioniftas

difputatur.

j

1 pïa[*-'

$

i

^

N

u

"

ZOSI.

ad OTF:'

À felici, ac laeta innocentium claffe ad

triffem jam poen

[ak'ämäï

itentium ordinem gradum

y 2

fovemus, dicturi

, füb quibus demum con-

J [ [i

ditionibus Deus ho

minem gravis peccati reum,

nqüam

€t aeternis poe

in filium a

nis obnoxium in gratiam, et

lunülï,

doptivum

iterato recipere ftatue-

pl Y

rit. 'Tranfi

l:

tus ad horrorem longus, ac plane

«

infinitus ,

qui a. damnatione aeterna ad feli-

m

jl

citatem it

erum aeternam extenditur !

Quod

b *

»!

quïf

" Wl ,

| £) Iob. 28, 13. 2g.

WW'

Mw*f

/4

Tractatus. XVIII,

quidem immenfum intervallum non nifi in-

l

finita, ac divina Chrifti merita' explere pot-

P

funt.

lam doctrina de poenitentiae legiti-

i

mae dotibus ambigua, ac quodammodo in-

certa manct.

Per quod tamen nolim accu-

fate ufüm a facerdotibus in adminiftrando

poenitentiae facramento

receptum: nonenim

tenentur praeftare id, quod fcientiam, et

facultatem humanam excedit.

Recte faciunt,

düm faciunt id, quod ipfis optimum videtur:

nam inter duos timores fluctuant, ne vel

indignum recipiant, aut eum, quem Deus

&i

recipere paratus eít, feveri repellant.

j

lt

$. 20532.

D

M

lam inter antiquiores multi, et graves

extiterunt, qui eundem. dolorem ad Sacra-

mentum poenitentiae requirebant, qui fine

Sacramento ifto ad homimem Deo reconci-

liandum fufficit, adeo ut Sacramentum poe-

T

i

nitentiae Sacramentis vivorum, id eft iis,

a jam conftitutis con-

de

quae non nifi in grat

Veraüm horum

ferri poffunt, accenfe

rent.

lil

fententia, praecipue po

ít concilium tridenti-

hu

num, jam exoleta,.et

penitus relicta eft,

Tl

lia

omnibus jam perfuafum habentibus, quod re-

conciliationis gratia cum minore. aut facilio-

N

!

re al.quo dolore ope Sacramenti, quam fine

eodem obtineri queat.

Unde hoc Sacramen-

il

tum Sacramentis mortuorum, id eft eorum

k

li

mo a

claffi accenfendum eft, quorum vi ho

!

D

- Caput IX,

79

[

ftdtu peccati ad ftatum. gratiae transfertur,

p

ita ut in tali non praeexiftens

gratia augea-

lgmo

tur, fed recens inducatur.

) llv

vv

*) Saepimfne- tamen, et in omnibus, qui grave pec«

v

catum in confeffione exponenduni non habent,

facramentum poenitentiae fit facramentum "vivo-

[

rum gratiam fanctiücant'em augens, non primo

]

efficiens.

i

1

$; :2033.

TE

n X'El

Et haec fententia omnino adoptandä, et

]

exinde dolor de peccatis in perfectum , ac im-

perfectum, id eft in eum, qui fine facramen-

to, et in eum, qui non nifi cum facramen-

to poenitentiae gravis delicti reum Deo re-

)

conciliat, dividendus eft.

"

| st

$.

2034.

u i

l

:

Q

)

Tam dolor de peccatis, prout volunt, con-

cipi poteft, velex motu caritatis, vel ex

j er

eü J

ratione inferiloris virtutis.

Siquis peccatum

deteftetur propter Deum offenfum, vocant

j u

porid

talem dolorem perfectum , feu recepto voca.

[

(

Jl

bulo contritionem: fi vero quis doleat vi alte-

rius virtutis e. g. ob metum poenae, tunc

[367

j f

talem dolorem nominant imperfectum, feu at-

Witionem. Virtutes, feu rationes, quae ca-

(zcl

Ya j

"b

ritate inferiores,

ad dolorem imperfectum

fu

flicientes funt, tres potifimum recenfent:

Pfameu

g

ícilicet ex Lurpitudime peccati, ex matu poena-

Tut, EX jactura aeternae beatitudinis.

?

f

$. '2035.

76

Tractatus XVIIL.—

(

$.

2035.

[b

Iam ad hominem.peccato obnoxium fine .

facramento juíftum reddendum requiri dolo-

rem ex caritate natum facile omnes confen-

tiunt: fed circa dolorem, qui ope facramenti

iniquo gratiam Dei conciliat, plurimum diffi-

h

V

dent. Et aliqui cum dolore imperfecto, feu

a

cum attritione $. priore defcripta contenti

funt, Z4ttritieniflae exinde ;vocati: alii vero

u

£2

etiam ad facramentum poenitentiae requirunt

dolorem perfectum

feu contritionem, qui

C

2'0

propterea nomen

ntritionifíarum | obtinue-

runt.

$. ^:20536.

Hi jam Contritioniftae etiam dolorem per-

$

fectum , feu contritionem ex caritate ortam

in duas claffes dividere.coguntur. , Alia enim

j

contritio ex horum fententia fimplex, et fine

dum alia

facramento reconcilians non eft:

nobilior id etiam fine facramento efficit.

J

uibus vero dotibus ifta priorem illam fupe-

92(

rare debeat, haud conftanter definiunt. Mo-

do enim dicunt, quod debeat effe puriffima,

T

in folo Deo fiftens, et ad nullum alium finem

relata: plerumqüe tamen afferunt, quod per-

h

fectior ifta contritio debeat efle ardens, ac

imultorum graduum.

Nam ex duobus idem

la

volentibus unus poteft rem ejusmodi ferio

ha

quidem, fimpliciter tamen velle, dum alter

eandem vehlementer defiderat: eo quod de-

creta

ts

Caþut X.

77

creta voluntatis noftrae poflint effe modo ar-

N

t

dentiora, modo remifliora,

dd'&'

Yil

(.2037.

ffei

Quibus vero argumentis, et auctoritati-

dl

bus pars quaelibet fulciatur, et partem ad-

H

veríam premat, frecenfere omitto.

Haec

qex

énim apud utriusque fententiae patronos

j o

ubertim legi poffunt: et minus confultum eft

;uim'f

eadem iterato ingerere, quae ubique legenda

: (u

i

cuique objiciuntlur..

]IUc«

CAPVT DECIMVM.-

Doctrina. Zttritioniflarum impugnatur,

m

5.[ 2038. Attritioni&aexnon poffunt affi

gnare virtutem,

orti

l

quae caritas non-fit:

jj einm

$.

2039. Non quidem caritas theologica: fed haec

et I

per unicum peccati genus violatur,

j :

$.

2040.

Praeterea ratio dolen

Qu

Mil 't.

etiam eft unica:

di de laefo uno offició

j u

$.

204!. €t 42. . Et non plures,

M

2043.

if

[I1d

ftarum

Si vero fingulae dolendi rationes Attritioni»

finem

examinentur, patet

i?

g"

2044.. Neque turpitudinem peccati

IT V

20185 —

47. MNeque timorem poenarum,

qen

«D^ t^ v

ero

2048. Neque defiderium beatitudinis effe legitim2

d

motiva doloris. caritate deftituti,

j d

j

]

i f

a

9. 2038

Tractatus XVIII.

78

EPERDNCRETEES

$& 2058.

N li

fufs

, Omifiïs, prout'dicebam argumentis, qui.

11do

bus alii hanc doctrinam oppugnant, fola ea

Yolt

adícribo, quae mihi fpeciatim occurrunt. Et

inprimis cum omnes virtetes effe caritatem,

easque tanquam fübjectas fpecies fub genere

caritatis contineri ex SS. Patribus, ac certa

Att

ratione a) evicerim , Attritioniftae nullam

fane virtutem ad .concipiendum legitimum

Ti

t

pro

dolorem aflignabunt, quae non fit cari—tas. :

Ial

[er

$. 2639.

"

naefï

Neque dolor ex caritate theologica, pro-

K

CV

ut haec fpecialem. virtutem conftituit, ple-

le

rumque concipi poteft, utpote quae non nifi

W

per unicum, àc fpeciale peccati genus vio-

)

latur. Caritas Dei fpecialis, feu theologica

n

proxime ob excellentiam divinam Deo

debe-

d

Í

tur: cum e. g. pietas in parentes Deo qui-

Unic

dem, fed non titulo divinitatis, fed titulo

naturalis nativitatis debeatur, ob quem Deus

h

DUte

parentes colere imperat.

Per quod tamen

nolim afferere, quod 'caritas theologica per

quodlibet peccatum letbale non evertatur.

Nam fÍpecialis. haec caritas fub genere cari.

Se«

tatis generalis tanquam fübjecta fpecies con-

vl

tinetur, et ruente genere fubdita fpecies fub-

» gïlüg

fiftere nequit. Nam peccatum lethale

quod-

»q

libet generali caritati adveríatur. $. 1206.

s lii

iNon

»aet

a) Vid. tractat, de fuprem. genere virtut.

vt

Caput X,

/9

Non tamen per quodlibet grave peccatum

fides et fpes extinguuntur: bhae enim ex fua

qu

10

indole funt virtutes intellectus , quae vitia

.M

voluntatis haud delentur.

H

yend

5. | 2 04100

cu

Praeterea id quoque me movet, quod

Attritioniftae diverfas dolendi rationes ad-

?*'h«m

ftuf

mittant.

Pro unico officdio explendo, feu

Ti

pro unica virtute non nifi unicus titulus, feu

ratio urget: multiplex officium eífe incipiet,

Sic fi de

fi ex pluribus rationibus debeatur.

praeftanda folutione jusjurandum addidiíti,

Á QïO

jam,officium ,. et obligatio eft duplex, ac pro-

& 5 Pïät

inde etiam peccatum, fi huic officio defis,

non 'lü

erit duplex. Adeo unica obligatio unica ra-

tione nititur, et unicum peccatum non nifi

o

unicam rationem violat.

uomodo jam ex

diverfis rationibus dolere poteris, fi non nifi

Deo WI

unicam laefifti? vel an forte, fi furtum com-

"

mififti,

ex raüone caítitati propria dolere

g

po;eris ?

d

if

)0](,'3 P w

$.

2041I.

Sed dices: ,, Varia funt mala, quae quod-

f (a

j 0

»libet peccatum importat: cur ergo de fin-

»8ulis eorum dolere non poflim? Sic e. g.

qes !

J

T

,lacrilegium non tantum violat religionem,

000

.,led etiam damnationem , et jacturam vitae

g,l

», acternae

M

ac proinde diverfam dolendi ma-

»teriam inducic.*

$. 2042.

Tractatus X VHI.

89

| fir

5- 2042.

i

tji

"Verum donec füb ea ratione, fub qua

aeternam juftitiam offendifti, cum eadem te

rurfus conjungas, tamdiu ab ea feparatus,

ac proinde juftitia privatus, id eft peccato

lren

obnoxius manebis.

Praemium et poena non

Que

funt yirtus, aut peccatum, fcd virtutis, ac

font

peccati coníectaria.

Imo poena, quamdiu

ht d

peccatum manet, eft jufta, ac proin bona,

fect

et nullatenus jufti doloris materia. Totum,

proi

quod eft malum, et exinde etiam tota do-

vt

lendi materia in peccato:eft; quod fiquidem

Qu ;

fit fimplex, ac unicum , non niíi unicam , ac

PW

fimplicem doloris rationem continebit.

tj

Mb

QUib

$.

2045.

[

, !

ü

Praemiffis. hisce generalibus zirgamentis,

feu conjecturis, fingulas jam Attritionifta-

turpj

rum rationes, ex quibus legitimum dolorem

tinif

concipi poffe afferunt, adgrediamur.

Ínter

Q

lu

üli

has jam turpitudinem peccati primo loco

ftatuunt.

Sed qualem turpitudinem hic in-

| Qj

FAf

telligunt? Num illam peccato extrinfecam,

; u

n

l

quae peccans infamiam, ac bonae exiftima-

tionis jacturam apud homines incurrit, aut

M !

D

turpitudinem aliam, qua certi generis pecca-

N

ta pudorem naturalem offendunt? ' Verum

! Qie l

| tum

hae rationes, ac proin etizm dolor ex iis

conceptus eft mere naturalis, et vix ad ge-

HC re(

] |

nus moralium fpectans: talem vero etiam ad

Vi

U

facra-

Capqt X.

81.

facramentum poenitent:iaä fufficere etiam At-

triüoniftae nolunt.

qui

]

$.

2044.

[US,

Aft füb hac turpi

tudine abs dubio intel-

QO

Qon

ligent illam, quae peccato eft intrinfeca, et

quae ipfüm peccatum conftituit, eftque de-

j

fectus, et declinatio a juftitia.

Sed qui do-

nl

let de defectu juftitiae

, feu qui non vult de-

Q

fectum juftitiae, ille.

jam vult juftitiam, ac

um

proin defiderat,

et amat juftitiam

, €t quia

TU

juftitia eft ipfe Deus, talis jàm am

at Deum.

iderm

Qui agit propter juítitiam,

ile: amat jufti-

QV

tiam, id eft Deum,

qui agit contra juftitiam,

eandem offendit,

juftitiam, ille eand

unde qui. dolet propter

em jam diligit.

Recole ea,

quibus in tractatu de fumnmno gener

e virtutum often-

di, omnem -actum . juflum e[]e

fincerum juffitiae,

Yent

et. Dei amorem.

lam talem dolorem ex hac

iomü

turpitudine pecc

ati coficeptum etiam Contri-

tioniftae probab

unt, illud. f

jyre

olum accufantes,

[j

quod hac ratione jam fola

caritas, et non

alia, quae caritate inferior

fit, virtus ad ex-

) J

jc

citandum legitimum dolore

m admittátur. Et

utique ego

ecafty

quoque talem dolorem ad Sacra-

t1mt

mentum poenitentiae fufficere

non dubito.

al

'Talis vero dolor eft facilis

?

infüuper: nam

yecct

poftquam affectus ad peccatu

m .per quascun-

QUE rationes, mea pace eti

Fetij

am naturales tan-

tum , füperatus eft, me

ns vel parum honefta

àc recta avería

Y P

juftitiam.

tur injuftitiam , id eít vult

n

F

d

Tom. VI

$. 2045.

-

Tyactatus XVILI.

82

$.

2045.

Tam alterum doloris genus, quod Attri-

tioniftae ad Sacramentum poenitentiae aptum

yiti

Eu

judicant, eft ille, qui ex timore poenarum

aeternarum, vel fi peccata fuerint levia, poe-

iC

ài

nárum aliquando finiendarum concipitur. Aft

five poenam /enfus, f:ive poenam damni, qua.

dub

defl

homo ob grave peccatum a fruitione Dei

aeternum excluditur, intelligant, nunquam

et

feu

fatisfacient.

Tup

$.

2046.

der

N

W

Et quidem fiquis poenam fe

nfus declinare

(

talis conatus

E

velit ex folo impetu fenfus,

.

Vten

non erit juftus dolor, non er!

t actus virtu-

folo fenfu ne qui-

i

tis, fed

vitium eo quod ex

p

dem comedere liceat.

Si vero hic dolor ex

Doo

eo oriatur, quia juftu

m eft etiam fenfui fuo

PA

confulere, tunc talis dolor jam j

uftitiae fa-

formis eft

Tlorjs

mulatur, ac tanquam eid

em con

rf

ftum non nifi

actus juftus, qualem actum ju

At

amorem Dei effe, toties afferui, et ut puto,

Sicque dolorem a caritate

4 lg

plane evici *).

alienum Attritioniftae eti

am per hoc nomn

D

m

dum aüïglhïarunt.

xl

Dv

*) Equidem talis dolor juftit

iam fe folo haud ime

plet: nam juftitia non tantum vult,

ut nobis 4

malo fenfus, fed vel maxime a malo mentis, 1

j

DT

eít, a poena damni nobis caveamus.

»(

ä;

DT

(fe

ö. 20479

Caput X.

83

ET

$. 2047..

Kttri-

Et Litique dolor ex poena dammi longe

um

juftior, ac magis debitus eft.

Quam juftam

jrumm

enim, et quam

gravem animi afflictionem

»

afficere debet aeterna Boni infiniti jactura?

»

Si igitur Deo car

ere nolis, eo ipfo vis abs

dubio Deo frui.

[

(u

Horror mortis reapfe eft

; Dei

defiderium vitae: et timor perdendi Deum

Qu

eft voluntas Deo potiundi.

lam Deo frui

feu potiri non nifi per

amorem poffumus.

Tunc Deo fruimur,

quando affectu noftro

eidem ultimo inbaeremus, quando eum D

ro-

eatt

pter fe- amamus , prout faepius, et m

axime

tractat. de füprem. gencr. virtut.

QU x5.

oftendi. Quare Deum amare, Deo fr

ui eun-

du

dem defiderare, denique timer

.

e, ne eundem

perdamus, idem funt *).

Unde timor de

j d

poena damni vel .pon legitimus ,

vel Dei

yi H

amor eft: et Attritioniftae' rurfüs n

ullam ti-

j ?

moris fpeciem defignant, qui

extra genus

n elfï

caritatis verfetur.

Inique tamen ex hoc a

p?

Contritioniftis accufa

ntur, ac fi absque cari-

tate hominem cum D

ao

eo reconciliare mcantur.

" ]]OD

*) ,. Hoc plane»falfum effe dices.

Ego gemäm pre-

» tiofiffimam perdidi.

»€amque defidero:

Doleo defuper vehertpenter,

non tamen eandem recupe-

1aud

»Tàfe,'ea potiri, au

t ea frui poflum.

Ergo de

. m

»jactura rei dolere ,

eamque de

fiderare, longe

kcnflsi !

», aliud eft, quam re aliqua potiri.

Quam felices

»» Cffemus, fi iis omnibus frui daret

ur, ad quae

» ardenti defiderio ferimur.**

Aft haec. de bonis

creatfs ac finitis, non item

de infinito , ac füummo

2

Dono

;' 2047'

$4

Trz;ctatMs X VIII.

Bono, quod invito deeffe non poteft, vera furt,

p

Nam prout Philofophi docent, etiam fummum

(diny

Bonum neminem vere fatiaret, fi nolentem defe-

Guftatüs etiam fummi Boni, et fum-

QUE

rere poffet.

diti

ma felicitas ácerba.redderetur ex timore, ne forte

tantum Bonum etiam nolenti elaberetur.

Alias

Tiüm

capacitas noftra effet major quam fümmum bo-

]oe

num: ab hoe enim penitus expleri non poffet, fi

früe

fummum hoc Bonum mentem noítram ab omni

Tiam

jactura fecuram non redderet.

Qui Deum fincere

Is volenti

nun-

defi

defiderat,. eundem , jam tenet.

lore

quam deeít: ac proinde nemo invitus eft mifer.

Certum praeterea eít mentem noftram ex innata

lore

Hoc

fibi cupiditate in Bonum infinitum ferri.

tent

tantum defiderium utique creator eidem indidit,

bare,

quod inane, ac frivolum omnino fotet, fi mens

Ti

noftra licet volens, ac fatagens fummo bono, ad

fra Q

quod tota indole fua eft facta, deftitui poffet.

liüud folum eft fedulo curandum, ut quis Deum

impe'

propter Deum quaerat, et amet, et non propter

the.

femetipfum amplectatir: qui enim Deum propter

COf

femetipfum diligit, is Deo utitur, non fruitur.

but

Frui enim, prout alibi oftendi, non fenfu aliquo,

Íed vi mentis frui eft inhaerere rei propter rem

ipfam, absque ut affectus ifte ulterius, et ad alium

finem referatur. Qui itaque Deo frui, et Deum

amare defiderat, follicitus effe debet, ne amorem

Dei ad feipfum , aut ad felicitatem füam ordinet:

quod quidem fiet, fi infinitam Dei bonitatem con-

ä-! 494

fiderans, hanc fuam felicitatem ex amore Dei re-

(

dundantem pro ratione motrice ultima ad amorem

fuum admittat.

2030.

|

J WQ.A

E

)

$. 2548.

m

'Tertium doloris genus pro Sacramento

f

confti-

poenitentiae fu-&iciens Attritioniftae

tuunt

Ms

Caput . XI. -

$5

t firt

tuunt in eo, quod quis ex defiderio beatitu-

um

dinis per peccatum perditae doleat.

Verum

y dele-

«

qui vult beatus fieri, ille defectum beatitu-

dinis averfatur, et nolle damnari eft defide.

ne fort

Alis

rium aeternae felicitatis.

Unde qui própter

n »

poenam damni dolet, et qui ex defiderio

offt, 1

fruendi Deo dolet, pares, imo idem funt:

j omti

"

fincet

nam defectum rei nolle, reapfe eft idem ac

defiderare rem.

Unde quae priore $. de do-

y nu»

5& Tdïiïï:

lore ex metü poenae diximus, etiam de do-

; ii

lore ex defiderio beatitudinis intelligi de.

fl

bent: et Attritioniftae nullum dolorem pro-

indidit

bare, et ad Sacramentum poenitentiae ad.

f w

mittere poffünt, qui legitimus 6&mul, et in-

Qno ,..ä

fra caritatem fit.

j p

Et utique ille dolor, qui

y, Dd

impellente folo fenfu, et non motu jufti-

' plüþiïf

tiae, feu ex ratione in genere morum bona

j pr(]pfif

concipit

ur, etiam ab Attritioniftis repro-

j init

batur.

jl j

j

u

TL

CAPVT VNDECIMVM.

gU

;e jl

Syflema Contritianijlarum expenditur,

Ti

$. 2049. Contritioniftae male admittunt, dolorem con-

jten &

TU

cipi poffe ex virtute, quae non fit caritas;

amore

$. 2050. Caritatem vero puram,

$. 2051. Aut valde intenfam etiam fine Sacramento

Juftificare ;

$. 2052. Ber quod conditionem innocentis, et poeni-

tentis male exaequant.

amgnw

COI]([b

93

& 2049.

tul

NÉGS.

86

Tractatus XVILI.

$.

2049.

Etiam hujus fententiae patroni feu Con-

tritioniftae perfuafi funt, dari poffe dolorem,

qui non ex caritate, fed ex alia inferioris

ordinis virtute e. g. ex timore, ex defiderio,

fpe etc. ortum ducat, cum Attritioniftis ma-

le opinantes, veri nominis virtutem dari

poífe, quae füb genere caritatis non conti-

neatur.

Verum quod faepius Jam dixi, vir-

tutes morales ex ífua.jam indole funt genui-

nae virtutes, id quod aliqui male negabant;

et iterum ex fua jam indole funt certae fpe«-

u

di

cies generalis caritatis.

Alias certe quod-

libet peccatum caritati adverfum effe, eam-

f

[

que deftruere non poflet, fi virtus peccato

tuicunque oppofita a

d genus caritatjs non

pertineret.

$.

2050.

!

Praeterea Contritioniftae, et omnes de-

&«

nique cum Attritioniftis in eo concordant,

El

quod dolor ex caritate Dei conceptus ad re-

fe

cuperandam apud Deum gratiam ope facra-

ln

menti fufliciat.

Ín eo autem ab Attritioni-

6]

ftis difcedunt, quod dolorem caritate, pro-

li

Q

ut putant, inferiorem nunquam, dolorem ex

fimplici caritate cum fíacramento, denique

:

Y

dolorem ex caritate *) ardente, et quae fit

[j

multorum graduum etiam fine facramento ad

hominem a peccato .expiandum, et juftum

reddendum fufüicere doceant.

*) Ali-

$7

Capu—t XI .

*) Aliqui volunt caritatem puram admodum effe

debere, feu talem, quae in.folo Deo, et ultimo

I *s

quidem fiftat.

Verum quaero, àn Caritas ex ti-

tulo puritatis imperfecta, ac proinde non nifi cum.

lorem,

facramento reconciliaas folum Deum tanquam

feriors

finem fpectet, et cum pro prima fui ratione ha-

Oder K

beat, vel non habeat, vel an partim Deum, vel

partim rem creatam pro fine fuo refpiciat.

Si

Lis t

y duf

primum, tunc jam eít puriffima, qua purior dari

nequit, eoquod tota et folum quidem deum fpe-

corti

ctet.

Si fecundum, tunc talis affectus ne quidem

j, Uf

imperfecta eít caritas: nàm ad naturam amoris

T0

eft neceffarium , ut in dilecto is ultimo fiftat.

Si

nibdfls

denique tertium , tunc non unicus, fed duplex

affectus habebitur. -Sicut enim unus motus ad

M

diverfos terminos, fic unicus aífectus in diverfos

quoö-

fines tendere fimpliciter nequit.

lam affectus in

, U

dato cafu, qui in rem creatam definit, nulla, et

ne quidem inchoata caritas eft: alter vero affe-

peccaïo

J

ctus, qui in Deo finitur, et caritas, et puritfima

caritas exiftit.

Sane ratione puritatis perfectus,

et minus perfectus amor cogitari non -poteft.

Quando vero doctores actus noftros etiam bonos

dicunt effe mixtos, minus puros, naevo aliquo

laborantes , res non ita intelliyenda eft, ac fi idem,

et fimpliciffimus actus in diverfos fines definere,

fua L!

!

(

aut quafi idem motus in divería tendere queat:

i

fed id eo intelligendum eft, quod frequentiffime

j

y m

in iisdem circumftantiis duo in mente affectus

exiftant, quorum unus in re creata, alter in Deo

i

fiítat.

Quoties duos amo, duo dantur amores,

«)

p

quia, quod jam aliquoties dixi, eodem motu in

Hi duo amores ex eo

divería tendere nequeo.

mihi unus effe apparent, quia conjuncti, fimul

jenq

exiftentes a me non facile difcernuntur. '

M

gni ^

Julh;ü

F 4

| $. 2051.

J r

90

Tractatus XVIIL

f

$.

2051.

f

Plerique tamen Contritioniftarum actum

fine facramento juflificantem , feu . juftos fa-

Vi

1' f&

cientem in intenfione, in majore ardore, feu

(0

in pluribus doloris gradibus conftituunt, fen-

V

tentiam parum de'initam ex hoc ftatuentes.

Q

Nam dic, quot gradus, an duo, decem, vel

la

centum ad talem dolorem requiruntur? Quid-

p

quid dixeris, id fine ratione, ac fere pro

arbitrio dices.

Praeterea quaero, an fim-

lQ

Qe

plex Dei caritas ex fua jam indole hominem

cum Deo conjungat, et poft peccatum re-

plü

loe

conciliet, vel an fimplex caritas ex fua in-

dole ad id non fufficiat.

Si ex fua indole id

(

!

ht

praeftet, füfficit amor unius- gradus.

Si vero

Oþxl

ex fua indole ad id non fuíliciat, tunc etiam

centum gradus id fors non obtinebunt.

Cer-

i

te, quia timor ex fua natura juílitiam nón

inducit, ex Contritioniftarum, imo etiam ex

opinione Attritioniftarum etiam mille gradus

timoris fe folis hominem iniquum. cum Deo

in gratiam redire non facient.

Verum va-

leant haec, quantum , voluerint Valcre.

l

S.

2082.

l

Verum palmaris difcultas, quae Contri-

tioniftas premit, et quam cum Attritioniftis

communem habent, eít fequens: Dolorem

eo folo abfolvunt, ut quis ex amore Dei

peccatum deteftetur, et fiquidem de gratia

$ af-

extra facramentum recuperanda agatur

fectu

Caput XI.

89

fectu multorum graduum deteftetur, feu üt,

Utl

fe nunquam peccaffe vehementer defideret.

fa

Verum voluntas non peccandi etiam in jufto

feu

requiritur, et perpetuo perdurare - debet:

m

conditio vero poenitentis abs dubio eft gra-

Vior, utpote qui praeter averfionem a pec-

t

"l

cato etiam voluntatem legitime fatisfaciendi

uie

habere debet, fiquidem vere juítus effe velit,

prout mox oftendam.

Affectus poenitentis

u

| W

non tantum intenfior, fed etiam amplior effe

debet: non tantum vehementius, fed etiam

jnett

[

plura velle debet.

Paucis: majora quam in-

nocens praeftare tenetur *).

Sic fcilicet fa-

| it?-

cile eft, ih obfcura caufa aliorum fententias

e il

laceffere, fed arduum eít vacillanti aliorum

T0

opinioni firmum aliquid, et quod fibi /con-

etutt

—

(

ftet per omnia, fufficere.

| U

—

*) Dices: Innocens fatisfacit fi peccatum fimpliciter

nd

nolit, poenitens debet illud vehementer averfari:

Yi

ergo ex doctrina .C

5

ontritioniftarum jam plus eft

D

in poenitente, qüam in innocente,

Verum in

poenitente non,tantum plura, fed etiam divería

n val

requiruntur.,

Praeter votum, quo optat legem

impleviffe, nunc etiam fatisfactionem condignam

velle debet.

Sic fi debeam vas pretiofüum, et

IOO aureos, non impleo juítitiam etü vas vehe-

mentifime velim dare.

Veheimentiffimum defide-

pntri

rium reddendi vas non im

plet obligationem fol-

nilt

vendi centum aureos.

od

. p

grzïl.?

Ü

f,ecru

Es

CA-

9o

Tractatus XVII.

CAPVT DVODECIMVM.

fi

[

Jmproba smodernorum. quorumdam þntäntia, qua

:

totuin poenitentiae negotium in fola vitae emen-

u

datione con[lituunt , impugnatur,

Qu

!

M^

*

2

053. Peffüime modernorum quidam poenitentiam

in fola vitae emendatione collocant.

LI

2054. Ex ineptiffimis rationibus.

2055. lpfis gentilibus contradicentibus.

2056 — 58. Neque enim vindicta, aut ultio Deum

"

utut bonum dedecet.

(er

Aoffen-

Q]

^ C w U

.

2059. et 6o. Deus enim per peccatum vere

ditur, etfi ei nihil decedat.

M

|

j

i

ay

Peccata vera mala funt,

Ttt

ion

.

2066. . Quae proinde juft

iffima poena vindicantur.

N

UY w w»^

*

2067. Neque poenae hae tantum medicinales funt;

:

Ti

v

.

2069. Alias aeternitas illarum , quam palam non

!

il

negant, iniquiffima foret.

üö(

2069. Sed quia peccatum in fe poena dignum eft,

j:

.

2070. Eandem a Deo infligi certiffime bonumt eft.

[

(

-

2071. et 72.

Pro peccato enim debetur aut poena

m V

I

f

condigna, aut aequa fatisfactio.

l ldl

]UH (

W^ VA ^ w

.

2073 —77. Mutationem vero fenfus pro digna

farisfactione ftatuere abfurdiffimum eft.

li

$.

2052.

hs

NI

—

lt

Inter alios perhiciofiffimos errores, quos

Ü

faeculum noftrum fovet, et gloriofe praedi-

«

Q]jqu

cat, commemorandus eft ille, quo poeniten-

uam in fola vitae emendatione conftituunt,

V

nihil

ad V]

u d

Caput XII.

9I

nihil fatisfactionis aut poenae pro commiflis

(s

peccaus requirentes. Per quod innocentibus

ac poenitentibus easdem prorfus leges defcri-

lg

bunt, ab utrisque nihil aliud poftulantes,

quam ut deince

ps ademni peccato abiïingx'e

genti

Ítatuant,

$.

2054«

Grandibus prout putant, pro hac fua fen-

ia

tentia argumentis muniti incedunt , omnium

gentium, fenfus intimi, et Dei teftimonia fa-

; (f

cile his exqugnaturi.

Et inprimis a Deo om-

nem vindictam longe removentes, Deum ul-

tionis cupidum dicere pro blasphemia, feu

ainti

atroci in Deum dicterio habent.

Deus opti-

mus, et mera bonitas nil nifi felicitatem, et

j n

emeridationem humani generisfpirat. Et ju-

fte quidem: namipfe utpote perfectiflimus nec

gnum ff-fi

offendi a nobis, nec ullam ex delictis noftris

l,

t *

jacturam pati poteft, aeque femper beatiíli-

mus, five honore a nobis, five contumelia

jt p

atficiatur.

Peccatum jam exiguum, aut nul-

Ji) digfl

lum omnino malum erit, utpote quod infini-

to bono adverfuüm non eft: et fiqüidem inter

bonum et malum aliquid medium non detur,

peccatum etiam bonum erit, eoquod malum

non fit: fi enim. malum foret, illud. fümmo

4 qll

10f

bono jam adverfaretur.

Poenas omnes, fi

i

ni

ali-.quxae in delietum ab humana, aut fors

ypite

etrm a divina auctoritate taxatae fint , non

j

ad vindictam, fed ad exemplum, et emenda-

j

x

tionem

92

"Tractatus XVIII.

tionem vel delinquentis, vel aliorum fpecta-

i

re dicunt. Unicum in hac doctrina non fatis

lj

capio: fcilicet fi peccata mala funt, utique

J

u

poenam ex fe, et non mere ad abíterrendos

ii

alios merentur: fi vero mala hon funt, ut

Ty

quid alios ab iis abfterrere. velimus.

D.

T

r d

$.

2055.

lil

T0

Portentum doctrinae! quae totum Evan-

(it

gelium evertit, et quam ipfi pzntiles detefta-

buntur, fulmina de manu lovis füi extorqueri

p

Nullum hucusque

N

fj

ut puto, minime poffuri.

l

l]

€o licentiae prolapfum fuiffe oftendes, nifi

Zhtbeum, aut. Deiflam, id eft eos, qui vél De-

um nullum admittunt, vel eum inertem, ac

Certe

gloriae fuae incurium effe affirmant.

inter eos, qui idola coluerunt , nullum facile

D

tantae temeritatis veftigium reperies, quam

]uo

quidam Chriftiani tuentur, et aliqui, qui fe

Iijy

catholicos effe dicunt, cum plaufu excipiunt.

lj

Wt

(5. 2056.

Q

V

Sed age! fingula hujus infaniae capita per-

tht

íftringamus. Itaque Deus mitiflimus nullam

perp

j

vindictam fpirat. Hucusque tamen Deum bo-

J

norum operum remuneratorem , et vindicem

malorum omnis philofophia agnovit, et reli-

i

gio chriftiana hunc articulum inter omnino

primos, et inter eos collocavit, quos cre-

i

dere de necefltate medii. eft, feu quos nemo

lï)

:

nefcire

fine certo falutis aeternae difpendio

poteft.

/

:

Bo d

Caput XIL

93

CU

poteft. Ex innumeris fcrarum literárum

ntis

teftimoniis pauca delibabo: Ego fum Domi-

(ue

nus Deus tuus, fortis, Zelotes, vifitans iniqui-

U

tatem patrum in filios in tertiam, et. quartam ge-

QV

nerationem a). ^ Mea e[fl ultio: ego retribuam b).

Deus ultionum Dominus c).

Quoniam vindex

eft Dominus d).

Et ne ex titulo divinae bo-

nitatis, prout faciunt, fe ab ira divina fecu-

ros effe arbitrentur, Spiritus S. monet: ANe

i

at

dicas: Miferatio Domini magna efl: multitudinis

peccatorum — meorum — miferebitur,

Mifericordia

rl

jqu

enim , et ira ab illo:cito proximant, et in peccae

tores re/piciet ira 'illius e).

,'niü

]b

$.

2057.

mqac

(

N'eque ultio Deum dedecet, eoquod jufti-

j facile

tia fit divina perfectio.

Aeque juftum, ac

LA

proin aeque bonum eít malos poena, et bo-

nos proemio afficere.

qu i

Vel an etiam proe-

mia juftis forte negabunt, quia Deus illorum

recte factis non indiget?

Et fic Simon Pe-

trus, et 5imon magus eodem in coelis loco

verfabuntur, et Paulus Epicurum veftrum

i2 p

gUj

perpetuo fibi contubernalem habebit.

Nam

go

n o

Apg[toh's merita nihil prgderunt, et ma

dicem

illi

ure

nj Exod. 2, 5.

m

b) Deutronom. 32, 35

£) Pfalm, 93, r.

g

d) 1. ad Thefalonic. 4, 6.

e) Ecclefiaftic. 5, 6.

Potef j

Tractatus XVIIL

94

illi peccafa non nocebunt, utpot& qui fen-

N

fum füum *) mutavit, et deinceps peccare

foL

jam non amplius volet.

$i vero inter vir-

n

ii

tutem et proemium datur juíta connexio,

—

Qd

dabitur per neceffariam confecutionem nexus

at

Vel dicas obfe-

inter delictum. et poenam.

n

cro! fi bonum meretur bonum, per quam

TK

rationem non' item malum malo. dignum fit.

Tat

tot

*) Neque obeft, quod iniquus norm libere, et extra

flatum viae, feu poft mortem peccare delinat :

et

€al

nam fi ad mutationem fenfüs, quam vocas, id eft

ad emendationem vitae libertas requireretur, jam

li

IIf

daretur meritum , quod nemo admittere poteft,

accef

qui demeritum, id eft proprii nominis poenam

dem

negat.

aj

D«

$.

2058.

W

Neqlue in divina bonitate rationem pro

lun

N

Ij

merito ad proemium, et tamen contra poe-

-

nam peccato congruam aflignes.

Deus enim

&

eo ipfo eft optimus, quia eft juftiffimus. Li-

Bote

eí

1 [

beralitas in bonos, et in malos. ferveritas

—

pari propinquitate divinae juftitiae afüident,

hpï

lbt

teftante id Apoftolo f/): Quod /fi Deus volens

(C

oflendere iram, et motam facere potentiam fuam

Vel

fuflinuit in multa patientia vafa irae apta in in-

teritum, ut oflenderet. divitias gloriae in vafa mi-

pz 7

fericordiae, quae praeparavit in gloriam eic.

N

non babet poteflatem figulus luti ex. eadem ma[Ja

!afecil

"

facere aliud. quidem as m bonorem , aliud *

à

sjli

n

f) àd Roman. 9, 22 et 9;3.

01

wæ-

".

l

Caput XIL .

95

^

fet

in contumeliam g)? — Scilicet. etiam hic in cón-

Cam.

fuetum errorem relabuntur, quo decepti

Vif

Opinantur, quod opus aliquod egregium tan-

&tl0,

quam caufa motrix divinam voluntatem afli-

QW

ciat, caufam et vim divina voluntate. prio-

Qbl

rem male ítatuentes.

Verum errant vehe-

quam

menter, et quidem a prima rerum omnium

j

ratione aberrant.

Non enim ideo Deus mul-

torum felicitatem voluit, quia haec bona

ü Nfa

dcini

eft:: fed. ideo felicitas haec bona eft, quia

l ht

eandem Deus voluit.

Omnis rerum creata-

Ü

r j

rum bonitas füb qua demumcunque ratione

püif&i

accepta voluntate divina pofterior, et ejus-

yoenati

dem merifiimus effectus, et nullatenus ejus

caufa eft. , Salus vero reproborum utpote a

Deo non facta, non eft bopa, nihil eft, mul-

to minus eft ratio aliqua, quam divipa vo-

a

luntas fequi debeat, aut poflit. 1mo prout

in tractatu de grat. et libertate oftendi, de

ea nec quaeflio, aut etiam fola mentio fieri

jf

poteft. JNon enim, quod toties ex S. Augu-

Juj l

V Y

ftino dixi, /ciri potef? , quod mibil eft. Quare

/i

ineptifima confecutio eft illaj, qua dicunt.

jl

ell

à

Hoc eft bonum, aut optimum:

,f w/[//b

id velle debuit.

ergo Deus

j /;am

n

$.

2059.

h"

(

J

..Sed fcilicet Deus adeo in immenfum per.-

,fectus eft, ut nihil perdere, in nullo offen-

j ^

iil

elll

(

»di, vel adverfo affectu aflici aliquando poflit :

»€I89

£) Ibidem 5, or,

b

96

Tractatus XVIII.

,;ergo Deus utpote non offenfus nullam fa-

D

J

Yl

,tisfactionem exigere poteft, fola vitae emen»

,datione contentus,* Eleganter admodum:

&

qVe

Sic puto, quod nec emendationem requiret,

utpote qua deficiente nihil perdit, et qua

inR

praeftita, quod neceffario confequitur ; nihil

j

acquiret. Quid

enim adquirat ille, qui om-

M

(e

nia jam habet.

Perinde ipfi eft, five eundem

amemus, five odio habeamus: et praeceptum

fo,

de Deo fuüper omnia diligendo . otiofum eft

W

fane, licet ab eo, nifi Evangelium mentiatur,

Ca1)

totum pendeat.

Aft peccatum per omuia

() Ü

malum, et fic

fummo bono adverfum eft.

| Q1

Plane offenditur aeterna juítitia quacunque

! Q

iniquitate.

Nam fimiliter odio funt Deo impius,

Tley

et impietas ejus b

) Laborare feciftis. Dominum

dQ

Ín quo eum fe

in. fermonibus ve[lris, et dixiflis :

BN ,

cimus laborare? . In eo quod dicitis :

Omnis. qui fa-

Usqt

' fibi

cit malum , bonus eft in confpectu Domini, et ta-

les ei placent : aut certe, ubi eft Deus judicii 1)?

I Qüan

i rJ/

! |

$.

2060.

"

Qj

E

iE

Licet vero Deus peccato vere offendatur,

nihil tamen eidem decedit, nec per unicum

UOne |

inftans aliquid deeft eidem, quia per vindi-

Tij

ctam mox compenfatur, quod homo per obe-

Vl

dientiam praeítare omifit. Nam in eodem

As

momento, quod aperte committitur, Occus

tiffime

/

-h)" Sapi&nt. 14. 9.

»V

! D

Yitio

f) Malach. 2, 17.

(lf

9;5

Caput. XIL,

97

mf

tiffipe vindicatur. Seqtiendo enim divinam

TDEn

voluntatem- cum bono infinito conjungimur,

dum:

et eandem -optimam voluntatem negl

igendo

jiret

avertimuf a bono infinito

, Jacturam exinde

À QU

:

f

!

l

i

infinitam tolerantes: qua quidem poena ma-

jor cogitari:non. poteft.-- Perviderunt id ut-

j 0

cunque aliqui ex antiquis Philofopl

iis , docen-

T

tes peccatum fibimetipfi

fummam poenam ef-

um

fe,

etfi hujus doctrinae fuae

^

genuinam ratio-

|

n4

nem. reddere,haud potuerint.

Equidem pec-

pgat

cans. hujus. tanti mali,

quod jam patitur, mo-

gmüä

do quidem conícius fi

bi non eft, quod ipfum

j d.

ejus. miferiam , non

minuit ,

fed auget, eo

UE

quod extento malo fe extri

care, ignorantia

j

mileriae fuae velut fopitus,

exinde minus fat-

)

agat. .. Qui omnibus faculta

tibus- fuis exutus

T.

h

eft, jam: nunc

^

Tf

pauperrimus eft, etfi id huc-

j m

usque nefciat:

et eo miferior eft

. quod ad

u

W)

fibi confulendum - fua ignorantia

impediatur,

Quare recte dicitur, hominem in

peccato le.

;M C]l l

thali conftitüitüm a damnato qu

oad fenfum

quidem ,non vero quoad poena

m damni dif-

ferre: qüi quidem hu

U.wf,

:

jus tanti damni copio-

endä

fiffü«uno fenfü obrüetur

, nifi

digna compenfa-

ul

ul

li

Ü

tione jüftitiam placans,

cum eadem iterato

"

conjungatur,

Sed vide haec a

g o

ftin. libr; 3. de

liber. arbitr.

pud S. Augu-

C. 15. longe ele-

1 st

ta.

QU

.

gantius, et eHigaciüs difputa

fj

' dl

$.

2061.

»Sed Deus ratione fui nihil, et omniä

»ratione horiiinum

; Utpote quos liberaliflime

üm,

1.

55 dili'

..... d

Tractatus XVIIL -

98

*

Peccata - humano generi,

, diligit, jubet.

,,;non Deo no

cent: unde Deus eadem mere

Üt

.propter homines prohibet.. Deo. perinde

Jotoit

,,e&, an ju

ftitiam colamus, vel iniquitatem

fitere

,lectemur.

Et fic Deus nunquam offendi-

Miqui

,tur, multo minus Vindictgm ,tanquamllag-

0ptm

"s fus exigit.**

mund

] 102 re

.

Ào p

Aft fic . omnes Dei perfectiones inviola-

Cäüfam

biles funt, et fola ejus liberalitas, ac boni-

tas innumeris difpendiis obnoxia, et ob tot,

quae ex pecca

tis'in humanum genus fedun-

dant, et a Deo

fruftra prohibentur, damma

(ti

l

D Cot

plurimum patit

ur, ac pene mifera eft. Non*

ne fentis, quod vel ex

ipfo argumento th

TItno

& lr

tuo pgcgata Deoil aliqgid detrahant;?

BUIT

QU

$. 266 *

/

Verum fi aliquorum fenfum

- rite -äfï'e-

*icmþ

f0

Qquo0r, peccata ne quidem humano generi

Q ]

,limul fumto .nocent, fed eorum. vel occa-

orum efficacia : varia,

Wy

,lione, vel omnino e

lh

Jme

etmaxima in comm

un

e emolumenta redun-

Nam Deus

fapientiffimus, ex. opti-

M: Die

,, dant.

,1Dis, quos facere- p

oterat, mundis abs dus

,bio elegit optimum ,. id eft noftrum hune,

»1

»eccatis utiq

ue refertum: quae fi abeflent,

I

mundus non ampiius effet n

ofter ifte, fed

r

US eX

LE

lius,. et jam. non amplius optimus. A

1 bono

S?GS

ä, q;üd ergo ultio de peccati

* ö. 20640

Caput XIL .

99

Vnef

$. 2064.

j Tere

Utique hac ratione mundus ifte folus Vfie)r;i

peimde

potuit, reliquos ut

&

yittel

pote non optimos, Deus

ofeyle

acere non potuit, et fic ex tua fente

ntia,

reliqui non funt poflibiles.

m i

Dein fi omnia

optima Deus. facere, et optimum ,Ordinem

mundo indücere coactus erat, vide, an non

Lota rei feries fit necelTaria, et. ab immutabili

fato penidens.

Sed haec nihil ad praefentem

i

caufam.

"-

2 bot:

Qb L0*

$. 296 *

R

gedu

| dar

* Quis autem po

Liam' doctrinam de..pec-

cato conqueratur ?

^Ab

&

eo. nil

al detrahit, hu-

p

o

mano generi, ac toti nniver

fo prodéft etiam:

et licet (ingulis forte noceat

, leve tamen hoc

damnum, per commt

inem Uutilitatem abunde

compenfatur ,

.et omnibus com

putatis etiam

bonum.efücitur. Ad qui

h

d ergo Deus, pec-

)

cata prohibuit? Cur po

enas inigeddem ífta-

p

tuit ?. Peccatis Deus opu

$. habet: ad pulcher-

Vel ()CCZ'

rimum,.quem pro mund

0.optimo. deftripfit,

:- ng]a,

typum . exequendum.

Langueret artificio»

ij

" redüfl

41" ima pictura, fi ei pec

cati umbra de

" optl

d

*

*

h

FR d

) ab Ü

';:'x'xxw-..n

$.

2066.

*

gpelt

Equidem nos quoque a

fï'ef'jmus ; quöd

iüe, 181

eus ex malis bona faciat,

feu Befectus ho-

nus:

rum bonorum aliis bonis

expleat, $&t peccata

fl engcendios juftos, a

liosque fines. faepe

2

per.

9 2464'

ioo

"Tractatus - XVIIL.

p&:rmittat. Sed juxta nos peccata femper

inala, et ingentes in toto univerfo hiatus,

l hteyf

fj i

dC vera dedecora manent, quae dein vel per

: Qde

géquam fatisfactionem , aut certe per juftam

vindictam 'compenfari debent, ut pulchritu-

QT one

Tiime

ddo tótius Ordinis reftituatur.

Ex tua vero

fententia peccatum vel non eft malum, vel

:

Wl et

L

'certe fine omni compenfatione manere poteft,

| Ümgpy

absque' ut de totius unive

|!

E

rü pulcþritudine

li ad

*

adhiben

iali»quid decedat*.-*

$.. 2067.

|

l

M e

l

d

Aliqui poe*n»as—humangs , aut forte etiam

l

hïüänun

l

|

[

l

!

divinas in peccatum? admiittunt, fed quae ad

MU

exemplum, atque ad alios, vel ipfum delin-

i

ii

quentem .a peccatis *deinceps 'abftercendos

pertineant: et prout ajunt, dantur poenae

meédicinales, nullae. verg vindicativae.

Sed ve

]

Ulti

peccans jam ob delietum fuumi, et fine re-

Il

IRLÍER

co

ts

íÍpectu ad alios malo'aliquo feu poena dignus

N

|

éft, vel ff6n eft dignus? Si primum, jam

!eü[f

——

E

pI

(

1l fo

noftram fententiam hoc ipfo adoptarunt: 4

J

T

alterum dicant; jam ineptum plaue, imo cru-

E

* ftod

D

dele eft, hominém innoxium, ^et'ni] mali

J

rE

Vfem

—

—

—

x

t

E

meritum tantopere afiligere, mere: ad. alios d

j

'

—

]

——

527

pecóato continendo$, qui ab illo, fi velint

]

Ti

r

!

E

fibi facile temperare pottunt.

uI

d

5

$. 2068.

Aetergitas vero .poenarum, quam aperte

Yi

ün

doctrina

n

itur, |

negare nondum fu-ntv aufi, in hac.-

necefla-

Mu

hii

Caput. XIL —

Ior

m

neceffario ceffat,

Nam

]läü*,

cum peccato Deuä,

eu infinitum .bonum,

prout volunt, non

d ph

offendatur, eo ipfo infi

'p&æ

continet.

nitam malitiam non

Vohrt

Atque exinde

poena infinita malo

minime infinito irrogata i

j T0

nfinite iniqua foret.

1 Y

Sed etiam ad exemplum

L

aliorum tam-. acere

bam poenam ítatuere pari

$

id eft infiniae

gtl

od

dementiae,. ac

crudelitatis res effet. . Sic

enim ad cavenda

mala finita malum infinitum

adhiberetur ,

et infli

geretur ei, qui nulla

poena eft dignus.

"

fi ad vitam unius cor

Tolerabilius fane foret,

Ti

ifervandam totum genus

AU

humanum exícinder

etur: nam unus ad mille

qURG "

milliones habet rati

m

onem aliqv^m,; finiti vero

n

m

ad infinitum nulla

prorfus datur proportio.

te[cäïtï

*

*

$.

2069..:

M

[

Ultimo dicent forfitan-

* ,,

Peccatum e

qui-

14

, dem ex fe poena dig

jj dïg

»bellente fua lenitate

num eft, fed Deus

ii«

5

acmifericordia. ean-

ifs i

,üem femper relaxabit

?

nunquam

r

infliget

»'

»Dper modum ultionis,

fed non nifi ad

emen-

»Qdationem, et exempl

um :

eoquod vindicta

il

» Jeum dedeceat, et infinit

a^

O bono feip(à ad.

» Verfetur. A bono, prae

cipue'a bono in-

jv

»hnito malum venire non

p*oteit.cc

$.

2070.

Verum

quod Deum dedecet, eique ad-

nf verfatur, &

eri non poteft, impoflibile. eft,

w

d

E' €t (ic pec

catum poenam jam non meretur.

p

G 3

Qua.b

102

Tractatus. XVAII.

ualis enim dignitas, 'dc meritum ad poenam.

1 propor-

impoffibilem? Num poteft cogitar

bile? Si

r —X—

:|

H

tio, et refpectus aliquis ad impoffi

f

autem veram dignitatem ad poenam ftatuas,

tunc poenam merit

am irrogare, id eft, fuum

Tia

vl

cuique tribuere juftum ,

ac proin bonum,

niens jam eft. Et

i

ficque fummo bono conve

&

fic a fummo bono, fi poen

as debitas infligat,

bonum, id eit

DN

nullum malum, fed merum

de

aliquid juftum-procederet.

Dein etfi demus,

et fine prae-

Qul

quod Deus poffit facinora gratis,

lis tefti-

ftita- compenfatione

*) relaxaré, nu

UET

W

bus aut tabulis evinces a

liquando, quod Deus

quam vim julte

hanc relaxationem potius ,

fenten-

tiae exhibere velit.

Divinae potius

tiae de puniendis peccatis, et de iniquis, 1l

fine poenitentia decedant, aeternum, damnan-

pr P

dis utramque fe

re paginam in divino codice

Vir

implent.

Iu

. *) Quaeftio, an Deus gra

tis, etïüne fatiäfactionä

r

peccata relaxa

re queat, feipfam,

prout puto im-

Nam

flatus. peccati confiftit in ave

rfione

m

plicat.

l de

a fumm

o bono, et in quadam adverfitate cum

divina voluntate.

Iam fi Deus peccatum relaxare

Rnl

smodi hominem cum um-

velit, jam eo ipfo eju

et fuae voluntati per omnia

ts

mo bono conjungeret,

Scilicet ficut peccatum

k

lj

!

confentientem . redderet.

eft fibimetipfi fumma poena,

prout fupra oftendi?

fic reconciliatio , perfecta .cum divina v

oluntate

et fimul

conformitas eft véra cum Deo amicitia ,

plena pro pecc

atis fatisfactio ,. fi tamen paratunm

N

ad juftas poenas animum involvat:

prout infrà

Pütg

oftendani.

Sed: de h;oc.digne tractar

e nimis 101?-

Vafe

gum foret.

ss

| Caput XII.

103

$. so71.

enat

Poftquam ad argumenta novae, et usque

o

E

ad faeculum noftrum inauditae fententiae re-

LUR

fpondi, jam propria, eaque certiffima doctri-

uU

na ftabilienda eft, qua dicimus: Deus pec-

QU

catum vera, et non tantum ad aliorum:ex-

LE

emplum pertinente poena ulcifcitur: atque

fl

exinde ad Deum placandum, id eft ad ge-

ïd BL

nuinam poenitentiam non folum propofitum

0

deinceps non peccandi, fed jufta infuper pro

]s

lj

[

culpa compenfatio requiritur, five dein haec

li

in aequa fatisfactione, five in condigna poe-

od

na confiftat.

Af

ls I

ln

lv

$.. 2072

a

M

ii

! ïnprimis enim in fenfu intimo, et abs ullo

p

praevio argumento aperte cernimus, quod

"u

virtus feu juíta actio fit laude. ac proemio

digna. .Sed aeque clarum, ac per fe. jam pa-

fj i

(s

tens eft, quod iniquitas feu peccatum poe-

j

nam ac vituperium mereatur. NNon indiges,

j "

ut defüper convincaris: folam mentem tuam

o d

Á

Tb

confule.

Si vero iíta non teítatiffima faciat

j (

mens tua, ea eft penitus extra regnum mo-

j pef !

7 per

rale, omni fenfu aequitatis defcitut;a.

$.

Ts i

2073.

ld d

men l ,

.' Neqüe pro digna fatisfactione computes

j)

mutationem — Jenfus , quam vocant, et noftra

, j

o, ac plaufibilem fa-

aetate popularem ade

ciunt.

G 4

6,2

Tractatus XVIII.

I04

ciunt. Haec enim aliud non eít, quam de-

j

cretum ernendationis, feu propofitum dein-

Ü

ceps non peccandi.

Hoc veroe 'etiam inno-

ü

cens femper habuit, et deinceps etiam ha-

|

bere debet: quid igitur compenfationis pro

! m

ee]

peccato inde elicies? ^ Num pro damno heri

ilato per id tibi jam fatisfeci, fi novo dein-

k

ceps detrimento te afficere non

| amplius

pe«

Vehm 2

t

IQ

$.

2074-

7u

(

Ec- en! in quale baratrum fentehtia haec

tua humanum genus praecipitet, et quantam.

delinquendi licentiam .publice inducat, ipfa

poenarum aeternitate, quam facile adeo effu-

gere datur, omnem pene ad bomines in offi-

hsl

cio continendos vim amittente? Age, quod

W

(

vis, et fcelera fceleribus graviter accumula.

Deum non offendes: Ífi aliis aut tibimetipfi

Qu

Ut

exinde nocuifti, placito tibi tempore, aut

fors tunc, quando pfae infirmitate, aut alia

W

ratione peccare jam . non amplius poteris co-

Y

gita: deinceps non peccato: et mox totum

lY

erit faliuum, nec Deo, nec tibi, nec alii;

D

pofthac quidquam devebis.

"

9. 2075.

-Gaudete jam latrones, adulteri, et ty

Cl

ranni. atrociffimi exultate vehementer.

In

ultimo vitae veítrae inftanti quisque veftrum

Qf

it, ita

V |

peccata fua profequi.ficut non poter

neque

Caput XIT,

103

de

neque volet. Atqu&: exinde finguli veftrum

[ild

abs ulla fcelerum veftrorum compenfatione,

W

€t ob folam mentem jam mutatam eadem,

M

qua illi, qui per omnem vitam a peccato im-

n

munes baptifma fuum integrum fervaverunt,

(l

celeritate ac fecuritate ad, coelos evehemini.

e

Et quia vix ullus in mortis agone deinceps

;lius

peccare decernit, hinc pene nullum damna-

tum fuiffe arbitror.

uanto jam beneficio

novi doctores humanum genus fibi devinxe-

SCHUSMET N H

runt, dum benigniffima hac füa fententia to-

ec

tum pene inferni incendium extinxerunt.

M

»

O. .. 2076.

d

Miferet me jam innocentium » Qui tot tan-

f

tisque pugnis, et per tantam vim fibi illatam

per totius vitae decurfu

quod

m integritatem fuam,

1

otiofe fane, tutati funt

.

Eadem vos forte,

qua füpra recenfiti ícal

A

eratifimi homines,

an[

utemini.

Certe nulla fe

curitatis praerogati-

i

va prae illis gaudebitis ,

fors nullum ex tot

p o

victorüs meritum habit

Uli, poflquam pro

tantis criminibus null

i

à poena, nulla com-

ii

I$

penfatio debetur.

$.. 2075.

Erch inania fuerunt tam acerba tot fan-

ctorum poenitentiu

j

"k

m lamenta, frivoli omnes

p i

de commiffis

peccatis ploratus, ridenda ar-

cuffima illa j

jl

ejunia, nifi fors, prout docent,

"

ad fanitatem

conducentia? Ergo íacramen-

tum

g

G 5

106

Tractatus X VIIL

tum poehitentiae aut otiofum, aut nullum

eíft? Ergo denique, quod extremum eft,

myíterium crucis per magnam partem eva-

cuatum-eft, fi Chriftus contra tot apertiffima

facrarum literarum teftimonia a), non ad

placandum Patrem, non ad expianda pecca-

ta, fed fi multum fit, ad emendandos homi-

nes eft mortuus, tituli advocati pro pecca-

tis noftris a Ioannne /) ineptifime infignitus.

Quot demum portenta aetas noítra adhuc

parturiet, poftquam hydram hanc tot mon-

íftris jam foetam impune, et cum plaufu in

lucem jam edidit!

1

CAPVT DECIMVM TERTIVM.

g

Propria de dolore ad legitimam poenitentiam

requifito opinio flatuitur.

$. 2678. Ctim ad plurg teneatur poenitens, quam in-

nocens:

$. 2079

Et cum /valde ambiguum fit, quis dolor ad

legitimam poenitentiam requiratur:

$. 2080 — 85. Varii ftatus poenitentis de peccato do-

lentis in exemplo defcribuntur:

|

$. 2086 — 9o. Et praefenti caufae adplicantur.

l

$. 2091 — 94. Unde qui voluntatem divinam plane

d

axpplectitur, eo ipfo beatiffimus efficitur.

f

$. 2/95. Utique debet talis fe ad juftam, proin aeter-

nam poenam paratum offerre.

$. 2096.

a) Vid. praecip. Ifai. C. 53.

bj 1. Ioan. 2; .

" Caput XIII.

Io7

um

$. 2096 et 97. Sed tale decretum concipere qequ&

f

menti

W l

$. 2098 — 2100.

Neqä&' fenfui durum accidere deb&t.

]

$. 210r. Per hoc hominem plene juftificari communis

a

doctrina eft.

((

$. 2102. et 2103. Ita ut non fola culpa, fed et poe-

Q

na-ope ejusdem deleatur.

wccal

h

d

$.

2078*

N

hk.It'ache ad plura. tenentur poenitentes,

9

quam innocentes, et aeterna juítitia per de-

^

f/il li

lictum irritatu feverior eft, quam fi per vi-

tam innocuam digne e nobis nunquam non

culta fuit.

INeque enim par fructus boni operis

Y

effe debet ejus, qui minus, et ejus, qui amplius

deliquit , aut. ejus , qui in nullis, et ejus, qui in

jl

quibusdam facinoribus -ctcidit a). Id, quod ca-

pite proximo fatis demonftravi.

Sed quam

certa funt ifta, tam anceps eft, quinam poe-

n h

nitentiae fructus effe debeant, ut digni poe-

nitentiae fructus, prout Evangelium requi-

J ü

rit, cffe queant »).

Certe Antiochus infignia

poenitentiae indicia dedit, Deum, et delicta

g o

fua agnofcebat, et dolens de iis, emendatio-

nem infüper, imo compenfationem promit-

p

tens rogabát dominum, a quo non e[Jet mifericor-

diam confeculurus c).

| é. 2079.

! 2096

0) S. Gregor. homil. 20. in evang.

.5) Luc. 3, $.

c) 2. Machab. 9, 13.

Yo8

Tractatus XVIII

$

2079.

Quod vero rem hanc obfcuriorem red-

dit, in eo eít, quod veteres arduam quidem

poenitentiam nobis defcribant, laboriofuüm

eandem baptifma vocantes, parum tamen de-

finiant, cujus indolis dolos ad legitimam poe-

nitentiam requiratur, ut adeo quantum ad

hoc caput ductu traditionis et auctoritatis

deftituti fere effe videamur, fola, prout ab

initio videbitur, ratione dirigendi.

ä

0. 2080.

ft

T

Praevie autem paradigma aliquod ftatua-

mus, ex quo, ni fallor, opinio mea fufficiens

lumen accipiet.

[taque Titius et. Maevius

ex infima plebe ad injuriam Cajo eminentis

dignitatis viro inferendam , nefcio per quam

ïä

frnvolam rationem incitabantur.

Et quidem

Maevius pravo huic affectui generofe reftitit :

'Titius vero eidem liberaliter. indulgens Ca-

jum gravi hac injuria affecit.

b

(ion

$. 208r1.

i!

&f

. Titius, jam a Cajo fibi timens magnopere

horret vindictam ob eo ab illatam injuriam

U

fumendam: atque exinde optat, ut nunquam

Yus

injuria aliqua Cajum laceffiviffet,

Puto, quod

W

hoc animi affectu, quo fibi foli confulere

Qu

l)

vult, Cajum placare et eidem fíatisfacere ne-

queat.

Neque enim fur propinquus jam fur-

Ca€,

Caput. XIII.X

*

109

cael, et ob hanc furta fua deteftans, ob hunc

ïl

dolorem a vpoe;gïg ífua jure liþergcur.

T

"$. 20682.

il

ousAft eäc *inkt)erivïalld "Titius. di

E

perpendens dolet.de .hac ífua

gnitätem Caji

.

infolentia, et

j

fors etiam vehementer dolet

, idque fincere,

»

et ob Caji dignitatem ,

quam violavit: et

à

hanc animi in Cajütr a

fféctionem coram eo

proteftatur ,. fperais «e

xinde fe Cajo recon-

cialatum iri.

Verum.;Cajus jufti,: et aequi

tenax:ait: . His contentus effe non:pof

lum,

nam. voluntatem. me non offinderndi

etiam

P

innoxius ille-Maevius $

z

et/denique ómnes ha-

Qs

bereé- debuerunt.

'Tu te inno

Quid reddis pro injuria?

T1ü$

gentibus ac juftis .:parem: facis.

n

JNonne fj

C omnia delicta folum: voluntatis áf-

m

; ec;um -mutando expiarentur ?

dqül

jtí

$.

2083.

"Titius jam exàá

fe.ad. de

ctionem Caji juffam eífíe

cernens,

bitam injuriae 'compenfa-

tionem offert

dignitate pro

» QUae quidem fpectata offenfi

fex m

1

.

Ilibus 8 fapientibus taxa-

ta fuit.. Veruni Titi

us ad tot reddendos non

1re

fufficiens ait:

m

praedivitem

Habeo Sempronium "fratrem,

. et mei amantiffimum

,.qui tan-

m

tum pro me folvet,.

p

Caius vero juftus per

omnia refpondit :

Hos quamprimum accepe-

(2i2

IO, non habeo

»'quod ultra a te exigam.

f

fit

$. 2084.

d

d

Trüctaius XPLLL

iIO

2084*

$.

Sempronius a Titio intéfpellatus fex mil-

lia liberaliter numeravit: fed forte finiftra

d

b

factum eít, ut hae pecuniae in via deperdi-

tae ad Titium non pervenirent, ut fic fuo

jatt

It

adhuc debito pro illata: injuria adhucþt-ene*-

recur :

lor

&

I!

"

&

$. 2085

d

tio

Ü

uare &;Titius , cum alia fatisfaciendi ra

jam non fuppeteret

, poenae fe fubjecit, qua-

m aequam effe

lem trium..annorurm. carcere

fapientes- judicaru

nt.

Hac jam poena ac-

l

Cajo quaerebat, an fic de-

ceptata Titius ex

T

mum. contentus e

ffec, vel an aliud infuper

ïüþ(

requireret:

qui refpondit, fibi, juftitiaeque

ew

plene per hoc fatisfactum, ac

proinde Titium

Dy

quam debere,

expiata jam injuria nemini quid

*

uftum fore.

Tqn

ac proinde exantlata poena j

Plane inter has duas voluntates, nulla jam

e!ï,

Ude

adverfitas, fed vera concordia, ac prpinde

Uäm 1

| 4

genuina juftitia locum. habet.

Pth

D [;]

-

a. 2086.' ?

m

4l

no'ï*cräe ad

aptemus.

Tam þai*ädigmï; caufae

^i Uaþgl

'Jitius perfonam graviter

peccantis, Maevius

^ Cajus

vero perfonam innocentis fuftinet. :

fummae dignitatis homo Deum, et Sempro-

nius dives fimul, et beneficus Chriftum cum

DEI*

meritis fuis, et fatisfactionibus fuis reprae

fentat.

! n

$. 2087.

Caput XIIL -

lII

$.. :2087.

!

A

Porro Titius, qualis $. 20gr.

defcribitur;

i

eft poenitens, qui folo timor

€, aut potius

r

ob fenfüm futurae poenae dolet,

Sed 9. 2082.

f0

jam eft fimilis illi; qui propter

Deum. fuüm-

li

me bonum non peccaffe Optaret, qualem do-

lorem Attritioniftae, et fj vehemens is fit,

etiam Contritioniftae ad reverandam gratiam

etiam fine facramento

f

!

docent.

p(.)enic,enc.jae fuüïcer"e

i

]

d

d

lam Titius $. 2685. eft imago hominis

finc

ere, et propter Deum

Á

poenitentis curm

U

propofito facramentum

poenitentiae recipi-

Qu

endi: fcilicet Ut per. m

erita C

hrifti offenfo

3uUn]

j

ff

Deo fatisfiat, ad quem placan

dum nulla hu-

mana . facultas ,

nulla fatisfactio

$

» Quae finita

fot

j

eft, fufficit.

Sed merita Chrifti

pro omnibus

8

quidem parata, fed ante facram

oiti

tum ad praefentem cauf:

am,

bomini nondum

applicata fünt.

Unde in dat

o exemplo Cajus

non fimpliciter, fed füb c

j

onditione,. quatie

primum pecuniatn a- Semf

i

r0mio accepero dicebat .

igam,

s

901 abeo , quod qltm ex

IU

»

)us

$.

2089.

u

Deinceps a

cun

poenitentem oc

5 2084. Titius. repraefentat

npfae'

cafione confite

ndi deftitutum,

cui proinde infinit

ae . Chrifti fatisfactiones

y

non-

il2

Tractatus XVIII.

nondum fünt attributae, quem totum adBuc

9?

debitum. premit, et divinae juftitiae. obno-

W

xium reliquit.

Cui proinde nihil reliquum

»pa

eít, quam ut, fi totam juftitiam explere, et

ydp

vere juftus effe velit, juftae íe poenae füb-

D ]q

jiciat.

G

-

»lD

$.

2690,

s

»lli

))ml

[am $. 2585. defcriptus totum exfolvit,

et fit exemplum poenitentis,

» hi

quod debet,

* DO

qui absque facramen

to poenitentiae a Deo

If

in gratiam recipitur. -Sic enim omnia, quae

NU

debet, praeftat: nam habet voluntatem,. qua

amore Dei non peccáffe defiderat, quod ipfi

i g

N

cum innocente commune eft. Paratus infü-

—

er eft ad poenam, qualem juftitia petit,

D

lia

n

fubeundam: quod debitum ipfi tanquam pec:

»il

canti peculiare eft. Altius affurgere

non

É

» e.?tr;

poteft: neque tenetur plus folvere,

quia plus

non debet. Paucis: totum praefti

tit, Ju l-

j Dony

ft: quem

) Impb'(

tiam omnem explens vere juftus e

fibi

proinde aeterna juftitia,

utpote

per

Df'f'pfo

teft non diligere,

omnia conformem non po

:

hoíte in amicum jam recepto.

Vr

HïCl'ibjs,

$. 299r.

Verum dices: , Poftquam in defectum

,condignae fatisfactionis quis juftam poenam

G"av

,,exantlare

ex amore juftitiae. paratus €i

ftm.

Q

*5

uftitiae tamdiu non erit fatisfactum,

donec

Certe Cajus,

[

j C0n

,,poenam reapfe fuftinuerit.

» prout

lig j

| Caput XIII,

113

dl

)bno-

» prout $. 2685. de eo ag

itur, fi arctae jufti.

»tiae inhaerere velit,

non erit contentus

xquum

»parato Titii animo, fe

d requiret, ut is re.

d t

»apíe triennale erpaftc

ulum toleret, tem

ye li

» fiquis velit confiteri,

cousque fatisfactiones

, Chrifti eidem non p

roderunt, donec eas

»lpfo facramento,

et obtenta abfolutione

,fuas effe fecerit.

Solus i

taque paratus ani-

j

.mus mimme, fed ipfa

demum folutio de-

,5,bitum explet.

lam cum

j

peccatum grave

»poenas aeternas me

reatur, eoquod bonum

»infinitum offenderit

j 0

; tuus, quem hic de-

Ama qü

»ícribis, dolor. poft

aeternit

atem demum,

»id eít nunquam fuum effec

qod

tum fortietur,

d

» Quare fi peecantem fine facr

amento recon.

$, Clliari

t pf'!

potfe afferas, poft qu

emcumque do-

la

»lorem füccedaneam Chrifti

fatisfactionem

»aflignare cogeris,

t D

$i vero "Chrittus etiam

l

m

y

» eXtra facramentum

fuas fatisfactiones inter-

» ponat,

il

1

Don eft ratio, cur cum dolore ex

1

aut faltem vehementi caritate con-

f

»Cépto (

f

[9)

fl

»timore eft

IS etiam cum eo, qui ex folo

Ortus) non conte

ntus fis,. fed

d

»dolorem di

ficilem. ad

» icribis , Tequiras ? **

eo, qgem $. 2090. de-

$.

2002.

yeferto

«

od

Grave argumentum!

quo plurimum con-

as

rmatur, quam diffic

b

ile fit definire, fub qui-

p

TM

us conditionibus De

us hominem gravis pec-

t

Cati reum fine facra

u U

f0

0tn,

?

mento in gratiam reci-

yl

pere

fI4

Tractatus XVIIL .

t

pere velit,

Habeo tamen, quae étiam ad

hoc argumentum r

efpondeam. :Certum enim

Yi

atio detur etiam extra fa-

(iri

eít, quod reconcili

€cramentum, et quo

d ad reconciliationem

d

Chrifti fpeciali modo

merita, et fatisfactiones

üdgl

applicentur.

Id omnes doctores, et omnia

ulti

et maxime conci-

antiquae legis exempla,

)

lium tridentinum 4) evincunt.

Jam aut do*

lus alius

lor, quem ego defcribo, aut nul

omnem juftitiam implet,

ac proin ju

ftum fa-

e timeo,

ne dolor ille,

cit.

Ex hoc ipfo capit

quem $. 2082.

indicavi

, fors non fuüfficiat, et

tj

Chrifttus pro tali

poenitente fatisfactiones

fuas non interponat, quia e

jusmodi poeni-

L

a 1

nnocentis im.

tens vult quidem omnia offici

plere; de iis vero

, quae poe

nitenti funt pe-

Nondum Oomne,

E

culiaria, non cogitavit.

quod juftum ac debitum eft

, ex fua parte

Qefd

implevit.

Cf

Jmo jc

$.. 2093:

ea Titii ex eo quód cum

| pe*fect

Equidem mehs r

Xoluntate Caji, prout $.2083.

feribitur, pje:

| W. 4

ante poenam reap

[e exantia-

ne confentiat,

tam nondum fatisfecit.

Idem de voto, aut

fatis

factiones Chrifti ope

defiderio , quo quis

Sacramenti- poeniten

tiae obtinere optat, aut

ftatuit.

Sed hoc ex eo eft

, quod quis ie

i

? IT]U

cum voluntate

hominis, qualis eft Cajus,

m bo-

| rl

conjungens, nondum attingit. fummu

pur,

L Qtte

n

d) Seff,

Caput XIIL -

115

12

num, et fic plene non perficitur, Idem de

2

voto participandi merita Chrifti,. quae

, licet

Mu

divina, ac infinita,, non tamen fünt

Deus

o

fed a Deo, et ad Deum facta

7

*). Unde de

j

fiderium ad haec merita conce

ptum hominem

0mJ

n

ultimo perficere nequeunt.

o

*) Ut nihil dicam,

j a

rum meritorum fin

quod /pecialis participatio ho.

l

u

e facramento fit i

mpoffibilis, ac

Y

proinde tale votum . absc

jue facramento ín irritum

j

cadat.

Qui aliquid.fub cert

r i

grü

"

debet, et füb t

à conditione obtinere

ali conditione . decernere Cogitur,

]3[, &

quae non eftt

, €t non erit, ille nihil defiderat,

Ü

one

nihil decernit.

DW

$.

2094.

n n

lr

U

Qui VerO divinam v

oluntatem proxime,

] Omn

ac plene complectitur, i

lle fümmum bonum

U r*ï

defiderat: et quia fu

mmum bonum volenti

.deeffe non poteft, ill

ud etiam c

imo jam tenet,

Porr

omplectitur,

aC proin omnia tenet

9 qui fummum bonum,

; loD poteft non effe

XA

perfectus, ac omni

g

rior.

Adéo totum de

poena longiflime fupe-

ï

tüh r

finitur ex €0, cui bono

quis ultimo inhaereat,

eya

[0ü» d

j r

g.

2095.

j

PuP !

Aft inftabis:

)

»S9ic homo extra facramen-

u

, tum reconcilian

d

C

1

», iubeundam aeter

us deberet effe paratus ad

j

nam damnationem.

Dictu

. Dorrendum!

gnï

Quis unquam tale quid ex-

» €git ? Quis

dillicile adeo decretum conce-

2

»» pit

116

Tractatus XVII.

Y

,pitaliquando? Tua doctrina ad defpera-

,üonem usque difficilis eft ?**

(in

m

$.

2096.

füm

Hic inprimis rationi fatisfaciamus: tum

I'EI:(

Ia

vero fenfum mitigabimus.

Et inprimis quae-

qu

ro, an aeterna.damnatio poft peccatum, et

lic

feclufa condigna farisfactione jufta, ac proin

bona fit? Nonne Chriftus, et Sancti in ju-

be;

dicio Chrifto affidentes hanc fententiam, ju-

àlii

ftam ac bonam utique, in impios, qui nui-

Ti

]am pro peccatis fà

tisfactionem praeftiterunt,

toct

ferent aliquando ?

Num mens poteft effe

iVih

jufta, et bona, quae

in omne juftum et bo-

num non confentit? Sane di

í

vina juftitia, et

Jy

nus non eft, qui

ln

Dei amicitia ille animus dig

divinae juftitiae ac bonitau in a

liquo adver-

N

ipf

fatur.

feli

Cum

$.. i097. ;

Jecta

, Qui peccat, a f

]

mmo bono, et a divipa

Haec averfio eft ipfum

juftiua . avertitur.

peccatum, et fimul max

ima peccati poena,

et (umma miferia.

Ergo qui

'divinam jufti-

brim

lene amplectitur,

tiam ,. feu füummum bonum p

E

ille Hoc ipfo virtutem, v!

rtutis maximum

Ple-

i

P

praemium, e

t ipfam beatitatem. tenet.

pa conformitas cum, divins voluntate, p

ete

] Unma

fecta virtus, abundaptifima virtutis merces,

Dtn f]

ac plena beatitas non mul

ra, minus diverfa,

Tcte

ï

fed ununi idemque funt.

lpfi damnati fi di-

vinae

Wety

Caput. XTII.

YI7

n

vinae- juftitiae et ejusdem voluntati plene

confentrent, eo ipfo beati efficerentur, ut-

pote cum fümmo bono conjuncti: eoquod

fummo bono fe toto, 'et omni affectu inhae-

: i

rere eft confummata beatitudo. Et quidem

rei hujus intelligens, id facile concedat, et

s quae-

y, o

qui fcit, quid fit poena damni, ei doctrina

haec etiam demonítrata erit.

Siquis tamern

gpfOiH h

de his dubitet,

legat S. Auguftinum de vita

beata, item libr

- 3. de lib. arbitr. et plurimis

lD. ]ul

aliis locis,

rü//]u'

ex quibus teftimonia afferre, ni-

eri

mis longum foret, et videbit quantum in hac

doctrina antecefforem habeam.

d

uapropter

& y

divinae juftitiae confentire eít op

timum ac

jucundifümum ,. dum mens

j e

non fenfu, fed ratione fua.

noftra, fiquidem

dU

uti velit,- clare

perfpicit, fe,

dum ad poenas fe inclinat, eo

94

ipfo momento

, imo ho

c ipfo actu ad plenam

felicitatem attoli.

Omni ením facultate fua

cum fummo bono conju

ngi infinita eft de-

lectatio.

, it

x

$.

2098.

j p

p0

Nunc ad fopiendum fenfum defcendamus,

] jüm

Dprimis certa fpes veniae ex tali afféctu (e-

cuturae totum horror

em abftergit.

Licet

enim ad conci

m

I

dulcedo

plendum nobile adeo decretum

s

l

N

veniae neutiquam , fed folus amor

li

juftitiae

ePr

caufa motrix efle debeat, eadem ta-

g

men fpe

$ ad fuperandum affectum contrarium

recté admittitur

dlveflïï

AD

plicavi,

» prout alibi.gopioüus ex-

d

viti

H3

$. Qïogg.

118

Tractatus XVIII.

D

$. 2099.

lii

'Praeterea non eít opus, ut aeternitatem

Ti

poenarum fub propria earum imagine am-

lw

loni

plectaris; fufficit enim, ut te totum Deo per-

mittas, quidquid tecum ftatuere voluerit.

Ver

p

Velle, quod Deus vult, optimum eft, et

optimum facit.

Si bonum te afficit, quo-

dim

modo defiderium optimi deeffe in te poterit ?

Ia

Bon

Quid trépidas mens humana! cur fummo bo-

no te non permittas, et te totam cum eodem

A

Quale demum

Qoc;

velut permifcere reformidas ?

bonum prenías, quod extra ambitum divinae

in(lan

Sh&l

voluntatis vagetur? Unde obfecro! bonum

ls

illud natum effe debet, quod fontem omnis

lls

boni, id eft divinam voluntatem pro prima

il

fui caufa non habeat? Scilicet in eo es, ut

W

bonum aliquod intelligas et defideres; ad

14

quod defiderandum aut efficiendum tua, non

p

item divina voluntas fuffecit,

&æ

T

4/1

$.

91I00.

!t

f]lsm 7!

Quare laetus äc fecurus te totum Deo

permitte: omnia, quae D

eo placent, et ab-

j

ícife ideo, quia Deo placent, amplectere.

.

jl

onem de-

Cave, ne aliam voluntati tuae rati

Omnia

m

W

fignes, nifi hanc:: quia Jeo placet.

enim, quae ex quacumque ratione,

praeter-

L

(N lt

If

quam ex voluntate Dei provenientia tibi ob-

jiciuntur, bona non fünt, imo omnino non

mük

funt.

:mD(

Firmiffime teneas,

et plusquam cer-

uod

| lle

Qüe

þifiïmum habeas, quod,nihil fit bonum, q

eus

1I9

Caput XIII,

Deus non vult: quae vero vult, et funt, et

bona funt ideo duntaxat, quia ipfe talia vult.

s

Extra lineam boni tendis, et graviflime dé-

t

ciperis, fi extra ambitum divinae voluntatis

bonum aliquod tibi fingas, aut illi inhies.

g

jist

Vera itaque refponfio haec efít: nemo ex

E

amore Dei, aut ex fítudio juftitiae poteft

damnationen velle.

Damnatio quoad potiffi-

m

"

]

yidt

mam partem confiftit in privatione , fummi

müü-

Boni, feu in averfione ab eodem.

Unde S.

Y

j a

Auguftinus libr. 3. de liber, arbitrio C. 15.

demi

docet, animam peccantum in primo peccati

fioina

inftanti miferrimam effe, ac fummam poenam

fuüftinere, etfi eam non fentiat.

Cape aliqua

JOïxem

omi

ejusdem verba: Nulle autem temporis inter-

j

vallo ifia dividuntur , ut quafi alio tempore non

&

jaciat, quod debet, ei alio patiatur , quod debet,

|

9£ vel puncto temporis univer(alis pulcbritudo tur-

petur, ut fit in go peccati dedecus. fine decore vine

" m

dictae.

Sed in futurum judicium fervatur ad

manifeflationem , atque ' acerrimum fenfum mife-

vig&, quod munc occultiffme *indicatur.

Sicut

j

enim qui non vigilat dormit, fic quisquis non fa-

cit, quod debet, [ime intervallo patitur , quod

!

g Ü

debet: quoniam tanta efl beatitudo juflitiae , ut

bdtere

nemo ab ea, mifi ad miferiam -po[ft . ab[cedere.

)me

Iam qui juftitiae plene confentit, feu qui cum

bmnia

divina voluntate per omnia concordat, eo

)faew'

ipfo í(ua affectione conjungitur, ac'proin

j ?

mente fua beatus eft. Quare nemo ex amo-

no "Ufï

re Dei ad damnationem paratus effe poteft:

y

neque enim per eum affectum velle poteft,

Qu

ut

H 4

20

Tractatus XVIIIL

ut a Deo feparetur, per quem reipfa cum

li

eodem conjungitur.

Imo feipfo jam impium

U

foret, fiquis in poenam peccati a Deo fepa-

«

rari, et cum ejusdem voluntate diícordare

feCw

defideret:.et utique aeterna dammatio in hac

Ha

ipfa mentis noftrae feparatione a fummo bo-

vel

no confiftit.

Si.damnatorum voluntates di-

li

vinae voluntati conformes, id eft cum fum-

ille

mo Dbono conjunctae forent, mox beatae, ac

del

perfectae efficerentur, prout antea jam dixi.

fec

uare voluntas ad juftas pro peccato poe-

at

1

Tarj

nas

u

ftinendas nunquam in eo effe debet,

quod quis:aeterpum damnari, et a Deo. fe-

QICIg]

paratus effe velit, fed perfecta contritio in

eo confiftit, quod quis ad alias poenas fub-

eundas paratus fit, quae peccanti infligere

Deo placuerit, ita tamen, ut cum divina

(r

voluntate, id eft cum fummo Bono conjun-

Ieq

ctus, et fic beatiflimus maneat.

þo:r;

lice

2IOI.

$

Uci

Et en! quomodo fententiae noftrae, quam

per |

hucusque explicavi, etiam facra auctoritas,

(üam

quae eidem deeffe videbatur, repente acce-

li ;

dat.

Omnes illi (et o quot, et quanti funt)

ag

qui perfectam humanae voluntatis cum vo-

W d

luntate Dei conformitatem pro certo recu-

perandáe gratiae auxilio defignant, omnes

inquam ifli nobiscum fentiunt.

Et merito

N

quidem: Nam Ííi poenitens aliquando, quod

Dl

recones

quidem certum eft, fne facramento !

ciliari

COnfc

Caput XIII

I2I

u

ciliari poteft, id faltem þer actum ex omni-

Jit

bus perfectiffimum obtinebit.

lam perfectior

qe

actus ne quidem cogitari poteft, quam per-

J

]

hat

fecta cum regula perfectifima conformatio.

Haec vero aperte confiftit in eo, ut omnia

Qu

velimus, quae Deus vult, et mere ideo ve-

8 j

limus, quia Deus ea vult.

ui plus exigit,

M

i

ille petit. aliquid

. quod optimo melius effe

M D

debeat,

lale jam animi decretum.eft per-

p

fecta Dei caritas, quae, omni jam adverfi-

"

tate inter utramque voluntatem ceíflante, ve-

f0

dfbew

ram ac plenam Deum inter et hominem ami-

e0

f

citiam conftituit,

100

$.

2102.

N F'

1f »

Quia vero

perfectae cum Dei voluntate

; u

conformitati ,

feu plenae caritati non tantum

CDHW

remiffionem c

ulpse, fed etiam abolitionem

poenae tribuun

t, merito

quaeres, quid ad fe-

licem- hunc affectum pr

qdeter actum caritatis

hucusque defcriptum in

fuper requiratur. Sed

per parem rationem aliud dicere non

poffum,

jl

quam ut mens quoad debitum

minoris poe-

*f üf

nae aeque Deo confentia

t,

prout eandem

ün

quoad debitum

poenae majoris facere hucus-

il j

que docui.

n v

j r

ofn |

$.. 2103.

.,

j

j

Sciiicet prout

firma fiducia in Deum eft

I

plena pax

quoad intellectum , ita perfecta

recon'

conformitas Voluntatis cu

m voluntate divina

CUW

eft

122

Trdcta;us XFVIII.

eft plenifima pax quoad voluntatem: fiqui-

dem haec non tantum ,quoad. gravia, fed

etiam quoad leviora capita cum Deo per

In hoc voluntas noftra

1 Y

omnia concordet.

eft nata, factaque, ut fe tota in Dei volun-

tate tanquam in primo , et fummo bono ad-

quiefcat, Haec eft beatiffima, ac jucundifüi-

lö.

ma pax, quam Chriftus a fe reliaquendam,

^*

imo jam dandam diíci

pulis fuis promifit. Pax,

[

quae exfuperat omnem

fenfum , prout loqui-

tur Apettolus.

Ubi tamen te monere debeo,

E

ne ad captandum hoc

infgne bonum ipfa

f

2

ejus excellentia moveri te permittas,

aut ne

i

ultimo hanc pacem tuo affectu fpectes. Haec

ia

animi pax fe ipfa non eft bona, fed eft no-

bilifima unio, qua fümmo bono conjungi-

mur. Perfecta obedientia divinae voluntati

non propter fe-

raeftanda propter Deum,

ipfam fequenda eft. De

us ejusque

voluntas

et finis ultimus affe-

d)j

debet effe ratio motrix,

I ].

ctus noftri: alias hic infra fummum bonum

IUS, |

definens, in re creata evanefceret, nos in

D.'hli |

nofítra miferia relinquens.

CAPVT DECIMVM QVARTVM,

ll

EXIg

l

uae de legitimo poenitentiwn dolöre bucusque

"

)

dicta fuerunt, ad ufum adaptantur.

$. a104. Attritioniffae ex dictis a Contritioniftis pa-

ii

V

rum differunt.

T&n

$. 2105.

|

(

Caput XIV,

123

iqu

$. 2105. Contritioniftae vero ad juftificationem extra

fed

Sacramentum voluntatem aequam fatisfactionem,

w

aut poenam fubeundi non deberent omittere.

$.

2106.

d

Verum etfíi poenitentes formulam doloris

qdut

ex amore Dei perfecto concepti proferre foleant,

p d

et hinc aliquam fecuritatem praeftent ;

2107.

Nihilominus timendum ,

ne folus fenfus

ii

quandoque fubfit,

2108 —— 21I10.

Verum funt etiam alia

^

folicitudinem levare -videntur.

» quae hanc

U

211I —2113. Et ipfum poenitentem variis ar,ti-

je0,

bus juvare procedit.

j Id

Sä

i N

'2114. Plus vero ad juftificationem extra Sacramen-

tum requiritur,

st

$.

SII5. et 10. . Etfj hoc ipfum, quod.plus requiritur,

n

in meras delicias abeat.

"m

Jl

!

Yur

Jl

$.

2104.

)r

g

ii

)

PN

Tam ex mea opinione, Attritioniftarum

dolor vel.ex mero fenfu proficifcitur, et pro-

» d

in legitimus non eít; vel fi ex juftitia fit or-

bonit

tus, is a dolore Contrition

T

yi

nihil differt,

i&arum parum aut

$.

210$.

'JL

llle vero dolor, qualem Contritioniftae

exipunt, et quo nos ex amore Dei peccatum

"L

eteftari jubent, ex omnium fententia in fa-

cramento poenitentiae eft eflicax, ac vere

fufficiens. Dum vero hominem extra facra-

jtis P

mentum tali dolore,. fiquidem is vehemens

expli-

fit, reconciliari aiïerunt(, totum non

cant.

5, 9105'

M

124

Tractatus .X VIIL

cant.

Nam poft peccatum non füfficit, fiquis

yidf

ex amore Dei non peccaffe optet, fed debet

tj

infuper pro injuria aequam aut fatisfactic-

nem, aut poenam praeítare: nifi enim etiam

adhuc paratus fit, omnem juftitiam non im-

plet, et fic vere. juftus effici nequit.

m

; jrn

$.

2106. .

Con

Cum autem poähitentes pene omnes for-

doc

Tüer

mulam doloris ex amore Dei concepti pro-

3

ferant, feque ob infinitam Dei bonitatem do-

| (ie

lere affegdfht res in actu poenitentiae, fi

! ilfect

'

aliud noB defit, facilis, ac plane confecta

BU

effe. videtur.

Multos infüper afferere audivi,

fije

fe facilius ex amore Dei, quam ob metu

i

poenae ,d.oloreml in fe excitare.

ümy

Tati

N

2T107.

Ts

| dein

Attamen cohícientiam facerdotum angit

timor, ne totum ex mero fenfu proficifcatur:

| ltet

dolent equidem de offenfo Deo: ab .hoc ta-

f

| Dum

men iíte affectus non incipit, nec in eo de-

f]nit'.

Cuticulae fuae metuunt, et ut inferni

-

incendia evadant, ideo Deum diligere, et de

eo offenfo dolere fatagunt.

Dolorem fuum

non a Deo, fed a fe inchoant, dicuntqué:

Ego diligo Deum mere propter Deum, fcili-

cet ne damnationem incurram. Quia infuper

rudiores infernum fibi ut merum malum fen-

| merï& |

fus fingunt, et coelum pro meris fenfuum

NO, q

deliciis habent, ingens periculum obverfari

Q

bt

vide«

Caput XIF.

123

fiqui

videtur, ne totum doloris negotium a fenfu

debet

incipiat, et in eodem finiatur,

OO

N

$.^ 2108.

ton i

Iam ad mitigandam juftam hanc facerdo-

tum follicitudinem duo capita fuppetunt. Et

primo quidem. verum eft, quod negotium re-

conciliationis juxta ipfius concil. tridentini

g

doctrinam a timore incipiat, pedetentim ta-

a

men altius affurgens, usque ad amorem jufti-

tiae proficiat.

Poftquam enim utili timore

[ o

fe, i

affectus hominis a peccato averfus, imo ex-

onfect

tinctus eft, mens nifi.penitus perverfa fit,

.quit

facile Deum diligere incipit. Scit enim haec,

| meüï

Deum effe infinittum bonum, et omni amore

dignifimum: unde mirum fane erit, fi tantae

rationi non cedat, poítquam affectus contra-

rius fuperatus, ac delectus jam eft. Ubi

m u

dein mentem velut ad libellam compofitam

haec fumma ratio facile per fe ipfam ita mo-

vf

Vet, ut fummum bonum primum, et ulti-

o*

mum deteftandi peccati momentum effe in-

"m ,

Cipiat. Animus ejusmodi, poftquam pecca-

tum ob timorem diligere defiitt, jam Deum

) et *

diligere facile incipit.

il fuif

TM

$. . 2109.

]s D

ol

Equidem, ut nihil: diffitear, in homine

meris fenfibus immerfo, .a facris multum alie-

luti fen-

m

no, et qui Dei ac juftitiae nullam rationem

habet, res eít periculofa: in iis vero, qui

amo-

VMB'

N

i26

Tfact(xtus XPVLHI.

amorem Ífüi ipfius pro primo officio haberi-

u

QU

tes, cunctos conatus fuos ad feipfos dirigunt,

prorfus defperata eít. Aft tales facramento.

(

(«

poenitentiae vix utentur, et facerdoti nul-

lam moleítiam faceílent: vél fi ob decorem

det

fta

politicum e. g. ii gravi morbo, aut tempore

pafchali facrum tribunal fübeant, de gravi

lo

D

peccato vix fe accufabunt, aut fi aliquam de

hoc mentionem ingerant, fimüulato dolore fe-

p

«(

ipfos magis, quam facerdotem a culpa im-

munem fallent, dicentes, fe ex amore Dei

(

W o

dclgre.

Wt

$.

oIIO.

Alterum, quod follicitudinem noftram le-

vare debet, eít, quod folus Deus fit difire-

Sacer-

tor cogitationum , et intentiomum | cor dis,

pu

dos vero merus homo verbis poenitentium,

pi

qui pro fe, et contra fe legitimi teítes funt,

ábí

fidem adhibere tenetur.

Neque abyffüm di-

lhar

vinorum judiciorum ) ingredi poteft, quibu

hma

faepe fit, ut homines poft graviffima pecc

JEpe

ta, et Deum penitus neglectum, vel fincere

P 1030

poenitere nolint, vel falfa poenitentia fibi-

PU

metipfis illudant.

l

lore

ul]n C

9. 2rrit.

4

lm

Equidem omnem artem, ac diverfas do-

neggt

loris formulas adhibere oportet, ut praecie

DGQ

pue apud graviter aegrotos legitimum dolo-

Thit

rem velut fuffuremur e. g. dicendo: Mens

t.]

utique

Caput XIV,

127

et

utique honeftiffima et aequiffima tibi erit, ut

D

cuique id praeftare velis, quod eidem jure

I

debetur? ]lam concipe nobile aliquod animi

a

decretum, quod etiam Deo omnia, quae ei-

Q

dem debes, et quibus digniffimus eft, prae-

0tc

ftare velis.

Item: Nonne ejus generis do-

ga&fx

lorem concipere voles, qüalem ratio, aequi-

)d

tas, et Deus ipfe exigit? Studeamus in con-

]

eipiendo dolore omnes fanctos poenitentes,

vv

et Chriftum ipfuüm de peccatis noftris dolen-

i

tem imitari.

Denique ftude mentem tüam

ad divinam voluntatem, ad omne Dei placi-

tum exactiflime componere,

Ü i

B

$.

21124

iif

Y

Tuvat infuper miferos Ejusmodi, praecie

pue fi graviter decumbant, ex intervallo fae-

GU

^

I

pius appredi, et ad iteratas confeffiones, et

abfolutiones difponere.

Confeflio. poft pri-

il dï'

inam confefüionem legitime factam eft facil-

luibuï

lima, imo priorem confeffionem generatini

yeuce

Tepetendo eandem ijntegram faciamus. Por-

a

ro ad fecundam

, et tertiam fe fuavi quodam

ii

modo talem ir

iducemus dicendo :

uia ex

[j

priore confeffione de attenta jam venia fpem

non contemnendam tenemus, juvat jam ad

folam Dei gloriam, atque ad amorem Dei

d

negotium poenitentiae iterare.

Tucundum eft

n

Deo aliquid etiam gratuito praeftare: eoquod

qol

infinitis vicibus liberali ejusmodi officio dignus

M

lit. lIaec et plurima alia auxilia non varo

adhiq

u

158

"Tractatus X VXIII.l

adhiberi poterunt, ut in periculoüfïïma— poe-

e

L

TO

nitentis conditione, reliquis forte fallenti-

bus, uno faltem optatus effectus obtineatur.

—

Ánt

Qün

Fidem füperat, et ego ipfüsmet aliis id con-

teftantibus diu non credidi, quam anceps

(ior

Yel

faepe fit dolor in graviter infirmis. Os apud

hos loquitur, vel etiam fenfus commovetur:

W

Et tamen

tni

mentem vix in poteftate habent.

—

in his res eít decretoria, utpote quibus hoc

lun

tl

as

tempus poe.nitendi- eft ultimum.

—

Con

dj

$. 2113.

Wy

- Sed res haec facerdotem induftrium, non

anxium reddere debet.

Non eft humanae

lX

induftriae, fed divinae gratiae excellens opus,

hominem iniquum, et praecipue in-peccato

inveteratum cum Deo reconciliare. . INos

aliud facere non poffumus, quam ut omnem,

j Men

quam facultas noftra fert, operam adhibea-

Iet

mus, verbis poenitentis exin credamus, vcl

tafi

lr

fi omnia ambigua appareant, eundem demum

! QOnte

fub conditione abfolvamus.

Et haec de

| do-

(l x

lore ad facramentum fuffciente.

*

;

M

lt

$. 21.14. :

Mra

Ad dolorem vero fine facramento juftum

E

facientem major utique requiritur, et cóna-

Jnc Ew

tus amplior. Quamquam etiam iíte effet fa-

cillimus, fiquidem homines eum rite intelli-

gerent. Quanta enim difficultas in eo effe

Aj

emum.

Vendan

pgteft, ut mens fapiens, et libera id d

eligat,

D)

^

- Caput. XIV.

129

0t»

eïigat, quod ex omnibus optimum, fuavi(fi-

n

mumque eíle probe novit?

lam divina vo-

Jr.

luntas quoad omnia capita eft optima ac ju-

Jl

cundilima, et utique mali aliquid, et aver-

0

fione dignum in Deo non datur: igitur hanc

velut arctiffime. com

lp*ld

y

plecti, eft facile adeo,

(

ut fi rem penitus .caperemus, ab eo fe con-

tinere fumme arduum foret.

il

In divina vo-

lo

luntate datur omne bonum, et extra illam

nyllum. eft bonum: vel quam portentofum

confinges bonum, quod bonum.fit, et in

divina voluntate non fit?

Nunquid. jam in-

gens labor erit, ut creata voluntas ,

non

quae

tota ad bonum efít facta, ample

ctatur id,

ynd

quod eft folum, et infuper omne

bonum?

opo

T

B od

M

Quare fi fola, et ferena ratione u

tamur,

ial

fifenfüs noftros inter

iores aeque ac exterio-

jv

res tranfcendamus, fp

ectra illa

. quae a phan-

h V

tafia nobis identidem objiciu

ntur, generofe

j

contemnentes, tunc intelli

gemus, quod to-

tus poenitendi labor in me

ras,

d d

uriflfimasque

delicias definat, ut

pote qui reap

j

e.in eo con-

fiftit, ut divinam

voluntatem omni facultate

noftra amplectentes fummo bon

O toti inhae-

rTéamus, non tantum

ftort

pro futuro, fed jam

cone

nung ex eo beatffïïmi.

Tef E?æ

$.. 2r16.

j

)

u

Ad rem hanc intelligendam,

106

atque ad mo-

vendam voluntatem facient

, praeter hucus-

demwlï

0m,

.

d

M

que

" o

130

Tractatus X VIII.

que dicta, etiam ea, quae tfactat. de prim.

et fum. gener. virtut. capit. r4. fcripfi. Ubi

iterato omnes, qui populum chriftianum eru-

uen-

diunt, monitos effe velim, ut quam freq

His

tiffime de Deo, et de Chrifto agant.

enim plus, quam- omnibus doctrinis morali-

Immenfi divinitatis radii

bus lucrabuntur.

xelfe folis, .vel prout in natura humana

Chrifti velut temperati funt, identidem fünt

oftendendi.

Deus, vita, paíffio, ac mors

Chrifti omnes orátionis, ac fermonis partes

impleart.

Hic lumina ad illuftrandum intel-

et momenta ad imitandam,

lectum immenfa,

1

et accendendam voluntate

m infinita, ac di-

Praeterquam quod: fola

1

vina fe offerunt.

horum commenioratio ube

rrima gratiae auxi-

itet.

Hic gratia non ftillat,

fed

lia fupped

inundat.

Nulla dicendi penuria: erit, ubi in-

on poteft, fe offert:

finitas, quae exhauriri n

Í

neque fatietas ibi fe aliq

uando ingeret, ubi

!

divinae deliciae propinantur.

Et licet te,

f

aut tuos legitimus, aut

copiofus defüper fen-

T

haec tacite tamen

h,

fus quandoque deítituat ,

pmire proderunt:

eoquod divina nunquam

ftt

n

pofünt effe non €

fficaciffima *).

Qu

fäns

*) Illu'd, quod fupra jam innui, iterato monere de-

lr

beo. Nulla fcilicet poenitentia ad delenda pecca-

hs

ta, quibus

infünitum bonum offenditur , poteft

b

fufficere.

Hüc immenfae Chrifti. fatisfactiones»

li

ét earum applicatio requiritur.

Sub quibus véro

es nobis ob-

fi

conditionibus Dtus Chrifti fatisfaction

Fors Deus

fac

venire faciat, minime eft definitum,

ub

&

Caput XI V

131

Tf

fub lohge facilioribus conditionibus, et poft do-

Ubi

lorem minus perfectum merita Chrifti

pro pecca-

V.

tis noftris adaptat.

Unde dolorem, qualem attri-

ia

tioniftae, aut contritioniffae requirunt;

ego mini-

ine condemno ,

fed extra facramentum ex eo in-

Ts

certum effe dico,

quod totam juftitiam non ex-

[

pleat:

Qui enim hanc

nedum voluntatem non

penitus abfolvere vult,

niil

.peccandi, fed poft pecca-

mmatd

tum etiam voluntatem p

ro injuria Deo illata fatis-

Jf

JJ

faciendi, ipfa juflitia id

exigente, habere tenetur,

Voluntas etiam vehemen

$, quo qu

us

is non peccaffe

ex amore Dei defiderat, etiam in

innocentetm ca«

päï

It

dit: quid ergo pro poénitente

InL

broprium et pecu-

lire defignant? - Talis do

lor etiam in poenitente,

ndam

qui facramentum füufcipit ,

eft juftus ac débitus:

« U

aliam itaque legem illi

fcribere de

bemus, qui fine

facramento . Deo reconciliari defide

d

"

rat, quam legem

quamdiu noim explevit ,

juftitiae nondum plene

e Q

fatisfecit, et fic juflificar

i non poterit,

facramentum poenit

Qui vero

[[, y

entiae fufcipit, de o

flicio pro

UR

culpa fatisfaciendi

non opus habet, ut fit. follici-

tus , eoquod fatisfa

of

ctiones Chr

ifi, earumque par-

ticipatio vi facramenti

praefto' jam fint.

Ceffat

obligatio fatisfaciendi ,

fi alius quispiam jam fatis-

g

facit: quod longe alite

r fe habet in eo

n

» Qui facrae«

menti hujus expers eft, Unde, quod

folum . vo-

u

lo, in fyftemate etiam Contritioniftar

um in de-

mquaüï

fectu facramenti aliquid incerti cerner

e mihi vi-

deor: eoquod dolor ab i

pfis defcriptus. omnem

juftitiam non implet "

et quia ignoratur, an Chrifti

fatisfactiones etiam e

Xtra facramentum ei obve-

d'l

iae ca

nett

niant, qui illud juftit

put, quod poenitenti-

d peW

bus peculiare eft, ne quide

m parato animi affectu

explevit.

Equidem fi

yr

(ty

Chriffus mox poft dolorem

Qd

fimpliciter ex amore

Dei conceptum fuas fhtis-

u

factiones interponat,

us

ceffabit mox obligatio fatis-

j

$0

faciendi: fed ]

10C, quod toties jam dixi, mihi ex

pü

€o ambiguum

p

eft, quod hac ratione poenitens in-

fil

2

nocenti

Tractatus XPIIE,

i

"

u

nócenti aequalis habeatur: nam voluntatem nos

peccandi vi amoris divini homo omnis, licet cul-

pae expers, habere tenetur.

p

Non poffum, ut non iterato plenam noftrae

voluntatis cum divina conformitatem iterato , et

la

modis omnibus praedicem : nam ut de caufa, quam

hic áe homine iniquo fuo auctori reconciliando

V

in praefenti verfamus, nmihil dicam, quid

pere

itari poteft, quam ut

-

fectius, quid beatius cog

mens noftra cum regula optim

a, et infinite per-

fecta, quae eft divina voluntas, ex affe concor-

$a

det? Et quantum ad praefentem caufam de no-

firo cum divina voluntate confenfu intelligenda

erunt verba illa a): Effo

conJeutiens adverfaria

zuo cito, dum es in via cum eo,

me forte te ad«

p

m

verfarius judici, et ju

dex tradat te i

niftro, et

jn carcevem mittaris.

Amea dico tibi, non exibis

inde, donec reddas movi[fmum quadramtem.

! :

CAPVT DECIMVM QVINTVM.

5- 2

De propofito , feu. de

creto iae deinceps emendan-

quos confuetudinarios,

dae, ubi etiam de iis,

et occafionarios vvocamus.

0212

L

1l

$ 2r17. De necefüitate propofiti formalis fere fruftra

Y

difputant: fed

k

Q. D

$. 2118.

Q

uia tot infüper remedia ftatui debent, u

emendatio non tantum pro

ponatur, fed etiam pro-

t

babilius futura fit; ideo con

ditio confuetudina-

h

$ gra-

J

riorum, ét occafionariorum, quos vocamu

viffima efücitur, Atque hic imprimis

g' 2[!

$. 2119v

8) Matth. 18, 25.

"

Caput XV.

133

| 101

orto. Definitur Confuetudinarius, quocum reapfe

convenit

cul

ZI20O.

Conftitutus in ea occaüone, ,quam amoliri

Exin

firqe

fimpliciter nequit.

u«

212I.

Deícribitur occafionarius: et h uic aeque ac

n

ml

priori

wanü&

2122.

Generalis regula, imo

d

p

1

n

;

2123.

Omnibus etiam juftis lezitima conztuq in

negotio animae adhibendi menfura obicure prac—

j r

qu

cipitur :

Ti2

2124. Sed an non liceret communem, ac plerisque

J

jjad

confuetam vivendi rationem pro Jufta tali men-

t

fura adhibere ?

Jl

"-

$.

2125.

Omnino, fi.ejus ope plures abs omni gravi

n,t

lapfu vitam fuani transigere videantur:

m

$.

2126. Si vero fervata communi vivendi ratione

h

plures aliquando cadere, quam conftanter perdu-

rare putes, tunc contra confuetum vivendi mo-

dum fíat graves leges ítatui neceífe foret.

At

V

Y

autem generatim

*

2127. Definita, ac fecura conandi, et contendendi

mg'( i

j

regula Hgacur, vehementer quidem optandum, fed

aegre exfpectandum effe videtur.

"

,J

2128. Quare Coníüetudinarius abfolvi non poterit.

;

2129. Prout nec occafionarius, nifi adhibitis effi-

T0

cacibus auxilis e. g. fuga occafionis periculum

peccandi minus probabile reddiderint,

*

2[30'

Ubi nec efficaciae fubíidiorum , nec affer-

Lem? l

tioni Poenitentium, fiquidem hi fidem datam bis,

m p*

terne jam fefellerint, facile fidendum:

attamen

euidi

"

juftum conatus modum

ib

.

2131.

Silere Juvat coram iis, qui gravem hanc

obligationem ignorant, et fi defuper edocerentur,

! J

*amen non explerent eandem.

I5

$. 2117.

—

as

,

Tractatus X P;III.

134

yl

$. 21IT.

&Lin

De dolore hucusque, de propofito dein-

(

ceps agendum erit.

Et hoc plerique virtuale.

Vcll

effe volunt, aliis formale, id eft fpeciali ani-

ipfü

mi decreto eliciendum requirentibus; idque

tetic

eo magis ne Sacramentum alios periculo ex-

tt,

ponatur.

Ex meo aliud nolim addere, quam

liüs

nihil.oneris imponendum. effe, fi agatur de

Fitu

confeflione praeterita.

Nam propofitum in

l,

dolore contentum probabilius füflicit, et fic

YO(

a peccatis legitima abfolutio tali poenitenti

perí

absque explicito .propofito probabilius jam

Prorl

obtigit.

Sicque eadeni peccata non jam am-

ii

plius exponere tenebitur: cum nemo obli-

bt

getur ea peccata confiteri deinceps, a quibus

qu

legitime probabilius jam fuit abfolutus $. 2003.

fv

ut nihil dicam, quod fuüb ea intentione, af-

ten

fectione , quam virtualem "vocant, reapfe

E

Q

/

arctualis lateat.

56 A2IIAS .

"Verum hoc facile: fi enim dolor fat effi-

cax eft, nihil facilius, quam propofitum me-

tm

lioris vitae ftatuere, fi quis hujus obligatio-

( |

nis recordetur ;

uodfi vero ejusdem obli-

Rn

vifcatur, hoc qui

l

em vix nocebit, dummodo

hn

fua, quod dictum eft, dolori integritas cone-

cm."u :

ftet. Imo poft dolorem fat efficacem. fieri

ahW

non poteft, ut propofitum defit: cum totum

Átny

poenitentis. negotium quidam emendandae

jj

pro-

vitae ;wona'tüs , €t fic veriflimi nominis

" (

pofi-

135

Caput. XV.

pofitum fit. Aliud tamen longe gravius, vel

eifl

etiam inter graviffima eft, quod ad firmita-

tem doloris, ac propofiti pertinere arbitror.

Que

Vi

Scilicet quilibet ex pietate, et caritate in fe-

n

ipfum (magis autem ex ea, quam deo debet)

l

tenetur eam vitae rationem inire, qua ftan-

p

te, et adhibita fperare poteft, fe probabi-

qui

-

lius in gratia, et absque gravi peccato. per-

gt

ftiturum prout alibi jam oftendi.

Cumque

m

ii, quos confüetudinarios, et occafionarios

"n

vocamus, confítanter in gratia . probabilius

jjiou

perftituri non fint, nifi conatus, et auxilia

j

prorfus efficaciffima adhibeant: hi plane in-

j at

figni conatu indigent, fi huic, quam fibi de-

obl

bent, pietatis officio fatisfacere velint.

Et

quis

qui prae reliquis frigidi, a gratia deftituti,

n ZC J.

fenfuique immerfi funt, difficillimum poeni-

L

tentium genus, et ipfa pene facerdotibus

rezple

crux funt.

&

$.

2119.

Praevie tamen utriusque horum definitio-

j ó

nem ftatuere neceffe eft, et dehinc ea, quae

jm

circa eos obfervari debent, praecepta defcri-

juto

benda funt.

Confuetudinarium ita ex mea

obie

mod)

opinione definies: quod fit ille, qui iteratis pece

catis eam peccandi confuetudinem | contraxit , ut

;(

] üeïf

aliquando, et probabilius idem peccatum perpetrae

turus effe praevideatur.

Ali dicunt, confues

eotur

d

tudinarium e[fe quí frequenter peccaturus putatur

ex coniracta foilicet confuetudine,

Verum vel

A

I 4

uni«

p

'Tractatus XV11I.

156

unicum grave peccatum, fed prc.)babjlius com-

mittendum , hominem confuecudinariis aggre-

gat, id eft, illis regulis obnoxium reddit,

quas confuetudinariis fcribere necefífe erit.

Cum nunquam liceat eam vitae rationem te-

nere, quae vel unicum grave delictum, pro-

babilius committendum portendit..

$

2120.

Confuetudinario quantum ad officia fimi-

lis per omnia ule ef?

qui non quidem ex confue-

judine, [ed ex alia ratione, quam tamen mulla

vi, aut naturali facultate a. fe amoliri potefl,

E.e. Inclu-

ese t OP - M

probabilius in. peccatum. inducetur.

fus carceri a focio, vel alio, cui acceítus

patet, ad peccatum vehementer. folicitatus

nulla fugiendi via patente.

Quid enim ad

noftrum negotium intereft, utrum quis vi

confuüetudinis, vehementis naturae, focieta-

tis, aut alterius circumftantiae, quam effu-

gere nulla ratione poteft, probabilius pecca-

turus effe praefciatur ?

20

6...212L

|

IQ

Occafionarius vero is eft, qui probabilius

MP

etiam femel tantum peccaturus effe praevi-

Qp

detur, vi illius circumftantiae, quam adhibita

Tiin

fua diligentia (etfi fors aegerrime, et cum

n

magno detrimento) declinare poteft *). -

Ye

*) Laborant alii in definienda occafione proxima,

QUgr

de hac enim fola difputamus; remota quippe pec-

L

candi

:CaþutXV..V.

137

» |

candi pericula nemo ev,ade'r:e poteft, imo ipfi liber-

tati noftrae congenita effe videntur.

Itaque illam,

Tt-

li,

fcilicet proximam occafionem dicunt effc eam,

qua data quis faepius peccare, quam non peccare

rit

folet.

Aft fic turpem foeminam domi tenens, et

te

ter cum eadem in fingulas hebdomades peccans,

n

nondum eít in occafione proxima, utpote in qua

fepties peccare potuiffet.

Aliis occafio proxima

eít illa, qua frequenter peccabit, vel in qua non

diu erit fine novo peccato, fed dic: Quam fre-

quenter? vel quamdiu? an decem . peccata requi-

]

runtur? an debet per meníem abíütinere? BRe-

Ífpondent: Id prudentis jüdicio relictum effe de-

(l)

1l

bere. Verum prudentia in lis, quae nec lumine

nl

naturae nata, nec altiore funt auctoritate defini-

uf

t2, fine regula praevia aegerrime fuo officio fune

ncli

getur. Illa itaque fümma gratiae perpetuo con-

fervandae heceffitas, a me demonítrata evincit,

xl

jril

etiam unicum grave peccatum . vel per totam vi-

tam, probabilius tamen committendum, fuff£cere

f

f

ä

ad occafüionem proximam conftituendam : eoquod

ita vivere teneamur, ne vel unica vice graviter

Qu

peccemus.

d

j

"

—

—

$.

2122.

Ex doctrina itaque ibi ftabilita, et ex

: 200

9. fequens magni momenti re

gula fta-

tuitur: Dolor,

et propofitum adeo debent

l

fiu$

effe efficacia, u

t quis omnia officia graviter

jv

obligantia exple

re ftatuat, ficque eam vitae

nbltä

rationem inire,

tot vincendi auxilia adhibe-

Cl

Te, utiis durantibus in nullum amplius gra-

V€ peccatum per totam vitam relapfurus effe,

quantum ex huma

no judicio probabilius vi-

xim

deatur.

J

Severa lex, fed qua mitiorem fta-

cin

3

tuere,

R

138

Tractatus. XVILI. :

lil

tüerc, etfi maxime volens non audeo, am-

babus . manibus arrepturus rationem ab aliis

4l

E

(v

fuggerendam, quae lenius fentire permittat *).

Üv

*) Neque forte dicas, corlltra eandem: ,,Hanc om-

] C

,nem facultatem fuperare, cum nemo folide ju-

fit,

,.dicare quea:, fe fine peccato per omnem vitam

lt

»» perftiturum.**

Nam non requiritur, mifi judi-

cium probabilius.juxta faepius repetitas rationes:

I

judicium autem probabilius omnino

haberi poteft.

&

Vel.finge tibi hominem orationi invictam Operam

Vi

Vs

navantem , facrofanctis facramentis frequenüflime

utentem ; paucis talem, quem inde a $. 2023.

| Qu

| Drü]

et fq. defcripfi: an hujusmodi chriftianus non

l

ii

poffet perpeétuo confervandae gratiae probabilio-

]

rem fpem concipere? omnino.

Nam tales pleri-

d

que absque gravi peccato perdurant: ergo etiam

e&,

alius probabilius , ac pené certo adhibitis . ejus-

9

modi.fubfidiis fuam integritatem tuebitur.

"Tepi-

dis vero illis acerba fententia fcripta eft, quod ex

ore Dei evomendi fint Apocalypf, 3, 16.-

Tem

$

2123.

lon

Hic vero alia quoque magni momenti

Jro

controverfia componi,

vel fors a neémine

(ierj

Cer-

hucusque mota praeoccupari poterit.

u

tum eít, contentionem, et conatu

m quem-

Contendite

; eml

dam confequendae falutis requiri.

ins

intrare, ait apud Math. Redemt.

Item Pau-

Sic currite, ut conne

W (

lus r. ad Corinth. 9, 24.

Qa,

prebendatis, praeier plürrima alia divina te-

d

q*i

ftimonia.

Iftius porro contentionis, ac- co-

CLf

natus obligatio, cum reapfe exiftat, defin

l

g

tum debet habere modum ac menfuram: n

i.-

Qle (

1

Caput XV. -

T

at

hil enim reipfa exiftens indefinitam naturam,

alus

aut vagos limites habere poteft. Et licet in

)

diverfis diverfa contentio requiratur, . pro

diverfitate pugnae, negotiorum, aliarumque

C otte

circumftantiarum, et fic in omnibus diverfa

du

qum

fit,in fingulis tamen certa, planeque defi-

nita eft.

Itaque pro fingulis hujus conatus

i juäi-

ia

regula, ea ipfa, de qua hucusque difputavi,

et quae parum definita, nec penitus fufficiens

g

videbitur, aflignanda eft.

'Tenetuf fcilicet

i

, 1009

quivis illud vitae genus tenere, quo pofiüt

$ D0l

prudenter fperare, fe potius in gratia per-

ao

ftiturum, quam aliquando patrato aliquo gra-

pleïi-

Vi delicto, exin malo omnium maximo, id

) etm

eft, diyina igimicitia,-involv'endum ette,

s du

u

quod Ü

$.

2124.

Quae vero,

et quanta auxilia probabilio-

rem hanc fpe

m fundare queant, in fingulis

hominibus,

et.circumfítantiis diverfiffimis, tam

gt

propriae, quam alienae pugnae pericula, con-

j

fueti quoque eventus, in aliena falute curan-

0

da ufüs, et exercitatio docebunt.

Et qui-

uenm

dem hic, nec abs

que gravi ratione quivis fo-

rleïïdm

licitus erit,

et fÍcire ma

gnopere defiderabit,

j Pa

quid de moderna FT

cclefiae difciplina, et de

€a, quae majori Chriftianorum parti ufitata

eft, vivendi ratione cenfendum fit.

Haec

"a

p

enim fi recta fit, fat patentem in arduo hoc

d

negotio regulam habebimus, cum quivis fa-

j

rique

fi

cile fcire, imo Vf'dere queat, quod ple

facti»

nf

140

Tractatus XVIII.

W

factitani. Sic enim publicus ufus atque ipfa

confuetudo vivendi regula maxime probata

p

exifteret.

,

Ver

?

qder

n

$.

2125.

ià

th

Tam gravis controverfiae exitum inve-

niri fequenti ratione poífe, mihi aliquando

du

vifum eft. In communitate quadam de gravi

lia

hoc negotio difputabam: et primo loco de-

ob

monítrare conabar aífertionem toties jam

d

baþ

recitatam: Q

uilibet tenetur it3 vivere, ut

probabilius nunquam graviter pe

ccaturus fibi

prudenter videatur.

EÉt quantum mihi con-

ftat, aliorum. quoque defüper affenfum obti-

nut

Secuhdo loco ajebam: fingamus hoc,

L

quem. modo vivimus, menfe in noftra patria

M

centum infantes ad pueritiam transeuntes, Ta-

(ue

tionis ufu potiri, et tales infantes, qui aeta-

&

tem (üam ad go vel 6o annos producturi funt.

Qu9

'Tertio loco quaerebam, quotnam ex magis

DI

ufitata vivendi ratione, baptifmum fuum in-

tegrum fervaturi,

et.fine gravi delicto vi-

Titor

ntiam poft 5o aut

ventes primaevam innoce

m

6o annos fepulchro fuo ill

aturi fint. Quid-

et rerum experti

q pa

nam finguli viri fat docti,

circa hoc stium quaefitum cenfuerint, non

M)d()

opus eft adícribere. Ego vero quarto de-

d

mum loco fequentem fententiam ftatui: fi ex

ey

ico hisce parvulis poft 6o annos fpectata

Titig

moderna vivendi ratione 60, aut 70 absque

lf q

ntur,

gravi delicto exituri prudenter judica

tURC

AUtgr

a

Caput XV..-

IA4I

pf

tune magis ufitata, et praevalens confuetudo

bat3

proba eit, et pro regula affumenda: quodíi

vero non nifi 3o, aut 4o ex illis.centum mo-

derno, et apud plerosque ufitato vivendi

ufu, primam ítolam fervaturi putentur; tunc

magis ufitatam, ac communiorem agendi me-

"

thodum graviter accufare, et graves admo-

"

dum fententias ftatuere cogimur.

Quae ta.

3gïaVi

men tunc primum, quod probe notandum,

Q d

obtinerent, Íi paucae adeo animae nitorem

;j

baptifmi illibatum fervare tibi videantur.,

2

; fiti

g.

2126.

con

1 OW

Quarum quidem prima eft, commune,

; 10

ac plerisque confuetum vivendi genus minus

at

probum, a rationibus Evangelii alienum, at-

« I

que infra juftam menfuram effe. Altera: in

T

eo reapfe latere periculum propinquius, feu

r m

quod alii vocant, proximum peccandi: hoc

D

enim fectando quivis plerumque , et in regu-

u) J

la potius gravem ruinam, quam perennem

j "

innocentiam praefagire fibi deberet. "Tertia,

Ü Zut

quemlibet ad induftriam plusquam vulgarem,

Vi

ac paucioribus confüetam teneri.

Quarta,

gpel't.ï

hoc ftudium eo magis acuendum, eaque, quae

non

modo dixi, in eo arctiori fenfü accipienda

) d

efle, quo pauciores ex illis centam absque

( d

gravi delicto duraturi ex communi vivendi

ecun

ratione credantur, ita, ut fi tibi ex 1oo non

3b5que

nifi decem poft so annos integri fore vide-

antur, tunc vivendi rationem talem ítatuere

tu

debe-

Tw.zctatus/ XVIII.

142

deberes, quae compäi':ate ad tui aevi möres

non tam de meliori, fed pene d

Ae fingulari

noca' foret.

$.

2127.

Atque juftum, ac neceffarium contenden-

di modum, quantum licet proxime definitum

tenere tam ad privatas, quam ad publicas

Ecclefiaé rationes grave admodum negotium,

Publi-

et maximis votis exoptandum foret.

ce certe refert, populum chriftianum mnon

majoribus quam oportet obligationibus one-

1

rari: eoquod illi exiguam certe religionem

2

exerceant, q

ui ubique nil nifi laxas doctri-

nas perfequuntur, meris legibus Ecclefiam,

et animarum falutem provehere volentes.

Omníia officia explere, aliunde fat grave eft,

non indigemus iis ingeniis, quae nova cone

fingant. Ex parte tamen advería fumme in-

tereffet; ut communis$' error lege quadam,

aut potius publica aliqua doctrina emenda-

1

retur: fi tamen ufitata, ac plerisque confue-

&

ta pugnandi; et contendendi ratio vitiofay

gü

E

minusque- fufficiens judicaretur *). .

*j Dici enim non poteft, quanta vis fit in publicis

exemplis non tantum ad movendam voluntatem,

fed etiam ad perfuadendum intellectum.

Quod

n

fere omnibus placet, vix poteft non tibi quoque

m Xeh

probari: neque faeile dabitur judicium adeo fir-

fenfu

mum, quod comimuni auctoritati queat refifte-

EOs5 E rR

Equidem fhanc regulam decretu

T

difficillumam fore, facile intelligo: fed generalis,

IQ «

Caput XV.

145

Qra

et publica utilitas "deberet ihgcnia noftra acuere;

dl

fi non ad veram et certam , ad veriorem tamern,

et certae quantum licet propinquiorem regulam

inveniendam,

Deberet autem, quod jam dixi,

non rigoris, fed folius veritatis fludium in inda-

ganda tanta nominis veritate pro primo fübíidio

adhiberi. Fors tamen multi hic, nec abs ratione

snden-

refpondebunt: Vera haec erunt

funt:

» prout graviffima

pytum.

fed quis talem regulam forte inventam in

VN

ufum populi deducet ? Noftra aetate inter fuper-

Qs

flua, ac pene inter füperftitiofa rejictuntur, quae

|

reapfe neceffaria funt,

Quis frigus aetatis noftrae

hii

expugnabit ?

T'otus conatus nofter in eo effe de-

j 10 i

bet, ne omnia corruant,

Dummodo poenitentes

oné

faltem falvare. poffemus, et eflcere, ne plurimi,

jomert

quod fieri pene cernimus, in ipfun: obdurationis,

lt

et quod inde confequi folet, infidelitatis malum

lo

incidanf. "Trifte, et ab infelici neceflitate. petitum

argumentum !

Hoc tamen non

Qbfiante fimpli-

o

Citer docendum effe aenfeo

» quaenam vivendi ra-

tio fit neceffaria

aVE €ïf,

, ut quis fe a gravi peccato fem-

per immunem fore fperare queat.

'Taceatur de

va an'

obligatione fic vivendi, fiquidem hoc filentium

.

l

juí

E

um videatur: haec tamen fatagendi, ac con-

^W

u

tendendi menfüra identdem , et usque

ad notam

a

importunitatis inculcetur : per hoc

enim multum,

(*

etfi minime totum obtinebimus,

Aliqui hanc re-

i)»

Viijïa)

gulam fequentur, quam fequi no

',eam ignoraffent

n potuiffent, fi

ibl

(

$- 2128.

Verum ardore quodam, et publ

ici nego«

tii vehementi,

j quoqu

et ut ego crediderim, jufto

PU

jj

fenfu a conftitu

to ordine avulfis nobis, in

f

j

viam jam redeundum eft.

Itaque ex $. 2122

du

l

pro confuetudinariis haec lex ftatuenda eft:

gt :

fi prae-

144

"fractatus XVÀIT.

fi praeter decretum Wnon amplius peccandi ea

du

emendandae vitae. fübfidia adhibere, ftatuant,

Ya

quae de ftatu gratiae perpetuo tenendo prae-

E*

valentem, etfi non certam.fpem praeftent:

| ]

tunc abfolvi poffünt, et debent etiam, quod-

(un

-| dem

fi vero tanta auxilis ufürpare vel detrectent,

vel non ferio ftatuant, abfolvi non poflunt,

hen

utpote omnia officia graviter obligantia ex-

pien

foql

plere renuentes. $.2122. et feq. *)

av

*) Ubi et

iam gravis illorum error refutatur , qui

Tun

putant, fuggefta a facerdote fubfidia (fiquidem pro

poenitentia; id e

íft, tanquam legitimae fatisfactio-

! Vifje

ofita) ad mera confiia

nis pretia non fuerint imp

pertinere , nullamque obligationem inducere. Nam

;

ex vi naturalis, et divinae legis tenetur ea ad-

hibere, fine quibus perfeverantem gratiam pro-

Q

babilius fpondere non poteít,

E

IN

| per]

$: 2129

pitq

Sed etiam pro occafionariis aequalis fere

| porfe

lex ftatuitur.

Vel exterior illa circumftan-

] trià [

m

tia propinquius peccati periculum inducens,

per varia adhibita auxi

lia ex periculo proba«

|

babile poterit extenuari,

biliore in minus pro

| lp

et pro obtinenda hac extenuatione a poenit-

| tf

l

tente eadem reapfe erunt adhibenda: et oc-

| "m

cafionarius in hac occafione fic mitigata per-

n (

manere ítatuens debebit abfolvi.

Adeo ut

H()ml(ü!

mea opinione, nulla defüper requiratur ne»

Itn

ceffitas, aut gravis calamitas exigenda fit,

| t (

quae fugere volenti obítet, fed poterit abs

| m

culpa in ea pe

rmanere: talis enim probabi

lius

| Val

(l

Caþut XF.

I4$

di

liu$ deinceps non peccabit, et hoc fufficit.

Qant,

Vel nulla auxilia füfficient, aut fiquidem fuffi-

yne«

cerent, a poenitente haec non adhibebuntur

tent?

"ad hoc periculum mitigandum: et tunc quo-

quod-

cunque fortunarum, famae, aut vitae per-

Rl

dendae timore fruftra obftante, eam occafio-

gO[ïuUïa

nem deferrere tenetur, fi omnia officia éX-

f& eK- *

plere, et abfolutionis beneficio potiri- velit,

Eoquod poft ipfum peccatum, probabilius

perieulum peccandi omnium fit malorüm fum-

itühy «1)

mum, et fi quidem aliud nih

jdem ?

[jsfzctii'

vitae difpendio redimendum.

il juverit, ipügs

Confxliz

e NI

$.

ru j

21230.

um

Ubi duo potimmum monenda habeo: fci.

licet,

ne, quod eít primum. leviter credas

per haec, au

,

t obvia fubfidia occafionem pro-

pinquiorem , in remotam facile extenuari

poffe, aut extenuatum iri.

"d

Scilicet .medio-

Cum[m

cria plerumque, ac pr

aecipue ad longiüs tem-

pus non füufliciunt:

gravia vero, planeque

g

efhcacia vel adl

übere non ftatuunt

vel fi

xtg[]llanï

modo 1tatuant, ea reapfe non adhi!

»ebunt ;

; pot

et fic idem rurfíuüs dabitur peccatum s.

et pro-

& o

in jam praevie periculum non fatis

extenua-

f

tum fuit,

u p

Unde non füufficit decretum , 'aut

eo "

promiffio de fufficientibus adhibendis auxiliis,

d

ed requiritur infuper ea firmitas, ut illa ipfo

nda fï,

actuü adhibenda e(fe praevideantur.

Non

erit 1

l

enim per ítatuta, fed per adhibita a

ixilia

b

occafio extenuatur,

n

Alterum eít: fi quis vel

:

jiüs

f om./VI./

tibi,

Tractatus. XVIII.

146

'X

tibi, vel Qïteri facerdoti e. g. domo pericu«

lofa excedere, et periculum vitare jam pro-

mifit, fidem vero datam turpiter fefellit 5.

tunc altera vice raro, et tertia vice fere

nunquam fides eft adhibenda: fed potius ab-

folutio usque ad relictam. jam occafionem

differenda erit.

Et ita quidem plerique om-

nes, ac recte fentiunt. Vel enim dimiffurus

non erit pro folo

eft periculum, et grave

— —

capiendo abfolutionis ben

eficio ad facerdo-

tem redire: vel periculofam illam rupern non

erit declinaturus; et abfolvi ex toties affigna:

ta ratione nequidem poterit.

6

[

l

M

9. 2I9t.

Aliquidxtam.en in hac vera quidem, fed

afdua doctrina multum juvare poterit facer-

3

dotem. Scilicet fi poenitens non intelligat,

prout plerumque contingit, fe ad gravia adeo,

*

.

:

et efficaci

3 auxilia arripienda teneri: Sacer-

)

dos vero praevie noverit,

poenitenti fiqui-

*

1

»

dem defüper moneatur, non Ífat ani

mi fore

»

»«

ad tam acerba haurienda: : tunc inquam ta-

»l

cendum erit, et fiquidem hujus hominis do-

otem habeat, quam

Bu

lor, et propofitum eam d

nlm

.2008. et feq. deftripfi; .etiam abfolvi de-

r

FA

bebit *). Etíi facerdos advertat, hunc poe-

nitentem probabilius effe peccaturum, feu

Pij

confuüetudinem, et occafionem proximam non

i

q

fatis extenuatam effe **).

0l

V

is

*) Nun-

Caput X V.Q»

147

&t

*) Nunquam enim eam opinionem meam faciam, qua

m

utant, abíolutionem negare, aut differre fe ipfo

1

effe conducens ad emendationem auxilium: fed

jj

i

quoties per hucusque. dicta poteft abfolvi, toties

o J

debet abíolvi, fiquidem recte fentio.

Imo am-

i d»

plius,.Ífi aut non pofit abíolvi, aut fufficientis

od

.doloris , et propofiti dilata abfolutione experimen-

j 0

tum capi heceffe fit: tunc quantum fieri poteft,

-

ifnus

omni arte, et fuavitate agendum erit, vt ipfüsmet

in hoc dilationis auxilium confentiat, ac non nifi

n f()[()

quietus.confolatusque dimittatur.

Si. enim o Sa-

l

p

cerdos! quaffatum hunc calam

um contra fpiritum

Chrifti Ifai 41. confringas ,

gj m

o

eumque animos de-

Ípondere facias; malum mire

augebitur, et pec-

jf

cata velut flumen inundabunt.

Animus enim ala-

cer generofe pugnat, dejectus vero vel ad con-

Ífpectum hoftis tergum vertit; et nunquam infeli-

cius pugnatur, quam cum ordines turbati funt.

i

**)-Contra mite hoc tacend

e, ?

iU

fenti So. pro infirmis

i confilium, quod práe.

xlt

[

» Parumque generofis rhen-

tibus fcribo,

forte quis dicet:

ntei f

if

»» 9- 2I26. et

»Nonne fupra

2127. generalis vehementer defide-

i aöebï

»Iabatur reg

ula ali

» £andi, et dimican

qua, ex quaà legitimam fíata-

"d

di menfura

m publice fciremus,

»licet neceffario praevideri d

rl

ebeat, plures eidem

Qu

», defuturos effe:. nun

C vice convería ob privatum

yfti f

»» alicujus . neglectum

um u

s. Cur. **

gravis veritas celari fuade-

Verum iftam vivendi rationem publice

Jf

o

ignorari,

propter privatos quorumdam cafüs mi-

lt,

q&)ä[ï

nime opo

rtet5 alias nulla lex feri poffet. Aliud

Obtinet i

h

jn?

D ignorantia privata. Nam ex promul-

gatione

publica plurimorum Obedientia, et fic

inc Y

Publica. utilitas obtin

etur, qua privatae perfidiae

ml,H

abunde compenfantu

ri

in negotio vero (fingularis,

"

et imbecillis hominis

immatura doctrina nullius

Obedientiam, íed mer

um peccatum efficit, et fic

abs ulla utilitate nil ni

fi damna infert; fi nimirum

Ka

legem

4) NU

Tractatus XVIII.

148

li

M

legem hucusque ignorans, et pofte

4 edoctus ean-

dem nihilofecius violaturus effe praefciatur.

Fre-

10

(CCa

quenter hu

c accommodandae divini redemtoris

noftri fententiae:

Nemo mittit vinum movum in

Wt,

utres veteres : alioquin. disrump

et vipnum utves,

bunt a).

Item:

idfe

et vinum effundeturs et utres peri

*

atdi

Adbuc multa babeo vobis dicere

*

fed mon 'potg/ii:

CT

portare modo b).

Hl

!1001

CAPVT DECIMVM SEXTVM;

io

Qqui

De fub[idiis conira imminens peccatum

adbibendisq.

u(um

Tl

2132.

Inter toties. relata feliciter pugnandi auxilia

recenfetur rmo loco frequen

s ufus Sacramento-

j

rum

2133.

odo:autem invictum orandi ftudium:

5134«

Rurfus et 3tio vitae, aut muneris conditio-

nem

mutandi neceffitas: 4to item

ä

2135.

Corporis Caftigatio.

Ti

zto jam loco venit labor, et agendi affi-

iK

2136.

duitas:

li

2137. (Óto adjungenda funt SSrum patescinia:

Ti

f

ä

2138. 7mo infuperabilis. in Deum fiducia requie

ritur.

Tü

lli

$.

2132.

Hie

ata pug.

Supei*e&, ut toties commernior

Qu

ndi fub.

W

nandi, et data pugng feliciter vince

fidiay

i

[

| 4) Marc. 2, 22.

ü

h

b) Ioan. 16, 12.

Caput XV I

149

AUs df

fidia, et ea quidem pugnandi fubfidia, quae

y F

non obftante gravi adeo periculo, quod ab

jmori

occafione, vel confuetudine peccandi immi-

p

i u

net, fpem vincendi praevalentem tribuant,

àdícribam.

Ea jam efficacia, et non nihil

M

1 pa:e/li!

ardua pro iis, qui peccato alífueti funt,. de-

cerni nemo indignabitur, cum remiífam, ac

mediocrem pugnandi rationem etiám in in-

W.

[

nocentibus graviter accufavi.

Vid. C. g. hoc

ipfo tractat.

lam primo loco, et merito

n

quidem commemoro dignum ac frequentem

ufum facramentorum poenitentiae fcilicet, et

Euchariftiae ^.

j usl

vamet

*) Praeter alia huc facientia, et jam alibi comme-

morata, fequentia addere juvat.

Lex gratiae feu

u

evangelica fervilem illam feu mofaicam hoc pene

folo fuperat, quod habeat myfíteria fe folis, et

Id

propria virtute gratiam conferentia: dum infirma,

et egena veteris legis elementa feipfis nihil value-

rint efficere, quibus gratía fignificabatur tantum,

agendï

non item conferebatur.

Sacramenta et facrificium

noftrum modernam legem íuper antiquam illam

:lea

nimium quantum extollunt: nam bona opera no-

flra ad obtinendam gratiam prae bonis antiquo-

rum operibus efficaciora effe, minime crediderim.

llli gratiam mereri tantum poterant; nobis eadem

gratuito velut obtruditur.

Quapropter eorum fpiritum, qui, nefcio ex

l

qua reverentia, aut fecuritate facramentis raro

aj

j)

nos uti volunt, minime probaverim.

Nam licet

]

j

aliqui inter eos egregii fint, majores tamet cum

n

tota antiquia Ecclefia pro nobis ftant.

Quotquot

ab ultimis faeculis certo fanctos effe novimus, in

erunt.

frequenti ' communione inducenda toti fu

Deni-

K 3

xfnk&

*

150

; Tractatus XVIII.

i

Denique ad teftimonium omnium, qui harum re-

rum experti funt, fecurus provoco, an non eae

16

communitates fine comparatione, prae aliis Donae

fep

fint, in quibus frequens Sacramentorum ufus vi-

fenf

get. Vel quid demum in locis fuis lucrati funt ii,

Noíftra aetate

det

qui nobis in hac parte adverfantur.

Cle

gens gallorum cultiffima, et hucusque chriftiana

adeo in eam vitae rationem degeneravit, ut in

M

omnibus retro faeculis vix aliquod tantae ruinae

Id

exemplum invenire pofíimus.

Mali atrocis adeo.

db

originem quidam retulit ad feveritatem illam, qua

earum ecclefiarum íacerdotes in poenitentes ufi

funt.

Vix abfolvebant aliquem, et ad facramen-

tum Euchariftiae plurimi per plures annos non

admittebantur, mylíteriis, et gratia novae legis

tae&

diutiffome, et per maximam partem privati. Unde

..

factum eft, ut tales omni reconciliationis , obti-

Cn)

nendae fpe privati totum fe emendandi conatum

Qu

remitterent, et peccatis jam penitus affueti ipfum

al

obdurationis malum incurrerent, omni pene fenfu

pe

morali iam deftiruti, et ad quaevis extrema pa-

gati.

Cumque haec agendi ratio quoad omnes

Cl

ferváretur, maxima demum populi pars in tantam

qua

corruptionem prolapfa eft. Addebat vir ille fe-

C

quentia: Finge'in gallia tolerabilem aeque ac fre-

el

quentem facramentorum ufum in toto populo ob-

« f

tinuiffe, nufn integra pene gens in tantas enormi-

Cumque in multis. catholicae

Qu ]

tates prorupiffet ?

religionis plagis idem quoad ufum facramentorum

Qu

neglectus, praecipue quoad nobiliores invalefcat,

r

num melius aliquid, et minus enorme ab his ex-

fpectandum eít ?

?l

2154 -

$.

Inter fubfidia vincendi fecundo loco fug-

gero invictum. orandi [udium, lmo in quibus-

)

dam

Ij1

] fe

dam requiritur copiofa meditatio, piae lectio-

| 0

nes, propofita emendandae vitae continuo

jnae

repetitá, denique ea contentio, ut extincto

i Yl

fenfuum impetu motus gratiae ubique abun-

ii

det.

Mediocria in hanc caufam non fuffi-

p

rilut

cient.

Neque a curis domefíticis, aut aliis

u

negotiis juíta excufatio peti poteft: nam cu-

muitue

ra tuendi gratiam

A

debet,

?

reliquas omnes fuperare

NU

js d

qrond

$.

2134.

n

Tertío loco datur quandoque neceffitas vi-

- Jetis

Ündt

tae conditionem mutandi.

Satius quippe eft

, Qf

,

conjugatum amendicare, quam coelibem pec-

care identidem: in arctum monafterium fe

;Onafj;ï ;

j p

abdere, quam cum probabiliore .aliquando

1 il

peccandi periculo jucundum vitae genus fe-

u P

ctari, fplendidum aliquod munus dimittere,

| nuá

i

quam ad imminentia ex eo pericula non fuffi-

l

|

J

y

a

"

cere.

Certe major, folidiorque animus ei

i

eft neceffarius, qui vitae genus fplendidum,

:

Vlo 'ï'ïj

ac fenfibus multum lenocinans tenet, quam

a

qui laboriofum ,. ac moderate arduum fecta-

ial

tur. Graviflimae calamitates, etinfignes pro-

alefolt)

fperitates plurimum peripuli habent *).

his &*

*) Huc fane pertinent illa * Mendicitatem, ,et divi-

tias ne dederis mibi, fed tribue tamtum victui

"meo nece[faria. a).

Item illud: Scigis vos Dominz

Jérvos. in peregrinatione. morari,

Civitas .enim,

K 4

vefira

1] fit

&) Proverb-. 30, 8.

Ó

Tractatus X 7111.

152

vefiva longe eft ab bac civitate. Si ergo fciris

d

civitatem. vefiram ,. in qua babitaturi eflis , quid

bic amatis agvos, apparatis lautitias, et. aedifi-

$,

o

cia et habitationes fupervacuas ?

Haec enim qui

comparat, nom copitat in fuam civitatem redire b).

ff

quo

$.

fole

2135.

niti

Tanquam quartum ad peccatum fuperz;n'-

lis

dum fubfidium eft afflictatio corporis puta

jejuniis, gravi labore, alisque rationibus ma-

*

cerandi.

4

Nam talia praeter gratiam , quam

ex virtute poenitentiae conciliant, etiam ra-

l

tione naturali juvant; eoquod fenfus afflictus

non tam facie rmodum- excedat, et dolor

Wi

D

contra illecebram praefentiffim

,

um fuapþe na-

Q

tura remedium fit - *).

*) lejunium et reliquäs corporis afflictiones ad folos

fanitatis limites reftringere idem eft ac Sanctos

d

l

pene ómnes, et ipfum Chriflum condemnare, ad

ícita Medicorum , non ad Theologorum doctrinàm

l

Pertinens,

3

ï

$.

2156.

Quinte loco, et'praecipgä pro pugna ca-

1j

ftitatis magnopere confulenda eít continua

fedulitas, ac contentiofus labor, maxime ut

periculofa inhonetti fenfus fcintilla,; repenti-

na ac in primo mox inftanti arrepta occupa-

f

üone non z:ntum in mente, fed quantum

Q

fieri poteft, etiam in corpore extinguatur:

lo

e' g.

fO]eax

| b) Paftor, Hermae lib. s.

qie |

3

Capïtt X

153

yfettis

& g. feriberido, colloquendo, domo exeun-

, quid

do, preces fundendo, ex lecto fe proripien-

iif

do. Scilicet exterior conatus et fatigatio etiam

1] qni

inl),

fenfum mitigat, et infuper facile mitigat, eo-

quod primi fenfus non adeo vehementes effe

foleant, et impetus, ac fatigatio eosdem pe-

nitus plerumque extinguant, viribus anima-

fuperal:-

lis naturae in alia diftractis *).

ripid

]b O

Ug Verö fïa»tim, mox ab initio, et primo möx

, qui

inftanti faciendum.

Primum inftans eft leve, gra-

(ilt

vius fecundum,

tertium jam periculofiffimum.

Jlictus

Huc fane quadrat illud: Prinmcipiis obfla: fero

medicina paratur , ff mala per lomgas imvaluere

dolot

?HOT 4 $.

Efficaces, et.in labore conítantes admo-

te me

dum effa oportet: defides, ac remiffi illi ad pug-

mam, aut victoriam apti non fünt.

Ubi illud

iterato. monendum ;eft, ne poenitentes dejectos,

) zd MH

àc timidos, quantum fieri poteft, unquam dimit-

j Anctos

taSO

Erigendi, et fumme alacres reddendi funt,

yifey ü

ne pugnam difficilem adeo fibi imaginentur. Mens

j

generoía facilius vincit, dum timidi eorum inftar,

qui vertigine. laborant, eo ipfo cadunt, quod. fe

cafuros effe: timeant..

Hoc alacritatis auxilium in

hominibus peccato molliter deditis , reliquis omni-

bus nihil proficientibus, mire eflicax effe, faepiffi-

p o

me, et cum admiradone expertus fum.

ntitul

7e Ul

Ó 2137.

entï-

'cupe

Quia vero Deus auxilia ac dona quaecun-

T

que ordinate diftribuit ita, ut ea plerumque

non gratis donare, fed merentibus tribuere

j

6b

oleat: cum vero merita noftra levis plerum-

pec-

que fint pretii, et pragcik)ugïäþ«'*graviter

2

*

can-

"u

154.

Tractatus .X VIII.'

cantibus defectus ifte fit ingens, ideo jam

t

ex meritis paffionis ac mortis Chrifti, tum

h

vero ut haec uberius, ac. dignius capiamus,

idüc

ex meritis divinae matris, ac Sanctorum ea,

nitis.

quibus .indigemus, baurienda funt.

Qua-

htet

propter /exto loco fedulus cultus, ac invoca-

quo

tio conftans Sanctorum ad impetrandam eam

i,

gratiam, quae in omnibus multa, et in qui.

àci

busdam fingularis efe debet, omni modo

foli

fuadetur. Scilicet ut in difficili ac periculofo

YUs

adeo certamine alienis viribus vincere tan»

QUil

dem 'detur.

A

L]

:

$. .21/38.

Qd

:

Qu

Septimo denique, et reapfe primo 4Ioco

Ti

miftris hisce, gratia quandoque extraordi-

cd

naria indigentibus, inculcanda eft firma in

hirn

Deum fiducía, feu fpes invicta, quae fi non

e.

fluctuet, nunquam fallit.. Ejusmodi hominie

leve

bus, et aliis in quacunque calamitate corm

Tion

ftitutis, ac denique omnino omnibus rotun-

laec

de denuntiandum eft officium illud, quod in

nullo, ne quidem in defperatifimo cafu re-

pei..

laxatur, et quod omnes fevere adítringit ad

id, ut nunquam titubent, aut Deo vel pa-

M

rum diflidant.

Non datur lapfus, aut even-

tus triftis adeo, aut diflicilisy in quo vel pa-

rum vacillare, vel timere liceat.

Officium

invicte fperandi aeque hominem fceleratifi-

ia

mum, ac perfectiffimum ftringit: eoquod in

T

cili-

utroque ratio';ifgerandi fiz, imo eadcm, f

cet

vOmput XVILO

I55

,

0 je

cet promiffio Dei certa, qua confiäentibus

NT

in fe"nunquam defuturüm fe, juravit.

Haec

D

fiducia ab omni conditione, ab omnibus me-

TUl 83,

ritis, ab omni gratia, a proóprio. conatu nul-

Qu

latenus pendet: nam haec omnia fünt id

f

quod fperatur, non funt id, ex quo fpera-

i u

tur,

Unde ratio fperandi in peffimis aeque

v

ac in juftis eft integra, pleniffima, et omnem

EU

folicitudinem longifime excludens.

Dica.

v

mus.omnibus tum in publicis. concionibus,

oro L

quam privatis inftitutionibus, in facro tribu-

nali, femper ac ubique: NON LICET, TITV-

BARE: fed oportet invicte confidere, et licet

occiderit me, non definam in eum fperare.

Quod quidem omnibus, et fpeciaüm homi-

0 h

nibus in peccato inveteratis efít fumme ne-

(

T0l

ceffarium: et fi Deus ad tuas adhortationes

m 1

um

gratiam perfecte fperandi iis tribuerit, res

erit eX integro, et certiffime falva.

Nec

a

leve peccatum unquam committitur, quod

l

e Qu

non aliquis defectus fpei praeceíferit. Vide

rj

haec dili

gentius d/igefta. in tractatu de virtute

g

j

]1

fpei..

n(f'&ü

-CAPVT DECIMVM SEPTIMVM.

[ pi

evelr

De. Confeffione.

g p

fioum

7$. 2139.

Ex legitima Confeffionis definitione

Iratl

$. 2140.

"

Infertur Imo, quod ea quantum ad mate-

(i)

riam neceü'arigm debeat e(Te.integþa: non item

(

&. 214I.

156

Tractdtus X VIII;

$. 2141.' Quod IIdum ,eft, quoad materiam mon ne-

ceffariam: verum .etiam circa materiam alias ne-

ceffariam

í

S.

2142. llítio legem hanc reïaxat gravis mble&ia,

confeffioni tamen extrinfeca.

$.

2143. Ex eadem defipitione- $. a139. deducitur

]Vto;, quod confeflio, debeat effe vera ; et tandem

2144.

Vto Sacerdoti praefenti facta.

C

2145 — 48

Confeffio generalis faepe eft neceffaría,

vel utilis: fcrupulofis vero faepiffime noxia.

$.

2149.

Ditficile adeo, ac longa de dolore ac pro-

li

pofito *) difputatione defuncti, jam de al-

t

tero materiae proximae genere, quo facra-

j m& Q!

üt !

mentum poenitentiae.conítat, id eft de con-

fe[|.one. agere. debemus.

Haec jam confeflio

r

dieeh

definitur, quod fit legitima coram [acerdote ac-

cufatio de peccatis pofl baptifi

num commijjs ad

Tum

remiffonem eorumdem *irtute. clavium

, id efl, vi

bu»

Quae de-

facramenti poenitentiae obtinendam

IUm,

finitio, cum ab omnibus adoptetur, et in-

Dorro

fuper ex facris literis, traditione, et SS. Pa-

( d

tribus invictum robur obtineat, merito tan-

u

quam certum pro hac re principium ftatui-

tur.

Unde omiflis aliis, quas ftatuere folent,

fijj

D

regulis legitimae confeffionis dotes ex fola

A

ejus definitione defcribamus.

:m

T

*') Et. merito 'quidem jd fecimus: nam doloris ac

Y

Nam fi

propofiti diligentiffima ratio eft habenda.

li

per ignorantiam confeffio in aliquo deficiat, vale-

li

bunt

157

Cuput: XVII.

M

bunt omnia: fi vero:circa dolorem ac propöfïtum

r n

error etiam ignotus, ac innocens contingat, to-

i

tüm poenitendi negotium corruit.

Illud tamen hic notandum, quod non raro

qd,

bonis, et de quorum probitate nihil dubitandum

eft, nullum quandoque dolorem concipi a fe poffe

d

IN

videatur, utpote qui fénfum a mente diícernere

qu

Vf

non didicerunt,

His vero dicendum, quod folum

velle fufliciat.

Sicut enim ille, qui alium occi-

dere vult, homicidii jam eft reus, fic qui de pec-

a

M

1l

catis fuis dolere fincere defiderat, talem dolor

jam concepit.

Fm

0A

j

$.

2140.

lam ex data mox definitione infertur

c pro

de aïif

Imo, quod ad legitimam , id eft legibus divi-

Ó fac

nis conformem confeffionem requiratur, ut

T

fit integra *) feu ut omnia peccata exponan-

CO

Il

tur, quae materiam neceflariam effe, fupra

Eïdu ]

"T

!

dicebam , fcilicet peccata gravia, poft baptif-

;

fj

mum commiífa, et nunquam hucusque clavi-

'ï

bus fubjecta, idque quoad fpeciem, et nume-

TT N

um

rum, íiquidem peccata fuerint gravia. Haec

e l!

porro lex divina per concil. trident. feff. 14.

u

C. 5. tanquam certa eft promulgata.

Ü

!

t jl

*) Porro integritatem confeffionis dividunt in. mate«

j o

vialem, et formalem.

Prior datur, quando quis

(sl

3f0[ !

omnia peccata gravia, a quibus nunquam fuit ab-

ex i

folutus, rite exponit: altera vero confiftit in eo,

fiquis omnia ea confiteatur, quae nunc confieri

tenetur ,, omittens illa,, quae modo vel per.obli-

vionem, periculum contagionis, aut. perfidiae in

olors h

N

facerdote palam apparentis, aut ob aliam graveni

rationem confiteri non poteft.

t

W

0:.2440

158

"Trüctatus -X VHI.

$. 2141.

Li

Pörro ex definitione cOhFefïïonis' .&r'uitur

T M E RUT LE

Iido, quod integritati confeffionis non obfit, '

fiquis ea peccata omittat, quae matriami ne-

ceflariam non conftituunt. e. g. fiquis pec-

cata lethalia rite jam expofita, vel peccata

levia reticeat. Prout concil trident. feff. 14.

C.5. docet. *). Licet talia ex doctrina ejus-

dem concilii recte, et utiliter in facro tribu-

nali exponantur **).

*) Siquis tamen nullath materiam neceffariam habens

1

fj

confiteri, et abfolvi defideret, debet utique mate-

li

riam non mneceífriam exponere e. g. peccatum

E

:

grave, a quo rite jam abfolutus antea fuit, vel

certe peccata levia.

Sine accufatione enim non

datur jüdicium, non fententia, non abfolutio.

Hoc negotium prout frequentiffimum , ita arduum

e&o

Nam «in plerisque confeffionibus non nifi

ET

quotidiani defectus e. g

impatientiae ,. minus de-

f

vota oratio, et ejusmodi afferuntur:

unde facer-

—

dos in talibus, praecipue fi fint parvuli, aut alias

l

rudes, plerumque de fufficiente dolore ac propo-

L

'lales enim. quoad levia vere

de

fito jure dubitat.

funt. confuetudinarii,

Qua

propter curandum , ut

0i

aliqua sateria ex

priore vita eliciatut ,

vel ut

de aliquo defectu fpeciali

fingularis dolor et pro-

u

pofitum obtineatur.

Breviffimu

m fors erit, fi fa-

IH

cerdos inftet: Nonne ex mero

Dei amore de omni-

de iis, quae du-

ahq

bus peccatis totius vitae etiam

"

Y

dum expofuifti,- dolorem conci

pere, et confiteri

W

ens, facerdos con-

defideras? Quod fi annuat poenit

.

W

fiderata poenitentis conditione ]

udicium de. fpeci-

Hic

j

fico aliquo peccato concipere poterit e. g.

p

liosque

abs -dubio in juventute erga parentes, à

minus

Q

8

159

minus reverens fuerit, impurae cogitationi imper-

fectum confenfum praeftiterit, et ejusmodi , et fic

m

facilius abíoivet.

Equidem res haec in catechefi-

] Ob"þï

bus, et concionibus diligenter explicari, et poe-

nitentes induci deberent, ut in quavis confeffione

3 De«

de omnibus vitae peccatis dolere fatagant, et ali«

x

quod, quod committere non amplius folent, fpe-

geccata

ciatim confiteantur.

Sic enim facerdotibus ab in-

Wl

'

figni moleítia caverent ,. et confeffiones multo bre-

viores effe facerent.

Quodfíi adhibita hac indu-

g

ftria mens facerdotis de fufficiente dolore, aut ma-

Q

teria nihilominus fluctuet, tunc talem fub con-

^

ditione, // es capax , abfolvat.

Equidem multi abfolutioni fub conditione im-

m lo

[

pertiendae adveríantur, eamque ut recens inven-

j I

tumj et venerandae antiquitati ignotum traduunt.

vt p

Eam tamen ipfimet probant, fi periculum mortis,

tt, *

vel peccatum grave dubium, aut alia gravis,ratio

a ! r

urgeat, Ad haec vero jam tractat. de facrament.

ii

in gen. C. 2. refpondi.

Nunc illud folum repee

g

to, quod gratia facramenti, et augmentum gratiae

fanctificantis femper fit gravis ratio: et fic etiam

; gt n"ä

g

"

ex fententia adverfantium abfolutio füb conditione

|

u

poterit impertiri,

Certe poenitentem rite difpofi-

T

, i

tum, etfi jam antea is in gratia conílitutus , ne-

rU

gata tacite abfolutione frivole gratia facramenti

x

l

defraudare , -

dicet.

grgvi culpa vacare, nemo facile

j Ve! ü

. et pro

**) Peccata, a qüibus rite' quis abfolutus jam . eft,

tanquam aptam abíolutionis materiam admittere

i ?

d [j

aliqui nolunt,

Quomodo enim, ajunt, ea recens

olvi queant, quae foluta jam funt?

Aft concil.

u d

cort

ht

tridentin. in [faepius laudata feff. peccata, quae

non funt materia neceffaria, recte, et utiliter ex-

,ïdoq qu

poni poffe docet,

Dein, fiquis peccatum grave

ex

2

Per contritionem — perfectam jam delevit,

omnium fententia illud confiteri, et ab eo ab-

a«losïlv

Íolvi

' mmtla

160

Tmctatus .XVI.

folvi debet. . Quid jam in hoc cafu folvitur, in

fin

quo poenitens non amplius ligatus exiftit? Idem

BEU

de eo, qui peccati gravis oblitus, bona fide a

(i |

reliquis , et 6ic etiam ab eo, cujus memoriam non

habuit, abfolutus jam eft.

lam propinque ad

glrax

l (

argumentum propofitum fequentia: refponderi poffe

arbitror: Sententia a judice prolata in genere, et

par.

ex fua indole non parit, aut mutat jus, fed jus

QUc

prius declarat tantuim.

Unde reus a judice ab-

QUi

folutus per hoc non fit innocens , fed declaratur,

üm

quod crimen non commiferit: et fic folvitur in

aliquo fenfuü reus, qui tamen ligatus non erat

)

Abfolutio tamen in facro tribunali data vere liga-

tum quandoque folvit, et reum antea facit ju-

1

flum: id vero non praeftat, in quantum eft fen-

tentia judicialis , fed in quantum eft facramentum.

Y

Ql

Unde vere intelligitur , quod vere non raro.abe

folvatur, qui jam antea reus non erat.

Ín hoc

f

cafu abfolutio manet vere fententia judicialis,, li-

N

cet nullum folvat a vinculis: eft etiam Sacramen-

"

tum, fed in lioc cafu eft facramentum vivorum,

quo peccatum nom tollitur, nec gratia recens iü-

f(

funditur, fed prius jam exiitens augetur.

J0

fe

$.

2142.

Ve

uamvis autem lex divina jubeat,

ut

&if

inte;re, id eft omnem materiam neceffariam

Det

fert

quoad numerum et fpeciem exponendo con-

haec tamen lex gravi rationi cede-

Il

fiteamtir ,

Qb y

re folet, ita ut imperfecta confe

fio futfi-

N Y

giar*).

E. g. fi tempore peftis urgeat peri-

þQïlel

fi contlictus bellicus in-

culum contagionis:

W

itet, fi linguae ignarus non nifi per in

ter-

fàm

pretem confiteri queat, fi

confeffio publice

fieri deberet, denique fi de perfidia facrilegi

facer-

Ti

Caput. XVII, -

IÓI

"

jt, i

facerdotis, et de

[dent

violando figi

llo prudenter

timeatur.

Ab hac tamen inte

u d

gre confiten.

a

di obligatione non eximit

verecundia , etfi

graviffima.

f Ü

Haec enim moleftia eft confeffio-

w p

«t d

ni connata, et ipfius praecepti divini velut

pars quaedam praecipua.

[

Ut nihil dicam,

n

quod haec verecundia, fi

fola ratione uti

vf

quisque velit

li

. femper fit 1

mprudens. admo-

um **)

m

]i

!

a a

*) Quamvis prae

ceptum de integra confeffione fit

^0l Jl

divinum ,

omnes tamen leges divinae,

quas po/fe

fE fen

vi-rationi.

£ivas vocamus, ex communi fententi

a cedunt gra-,

enturt

Ab hac tamen regula

jure eximunt

obligationem — facrificium — confecran

OR

do 'utramque

Ia

Ípeciem perficiendi, iufolubilitate

?h

matrimonii

confummati, et figillum facramentale.

sls

Saggmä

d.

**) Sola poehitentium fre

!

tegre confitendi immune

quentia ab oblipatione in«

i m

m non reddünt.

uj ma-

jore opera indi

feffione vel pr

aevenire

get diem impeditam adeo fua. con-

» Vel fubfequi. debebit,

Sed quid facies cu

m eo,

quem ex facrilega

Verecundia a longo tempore irri

tas confeffiones fe-

ais ]

cifle, repente deprehendes? Di

latio in aliam diem

periculum de facril

egiis deinceps frequentandis in-

ofprin

fert: longam conf

:

hibet.

ffionem concurfus populi pro-

ao qu

Hic jam,

fi aliud. fieri nequeat, peccata

m' CEUEA

Ob verecundiam o

in proxima confe

miffa elicias, addens; quod hoc

; li

fione non opus' fit iterato ex-

ponere:

t pe

diem tali

ad hanc tamen confeffionem legitime alium

cus P

poenitenti defigna.

ic in utramque partem difputant, num cer-

; n

tam

peccati fj

exinde fà

pecdlem exponere quis teneatur, fi

ul

cerdos notitiqm complicis habere cogatur,

: £. Si

quis cum muliere peccavit, nurg addere

Iom, V,

u

^

tene..«

162,

Tmbtatus X VIII. :

j

teneatur, hanc mulierem fororem fuam effe, dum

tamen facerdos optime noverit, huic poenitenti

non nifi unicami fororem effe.

Et quidem omnes

confentiunt, talem poenitentem alteri facerdoti,

GOAT i MEId rcue EMM

cui foror ignota fit, inprimis confiteri debere:

dein, fi id fieri nequeat, ego quidem arbitror,

fic peccatum fuum

quod fororem mnominare, et

Rationes, quibus a

intezre exponere teneatur.

contraria fententia, cui antehac adftipulabar, ad

hanc opinionem adductus fum, recenfere, jufto

LO

longius foret.

ZS. 21'43..

1

Quia vero confeffio debet 'efTe accufatio

D

legitima, ideo facile intelligitur IIit? ,. quod

debeat effe vera, ita ut non tantum minus

|

dicendo, fed etiam plus dicendo facrilegium

N

committatur, fiquidem id deliberate, et in

| qUa;(

"qateria gravi fiat.

Nam per hoc judicium

Doy

falfumque efficitur.

facramentale pervertitur ,

tenet

"Male ergo fecuritati confülunt

meticulofi il-

certa, et ne in DU-

li

li, qui dubia fua tanquam

! GOfe (

mero deficiant, plura, qua

m fibi confcii funt,

Quiden

Dofito

conütgntur.

Nnfef

$. 2144.

hi

Quia vero le

gem divinam extare ex tra-

uqe

ut confeffio non nifi facer-

" ditione volunt,

mdine,

doti eatenus praefenti fiat, ut fe mutuo au-

R

dire queant, ideo IV*? intelligitur, quod con-

.

fiïice&

feffio per nuntium, aut epl

ftolam facta fit

JDort

illegitima , imo irrita *).

Fl

M

r

163

Cczþut X VII

, du

*) Atque haec fententia poft conftitutionem Clemen-

atitent

tis VilI. 87. jam eft certa. Praeterea auctoritas

j Qd

libri de vera, et falfa poenitent.

C. 10. etfi non

hn

fit S. Auguftini, aliquid ponderis habet : eoquod fit

debart

antiqua admodum.

Ita vero habet:

itbitty

Prafcepit

Dominus mundanudis ,

ut oflenderemt ora facerdo-

; [j

tibus, docens, cor

porali praefintia confitenda

ylis t

peccata, non

per 7lgiztiuin, mon per fcriptum ma-

n i

nifeftauda.

!

Til

**) Denique volünt, obligationem | verbis . potius,

'quam fcripto, aut aliis fignis confitendi confuetil*

dine introductam fuiffe,

laec tamen óbligatio,

fiqduidem exiftat, cui

C

]

jue gravi rationi cedit, ut-

at

pote indolem legis humanae habens.

qU()

«

$.

2145.

M,*

Num He confeffione

eü

Benerali fpeciatim

quaedam fubjicienda funt:

licet haec in datis

j

j

IDOX regulis reapfe contineantur.

Scilicet

M

if

tenetur quivis omnia

"

peccata gravia poft

n

baptifmum commifi

à ita confiteri, ut a facer-

n n

dote defüper leg

'time abfolvatur.

"f

Et primo

j

quidem, quia fine fufficiente d

olore et pro-

pofito nulla abfol

utio eft legitima, ideo eae

confe

fliones repeti debent,

quae probabilius

fine füfficiente . dolor

e aut propofito funt fa-

Ctae. Et hum defec

ex m*

tum in iis qui in confue-

tudine,

1'1 [aCEï'

aut occafione graviter peccandi exti-

terunt, prae rel

iquis frequentem effe puto.

i?

Scilicet circa dol

od C

orem maxime follicitum effe

*h

Oportet, et magis infuper, quam circa inte-

f

gritatem confeflionis: nam fi haec a

bs culpa

deficiat,

omnia fuünt falva, fi vero vitium

t) jl

4.—

9,

ali-

164

'.(ractatus XVIII.

aliquod, nobis etiam maxime ignorantibus,

j

circa dolorem veyfetur, totum corruït.

Id

fec

$.

2146.

defa

Secundo auctem ex eo, qüod omnia pec-

fuiff

cata gravia legitime nondum expofita confi-

?

teri teneamur, et quia exinde vel unicum

peccatüm lethale ex verecundia omittens in

infa confeflione graviter peccat, facile intel-

igitur, talem a nullo peccato abfolvi: ideo-

que non tantum ad peccatum ftudiofe omif-

fum, fed etiam ad alia, fiquae commifit, gra-

ff

a

Aili

via peccat

recens explicanda teneri, inci-

piendo ab eo tempore, quo

facrilegae vere-

"hs

ang

f

cundiae prima vice ceflit, et addendo nume-

h

rum facrilegarum confeffionum et comimu-

0!

1

Í

nionum.

[

$. 2147.

T

Si vero quod eft tertium, per oblivionem,

aut aliam juftam caufam aliquod peccatum le-

Á

thale, aut gravis aliqua circumftantia omifla

2

p

*

H

fuerit, tunc 1

n proxima confeflione füufficiet,

T

folum id, quod omiffum fuit, confiteri: nam

i&

prio

r confeffio fuerit legitima reliqua pecca-

ta jam directe et proxime vi a

bfolutionis dele-

fäme

T

ta fuerunt.

W

$.

2148.

At

Ti

fus erit, in quo

B

Quartus denique rarior ca

priorem confeflionem repeter

e neceffe erit,

fef

fi poe«

L

Caput. XVII.

165

gtibus,

,

fi poenitens refecat, facetdotem debita ju-

risdictione caruiffe, vel peccatum fecundum

fpeciem fuam non intellexiffe , et legitimum

defüper| judicium a

*

b'eo conceptum non

u

fuiffe *).

3 CO

Vr

* Iüvat vero þro hae caufa aliquot fingularia ca-

pita notare.

Et inprimis culpam verecundiae in

ita

ia

adoléfcentibus maxime fat frequentem effe, Unde

fi tempus permittat, juvat quandoque poenitentis

j Xl&'ü

animum fuaviter tentare e. g. dicendo: Saepe con-

fe 01*

tingit, Wt aliquid inverecundum committatur,

quod juvemes rite exponere mefciunt, vel mom

i r«

r, incl.

audent, lengo exinde rempore im magnmo amimi

angore fluctuantes.

lam ff tale quid zibi mole-

| vere

ftum fit , aliquod. defüper indicium ede: et ego

) Qu

facili negotio totum expediens , mentem. tuam ad

con

optatam trauquillitatem. redigam.

Hanc. indu-

ftriam cum magna confitentium utilitate fre

quen-

ter adhibebis.

Item quando cogitationes impuras vere delibe-

ratas confitentur, juvat fequentem quaeftionem

jion

velut per incuriam, ac contemtim addere: 4

forte fub bis cogitarionibus eziam aliud e. £. in-

3*

1 Omiiïa

pudicus aliquis tactus coutigit? Et omni ex-

ípectatione frequentius reperies, homines ejus-

mädezw

modi peccatum mollitiei fub nomine

j; nii

gitationum confeffos fuiffe,

malarum CO-

ecCä'

Denique .ficut confeffones generales quàndoque

faciendae aliquibus, quos. hucusque defcripfi funt

j5 dele'

neceffariae , et aliis e. g. ad vitae directionem

plurimum funt utiles: fic aliquibus plane noxiae

funt. Sic tales confeffiones fcrupulofos.ad tran-

quillitatem adeo non componunt, ut eos pertur-

bent magis.

Si ter, aut quater ex omni vita con-

p

e UI

fefli fint, adeo non adquiefcent, ut id vel decima

Vice facere defiderent, vel totum, vel partem

p*

3.

vitae,

166

Tractatus. XVIILI.

vitae , vel aliqua faltem capita reþetere!—volentes.-

r

His jam fevere filentium imperandum erit, ut-

htsf

pote qui contra regulam veri ac recti frivola fibi

(fatm

onera imponunt, ét innumeris impedimentis fe-

ipfos implicant.

Quoc

GL

CAPVT DECIMVM OCTAVVM.

De fitisfactione.

tht

$.

2149. Debet--CönFe(Tarius' poenitenti actus fatis-

Cam

factorios injungere:

fl)[äg

2150.

Satisfactio, enim eft pars integralis Sacra-

"

menti poenitentiac:

m

bundi

Vüttui

2151. . Circa quam Conc. trideht, docet

Wt

g

2152. mo dari obligationem pocnitenti imponendi

f

fatisfactionem 5

at i

:2153. Et Ildo competentem, ac condignam

dem; non tamen

; qui-

ün'ug

2154. Quod eft II[tium, corporis, aut animae fa-

]uti noxiam.

2155.

IVto, hanc poenitentiam vix conftare poffe

1

operibus aliunde debitis :

cili

ä

2156. Et Vto eam arbitrio Boen—itentis in opus

«QUel

euam melius mutari non polle.

mf, 9

LU

$.

2149.

V

Gratia ope facramenti reftituta, vel fiqui-

m[iï (0,

dem haec jam antea poenitenu inerat, gratia

D! ([(Im

fer facramentum acuta, raro admodum mens

mïs nel

l

perfecte adeo cum Deo ejusque voluntate

Ti d

conjangitur, ut non obligatio: ad aliquam

fal.ém poenam fu&inendam reman?.at.. Qurae-

J S'ef

. Caput XVIII.

167

Qlentes,

re facerdos ad hanc expiandam aliquos actus

j Ut

fatisfactionis imperare debet: qui ex vi fa.

ida fíbi

ais f

cramenti vim fatisfaciendi fpecialem , imo

quod opinantur, virtutem gratiam fanctifi

cantem. éx opere operqto augendi habebunt.

u

*

$. 2rS$o.

Hanc jam fatisfactionem. tamquam tertidm

materiam hujus facramenti defignant: licet

u u

eam non ad effentiam, feu naturam, fed ad

integritatem íacramenti referant.

Sic mori-

4lis. X

bundi rite quandoque, et efficaciter abfol-

vuntur, licet nulla eis poena imponi queat.

Vel fi facerdos dictandae poenitentiae oblivi-

pon

fcatur, nemo, ut puto, talem poenitentem

ad' iterandam

"

[

confeüïonem ex hPC capite ad-

ftrinpet. |

i

g

$.

2ISI.

. Totum vero negotium hoc ex regula con-

pf t

cilii tridentin. (a) definiri poterit, eft autem

fequens: JDebent ergo facerdotes , quanium fpiri-

(

j

tui, et prudentia fugge[Jerit ,« pro qualitate ceimi-

mum, et poenitentium facultate, falutares, et- cone

venientes [atisfactiones injungere: me fi forte pec-

vnl qt

fiqu

catis connioeant, - et indulgentius cum posnitenti-

bus agant , levi[]ma quaedam opera pro gravi[Ji-

n

mis delictis injungendo , aliorum peccatorum parti-

j ?

cipes efficiantur.

Habeani autem prae oculis , t

j

!

j)l

L 4

Jatis-

3j

yl

&) S.efï. I4. C. g.

[

"m d

168

Tmctafus XFVHI.

[at'isfaötfo, quam imponunt, mon fià tantum ad

novae vitae cu[flodiam, et infirmitatis medicamen-

tum, . fed etiam ad praeteritorum peccatorum vindi-

ftni

ii

ciam, . et. caftigationem.

ANam claves. facerdotum

o

non .ad foloendum duntaxat, fed ad. ligandum con-

cerd

ce[Jas etiam antigui Patres et, credunt, et. docent.

fate.

E

*

,

pon

$. 21 524

(e

Is

.Unde habetur Ino, quod detur gravis

)

obligatio dictandi aliquam poenam , et quae

huic obligationi connexa eft obligatio ean-

Dj

dem acceptandi. Siquis tamen talem poenam

li

Cä

acceptare renuat, poterit non accepta abfo-

M

De

lutione alium facerdotem accedere ,. praeci-

D)

pue fi ejusmodi poenitentia videatur nimis

RU

ardua, et poenitenti fors omnino noxia *)

y

f

In moribundis et ad praeftandam. poeniten-

p

tiam ineptis abfolutio utique fine injuncta poe-

El

nitentia impertiri folet, licet expediat, tales

J

monere, ut faltem e. g. nomen Iefu cogitent,

I

et fic integritati cenfeffionis utcunque .confu-

bi

latur.

*

fl

*) Poenitentiam . levem , aut ex gravi poenitentia

ten

Om|

partem. levéem omittere, non nifi leve peccatum

effe volunt.

Quia tamen hac poenitentia, feu

poenaà eft pars facramenti, divinam habens infti-

tutionem , haec fententia fua difficultate non ca-

ret.

Illud facile conceffero , quod poenitentia re-

ä Qu'a

miffo animo, aut aliqua negligentia a poenitente

peracta íatisfaciat: nam voluntas faácerdotis non

A

d&e

exactum , fed humanae imbecillitati attemperatum

A p

poenitentiae modum fibi propofitum habere folet.

V

leü—

! 60 2]53'

Caput XVIII.

169

" a

$- 2153.

UAR

yii-

uia porro /alutares, ac coä7-zpetentes poeni-

ii

tentias ingungere tenetur, mifi alienorum pecca-

nyt

borum partcipem [e veddere velit indulgens fa-

-

cerdos, ideo intelligitur IIde, non in arbitrio

int.

facerdotis verfari graviorem, vel leviorem

poenitentiam injungere

petentem eífe debere *).

; fed eam delicþis com-

[

g

*) Sed quzenam juffa, ac conveniens erit ?. Quid

10 6

pro gravi peccato vi juris divini, quid attento

noftro ufü, et poenitentium feu infirmo, feu de-

Qenat

gbfo

licato genio dictabis?. Benedictus XIV. vult, ut

canones poenitentiales , quae in corpore juris ca-

yaec

nonici poft decretum Gratiani habentur, a facer-

QT

dotibus memoriae mandentur, ut poenitentibus

juftam poenitentiam faltem denuntiare queant, fi

)U

tales imperare non peffint. 'Commoventur fane

tl nl

li

plurium,

I

eorumque gravium peccatorum rei, fi

310

audiant, quod

pro unico tali peccato quinque aut

P

à

plurium annor

n

taxata fit,

um poenitentia legibus ecclefiafticis

Qu

4

Et nefcio, quomodo nobis facérdoti-

bus de aequa

o

follicitudine . fci

poenitentia fit cura pene ultima,

[ä

licet legitimum dolorem, integrita-

l!

tem confeffionis

, €t emendationem vitae obrinendi,

r

Omnes cogitatus noílros Occupante,

p

m

(

$. 2154.

h m[

n CQ

Quia tamen

pro facultate poenitentium, et

,] va Te

prout prudentia fus

e t

j

ceferit poenitentia -definien-

js

da eft, i

deo infertur IlIo, non effe taxandam

eriti

cam poenam, quae

corporis, aut animae fa-

Y

Q

(

luti eft noxia *),

QI(!I

L

5

*) Ta-

Tractatus XVIIL.

170

*) Talis eft, quae a poenitente non exfolvenda effe,

jàm ante et probabilius praevidetur, ne Ícilicet

ftudium antiquam poenam delendi, novam cul-

pam contrahendi occafio fiat. luvat autem cum

poenitente pacifice tranfigere.

Adverfitas, co-

actio, difcordia inter facerdotem , et poeniten-

LU

tem- in facro tribunali non bonos exitus babere

folent.

Hic etiam quam maxime conducit, fi

miffae facrificium " fpeciatim, et ultra poenitentis

confuetudinem frequentari jubeatur.

Hoc myfte-

rium ex fua indole, et infuper exw opere operato

ad fatisfaciendum pro peccatis, et poenis prae re-

liquis poenitentiae operibus eft efficaciffimum.

-

dl'h( !

é.

2155.

d

- Cum autem fatisfactio. fit injungenda n0n

B rv

tantui) ad movae vitae cuflodiam , [cd etiam ad

tl

vindictam ideo intelli-

fraeteritorum. ptccatorum

ttm

ges IVt? opera aliunde

debita pro poenitentia

litgy

injungere fatis non effe

*): etfi ifta cum aliis

r

l

taf-

aliunde non debitis utiliter imponi **) foz

E t

äkä(-*).

fe queunt

dote

*) Non enim con

veniens vindictae penfum eft, fi-

ec

eïpo

quis officia aliunde, et etiam a

b innocente debita

Yl je

explere promittat e. g. dicendo: In juftam patra-

n

i

zae caedis compen[ationem. nullum deiuceps inno-

centem occidam,

"

J 8

Yit

) Nam omne.opu

s bonum inter alia etiam vim

[UE

aciendi habet, quae major ex-

pro peccatis fatisf

W

inde. Beri videtur,

fi a (acerdote ad vim fatis-

1À

factionis, quae facramento poenitentiae eft pro-

BN

e pre-

q

pria, elevetur, ex ipfo hoc myfterio fpecial

.

tentis

tium habitura.

Quare juvat omnes poeni

LL

fatis-

actus rectos, quantum fieri poterit, pro

actio-

Tit

E

,

.

Caput XV1II,

I7I

lda'äfïe,

factione ad facramentum. pertinente defignare: id-

fcilicet

^ a

que ante pronuntiatam abíolutionis formam: nam

m cul-

ila precatio: Pa/fio Domini noflri, quae abíolu-

jj

|

, Cmff

tionem fequitur primum, ex facramento tunc jam

"w

3 0

praeterito , nullam forte efficaciam habebit.

Jl

i

i

***) Ex propofitione ab Alexandro VII. damnata hae

t d

betur, quod pro exequenda poenitentia nemo

IN

alium fubftituere queat.

A

I

4. g.

ut Càjus pro Mae-

w m

vio jejunet, ora;iones-fundat etc,

d)

w]wp A

$.

2156.

J

W

]i

Dum vero claves. facerdotum non ad folotna

dum duntaxat, fzd ad ligandum (et fic ad utrum-

que ). conce[Jas. docent Paires, inde confequi-

yia n

tur V'?, poenitentem non-poffe. injunctam

etiamrf

fibi poenitentiam in aliam etiam multo melio-

Q ime;g*

rem mutare, ne fcilicet reus fententiam in fe

anier

latam füa auctoritate . refeindere videatur.

Bene vero ex iisdem verbis intelligitur, quod

] forid

ab eodem vel alio ejusdem potefiatis facer-

dote *) ex jufta caufa '*), et paccatis itarato

expofitis "*), prior fatisfactio in aliam, etiam

U eil

m d)lx

in leviorem in poenitentiae tamen judicio

rl

queat mutari **««),

;

n

, P

| flj f A

)

*) Sic facerdos, qui non habet poteftatem in refer-

vata, non poteít mutare

poenitentiam pro pecca.

jum

to refervato injunctam.

o ;

^*) Non enim fat juftum eft, ut juditium ex facra-

i »

d

mento poenitentiae. venerabile abs ulla ratione,

il

ac velut frivole mutetur.

xcm i

la

oen

d

***) Nam debet poenitentem a talibus peccatis ite-

)

; Videtur enim, facerdotem non

p

K Tato abíolvere,

f 1N

poffe

— à

172

Tractatu; X VIII.

Vut

poífe fuam' jurisdictionem exercere, nifi ferendo

fententiam, id eftábfolvendo. n talí tamen con-

]

AW

feffione non tanta circa nuimerum, et fpeciem

accuratio adhibenda eft, Praecipue fi idem qui in

priore confeffione, facerdos fit, qui confufam pec-

h 21

catorum memoriam teneat, res facillimo negotio

eft tranfigenda.

|

***:*) Ad juftum poenitentiae modum explendum in

graviter decumbentibus, aliisqu& mihi opportu-

num femper eft vifum, ut tales ad intentionem,

f

et pium áffectum. inducantur, quo velint omnia

facrifidia hucusque ad finem mundi litanda fuo

&dh

Iept

quoque nomine omni meliori modo offerre, ex

Titort

tuti.

fingulis pro. rata pietatis fuae aliquiq participa-

tlcio

fitq

CAPVT DECIMVM NONVM.

du

hiW

De. Indulgentiis.

tiUmh

2157. Dq Indulgentii/,s, quae habent niagnam affi-

Itse

S.

itey

nitatem cum fatisfactione facramentali, certa no-

bis eft

fünt

2158. Earum'exi&entia, et utilitas. Earundem

!)D

2159. Proin,aliqua definitio fcribitur; et ex ea

Qü

or60. Infertur Imo, quod indulgentiae non faciant

1]

(

ad relaxandam culpam:

OIÓI.

dul

IIdo eas quantum a Chrifto donationem,

p

quantum vero ad Deum juftam folutionem effe.

s

ä

2162,. et 63.

Interim tamen haec folutio, feu fa-

tisfactio longe minoris pretii eft, quam gratia

fanctificans,

In

2164. llltium jam eft, quod pleraeque. faltem ex

4 Do

facra jgrisdicrione defcendant; et

$. 2165

L|

. Caplut XIX.

173-

feretido

$. 2165.

IVt"w», quod ad vim indul

gentiarum tam ex

" parte concedentis; quam

W CO

pom

$. 2166, Ex parte obtinentis, ali

quirantur.

quae condi.tiones re-

ny i

nv

$. 2167 — 75. Conatus vero ad poenitentiam pec-

o

'Catis condignam non videtur necefíario requiri,

praeter opera praefcripta ad lucrandam indul-

gentiam,

k d

u

$.

2157.

Ad delendas

y o

poenas ex culpa jam remiffa

adhuc refiduas praeter fatisfactiones ad facra-

jf

r d

mentum poenitentiae pertinentes divina mife-

qicpe

ricordia providit infüper indulgentias , quae

neício, quam propinquitatem cum illis fatis-

factionibus habent.

Nam ex virtute facrae

HM'

jurisdietionis etiam iftae defcendunt,

et per

modum abfolutionis (vivis faltem)

imper-

tiuntur.

Imo ex fua natura funt rel

axatio-

nes earum paenarum, quae Vi canon

um poe-

T Ü

nitentibus in facro tribunali vel

d

injunctae

funt, vel certe inljungendae de jur

e fuifï'cnt "

rundm

*) Nam indulgentia e. g. 40.. dierum non remittun-

rex El

tur totidem dies in piacularibus illis flammis tole-

randi, fed potius eft remiffio poenitentiae canoni-

; f0f

cae pér 40, diés obeundae,

Per talem tamen in-

dulgentiam etiam eae poenae remittuntur, ad quas

[donem! ;

effe

extinguendas 40 dierum poenitentia fuffeciffet, . li-

cet non lateat, quaenam eae futurae fuiffent.

f J

i g[aiïi

b ars8.

Tam de indulgentiis duo praefertim capi-

jun "

ta per fidem divinam funt fünt certa, fcilicet

in

Y

Tracmt/us XxVIII.

174

in conceil tridentino feff. 25. definitum eft,

f

quod detur in Ecclefia poteftas concedendi

(3

(ux

hrií

tlaho

Sed |

indulgentias, quod haé populo c

plurimum fint utiles. Unde plusquam teme-

fite

rarium eft quorundam judicium, qui afferere

aufj funt, quod indulgentia fit mera remiflio

poenae canonicae, easque coram Deo nullas

poenas in vita altera, vel ecam in hoc fübe-

h)

undas delere, cumque ex moderno Ecclefiae

idu

ufuü poenae canonicae non dentur, indulgen-

! doy

tias reapfe nihil effe,

tribi

f )

5 AI$9.

3 ') lt

Quare omnibus , qui recte fentient, ut

fhi

puto, fuffragantibus, fequentem indulpentiae

h

definitionem fcribo : ZIndulgentia eff relaxatio

poenae pofl cu

lpam jam expiatam remanentis ex

A

tbefaufo ecclefiae, auctoritaie clavium, ei füb cer-

W

iis conditionibus facia.

Y

Ti

5. 2160.

ti

teli

Iam primum ex bac definitione corolla.

1

rium eft, quod indulgentia non contra cul-

fier

quae poft

pam, fed tantum contra poenam,

Áitig

culpam refidua eft, vim obtineat.

Culpa jam

D

praevie deleta effe debet, ut poena tollatur :

multo magis affectus ad peccatum perdurare

non amplius debet, eoquod alias talis homo

Atq

culpam talem adeo non aboleret, ut eandem

Probe ]

profequeretur etiam.

Atque ex hac ratione

on-

() Q

indulgeptiar& plenariam rarius ob;ineri C

at,

r

: Caput XIX..

175

L:

t &f

flat, quöd mens humana ab omni affectu ad

dv

x'XD

d

quodcunque peccatum raro immunis exiftat.

;ïUäk

Sed qui totum obtinere non

potvefc , partem

(

faltemb capere poterit.

Terera

liO

$. 216r.

j il

Quia vero omnes indulgentiae ex thefau-

xl

ro Ecclefiae *) accipíuntur, ideo difcitur I14o,

a

indulgentias quantum ad Chriftum effe meras

Ug

donationes ex infinitis ejus fatisfactionibus

tributas: quantum vero ad Deum easdem ef-

fe folutionem aequam, et debito parem.

*) Ifte porro thefaurus eft, quem Chriftus Ecclefrae

y. t

militanti adquifivit, — — Ad eujus quidem zbe-

fauri cumulum beotae Dei

g

genitricis , omniumque

electorum a primo juflo uf.

1

ue ad ultimum merita

adminiculum praeftare nofcuntur (a). Cum enim

iil d

omnis actus juftus praeter vim merendi gratiam,

| ,Qä (

etiam pretium fatisfactionis Obtineat, et beatiffima

virgo omnie latis expers nulla unquam fatisfactio-

ne indiguit; Quanto jam fatisfactiones hic fuper-

fluunt ? Nunquid has Deus otiofas, et fine effectu

h!

relinquet? -Nam ad meritum et:gloriam, quod

com

i

mox dicturus fum omnes etiam innumerae fatis-

factiones nihil conferunt.

j u

Quam ergo effectum

yc p

fatisfactionibus beatae matryis

. Quae omnem come

putationem excedunt, aüïguabis 2

jpt]

r

ollatur

$.

2162,

N

durttt

$91

;

Atque ut caufam hanc penitïus pervideas,

def]

probe notes, quaenam fit indoles fatisfactio-

ean (j

nis.

[

qu

(a). C. 2, interexgravag. de poenitent, et remifli

Ort,

(

176

Tractatus XV1II.

nis. Haec jam fi fit tanta, ut ommium hó-

minum poenas aboleat, et purgatorium, feu

piaculares illas flammas. plane, ac perpetuo

llf

extinguat, non. affequitur infimum gradum

(un

gratiae fanctificantis, aut gloriae: hic enim

D

licet minutifíimus gradus aeternitatem fibi pro-

pofitam habet, cum omnes poenae poft re-

miffam culpam refiduae tempore finiantur. Iam

MUET a

omne, quod tempori eft obnoxium cum ae-

terno, id eft, finitum cum infinito nullam

proporiionem , fÍeu comparationem fübit.

Et

ideo meritum, quod homo juftus ex recitata

femel faluta&jone angelica fibi comparavit,

à

fine aeftimatione pretiofius eft, quam omnes

ü

b

ingiulgentiae plenariae.

1

$.

2163.

;!

[]

1

Scilicet tantum eft donum gratiae fancti-

ficantis , ut etiam ex donis gratiae nullum

cum eà in comparationem venire queat. Un-

"n

de ex folis Chrifti meritis hauriri poteft, de

i

cujus plenitudine accepimus ommes: fancti vero

C0)

de fua gratia fanctificante nec minimam pat-

D

Omnino tamen

tem alteri donare poffunt.

ex fanctorum meritis fatisfactiones, et gratias

actual

eps

M

ad poenitentiam ad cavenda pec-

cata, ad jufte agendum accipimus: et dein

d

li,

A

ope juftarum actionum, id efl. per virtutes,

etiam gratiam fanctificantem vel obtinemus,

cL].d]tlo

7(1

i

li

vel prius jam habitam augemus.

V PT&4

i

dN

li

$. 2164.

Ti

d

.,,s"r».æ

Caput: XIX, |

177

lo

$.

2164.

fei

dQ

Quia vero, prout definitio habet, auctori-

&ate cisoium indul

gentiae plerumque *).conce-

um

. duntur , II[tium

confequens eft , indulgentias

enit

ex facra jurisdict

iope proxime defcendere **),

l

Dpro

Lfb

. *) Excipiuntur indulgentiae pro defunctis ;

hae enim

lu

non pér modum abfolutionis ,

Y

D

fed per modum fuf--

a

Jragii, id ef

per modum deprecationis, et. obla-

tionis tribuunti

ur.

Scilicet Ecclefi

a pro animabus

um

E

purgantibus fatisfactiones Chrifti ,

quas fpeciali

quodam modo in poteftate habet,

tanquam legiti-

ittt

mum pretium divinae juftiti

ae offert

Unde multi

lï'llts

arbitrantur, effectum indulgentiarum

pro defun-

M

ctis aeque certum,

2C pro vivis exiflere: lii

eundem non aeqi

i€ certum effe docent.

Noftra

aetate aliqui . indul

gentias pro. defunctis prorfus

inanes effe dicunt

» quorum fententiam poft bul-

lam Leonis X

errores Lutheri co

ab univerfa Ecclefia jam Wiu a

ndemnantem , et

/'"[4

cceptatam ,

am-

em non aüufim.

um

plecti abs gravi piaculo ggo quid

i U

**) Tndulgentias plenarias conced

it folus Pontifex,

f :

non plenarias etiam E

pifcopi.

Num ifte ordo

fü

concedei

idi indulgentias ex inftituti

j

one Chrifti,. vel

1]

[

n

ex ufu Ecclefiae Obtineat, non ad

&€0 conítat,

tnd

1 45

Ü

$.

2165.

BC-

Eft autem indulgentia

denn

relaxatio poenae

U^ C'lis conditionibus facta

. ideo IVte loco

as

conditiones ex parte

concedentis, et ex parte

m

Yecipientis recenfer

dae funt.

Quia jam Eccle-

fiae Praefüles th

elauri hujus *) non domini,

€d difpenfatores

om.,

.

funt, ideo non nifi ex jufta-

9164'

cauía

178

' actatus XVIIT.

W

caufa. indulgentias largiri poffunt,. contra offi-

ciüm Ífuum facturi, fi bona Domini diffipa-

(

i

rent potius, quam legitime ditpenfarent **)T

grat

*) 'Thefaurüs vero ifte C. $

. extravag. intey com-

&

smün. de poenit. ita defcribitur :

Quem quidem tbe-

poe

er beatum | Petvum ,

ejusque. fuc-

faurim — —

ceffores — — commifit fi

delibus falubriter. di-

?

ationalibus cauftty.

Jpenfandum ,. et propriis, et v

ali remi[[ione poe-

aunuc pro totali , nunc pro parti

g |

sae -— — vere poenitentibus ,

et confe]Jis ( mife-

vicorditer. applicandum.

*€) Quodá indulgentiae fine legitima ratiohe concé-

dantur, talem conceffionem nedum impiam, fe

etiam irritam effe volunt.

Quantum ad fecundum

Sic Paftor Ecclefiae

Ye

caput mihi dubitare liceat.

dulgeu

;

homini itiepto facram jurisdictiorrem tribuens, cen-

furas, et leges ecclefiafticas fine ratione, et fic con-

&que

relaxans - peccat- equidem :

Cï'lp

(

tra bonum diíciplinze

fed

ejusmodi

-tamen cornceffiones non fuünt irritae,

Crte

robur fuum plene obtinent.

Chriftus enim bo-

m

num ordinem in Ecclefia fervari, et fideles a va*

ficor

tiis dubiis tutos 'effe volens, ufui facrae jüris-

.

H

dictionis a fe conceffae, ufui inquam eti

am itm-

(em

In

Qj e]]&

prudenti vi

m integram cornftare permittit.

*

quas enim

fluctuationes popu

lus chriftianus con-

et quot abfolutiones etiam facramentae

jiceretur ,

les vacillarent, f

facra jurisdictio cum vitio ali-

j QUOc

quo exercita robore iþo deftitueretur ?

Q

n

$. 4188.

"

quTEn

li

Iam cohditiones in eo,, qui indulgentiamr

Tl

)

Tienr

obtinere defiderat, funt pia opera a Pontl-

esl

andaa,

Uae k

fice praefcripta, et qgidem toties iter

quot

.

-

Caput. XIX,.

TT9

off.

quot quis indulgentias etiam ead

em die lu-

p2

crari defiderat *J.- Et fiquidem

pro fe quis

indulgentiam Obtinere vult

H)

; Fequiritur ftattig

gratiae: in gravi enim

!

peccato conftitutus,

àc proinde culpa nond

um fuüblata remiflio

jm t

1 poteft.

poenae refiduae dari noi

W j'LC'

ur ii

*) Unica i1 die communio

, et unica per hebdoma.

AL

(I!'((,

dem .confeífio . fufüi

cit ad. impetrandas omnes: ine

dulgentias ,

licet pro iis confeffio

» €t communio

';t];'a; s

fit praefcripta,

tis XIII,

lta habet conftitutio Clemenf

N (

c "

$.

2167.

p

feti"

Verum

Ec

inter conditiones in Obtinente in.

dulgentiam

requifitas maxime

controvería eft

et$

equens: an fcilicet omhnia

al

el

4b Ecclefja prae.

Ífcripta exequens ]

giii

lanc remiflionem eo ipfo

mrgf, u

certe confequatur,

vel an praev

le poeniten-

etyfi y

tiam pro . viribus agere

» id eft propriis fatis-

j H

factionibus | divinam j

uftitiam placare . vel

ax P

faltem ad id fuüo tem

et

n

tus effe debeat.

pore prae&'gn"dum para-

mf[ltu

*

janus

Ch[

jCfd mfnn

$. . 2168.

vt ?

Quod vero hoc re

quiratur , argumentum

praebent exempla S

anctorum rigidam adeo

poenitentiam obeunt

ium : neque. hós in con:

quirendis indulge

ntiis

ices,

fegnes fuiffe. facile

M

Rigor Ecclefiae

» Quo antiquitus poe-

Ulgeü

nitentes tractabat 3

l

13P0

jl

l

tentiae pondus addit.

aaud exig?um huic fexï-

j

q

M 2

| 55 21,69'

1980

"Tractatus .X VIII.

$.

2169.

y

jX

Haec argumenta contrarium fentientes ex

eo nonnihil elevabunt, quod graves Sancto-

st

k

rum poenitentiae non ad remiffionem pecca-

torum, fed ad alios fines pertinuerint e. g.

9V

s

ad feipfos ab omni' deinceps peccato, et pec-

cati periculo praemuniendos, eoquod natu-

ra afllicta, aut fallem multum coercita mo-

dum recti non facile excedat.

Certe graves

innocentiffimorum poenitentiae id clare often-

tri

dunt.

Severitas Ecclefiae ad exemplum po-

CO[]I

tius, quam poenam pertinere potuit. 'Certe

iia 0i

tempore perfecutionis, gravis morbi, aut

Vit

ex alis juftis rationibus poenitentes plene

dll] Q

reconciliabantur, fublata ulterius poenitendi

i NSQN

Titis

obliggtione.

N

s. 2170»

Grave, et prout mihi videtur palmare

argumentum , quod ad obtinendam indulgen-

]u

ib

tiam par delictis: poenitentia praevie non re-

quiratur, in eo eft, quod hac ratione in-

Tatüm

Nam fi aequam

li

$D

dulgentia penitus evacuetur.

pro peccatis meis poenitentiam obeam, nul-

Afas

lip

E

la indigeo indulgentia: fi vero talem poeni-

tentiam non exfolvam, nullam ex tua fene

T

li

| l

RmE

tentia indulgentiam obtinebo.

Juntüau

r l

S. 2TH.

päram

Dicunt; ,,In eo cafu indulgentiae etiam

Wne

quo

» in noftra fententia vim obtinerent, in

PRS

U f

^ Caput. XIX.

I8I

»2d praeftandam propriis actibus fatisfactio-

6

,nem paratus quidem, fed ob vim morbi,

Di«

a8ut ex alüis impedimentis aptus non eft.

WC&

,;Paucis,'pro cafu impotentiae indulgentiae

Ib

»Valere, et fic robur aliquod obtinere pof-

j

Ü

s funt. *

j i

p

j o

$.

2172.

TA

Aft nefcio, an haec non mere pro arbi-

j

d i

trio, ad elidendam vim argumenti noftri, et

um |

contra fenfum Ecclefiae dicantur.

Sic Éccle-

Cer

fia omnes ad lucrandum 'e. g. jubilaeum in-

)1, al

vitat, alias item pro aliis bonis operibus in-

N

; 9d

dulgentias paflim proponit: fed per hoc ple-

eni

(p

rosque plane decipit, cum plerique proprias

fatisfactiones praeftare poffent.

g.

207201

Jnt

j

Dein etiam aegrotantes , aliique impediti

jux

ta adverfarios noftros debent haber

e pa-

; po ['e'

ratum animum, ac defi

derium propriis poe-

r ?

nis Deo fatisfaciendi.

Coram Deo feria vo-

luntas, et ipfum opus

f

idem funt. Sic qui

,am, nl-?

ftipem erogare def

iderat, eandam coram di-

j pOGF

vina juftitia jam e

g r

ropavit, ficut qui alterum

interimere optat,

caedem quantum ad Dei

juftitiam jam co

mmifit. Quid igitur opera-

tur indulgentia in graviter decumbente, fi

parato ad obe

undam poenitentiam animo

g

Yil

plene,

€t jam praevie fatisfacere tenetur?

nt

Nifi

forte actum externum actui interno fpe-

u

l]

»

M 3

cialem

"

1.82.

T(actatus XVIII.

cialem bonitátem , aut malitiam moralem fü-

peraddere cum aliquibus dicere velis. |Et

! Iaxä

utique ad hanc extremam fubtilitatem indul-

& :

gentias comparatos eífe, non dices.

]ius

$.

2174-

per

Jam vitae genus, quo quis omnem legem

pa

Simplex

fica

expleturus fit, eft arduum fane.

—

propofitum

, nifi ingentibus fubf(idiis, et co-

4fhp4

On

natibus munitum Íit, inerme eít, et nullam

id obtinendi fpem praebens.

Non ferio vult,

e

—

Virti

qui aliquid ita decernit, ut id a fe effeccum

iri, nullam fpem habeat.

Qui itaque vitae

t

l,

füae rationes ita.componit, ut ingenti co-

natu fuo ofnnem juftitiam a fe explendam effe

t

fperare queat, tali, indulgentias facile. pro-

füer]

futuras eífe cenferem, licet ejus orationes,

er

jejunia, ac tota contentio poft culpam p

facramentum jam -abolitam non major 16

quam in innocente. Certe talis jam grave,

et ultra opinionem difüicile vitae genus fecta-

tur. Qui vero remiffam agendi rationem te-

2

de

net, hic vel graves; vel leviores lapfus prae-

videre cogitur.

Prior nullius indulgentiae

2[;7

eft capax: pofterior partem indulgentiarum

?

"n

obtinere poterit, et(i poft deletam culpam,

]to

ad expiandam poenam de fuo parum confe-

rat.

Decretum fervandi legem, et voluntas

s'9

TW

A

ad ea, quae huc requiruntur, auxilia adhi-

l EU.

benda nos deftituit: et ifte defectus, fiqui-

l

dem recte fentio, efficaciam indulgentiarum

dj

vel ex toto, vel per partem intercipit.

D 2175'

Caput XIX

185

1 f

$52175

i

Neque ultra modum haec fentiendi ratio

laxa eft. Loquimur enim de homine juíto,

tl

et non de eo, qui gravis peccati reus nul-

lius indulgentiae capax eft. lam homo juftus

per levifimum actum e. g. per facillimam

p

patientiam obtinet augmentum gratiae fancti-

ficantis, quod omnes fatisfactiones infinite

| mpmä

U

fuperat, idque ex meritis Chrifti utique.

s

q

Cur jam prodigio fimile tibi effe videatur, fi

]OWA

ex iisdem divinis meritis, et interveniente

virtute clavium fatisfactiones pro poenis ex

Vectl

ect

v

culpa refiduis non adeo difficulter haurian-

tur.

Nam quod jam alias dixi,

omnes fatis-

u

am'

factiones non adaequant minimam partem

meriti.

j

F]

*

:

1 onï

yn P

CAPVT VIGESIMVM.

jl h

;7

H

De forma .Sacramenti |. Poenitentiae.

|lN

ïï

$. 2176.

Forma hUJUS Sacramenu a Conc,. trident,

g"

definita

(is

l

$. 2177

Per modum fententiae;

jjren

$. 2178.

Item non nifi in praefentem , et. verbis eft

pronuntianda.

l COUI

$. 2179. Abfolutio indirecta controverfiae pro aliquo

tantum cafu obnoxia,

UOWr

ja £

$.

2100

Certam vim obtinet, dummodo Sacerdoti in

j

S,ü

LIJ

peccatum ex jufta ratione non expofitum Jjuris-

dictio competat :

enüäfl

M 4

"9. 218r.

g

p

184.

Tmftatus XVLI.

*

or8r. In ca(u tamen deficientis jurisdictioniä ab-

folutio indirecta a multis rejicitur;

2182.

Non tamen a nobis;

2183. et 84.

Argumento a cafu oblivionis ad ca-

fum deficientis jurisdictionis translato.

ä

2185. Atque huic caufae Conc. trident. non plane

repugnat.

. .2176.

Sacra tridentina fynodus docet , Sacramenti

poenitentiae formam , in qua praecipua ipfius

vis *) fita efl, in illis miniflri verbis pofitam e[Je :

Ego te abfolooetc. Quibus quidem de Eccle-

fiae fanctae more preces quaedam laudabiliter. ad-

ï;

junguntur, ad ipfius tamen formae e[Jentiam. ne-

quaquam Jpectant (a) **).

| W

on

*) Sunt enim graves theologi, qui totam Sacra-

; 1

fglva

lite

menti hujus naturam in folis verbis abfolutionis

conftituunt: actus vero poenitentis e. g. confeffio-

m

nem non pro vera hujus facramenti materia, feu

parte, fed pro neceffaria aliq

j

praeparatione habent.

Fla ad facramentum

**) Sunt autem fequentes: Mifereatur tui ommipo-

1

Indul

zen$ Deus etc.

eutiam , abfolutionem etc.

Dominus nofler. lefus

;

briflus te abfolvat , et ego

auctoritate ipfíus te abfolvo ab omni vinculo ex-

communicationis (füfpenfionis , i fit clericus etiam

Ti

minore aliquo ordine infignitus ) interdicti, it

ïiïmem

Deinde ego t*

quantum po[fum , et zu ándiges.

abfolvo a peccatis tzuis im momine

femi

Patris,et filii, et fpiritus f[ancti:

a7»€9H,

Tent

V(a) 5ell. 144 C. 3. -

CaputvaX.

185

U$ d.l

a7h e d,

Pa[fio domini nofltri lefu Chvifli, meri-

£a beatae virginis Mariae , et omnium fanctorum,

et quidquid boni feceris , vel mali fuflinueris,

bl de

Jmt ribi im vemiffionem peccatorum , augmentum

gratiae , et praemium vitae aezernae, amen.,

Ex quibus formam facramenti conftituunt fola

Jv

"a

jm

verba Ego ze alfolvo: voculae autem a peccatis

tUis, im nomine patris etc. addendae funt ex prae-

cepto ecclefiae gravi.

Ex levi obligare cenfen-

tur ilà :mifereatur , indulgentiam etc. unde in

frequentioribus ac brevioribus confefüionibus, fuf-

at

fragante ipfo rituali romano , imo ex quacunque

prudenti cauífa fine omni culpa omittuntur.

(

mar .

J

$. 2177.

p ab

Ex quibus etiam patet, hanc formam

j t

pronuntiandam effe per modum fententiae,

non vero per modum deprecationis e. g. 4b-

Jolvat te Deus, remittat tibi peccata tua *).. Sci-

y

juris

licet ut facramentum in forma judicii inftitu-

| cgnft'*ïlfï'

tum judiciali fententia terminetur.

a

u

*) Num aliquando formula deprecationis fuerit ad-

hibita, vel an falva facramenti vi

inter theologos controverfum eft,

pomt adhiberi,

T

D 22 I78.

" 67! (g) /

gt

Illàd demum ex communi Ecclefiae fenfu

Qu ell?m

addendum, quod forma abfolutionis verbis,

jiti, "

TUD

et non fcripto,

aut per internuntium pro-

"T

1

ferri debeat,

Vid. defüuper coníftitution. Cle-

|

(ulft"'

ment. VII£. 87.

"u

M 5

9. 2179.

Bo

Tractatus XVIII.

186

$.. 2179.

Atque hucusque dicta circa formam ab-

folutionis certa, atque ab omnibus acceptae

ta funt: fed an, et quousque abfolutio indi-

reca *) vim obtineaþ, acriter difputatur.

*) Abfolutio directa dicitur illa,x qua peccatum ita

aboletur, ut poenitens illud iterato exponere non

—

teneatur :

abfolutio vero zmdirecta vocatur ea,

qua peccatum quidem tollitur ita tamen, ut illud

alia vice confiteri teneatur4$ Haec jam abfolutio-

nis directae, aut indirectae diítinctio ad 'captum

eft concepta: licet alia

—

fubftitüenda.

.'aptïor, fed obícurior foret.

-

9. 218o.

Jam omnia peccata etiam ea, quae non

iï

h

fuerunt expofita, vi abfolutionis indireciae

Do

aboleri eft recepta omnium fententia, dum-

li

modo ex jufta caufa e. g. per oblivionem, ob

(ug

mortem proxime inftantem, ob periculum

ldl

morbi contrahendi fuerint omiffa, et dum-

At

modo facerdos fufficientem a'tali peccato ab-

[io

folvendi jurisdictionem habeat *).

Verum

I

Yior

fi tale peccatum etiam jufte omiffum fit re-

LEl

fervatam, aut ex quacunque ratione in juris-

l

omprehen-

C

dictione hujus facerdotis non c

]am

Q

fum, tunc acris difputatio incipit

*-ä'r).

.fl Et

praeter antiquiores, multi ex modernis ab-

!T

ífolutionem indirectam 'plane. rejiciunt dicen-

tes: quomodo quis vinculum illud folvet, ad

(l

quod folvendum nullam' poteftatem habet?

*) Suf-

t

*

d

/

Caput XX.

187

*j Suffragatur ipfum tric.ïentinilml(b) docens : . Pec-

10

cata , quae diligenter cogitanti nom occurrunt , in

univerfum eadem confeffione. inclufa

:

Q

gtmtur.

f*fe intelli-

T

A

**) Cafus fat frequens eft: puta-üquis peccatum re-

fervatum exponere oblivifcatur,

vel.fi ad tale

u

peccatum rite expofitum facerdos. non attendat,

v

quod fit refervatum.

Item fiquis ad facram com-

munionem, gravi ratione adigatur, et gravis de-

l

u u

y li

licti reus, nec de perfecta contritione íat fecurus

Biüni

fibi videtur: et infuper copiam .facerdotis, fed

debita jurisdictione circà tale peccatum. carentem

cpul

j fore

habeat,

$.

2IRI.

Ingenti porro auctoritate hujus fententiae

ge D

Patroni fe: muniunt.

Sic ut conítitutiones

d

pontificias omittamus concil. tridentin. (c)

Qu

r

ftatuit: JNullius momenti abfolutionem- eaim. e[Je,

m

quam Jacerdos in eum profert, in quem ordina-

riclip

riam ,. aut fübdelegatam nom' babet jurisdictionem.

r dh

W

Atqui non effet nullius momenti ea abfolu-

m

tio, quam in cafum refervatum in caíu obli-

l etil

vionis, aut neceffitatis facerdos profert. Per-

fT

git ibidem concilium : . Verumtamen pie admo-

; j*

dwmn, ne bac ipfa occafione aliquis pereat, im ea-

ree

dem Fcclefía Dei cufloditum femper fuit, ut nul-

If

la fit vefervatio in, articulo mortis etc.

Iam otio-

is *

fa fuiiïet haec follicitudo , fi facerdos etiam

d

nqu

«t

(5) Seff. 14. C. 5.

d

e jl

(c) Setf, -14.) C. ^

Tractatus XVIII.

188

nulla in cafus refervatos jurisdictione inftru-

ctus , indirecte abfolvere poffety.i

7

95 X I92:

Verum indirectam hanc abfolutionem vale-

re, etiam facerdote legitima poteftate defti-

tuto, verius, non tamen certum effe ajo: ut

adeo urgente neceffitate abfolutio, non ob-

ftante cafü refervato fub conditione imper-

tienda fit, maxime fif poenitens de perfecta

b

contriGone fubdubitet *

J*

Arbitror enim,

quod in hoc rerum articulo, abfolutione vim

fuam in peccata nori refervata exferente, fa-

cramlentum miniftretur, et fic gratia infunda-

tür, quae quidem gratia omne peccatum fa.

cile delebit: licet ad illud delendum vis abfo-

lutionis proxime, et prout vocamus dírecte

non fuffeciflet **).

*) Licet nolim negare magnopere optandum effe, ut

Rectores Ecclefiae, prout in noftra dioecefi pro-

videntiffime factum eft, fententia ífua litem diri-

mant, jurisdictionem certam pro cafu necceffitatis,

et oblivionis concedentes.

Nam frequens eft, ut

facerdos copia poenitentium , et follicitudine circa

dolorem, numerum, et fpeciem peccatorum , de-

nique circa emendationem vitae,

his inquam

À

omnibus fatigatus non attendat, lioc vel illud. pec-

v fmm

]

catum refervatum effe, et fic poenitentem fine

N

,(

effectu abíolvat: qui tanti defectus neícius pet

COHU

longum tempus, aut étiam per totam vitam fine

erl(

legitima abfíolutione degit, nifi forte bona forte

contingat, "ut in facerdotem privilegio in refer-

li j

Et quidem rigidam le-

quu

vata inf'cructqm incidat,

gum

Ls

Coput XX.

189

gum zrritantium indolem faepe admiratus fui, eo-

Y

quod nulli necefütati cedere foleant. Cum enim

Íuadente, aut etiam exigente pietate leges huma-

nae, imo etiam divinae, quas pofitvas vocamus,

plerumque ommes in cafü privato privatae etiam

neceffitati cedant, mirum fane eft,

quod leges

? T

irritamtes nulla calamitate, nulla obedientium ne-

; (l

cefftate flec:antur.

Neque tanto rigori

ica

utilitas obtendi poteft:

nam omnes leges ,

hi

1

am

j t

J

"

n

mere prohibentes publicam ntilitatem fibi propo-

fitam habent, et fic ad nüllam privatorum necefti-

A

"

tatem miteícere deberent.

j2

"u

en]fïr

**) Haec fententia aliquid fimilitudinis habere. vide-

je Vil

tur cum illaa, qua facramenta vivorum per acci-

dens primam. gratiam caufare a. multis, et gravi-

g,

fumd

bus theologis: docetur: licet ea facramenta ad

abolendum peccatum nullam fibi vim congenitam

u »

habeant,

Scilicet nullo obftante--obice gratiam

]

p

propria virtute efficiunt, et hoc ipfo peccatum

j d'mï

delent, Peceatum eft negatio caritatis, et jufti-

tiae, quae negatio, et ingens defectus infufa ca«

ritate, et juítitia feipfo ceffat.

Scilicet Sacramen-

T.L

tum fupplet quod dolori minus perfecto defuit, et

prou

1

t fcholaf:cici loquuntür ex arzzrito contritum

etdi

facit.

j '

le»cmm !

j u

$.

2183.

li

rifil »

' Atque hujus optinionis meae argumentum

mqualu

firmum fane probat ipfa adverfantium doctri-

Jui 9

n3, qua homini imperfectum licet. dolorem

m D

ü

us ?

concipienti gratiam redire peccatumque abo-

rrarm p

leri docent, fi facerdoti legitima jurisdictio-

y J

ne inítructo reliqua.peccata confiteatur, uno,

i re.ff

l

eoque gravi per oblivionem omilfo.

iNam

d

etiam

gufïl

190

! Tractatus XV I

etiam in hoc cafu abfolutio in peccai"um omif-

Dii

füm proxime, ac directe cadere non poteft.

TU

S&licet ad abfolutionem , feu fententiam fe-

q

rendam non fola jurisdictio, fed etiam accu-

lr

fatio, et exinde judicium praevie, ac necef.

Ven

fario requiritur. .Qualis enim abfolutio in eo

SeQ

ca

quae in judicium non fuit adducta ?

hr

Scilicet in noftro cafu facerdos jurisdictionem

tun

non habet: in eo , quem etiam adveríarii

ftra

n

probare coguntur, ea, quam habet, juris-

dictione uti non poteft, et fic utrobique par

dnr

ratio obtinet.

Explicent aliquando, quomo-

//'€g

do facerdos in cafu oblivionis poflit abfolve-

(cut

re ab eo, quod ignorat, et nos quoque mox

Me

docebimus quomodo folvat id, ad quod fol-

Id

vendum poteítatem non habet.

W

u

$. 2184; :

,

T6r

Neque per id fe extricare poterunt, quod

Dj

poenitens in cafü oblivionis fe de omnibus

)

etiam ignotis fibi-peccatis accufare intendat.

Nam incertam hanc accufationem nullum ju-

|

dicium , ac proin nulla fententia fequi poteft.

Et fic abfolutio locum non habet.

Ignorat

facerdos, et fic judicare minime poteft, quo

MV

peccatum lateat. Ut nihil dicam, quod fpe-

cies peccati facerdoti penitus ignota füb ipfius

judicium, et fententiam cadere nequeat.

&

a

Y

5.' 2185.

f

Neque auctoritas concilii tridentini fupra

' A

laudati caufam noüram evertit.

Nam ex eo

&l

plus

Caþut XX

I9I

ymi

þlus non evincitur, quam quod abfolutio ple-

xef

rumque , et extra cafum neceffitatis fit irrita,

|fe

et omni effectu deftituta.

Negotium no-

(l

ftrum extraordinarium in difceptationem non

u

venit, ac proin a concilio definitum.haud eft.

o

Sed etiam Eeclefiag in periculo mortis omnem

Wt

jurisdictionem tribuentis follicitudo argumen-

Á

(

tum contra nos praebet.

Nam fententia no-

airi

ftra baud eft certa, etfi vero propinquior fit.

b

Praeterea advería opinio communiflime quon-

Lu'e W

dam recepta forum, et curiam occupavit, et

Jormo

fic ad ejus normam quisque fe geflit: fere

rofve«

ficut opinio, quod Ecclefia non poflit praeci-

u

pere actus mere internos, adeo itvaluit, ut

)(X (031

Ecclefia a praecipiendis actibus mere internis

perpetuo abftineat.

Aft nemo, ut opinor,

periculofae novitatis accufabitur, qui actus

mere internos ab Écclefia directe

me imperari poffe, doceat *).^

; [en proxi/-;)

: qh'of

gb

*) Denique illud quoque .attendendum eft, quod

r

quaeftio, an abfolutio indirecte.profit aliquando,

Ípectet ad jus divinum, cui proinde confuetudo,

um ?

aut u'fus publicus nihil derogare poteft.

od

L

ï i

CAPVT VIGESIMVM PRIMVM,

pl*

De -Minifiro Sacramenti. Poenitentiae,

p

b

$. 2186. — Poenitentiae Minifler aliquibus indiget, ut

valide, et alis, ut digne hoc Sacramentum con-

ferat.

3l ['upm

$. 2187.

Ad priorem claffem pertinet ordo facerdo-

g*

talis, et ap-probatio cum jurisdictione :

P'US

$. 218&»

m

192

Träctatus X VJII.W

$. 2188. Ex definitione approbationis

$. 2189. Docetur Imo, eam ab Epifcopo,

$. 2190. Et Ildo viris aptis fub obligatione juftitiae

?

$. 2191.

Iltio tamen non mneceffario verbis fieri

debere.

* u

t

, jun

$ 2186*

ttii

'Tractavimus hucusque ea, quae facra-

mentum poenitentiae conftituunt, id eft ma-

teriam et formam ejusdem: nunc de Iis agen-

dum, quae facramentum hoc extrinfecus con-

cernunt. Atque huc folus hujus myfterii Mi-

lm

Et hic quidem ha-

nifler eft. confiderandus.

D) EI

bere debet quaedam, ut valide, id eft, cum

lm

(s

effectu, et non irrito conatu rem hanc per-

ficiát; dum' aliis indiget, ut licite id eft pie,

y

et fine piàaculo hoc munus fgum obeat.

ü

$.

2187.

/

l

'Qualitates, feu dotes ad priorem claffem

pertinentes, feu' quae ad valorem quem voca-

mus, feu ad efficaciam. hujus facramenti in

p

miniftro requiruntur funt ordo Jacerdotalis, et

fi;

quae parum inter fe differunt, approbatio, et

jurisdictio. Et quidem de neceffitate ordinis

g

certos nos reddit concilium tridentinum ( )

blltl

jot

definiens: Síquis dixerit — —— mon folos Jacer-

li

dotes e[Je miniftros ab[olutionis, — — anatbema

i

fít.

W

ö. 21887

(a) Seff. 14. C. 1o.

()):

Y

-

Caput XXI,

193

$.

oI88.

Sed etiam approbationem neceffariam ef

zïr.izia'e

j f

€, ex eadem concilio habetur (/).

uae

quidem definitur, quod fit, Jepitimum tefTimo.

niumn de babilitate facerdotis ad. excipiendas confef-

Jiones , feu 'ad. miniftrandum |facramentum poeni-

teniiae;

ATo

fli«

j

$. à189.

»

agm

Quia jam hoc teftimonium debet

jj a

effe legi-

fl /l)x

timum , facile intelligitur [mo, illud

non nifi

m

ab Epifcopis obtineri poffe *), — Tridentinum

"

q

u

enim relato mox capit.

Requirit, ut facere

n

AV

dos approbationem àb Ep

ifcopis obtineat **),

d

h

*) Sed à quonam E

pifcopo? Certum inprimis eft,

J

quod requiratur j

udiciuüm illius E

s

pifcopi, in cujus

dioecefi, et cujus fubditos abfo

lvere cogitat.

Il-

lud vero controverfum. eít

; an quis a fuo Epifco-

bo e. g. Auguftano appro

batus ejus fubditis in

T

aliena dioecefi e. g. conítan

tienfi facramentum poe-

-

xm Wd

nitentiae miniftrare queat

?

etiai

m

hon obtenta ap-

at

1 !

probatione Epifcopi conftantienfis.

Et quidem de

regularibus litem diremit Clemens

jl

fua conltitut.

decim. qui. in

i

Superna tmagpni Patrisfamilias

fequentia ftatuit :

eligiofos ab

Epifcopo .appro-

ordll!

batos mon peffe in

ülia dioeceff

jf (4

poenitentes fubditi fant

e0$ audire, etff

ejus Epifcopi, a quo ipfe

f f(urf

Religioft jam fuerünt a

pprobati,

Quare de folis

ymatiP

(

facerdotibus faeculatib

us difputatur;

atque hos

quoque nova appfobatione indigere

communior

W

N

quis

z

(5) Seff, 23. C, 15.

N

" ToinTVl.

194

j Trastäius XVIII.

quidem, mihi tamen minus probabilis fententía

1

habet.

Nifi fors de contraria confuetudine, aut

tempore jubilaei,

hi

fpeciali | conftitutione ,

prout

conftet.

Hujus fententiae ratio eft, quod talis

facerdos in hos poteffatem obtinuerit, et quod

iidem Epifcopi fui maneant fubditi, etfi ad breve

Alie-

tempus extra ejusdem territorium exiftant.

nus vero Epifcopus, in cujus dioecefi ejusmodi

de

confeffiones fiunt, in tales utpote non fuos facul-

que

tatem nec concedere nec reftringere poteft.

Quia

prol

tamen haec fententia certa non eft, et res valo-

aCe]

rem facramenti concernit ,

ad ufum plerumque

AUR

adhiberi non poteít.

tent;

CUf

**) Id quoque in hac.re praecipuum aut fingulate

€t, quod ex conftitut. Gregorii 15.. Inferurabili,

m

et Clementis 1o. Superna Íacerdos fimpliciter ap-

probatus ex hoc pro monialibus nondum fit ap-

BUA

probatus: imo approbatus pro aliquo monialium

monafterio, exinde pro alio etfi ejusdem dioecefis

monafterio nondum eft approbatus.

CA

$.

2190.

Cum vero haec approbatio fit te/Himonium,

)j

et reapfe judicium : judicium vero non fit in

i

arbitrio, Íed foli veritati obnoxium, intelli-

i

2!93

gitur Iido, quod il

li fiat injuria, qui huic mu-

ten

neri aptus ab Epifcopo reprobetur. ldque

"g,

non tantum obtinet quoad eos, qui juris-

Ts

dictionem a Pontifice ad praeviam Epifcopi

| A

approbationem obtinent, fed etiam ad eos

Qïe.

extendendum eít, qui facultatem abfolvendi

"a

fimpliciter ab Epifcopo caperedebent. Nam

Q

tales ad tentamen admittere in arbitrio Epi-

A

D) 2]9

fcopi erat, femel tamen admiílos rejice

—

Caput. XXII.

195

fententd

et ineptos declarare juftitia ex tacito. pacto

i, dul

nata, etinviolabilia veritatis jura prohibent,

yiliei,

wo& viis

g qu

$.

219t.

d oret

j d

Perinde autem erit, five Epifcopus aperte

id eft verbis, five tacite

ieuad

» ld eft certis fignis

J fäcqï-

quempiam approbet, "Tacitae ejusmodi ap-

I

W

J

[

d u-

probationis exempla funt, fi Epifcopus ipfe

facerdoti non approbato confiteatur, fi fa.

pmqü

cerdotes ex aliis dioecefibus in magno poeni-

tentium concurfü ad juvandos paroclios ac-

Ccurrere cernens taceat.

n

item fi cui benefi-

jritib

cium, cui obligatio excipiendi confeffiones

Kciter df

annexa eft, conferat etc,

WU

"

3ond

j j

CAPVT VIGESIMVM SECVNDVM,

De jurisdictione ad boc Sacramentum

requifita,

ïil)?üïïfü'i?«,

Jl

*

o

2192, lurisdictio ab approbatione diftingui deber,

i gil

ï

. 2193.

Definitur, q

üod fit poteftas in foro poenie

juic

tentiae jus dicendi

?

C

*

n

2194. Inde fequitur Imo, eam afctiorem, Qel mie

J ]

u

nus arctam effe poffe :

iKcof

$. 2195.

j

etTe,

Item, modo ordinatiam , modo delegatam

ol

qe

$. 2196. . Ildo infüper eam

ctam effe,

apote&ate Ordinis diftin«

M

"Y

J

S.

Et HItio, certam effe debere,

f

chere,

N a2

$. 2198.

V

196

: "ractatus X VH!.

öo 2198'

Ex lege tamen: Barbarius, obti'ne.tur juris-l

5

dictio,

$. 2199 — 2200. $Si adeft error c

colocatus.

ommunis, et þitu;ua

fas

QU&

$ 21192-

Yel

Turisdictio,. ejusque conceffio ab appro-

peq

batione reapfe differt, et quandoqué ab ea-

dem feparatur: nam iíta eft actus intellectus

judicantis hunc facerdotem effe 'aptum poe-

nitentiae miniftrum; illa vero eft decretum

qu

voluntatis, quo alicui poteftas quaedam in

W

fubditos pro foro confcientiae tribuitur. Prae-

illm,!

terea Epifcopus aliquos approbat, qui data

UE

hac approbatione, et fuorum Superiorum

Ü

confenfu, jurisdictionem ab ipfo. Pontifice

d

adquirunt: quales funt variorum ordinum re-

Sed et aliis facerdotibus, licet fuo

ligiofi.

)

judicio idoneis, Epifcopus jurisdictionem. ne-

gare poteft: etfi inique id faceret, fi eos hac

conditione ad examen admifit.

Plerumque

ä

tamen approbatio, et conceflio jurisdictionis

t

fimul, ac pene eodem actu, literis, annutu,

aut ejusmodi fignis fiunt.

**)

II

de

$. 2193.

leg

D

]

Haec jam jurisdictio, ex communi, et ut

puto pacifico confenfu definitur, quod fit

u

[

poteflas cogmita caufa in faro [acramenti poeni-

B

tentiae jus dicendi: id eft, ferendi fententiam,

b

l

qua peccata remittuntur, vel retinentur.

f:

$. 2194.

Caput XXIL -

i 97.

! jut

$.

2194.

dtulu

Ex quibus deduces I"o, quod haec pote-

fias modo amplior, modo arctior. concedi

queat, et fic haec jurisdictio vel illimitata,

vel per refervationem variorum cafüuum, feu

g

peccatorum rtfiricta effe queat.

n d

jetus

$.

2195.'

ywe

Et quia haec poteftas vel ipfi muneri,

o

quod quies tenet, annexa, ac velut conge-

hm i

nita eft: alia vero vice per fpeciale decre-

prae

tum,.feu a lege *) vel a confuetudine **),

a

aut ab homine venit ***) ideo haec juris-

noru

dictio in ordimariam ****) et delepatam recte

ont

dividitur.

L

Jum «

vi li

*) Nam etiam ea jurisdictio, quarïx quis a lege ha-

yn

bet, quandoque non ordinaria, fed delegata dun-

taxat eft. Sic ut de jure romano nil dicam, Epi-

eQs I

Ícopi per conftitutiones concilii tridentini, et fic

r

tuuntur.

vi legis, pluries tanquam legati pontifiii iníti-

jitons

a

**) Iurisdictionem generatim. vi confuetudinis obti-

neri ex C. 13. de foro competent, patet. Et qui-

dem jus vi confuetudinis obtentum ab eo, quod

lege fcripta adquiritur , in nullo differre, oftendam

alibi. Unde hanc vim, quam confuetudo proro-

I"

dl

l!

gando jurisdictionem tribuit, pro foro confcien-

ol

^l

)

tiae aliqui negant. Certe dum 'in Germanim, et

l

alibi omnes etiam ex aliena dioecefi advectos, et

10

brevi tempore apud nos Commorantes abs ulla

teft

haefitatione, etiam a cafibus in eorum dioecefi re-

ul

fervatis abfolvimus, vi folips tonfuetudinis niti-

3

mur,

m

198

Traciatus XVIII

fnur.

Nam brevi

mora forum facramentorum

C

ää?

m

apud nos non adquirunt,

Epifcopi, ac Parochi

fui juribus obftricti manent

C.2. de poenitzent.

(th

et remiffon. im 6. contrarium mimime evincit:

(0nc

nam loquitur, de aliquo , eoque unico, qui liber-

DUTU

tatem confitendi cuique vi confuetudinis fibi arro-

Nam coníuetudo actibus unius ho-

(j dl

gare volebat.

minis non poteft conftitui, utpote quae non nifi

prof

ufu communitatis inducitur.

Et dato etiam, quod

lega

capitulum illud de pluribus fit intelligendum , ma-

inte

Naulla confues

la tamen eít fequens confecutio:

peri

zudiné potc/i introduci , ur quic praeter Supu i0-

ol

vis fui licentiam conffnrem fibi eligere queat :

ergo confuetudo circa iurisdicziomem in foro im-

D0fe

teriore generatim tullum vobur obtinet.

-)C

***) Et quidem plerique facerdotes fuam poteftatem

f

Y

vel a. Pontifice, vel ab Epifcopo fpeciatim, et

non vi muneris, quod gerunt, accipiunt, et fic

miniftri poepitentiae delegazi funt,

]

****) Solus Pontifex in univerfum orbem,. Epifcopi

in fuam dioeeefin, Paroehi in fuam parochiam, et

L

probabilius eorum vicarii; et pauci alii ordina-

Natura enim ho-

riam jurisdictionem obtitient.

rum munerum hanc poteftatem involvit, 1mo per

Di-

partem aliquam ]IIUQOILEIOHC ifta conftituitur.

cere autem ,

quod quidam aufi funt, quod Ponti-

0

BIl

fex in ahqua dioecefi e. g. Conftantienfi, fine licen-

tia illius Epifcopi confeffiones excipere nequeat,

d

:

propinquum nimis Schifma olet, quam ut talem

doctrinam "piae aures deteftari non cogantur,

tü

W

$.

2196

Ex indole jurisdictionis fupra defcriptae

difcituar Il4^, eam a poteftate ordinis diftin-

()

L

ctam,

Caput XXII.

199

TOf UM

ctam, ac proinde praeter ordinem facerdo-

Piroci

talem ad miniítrandum facramentum poeni-

TMH

tentiae eandem neceffariam effe.

Id. quod

&ot

concilium tridentinum definivit (2):

Veriff;-

ber

mum e[Je facra [ynodus. so;zjn mat, mullius momen-

dueo

ii d *0

ij abfolutionem .eam e[e debere, quaw facerdos

nh

profert in eum, in quem ordinariam , aut fubde-

.....

pl

(]M

T

legatam mon babet jurisdictionem.

N on enim

JJ]-W'

intelligi poteft Iudex,

feu jus dicens, aut Su-

il rm-r j

périor, cui nullus aiEgnatus eft fubditus :. et

Rdexï

fola ordinatione nullos fubditos flbl aqun'ere

yt q;tir

fWa []

poteft *).

*) .Cuilibet facerdoti neceffüria jurisdictio ab Eccle-

theü d

fia in peccata levia, et gravia ope confeflfionis

jàm antehac deleta generatim tributa efle cenfeba-

atf

tur; fors quia haec peccata talia non funt neceffaria

n[, l

confeífionis materia,

Nunc decretum $. Congre-

gationis ab Innocent. IImo confirmatum de annó

Terfetl

1679 extat, quo Epifcopis praecipitur, ze per-

mittant, ut venialium confe[[io fiat fomplici fa-

Ocm

ferdoti ab Epifcopo mon approbato.

Per quod

ji; 6

decretum generalis illa, jurisdictio in peccata le-

a

yia aperte non to]htm , talis tamen abfolutio ad

,

i

minus illicita efficitur, fi Epifcopus illi decreto

ii

Et

j

obíecundans tales abíolutiones prohibuerit

uOd (l

meritó: nam peccata gravia non raro deteguntur,

f !

dum mera levia a fe aiferti quis putst, et aliae

! an

graves caufae ad hoc tribunal frequenter afferun-

u

tur, ad quas rite decidendas obvius quisque fa-

cerdos non fuflicit.

nfllf [

N A

$. 2197

cnpfa

(e) Seff. 14. C. 7

:

;;?m-

at

209

Trcïctafus XVIII.

$- 2197.

t

N

Quia vero ab hac jurisdictione valor, feu

]u

vis facrameénti pendet, ideo facile intelligi-

h

tur I[lit^, quod' non liceat cum jurisdictione

CQ

probabili tantum, imo nec cum probabilio-

u

re ") contentum effé, nifi per aliquam cir-

cumftantiam e.g. per regulam

juris haec ju-

C

lljisdic»cio certa reddatur **),

t

*) Ex propofitione enim prima ab ïhnocent. TImo

q

dammata certum habetur, quod valorem Sacra-

li

mientorum non liceat periculo exponere.

f

**) Sic in caufa aeque probabili, multo magis in

of

caufa probabiliore omne dubium non raro abfter-

lm

gunt variae juris regulae, - Sic quia per regulam

f

16 juris in 6 odia fuus reflvingenda, 6à dubitetur,

ls

an cafus fit refervatus, tale dubium poterit tuto

di

contemni.

Dummodo agatur- caufa, odiofa, quae

jurisdictionem non primum obtinendam, féd re-

firingendam coücernit: et dummodo caufa fit aeque

probaLiliss nam prout alibi jam dicebam, pro

caufa minus probabili regulae juris nihil valent,

n

$.

2198.

lt i

ht

Celebris adquirendae jurisdictioni*g etiahï

QU

facrae titulus eft ille ex lege Barbarius 3. ff.

d

.de offie, praetor.

Scilicet Barbarius fervus

äip

fugitivus Romam delatus, et exinde etiam

q

praeturam adeptus erat;: dum a domino ífuo

reqx

cognitus in antiquam fervitutem . vindicatus

Q

fuit. Quia vero fervus magiftratum gerere

Qua

non poterat, quaerebatur exinde, an ea,

Dui

quae

Caput x'*XXII.

20f

quae aþud hunc praetorem acta erant, robur

obtinere deberent: et refponfum fuit, me-

fei

j

lius effe, ut valeant publicae utilitatis caufa.

igi-

tüne

Exin jam in jure romano, dato errore publi-

b

co, et accedente titulo irrito quidem, juris

tamen fpecie colorato, qualis in praefenti

j c:zr-

caífu erat praetura, licet non rata, jurisdictio

«

uae conftitu-

conceffa effe intelligebatur.

tio per C. r. de nov. oper. nuntiaiion. ad jus fa-

, m

crum tranfiens, ad ipfüm facramentum poe-

W

nitentiae perlata fuit.

Eft autem haec lex

fpecialis, a praefcriptione penitus diverfa, ad

omnem, et folam jurisdictionem, et ad nul-

jris a

abítet

lum aliud jus fpectans, vi cujus nomo malae

em

fidei, id eft defectus fui probe gnarus, qua.-

bitti

lis erat fervus Barbarius,

ea, quae juris-

r u

n qw

dictionis funt,

legitime exercet.

f

25

r

2199.

Iu WU

va]emo

Ad hoc vero requiritur 17» ut plerique

in communitate hoc errore teneantur. 2do

ut hujus erroris aliquis titulus, feu ratio exi-

ftat e. g. quia homini tale munus, dignitas,

etiäm

feu officium e. g. judicis collatum eífe publice

creditur.

J'3' In

Et quidem quod publicus error

ærVUS

ad praefentem caufam requiratur, communis

etidt

eft fententia:.quod vero titulus' coloratus

0 fi)

requiratur, a multis negatur,. quibds ego

icu

quoque confentio.

Nam lex Barbarius ambi-

£ua quidem eft: ratio tamen legis, id eft

gerere

m 68,

publica utilitas, et fecuritas ab ipía lege affi-

N3S

gnata

u

202

Tractatus X VI.U.-

gnata legem hànc optime interpretatur. Per-

inde enim eft five populus ex titulo colo-

rato, five aliunde deceptus fit: in utroque

enmm cafü fecuritas ac firmitas negotiorum

A

publicorum vacillat.

$.

220.

Unde facerdos, qui publico errore pro

parocho habetur, qualis tamen ob latentem

5

defectum e. g. Simoniae non eft, legitime

aíffiftit matrimonio, ac rite et cum effectu

abfolvit,. etfi aliunde non fit zpprobatus.

Num vero abfolutiones facerdotis, qui fine

approbatione publice, et coram populo id

ignorante confefliones excipit, vim obti-

Mihi verior fen-

neant, eft alia quaeftio.

tentia eft, quod hae abfolutiones valeant:

P3

nam habet pro fe errorem communem, etfi

Á

fors titulo colorato deftituatur. Ut nihil di-

cam, quod publica fui ad excipiendas con-

fefliones expofitio titulum coloratum non

quidem ordinariae, delegatae tamen juris-

ä

dictionis confítituere videatur.

ju

CAPVT VIGESIMVM TERTIVM.

lt

LUH

De eadem. jurisdictione, prout per refäb*vationezä

[

J

cafaum vefiricta eft.

li

$. 22ot.

Cafuum quorundam refervatio ad difcipli-

li

nam utili efft.

$. 2202. Ex definitione gafus refervajti fequitur Imo,

$. 2203.

Caput XXIIT.

203

Jet«

2203.

Pontifici pauca,

30

.

2204.

IIdo Épifcopis nonnifi gravia,

Jj

*

2205.

IIitio certa infuper, et

fUf

2206.

]Vtó opere externo confummata refervari.'

LI

2207.

Item Vto quis peccata fibi refervare poffit,

et ab iis abfolvere vel per fe,

2908. Vel Vltorper fpecialiter a fe delegatum, ex

— Definitione diícitur.

p

*

2209.

In articulo. mortis vero VII[mo refervatio

.;em

omnis ceffat :

U

u)

.

2210.

Ita ut a peccatis refervatis, poffit abfolvere

I[US,

etiam non fpecialiter delegatus.

(ine

2211.

Quod tamen probabilius aliter fe habet, fi

d

alius ad hoc deputatus haberi poffit,

ht

2212,

Sine magna difficultate.

f

LI

2213.

Caeterum ignorantia refervationis eam in

m

peccante non tollit.

al

O^ w C « *c^ v t^ wD^ uO^ uO^ (O^ tÓ^

Ly

2214.

Generalis refervatio eft de non abfolvendo

1d

complice.

(

220I.

g

é.

juris-

Magnopere ad cbrifliami populi difciplinam

pertinere. Janctif/imis Patribus noflris vifum eft,

ut airocia quaeddm , et graviora crumina mon a

M

quibusois, fed a fummis duntaxat facerdotibus

abfoloerentur.

Ita Concilium tridentinum (2).

7)

Ex quibus generatim hoc negotium referoa-

tionis, feu jurisdictionis ad aliquos cafus re-

bitl

mw

ftrictae datur intelligi.

Difciplina modo ob-

tinens,

[*

7

.(a,) Se.14/ C^

204

Tractatus X VIII.

tinens, et ad ufum nofcrae' getatis attempe.

rata fere fequenti cafus referoati generali de-

finitione continetur: quam quidem, nemine

prout arbitror invito, fequentem R;cuo-.

.

$, 4205

Cafus vefervatus ex moderno Ecclefiae ufu eft

peccatum gvave, cerium , externum , opére con-

Jummatum, a& quo nemo praeter Ponltificem , aut

Epifcopum , vel ab bis fbeciatim delezatum extra

mortis articulum, potefl. abfoloere,

Ex quibus

fere omnia, quae circa cafus refervatos ob.

d)

tinent, capita explicari poffunt.

li

q

9. . 2203.

P

uorum quidem I"w eft, quod cafus re-

l

fervatus fit peccatum, hic agatur de abfolu-

tione peccati et non cenfurae: et quia Pon-

tifex non. peccata, fed cenfuras tantum fibi

refervare folet, fere nullum peccatum Pon-

tifici refervatum *) dari folet **).

(j

ide

*) Benedictus 14tus in íua conftitutione Sacramen-

Vat

fum poenitentiae tale de(ignavit, eflque ea ca-

furj

lumnia, qua quis innocentem facardotem dé folli-

citatione àd turpia ín facro tribunali facta falío

It

accufat.

Ab hoc jam peccato nec illi abfolvere

gt

poffünt, quibüs àlias a cenfuris Pontifici referva-

Vij

tis abfolvendi facultas competit.

]u

**) Unde a cafibus ponzificiis, quos vocamus, etiam

(ed

nulla fpeciali poteftate munitus abfolvere potelft,

Oul

[

fi poenitens peccatum quidem, fed ob aliquam

ratio-

Caput. XXIII.

20$

rationem e. g. ob ignorantiam, cenfuram non iü-

N

Currit: vel fi ab ea extra confeffüionem liberatus

i

n

jam eft. Denique fiquem gravis urgeat ratio ad

obtinendam abfolutionem a peccatis e. g. pericu-

!

lum infamiae, neceffitas celebrandi facrificium, ta-

lis a. peccato abfolvi poterit, cenfura etiam dein-

ceps durante. *Nam praeceptum prohibens, ne

quis cenfüra inrz?atus aliquod facramentum e. g.

"m

poenitentiae recipiat, humanum eft, ac proin in

(0

gravi neceffitate non obftringens,

1 Wv

un

50 2204.

TU

lam particul

a definitionis grafuye peccatum

0b

docet,

.quod peccata ex quacunque ratione

levia,

feu venialia refervari non poflint, vel

certe non foleant: talia enim in confeffione

i

perpétuo, et abs cul

funt.

pa reticeri aliunde pot-

j o

Wl

Qn

$.

2208.

i

)

Juia vero peccatum refervatum non tan-

ütr

tum lethale, fed infu

per certum effe debet,

ideo difcitur II[tio

, peccata dubia non refer-

nit

vari, five dein fit dubium facti, five dubium -

" (

juris, id'eft five dubitetur; an hoc peccatum -

foll

fit commiffum, five an tale peccatum in de-

faiiQ

creto refervationis contineatur.

Ivere

Nam refer-

Vatio peccatorum eft odio obnoxia, et fic

etva

per regulam 16 juris in 6. reftringenda. — Ac-

cedit, et doctrinam hanc certam reddit com- ,

etiill

munis ufus

d

; Qui confuetudinem legg!em con-

poï h

ftituit *).

l1qU3m

j

*) Sed -

206

"Tvactatus | XV1i.

*) Sed quid, fi peccatum non quidem cerfo: pï*'ö;-.-

babilius tamen fit refervatum ? — Certe ftante ma-

jore probabilitate non datur cafüs dubz, et re-

gula juris ftat pro folo dubio.

Quapropter vi

legis peccatum probabilius, etfi non certum ree

fervationi obnoxium manet.

Forte tamen in plu«

ribus locis facerdotes, inter dubium, et mihus

probabile nihil difz.;uentes communi ufu, et fic

per veram confuetudinem a peccatis abfolvere

folent, quamprimum aliquod peccatum non eft

certo refeæ'vatum.

$.

2206.

Porro peccatum refervatum debet efíle

etideo exiermum, et opere: confummatum , di-

fcitur. IVte, peccata folius mentis, aut fi ex-

terna quidem, fed in füo genere completa

non fint, haud refervari *) e. g.

Si homi-

cidium fit refervatuni, et manus occidere vo-

lentis ictu. aberraverit, aut vulnus tantum

inflixerit.

[

*).Nifi forte decretum afüciat folum conatum e. g.

qui manum ad percutieudum parentem levaverit.

(tuy

tent

$.

2207.

fibd

il ef

Cum vero cafus refervatus fit ille, « quo

nemo nifi Pontifex, aut Epifcopus ab[oloere potef?,

(ede

"g

ideo intelligitur Vto, quod nemo praeter Pon-

J

li lj

tificem ,. Epifcopos, et eos, qui poteítatem

Epifcoporum habent, cafus refervare queat.

*)D

Unde non nifi hi, aut eorum, fiquos la-

l

bent, Superiorés, et denique eorum delegati

a cafibus refervatis abfolvere poffunt *).

d

*) Illud

ü

Caput. XXIII.

207

[

*) Illud hic obfervandum, quod fiqufis potéftatemt

t

abíolvendi

habenti

confiteatur ,

peccatum ,

aut

Qu

cenfuram refervatam cum culpa, vel fine culpa

W

omittens: quod inquam talis a cenfura per hoc

(«

fors liberari, non item a peccato abfolvi queat.

Nam cenfura fine aceufatione tolli poteít, refer-

!

H

il

vatio autem fine abíolutione non auffertur: abío-

t

lutio praeterea facramentalis dari plerumque non

u

poteft fine praevia accufíatione.

Seu aliter :

TC-

d

fervatio cum peecató adeo eft connexa, ut non

nifi cum peccato ceffet: nifi fpecialis ad hoc fa-

cultas alicui delegetur.

Sed infuüper Epifcopus,

aut ejus delegatus non poteft poenitentem a cafü

refervato abíolvere, et quantum 2d alia peccata

[:

gravia'ad alium remittere,

Natura enim facra-

Ji-

menti poenitentiae id habet, ut nemo ab uno, et

x&.

nOn ab altero peccato gravi abíolvi queat: fi ta-

eu

men utriusque peccati memoriam haheat, aut alia

Bravis ratio ab integritate confeffionis poeniten-

Y

tem non eximat.

n

im

$.

2208.

ob

uia vero dicitur: ab bis fpeciatim deléga-

tum ideo habetur VIte, nec religiofos fub ob-

jl

tentu privilegiorum , nec alium á delegato

fubdelegatum, nec quemcunque ex praefumta

id eft'ea licentia, quam a Superiore concedi

)

crederes, fi rei circumftantias noffet, quod

f/(,

"inquam hi omnes a cafü refervato ab

on.

nequeant *),

-folxverev

em

eau

*) De religiofis in hac re eft aperta conflitutio Cle-

ment. romi,

Quod delegatus fuam poteftatem.

f

fubdelegare nequeat, habetur ex C.12. de oflic.

;gati

delegat. in 6. Solus enim delegatus fummi Prin-

cip'is fubdelegare poteíft, Contra praefumtam l-

centiam

m

$08

dractatus. XVLIL

ï

centiam militat dura nimis iegum z'rrimn)ium' if«

i

doles, quae ad nullam rationem, aut neceffitá-

[

tem miteícunt,

'Tales funt, quae valorem , id eft

n

naturam, et efficaciam actus, non folam ejus ho-

n.ftatem concernunt: dum aliae leges, quse funt

i

mere.praecipientes, aut prohibentes gravi necefíli-

fef

tati plerumque cedant, id eft praefumere perimit-

X

tant, quod legislator in his circuxoftandis obligá-

10

re nolit.

Sic quilibet tempore infirmitatis carnes

Tet

comedere audet,

nemo tamen obftante impedi-

mento dirimente matrimonium

contrahere , aut

m

illud impedimentum fine fpeciali facultate relaxare

NU

n.

poteft , etíi ingens neceflitas urgeat.

$. 2209.

ta

(

t (

Particulae extra mortis articulum docent

V]IImo, in articulo, et prout ufus, ac ommum

PN

Ws

fententia habet, etiam in probabili mortis

&

te

periculo quemlibet facerdotem a refervatis

Vert

recte abfolvere: idque eo magis, quod in

hac circumftantia etiam excommunicatus, de-

pofitus, ac omni jurisdictione deftitutus ple-

pam in omnia refervata et non refervata

delicta, ac cenfuras poteftatem obtineat, pro-

cerd(

ut certa, et omnium fententia habet *).

N

*) Et quidem peccata fic expofita five refervata,

hbl

five non refervata, in alia confeffione exponere

lt

Wt

non amplius tenetur: quantum vero ad cenfuras

tenctur Superiori, ut fatisfaciat, fe

Q&ere : fi pe«

Hhü

riculum mortis evaferit.

HM

Um

$.

22.10.

Atque haec certa funt:

ambiguum Väi'o

eft admodum, num facerdoti legitima pote-

()

ftate

Tom. 1

| Caput. XX1II.

26g

M

d

ftate dePcitutor in' articulo- mortis confeffio

fieri queat, fi alius debita jurisdictione in-

d

Ws t

ftructus haberi poffit. Iam certum eft, quod

UL

n

id fieri queat, fi füperveniente legitàÀmo con:

Hu:ä

Der

feffio apud illegitimum coepta jam eft. Nam

ex l. 3o. ff de judic. jurisdictio generatim pro-

oblj:

rogatur coepto jam judicio: etfi alias ceíTá-

Gu

ret.

'mpedi-

Pariter id fieri poteft, fi facerdos legi-

, t

timus cum poenitente in peccato turpi fit

t

complex: licet talis cum effectu abfolveret

in articulo mortis, graviffime tamen pecca-

ret, et omnes poenas defüper latas incurre-

ret (/).

Denique certo, ac legitime abfol.

yceti

vit facerdos debita poteftate deflitutus, fi

alius facerdos praefens, et fufficiente muni-

ul

tus confeffionem moribundi exci

a

citer nolit.

pere fimpli-

AL

Talis enim de vit

a periclitans

eftituitur.

u n

vere copia legitimi facerdogis d

" de

$. a31t.

l pl»

r

Ad atbitrium autem folius poenitentis $-

"

cerdos debita poteftate carens, facerdoti ea.

J

dem praedito meà opinione pra

ehaberi pro-

ferit

babilius non poteft. Nam finis]

egis, ac con-

ponete

nfura

fuetudinis publicae eft, ne quis

in tremendo

lllo articulo copia legitimi facer

dotis careat,

i ge

orro hic finis praefente facerdo

té, qui legi-

Jam

tima poteftate pocit.ur ;

plane ceffat,

finis

VefO

or

(b) Vi'd*.- ä»ä&ï:u:. Benedict. 14. Apoffolici muneris;

j

Tom. V.L

f

v[e

Q

"m

"ractatus XVIII.

210

finis legis 'eandem equidem non conftituit,

(

ad eandem autem in dubio, aut controverfia

ly

interPretandam optime conducit.

d

$.

22 I2.

Alia quaeftio hic fübnafcitur, quanta de-

Deat effe difficultas in habendo legitimo fa-

cerdote, ut quis in periculo mortis debita

jurisdictione deftituto confiteri valeat. ESE

Aegrotus ab hoc facerdote per omnia ab-

horret.

Vel facerdos facrum viaticum ad

aegrotum cafu refervato innodatum detulit,

dvum in communitate facultate in refervata

munitus haberi queat.

Verfamur autem hic

in caufa legis irritantis,. id eft. valorem actus

j;

concernentis, quae gravi neceflitati cedere

non folent.

Videtur autem in hac anguftia

Cef

q;

ufüs habere, ut quilibet facerdos graviter de-

Bo

cumbentes etiam a refervatis abfolvat, fi

Verf

alius majore poteftate inftructus fine fcanda-

! efh

Jo, periculo infamiae, aut fine alia gravi mo-

CODH

Nefcio fane, an circa

leftia haberi nequeat.

"erd

hoc caput non fallar: illud fcio, quod alibi

]

L

faepius dico, legeg irritantes effe graviflimas,

Qp

erlcu

et ad qfum ecclefiafticum molgüifümas.

$. ,2213.

ml(

Cum denique peccata ipfa referventur;

ultimum confequens eft, quod a refervatione

Dotg

(QI dOt

nemo eximatur ex eo, quod perpetrando

peccatum ignoraverit, illud effe refervatum,

äCerd(

. dum-

Uorti

Caput XXIIL-

2II

tl

fj

dummodo ipfüm peccatum cognoverit. Nam

lex folum peccatum refervat, et nullatenus

ad cafum ignoratae poenae fe reftringit *),

*) Aliud obtinet in cenfuris :

his enim 'eos,. qui

i-aü

»l

ignorant cenfuram, non ligar

i, fpeciatim ftatui-

tur C. 2

dé conftitution. in 6.

Scilicet cenfürae

Q i

funt poen

[

ae ad folam delinquentis emendationem

plerumque conftitutae, quae proin prodeffe non

b

poffunt, fi emendandus easdem ignoret:

aliae vero

j d

poenae ad exemplum, et ad alios a pecc

ato ab-

m 3

flerrendos fpectant, quae proin aliis, etfi

non ipfi

Jtu

Jit

delinquenti pro cautela effe poffunt:

qui tamen

ex folo delicto jam dignus poena efficit

rvau

ur,

n u

l

t

$.

2214.

u

Quaenam Vero

peccata in fingulis dioe.

j

cefibus^ refervata f

Dt, ex decreto fin

gulis

]fBT (u

proprio difci neceffe eft

.

Celebris ,

et uni-

r

verfam Ecclefiam concer

LT

Dens jurisdictionig

v

reftrictio eft illa,

qua DBenedictus r4tus in

confítitutione íua S

J

acramentum poenitentiae Sa-

an CW

cerdoti omnem jurisdictione

m adimi

t, quoad

"L

peccatum carnis, cujus ipfe

facerdos cuüm

v](].]ma j

poenitente comflex eft:

ita ut non nifi in

"

periculo mortis,

et infüper, fi nullus alius

facerdos haberi q

ueat.

Debet vero in ejus-

modi cafu potius facerd

ad excipiendas confeffi

os fimplex, feu qui

v

ones nullatenus eft

l]

approbatus, advocari

, quam ut confeflio fa-

vt

cerdoti complici fiat.

Quod fi data alterius

)etl'anco

acerdotis copia

:Iväwm'

ipfe complex in periculo

/ dum.

mortis abfolvere a

ufus fuerit, abfolutio equi-

2

dem

—

212

Tractatus XVIIL

dem valebit, ícilicet ne poenitens peccat,

facerdos tamen ejusmodi graviter peccabit.

Sive autem in periculo mortis praefente alio

(

facerdote, five alias complicem quis abfol-

X

vere audeat, extra periculum mortis abfo-

lutio erit nülla, et in utroque cafu excom-

H

municationem Pontifici refervatam incurret.

]ta habet conítitutio mox laudata, quae ta-

&

men locum non habet in peccato carnis,

Y

quod poenitens jam alia vice legitime con-

d

"

ceffus eft.

CAPVT VIGESIMVM QVARTVM'.

[3

De [cientia in minifiro poenitentiae rgqui]ita.

Y

(

oo15. Ut Sacramentum poenitentiae digne mini«

ftretur, plura requiruntur:

t

2216. Et quidem praevie fcientia, et vitae proe

bitas.

2217. Scientia fat ampla effe debet, ita quidem-

om

3219, Ut facerdos in plerumque accidentibus pro-

eni

babilius non fit erraturus.

t0tt

ä

2219. Hinc I. non opus eft omnes leges cognitas

lu

dvl

habere ;

lil

S.

2220. Bene vero II. quae dolorem , propofitum et

li

Ípectant, eidem explorata effe debent.

i

2221.

Haec facerdotis fcientia III. folam veritatem

elde

. debet fpectare.

Vtiam

quu

. 2215.

Caput XXIV.

213

tl

$. 2215.

oit,

Hucusque ea digeífij quae facerdoti ne-

4lio

ceffaria funt, ut hoc Sacramentum valide,

ilbl-

id eft cum effectu miniftret: et haec íunt

Ü

ordo facerdotalis, et jurisdictio.

Nunc de

u

iis agendum, quibus indipet, ut absque pec-

um

Ma

cato hoc munere fungatur.

Haec ad tripli-

lf"

Ü

cem claffem referenda funt: aliqua enim prae-

«t

vie, alia in ipfo confeffionis actu, et aliqua

p v

demum finito jam negotio curare debet.

$.

2516.

(l

M

Iam praevie ad hoc facramentum religïo-

fe, et fine peccato, miniftrandum debet ha-

1[1&0.

bere fufficientem /cientíam, et condignam vi-

tae probitatem.

y D

$. 221*

jitg

u

Iam Sacerdos in facro tribunali judex de

omnibus officiis, et de toto ambitu juftitiae

qulm

d P

erudire, et judicare, et ideo ampliffimam de

toto regno morali fcientiam habere deberet.

lus divinum, naturale, . ecclefiafticum , et

«

civile, ficut in confcientia obligant, ita de

lisdem judicare volentem latere non debent.

jum ^

Quia tamen ad fuftinendam hanc molem pe-

ne infinitam, etiam doctiffimus non fufficit,

eidem infirmitas humana modum ponit, fcien-

tiam etiam mediocrem admittens.

Quare

fequentem quoad fcientiam facerdotis regu-

O 3

am

RL

MY

2l4

T ractatus XVILH.

lam ícribo, quam non facile ab ahquo re-

L

probatum iri fpero.

$.

2218

Tanta in facerdote ad Sacramentum poeniten-

tiae digne wüniflrandum füentia exigitur , .ut is

in plerumque. accidentibus .caufis probabilius mon

Cei

erraturus. effe. videatur.

Ex qua jam dedu-

citur

f

lN

$. 2219.

]e

I"^ nec fieri poffe,

nec proin neceffa-

Dieg

rium eífe, ut facerdos omnes leges, omnia

Q

tl

morum praecepta teneat *):

imo faepe fuffi-

cere, ut propofito cafu prudenter. dubitare

1655

p

poffit **),

ac denique hanc fcientiam 1n di-

verfis diverfam fufh carg ",

D)

*) Neque enim Chriftus facrum hoc tribunal ita

conftituit, ut ad illud exercendum humana facul-

tas non fufficiat.

Quis autem eft magnus ille le-

gum magifter , qüi nullam a fe legem. ( praecipue

fi de humams agarur, quae pene infinitae iunt)

ignorari afferat.

)ui vero in tanta faragine prae-

ceptorum , et in infinita eventuum varietate fe

L. — w — FdEE — E RE -- o QO C

nunquam deceptum.fuiffe afferit,; is jam Pculto,

quam fuperbo pxopmquxor .

—

Pan4

**) Nam in plerisque datur fpatium confulendi libros,

asss

—— ——

aut viros doctos

dum ipterea poenitentem ad

omnià paratum abfolvere poteris.

Sola ea, quae

Sacramentum

moran

poenitentiae concernunt ,

EOENE, EURT OEU S

non admittunt, ac proinde penitius quam reliqua

perdifcenda funt.

***) Quod

Caput. XXIV.

215

) '1' o

***) Quod facerdoti in celebri civitate, in caftris,

in corrupta civitate confeffiones audienti major

fcientia fit neceffaria, quam illi, qui in pago bene

morato hoc munere fungitu'r.

QUf

$. 5220.

, I

y n

-f Unde facile, et II4o intelligitur, quod fa-

dedie

cerdos fpeciatim intelligere debeat ea, quae

fpeciem , numerum peéccatorum, dolorem,

propofitum , confuetudinem, et occafionem

peccandi, ipfam confeffionem, jurisdictio-

vtl

nem, denique omnia officià, quae plerum-

o

que occurrere folent, concernunt: Si enim

in his probe verfatus non fit, plures erro-

fü

bitart

res, eosqüe ordinarios a fe committendos

praevidere cogitur *).

n

*j Diligen'ti ftudio, et quae inde obtinetur, ampla

fcientia hic opus eft.

Huic fcientiae plurimum

Wl i

i fml'

eft dandum, donec facerdos reliquis 'Theologiae

partibus femel utatur, decies "Theologia morali in-

TI3;

digebit: utpote cujus ufus in euratore animorum

n

perennis eft,

In dubio tamen de fufficiente do-

" fH

ctrina auctoritas approbantis fecurum reddet: dum-

du

modo fedula lectione, et cum aliis ineunda . con-

u !

j

fultatione ejus exfpectationem non deftituat. Neu-

HU)FW

tiquam tamen ad culpam fibi imputet, fi poft ad-

hibitam juftam induftriam non raro labatur, .Per

[lbros

feptem horas, easque non raro continuas homi-

num adeo diverforum confeffiones excipere, ad

q a

tot et tanta attendere, judicare, obfecrare, flu-

', qll25

gorit

ctuare, denique laíffitudine pene confici, et tamen

in. nullo capite deficere humanum modum longe

u

excedit.

Iureconfulto ad meditandam unicam cau-

cro tri-

fam plures dies fuppetunt: facerdos pro fa

[

4

. bunali

216

Tractatus XVIIT.

bunali fedens ad feptem easque graves, non raro

-quaeftiones in una hora refpondere coyitur,

.. 222t.

uia porro ícientia ad inteilectum, et

inviolabilia jura veritatis fpectat, Il*vm jam

ex data regula confequens eít, quod non

liceat eligere eas fententias, quae imperane

tur ab alis *), quae poenitenti utiliores

funt **), quae noftra aetate ufitatae ***),

quas inde a prima aetate edocti caras, et

proprias nobis fecimus "***), vel denique,

quod aperte iniquum foret, quae ad com-

h

moda noítra, aut ad ineundam apud alios

ratam faciunt; has inquam fententias prae

alis adoptáre non licet, nifi certa, aut pro-

babiliora argumenta easdem

prae aliis doctri-

nis commendenc;.

*) Actus liberi voluntatis , non item judicia intel-

lectus humano imperio fubeffe poffunt.

Aeterna

veritas, a qua omnes veritates creatae fuam in-

dolem fortiuntur, eft in fuo genere fuprema, qua

nihil prius, nihil altius cogitari poteft,

**) In felectu fententiarum non de utilitate, fed de

veritate eff quaeítio. In re morali, id eft in cau-

Q

fa juftitiae contra vim veritatis alicui favere eft

iniquum , ac proin nunquam cuiquam utile. Uti-

f

lem iniquitatem. nemo poteft cogitare, nifi qui

li

a Rn ao

Q

etiam rei moralis principia ignorat.

Ut nihil di-

W

cam, quod ultra veritatem alicui indulgendo fem-

I

per alteri cuidam caufae tantum fübtrahes, quan-

f

tum tuae huic contra regulam veri adjicis; prout

€x tràctatu de conícientia patet,

t

u*) Eru-

Cdþut Xxïlþ-.

217

1 [

*"*) Erubeícenda judicii levitas! facras, et graves

fententias ufui aetatis, veftitus inftar , accoumo-«

dare.

Perigulum hoc in, omni fcientia adolefcen-

tibus maxime infeftum eft: qui apud florentem

miliiam libenter fua nomina profitentur, juveni-

n

les iras, et memoriae mandat4 verba, et illibera-

In 'Jm

les aliter fentientium. contemtus pro nova cauía

B

locaturi,

Hic.enimvero imberbes-dictatores fuas

VTal

fententias detonant, prudentibus rilum, pruden-

tiffimis, ac commune periculum timentibus: dolo-

liorgs

rem facientes.

Scilicet flexile ingenium , et' veris

D |

principiis minime fixum facile fubigitur, et vile

m

quodvis, ac obvium avide prenfíat, eoquod mee

liora ac veriora nunquam viderit.

Ti

com«

***t)

qhor

Sic multi funt, qui eas fententias, quas ali-

quando imbiberunt, facras, ac inviolabiles habent,

*, pïä&

u

quique nihil verum effe putant, nifi quod fuum

d

eft, quibus dein Propriae Íícntentiae , velut arae

ts

patriae immori volupe ac gloriofum eft. - Fruftra

his veritas recens inventa obtruditur : . religioni

enim fibi ducerent vera prae confuetis amplecti.

Sed falluntur, et magno veritatis, et quantum ad

ytti

M

res morales, etiam juftitiae detrimento falluntur.

i

"L

Sic novi viros rectos alias, et probatos admo-

dum, qui fibi contraria legere nolebant, vel eadem

refellere non poterant; et tamen contra eadem

affectibus, imo artibus minime laudandis pugnas

, ld à

bant; et exemplum nobis aliquod praebuerunt,

jj

quam caute proprio fenfui indulgere liceat, et

"t eff

quam aequabili animo etiam aliena attendere de-

Ut

beamus.

Veritas fe nullius juri addixit.

Anti-

ii d

quiores non totum exhauferunt, ita tamen, ut

jl d

nos faepe eosdem affequi non pofüimus,

Qui in

lo fit

novis adeo exultant j

vetera nondum didicerunt z

i

ficut alii in teftimonium fuae ignorantiae quaedam

pro novis habent, quae antiquiffima funt.

Peri-

,; PIOUE

culofum eft, non nifi unius moris doctores atten-

dere,

) lk

O 5

&L&

218

Tractatus. .X Vlll.

dere.

Illud:. hic addere debeo , quod recentiffimae

aliquorum rei morales doctorum fcriptiones adeo

imbecilles fint, ut: mihi easdem legeni non a gra-

E3

vibus magiítris praecepta morum tradi, fed ab

humaniorum literarum ftudiofis prout ab initio

jàm dixi, ftilus ad elegantiam in iis exerceri fit

viíus.

Sane in iis praeter virtutem , et honefta-

tem, quamr tamen ne quidem definiunt, comto

fermone praedicatam nihil leges: cui fingulis lineis

pietatem in alios homines adjiciunt, eique totum

inaedificant.

Id autem adeo generatim faciunt,

ut àd ipfum ufum nihil inveniasj emergente cafu,

quid.circa eum definire debeas, plane ignorans.

/fu animarüm Cürator! tua judicia velut gle-

bae ad fcripta, hauftis aliquando praejudiciis ve-

lut in fervitutem . nunquant addicas.

Etiam ad-

(

verfae partis rationes diligenter ac iterato expen-

dens, et per intervalla ad tuas fententias rediens

lentam, et ab omni aíffectu vacuam fententiam

concipe.

Sic enim nullo, aut certe eo tantutm,

ba

qui à culpa immunis manet, errore implicaberis.

Quamquam primis, quo facro hoc munere fun-

geris annis (facultate fcilicet tua ad aliquid gra-

vius nondum fufficiente) propriis judiciis parce

)u

indulgere , et fere alienis fententiis uiti, et quod

lllud

ajunt, aliena. quadra vivere neceffe fit.

fag

autem in hanc.rem moríere magnopere neceffe eft.

Scilicet. ut quisque fibi non nifi probatos duces,

quos'.fequatur, legat. Qui fingulis feptimanis

libros edunt;

aut non

nifi aliorum fenfu refe-

runt, non auctores fed fcriptores funt.

Diligens;

li

ac in longam aetatem productum, multo infu-

per ufu perpolitum ftudium. virum commendant.

fhü;

UR

Erutices cito, firmae arbores

1non nifi tarde ado-

Jefcunt.

prüpy

Quod autem de cauto fententiarum felectu

tq[

hic fcribo, de adoptatione fententiarum palmarium

e. g. an fuipfius, vel Dei amor primum honefta-

üci

ti$

250

Caput. XXV. .

r9

Timat

tis principium fit, inteliigi velim: nam in:for-

àde0

mandis judiciis de obviis eventibus tantam accu-

rationgm adhibere utique imprudentis foret.

;

i

*****) Probrofa haec fentiendi ratio fua fe iniqu:itate

facile fignat, quam ut eandem diffüadere neceffe

fit.

Similibus utilitas pro veritate eft, et affectus

Qomt

voluntatis pro judicio rationis.

In. his judicium

jJne

non-argumenta, fed haec judicium .praevie jam

(QUU.

conceptum fübfequuntur: funtque. illis; gentibus

haüd abfimiles, quae decreto jam bello, bellandi

lCïUïïïa

rationes invenire fatagunt.

Et o quot, e

$

"

tantae iniquitatis exempla. proftant? .

t: quf:.nta'

ut d

jls Y*

j at

. CAPVT. VIGESIMVM QVIN'fVM.

p

vedh

taie Sacerdoti ad boc ;z

Es

De wi;ae probi

yetit

: nece[Jaria.

tanti

$. 2222.. .Morum ptobitas eft altera dos Sacerdþoti'ne-

u

ceffaria; et quidem quantum ad propriam -caufam

maxime requiruntur --gratia fanctificans

! 2

h

MUV

q

$. 2223. Et quidem firma fgtis; licet

Yj l

*

$..2224.'-Egregiam virtutem in facro hoc dure etiam

CCne :

emolumenm poenitentis . exigant,

j Qu

nl

il

2222.

ij r*

$.

Yigens|

| Haéc

j i0U.

quoque dos, id eï'c, pro'p'ria animi

juftitia in

facro judice magnopere defidera-

endt

qc d

tur: et quidem tum.ob rationes. facerdoti

proprias, tum ad emolumenta. poenitentis.

f

*t quidem pro fíua parte. facerdos indiget

ii

amicitia divina, feu gratia fanctificante, tot

yuc

facri-

(s

E

20

Ti ract;tus XFIil.

facrilegia perpetraturus, quot. abfolutiones

impertitus fuerit, fi hoc novae legis tacra-

mentum in fítatu peccati lethalis miniftrare

audeat.

^

$. -223.

. Verum eadem

ratia fanctificans firma,

et egregiis fubfidiis velut munita fit oportet,

ut facerdotis animus contra plures, eosque

E

non raro graves affüetus *) a peccato fecu-

p

rus confiftat.

(;

iif

.*) Sunt eqüidem Officia, curae, et obftantes mole-

QU

ftiae non graves adeo, füa tamen frequentia laf-

La

fum faciunt.

Infirmum animal eft muíca, fva ta-

men importunitate aífidua etiam virum ilfritare,

!

et fatigare poteft.

Aliquando etiam infigni robore opus eft, ut

nec gratia nec timore facerdotalis animus flecta-

tur.

Noftra id aetate potiffimum requiritur, qua

pro extraordinariis habentur , quae fimpliciter

fünt neceffaria, et pro quibus veritas et juftitia

e.-

ftat.' Non tamen rectum, tenent, qui fola fev

ritate fentiendi falutis negotium . optime .Cura

ri

autumant.

ä

Speciale periculum. non raro patitur virtus

angelica caftitatis.

Lutunr frequenter tractando

f

facile confpurcamur :

et a propinquis flammis ma-

!

teria igni concipiendo apta cito accenditur.

Ea

;;)

hic difcuntur, audipntur, quae fenfus alias inte-

"

gerrimi nunquain perceperunt, imo quae mens

j

ipfa ignoravit hucusque.

Contingunt infuper fe-

di conatus in facer-

ductiones, aut faltem feducen

dotgm frequenter admodum adornati,

ä

: Denis

2

Caput XXV,

22I

Yronej

. Denique quaedam cum delictis affüetudo, et

; hu-

neceffaria cum perverfis familiaritas eum, quem

j

juítae mentes de peccato intime imbiberunt, hor-

rorem nefcio qua ratione in nobis imminuunt,

Vix enim inufitatum ac horrendum nobis vide-

tur, quod faepe tractamus : et fenfus de frequen-

ter contingentibus vehemens eífe definit.

firn

$.- 2234.

pOITE(,

a

Aft etiam emolumenta poenitentis egre-

p Wir

giam in minittro- poenitentiae virtutem defí-

derant, tum ut eos ignes, quos perfectae

juftitiae ftudium requirit in aliis accendat N

j m

n P

tum ut eam doctrinam impertiatur iisdem,

qua vera vitae perfectio continetur **).

,W*

, r

*) Eadem verba ex ardente peccatore aliter, quam

ex frigido fonant.

Scilicet prout vulgare illud

j m

habet: Nemo dat, quod mon babet,

Mediocri

] f

animo perinde eít, an alii magno, remiffo, vel

j q.ü

nullo conatu ad virtutem contendant: mens ignita

ii

velut füa natura adverfum (ibi frigus. oppugnat.

" jut;:i

"

Demum ipfüm exemplum verbis nofítris infigne

o !

hi 3*[

robur addit: et ipfa gratia purae mentis amica

T curï':ïr

ejus conatus libenter fecundat.

Ut nihil dicam,

quod frigidorum illorum affectus non nifi profa-

j

)*D

nos fines etiam in facris officiis tacite fibi propo-

[ma,anfl

fitos frequenter habeat, et vel ex hoc capite in

irritum feratur,

jmis P^

ür

js !

**) Scilicet nemo

viam fecuriis monftrabit, quam,

ile qui eandem

ipfusmet frequenter itavit.

Nani

y

u g

divina gratia etiam quantum ad cognitionem quae-

dam chriftianae juftitiae capita fibi tanquam tüy-

m Hch

fieria refervavit, folis dilectis fuis, non item

aliis facile revelanda,

Ad Í[ectandam perfectam

n

jutti-

"u

222

Tractatus X VIiI.'

juftitiam, ad quam tamen omnes vocati funt,

continuam orationem

neceffariam ,

folitudinem

acriter contendentibus velut defidérabilem umbram

(t0

efle,, contemtum , et aerumnas dulcedinem, ac

robur puris inentibus inftillare, munera, et labo-

cafi

d

res etiam ad íalutem aliorum facientes velut ab

invitis, et urgente fola caritate et in méro alio-

off

rum defectu admittendos effe, ne fcilicet follici-

Vàt

tudo noítra in tot poetes divifa ad grave adeo

licc

perfectae juftitiae negotium forte non fufficiat,

dQ

haec inquam, et alia hujus generis capita etiam

docti aliquando non intelligunt: cum tamen haec

bus

£0j

cuique ad finem ultimum. plurimum

utilia, et

quandoque etiam neceffaria fint.

Multae dantur

r

generofae animae, quae aliquid auderent, fiquis

| ,

eisdem oftenderet , quorfum, et qua eundum fit,

CAPVT VIGESIMVM SEXTVM.

Tte

De obligatione facerdotes. poenitentes fuos c.zd tur-

fdi

pia follicitantes: denuntiandi.

j &i

Difte

$.

2225. Periculo fcandali, et incontinentiae per fe-

veram obligationem Sacerdotes folicitantes denun-

Tia8 (

tiandi vallum aliquod-ponitur.

glum

2226. Conftitutio haec juftiffima

at

2227.

Magnam partem refertur: et ex ejusdem

tum (

verbis.

Bu

H

2228. et 29. Obfcuriores aliqui Cgüls; prout etiam

illorum conditio

! r

Á

dels

2230.

andi : funt * referuh—

Quibus, et qui denunti

CT

tur.

Ubi tandem

tralht

ä

2221.

Dubiae . circumftantiae fubjiciuntur, in qui-

;

bus obligatio denuntiandi ceffat.

$. äzis.

Caput XXVI.

225

$-- 2225:

i (ünt,

inem

um propriae facer

TT

dotis integritati in fa-

W g

cro tribunali multa, et fpeciatim €3, quae

&l

caftimoniae adverfantur, pericula immineant:

relt

ad eum muniendum , ac legum feveritate in

) d

officio continendum , ab ultimis faeculis no-

follt

Vae, et graves admodum con

e af

ftitutiones, fci-

licet a Gregorio 15, et D

ifcit

tae funt.

enedicto 14, prodi-

; du

uibus poenitentes a Sacerdoti-

m V

bus in facro -Iribunali ad turpia. fallicitati

jli, €

eosdém locorum Epifcopis den

untiare juben-

dati

tur,

ut poena publica in facrilepos hos exer-

figà

n fit

cita, aliis falutaris exgmpli mac;ria evadant.

36.2226.

M

Et jure merito illud, quod fummis Eccle-

fiae . paftoribus compet

it, publicae utilitatis

ï

fí ln ;

ftudium contra tantum fcel

A

us exarfit.

Quid

enim deteftabilius cogitari q

ueat, quam fi mi-

r

nifter gratiae animabus au

xilia falutis in rui-

nae occafionem convertat: e

P

aceque ibi naufra-

gium patiantur, ubi p

ortum invenire fpera-

bant? Et licet in noft

ris Provinciis hoc tan-

tum ded

j

ecus ex multorum opinione, adeo ra-

rum fit, ut lanc legem conditioni fa

cerdota-

li parum. gloriofam

etiütt ï :

. €t aliis infuper incom-

modis moleftam,

mereri non videamur: no-

fen

ftrae tamen integ

ritati non adeo multum de-

trahitur,

ftatuantur,

fi in facinorofos publicae poenae

i qlli'

: $; 2227

2295:

ens

Tractatus XVIIf.

224.

$.

2227.

l

-

l

DI

Cum vero etiam hic totum ex conffitü.

TT

tione, et fic ex arbitrio humano defcendat ;

lh

aliud rurfus pro regula, aut principio affu-

pert

imere non poíffumus , quam verba ipíius le-

i

gis, fcilicet conftitutionis Benedicti 14. quae

lici

incipit Sacramentum poenitentiae; ex qua proin

: i

fequentia exfcribo: Mandamus ounibus — —

| dati

locorum 'ordinarüs ,' omnium — — — lOCOTW"»

n !

unicerft. orbis Chriftiani ,

ut diligenter — — —

t

et fingulos Sacerdotes,

procedant contra ommes,

f ([WJ'

zun [aeculares, quam — regulares , quoinodolibet

Ub n/g

exemios, et Sedi apoftolicae immediate fübjectos —

, frtd

— — qui aliquem. poenitentem — — — &

iti

4n actu. facramentalis . confe[Jvonis , vel ante , vl

quy

imediate poft confeffionem, «el occafione, aut prae-

textu confefionis, in confeffiónali, oel in alio loco

hr

ad confe[fiones audiendas deputato , nut electo cum

DT

imulatiene audiendi ibidem confe[|onem ad inbo-

Á

flïllgig

nefla: et turpia falicitare, 'oel pro

vocare fie vere

U

n

bis, five [ignis, five nutibus, fioe tactu,

Ipud

per fcripturam. tunc, aut pofb legendam "tentave-

Nujo;

vint, aut um eis ilicitos, et inbone[los fermo-

üe$ — -— —- babuerinti —— — —- in eos pro

j dflepa

(l

criminum qualitate, et circum[tantiis fevere animn«

TT

gdoertant —— —2 —— concedentes facultatem. —

— —— procedendi cum teftibus etiam fingularibus,

n ; dlgniïü

fufcejp

dumnodo praefumtiones, indicia, et alia admini-

Qrtigy

cula concurrant, Meminerint praeterea ommes

! fj

Sacerdoté$ — —- —— teneri f& — — — us

Türgcs

p

oenitenes, quos noverint ab alüs, uwt [uptd,

olli-

li

us EU.

Caput. XXVI,

925

/bllz'cz'iatos Jédulo monere, de obligatiené denun-

j

lt

tandi — — —— locorum ordinariis

per/onam,

quae follicitationem commiferit, etiam

4

Ji. Jacerdos

[ ul

Jity qui jurisdictione ad abfolutionem

valide im-.

pertiendam careat, aut folliitatio inter Cop-

Ils

Je[Jarium, t poenitentem mutua. fueri

£, five fo»

| qua

u

licitationi poenitens confenferit , five co

nfenfum i.

-

nime praefliterit, vel longum temnpus

Dofl jolicie

tationem jam effluxerit ,

u

Vl

aut folicitatio a Confe[fa-

--

rio non pro fe,

J&d pro alia perfona peracta fuerit,

Caveant. infup

qril

er . Confe[Jarii ,

ne poenitentibus,

quos moverint ab aliis folicitetos facramentalem

ii

jüf 7

abjolutionem impertiant , nift pri

us denuntiationem

fraedictam ad

.-5')»

indicaverint c

effectum. perducenies , delinquentem

ompetenti udici

; " faltem fe,

»e,U'

quamprimwm poterunt , delatur

0s fpondéant,

li /fai

W] LUW

Et quoniam improbi

quidam bomines reperiune

tur, qui vel odio, vel ir

a

jl

u

» aui alia indigna caufa

commoli, vel aliorum imp

Ws fuafionibus , aut pro-

mils, aut blanditiis,

u

n

aui mz'n.z's

. üut alio quo-

vis- mbdo-intilali o u x in

Qoxios facerdotes

, /"

apud ecclefia[licos judices yalfo

i

)

Jolicitationis infi-

mulant: ut ipitur tam mefaria

audacia, et tam

e ]

rl

j f" L

deteflabile facinus metu magnitu

dinis poenae coere

ceatur , quaecunque perfona — — —

& quocun-

ii

"

que facerdote, quovis privilegio,

auctoritate, et

dignitate sunito

» praeterquam a nobis,

zïibwl

Jucce[oribus, m

noftrisque

| dmlfof

ifi in fine vitae, et exc

[

pio mortis

articulo,

[pe abfolutionis obtinendae , q

uam -mobis,

omlï!i

, i

et fuccelJoribus. praedictis refervamus

, perpetuo

:

careai,

l ïfh

Jom, VI.

j

P

$. 2228.

um

226

Tractatus X VlIi.

22289.

$.

. : Cum autem ve'rba'conftitutionis fat clara

fint, juvat non nifi obfcuriores, magisque

remotas doctrinas ex iis deducere.

Et qui-

N

dem ex particulis:: Occafione, vel praetex-

f

tu confeílionis 1"9'denuntiandus eít, qui

ol

mulierem extra confeffüionem folicitatam , et

re

ob infamiae periculum confentire renuentem

tüi

inducit, ut aegrotam fe fimulans facerdotem

e

fpecie ad audiendam confeffiionem, reipfa ad

5K

peccandum . advocet *).

odo Etiam eum ac-

1 ab

cufari debere, qui in confeflione verba am-

] M6

bigua, et ad utramque partem facientia pro-

8]10

fert, quae dein ex intervallo ad turpia per-

I

tinuiffe apparet, e.g. dicet aliquis: Exfpecta

me Domi; et dein in ejus domum delatus,

eandem ibidem folicitat.

38» jillum quoque

denuntiari debere, qui in confeffüione, vel

eadem mox finita, fua fponte, vel ad alte-

rius interrogationem hunc, illumve actum

caftitati adverfum effe- negat , qui tamen re.

apfe talis eft, fi id eo animo fiat, ut extra

confeffionem :confenfus in opus turpe €o

facilius ab altero e. g. interrogante obti-

neatur. V

Sunt qui hoc.negant, ea ratione ducti, quod ta-

i?

lis obtentum. confeflionis: non adhibeat ad folici-

tandum, fed ad perpetrandum peccatum.

Verun

ipfe acceffüs:ad domum eft prioris folicitationis

Et hoc etiam omiffo talis

quaedam profecutio.

certe in loco ad confeffiones audiendas deftinato,

cons

E^ M. - daltan ub r U i, ao

aut g;ecto cum meulatiene ibidem agdiendi

eillO»

227

A

feffionem CR

——

illicitos et inhoneftos trácta-

turd

tus habet: quae fu-nt ipfa conftitutionis Veriba.

[

i

j

49. - Maoq

TU

(

Sed et.4'» denuntiandus eft

. qui a fupe-

:'

riore aliquam foeminam invife

, üfuï

ndi licentiam

*

f!, ü

obtinet, ut ejus confeflionem

poffit exc

ipe-

encet

re, eamque etíi null

a audita confeffione ad

jotem

turpitudipem . conatu

Z

r inducere *). Reapfe

Wu 'ud

enim talem fub oobte

ntu confeffionis folicitat :

um

5* Ille quoque, qui follici

tationi. confenfit,

d

ab onere denunti

andi non eximitur **) — Pro.

ut 6:? nec ille, qui fuum folicitantem vel ab

1 pïü"

alio jam denuntiatum ***

i p

emendatum

). vel penitus jam

j

H

, &€ poenitentem effe novit *e««),

Q

*) Equidem pfaetextus confeffio

iU

nis non adhib'etur

in hoc cafü refpectu folicitati,

fed tantum refpectu

fuperioris,

Se

d conftitutio non requirit,

textus confefülonis confid

ut prae-

A alfB

hibeatur: al

erate ad poenitentem ad-

j a&!ï

Ui

ids vix effet denuntiandus, qui homi-

nem fimulationis probe gnarum et füb

ny

ad fe vocatum folicitaret.

hac fpécie

Suffragatur etiam ra-

tio,

eoquod etiam ifte fanctum poenitentiae fa-

rge()

H

cramentum pro obtentu, ac velut inftrumerito ad

QU

feducendum alium facrilege adhibeat.

**) Imo hunc cafüm contttutio propriis verbis con-

qod !

tinet : Sive folicitationi poenitens confenferit, five

j

confenfum minime praeftiterit,

Neque fama poe-

nitentis ex hoc quidquam patitur

V

: in judicio enim

d

j

ecclefiaftico nedum denuntianti ,

fed nec ipfi fo-

ifo

licitanti quaeftio move

bitur, an turpe aliquid con-

ln

tigerit :

d EM u

bitur.

fed tota caufa de fola inductione agita-

u !

0f

2

,r3

***) Ne-

Tractatus X VIIf.

22$

w**) Neque enim ex eo otiofa erit ifta denuntiatibä

nam plures, et cummulatae aecufationes argumen-

ta, et auxilia praebent ferendi fententiam, prae-

eipue in hac caufa, in qua teftes fingulares, feu

qui de diverfis quisque folicitationibus teftentur,

vi conftitutionis 'admittuntur, Íi aliae praefum-

tiones, et adminicula concurrant.

****) Probe quippe notandum eít, feveram hanc

conftitutionem neutiquam cenfürae inftar delin-

quentis correctionem , fed vindictam, atque publi-

cum exemplum fpectare: alias conftitutio Grego-

rii 1. non juberet, aliquando poenam exilii, car-

ceris perpetui, dammnationis ad triremes in hos

fontes. conftitui.

Neque contra hanc accufatio-

[/

Ttj

nem tam facile praefcribi poffe videtur, pro or-

dinario faltem tempore excludentibus eandem vet-

d

bis fequentibus: five longum. tempus poft ipfam

folicitationem . jam effluxerit.

Et haec quidem

quantum ad denuntiandos.

$. 2230.

finy (

POntr

Quantum vero ad modum denuntiandi,

Dunti

haec accufatio fieri debet coram ordinario

lmmu

loci Epifcopo, qualis dein cunque dignitatis,

COnfa

aut praeeminentiae aut quovis privilegio, et

ftrdo,

indultu munitus fuerit folicitans: ita verba

MUET

conftitution.

Debet autem fieri ab ipfo fo-

ll ef

licitato vel coram, et verbis; vel literis,

aut per internuntium ").

V5 wf

*) Et quidem literae, quantum fierí poteft, praeha-

bendae funt. Quia vero in noftris provinciis mu-

V jl

lieribus, aut pueris àd S. R. I. Principes, aut ex-

"CCat

celfas curias epiftolam dare, (ut alias moleftias

I US(

taceam ) maxime arduum eít, ope alterius non

Ietur

raro

N Caput XX Vl

uttiatio,

229

qgen-

raro negotium eft peragendum,

Et utique fan;ae-

!n, Yil*

rei facerdotis fàt commode parci

tur, fi folicitatus

hrs, l

nomen folicitantis fchedae cuida

probe claufam beneficus internu

m infcribat, quam

Afretut

ntius ad legitimnum

p

judicem deferat,

vel epiftolae fuae inclufam trans-

mittat.

Nam quantae in hoc moleftiae in homi-

nibus ti

midis, ac verecundis folea

quis crediderit.

nt exiflere, vix

um i

Nulli tamen fíacerdoti velim effe

ln deh'n-

auctor, hujus negotii in fe fufcipiendi: nifi poe-

qug PUbH

j o

nitens totius rei feriem extra confeffionem eidem

exponat ( adpromiffo utique fecreto naturali

) et

EXüïh Ü

tunc non nifi epiftolam verbis, ac nomine

poe-

nitentis adornanda erit, 1i

ab omni dedecoris in-

ccufiti

currendi periculo fibi cave

re velit,

mulieres omnium maxi

Quantum ad

pro Qr

em Vi

effe op/ortet.

meé, vereque cautiüimgm

i

; qufj("

$.

2251.

lam ex verbis co

nftitutionum deducendi

funt cafu

s non Rnihil obfcuriores

, in quibus

contra, ac primo afpectu videtu

r, nulla de-

It j

o

nuntiandi obligatio datur, pmo

uidem eft

maui

(itit

immunis ab onere

denuntiandi, qui. extra

confeflionem folicita

[g'miäfl*'

f

tus fuit, quia

impius ía-

u

cerdos ex ej

us confeffione didicit ,

j v

dicitiam fac

ejus pu-

ile expugnari poffe *)

240 Nec

jf 1

ille eft den

untiandus

; Qui confentire nolen-

Jiter's

tem ex eo tandem

vicit, aut vincere cona-

tus eft

» quod poft peccatum ejus Confeffio-

.

nem exci

p[ael.»

pere promiferit **), 3tio Prout ne.

que ille,

qui in facro tribunali ad

l cn( f

peccatum carnis

aliud, quam

m

. poenitentem inducere co-

natus eft ***)

4'? Infüper accufari non me-

j

HJ

fetur, qui poen

itentem füb ipfa confeflione

3

ad

Tractatus X VIII.

230

ad fe honefti negotii gratia vocatum, prae-

ter praevium hoc faciendi confilium , repen-

te folicitat &****),

Denique ipfum folicitatum

ab hoc accufandi officio eximit quaehbet gra-

ï

vis moleftia, quae ab ipfo onere denuntiandi

diftincta eft. Puta periculum famae, bono-

rum fortunae, fibi, aut fuis ex denuntiatione

*****).

immineme

-i?ce, et laefi infuper fgilii reus,

*) Sacrilegus eft

dn confeffione hauftam s4] tantum

qui fcientiam

poenitentis. detrimentum

adhibet $. 2260.

Ipfe

tàmen poenitens talem accufare non tenetur: nam

ut alia omnia defint, hunc folicitationis reum age-

re non, poteft, nifi addat, peccata fua, ex qui-

bus in cohfeffüone exceptis impius facerdos poenie

tentis pudicitiam tentandi occafionem accepit.

Di

(e facramentum poenitentiae fa-

g Equivdcm etiam i

ciilego aufu alienae ruinae inftrumentu

m effe fe-

m

cerit forfan: verba tamen legis folicitantes denun-

tiare jubentis hunc cafum

minime comprehendere

videntur.

faltem. fpeciem confeflio-

Ubique enim

Etfi

j

nis praeviam ad folicitationem

requirunt.

m videatur: ipfum negoti

i hu-

quidem aliud. cuida

notii

H

n

jus odium ex

füma regula juris pro noHra

fententia pondus addit.

Y

illa Gregorii I5.

A** 'Tota enim Conftitutio tam

dica folici-

ia

quam recentior Benedicti 14. de impu

Neque par

ticu-

tatione ad peccatum carnis agit.

honeítos fer-

a

]ae iïlge:

Aut cum eis illicitos, et n

mones, veltractdtus — —— —— ha

bueriut :

aliud

nibus,

evincunt.

Nam omiflis omnibus aliis rátio

P

hae ipfae voces utpote conjunctae , utrumque re-

quirunt, fcilicet illicitos et inhoneftos fermones.

x Hic

Ciput XXVII. :

231

****) Hic facerdos facrilegus non eít, et fic fpebiäï

Yte

lem poenam non meretur: confeffionem enim, aut

Wt

facramentum poenitentiae. non ufurpavit ad alium

Qm

pervertendum.

Fortuito enim, et nullatenus ex

VN

t

—

intentione. facerdotis, et ihfuper remote admódum

nf

hoc facrum Minifterium hujus mali occaíio eft

M

[

factum.

*

bot

Qto

N

**!"**) Praeceptum denuntiationis eft lex humana,

?

qualis plerumque cum gravi incommodo non fo-

let obligare, cum gravi inquam incommodo, fed

W

pv

a

quod legi extrinfecum. eft, eique fortuito accidit,

Talia funt periculum famae, bonorum ,. perdendae

l

n

t

apud alios gratiae etc. non item moleftia fcribene

di, vel praefentem fors Epifcopum adeundi.

p n

m «

93

H

CAPVT »VIGESIMVM SEPTIMVM..

Qs P^

AH

De illis oficiis, quae Sacerdotem in ipfo confe[fio-

;ü[.a- ^

nis actu. obfiringunt.

T

(A]

m

2232. In ipfío actu confeffionis Sacerdos agit Tudi-

cem , Doctorem , et Medicum.

-

u MM

u

2233. lam ficut ea oflicio ludicis, quantum licet,

IN

veram, et aequam fententiam ferre :

J

J

ï

f

(

2234. lta qua Medicus et priores morbos de-

j

pellere,

2235.

Et a futuris clienti füo cavere debet,

J

:ZO[

2236. Porro Doctor hic nofter omnem fuis fcien-

( [U

tiam miniftrare debet, quae eisdem profutura eft:

[

at

?

22357.

Sed fi doctrina damnuni inferre praevideatur;

eflos "

aliqui etiam ad poenitentis interrogationem,

jnt

ä

2239.

0

i^

Vel faltem, quod alii volunt, fi nequidem

dubitet, fed plane obligationem ignoret, filendum

qm^

j

m

effe praecipiunt,

Pa

. $. 2239.

"

iB

232

"Tractatus XVIII.

$. 2239.

Quibus rurfus alii diferte contrarium, et

quemque ignorantem, etíi peccaturum füam ob-

ligationem edocendum effe ftatuunt.

Secunda ta«

men fententia reliquas fuperare videtur,

$. 2240.. Idque non fine magna auctoritate.

$. 2241. et 42

Quae controverfia duaþus regulis

com poni:ur.

5.

2239

Non tantum praevie ad facrum Minifte-

"^ ryium, fed etiam in ipfa ejus executione fa-

cerdoti quaedam obfervanda funt, fi absque

peccato munere fuo fungi velit $.2215. At-

n

que haec facerdotis officia trifariam dividunt,

faciuntque facerdotem eífe Iudicem, Medi-

cum , et Doctorem.

De fingulis juvat age-

re, tapquam de diverfis, licet forte omnia

.Officia haec iisdem titulis nitantur.

$.

221340

Ttaque ífacer judex nofter peccata, et

verba poenitentis, quibus dolorem, et pro-

pofitum fuum afferit, non tantum audire, fed

etiam de ípecie, et numero peccatorum;

et de efficacia doloris, propofiti, aliisque de-

finite judicares vel donec firmum judicium

ä

concipere queat, indagare; vel demum fi hu-

mana induftria eousque pertingere non queat,

&

fententiam fluctuantem , quantum tamen li-

cet, verae proximam concipere debet *).

Atque haec ipfa facramenti hujus in forma

ïg

judiciii inftituti natura exigit **).

*) Nuk

Caput XXVIL -

?33

, 4

*) Nullus enim vel exercitatiffimus, in quolibet ne«

n O«

gotio fixum judicium ferre poterit. Ipía caufa,

QU ts

ejusque circumftantiae praecipue quanium ad actus

internos adeo quandoque implicataé funt, ut nul-

lius fagacitas ad certum pervadere queat. Sunt

etiam quorundam facultates adeo imbecilles, ut

iC

quo acuratius interroges, eo magis perturbandae

füint. Nec raro contingit, ut ad quaeftionem aflir-

mantem quaefitum afferant: atque idem ex inter-

vallo, fi negando interrogentur, plane negent.

f

(

E. g. an confenfiti pravae cogitationi: et dicent:

b

confenfi. Si vero alia vice quaeras: pravae cogi-

tationi non confenferis ? mox refpondeburit : neu-

Q

H

U

tiquam.

Ü

a

**) In hoc vero judicio poenitens et. accufatoris,

jdut

"

et rei perfonam füflinet, imo etiam teítem agit

Med'

omni exceptione majorem, et cui omnis fides ad-

( d

g"

hibenda fit. Sed quid agendum fi ex gravifüimis

ortu

rationibus hic teftis mentiri videatur? Sic forte

ex certis argument/s Sacerdos forte noverit, Ti-

tium e. g, furtum nuper admodum , et poft ulti-

mam confeffionem füam perpetraffe, quod tamen

non confitetur, imo interrogatus negat. Hic im-

primis, fi peccatum "Titii ex confeflione alterius

KT

j

€. £. complicis fciát, debet fe per omnia tanquam

L p

ignorantem gerrere $.2250. et feq.. Si vero ex

fà feä

notitia profana, peccatum Titii ícire fibi videa-

OrUDs

tur, magnam omnino fidem eidem adhibere tene-

Ut de'

tur, et quidem fi negare pergat, tantam fidem,

-

qualem in judicio externo duob

us legitimis tefti-

j

(

bus habere folent.

"u

E

Quod fi rationes adveríae

tantam vim habeant in mente facerdotis, quae vis

lueaü

etiam auctoritatem duorum teftium non quidem

on h'

penitus fuperare, íed dubiam reddere poffent,

Ó

a

tunc talis füb conditione erit abfolvendus.

Quam

quidem meam fententiam brevitatis caufa a

bs ra-

forti

tionibus, quae eam mihi fuadent, referre velim.

Ps

. 2235.

lg

d

254

F-actazus 4 VIII.'

$.

2235.

Medici vero officium poftulat, ut facer-

dos peccatorum morbos ab iis aegrotis de-

pellat, qui ejus curae fe fübmiferunt. Ve-

rum hi ipfi morbi vel praefentes, aut prse-

teriti jam; vel primum imminentes funt: id

eít, velfunt peccata jam commifíía, vel pec-

catorum primum committendorum inftantia

pericula,

Quantum ad peccata.jam perpee

trata, fi dolor, et propofitum fufliciens poe-

nitenti fuppetat; facilis medela, fcilicet- fola

abfolutio eft adhibenda poft legitimam con-

feffionem.

Quantum vero ad peccata pri-

mum imminentia hujus medici foilicitudo,

Ícientia, et ufus fe egregie exercere debet..

$4 :2236.

Porro etiam. peccata primum futura ca-

vere debent omnes. , Et aliqui horum funt,

qui faepius jam lapfi, in facro hoc judicio

perditam gratiam nunc primum reparant:

alii vero eandem hucusque integram fervae

runt, etfacrum tribunal accedentes non gra-

vi vulneri medelam: fed integritat/ füae de-

inceps tuendae auxilia quaerunt.

Pro prio-

ribus illis fufficient ea. praecepta, quae de

occafione, et'confuüetudine peccandi tractans

Pro innocen-

$. 2132. et deinceps defcripfi.

tibus vero, et pro illis, qui longo jam tem-

pore in gratia conftituti, ab omni gravi de-

licto. fibi temperarunt, per magnam partem

eaedem regulae facient *).

f

*) At-

p

u

Caput XX VIL

235

*) Atque hoc officium apud multos fere neglectum

W

efe

jàcet.

Circa eos, qui gravia peccata . a/ferunt,

Wi

] t«

multum folliciti funt, levium autem peccatorum

reos parum cCcurantes.

Officium judicis lcti in

A

nobile, et mercenarium dividunt: nos ililud, quod

T

1n

eadem

D

facro judici incumbit,

longe rectius

Jic

membra tribuemus.

Sit itaque mercenarius Jabor,

du

graves peccatores ad legitimam poenitentiam com-

parare: fed erit nobilis pietas alias in gratia con-

funtà

ftitutos

in eadem confervare.

Obfecro !

fuone

w

facerdoti plus debet Paulus, a quo legitime prae-

b

paratus a gravi peccato fuit abfolutus? vel Pe-

l i

trus f4o facerdoti, cujus indufiria a gravi lapfu

quih

confervatus, et nullo facto

naufragio integram

] pl'l"

innocentiam

tenet ?

Quapropter etiam illi qui

nulla gfavia peccata attulerunt, minime negligen-

itdo,

di, fed aggrediendi, ac perficiendi funt, quantum

et,

fcilicet per varias circum(ítantias, ac regulas pru-

dentiae fieri poteft.

Nam neceffario ad eum' piae

vitae. conatum induci debent, qui ftatum gratiae

perennem fpondeat faltem probabilius $. 2118.

yn

et feq.

Et quidem ut obtineatur, hoc caput ne-

j *m

ceffarium adeo, apud fat multos innocentes gravi

jo

labore conftabit.

Pietas, ac contentio fortis ad-

)axant'

modum, et comparate ad noftrae actatis fenfum

I)

etiam infignis demum fpem de gratia perpetuo

n

glä'

tuenda folide probabiliórem praeftat.

Officium pariter implendi omnem. juftitiam fo-

J

1

lidain ad perfectum vitae genus contendendi ob-

j pllO*

ligationem poenitentibus noítris imponit: ad quam

"

M d

quidem menfuram implendam , quantum fieri pot-

Tur

eít, et eorum facultas admittere videtur, omni-

od

modis inducendi fqnt.

| n

h

$. 233745

Wl W

mtem

Supereft, ut tertium in facro tribunali a

facerdote obeundum munus, quodque munus

]

docto-

L

236

, Tractatus XVII.

Mi

doctoris eft, explicemus. Debet fcilicet ex

]r

communi, et omnibus debita pietate, tum

di

vero ex fpeciali officio neceffaria, vel etiam

(

utilia tantum docere eos, qui in facramen-

f

to poenitentiae difciplinae ac fidei hujus fa-

&l

cerdotis fe commiferunt *).

Atque fi doci-

les, rectique ftudiofos alumnos facer magi-

fter fit nactus, operam iisdem impendere

utile àc jucundum erit: implicatum tamen

negotium erit, fi veritatem edocti, eandem

Du

t&

non fecuturi effe praevideantur.

Q

*) Actus virtutum theologicarum , dolor, propofi-

tum, modus confitehdi, vitam probe :gendi ratio

ple

amplam docendi materiam facerdoti praebent, Ex-

eti

N

pugnanda hic funt varia, et moxía praejudicia

aetatis noftrae, quae inter inania projicit, quae

Iaj

tamen fimpliciter neceffaria funt.

Quae tamen eo

intelligenda ,funt,

quousque f[patium temporis,

capacitas poenitentis, aliaeque circumftantiae per-

mittent,

Non enim facultas humana tot modis

refiricta ad omnia, quae prodeffent, exequenda

fufficit. Ugique debet effe modus in. rebus,

L:

$. 2238.

Quod fi jam doctrina nihil profutüra, fed

novi peccati occafio fore, praevideatur, ex

eo quod obligationem, quam huiusque igno-

ravit, demceps etiam íciens violaturus fit,

in hoc inquam articulo nova ac difficilis quae-

ftio emergit.

Hic jam aliqui femper tacen-

dum, imo fi poenitens defuper dubius, in-

terroget, vel nihil refpondendum, vel fer-

monem

P m

Caput XXVII.

257

d2

inonem ad alia detorquendum effe, ita utxin

priori dubio relinquatur.

Satius enim effe

n

u

U

dicunt, filex dubie tantum, et non certo

AO

cognita a poenitenteinfringatur. Sed fi quae-

i

ftio in ipfo facro tribunali moveatur, nefrio,

doc

an talis, in dubio peccaturus, abfolvi queat.

i

$.

l

r

2239.

J

Quod fi vero aliquod officium penitus

Yi

lgnorent, ita ut nec interrogent, aut dubi-

tent, et illi, fi id refciant, nihilominus defu-

turi effe fciantur, tunc quae eft altera, et

o

plerorumque | fententia ,

omnino taàcendum

yatio

Ex

erit. Nifi fpeciales rationes aliud exigant *).

adicit

Nam ad honorem legis fatius eft, ut ab igno-

Qu

rante potius, quam a fciente violetur **).

a &

p

*) Excipiunt aliqui, fi agatur de cauía publica, vel

J

de praecepto juris naturae, vel de jure alterius.

Sed n video, cur haec ca

f(

piant.

pita generazim. exci-

Qgend

Nam eaedem rationes pro his,

quae pro

alis pugnant.

.De folo praejudicio tertii

aliquid

mox dicturus fum..

**) Sed lex aeterna, qüae in omnibus obligationi-

bus latet, nunquam aliquid poteft perdere: nam

quod alibi jam dixi, creatura non permittitur, ut

fe

non reddat, quae debet:

21

aut enim reddit agendo,

quod debet, aut reddit

patiendo, quod debet.

o

In vicem deficientis obed

lentiae femper fuccedit

fit

legitima compenfatio, aut jufta vindicta, et fic

a

legi femper fatisfit,

Si vero lex ignoretur, ea

nec Obedientiam , nec fatisfactionem | obtinzbit.

cqn'

Unde haec ratio a. patronis officiofi filentii affigna-

)l

tà fat grave argumentum contra fe patitur.

ft"

n

)

$. 2240.

Tractäius x f/'III.

238

h

$. 2240.

«

Magna vero fe auctoritate tuentur. Sic

Yl

S. Auguftinus alicubi teftatur, quod a gravi-

K

bus, et probatiffimis Epifcopis ab initio mul-

lk

ta officia, ad quae explenda infirmi fors non

fe

füfficerent, reticeantur.

Et leges facrae do-

in

cent C.6. de confanguinitat.

Diffmulare . pot.

b

eris, ut conjuges, quorum matrimonium erat

Tie

nullum, remaneant in copula fic contracta, cum

]

ex feparatione. ficut a[Jeris , ideas fcandalum im-

münere, Kt ipfe Apoftolus. Corinthiis fcri-

bit (2): JNon potui vobis loqui tanquam jpirituae

libus, fed quafi carnalibus.

Lac vobis potum

dedi, non efcam: mondum enim poteratis. . De-

(

nique ipfe Chriftus dicebat (b). .4dbuc multa

o

babeo vobis dicere, fed non pote[lis. portare modo.

TT

Quor('um etiam fpectat illud circa officium

li

jejunandi: JNemo mittit vinum nooum in uires

TU|

veteres etc. (c).

Til

fci

Se. 224b

àli

Jam circa difficilem hanc controverfiam

tet

te

fequentia definite affero: "Toties veritas igno-

ranti etiam praevifo ejusdem peccato, candi-

(l

de edicenda, quando ex filentio damnum.in

ä

Hllaq

ipfum

Nl

d d

(4) 1. 3. 1 eto.

Q

C

(b) Ioan. 16, ro.

(C) Luc. 5, 37-

: Caput. XXVII.

239

ipfum, aut aliquem tertium redundaret: aut

. i

emolumentum ejusdem impediretur.

SIC d-

vinus Redemtor nofter doctrinam, et ipfam

EVQVI

jal

perfonam fuam manifeftavit, etfi Judaeos ex

hoc ipfo gravifime peccatüros noverat. Nam

H

fe, fuaque praecepta abícondendo fummum

£ (

ii

in difcipulos, nos omnes, et univerfum hu-

manum genus detrimentum redundaífet. Ge-

r

(

neratim quoque ofíi;icia quaevis explenda funt,

A

"

licet alter occafionem peccandi inde fümat.

j t

jb

$. 2242.

/aam

De

Vicifim toties obligatio coram ignoran-

mll

te reticenda eít, quoties praeter peccatum

hominis hucusque infcii, alia infuper detri-

u

Ge-

menta ex manpifeftatione praevidentur.

f

nerale quippe eft, quod ex gravi ratione alie-

|uti

num etiam formale feu verum peccatum per-

mitti queat, quanto magis péccatum per in-

fcitiam committendum ? Sic cum, qui nefciens

alienum praedium tenet, monere non opor-

tet, fi defuper edoctus non tantum rem hanc

vtf

alienam redditurus non fit, fed infuper ami-

j u

a p -

cus iniqui poffefforis fraudes , inimicitias,

aliaque detrimenta in juftum dominum con

ge-

fturus effe videatur.

Magnopere vero prae-

u

dii domino conducit, ut praedio, quod nun-

quam recepturus eft, et fimul novis injuriis

careat.

CAPVT

240

Tractatus XVILL

CAPVT VIGESIMVM OCTAVVM,

.De Obligatione Sacerdotis fuos, fiquos in facro

Tribunali commifit , errores emendandi.

$.

2243.

Expleto jam facro hoc judicio fe Imo loco

offert obligatio fuos, fiqui commiffi fuerunt, er-

2

rores corri gendi.

2244.

Hic maxime obligatio, et modus hujus core

rectionis attendendus.

Et fiquidem

Z

2245. Vera, ettheologica culpa commiffa non fit,

nulla fpecialis obligatio nafcitur, bene vero,

2246. Si folida culpa contigerit.

l

2247. Quantum ad modum poenitenti redituro ,. fi

in mora nullum fit periculum, facile cavetur: fi

Jp[

N

vero.

^

W

.

2248.,"""Res dilationem non patiatur, vel poenitens

Diem

ad idem confeffionis tribunal non fit reverfurus;

quje

tunc pétit; loquendi errorem fuum emendare culj

(

Of

patus facerdos tenetur,

Ut

,

IY

I

$. 1243.

&and

Poftquam a $. 2216. recenfui, quaenam

facerdoti praevie ad facrum ludicium; et a

$.2232. quae eidem in ipfo poenitentiae actu

funt neceíffaria; fupereft jam, ut de iis agam,

l

Qj

quae finito jam facro Iudicio explere debet,

( the

Et qui-

COI] ei

figuidem omni culpa vacare velit.

üt

dem non raro errata fua corrigendi illaeta-

lat

1

bile officium eundem premit *).

l OCCU]

*) Sane fi alicujus errori cft ignofcendumA, hanc ve-

)

niam facilime meretur facerdos pro facro tribu-

nali

r

Caput. XXVIII.

24I

pv

M

nàli fedens. Copia, obfcuritas, et varietàs Ca-

fuum tantum non immenía; praeterea indagandae

veritati conf'ituta mora adeo brevis,

n

periculum

errandi augent, lureconfultus fuper unica, eaque

(

fimplici caufa meditandl fpatium habet plures dies :

facerdos zd tres, quatuorve intra horam refpon-

[mo j

dere debet: eoquod multae fint tales, quae dila-

u r

tionem non admittuht. llla Qquoque confuetudo,

qua homines majore cura indigentes non nifi ad

jl t

magna fefta, quae alias confitentium frequentia

plurimum impedita funt, folent confluere, mole-

ftiam infigniter auget: ut plura alia omittam.

u

j3U]

$.. 2244.

(in

Iam ifta correctio poteft concernere vel

TE

ipfum errorem, vel damnum in diverfis bo-

nis inde fecutum.

Quantum ad reparatio-

i

würi

nem damnorum eaedem regulae ob

tinent,

quae explicando officium juftitiae, et

Oblisa-'

d d

tionem reftitutionis folemus tradere,

Juan-

tum vero ad ipfüm errorem refarciendum

notare juvat ipfam obli

eandem. exequendi.

gaEionem , et modum

p

J

];GH

g.

2945.

j 1

!

Porro ipfa haec obli

f4ffy

gatio, fi nulla' Vera,

ac theologica culpa face

rdotis acceferit

, pott

t quþ h

confetionem non eft major in fíace

rdote,

quam in quolibet alio,

Qqui negotium, feu

lae

aliquod ad. falutem anim

ae pertinens caput

occr:glto Vitio labo

rare, in altero advertit.

om. I

T

Licet

y tr

[]1

242

L

'"hactatus XVIALI

Licet enim fors tacitum aliquod pactum, feu

(f

fpecialis:etiam pietas, Sacerdotem inter, et

fiotx

poenitentem exiftat; ea tamen ultra actum

conféffionis non videtur extendi, et eadem,

Y

qua judicium poenitentiae, claufula, feu fen-

tentia finitur.

Unde hic non nifi communes

Caritatis, et pietatis regulae obtinent.

$.

2216.

*Si autem vera aliqua Sacerdotis culpa ver-

fetur: tunc utique ex laefo officio diverfa a

!;;

communi earitate obligatio nafcitur, quae ad

religionem, | juftitiam, fpecialem . pietatem,

cui negligens facerdos defuit, ex fui condi-

tione. pertinebit.

Unde per fimpliciter gra-

vem moleftiam ab ea implenda non eximitur:

licet ejusmodi moleftia

confuetam legem Ca-

fühls

ritatis alias relaxaret.

Et haec de obliga-

(tri

tione, riunc de modo commiffos in hoc facr

:

cür

tbfoli

munere errores reparandi.

Tlg;.

t"mo

$. 2247.

Y o

Et ifi errores vel innoxiam moram ad-

j rüs

mittunt, et fimul fpes habetur, poenitentem

lls f

ad eundem facerdotem confeflionis gratia re-

vel prudenti

diturum ; et id vel fua fponte,

D

opera ejusdem, fuum poenite

ntem a

d fe al

licientis :

et fic modus emen

dationis eft fa-

eri, I€-

[* ];

cilimus. Facile enim. poterit fuppl

Qua

Fractari

597

Caput XX FIIT,

243

y, f

tractari eti

, d

am falva facerdotis bona exiftima-

| U

tione, quo

d antea erratum fuit *),

&

*) Sic poterit dicere:

(

ex nupera confeiïïon'e me ali-

m :

quod dubium urget

*

an

/non forte illa occafio

fuerit proxima ? an non

*

velles fecuritatis. caufa

etiam -de prioribus pecca

L

is' dolere,

proponere,

eade

m huic confeffioni addere, et fi

C abfolvi ite-

TAtO ? Sic enim negotium fanatur,

fi vel omnino

non, vel absque jürisdictione ab

folvifti: dum-

W |

modo eandem interea impetraveri

peccatorum faltem | confuf

$, et priorum

jrert

àm memoriam teneas,

Idem ífi praevie ad

quae LU

defecerit etc.

priorem confefïïogem dolor

'eLato

coti^

$.

2248.

&ï (

Vill

um

Si vero poenitens no

n amplius fit redi-

xem

turus, vel fi rediturus fi

t, ls interea varia

Quf

Qdetrimenta utpote mora

m

noti admittentia

xl

um

incurrat: e. g. fi absque fu

f

ciente propofita

abfolutus proxime facram fy

naxin fit acceífu-

rus: ob impedimentum dir;

mens irritum ma-

trimonium contracturus:

vel omni

DO ex gra-

vi morbo fine g]

io Sacramento £

Or

l

turus etc.

te. mori-

a !

Tunc incipit gravior e

mendatio-

£

nis modus,

fcilicet lice

ytentt

ntia de rebus ad CcOrn--

4ti f*

fefonem pertinentibus

loquendi petita »-et

Irüden

fr

impetrata, errori fuo ,

et imminenti damno

fe

medelam ferat *).

eli^

: *) Datur tamen hic. quo

f !

que facilior. juvandi ratio

g

quandoque. Sic. poeni

tens fors a te non abfolu-

Q2

*

tus,

244

Tractatus XVIII.

Ó

tus, et facrum Tribunal niox eggreffus adhuc vab-

folvi poteft.

Difpenfationes , et abfolutiones a

cenfuris etiam abíentibus, et nihil defuper cogi-

tantibus impertiri poffunt etc.

] ia

&2

CAPVT VIGESIMVM SONVM. :

De Sigillo - confe[Jionis.

j

A

$. 2249. Alterum finita confeffione munus in Sigillo

ó

confeffionis continetur.

Hoc autem

Eft obligatio jure naturali, divino fpeciali,

E.

$. 2250.

Jh

et ec

clefiaftico conftituta, Sacerdoti notitiam ex

confeffione hauftam, ad minimam poenitentis mo-

leftiam quacunique ratione adhibere Religionis et

juftitiae cauífa prohibens. Ex qua definitione

$. 2251k. ]ma confecutio eft, quod hic oblatio juris

dit'i;

naturae fubfit:

(ür

ütiq

$. 2252. lid2, quod lex divina, et fp&cialis.quidem

hic ftringat:

Ve]

$. 2253. Illtia, obligationem etiam canonicam ftatuit:

tent

CUm

$. 2254.' IVta, hoc officium Sacerdoti , non item im-

ponit.

lupc

Porro Vto corollario docetur, ex fimulata

(üe c

$. 2255.

Qdj

confeflione nullum nafci Sigillum ; ex

feria auteml

(jte

ö 2256. Quod Vltm dicit, nedüm aliis, fed etiam

Lt

ipfi poenitenti

lls

.5- 2257. Per Vllmum confectarium omnia þeccata,

-

f0 a

aliique naevi reticendi funt. ]mo

ö. j 0258*

Caput XXIX.

245

$.

2258. Ex eadeth definitione VIIIvo eruitur, non-

huc 2l

Ws d

nifi liberrima, prorfüsque certa poenitentis licen-

'tia tam arctum vinculum refolvi.

p P

$.

2259. IXno idem pene officium etiam complici de-

bitum decernitur.

2260.

S.

Xmo ufus notitiae in confeffione comparatae

W

prohibetur, íi is confeffo etiam non advertenti

moleftus fit.

Qui tamen ufus

$.

.226r. Per ultimam confecutionem permittitur, fi

ab omni poenitenti; moleftia fit. vacuus.

n

$.

'2262.

Moderata tandem de Poenitentia

inftitutio

haec ex probatis Auctorum doctrinis ad vaítum

adeo negotium ae

gre fuffecturis fuppleri ,cogiu-

litur.

yitiet *

gntis P.

$.

du

2249.

;Mliiäff

Alia denique, et illa perennis quidem ju-

u p

dicium Sacramenti hujus obligatio fu iequi-

tur, qua Sacerdos arctiffime ligatur, ne no-

Qu

315

titiam in confeflione hauftam vel prodendo,

vel alia quavis ratione ad moleítiam poeni-

tentis adhibeat.

j

Atque hoc Sacerdotis offi-

non ^

cium recepto vocabulo Sigillum confeflionis

nuncupamus.

Hujus quoque negotii plera-

que capita legitima ejusdem definitione con-

D f

[jd u

cludi potffe cenfeo: legitima inquam, utpote

cujus fingulas particulas fat aptis auctorita-

fed e/ä

tibus, aut rationibus me evicturum fpero in

ipfis, quae inde deducam confectariis,

Sta-

"

j

tuo autem fequentem definitionem :

l

Q 3

Ó

?

Q'. ?,2 50.

— d

246

Tractatüs XVIII

N

22 50.

Sigillum. facrae confeffionis. eft obhgatm

jure, naturali, divino fpeciali, et ecclefiafti-

co conftituta, qua facerdos notitiam. ex con-

fefione poenitentis bauftam vel ad minimam

moleftiam in ipfum vel proxime, vel per

medium aliquod. intervallum redundatura*n

div

Tat

adhibere, religionis, et Jumtlae caufa gravi-

ter prohibetur.

Ex qua jam definitione,

ur,

tàe;

etr

$ 5225t.

QC

Qma baec obligatio jure naturali conft

EM

tuta eft, fluit Imo hoc Sigillum, et filentium

etiam effe naturale *) utpote ex tacito , feu

h

lpfo opere conítituto pacto exortum,

gillum mere naturale quibusdam non nihil ob-

Posn sl o RRE

*)ä;

um videtur.

.Ett autem hoc nihil aliud, quam

fides data de reticendo fecreto:

ünde tantas habet

vires, quantas pactum. habet:

eique iisdem con-

ditionibus , qmbvs conventioni mutuae, deroga-

tur, e g. alterius confenfu, vel perfidia etc. Item

E. o - WA . MR

auctorirate fuperioris

fuorum

fubditorum

pacta

pro fümima ífua poteftate diffolvere volentis, et

jure potentis

In eo autem aliqui fruftra funt, quod illud

Y

filentium mutuo. fibi promittant, quale ex Sacra-

mén:o poenitentiae

habetur

nam hoc vinculum

hOQ Y

religionis , id eft filentium facramentale facro tan-

]l

tum quojmn titulo, nón vero arbitrario paciícen-

Dote

tium. confeníu

poteft conftitui.

Id non negave-

; m

rim, quod ad majores, minoresve moletítias (ho-

li

Ut

neítas

—— M Ó——

247

Caput. XXIX.

neftas tamen , et alieno juri non adverías) in fer-

vando,mere naturali filentio exantlandas fe poflünt

Jipto

-

toelull

obligare,

&U

$.

2252.

VT

il W

Ex eo autem, quod hoc officium ex jure

TRUE

divino fpeciali defcendat; maximum et nulla

] gravi.

ratione fuperabile ejus robur 249 loco ipfer-

tür. Nulliué enim feu püblicae, feu priva-

Q06,

tae; feu facrae, aut profánae; gravis, aut

extremae, vel ipfius falutis aeternae obtentu

h

hoc tantum Sigillgm viplarþ*licet *

[ a

i^

*) Ad hoc plane requiritur jus quoddam divinui

lenti

WU ; j

fpeciale: nam leges divinae arbitrariae gravi ne-

cefüitati cedere folent, prout patet ex integritate

1,

confeffionis etc.

Atque talem legem exiftere tra-

ditio, et fenfus . Ecclefiae nos docet.

Imo ad-

ril &

miffa tanta feveritate hujus obligationis apertum

'Uö, 0IWE

eft, hic latere jus divinum aliquod fpeciale: nam

j D

nedum privatis conventionibus, fed nec publicis

dein &

legibus tanta obligatio poteft conftitui, quae publi-

cam neceffitatem ,. et periculum falutis aeternae

, Mf

q. r

fuperet.

um i

lu i'i':.

$.

2253.

"m

Verum quia etiam ex jure ecclefiaftico

; t

hoc vinculum aliquid -roboris trahit, facile

íncul! g :

i

fequitur 3t^ etiam effe tenenda, quae facra

c

Sunt au-

aC]M

poteftas in-hoc negotio conftituit.

tem poenae in facrilegam hanc perfidiam con-

fie

j

t5 À

Il

fütutae,:vi quarum impius talis facerdos a

ne'm

facer-

EX

248

Tractatus XVIII.

f

facerdotali officio deponendus, et in arctum

monafterium ad ' agendam perpetuam poeni-

i

tentiam (utique per fententiam primum ali-

(ic

quam) trudendus effe decernitur C. 12. de

m

poenitent. et remiff.

p

o

2254

$.

V.ocula Sacerdos facit inferre 4t» hoc vin-

culum *) non effe mutuum , et fic poeniten-

tem illo non ftringi, atque laefi Sigilli non

(

&tj

effe reum,

fi forte errores facerdotis, pro-

pria peccata, aut injunctam fibi poenitentiam

der

ür

prodat.

xlhx(

Y

*) Volunt tamen Doctores, idem proríus filendi

vinculum, et quidem aeque arctum etiam ad eos

Vl

tranfire, quibus facrilegus Sacerdos aliquid prodi-

dit; vel qui propria malitia, aut cafu et praeter

intentionem aufcultando aliquid ex confeffione ree«

fcierunt.

Hoc tamen non pertinet ad eum , qui

fcriptam confeffionem invenit:

licet enim jura fa.

mae, non tamen Sigillum confeffionis talem lectio-

nem prohibet

Nam ifta fcriptura mondum eft

confeffio, fed inftrumentum confeffionis ab eadem

!

Vel maxime tamen ad

fatis adhuc remotum

filentium hoc interpres tenetur.

ht

2494

T

Aft notitia debet etfe in confeffione hau-

t

fta: unde 5** fubinfertur: nullum eis deberi

H

Sigillum , qui animo fimulandi confeflionem,

Sacer-

ï le

Caput. XXIX.

249

EU

Sacerdotem vexandi, eundem ad peccatum

w

inducendi, vel fraude aliqua ftipem eblan-

üm d

diendi confitentur; bene vero illis, qui ani-

p d

mo obtinendi abfolutionem fua peccata ex-

ponunt, licet exin etiam p

ropria cu!ga ab-

foltlþione donari non queant.

La

5. 22.56..

M

.Eae particulae vel ad minimam moleftiam

ynie

il n

6** nos docent, quod audita in confeffione

etiam ipfi poenitenti, ne quidem animo eun-

,

'

entium

dem confolandi, utique omnium minime aliis

Nam

abs ingenti facrilegio referri queant.

ilud ftudium confolandi aliquem fenfum ve-

11;7

recundiae fecum fert, maxime fi peccata gra-

amgi j

viora fuerint expofita *).

lmd l

.....

j

QUf

*) Sed et illa licentiam petendi facultas, communi

efit

i

alias caleulo probata, nefcio quid periculi habere

videtur.

al

Hanc enin propofitionem :. Liceat per

1 J

te ex confeffione agére: honoratis praecipue, et

ln )

alias verecundis non

u

ceffe eft,

parum hlorroris injicere ne-

n

j

) li

*

i

$. 2257.

Per easdem voculas: Vel ad minimam mo-

leftiam non tantum peccata, fed etiam alia

molefta e. g. defectus linguae latinae, illegi-

) l

timi natales; imo eminens virtus, ac fpecialia

: deb&ïi

gratiae dona*) taceri per 7tivm 3]iquod con-

B0

Idque adeo delica-

fectarium | praecipiuntur.

3

-

tum

&i

h.

Mi

230

Tvactatus XVIIL

u

tum eft, ut licet alias talia jam in vulgus

Qu

effent nota, tibi vero non nifi ex confeflione

i

conftent, te per omnia tanquam- 1gnorantem

À

gerere tenearis **)

do

*) Noluerit enim poenitens. haec aliis pandl,, lpfus-

L

ft

met id facturus, fi proficuum id effe duxerit.

Ge-

C

neratim autem ut probum, atque integrae vitae

foi

hominem laudare impiut non erite

De

**) Licet aliquod peccatüm etiam fpeciatim " narrare

U

in iis circumftantiis ,. in. quibus poenitentem talem

)

nofcere audientes non poffunt.

Id tamen impru-

dentifimum , et coram paruim fagacibus fcandalo

la

pir

obnoxium ,

plerumque etiam, quantum ad Sigil-

lum , perlculoümmum eft.

Nam fidem: füperat,

ü

(

quam facile ex circumftantiis aliunde cognitis, ex

d

confeffione non nihil: longius protracta etc.

ali-

quod de tali poenitente judicium concipi, vel fal-

nulla

tem fufpicio oboriri queat.

Crede mihi!

aranearum tela adeo delicata eít; ficut Sigillum

confeffionis.

Nunquam praecipue coram pluribus

de auditis in confeffione loquaris, nifi. poeniten-

tem tuum periculo famae (quod:ipfum periculum

eft aliqua jam. moleftia vi- Sigilli. prohibita) velis

exponerec.

Sed íi confilio mdlgeas, cafum . quan-

tumlicet mutatum coram unico, qui tamen hunc

poenitentem nec audierit aliquando, nec auditurus

eít, expone; vel certe fi ngularem in hoc cauuo-

nem adhibe.

1

$.

2258

L

Eaedem definitionis noftrae particulae,

el ad minimam moleftiam faciunt inferri.8"?

non nifiex licentia libere, vereque libenter,

et

2

25I

Caþu; AXAXIXS

et infuper expreffe, id eft; per'certum ali-

hus

J

U

quod fignum data, de auditis in conteffione

dl

cum.'poenitente, vel alio loquendum effe *),

Atque exinde licentia ex reverentia in Sacer-

dotem conceífi; item ea, quam ex circum-

Af

ftantis adeffe tantum praefümimus, id eft,

credimus, poenitentem, fi omnia fciret, non

: Vl

fore adverfaturum **) minime eít adhibenda.

Per tales enim .jüs poenitentis vel obfervan-

Ti

"

"n

tiae in Sacerdotem impenditur, vel certe in

us

ejus opinióhem confertur , quae certe mole-

Amprt

j

füiam continent: cum nos non raro.ita com-

parati fimus, ut licentiam dare nolimus,. etfi

$g

ptti

circumftantiae eandem expofcerent, vel ean-

5

dem factam effe þacite innuant.

t d)

Vel IU'

*) Imo funt graves TTheologi, qui nequidem de li-

tnz

"

centia poenitentis de materia confeffionis lo

qui

j

permittunt.

Ajunt enim, poenitens fuo quidem

jure, non tamen illo poteft cedere, quod ipfi Sa-

)

c;ilïï'

cramento competit; poteftque vinculum religionis

fiCUlHj'

mittere,

neutiquam , fed tantum debitam fibi juftitiam re-

) 10

Verum iftà quaeftio ad ufüm parum fa-

Cit

nam poenitens concedendo licentiam , noti-

T

] hhfu:

tiam antea facram, et figillo obnoxiam facit pro-

fanam ac naturalem ; et reapfe data hac licentia

:cïi!l*-ïfïï

cgp'[':i*

idem facit, ac fi totum extra confeffionem

w

ferret.

**) Omnino tamen pro ajente licentia accipitur, fi

poenitens fua fponte'loqui incipiat de actis in con-

]u

feffione: parum enim intereít, an verbis, fcriptu-

l

"

T2, aut fignis

declaret,

quibuscunque .fuam voluntatem

nl

ü

Ad

Nicasescd

252

Tfactatys XVIII.

Ad hanc licentiafn non tacite, fed ipfo facto

conceffam pertinét, fi poenitens alia rurfus vice

noftrum tribunal accedat.

Licet enim de priore

confeffione nullam mentionem ingerat, fe tamen,

fuamque caufam eidem homini commitendo, id

eft, ipfo actu petit, ut omni, quo poterit, me-

liore modo fe, fuumque .profectum juvet. At-

que ex hac ratione folemus etiam deftinato con-

filio eundem Sacerdotem confitendo fequi. Quare

in pofteriore Confeffione absque alia licentia poffu-

mus tractare ea, de quibus in priore actum fuit.

Ha;lc tamen licentiam alii equidém admittunt,

fed ex alio fonte repetunt.

Scilicet quod incepta

confeffione ejus Sigillum fuapte natura, atque ex

fuüi inftitutione ad tempus aliquod zeferatur.

Nam

idem nesotium tractatur, et eodem (faltem fpecie,

fi non numero eodem) actu repetitur , eodem rur-

fus vinculo, ac Sigillo opperiendum.

Atque non

aufim hanc ràtionem ullatenus improbare.

(

lliud tamen non placet, quod aliqui permit-

tunt, poenitentem finita' jam abfolutione adhuc

IK

praefentem , nulla petita licentia, et noftro arbi-

te

trio (aliud utique fi ipfusmet poenitens loqui in-

p

cipiat) de facta mox confeffione interpellare, eo-

H

"

uod idem hic continuum, atque idem prorfus

Nam prout agendo de

(e

negotium durare videatur.

differentia peccatorum :

feu de ratione. illorum

(in

dicebam: negotia moralia

numerum computandi

fe

fui

non eodem, atque continuo tractu temporis ,

(0I

actione morali, atque nexu itidem morali con-

nectuntur, atque in unum coalefcunt. Sic pro-

nuntiata aliquando abfolutione judicium jam eft

finitum; et licet nullum temporis fpatium intere

cedat, jam incipit novum.

Alias femper, et abs

ulla licentia poenitentis liceret, cum eodem de ne-

gotia

253

4Caput XXIX.

eto. .

gotio praeteritae confeffionis tractare: nam läpfuä

vice

temporis nec eft nexus, nec medium morale, quo

pro

prior confeffio cum pofteriore colligatur , aut fe-

i HEWH,

paratur.

y, d

jt, t

Denique vix probare velim eorum opinionem,

(

qui Sacerdoti 'confilio indigenti concedunt, ut du-

(. CUl

bium, aut errorem fuum in S. Tribunali exponat,

Quare

licet alter facerdos priorem poenitentem exin noffe

jpofie -

queat. Etfi enim fecundus facerdos eodem Sigillo,

Vi

primo illi poenienti teneatur, attamen bini facer-

dotes peccatum illius poenitentis ex hoc fciunt,

mittt

ac prope idem eít, ac fi illud bis debuiffet con-

yapd

fiteri :

quam quidem moleftiam poenitenti meo

(s

(puta (ine fpeciali ejusdem. licéntia) non aufim im-

P

ponere,

Sed

fpeà

*

m D

$.

2259.

Faecundae illae, femperque eaedem vo-

ces

«t

: vel ad minimam moleftiam faciunt gho

el

)

T.

nos ad arctum filentium obligari etiam poeni-

rü m

tentis complici, feu illij quem in crimine

oqu^

i

perpetrando focium habuit: item ejus commu-

TT

nitati, cujus poenitens eft membrum: idem

prüfl

de famila illius ). Magnopere, aut faltem

a o

il

um

fimpliciter poenitentis intereft, complicem

gt

fuum, fuamque civitatem

, aut familias ex fua

ris, D

confeffione nihil pati **).

j

D

c p

*) Atque hac ratione, et fub refpectu ad poeniten-

m *

tefn tantum , complici et aliis poenitentem tuum

Wi

attinentibus religiofum filendi officium debes. Re-

pE

ii

liqui enim ad Sacramentum non pertinent; nec

UP

2 f

n

fidem tuam ullatenus elegerunt, aut fecuti funt:

gülAJ

equi-

usngui

254

Tractatus XVIIIL

Yi

equidem iis officium naturale, quo nullius famam

laedere tenemur, etiam proxime 4 fed non ex Sa—

D

cramento debemus.

Ó

Jl

ef

**) Quapropter etiam hic cautum effe oportet. Sic

Ie

impium foret dicere

in hac communitate con-

&

fefliones éexcipere grave eft admodum.

In hoc

V1CO

frcqucnt:a

exercentur

odia,

Ex familia

p

(q

Caja, vel ex gente Sempronianorum aliquis falfi

reum fe fecit.

Denique etiam dicendo ad popu-

El

lum periculofiffime ea vitia perftringes, quae ibi-

di

dem f[requentiora effe, ex facris confefüionibus

€,

didicifti,

Saltem ífi déftinato confilio, et ex no-

Lu)

tiiaà in confeíflione capta id facias: nam ut alia

1

omnia. omittam,

non fieri non poteft

ut-fic

agendo uni, alterive poenitenti (aliquos enim

Qu

eorum concioni adeffe proniffimum eft ) peccata

fe

fua in faciem exprobres.

Et licet forte non ad-

T

vertant (quoad ipfüm tamen periculofum. eft ad-

modum ) te fcientiam. ex facro Tribunali adhi-

beres

attamen permiffum non eft, peccatorum

cauífa aliquem increpare, etíi is nefciat, te fcientia

confeflionis uti: ut patebit ex $. mox feq.

2260.

$.

Verum nec fic quidem finis: nam toties

recitata verba definitionis noftrae $. 2250.

notitiam vel ad minimam moleftiam:

T19mo

demum faciunt intelligi,

quod minime per-

mifTum fit,

notitiam in. confeffione hauftam

poemtente id etiam non advertente, adhi-

bere ad detrimentum poenitentis, etfi com-

modum inde in eum redundans praevio dam-

no

Caput XXIX.

255

um

no fit majus *). Cujus quidem -affertionis

P

N

exempla funt, fiquis in electione fuffra

gium

fuum illi negat, quem tali munere indignum

1

ef

le

ex confeffione novit, licet ei utilius fo-

M

ret, ipfo munere carere, quam illud indigne

t n

f ia

gerrere: item fiquis occafionem peccandi illi

fni

praecludat, cui eam periculofam effe in fa-

j il

cro Tribunali didicit: e. g. claudendo januam,

fua

aufferendo. clavem etc. **).

Aliud tamen

luKäP

dicendum effe crederem, fi cum detrimenta

A

e m

e. g. centum, eidem poenitenti emolumen-

tum ducentorum procuraret *'*) dummodo

lt aläz

yt X

in his nec ipfum poenitentem, nec alium

quempiam advertat, quod talia ex fcientia

; ent

?CCC&C

facra, et in actu confeffionis ad

quifita, ge-

wan 25

rantur ****),

di d

j d

eatorta

*) Id evincit decretum S. Congregationis anno 1682.

r

die 18. Novembre, editum, quo prohibetur ufüus

fequentis doetrinae: Scientia in confe

fita uti licet,

ffione adqui-

modo fiat fine directa, aut indi-

recta revelatione, et gravamine poenitentis: vel

fi aliud multo gravius ex non. ufu fequatur, in

cujus comparatione prius merito contemnatur,

toti

Atque hunc fenfum effe hujus propofitionis ad-

dita exin ejus explicatio. monftrat.

M

Idem et qui-

dem majori robore confirmat decretum Clement. 8.

d

de anno 1594, quod fequentia praecipit: . 'Tam

e

fuüperiores pro tempore exiftentes, quam Con-

üam

feffarii, qui poftea a&d fuperioritatis gradum fue-

rint promoti, caveant diligentiffime, ne ea no-

ydh

cort

titiay, quam de aliorum peccatis. in Confeffione

habuerunt, ad exteriorem gubernationem utantur.

ün

Et

[i

w

usl

d

256

Tractatus - XVIII. |

Et licet decretum hoc religiofos concernat; ratio

tamen efít generalis: non enim aliud poenitentiae

Sacramentum percipiunt ii, qui tribus votis li-

gantur, quam alii , qui ab iisdem fupt liberi.

|

Scilicet fuüavifimum hoc judicium ex com-

muni omnium opinione ,

hanc naturam habet,

ut nemini debeat effe moleftum: et ficut contra

ilius benignitatem , "atque arctiffimum .filentium

nulla vel publica, velfacra, vel aeterna utilitas

cum moleftia poenitentis etiam exigua praevalere

poteft, ita multo minus privata confitentis utili-

ï

tas, ejus naturam, et fecuritatem füperare de-

bet.

Si enim praetextus majoris utilitatis. vim

-

obtineret, isque in opinionem, ac pene in arbi-

trium Sacerdotis effet collatus, nemo amplius fua

peccata fecure exponeret; eoquod judicium de

majore, vel minore utilitate, quantum ad n0$,

yagum, ac parum definitum , et innumeris inter-

pretationibus obnoxium omnem confitendi fecu-

ritatem turbaret.

uid agendum, fi de nulla poenitentis, fed

") Sed q

tantum de moleftia aliorum e. g. fociorum aga-

tur. Sic vulgaris ille cafus habet, in quo ali-

qui Sacerdoti per notam viam profecturo infidias

parant:

aliquis tamén ex hac focietate poenitens

*

Sacerdoti eidem truculentum hoc, qt

i0d cum aliis

]am

facerdos falutari

iniit, pactum confitetur.

hac fcientia inftructus, an poteft vel iter differre,

vel etiam' viam ingredi ?

Qui, dicet fecretum

proxime comp

lii aeque, ac poenitenti deberi,

debebie id prohjbere: nam homines tales, quibus

Sigillum, et omnia ejus officia debentur, ex hoc

deberent carere opportuna praedae capiendae oc-

Si vero mecum

cafione, . alias. fibi obventura.

quis fentiat, quod foli

poenitenti competat jus

Sigilli ;

l

LE DEETS,

t nb

Caput . XXiX,

237

xiemtide

Vs l

Sigilli;.aliis ve

tis

TO eousque, quousqu& poeniten-

bt

intereft :

is: Sacerdoti

proinde fibi

cavendi

faculratem concedere poterit $. 2259. *),. Opti-

ex q

mum.erit, fi poenitenti praecipiat, ut extra con-

d

feilionem 'de. imminente periculo fe :moneat: id-

j conti

que tuncromnino eft neceffarium, Ífi focii exinde

(heyut

refcirent, aut intelligere íors de

berent,

fuorum,

aliquem

x utli

.Brave hoc delictum. confeffum fuifíe,

yeritt

7

Ab

Mi y

hoc tamen cafü diícernendi alii cafus, íin

quibus

non

actus

"

Sacerdotis ,

fed poenitentis

alios faciunt intelligere. peccata

in . Confeffione

a n

expofitrà,"

j

MC O B. fagax aliquis "Titium cone

feflum ,

atque exinde a periculofa domo ftudiofe

plis X

icitim *

,

declinantem videns collig

et, &«ditum 'ad hanc do-

d n

mum tànquam periculum peccandi

propinquius

in facro Tribunali eidem fu

16 lïüffï'

fi.multa, et gr

iffe prohibituug : Item

:del d

àvia peccata recens a 'Tit

io per-

petrata optime noverit ,

atque eundem diu.in

facro tribunali liaerere vid

eat quispiam, ís eadem

nunc . exponi

ignorare' vix

T L

poterit.

Sed in his

omnibus poenitens, . non . Sa

ce

un

rdos fecretum pro-

dit: et utique ifte tantum ; n

on ille tacere tene«

tur $. 2254,

) ]'l](]f:ä

goen*».ïf"ï

***) Scilicet. non intelli

an À

gitu? damnum , nifi detracto

emolumento ,

quamdiu. agitur de eodem

li

H

bonorum : fic

generé

difarh

nemo dicet, illud

negotiuni- damnóe

fum fuiífe ,

jf

millia lucrat

i? quo quis éxpendendo -mill

e, :tria

a

us eff,

Nam bona ejusdem

elaítis

|

compenfantu:

; Quod in diverfi generis bonis ali-

M

ter íe' haber,

Sic fores pe

ex Ws

Ccati prohibendi cauía

Obferatae emoliümentum

gratiae miniülrant, re-

du "

linqunt autem

n

tatis :

damnum aliquod naturalis liber-

contra

eu M

patiuntur,

Vero tria millia, fnille deeffe non

d

R

****) Sed

N

259

Tra?tatus* XVIII.

****) Sed quia praefente $0. omnem moleftiam &

st

poenitente amolimur, an licet extra confeffionem

de poenitentis criminibus cogitare, admirari, eum

defuper confiderare etc.? ratio id prohibere vi-

detur: malam enim de fe exiftimationem etiam

p

ab ignorante tolergre; apud aliquem etiam tacens

pi

tem efífe infamem, de genere malorum eft. Ali-

qua certe follicitudó hic adhibenda eft, prae-

Qu

cipue ne id otiofe, et ad pafícendam propriam

eft

admirationem fiat: fimpliciter autem omnem de-

ed

liberatam cogitationem damnare, componi non

lu

poteft cum obligatione legendi talia, alios in con-

$e

fililium adhibendi etc, $. feq.

ay

*

*

Dra

$. 122.6,1.

T

do

Sed particulae tot obligationum feraces:

l

l

Ad minimam moleftiam etc. per rationem

C

contrariam 11"? innunt, non iniquum fore

|

bo

eum ufum fcientiae in confeffione compa-

I,

ratae, fi is nemine, nec ipfo poenitente 1

Ie

advertente ad nullam nec exiguam cujus-

Tif

dam vergat moleftiam; e, g. .fiquis ex occa-

€t

fione confeffionis libros, vel etiam doctos

dQ

confülat, pro poenitente oret, pericula,

poe

quae poenitenti fuerunt fatalia, in propria

ET

caufa declinare ftudeat etc. *).

*) Innoxium adeo fcientiae alias multum Jdelicatae

" ufum, et confenfus doctorum, et voluntas poe-

nitentium , et natura ipfius Sacramenti probare

yidentur.

| $. 2262-

239

[

Caput XXIX,

v t

$.

2262-.

A

Yfelion

fran, 8 |

Et fic tandem doctrinam de Sacramento

jhiber * |

oenitentiae finio, in qua difficili foro tibi

feft hi .

1

O Sacerdos! jus dicendum, et plerumque de

üim ? |

plano, et absque folemnitatibus fummaria,

l 6&- M' l

Cüu p |

)

aut fi mavis tumultuaria feptentia ferenda

T

eft. Poftquam primas, et praecipuas leges

ónyit *

edidiceris, ex vaítis, quae defuper proftant,

lucubrationibus, plura, et varia colliges.

jor a

Sed eadem ad ífolida, ac fecura principia

expende: funt enim doctores, qui. ingeniis,

praejudiciis, et affectibus fuis liberaliter, et

reipfa inique indulgent $. 2221.

Si aliquan-

do, lhic certe verum efít, ac neceffarium

t

1

illud praeceptum Apoftol. r. ad Thefaloni-

od

100

Cenb. $. 21.

Omnia autem probate: quod

um

(

bonum ett,

tenete.

Prout etiam

illud

cotp

pdonn 4 I.

Nolite omni fpiritui crede-

tent

l

re; fed probate fpiritus fi ex Deo fint.

j a

Plurima vero te ufuüs, atque inter reliqua

g

etiam hoc docebit, quod fcilicet inter alia

| i q

Ó

i

facerdotis officia, ea, quae ex Sacramento

"

poenitentiae eidem imminent, omnium fint

graviffima,

p

gdit!

--

Wuptmaiecs POR QD ol M RR Rp ——

a5 u

p

: n

i t

E

-

h

x

-

^

*

E

-

i

L

-

—

ia

X

m

»

x

K

u

E

x

UA

as

a

u-

Es

--

p

v

-

i

m,q

x

i

5

i

g

A

U

—

a

y*

—

-

—

RE R,.

-

en, M.

--

-

— ——

d

M

E

&

ls

"

E.

a

"

—

-

3

UH V RK ii

d

p

J

—

TA

j

-

c

Á

L

t

-

N

—

(X

D

r

us

L

TE LE

*

TT

m

ass

E

W

EEE

AC EUDELE.

RCUMEMET. VL

[

7

i

EE

23

-

tsv

ss EEE

W

A d

s.

RE

x

U m

T

d

S a

(s

2

N

YX

LUa

GE

Qs

R

72

x

i

A

-

f

-

E

EE

E

Ta55

(

M

5

wää st

d

E

ag

E

p

n

As

ZA

Es

d

H.:

s

z

RE DEEENU

d-

"

E.

p

2

t

A m

2

g

d

m

--

:

&X

C

X Ed

m

hb

A ube

V

A

r

u

Á

R

t

dR

-s

2

ORA,

ia

/wu

m

FOM

M ur

LE

P*ue

A

p

&*

M

d

L dess

s

z

r

ia

1

Em ]

*

*

p

s

WW

x

D

AW

E

i

t3R n

RRE

i

..

2r

x«m

f

d

2

?h

*

s

L

2

E

d

M

&

W

..n

*i

P s

:

x*

4

d

MP

*

Ed

d

m.nï.

u d

u

x,»

*

h

av

x

a

w

T

r

"

UP

23

5

E

*

*

P

vy

*

:

4

$s

?

EUS

..,

*

"

i

6d

B5

$

x

d

HW-

.Uv

d

P.

P

s

.,wr

u

£

*

at

w.

- EE

OUY

E

aA

8C

a

^

E

.

*

hus

^

"

b

r

»

43:3.

H

$3

$i5

$.

ps

$

*

i

—.:,..

€

a*

2

i

d

AE

E

v WP

E

[:s

$

-R

E

t

x*

-

D

L

u9

i.

x

d

-

:

$

p

P

&

z

x

E

g

r

y*.

a

*

u

$«

*

-

$4

...w, *

E

d

je

"5

u

3

g*

-

d

N

A

"

s

s

.

"

PA

^

EE pEeetm

as

—

ww

Ed .V..i *

20

Euroskala Offset

:

9

eo

P. FR HERCVLANI OBERRAVCH

E

VierFarbSelector Standard *

—æ

us

li

ORDIN. MIN. 'REFORMAT.

ä

hi

ilt

e

ä

a

——

jtle

THEOLOGIA

EHBE

I

EHE

Uä:

»Aqui,

i

m

J

MORALIS.

w

13

ï

12

e

2

x

11

V

L

DAR

W

10

TOMVS SEXTVS

—

CONTINENS TRACTA-TVM DE POENITENTIA,

ul

ii

3 fnrf-'

q

Jl

!

i

(E

6

ü

, D

1

5

ul

) l

!

)k LL

MUSUSESESREN TE -Gj - RNREEUEPU GE

4

3

BAMBERG./E ET NORIMBERGJE

MDCCXCVII

2

NL/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1