Gg551-6_1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Continens Tractatvm De Poenitentia, 6 * rR M — » a El Ed a à E T & * Wá x a j hv * 3 d . O 2S » X a £ X5 & . '2 « L P d & E EM Ws à E 1 E | m 4w bt at " E | s d b ä l OM p dÀ w w o o N x E n " t D X n S i « s - » Es x* g. A T ET x* ? Q5 N E ( . » " g m E K " b S E a, N & AU * u i a j d. h A be - W 2 * E * 2 ? & r2 E $ ^" x Pdw 2 AAMT 'I': M 5 Y d A d $* t J3 [ A. . E *à " 5 p d Ri 2 D z i & 2 : ::':-». ; * aE - " ag ». Rov " Pt $? * es * of u P '7 u r ^ z o st $s. & » ol u d v - "r H NUA R )E E y* ha ^ s CUM m 5 w NU y ^ j2 x ds P &T * us f gt m RI i d d ^ l&v d E E & » UR E m GN p " h d N- P " x At N *. La E^] 5 * T - 5 : ;; d. d s Y J m W f 2" " " J Es 3 3A D * * s s : EM n i i. Fa Ka * x* A le i £ cnY *s RE .; ? * v * Tab É a i $ 34 x m " — a r M od iE N y C Y Xf N X R P TR — P. FR. HERCVLANI OBERRAVCH. " ORDIN. MIN. REFORMAT. ff vt yen ul tüny, 4 qo m THEOLOGIA tU ; fility a lp 0C 3261'3' MORALIS. - um n P ) ii ij a m ii r à gotcki j g TOMVS SEXTVS CONTINENS TRACTA*TVM DE POENITENTIA, i5 fi n P" drh') n y ld —'——-—-(-—-——.»——.—.. l 40 1 et Con ( pl quf; tum )m mllü' non pïl MOSKRERLTAEIE SOP. ao o NPEIUEVUE I ll a j BAMBERGXE ET NORIMBERGJE MDCCXCVII. M J quo diïh( Nlä hr fte M Ql ( lN E &i W þïm CerQ no0 I Q hp hl LL[C il t 14 |fn Mu u I MY lr li 1] e Lec H Ca 3 uumnmb-- «» qui TRACTATVS XVIII. DE SACRAMENTO POENITENTIAE. hfxagnimomenti negotium hic tra quod ex omnibus facerd ctatur, otum muneribus eft difficillimum, et confiderate ad fin P it igula- reli- . qua facile ampliffimum. Cum enim in ( C " icrà tribunali facerdo s de officiis, et de peccatis, quae fingulis officiis adve rfantur, judicare necefie habeat, . totius rei moralis compen- dium, et in unica velut caufa O1 collectas cernimus. nnes omnino Neque tamen per haec te o facerdos! ab exercendo hoc munere aliquando obíte Tréri permittas: nam uberes proventus, et cumulatiffimi fructus, 1i fin- cero, àc puro Dei amore hoc onaus fubeas, angores, laboresque tuos abunde compenfa- bunt. Fixum mihi, firmu mque manet, quod non obftantibus abufibus libet communitas eo me quibusdam, quae- lior,.atque a gene- rali corruptione magis r emota exti quo frequentior SS tura fit, : Sacramenmrum ufus in €a viguerit : ut proinde ad hanc mentorum fre SS. Sacra- quentiam nos facerd nerali caritate Otes et pe. . €t fpecial l, quod füftinemus, Ihunereé plurimum fimus . peccatur Obftricti, graviffime l, fi oves noftr 3S ad paícufa adeo pmguia'non folerter ded uc amfus. A 2 CA- Tyactatus XVI. 4 CAPVT PRIMVM, De «virtute | Poenitentiae. ï ( . Poenitentia non eft fpecialis virtus, 1950. 1951. Sed ex quocumque officio laefo nafcitur. ES ia ) t^ wvZA VA E 1952. Etenim vel juftam poenam, vel aequum ) pretium. pro injuria folv i neceffe eft. f «2^ * 1953. Quale quidem homq pro peccato praeftare f&« nequit. * 1954. Neque li cet ad boram voluntatem, aut Dei bonitatem confugere, L] 1955. Nam a nte voluntatem Dei boni nihil datur. € cit Deo ; * 1956. Chriftus pro nobis fatisf . 1957. Ejusque merita nobis in Sacramento Poenif f l tentiae adplicantur. l 1950. $. Oüïc;ium., ei*, virtutem poeniten tiae tanquam ] tamen €àa fpecialem nobis defcribunt, cum N )us communis, et primae fit generalis, omnil ftitiae le- l legis, pars altera. Nam primam ju 1 e omnes continentur, jem , füb qua reliqua U![ eft illa dudum a me de cantata: Prae[la cuique unde alterum, ,et aeque peT pi- quod debes: 1 cuum caput fuccrefcit: quot li debitum non am debita fatis- fraeftiteris, factam exinde injuri * factione. compen/a. | $. 195I. Ex (uo clarum ; hab etur, ex eadeni rá- 1 1 ionem deberi, ex qua i P um F:x tione fatisfact ebi« "« Caput I. 3j debitum exfolvendum fuiffet, unde haec fa- tisfactio omnibus officiis, ac virtutibus com- munis, et neutiquam fingularis, aut ad uni- cam fpeciem pertinens obligatio eft. .Si quis (v itaque contra oflicium virtutis theologicae peccavit, ex officio theologico; fi quis con- sl tra religionem, vi religionis;. fi quis contra t fidelitatem .peccavit, ex fidelitate ad fatis- pmeflar» factionem feu poenitentiam obítringitur, . j o n $ 1952. - fil 1l d Porro haec fatisfactio in duas claffes abit: Vel enim 'réus- juftam pro injuria poenam 407* fübire, . vel pretium, quod irnjuriam exaequat, pendere debebit; utraque autem debebit in noftra caufa efTe infinita. Cum enim ad im- plendam omnem legem, et ad exíolvendum t quodlibet- officium ilex aeterna Dei, aeterna juftitia, feü quae cum his eft eadem, divina unt * voluntas, utique infinite bona urgeat, eidem " j refragari, aut eidem cóntrarium perpetrare jior * non poteft non effe infinita injuria, cui non i w/fa ( nifi infinita fatisfactio ex aequo refpondet. $. ! tu m h ii fah al Cum vero men$ creata ad praeftan.dum. iquod infinitum ex tota fua indole fit in- €pta, confequens fane eft, quod plerumque, et prout dicimus, in regula poft perpetra- j tum peccátum nilnifi poena infinita fuperfit. 3d€m f u jl eque enim fapiens aliquis afferere audebit, ( 3 juüum 6 Tractatus XVI II./ u juftum judicem teneri ad eam facultatem reo tribuendam, ut dato , quale delicto a equale da dC2 fuf eft, pretio potius, quaim exantlando ji jun Qum poenam pro violgta lege fatisfacere queat. n $. 1954- Cur pe Ridiculam:. itaque fe. facit incredulorum inc philofophia, dum preces, ac dolorem animi, Vol vel'omnino folum fe emendandi decretum gu tanquam füfficiens ad expianda peccata re- aC f medium defcribit.. Id enim frivole, et abs I5 ( fufliciente ratione facit, incautos hominum animos- peflime decipiens. Fruftra quoque TU n u 1 infinitam Dei miferentis bonitatem . obten- Va dunt, dum parem, id eft, aeque infinitam Aeque foon Dei juftitiam attendere deberent. Dus juftum, ac proin aeque bonum,.et fic Deo tof aeque dignum eft, ut malos miferos, quam ut bonos beatos reddat. Iniquos poena, men- quae delicto par fit, dignos effe intimus s cla. tis, aut potius aeternae juftitiae . fenfu inat, 359":'1;[; $ 1955* n Praeterea etiam in eo decipiuntur, quod D divinae bonitati confentan eum fit, poenas i Q nd debitas relaxare: nam ejusmodi indulgentiz UM non ex fe, fed tunc primum eft bona, i Deus eandem velit. Bonitas hujus indulgen- [ 4 li tiae eft divina voluntate pofterior, et nulla- tenus prior aliqua ratio, quae Deum ad in- TéCQn dulgendum permoveat. Obfecro! ne fingas bonum ') !O:I L4 Caþut : 7 bonum aliquod divina voluntate antiquius: IQ Qrle alias dicere cogeris, Deum non fatis bonum fuiffe, eumque in beneficentia fua defeciffe, at : " dum efficacia auxilia (ubique per tuam opio- nem optima) largitus non eft, vi quorum cuncti homines ab omni peccato immunes perftitiffent. Aft tunc primum res quaelibet Joruf . incipit effe bona, poftquam Deus eandem Hmmi- voluit: me Ícilicet ulla creatura in confpectts s ejus gloriari queat. Hoc eft veritas palmaris, u v ac reliquarum omnium veritatum , quas circa e d res creatas cognoícimus, bafis, ac proinde ginit nunquam fatis repetenda: ex qua male ne- uoqüi glecta tot controverfiae, et obfcuritates in Qu variis fcientiis fünt natae, ut vel inepta re- Ufmi-*.&[ïl fpondere, vel ad abítrufa Dei judicia in re- MW bus obviis confugere heceíle fuerit: prout üc Df:' toto tractat. pmo oftendi. l qUäi 00 $. 1956. us f j V Quare ratio Deo illatam injuriam per aequam fatisfactionem compenfandi eft extra- Ordinaria, eo quod laefae infinitae bonitati infinita fatisfactio, ad quam praeftandam ho- quc mo infinits viribus inferior eft, debeatur. od Sola fides chriftiana, et fanctum Evangelium Mgeu» tale.quid oftendit, dicens: .Eccre agnus Dei, Oi ecce -qui tollit/ peccata iundi a). Philofophia ] du]feq haec omnia ignorat, et nullam pro obtinenda et T ul reconciliatione rationem aífignare poteft. j À 4 - .. 195T. ff &) Ioan. 5, 29. m Tdractatus XVIII $. 19570 Et quantus reconciliator ingreditur pro E J peccatis noftris, utique non hircorum, aut vitulorum, fed.proprium, eumque divinum, j id eft infiniti pretii fanguinem pro peccatis noftris offerens ? Atque ut tantae oblatio- nis participes nos redderet, fpeciale mylíte- rium, id eft Sacramentum poenitentiae in- fütuit, vas plusquam aureum frabricans, in füt quo. divinus .fanguis, et immenfa pretia ad Dn divinam juftitiam mitigandam, imo exarman- la; dam, penitus, continentur. O quam divi- tity tem, acbeatam Chriftus fecit Ecclefiam fuam, at in cujus poteftate pretium fanguinis fui con- m ftituit,. omnibus digne de eo participantibus Q abundantiffime difpenfandum! Ui CAPVT SECVNDVM. " De legibus Ecclefiae , quas pro explendo officío - (i poenitengli con[Lituit, l lI) $. 1958.. Chrifti merita non excludunt officium poe- lj .niten.di, $: 1959. Ob quod confeffüio annua, et jejuniü:m as tis diebus 'praefcriptum. T $. 1960. Quantum ad confeffionem lex gefpicit fola peccata mortalia, Q $. 196r. Signa intra annum commiffa funt. It $. 1962. Fieri autem debet proprio facerdoti, D $. 1963. , Quod ad jejunium, hoc non ad temperan- ( t?am, — m $. 1964. 'Caput II. 9 $. 1964. . Sed ad poenitentiam, et afflictionem fpe&tat. x yo | $. 1965. Et nititur jüre naturili. $. 1966. Etiam innocentes hoc , lt quafi tributo Dei iram placare tenentur, mut, CAUDS $. 1967. . Quae rés nos maxime folicitos facere debgt. bl Vjl $. 1958. T æW ametfi vero tantae fint Chrifti pro nobis nl 1 fatisfactiones, eae famien non otiofis, . fed eta d prout oportet, conantibus impenduntur. So- TU la pretia non füfficiunt ad expungendum de- [äü bitum ,* fed curate oportet, ut ea in pote- tam ftatem fuam quis redigat, ut eadem faciat y o0t ui, et fic tandem juíto exactori exhibeat, u Quare etiam poft infinita Ch manet officium poenitendi, riffi merita re- A $ I959. ,Ut véro hoc officium a Chriftianis eo cer- tiu $ praeftetur, potifimum duas Ecclefia le- £es conftituit: quarum prima eft illa de an- nua confeflione, altera de jejunio certis die- um * bus fervando., $. . 1960. l;'m « Hoc autem praeceptum annuae confeffio- nis t f(]k non afficit nifi fola peccata lethalia, nun- quam in confeffione hucus que expofita. Qua- IÉ illi, qui de folis levibt ! S fibi confcii funt, Praecepto annuae- confeffi onis /vi legis non tenentur: licet ad mpem' omnino obligentur. paíchalem cqmmunionem » A 5 $. 196r. - io Tractatus XVIII. | $. 1961. Confeffio haec non jubetur, ut tempore Ü pafchali, fed ut intra annum faat,. fcilicet a pl J prima lanuarii usque ad ultimam diem De- b cembris, ficut probabilior fententia habet. Unde volunt, ut fiquis totum annum fine gravi peccato transegic, ultima vero die le- thale peccatum committat, ea adhuc die con- r fiteri teneatur, quia fcilicet talis grave pec- CV catüm hoc anno nunquam conteílus eft. d Quod aliter fe habet in eo, qui aliud grave N peccatum per decurfum anni in confeffione jam : expofuit. [ E l $. 1962. j Debet infüper haec confeffio annua pro- rio facerdoti, et non nifi de ejus. licentia alteri facerdoti fieri, Sacerdos vero pro- prius eft ille, qui in talem hominem curam animarum ordinariam, id eít vi muneris, ] Sacerdotes adjutores, t quod gerit, exercet. aut curam animarum tantum delegatam obe & li tinentes non veniunt nomine facerdotis pro- prii De omnibus hucusque dictis vide c. 12. tf Et utique Epi- f de poenitent. et remiffion. fcopus, et facerdos ordinarius aliis confiten- Q u di facultatem concedere poffunt, et in . plu- rimis locis concedunt generatim omnibus. $ 1963. Jam etiam legem de jejunio ecclefiaftico t ad poenitentiae potius, quam temperantiae Vi ofücium vt 45 WR . Caput. Il. II oflicium pertinere arbitror. Ad expianda t enim peccata, ad placandum Deum fípectat, ls f poenae rationem bhabens: cum officia tem- De perantiae fint perpetua, et etiam innocenti- bus communia. .Unde veritati, et juítitiae x W peíffime confülunt moderni aliqui legem Dei je ignorantes, qui etiam in die jejunii tantum T comedendum eífe docent, quantum ad. fani- du tatem. conducit, et idem quoad felectum j ü ciborum fieri jubent, principium, et officium de confervanda natura male huc adhibentes. grgse Scilicet fic legem jejunii, et totum poeni- M tendi officium abftulerunt, cum natnurae no- Xia perpetuo, et cuique, qui nullam poeni- tendi rationem habent, interdicta fint. um at J $ I964. o p Ó Scilicet poenitentia, et poena non in ob- Q u ligatione feipfüm confervandi finitur, fed ab TU Ex afilictione, et quadam deítructione incipit: et utique verbeza reo non eo usque, quoad m o ad fanitatem ea conducunt, fed etiam ad de- jj trimentum aliquod infliguntur, et fi delictum TU ; []ji fat grave fit, etiam mors eidem infertur, quae, prout puto, ad fanitatem non admo- Yatel dum conducit. 1 p]u jU$. $. 1965. Quare lex jejunii omnino nititur jure na- ( ul turall,.ac divino, quibus jubemur laefae di- j [ vinae majeítati debitis poenis fatisfacere, a quae 12 Tractatus XVILI. H quae longe infra delicta noftra funt. Imo &i per hoc caufam noftram meliorem reddimus. Scilicet, prout erat Ecclefia, ut peccata 1 Q1 noftra voluntaria caftigatione cohibentes, fec non fuppliciis deputemur aeternis. fer V $. 1966. Qu Neque innocentes fe ex eo a lege jejunii a eximant, quod gravis peccati fe nunquam toy reos fuiffe noverint: nam certe levia, quae Til habent, et identidem committunt, expiare Vet debent. Excépta beatifüoma virgine nemo Vg Et his eft, qui poenitentia non. indigeat. m omribus omiffis, tanquam membra, ac cives & chriftianae focietatis etiam innocentes fuam Qd portionem ac velut tributum fatisfactionis ad exfolvenda communia debita conferre te- nentur, ut furor Domini pro omnibus miti- getur, qui alias non raro in totam commue nitatem erumpit, et etiam innocentes.. tan- quam hoftias füccedaneas rapit, qualis ipfe 3 Chriftus pro nobis eft factus. S $. 1967. d Ubi ingens follicitudo :'omnibus rem hanc ä 1 In facro poeni- inteligentibus effe debet. tentiae tribunali non, nifi leviffimae poenae T imponuntur: jejunium ecclefiaft:cum per eon- fuetudinem pene ad nihilum eft redactun. ha Sacrificium novae legis ad placandam divi- Ira- nam juüiti'am alias eflicacifüimum in dies ;ius D m s Caput . I1I. 13 rius fit, et extremo infuper frigore frequen- [tto nubl tatur Infinita ergo contra nos iraicendi ma- teria apud Deum remanet. Ingentes itaque Atl calamitates, et quod longe gravius eft, de- jl 95, fectum gratiarum, graviora exinde, ac plur femper peccata, ac denique rejectionem in- tegrarum gentmm exipectare cogimur. Id quod ex parte jam cernimus, dum noftra jl aetate peccata, et ipfe contemtus Dei tan- u topere invalefcit, ut fimilem licentiam ab ho- Qu« minum memoria non fimus experti, 1mo in pläfe veterum monumentis VIX ]ngHIUS. Nec emo emendationis fpes ulla fe oftendit, et ita qui- . Vs dem pergemus, donec impleta menfura, et d exhaufta penitus Dei patientiaj is demum i excitetur ut polens crapulatus a vino a) f n CAPVT TERTIVM ; n De fpecialibus jejunii. eccleftaflici conditionibus. f 1968 Circa jejunium - eeclefiaticum lex, et ea, j quae a lege quemque eximarit, confideranda funt. 1969. Lex tria continet ; ex quibus eft 1970. Primum de certo ciborum genere; et de iis, g 1971. Quod eft fecundum , non nifi in defimta at menfura adhibendis. )enb 1975, "Tlertium ftatutam refectionis copiendae ho- enat Tàm. concernit. Ab hac tamen lege jejunii eot : 19?3. Eximitur quavis gravi caufa, et legitima tUf difpenfatione, Pro gtadi caufía d ] Id $. 1974. "d d) Pfalm. 77, 65 1 T i 14 - Tractatus XVII. $. 1974. Ea moleftia, quam quis victü uniüs diek 32io redimeret, aeftimanda; et denique ü $. 1975. Publica confuetudo pro fecuriffima jejunii ecclefiaftici, regula. ftatuitur. $ 1963. Q ab n laec quidem de praecepto jejunii genee ratim, feu potius in fua radice fpectato. bus FM Nunc vero agendum -*eft de eo, prout ab Ecclefia definitum manet hucusque, nam ant- Ts quitus mos jejunandi chriftianis longe arctior deli erat. uia vero hoc praeceptum arbitrio, -)1 et judicio humano conceptum eft, et plura, ac diverfa plane capita continet; una, ac [u definita regula concludi vix poterit. Qua ré duo potifimum circa hoc tractanda fors erunt. Scilicet ipfa lex, et ea, quae nos ab eodem eximunt *). t *) Agimus .vero hic de eo jejunii genere, quod 'ecclefiafficum . vocatur : naturale enim illud, et adeo arctum quo etiam minima cibi portio pro- | libetur, quodque non nifi praevie ad ufüm S. S. l Euchariftiae, requiritur, non tam ad poeniten- | tiam, vel temperantiam , quam ad religionem fpectare videtur. tractavi. Et de hoc quide?n jam alibi ' $. 1969. V Lex ipfa tria videtur complecti. imo fci- licet in die jejunii certa ciborum genera fe- ligenda; 2do etiam in his cibis non nifi cer- dEE tus quidam modus feu portio admittenda i.ac atio bl -- Caput . 111. I$ t dd 4tio denique in ca obfervanda. piendis hisce c:älfta diei hora 1 )M"M $. I970. lam quantum ad genvs, et qualitatem ciborum, diebus jejuniorum abftinendum eft ab ufu carnium *). Par autem eft, ut qui- j t CUA bus diebus a carne animalium obftinemus, AE ab omnibus quoque, quae fementinam cor- n 'qïi';'ï' nis trahunt originem, jejunemus: a lacte vi- al delicet, et cafeo, et ovis **) C.6. dift ./' A-'-. f bitth *^) Puta earum carnium, quae calidum vehunt fan» | p]UI"ä 4 guinem. Unde praeter piftes quorundam volu- m í crum, et animalium amphibiorum , id eft, terris Yi ' aeque, ac flüminibus affuetorum carnes impune etiam in diebus jejunii adhibentur. Et huc per- q i tinent fibri, caftores » COchleae, teíftudines, àli- quod genus anatum, **) Verurn circa haec ufüs plurima mutavit. Nam f( (i 04 hd. & n lacticinia, id eft cibi ex butyro, cafeo, ovis, lacte cocti quibusdam in locis per totum annum Or!n W ádmittuntür, prout in germania. Alicubi ab hac jf » $ licentia excipitur fola quadrageffima , feu folemne Oenw P illud, et pafchale feflum praecedens jejunium 5 j ,v(mfm alibi nec in diebus quatuor temporum talibus n d ütuntur, Praeterea recentiffme a bened 9. Iul. circa qualitatem. ciborum icto f4. 1744. fequentia, feu conftituta, feu declarata fuerunt: quae quidem TmàXime concernunt eos, quibus lex jejunii per qo It poteftatem facram circa quaedam relaxata fuit. g " Et quidem. primum erat, quod illis, quibus per difpenfationem permiffum eft veíci carnibus, du- ii T. u plici refectione, íeu binis conviviis integris uti non 3'10 — 16 Tractatus X VIII. non liceat. Alii enim diverfmh fentiebant, eo quod jejunii principale caput abfítinentiam a car- nibus effe arbitrarentur, quo tanquam principali fublato illud de unica refectione tanquam fecun- darium feipfo corrueret. WVerum ex hisce duobus non unum accedit alteri vel ab altero fuftentatur: l: fed funt duo diverfa, et feipfis fubfiftentia jeju- nii capita, quorum quodlibet robur füum pro- prium fortitur, et ab altero. neutiquam dependet. Tejunium enim ad aflligendum corpus comparatum tam paucitate, quam vilitate ciborum perficitut, Alterum eft; quod ii, quibus lex abftinendi a **) carnibus relaxata fuit, propterea ad caenulam tam in portione, quam in qualitate ciborum aliis aequa- les effe. debeant. 1 Dominica tamen die, qua due jufta prandia admittuntur, etiam ad vefperam fo- n lent carnes adhibere: neque enim id prohibitum V [0] effe cenfetur. 'Tertium ut pifces fimul cum car- nibus nequidem in die dominica adponantur. Quae W H quidem plerumque, et ad ordinariam difpenfatio- nem pertinent, nam fpeciales circumftantiae, mor- r bi etc. fpeciales relaxationes merentur. $. 1971. « t Quantum ad alteram jejunii conditionem noftra aetate *) debemus unica **) refectio- M) ] ne, feu jufto convivio, ét parva quadam Qü caenula ***) contenti effe, et praeterea per Iri) f'n r decurfüm diei nihil cibi.capere **^*) quae quidem, id eft, hoc'SS. ftatuta jejunii lex U nullum, nifi poft completum 21mum aetats & annum ftringit T.u *) Prima relisionis chriftianae aetate longe alia je- Q Q junandi ratib obtinebat, Nam praeter qualitatem ciborum nihil nifi unicam vefpere refectionem häfc adhi. il - Caput III ' Ia t 0 adhibére licebat, nec potu quidem interdiu ad. 4 Q miffo, Mox potum capiendi circa mner idiem. con- at fuetudo inolevit, quae dein " l, eículentis , .adjectis. quibusdam ^ patvum jentaculum fuit mutat d. w'u DUS Aft neque. fic res conftiti t* nam jentaculo illo in l fj caenulam, quagmique nos col À atiunculuin Vocamus, l acq converío legitimam antea cae nam in tempus pran- qm " dii rejecerunt. Nos denique tor remifïiones, ex- p plicationes, caufas excuíánte $5 aC cOnfüetudines parswm accumulavimus, ut ex le quid fuperfit. gitimo jejuhio ViX ali- Rjt'fim h j 1 **) Adeo, ilb qu ut continuo temporis tractu e debeat, a durare T ne interrupta duplex refectio evadat. Unde poffquam a menfa aj qi a mo non ampliüs co- m d medendi füreximus, non licet itéràto eide dere. ul alli- vubtil Quod íi tame n caufa aliqua a mení à avo- Caverit, omnino - altera u r vice permiffüm eft tàn- ifll tum cibi cap. re, quantüm ad j j integram refectio- ! nem pertinet. ^ Unde etiam jipoo pott macrum pran.» tj * dium, quod ad integram d epellendam fame In non fuffecerat, confueéto liber aliorem caenulam Tobis indulgere poffümus, Deniq ex more noftro inl ue uni refectioni adeo iaeremus , ut eam &àC per plures horas ».etfi lautam (dumodo. contii 1uas ) duran- tem legitimo jejunio Obeffé non cení jtiore eainus. " eQUv ***) Ingens-difputatio de hac. caenul a /habetur. Ali« qui praeter fructus arboru qllüaæ* 3 m vix alic ]uid admittunr, rai pe eandem non mitie d ndae. fami, fe d extinguendae | quaf lti ex prima ejus or igine. deftin antes. Cibos, non tame Alii etiam 1 calidos, alii v ero etiam ab igne calidos , .diverfo sque concedunt H aetaïb Denique: galli, et- Ttali doctores contra germanam Talitatem parce í entiunt. noftram libe« Nobis certe uí quartam jufti pr uyenit, Jv caenulae andii partem pro le gitima "hujus « ii ( Portione ftatuere. 1l lm haec caer Mea op r inione, cum | iula folius confüetud fi j om, F inis proles fit, ctiam a " ex 16 Tractatus XVILL ex caufa füa, id eft, ex fingulorum löcorum con- n fuetudine aeftimationem debet accipere: neque l fua caufa Ti enim effectus alius eft, quam prout ex eít ortus. Tat It d WreK) Sed qxfäæ veniunt nomine cibi?, Nonm adeo " borum jure, Q multa. Nam imprimis ex nutnero ci . a fere potionum : et natura fua excipiuntur Oomni íÍcilicet aqua, vinum, cere vifia, potus genera: j "uctibus conditi: item. t ex pomis citrinis ; aliisque f g. Caffee, Choccalade. & peregrinà potuum genera e. De hac tamen in utramque parteim difput ant, ali- |.le Y 2] quibus etiar H 1 ex judicio Ponti ficis ad potum, aliis (ef wvero ex. ea dem..pontificia auctoritate, prout vO- n junt, ad cibos referentibus, Mihi via media in- M b W cedendum videtur, ita ut mod erata ejus portio "oini culpa adiüiberi & etiam ex leviore cauía abs E. g. fi variis negotiis diftentum aliquem D queat. aut edam N prandium non nifi poft duodecimam ; Abs omi Y poft primam pomeridianam exfpectet. tamen ratione, et praecipue copiofum ejusdem ) t uíum paffim nolim probare. f Praeterea quantüm ad hoc jeju nium a ratione 7 1mnodum medi- [ 1 cibi exluduntur omnia, quae per dicinae genus il cinae. fumuntur. Quale quidem me P V mirábile etiam fünt amygdalae, et fru fta panis ad Ícilicet n€ lfs poum pomeridianu m adhiberi folita 2 ontra hinc famen ufum fcite PA noceat hauftus. vel fitis ? et moderatus hauftus I j argumentantur P Mr] etiam fine cibo nomn nocebit: vel non fitis? et ls Verum non aegre con Cefft'i'O, bibere non licet, ^ quod etiam ex hoc capite edox coní uctu do: quid- li piam detraxerit legitimo jejunio. u yw Denique lac, et denfiora j uscula, legumina, €t et fere fructus arborum cibis quidem , fed aegre; üa cuin faciliore relaxatione accenfemus. l *'**:F*) Et Caput III. I9 Qu at *****)'!ït quidem anno 21mo nondum expleto ado. ; M lefeentes ab obligatione jejunii-quantum ad cibo- f u rum quantitatem immn unes funt; et quidem pene- ratim , et nulla attentione virium aut roboris, aut itbecilitatis, An autem idem. de fexagenariis NOT cu€0 bs dicendum fit, inter doctores difputatur. Et qui- yun j dem qualemcunque, qui fupereft, hujus legis ri- gorem in ea aetate per partem aliquam, vel etiam quiut ü l ex integro .propter confuetum illis annis languo- l, Pf( Tem non raro. remittere facile conceffero: fexa- V .mh J wvale geffimum ( vero annum velut pro confueto, * ac legitimo jejunand 1 fine, prout in adolefcentibus fpua * 21?um aetatis annum compl etum pro jejunii initio xl : defignamus , .ft prot ! atuere non aufim: eoquod nec dx. H* oma nec confuüetudo pro ] | D üsce fenibus flet, qualis «s v tamen pro juvenibus, qui vigeffimum primum 40 aetatis lw i annum nondum compleverunt, omnino habetur. W Sed neque illud probare velim, quod "a Jb ]" poft alteram , eamque integram refectionem ,. et(i inique fumtam, tertia, et qu: [: irta jam. non amplius 2! um v prohlibeatür: nam lex, qua jubemur effe con- tenti unica refectione rea píe non eft praecipiens, fed prohibens, ne plures capiamus j " . Cui quidem tertia acque ac fecunda. adverfatur. ia Afl ^* Ii fné lud tamen facile concefferim ,. juvenes 9 i mum aetatis 1p junia annum nondum egreffos nequidem ad je- j €X voto (aliud de voto privato, et ab n ipfisim ; et e. g. in religione emiffo) aut more civi- j u tatis introducto teneri. ( ) J Immo pueris feptennio 'J[ minoribus, prout eriam perpetuo amentibus . ne- 7 fit dum plures refectio nes, fed etiam cornes apponere cone licet Quibus etiam pauperes facile adnumera- 1etüd0 1 bis, fi iisdem aliquando dies non nihil pinguior illucefcat, ? Ui lg $. 1972. Jfï['ej " . Quantum ad t er tiam legitimi jejunii con- iüonem $. 1969. Id folum . obfervandum, 2 r il | quod H — iàÓ 2C Tractatus XVIIT quod fub levi obligatione ") integra refectio ante meridiem **) capere prohibeatur. tabile detrahitur per hoc, ; *) Rigori jejunii nibil no tcï quo le vius enim in tal i eft tempus antemeridia- U num, eo gravius eft pomeridianum , et tractus totius noctis. Unde ad evitandum etiam hunc itef leviorem naevum fufficit probata ratio, e.8 * ï inftans, negotium urgens, deni que hunlaniþas ho- fpitibus, aliisque debita. p 1 **) Nam eam diutius, et ultra meridiem differre Sic caenulam non minuit, fed auget jejunium. s Q ilam circa meridiem capiendo, et ! ntegra refectio- NU nii for- ne ad vefperum trajecta ad ant iquam. jeju mam magis acceditur, quam ut ei dem aliquid de- trahatur, l &y N $. 1973. lus e Nunc demum de caufis, quibus a lege eft $. 1968. Qui jejunii , eximimur, agendum Uaf Sunt autem duae, fcilicet grav is moleftia *) Tum(]u et difpenfatio, feu legis a legi timo fuperiore Ts facta relaxatio **). (y? et partem ali(iuam Tentr *) In. quam tamen nequidem p leftia, et afflictio a ] computari poteft confueta mo "lf jejunio veniens: haec enim legi li uic congenita * aefti mari poteft. eft. Sed extraordinaria aerumná ü&mïls lls **) Hanc porro concedunt imo Pontifex pro totà o fua diaecefi: demum i Uäd E€cclefia. odo Epifcopus pr Wp « parochi legem jejunii pro u na alterave die com- munitati, privatis vero etiam integram e. & qua- Tdem | Qj drageffimam fere e x confuetudine. relaxant. Praetcrea 1] de Rectoribus religiofarum familiarum. ha liam noft j | advertendum, legem hanc, et quanflque à pro lj L Cuput III. 2rI rec i pro arbitrio, fed non nifi ex jufta caufa relaxan- dam effe; Maxime id advertere debentij, qui Pon- tifice inferiores, . non nifi vel a lege, vel ope r i confuetudinis aliquam in leges fuperiorum potefta- W Mdla tem exercent. llla tamen ratio, ex qua lex re- as laxatur, non adeo neceffario gravis eífe debet, p M qualis fe fola ad aliquem a lege eximendum fufüi- 6p ceret; alios in relaxatione non plus foret, quam in declaratione, utpote quam abs omni. juris- iil jus P dictione quilibet doctus, et rerum expertus edere poteft. Et nifi poteffatem et jurisdictionem di- Y v:fv Ípenfandi otiofam eífe velimus, cogemur dicere, D u quod plus fitin difpenfatione, quam in declara. r tiong. Qunii 1 QD $. 1974. Et gravem quidem caufam a lege jejunii, et plerumque ab alia lepe humana quacunque nos eximere, certa, et facilis doctrina eft. y i Quaenam vero caufa fit gravis, tam in hoc, K( f I d n quam in fimilibus praeceptis parum eft ple- m rumque definitum. Dic enim: quisnam eft limes inter gravem , et levem rationem me- Iu PGIIO dius? forte non abíurde Cputa femper in ! r negotiis privatis) illam cat fam ex communi m UH ü gj opinione gravem effe dicemus, quam, feu, qoue cujus moleftiam victu unius diei redimere rin p vellemus, fi optio daretur *). Si enim ve- lut ex confenfu communi in negotio juftitiae y pf e[l di:? Victus unius diei pro gravi materia flatui- K tur; non videtu r effe ratio, cur non idem , m in aliis officiis d n5 icatur. Puta femper mole- E mCDF ftiam » quae jejunio extrinfeca, et.accidens pe "* eft. j L I022: *X T "z B 3 *) Hic 22 Traciatus XVILI. li *) Hic jam intelligitur, quod rmo non raro paupere tas excufet. In pauperibus leve emolumentum x victum unius diei abfolvit. 'edo Infirmitas, etfi vdl non graviffima, dunimmodo notabilis excufat, item tie infirmitate convalefcentes, excufantur ex. gravi praegnantes , lactantes. etc. 3tio Labor. corporis et animi. Ex priore immunes funt agricolae, oinne o o enus fabrorum, et mechanicam exercentes plerique, exceptis fartoribus, pictoribus etc. item Per iter octo. horarum eadem die conficientes. laborem animi eximiuntur facerdotes majorem diei partem excipiendis confeflionibus, inftructionibus, 1 vifitandis . aezsrotis dantes; qui ter quaterve in eadem liebdomade ad populum dicunt;- qui in quaeunque ícientia feptem , aut Octo horas con- tento, et acri ftudio (non merag inemoriae, lectio- My rni, et fcriptioni) impendunt. 4:0 Pietas: puta ad avertendum ícandalum, aut alia mala gravia. Id denique notandum; etí(i una quandoque caufá non fufficiat'ad folvendam legzem; poteft ea ta- ä., men [íufücere in concürfu aliarum: et fiquidem T tales non adünt, levior quaedam ratio legem je- junii non nihil mitigare, (i non ex integro tol- E [e ut alteram refectionem non lere poterit. o Íu quidem integram , non nihil tamen plus quam 4tàm partem juíti prandii capere liceat. | il j $. 1975* 4 ] J W l Denique circa legem. jejunii, velut totius obligationis compendium ejus, in qua degis, communitatis ufum, et confuetudinem te- neas, quae quidem quantum ad legem Ec- N & cletfiae intélligere velim. Nam ut pro tuis, et aliorum peccatis, legitimam vindictam pnino Í0- fumendo, juri diyino fatisfacias, om 3 licitum P Caput . IV. -- 23 tupe licitum effe oportet, nifi loco. moderatae poenitentiae furorem irati numinis experiri velis 9. 1967. Et haec de virtute poeniten- tiae. !j CAPVT QVARTVM. JDe Sacramento Poenitentiae, et primo quidem de regula mumerum peccatorum computandi. $. I976. Poenitentia eft etiam Sacramentum N T. De qu ad remiffionem in forma judicii inftitutum, quo tractare neceífe eft EM ul $. 1977. Ea, quibus intrinfecus conftat, et ea, quae exterius illud afficiunt. Ad priorem claffem fpe- ctant materia, etforma: et quidem materia 1978. VDividitur in neceffariam, et fufficientem. e 1979. Inde peccata fecundum numerum, et fpe- Q ciem explicanda funt: atque ideo $. 1980. Merito in regulas, quibus id obtineri queat, indagatur. Et primo quidem j Ü " $. 198T. Regula ad difcernendos numeros peccato- rum ftatuitur; ex qua mox docetur $. 1982. Imo ea, quae fpecie funt divería, etiam nu- mero differre: i 1983. IIdo et IIItio quod uno globo roo occidens, Ti d et uno raptu IOO auferens 1OO uterque peccataà jne Committat. Infuper ex eadem regula habetur xaff] » e u - 1984; IVto Adulterium etiam cum eadem itera- m tum, et Vto actus mentis faepius repetitos mul- dek J tiplicia peccata exiftere, idque etiam, gin" $. 1985. j B4-» & 24 Tractitus X VT. $. 1985. Quód Vitim eft, fi hi actüs sd eündem acrum : principalem tendant: fi aliquoties retracta- fow ;ti, et deinceps mrepetiti opinióne fuerung imo ex mea $. 1986. Et(i eodem tractü perdurantes, nullaque poenitentia. interrupti. $. 1987. Quae quidem doctrina variis cafibus appli- Catur, H (t a jl $. 1976. à Tam Sacramentum . poenitentiae recte defini- C tur, quod fit /acramentum novae legis ad remit- Tie tenda peccata pofl baptifmum commi[Ja in forma l ll 3udicii , inftitutum. Dominus autem hoc facra: n mentum tunc. praecipue inftituit, cum a mor- & tuis excitatus, infufHavit in.difcipulos fuos. k dicens: accipite fpiritum fanctum ; quorum reimiferitis peccata, remittuntur eis etc. ita f 'ÜTrid- Sett- XIV.' c. t. IK f1| $. 1977. Q TU In'explicando autem hoc facramento ufur- jU'e patum Iu;cusque ordinem fequar: et primt) quidem loco de ejusdem materia, et forma, €x quibus intrinfecus. conftituitur, tractabo, y deinceps de eo, a quo extrinfecus perfici- tur, fcilicet de miniftro ejusdem acturus. lam máteria vel remota, vel proxima eft: porro materia remota fünt peccata poft ac- ceptum baptifmum commiífa, ad quae etiam pertinet illud ipfüm facrilegium, quo quis L baptifmum ficte, ijd eít indigne, et fine effectu gra- Caput IV. : 25 fider I'E»ïa' gratiae fufcepit, e. g. exiftens in haerefi, vel a fovens voluntatem graviter peccaqdi etc. i $. 1978. Hanc materiani recte dividunt in neceffa. d ) 1 riam, et fufficientem : id eft alia peccata ne- ceffario fut exponenda in facro tribunili; alia vero exponere eft utile, et ad obtinen- dam abíolutionem fufficiens. Ad priorem i claffem, feu. ad materiam necefíariam perti- tl nent omnia peccata lethalia, quae poft bap- firal D tifmam commiífa, et hucusque nondum ex- ( pofita vel nunquam vi abfolutionis directe, V et proxime relaxata fuerunt *). Probe quip. i fl pe notandum, non raro virtute hujus facra- qu()ï'-m menti aliquod grave peccatum remitti, ita u tamen ut rurfus Xponi debeat, ficque ma- neat materia neceífaria confeffionis. Sic pec- catum grave abs fua culpa conliteri oblitus ab eodem abfolvitur indirecte, id eft, reíti- 0 li tuitur ftatui gratiae vi abfolutionis, et do- prlmo lore, licet,impetfecto, praemiffo **), fort *) Reliqua peccata poft baptifmum commiffa, fcili- ctat cet levia omnia, et gravia aliquando jam vi ab- erfic folutionis directe, et proxime remiffi funt mate- rlà poenitentiae fufficiens, et tantum in eum ca- mruäl U fum neceffaria, in quo poenitens aliam materiam abfolutionis. aptam non adfert Sine omni enim f r etläm accufatione non poteft intelligi abfolutio. 0 (]111) **) Nam Concilium Trident. Seff, XIV. cap. $. de- Jffö(ü clarat: Peccata, quae di)ligenter cogitanti nen oc- cur- gïä 5 D 26 Tractatus XVIII. currüunt, ip univerfum eadem confeffione inclufa effe intell iguntur Et quod de peccatis per ob- livionem omifítis dlC(.deT modo, eadem ex mea opinione de peccatis refervatis intelligenda funt, fi talia adigente neceffitate coram faceldote juris- dictionem non obtinente exponantur , vel coram codem ex alia jufta.cauía non exponantur. Ifta ï Oomnia etiam Vv1 lacramenti poenitentiae remittun- tur; manent tamen pro futura confeffione materia neceffario exponenda: fi illorum memoria fubeat, idi ratio ceffet. Sed de his plura, Vd alid fdce! quando abfolutionem , quam vocamus Indirectam ä propugnabo. Ü $. 979 T Verum non füufficit peccata quomodocun- h que exponere, fed debet omnino numerus, I ac fpecies referri; definiente id Concilio Tri- dent. Seff. XIV. Con. V. Si quis dixerit — - mpeceffarium non eí/e jure divino confiteri omnia, et fingula peccata mortalia — et circumítantias, quae peccati fpeciem mu- tant etc. ani hema fit *). *) Suffragztur etiam evidens ratie: cum enim facer- dotæ a Chrifto fint inftituti judices, eisque tam poteft tas Lmnu;, quam folvendi; remittendi : pec- li cata, et retinendi Matth, XVIII, et Ioan. XX im- 0 pofita i't, utique eam non nifi temerarie, et ini- NT quc ufurpare deberent, Ífi caufa nondum cognita i abífolvere C5 vel damnare audeant. Praeterea ex | 1 jure divino fíacerdotes campetentes poenitentias imponere tenentur. Debent enim facerdotes, quantum 11 áiritus , et prudentia fuggefferit, pro qualitate crf mmm — — competentes fatisfactio- fnes Injun ere 'Trid Seff. XIV. c. V. quod iterum peccatis tion rite explicatis minime fieri poteft $. 198o. P Cap utü IV. 21 tndul $. 1985. pt 0l ex nd Qua propter non absque difficultate hic h Il"m'u TU ]j regulae ftatuendae funt, ex quibus numerum, et fpeciem peccatorum feliciter metiri liceat, | Conitd I! ld et quidem de his a viris gravithimis operofe, i j ..... ac diu jam difputatum fuit, quia vero omnia pited o dntii;: 8c to« offücid tam ajentia, quam ne o | li betty tam honeftatis ftrücturam ab üniverfali jüre, i feu titulo debendi inde a $.380 et deinceps ! r'/-n iWv rnen- repetii, ex eodem fonte regula ad di dum numerum, ac fpeciem peccatorum de- rivanda mihi eft. Verifimum quippe eft il- « j lud fcholafticum: contrariorum .eadem eít Wi p ; ratio. Unde qui oflicia, et obligationes nu- W T- merare, et earum naturas internofcere fcit, IN per easdem rationes peccatorum ofliciis op- oD pofitomym numerum inire, et eorum Ípecies As difcernere noverit. en $. 1981.' onyf n "lG It Quapropter peccata ex fequenti regula " numerabis: tot poenitens peccata commnifit, e[]ul PeL X quot obligationes, aut oflicia *) aut fiqui- [ dem aliquod ofücium perdurans fit, quoties j 00 * Ex / repetitis actibus idem oflicium lagfit **) etere qua regula, puto, in fingulos eventus judi- rCHiæW [ cium concipi poffe. j 'criï; ï f us *) Quod fi quaeras undenam. numerus obligationum V haberi queat, aeque tnim obfcurum eft fcire, quot " izfrü j dentur officia, ac noffe, quot dentür peccata, ad pit hoc refpondeo, tot dari obligationes ,- quot dan- tur L E Tyactatus XVIIE ttir tituli debendi, utpote ex quibus!illae nafcun- I tur, quotnam vero, aut quinam fint tituli de» l bendi, inde a $. 980 et deinceps explicare ftudui, & denique omnes debendi titulos, et natos ex iis obligationes docere , totius theologiae noftrae la- bor eft. $ **) Hujus autem regulae fequentem, ac folidam ï plane rationem effe. crediderim. Peccatum non [ confiftit in actu, fed in relatione illa, qua actus opponitur alicui officio , eft. enim notio ,moralis. lam relationes multiplicantur, five fundamentum, five terminus earum multiplicetur , fundamentum; s. o tv feu fubjectum hujus, moralis relationis. eft actus humanus ; et tcorminus. eft lex; feu obligatio. Igitur toties multiplicabuntur hae relationes, quot funt termini, aut quot funt fundamenta. Fieri enim non poteft, ut a duplici fundamento ad di- H verfum terminum una eademque relatio ducatur. Unde ad multiplicanda peccata fufficit, five plura jura, five idem jus per plures actus evertatür. in utroque enim cafu funt plures everfiones, et Ra- fic plura peccata: prout confideranti patebit. [ tiones illorum , qui numerum peccatorum ex aliis ( regulis computaht, iea.Opinione ex eo fallunt, quod ipfum.actum pro peccato confiderent, et fic abífolutam peccati notionem ftatuant, et cum fit mera relatio repugnantiae, id eít, actioni$ corr Unde in eodem trarius adverfus legem refpectus. reo contra eandem legem per plures actus, vel per unum, actum contra plures leges poffünt dari plura delicta. $. 1982. Ex hac regula fequitur Imo reapfe quem- vis actum, etfi phyfice unicum, fi malitia Ípecies plures involvat, etiam numero plu- res i Caput IV. 29 ia rés$ continere, puta quantum ad computatio- lff». örüx' nem moralem , de qua fola quaerimus. 'Nam firi ea, quae fpecie differunt, multo magis nu- t ib Sic furtum nl mero. debent neceffario differre. Sacrilegum etiam unica vice perpetrans pec- catum numero duplex commifit; egit enim folci contra titulum religionis, et juftitiae, et fic j 10 düo ofücia laefit, quod ipfum ait regula $. Ü Cllf'a' praeced. praecipue fchol. **). Licet vulga- u Yis opinio habeat, idem numero peccatum duas malitiae fpecies continere poffe. nenïu;m 1 U [j $. 1983. j quot Fig;'i Infertur IIdo eum, qui globo ex tormen- q Ü hi to bellico excuffo centum. occidit, totidem juf]f]f- commilliffe caedes. Sequitur IIItio illum quo- ( P.! que, qui unico raptu, aut manu femel ad marfupium pofita roo aureos capit, roo fur- h ta perpetrafle: idque etiam, fi hi aurei ad T. eundem dominum Ípectarint *). if *) Ifte enim dominus in fingulos aureos, üngüla et i g diftincta jura habebat; et fic fur ifte centum jura du laefit $. 2002. Non enim 3 pluralitate perfona- rum, fed injuriarum, ac obligationum laefarum, jodl | Vel peccata multiplicari ait regula Et recte, cum üri utique certum Ífit, eidem' homini, et fpecie et numero diverfas injurias inferri poffe; idque etiam eodem actu. Sic ficta calumnia alterum fama fimul, et munere publico, reditibus etc. privans unica actione duo, ni fallor, peccata commifit. a Neque dicas: equidem eidem plures fieri poffe injurias, fed nondum per eundem actum: vide- ;lifiä turque haec notio feipfam evertere: . idem actus phl' . eff fà ". 3o Tra;tatus XFVIIL eft duo, et quidem numero duo peccafa. ; Deni- que nihil evidentius quam hoc: Unum non eft duo, et quidem numero duo peccata. Aft totum hoc argumentum diftinguo: unum phyfice non poteft effe phyfice duo,' aut mnltiplex:- hoc ve- rum eff: phyfice unum non poteft moraliter effe multiplex, haec affertio eft falía. Bonitas, et ma- litia non eft quid phyficum , aut' abfolutum , fed eft relatio actus ad regulam , quacum. vel pugnat, vel convenit. E Mij Iam fi dentur plures regulae, idem fec actus pluribus poteft adverfari, et fic habebit eadem actio plures relationes , et, quod inde fe- fm; uitur, plures malitias; five quod idem eft, in- ant volvet. plura peccata. In praefenti enim non lujt actus phyficos, fed malitias morales numerare co- namur; tales autem funt totidem , non. quot per- qui mï Óonae, fed quot jura laeduntur. ïkä BA n 6. 198!.- hi Ex regula $. 198r. data docetur IVto tur- &l pitudinem um eadem uxore faepius exer- &t .citam effe.multiplex adulterium. ^ Licet enim idem cot 3*X l JJ».;J& b et idem jus ab iisdem laeda- ( tur; id tamen laeditur per actus iteratos. hij Inducitur Vto per eandem rationem actus 56.';"01; interiores, et fola mernte exercitos tot pec- E 0.. Cl.'p cata confüituere, quot actus fuerunt. 4* $ Vl actus odii per integrum. menfem continuati; fpurius amor, aut fimiles animi illecebrae ! X diutius admiffae: idem enim j LY jus per plïures actus eft laefum *). *) Ubi tamen recte advertunt doctores talinm pec- catorum. definitum numerum vix poffe iniri, fed fufücere, Ífi in facro tribunali dicatur; ego per tot 'ä,..fl& Caput 1V. 3I Deni« tot menfes, dies etc, actibus odii ihduïü ita, ut n ï& in dies fingulos decem deliberati actus cadant, QY vel: quandoque per integram horam meae iracun- t I diae Iibera frona remji. Q Ye d $. 1985. a s If Sequitur VIto propofita, decreta, cona- fl')n eTy xl Tl tus, ac confilia licet ad eund ,actum .per- fectum tendentia, acdemum in eundem de- M ^ t1 finentia. tot effe peccata, quoties poeniter Av | g,T animum [fübeunte, eadem profequendi vo- [ M luntas omifla, et iterum refumta. fuit. Et "t v quidem fi id libere factum fit, id omnes ad- ot pat oOpPpni í mittunt5 quodfiveró aliqua cauía n w fario malum animi decretum mutare coegerit, va- ri varie fentiunt. Ego, quantüm ad alio- rum hanc controverfiam o| JiiiW 4110 r (ego.enim Q JW [y li alud fentio $. 19 ÓUt ) fi quis neceffitate co- j eu actus ita a mala intentione recefferit, ut ari- ef I mum pergendi etiam invitus omiferit, et f ]j m il data oportunitate iterato admifer v Doeccata 5 i 1 VeCro animum nun (111 am (l üh multiplicata fuiffe: Li u | gt defponderit, licet fomno aliisve negotiis oc- a cup:tus mentem ad diverfa verterit, talem X p J bl ex plerorumque fententia, non nifi unicum JUdd peccatum perpetraíffe dicendum erit *). ebrt J yro *) Prioris doctrinae exempíum effet, fi quís inimico infidias ftruens, eumque feéliciter evafiffe putans, deinceps eundem a fe occidi pofle defperans, fic- que truculentum coníilium invitus omittens , eun- ) peC' 4 dem tamen infperato obviam habitum occidit. n ^ gtf wPoüerioris vero regulae cafus foret, qui inimico T iu f j! Tractatus XVIIE. 32 diu infidiatus vel ftudio vel praeter voluntatem obdormit, et evigilans. primum truculentum pro- j pofitum exfequitur. Diferentia fcilicet in eo eft, quod prior mentis decretum Whutaverit, noyum- que exin conceperit; pofíterior vero in eadem femper malitia perexerit. $. 1986. Mea tamen opinione etiam uterque pec- (ïä cata multiplicavit, debebitque confiteri, fe per triduum animum occidendi foviffe: ac : li demum executioni mandaífe. Singuli enim actus deliberati humanae pietati, ac juri vi- (0) prà tae adverfantur. Et quidem ex fenfu intimo Cüh patet, eum qui centies voluit, et tandem DN perfecit caedem, deteriorem efle prae eo, Wi qui femel voluit, et perfecit. Neque ex eo W Y hi actus fuam naturam, aut numerum mu- tant, quod tam w 4 n fui conditione, quam in- tentione agentis ad opus quoddam praeci- puum, et perfectum referantur: actiones enim noftrae non ad alias actiones, fed tan- quam relationes ex juribus, quibus vel con- Qp li E['u[;dn veniunt, vel adverfantur,ï numerari de- | bent *). pIOCEda A afe ^. Alias Titius, et Sempronius Ca;];o mortem mae d Hx clhinantes unum committerent peccatum , €O quo W N eorum actiones tam ex Ííui conditione, quam .ex intentione agentium eundem actum principalem Q Qür fpectent. Et utique nemo negaverit, ab utroque Y grave delictum, et fic duo numero peccata in Hs & hoc cafu commiffa fuiffe: fcilicet et Titius, et Sempronius lethalem noxam contraxerunt ; etft ïaïe 0 pi 4 CO ni- [ ll — Caput IF, 33 ntatet ) pro- communi conülio,'et conatu ad &andem caedem Q d fuam operam contulerint. Et fic illa relatio ad praecipuum , et confummatum actum non eft futfi- YU. u ciens ratio, qua plura in idem,.et unicum pec- catum connecti queant: nam jus vitae, et quod- cunque aliud eff tale, ut non tantum confümma- tas, fed etiam inchoatas injurias prohibeat, Ul- timam tandem et fummam iniuriam addendo non purgamus priorem, fed cumulamus. etiam. Equi- p dem .explicato actu. principali facerd OS nOn raro T&ïäï D quosdam, ac confüetos actus praevios facile in- jl telligit. Sic expofita quaedani turpitudo íua na- j & tura, atque ex confueto more facit^ venire in cognitionem. aliquot actuum imperfectorum , qui juri L praecedere folent. Io aliqua actum perfectum jptim confütuunt, quae proin [üb notione praecipui t peccati fua natura continentur: fic vulnera in - ne d figere aliquando eft ipfum- occidere. Si vero j & praecedentia fint fingularia e. $ o caedes per plu- res menfes cogitata: un Ceffe eft. talia. omnino confiteri ne- quäm r $. | pl'äe"-þ 1987. i Jj l Atque idem de fimilibus fentiendum et g quid em.ex communi fententi a 9l 4, puta, fi inve- m recunda quaedam confummat J " procedant. am turpitudinem Scilicet fi per petrans talia ea re- ferat, exerceat etc. animo ad dedecu S prin- cipale perveniendi, tunc tot em D* us proceffus in 80 QUUJ Wünum peccatum coalefcet. am.^ Si vero per &u« l aec turpia initia, primo al iud non intenda- ycip? tur , et ex irtervall yao o demum in pudendos au- '3 n füs exordefcat ; tunc fingilatim tàlia compu- x"Ca tanda erunt. i Idem dicendum, fi probrotum tale opus alia Ill 0m,. V1. quaedam turpia fübfequantur, qu quae — 94 Ti rqctatus XFVIII. $1 quae proin novi ftupri peccata conftituent ; non enim praefens poteft effe pars, aut ini- tium praeteriti, Atque ita quidem ex com- muni fententia dicendum: licet ex mea opi- h nione. minores has foeditatas in facro tri. bunali juxta Qum'praecedent. exponi neceffe fit; quacunque demum intentione perpetratae N fint; quia quod fupra mox dictum, feipfis, atque opere exercito jüri alicui adverfae, et fic peccata funt. CAPVT. QVINTVM. Regula ad difcer—hendas Jpecies peccatorum. lUfie 1988. Ad grave peccatum tria requiruntur; eX | 8 quibus Imum eft lex graviter obligans: then 1909. Secundum materia gravis: et Quà 'Tertium actus fat perfectus; et quidem ex ; 1990. teHii parte intellectus per cognitionem, g Eamque plenam; et 1991. | tj 1992. Ex parte voluntatis per confenfum etiam ]s fimplicem tantum. Íny l 1993. Quia virtutum , et vitiorum natura a titulo debendi derivatur ; ideo D tüm | 0 f ä 1994. Pro regula ad difcernendas fpecies peccato- rum eft fequens: peccata funt ejusdem naturae, Ma *) Quae cujus eft titulus debendi, cui ádverfatur. u regula 2 $. 1995. A communi, et ufitata parum dilfett. Ex ea tamen Infertur Imo folam differentiam praecepto* * 1996. zum pro regula ifta non poffe ftatui. Et quidem $. 1997* g ..... Caþut V; 33 n $. 1997. In arbitrio Legislatoris bumani nunquam eft legem aliquam condere, vel non condere: atque yt it ideo Y ( $. 1998. Leges humanae ad eam aequitatïs fpeciem t 0j q9 n pertinent, ex qua aequitate juftum erat hànc e. g. legem jejunii ftatuere potius, quam omittere, yelt His ita habentibus pemae $. 1999. Regula $. 1994. docet IIdo eum qui ljeju- nium quatuor temporum in Quadragefimas incidens fe.'pfii.- non obfervat neutiquam; bene vero llitio dupli ä' :x[ael ü cis fpeciei peccata committere ilum , qui furtum Í facrilegum committit. $. I988. ;5 grui Atque haec de differentia numerica, feu numerum confítituente. Quia tamen etiam otu j genus, et fpeciem peccati ] exponi neceffe eft, merito infüper in eam reg jlam indagatur; ex quae haec ditferentia in fin gulis eventibus in- qi d telligi queat. Cum vero non nifi gr avia pece cata, eaque nunquam rite , àC directe ope abfolutionis deleta, exponere tenemur j- 1978. üfum e'.iaf- praevie fcire neceffe eft, quaepam peecata fint lethalia, e t quaenam venia] ia, id eff, pra- tiam fanctificantem, et amicitiam cum Deo non tollentia, ideoque faciliori veniae ob. noxia*) [taque ad grave peccatum tria re- 1 g quiruntur. Scilicet lex graviter ftringens, ( eoquod dari .queat , faltem jn jure humano, lex non nifi -levem oblig ationem inducens, etfi res aut materia legis ; feu id quod prae- ( v Cipit, fit gravis moment i. n m Ti -Cz *) Non LU Tractatus XVIII. 36 .*) Non enim in differentiam peccatorum venialium, 4 —— fed gravium , feu quae animae inferunt mortem; neceffario indagamus , utpote quae fola funt ma- teria confeffionis neceffaria, licet etiam. eadem ré» l gula ad difcernenda peccata levia omnino faciat. 1,7 Á $. I989. j Altera condif:io ad lethale delictum re quifita eft materia gravis, id eft, ut actus obligationi adverfus notabilis, et alicujus mo- menti fit. Nullus enim legislator velle cen- Dete 5 trdy fetur, ob negotium exigt ii momenti *) gra- quirm vem obligationem inducere, cum talis lex ex aliqua parte iniqua foret: majorem enim mo- ün dem | leftiam ,. quam utilitatem inferret. i *) Debet omnibus fpe ctatis non leve duntaxat mo- M mentum continere, Quaedam enim fimpliciter le- ür via comparate autem ad circumftantias gravia &cti poffunt effe, Sic dux exercitus agrum tran üttï;i, Qu fingulis militibus poteft füb -poena mortis furtum 5 vel unius rappae prohibere, ne, dum ex tot fin- Q guli fingulas aufferrent, totus ager(devaüetïtxr. n I!ug $. 1990. Tertia denique conditio eft perfectio actus, tam ex parte intellectus, quam vo N m*lï luntatis. — Requiritur fcilicet plena cognitio tam juris, quam facti: id eft, peccaturo de I'Um k d bet eíffe cognitum, hunc actum turpem, legie que adverfüm effe, et infuper noffe debet , a üm e fe talem actum reapfe exerceri "). fs V f $ *) Sic . a Caput V. ntd *) Sic quispiam nefcire poteft, ea effe turpia et in- NOTLER. verecunda, delectationem admittere malum effe, n et ideo easdem fibi libere indulget: alter vero euem has illecebras. cum boneftate pugnare probe no- o i vit; mentem vero fuam, aut potius interiorem fenfum fuüuum eisdem inhaerere modo non advertit, lam uterque horum a peccato immunis ef'c etum ! 1f $. I199I. v u sU uaenam veto plena , atque ad grave g [ W peccatum fufficiens cognitio fit, vehemens, et ardua inter Doctores difputatio eft. Alii re- i '"I $] quirunt actualem, alii virtualem, alii denique Jis J cum interpretativa contenti funt. emm Ego qui- dem cognitionem nullam nifi actualem intel- ligere poffum : utpote quae fola. exiftit. Qua- ölmvl I lis enim eft cognitio illa, quae reapfe non da- p tur? id autem frequentiffimum eft, malitiam g ii actionis a nobis vere cognofci, licet de ea, m ! hf qua hanc malitiam cognofcimus , notitia non W Ü n* ( o cogitemus, ficque nos deliberate peccaffe fre- quenter ignoremus. Vide j , quae de pec.catis ignorantiae dicta fuerunt. 5- 1992- peflec um Sed'requirunt praeterea perfectum , ac plenum confenfum voluntatis 9. 199o. Ve- Codni Tum contra communem fententiam hic fen- sturo" üendum effe videtur, quod quantum ad fo- yett " "AO . i Ji lum confenfum, is vel plenus vel nullus fit. 'am vel mens tua vult, et eft confenfus ple- nus, fatisque fufficiens, vel non vult, et omni 4)' caret 3 t Tractatus XVIII. 38 caret *cönf'enï'u. Confenfus equidem non mi- 0 d nus, quam cognitio capit magis,, et minus, Y id eft, poteft augeri, et minui: definite unius, b l: vel plurium graduum confenfum neceffarium lt effe, er ad grave peccatum e. g. caedis hu- manae requiri duos, vel tres gradus ardoris, ob intenfionis etc. *) nemo facile dixerit. *) Nam decernens homicidium actu voluntatis unius gradus vere fatisque confentit, ut homicida juré vocari queat. Actus vero tenuiores quam unius ft gradus non poffunt intelligi. Aliter res fe habet Tf in cognitione ; poteft enim ejusdem actus aliqua CiE! j qualitas, non item altera; item malitia utcunque non item gravis malitia quandoque intelligi. Qüt y $ 1993. , Iam ad ftatuendam regulam differentiae fpecificae praevie notandum, aut potius ite- randum, quod a $. 980. et deinceps dixi. Scilicet quamlibet obligationem ejusdem cum eo titülo naturae eífe, ex quo fuit nata. Effectus enim nihil habet, quod non a fua feu officii caufa accepit. Jam obligationis , expletio ad eandem neceffario fpeciem per- QUE - u AC Ls UEMAT tinet, in qua ipfum officium verfatur, cum [ folutio debiti plane ejusdem rationis effe de- beat, cujus eft ipfum debitum: fic actus pietatis, quo filius reveretu r parentem fuum, non poflunt ad religionem fpectare. Ut Tuhi adeo verum fit dicere: qualis eft titulus de- bendi, tale eft debitum; et quale eft debi- od ütate; tum, talis rurfus eft debiti folutio: ficque omnis ag Caput V. | 39 n f omnis virtus fuam naturam a titulo debendi ' derivat. Verum per eandem prorfus ratio- mis nem natura peccati quoque difcernitur. Nam TM Aríom etiam violatio officii, feu obligationis rurfus eft talis, qualis eft obligatio, et ille, ex quo js hu J obligatio nata eft titulus, . Vid. $. 98o. $. 1994. nu n " Igitur ad difcernendas fpecies peccatorum q Wi ftatuitur fequens regula: Talia, ejusmodi Sfeh naturae, et fpeciei funt peccata, cujus fpe- us 2f ciei eft titulus debendi, et ipfum debi g Lum, WA i cui tale peccatum adverfatur *). *) E.g. Titius dives patri inopi centum dehet ex pacto, et quia hi ad honeftam , ac dignam 1uften- tationem ex prudentum judicio non fufficiunt, frart debet alios 100 qua patri, Iam fi neutrum de- 1] bitum folvat. Idem homo eidem homini eosdem centum, et rurfus eosdem ípecie centum negat, (ip) u ita ut nec in debitore, nec exactore, neque im M materia debita, et rurfüs in nullo objecto aliqua. jj 09 differentia fpeciei poffit inveniri: et tamen ifte 9 duo, eaque fpecie diverfa peccata committit, eo- u 1$ quod diverfos debendi titulos, et fic diverfa de- bita feu officia negligat. Adeo in titulo. debendi m P W,ü totius rei morahs cardo, et fumma verfatur, eff 6 $. 1995. (ic Y m 51 Quae quidem regula reapfe parum. aut " nihil differt ab illa fat ufitata, qua dicunt, pl quod peccata omiflionis differant per diver- p ;ütgtem eorum actuum, quorum funt omifílio- o C 4 nes; " 49 Tractatus XVII. nes: et rurfus. peccata commiffionis: pro .di- verfitate virtutum, quibus opponuntur. Mul- ti aut plerique, fors tamen fruftra, addere G folent pro diverfitate virtutum, aut. pro diver/a 0 ejusdem virtutis rectitudine Nam unius virtu- Mi ( tis non poteft diverfa rectitado dari: duplex eft virtus, quam primum du & plex officium im- Ye portat $. 98o et feq. bu l b $. 1996. €0 Ex afüignata tamen $. 1994 regula recte; fey ln et Imo infertur: diverfitatem. praeceptorum aut legum pro differentia fpecifica generatim n 1m HE non efle aflfignandam: nam ex eodem titulo T K nata obligatio poteft diverfis lepibus fulciri. Sic e. g. facrilegium lege naturae, facrá, item et profana prohibetur, manente eodem titu- lo, qui eft gratia, ejusque dignitas, ne fci- licet res facra indigne tractetur. Et gene- ratim leges humanae nullum novum honefta- tis Gitulum invenire, fed omnes ex lege Dei aeterna petere debent. Cum enim lex aeter- na fit ipfe Deus $, 66s et nulla extra Deum "ag ^ o ass af E7 nova bonitas inveniri poflic; facile apparet, omnes hominum leges fuam bon:iatem ex lege aeterna haurire. Unde nihil lege hu- mana, et ex nulla alia rátione poteft prae- li It Cipl, nifi quod fpectatis omnibus circumftan- " tiis legi naturae conforme eft, et quia con- ln forme eft eidem. $. 1998. IW I tj $. 1997 Caput. V. AT 0 0 $. 1997» Mul qiere Ex occafione hujus veritatis licet extra '(Lþ, / i ordinem, notare juvat illam magni momenti Wt i U, doctrinam: fcilicet nunquam, prout quidem w]Ne Videtur, in arhitrio humani legislatoris ( de if i divino aliud dicendum) effe, . egem ferre, vel non ferre. $i enim c & e! JÀALAAA nfd eratis 'omni- 1f3i 1 bus rationibus ac debendi t iv lis aequius fit, legem non extare, eam í 'erre non poteft, eoquod. in tali cafu ifta aliquem praevalen- [ tem titulum laederet, et fic iniqua foret, torum Praeterea eadem utilis ctie non poteft in- oratif telligi: ill ud enim noxiumr potius, quam uti- & le eit, de quo optandum eft , ut non exifte- ret s. u tá o *) Scillcet. illud negotium reapfe damnific 1 * im eft, m quod difpendio trecentorum centum folidorum g lucrum a flert, cum utilitas non ni(i fübtractis de- ip CU trimentis computari débeat. Quod fi vero fub- tractis omnibus rationibus utili n is fit legem exi- Iu ] flere, tunc ab ea ferenda abítinere prohibet ífu- ia pPremum illud ius, quo is, qui reipublicae prae- n( ac[)x eft, ejusdem ;'emolumenta, mceliore » Quo poterit, InodO curare tenetur, Sed de his alibi. n l n n«C)x $. 1998. ] hi Illud quoque ad nofcendam legum huma- aP/ narum fp eciem et naturam juvat addere, quod ! jidl leges ] Juanae in legem ? aeternam definant i ol DOn ex ea duntaxat ratione, quod aequum fit legitimis füper joribus obedire; alias omnes tis et pertinerent ad eandemïfpeci;m pieta 1j 7[ 3 obfer. 42 Tractatus XVIIL. obfervantiae, et fic peccata contra has leges Sed commiffa eíffent omnia ejusdem fpeciei. leges humanae per eam viam, rationem, ac Di velut alveum eftluunt in legem aeternam Dei, ( ex qua ratione ju Vftum eft, talem legem fuiffe latam *). s : *) Sic'e. g. präecepturh colendi diem facrum, et praeceptum jejunii funt leges ab eadem poteftate latae, fed ad, virtutes prorfus diverfas pertinent, Scilicet fi diem Deo dicatam colueris, actum re- ligionis, fi vero jejunaveris, actum temperantiae, vel quod ego puto, actum poenitentiae exercuifti, Áac Quia nimirum hae leges ex eo juftae funt, quia [ juftum eft, et Deum colere, et pro peccatis fa- « tisfacere. Idem Iudicium eft, de peccatis hisce Q legibus adveríis $. 1996. jan $. 1999. V His rite intellectis regula $. 1994. ftatuta oftendit lIdo eum, qui die quatuor tempo- rum in tempus verni jejunii incidente, non 9- 2 jejunat, fpecie unicum peccatum perpetrare; quia hanc legem latam fuiffe ex unica ratio- ne poenitentiae juftum eft; nifi fors quando- que titulum religionis fubintelligere necelfe fit, quando fcilicet. jejunium in die profefto fei in cultum alicujus Myfterii vel fancti cujus- dam indictum eft. Ex adverfo autem fequi- D tur llldo facrilegum furtum, vel libidinem T l) 8 facrilegam binas malitiae fpecies involvere, Ite] eoquod obligationes talia prohibentes ad di- deba verfos e. g. religionis, et juftitiae titulos fuafn lu originem refer'ant. CA- Ttto Caput VT. 43 feget CAPVT SEXTVM. a De circum[lantiis in eodem fpecie, et numero pec- m Det, catum aggravantibus, iiem de peccatis dubiis, n [e el examine aonj&ientiae. * 2000, rum, ? 'Tametfi verius àppareat, circumftantias in f n eodem numero, et fpecie aggravantes exponi de- TO verti us bere, eo quod aUr* Á 2001. Argumentum pro fententia negante ex Tri- pd porato dentino petitum nihil evincat; yerct ]i $. 2002. qui Haec tamen quaeítio fere otioía effe vide- Ini, tur: cum circumítantia mere aggravans, falvo vurs À eodem numero, etípecie vix poffit cogitari. |Sed ajis U etiam $. 2003.. De peccatis dubiis communes confcientiae leges in tractatu de confcientia defcriptae obtinent. Accurata tamen fui accufatio praevie requirit, iil j 2004. Examen conícientiae debita 4' 3 t t J l J 2005. Non tamen extraordinaria, 2006. Diverfa tamen a d ill7 n dum. iverfis dilipentia obeun- f ef[!xeï Id " $. 2000, M : Jieco Hic vero de circumftantiis inter eändem ,fofeftf fpeciem, et numerum idem peccatum aggra- | uj An ífcilicet hae vantibus ardenter difputant. j feq quoque in facro tribunali ex praecepta divi- d no exponi debeant. Et quidem aílirmantes o j meliorem caufam habere mihi hucusque vi- "L debantur, qui enim unum numum aureum 1 abílulit, omnino id exponere tenetur. Nunc Vero cum alterum, vel tertium, vel mille, ( aut NDESE TOR 44. Tractatus XVIIIL aut etiam millionem eorum acceperit, intel- ligi vix poteft, quomodo cadem confitendi f formula fe fatis accufet. Sive enim unum, ( aut millionem aureorum furatus (it, femper (at | fatisfaceret, dicendo: Gravem fummam ab- o Q7 ftuli; et fic eandem femper fententiam, ean- demque poenitentiam 1ubibit: quod plane ( indignum , atque a jufti judicii, et ipfius Sa- D i crámenti poenitentiae ratione longe abelfe videtur. Scilicet ad juftum judicium (in quo de reapfe facramentum poenitentiae confiftit ) e concipiendum plus faepe facit circumítantia (f LT. aggravans, quam ea, quae fpeciem mutat. «l ( CW j $. 2001. Ti Neque adveríae fententiae patroni ex eo fe fatis tuentur, quod Concilium Tridenti- num pl us non juíferit, quam ut fpeciem, et numerum peccatürum exponamus. Nam quod jam aliquoties notavi; leges humanae praecipue facrae, et fümma Ecclefiae aucto- ritàte conditae nunquam aliquid contine- bunt, quod juri naturae, aut divino adver- fum fit: non tamen eousque exactae funt, ut fua fententia totum et omne five natu- rale, five divinum jüs exhauriant: innumera enim ad legem Dei neceffariam, vel arbitrà- riam pertinentia capita per longum tempus non erant definita: atque non pauca, ne nunc quidem ultimam fententiam acceperunt, et fors neque accipient aliquando. $. 2002. Capät VI, 45 2002. 1tel $. endi Verum fi gravibus fententiis citra immo- UT deftiae notam intercedere liceat; banc difpu- n tationem vix locum habere, eamque exinde n otiofam eíle cenferem , eoquod circumftantia ü fl ! ! aggravans, et acriter aggravans vix poflit ] 1 1 cogitari, ut ea numerum, aut fpeciem non p mutet *) five enim quis malam voluntatem ddi diu, ac repetitis vicibus foveat, five plura n detrimenta fimul, et unico actu inferat, mox " Ynuy peccata numero plura perpetrabit ,; prout ex ffanti $9. 1983- 1986. et r987. conftat. Vel eda- jutat. tur aliquod exemplum, in quo in eadem fpe- cie, et eodem numero malitia tantum aggra- vatur **) * j *) In eodem actu, mentis; e. g. quo quis alteri ma- lum vult, poffunt forte plures dari gradus ardo- n je : ris, et intenfionis, et fic eodem numero, et fpe- cie aggravantes, Verum cum hi cognitionem, et M judicium humanum vix fubeant, nifi fub ratione u Ümplicis confenfus, praeter hune vix aliquid ex- 3 [ 1 Qu ponere necefle erit; fi enim nimium exardeícat odium, mox ad aliud ,. et.gravius malum. alteri d : adve[/ peccandum prorumpet. Denique fi exacte, loqui velimus, unus odii gradus eft diftinctus ab alio, ? f et ideo propriam , ac diftinctam adver(itatem cum nad lege caritatis habet, .A duobus ad idem tam pa- umela Tum una relatio dani poteft, quam parum a duo- hia bus punctis ad idem tertium unica Enea duci poteft, Singuli gradus odii fingulas malitias con- emp^ tinent, quia quilibef fingillatim caritati opponitur. 430 Scilicet fi unum ab altero nec genere, nec fpecie Pelurlfa differat, differat tamen, numero differat neceffe jiita - eft, eft , tl'-iplex enim hucusque- differentia cogt P Atque x "TTractatus. XVIII. 46 Atque haec ad intelligendam regulam non ad ufuri r Ípectant. Quis enim affectus noftri gradus nume- ( I rabit ? 110 **j Dices forte: qui unico actu centum aureos fu- Tict] ratur, committere videtur unicum lethale pecca- Yon tum: nam dicere, quod talis centum gravia pec- N cata perpetret, eft fane nimium, ac horrendum. - dan Verum non horrendum, fed perinde eft, an tu dicas (quod quider dicere debes) furtum hoc b (ite unicum aequale eífe centum aliis furtis minoribus, gravibus tamen: five ego dicam centum furta (ent minora grivia tamen committi ab eo, qui cen- tent tum aureos fimul auffert, eoquod centum jura T10n. uno actu violat. Ü TH]( Etiam illud facile explicatur, quandonam in vulgari fententia circumítantia notabiliter aggra- E LUE vans incipiat; vel quandonam ex mea opinione novum quantum ad numerum moralem in eodem Q Tunc fcilicer, ac toties actu peccatum incipiat. Dd id contingit, quoties ea materia repetitur, vel eo ter usque augetur, quae fe fola ad grave peccatum (j fufliceret. Sic fi furtum .floreni fit grave pecca- tum , tunc furtum 2 floren. erit duplex peccatum, li vel fi mavis, circumftantia notabili Fer aggravansf & S. 1983. D Qm[ df $. |2003. P4 e[f, Hic quoque de peccatis dubiis operofam &mþ difputationem moliuntur, alia de peccatis po- Wod fitive, alia de negotive dubiis praecipientes. ) W Ti Rurfus alii id quoque interefle putant, an Mi icilicet dubitetur de peccato commiffo, vel & de eo, quod quidem certo commiffum eràt, ) fors autem in facro tribunali nondum aut mi- nus recte expofitum. Verum mea opinione praef Caput VI. 47 duf 8 QU praeceptum Chrifti, quo jubemur gravia pec- cata femel faltem poteftati clavium fubjicere, non videtur diverfat ab aliis legibus ratio- jrei d nem obtinere, aut diverfas regulas fubire. le p* Non enim tantus Patrum, aliorumve docto- Wb rum confénfus haberi videtur, ut is ad ju- r ftam et fpecialem circa peccata dubia tradi- 4 Q " tonem fufficiat. Neque temerarius eft, qui dixerit, quod eodem in caíu hujus dubii fen- tentia obtineat, quae in aliis dubiis legibus g tenenda eft, lam in negotio aliarum legum um j nontantum humanarum, fed etiam naturalium, divinorum, fi certa fententia haberi nequeat, Qf m x " id femper tenendum, quod vero propinquius m eft: rationibus vero in utramque partem ae- u que facientibus abítinendum eífe ab actu, et ( p ex duabus contradicentibus fententiis negan- j tem complectendam effe a libi fcilicet $. 442, u deinceps oftendi. aV r 44444 Si itaque peccatum pro- babilius non commififti, vel probabilius ab M eodem jam fuifti abfolutus d 1 , nihil amplius con- «fitearis : in hoc enim cafu pars tua negans eft, ac proinde vincere debes. Nam certum eft, quod peccatum grave bona fide in con- 9277 feffione omiffum vi abfolutionis tollatur: et quod juíto plus ac ultra legem obl L pO igare aeque jente» periculofum fit, quam jufto minus folvere. Unde haec fenten tia ad fecuritatem animae, hi [ ct ad legem juítitiae fat accom etur. » quaca vi- j ettl gt pmlone prae $. 2004. d 40 "Factatus XVIIL $,. 0030 .i.l Porro ut numerus, fpecies, ac neceffa- riae peccatorum circumítantiae recte expo- nantur; ex ipfius negotii natüra praevie re- quiritur Examer conícientiae, circa quod fe- quentem ftatuunt regulam: Tanta in perlcru- tanda confcientia debet adhiberi cura, quae circa alià negotia gravia prudentibus ordina- yYia et coníueta efle folet. ;Et recta videtur effe regula: cum enim ad explenda alia oin- r ciaex.jure naturae, aut divino nobis incum- ; bentia non requiritur major folicitudo, quam verf ad quaevis gravia negotia adhiberi folita, non Mdeg eít ratio, cur circa hanc legem divinam, quae EU lm de peccatis rite confitendis datur fpecialem qu,,emdam' modum fcatqawus. ïm ii 2005. U l $. "Yio Ex qua jam regula infertur: rmo nemi- üm nem obligari ad induíftriam: extraordinariam, et quae in facultatem poenitentis vix cadat t*s ( du vel in anxietatem aut mentis perturbationeg Upgr degeneret. xj *) Nam fi homines bardos, obtufi ingenii, pertur- anlm bationibus, et timoribus aliunde obnoxios dimit- QHP tas, ut majori indyfïria fe. praeparent, in peccata j fua indagent, parum obtinebis, et fors altera, et t tertia vice minus paratos accipies, quam prima y vice eosdem dimififli. Idem non raro in talibus l Si circa ipfum dolorem, et propofitum obtinet. [r enim tua, o facérdos! opera et fuavi agendi ra- ib tione verum dolorem ex hisce hominibus non li poftlis "- Caput VI. . 49 poffis elicere, multo minus illorum tz;rditas fibi foli relicta id obtinebit. u Quare horum, imo etiam xaliorum.-, qui fua 2 faepe culpa in jufta praeparatione deficiunt, quan- W Y tum licet, infirmitatem fupportare, et benigne, et cum paternae affectionis fuavitate interrogan- il do, inftruendo, moleftiffimum agendi modum in- lewïïi l victa patientia tolerando arduam planeque difífici- qu lem caritatem exercere debemus, cogitantes, hos ordine effe illos ipfos, pro quibus ,Chrifïus eft mortuus, Vil j $. 2006. Jncut Inducunt jam 24o: eam induftriam in di- i quam verfis diverfam requiri: in fingulas hebdo- u TNdes confitentes exiguo, . et fi ab omni " qme gravi delicto vehementer abhorreant, qu:.n- tum ad praefens ne gotium *) etiam null O ex. amire indigere, Ea e nim eft prudentum, et Apfius naturae indoles ; Ut ibi nec timeat, nec ull um conatum adhibeat, ubi erran di, legem violandi, damnum incurrendi nuil "o n?fï-:' lum urget. um pericu- Cautelae eni m contra impruden- »dinäffïfü, tes timores vitia füunt, Contra vero raro facrum tribunal accedente $ majori, et fi in- fuper in gravia del icta proni fint, maxima induftria indigent. In his enim prudens ! tlf omnino timor urget, ne léthalia peccata, ( aut graves eor UOS j um circumftantiae memoriam n u fugiant il tefd » €t fic in confeffione defint o .*) Nam ad leviora menda purganda, et emendanda n D TCQqUuens, et etia i? j m in fingulos dies faepius iteran- da fui difcuffio ta nquam infigne vincendi fubfidium a ! jf ab omnibus commendatur. ggend [mle W lom, VI. D **) Imo d r So "Iractatus XIVIII. $. **) Tmo malum aliquando adeo excrefcere folet, ut humana, et iam magna induftria definitus peccato- Unde e. g. mere- 2 rum numerus iniri non queat. » trix fatis fuam conditionem explicabit dicendo : conjugatis etc. per tot menfes omnibus folntis , ha expofita, et ad peccatum parata manebam. ltem alius: per tres hebdomades turpibus cogitationi- bus per diem fere fine intervallo occurrentibus ö.f liberrima frena laxari etc. Quod fi peceatorum copia a deo excrefcat, ut et graves memoria contineri non queat; multi , volunt, non dari obligationem eodem Ícripto no- extraordinaria. tandi, eoquod haec induftria fit Ín id tamen non aufim confentire : nam ut negotia noftra memoriam noftram fuperantia fcriptis man- demus, communis, et ufitata pr udentum fert in- ) duftria. Scilicet qui.ad finem affequendum tene- pï()y ur, etiam auxilia non ade o gravia ad eufn ad- Iam peccata fua memoriae gra- Qg : hibere obligatur. i tia fcribere, adeo grave non eft, ut in fáculta- i tem humanam facile et plerumque cadere non queat. x n hi 110] "CAPVT SEPTIMVM. defj A Á DDe dolore ad Sacramentum Poenitentiae requifito, !l Mc et quidem de tribus primis praecipue gjus- "n dem qualita;ibus. D! ll $. ooo7. Materia Sacramenti Poenitentiae proxima l5 f funt actus poenitentis. Ex quibus j Dotes iw u Primus eft dolor cum propofito. Wi &. 2008. / vero quatuor huic dolori funt neceffariue, Re- QUb quiritur enim Imo, ut fit univerfalis quoad gravia J'Um peccata : $. 2009. lldo, ut fat vehemens exiftat Ubi Solici- tudo , quam $. 2010' Caput VII. 5I T 2010, Opinio de futuro peccato haud fruftra in- 10* jicit, ee- $. 20I T. Emendatiohe vitae, quae in poenitente per o aliquod tempus perdurat, multo mitigatur. etc $. [tem 20I2. Dolor IlItio petit effe facramentalis, i. e., ad mn:l' Sacramentum ordinatus; qui dolor, fi antea fuerit . legitimus, d $. 2013. Poft abfolutionem non neceffario repetitur, etfi IÀ allato novo peccato novam poenitens abío- ! [ AI?] lutionem obtineat, Qw | $. nfgf);il 2007. L ; fidtie Atque haec de materia hu jus Sacramenti t t y u remota dixife fufficiat $. 19 77, deinceps de proxima apgendum erit. Pro materi a a proxi- Ia actus poenitentis, fcilicet con tritionem, »fläö äa 1 T feu dolorem de peccatis, 1 propofitum, con- feffionem, ac den 1 um fatisfactionem a Atque ho ffignant, $ actus Tridenti num selff 14. Ca- non.4. hujus facramen definit : t quafi materiam effe Si quis negaverit ad intep 0TuTm Tem Yam et, ])67'- fectam . peccat ij'onem requiti tres. aciug ,-gquifiï'ïa in poenitenti quafi materiam facranenti poeniten- gjus- Liae, videlicet contritionem : (077*][:(11[]?.0716777/7. et fatig- factionem ; anatbema fít. Licet alii totam hu- jus facramenti naturam Proxïmï ; €t rationem in fola abfolutione conftituant . Omnes poenitentis Dotff actiones ad conditione $ praevias rejicientes: F; Y» quod quidem parum ad ufum pertinet. Ve- T Tumn pergendo per viam magis tritam. D 2 y (.I0 $. 200g. Tfactatus XVIH. 52 2008. $. Prima pars materiae proximae in facra- mento poenitentiae eft dolor, et propofi- — tl tum: utrumque definit Tridentinum. Seff. 14. Ed uod fit dolor animi ac deteftatio de ffo, cum propofito non pec- peccato commi candi de caetero *) uatuor autem funt dotes neceffariae ad hunc dolorem requifi- tae; fiquidem is ad facramentum fufficere ve- T Qu lit. Et primo qu idem debet effe univerfalis utpote ex qui- Car quantum ad peccata gravia, Peccata ta- (sl bus nullum remittitur fine alio. Vr men levia non neceffario omnia debet com- ex his enim unum fine altero firà prehendere: 1 relaxari poteft, quae omnia ex eodem Tri- dentino Seff. 14. C li d. þhabentur »). Yr runt dolorem , üt actu *) Adeo autem definite requi & perfectae caritatis non fint contenti, utpote quae C& fed tantum virtualiter dolorem ton formaliter , Poeni- d includere ex communi fententia videtur. Mihi tentia vero ex fua natura dolore con ftat. Hliql liciti dolo- tamen pr aeter perfectam caritatem exp Cum enim per- ris neceffitas ambigua videtur. fecta caritas neceffario velit totam legem im plere, ere dolorem et proin etiam pro peccatis fatisfac Sic qui cen- ! proxime; et formal iter continebit. u tum aureos in crumena .con tentos donat, e. g« l non tantum virtualiter , fed for- Quadrageffimum Huc etiam i maliter donare mihi quidem videtur. quodammodo facit $.1852. - **) De talibus tamen d&&inam opera fe accüfare, et dä nullum de iis dolorem concipere , videtur teme- b ritatis, atq ue injuriae in facramentum poenitentiae notau u P Caput VII. 33 notam aliquam continere. Verum pruüudentis fa- M cerdotis judicium huic periculo facile medetur, utpote qui de accuratione doloris , et accufatione of« peccatorum levium plerumque non. nihil dubita- n bit, nifi fpecialia doloris figna deprehendat. ( i fünt Yi $. 2009. T Altera contritionis, feu doloris neceffa- 12 ria dos eft, ut fit fatis vehemens, et eous- T que intenfus, ut omnem tunc affectum pec- (u candi excludat, aut füperet faltem eum, qui u deliberatum, ac verum mentis decretum eft. t Om- Nam inclinationes ad peccatum non volun- )uet? tariae, aut quae fuo vigore infra vim dolo- ] Tt ris funt, eidem, ejusque efficaciae non ob- ftant, Trident. Seff. 14. Cap. 4. et 5. ubi ta- men probe notandum, dolorem de peccato qu etiam vehementiffimum quandoque non fufti- o l-[uïlnf cere, fi affectus contrarius illo fit major, adeo ut copiofae etiam lachrymae incaffum fodi yi aliquando fundantur *). j 4 n *) Quantus dolor fit dolor negotiatoris fuas merces [mp]üw pretiofiffimas in mare jactantis, nemo faaile dixe- j oren rit: fed etiam prae hoc acrior eft horror rei ad. extremum füpplicium progredientis: et tamen ille eg rebus fuis fe privat; hic vero ultimo fui excidio 4 f0 fuis etiam paffibus, proprioque conatu appropin- quat : euy eoquod in utroque aifectum , vehementem licet, alius vehementior füperat, et illum qui- dem amor. vitae, hunc vero vis ab aliis inferen- [ AU dae notitia ad trifte adeo officium adigit: Pro- ( t Pteréa tamen nemo tenetur, imo nec confultum r[Ennic tít, feipfum ad eventus maxime arduos tentare. Sufli« HOW D. 3 54 Tractdtus XVIII. lr Sufficit enim, fi dolor affectum , et decr&ta modo in mente extantia fuperet. JJ $. 20IO. l [ IX Ubi etiam illud dubium aliquam lucem f accipere videtur; quidnam ftatuendum de n ea credulitate, et opinione, qua peccatum Ij Et quidem deinceps futurum praevidetur. do) fi id folus *). Sacerdos judicet, poenitens Ím autem fe emendandum fore credat, res eft falvas; facile enim . is ferio decernet illud, : Si vero quod futurum eífe perfuafus eft. ipfusmet poenitens füi emendationem proba- bilius non futuram, et magis, fi putet certo non futuram, et omnium maxime, fi im- poflibilem, feu vires facultatis fuae exced en- tem judicet; tunc inquam, res eft periculo- fiffima. Non futura enim vix, impoflibilia vefo ne vix quidem ferio decreto apprehen-, duntur, fed in ea folo voto ferri folemus. Sic etfi quis amplam aliquam ditionem arden- lu tilime defideret, eam tamen vero decreto :Pl ut fuam non vult habere, quia eam habere QUi non poteft: unde tales actus mentis non funt laepu vera decreta, fed vota tantum et defideria, 1 C&I, | id eíft, actus conditione aliqua affecti: UT fieri poffet fi non adeo arduum foret etc. pàám prudentis voluntas in impoflibilia non BN N il fertur; quamdiu enim talia funt, ,non funt bona. Verum quae de impoffibili, id eft, de ll lp « [ iis, quae fieri nou poffunt , dicta funt, fere etiam de non futuris aíleri debent. Nam li. non m MV Caput VII. 53 od non futurum, non poteft effe de genere bo- norum. Quare aífectiones in talia definene tes quantümcunque acres fuerint, fors nun- quam erunt folida decreta, fed quod jam dixi, mera, minusque efíficacia vota, et de- hn fideria. Haec doctrina in facramento poe- i i nitentiae me maxime folicitum habet: vehe- ecatu menter enim timeo, ne füb fpecie efficacis li 1 (0en doloris in&rmum tale defiderium facerdotem le ii PT fimul, et poenitentem non raro decipiat. Y e[ iM *) Utique facerdos non debet lapfus füturos prae- videre ex praefenti poenitentis conftitutione, fed 6 v ex fuüpervenientibus tentationibus. pugnis, quae üpm K l non nihil acriores fint, forte ingruentibus; fi ve- u Praeterea non debet "n lit abfolutionem | impertiri. « ftatim fidem habere afferverationibus. poeniten- tium, fed folicite in id inquirere, utrum veri no- eyi minis decretum adfit. d N g «eqe $. QOII. I Í l ^ Illud tamen emergente dubio feriae vo- u u v luntatis fignum plerumque , ac plurimum mi- p hi probatur: fcilicet poenitens licet confue- yir tudine irretitus incumbentem fibi tentationem I y TU laepius generofe vicit. Certe qui non pec- ( i cat, vult non peccare: neque efficacius vo- j ? luntatis feriae argumentum haberi poteft, [U foïe quam actus; ficque voluntas abftinendi ipía abitinentia efficaciffime demonftratur. lam fi j [ no!] 1 in ipfo furore tentationis feriam voluntatem, TM ac folidum 'animi decretum frequenter reti- f Ü -nuitfg quanto magis id habere cenfendus eft, dum j D/.l, D r 56 Tractatus XVIII dum in facro tribunali negotium falutis mul- ]J/ ln ta induftria tractat, ab omni peccandi ille- cebra liber? certum vero eft, futficere ad lis hoc facramentum, fi eo, quo miniftratur, D tempore poc nzcentx fat firmus. dolor, :et pro- B pofitum conftet Aft horrebit tibi mens, fi In tua opera gratiam fanctificantem vix non in- Qu finite pretiofam animo illi infundi fcias, quo eandem deinceps male peffumdatura a te ipio praevidetur Sed haec ratio fi vim habeat, vix infantem nifi proxime moriturum, bapti- zare audebis Nonne fpiritus fanctus ean- fnc deam gratiam, et fe ipfum frequentiflime in- w fundit, a quibus tanta dona perfide deftruen. l) W da praevie, et certiffime novit? Eu QUi $. 2012. T qt Tertia ad legitimum dolorem requifita Qu li qualitas eft, ut fit facramentalis, feu ut is cum lio hoc íacramento ex intentione dolentis con- tQEUr junctus fit, et quod idem eft, ut in ordine ad RU confeffionem is elicitus fit Unde fi non con- (l feffionem, faltem abfolutienem praecedere Wmc debet, nullum enim praefens poteft praeteri- d Poteft autem tum aliquod pro &ne habere. wnd][ dolor confefhonem quantocunque tempore MW pr aecederé. Dummodo per actum contra- rium non fit retractatus ; et dummodo, quod alterum eft, ex vi et intentione illius doloris S. Tribunal paenitens adeat Sed utique fi decretum emendationis adhuc perduret, ni- lÀ m l Caput VII. TE Yi hi] facilius erit, quam þriorem dolorem vel Je intra momentum repetere. Imo ipfe accef- t fus ad S. "Tribunal es ftudium peccata fua rite [ n exponendi eft prioris doloris quaedam con- ) ] tinuatio; fiquidem is, quod jam dixi, femel 1 in ordine ad confeffionem elicitus , et num- " n 1l quam retractatus fuerit. | qu0 M lU J US r aels j bupi Ex eadem ratione etiam illa controver- J5 eu fia componi poffe videtur, qua difputant, an ife ! poft abfolutionem aliqua.peccata exponens, d novo dolore ad alteram abíolutionem prae- pari neceífe habeat. . Facile enim largior, quod idem dolor non poflit effe mareria duo- rum Sacramentorum, fed quodlibet diftinctis ac propriis actibus conftare debeat. lam fi- d Quis ex vi prioris deteftationis, ex eodem de- d Cf fiderio veniam impetrandi etc. rurfus confi- jj at tetur, abfolvi iterato defider at etc. jam illos actus in mente UR poehitentis perdurare manife- ftum eft ; alias non poffent eundem ad no- g d ecet vam confeffionem adigere. Certum quippe eft, quod ex eadem ratione et eadem animi rae ofl qU^ conditione etc. alteram confeffionem molia- tur, qfua priorem perfecit. cont' , ( qolt rlque l f/ l C A- fi D5 Q 0 90 Tractatus XVIL. CAPVT OCTAVVM. Praevie ad quartam ïegitimz' dolori$ conditionem, quam puritatem vocare juwoat, de felicitate. fir primaevae innocentiae tractatur. m Gravis controverfia eft de puritate 'doloris lql 2014. tl e 2014. CA w Unde fors poenitentium poft lapfum dubia ! non nihil eft. lii . 2016. Innocentes. contra feliciffimi funt, Y 2017. Profufi fanguinis divini minime rgij, quem M e contrario Qu [ ] C w2 . 2018. Poft baþtifmum graviter peccantes impie conculcant. 2019. Innocentia aliis infüper praerogativis gaudet. w w ^ 2020. Hinc prae omnibus aliis haec parvulis in- culcanda fünt; t . 2021. Quauia longe majüs eft intantum fervare, EU $ quam corruptum' emendare. / ml 2022. * Atque illud none praecipue difficile pror- Qu fus eft, lii 2025.. Et opus folius Dei noítro conatu. inftru- N menti inítar utentis. . ( 209 Media ad hoc fervientia funt r. dignitatem [CII innocentiae fedulo ob oculos ponere. Ql — [oJ 2025 Frequens circa facra exercitium, hie 2026 Praecipue ufus .Sacramentomm. y 2027 3. luga venialium, " W u w UAW^ uO^ w2^ M^ u^ . 2028 4. Cuftodia puritatis, dl 2029 5. Haec faepius, et iterato inculcentur. QU 29 "l('ï w w . .).JO Vi hic opus e.ft, et feveritate chriftiana. 0f Bi, Q $. 22014. aE Caput VIIT, . 59 Oe i BOAT ynttt Ihgens hic concertatio fe offert, qua ül—- WIn timis faeculis in diverfas partes acriter pu- gnatum fuit, et in quam caufam plurimae, ac r m longiffimae lucubrationes prodierunt. Quae- d li ritur fcilicet, quam purus, id eft, ex qua- i d ; nam ratione motrice conceptus dolor in poe- niepnte eíle debeat, ut is vel ope Sacra- menti, vel fine omni Sacramento poft pec- y aui catum grave cum JDeo in gratiam redire queat. . in p e $. 20I$S. s p LE js I Triftis fane poenitentium conditio; et ad terrorem facta, eoquod publice ignoretur, " j n aut certe minime definitum habeatur, quo- modo, aut ex qua ratione dolere debeat 1$, ial P qui poft grave peccatum 'vel per facramen- tum poenitentiae, vel etiam 'extra hoc ía- jl cramentum cum Deo reconciliari opus habet. jl ' Quod quidem negotium ex eo magis ob- d gm 1 Ícrurum manet, quod veteres, utut in in. culcanda poenitentia diligentiffimi fuerint, de 1 hac tamen doloris qualitate parum definite loquantur. Ex quo jam confequitur, ut ille, qui aliquando graviter lapfüs eft, de ftatu animae non nihil incertus haerere, et nefcio, quomodo.fluctuare cogatur, ipfique facer- centllf« dotes in tractandis poenitentibus tritam ma- j gis, quam fecuram viam, eoquod tutior t -:»f:-). non ülppeþat, ingredi negef?e habean g' u H T. 6o Tractatus XVIL . Huc i'ane facit fententia fapientis 2): de froe jitíato peccato noli e[Je fime metu. — &] as *5 Quod vero facramentum poenitentiae iteratum 09 faepius, et vita deinceps fine peccato acta mag- num recuperatae gratiae argumentum fint, mini- qüo bea me negaverim. dic 5. 20 I 6' &CCI 1 e Quam beata proinde, et ab omhi angore 20l animi remota eít innocentium conditio, qui [j baptifma fuum nullo unquam lethali peccato Yi violarunt, qui de divina gratia nihil dubita- l nf ,re coacti vitam tranfigere, ac mortem laeti r Laeta indoles, Ecclefiae exípectare poffunt. um florentifima portio, et angelicae conditioni lw pene par! Yiv Q $. 20IT. Ye Plufimae aliae praerogativae, quas enu- Áx D Wi merare longum.foret, primam innocentiam exornant: Pro his felicitus quoque fufus eft J fanguis ille divinus, et ex hoc fanguine vis, fj lit .et efficacia in baptifmum, et per hoc in- IWM aeftimabilis innocentiae baptifmalis, ac divi- TU l nae gratiae candor, quo tam fplendide ni- tent, in has animas tranfiit: hujus vero fun- nj dendi fanguinis fola Chrifti immenfa caritas, D et nulla eorum culpa in caufa fuit. $. 2018. ) &) Ecclefiaftic, 5, 5. 4 u —Caþut VIII. 61 $ 2QI8. n Contra vero omnes graviter peccantes, dtUn et licet vere deinceps poenitentes horrenda copitatio, et exprobratis graviflima premit, d j quod in caede Domini partem aliquam ha- beant. Et licet id plerumque ab omnibus dicatur, id tamen in fenfu alieno ac figurato accipiunt, cum tamen propriam fignificatio- nem contineat. Cumn enim, quicunque bapti- p zatí fumus in. Chriflo lefu, in morte ipfius bapti- ,0 zatj fumus b), fingulari quodam modo per tb jie- vim divini fanguinis, et per virtutem mortis Chrifti baptizati, ac Deo fanctiffime confe- t crati fumus *), Sed hoc baptifma, feu pa- Qu ctum cum Deo initum, et per fanguinem ndimï novi teftamenti, id eft non per fanguinem hircorum, aut vitulorum, fed per fanguinem Chrifti nimis confirmatum per quodlibet gra- ve peccatum perfdiffime violatur. Unde Apoftolus in hanc rem horrenda fententia y P intonat c): Jrritam quis faciens legem . . Moyfis Jine ulla miferatione duobus vel tribus te[Tibus js ^ eforitur, j Y Quanto magis putatis deteriora mereri fupplicia, qui filiwm Dei cenculcaverit, et fangui- ho '7 y Ü nem te[hamenti pollutum | duxerit,, in quo fancti- ficatus. ef . &b [piritui gratiae contumeliam. fece- j yi? Paucis: omnes poft baptifma graviter 10 P caritäïu peccantes divini fánguinis reos fe fecerunt.- *)() b) Ad Roman. 6, 3. aol 8 ! €) Ad Hebrae, Io, 29. 29. o Tractatus. XVIIH. — 62, 'Templum Dei *j O quam fancta eft anima jufti! INe- eft, per divinum fanguinem Deo dedicatum. feitis, quia zemplum Dei effiss et fpiritus . Des babitat. im vobis? Siquis .autem zemplum Dei T0 violaverit, difperdet illum. Deus. Templum enim Adeo üt E JDei fanctum eff, quod eflis. vos d). U etiam corpora juftorum, neício an proxime, vel ratione animae jufti corpus inhabitantis, fint tem- NU plum Dei: Zm ncefcitis , quomiam membra veftra Iint ti, qui in vobis eft: tior fünz templum fpivitus fanc quem babetis a. Deo e). Quantum jam facfile- Don gium erit, templum fanctum adeo profanare, et Wel fpiritu-fancto ejecto illud poteftati inferorum per- muttere. ÜUnde, quod jam alibi dixi,, peccatum Tejy lethale ab homine in gratia conftituto , longe gra- tüm vius, et fpecialem malitiam involvens eft, prae 1 m illo.peccato, quod committitur ab eo, qui jam tisi praevie divina gratia deftitutus erat. n 3 VEX | : 9. 201"'9'. D [ Praeterea ut alias primae innocentiae do- Dm tes omittam, intemeratae bae mentes fpecia- Qpic lem, eamque optimam in Ecclefia Dei claf- fem . conftituunt. In antiquiffima Ecclefia ilqua D (*l ] etiam publice ab aliis fecrernebantur: nom hs enim ii tantum , qui poenitentia fungebantur, fed etiam illi, qui legitima poenitentia de- oj functi jam erant, ab omni ordine ecclefiae íftico exclufi perpetuo manebànt. [ Q. 2020. dOLS 91 :am d) 1. ad Corinth. 3, 16. 17. df qux( e) I. ad Corinth. 6, 19.* lerj Caput VII,- nDj": 2020. Ne $. i Det Unde ('atis*'mirari, imo fatis dolere ne- m D u n mo facile queat, quod ii, qui adolefcentiam aut ex munere publico, aut ex privató ofli- 'Adeo"':ïf cio curant, in explicando tanti moménti nego- tio tam fegnes, et plerumque etiam nulli 4 u fint. Opeafi vero pro omni fcientia, erudi- )ji !]g 1 tione, ac civilitate morum prima integritas j 42., [ non eflet decus fine comparatione primum. ^ Reliquae cuncta fine hoc adolefcentem parum F) n reipfa exorpant, et ingentium infüper malo- '0" e rum occafiones funt. Sed umbratica pro ve- eft, ? ris maxime curantur, et fummis male negle- qm ) ctis ingentes non raro conatus foli adolefcen- tum ruinae proludunt. Nunc parvuli noftri, vel etiam eorum magiftri ignorant, quid fit prima innocentia, multoque magis ejus digni- tatem , ac felicitatem ignorant, omnium mi- vt nime pervident , quanta feries malorum ex te N unico faepe lapfu fequatur, feries malorum " d f iuquam ex unico fapfu non nifi totius fi pei de Lt tali adolefcente conc eptae, fanitatis, etiam yr P ipfius vitae, dio finienda. r dem'que falutis oterno difpen: ] bt tentot " eCCltL 5- 202 Ivl ; Tam qü-anto nöbilior', .feliciörque facer« doti $ conatus erit, fi integrum ; confervet, l quam fiforte corruptum emendet? Scilicet quanto beatius eft navigantem a naufragio tueri, quam naufragum utcunque ad littus at- I?I'R- um 64 Tractatus XVIII. trahere: et quanto melior eft navis integrá iO prae tabula poft naufragium relicta. . Et uti- Q6f que non abs ratione facramentuim poeniten- (nv tiae quantum ad lapfos refidua poft naufragium Á (ofe tabula a concil. tridentin. vocatur. ut nihil CUSq1 dicam, quod mox memoravi, poft lapfum quoc fibi deinceps temperare longe difficilius effe, fus quam venenatam licentiam nunquam degufta- re. Peccata gravia raro plene expiantur, et hinc fübtractione gratiarum faepe puniuntur, et peccatum fecundum , tertium , ac plurima D. 3lia non raroíunt poena primi peccati. Prae- terea res haec poft primam corruptionem fa- i m cile in confuetüdinem, ac pedetentim non ra- -- Yto e ro in defperationem, aut obdurationem defi- UI hit, prout infinita exempla demonftrant. Sci- Bd Jicet vulnus utrumque obductum facile recru- ] ii defcit, dum membra nunquam vitiata facilius ii dl W &oti fervantur: et mens a peccato femper huius- longe difficilius confentit, prae (u l que abhorrens [ ila, quae vitio fa miliaris aliquando eft facta. i 4 li fhfj Facilius peccst, qui peccare jam didicit, quanr &fy J ille, qui nefdt, quid fltvpeccare. « u (tm Q p $. 2022. W . biles has innocentium ani- D ÀN Siquis igitur no il qu mas pro eorum dig nitate curare ftatuit, €as ad modernam vi- in exactum , et confiderate vendi rationem pene in fingu lare vitae ge- J Res gravis, et pnus inducere necefífe habet. ) laboriofifüuima eft, noftra potifümum aetate ii inno- n Capu: VIIT, 65 tegt innocentiam conftanter tueri. Tpía, et frg. X Vi N quens experientia te o anim arum curator! convincet, quod praeter f omnem exfpecta- tionem modo is, modo ali us ex iis, quos hu- T cusque integros fervalíti I piutf , Tepente corruat, quodque fpes floren J h Íftas peffumdet. tiffimas repencing tempe- e Jid ur, & Siutt vxï f ! $. 2028, m n [ Neque exinde o frae peram tuam perdidifti: nam hi ipfi naufragi » probis tamen fenfibus um f a te imbuti prae aliis Vero ex eorum cl facilius enatabunt. r-[! u ] Qu W ade difces, quam fedulo re- xm MJ liquis adhuc int o fa pris , inflare, et a quibus yr Y potifimum periculis eo S prohibere debeas. j et Illud praeterea plene intellipes, quod ficut a ïaU ] in reliquis omnibus, fic ib praecipuo hoc ne- gotio folus Deus det W hl il profectum: Neque enim j n qui plantat efl. aliquid , neQue i ( incrementum — dat Deus qui vigat, fed qui Ü /). Et nifi / Dominus ( * Qu cuf[lodierit civit atem , fruftra £am g). Ne innita igilat, qui cu[todit mNur operae noftrae, fed eandem fedulo adhibeamus non am falutis al tanquam cau- ienae, fed tanquam inftrumen- tum, quo manus al tior ad efficiendum tan- um v tum opus forfan utet ur. Non poffümus effe gu auctores, fed miniftri tan m tum ad coníervan- nan " dos ] o J^) X. ad Corinth, ao PU " - g) Pfalm, 126, -; yu J j Tom, VI. - 66 "Tractatus XVIII. dos alios. Recole ea, quae de prima fpei theologicae dote fuperius feripfi, et quae ad y/ eliminandam perniciofam in nos,ipfos con- | t fidentiam magnopere fünt neceffaria. Scili- ini- ; OfatiQ cet nimis proni fumus , ut boni alicujus ! Eedle tium eífe velimus, in locum primae cauíae magn caeca arrogantia, et absque ut id adverta- | jn d mus, enit cupientes. Unde Deus opem 10pe. fuam, a qua tamen omnia pendent, nOn raro . " erogæ fubtrahit, utpote qui virtutem fuam no n nifi | bus f humilibus fociat. æf?ü]'[f 5. ; 202 4.- J m N . Tam praevio Dei auxilio, fine quo omnia rte noftra MF fihil effüciant aliquando , ex pa da alio- f quinque potiffimum capita p ro tuen Ex quibus jti- rum innocentia conferamus. mum eft, ut innocentibus hucusque pretium lj inaeftimabile hujus doni rite, ac frequenter -explicemus, alacres eos e xinde, atque 4 ]Ong)ü reddituri. Simu dttam quaevis audenda promtos vero ingens innocentiae per dendae difcrimen V Bite dmodum ([te fäüæ eos doceamus, afferentes, paucos à et longe er omnem vitam integros perftare, td denique nau. l,(e plurimos aliquando corruere, Hic por- Dr fragorum infinitum effe numerum. MC lr ro ingenti follicitudine, et pugna acerrima N il etii fpöü opus effe: ex remiflis illis ac languidis, ïï,'m hucusque integris perdurare nullum. Pau- « tlm | cis, laetos admodum, et fimul timidos rec* damus, quotquot innocentes fervare cona. mur. * Droy $. 2025 d Caput. V'TII. 67 H prl $. 2025. Wt ai ;:'Alterum inter fubfidia ca 0s C put funt multa, ac continua in Deum pietati S exerciti3, puta | À (l " iil orationes, piae lectiones, fed ula in publicis luJ Ecclefiae officiis praefentiae. o ( . Gratiae, et d magnae gratiae hoc opus eft, et unde hanc in adolefcentes noíiros derivabimus?. Num s 0 "] ope jejunii, aut copiofae fti pis in pauperes w m j erogatae? Sola itaque f4cra pro innocenti- bus fons gratiarum fuünt, quae, fi apud eos tenuiter. fluant, aut omni nO exficcentur, omni coelefli robore defti tuti mox erunt TUinae proximi. i 0U. Certe, quae de neceflitate Orationis in tract at. de oration. gencratim u feripfi, quoad innocentes bis funt Vera. et ! g w $. 2026. k T freqüeü Et litique inter omnia o longiffi pera religionis u me eminent facrificium, et novae legis ! f facramenta, eorum Qu aC pius. Ex his en que ufus frequens aeque T il im praeter aug gmenta gra- Ü tiae fanctificantis g "atiae J aum auxiliantes copiofe a | admodum, certo infüper, €t ex opere opevato, i? id eft prorfus j fed Chrifti gratuito, et non propriorum, I meritorum * virtute hauriuntur. [ Et quidem fa ) peciatim eft cramentum altaris in hanc rem h efficax , cui ab ipfo concilio tri- guldï j dgntino' fmgu jum ilius o laris haec virtus tribuitur , quod pPe a gravi peccato praefervemur. m]ldos l Huc fan € Tevocanda qat U funt ea, quae in tracta- tus proxjme prioris ultimis capitibus de hoc þ 201: m yiïg- us 68 Tractatus XVIIL myfterio fi u mme falutari dicebam. Quare t innocentes ad S. Communionem alternis I:b- fingulis zl domadis, vel quod tutius foret, h octiduis inducendi funt: qui enim ingentem d lapfo rum numerum cum paucitate innocen- [ tium computaverit, pr ; ofecto faci.1e mihi ad- ftipulabitur. um argumentum oppo- 1 *) Neque tritum illud frigidovr has , frequens adeo. com munio praecipue apud In- üdm », adolefcentes , et pueros teporem inducit.. itàte panem hunc P ,,curiae mentes hae eadem facil 'GS Aft vo- "lang ,divinum, qua profanum comedunt ces ejusmodi infigne animi nullum rerum etiam Dnem divinarum fenfum habentis frigus prodere femper cMm i mihi vifae funt. Dein nullus in u fu divini hujus Wt N quam ille, qui raro eundem cibi frigidior eft, - DN Win fumit: , neque facerdote s ullum. ad. hanc menfam — ms M difficilius admittere poffunt, quam eum, qu j ean- Dic, quorum confeffiones Y dem raro frequentat. & graviores funt, eoru m , qui fingulis octiduis, V€ Af] dem obeunt? $Si vero fre- re, l qui-fingulis annis ean aliquos comitari quentem com munionem mnaevos n putes, naevos, non frequentes COTDI nuniones tol- N Nullius rei ufus inter homines ob- lefe debebis. l ! tinet, quem non abufus a liquis faepe fequitur: ac legi conformem utilium, et ne- num juftum , ceíffariarum re rum ufüm nobis interdices propter frequentes, quae circa res B . optimas contingunt abufus ? Dein communiones 1 nnocentium ex omni- lo facrilegii maxime E q l ( bus fecuriffimae, et a pericu n remotae íünt, adeo ut primis Ecc lefiae faeculis ]'ig, hoc facramentum etiam infantibus , nullum certe eretur: noftra TOf T devotionis fenfum habentibus praeb vero aetate quorumdam confuetudinem $ qua par- DC(e[fal n ab hoc Vetr vulos usque ad decimum vitae annu myíterio (utique reverentiae gratia, prout pu- W tant . Caput VIII. V' : 69 Quaït l effe arbitror. tant) arcere folent, juri divino aperte adverfam bb Ipfi denique Chrifto, qui parvulo- rum, et innOcentium maxime mirus amator eft, nguis Lemem horum communiones funt jucundae admodum, qui difcipulos füos defuper increpavit dicens: Simite ul parvulos venire ad me, et nolite probibere eos, ii l $. 2027. j q » Ttrtium jam ad confervandam innoce;n- g tià m auxilium in eo eft, ut ejusmodi homi- ]öuöfx. ' l nes ad peccata etiam lev ia conftanti ftudio um ^ vitanda inducantur. Talia enim peccata in- rum et)b fignem illam gratiam, q uae ad omne grave pec- catum perpetuo füperandum neceflaria p j : avertunt: nosque infüper UR L ,,,,, proclives reddunt. ad gravem lapfum Ejusmodi enim temera- u " rii, et levibus aífue tie m O ipfo a peccatis ge- neratim fumtis non abh orrent, et fic peccato T etiam lethali proximior es funt. octo l Non pugna- re, non vim fi bl inferre, non vincere didi- ( cerunt, et decretoria ali o quandO pugna ur- n f gente, ex folita fibi M indulgendi affüetudine fracti facüh'mg cedunt L4 repg W* il jcs P $. 2028( qntite Et quia in TL x prima aetate magnum adeo a jj m pari . aut impari fexu periculum imminet, ut primum naufra fjge i gium plerumque ex tali occa- ]unum M lone contingat, ideo q»artum inter maxime ; neceffaria caput fcribo fequens: Parvuli etiam g, U p hovennes jam fedulo monendi, ne ab aequa- yn ? ] !, aUt eUam .jam adulto impudicum taccum praü Ü ^ admit- 3 Nansr Tractatus XVHI. 7o admittant, et ut quandocunque qüiä aliquid impudici vel tentat, vel peragit, primo mox : inftanti celerrimam fugam arripiant, non fe- j cus ac fj praefentiffimum vitae periculum in- ftaret. Cum vero decimum tertium annum ingreffi fuerint, priori monito addendum, ut fecum ipfis cautiffime agant, atque ab omni proprii corporis attactu, nifi quem fola. ne- ceffitas exigit, follicite, et in lecto maxime abftineant.. Cum denique fexdecim annorum fuerint facti, magna induftria inculcandum, ne quis folus cum foemina fola unquam agat. f Mirabile videbitur, quod praefenti $. fcribo, j fed iis cantum , qui rei hujus parum experti funt *): quos vero diuturna animarum cura exercuit, hos rógo, ut omnes, quos inno- centiae difpendium paífos fuiffe noverint, q interrogent, quodnam illis primum peccatum p K lethale, et ex qua occafione extiterit: et pro» fecto intelligent, quod ex quinquaginta ejus- ln Cf modi naufragis ne unieus quidem futurus fity W &f cui non aliqua ex lisce tribus, quas hoc eorug $. defcribo, occafionibus primae ruinae cau- fae extiterit. Vel enim tactum impudicum dum ( ab aequali, et pro dolor! ab adulto admife- Ti mmn rit, aut peccatum turpifimum ab ipfo per- Kn 1 petrari viderit: vel a nemine feductus per B incurios fui ipfius tactus propriam corruptio- Ws nem repente excitaverit: vel ex familiarita- te, quam cum foemina incaute exercuit, ln mola *)] turpitudinem aliquam prolapfus fuerit. *) Ali bapuz VIII, 13 — Aliqui huie confilio fors ex eo adverfabuntur, Ánil quod parvuli ex ejusmodi monitione aliquid diíce- ) fr0i re, vel periculofus in iis fenfus excitari queat, u Sed quid difcent ex his verbis: Ab omui impudico artactu. folerter. tibi caveto? Neque impurus lum ïü- at fenfus per talia excitatur, utpote qui feipfum in- gerit, peccati originaril venenatus fructüus. "Unde.. un Y frequenter continrgit, ut incurii, et nihil tale in- b Ui telligentes huic fenfui indulgeant, imo velut to- h me tos eidem f? permittant, eousque nefcientes, quid hisce fubfit, donec malum in confuetudinem pene gt ymo infuperabilem abierit, malum inquam, quod pri- ma vice ficile fuüperaffent, fi iliud tam atrox effe t non ignoraffent. Bonum itaque eft, ut boftis iíte ] domefli-us non nifi práemonitos, ac probe munie ; fCTihog tos adgredi queat. n $ 2029. j D Quintum inter fübfidia a me fuggerenda n()&'eïlï-" eft, ut quatuor priora.non femel tantum ex- ex plicentur, fed iterato, continuo, ac pene a ! usque ad ipfum faftidium repetantur, incul- gyn T. centur. In fingulis fere confeffionibus fub fd; f/ il diverfis formulis iteranda funt: de fedulo P. eorum ufu interrogandi, ac velut ad redden- dam defuper rationem füaviter adigendi funt. udlCL j Fugax, ac obliviofum eft humanum inge- Ü äde nium, et maxime in adolefcentibus. Quod IpfO r heri firmiffime ftatuimus, ilius hodie vix ytus amplius recordamur: et affectus nofter, licet orm? : ardens, nifi novae flammae fubjiciantur, poít 4 J moram brevem, plerumque refrigefcit *). rl 3 , *) Hlud infuüper utile, et efficax tam in hac caufa, um generatim eífe folet, 'quam in directione animan 4 ut :)A D. .J:b 72 Tractatus- . XVIIT,- ut ;;ofï ftatutas, et huic e. g. homini maxime ac- [; commodatas regulas eadem methodo pergatur, 9j eadem plerumque fubfidia inculcentur. Sic enim in morem denique indücentur, nec oblivione fa- g cile delebuntur. Frequens mutatio ftabilitati , ac firmitati abeft: et aequalis agendi ratio conítan- tiam íaciliime inducit. luvat quandoque meliora negligere,. ut-fimpliciter bona eo firmius tenean- ( tur Multitudo legum ac. confiliorum. humanam mentem; atctam íatis, onerat faltem, fi non pe- nitus obruit: et' conatus in plurima divifus, de- f mum quoad üngula-enervis efüicitur. $. ia 2030. Mägnä hic induftria opus eft, ac conten- tione pene fingulari, fiquis fe per omnem u'm vitam integrum , ac baptifma füum inviola- l 1 tüm tenere: velit,. ad quod tamen quivis pacto baptifmatis, et ex aliis momentis gra- viter obítrictus eft. Qui vero ad id vere tenetur, is ad ea fubfidia adhibenda plane obligatur, fine quibus finem hunc neutiquam obtinebit. Singularia haec funt non ad ofli- cium, quo obftringimur, fed ad depravatum U')(fe faeculi noftri genium,. quod ad certum ali- 'nüï'f quando lapfum impellit. Sed vi.opus eft, W UI ac feveritate chriftiana: et plurima tanquam Ug füuperflua, ac pene fuperftidiofa rejiciuntur, H[ hi l quae .fimpliciter neceffaria, ac reapíe prae- i cepta funt. Lilium tuum , fi illud. flaccefce- l]j li re nolis, fpinis fepias, neceffe eft, et vita fuavis, quae fenfibus lenocinatur, fedulo vi- ä leat( tanda: Nam vera /apientia non babitat t terra 01 fuavi- : Caput IX, eu fuaviter. oiventium £). jtil, Et ecce timor Domini, eritt ipfa efl fapientia . &L recedere a malo intelli- gentia, Lf j it yn- CAPVT NONVM. ydra t« mj Confuetae ciróa dolorem ad poenitentiam requifi- i p tum fententiae referuntur., , i 203r. Ambiguuni eft, quomodo peccator de -pece evadat, catis dolens ope Sacramenti poenitentiae juftus 2032. Certum quidem eft » quod minor dolor fufti- ciat cum Sacramento ; Yi , yrd 2033. Adeoque quod debeat diftingui dolor »per- fectus, et imperfectus. j $ B 2034 — 37. . Verum in yd quo differat dolor imper- fectus, nonnifi cum Sacramento juftificans a per- Bp fecto , acriter Attritioniftas inter et Contritioniftas difputatur. j 1 pïa[*-' $ i ^ N u " ZOSI. ad OTF:' À felici, ac laeta innocentium claffe ad triffem jam poen [ak'ämäï itentium ordinem gradum y 2 fovemus, dicturi , füb quibus demum con- J [ [i ditionibus Deus ho minem gravis peccati reum, nqüam €t aeternis poe in filium a nis obnoxium in gratiam, et lunülï, doptivum iterato recipere ftatue- pl Y rit. 'Tranfi l: tus ad horrorem longus, ac plane « infinitus , qui a. damnatione aeterna ad feli- m jl citatem it erum aeternam extenditur ! Quod b * »! quïf " Wl , | £) Iob. 28, 13. 2g. WW' Mw*f /4 Tractatus. XVIII, quidem immenfum intervallum non nifi in- l finita, ac divina Chrifti merita' explere pot- P funt. lam doctrina de poenitentiae legiti- i mae dotibus ambigua, ac quodammodo in- certa manct. Per quod tamen nolim accu- fate ufüm a facerdotibus in adminiftrando poenitentiae facramento receptum: nonenim tenentur praeftare id, quod fcientiam, et facultatem humanam excedit. Recte faciunt, düm faciunt id, quod ipfis optimum videtur: nam inter duos timores fluctuant, ne vel indignum recipiant, aut eum, quem Deus &i recipere paratus eít, feveri repellant. j lt $. 20532. D M lam inter antiquiores multi, et graves extiterunt, qui eundem. dolorem ad Sacra- mentum poenitentiae requirebant, qui fine Sacramento ifto ad homimem Deo reconci- liandum fufficit, adeo ut Sacramentum poe- T i nitentiae Sacramentis vivorum, id eft iis, a jam conftitutis con- de quae non nifi in grat Veraüm horum ferri poffunt, accenfe rent. lil fententia, praecipue po ít concilium tridenti- hu num, jam exoleta,.et penitus relicta eft, Tl lia omnibus jam perfuafum habentibus, quod re- conciliationis gratia cum minore. aut facilio- N ! re al.quo dolore ope Sacramenti, quam fine eodem obtineri queat. Unde hoc Sacramen- il tum Sacramentis mortuorum, id eft eorum k li mo a claffi accenfendum eft, quorum vi ho ! D - Caput IX, 79 [ ftdtu peccati ad ftatum. gratiae transfertur, p ita ut in tali non praeexiftens gratia augea- lgmo tur, fed recens inducatur. ) llv vv *) Saepimfne- tamen, et in omnibus, qui grave pec« v catum in confeffione exponenduni non habent, facramentum poenitentiae fit facramentum "vivo- [ rum gratiam fanctiücant'em augens, non primo ] efficiens. i 1 $; :2033. TE n X'El Et haec fententia omnino adoptandä, et ] exinde dolor de peccatis in perfectum , ac im- perfectum, id eft in eum, qui fine facramen- to, et in eum, qui non nifi cum facramen- to poenitentiae gravis delicti reum Deo re- ) conciliat, dividendus eft. " | st $. 2034. u i l : Q ) Tam dolor de peccatis, prout volunt, con- cipi poteft, velex motu caritatis, vel ex j er eü J ratione inferiloris virtutis. Siquis peccatum deteftetur propter Deum offenfum, vocant j u porid talem dolorem perfectum , feu recepto voca. [ ( Jl bulo contritionem: fi vero quis doleat vi alte- rius virtutis e. g. ob metum poenae, tunc [367 j f talem dolorem nominant imperfectum, feu at- Witionem. Virtutes, feu rationes, quae ca- (zcl Ya j "b ritate inferiores, ad dolorem imperfectum fu flicientes funt, tres potifimum recenfent: Pfameu g ícilicet ex Lurpitudime peccati, ex matu poena- Tut, EX jactura aeternae beatitudinis. ? f $. '2035. 76 Tractatus XVIIL.— ( $. 2035. [b Iam ad hominem.peccato obnoxium fine . facramento juíftum reddendum requiri dolo- rem ex caritate natum facile omnes confen- tiunt: fed circa dolorem, qui ope facramenti iniquo gratiam Dei conciliat, plurimum diffi- h V dent. Et aliqui cum dolore imperfecto, feu a cum attritione $. priore defcripta contenti funt, Z4ttritieniflae exinde ;vocati: alii vero u £2 etiam ad facramentum poenitentiae requirunt dolorem perfectum feu contritionem, qui C 2'0 propterea nomen ntritionifíarum | obtinue- runt. $. ^:20536. Hi jam Contritioniftae etiam dolorem per- $ fectum , feu contritionem ex caritate ortam in duas claffes dividere.coguntur. , Alia enim j contritio ex horum fententia fimplex, et fine dum alia facramento reconcilians non eft: nobilior id etiam fine facramento efficit. J uibus vero dotibus ifta priorem illam fupe- 92( rare debeat, haud conftanter definiunt. Mo- do enim dicunt, quod debeat effe puriffima, T in folo Deo fiftens, et ad nullum alium finem relata: plerumqüe tamen afferunt, quod per- h fectior ifta contritio debeat efle ardens, ac imultorum graduum. Nam ex duobus idem la volentibus unus poteft rem ejusmodi ferio ha quidem, fimpliciter tamen velle, dum alter eandem vehlementer defiderat: eo quod de- creta ts Caþut X. 77 creta voluntatis noftrae poflint effe modo ar- N t dentiora, modo remifliora, dd'&' Yil (.2037. ffei Quibus vero argumentis, et auctoritati- dl bus pars quaelibet fulciatur, et partem ad- H veríam premat, frecenfere omitto. Haec qex énim apud utriusque fententiae patronos j o ubertim legi poffunt: et minus confultum eft ;uim'f eadem iterato ingerere, quae ubique legenda : (u i cuique objiciuntlur.. ]IUc« CAPVT DECIMVM.- Doctrina. Zttritioniflarum impugnatur, m 5.[ 2038. Attritioni&aexnon poffunt affi gnare virtutem, orti l quae caritas non-fit: jj einm $. 2039. Non quidem caritas theologica: fed haec et I per unicum peccati genus violatur, j : $. 2040. Praeterea ratio dolen Qu Mil 't. etiam eft unica: di de laefo uno offició j u $. 204!. €t 42. . Et non plures, M 2043. if [I1d ftarum Si vero fingulae dolendi rationes Attritioni» finem examinentur, patet i? g" 2044.. Neque turpitudinem peccati IT V 20185 — 47. MNeque timorem poenarum, qen «D^ t^ v ero 2048. Neque defiderium beatitudinis effe legitim2 d motiva doloris. caritate deftituti, j d j ] i f a 9. 2038 Tractatus XVIII. 78 EPERDNCRETEES $& 2058. N li fufs , Omifiïs, prout'dicebam argumentis, qui. 11do bus alii hanc doctrinam oppugnant, fola ea Yolt adícribo, quae mihi fpeciatim occurrunt. Et inprimis cum omnes virtetes effe caritatem, easque tanquam fübjectas fpecies fub genere caritatis contineri ex SS. Patribus, ac certa Att ratione a) evicerim , Attritioniftae nullam fane virtutem ad .concipiendum legitimum Ti t pro dolorem aflignabunt, quae non fit cari—tas. : Ial [er $. 2639. " naefï Neque dolor ex caritate theologica, pro- K CV ut haec fpecialem. virtutem conftituit, ple- le rumque concipi poteft, utpote quae non nifi W per unicum, àc fpeciale peccati genus vio- ) latur. Caritas Dei fpecialis, feu theologica n proxime ob excellentiam divinam Deo debe- d Í tur: cum e. g. pietas in parentes Deo qui- Unic dem, fed non titulo divinitatis, fed titulo naturalis nativitatis debeatur, ob quem Deus h DUte parentes colere imperat. Per quod tamen nolim afferere, quod 'caritas theologica per quodlibet peccatum letbale non evertatur. Nam fÍpecialis. haec caritas fub genere cari. Se« tatis generalis tanquam fübjecta fpecies con- vl tinetur, et ruente genere fubdita fpecies fub- » gïlüg fiftere nequit. Nam peccatum lethale quod- »q libet generali caritati adveríatur. $. 1206. s lii iNon »aet a) Vid. tractat, de fuprem. genere virtut. vt Caput X, /9 Non tamen per quodlibet grave peccatum fides et fpes extinguuntur: bhae enim ex fua qu 10 indole funt virtutes intellectus , quae vitia .M voluntatis haud delentur. H yend 5. | 2 04100 cu Praeterea id quoque me movet, quod Attritioniftae diverfas dolendi rationes ad- ?*'h«m ftuf mittant. Pro unico officdio explendo, feu Ti pro unica virtute non nifi unicus titulus, feu ratio urget: multiplex officium eífe incipiet, Sic fi de fi ex pluribus rationibus debeatur. praeftanda folutione jusjurandum addidiíti, Á QïO jam,officium ,. et obligatio eft duplex, ac pro- & 5 Pïät inde etiam peccatum, fi huic officio defis, non 'lü erit duplex. Adeo unica obligatio unica ra- tione nititur, et unicum peccatum non nifi o unicam rationem violat. uomodo jam ex diverfis rationibus dolere poteris, fi non nifi Deo WI unicam laefifti? vel an forte, fi furtum com- " mififti, ex raüone caítitati propria dolere g po;eris ? d if )0](,'3 P w $. 2041I. Sed dices: ,, Varia funt mala, quae quod- f (a j 0 »libet peccatum importat: cur ergo de fin- »8ulis eorum dolere non poflim? Sic e. g. qes ! J T ,lacrilegium non tantum violat religionem, 000 .,led etiam damnationem , et jacturam vitae g,l », acternae M ac proinde diverfam dolendi ma- »teriam inducic.* $. 2042. Tractatus X VHI. 89 | fir 5- 2042. i tji "Verum donec füb ea ratione, fub qua aeternam juftitiam offendifti, cum eadem te rurfus conjungas, tamdiu ab ea feparatus, ac proinde juftitia privatus, id eft peccato lren obnoxius manebis. Praemium et poena non Que funt yirtus, aut peccatum, fcd virtutis, ac font peccati coníectaria. Imo poena, quamdiu ht d peccatum manet, eft jufta, ac proin bona, fect et nullatenus jufti doloris materia. Totum, proi quod eft malum, et exinde etiam tota do- vt lendi materia in peccato:eft; quod fiquidem Qu ; fit fimplex, ac unicum , non niíi unicam , ac PW fimplicem doloris rationem continebit. tj Mb QUib $. 2045. [ , ! ü Praemiffis. hisce generalibus zirgamentis, feu conjecturis, fingulas jam Attritionifta- turpj rum rationes, ex quibus legitimum dolorem tinif concipi poffe afferunt, adgrediamur. Ínter Q lu üli has jam turpitudinem peccati primo loco ftatuunt. Sed qualem turpitudinem hic in- | Qj FAf telligunt? Num illam peccato extrinfecam, ; u n l quae peccans infamiam, ac bonae exiftima- tionis jacturam apud homines incurrit, aut M ! D turpitudinem aliam, qua certi generis pecca- N ta pudorem naturalem offendunt? ' Verum ! Qie l | tum hae rationes, ac proin etizm dolor ex iis conceptus eft mere naturalis, et vix ad ge- HC re( ] | nus moralium fpectans: talem vero etiam ad Vi U facra- Capqt X. 81. facramentum poenitent:iaä fufficere etiam At- triüoniftae nolunt. qui ] $. 2044. [US, Aft füb hac turpi tudine abs dubio intel- QO Qon ligent illam, quae peccato eft intrinfeca, et quae ipfüm peccatum conftituit, eftque de- j fectus, et declinatio a juftitia. Sed qui do- nl let de defectu juftitiae , feu qui non vult de- Q fectum juftitiae, ille. jam vult juftitiam, ac um proin defiderat, et amat juftitiam , €t quia TU juftitia eft ipfe Deus, talis jàm am at Deum. iderm Qui agit propter juítitiam, ile: amat jufti- QV tiam, id eft Deum, qui agit contra juftitiam, eandem offendit, juftitiam, ille eand unde qui. dolet propter em jam diligit. Recole ea, quibus in tractatu de fumnmno gener e virtutum often- di, omnem -actum . juflum e[]e fincerum juffitiae, Yent et. Dei amorem. lam talem dolorem ex hac iomü turpitudine pecc ati coficeptum etiam Contri- tioniftae probab unt, illud. f jyre olum accufantes, [j quod hac ratione jam fola caritas, et non alia, quae caritate inferior fit, virtus ad ex- ) J jc citandum legitimum dolore m admittátur. Et utique ego ecafty quoque talem dolorem ad Sacra- t1mt mentum poenitentiae fufficere non dubito. al 'Talis vero dolor eft facilis ? infüuper: nam yecct poftquam affectus ad peccatu m .per quascun- QUE rationes, mea pace eti Fetij am naturales tan- tum , füperatus eft, me ns vel parum honefta àc recta avería Y P juftitiam. tur injuftitiam , id eít vult n F d Tom. VI $. 2045. - Tyactatus XVILI. 82 $. 2045. Tam alterum doloris genus, quod Attri- tioniftae ad Sacramentum poenitentiae aptum yiti Eu judicant, eft ille, qui ex timore poenarum aeternarum, vel fi peccata fuerint levia, poe- iC ài nárum aliquando finiendarum concipitur. Aft five poenam /enfus, f:ive poenam damni, qua. dub defl homo ob grave peccatum a fruitione Dei aeternum excluditur, intelligant, nunquam et feu fatisfacient. Tup $. 2046. der N W Et quidem fiquis poenam fe nfus declinare ( talis conatus E velit ex folo impetu fenfus, . Vten non erit juftus dolor, non er! t actus virtu- folo fenfu ne qui- i tis, fed vitium eo quod ex p dem comedere liceat. Si vero hic dolor ex Doo eo oriatur, quia juftu m eft etiam fenfui fuo PA confulere, tunc talis dolor jam j uftitiae fa- formis eft Tlorjs mulatur, ac tanquam eid em con rf ftum non nifi actus juftus, qualem actum ju At amorem Dei effe, toties afferui, et ut puto, Sicque dolorem a caritate 4 lg plane evici *). alienum Attritioniftae eti am per hoc nomn D m dum aüïglhïarunt. xl Dv *) Equidem talis dolor juftit iam fe folo haud ime plet: nam juftitia non tantum vult, ut nobis 4 malo fenfus, fed vel maxime a malo mentis, 1 j DT eít, a poena damni nobis caveamus. »( ä; DT (fe ö. 20479 Caput X. 83 ET $. 2047.. Kttri- Et Litique dolor ex poena dammi longe um juftior, ac magis debitus eft. Quam juftam jrumm enim, et quam gravem animi afflictionem » afficere debet aeterna Boni infiniti jactura? » Si igitur Deo car ere nolis, eo ipfo vis abs dubio Deo frui. [ (u Horror mortis reapfe eft ; Dei defiderium vitae: et timor perdendi Deum Qu eft voluntas Deo potiundi. lam Deo frui feu potiri non nifi per amorem poffumus. Tunc Deo fruimur, quando affectu noftro eidem ultimo inbaeremus, quando eum D ro- eatt pter fe- amamus , prout faepius, et m axime tractat. de füprem. gencr. virtut. QU x5. oftendi. Quare Deum amare, Deo fr ui eun- du dem defiderare, denique timer . e, ne eundem perdamus, idem funt *). Unde timor de j d poena damni vel .pon legitimus , vel Dei yi H amor eft: et Attritioniftae' rurfüs n ullam ti- j ? moris fpeciem defignant, qui extra genus n elfï caritatis verfetur. Inique tamen ex hoc a p? Contritioniftis accufa ntur, ac fi absque cari- tate hominem cum D ao eo reconciliare mcantur. " ]]OD *) ,. Hoc plane»falfum effe dices. Ego gemäm pre- » tiofiffimam perdidi. »€amque defidero: Doleo defuper vehertpenter, non tamen eandem recupe- 1aud »Tàfe,'ea potiri, au t ea frui poflum. Ergo de . m »jactura rei dolere , eamque de fiderare, longe kcnflsi ! », aliud eft, quam re aliqua potiri. Quam felices »» Cffemus, fi iis omnibus frui daret ur, ad quae » ardenti defiderio ferimur.** Aft haec. de bonis creatfs ac finitis, non item de infinito , ac füummo 2 Dono ;' 2047' $4 Trz;ctatMs X VIII. Bono, quod invito deeffe non poteft, vera furt, p Nam prout Philofophi docent, etiam fummum (diny Bonum neminem vere fatiaret, fi nolentem defe- Guftatüs etiam fummi Boni, et fum- QUE rere poffet. diti ma felicitas ácerba.redderetur ex timore, ne forte tantum Bonum etiam nolenti elaberetur. Alias Tiüm capacitas noftra effet major quam fümmum bo- ]oe num: ab hoe enim penitus expleri non poffet, fi früe fummum hoc Bonum mentem noítram ab omni Tiam jactura fecuram non redderet. Qui Deum fincere Is volenti nun- defi defiderat,. eundem , jam tenet. lore quam deeít: ac proinde nemo invitus eft mifer. Certum praeterea eít mentem noftram ex innata lore Hoc fibi cupiditate in Bonum infinitum ferri. tent tantum defiderium utique creator eidem indidit, bare, quod inane, ac frivolum omnino fotet, fi mens Ti noftra licet volens, ac fatagens fummo bono, ad fra Q quod tota indole fua eft facta, deftitui poffet. liüud folum eft fedulo curandum, ut quis Deum impe' propter Deum quaerat, et amet, et non propter the. femetipfum amplectatir: qui enim Deum propter COf femetipfum diligit, is Deo utitur, non fruitur. but Frui enim, prout alibi oftendi, non fenfu aliquo, Íed vi mentis frui eft inhaerere rei propter rem ipfam, absque ut affectus ifte ulterius, et ad alium finem referatur. Qui itaque Deo frui, et Deum amare defiderat, follicitus effe debet, ne amorem Dei ad feipfum , aut ad felicitatem füam ordinet: quod quidem fiet, fi infinitam Dei bonitatem con- ä-! 494 fiderans, hanc fuam felicitatem ex amore Dei re- ( dundantem pro ratione motrice ultima ad amorem fuum admittat. 2030. | J WQ.A E ) $. 2548. m 'Tertium doloris genus pro Sacramento f confti- poenitentiae fu-&iciens Attritioniftae tuunt Ms Caput . XI. - $5 t firt tuunt in eo, quod quis ex defiderio beatitu- um dinis per peccatum perditae doleat. Verum y dele- « qui vult beatus fieri, ille defectum beatitu- dinis averfatur, et nolle damnari eft defide. ne fort Alis rium aeternae felicitatis. Unde qui própter n » poenam damni dolet, et qui ex defiderio offt, 1 fruendi Deo dolet, pares, imo idem funt: j omti " fincet nam defectum rei nolle, reapfe eft idem ac defiderare rem. Unde quae priore $. de do- y nu» 5& Tdïiïï: lore ex metü poenae diximus, etiam de do- ; ii lore ex defiderio beatitudinis intelligi de. fl bent: et Attritioniftae nullum dolorem pro- indidit bare, et ad Sacramentum poenitentiae ad. f w mittere poffünt, qui legitimus 6&mul, et in- Qno ,..ä fra caritatem fit. j p Et utique ille dolor, qui y, Dd impellente folo fenfu, et non motu jufti- ' plüþiïf tiae, feu ex ratione in genere morum bona j pr(]pfif concipit ur, etiam ab Attritioniftis repro- j init batur. jl j j u TL CAPVT VNDECIMVM. gU ;e jl Syflema Contritianijlarum expenditur, Ti $. 2049. Contritioniftae male admittunt, dolorem con- jten & TU cipi poffe ex virtute, quae non fit caritas; amore $. 2050. Caritatem vero puram, $. 2051. Aut valde intenfam etiam fine Sacramento Juftificare ; $. 2052. Ber quod conditionem innocentis, et poeni- tentis male exaequant. amgnw COI]([b 93 & 2049. tul NÉGS. 86 Tractatus XVILI. $. 2049. Etiam hujus fententiae patroni feu Con- tritioniftae perfuafi funt, dari poffe dolorem, qui non ex caritate, fed ex alia inferioris ordinis virtute e. g. ex timore, ex defiderio, fpe etc. ortum ducat, cum Attritioniftis ma- le opinantes, veri nominis virtutem dari poífe, quae füb genere caritatis non conti- neatur. Verum quod faepius Jam dixi, vir- tutes morales ex ífua.jam indole funt genui- nae virtutes, id quod aliqui male negabant; et iterum ex fua jam indole funt certae fpe«- u di cies generalis caritatis. Alias certe quod- libet peccatum caritati adverfum effe, eam- f [ que deftruere non poflet, fi virtus peccato tuicunque oppofita a d genus caritatjs non pertineret. $. 2050. ! Praeterea Contritioniftae, et omnes de- &« nique cum Attritioniftis in eo concordant, El quod dolor ex caritate Dei conceptus ad re- fe cuperandam apud Deum gratiam ope facra- ln menti fufliciat. Ín eo autem ab Attritioni- 6] ftis difcedunt, quod dolorem caritate, pro- li Q ut putant, inferiorem nunquam, dolorem ex fimplici caritate cum fíacramento, denique : Y dolorem ex caritate *) ardente, et quae fit [j multorum graduum etiam fine facramento ad hominem a peccato .expiandum, et juftum reddendum fufüicere doceant. *) Ali- $7 Capu—t XI . *) Aliqui volunt caritatem puram admodum effe debere, feu talem, quae in.folo Deo, et ultimo I *s quidem fiftat. Verum quaero, àn Caritas ex ti- tulo puritatis imperfecta, ac proinde non nifi cum. lorem, facramento reconciliaas folum Deum tanquam feriors finem fpectet, et cum pro prima fui ratione ha- Oder K beat, vel non habeat, vel an partim Deum, vel partim rem creatam pro fine fuo refpiciat. Si Lis t y duf primum, tunc jam eít puriffima, qua purior dari nequit, eoquod tota et folum quidem deum fpe- corti ctet. Si fecundum, tunc talis affectus ne quidem j, Uf imperfecta eít caritas: nàm ad naturam amoris T0 eft neceffarium , ut in dilecto is ultimo fiftat. Si nibdfls denique tertium , tunc non unicus, fed duplex affectus habebitur. -Sicut enim unus motus ad M diverfos terminos, fic unicus aífectus in diverfos quoö- fines tendere fimpliciter nequit. lam affectus in , U dato cafu, qui in rem creatam definit, nulla, et ne quidem inchoata caritas eft: alter vero affe- peccaïo J ctus, qui in Deo finitur, et caritas, et puritfima caritas exiftit. Sane ratione puritatis perfectus, et minus perfectus amor cogitari non -poteft. Quando vero doctores actus noftros etiam bonos dicunt effe mixtos, minus puros, naevo aliquo laborantes , res non ita intelliyenda eft, ac fi idem, et fimpliciffimus actus in diverfos fines definere, fua L! ! ( aut quafi idem motus in divería tendere queat: i fed id eo intelligendum eft, quod frequentiffime j y m in iisdem circumftantiis duo in mente affectus exiftant, quorum unus in re creata, alter in Deo i fiítat. Quoties duos amo, duo dantur amores, «) p quia, quod jam aliquoties dixi, eodem motu in Hi duo amores ex eo divería tendere nequeo. mihi unus effe apparent, quia conjuncti, fimul jenq exiftentes a me non facile difcernuntur. ' M gni ^ Julh;ü F 4 | $. 2051. J r 90 Tractatus XVIIL f $. 2051. f Plerique tamen Contritioniftarum actum fine facramento juflificantem , feu . juftos fa- Vi 1' f& cientem in intenfione, in majore ardore, feu (0 in pluribus doloris gradibus conftituunt, fen- V tentiam parum de'initam ex hoc ftatuentes. Q Nam dic, quot gradus, an duo, decem, vel la centum ad talem dolorem requiruntur? Quid- p quid dixeris, id fine ratione, ac fere pro arbitrio dices. Praeterea quaero, an fim- lQ Qe plex Dei caritas ex fua jam indole hominem cum Deo conjungat, et poft peccatum re- plü loe conciliet, vel an fimplex caritas ex fua in- dole ad id non fufficiat. Si ex fua indole id ( ! ht praeftet, füfficit amor unius- gradus. Si vero Oþxl ex fua indole ad id non fuíliciat, tunc etiam centum gradus id fors non obtinebunt. Cer- i te, quia timor ex fua natura juílitiam nón inducit, ex Contritioniftarum, imo etiam ex opinione Attritioniftarum etiam mille gradus timoris fe folis hominem iniquum. cum Deo in gratiam redire non facient. Verum va- leant haec, quantum , voluerint Valcre. l S. 2082. l Verum palmaris difcultas, quae Contri- tioniftas premit, et quam cum Attritioniftis communem habent, eít fequens: Dolorem eo folo abfolvunt, ut quis ex amore Dei peccatum deteftetur, et fiquidem de gratia $ af- extra facramentum recuperanda agatur fectu Caput XI. 89 fectu multorum graduum deteftetur, feu üt, Utl fe nunquam peccaffe vehementer defideret. fa Verum voluntas non peccandi etiam in jufto feu requiritur, et perpetuo perdurare - debet: m conditio vero poenitentis abs dubio eft gra- Vior, utpote qui praeter averfionem a pec- t "l cato etiam voluntatem legitime fatisfaciendi uie habere debet, fiquidem vere juítus effe velit, prout mox oftendam. Affectus poenitentis u | W non tantum intenfior, fed etiam amplior effe debet: non tantum vehementius, fed etiam jnett [ plura velle debet. Paucis: majora quam in- nocens praeftare tenetur *). Sic fcilicet fa- | it?- cile eft, ih obfcura caufa aliorum fententias e il laceffere, fed arduum eít vacillanti aliorum T0 opinioni firmum aliquid, et quod fibi /con- etutt — ( ftet per omnia, fufficere. | U — *) Dices: Innocens fatisfacit fi peccatum fimpliciter nd nolit, poenitens debet illud vehementer averfari: Yi ergo ex doctrina .C 5 ontritioniftarum jam plus eft D in poenitente, qüam in innocente, Verum in poenitente non,tantum plura, fed etiam divería n val requiruntur., Praeter votum, quo optat legem impleviffe, nunc etiam fatisfactionem condignam velle debet. Sic fi debeam vas pretiofüum, et IOO aureos, non impleo juítitiam etü vas vehe- mentifime velim dare. Veheimentiffimum defide- pntri rium reddendi vas non im plet obligationem fol- nilt vendi centum aureos. od . p grzïl.? Ü f,ecru Es CA- 9o Tractatus XVII. CAPVT DVODECIMVM. fi [ Jmproba smodernorum. quorumdam þntäntia, qua : totuin poenitentiae negotium in fola vitae emen- u datione con[lituunt , impugnatur, Qu ! M^ * 2 053. Peffüime modernorum quidam poenitentiam in fola vitae emendatione collocant. LI 2054. Ex ineptiffimis rationibus. 2055. lpfis gentilibus contradicentibus. 2056 — 58. Neque enim vindicta, aut ultio Deum " utut bonum dedecet. (er Aoffen- Q] ^ C w U . 2059. et 6o. Deus enim per peccatum vere ditur, etfi ei nihil decedat. M | j i ay Peccata vera mala funt, Ttt ion . 2066. . Quae proinde juft iffima poena vindicantur. N UY w w»^ * 2067. Neque poenae hae tantum medicinales funt; : Ti v . 2069. Alias aeternitas illarum , quam palam non ! il negant, iniquiffima foret. üö( 2069. Sed quia peccatum in fe poena dignum eft, j: . 2070. Eandem a Deo infligi certiffime bonumt eft. [ ( - 2071. et 72. Pro peccato enim debetur aut poena m V I f condigna, aut aequa fatisfactio. l ldl ]UH ( W^ VA ^ w . 2073 —77. Mutationem vero fenfus pro digna farisfactione ftatuere abfurdiffimum eft. li $. 2052. hs NI — lt Inter alios perhiciofiffimos errores, quos Ü faeculum noftrum fovet, et gloriofe praedi- « Q]jqu cat, commemorandus eft ille, quo poeniten- uam in fola vitae emendatione conftituunt, V nihil ad V] u d Caput XII. 9I nihil fatisfactionis aut poenae pro commiflis (s peccaus requirentes. Per quod innocentibus ac poenitentibus easdem prorfus leges defcri- lg bunt, ab utrisque nihil aliud poftulantes, quam ut deince ps ademni peccato abiïingx'e genti Ítatuant, $. 2054« Grandibus prout putant, pro hac fua fen- ia tentia argumentis muniti incedunt , omnium gentium, fenfus intimi, et Dei teftimonia fa- ; (f cile his exqugnaturi. Et inprimis a Deo om- nem vindictam longe removentes, Deum ul- tionis cupidum dicere pro blasphemia, feu ainti atroci in Deum dicterio habent. Deus opti- mus, et mera bonitas nil nifi felicitatem, et j n emeridationem humani generisfpirat. Et ju- fte quidem: namipfe utpote perfectiflimus nec gnum ff-fi offendi a nobis, nec ullam ex delictis noftris l, t * jacturam pati poteft, aeque femper beatiíli- mus, five honore a nobis, five contumelia jt p atficiatur. Peccatum jam exiguum, aut nul- Ji) digfl lum omnino malum erit, utpote quod infini- to bono adverfuüm non eft: et fiqüidem inter bonum et malum aliquid medium non detur, peccatum etiam bonum erit, eoquod malum non fit: fi enim. malum foret, illud. fümmo 4 qll 10f bono jam adverfaretur. Poenas omnes, fi i ni ali-.quxae in delietum ab humana, aut fors ypite etrm a divina auctoritate taxatae fint , non j ad vindictam, fed ad exemplum, et emenda- j x tionem 92 "Tractatus XVIII. tionem vel delinquentis, vel aliorum fpecta- i re dicunt. Unicum in hac doctrina non fatis lj capio: fcilicet fi peccata mala funt, utique J u poenam ex fe, et non mere ad abíterrendos ii alios merentur: fi vero mala hon funt, ut Ty quid alios ab iis abfterrere. velimus. D. T r d $. 2055. lil T0 Portentum doctrinae! quae totum Evan- (it gelium evertit, et quam ipfi pzntiles detefta- buntur, fulmina de manu lovis füi extorqueri p Nullum hucusque N fj ut puto, minime poffuri. l l] €o licentiae prolapfum fuiffe oftendes, nifi Zhtbeum, aut. Deiflam, id eft eos, qui vél De- um nullum admittunt, vel eum inertem, ac Certe gloriae fuae incurium effe affirmant. inter eos, qui idola coluerunt , nullum facile D tantae temeritatis veftigium reperies, quam ]uo quidam Chriftiani tuentur, et aliqui, qui fe Iijy catholicos effe dicunt, cum plaufu excipiunt. lj Wt (5. 2056. Q V Sed age! fingula hujus infaniae capita per- tht íftringamus. Itaque Deus mitiflimus nullam perp j vindictam fpirat. Hucusque tamen Deum bo- J norum operum remuneratorem , et vindicem malorum omnis philofophia agnovit, et reli- i gio chriftiana hunc articulum inter omnino primos, et inter eos collocavit, quos cre- i dere de necefltate medii. eft, feu quos nemo lï) : nefcire fine certo falutis aeternae difpendio poteft. / : Bo d Caput XIL 93 CU poteft. Ex innumeris fcrarum literárum ntis teftimoniis pauca delibabo: Ego fum Domi- (ue nus Deus tuus, fortis, Zelotes, vifitans iniqui- U tatem patrum in filios in tertiam, et. quartam ge- QV nerationem a). ^ Mea e[fl ultio: ego retribuam b). Deus ultionum Dominus c). Quoniam vindex eft Dominus d). Et ne ex titulo divinae bo- nitatis, prout faciunt, fe ab ira divina fecu- ros effe arbitrentur, Spiritus S. monet: ANe i at dicas: Miferatio Domini magna efl: multitudinis peccatorum — meorum — miferebitur, Mifericordia rl jqu enim , et ira ab illo:cito proximant, et in peccae tores re/piciet ira 'illius e). ,'niü ]b $. 2057. mqac ( N'eque ultio Deum dedecet, eoquod jufti- j facile tia fit divina perfectio. Aeque juftum, ac LA proin aeque bonum eít malos poena, et bo- nos proemio afficere. qu i Vel an etiam proe- mia juftis forte negabunt, quia Deus illorum recte factis non indiget? Et fic Simon Pe- trus, et 5imon magus eodem in coelis loco verfabuntur, et Paulus Epicurum veftrum i2 p gUj perpetuo fibi contubernalem habebit. Nam go n o Apg[toh's merita nihil prgderunt, et ma dicem illi ure nj Exod. 2, 5. m b) Deutronom. 32, 35 £) Pfalm, 93, r. g d) 1. ad Thefalonic. 4, 6. e) Ecclefiaftic. 5, 6. Potef j Tractatus XVIIL 94 illi peccafa non nocebunt, utpot& qui fen- N fum füum *) mutavit, et deinceps peccare foL jam non amplius volet. $i vero inter vir- n ii tutem et proemium datur juíta connexio, — Qd dabitur per neceffariam confecutionem nexus at Vel dicas obfe- inter delictum. et poenam. n cro! fi bonum meretur bonum, per quam TK rationem non' item malum malo. dignum fit. Tat tot *) Neque obeft, quod iniquus norm libere, et extra flatum viae, feu poft mortem peccare delinat : et €al nam fi ad mutationem fenfüs, quam vocas, id eft ad emendationem vitae libertas requireretur, jam li IIf daretur meritum , quod nemo admittere poteft, accef qui demeritum, id eft proprii nominis poenam dem negat. aj D« $. 2058. W Neqlue in divina bonitate rationem pro lun N Ij merito ad proemium, et tamen contra poe- - nam peccato congruam aflignes. Deus enim & eo ipfo eft optimus, quia eft juftiffimus. Li- Bote eí 1 [ beralitas in bonos, et in malos. ferveritas — pari propinquitate divinae juftitiae afüident, hpï lbt teftante id Apoftolo f/): Quod /fi Deus volens (C oflendere iram, et motam facere potentiam fuam Vel fuflinuit in multa patientia vafa irae apta in in- teritum, ut oflenderet. divitias gloriae in vafa mi- pz 7 fericordiae, quae praeparavit in gloriam eic. N non babet poteflatem figulus luti ex. eadem ma[Ja !afecil " facere aliud. quidem as m bonorem , aliud * à sjli n f) àd Roman. 9, 22 et 9;3. 01 wæ- ". l Caput XIL . 95 ^ fet in contumeliam g)? — Scilicet. etiam hic in cón- Cam. fuetum errorem relabuntur, quo decepti Vif Opinantur, quod opus aliquod egregium tan- &tl0, quam caufa motrix divinam voluntatem afli- QW ciat, caufam et vim divina voluntate. prio- Qbl rem male ítatuentes. Verum errant vehe- quam menter, et quidem a prima rerum omnium j ratione aberrant. Non enim ideo Deus mul- torum felicitatem voluit, quia haec bona ü Nfa dcini eft:: fed. ideo felicitas haec bona eft, quia l ht eandem Deus voluit. Omnis rerum creata- Ü r j rum bonitas füb qua demumcunque ratione püif&i accepta voluntate divina pofterior, et ejus- yoenati dem merifiimus effectus, et nullatenus ejus caufa eft. , Salus vero reproborum utpote a Deo non facta, non eft bopa, nihil eft, mul- to minus eft ratio aliqua, quam divipa vo- a luntas fequi debeat, aut poflit. 1mo prout in tractatu de grat. et libertate oftendi, de ea nec quaeflio, aut etiam fola mentio fieri jf poteft. JNon enim, quod toties ex S. Augu- Juj l V Y ftino dixi, /ciri potef? , quod mibil eft. Quare /i ineptifima confecutio eft illaj, qua dicunt. jl ell à Hoc eft bonum, aut optimum: ,f w/[//b id velle debuit. ergo Deus j /;am n $. 2059. h" ( J ..Sed fcilicet Deus adeo in immenfum per.- ,fectus eft, ut nihil perdere, in nullo offen- j ^ iil elll ( »di, vel adverfo affectu aflici aliquando poflit : »€I89 £) Ibidem 5, or, b 96 Tractatus XVIII. ,;ergo Deus utpote non offenfus nullam fa- D J Yl ,tisfactionem exigere poteft, fola vitae emen» ,datione contentus,* Eleganter admodum: & qVe Sic puto, quod nec emendationem requiret, utpote qua deficiente nihil perdit, et qua inR praeftita, quod neceffario confequitur ; nihil j acquiret. Quid enim adquirat ille, qui om- M (e nia jam habet. Perinde ipfi eft, five eundem amemus, five odio habeamus: et praeceptum fo, de Deo fuüper omnia diligendo . otiofum eft W fane, licet ab eo, nifi Evangelium mentiatur, Ca1) totum pendeat. Aft peccatum per omuia () Ü malum, et fic fummo bono adverfum eft. | Q1 Plane offenditur aeterna juítitia quacunque ! Q iniquitate. Nam fimiliter odio funt Deo impius, Tley et impietas ejus b ) Laborare feciftis. Dominum dQ Ín quo eum fe in. fermonibus ve[lris, et dixiflis : BN , cimus laborare? . In eo quod dicitis : Omnis. qui fa- Usqt ' fibi cit malum , bonus eft in confpectu Domini, et ta- les ei placent : aut certe, ubi eft Deus judicii 1)? I Qüan i rJ/ ! | $. 2060. " Qj E iE Licet vero Deus peccato vere offendatur, nihil tamen eidem decedit, nec per unicum UOne | inftans aliquid deeft eidem, quia per vindi- Tij ctam mox compenfatur, quod homo per obe- Vl dientiam praeítare omifit. Nam in eodem As momento, quod aperte committitur, Occus tiffime / -h)" Sapi&nt. 14. 9. »V ! D Yitio f) Malach. 2, 17. (lf 9;5 Caput. XIL, 97 mf tiffipe vindicatur. Seqtiendo enim divinam TDEn voluntatem- cum bono infinito conjungimur, dum: et eandem -optimam voluntatem negl igendo jiret avertimuf a bono infinito , Jacturam exinde À QU : f ! l i infinitam tolerantes: qua quidem poena ma- jor cogitari:non. poteft.-- Perviderunt id ut- j 0 cunque aliqui ex antiquis Philofopl iis , docen- T tes peccatum fibimetipfi fummam poenam ef- um fe, etfi hujus doctrinae fuae ^ genuinam ratio- | n4 nem. reddere,haud potuerint. Equidem pec- pgat cans. hujus. tanti mali, quod jam patitur, mo- gmüä do quidem conícius fi bi non eft, quod ipfum j d. ejus. miferiam , non minuit , fed auget, eo UE quod extento malo fe extri care, ignorantia j mileriae fuae velut fopitus, exinde minus fat- ) agat. .. Qui omnibus faculta tibus- fuis exutus T. h eft, jam: nunc ^ Tf pauperrimus eft, etfi id huc- j m usque nefciat: et eo miferior eft . quod ad u W) fibi confulendum - fua ignorantia impediatur, Quare recte dicitur, hominem in peccato le. ;M C]l l thali conftitüitüm a damnato qu oad fenfum quidem ,non vero quoad poena m damni dif- ferre: qüi quidem hu U.wf, : jus tanti damni copio- endä fiffü«uno fenfü obrüetur , nifi digna compenfa- ul ul li Ü tione jüftitiam placans, cum eadem iterato " conjungatur, Sed vide haec a g o ftin. libr; 3. de liber. arbitr. pud S. Augu- C. 15. longe ele- 1 st ta. QU . gantius, et eHigaciüs difputa fj ' dl $. 2061. »Sed Deus ratione fui nihil, et omniä »ratione horiiinum ; Utpote quos liberaliflime üm, 1. 55 dili' ..... d Tractatus XVIIL - 98 * Peccata - humano generi, , diligit, jubet. ,,;non Deo no cent: unde Deus eadem mere Üt .propter homines prohibet.. Deo. perinde Jotoit ,,e&, an ju ftitiam colamus, vel iniquitatem fitere ,lectemur. Et fic Deus nunquam offendi- Miqui ,tur, multo minus Vindictgm ,tanquamllag- 0ptm "s fus exigit.** mund ] 102 re . Ào p Aft fic . omnes Dei perfectiones inviola- Cäüfam biles funt, et fola ejus liberalitas, ac boni- tas innumeris difpendiis obnoxia, et ob tot, quae ex pecca tis'in humanum genus fedun- dant, et a Deo fruftra prohibentur, damma (ti l D Cot plurimum patit ur, ac pene mifera eft. Non* ne fentis, quod vel ex ipfo argumento th TItno & lr tuo pgcgata Deoil aliqgid detrahant;? BUIT QU $. 266 * / Verum fi aliquorum fenfum - rite -äfï'e- *icmþ f0 Qquo0r, peccata ne quidem humano generi Q ] ,limul fumto .nocent, fed eorum. vel occa- orum efficacia : varia, Wy ,lione, vel omnino e lh Jme etmaxima in comm un e emolumenta redun- Nam Deus fapientiffimus, ex. opti- M: Die ,, dant. ,1Dis, quos facere- p oterat, mundis abs dus ,bio elegit optimum ,. id eft noftrum hune, »1 »eccatis utiq ue refertum: quae fi abeflent, I mundus non ampiius effet n ofter ifte, fed r US eX LE lius,. et jam. non amplius optimus. A 1 bono S?GS ä, q;üd ergo ultio de peccati * ö. 20640 Caput XIL . 99 Vnef $. 2064. j Tere Utique hac ratione mundus ifte folus Vfie)r;i peimde potuit, reliquos ut & yittel pote non optimos, Deus ofeyle acere non potuit, et fic ex tua fente ntia, reliqui non funt poflibiles. m i Dein fi omnia optima Deus. facere, et optimum ,Ordinem mundo indücere coactus erat, vide, an non Lota rei feries fit necelTaria, et. ab immutabili fato penidens. Sed haec nihil ad praefentem i caufam. "- 2 bot: Qb L0* $. 296 * R gedu | dar * Quis autem po Liam' doctrinam de..pec- cato conqueratur ? ^Ab & eo. nil al detrahit, hu- p o mano generi, ac toti nniver fo prodéft etiam: et licet (ingulis forte noceat , leve tamen hoc damnum, per commt inem Uutilitatem abunde compenfatur , .et omnibus com putatis etiam bonum.efücitur. Ad qui h d ergo Deus, pec- ) cata prohibuit? Cur po enas inigeddem ífta- p tuit ?. Peccatis Deus opu $. habet: ad pulcher- Vel ()CCZ' rimum,.quem pro mund 0.optimo. deftripfit, :- ng]a, typum . exequendum. Langueret artificio» ij " redüfl 41" ima pictura, fi ei pec cati umbra de " optl d * * h FR d ) ab Ü ';:'x'xxw-..n $. 2066. * gpelt Equidem nos quoque a fï'ef'jmus ; quöd iüe, 181 eus ex malis bona faciat, feu Befectus ho- nus: rum bonorum aliis bonis expleat, $&t peccata fl engcendios juftos, a liosque fines. faepe 2 per. 9 2464' ioo "Tractatus - XVIIL. p&:rmittat. Sed juxta nos peccata femper inala, et ingentes in toto univerfo hiatus, l hteyf fj i dC vera dedecora manent, quae dein vel per : Qde géquam fatisfactionem , aut certe per juftam vindictam 'compenfari debent, ut pulchritu- QT one Tiime ddo tótius Ordinis reftituatur. Ex tua vero fententia peccatum vel non eft malum, vel : Wl et L 'certe fine omni compenfatione manere poteft, | Ümgpy absque' ut de totius unive |! E rü pulcþritudine li ad * adhiben iali»quid decedat*.-* $.. 2067. | l M e l d Aliqui poe*n»as—humangs , aut forte etiam l hïüänun l | [ l ! divinas in peccatum? admiittunt, fed quae ad MU exemplum, atque ad alios, vel ipfum delin- i ii quentem .a peccatis *deinceps 'abftercendos pertineant: et prout ajunt, dantur poenae meédicinales, nullae. verg vindicativae. Sed ve ] Ulti peccans jam ob delietum fuumi, et fine re- Il IRLÍER co ts íÍpectu ad alios malo'aliquo feu poena dignus N | éft, vel ff6n eft dignus? Si primum, jam !eü[f —— E pI ( 1l fo noftram fententiam hoc ipfo adoptarunt: 4 J T alterum dicant; jam ineptum plaue, imo cru- E * ftod D dele eft, hominém innoxium, ^et'ni] mali J rE Vfem — — — x t E meritum tantopere afiligere, mere: ad. alios d j ' — ] —— 527 pecóato continendo$, qui ab illo, fi velint ] Ti r ! E fibi facile temperare pottunt. uI d 5 $. 2068. Aetergitas vero .poenarum, quam aperte Yi ün doctrina n itur, | negare nondum fu-ntv aufi, in hac.- necefla- Mu hii Caput. XIL — Ior m neceffario ceffat, Nam ]läü*, cum peccato Deuä, eu infinitum .bonum, prout volunt, non d ph offendatur, eo ipfo infi 'p&æ continet. nitam malitiam non Vohrt Atque exinde poena infinita malo minime infinito irrogata i j T0 nfinite iniqua foret. 1 Y Sed etiam ad exemplum L aliorum tam-. acere bam poenam ítatuere pari $ id eft infiniae gtl od dementiae,. ac crudelitatis res effet. . Sic enim ad cavenda mala finita malum infinitum adhiberetur , et infli geretur ei, qui nulla poena eft dignus. " fi ad vitam unius cor Tolerabilius fane foret, Ti ifervandam totum genus AU humanum exícinder etur: nam unus ad mille qURG " milliones habet rati m onem aliqv^m,; finiti vero n m ad infinitum nulla prorfus datur proportio. te[cäïtï * * $. 2069..: M [ Ultimo dicent forfitan- * ,, Peccatum e qui- 14 , dem ex fe poena dig jj dïg »bellente fua lenitate num eft, fed Deus ii« 5 acmifericordia. ean- ifs i ,üem femper relaxabit ? nunquam r infliget »' »Dper modum ultionis, fed non nifi ad emen- »Qdationem, et exempl um : eoquod vindicta il » Jeum dedeceat, et infinit a^ O bono feip(à ad. » Verfetur. A bono, prae cipue'a bono in- jv »hnito malum venire non p*oteit.cc $. 2070. Verum quod Deum dedecet, eique ad- nf verfatur, & eri non poteft, impoflibile. eft, w d E' €t (ic pec catum poenam jam non meretur. p G 3 Qua.b 102 Tractatus. XVAII. ualis enim dignitas, 'dc meritum ad poenam. 1 propor- impoffibilem? Num poteft cogitar bile? Si r —X— :| H tio, et refpectus aliquis ad impoffi f autem veram dignitatem ad poenam ftatuas, tunc poenam merit am irrogare, id eft, fuum Tia vl cuique tribuere juftum , ac proin bonum, niens jam eft. Et i ficque fummo bono conve & fic a fummo bono, fi poen as debitas infligat, bonum, id eit DN nullum malum, fed merum de aliquid juftum-procederet. Dein etfi demus, et fine prae- Qul quod Deus poffit facinora gratis, lis tefti- ftita- compenfatione *) relaxaré, nu UET W bus aut tabulis evinces a liquando, quod Deus quam vim julte hanc relaxationem potius , fenten- tiae exhibere velit. Divinae potius tiae de puniendis peccatis, et de iniquis, 1l fine poenitentia decedant, aeternum, damnan- pr P dis utramque fe re paginam in divino codice Vir implent. Iu . *) Quaeftio, an Deus gra tis, etïüne fatiäfactionä r peccata relaxa re queat, feipfam, prout puto im- Nam flatus. peccati confiftit in ave rfione m plicat. l de a fumm o bono, et in quadam adverfitate cum divina voluntate. Iam fi Deus peccatum relaxare Rnl smodi hominem cum um- velit, jam eo ipfo eju et fuae voluntati per omnia ts mo bono conjungeret, Scilicet ficut peccatum k lj ! confentientem . redderet. eft fibimetipfi fumma poena, prout fupra oftendi? fic reconciliatio , perfecta .cum divina v oluntate et fimul conformitas eft véra cum Deo amicitia , plena pro pecc atis fatisfactio ,. fi tamen paratunm N ad juftas poenas animum involvat: prout infrà Pütg oftendani. Sed: de h;oc.digne tractar e nimis 101?- Vafe gum foret. ss | Caput XII. 103 $. so71. enat Poftquam ad argumenta novae, et usque o E ad faeculum noftrum inauditae fententiae re- LUR fpondi, jam propria, eaque certiffima doctri- uU na ftabilienda eft, qua dicimus: Deus pec- QU catum vera, et non tantum ad aliorum:ex- LE emplum pertinente poena ulcifcitur: atque fl exinde ad Deum placandum, id eft ad ge- ïd BL nuinam poenitentiam non folum propofitum 0 deinceps non peccandi, fed jufta infuper pro ]s lj [ culpa compenfatio requiritur, five dein haec li in aequa fatisfactione, five in condigna poe- od na confiftat. Af ls I ln lv $.. 2072 a M ii ! ïnprimis enim in fenfu intimo, et abs ullo p praevio argumento aperte cernimus, quod "u virtus feu juíta actio fit laude. ac proemio digna. .Sed aeque clarum, ac per fe. jam pa- fj i (s tens eft, quod iniquitas feu peccatum poe- j nam ac vituperium mereatur. NNon indiges, j " ut defüper convincaris: folam mentem tuam o d Á Tb confule. Si vero iíta non teítatiffima faciat j ( mens tua, ea eft penitus extra regnum mo- j pef ! 7 per rale, omni fenfu aequitatis defcitut;a. $. Ts i 2073. ld d men l , .' Neqüe pro digna fatisfactione computes j) mutationem — Jenfus , quam vocant, et noftra , j o, ac plaufibilem fa- aetate popularem ade ciunt. G 4 6,2 Tractatus XVIII. I04 ciunt. Haec enim aliud non eít, quam de- j cretum ernendationis, feu propofitum dein- Ü ceps non peccandi. Hoc veroe 'etiam inno- ü cens femper habuit, et deinceps etiam ha- | bere debet: quid igitur compenfationis pro ! m ee] peccato inde elicies? ^ Num pro damno heri ilato per id tibi jam fatisfeci, fi novo dein- k ceps detrimento te afficere non | amplius pe« Vehm 2 t IQ $. 2074- 7u ( Ec- en! in quale baratrum fentehtia haec tua humanum genus praecipitet, et quantam. delinquendi licentiam .publice inducat, ipfa poenarum aeternitate, quam facile adeo effu- gere datur, omnem pene ad bomines in offi- hsl cio continendos vim amittente? Age, quod W ( vis, et fcelera fceleribus graviter accumula. Deum non offendes: Ífi aliis aut tibimetipfi Qu Ut exinde nocuifti, placito tibi tempore, aut fors tunc, quando pfae infirmitate, aut alia W ratione peccare jam . non amplius poteris co- Y gita: deinceps non peccato: et mox totum lY erit faliuum, nec Deo, nec tibi, nec alii; D pofthac quidquam devebis. " 9. 2075. -Gaudete jam latrones, adulteri, et ty Cl ranni. atrociffimi exultate vehementer. In ultimo vitae veítrae inftanti quisque veftrum Qf it, ita V | peccata fua profequi.ficut non poter neque Caput XIT, 103 de neque volet. Atqu&: exinde finguli veftrum [ild abs ulla fcelerum veftrorum compenfatione, W €t ob folam mentem jam mutatam eadem, M qua illi, qui per omnem vitam a peccato im- n munes baptifma fuum integrum fervaverunt, (l celeritate ac fecuritate ad, coelos evehemini. e Et quia vix ullus in mortis agone deinceps ;lius peccare decernit, hinc pene nullum damna- tum fuiffe arbitror. uanto jam beneficio novi doctores humanum genus fibi devinxe- SCHUSMET N H runt, dum benigniffima hac füa fententia to- ec tum pene inferni incendium extinxerunt. M » O. .. 2076. d Miferet me jam innocentium » Qui tot tan- f tisque pugnis, et per tantam vim fibi illatam per totius vitae decurfu quod m integritatem fuam, 1 otiofe fane, tutati funt . Eadem vos forte, qua füpra recenfiti ícal A eratifimi homines, an[ utemini. Certe nulla fe curitatis praerogati- i va prae illis gaudebitis , fors nullum ex tot p o victorüs meritum habit Uli, poflquam pro tantis criminibus null i à poena, nulla com- ii I$ penfatio debetur. $.. 2075. Erch inania fuerunt tam acerba tot fan- ctorum poenitentiu j "k m lamenta, frivoli omnes p i de commiffis peccatis ploratus, ridenda ar- cuffima illa j jl ejunia, nifi fors, prout docent, " ad fanitatem conducentia? Ergo íacramen- tum g G 5 106 Tractatus X VIIL tum poehitentiae aut otiofum, aut nullum eíft? Ergo denique, quod extremum eft, myíterium crucis per magnam partem eva- cuatum-eft, fi Chriftus contra tot apertiffima facrarum literarum teftimonia a), non ad placandum Patrem, non ad expianda pecca- ta, fed fi multum fit, ad emendandos homi- nes eft mortuus, tituli advocati pro pecca- tis noftris a Ioannne /) ineptifime infignitus. Quot demum portenta aetas noítra adhuc parturiet, poftquam hydram hanc tot mon- íftris jam foetam impune, et cum plaufu in lucem jam edidit! 1 CAPVT DECIMVM TERTIVM. g Propria de dolore ad legitimam poenitentiam requifito opinio flatuitur. $. 2678. Ctim ad plurg teneatur poenitens, quam in- nocens: $. 2079 Et cum /valde ambiguum fit, quis dolor ad legitimam poenitentiam requiratur: $. 2080 — 85. Varii ftatus poenitentis de peccato do- lentis in exemplo defcribuntur: | $. 2086 — 9o. Et praefenti caufae adplicantur. l $. 2091 — 94. Unde qui voluntatem divinam plane d axpplectitur, eo ipfo beatiffimus efficitur. f $. 2/95. Utique debet talis fe ad juftam, proin aeter- nam poenam paratum offerre. $. 2096. a) Vid. praecip. Ifai. C. 53. bj 1. Ioan. 2; . " Caput XIII. Io7 um $. 2096 et 97. Sed tale decretum concipere qequ& f menti W l $. 2098 — 2100. Neqä&' fenfui durum accidere deb&t. ] $. 210r. Per hoc hominem plene juftificari communis a doctrina eft. (( $. 2102. et 2103. Ita ut non fola culpa, fed et poe- Q na-ope ejusdem deleatur. wccal h d $. 2078* N hk.It'ache ad plura. tenentur poenitentes, 9 quam innocentes, et aeterna juítitia per de- ^ f/il li lictum irritatu feverior eft, quam fi per vi- tam innocuam digne e nobis nunquam non culta fuit. INeque enim par fructus boni operis Y effe debet ejus, qui minus, et ejus, qui amplius deliquit , aut. ejus , qui in nullis, et ejus, qui in jl quibusdam facinoribus -ctcidit a). Id, quod ca- pite proximo fatis demonftravi. Sed quam certa funt ifta, tam anceps eft, quinam poe- n h nitentiae fructus effe debeant, ut digni poe- nitentiae fructus, prout Evangelium requi- J ü rit, cffe queant »). Certe Antiochus infignia poenitentiae indicia dedit, Deum, et delicta g o fua agnofcebat, et dolens de iis, emendatio- nem infüper, imo compenfationem promit- p tens rogabát dominum, a quo non e[Jet mifericor- diam confeculurus c). | é. 2079. ! 2096 0) S. Gregor. homil. 20. in evang. .5) Luc. 3, $. c) 2. Machab. 9, 13. Yo8 Tractatus XVIII $ 2079. Quod vero rem hanc obfcuriorem red- dit, in eo eít, quod veteres arduam quidem poenitentiam nobis defcribant, laboriofuüm eandem baptifma vocantes, parum tamen de- finiant, cujus indolis dolos ad legitimam poe- nitentiam requiratur, ut adeo quantum ad hoc caput ductu traditionis et auctoritatis deftituti fere effe videamur, fola, prout ab initio videbitur, ratione dirigendi. ä 0. 2080. ft T Praevie autem paradigma aliquod ftatua- mus, ex quo, ni fallor, opinio mea fufficiens lumen accipiet. [taque Titius et. Maevius ex infima plebe ad injuriam Cajo eminentis dignitatis viro inferendam , nefcio per quam ïä frnvolam rationem incitabantur. Et quidem Maevius pravo huic affectui generofe reftitit : 'Titius vero eidem liberaliter. indulgens Ca- jum gravi hac injuria affecit. b (ion $. 208r1. i! &f . Titius, jam a Cajo fibi timens magnopere horret vindictam ob eo ab illatam injuriam U fumendam: atque exinde optat, ut nunquam Yus injuria aliqua Cajum laceffiviffet, Puto, quod W hoc animi affectu, quo fibi foli confulere Qu l) vult, Cajum placare et eidem fíatisfacere ne- queat. Neque enim fur propinquus jam fur- Ca€, Caput. XIII.X * 109 cael, et ob hanc furta fua deteftans, ob hunc ïl dolorem a vpoe;gïg ífua jure liþergcur. T "$. 20682. il ousAft eäc *inkt)erivïalld "Titius. di E perpendens dolet.de .hac ífua gnitätem Caji . infolentia, et j fors etiam vehementer dolet , idque fincere, » et ob Caji dignitatem , quam violavit: et à hanc animi in Cajütr a fféctionem coram eo proteftatur ,. fperais «e xinde fe Cajo recon- cialatum iri. Verum.;Cajus jufti,: et aequi tenax:ait: . His contentus effe non:pof lum, nam. voluntatem. me non offinderndi etiam P innoxius ille-Maevius $ z et/denique ómnes ha- Qs bereé- debuerunt. 'Tu te inno Quid reddis pro injuria? T1ü$ gentibus ac juftis .:parem: facis. n JNonne fj C omnia delicta folum: voluntatis áf- m ; ec;um -mutando expiarentur ? dqül jtí $. 2083. "Titius jam exàá fe.ad. de ctionem Caji juffam eífíe cernens, bitam injuriae 'compenfa- tionem offert dignitate pro » QUae quidem fpectata offenfi fex m 1 . Ilibus 8 fapientibus taxa- ta fuit.. Veruni Titi us ad tot reddendos non 1re fufficiens ait: m praedivitem Habeo Sempronium "fratrem, . et mei amantiffimum ,.qui tan- m tum pro me folvet,. p Caius vero juftus per omnia refpondit : Hos quamprimum accepe- (2i2 IO, non habeo »'quod ultra a te exigam. f fit $. 2084. d d Trüctaius XPLLL iIO 2084* $. Sempronius a Titio intéfpellatus fex mil- lia liberaliter numeravit: fed forte finiftra d b factum eít, ut hae pecuniae in via deperdi- tae ad Titium non pervenirent, ut fic fuo jatt It adhuc debito pro illata: injuria adhucþt-ene*- recur : lor & I! " & $. 2085 d tio Ü uare &;Titius , cum alia fatisfaciendi ra jam non fuppeteret , poenae fe fubjecit, qua- m aequam effe lem trium..annorurm. carcere fapientes- judicaru nt. Hac jam poena ac- l Cajo quaerebat, an fic de- ceptata Titius ex T mum. contentus e ffec, vel an aliud infuper ïüþ( requireret: qui refpondit, fibi, juftitiaeque ew plene per hoc fatisfactum, ac proinde Titium Dy quam debere, expiata jam injuria nemini quid * uftum fore. Tqn ac proinde exantlata poena j Plane inter has duas voluntates, nulla jam e!ï, Ude adverfitas, fed vera concordia, ac prpinde Uäm 1 | 4 genuina juftitia locum. habet. Pth D [;] - a. 2086.' ? m 4l no'ï*cräe ad aptemus. Tam þai*ädigmï; caufae ^i Uaþgl 'Jitius perfonam graviter peccantis, Maevius ^ Cajus vero perfonam innocentis fuftinet. : fummae dignitatis homo Deum, et Sempro- nius dives fimul, et beneficus Chriftum cum DEI* meritis fuis, et fatisfactionibus fuis reprae fentat. ! n $. 2087. Caput XIIL - lII $.. :2087. ! A Porro Titius, qualis $. 20gr. defcribitur; i eft poenitens, qui folo timor €, aut potius r ob fenfüm futurae poenae dolet, Sed 9. 2082. f0 jam eft fimilis illi; qui propter Deum. fuüm- li me bonum non peccaffe Optaret, qualem do- lorem Attritioniftae, et fj vehemens is fit, etiam Contritioniftae ad reverandam gratiam etiam fine facramento f ! docent. p(.)enic,enc.jae fuüïcer"e i ] d d lam Titius $. 2685. eft imago hominis finc ere, et propter Deum Á poenitentis curm U propofito facramentum poenitentiae recipi- Qu endi: fcilicet Ut per. m erita C hrifti offenfo 3uUn] j ff Deo fatisfiat, ad quem placan dum nulla hu- mana . facultas , nulla fatisfactio $ » Quae finita fot j eft, fufficit. Sed merita Chrifti pro omnibus 8 quidem parata, fed ante facram oiti tum ad praefentem cauf: am, bomini nondum applicata fünt. Unde in dat o exemplo Cajus non fimpliciter, fed füb c j onditione,. quatie primum pecuniatn a- Semf i r0mio accepero dicebat . igam, s 901 abeo , quod qltm ex IU » )us $. 2089. u Deinceps a cun poenitentem oc 5 2084. Titius. repraefentat npfae' cafione confite ndi deftitutum, cui proinde infinit ae . Chrifti fatisfactiones y non- il2 Tractatus XVIII. nondum fünt attributae, quem totum adBuc 9? debitum. premit, et divinae juftitiae. obno- W xium reliquit. Cui proinde nihil reliquum »pa eít, quam ut, fi totam juftitiam explere, et ydp vere juftus effe velit, juftae íe poenae füb- D ]q jiciat. G - »lD $. 2690, s »lli ))ml [am $. 2585. defcriptus totum exfolvit, et fit exemplum poenitentis, » hi quod debet, * DO qui absque facramen to poenitentiae a Deo If in gratiam recipitur. -Sic enim omnia, quae NU debet, praeftat: nam habet voluntatem,. qua amore Dei non peccáffe defiderat, quod ipfi i g N cum innocente commune eft. Paratus infü- — er eft ad poenam, qualem juftitia petit, D lia n fubeundam: quod debitum ipfi tanquam pec: »il canti peculiare eft. Altius affurgere non É » e.?tr; poteft: neque tenetur plus folvere, quia plus non debet. Paucis: totum praefti tit, Ju l- j Dony ft: quem ) Impb'( tiam omnem explens vere juftus e fibi proinde aeterna juftitia, utpote per Df'f'pfo teft non diligere, omnia conformem non po : hoíte in amicum jam recepto. Vr HïCl'ibjs, $. 299r. Verum dices: , Poftquam in defectum ,condignae fatisfactionis quis juftam poenam G"av ,,exantlare ex amore juftitiae. paratus €i ftm. Q *5 uftitiae tamdiu non erit fatisfactum, donec Certe Cajus, [ j C0n ,,poenam reapfe fuftinuerit. » prout lig j | Caput XIII, 113 dl )bno- » prout $. 2685. de eo ag itur, fi arctae jufti. »tiae inhaerere velit, non erit contentus xquum »parato Titii animo, fe d requiret, ut is re. d t »apíe triennale erpaftc ulum toleret, tem ye li » fiquis velit confiteri, cousque fatisfactiones , Chrifti eidem non p roderunt, donec eas »lpfo facramento, et obtenta abfolutione ,fuas effe fecerit. Solus i taque paratus ani- j .mus mimme, fed ipfa demum folutio de- ,5,bitum explet. lam cum j peccatum grave »poenas aeternas me reatur, eoquod bonum »infinitum offenderit j 0 ; tuus, quem hic de- Ama qü »ícribis, dolor. poft aeternit atem demum, »id eít nunquam fuum effec qod tum fortietur, d » Quare fi peecantem fine facr amento recon. $, Clliari t pf'! potfe afferas, poft qu emcumque do- la »lorem füccedaneam Chrifti fatisfactionem »aflignare cogeris, t D $i vero "Chrittus etiam l m y » eXtra facramentum fuas fatisfactiones inter- » ponat, il 1 Don eft ratio, cur cum dolore ex 1 aut faltem vehementi caritate con- f »Cépto ( f [9) fl »timore eft IS etiam cum eo, qui ex folo Ortus) non conte ntus fis,. fed d »dolorem di ficilem. ad » icribis , Tequiras ? ** eo, qgem $. 2090. de- $. 2002. yeferto « od Grave argumentum! quo plurimum con- as rmatur, quam diffic b ile fit definire, fub qui- p TM us conditionibus De us hominem gravis pec- t Cati reum fine facra u U f0 0tn, ? mento in gratiam reci- yl pere fI4 Tractatus XVIIL . t pere velit, Habeo tamen, quae étiam ad hoc argumentum r efpondeam. :Certum enim Yi atio detur etiam extra fa- (iri eít, quod reconcili €cramentum, et quo d ad reconciliationem d Chrifti fpeciali modo merita, et fatisfactiones üdgl applicentur. Id omnes doctores, et omnia ulti et maxime conci- antiquae legis exempla, ) lium tridentinum 4) evincunt. Jam aut do* lus alius lor, quem ego defcribo, aut nul omnem juftitiam implet, ac proin ju ftum fa- e timeo, ne dolor ille, cit. Ex hoc ipfo capit quem $. 2082. indicavi , fors non fuüfficiat, et tj Chrifttus pro tali poenitente fatisfactiones fuas non interponat, quia e jusmodi poeni- L a 1 nnocentis im. tens vult quidem omnia offici plere; de iis vero , quae poe nitenti funt pe- Nondum Oomne, E culiaria, non cogitavit. quod juftum ac debitum eft , ex fua parte Qefd implevit. Cf Jmo jc $.. 2093: ea Titii ex eo quód cum | pe*fect Equidem mehs r Xoluntate Caji, prout $.2083. feribitur, pje: | W. 4 ante poenam reap [e exantia- ne confentiat, tam nondum fatisfecit. Idem de voto, aut fatis factiones Chrifti ope defiderio , quo quis Sacramenti- poeniten tiae obtinere optat, aut ftatuit. Sed hoc ex eo eft , quod quis ie i ? IT]U cum voluntate hominis, qualis eft Cajus, m bo- | rl conjungens, nondum attingit. fummu pur, L Qtte n d) Seff, Caput XIIL - 115 12 num, et fic plene non perficitur, Idem de 2 voto participandi merita Chrifti,. quae , licet Mu divina, ac infinita,, non tamen fünt Deus o fed a Deo, et ad Deum facta 7 *). Unde de j fiderium ad haec merita conce ptum hominem 0mJ n ultimo perficere nequeunt. o *) Ut nihil dicam, j a rum meritorum fin quod /pecialis participatio ho. l u e facramento fit i mpoffibilis, ac Y proinde tale votum . absc jue facramento ín irritum j cadat. Qui aliquid.fub cert r i grü " debet, et füb t à conditione obtinere ali conditione . decernere Cogitur, ]3[, & quae non eftt , €t non erit, ille nihil defiderat, Ü one nihil decernit. DW $. 2094. n n lr U Qui VerO divinam v oluntatem proxime, ] Omn ac plene complectitur, i lle fümmum bonum U r*ï defiderat: et quia fu mmum bonum volenti .deeffe non poteft, ill ud etiam c imo jam tenet, Porr omplectitur, aC proin omnia tenet 9 qui fummum bonum, ; loD poteft non effe XA perfectus, ac omni g rior. Adéo totum de poena longiflime fupe- ï tüh r finitur ex €0, cui bono quis ultimo inhaereat, eya [0ü» d j r g. 2095. j PuP ! Aft inftabis: ) »S9ic homo extra facramen- u , tum reconcilian d C 1 », iubeundam aeter us deberet effe paratus ad j nam damnationem. Dictu . Dorrendum! gnï Quis unquam tale quid ex- » €git ? Quis dillicile adeo decretum conce- 2 »» pit 116 Tractatus XVII. Y ,pitaliquando? Tua doctrina ad defpera- ,üonem usque difficilis eft ?** (in m $. 2096. füm Hic inprimis rationi fatisfaciamus: tum I'EI:( Ia vero fenfum mitigabimus. Et inprimis quae- qu ro, an aeterna.damnatio poft peccatum, et lic feclufa condigna farisfactione jufta, ac proin bona fit? Nonne Chriftus, et Sancti in ju- be; dicio Chrifto affidentes hanc fententiam, ju- àlii ftam ac bonam utique, in impios, qui nui- Ti ]am pro peccatis fà tisfactionem praeftiterunt, toct ferent aliquando ? Num mens poteft effe iVih jufta, et bona, quae in omne juftum et bo- num non confentit? Sane di í vina juftitia, et Jy nus non eft, qui ln Dei amicitia ille animus dig divinae juftitiae ac bonitau in a liquo adver- N ipf fatur. feli Cum $.. i097. ; Jecta , Qui peccat, a f ] mmo bono, et a divipa Haec averfio eft ipfum juftiua . avertitur. peccatum, et fimul max ima peccati poena, et (umma miferia. Ergo qui 'divinam jufti- brim lene amplectitur, tiam ,. feu füummum bonum p E ille Hoc ipfo virtutem, v! rtutis maximum Ple- i P praemium, e t ipfam beatitatem. tenet. pa conformitas cum, divins voluntate, p ete ] Unma fecta virtus, abundaptifima virtutis merces, Dtn f] ac plena beatitas non mul ra, minus diverfa, Tcte ï fed ununi idemque funt. lpfi damnati fi di- vinae Wety Caput. XTII. YI7 n vinae- juftitiae et ejusdem voluntati plene confentrent, eo ipfo beati efficerentur, ut- pote cum fümmo bono conjuncti: eoquod fummo bono fe toto, 'et omni affectu inhae- : i rere eft confummata beatitudo. Et quidem rei hujus intelligens, id facile concedat, et s quae- y, o qui fcit, quid fit poena damni, ei doctrina haec etiam demonítrata erit. Siquis tamern gpfOiH h de his dubitet, legat S. Auguftinum de vita beata, item libr - 3. de lib. arbitr. et plurimis lD. ]ul aliis locis, rü//]u' ex quibus teftimonia afferre, ni- eri mis longum foret, et videbit quantum in hac doctrina antecefforem habeam. d uapropter & y divinae juftitiae confentire eít op timum ac jucundifümum ,. dum mens j e non fenfu, fed ratione fua. noftra, fiquidem dU uti velit,- clare perfpicit, fe, dum ad poenas fe inclinat, eo 94 ipfo momento , imo ho c ipfo actu ad plenam felicitatem attoli. Omni ením facultate fua cum fummo bono conju ngi infinita eft de- lectatio. , it x $. 2098. j p p0 Nunc ad fopiendum fenfum defcendamus, ] jüm Dprimis certa fpes veniae ex tali afféctu (e- cuturae totum horror em abftergit. Licet enim ad conci m I dulcedo plendum nobile adeo decretum s l N veniae neutiquam , fed folus amor li juftitiae ePr caufa motrix efle debeat, eadem ta- g men fpe $ ad fuperandum affectum contrarium recté admittitur dlveflïï AD plicavi, » prout alibi.gopioüus ex- d viti H3 $. Qïogg. 118 Tractatus XVIII. D $. 2099. lii 'Praeterea non eít opus, ut aeternitatem Ti poenarum fub propria earum imagine am- lw loni plectaris; fufficit enim, ut te totum Deo per- mittas, quidquid tecum ftatuere voluerit. Ver p Velle, quod Deus vult, optimum eft, et optimum facit. Si bonum te afficit, quo- dim modo defiderium optimi deeffe in te poterit ? Ia Bon Quid trépidas mens humana! cur fummo bo- no te non permittas, et te totam cum eodem A Quale demum Qoc; velut permifcere reformidas ? bonum prenías, quod extra ambitum divinae in(lan Sh&l voluntatis vagetur? Unde obfecro! bonum ls illud natum effe debet, quod fontem omnis lls boni, id eft divinam voluntatem pro prima il fui caufa non habeat? Scilicet in eo es, ut W bonum aliquod intelligas et defideres; ad 14 quod defiderandum aut efficiendum tua, non p item divina voluntas fuffecit, &æ T 4/1 $. 91I00. !t f]lsm 7! Quare laetus äc fecurus te totum Deo permitte: omnia, quae D eo placent, et ab- j ícife ideo, quia Deo placent, amplectere. . jl onem de- Cave, ne aliam voluntati tuae rati Omnia m W fignes, nifi hanc:: quia Jeo placet. enim, quae ex quacumque ratione, praeter- L (N lt If quam ex voluntate Dei provenientia tibi ob- jiciuntur, bona non fünt, imo omnino non mük funt. :mD( Firmiffime teneas, et plusquam cer- uod | lle Qüe þifiïmum habeas, quod,nihil fit bonum, q eus 1I9 Caput XIII, Deus non vult: quae vero vult, et funt, et bona funt ideo duntaxat, quia ipfe talia vult. s Extra lineam boni tendis, et graviflime dé- t ciperis, fi extra ambitum divinae voluntatis bonum aliquod tibi fingas, aut illi inhies. g jist Vera itaque refponfio haec efít: nemo ex E amore Dei, aut ex fítudio juftitiae poteft damnationen velle. Damnatio quoad potiffi- m " ] yidt mam partem confiftit in privatione , fummi müü- Boni, feu in averfione ab eodem. Unde S. Y j a Auguftinus libr. 3. de liber, arbitrio C. 15. demi docet, animam peccantum in primo peccati fioina inftanti miferrimam effe, ac fummam poenam fuüftinere, etfi eam non fentiat. Cape aliqua JOïxem omi ejusdem verba: Nulle autem temporis inter- j vallo ifia dividuntur , ut quafi alio tempore non & jaciat, quod debet, ei alio patiatur , quod debet, | 9£ vel puncto temporis univer(alis pulcbritudo tur- petur, ut fit in go peccati dedecus. fine decore vine " m dictae. Sed in futurum judicium fervatur ad manifeflationem , atque ' acerrimum fenfum mife- vig&, quod munc occultiffme *indicatur. Sicut j enim qui non vigilat dormit, fic quisquis non fa- cit, quod debet, [ime intervallo patitur , quod ! g Ü debet: quoniam tanta efl beatitudo juflitiae , ut bdtere nemo ab ea, mifi ad miferiam -po[ft . ab[cedere. )me Iam qui juftitiae plene confentit, feu qui cum bmnia divina voluntate per omnia concordat, eo )faew' ipfo í(ua affectione conjungitur, ac'proin j ? mente fua beatus eft. Quare nemo ex amo- no "Ufï re Dei ad damnationem paratus effe poteft: y neque enim per eum affectum velle poteft, Qu ut H 4 20 Tractatus XVIIIL ut a Deo feparetur, per quem reipfa cum li eodem conjungitur. Imo feipfo jam impium U foret, fiquis in poenam peccati a Deo fepa- « rari, et cum ejusdem voluntate diícordare feCw defideret:.et utique aeterna dammatio in hac Ha ipfa mentis noftrae feparatione a fummo bo- vel no confiftit. Si.damnatorum voluntates di- li vinae voluntati conformes, id eft cum fum- ille mo Dbono conjunctae forent, mox beatae, ac del perfectae efficerentur, prout antea jam dixi. fec uare voluntas ad juftas pro peccato poe- at 1 Tarj nas u ftinendas nunquam in eo effe debet, quod quis:aeterpum damnari, et a Deo. fe- QICIg] paratus effe velit, fed perfecta contritio in eo confiftit, quod quis ad alias poenas fub- eundas paratus fit, quae peccanti infligere Deo placuerit, ita tamen, ut cum divina (r voluntate, id eft cum fummo Bono conjun- Ieq ctus, et fic beatiflimus maneat. þo:r; lice 2IOI. $ Uci Et en! quomodo fententiae noftrae, quam per | hucusque explicavi, etiam facra auctoritas, (üam quae eidem deeffe videbatur, repente acce- li ; dat. Omnes illi (et o quot, et quanti funt) ag qui perfectam humanae voluntatis cum vo- W d luntate Dei conformitatem pro certo recu- perandáe gratiae auxilio defignant, omnes inquam ifli nobiscum fentiunt. Et merito N quidem: Nam Ííi poenitens aliquando, quod Dl recones quidem certum eft, fne facramento ! ciliari COnfc Caput XIII I2I u ciliari poteft, id faltem þer actum ex omni- Jit bus perfectiffimum obtinebit. lam perfectior qe actus ne quidem cogitari poteft, quam per- J ] hat fecta cum regula perfectifima conformatio. Haec vero aperte confiftit in eo, ut omnia Qu velimus, quae Deus vult, et mere ideo ve- 8 j limus, quia Deus ea vult. ui plus exigit, M i ille petit. aliquid . quod optimo melius effe M D debeat, lale jam animi decretum.eft per- p fecta Dei caritas, quae, omni jam adverfi- " tate inter utramque voluntatem ceíflante, ve- f0 dfbew ram ac plenam Deum inter et hominem ami- e0 f citiam conftituit, 100 $. 2102. N F' 1f » Quia vero perfectae cum Dei voluntate ; u conformitati , feu plenae caritati non tantum CDHW remiffionem c ulpse, fed etiam abolitionem poenae tribuun t, merito quaeres, quid ad fe- licem- hunc affectum pr qdeter actum caritatis hucusque defcriptum in fuper requiratur. Sed per parem rationem aliud dicere non poffum, jl quam ut mens quoad debitum minoris poe- *f üf nae aeque Deo confentia t, prout eandem ün quoad debitum poenae majoris facere hucus- il j que docui. n v j r ofn | $.. 2103. ., j j Sciiicet prout firma fiducia in Deum eft I plena pax quoad intellectum , ita perfecta recon' conformitas Voluntatis cu m voluntate divina CUW eft 122 Trdcta;us XFVIII. eft plenifima pax quoad voluntatem: fiqui- dem haec non tantum ,quoad. gravia, fed etiam quoad leviora capita cum Deo per In hoc voluntas noftra 1 Y omnia concordet. eft nata, factaque, ut fe tota in Dei volun- tate tanquam in primo , et fummo bono ad- quiefcat, Haec eft beatiffima, ac jucundifüi- lö. ma pax, quam Chriftus a fe reliaquendam, ^* imo jam dandam diíci pulis fuis promifit. Pax, [ quae exfuperat omnem fenfum , prout loqui- tur Apettolus. Ubi tamen te monere debeo, E ne ad captandum hoc infgne bonum ipfa f 2 ejus excellentia moveri te permittas, aut ne i ultimo hanc pacem tuo affectu fpectes. Haec ia animi pax fe ipfa non eft bona, fed eft no- bilifima unio, qua fümmo bono conjungi- mur. Perfecta obedientia divinae voluntati non propter fe- raeftanda propter Deum, ipfam fequenda eft. De us ejusque voluntas et finis ultimus affe- d)j debet effe ratio motrix, I ]. ctus noftri: alias hic infra fummum bonum IUS, | definens, in re creata evanefceret, nos in D.'hli | nofítra miferia relinquens. CAPVT DECIMVM QVARTVM, ll EXIg l uae de legitimo poenitentiwn dolöre bucusque " ) dicta fuerunt, ad ufum adaptantur. $. a104. Attritioniffae ex dictis a Contritioniftis pa- ii V rum differunt. T&n $. 2105. | ( Caput XIV, 123 iqu $. 2105. Contritioniftae vero ad juftificationem extra fed Sacramentum voluntatem aequam fatisfactionem, w aut poenam fubeundi non deberent omittere. $. 2106. d Verum etfíi poenitentes formulam doloris qdut ex amore Dei perfecto concepti proferre foleant, p d et hinc aliquam fecuritatem praeftent ; 2107. Nihilominus timendum , ne folus fenfus ii quandoque fubfit, 2108 —— 21I10. Verum funt etiam alia ^ folicitudinem levare -videntur. » quae hanc U 211I —2113. Et ipfum poenitentem variis ar,ti- je0, bus juvare procedit. j Id Sä i N '2114. Plus vero ad juftificationem extra Sacramen- tum requiritur, st $. SII5. et 10. . Etfj hoc ipfum, quod.plus requiritur, n in meras delicias abeat. "m Jl ! Yur Jl $. 2104. )r g ii ) PN Tam ex mea opinione, Attritioniftarum dolor vel.ex mero fenfu proficifcitur, et pro- » d in legitimus non eít; vel fi ex juftitia fit or- bonit tus, is a dolore Contrition T yi nihil differt, i&arum parum aut $. 210$. 'JL llle vero dolor, qualem Contritioniftae exipunt, et quo nos ex amore Dei peccatum "L eteftari jubent, ex omnium fententia in fa- cramento poenitentiae eft eflicax, ac vere fufficiens. Dum vero hominem extra facra- jtis P mentum tali dolore,. fiquidem is vehemens expli- fit, reconciliari aiïerunt(, totum non cant. 5, 9105' M 124 Tractatus .X VIIL cant. Nam poft peccatum non füfficit, fiquis yidf ex amore Dei non peccaffe optet, fed debet tj infuper pro injuria aequam aut fatisfactic- nem, aut poenam praeítare: nifi enim etiam adhuc paratus fit, omnem juftitiam non im- plet, et fic vere. juftus effici nequit. m ; jrn $. 2106. . Con Cum autem poähitentes pene omnes for- doc Tüer mulam doloris ex amore Dei concepti pro- 3 ferant, feque ob infinitam Dei bonitatem do- | (ie lere affegdfht res in actu poenitentiae, fi ! ilfect ' aliud noB defit, facilis, ac plane confecta BU effe. videtur. Multos infüper afferere audivi, fije fe facilius ex amore Dei, quam ob metu i poenae ,d.oloreml in fe excitare. ümy Tati N 2T107. Ts | dein Attamen cohícientiam facerdotum angit timor, ne totum ex mero fenfu proficifcatur: | ltet dolent equidem de offenfo Deo: ab .hoc ta- f | Dum men iíte affectus non incipit, nec in eo de- f]nit'. Cuticulae fuae metuunt, et ut inferni - incendia evadant, ideo Deum diligere, et de eo offenfo dolere fatagunt. Dolorem fuum non a Deo, fed a fe inchoant, dicuntqué: Ego diligo Deum mere propter Deum, fcili- cet ne damnationem incurram. Quia infuper rudiores infernum fibi ut merum malum fen- | merï& | fus fingunt, et coelum pro meris fenfuum NO, q deliciis habent, ingens periculum obverfari Q bt vide« Caput XIF. 123 fiqui videtur, ne totum doloris negotium a fenfu debet incipiat, et in eodem finiatur, OO N $.^ 2108. ton i Iam ad mitigandam juftam hanc facerdo- tum follicitudinem duo capita fuppetunt. Et primo quidem. verum eft, quod negotium re- conciliationis juxta ipfius concil. tridentini g doctrinam a timore incipiat, pedetentim ta- a men altius affurgens, usque ad amorem jufti- tiae proficiat. Poftquam enim utili timore [ o fe, i affectus hominis a peccato averfus, imo ex- onfect tinctus eft, mens nifi.penitus perverfa fit, .quit facile Deum diligere incipit. Scit enim haec, | meüï Deum effe infinittum bonum, et omni amore dignifimum: unde mirum fane erit, fi tantae rationi non cedat, poítquam affectus contra- rius fuperatus, ac delectus jam eft. Ubi m u dein mentem velut ad libellam compofitam haec fumma ratio facile per fe ipfam ita mo- vf Vet, ut fummum bonum primum, et ulti- o* mum deteftandi peccati momentum effe in- "m , Cipiat. Animus ejusmodi, poftquam pecca- tum ob timorem diligere defiitt, jam Deum ) et * diligere facile incipit. il fuif TM $. . 2109. ]s D ol Equidem, ut nihil: diffitear, in homine meris fenfibus immerfo, .a facris multum alie- luti fen- m no, et qui Dei ac juftitiae nullam rationem habet, res eít periculofa: in iis vero, qui amo- VMB' N i26 Tfact(xtus XPVLHI. amorem Ífüi ipfius pro primo officio haberi- u QU tes, cunctos conatus fuos ad feipfos dirigunt, prorfus defperata eít. Aft tales facramento. ( (« poenitentiae vix utentur, et facerdoti nul- lam moleítiam faceílent: vél fi ob decorem det fta politicum e. g. ii gravi morbo, aut tempore pafchali facrum tribunal fübeant, de gravi lo D peccato vix fe accufabunt, aut fi aliquam de hoc mentionem ingerant, fimüulato dolore fe- p «( ipfos magis, quam facerdotem a culpa im- munem fallent, dicentes, fe ex amore Dei ( W o dclgre. Wt $. oIIO. Alterum, quod follicitudinem noftram le- vare debet, eít, quod folus Deus fit difire- Sacer- tor cogitationum , et intentiomum | cor dis, pu dos vero merus homo verbis poenitentium, pi qui pro fe, et contra fe legitimi teítes funt, ábí fidem adhibere tenetur. Neque abyffüm di- lhar vinorum judiciorum ) ingredi poteft, quibu hma faepe fit, ut homines poft graviffima pecc JEpe ta, et Deum penitus neglectum, vel fincere P 1030 poenitere nolint, vel falfa poenitentia fibi- PU metipfis illudant. l lore ul]n C 9. 2rrit. 4 lm Equidem omnem artem, ac diverfas do- neggt loris formulas adhibere oportet, ut praecie DGQ pue apud graviter aegrotos legitimum dolo- Thit rem velut fuffuremur e. g. dicendo: Mens t.] utique Caput XIV, 127 et utique honeftiffima et aequiffima tibi erit, ut D cuique id praeftare velis, quod eidem jure I debetur? ]lam concipe nobile aliquod animi a decretum, quod etiam Deo omnia, quae ei- Q dem debes, et quibus digniffimus eft, prae- 0tc ftare velis. Item: Nonne ejus generis do- ga&fx lorem concipere voles, qüalem ratio, aequi- )d tas, et Deus ipfe exigit? Studeamus in con- ] eipiendo dolore omnes fanctos poenitentes, vv et Chriftum ipfuüm de peccatis noftris dolen- i tem imitari. Denique ftude mentem tüam ad divinam voluntatem, ad omne Dei placi- tum exactiflime componere, Ü i B $. 21124 iif Y Tuvat infuper miferos Ejusmodi, praecie pue fi graviter decumbant, ex intervallo fae- GU ^ I pius appredi, et ad iteratas confeffiones, et abfolutiones difponere. Confeflio. poft pri- il dï' inam confefüionem legitime factam eft facil- luibuï lima, imo priorem confeffionem generatini yeuce Tepetendo eandem ijntegram faciamus. Por- a ro ad fecundam , et tertiam fe fuavi quodam ii modo talem ir iducemus dicendo : uia ex [j priore confeffione de attenta jam venia fpem non contemnendam tenemus, juvat jam ad folam Dei gloriam, atque ad amorem Dei d negotium poenitentiae iterare. Tucundum eft n Deo aliquid etiam gratuito praeftare: eoquod qol infinitis vicibus liberali ejusmodi officio dignus M lit. lIaec et plurima alia auxilia non varo adhiq u 158 "Tractatus X VXIII.l adhiberi poterunt, ut in periculoüfïïma— poe- e L TO nitentis conditione, reliquis forte fallenti- bus, uno faltem optatus effectus obtineatur. — Ánt Qün Fidem füperat, et ego ipfüsmet aliis id con- teftantibus diu non credidi, quam anceps (ior Yel faepe fit dolor in graviter infirmis. Os apud hos loquitur, vel etiam fenfus commovetur: W Et tamen tni mentem vix in poteftate habent. — in his res eít decretoria, utpote quibus hoc lun tl as tempus poe.nitendi- eft ultimum. — Con dj $. 2113. Wy - Sed res haec facerdotem induftrium, non anxium reddere debet. Non eft humanae lX induftriae, fed divinae gratiae excellens opus, hominem iniquum, et praecipue in-peccato inveteratum cum Deo reconciliare. . INos aliud facere non poffumus, quam ut omnem, j Men quam facultas noftra fert, operam adhibea- Iet mus, verbis poenitentis exin credamus, vcl tafi lr fi omnia ambigua appareant, eundem demum ! QOnte fub conditione abfolvamus. Et haec de | do- (l x lore ad facramentum fuffciente. * ; M lt $. 21.14. : Mra Ad dolorem vero fine facramento juftum E facientem major utique requiritur, et cóna- Jnc Ew tus amplior. Quamquam etiam iíte effet fa- cillimus, fiquidem homines eum rite intelli- gerent. Quanta enim difficultas in eo effe Aj emum. Vendan pgteft, ut mens fapiens, et libera id d eligat, D) ^ - Caput. XIV. 129 0t» eïigat, quod ex omnibus optimum, fuavi(fi- n mumque eíle probe novit? lam divina vo- Jr. luntas quoad omnia capita eft optima ac ju- Jl cundilima, et utique mali aliquid, et aver- 0 fione dignum in Deo non datur: igitur hanc velut arctiffime. com lp*ld y plecti, eft facile adeo, ( ut fi rem penitus .caperemus, ab eo fe con- tinere fumme arduum foret. il In divina vo- lo luntate datur omne bonum, et extra illam nyllum. eft bonum: vel quam portentofum confinges bonum, quod bonum.fit, et in divina voluntate non fit? Nunquid. jam in- gens labor erit, ut creata voluntas , non quae tota ad bonum efít facta, ample ctatur id, ynd quod eft folum, et infuper omne bonum? opo T B od M Quare fi fola, et ferena ratione u tamur, ial fifenfüs noftros inter iores aeque ac exterio- jv res tranfcendamus, fp ectra illa . quae a phan- h V tafia nobis identidem objiciu ntur, generofe j contemnentes, tunc intelli gemus, quod to- tus poenitendi labor in me ras, d d uriflfimasque delicias definat, ut pote qui reap j e.in eo con- fiftit, ut divinam voluntatem omni facultate noftra amplectentes fummo bon O toti inhae- rTéamus, non tantum ftort pro futuro, fed jam cone nung ex eo beatffïïmi. Tef E?æ $.. 2r16. j ) u Ad rem hanc intelligendam, 106 atque ad mo- vendam voluntatem facient , praeter hucus- demwlï 0m, . d M que " o 130 Tractatus X VIII. que dicta, etiam ea, quae tfactat. de prim. et fum. gener. virtut. capit. r4. fcripfi. Ubi iterato omnes, qui populum chriftianum eru- uen- diunt, monitos effe velim, ut quam freq His tiffime de Deo, et de Chrifto agant. enim plus, quam- omnibus doctrinis morali- Immenfi divinitatis radii bus lucrabuntur. xelfe folis, .vel prout in natura humana Chrifti velut temperati funt, identidem fünt oftendendi. Deus, vita, paíffio, ac mors Chrifti omnes orátionis, ac fermonis partes impleart. Hic lumina ad illuftrandum intel- et momenta ad imitandam, lectum immenfa, 1 et accendendam voluntate m infinita, ac di- Praeterquam quod: fola 1 vina fe offerunt. horum commenioratio ube rrima gratiae auxi- itet. Hic gratia non ftillat, fed lia fupped inundat. Nulla dicendi penuria: erit, ubi in- on poteft, fe offert: finitas, quae exhauriri n Í neque fatietas ibi fe aliq uando ingeret, ubi ! divinae deliciae propinantur. Et licet te, f aut tuos legitimus, aut copiofus defüper fen- T haec tacite tamen h, fus quandoque deítituat , pmire proderunt: eoquod divina nunquam ftt n pofünt effe non € fficaciffima *). Qu fäns *) Illu'd, quod fupra jam innui, iterato monere de- lr beo. Nulla fcilicet poenitentia ad delenda pecca- hs ta, quibus infünitum bonum offenditur , poteft b fufficere. Hüc immenfae Chrifti. fatisfactiones» li ét earum applicatio requiritur. Sub quibus véro es nobis ob- fi conditionibus Dtus Chrifti fatisfaction Fors Deus fac venire faciat, minime eft definitum, ub & Caput XI V 131 Tf fub lohge facilioribus conditionibus, et poft do- Ubi lorem minus perfectum merita Chrifti pro pecca- V. tis noftris adaptat. Unde dolorem, qualem attri- ia tioniftae, aut contritioniffae requirunt; ego mini- ine condemno , fed extra facramentum ex eo in- Ts certum effe dico, quod totam juftitiam non ex- [ pleat: Qui enim hanc nedum voluntatem non penitus abfolvere vult, niil .peccandi, fed poft pecca- mmatd tum etiam voluntatem p ro injuria Deo illata fatis- Jf JJ faciendi, ipfa juflitia id exigente, habere tenetur, Voluntas etiam vehemen $, quo qu us is non peccaffe ex amore Dei defiderat, etiam in innocentetm ca« päï It dit: quid ergo pro poénitente InL broprium et pecu- lire defignant? - Talis do lor etiam in poenitente, ndam qui facramentum füufcipit , eft juftus ac débitus: « U aliam itaque legem illi fcribere de bemus, qui fine facramento . Deo reconciliari defide d " rat, quam legem quamdiu noim explevit , juftitiae nondum plene e Q fatisfecit, et fic juflificar i non poterit, facramentum poenit Qui vero [[, y entiae fufcipit, de o flicio pro UR culpa fatisfaciendi non opus habet, ut fit. follici- tus , eoquod fatisfa of ctiones Chr ifi, earumque par- ticipatio vi facramenti praefto' jam fint. Ceffat obligatio fatisfaciendi , fi alius quispiam jam fatis- g facit: quod longe alite r fe habet in eo n » Qui facrae« menti hujus expers eft, Unde, quod folum . vo- u lo, in fyftemate etiam Contritioniftar um in de- mquaüï fectu facramenti aliquid incerti cerner e mihi vi- deor: eoquod dolor ab i pfis defcriptus. omnem juftitiam non implet " et quia ignoratur, an Chrifti fatisfactiones etiam e Xtra facramentum ei obve- d'l iae ca nett niant, qui illud juftit put, quod poenitenti- d peW bus peculiare eft, ne quide m parato animi affectu explevit. Equidem fi yr (ty Chriffus mox poft dolorem Qd fimpliciter ex amore Dei conceptum fuas fhtis- u factiones interponat, us ceffabit mox obligatio fatis- j $0 faciendi: fed ] 10C, quod toties jam dixi, mihi ex pü €o ambiguum p eft, quod hac ratione poenitens in- fil 2 nocenti Tractatus XPIIE, i " u nócenti aequalis habeatur: nam voluntatem nos peccandi vi amoris divini homo omnis, licet cul- pae expers, habere tenetur. p Non poffum, ut non iterato plenam noftrae voluntatis cum divina conformitatem iterato , et la modis omnibus praedicem : nam ut de caufa, quam hic áe homine iniquo fuo auctori reconciliando V in praefenti verfamus, nmihil dicam, quid pere itari poteft, quam ut - fectius, quid beatius cog mens noftra cum regula optim a, et infinite per- fecta, quae eft divina voluntas, ex affe concor- $a det? Et quantum ad praefentem caufam de no- firo cum divina voluntate confenfu intelligenda erunt verba illa a): Effo conJeutiens adverfaria zuo cito, dum es in via cum eo, me forte te ad« p m verfarius judici, et ju dex tradat te i niftro, et jn carcevem mittaris. Amea dico tibi, non exibis inde, donec reddas movi[fmum quadramtem. ! : CAPVT DECIMVM QVINTVM. 5- 2 De propofito , feu. de creto iae deinceps emendan- quos confuetudinarios, dae, ubi etiam de iis, et occafionarios vvocamus. 0212 L 1l $ 2r17. De necefüitate propofiti formalis fere fruftra Y difputant: fed k Q. D $. 2118. Q uia tot infüper remedia ftatui debent, u emendatio non tantum pro ponatur, fed etiam pro- t babilius futura fit; ideo con ditio confuetudina- h $ gra- J riorum, ét occafionariorum, quos vocamu viffima efücitur, Atque hic imprimis g' 2[! $. 2119v 8) Matth. 18, 25. " Caput XV. 133 | 101 orto. Definitur Confuetudinarius, quocum reapfe convenit cul ZI20O. Conftitutus in ea occaüone, ,quam amoliri Exin firqe fimpliciter nequit. u« 212I. Deícribitur occafionarius: et h uic aeque ac n ml priori wanü& 2122. Generalis regula, imo d p 1 n ; 2123. Omnibus etiam juftis lezitima conztuq in negotio animae adhibendi menfura obicure prac— j r qu cipitur : Ti2 2124. Sed an non liceret communem, ac plerisque J jjad confuetam vivendi rationem pro Jufta tali men- t fura adhibere ? Jl "- $. 2125. Omnino, fi.ejus ope plures abs omni gravi n,t lapfu vitam fuani transigere videantur: m $. 2126. Si vero fervata communi vivendi ratione h plures aliquando cadere, quam conftanter perdu- rare putes, tunc contra confuetum vivendi mo- dum fíat graves leges ítatui neceífe foret. At V Y autem generatim * 2127. Definita, ac fecura conandi, et contendendi mg'( i j regula Hgacur, vehementer quidem optandum, fed aegre exfpectandum effe videtur. " ,J 2128. Quare Coníüetudinarius abfolvi non poterit. ; 2129. Prout nec occafionarius, nifi adhibitis effi- T0 cacibus auxilis e. g. fuga occafionis periculum peccandi minus probabile reddiderint, * 2[30' Ubi nec efficaciae fubíidiorum , nec affer- Lem? l tioni Poenitentium, fiquidem hi fidem datam bis, m p* terne jam fefellerint, facile fidendum: attamen euidi " juftum conatus modum ib . 2131. Silere Juvat coram iis, qui gravem hanc obligationem ignorant, et fi defuper edocerentur, ! J *amen non explerent eandem. I5 $. 2117. — as , Tractatus X P;III. 134 yl $. 21IT. &Lin De dolore hucusque, de propofito dein- ( ceps agendum erit. Et hoc plerique virtuale. Vcll effe volunt, aliis formale, id eft fpeciali ani- ipfü mi decreto eliciendum requirentibus; idque tetic eo magis ne Sacramentum alios periculo ex- tt, ponatur. Ex meo aliud nolim addere, quam liüs nihil.oneris imponendum. effe, fi agatur de Fitu confeflione praeterita. Nam propofitum in l, dolore contentum probabilius füflicit, et fic YO( a peccatis legitima abfolutio tali poenitenti perí absque explicito .propofito probabilius jam Prorl obtigit. Sicque eadeni peccata non jam am- ii plius exponere tenebitur: cum nemo obli- bt getur ea peccata confiteri deinceps, a quibus qu legitime probabilius jam fuit abfolutus $. 2003. fv ut nihil dicam, quod fuüb ea intentione, af- ten fectione , quam virtualem "vocant, reapfe E Q / arctualis lateat. 56 A2IIAS . "Verum hoc facile: fi enim dolor fat effi- cax eft, nihil facilius, quam propofitum me- tm lioris vitae ftatuere, fi quis hujus obligatio- ( | nis recordetur ; uodfi vero ejusdem obli- Rn vifcatur, hoc qui l em vix nocebit, dummodo hn fua, quod dictum eft, dolori integritas cone- cm."u : ftet. Imo poft dolorem fat efficacem. fieri ahW non poteft, ut propofitum defit: cum totum Átny poenitentis. negotium quidam emendandae jj pro- vitae ;wona'tüs , €t fic veriflimi nominis " ( pofi- 135 Caput. XV. pofitum fit. Aliud tamen longe gravius, vel eifl etiam inter graviffima eft, quod ad firmita- tem doloris, ac propofiti pertinere arbitror. Que Vi Scilicet quilibet ex pietate, et caritate in fe- n ipfum (magis autem ex ea, quam deo debet) l tenetur eam vitae rationem inire, qua ftan- p te, et adhibita fperare poteft, fe probabi- qui - lius in gratia, et absque gravi peccato. per- gt ftiturum prout alibi jam oftendi. Cumque m ii, quos confüetudinarios, et occafionarios "n vocamus, confítanter in gratia . probabilius jjiou perftituri non fint, nifi conatus, et auxilia j prorfus efficaciffima adhibeant: hi plane in- j at figni conatu indigent, fi huic, quam fibi de- obl bent, pietatis officio fatisfacere velint. Et quis qui prae reliquis frigidi, a gratia deftituti, n ZC J. fenfuique immerfi funt, difficillimum poeni- L tentium genus, et ipfa pene facerdotibus rezple crux funt. & $. 2119. Praevie tamen utriusque horum definitio- j ó nem ftatuere neceffe eft, et dehinc ea, quae jm circa eos obfervari debent, praecepta defcri- juto benda funt. Confuetudinarium ita ex mea obie mod) opinione definies: quod fit ille, qui iteratis pece catis eam peccandi confuetudinem | contraxit , ut ;( ] üeïf aliquando, et probabilius idem peccatum perpetrae turus effe praevideatur. Ali dicunt, confues eotur d tudinarium e[fe quí frequenter peccaturus putatur ex coniracta foilicet confuetudine, Verum vel A I 4 uni« p 'Tractatus XV11I. 156 unicum grave peccatum, fed prc.)babjlius com- mittendum , hominem confuecudinariis aggre- gat, id eft, illis regulis obnoxium reddit, quas confuetudinariis fcribere necefífe erit. Cum nunquam liceat eam vitae rationem te- nere, quae vel unicum grave delictum, pro- babilius committendum portendit.. $ 2120. Confuetudinario quantum ad officia fimi- lis per omnia ule ef? qui non quidem ex confue- judine, [ed ex alia ratione, quam tamen mulla vi, aut naturali facultate a. fe amoliri potefl, E.e. Inclu- ese t OP - M probabilius in. peccatum. inducetur. fus carceri a focio, vel alio, cui acceítus patet, ad peccatum vehementer. folicitatus nulla fugiendi via patente. Quid enim ad noftrum negotium intereft, utrum quis vi confuüetudinis, vehementis naturae, focieta- tis, aut alterius circumftantiae, quam effu- gere nulla ratione poteft, probabilius pecca- turus effe praefciatur ? 20 6...212L | IQ Occafionarius vero is eft, qui probabilius MP etiam femel tantum peccaturus effe praevi- Qp detur, vi illius circumftantiae, quam adhibita Tiin fua diligentia (etfi fors aegerrime, et cum n magno detrimento) declinare poteft *). - Ye *) Laborant alii in definienda occafione proxima, QUgr de hac enim fola difputamus; remota quippe pec- L candi :CaþutXV..V. 137 » | candi pericula nemo ev,ade'r:e poteft, imo ipfi liber- tati noftrae congenita effe videntur. Itaque illam, Tt- li, fcilicet proximam occafionem dicunt effc eam, qua data quis faepius peccare, quam non peccare rit folet. Aft fic turpem foeminam domi tenens, et te ter cum eadem in fingulas hebdomades peccans, n nondum eít in occafione proxima, utpote in qua fepties peccare potuiffet. Aliis occafio proxima eít illa, qua frequenter peccabit, vel in qua non diu erit fine novo peccato, fed dic: Quam fre- quenter? vel quamdiu? an decem . peccata requi- ] runtur? an debet per meníem abíütinere? BRe- Ífpondent: Id prudentis jüdicio relictum effe de- (l) 1l bere. Verum prudentia in lis, quae nec lumine nl naturae nata, nec altiore funt auctoritate defini- uf t2, fine regula praevia aegerrime fuo officio fune ncli getur. Illa itaque fümma gratiae perpetuo con- fervandae heceffitas, a me demonítrata evincit, xl jril etiam unicum grave peccatum . vel per totam vi- tam, probabilius tamen committendum, fuff£cere f f ä ad occafüionem proximam conftituendam : eoquod ita vivere teneamur, ne vel unica vice graviter Qu peccemus. d j " — — $. 2122. Ex doctrina itaque ibi ftabilita, et ex : 200 9. fequens magni momenti re gula fta- tuitur: Dolor, et propofitum adeo debent l fiu$ effe efficacia, u t quis omnia officia graviter jv obligantia exple re ftatuat, ficque eam vitae nbltä rationem inire, tot vincendi auxilia adhibe- Cl Te, utiis durantibus in nullum amplius gra- V€ peccatum per totam vitam relapfurus effe, quantum ex huma no judicio probabilius vi- xim deatur. J Severa lex, fed qua mitiorem fta- cin 3 tuere, R 138 Tractatus. XVILI. : lil tüerc, etfi maxime volens non audeo, am- babus . manibus arrepturus rationem ab aliis 4l E (v fuggerendam, quae lenius fentire permittat *). Üv *) Neque forte dicas, corlltra eandem: ,,Hanc om- ] C ,nem facultatem fuperare, cum nemo folide ju- fit, ,.dicare quea:, fe fine peccato per omnem vitam lt »» perftiturum.** Nam non requiritur, mifi judi- cium probabilius.juxta faepius repetitas rationes: I judicium autem probabilius omnino haberi poteft. & Vel.finge tibi hominem orationi invictam Operam Vi Vs navantem , facrofanctis facramentis frequenüflime utentem ; paucis talem, quem inde a $. 2023. | Qu | Drü] et fq. defcripfi: an hujusmodi chriftianus non l ii poffet perpeétuo confervandae gratiae probabilio- ] rem fpem concipere? omnino. Nam tales pleri- d que absque gravi peccato perdurant: ergo etiam e&, alius probabilius , ac pené certo adhibitis . ejus- 9 modi.fubfidiis fuam integritatem tuebitur. "Tepi- dis vero illis acerba fententia fcripta eft, quod ex ore Dei evomendi fint Apocalypf, 3, 16.- Tem $ 2123. lon Hic vero alia quoque magni momenti Jro controverfia componi, vel fors a neémine (ierj Cer- hucusque mota praeoccupari poterit. u tum eít, contentionem, et conatu m quem- Contendite ; eml dam confequendae falutis requiri. ins intrare, ait apud Math. Redemt. Item Pau- Sic currite, ut conne W ( lus r. ad Corinth. 9, 24. Qa, prebendatis, praeier plürrima alia divina te- d q*i ftimonia. Iftius porro contentionis, ac- co- CLf natus obligatio, cum reapfe exiftat, defin l g tum debet habere modum ac menfuram: n i.- Qle ( 1 Caput XV. - T at hil enim reipfa exiftens indefinitam naturam, alus aut vagos limites habere poteft. Et licet in ) diverfis diverfa contentio requiratur, . pro diverfitate pugnae, negotiorum, aliarumque C otte circumftantiarum, et fic in omnibus diverfa du qum fit,in fingulis tamen certa, planeque defi- nita eft. Itaque pro fingulis hujus conatus i juäi- ia regula, ea ipfa, de qua hucusque difputavi, et quae parum definita, nec penitus fufficiens g videbitur, aflignanda eft. 'Tenetuf fcilicet i , 1009 quivis illud vitae genus tenere, quo pofiüt $ D0l prudenter fperare, fe potius in gratia per- ao ftiturum, quam aliquando patrato aliquo gra- pleïi- Vi delicto, exin malo omnium maximo, id ) etm eft, diyina igimicitia,-involv'endum ette, s du u quod Ü $. 2124. Quae vero, et quanta auxilia probabilio- rem hanc fpe m fundare queant, in fingulis hominibus, et.circumfítantiis diverfiffimis, tam gt propriae, quam alienae pugnae pericula, con- j fueti quoque eventus, in aliena falute curan- 0 da ufüs, et exercitatio docebunt. Et qui- uenm dem hic, nec abs que gravi ratione quivis fo- rleïïdm licitus erit, et fÍcire ma gnopere defiderabit, j Pa quid de moderna FT cclefiae difciplina, et de €a, quae majori Chriftianorum parti ufitata eft, vivendi ratione cenfendum fit. Haec "a p enim fi recta fit, fat patentem in arduo hoc d negotio regulam habebimus, cum quivis fa- j rique fi cile fcire, imo Vf'dere queat, quod ple facti» nf 140 Tractatus XVIII. W factitani. Sic enim publicus ufus atque ipfa confuetudo vivendi regula maxime probata p exifteret. , Ver ? qder n $. 2125. ià th Tam gravis controverfiae exitum inve- niri fequenti ratione poífe, mihi aliquando du vifum eft. In communitate quadam de gravi lia hoc negotio difputabam: et primo loco de- ob monítrare conabar aífertionem toties jam d baþ recitatam: Q uilibet tenetur it3 vivere, ut probabilius nunquam graviter pe ccaturus fibi prudenter videatur. EÉt quantum mihi con- ftat, aliorum. quoque defüper affenfum obti- nut Secuhdo loco ajebam: fingamus hoc, L quem. modo vivimus, menfe in noftra patria M centum infantes ad pueritiam transeuntes, Ta- (ue tionis ufu potiri, et tales infantes, qui aeta- & tem (üam ad go vel 6o annos producturi funt. Qu9 'Tertio loco quaerebam, quotnam ex magis DI ufitata vivendi ratione, baptifmum fuum in- tegrum fervaturi, et.fine gravi delicto vi- Titor ntiam poft 5o aut ventes primaevam innoce m 6o annos fepulchro fuo ill aturi fint. Quid- et rerum experti q pa nam finguli viri fat docti, circa hoc stium quaefitum cenfuerint, non M)d() opus eft adícribere. Ego vero quarto de- d mum loco fequentem fententiam ftatui: fi ex ey ico hisce parvulis poft 6o annos fpectata Titig moderna vivendi ratione 60, aut 70 absque lf q ntur, gravi delicto exituri prudenter judica tURC AUtgr a Caput XV..- IA4I pf tune magis ufitata, et praevalens confuetudo bat3 proba eit, et pro regula affumenda: quodíi vero non nifi 3o, aut 4o ex illis.centum mo- derno, et apud plerosque ufitato vivendi ufu, primam ítolam fervaturi putentur; tunc magis ufitatam, ac communiorem agendi me- " thodum graviter accufare, et graves admo- " dum fententias ftatuere cogimur. Quae ta. 3gïaVi men tunc primum, quod probe notandum, Q d obtinerent, Íi paucae adeo animae nitorem ;j baptifmi illibatum fervare tibi videantur., 2 ; fiti g. 2126. con 1 OW Quarum quidem prima eft, commune, ; 10 ac plerisque confuetum vivendi genus minus at probum, a rationibus Evangelii alienum, at- « I que infra juftam menfuram effe. Altera: in T eo reapfe latere periculum propinquius, feu r m quod alii vocant, proximum peccandi: hoc D enim fectando quivis plerumque , et in regu- u) J la potius gravem ruinam, quam perennem j " innocentiam praefagire fibi deberet. "Tertia, Ü Zut quemlibet ad induftriam plusquam vulgarem, Vi ac paucioribus confüetam teneri. Quarta, gpel't.ï hoc ftudium eo magis acuendum, eaque, quae non modo dixi, in eo arctiori fenfü accipienda ) d efle, quo pauciores ex illis centam absque ( d gravi delicto duraturi ex communi vivendi ecun ratione credantur, ita, ut fi tibi ex 1oo non 3b5que nifi decem poft so annos integri fore vide- antur, tunc vivendi rationem talem ítatuere tu debe- Tw.zctatus/ XVIII. 142 deberes, quae compäi':ate ad tui aevi möres non tam de meliori, fed pene d Ae fingulari noca' foret. $. 2127. Atque juftum, ac neceffarium contenden- di modum, quantum licet proxime definitum tenere tam ad privatas, quam ad publicas Ecclefiaé rationes grave admodum negotium, Publi- et maximis votis exoptandum foret. ce certe refert, populum chriftianum mnon majoribus quam oportet obligationibus one- 1 rari: eoquod illi exiguam certe religionem 2 exerceant, q ui ubique nil nifi laxas doctri- nas perfequuntur, meris legibus Ecclefiam, et animarum falutem provehere volentes. Omníia officia explere, aliunde fat grave eft, non indigemus iis ingeniis, quae nova cone fingant. Ex parte tamen advería fumme in- tereffet; ut communis$' error lege quadam, aut potius publica aliqua doctrina emenda- 1 retur: fi tamen ufitata, ac plerisque confue- & ta pugnandi; et contendendi ratio vitiofay gü E minusque- fufficiens judicaretur *). . *j Dici enim non poteft, quanta vis fit in publicis exemplis non tantum ad movendam voluntatem, fed etiam ad perfuadendum intellectum. Quod n fere omnibus placet, vix poteft non tibi quoque m Xeh probari: neque faeile dabitur judicium adeo fir- fenfu mum, quod comimuni auctoritati queat refifte- EOs5 E rR Equidem fhanc regulam decretu T difficillumam fore, facile intelligo: fed generalis, IQ « Caput XV. 145 Qra et publica utilitas "deberet ihgcnia noftra acuere; dl fi non ad veram et certam , ad veriorem tamern, et certae quantum licet propinquiorem regulam inveniendam, Deberet autem, quod jam dixi, non rigoris, fed folius veritatis fludium in inda- ganda tanta nominis veritate pro primo fübíidio adhiberi. Fors tamen multi hic, nec abs ratione snden- refpondebunt: Vera haec erunt funt: » prout graviffima pytum. fed quis talem regulam forte inventam in VN ufum populi deducet ? Noftra aetate inter fuper- Qs flua, ac pene inter füperftitiofa rejictuntur, quae | reapfe neceffaria funt, Quis frigus aetatis noftrae hii expugnabit ? T'otus conatus nofter in eo effe de- j 10 i bet, ne omnia corruant, Dummodo poenitentes oné faltem falvare. poffemus, et eflcere, ne plurimi, jomert quod fieri pene cernimus, in ipfun: obdurationis, lt et quod inde confequi folet, infidelitatis malum lo incidanf. "Trifte, et ab infelici neceflitate. petitum argumentum ! Hoc tamen non Qbfiante fimpli- o Citer docendum effe aenfeo » quaenam vivendi ra- tio fit neceffaria aVE €ïf, , ut quis fe a gravi peccato fem- per immunem fore fperare queat. 'Taceatur de va an' obligatione fic vivendi, fiquidem hoc filentium . l juí E um videatur: haec tamen fatagendi, ac con- ^W u tendendi menfüra identdem , et usque ad notam a importunitatis inculcetur : per hoc enim multum, (* etfi minime totum obtinebimus, Aliqui hanc re- i)» Viijïa) gulam fequentur, quam fequi no ',eam ignoraffent n potuiffent, fi ibl ( $- 2128. Verum ardore quodam, et publ ici nego« tii vehementi, j quoqu et ut ego crediderim, jufto PU jj fenfu a conftitu to ordine avulfis nobis, in f j viam jam redeundum eft. Itaque ex $. 2122 du l pro confuetudinariis haec lex ftatuenda eft: gt : fi prae- 144 "fractatus XVÀIT. fi praeter decretum Wnon amplius peccandi ea du emendandae vitae. fübfidia adhibere, ftatuant, Ya quae de ftatu gratiae perpetuo tenendo prae- E* valentem, etfi non certam.fpem praeftent: | ] tunc abfolvi poffünt, et debent etiam, quod- (un -| dem fi vero tanta auxilis ufürpare vel detrectent, vel non ferio ftatuant, abfolvi non poflunt, hen utpote omnia officia graviter obligantia ex- pien foql plere renuentes. $.2122. et feq. *) av *) Ubi et iam gravis illorum error refutatur , qui Tun putant, fuggefta a facerdote fubfidia (fiquidem pro poenitentia; id e íft, tanquam legitimae fatisfactio- ! Vifje ofita) ad mera confiia nis pretia non fuerint imp pertinere , nullamque obligationem inducere. Nam ; ex vi naturalis, et divinae legis tenetur ea ad- hibere, fine quibus perfeverantem gratiam pro- Q babilius fpondere non poteít, E IN | per] $: 2129 pitq Sed etiam pro occafionariis aequalis fere | porfe lex ftatuitur. Vel exterior illa circumftan- ] trià [ m tia propinquius peccati periculum inducens, per varia adhibita auxi lia ex periculo proba« | babile poterit extenuari, biliore in minus pro | lp et pro obtinenda hac extenuatione a poenit- | tf l tente eadem reapfe erunt adhibenda: et oc- | "m cafionarius in hac occafione fic mitigata per- n ( manere ítatuens debebit abfolvi. Adeo ut H()ml(ü! mea opinione, nulla defüper requiratur ne» Itn ceffitas, aut gravis calamitas exigenda fit, | t ( quae fugere volenti obítet, fed poterit abs | m culpa in ea pe rmanere: talis enim probabi lius | Val (l Caþut XF. I4$ di liu$ deinceps non peccabit, et hoc fufficit. Qant, Vel nulla auxilia füfficient, aut fiquidem fuffi- yne« cerent, a poenitente haec non adhibebuntur tent? "ad hoc periculum mitigandum: et tunc quo- quod- cunque fortunarum, famae, aut vitae per- Rl dendae timore fruftra obftante, eam occafio- gO[ïuUïa nem deferrere tenetur, fi omnia officia éX- f& eK- * plere, et abfolutionis beneficio potiri- velit, Eoquod poft ipfum peccatum, probabilius perieulum peccandi omnium fit malorüm fum- itühy «1) mum, et fi quidem aliud nih jdem ? [jsfzctii' vitae difpendio redimendum. il juverit, ipügs Confxliz e NI $. ru j 21230. um Ubi duo potimmum monenda habeo: fci. licet, ne, quod eít primum. leviter credas per haec, au , t obvia fubfidia occafionem pro- pinquiorem , in remotam facile extenuari poffe, aut extenuatum iri. "d Scilicet .medio- Cum[m cria plerumque, ac pr aecipue ad longiüs tem- pus non füufliciunt: gravia vero, planeque g efhcacia vel adl übere non ftatuunt vel fi xtg[]llanï modo 1tatuant, ea reapfe non adhi! »ebunt ; ; pot et fic idem rurfíuüs dabitur peccatum s. et pro- & o in jam praevie periculum non fatis extenua- f tum fuit, u p Unde non füufficit decretum , 'aut eo " promiffio de fufficientibus adhibendis auxiliis, d ed requiritur infuper ea firmitas, ut illa ipfo nda fï, actuü adhibenda e(fe praevideantur. Non erit 1 l enim per ítatuta, fed per adhibita a ixilia b occafio extenuatur, n Alterum eít: fi quis vel : jiüs f om./VI./ tibi, Tractatus. XVIII. 146 'X tibi, vel Qïteri facerdoti e. g. domo pericu« lofa excedere, et periculum vitare jam pro- mifit, fidem vero datam turpiter fefellit 5. tunc altera vice raro, et tertia vice fere nunquam fides eft adhibenda: fed potius ab- folutio usque ad relictam. jam occafionem differenda erit. Et ita quidem plerique om- nes, ac recte fentiunt. Vel enim dimiffurus non erit pro folo eft periculum, et grave — — capiendo abfolutionis ben eficio ad facerdo- tem redire: vel periculofam illam rupern non erit declinaturus; et abfolvi ex toties affigna: ta ratione nequidem poterit. 6 [ l M 9. 2I9t. Aliquidxtam.en in hac vera quidem, fed afdua doctrina multum juvare poterit facer- 3 dotem. Scilicet fi poenitens non intelligat, prout plerumque contingit, fe ad gravia adeo, * . : et efficaci 3 auxilia arripienda teneri: Sacer- ) dos vero praevie noverit, poenitenti fiqui- * 1 » dem defüper moneatur, non Ífat ani mi fore » »« ad tam acerba haurienda: : tunc inquam ta- »l cendum erit, et fiquidem hujus hominis do- otem habeat, quam Bu lor, et propofitum eam d nlm .2008. et feq. deftripfi; .etiam abfolvi de- r FA bebit *). Etíi facerdos advertat, hunc poe- nitentem probabilius effe peccaturum, feu Pij confuüetudinem, et occafionem proximam non i q fatis extenuatam effe **). 0l V is *) Nun- Caput X V.Q» 147 &t *) Nunquam enim eam opinionem meam faciam, qua m utant, abíolutionem negare, aut differre fe ipfo 1 effe conducens ad emendationem auxilium: fed jj i quoties per hucusque. dicta poteft abfolvi, toties o J debet abíolvi, fiquidem recte fentio. Imo am- i d» plius,.Ífi aut non pofit abíolvi, aut fufficientis od .doloris , et propofiti dilata abfolutione experimen- j 0 tum capi heceffe fit: tunc quantum fieri poteft, - ifnus omni arte, et fuavitate agendum erit, vt ipfüsmet in hoc dilationis auxilium confentiat, ac non nifi n f()[() quietus.confolatusque dimittatur. Si. enim o Sa- l p cerdos! quaffatum hunc calam um contra fpiritum Chrifti Ifai 41. confringas , gj m o eumque animos de- Ípondere facias; malum mire augebitur, et pec- jf cata velut flumen inundabunt. Animus enim ala- cer generofe pugnat, dejectus vero vel ad con- Ífpectum hoftis tergum vertit; et nunquam infeli- cius pugnatur, quam cum ordines turbati funt. i **)-Contra mite hoc tacend e, ? iU fenti So. pro infirmis i confilium, quod práe. xlt [ » Parumque generofis rhen- tibus fcribo, forte quis dicet: ntei f if »» 9- 2I26. et »Nonne fupra 2127. generalis vehementer defide- i aöebï »Iabatur reg ula ali » £andi, et dimican qua, ex quaà legitimam fíata- "d di menfura m publice fciremus, »licet neceffario praevideri d rl ebeat, plures eidem Qu », defuturos effe:. nun C vice convería ob privatum yfti f »» alicujus . neglectum um u s. Cur. ** gravis veritas celari fuade- Verum iftam vivendi rationem publice Jf o ignorari, propter privatos quorumdam cafüs mi- lt, q&)ä[ï nime opo rtet5 alias nulla lex feri poffet. Aliud Obtinet i h jn? D ignorantia privata. Nam ex promul- gatione publica plurimorum Obedientia, et fic inc Y Publica. utilitas obtin etur, qua privatae perfidiae ml,H abunde compenfantu ri in negotio vero (fingularis, " et imbecillis hominis immatura doctrina nullius Obedientiam, íed mer um peccatum efficit, et fic abs ulla utilitate nil ni fi damna infert; fi nimirum Ka legem 4) NU Tractatus XVIII. 148 li M legem hucusque ignorans, et pofte 4 edoctus ean- dem nihilofecius violaturus effe praefciatur. Fre- 10 (CCa quenter hu c accommodandae divini redemtoris noftri fententiae: Nemo mittit vinum movum in Wt, utres veteres : alioquin. disrump et vipnum utves, bunt a). Item: idfe et vinum effundeturs et utres peri * atdi Adbuc multa babeo vobis dicere * fed mon 'potg/ii: CT portare modo b). Hl !1001 CAPVT DECIMVM SEXTVM; io Qqui De fub[idiis conira imminens peccatum adbibendisq. u(um Tl 2132. Inter toties. relata feliciter pugnandi auxilia recenfetur rmo loco frequen s ufus Sacramento- j rum 2133. odo:autem invictum orandi ftudium: 5134« Rurfus et 3tio vitae, aut muneris conditio- nem mutandi neceffitas: 4to item ä 2135. Corporis Caftigatio. Ti zto jam loco venit labor, et agendi affi- iK 2136. duitas: li 2137. (Óto adjungenda funt SSrum patescinia: Ti f ä 2138. 7mo infuperabilis. in Deum fiducia requie ritur. Tü lli $. 2132. Hie ata pug. Supei*e&, ut toties commernior Qu ndi fub. W nandi, et data pugng feliciter vince fidiay i [ | 4) Marc. 2, 22. ü h b) Ioan. 16, 12. Caput XV I 149 AUs df fidia, et ea quidem pugnandi fubfidia, quae y F non obftante gravi adeo periculo, quod ab jmori occafione, vel confuetudine peccandi immi- p i u net, fpem vincendi praevalentem tribuant, àdícribam. Ea jam efficacia, et non nihil M 1 pa:e/li! ardua pro iis, qui peccato alífueti funt,. de- cerni nemo indignabitur, cum remiífam, ac mediocrem pugnandi rationem etiám in in- W. [ nocentibus graviter accufavi. Vid. C. g. hoc ipfo tractat. lam primo loco, et merito n quidem commemoro dignum ac frequentem ufum facramentorum poenitentiae fcilicet, et Euchariftiae ^. j usl vamet *) Praeter alia huc facientia, et jam alibi comme- morata, fequentia addere juvat. Lex gratiae feu u evangelica fervilem illam feu mofaicam hoc pene folo fuperat, quod habeat myfíteria fe folis, et Id propria virtute gratiam conferentia: dum infirma, et egena veteris legis elementa feipfis nihil value- rint efficere, quibus gratía fignificabatur tantum, agendï non item conferebatur. Sacramenta et facrificium noftrum modernam legem íuper antiquam illam :lea nimium quantum extollunt: nam bona opera no- flra ad obtinendam gratiam prae bonis antiquo- rum operibus efficaciora effe, minime crediderim. llli gratiam mereri tantum poterant; nobis eadem gratuito velut obtruditur. Quapropter eorum fpiritum, qui, nefcio ex l qua reverentia, aut fecuritate facramentis raro aj j) nos uti volunt, minime probaverim. Nam licet ] j aliqui inter eos egregii fint, majores tamet cum n tota antiquia Ecclefia pro nobis ftant. Quotquot ab ultimis faeculis certo fanctos effe novimus, in erunt. frequenti ' communione inducenda toti fu Deni- K 3 xfnk& * 150 ; Tractatus XVIII. i Denique ad teftimonium omnium, qui harum re- rum experti funt, fecurus provoco, an non eae 16 communitates fine comparatione, prae aliis Donae fep fint, in quibus frequens Sacramentorum ufus vi- fenf get. Vel quid demum in locis fuis lucrati funt ii, Noíftra aetate det qui nobis in hac parte adverfantur. Cle gens gallorum cultiffima, et hucusque chriftiana adeo in eam vitae rationem degeneravit, ut in M omnibus retro faeculis vix aliquod tantae ruinae Id exemplum invenire pofíimus. Mali atrocis adeo. db originem quidam retulit ad feveritatem illam, qua earum ecclefiarum íacerdotes in poenitentes ufi funt. Vix abfolvebant aliquem, et ad facramen- tum Euchariftiae plurimi per plures annos non admittebantur, mylíteriis, et gratia novae legis tae& diutiffome, et per maximam partem privati. Unde .. factum eft, ut tales omni reconciliationis , obti- Cn) nendae fpe privati totum fe emendandi conatum Qu remitterent, et peccatis jam penitus affueti ipfum al obdurationis malum incurrerent, omni pene fenfu pe morali iam deftiruti, et ad quaevis extrema pa- gati. Cumque haec agendi ratio quoad omnes Cl ferváretur, maxima demum populi pars in tantam qua corruptionem prolapfa eft. Addebat vir ille fe- C quentia: Finge'in gallia tolerabilem aeque ac fre- el quentem facramentorum ufum in toto populo ob- « f tinuiffe, nufn integra pene gens in tantas enormi- Cumque in multis. catholicae Qu ] tates prorupiffet ? religionis plagis idem quoad ufum facramentorum Qu neglectus, praecipue quoad nobiliores invalefcat, r num melius aliquid, et minus enorme ab his ex- fpectandum eít ? ?l 2154 - $. Inter fubfidia vincendi fecundo loco fug- gero invictum. orandi [udium, lmo in quibus- ) dam Ij1 ] fe dam requiritur copiofa meditatio, piae lectio- | 0 nes, propofita emendandae vitae continuo jnae repetitá, denique ea contentio, ut extincto i Yl fenfuum impetu motus gratiae ubique abun- ii det. Mediocria in hanc caufam non fuffi- p rilut cient. Neque a curis domefíticis, aut aliis u negotiis juíta excufatio peti poteft: nam cu- muitue ra tuendi gratiam A debet, ? reliquas omnes fuperare NU js d qrond $. 2134. n Tertío loco datur quandoque neceffitas vi- - Jetis Ündt tae conditionem mutandi. Satius quippe eft , Qf , conjugatum amendicare, quam coelibem pec- care identidem: in arctum monafterium fe ;Onafj;ï ; j p abdere, quam cum probabiliore .aliquando 1 il peccandi periculo jucundum vitae genus fe- u P ctari, fplendidum aliquod munus dimittere, | nuá i quam ad imminentia ex eo pericula non fuffi- l | J y a " cere. Certe major, folidiorque animus ei i eft neceffarius, qui vitae genus fplendidum, : Vlo 'ï'ïj ac fenfibus multum lenocinans tenet, quam a qui laboriofum ,. ac moderate arduum fecta- ial tur. Graviflimae calamitates, etinfignes pro- alefolt) fperitates plurimum peripuli habent *). his &* *) Huc fane pertinent illa * Mendicitatem, ,et divi- tias ne dederis mibi, fed tribue tamtum victui "meo nece[faria. a). Item illud: Scigis vos Dominz Jérvos. in peregrinatione. morari, Civitas .enim, K 4 vefira 1] fit &) Proverb-. 30, 8. Ó Tractatus X 7111. 152 vefiva longe eft ab bac civitate. Si ergo fciris d civitatem. vefiram ,. in qua babitaturi eflis , quid bic amatis agvos, apparatis lautitias, et. aedifi- $, o cia et habitationes fupervacuas ? Haec enim qui comparat, nom copitat in fuam civitatem redire b). ff quo $. fole 2135. niti Tanquam quartum ad peccatum fuperz;n'- lis dum fubfidium eft afflictatio corporis puta jejuniis, gravi labore, alisque rationibus ma- * cerandi. 4 Nam talia praeter gratiam , quam ex virtute poenitentiae conciliant, etiam ra- l tione naturali juvant; eoquod fenfus afflictus non tam facie rmodum- excedat, et dolor Wi D contra illecebram praefentiffim , um fuapþe na- Q tura remedium fit - *). *) lejunium et reliquäs corporis afflictiones ad folos fanitatis limites reftringere idem eft ac Sanctos d l pene ómnes, et ipfum Chriflum condemnare, ad ícita Medicorum , non ad Theologorum doctrinàm l Pertinens, 3 ï $. 2156. Quinte loco, et'praecipgä pro pugna ca- 1j ftitatis magnopere confulenda eít continua fedulitas, ac contentiofus labor, maxime ut periculofa inhonetti fenfus fcintilla,; repenti- na ac in primo mox inftanti arrepta occupa- f üone non z:ntum in mente, fed quantum Q fieri poteft, etiam in corpore extinguatur: lo e' g. fO]eax | b) Paftor, Hermae lib. s. qie | 3 Capïtt X 153 yfettis & g. feriberido, colloquendo, domo exeun- , quid do, preces fundendo, ex lecto fe proripien- iif do. Scilicet exterior conatus et fatigatio etiam 1] qni inl), fenfum mitigat, et infuper facile mitigat, eo- quod primi fenfus non adeo vehementes effe foleant, et impetus, ac fatigatio eosdem pe- nitus plerumque extinguant, viribus anima- fuperal:- lis naturae in alia diftractis *). ripid ]b O Ug Verö fïa»tim, mox ab initio, et primo möx , qui inftanti faciendum. Primum inftans eft leve, gra- (ilt vius fecundum, tertium jam periculofiffimum. Jlictus Huc fane quadrat illud: Prinmcipiis obfla: fero medicina paratur , ff mala per lomgas imvaluere dolot ?HOT 4 $. Efficaces, et.in labore conítantes admo- te me dum effa oportet: defides, ac remiffi illi ad pug- mam, aut victoriam apti non fünt. Ubi illud iterato. monendum ;eft, ne poenitentes dejectos, ) zd MH àc timidos, quantum fieri poteft, unquam dimit- j Anctos taSO Erigendi, et fumme alacres reddendi funt, yifey ü ne pugnam difficilem adeo fibi imaginentur. Mens j generoía facilius vincit, dum timidi eorum inftar, qui vertigine. laborant, eo ipfo cadunt, quod. fe cafuros effe: timeant.. Hoc alacritatis auxilium in hominibus peccato molliter deditis , reliquis omni- bus nihil proficientibus, mire eflicax effe, faepiffi- p o me, et cum admiradone expertus fum. ntitul 7e Ul Ó 2137. entï- 'cupe Quia vero Deus auxilia ac dona quaecun- T que ordinate diftribuit ita, ut ea plerumque non gratis donare, fed merentibus tribuere j 6b oleat: cum vero merita noftra levis plerum- pec- que fint pretii, et pragcik)ugïäþ«'*graviter 2 * can- "u 154. Tractatus .X VIII.' cantibus defectus ifte fit ingens, ideo jam t ex meritis paffionis ac mortis Chrifti, tum h vero ut haec uberius, ac. dignius capiamus, idüc ex meritis divinae matris, ac Sanctorum ea, nitis. quibus .indigemus, baurienda funt. Qua- htet propter /exto loco fedulus cultus, ac invoca- quo tio conftans Sanctorum ad impetrandam eam i, gratiam, quae in omnibus multa, et in qui. àci busdam fingularis efe debet, omni modo foli fuadetur. Scilicet ut in difficili ac periculofo YUs adeo certamine alienis viribus vincere tan» QUil dem 'detur. A L] : $. .21/38. Qd : Qu Septimo denique, et reapfe primo 4Ioco Ti miftris hisce, gratia quandoque extraordi- cd naria indigentibus, inculcanda eft firma in hirn Deum fiducía, feu fpes invicta, quae fi non e. fluctuet, nunquam fallit.. Ejusmodi hominie leve bus, et aliis in quacunque calamitate corm Tion ftitutis, ac denique omnino omnibus rotun- laec de denuntiandum eft officium illud, quod in nullo, ne quidem in defperatifimo cafu re- pei.. laxatur, et quod omnes fevere adítringit ad id, ut nunquam titubent, aut Deo vel pa- M rum diflidant. Non datur lapfus, aut even- tus triftis adeo, aut diflicilisy in quo vel pa- rum vacillare, vel timere liceat. Officium invicte fperandi aeque hominem fceleratifi- ia mum, ac perfectiffimum ftringit: eoquod in T cili- utroque ratio';ifgerandi fiz, imo eadcm, f cet vOmput XVILO I55 , 0 je cet promiffio Dei certa, qua confiäentibus NT in fe"nunquam defuturüm fe, juravit. Haec D fiducia ab omni conditione, ab omnibus me- TUl 83, ritis, ab omni gratia, a proóprio. conatu nul- Qu latenus pendet: nam haec omnia fünt id f quod fperatur, non funt id, ex quo fpera- i u tur, Unde ratio fperandi in peffimis aeque v ac in juftis eft integra, pleniffima, et omnem EU folicitudinem longifime excludens. Dica. v mus.omnibus tum in publicis. concionibus, oro L quam privatis inftitutionibus, in facro tribu- nali, femper ac ubique: NON LICET, TITV- BARE: fed oportet invicte confidere, et licet occiderit me, non definam in eum fperare. Quod quidem omnibus, et fpeciaüm homi- 0 h nibus in peccato inveteratis efít fumme ne- ( T0l ceffarium: et fi Deus ad tuas adhortationes m 1 um gratiam perfecte fperandi iis tribuerit, res erit eX integro, et certiffime falva. Nec a leve peccatum unquam committitur, quod l e Qu non aliquis defectus fpei praeceíferit. Vide rj haec dili gentius d/igefta. in tractatu de virtute g j ]1 fpei.. n(f'&ü -CAPVT DECIMVM SEPTIMVM. [ pi evelr De. Confeffione. g p fioum 7$. 2139. Ex legitima Confeffionis definitione Iratl $. 2140. " Infertur Imo, quod ea quantum ad mate- (i) riam neceü'arigm debeat e(Te.integþa: non item ( &. 214I. 156 Tractdtus X VIII; $. 2141.' Quod IIdum ,eft, quoad materiam mon ne- ceffariam: verum .etiam circa materiam alias ne- ceffariam í S. 2142. llítio legem hanc reïaxat gravis mble&ia, confeffioni tamen extrinfeca. $. 2143. Ex eadem defipitione- $. a139. deducitur ]Vto;, quod confeflio, debeat effe vera ; et tandem 2144. Vto Sacerdoti praefenti facta. C 2145 — 48 Confeffio generalis faepe eft neceffaría, vel utilis: fcrupulofis vero faepiffime noxia. $. 2149. Ditficile adeo, ac longa de dolore ac pro- li pofito *) difputatione defuncti, jam de al- t tero materiae proximae genere, quo facra- j m& Q! üt ! mentum poenitentiae.conítat, id eft de con- fe[|.one. agere. debemus. Haec jam confeflio r dieeh definitur, quod fit legitima coram [acerdote ac- cufatio de peccatis pofl baptifi num commijjs ad Tum remiffonem eorumdem *irtute. clavium , id efl, vi bu» Quae de- facramenti poenitentiae obtinendam IUm, finitio, cum ab omnibus adoptetur, et in- Dorro fuper ex facris literis, traditione, et SS. Pa- ( d tribus invictum robur obtineat, merito tan- u quam certum pro hac re principium ftatui- tur. Unde omiflis aliis, quas ftatuere folent, fijj D regulis legitimae confeffionis dotes ex fola A ejus definitione defcribamus. :m T *') Et. merito 'quidem jd fecimus: nam doloris ac Y Nam fi propofiti diligentiffima ratio eft habenda. li per ignorantiam confeffio in aliquo deficiat, vale- li bunt 157 Cuput: XVII. M bunt omnia: fi vero:circa dolorem ac propöfïtum r n error etiam ignotus, ac innocens contingat, to- i tüm poenitendi negotium corruit. Illud tamen hic notandum, quod non raro qd, bonis, et de quorum probitate nihil dubitandum eft, nullum quandoque dolorem concipi a fe poffe d IN videatur, utpote qui fénfum a mente diícernere qu Vf non didicerunt, His vero dicendum, quod folum velle fufliciat. Sicut enim ille, qui alium occi- dere vult, homicidii jam eft reus, fic qui de pec- a M 1l catis fuis dolere fincere defiderat, talem dolor jam concepit. Fm 0A j $. 2140. lam ex data mox definitione infertur c pro de aïif Imo, quod ad legitimam , id eft legibus divi- Ó fac nis conformem confeffionem requiratur, ut T fit integra *) feu ut omnia peccata exponan- CO Il tur, quae materiam neceflariam effe, fupra Eïdu ] "T ! dicebam , fcilicet peccata gravia, poft baptif- ; fj mum commiífa, et nunquam hucusque clavi- 'ï bus fubjecta, idque quoad fpeciem, et nume- TT N um rum, íiquidem peccata fuerint gravia. Haec e l! porro lex divina per concil. trident. feff. 14. u C. 5. tanquam certa eft promulgata. Ü ! t jl *) Porro integritatem confeffionis dividunt in. mate« j o vialem, et formalem. Prior datur, quando quis (sl 3f0[ ! omnia peccata gravia, a quibus nunquam fuit ab- ex i folutus, rite exponit: altera vero confiftit in eo, fiquis omnia ea confiteatur, quae nunc confieri tenetur ,, omittens illa,, quae modo vel per.obli- vionem, periculum contagionis, aut. perfidiae in olors h N facerdote palam apparentis, aut ob aliam graveni rationem confiteri non poteft. t W 0:.2440 158 "Trüctatus -X VHI. $. 2141. Li Pörro ex definitione cOhFefïïonis' .&r'uitur T M E RUT LE Iido, quod integritati confeffionis non obfit, ' fiquis ea peccata omittat, quae matriami ne- ceflariam non conftituunt. e. g. fiquis pec- cata lethalia rite jam expofita, vel peccata levia reticeat. Prout concil trident. feff. 14. C.5. docet. *). Licet talia ex doctrina ejus- dem concilii recte, et utiliter in facro tribu- nali exponantur **). *) Siquis tamen nullath materiam neceffariam habens 1 fj confiteri, et abfolvi defideret, debet utique mate- li riam non mneceífriam exponere e. g. peccatum E : grave, a quo rite jam abfolutus antea fuit, vel certe peccata levia. Sine accufatione enim non datur jüdicium, non fententia, non abfolutio. Hoc negotium prout frequentiffimum , ita arduum e&o Nam «in plerisque confeffionibus non nifi ET quotidiani defectus e. g impatientiae ,. minus de- f vota oratio, et ejusmodi afferuntur: unde facer- — dos in talibus, praecipue fi fint parvuli, aut alias l rudes, plerumque de fufficiente dolore ac propo- L 'lales enim. quoad levia vere de fito jure dubitat. funt. confuetudinarii, Qua propter curandum , ut 0i aliqua sateria ex priore vita eliciatut , vel ut de aliquo defectu fpeciali fingularis dolor et pro- u pofitum obtineatur. Breviffimu m fors erit, fi fa- IH cerdos inftet: Nonne ex mero Dei amore de omni- de iis, quae du- ahq bus peccatis totius vitae etiam " Y dum expofuifti,- dolorem conci pere, et confiteri W ens, facerdos con- defideras? Quod fi annuat poenit . W fiderata poenitentis conditione ] udicium de. fpeci- Hic j fico aliquo peccato concipere poterit e. g. p liosque abs -dubio in juventute erga parentes, à minus Q 8 159 minus reverens fuerit, impurae cogitationi imper- fectum confenfum praeftiterit, et ejusmodi , et fic m facilius abíoivet. Equidem res haec in catechefi- ] Ob"þï bus, et concionibus diligenter explicari, et poe- nitentes induci deberent, ut in quavis confeffione 3 De« de omnibus vitae peccatis dolere fatagant, et ali« x quod, quod committere non amplius folent, fpe- geccata ciatim confiteantur. Sic enim facerdotibus ab in- Wl ' figni moleítia caverent ,. et confeffiones multo bre- viores effe facerent. Quodfíi adhibita hac indu- g ftria mens facerdotis de fufficiente dolore, aut ma- Q teria nihilominus fluctuet, tunc talem fub con- ^ ditione, // es capax , abfolvat. Equidem multi abfolutioni fub conditione im- m lo [ pertiendae adveríantur, eamque ut recens inven- j I tumj et venerandae antiquitati ignotum traduunt. vt p Eam tamen ipfimet probant, fi periculum mortis, tt, * vel peccatum grave dubium, aut alia gravis,ratio a ! r urgeat, Ad haec vero jam tractat. de facrament. ii in gen. C. 2. refpondi. Nunc illud folum repee g to, quod gratia facramenti, et augmentum gratiae fanctificantis femper fit gravis ratio: et fic etiam ; gt n"ä g " ex fententia adverfantium abfolutio füb conditione | u poterit impertiri, Certe poenitentem rite difpofi- T , i tum, etfi jam antea is in gratia conílitutus , ne- rU gata tacite abfolutione frivole gratia facramenti x l defraudare , - dicet. grgvi culpa vacare, nemo facile j Ve! ü . et pro **) Peccata, a qüibus rite' quis abfolutus jam . eft, tanquam aptam abíolutionis materiam admittere i ? d [j aliqui nolunt, Quomodo enim, ajunt, ea recens olvi queant, quae foluta jam funt? Aft concil. u d cort ht tridentin. in [faepius laudata feff. peccata, quae non funt materia neceffaria, recte, et utiliter ex- ,ïdoq qu poni poffe docet, Dein, fiquis peccatum grave ex 2 Per contritionem — perfectam jam delevit, omnium fententia illud confiteri, et ab eo ab- a«losïlv Íolvi ' mmtla 160 Tmctatus .XVI. folvi debet. . Quid jam in hoc cafu folvitur, in fin quo poenitens non amplius ligatus exiftit? Idem BEU de eo, qui peccati gravis oblitus, bona fide a (i | reliquis , et 6ic etiam ab eo, cujus memoriam non habuit, abfolutus jam eft. lam propinque ad glrax l ( argumentum propofitum fequentia: refponderi poffe arbitror: Sententia a judice prolata in genere, et par. ex fua indole non parit, aut mutat jus, fed jus QUc prius declarat tantuim. Unde reus a judice ab- QUi folutus per hoc non fit innocens , fed declaratur, üm quod crimen non commiferit: et fic folvitur in aliquo fenfuü reus, qui tamen ligatus non erat ) Abfolutio tamen in facro tribunali data vere liga- tum quandoque folvit, et reum antea facit ju- 1 flum: id vero non praeftat, in quantum eft fen- tentia judicialis , fed in quantum eft facramentum. Y Ql Unde vere intelligitur , quod vere non raro.abe folvatur, qui jam antea reus non erat. Ín hoc f cafu abfolutio manet vere fententia judicialis,, li- N cet nullum folvat a vinculis: eft etiam Sacramen- " tum, fed in lioc cafu eft facramentum vivorum, quo peccatum nom tollitur, nec gratia recens iü- f( funditur, fed prius jam exiitens augetur. J0 fe $. 2142. Ve uamvis autem lex divina jubeat, ut &if inte;re, id eft omnem materiam neceffariam Det fert quoad numerum et fpeciem exponendo con- haec tamen lex gravi rationi cede- Il fiteamtir , Qb y re folet, ita ut imperfecta confe fio futfi- N Y giar*). E. g. fi tempore peftis urgeat peri- þQïlel fi contlictus bellicus in- culum contagionis: W itet, fi linguae ignarus non nifi per in ter- fàm pretem confiteri queat, fi confeffio publice fieri deberet, denique fi de perfidia facrilegi facer- Ti Caput. XVII, - IÓI " jt, i facerdotis, et de [dent violando figi llo prudenter timeatur. Ab hac tamen inte u d gre confiten. a di obligatione non eximit verecundia , etfi graviffima. f Ü Haec enim moleftia eft confeffio- w p «t d ni connata, et ipfius praecepti divini velut pars quaedam praecipua. [ Ut nihil dicam, n quod haec verecundia, fi fola ratione uti vf quisque velit li . femper fit 1 mprudens. admo- um **) m ]i ! a a *) Quamvis prae ceptum de integra confeffione fit ^0l Jl divinum , omnes tamen leges divinae, quas po/fe fE fen vi-rationi. £ivas vocamus, ex communi fententi a cedunt gra-, enturt Ab hac tamen regula jure eximunt obligationem — facrificium — confecran OR do 'utramque Ia Ípeciem perficiendi, iufolubilitate ?h matrimonii confummati, et figillum facramentale. sls Saggmä d. **) Sola poehitentium fre ! tegre confitendi immune quentia ab oblipatione in« i m m non reddünt. uj ma- jore opera indi feffione vel pr aevenire get diem impeditam adeo fua. con- » Vel fubfequi. debebit, Sed quid facies cu m eo, quem ex facrilega Verecundia a longo tempore irri tas confeffiones fe- ais ] cifle, repente deprehendes? Di latio in aliam diem periculum de facril egiis deinceps frequentandis in- ofprin fert: longam conf : hibet. ffionem concurfus populi pro- ao qu Hic jam, fi aliud. fieri nequeat, peccata m' CEUEA Ob verecundiam o in proxima confe miffa elicias, addens; quod hoc ; li fione non opus' fit iterato ex- ponere: t pe diem tali ad hanc tamen confeffionem legitime alium cus P poenitenti defigna. ic in utramque partem difputant, num cer- ; n tam peccati fj exinde fà pecdlem exponere quis teneatur, fi ul cerdos notitiqm complicis habere cogatur, : £. Si quis cum muliere peccavit, nurg addere Iom, V, u ^ tene..« 162, Tmbtatus X VIII. : j teneatur, hanc mulierem fororem fuam effe, dum tamen facerdos optime noverit, huic poenitenti non nifi unicami fororem effe. Et quidem omnes confentiunt, talem poenitentem alteri facerdoti, GOAT i MEId rcue EMM cui foror ignota fit, inprimis confiteri debere: dein, fi id fieri nequeat, ego quidem arbitror, fic peccatum fuum quod fororem mnominare, et Rationes, quibus a intezre exponere teneatur. contraria fententia, cui antehac adftipulabar, ad hanc opinionem adductus fum, recenfere, jufto LO longius foret. ZS. 21'43.. 1 Quia vero confeffio debet 'efTe accufatio D legitima, ideo facile intelligitur IIit? ,. quod debeat effe vera, ita ut non tantum minus | dicendo, fed etiam plus dicendo facrilegium N committatur, fiquidem id deliberate, et in | qUa;( "qateria gravi fiat. Nam per hoc judicium Doy falfumque efficitur. facramentale pervertitur , tenet "Male ergo fecuritati confülunt meticulofi il- certa, et ne in DU- li li, qui dubia fua tanquam ! GOfe ( mero deficiant, plura, qua m fibi confcii funt, Quiden Dofito conütgntur. Nnfef $. 2144. hi Quia vero le gem divinam extare ex tra- uqe ut confeffio non nifi facer- " ditione volunt, mdine, doti eatenus praefenti fiat, ut fe mutuo au- R dire queant, ideo IV*? intelligitur, quod con- . fiïice& feffio per nuntium, aut epl ftolam facta fit JDort illegitima , imo irrita *). Fl M r 163 Cczþut X VII , du *) Atque haec fententia poft conftitutionem Clemen- atitent tis VilI. 87. jam eft certa. Praeterea auctoritas j Qd libri de vera, et falfa poenitent. C. 10. etfi non hn fit S. Auguftini, aliquid ponderis habet : eoquod fit debart antiqua admodum. Ita vero habet: itbitty Prafcepit Dominus mundanudis , ut oflenderemt ora facerdo- ; [j tibus, docens, cor porali praefintia confitenda ylis t peccata, non per 7lgiztiuin, mon per fcriptum ma- n i nifeftauda. ! Til **) Denique volünt, obligationem | verbis . potius, 'quam fcripto, aut aliis fignis confitendi confuetil* dine introductam fuiffe, laec tamen óbligatio, fiqduidem exiftat, cui C ] jue gravi rationi cedit, ut- at pote indolem legis humanae habens. qU() « $. 2145. M,* Num He confeffione eü Benerali fpeciatim quaedam fubjicienda funt: licet haec in datis j j IDOX regulis reapfe contineantur. Scilicet M if tenetur quivis omnia " peccata gravia poft n baptifmum commifi à ita confiteri, ut a facer- n n dote defüper leg 'time abfolvatur. "f Et primo j quidem, quia fine fufficiente d olore et pro- pofito nulla abfol utio eft legitima, ideo eae confe fliones repeti debent, quae probabilius fine füfficiente . dolor e aut propofito funt fa- Ctae. Et hum defec ex m* tum in iis qui in confue- tudine, 1'1 [aCEï' aut occafione graviter peccandi exti- terunt, prae rel iquis frequentem effe puto. i? Scilicet circa dol od C orem maxime follicitum effe *h Oportet, et magis infuper, quam circa inte- f gritatem confeflionis: nam fi haec a bs culpa deficiat, omnia fuünt falva, fi vero vitium t) jl 4.— 9, ali- 164 '.(ractatus XVIII. aliquod, nobis etiam maxime ignorantibus, j circa dolorem veyfetur, totum corruït. Id fec $. 2146. defa Secundo auctem ex eo, qüod omnia pec- fuiff cata gravia legitime nondum expofita confi- ? teri teneamur, et quia exinde vel unicum peccatüm lethale ex verecundia omittens in infa confeflione graviter peccat, facile intel- igitur, talem a nullo peccato abfolvi: ideo- que non tantum ad peccatum ftudiofe omif- fum, fed etiam ad alia, fiquae commifit, gra- ff a Aili via peccat recens explicanda teneri, inci- piendo ab eo tempore, quo facrilegae vere- "hs ang f cundiae prima vice ceflit, et addendo nume- h rum facrilegarum confeffionum et comimu- 0! 1 Í nionum. [ $. 2147. T Si vero quod eft tertium, per oblivionem, aut aliam juftam caufam aliquod peccatum le- Á thale, aut gravis aliqua circumftantia omifla 2 p * H fuerit, tunc 1 n proxima confeflione füufficiet, T folum id, quod omiffum fuit, confiteri: nam i& prio r confeffio fuerit legitima reliqua pecca- ta jam directe et proxime vi a bfolutionis dele- fäme T ta fuerunt. W $. 2148. At Ti fus erit, in quo B Quartus denique rarior ca priorem confeflionem repeter e neceffe erit, fef fi poe« L Caput. XVII. 165 gtibus, , fi poenitens refecat, facetdotem debita ju- risdictione caruiffe, vel peccatum fecundum fpeciem fuam non intellexiffe , et legitimum defüper| judicium a * b'eo conceptum non u fuiffe *). 3 CO Vr * Iüvat vero þro hae caufa aliquot fingularia ca- pita notare. Et inprimis culpam verecundiae in ita ia adoléfcentibus maxime fat frequentem effe, Unde fi tempus permittat, juvat quandoque poenitentis j Xl&'ü animum fuaviter tentare e. g. dicendo: Saepe con- fe 01* tingit, Wt aliquid inverecundum committatur, quod juvemes rite exponere mefciunt, vel mom i r« r, incl. audent, lengo exinde rempore im magnmo amimi angore fluctuantes. lam ff tale quid zibi mole- | vere ftum fit , aliquod. defüper indicium ede: et ego ) Qu facili negotio totum expediens , mentem. tuam ad con optatam trauquillitatem. redigam. Hanc. indu- ftriam cum magna confitentium utilitate fre quen- ter adhibebis. Item quando cogitationes impuras vere delibe- ratas confitentur, juvat fequentem quaeftionem jion velut per incuriam, ac contemtim addere: 4 forte fub bis cogitarionibus eziam aliud e. £. in- 3* 1 Omiiïa pudicus aliquis tactus coutigit? Et omni ex- ípectatione frequentius reperies, homines ejus- mädezw modi peccatum mollitiei fub nomine j; nii gitationum confeffos fuiffe, malarum CO- ecCä' Denique .ficut confeffones generales quàndoque faciendae aliquibus, quos. hucusque defcripfi funt j5 dele' neceffariae , et aliis e. g. ad vitae directionem plurimum funt utiles: fic aliquibus plane noxiae funt. Sic tales confeffiones fcrupulofos.ad tran- quillitatem adeo non componunt, ut eos pertur- bent magis. Si ter, aut quater ex omni vita con- p e UI fefli fint, adeo non adquiefcent, ut id vel decima Vice facere defiderent, vel totum, vel partem p* 3. vitae, 166 Tractatus. XVIILI. vitae , vel aliqua faltem capita reþetere!—volentes.- r His jam fevere filentium imperandum erit, ut- htsf pote qui contra regulam veri ac recti frivola fibi (fatm onera imponunt, ét innumeris impedimentis fe- ipfos implicant. Quoc GL CAPVT DECIMVM OCTAVVM. De fitisfactione. tht $. 2149. Debet--CönFe(Tarius' poenitenti actus fatis- Cam factorios injungere: fl)[äg 2150. Satisfactio, enim eft pars integralis Sacra- " menti poenitentiac: m bundi Vüttui 2151. . Circa quam Conc. trideht, docet Wt g 2152. mo dari obligationem pocnitenti imponendi f fatisfactionem 5 at i :2153. Et Ildo competentem, ac condignam dem; non tamen ; qui- ün'ug 2154. Quod eft II[tium, corporis, aut animae fa- ]uti noxiam. 2155. IVto, hanc poenitentiam vix conftare poffe 1 operibus aliunde debitis : cili ä 2156. Et Vto eam arbitrio Boen—itentis in opus «QUel euam melius mutari non polle. mf, 9 LU $. 2149. V Gratia ope facramenti reftituta, vel fiqui- m[iï (0, dem haec jam antea poenitenu inerat, gratia D! ([(Im fer facramentum acuta, raro admodum mens mïs nel l perfecte adeo cum Deo ejusque voluntate Ti d conjangitur, ut non obligatio: ad aliquam fal.ém poenam fu&inendam reman?.at.. Qurae- J S'ef . Caput XVIII. 167 Qlentes, re facerdos ad hanc expiandam aliquos actus j Ut fatisfactionis imperare debet: qui ex vi fa. ida fíbi ais f cramenti vim fatisfaciendi fpecialem , imo quod opinantur, virtutem gratiam fanctifi cantem. éx opere operqto augendi habebunt. u * $. 2rS$o. Hanc jam fatisfactionem. tamquam tertidm materiam hujus facramenti defignant: licet u u eam non ad effentiam, feu naturam, fed ad integritatem íacramenti referant. Sic mori- 4lis. X bundi rite quandoque, et efficaciter abfol- vuntur, licet nulla eis poena imponi queat. Vel fi facerdos dictandae poenitentiae oblivi- pon fcatur, nemo, ut puto, talem poenitentem ad' iterandam " [ confeüïonem ex hPC capite ad- ftrinpet. | i g $. 2ISI. . Totum vero negotium hoc ex regula con- pf t cilii tridentin. (a) definiri poterit, eft autem fequens: JDebent ergo facerdotes , quanium fpiri- ( j tui, et prudentia fugge[Jerit ,« pro qualitate ceimi- mum, et poenitentium facultate, falutares, et- cone venientes [atisfactiones injungere: me fi forte pec- vnl qt fiqu catis connioeant, - et indulgentius cum posnitenti- bus agant , levi[]ma quaedam opera pro gravi[Ji- n mis delictis injungendo , aliorum peccatorum parti- j ? cipes efficiantur. Habeani autem prae oculis , t j ! j)l L 4 Jatis- 3j yl &) S.efï. I4. C. g. [ "m d 168 Tmctafus XFVHI. [at'isfaötfo, quam imponunt, mon fià tantum ad novae vitae cu[flodiam, et infirmitatis medicamen- tum, . fed etiam ad praeteritorum peccatorum vindi- ftni ii ciam, . et. caftigationem. ANam claves. facerdotum o non .ad foloendum duntaxat, fed ad. ligandum con- cerd ce[Jas etiam antigui Patres et, credunt, et. docent. fate. E * , pon $. 21 524 (e Is .Unde habetur Ino, quod detur gravis ) obligatio dictandi aliquam poenam , et quae huic obligationi connexa eft obligatio ean- Dj dem acceptandi. Siquis tamen talem poenam li Cä acceptare renuat, poterit non accepta abfo- M De lutione alium facerdotem accedere ,. praeci- D) pue fi ejusmodi poenitentia videatur nimis RU ardua, et poenitenti fors omnino noxia *) y f In moribundis et ad praeftandam. poeniten- p tiam ineptis abfolutio utique fine injuncta poe- El nitentia impertiri folet, licet expediat, tales J monere, ut faltem e. g. nomen Iefu cogitent, I et fic integritati cenfeffionis utcunque .confu- bi latur. * fl *) Poenitentiam . levem , aut ex gravi poenitentia ten Om| partem. levéem omittere, non nifi leve peccatum effe volunt. Quia tamen hac poenitentia, feu poenaà eft pars facramenti, divinam habens infti- tutionem , haec fententia fua difficultate non ca- ret. Illud facile conceffero , quod poenitentia re- ä Qu'a miffo animo, aut aliqua negligentia a poenitente peracta íatisfaciat: nam voluntas faácerdotis non A d&e exactum , fed humanae imbecillitati attemperatum A p poenitentiae modum fibi propofitum habere folet. V leü— ! 60 2]53' Caput XVIII. 169 " a $- 2153. UAR yii- uia porro /alutares, ac coä7-zpetentes poeni- ii tentias ingungere tenetur, mifi alienorum pecca- nyt borum partcipem [e veddere velit indulgens fa- - cerdos, ideo intelligitur IIde, non in arbitrio int. facerdotis verfari graviorem, vel leviorem poenitentiam injungere petentem eífe debere *). ; fed eam delicþis com- [ g *) Sed quzenam juffa, ac conveniens erit ?. Quid 10 6 pro gravi peccato vi juris divini, quid attento noftro ufü, et poenitentium feu infirmo, feu de- Qenat gbfo licato genio dictabis?. Benedictus XIV. vult, ut canones poenitentiales , quae in corpore juris ca- yaec nonici poft decretum Gratiani habentur, a facer- QT dotibus memoriae mandentur, ut poenitentibus juftam poenitentiam faltem denuntiare queant, fi )U tales imperare non peffint. 'Commoventur fane tl nl li plurium, I eorumque gravium peccatorum rei, fi 310 audiant, quod pro unico tali peccato quinque aut P à plurium annor n taxata fit, um poenitentia legibus ecclefiafticis Qu 4 Et nefcio, quomodo nobis facérdoti- bus de aequa o follicitudine . fci poenitentia fit cura pene ultima, [ä licet legitimum dolorem, integrita- l! tem confeffionis , €t emendationem vitae obrinendi, r Omnes cogitatus noílros Occupante, p m ( $. 2154. h m[ n CQ Quia tamen pro facultate poenitentium, et ,] va Te prout prudentia fus e t j ceferit poenitentia -definien- js da eft, i deo infertur IlIo, non effe taxandam eriti cam poenam, quae corporis, aut animae fa- Y Q ( luti eft noxia *), QI(!I L 5 *) Ta- Tractatus XVIIL. 170 *) Talis eft, quae a poenitente non exfolvenda effe, jàm ante et probabilius praevidetur, ne Ícilicet ftudium antiquam poenam delendi, novam cul- pam contrahendi occafio fiat. luvat autem cum poenitente pacifice tranfigere. Adverfitas, co- actio, difcordia inter facerdotem , et poeniten- LU tem- in facro tribunali non bonos exitus babere folent. Hic etiam quam maxime conducit, fi miffae facrificium " fpeciatim, et ultra poenitentis confuetudinem frequentari jubeatur. Hoc myfte- rium ex fua indole, et infuper exw opere operato ad fatisfaciendum pro peccatis, et poenis prae re- liquis poenitentiae operibus eft efficaciffimum. - dl'h( ! é. 2155. d - Cum autem fatisfactio. fit injungenda n0n B rv tantui) ad movae vitae cuflodiam , [cd etiam ad tl vindictam ideo intelli- fraeteritorum. ptccatorum ttm ges IVt? opera aliunde debita pro poenitentia litgy injungere fatis non effe *): etfi ifta cum aliis r l taf- aliunde non debitis utiliter imponi **) foz E t äkä(-*). fe queunt dote *) Non enim con veniens vindictae penfum eft, fi- ec eïpo quis officia aliunde, et etiam a b innocente debita Yl je explere promittat e. g. dicendo: In juftam patra- n i zae caedis compen[ationem. nullum deiuceps inno- centem occidam, " J 8 Yit ) Nam omne.opu s bonum inter alia etiam vim [UE aciendi habet, quae major ex- pro peccatis fatisf W inde. Beri videtur, fi a (acerdote ad vim fatis- 1À factionis, quae facramento poenitentiae eft pro- BN e pre- q pria, elevetur, ex ipfo hoc myfterio fpecial . tentis tium habitura. Quare juvat omnes poeni LL fatis- actus rectos, quantum fieri poterit, pro actio- Tit E , . Caput XV1II, I7I lda'äfïe, factione ad facramentum. pertinente defignare: id- fcilicet ^ a que ante pronuntiatam abíolutionis formam: nam m cul- ila precatio: Pa/fio Domini noflri, quae abíolu- jj | , Cmff tionem fequitur primum, ex facramento tunc jam "w 3 0 praeterito , nullam forte efficaciam habebit. Jl i i ***) Ex propofitione ab Alexandro VII. damnata hae t d betur, quod pro exequenda poenitentia nemo IN alium fubftituere queat. A I 4. g. ut Càjus pro Mae- w m vio jejunet, ora;iones-fundat etc, d) w]wp A $. 2156. J W ]i Dum vero claves. facerdotum non ad folotna dum duntaxat, fzd ad ligandum (et fic ad utrum- que ). conce[Jas. docent Paires, inde confequi- yia n tur V'?, poenitentem non-poffe. injunctam etiamrf fibi poenitentiam in aliam etiam multo melio- Q ime;g* rem mutare, ne fcilicet reus fententiam in fe anier latam füa auctoritate . refeindere videatur. Bene vero ex iisdem verbis intelligitur, quod ] forid ab eodem vel alio ejusdem potefiatis facer- dote *) ex jufta caufa '*), et paccatis itarato expofitis "*), prior fatisfactio in aliam, etiam U eil m d)lx in leviorem in poenitentiae tamen judicio rl queat mutari **««), ; n , P | flj f A ) *) Sic facerdos, qui non habet poteftatem in refer- vata, non poteít mutare poenitentiam pro pecca. jum to refervato injunctam. o ; ^*) Non enim fat juftum eft, ut juditium ex facra- i » d mento poenitentiae. venerabile abs ulla ratione, il ac velut frivole mutetur. xcm i la oen d ***) Nam debet poenitentem a talibus peccatis ite- ) ; Videtur enim, facerdotem non p K Tato abíolvere, f 1N poffe — à 172 Tractatu; X VIII. Vut poífe fuam' jurisdictionem exercere, nifi ferendo fententiam, id eftábfolvendo. n talí tamen con- ] AW feffione non tanta circa nuimerum, et fpeciem accuratio adhibenda eft, Praecipue fi idem qui in priore confeffione, facerdos fit, qui confufam pec- h 21 catorum memoriam teneat, res facillimo negotio eft tranfigenda. | ***:*) Ad juftum poenitentiae modum explendum in graviter decumbentibus, aliisqu& mihi opportu- num femper eft vifum, ut tales ad intentionem, f et pium áffectum. inducantur, quo velint omnia facrifidia hucusque ad finem mundi litanda fuo &dh Iept quoque nomine omni meliori modo offerre, ex Titort tuti. fingulis pro. rata pietatis fuae aliquiq participa- tlcio fitq CAPVT DECIMVM NONVM. du hiW De. Indulgentiis. tiUmh 2157. Dq Indulgentii/,s, quae habent niagnam affi- Itse S. itey nitatem cum fatisfactione facramentali, certa no- bis eft fünt 2158. Earum'exi&entia, et utilitas. Earundem !)D 2159. Proin,aliqua definitio fcribitur; et ex ea Qü or60. Infertur Imo, quod indulgentiae non faciant 1] ( ad relaxandam culpam: OIÓI. dul IIdo eas quantum a Chrifto donationem, p quantum vero ad Deum juftam folutionem effe. s ä 2162,. et 63. Interim tamen haec folutio, feu fa- tisfactio longe minoris pretii eft, quam gratia fanctificans, In 2164. llltium jam eft, quod pleraeque. faltem ex 4 Do facra jgrisdicrione defcendant; et $. 2165 L| . Caplut XIX. 173- feretido $. 2165. IVt"w», quod ad vim indul gentiarum tam ex " parte concedentis; quam W CO pom $. 2166, Ex parte obtinentis, ali quirantur. quae condi.tiones re- ny i nv $. 2167 — 75. Conatus vero ad poenitentiam pec- o 'Catis condignam non videtur necefíario requiri, praeter opera praefcripta ad lucrandam indul- gentiam, k d u $. 2157. Ad delendas y o poenas ex culpa jam remiffa adhuc refiduas praeter fatisfactiones ad facra- jf r d mentum poenitentiae pertinentes divina mife- qicpe ricordia providit infüper indulgentias , quae neício, quam propinquitatem cum illis fatis- factionibus habent. Nam ex virtute facrae HM' jurisdietionis etiam iftae defcendunt, et per modum abfolutionis (vivis faltem) imper- tiuntur. Imo ex fua natura funt rel axatio- nes earum paenarum, quae Vi canon um poe- T Ü nitentibus in facro tribunali vel d injunctae funt, vel certe inljungendae de jur e fuifï'cnt " rundm *) Nam indulgentia e. g. 40.. dierum non remittun- rex El tur totidem dies in piacularibus illis flammis tole- randi, fed potius eft remiffio poenitentiae canoni- ; f0f cae pér 40, diés obeundae, Per talem tamen in- dulgentiam etiam eae poenae remittuntur, ad quas [donem! ; effe extinguendas 40 dierum poenitentia fuffeciffet, . li- cet non lateat, quaenam eae futurae fuiffent. f J i g[aiïi b ars8. Tam de indulgentiis duo praefertim capi- jun " ta per fidem divinam funt fünt certa, fcilicet in Y Tracmt/us XxVIII. 174 in conceil tridentino feff. 25. definitum eft, f quod detur in Ecclefia poteftas concedendi (3 (ux hrií tlaho Sed | indulgentias, quod haé populo c plurimum fint utiles. Unde plusquam teme- fite rarium eft quorundam judicium, qui afferere aufj funt, quod indulgentia fit mera remiflio poenae canonicae, easque coram Deo nullas poenas in vita altera, vel ecam in hoc fübe- h) undas delere, cumque ex moderno Ecclefiae idu ufuü poenae canonicae non dentur, indulgen- ! doy tias reapfe nihil effe, tribi f ) 5 AI$9. 3 ') lt Quare omnibus , qui recte fentient, ut fhi puto, fuffragantibus, fequentem indulpentiae h definitionem fcribo : ZIndulgentia eff relaxatio poenae pofl cu lpam jam expiatam remanentis ex A tbefaufo ecclefiae, auctoritaie clavium, ei füb cer- W iis conditionibus facia. Y Ti 5. 2160. ti teli Iam primum ex bac definitione corolla. 1 rium eft, quod indulgentia non contra cul- fier quae poft pam, fed tantum contra poenam, Áitig culpam refidua eft, vim obtineat. Culpa jam D praevie deleta effe debet, ut poena tollatur : multo magis affectus ad peccatum perdurare non amplius debet, eoquod alias talis homo Atq culpam talem adeo non aboleret, ut eandem Probe ] profequeretur etiam. Atque ex hac ratione on- () Q indulgeptiar& plenariam rarius ob;ineri C at, r : Caput XIX.. 175 L: t &f flat, quöd mens humana ab omni affectu ad dv x'XD d quodcunque peccatum raro immunis exiftat. ;ïUäk Sed qui totum obtinere non potvefc , partem ( faltemb capere poterit. Terera liO $. 216r. j il Quia vero omnes indulgentiae ex thefau- xl ro Ecclefiae *) accipíuntur, ideo difcitur I14o, a indulgentias quantum ad Chriftum effe meras Ug donationes ex infinitis ejus fatisfactionibus tributas: quantum vero ad Deum easdem ef- fe folutionem aequam, et debito parem. *) Ifte porro thefaurus eft, quem Chriftus Ecclefrae y. t militanti adquifivit, — — Ad eujus quidem zbe- fauri cumulum beotae Dei g genitricis , omniumque electorum a primo juflo uf. 1 ue ad ultimum merita adminiculum praeftare nofcuntur (a). Cum enim iil d omnis actus juftus praeter vim merendi gratiam, | ,Qä ( etiam pretium fatisfactionis Obtineat, et beatiffima virgo omnie latis expers nulla unquam fatisfactio- ne indiguit; Quanto jam fatisfactiones hic fuper- fluunt ? Nunquid has Deus otiofas, et fine effectu h! relinquet? -Nam ad meritum et:gloriam, quod com i mox dicturus fum omnes etiam innumerae fatis- factiones nihil conferunt. j u Quam ergo effectum yc p fatisfactionibus beatae matryis . Quae omnem come putationem excedunt, aüïguabis 2 jpt] r ollatur $. 2162, N durttt $91 ; Atque ut caufam hanc penitïus pervideas, def] probe notes, quaenam fit indoles fatisfactio- ean (j nis. [ qu (a). C. 2, interexgravag. de poenitent, et remifli Ort, ( 176 Tractatus XV1II. nis. Haec jam fi fit tanta, ut ommium hó- minum poenas aboleat, et purgatorium, feu piaculares illas flammas. plane, ac perpetuo llf extinguat, non. affequitur infimum gradum (un gratiae fanctificantis, aut gloriae: hic enim D licet minutifíimus gradus aeternitatem fibi pro- pofitam habet, cum omnes poenae poft re- miffam culpam refiduae tempore finiantur. Iam MUET a omne, quod tempori eft obnoxium cum ae- terno, id eft, finitum cum infinito nullam proporiionem , fÍeu comparationem fübit. Et ideo meritum, quod homo juftus ex recitata femel faluta&jone angelica fibi comparavit, à fine aeftimatione pretiofius eft, quam omnes ü b ingiulgentiae plenariae. 1 $. 2163. ;! [] 1 Scilicet tantum eft donum gratiae fancti- ficantis , ut etiam ex donis gratiae nullum cum eà in comparationem venire queat. Un- "n de ex folis Chrifti meritis hauriri poteft, de i cujus plenitudine accepimus ommes: fancti vero C0) de fua gratia fanctificante nec minimam pat- D Omnino tamen tem alteri donare poffunt. ex fanctorum meritis fatisfactiones, et gratias actual eps M ad poenitentiam ad cavenda pec- cata, ad jufte agendum accipimus: et dein d li, A ope juftarum actionum, id efl. per virtutes, etiam gratiam fanctificantem vel obtinemus, cL].d]tlo 7(1 i li vel prius jam habitam augemus. V PT&4 i dN li $. 2164. Ti d .,,s"r».æ Caput: XIX, | 177 lo $. 2164. fei dQ Quia vero, prout definitio habet, auctori- &ate cisoium indul gentiae plerumque *).conce- um . duntur , II[tium confequens eft , indulgentias enit ex facra jurisdict iope proxime defcendere **), l Dpro Lfb . *) Excipiuntur indulgentiae pro defunctis ; hae enim lu non pér modum abfolutionis , Y D fed per modum fuf-- a Jragii, id ef per modum deprecationis, et. obla- tionis tribuunti ur. Scilicet Ecclefi a pro animabus um E purgantibus fatisfactiones Chrifti , quas fpeciali quodam modo in poteftate habet, tanquam legiti- ittt mum pretium divinae juftiti ae offert Unde multi lï'llts arbitrantur, effectum indulgentiarum pro defun- M ctis aeque certum, 2C pro vivis exiflere: lii eundem non aeqi i€ certum effe docent. Noftra aetate aliqui . indul gentias pro. defunctis prorfus inanes effe dicunt » quorum fententiam poft bul- lam Leonis X errores Lutheri co ab univerfa Ecclefia jam Wiu a ndemnantem , et /'"[4 cceptatam , am- em non aüufim. um plecti abs gravi piaculo ggo quid i U **) Tndulgentias plenarias conced it folus Pontifex, f : non plenarias etiam E pifcopi. Num ifte ordo fü concedei idi indulgentias ex inftituti j one Chrifti,. vel 1] [ n ex ufu Ecclefiae Obtineat, non ad &€0 conítat, tnd 1 45 Ü $. 2165. BC- Eft autem indulgentia denn relaxatio poenae U^ C'lis conditionibus facta . ideo IVte loco as conditiones ex parte concedentis, et ex parte m Yecipientis recenfer dae funt. Quia jam Eccle- fiae Praefüles th elauri hujus *) non domini, €d difpenfatores om., . funt, ideo non nifi ex jufta- 9164' cauía 178 ' actatus XVIIT. W caufa. indulgentias largiri poffunt,. contra offi- ciüm Ífuum facturi, fi bona Domini diffipa- ( i rent potius, quam legitime ditpenfarent **)T grat *) 'Thefaurüs vero ifte C. $ . extravag. intey com- & smün. de poenit. ita defcribitur : Quem quidem tbe- poe er beatum | Petvum , ejusque. fuc- faurim — — ceffores — — commifit fi delibus falubriter. di- ? ationalibus cauftty. Jpenfandum ,. et propriis, et v ali remi[[ione poe- aunuc pro totali , nunc pro parti g | sae -— — vere poenitentibus , et confe]Jis ( mife- vicorditer. applicandum. *€) Quodá indulgentiae fine legitima ratiohe concé- dantur, talem conceffionem nedum impiam, fe etiam irritam effe volunt. Quantum ad fecundum Sic Paftor Ecclefiae Ye caput mihi dubitare liceat. dulgeu ; homini itiepto facram jurisdictiorrem tribuens, cen- furas, et leges ecclefiafticas fine ratione, et fic con- &que relaxans - peccat- equidem : Cï'lp ( tra bonum diíciplinze fed ejusmodi -tamen cornceffiones non fuünt irritae, Crte robur fuum plene obtinent. Chriftus enim bo- m num ordinem in Ecclefia fervari, et fideles a va* ficor tiis dubiis tutos 'effe volens, ufui facrae jüris- . H dictionis a fe conceffae, ufui inquam eti am itm- (em In Qj e]]& prudenti vi m integram cornftare permittit. * quas enim fluctuationes popu lus chriftianus con- et quot abfolutiones etiam facramentae jiceretur , les vacillarent, f facra jurisdictio cum vitio ali- j QUOc quo exercita robore iþo deftitueretur ? Q n $. 4188. " quTEn li Iam cohditiones in eo,, qui indulgentiamr Tl ) Tienr obtinere defiderat, funt pia opera a Pontl- esl andaa, Uae k fice praefcripta, et qgidem toties iter quot . - Caput. XIX,. TT9 off. quot quis indulgentias etiam ead em die lu- p2 crari defiderat *J.- Et fiquidem pro fe quis indulgentiam Obtinere vult H) ; Fequiritur ftattig gratiae: in gravi enim ! peccato conftitutus, àc proinde culpa nond um fuüblata remiflio jm t 1 poteft. poenae refiduae dari noi W j'LC' ur ii *) Unica i1 die communio , et unica per hebdoma. AL (I!'((, dem .confeífio . fufüi cit ad. impetrandas omnes: ine dulgentias , licet pro iis confeffio » €t communio ';t];'a; s fit praefcripta, tis XIII, lta habet conftitutio Clemenf N ( c " $. 2167. p feti" Verum Ec inter conditiones in Obtinente in. dulgentiam requifitas maxime controvería eft et$ equens: an fcilicet omhnia al el 4b Ecclefja prae. Ífcripta exequens ] giii lanc remiflionem eo ipfo mrgf, u certe confequatur, vel an praev le poeniten- etyfi y tiam pro . viribus agere » id eft propriis fatis- j H factionibus | divinam j uftitiam placare . vel ax P faltem ad id fuüo tem et n tus effe debeat. pore prae&'gn"dum para- mf[ltu * janus Ch[ jCfd mfnn $. . 2168. vt ? Quod vero hoc re quiratur , argumentum praebent exempla S anctorum rigidam adeo poenitentiam obeunt ium : neque. hós in con: quirendis indulge ntiis ices, fegnes fuiffe. facile M Rigor Ecclefiae » Quo antiquitus poe- Ulgeü nitentes tractabat 3 l 13P0 jl l tentiae pondus addit. aaud exig?um huic fexï- j q M 2 | 55 21,69' 1980 "Tractatus .X VIII. $. 2169. y jX Haec argumenta contrarium fentientes ex eo nonnihil elevabunt, quod graves Sancto- st k rum poenitentiae non ad remiffionem pecca- torum, fed ad alios fines pertinuerint e. g. 9V s ad feipfos ab omni' deinceps peccato, et pec- cati periculo praemuniendos, eoquod natu- ra afllicta, aut fallem multum coercita mo- dum recti non facile excedat. Certe graves innocentiffimorum poenitentiae id clare often- tri dunt. Severitas Ecclefiae ad exemplum po- CO[]I tius, quam poenam pertinere potuit. 'Certe iia 0i tempore perfecutionis, gravis morbi, aut Vit ex alis juftis rationibus poenitentes plene dll] Q reconciliabantur, fublata ulterius poenitendi i NSQN Titis obliggtione. N s. 2170» Grave, et prout mihi videtur palmare argumentum , quod ad obtinendam indulgen- ]u ib tiam par delictis: poenitentia praevie non re- quiratur, in eo eft, quod hac ratione in- Tatüm Nam fi aequam li $D dulgentia penitus evacuetur. pro peccatis meis poenitentiam obeam, nul- Afas lip E la indigeo indulgentia: fi vero talem poeni- tentiam non exfolvam, nullam ex tua fene T li | l RmE tentia indulgentiam obtinebo. Juntüau r l S. 2TH. päram Dicunt; ,,In eo cafu indulgentiae etiam Wne quo » in noftra fententia vim obtinerent, in PRS U f ^ Caput. XIX. I8I »2d praeftandam propriis actibus fatisfactio- 6 ,nem paratus quidem, fed ob vim morbi, Di« a8ut ex alüis impedimentis aptus non eft. WC& ,;Paucis,'pro cafu impotentiae indulgentiae Ib »Valere, et fic robur aliquod obtinere pof- j Ü s funt. * j i p j o $. 2172. TA Aft nefcio, an haec non mere pro arbi- j d i trio, ad elidendam vim argumenti noftri, et um | contra fenfum Ecclefiae dicantur. Sic Éccle- Cer fia omnes ad lucrandum 'e. g. jubilaeum in- )1, al vitat, alias item pro aliis bonis operibus in- N ; 9d dulgentias paflim proponit: fed per hoc ple- eni (p rosque plane decipit, cum plerique proprias fatisfactiones praeftare poffent. g. 207201 Jnt j Dein etiam aegrotantes , aliique impediti jux ta adverfarios noftros debent haber e pa- ; po ['e' ratum animum, ac defi derium propriis poe- r ? nis Deo fatisfaciendi. Coram Deo feria vo- luntas, et ipfum opus f idem funt. Sic qui ,am, nl-? ftipem erogare def iderat, eandam coram di- j pOGF vina juftitia jam e g r ropavit, ficut qui alterum interimere optat, caedem quantum ad Dei juftitiam jam co mmifit. Quid igitur opera- tur indulgentia in graviter decumbente, fi parato ad obe undam poenitentiam animo g Yil plene, €t jam praevie fatisfacere tenetur? nt Nifi forte actum externum actui interno fpe- u l] » M 3 cialem " 1.82. T(actatus XVIII. cialem bonitátem , aut malitiam moralem fü- peraddere cum aliquibus dicere velis. |Et ! Iaxä utique ad hanc extremam fubtilitatem indul- & : gentias comparatos eífe, non dices. ]ius $. 2174- per Jam vitae genus, quo quis omnem legem pa Simplex fica expleturus fit, eft arduum fane. — propofitum , nifi ingentibus fubf(idiis, et co- 4fhp4 On natibus munitum Íit, inerme eít, et nullam id obtinendi fpem praebens. Non ferio vult, e — Virti qui aliquid ita decernit, ut id a fe effeccum iri, nullam fpem habeat. Qui itaque vitae t l, füae rationes ita.componit, ut ingenti co- natu fuo ofnnem juftitiam a fe explendam effe t fperare queat, tali, indulgentias facile. pro- füer] futuras eífe cenferem, licet ejus orationes, er jejunia, ac tota contentio poft culpam p facramentum jam -abolitam non major 16 quam in innocente. Certe talis jam grave, et ultra opinionem difüicile vitae genus fecta- tur. Qui vero remiffam agendi rationem te- 2 de net, hic vel graves; vel leviores lapfus prae- videre cogitur. Prior nullius indulgentiae 2[;7 eft capax: pofterior partem indulgentiarum ? "n obtinere poterit, et(i poft deletam culpam, ]to ad expiandam poenam de fuo parum confe- rat. Decretum fervandi legem, et voluntas s'9 TW A ad ea, quae huc requiruntur, auxilia adhi- l EU. benda nos deftituit: et ifte defectus, fiqui- l dem recte fentio, efficaciam indulgentiarum dj vel ex toto, vel per partem intercipit. D 2175' Caput XIX 185 1 f $52175 i Neque ultra modum haec fentiendi ratio laxa eft. Loquimur enim de homine juíto, tl et non de eo, qui gravis peccati reus nul- lius indulgentiae capax eft. lam homo juftus per levifimum actum e. g. per facillimam p patientiam obtinet augmentum gratiae fancti- ficantis, quod omnes fatisfactiones infinite | mpmä U fuperat, idque ex meritis Chrifti utique. s q Cur jam prodigio fimile tibi effe videatur, fi ]OWA ex iisdem divinis meritis, et interveniente virtute clavium fatisfactiones pro poenis ex Vectl ect v culpa refiduis non adeo difficulter haurian- tur. Nam quod jam alias dixi, omnes fatis- u am' factiones non adaequant minimam partem meriti. j F] * : 1 onï yn P CAPVT VIGESIMVM. jl h ;7 H De forma .Sacramenti |. Poenitentiae. |lN ïï $. 2176. Forma hUJUS Sacramenu a Conc,. trident, g" definita (is l $. 2177 Per modum fententiae; jjren $. 2178. Item non nifi in praefentem , et. verbis eft pronuntianda. l COUI $. 2179. Abfolutio indirecta controverfiae pro aliquo tantum cafu obnoxia, UOWr ja £ $. 2100 Certam vim obtinet, dummodo Sacerdoti in j S,ü LIJ peccatum ex jufta ratione non expofitum Jjuris- dictio competat : enüäfl M 4 "9. 218r. g p 184. Tmftatus XVLI. * or8r. In ca(u tamen deficientis jurisdictioniä ab- folutio indirecta a multis rejicitur; 2182. Non tamen a nobis; 2183. et 84. Argumento a cafu oblivionis ad ca- fum deficientis jurisdictionis translato. ä 2185. Atque huic caufae Conc. trident. non plane repugnat. . .2176. Sacra tridentina fynodus docet , Sacramenti poenitentiae formam , in qua praecipua ipfius vis *) fita efl, in illis miniflri verbis pofitam e[Je : Ego te abfolooetc. Quibus quidem de Eccle- fiae fanctae more preces quaedam laudabiliter. ad- ï; junguntur, ad ipfius tamen formae e[Jentiam. ne- quaquam Jpectant (a) **). | W on *) Sunt enim graves theologi, qui totam Sacra- ; 1 fglva lite menti hujus naturam in folis verbis abfolutionis conftituunt: actus vero poenitentis e. g. confeffio- m nem non pro vera hujus facramenti materia, feu parte, fed pro neceffaria aliq j praeparatione habent. Fla ad facramentum **) Sunt autem fequentes: Mifereatur tui ommipo- 1 Indul zen$ Deus etc. eutiam , abfolutionem etc. Dominus nofler. lefus ; briflus te abfolvat , et ego auctoritate ipfíus te abfolvo ab omni vinculo ex- communicationis (füfpenfionis , i fit clericus etiam Ti minore aliquo ordine infignitus ) interdicti, it ïiïmem Deinde ego t* quantum po[fum , et zu ándiges. abfolvo a peccatis tzuis im momine femi Patris,et filii, et fpiritus f[ancti: a7»€9H, Tent V(a) 5ell. 144 C. 3. - CaputvaX. 185 U$ d.l a7h e d, Pa[fio domini nofltri lefu Chvifli, meri- £a beatae virginis Mariae , et omnium fanctorum, et quidquid boni feceris , vel mali fuflinueris, bl de Jmt ribi im vemiffionem peccatorum , augmentum gratiae , et praemium vitae aezernae, amen., Ex quibus formam facramenti conftituunt fola Jv "a jm verba Ego ze alfolvo: voculae autem a peccatis tUis, im nomine patris etc. addendae funt ex prae- cepto ecclefiae gravi. Ex levi obligare cenfen- tur ilà :mifereatur , indulgentiam etc. unde in frequentioribus ac brevioribus confefüionibus, fuf- at fragante ipfo rituali romano , imo ex quacunque prudenti cauífa fine omni culpa omittuntur. ( mar . J $. 2177. p ab Ex quibus etiam patet, hanc formam j t pronuntiandam effe per modum fententiae, non vero per modum deprecationis e. g. 4b- Jolvat te Deus, remittat tibi peccata tua *).. Sci- y juris licet ut facramentum in forma judicii inftitu- | cgnft'*ïlfï' tum judiciali fententia terminetur. a u *) Num aliquando formula deprecationis fuerit ad- hibita, vel an falva facramenti vi inter theologos controverfum eft, pomt adhiberi, T D 22 I78. " 67! (g) / gt Illàd demum ex communi Ecclefiae fenfu Qu ell?m addendum, quod forma abfolutionis verbis, jiti, " TUD et non fcripto, aut per internuntium pro- "T 1 ferri debeat, Vid. defüuper coníftitution. Cle- | (ulft"' ment. VII£. 87. "u M 5 9. 2179. Bo Tractatus XVIII. 186 $.. 2179. Atque hucusque dicta circa formam ab- folutionis certa, atque ab omnibus acceptae ta funt: fed an, et quousque abfolutio indi- reca *) vim obtineaþ, acriter difputatur. *) Abfolutio directa dicitur illa,x qua peccatum ita aboletur, ut poenitens illud iterato exponere non — teneatur : abfolutio vero zmdirecta vocatur ea, qua peccatum quidem tollitur ita tamen, ut illud alia vice confiteri teneatur4$ Haec jam abfolutio- nis directae, aut indirectae diítinctio ad 'captum eft concepta: licet alia — fubftitüenda. .'aptïor, fed obícurior foret. - 9. 218o. Jam omnia peccata etiam ea, quae non iï h fuerunt expofita, vi abfolutionis indireciae Do aboleri eft recepta omnium fententia, dum- li modo ex jufta caufa e. g. per oblivionem, ob (ug mortem proxime inftantem, ob periculum ldl morbi contrahendi fuerint omiffa, et dum- At modo facerdos fufficientem a'tali peccato ab- [io folvendi jurisdictionem habeat *). Verum I Yior fi tale peccatum etiam jufte omiffum fit re- LEl fervatam, aut ex quacunque ratione in juris- l omprehen- C dictione hujus facerdotis non c ]am Q fum, tunc acris difputatio incipit *-ä'r). .fl Et praeter antiquiores, multi ex modernis ab- !T ífolutionem indirectam 'plane. rejiciunt dicen- tes: quomodo quis vinculum illud folvet, ad (l quod folvendum nullam' poteftatem habet? *) Suf- t * d / Caput XX. 187 *j Suffragatur ipfum tric.ïentinilml(b) docens : . Pec- 10 cata , quae diligenter cogitanti nom occurrunt , in univerfum eadem confeffione. inclufa : Q gtmtur. f*fe intelli- T A **) Cafus fat frequens eft: puta-üquis peccatum re- fervatum exponere oblivifcatur, vel.fi ad tale u peccatum rite expofitum facerdos. non attendat, v quod fit refervatum. Item fiquis ad facram com- munionem, gravi ratione adigatur, et gravis de- l u u y li licti reus, nec de perfecta contritione íat fecurus Biüni fibi videtur: et infuper copiam .facerdotis, fed debita jurisdictione circà tale peccatum. carentem cpul j fore habeat, $. 2IRI. Ingenti porro auctoritate hujus fententiae ge D Patroni fe: muniunt. Sic ut conítitutiones d pontificias omittamus concil. tridentin. (c) Qu r ftatuit: JNullius momenti abfolutionem- eaim. e[Je, m quam Jacerdos in eum profert, in quem ordina- riclip riam ,. aut fübdelegatam nom' babet jurisdictionem. r dh W Atqui non effet nullius momenti ea abfolu- m tio, quam in cafum refervatum in caíu obli- l etil vionis, aut neceffitatis facerdos profert. Per- fT git ibidem concilium : . Verumtamen pie admo- ; j* dwmn, ne bac ipfa occafione aliquis pereat, im ea- ree dem Fcclefía Dei cufloditum femper fuit, ut nul- If la fit vefervatio in, articulo mortis etc. Iam otio- is * fa fuiiïet haec follicitudo , fi facerdos etiam d nqu «t (5) Seff. 14. C. 5. d e jl (c) Setf, -14.) C. ^ Tractatus XVIII. 188 nulla in cafus refervatos jurisdictione inftru- ctus , indirecte abfolvere poffety.i 7 95 X I92: Verum indirectam hanc abfolutionem vale- re, etiam facerdote legitima poteftate defti- tuto, verius, non tamen certum effe ajo: ut adeo urgente neceffitate abfolutio, non ob- ftante cafü refervato fub conditione imper- tienda fit, maxime fif poenitens de perfecta b contriGone fubdubitet * J* Arbitror enim, quod in hoc rerum articulo, abfolutione vim fuam in peccata nori refervata exferente, fa- cramlentum miniftretur, et fic gratia infunda- tür, quae quidem gratia omne peccatum fa. cile delebit: licet ad illud delendum vis abfo- lutionis proxime, et prout vocamus dírecte non fuffeciflet **). *) Licet nolim negare magnopere optandum effe, ut Rectores Ecclefiae, prout in noftra dioecefi pro- videntiffime factum eft, fententia ífua litem diri- mant, jurisdictionem certam pro cafu necceffitatis, et oblivionis concedentes. Nam frequens eft, ut facerdos copia poenitentium , et follicitudine circa dolorem, numerum, et fpeciem peccatorum , de- nique circa emendationem vitae, his inquam À omnibus fatigatus non attendat, lioc vel illud. pec- v fmm ] catum refervatum effe, et fic poenitentem fine N ,( effectu abíolvat: qui tanti defectus neícius pet COHU longum tempus, aut étiam per totam vitam fine erl( legitima abfíolutione degit, nifi forte bona forte contingat, "ut in facerdotem privilegio in refer- li j Et quidem rigidam le- quu vata inf'cructqm incidat, gum Ls Coput XX. 189 gum zrritantium indolem faepe admiratus fui, eo- Y quod nulli necefütati cedere foleant. Cum enim Íuadente, aut etiam exigente pietate leges huma- nae, imo etiam divinae, quas pofitvas vocamus, plerumque ommes in cafü privato privatae etiam neceffitati cedant, mirum fane eft, quod leges ? T irritamtes nulla calamitate, nulla obedientium ne- ; (l cefftate flec:antur. Neque tanto rigori ica utilitas obtendi poteft: nam omnes leges , hi 1 am j t J " n mere prohibentes publicam ntilitatem fibi propo- fitam habent, et fic ad nüllam privatorum necefti- A " tatem miteícere deberent. j2 "u en]fïr **) Haec fententia aliquid fimilitudinis habere. vide- je Vil tur cum illaa, qua facramenta vivorum per acci- dens primam. gratiam caufare a. multis, et gravi- g, fumd bus theologis: docetur: licet ea facramenta ad abolendum peccatum nullam fibi vim congenitam u » habeant, Scilicet nullo obftante--obice gratiam ] p propria virtute efficiunt, et hoc ipfo peccatum j d'mï delent, Peceatum eft negatio caritatis, et jufti- tiae, quae negatio, et ingens defectus infufa ca« ritate, et juítitia feipfo ceffat. Scilicet Sacramen- T.L tum fupplet quod dolori minus perfecto defuit, et prou 1 t fcholaf:cici loquuntür ex arzzrito contritum etdi facit. j ' le»cmm ! j u $. 2183. li rifil » ' Atque hujus optinionis meae argumentum mqualu firmum fane probat ipfa adverfantium doctri- Jui 9 n3, qua homini imperfectum licet. dolorem m D ü us ? concipienti gratiam redire peccatumque abo- rrarm p leri docent, fi facerdoti legitima jurisdictio- y J ne inítructo reliqua.peccata confiteatur, uno, i re.ff l eoque gravi per oblivionem omilfo. iNam d etiam gufïl 190 ! Tractatus XV I etiam in hoc cafu abfolutio in peccai"um omif- Dii füm proxime, ac directe cadere non poteft. TU S&licet ad abfolutionem , feu fententiam fe- q rendam non fola jurisdictio, fed etiam accu- lr fatio, et exinde judicium praevie, ac necef. Ven fario requiritur. .Qualis enim abfolutio in eo SeQ ca quae in judicium non fuit adducta ? hr Scilicet in noftro cafu facerdos jurisdictionem tun non habet: in eo , quem etiam adveríarii ftra n probare coguntur, ea, quam habet, juris- dictione uti non poteft, et fic utrobique par dnr ratio obtinet. Explicent aliquando, quomo- //'€g do facerdos in cafu oblivionis poflit abfolve- (cut re ab eo, quod ignorat, et nos quoque mox Me docebimus quomodo folvat id, ad quod fol- Id vendum poteítatem non habet. W u $. 2184; : , T6r Neque per id fe extricare poterunt, quod Dj poenitens in cafü oblivionis fe de omnibus ) etiam ignotis fibi-peccatis accufare intendat. Nam incertam hanc accufationem nullum ju- | dicium , ac proin nulla fententia fequi poteft. Et fic abfolutio locum non habet. Ignorat facerdos, et fic judicare minime poteft, quo MV peccatum lateat. Ut nihil dicam, quod fpe- cies peccati facerdoti penitus ignota füb ipfius judicium, et fententiam cadere nequeat. & a Y 5.' 2185. f Neque auctoritas concilii tridentini fupra ' A laudati caufam noüram evertit. Nam ex eo &l plus Caþut XX I9I ymi þlus non evincitur, quam quod abfolutio ple- xef rumque , et extra cafum neceffitatis fit irrita, |fe et omni effectu deftituta. Negotium no- (l ftrum extraordinarium in difceptationem non u venit, ac proin a concilio definitum.haud eft. o Sed etiam Eeclefiag in periculo mortis omnem Wt jurisdictionem tribuentis follicitudo argumen- Á ( tum contra nos praebet. Nam fententia no- airi ftra baud eft certa, etfi vero propinquior fit. b Praeterea advería opinio communiflime quon- Lu'e W dam recepta forum, et curiam occupavit, et Jormo fic ad ejus normam quisque fe geflit: fere rofve« ficut opinio, quod Ecclefia non poflit praeci- u pere actus mere internos, adeo itvaluit, ut )(X (031 Ecclefia a praecipiendis actibus mere internis perpetuo abftineat. Aft nemo, ut opinor, periculofae novitatis accufabitur, qui actus mere internos ab Écclefia directe me imperari poffe, doceat *).^ ; [en proxi/-;) : qh'of gb *) Denique illud quoque .attendendum eft, quod r quaeftio, an abfolutio indirecte.profit aliquando, Ípectet ad jus divinum, cui proinde confuetudo, um ? aut u'fus publicus nihil derogare poteft. od L ï i CAPVT VIGESIMVM PRIMVM, pl* De -Minifiro Sacramenti. Poenitentiae, p b $. 2186. — Poenitentiae Minifler aliquibus indiget, ut valide, et alis, ut digne hoc Sacramentum con- ferat. 3l ['upm $. 2187. Ad priorem claffem pertinet ordo facerdo- g* talis, et ap-probatio cum jurisdictione : P'US $. 218&» m 192 Träctatus X VJII.W $. 2188. Ex definitione approbationis $. 2189. Docetur Imo, eam ab Epifcopo, $. 2190. Et Ildo viris aptis fub obligatione juftitiae ? $. 2191. Iltio tamen non mneceffario verbis fieri debere. * u t , jun $ 2186* ttii 'Tractavimus hucusque ea, quae facra- mentum poenitentiae conftituunt, id eft ma- teriam et formam ejusdem: nunc de Iis agen- dum, quae facramentum hoc extrinfecus con- cernunt. Atque huc folus hujus myfterii Mi- lm Et hic quidem ha- nifler eft. confiderandus. D) EI bere debet quaedam, ut valide, id eft, cum lm (s effectu, et non irrito conatu rem hanc per- ficiát; dum' aliis indiget, ut licite id eft pie, y et fine piàaculo hoc munus fgum obeat. ü $. 2187. / l 'Qualitates, feu dotes ad priorem claffem pertinentes, feu' quae ad valorem quem voca- mus, feu ad efficaciam. hujus facramenti in p miniftro requiruntur funt ordo Jacerdotalis, et fi; quae parum inter fe differunt, approbatio, et jurisdictio. Et quidem de neceffitate ordinis g certos nos reddit concilium tridentinum ( ) blltl jot definiens: Síquis dixerit — —— mon folos Jacer- li dotes e[Je miniftros ab[olutionis, — — anatbema i fít. W ö. 21887 (a) Seff. 14. C. 1o. ()): Y - Caput XXI, 193 $. oI88. Sed etiam approbationem neceffariam ef zïr.izia'e j f €, ex eadem concilio habetur (/). uae quidem definitur, quod fit, Jepitimum tefTimo. niumn de babilitate facerdotis ad. excipiendas confef- Jiones , feu 'ad. miniftrandum |facramentum poeni- teniiae; ATo fli« j $. à189. » agm Quia jam hoc teftimonium debet jj a effe legi- fl /l)x timum , facile intelligitur [mo, illud non nifi m ab Epifcopis obtineri poffe *), — Tridentinum " q u enim relato mox capit. Requirit, ut facere n AV dos approbationem àb Ep ifcopis obtineat **), d h *) Sed à quonam E pifcopo? Certum inprimis eft, J quod requiratur j udiciuüm illius E s pifcopi, in cujus dioecefi, et cujus fubditos abfo lvere cogitat. Il- lud vero controverfum. eít ; an quis a fuo Epifco- bo e. g. Auguftano appro batus ejus fubditis in T aliena dioecefi e. g. conítan tienfi facramentum poe- - xm Wd nitentiae miniftrare queat ? etiai m hon obtenta ap- at 1 ! probatione Epifcopi conftantienfis. Et quidem de regularibus litem diremit Clemens jl fua conltitut. decim. qui. in i Superna tmagpni Patrisfamilias fequentia ftatuit : eligiofos ab Epifcopo .appro- ordll! batos mon peffe in ülia dioeceff jf (4 poenitentes fubditi fant e0$ audire, etff ejus Epifcopi, a quo ipfe f f(urf Religioft jam fuerünt a pprobati, Quare de folis ymatiP ( facerdotibus faeculatib us difputatur; atque hos quoque nova appfobatione indigere communior W N quis z (5) Seff, 23. C, 15. N " ToinTVl. 194 j Trastäius XVIII. quidem, mihi tamen minus probabilis fententía 1 habet. Nifi fors de contraria confuetudine, aut tempore jubilaei, hi fpeciali | conftitutione , prout conftet. Hujus fententiae ratio eft, quod talis facerdos in hos poteffatem obtinuerit, et quod iidem Epifcopi fui maneant fubditi, etfi ad breve Alie- tempus extra ejusdem territorium exiftant. nus vero Epifcopus, in cujus dioecefi ejusmodi de confeffiones fiunt, in tales utpote non fuos facul- que tatem nec concedere nec reftringere poteft. Quia prol tamen haec fententia certa non eft, et res valo- aCe] rem facramenti concernit , ad ufum plerumque AUR adhiberi non poteít. tent; CUf **) Id quoque in hac.re praecipuum aut fingulate €t, quod ex conftitut. Gregorii 15.. Inferurabili, m et Clementis 1o. Superna Íacerdos fimpliciter ap- probatus ex hoc pro monialibus nondum fit ap- BUA probatus: imo approbatus pro aliquo monialium monafterio, exinde pro alio etfi ejusdem dioecefis monafterio nondum eft approbatus. CA $. 2190. Cum vero haec approbatio fit te/Himonium, )j et reapfe judicium : judicium vero non fit in i arbitrio, Íed foli veritati obnoxium, intelli- i 2!93 gitur Iido, quod il li fiat injuria, qui huic mu- ten neri aptus ab Epifcopo reprobetur. ldque "g, non tantum obtinet quoad eos, qui juris- Ts dictionem a Pontifice ad praeviam Epifcopi | A approbationem obtinent, fed etiam ad eos Qïe. extendendum eít, qui facultatem abfolvendi "a fimpliciter ab Epifcopo caperedebent. Nam Q tales ad tentamen admittere in arbitrio Epi- A D) 2]9 fcopi erat, femel tamen admiílos rejice — Caput. XXII. 195 fententd et ineptos declarare juftitia ex tacito. pacto i, dul nata, etinviolabilia veritatis jura prohibent, yiliei, wo& viis g qu $. 219t. d oret j d Perinde autem erit, five Epifcopus aperte id eft verbis, five tacite ieuad » ld eft certis fignis J fäcqï- quempiam approbet, "Tacitae ejusmodi ap- I W J [ d u- probationis exempla funt, fi Epifcopus ipfe facerdoti non approbato confiteatur, fi fa. pmqü cerdotes ex aliis dioecefibus in magno poeni- tentium concurfü ad juvandos paroclios ac- Ccurrere cernens taceat. n item fi cui benefi- jritib cium, cui obligatio excipiendi confeffiones Kciter df annexa eft, conferat etc, WU " 3ond j j CAPVT VIGESIMVM SECVNDVM, De jurisdictione ad boc Sacramentum requifita, ïil)?üïïfü'i?«, Jl * o 2192, lurisdictio ab approbatione diftingui deber, i gil ï . 2193. Definitur, q üod fit poteftas in foro poenie juic tentiae jus dicendi ? C * n 2194. Inde fequitur Imo, eam afctiorem, Qel mie J ] u nus arctam effe poffe : iKcof $. 2195. j etTe, Item, modo ordinatiam , modo delegatam ol qe $. 2196. . Ildo infüper eam ctam effe, apote&ate Ordinis diftin« M "Y J S. Et HItio, certam effe debere, f chere, N a2 $. 2198. V 196 : "ractatus X VH!. öo 2198' Ex lege tamen: Barbarius, obti'ne.tur juris-l 5 dictio, $. 2199 — 2200. $Si adeft error c colocatus. ommunis, et þitu;ua fas QU& $ 21192- Yel Turisdictio,. ejusque conceffio ab appro- peq batione reapfe differt, et quandoqué ab ea- dem feparatur: nam iíta eft actus intellectus judicantis hunc facerdotem effe 'aptum poe- nitentiae miniftrum; illa vero eft decretum qu voluntatis, quo alicui poteftas quaedam in W fubditos pro foro confcientiae tribuitur. Prae- illm,! terea Epifcopus aliquos approbat, qui data UE hac approbatione, et fuorum Superiorum Ü confenfu, jurisdictionem ab ipfo. Pontifice d adquirunt: quales funt variorum ordinum re- Sed et aliis facerdotibus, licet fuo ligiofi. ) judicio idoneis, Epifcopus jurisdictionem. ne- gare poteft: etfi inique id faceret, fi eos hac conditione ad examen admifit. Plerumque ä tamen approbatio, et conceflio jurisdictionis t fimul, ac pene eodem actu, literis, annutu, aut ejusmodi fignis fiunt. **) II de $. 2193. leg D ] Haec jam jurisdictio, ex communi, et ut puto pacifico confenfu definitur, quod fit u [ poteflas cogmita caufa in faro [acramenti poeni- B tentiae jus dicendi: id eft, ferendi fententiam, b l qua peccata remittuntur, vel retinentur. f: $. 2194. Caput XXIL - i 97. ! jut $. 2194. dtulu Ex quibus deduces I"o, quod haec pote- fias modo amplior, modo arctior. concedi queat, et fic haec jurisdictio vel illimitata, vel per refervationem variorum cafüuum, feu g peccatorum rtfiricta effe queat. n d jetus $. 2195.' ywe Et quia haec poteftas vel ipfi muneri, o quod quies tenet, annexa, ac velut conge- hm i nita eft: alia vero vice per fpeciale decre- prae tum,.feu a lege *) vel a confuetudine **), a aut ab homine venit ***) ideo haec juris- noru dictio in ordimariam ****) et delepatam recte ont dividitur. L Jum « vi li *) Nam etiam ea jurisdictio, quarïx quis a lege ha- yn bet, quandoque non ordinaria, fed delegata dun- taxat eft. Sic ut de jure romano nil dicam, Epi- eQs I Ícopi per conftitutiones concilii tridentini, et fic r tuuntur. vi legis, pluries tanquam legati pontifiii iníti- jitons a **) Iurisdictionem generatim. vi confuetudinis obti- neri ex C. 13. de foro competent, patet. Et qui- dem jus vi confuetudinis obtentum ab eo, quod lege fcripta adquiritur , in nullo differre, oftendam alibi. Unde hanc vim, quam confuetudo proro- I" dl l! gando jurisdictionem tribuit, pro foro confcien- ol ^l ) tiae aliqui negant. Certe dum 'in Germanim, et l alibi omnes etiam ex aliena dioecefi advectos, et 10 brevi tempore apud nos Commorantes abs ulla teft haefitatione, etiam a cafibus in eorum dioecefi re- ul fervatis abfolvimus, vi folips tonfuetudinis niti- 3 mur, m 198 Traciatus XVIII fnur. Nam brevi mora forum facramentorum C ää? m apud nos non adquirunt, Epifcopi, ac Parochi fui juribus obftricti manent C.2. de poenitzent. (th et remiffon. im 6. contrarium mimime evincit: (0nc nam loquitur, de aliquo , eoque unico, qui liber- DUTU tatem confitendi cuique vi confuetudinis fibi arro- Nam coníuetudo actibus unius ho- (j dl gare volebat. minis non poteft conftitui, utpote quae non nifi prof ufu communitatis inducitur. Et dato etiam, quod lega capitulum illud de pluribus fit intelligendum , ma- inte Naulla confues la tamen eít fequens confecutio: peri zudiné potc/i introduci , ur quic praeter Supu i0- ol vis fui licentiam conffnrem fibi eligere queat : ergo confuetudo circa iurisdicziomem in foro im- D0fe teriore generatim tullum vobur obtinet. -)C ***) Et quidem plerique facerdotes fuam poteftatem f Y vel a. Pontifice, vel ab Epifcopo fpeciatim, et non vi muneris, quod gerunt, accipiunt, et fic miniftri poepitentiae delegazi funt, ] ****) Solus Pontifex in univerfum orbem,. Epifcopi in fuam dioeeefin, Paroehi in fuam parochiam, et L probabilius eorum vicarii; et pauci alii ordina- Natura enim ho- riam jurisdictionem obtitient. rum munerum hanc poteftatem involvit, 1mo per Di- partem aliquam ]IIUQOILEIOHC ifta conftituitur. cere autem , quod quidam aufi funt, quod Ponti- 0 BIl fex in ahqua dioecefi e. g. Conftantienfi, fine licen- tia illius Epifcopi confeffiones excipere nequeat, d : propinquum nimis Schifma olet, quam ut talem doctrinam "piae aures deteftari non cogantur, tü W $. 2196 Ex indole jurisdictionis fupra defcriptae difcituar Il4^, eam a poteftate ordinis diftin- () L ctam, Caput XXII. 199 TOf UM ctam, ac proinde praeter ordinem facerdo- Piroci talem ad miniítrandum facramentum poeni- TMH tentiae eandem neceffariam effe. Id. quod &ot concilium tridentinum definivit (2): Veriff;- ber mum e[Je facra [ynodus. so;zjn mat, mullius momen- dueo ii d *0 ij abfolutionem .eam e[e debere, quaw facerdos nh profert in eum, in quem ordinariam , aut fubde- ..... pl (]M T legatam mon babet jurisdictionem. N on enim JJ]-W' intelligi poteft Iudex, feu jus dicens, aut Su- il rm-r j périor, cui nullus aiEgnatus eft fubditus :. et Rdexï fola ordinatione nullos fubditos flbl aqun'ere yt q;tir fWa [] poteft *). *) .Cuilibet facerdoti neceffüria jurisdictio ab Eccle- theü d fia in peccata levia, et gravia ope confeflfionis jàm antehac deleta generatim tributa efle cenfeba- atf tur; fors quia haec peccata talia non funt neceffaria n[, l confeífionis materia, Nunc decretum $. Congre- gationis ab Innocent. IImo confirmatum de annó Terfetl 1679 extat, quo Epifcopis praecipitur, ze per- mittant, ut venialium confe[[io fiat fomplici fa- Ocm ferdoti ab Epifcopo mon approbato. Per quod ji; 6 decretum generalis illa, jurisdictio in peccata le- a yia aperte non to]htm , talis tamen abfolutio ad , i minus illicita efficitur, fi Epifcopus illi decreto ii Et j obíecundans tales abíolutiones prohibuerit uOd (l meritó: nam peccata gravia non raro deteguntur, f ! dum mera levia a fe aiferti quis putst, et aliae ! an graves caufae ad hoc tribunal frequenter afferun- u tur, ad quas rite decidendas obvius quisque fa- cerdos non fuflicit. nfllf [ N A $. 2197 cnpfa (e) Seff. 14. C. 7 : ;;?m- at 209 Trcïctafus XVIII. $- 2197. t N Quia vero ab hac jurisdictione valor, feu ]u vis facrameénti pendet, ideo facile intelligi- h tur I[lit^, quod' non liceat cum jurisdictione CQ probabili tantum, imo nec cum probabilio- u re ") contentum effé, nifi per aliquam cir- cumftantiam e.g. per regulam juris haec ju- C lljisdic»cio certa reddatur **), t *) Ex propofitione enim prima ab ïhnocent. TImo q dammata certum habetur, quod valorem Sacra- li mientorum non liceat periculo exponere. f **) Sic in caufa aeque probabili, multo magis in of caufa probabiliore omne dubium non raro abfter- lm gunt variae juris regulae, - Sic quia per regulam f 16 juris in 6 odia fuus reflvingenda, 6à dubitetur, ls an cafus fit refervatus, tale dubium poterit tuto di contemni. Dummodo agatur- caufa, odiofa, quae jurisdictionem non primum obtinendam, féd re- firingendam coücernit: et dummodo caufa fit aeque probaLiliss nam prout alibi jam dicebam, pro caufa minus probabili regulae juris nihil valent, n $. 2198. lt i ht Celebris adquirendae jurisdictioni*g etiahï QU facrae titulus eft ille ex lege Barbarius 3. ff. d .de offie, praetor. Scilicet Barbarius fervus äip fugitivus Romam delatus, et exinde etiam q praeturam adeptus erat;: dum a domino ífuo reqx cognitus in antiquam fervitutem . vindicatus Q fuit. Quia vero fervus magiftratum gerere Qua non poterat, quaerebatur exinde, an ea, Dui quae Caput x'*XXII. 20f quae aþud hunc praetorem acta erant, robur obtinere deberent: et refponfum fuit, me- fei j lius effe, ut valeant publicae utilitatis caufa. igi- tüne Exin jam in jure romano, dato errore publi- b co, et accedente titulo irrito quidem, juris tamen fpecie colorato, qualis in praefenti j c:zr- caífu erat praetura, licet non rata, jurisdictio « uae conftitu- conceffa effe intelligebatur. tio per C. r. de nov. oper. nuntiaiion. ad jus fa- , m crum tranfiens, ad ipfüm facramentum poe- W nitentiae perlata fuit. Eft autem haec lex fpecialis, a praefcriptione penitus diverfa, ad omnem, et folam jurisdictionem, et ad nul- jris a abítet lum aliud jus fpectans, vi cujus nomo malae em fidei, id eft defectus fui probe gnarus, qua.- bitti lis erat fervus Barbarius, ea, quae juris- r u n qw dictionis funt, legitime exercet. f 25 r 2199. Iu WU va]emo Ad hoc vero requiritur 17» ut plerique in communitate hoc errore teneantur. 2do ut hujus erroris aliquis titulus, feu ratio exi- ftat e. g. quia homini tale munus, dignitas, etiäm feu officium e. g. judicis collatum eífe publice creditur. J'3' In Et quidem quod publicus error ærVUS ad praefentem caufam requiratur, communis etidt eft fententia:.quod vero titulus' coloratus 0 fi) requiratur, a multis negatur,. quibds ego icu quoque confentio. Nam lex Barbarius ambi- £ua quidem eft: ratio tamen legis, id eft gerere m 68, publica utilitas, et fecuritas ab ipía lege affi- N3S gnata u 202 Tractatus X VI.U.- gnata legem hànc optime interpretatur. Per- inde enim eft five populus ex titulo colo- rato, five aliunde deceptus fit: in utroque enmm cafü fecuritas ac firmitas negotiorum A publicorum vacillat. $. 220. Unde facerdos, qui publico errore pro parocho habetur, qualis tamen ob latentem 5 defectum e. g. Simoniae non eft, legitime aíffiftit matrimonio, ac rite et cum effectu abfolvit,. etfi aliunde non fit zpprobatus. Num vero abfolutiones facerdotis, qui fine approbatione publice, et coram populo id ignorante confefliones excipit, vim obti- Mihi verior fen- neant, eft alia quaeftio. tentia eft, quod hae abfolutiones valeant: P3 nam habet pro fe errorem communem, etfi Á fors titulo colorato deftituatur. Ut nihil di- cam, quod publica fui ad excipiendas con- fefliones expofitio titulum coloratum non quidem ordinariae, delegatae tamen juris- ä dictionis confítituere videatur. ju CAPVT VIGESIMVM TERTIVM. lt LUH De eadem. jurisdictione, prout per refäb*vationezä [ J cafaum vefiricta eft. li $. 22ot. Cafuum quorundam refervatio ad difcipli- li nam utili efft. $. 2202. Ex definitione gafus refervajti fequitur Imo, $. 2203. Caput XXIIT. 203 Jet« 2203. Pontifici pauca, 30 . 2204. IIdo Épifcopis nonnifi gravia, Jj * 2205. IIitio certa infuper, et fUf 2206. ]Vtó opere externo confummata refervari.' LI 2207. Item Vto quis peccata fibi refervare poffit, et ab iis abfolvere vel per fe, 2908. Vel Vltorper fpecialiter a fe delegatum, ex — Definitione diícitur. p * 2209. In articulo. mortis vero VII[mo refervatio .;em omnis ceffat : U u) . 2210. Ita ut a peccatis refervatis, poffit abfolvere I[US, etiam non fpecialiter delegatus. (ine 2211. Quod tamen probabilius aliter fe habet, fi d alius ad hoc deputatus haberi poffit, ht 2212, Sine magna difficultate. f LI 2213. Caeterum ignorantia refervationis eam in m peccante non tollit. al O^ w C « *c^ v t^ wD^ uO^ uO^ (O^ tÓ^ Ly 2214. Generalis refervatio eft de non abfolvendo 1d complice. ( 220I. g é. juris- Magnopere ad cbrifliami populi difciplinam pertinere. Janctif/imis Patribus noflris vifum eft, ut airocia quaeddm , et graviora crumina mon a M quibusois, fed a fummis duntaxat facerdotibus abfoloerentur. Ita Concilium tridentinum (2). 7) Ex quibus generatim hoc negotium referoa- tionis, feu jurisdictionis ad aliquos cafus re- bitl mw ftrictae datur intelligi. Difciplina modo ob- tinens, [* 7 .(a,) Se.14/ C^ 204 Tractatus X VIII. tinens, et ad ufum nofcrae' getatis attempe. rata fere fequenti cafus referoati generali de- finitione continetur: quam quidem, nemine prout arbitror invito, fequentem R;cuo-. . $, 4205 Cafus vefervatus ex moderno Ecclefiae ufu eft peccatum gvave, cerium , externum , opére con- Jummatum, a& quo nemo praeter Ponltificem , aut Epifcopum , vel ab bis fbeciatim delezatum extra mortis articulum, potefl. abfoloere, Ex quibus fere omnia, quae circa cafus refervatos ob. d) tinent, capita explicari poffunt. li q 9. . 2203. P uorum quidem I"w eft, quod cafus re- l fervatus fit peccatum, hic agatur de abfolu- tione peccati et non cenfurae: et quia Pon- tifex non. peccata, fed cenfuras tantum fibi refervare folet, fere nullum peccatum Pon- tifici refervatum *) dari folet **). (j ide *) Benedictus 14tus in íua conftitutione Sacramen- Vat fum poenitentiae tale de(ignavit, eflque ea ca- furj lumnia, qua quis innocentem facardotem dé folli- citatione àd turpia ín facro tribunali facta falío It accufat. Ab hoc jam peccato nec illi abfolvere gt poffünt, quibüs àlias a cenfuris Pontifici referva- Vij tis abfolvendi facultas competit. ]u **) Unde a cafibus ponzificiis, quos vocamus, etiam (ed nulla fpeciali poteftate munitus abfolvere potelft, Oul [ fi poenitens peccatum quidem, fed ob aliquam ratio- Caput. XXIII. 20$ rationem e. g. ob ignorantiam, cenfuram non iü- N Currit: vel fi ab ea extra confeffüionem liberatus i n jam eft. Denique fiquem gravis urgeat ratio ad obtinendam abfolutionem a peccatis e. g. pericu- ! lum infamiae, neceffitas celebrandi facrificium, ta- lis a. peccato abfolvi poterit, cenfura etiam dein- ceps durante. *Nam praeceptum prohibens, ne quis cenfüra inrz?atus aliquod facramentum e. g. "m poenitentiae recipiat, humanum eft, ac proin in (0 gravi neceffitate non obftringens, 1 Wv un 50 2204. TU lam particul a definitionis grafuye peccatum 0b docet, .quod peccata ex quacunque ratione levia, feu venialia refervari non poflint, vel certe non foleant: talia enim in confeffione i perpétuo, et abs cul funt. pa reticeri aliunde pot- j o Wl Qn $. 2208. i ) Juia vero peccatum refervatum non tan- ütr tum lethale, fed infu per certum effe debet, ideo difcitur II[tio , peccata dubia non refer- nit vari, five dein fit dubium facti, five dubium - " ( juris, id'eft five dubitetur; an hoc peccatum - foll fit commiffum, five an tale peccatum in de- faiiQ creto refervationis contineatur. Ivere Nam refer- Vatio peccatorum eft odio obnoxia, et fic etva per regulam 16 juris in 6. reftringenda. — Ac- cedit, et doctrinam hanc certam reddit com- , etiill munis ufus d ; Qui confuetudinem legg!em con- poï h ftituit *). l1qU3m j *) Sed - 206 "Tvactatus | XV1i. *) Sed quid, fi peccatum non quidem cerfo: pï*'ö;-.- babilius tamen fit refervatum ? — Certe ftante ma- jore probabilitate non datur cafüs dubz, et re- gula juris ftat pro folo dubio. Quapropter vi legis peccatum probabilius, etfi non certum ree fervationi obnoxium manet. Forte tamen in plu« ribus locis facerdotes, inter dubium, et mihus probabile nihil difz.;uentes communi ufu, et fic per veram confuetudinem a peccatis abfolvere folent, quamprimum aliquod peccatum non eft certo refeæ'vatum. $. 2206. Porro peccatum refervatum debet efíle etideo exiermum, et opere: confummatum , di- fcitur. IVte, peccata folius mentis, aut fi ex- terna quidem, fed in füo genere completa non fint, haud refervari *) e. g. Si homi- cidium fit refervatuni, et manus occidere vo- lentis ictu. aberraverit, aut vulnus tantum inflixerit. [ *).Nifi forte decretum afüciat folum conatum e. g. qui manum ad percutieudum parentem levaverit. (tuy tent $. 2207. fibd il ef Cum vero cafus refervatus fit ille, « quo nemo nifi Pontifex, aut Epifcopus ab[oloere potef?, (ede "g ideo intelligitur Vto, quod nemo praeter Pon- J li lj tificem ,. Epifcopos, et eos, qui poteítatem Epifcoporum habent, cafus refervare queat. *)D Unde non nifi hi, aut eorum, fiquos la- l bent, Superiorés, et denique eorum delegati a cafibus refervatis abfolvere poffunt *). d *) Illud ü Caput. XXIII. 207 [ *) Illud hic obfervandum, quod fiqufis potéftatemt t abíolvendi habenti confiteatur , peccatum , aut Qu cenfuram refervatam cum culpa, vel fine culpa W omittens: quod inquam talis a cenfura per hoc (« fors liberari, non item a peccato abfolvi queat. Nam cenfura fine aceufatione tolli poteít, refer- ! H il vatio autem fine abíolutione non auffertur: abío- t lutio praeterea facramentalis dari plerumque non u poteft fine praevia accufíatione. Seu aliter : TC- d fervatio cum peecató adeo eft connexa, ut non nifi cum peccato ceffet: nifi fpecialis ad hoc fa- cultas alicui delegetur. Sed infuüper Epifcopus, aut ejus delegatus non poteft poenitentem a cafü refervato abíolvere, et quantum 2d alia peccata [: gravia'ad alium remittere, Natura enim facra- Ji- menti poenitentiae id habet, ut nemo ab uno, et x&. nOn ab altero peccato gravi abíolvi queat: fi ta- eu men utriusque peccati memoriam haheat, aut alia Bravis ratio ab integritate confeffionis poeniten- Y tem non eximat. n im $. 2208. ob uia vero dicitur: ab bis fpeciatim deléga- tum ideo habetur VIte, nec religiofos fub ob- jl tentu privilegiorum , nec alium á delegato fubdelegatum, nec quemcunque ex praefumta id eft'ea licentia, quam a Superiore concedi ) crederes, fi rei circumftantias noffet, quod f/(, "inquam hi omnes a cafü refervato ab on. nequeant *), -folxverev em eau *) De religiofis in hac re eft aperta conflitutio Cle- ment. romi, Quod delegatus fuam poteftatem. f fubdelegare nequeat, habetur ex C.12. de oflic. ;gati delegat. in 6. Solus enim delegatus fummi Prin- cip'is fubdelegare poteíft, Contra praefumtam l- centiam m $08 dractatus. XVLIL ï centiam militat dura nimis iegum z'rrimn)ium' if« i doles, quae ad nullam rationem, aut neceffitá- [ tem miteícunt, 'Tales funt, quae valorem , id eft n naturam, et efficaciam actus, non folam ejus ho- n.ftatem concernunt: dum aliae leges, quse funt i mere.praecipientes, aut prohibentes gravi necefíli- fef tati plerumque cedant, id eft praefumere perimit- X tant, quod legislator in his circuxoftandis obligá- 10 re nolit. Sic quilibet tempore infirmitatis carnes Tet comedere audet, nemo tamen obftante impedi- mento dirimente matrimonium contrahere , aut m illud impedimentum fine fpeciali facultate relaxare NU n. poteft , etíi ingens neceflitas urgeat. $. 2209. ta ( t ( Particulae extra mortis articulum docent V]IImo, in articulo, et prout ufus, ac ommum PN Ws fententia habet, etiam in probabili mortis & te periculo quemlibet facerdotem a refervatis Vert recte abfolvere: idque eo magis, quod in hac circumftantia etiam excommunicatus, de- pofitus, ac omni jurisdictione deftitutus ple- pam in omnia refervata et non refervata delicta, ac cenfuras poteftatem obtineat, pro- cerd( ut certa, et omnium fententia habet *). N *) Et quidem peccata fic expofita five refervata, hbl five non refervata, in alia confeffione exponere lt Wt non amplius tenetur: quantum vero ad cenfuras tenctur Superiori, ut fatisfaciat, fe Q&ere : fi pe« Hhü riculum mortis evaferit. HM Um $. 22.10. Atque haec certa funt: ambiguum Väi'o eft admodum, num facerdoti legitima pote- () ftate Tom. 1 | Caput. XX1II. 26g M d ftate dePcitutor in' articulo- mortis confeffio fieri queat, fi alius debita jurisdictione in- d Ws t ftructus haberi poffit. Iam certum eft, quod UL n id fieri queat, fi füperveniente legitàÀmo con: Hu:ä Der feffio apud illegitimum coepta jam eft. Nam ex l. 3o. ff de judic. jurisdictio generatim pro- oblj: rogatur coepto jam judicio: etfi alias ceíTá- Gu ret. 'mpedi- Pariter id fieri poteft, fi facerdos legi- , t timus cum poenitente in peccato turpi fit t complex: licet talis cum effectu abfolveret in articulo mortis, graviffime tamen pecca- ret, et omnes poenas defüper latas incurre- ret (/). Denique certo, ac legitime abfol. yceti vit facerdos debita poteftate deflitutus, fi alius facerdos praefens, et fufficiente muni- ul tus confeffionem moribundi exci a citer nolit. pere fimpli- AL Talis enim de vit a periclitans eftituitur. u n vere copia legitimi facerdogis d " de $. a31t. l pl» r Ad atbitrium autem folius poenitentis $- " cerdos debita poteftate carens, facerdoti ea. J dem praedito meà opinione pra ehaberi pro- ferit babilius non poteft. Nam finis] egis, ac con- ponete nfura fuetudinis publicae eft, ne quis in tremendo lllo articulo copia legitimi facer dotis careat, i ge orro hic finis praefente facerdo té, qui legi- Jam tima poteftate pocit.ur ; plane ceffat, finis VefO or (b) Vi'd*.- ä»ä&ï:u:. Benedict. 14. Apoffolici muneris; j Tom. V.L f v[e Q "m "ractatus XVIII. 210 finis legis 'eandem equidem non conftituit, ( ad eandem autem in dubio, aut controverfia ly interPretandam optime conducit. d $. 22 I2. Alia quaeftio hic fübnafcitur, quanta de- Deat effe difficultas in habendo legitimo fa- cerdote, ut quis in periculo mortis debita jurisdictione deftituto confiteri valeat. ESE Aegrotus ab hoc facerdote per omnia ab- horret. Vel facerdos facrum viaticum ad aegrotum cafu refervato innodatum detulit, dvum in communitate facultate in refervata munitus haberi queat. Verfamur autem hic in caufa legis irritantis,. id eft. valorem actus j; concernentis, quae gravi neceflitati cedere non folent. Videtur autem in hac anguftia Cef q; ufüs habere, ut quilibet facerdos graviter de- Bo cumbentes etiam a refervatis abfolvat, fi Verf alius majore poteftate inftructus fine fcanda- ! efh Jo, periculo infamiae, aut fine alia gravi mo- CODH Nefcio fane, an circa leftia haberi nequeat. "erd hoc caput non fallar: illud fcio, quod alibi ] L faepius dico, legeg irritantes effe graviflimas, Qp erlcu et ad qfum ecclefiafticum molgüifümas. $. ,2213. ml( Cum denique peccata ipfa referventur; ultimum confequens eft, quod a refervatione Dotg (QI dOt nemo eximatur ex eo, quod perpetrando peccatum ignoraverit, illud effe refervatum, äCerd( . dum- Uorti Caput XXIIL- 2II tl fj dummodo ipfüm peccatum cognoverit. Nam lex folum peccatum refervat, et nullatenus ad cafum ignoratae poenae fe reftringit *), *) Aliud obtinet in cenfuris : his enim 'eos,. qui i-aü »l ignorant cenfuram, non ligar i, fpeciatim ftatui- tur C. 2 dé conftitution. in 6. Scilicet cenfürae Q i funt poen [ ae ad folam delinquentis emendationem plerumque conftitutae, quae proin prodeffe non b poffunt, fi emendandus easdem ignoret: aliae vero j d poenae ad exemplum, et ad alios a pecc ato ab- m 3 flerrendos fpectant, quae proin aliis, etfi non ipfi Jtu Jit delinquenti pro cautela effe poffunt: qui tamen ex folo delicto jam dignus poena efficit rvau ur, n u l t $. 2214. u Quaenam Vero peccata in fingulis dioe. j cefibus^ refervata f Dt, ex decreto fin gulis ]fBT (u proprio difci neceffe eft . Celebris , et uni- r verfam Ecclefiam concer LT Dens jurisdictionig v reftrictio eft illa, qua DBenedictus r4tus in confítitutione íua S J acramentum poenitentiae Sa- an CW cerdoti omnem jurisdictione m adimi t, quoad "L peccatum carnis, cujus ipfe facerdos cuüm v](].]ma j poenitente comflex eft: ita ut non nifi in " periculo mortis, et infüper, fi nullus alius facerdos haberi q ueat. Debet vero in ejus- modi cafu potius facerd ad excipiendas confeffi os fimplex, feu qui v ones nullatenus eft l] approbatus, advocari , quam ut confeflio fa- vt cerdoti complici fiat. Quod fi data alterius )etl'anco acerdotis copia :Iväwm' ipfe complex in periculo / dum. mortis abfolvere a ufus fuerit, abfolutio equi- 2 dem — 212 Tractatus XVIIL dem valebit, ícilicet ne poenitens peccat, facerdos tamen ejusmodi graviter peccabit. Sive autem in periculo mortis praefente alio ( facerdote, five alias complicem quis abfol- X vere audeat, extra periculum mortis abfo- lutio erit nülla, et in utroque cafu excom- H municationem Pontifici refervatam incurret. ]ta habet conítitutio mox laudata, quae ta- & men locum non habet in peccato carnis, Y quod poenitens jam alia vice legitime con- d " ceffus eft. CAPVT VIGESIMVM QVARTVM'. [3 De [cientia in minifiro poenitentiae rgqui]ita. Y ( oo15. Ut Sacramentum poenitentiae digne mini« ftretur, plura requiruntur: t 2216. Et quidem praevie fcientia, et vitae proe bitas. 2217. Scientia fat ampla effe debet, ita quidem- om 3219, Ut facerdos in plerumque accidentibus pro- eni babilius non fit erraturus. t0tt ä 2219. Hinc I. non opus eft omnes leges cognitas lu dvl habere ; lil S. 2220. Bene vero II. quae dolorem , propofitum et li Ípectant, eidem explorata effe debent. i 2221. Haec facerdotis fcientia III. folam veritatem elde . debet fpectare. Vtiam quu . 2215. Caput XXIV. 213 tl $. 2215. oit, Hucusque ea digeífij quae facerdoti ne- 4lio ceffaria funt, ut hoc Sacramentum valide, ilbl- id eft cum effectu miniftret: et haec íunt Ü ordo facerdotalis, et jurisdictio. Nunc de u iis agendum, quibus indipet, ut absque pec- um Ma cato hoc munere fungatur. Haec ad tripli- lf" Ü cem claffem referenda funt: aliqua enim prae- «t vie, alia in ipfo confeffionis actu, et aliqua p v demum finito jam negotio curare debet. $. 2516. (l M Iam praevie ad hoc facramentum religïo- fe, et fine peccato, miniftrandum debet ha- 1[1&0. bere fufficientem /cientíam, et condignam vi- tae probitatem. y D $. 221* jitg u Iam Sacerdos in facro tribunali judex de omnibus officiis, et de toto ambitu juftitiae qulm d P erudire, et judicare, et ideo ampliffimam de toto regno morali fcientiam habere deberet. lus divinum, naturale, . ecclefiafticum , et « civile, ficut in confcientia obligant, ita de lisdem judicare volentem latere non debent. jum ^ Quia tamen ad fuftinendam hanc molem pe- ne infinitam, etiam doctiffimus non fufficit, eidem infirmitas humana modum ponit, fcien- tiam etiam mediocrem admittens. Quare fequentem quoad fcientiam facerdotis regu- O 3 am RL MY 2l4 T ractatus XVILH. lam ícribo, quam non facile ab ahquo re- L probatum iri fpero. $. 2218 Tanta in facerdote ad Sacramentum poeniten- tiae digne wüniflrandum füentia exigitur , .ut is in plerumque. accidentibus .caufis probabilius mon Cei erraturus. effe. videatur. Ex qua jam dedu- citur f lN $. 2219. ]e I"^ nec fieri poffe, nec proin neceffa- Dieg rium eífe, ut facerdos omnes leges, omnia Q tl morum praecepta teneat *): imo faepe fuffi- cere, ut propofito cafu prudenter. dubitare 1655 p poffit **), ac denique hanc fcientiam 1n di- verfis diverfam fufh carg ", D) *) Neque enim Chriftus facrum hoc tribunal ita conftituit, ut ad illud exercendum humana facul- tas non fufficiat. Quis autem eft magnus ille le- gum magifter , qüi nullam a fe legem. ( praecipue fi de humams agarur, quae pene infinitae iunt) ignorari afferat. )ui vero in tanta faragine prae- ceptorum , et in infinita eventuum varietate fe L. — w — FdEE — E RE -- o QO C nunquam deceptum.fuiffe afferit,; is jam Pculto, quam fuperbo pxopmquxor . — Pan4 **) Nam in plerisque datur fpatium confulendi libros, asss —— —— aut viros doctos dum ipterea poenitentem ad omnià paratum abfolvere poteris. Sola ea, quae Sacramentum moran poenitentiae concernunt , EOENE, EURT OEU S non admittunt, ac proinde penitius quam reliqua perdifcenda funt. ***) Quod Caput. XXIV. 215 ) '1' o ***) Quod facerdoti in celebri civitate, in caftris, in corrupta civitate confeffiones audienti major fcientia fit neceffaria, quam illi, qui in pago bene morato hoc munere fungitu'r. QUf $. 5220. , I y n -f Unde facile, et II4o intelligitur, quod fa- dedie cerdos fpeciatim intelligere debeat ea, quae fpeciem , numerum peéccatorum, dolorem, propofitum , confuetudinem, et occafionem peccandi, ipfam confeffionem, jurisdictio- vtl nem, denique omnia officià, quae plerum- o que occurrere folent, concernunt: Si enim in his probe verfatus non fit, plures erro- fü bitart res, eosqüe ordinarios a fe committendos praevidere cogitur *). n *j Diligen'ti ftudio, et quae inde obtinetur, ampla fcientia hic opus eft. Huic fcientiae plurimum Wl i i fml' eft dandum, donec facerdos reliquis 'Theologiae partibus femel utatur, decies "Theologia morali in- TI3; digebit: utpote cujus ufus in euratore animorum n perennis eft, In dubio tamen de fufficiente do- " fH ctrina auctoritas approbantis fecurum reddet: dum- du modo fedula lectione, et cum aliis ineunda . con- u ! j fultatione ejus exfpectationem non deftituat. Neu- HU)FW tiquam tamen ad culpam fibi imputet, fi poft ad- hibitam juftam induftriam non raro labatur, .Per [lbros feptem horas, easque non raro continuas homi- num adeo diverforum confeffiones excipere, ad q a tot et tanta attendere, judicare, obfecrare, flu- ', qll25 gorit ctuare, denique laíffitudine pene confici, et tamen in. nullo capite deficere humanum modum longe u excedit. Iureconfulto ad meditandam unicam cau- cro tri- fam plures dies fuppetunt: facerdos pro fa [ 4 . bunali 216 Tractatus XVIIT. bunali fedens ad feptem easque graves, non raro -quaeftiones in una hora refpondere coyitur, .. 222t. uia porro ícientia ad inteilectum, et inviolabilia jura veritatis fpectat, Il*vm jam ex data regula confequens eít, quod non liceat eligere eas fententias, quae imperane tur ab alis *), quae poenitenti utiliores funt **), quae noftra aetate ufitatae ***), quas inde a prima aetate edocti caras, et proprias nobis fecimus "***), vel denique, quod aperte iniquum foret, quae ad com- h moda noítra, aut ad ineundam apud alios ratam faciunt; has inquam fententias prae alis adoptáre non licet, nifi certa, aut pro- babiliora argumenta easdem prae aliis doctri- nis commendenc;. *) Actus liberi voluntatis , non item judicia intel- lectus humano imperio fubeffe poffunt. Aeterna veritas, a qua omnes veritates creatae fuam in- dolem fortiuntur, eft in fuo genere fuprema, qua nihil prius, nihil altius cogitari poteft, **) In felectu fententiarum non de utilitate, fed de veritate eff quaeítio. In re morali, id eft in cau- Q fa juftitiae contra vim veritatis alicui favere eft iniquum , ac proin nunquam cuiquam utile. Uti- f lem iniquitatem. nemo poteft cogitare, nifi qui li a Rn ao Q etiam rei moralis principia ignorat. Ut nihil di- W cam, quod ultra veritatem alicui indulgendo fem- I per alteri cuidam caufae tantum fübtrahes, quan- f tum tuae huic contra regulam veri adjicis; prout €x tràctatu de conícientia patet, t u*) Eru- Cdþut Xxïlþ-. 217 1 [ *"*) Erubeícenda judicii levitas! facras, et graves fententias ufui aetatis, veftitus inftar , accoumo-« dare. Perigulum hoc in, omni fcientia adolefcen- tibus maxime infeftum eft: qui apud florentem miliiam libenter fua nomina profitentur, juveni- n les iras, et memoriae mandat4 verba, et illibera- In 'Jm les aliter fentientium. contemtus pro nova cauía B locaturi, Hic.enimvero imberbes-dictatores fuas VTal fententias detonant, prudentibus rilum, pruden- tiffimis, ac commune periculum timentibus: dolo- liorgs rem facientes. Scilicet flexile ingenium , et' veris D | principiis minime fixum facile fubigitur, et vile m quodvis, ac obvium avide prenfíat, eoquod mee liora ac veriora nunquam viderit. Ti com« ***t) qhor Sic multi funt, qui eas fententias, quas ali- quando imbiberunt, facras, ac inviolabiles habent, *, pïä& u quique nihil verum effe putant, nifi quod fuum d eft, quibus dein Propriae Íícntentiae , velut arae ts patriae immori volupe ac gloriofum eft. - Fruftra his veritas recens inventa obtruditur : . religioni enim fibi ducerent vera prae confuetis amplecti. Sed falluntur, et magno veritatis, et quantum ad ytti M res morales, etiam juftitiae detrimento falluntur. i "L Sic novi viros rectos alias, et probatos admo- dum, qui fibi contraria legere nolebant, vel eadem refellere non poterant; et tamen contra eadem affectibus, imo artibus minime laudandis pugnas , ld à bant; et exemplum nobis aliquod praebuerunt, jj quam caute proprio fenfui indulgere liceat, et "t eff quam aequabili animo etiam aliena attendere de- Ut beamus. Veritas fe nullius juri addixit. Anti- ii d quiores non totum exhauferunt, ita tamen, ut jl d nos faepe eosdem affequi non pofüimus, Qui in lo fit novis adeo exultant j vetera nondum didicerunt z i ficut alii in teftimonium fuae ignorantiae quaedam pro novis habent, quae antiquiffima funt. Peri- ,; PIOUE culofum eft, non nifi unius moris doctores atten- dere, ) lk O 5 &L& 218 Tractatus. .X Vlll. dere. Illud:. hic addere debeo , quod recentiffimae aliquorum rei morales doctorum fcriptiones adeo imbecilles fint, ut: mihi easdem legeni non a gra- E3 vibus magiítris praecepta morum tradi, fed ab humaniorum literarum ftudiofis prout ab initio jàm dixi, ftilus ad elegantiam in iis exerceri fit viíus. Sane in iis praeter virtutem , et honefta- tem, quamr tamen ne quidem definiunt, comto fermone praedicatam nihil leges: cui fingulis lineis pietatem in alios homines adjiciunt, eique totum inaedificant. Id autem adeo generatim faciunt, ut àd ipfum ufum nihil inveniasj emergente cafu, quid.circa eum definire debeas, plane ignorans. /fu animarüm Cürator! tua judicia velut gle- bae ad fcripta, hauftis aliquando praejudiciis ve- lut in fervitutem . nunquant addicas. Etiam ad- ( verfae partis rationes diligenter ac iterato expen- dens, et per intervalla ad tuas fententias rediens lentam, et ab omni aíffectu vacuam fententiam concipe. Sic enim nullo, aut certe eo tantutm, ba qui à culpa immunis manet, errore implicaberis. Quamquam primis, quo facro hoc munere fun- geris annis (facultate fcilicet tua ad aliquid gra- vius nondum fufficiente) propriis judiciis parce )u indulgere , et fere alienis fententiis uiti, et quod lllud ajunt, aliena. quadra vivere neceffe fit. fag autem in hanc.rem moríere magnopere neceffe eft. Scilicet. ut quisque fibi non nifi probatos duces, quos'.fequatur, legat. Qui fingulis feptimanis libros edunt; aut non nifi aliorum fenfu refe- runt, non auctores fed fcriptores funt. Diligens; li ac in longam aetatem productum, multo infu- per ufu perpolitum ftudium. virum commendant. fhü; UR Erutices cito, firmae arbores 1non nifi tarde ado- Jefcunt. prüpy Quod autem de cauto fententiarum felectu tq[ hic fcribo, de adoptatione fententiarum palmarium e. g. an fuipfius, vel Dei amor primum honefta- üci ti$ 250 Caput. XXV. . r9 Timat tis principium fit, inteliigi velim: nam in:for- àde0 mandis judiciis de obviis eventibus tantam accu- rationgm adhibere utique imprudentis foret. ; i *****) Probrofa haec fentiendi ratio fua fe iniqu:itate facile fignat, quam ut eandem diffüadere neceffe fit. Similibus utilitas pro veritate eft, et affectus Qomt voluntatis pro judicio rationis. In. his judicium jJne non-argumenta, fed haec judicium .praevie jam (QUU. conceptum fübfequuntur: funtque. illis; gentibus haüd abfimiles, quae decreto jam bello, bellandi lCïUïïïa rationes invenire fatagunt. Et o quot, e $ " tantae iniquitatis exempla. proftant? . t: quf:.nta' ut d jls Y* j at . CAPVT. VIGESIMVM QVIN'fVM. p vedh taie Sacerdoti ad boc ;z Es De wi;ae probi yetit : nece[Jaria. tanti $. 2222.. .Morum ptobitas eft altera dos Sacerdþoti'ne- u ceffaria; et quidem quantum ad propriam -caufam maxime requiruntur --gratia fanctificans ! 2 h MUV q $. 2223. Et quidem firma fgtis; licet Yj l * $..2224.'-Egregiam virtutem in facro hoc dure etiam CCne : emolumenm poenitentis . exigant, j Qu nl il 2222. ij r* $. Yigens| | Haéc j i0U. quoque dos, id eï'c, pro'p'ria animi juftitia in facro judice magnopere defidera- endt qc d tur: et quidem tum.ob rationes. facerdoti proprias, tum ad emolumenta. poenitentis. f *t quidem pro fíua parte. facerdos indiget ii amicitia divina, feu gratia fanctificante, tot yuc facri- (s E 20 Ti ract;tus XFIil. facrilegia perpetraturus, quot. abfolutiones impertitus fuerit, fi hoc novae legis tacra- mentum in fítatu peccati lethalis miniftrare audeat. ^ $. -223. . Verum eadem ratia fanctificans firma, et egregiis fubfidiis velut munita fit oportet, ut facerdotis animus contra plures, eosque E non raro graves affüetus *) a peccato fecu- p rus confiftat. (; iif .*) Sunt eqüidem Officia, curae, et obftantes mole- QU ftiae non graves adeo, füa tamen frequentia laf- La fum faciunt. Infirmum animal eft muíca, fva ta- men importunitate aífidua etiam virum ilfritare, ! et fatigare poteft. Aliquando etiam infigni robore opus eft, ut nec gratia nec timore facerdotalis animus flecta- tur. Noftra id aetate potiffimum requiritur, qua pro extraordinariis habentur , quae fimpliciter fünt neceffaria, et pro quibus veritas et juftitia e.- ftat.' Non tamen rectum, tenent, qui fola fev ritate fentiendi falutis negotium . optime .Cura ri autumant. ä Speciale periculum. non raro patitur virtus angelica caftitatis. Lutunr frequenter tractando f facile confpurcamur : et a propinquis flammis ma- ! teria igni concipiendo apta cito accenditur. Ea ;;) hic difcuntur, audipntur, quae fenfus alias inte- " gerrimi nunquain perceperunt, imo quae mens j ipfa ignoravit hucusque. Contingunt infuper fe- di conatus in facer- ductiones, aut faltem feducen dotgm frequenter admodum adornati, ä : Denis 2 Caput XXV, 22I Yronej . Denique quaedam cum delictis affüetudo, et ; hu- neceffaria cum perverfis familiaritas eum, quem j juítae mentes de peccato intime imbiberunt, hor- rorem nefcio qua ratione in nobis imminuunt, Vix enim inufitatum ac horrendum nobis vide- tur, quod faepe tractamus : et fenfus de frequen- ter contingentibus vehemens eífe definit. firn $.- 2234. pOITE(, a Aft etiam emolumenta poenitentis egre- p Wir giam in minittro- poenitentiae virtutem defí- derant, tum ut eos ignes, quos perfectae juftitiae ftudium requirit in aliis accendat N j m n P tum ut eam doctrinam impertiatur iisdem, qua vera vitae perfectio continetur **). ,W* , r *) Eadem verba ex ardente peccatore aliter, quam ex frigido fonant. Scilicet prout vulgare illud j m habet: Nemo dat, quod mon babet, Mediocri ] f animo perinde eít, an alii magno, remiffo, vel j q.ü nullo conatu ad virtutem contendant: mens ignita ii velut füa natura adverfum (ibi frigus. oppugnat. " jut;:i " Demum ipfüm exemplum verbis nofítris infigne o ! hi 3*[ robur addit: et ipfa gratia purae mentis amica T curï':ïr ejus conatus libenter fecundat. Ut nihil dicam, quod frigidorum illorum affectus non nifi profa- j )*D nos fines etiam in facris officiis tacite fibi propo- [ma,anfl fitos frequenter habeat, et vel ex hoc capite in irritum feratur, jmis P^ ür js ! **) Scilicet nemo viam fecuriis monftrabit, quam, ile qui eandem ipfusmet frequenter itavit. Nani y u g divina gratia etiam quantum ad cognitionem quae- dam chriftianae juftitiae capita fibi tanquam tüy- m Hch fieria refervavit, folis dilectis fuis, non item aliis facile revelanda, Ad Í[ectandam perfectam n jutti- "u 222 Tractatus X VIiI.' juftitiam, ad quam tamen omnes vocati funt, continuam orationem neceffariam , folitudinem acriter contendentibus velut defidérabilem umbram (t0 efle,, contemtum , et aerumnas dulcedinem, ac robur puris inentibus inftillare, munera, et labo- cafi d res etiam ad íalutem aliorum facientes velut ab invitis, et urgente fola caritate et in méro alio- off rum defectu admittendos effe, ne fcilicet follici- Vàt tudo noítra in tot poetes divifa ad grave adeo licc perfectae juftitiae negotium forte non fufficiat, dQ haec inquam, et alia hujus generis capita etiam docti aliquando non intelligunt: cum tamen haec bus £0j cuique ad finem ultimum. plurimum utilia, et quandoque etiam neceffaria fint. Multae dantur r generofae animae, quae aliquid auderent, fiquis | , eisdem oftenderet , quorfum, et qua eundum fit, CAPVT VIGESIMVM SEXTVM. Tte De obligatione facerdotes. poenitentes fuos c.zd tur- fdi pia follicitantes: denuntiandi. j &i Difte $. 2225. Periculo fcandali, et incontinentiae per fe- veram obligationem Sacerdotes folicitantes denun- Tia8 ( tiandi vallum aliquod-ponitur. glum 2226. Conftitutio haec juftiffima at 2227. Magnam partem refertur: et ex ejusdem tum ( verbis. Bu H 2228. et 29. Obfcuriores aliqui Cgüls; prout etiam illorum conditio ! r Á dels 2230. andi : funt * referuh— Quibus, et qui denunti CT tur. Ubi tandem tralht ä 2221. Dubiae . circumftantiae fubjiciuntur, in qui- ; bus obligatio denuntiandi ceffat. $. äzis. Caput XXVI. 225 $-- 2225: i (ünt, inem um propriae facer TT dotis integritati in fa- W g cro tribunali multa, et fpeciatim €3, quae &l caftimoniae adverfantur, pericula immineant: relt ad eum muniendum , ac legum feveritate in ) d officio continendum , ab ultimis faeculis no- follt Vae, et graves admodum con e af ftitutiones, fci- licet a Gregorio 15, et D ifcit tae funt. enedicto 14, prodi- ; du uibus poenitentes a Sacerdoti- m V bus in facro -Iribunali ad turpia. fallicitati jli, € eosdém locorum Epifcopis den untiare juben- dati tur, ut poena publica in facrilepos hos exer- figà n fit cita, aliis falutaris exgmpli mac;ria evadant. 36.2226. M Et jure merito illud, quod fummis Eccle- fiae . paftoribus compet it, publicae utilitatis ï fí ln ; ftudium contra tantum fcel A us exarfit. Quid enim deteftabilius cogitari q ueat, quam fi mi- r nifter gratiae animabus au xilia falutis in rui- nae occafionem convertat: e P aceque ibi naufra- gium patiantur, ubi p ortum invenire fpera- bant? Et licet in noft ris Provinciis hoc tan- tum ded j ecus ex multorum opinione, adeo ra- rum fit, ut lanc legem conditioni fa cerdota- li parum. gloriofam etiütt ï : . €t aliis infuper incom- modis moleftam, mereri non videamur: no- fen ftrae tamen integ ritati non adeo multum de- trahitur, ftatuantur, fi in facinorofos publicae poenae i qlli' : $; 2227 2295: ens Tractatus XVIIf. 224. $. 2227. l - l DI Cum vero etiam hic totum ex conffitü. TT tione, et fic ex arbitrio humano defcendat ; lh aliud rurfus pro regula, aut principio affu- pert imere non poíffumus , quam verba ipíius le- i gis, fcilicet conftitutionis Benedicti 14. quae lici incipit Sacramentum poenitentiae; ex qua proin : i fequentia exfcribo: Mandamus ounibus — — | dati locorum 'ordinarüs ,' omnium — — — lOCOTW"» n ! unicerft. orbis Chriftiani , ut diligenter — — — t et fingulos Sacerdotes, procedant contra ommes, f ([WJ' zun [aeculares, quam — regulares , quoinodolibet Ub n/g exemios, et Sedi apoftolicae immediate fübjectos — , frtd — — qui aliquem. poenitentem — — — & iti 4n actu. facramentalis . confe[Jvonis , vel ante , vl quy imediate poft confeffionem, «el occafione, aut prae- textu confefionis, in confeffiónali, oel in alio loco hr ad confe[fiones audiendas deputato , nut electo cum DT imulatiene audiendi ibidem confe[|onem ad inbo- Á flïllgig nefla: et turpia falicitare, 'oel pro vocare fie vere U n bis, five [ignis, five nutibus, fioe tactu, Ipud per fcripturam. tunc, aut pofb legendam "tentave- Nujo; vint, aut um eis ilicitos, et inbone[los fermo- üe$ — -— —- babuerinti —— — —- in eos pro j dflepa (l criminum qualitate, et circum[tantiis fevere animn« TT gdoertant —— —2 —— concedentes facultatem. — — —— procedendi cum teftibus etiam fingularibus, n ; dlgniïü fufcejp dumnodo praefumtiones, indicia, et alia admini- Qrtigy cula concurrant, Meminerint praeterea ommes ! fj Sacerdoté$ — —- —— teneri f& — — — us Türgcs p oenitenes, quos noverint ab alüs, uwt [uptd, olli- li us EU. Caput. XXVI, 925 /bllz'cz'iatos Jédulo monere, de obligatiené denun- j lt tandi — — —— locorum ordinariis per/onam, quae follicitationem commiferit, etiam 4 Ji. Jacerdos [ ul Jity qui jurisdictione ad abfolutionem valide im-. pertiendam careat, aut folliitatio inter Cop- Ils Je[Jarium, t poenitentem mutua. fueri £, five fo» | qua u licitationi poenitens confenferit , five co nfenfum i. - nime praefliterit, vel longum temnpus Dofl jolicie tationem jam effluxerit , u Vl aut folicitatio a Confe[fa- -- rio non pro fe, J&d pro alia perfona peracta fuerit, Caveant. infup qril er . Confe[Jarii , ne poenitentibus, quos moverint ab aliis folicitetos facramentalem ii jüf 7 abjolutionem impertiant , nift pri us denuntiationem fraedictam ad .-5')» indicaverint c effectum. perducenies , delinquentem ompetenti udici ; " faltem fe, »e,U' quamprimwm poterunt , delatur 0s fpondéant, li /fai W] LUW Et quoniam improbi quidam bomines reperiune tur, qui vel odio, vel ir a jl u » aui alia indigna caufa commoli, vel aliorum imp Ws fuafionibus , aut pro- mils, aut blanditiis, u n aui mz'n.z's . üut alio quo- vis- mbdo-intilali o u x in Qoxios facerdotes , /" apud ecclefia[licos judices yalfo i ) Jolicitationis infi- mulant: ut ipitur tam mefaria audacia, et tam e ] rl j f" L deteflabile facinus metu magnitu dinis poenae coere ceatur , quaecunque perfona — — — & quocun- ii " que facerdote, quovis privilegio, auctoritate, et dignitate sunito » praeterquam a nobis, zïibwl Jucce[oribus, m noftrisque | dmlfof ifi in fine vitae, et exc [ pio mortis articulo, [pe abfolutionis obtinendae , q uam -mobis, omlï!i , i et fuccelJoribus. praedictis refervamus , perpetuo : careai, l ïfh Jom, VI. j P $. 2228. um 226 Tractatus X VlIi. 22289. $. . : Cum autem ve'rba'conftitutionis fat clara fint, juvat non nifi obfcuriores, magisque remotas doctrinas ex iis deducere. Et qui- N dem ex particulis:: Occafione, vel praetex- f tu confeílionis 1"9'denuntiandus eít, qui ol mulierem extra confeffüionem folicitatam , et re ob infamiae periculum confentire renuentem tüi inducit, ut aegrotam fe fimulans facerdotem e fpecie ad audiendam confeffiionem, reipfa ad 5K peccandum . advocet *). odo Etiam eum ac- 1 ab cufari debere, qui in confeflione verba am- ] M6 bigua, et ad utramque partem facientia pro- 8]10 fert, quae dein ex intervallo ad turpia per- I tinuiffe apparet, e.g. dicet aliquis: Exfpecta me Domi; et dein in ejus domum delatus, eandem ibidem folicitat. 38» jillum quoque denuntiari debere, qui in confeffüione, vel eadem mox finita, fua fponte, vel ad alte- rius interrogationem hunc, illumve actum caftitati adverfum effe- negat , qui tamen re. apfe talis eft, fi id eo animo fiat, ut extra confeffionem :confenfus in opus turpe €o facilius ab altero e. g. interrogante obti- neatur. V Sunt qui hoc.negant, ea ratione ducti, quod ta- i? lis obtentum. confeflionis: non adhibeat ad folici- tandum, fed ad perpetrandum peccatum. Verun ipfe acceffüs:ad domum eft prioris folicitationis Et hoc etiam omiffo talis quaedam profecutio. certe in loco ad confeffiones audiendas deftinato, cons E^ M. - daltan ub r U i, ao aut g;ecto cum meulatiene ibidem agdiendi eillO» 227 A feffionem CR —— illicitos et inhoneftos trácta- turd tus habet: quae fu-nt ipfa conftitutionis Veriba. [ i j 49. - Maoq TU ( Sed et.4'» denuntiandus eft . qui a fupe- :' riore aliquam foeminam invife , üfuï ndi licentiam * f!, ü obtinet, ut ejus confeflionem poffit exc ipe- encet re, eamque etíi null a audita confeffione ad jotem turpitudipem . conatu Z r inducere *). Reapfe Wu 'ud enim talem fub oobte ntu confeffionis folicitat : um 5* Ille quoque, qui follici tationi. confenfit, d ab onere denunti andi non eximitur **) — Pro. ut 6:? nec ille, qui fuum folicitantem vel ab 1 pïü" alio jam denuntiatum *** i p emendatum ). vel penitus jam j H , &€ poenitentem effe novit *e««), Q *) Equidem pfaetextus confeffio iU nis non adhib'etur in hoc cafü refpectu folicitati, fed tantum refpectu fuperioris, Se d conftitutio non requirit, textus confefülonis confid ut prae- A alfB hibeatur: al erate ad poenitentem ad- j a&!ï Ui ids vix effet denuntiandus, qui homi- nem fimulationis probe gnarum et füb ny ad fe vocatum folicitaret. hac fpécie Suffragatur etiam ra- tio, eoquod etiam ifte fanctum poenitentiae fa- rge() H cramentum pro obtentu, ac velut inftrumerito ad QU feducendum alium facrilege adhibeat. **) Imo hunc cafüm contttutio propriis verbis con- qod ! tinet : Sive folicitationi poenitens confenferit, five j confenfum minime praeftiterit, Neque fama poe- nitentis ex hoc quidquam patitur V : in judicio enim d j ecclefiaftico nedum denuntianti , fed nec ipfi fo- ifo licitanti quaeftio move bitur, an turpe aliquid con- ln tigerit : d EM u bitur. fed tota caufa de fola inductione agita- u ! 0f 2 ,r3 ***) Ne- Tractatus X VIIf. 22$ w**) Neque enim ex eo otiofa erit ifta denuntiatibä nam plures, et cummulatae aecufationes argumen- ta, et auxilia praebent ferendi fententiam, prae- eipue in hac caufa, in qua teftes fingulares, feu qui de diverfis quisque folicitationibus teftentur, vi conftitutionis 'admittuntur, Íi aliae praefum- tiones, et adminicula concurrant. ****) Probe quippe notandum eít, feveram hanc conftitutionem neutiquam cenfürae inftar delin- quentis correctionem , fed vindictam, atque publi- cum exemplum fpectare: alias conftitutio Grego- rii 1. non juberet, aliquando poenam exilii, car- ceris perpetui, dammnationis ad triremes in hos fontes. conftitui. Neque contra hanc accufatio- [/ Ttj nem tam facile praefcribi poffe videtur, pro or- dinario faltem tempore excludentibus eandem vet- d bis fequentibus: five longum. tempus poft ipfam folicitationem . jam effluxerit. Et haec quidem quantum ad denuntiandos. $. 2230. finy ( POntr Quantum vero ad modum denuntiandi, Dunti haec accufatio fieri debet coram ordinario lmmu loci Epifcopo, qualis dein cunque dignitatis, COnfa aut praeeminentiae aut quovis privilegio, et ftrdo, indultu munitus fuerit folicitans: ita verba MUET conftitution. Debet autem fieri ab ipfo fo- ll ef licitato vel coram, et verbis; vel literis, aut per internuntium "). V5 wf *) Et quidem literae, quantum fierí poteft, praeha- bendae funt. Quia vero in noftris provinciis mu- V jl lieribus, aut pueris àd S. R. I. Principes, aut ex- "CCat celfas curias epiftolam dare, (ut alias moleftias I US( taceam ) maxime arduum eít, ope alterius non Ietur raro N Caput XX Vl uttiatio, 229 qgen- raro negotium eft peragendum, Et utique fan;ae- !n, Yil* rei facerdotis fàt commode parci tur, fi folicitatus hrs, l nomen folicitantis fchedae cuida probe claufam beneficus internu m infcribat, quam Afretut ntius ad legitimnum p judicem deferat, vel epiftolae fuae inclufam trans- mittat. Nam quantae in hoc moleftiae in homi- nibus ti midis, ac verecundis folea quis crediderit. nt exiflere, vix um i Nulli tamen fíacerdoti velim effe ln deh'n- auctor, hujus negotii in fe fufcipiendi: nifi poe- qug PUbH j o nitens totius rei feriem extra confeffionem eidem exponat ( adpromiffo utique fecreto naturali ) et EXüïh Ü tunc non nifi epiftolam verbis, ac nomine poe- nitentis adornanda erit, 1i ab omni dedecoris in- ccufiti currendi periculo fibi cave re velit, mulieres omnium maxi Quantum ad pro Qr em Vi effe op/ortet. meé, vereque cautiüimgm i ; qufj(" $. 2251. lam ex verbis co nftitutionum deducendi funt cafu s non Rnihil obfcuriores , in quibus contra, ac primo afpectu videtu r, nulla de- It j o nuntiandi obligatio datur, pmo uidem eft maui (itit immunis ab onere denuntiandi, qui. extra confeflionem folicita [g'miäfl*' f tus fuit, quia impius ía- u cerdos ex ej us confeffione didicit , j v dicitiam fac ejus pu- ile expugnari poffe *) 240 Nec jf 1 ille eft den untiandus ; Qui confentire nolen- Jiter's tem ex eo tandem vicit, aut vincere cona- tus eft » quod poft peccatum ejus Confeffio- . nem exci p[ael.» pere promiferit **), 3tio Prout ne. que ille, qui in facro tribunali ad l cn( f peccatum carnis aliud, quam m . poenitentem inducere co- natus eft ***) 4'? Infüper accufari non me- j HJ fetur, qui poen itentem füb ipfa confeflione 3 ad Tractatus X VIII. 230 ad fe honefti negotii gratia vocatum, prae- ter praevium hoc faciendi confilium , repen- te folicitat &****), Denique ipfum folicitatum ab hoc accufandi officio eximit quaehbet gra- ï vis moleftia, quae ab ipfo onere denuntiandi diftincta eft. Puta periculum famae, bono- rum fortunae, fibi, aut fuis ex denuntiatione *****). immineme -i?ce, et laefi infuper fgilii reus, *) Sacrilegus eft dn confeffione hauftam s4] tantum qui fcientiam poenitentis. detrimentum adhibet $. 2260. Ipfe tàmen poenitens talem accufare non tenetur: nam ut alia omnia defint, hunc folicitationis reum age- re non, poteft, nifi addat, peccata fua, ex qui- bus in cohfeffüone exceptis impius facerdos poenie tentis pudicitiam tentandi occafionem accepit. Di (e facramentum poenitentiae fa- g Equivdcm etiam i ciilego aufu alienae ruinae inftrumentu m effe fe- m cerit forfan: verba tamen legis folicitantes denun- tiare jubentis hunc cafum minime comprehendere videntur. faltem. fpeciem confeflio- Ubique enim Etfi j nis praeviam ad folicitationem requirunt. m videatur: ipfum negoti i hu- quidem aliud. cuida notii H n jus odium ex füma regula juris pro noHra fententia pondus addit. Y illa Gregorii I5. A** 'Tota enim Conftitutio tam dica folici- ia quam recentior Benedicti 14. de impu Neque par ticu- tatione ad peccatum carnis agit. honeítos fer- a ]ae iïlge: Aut cum eis illicitos, et n mones, veltractdtus — —— —— ha bueriut : aliud nibus, evincunt. Nam omiflis omnibus aliis rátio P hae ipfae voces utpote conjunctae , utrumque re- quirunt, fcilicet illicitos et inhoneftos fermones. x Hic Ciput XXVII. : 231 ****) Hic facerdos facrilegus non eít, et fic fpebiäï Yte lem poenam non meretur: confeffionem enim, aut Wt facramentum poenitentiae. non ufurpavit ad alium Qm pervertendum. Fortuito enim, et nullatenus ex VN t — intentione. facerdotis, et ihfuper remote admódum nf hoc facrum Minifterium hujus mali occaíio eft M [ factum. * bot Qto N **!"**) Praeceptum denuntiationis eft lex humana, ? qualis plerumque cum gravi incommodo non fo- let obligare, cum gravi inquam incommodo, fed W pv a quod legi extrinfecum. eft, eique fortuito accidit, Talia funt periculum famae, bonorum ,. perdendae l n t apud alios gratiae etc. non item moleftia fcribene di, vel praefentem fors Epifcopum adeundi. p n m « 93 H CAPVT »VIGESIMVM SEPTIMVM.. Qs P^ AH De illis oficiis, quae Sacerdotem in ipfo confe[fio- ;ü[.a- ^ nis actu. obfiringunt. T (A] m 2232. In ipfío actu confeffionis Sacerdos agit Tudi- cem , Doctorem , et Medicum. - u MM u 2233. lam ficut ea oflicio ludicis, quantum licet, IN veram, et aequam fententiam ferre : J J ï f ( 2234. lta qua Medicus et priores morbos de- j pellere, 2235. Et a futuris clienti füo cavere debet, J :ZO[ 2236. Porro Doctor hic nofter omnem fuis fcien- ( [U tiam miniftrare debet, quae eisdem profutura eft: [ at ? 22357. Sed fi doctrina damnuni inferre praevideatur; eflos " aliqui etiam ad poenitentis interrogationem, jnt ä 2239. 0 i^ Vel faltem, quod alii volunt, fi nequidem dubitet, fed plane obligationem ignoret, filendum qm^ j m effe praecipiunt, Pa . $. 2239. " iB 232 "Tractatus XVIII. $. 2239. Quibus rurfus alii diferte contrarium, et quemque ignorantem, etíi peccaturum füam ob- ligationem edocendum effe ftatuunt. Secunda ta« men fententia reliquas fuperare videtur, $. 2240.. Idque non fine magna auctoritate. $. 2241. et 42 Quae controverfia duaþus regulis com poni:ur. 5. 2239 Non tantum praevie ad facrum Minifte- "^ ryium, fed etiam in ipfa ejus executione fa- cerdoti quaedam obfervanda funt, fi absque peccato munere fuo fungi velit $.2215. At- n que haec facerdotis officia trifariam dividunt, faciuntque facerdotem eífe Iudicem, Medi- cum , et Doctorem. De fingulis juvat age- re, tapquam de diverfis, licet forte omnia .Officia haec iisdem titulis nitantur. $. 221340 Ttaque ífacer judex nofter peccata, et verba poenitentis, quibus dolorem, et pro- pofitum fuum afferit, non tantum audire, fed etiam de ípecie, et numero peccatorum; et de efficacia doloris, propofiti, aliisque de- finite judicares vel donec firmum judicium ä concipere queat, indagare; vel demum fi hu- mana induftria eousque pertingere non queat, & fententiam fluctuantem , quantum tamen li- cet, verae proximam concipere debet *). Atque haec ipfa facramenti hujus in forma ïg judiciii inftituti natura exigit **). *) Nuk Caput XXVIL - ?33 , 4 *) Nullus enim vel exercitatiffimus, in quolibet ne« n O« gotio fixum judicium ferre poterit. Ipía caufa, QU ts ejusque circumftantiae praecipue quanium ad actus internos adeo quandoque implicataé funt, ut nul- lius fagacitas ad certum pervadere queat. Sunt etiam quorundam facultates adeo imbecilles, ut iC quo acuratius interroges, eo magis perturbandae füint. Nec raro contingit, ut ad quaeftionem aflir- mantem quaefitum afferant: atque idem ex inter- vallo, fi negando interrogentur, plane negent. f ( E. g. an confenfiti pravae cogitationi: et dicent: b confenfi. Si vero alia vice quaeras: pravae cogi- tationi non confenferis ? mox refpondeburit : neu- Q H U tiquam. Ü a **) In hoc vero judicio poenitens et. accufatoris, jdut " et rei perfonam füflinet, imo etiam teítem agit Med' omni exceptione majorem, et cui omnis fides ad- ( d g" hibenda fit. Sed quid agendum fi ex gravifüimis ortu rationibus hic teftis mentiri videatur? Sic forte ex certis argument/s Sacerdos forte noverit, Ti- tium e. g, furtum nuper admodum , et poft ulti- mam confeffionem füam perpetraffe, quod tamen non confitetur, imo interrogatus negat. Hic im- primis, fi peccatum "Titii ex confeflione alterius KT j €. £. complicis fciát, debet fe per omnia tanquam L p ignorantem gerrere $.2250. et feq.. Si vero ex fà feä notitia profana, peccatum Titii ícire fibi videa- OrUDs tur, magnam omnino fidem eidem adhibere tene- Ut de' tur, et quidem fi negare pergat, tantam fidem, - qualem in judicio externo duob us legitimis tefti- j ( bus habere folent. "u E Quod fi rationes adveríae tantam vim habeant in mente facerdotis, quae vis lueaü etiam auctoritatem duorum teftium non quidem on h' penitus fuperare, íed dubiam reddere poffent, Ó a tunc talis füb conditione erit abfolvendus. Quam quidem meam fententiam brevitatis caufa a bs ra- forti tionibus, quae eam mihi fuadent, referre velim. Ps . 2235. lg d 254 F-actazus 4 VIII.' $. 2235. Medici vero officium poftulat, ut facer- dos peccatorum morbos ab iis aegrotis de- pellat, qui ejus curae fe fübmiferunt. Ve- rum hi ipfi morbi vel praefentes, aut prse- teriti jam; vel primum imminentes funt: id eít, velfunt peccata jam commifíía, vel pec- catorum primum committendorum inftantia pericula, Quantum ad peccata.jam perpee trata, fi dolor, et propofitum fufliciens poe- nitenti fuppetat; facilis medela, fcilicet- fola abfolutio eft adhibenda poft legitimam con- feffionem. Quantum vero ad peccata pri- mum imminentia hujus medici foilicitudo, Ícientia, et ufus fe egregie exercere debet.. $4 :2236. Porro etiam. peccata primum futura ca- vere debent omnes. , Et aliqui horum funt, qui faepius jam lapfi, in facro hoc judicio perditam gratiam nunc primum reparant: alii vero eandem hucusque integram fervae runt, etfacrum tribunal accedentes non gra- vi vulneri medelam: fed integritat/ füae de- inceps tuendae auxilia quaerunt. Pro prio- ribus illis fufficient ea. praecepta, quae de occafione, et'confuüetudine peccandi tractans Pro innocen- $. 2132. et deinceps defcripfi. tibus vero, et pro illis, qui longo jam tem- pore in gratia conftituti, ab omni gravi de- licto. fibi temperarunt, per magnam partem eaedem regulae facient *). f *) At- p u Caput XX VIL 235 *) Atque hoc officium apud multos fere neglectum W efe jàcet. Circa eos, qui gravia peccata . a/ferunt, Wi ] t« multum folliciti funt, levium autem peccatorum reos parum cCcurantes. Officium judicis lcti in A nobile, et mercenarium dividunt: nos ililud, quod T 1n eadem D facro judici incumbit, longe rectius Jic membra tribuemus. Sit itaque mercenarius Jabor, du graves peccatores ad legitimam poenitentiam com- parare: fed erit nobilis pietas alias in gratia con- funtà ftitutos in eadem confervare. Obfecro ! fuone w facerdoti plus debet Paulus, a quo legitime prae- b paratus a gravi peccato fuit abfolutus? vel Pe- l i trus f4o facerdoti, cujus indufiria a gravi lapfu quih confervatus, et nullo facto naufragio integram ] pl'l" innocentiam tenet ? Quapropter etiam illi qui nulla gfavia peccata attulerunt, minime negligen- itdo, di, fed aggrediendi, ac perficiendi funt, quantum et, fcilicet per varias circum(ítantias, ac regulas pru- dentiae fieri poteft. Nam neceffario ad eum' piae vitae. conatum induci debent, qui ftatum gratiae perennem fpondeat faltem probabilius $. 2118. yn et feq. Et quidem ut obtineatur, hoc caput ne- j *m ceffarium adeo, apud fat multos innocentes gravi jo labore conftabit. Pietas, ac contentio fortis ad- )axant' modum, et comparate ad noftrae actatis fenfum I) etiam infignis demum fpem de gratia perpetuo n glä' tuenda folide probabiliórem praeftat. Officium pariter implendi omnem. juftitiam fo- J 1 lidain ad perfectum vitae genus contendendi ob- j pllO* ligationem poenitentibus noítris imponit: ad quam " M d quidem menfuram implendam , quantum fieri pot- Tur eít, et eorum facultas admittere videtur, omni- od modis inducendi fqnt. | n h $. 233745 Wl W mtem Supereft, ut tertium in facro tribunali a facerdote obeundum munus, quodque munus ] docto- L 236 , Tractatus XVII. Mi doctoris eft, explicemus. Debet fcilicet ex ]r communi, et omnibus debita pietate, tum di vero ex fpeciali officio neceffaria, vel etiam ( utilia tantum docere eos, qui in facramen- f to poenitentiae difciplinae ac fidei hujus fa- &l cerdotis fe commiferunt *). Atque fi doci- les, rectique ftudiofos alumnos facer magi- fter fit nactus, operam iisdem impendere utile àc jucundum erit: implicatum tamen negotium erit, fi veritatem edocti, eandem Du t& non fecuturi effe praevideantur. Q *) Actus virtutum theologicarum , dolor, propofi- tum, modus confitehdi, vitam probe :gendi ratio ple amplam docendi materiam facerdoti praebent, Ex- eti N pugnanda hic funt varia, et moxía praejudicia aetatis noftrae, quae inter inania projicit, quae Iaj tamen fimpliciter neceffaria funt. Quae tamen eo intelligenda ,funt, quousque f[patium temporis, capacitas poenitentis, aliaeque circumftantiae per- mittent, Non enim facultas humana tot modis refiricta ad omnia, quae prodeffent, exequenda fufficit. Ugique debet effe modus in. rebus, L: $. 2238. Quod fi jam doctrina nihil profutüra, fed novi peccati occafio fore, praevideatur, ex eo quod obligationem, quam huiusque igno- ravit, demceps etiam íciens violaturus fit, in hoc inquam articulo nova ac difficilis quae- ftio emergit. Hic jam aliqui femper tacen- dum, imo fi poenitens defuper dubius, in- terroget, vel nihil refpondendum, vel fer- monem P m Caput XXVII. 257 d2 inonem ad alia detorquendum effe, ita utxin priori dubio relinquatur. Satius enim effe n u U dicunt, filex dubie tantum, et non certo AO cognita a poenitenteinfringatur. Sed fi quae- i ftio in ipfo facro tribunali moveatur, nefrio, doc an talis, in dubio peccaturus, abfolvi queat. i $. l r 2239. J Quod fi vero aliquod officium penitus Yi lgnorent, ita ut nec interrogent, aut dubi- tent, et illi, fi id refciant, nihilominus defu- turi effe fciantur, tunc quae eft altera, et o plerorumque | fententia , omnino taàcendum yatio Ex erit. Nifi fpeciales rationes aliud exigant *). adicit Nam ad honorem legis fatius eft, ut ab igno- Qu rante potius, quam a fciente violetur **). a & p *) Excipiunt aliqui, fi agatur de cauía publica, vel J de praecepto juris naturae, vel de jure alterius. Sed n video, cur haec ca f( piant. pita generazim. exci- Qgend Nam eaedem rationes pro his, quae pro alis pugnant. .De folo praejudicio tertii aliquid mox dicturus fum.. **) Sed lex aeterna, qüae in omnibus obligationi- bus latet, nunquam aliquid poteft perdere: nam quod alibi jam dixi, creatura non permittitur, ut fe non reddat, quae debet: 21 aut enim reddit agendo, quod debet, aut reddit patiendo, quod debet. o In vicem deficientis obed lentiae femper fuccedit fit legitima compenfatio, aut jufta vindicta, et fic a legi femper fatisfit, Si vero lex ignoretur, ea nec Obedientiam , nec fatisfactionem | obtinzbit. cqn' Unde haec ratio a. patronis officiofi filentii affigna- )l tà fat grave argumentum contra fe patitur. ft" n ) $. 2240. Tractäius x f/'III. 238 h $. 2240. « Magna vero fe auctoritate tuentur. Sic Yl S. Auguftinus alicubi teftatur, quod a gravi- K bus, et probatiffimis Epifcopis ab initio mul- lk ta officia, ad quae explenda infirmi fors non fe füfficerent, reticeantur. Et leges facrae do- in cent C.6. de confanguinitat. Diffmulare . pot. b eris, ut conjuges, quorum matrimonium erat Tie nullum, remaneant in copula fic contracta, cum ] ex feparatione. ficut a[Jeris , ideas fcandalum im- münere, Kt ipfe Apoftolus. Corinthiis fcri- bit (2): JNon potui vobis loqui tanquam jpirituae libus, fed quafi carnalibus. Lac vobis potum dedi, non efcam: mondum enim poteratis. . De- ( nique ipfe Chriftus dicebat (b). .4dbuc multa o babeo vobis dicere, fed non pote[lis. portare modo. TT Quor('um etiam fpectat illud circa officium li jejunandi: JNemo mittit vinum nooum in uires TU| veteres etc. (c). Til fci Se. 224b àli Jam circa difficilem hanc controverfiam tet te fequentia definite affero: "Toties veritas igno- ranti etiam praevifo ejusdem peccato, candi- (l de edicenda, quando ex filentio damnum.in ä Hllaq ipfum Nl d d (4) 1. 3. 1 eto. Q C (b) Ioan. 16, ro. (C) Luc. 5, 37- : Caput. XXVII. 239 ipfum, aut aliquem tertium redundaret: aut . i emolumentum ejusdem impediretur. SIC d- vinus Redemtor nofter doctrinam, et ipfam EVQVI jal perfonam fuam manifeftavit, etfi Judaeos ex hoc ipfo gravifime peccatüros noverat. Nam H fe, fuaque praecepta abícondendo fummum £ ( ii in difcipulos, nos omnes, et univerfum hu- manum genus detrimentum redundaífet. Ge- r ( neratim quoque ofíi;icia quaevis explenda funt, A " licet alter occafionem peccandi inde fümat. j t jb $. 2242. /aam De Vicifim toties obligatio coram ignoran- mll te reticenda eít, quoties praeter peccatum hominis hucusque infcii, alia infuper detri- u Ge- menta ex manpifeftatione praevidentur. f nerale quippe eft, quod ex gravi ratione alie- |uti num etiam formale feu verum peccatum per- mitti queat, quanto magis péccatum per in- fcitiam committendum ? Sic cum, qui nefciens alienum praedium tenet, monere non opor- tet, fi defuper edoctus non tantum rem hanc vtf alienam redditurus non fit, fed infuper ami- j u a p - cus iniqui poffefforis fraudes , inimicitias, aliaque detrimenta in juftum dominum con ge- fturus effe videatur. Magnopere vero prae- u dii domino conducit, ut praedio, quod nun- quam recepturus eft, et fimul novis injuriis careat. CAPVT 240 Tractatus XVILL CAPVT VIGESIMVM OCTAVVM, .De Obligatione Sacerdotis fuos, fiquos in facro Tribunali commifit , errores emendandi. $. 2243. Expleto jam facro hoc judicio fe Imo loco offert obligatio fuos, fiqui commiffi fuerunt, er- 2 rores corri gendi. 2244. Hic maxime obligatio, et modus hujus core rectionis attendendus. Et fiquidem Z 2245. Vera, ettheologica culpa commiffa non fit, nulla fpecialis obligatio nafcitur, bene vero, 2246. Si folida culpa contigerit. l 2247. Quantum ad modum poenitenti redituro ,. fi in mora nullum fit periculum, facile cavetur: fi Jp[ N vero. ^ W . 2248.,"""Res dilationem non patiatur, vel poenitens Diem ad idem confeffionis tribunal non fit reverfurus; quje tunc pétit; loquendi errorem fuum emendare culj ( Of patus facerdos tenetur, Ut , IY I $. 1243. &and Poftquam a $. 2216. recenfui, quaenam facerdoti praevie ad facrum ludicium; et a $.2232. quae eidem in ipfo poenitentiae actu funt neceíffaria; fupereft jam, ut de iis agam, l Qj quae finito jam facro Iudicio explere debet, ( the Et qui- COI] ei figuidem omni culpa vacare velit. üt dem non raro errata fua corrigendi illaeta- lat 1 bile officium eundem premit *). l OCCU] *) Sane fi alicujus errori cft ignofcendumA, hanc ve- ) niam facilime meretur facerdos pro facro tribu- nali r Caput. XXVIII. 24I pv M nàli fedens. Copia, obfcuritas, et varietàs Ca- fuum tantum non immenía; praeterea indagandae veritati conf'ituta mora adeo brevis, n periculum errandi augent, lureconfultus fuper unica, eaque ( fimplici caufa meditandl fpatium habet plures dies : facerdos zd tres, quatuorve intra horam refpon- [mo j dere debet: eoquod multae fint tales, quae dila- u r tionem non admittuht. llla Qquoque confuetudo, qua homines majore cura indigentes non nifi ad jl t magna fefta, quae alias confitentium frequentia plurimum impedita funt, folent confluere, mole- ftiam infigniter auget: ut plura alia omittam. u j3U] $.. 2244. (in Iam ifta correctio poteft concernere vel TE ipfum errorem, vel damnum in diverfis bo- nis inde fecutum. Quantum ad reparatio- i würi nem damnorum eaedem regulae ob tinent, quae explicando officium juftitiae, et Oblisa-' d d tionem reftitutionis folemus tradere, Juan- tum vero ad ipfüm errorem refarciendum notare juvat ipfam obli eandem. exequendi. gaEionem , et modum p J ];GH g. 2945. j 1 ! Porro ipfa haec obli f4ffy gatio, fi nulla' Vera, ac theologica culpa face rdotis acceferit , pott t quþ h confetionem non eft major in fíace rdote, quam in quolibet alio, Qqui negotium, feu lae aliquod ad. falutem anim ae pertinens caput occr:glto Vitio labo rare, in altero advertit. om. I T Licet y tr []1 242 L '"hactatus XVIALI Licet enim fors tacitum aliquod pactum, feu (f fpecialis:etiam pietas, Sacerdotem inter, et fiotx poenitentem exiftat; ea tamen ultra actum conféffionis non videtur extendi, et eadem, Y qua judicium poenitentiae, claufula, feu fen- tentia finitur. Unde hic non nifi communes Caritatis, et pietatis regulae obtinent. $. 2216. *Si autem vera aliqua Sacerdotis culpa ver- fetur: tunc utique ex laefo officio diverfa a !;; communi earitate obligatio nafcitur, quae ad religionem, | juftitiam, fpecialem . pietatem, cui negligens facerdos defuit, ex fui condi- tione. pertinebit. Unde per fimpliciter gra- vem moleftiam ab ea implenda non eximitur: licet ejusmodi moleftia confuetam legem Ca- fühls ritatis alias relaxaret. Et haec de obliga- (tri tione, riunc de modo commiffos in hoc facr : cür tbfoli munere errores reparandi. Tlg;. t"mo $. 2247. Y o Et ifi errores vel innoxiam moram ad- j rüs mittunt, et fimul fpes habetur, poenitentem lls f ad eundem facerdotem confeflionis gratia re- vel prudenti diturum ; et id vel fua fponte, D opera ejusdem, fuum poenite ntem a d fe al licientis : et fic modus emen dationis eft fa- eri, I€- [* ]; cilimus. Facile enim. poterit fuppl Qua Fractari 597 Caput XX FIIT, 243 y, f tractari eti , d am falva facerdotis bona exiftima- | U tione, quo d antea erratum fuit *), & *) Sic poterit dicere: ( ex nupera confeiïïon'e me ali- m : quod dubium urget * an /non forte illa occafio fuerit proxima ? an non * velles fecuritatis. caufa etiam -de prioribus pecca L is' dolere, proponere, eade m huic confeffioni addere, et fi C abfolvi ite- TAtO ? Sic enim negotium fanatur, fi vel omnino non, vel absque jürisdictione ab folvifti: dum- W | modo eandem interea impetraveri peccatorum faltem | confuf $, et priorum jrert àm memoriam teneas, Idem ífi praevie ad quae LU defecerit etc. priorem confefïïogem dolor 'eLato coti^ $. 2248. &ï ( Vill um Si vero poenitens no n amplius fit redi- xem turus, vel fi rediturus fi t, ls interea varia Quf Qdetrimenta utpote mora m noti admittentia xl um incurrat: e. g. fi absque fu f ciente propofita abfolutus proxime facram fy naxin fit acceífu- rus: ob impedimentum dir; mens irritum ma- trimonium contracturus: vel omni DO ex gra- vi morbo fine g] io Sacramento £ Or l turus etc. te. mori- a ! Tunc incipit gravior e mendatio- £ nis modus, fcilicet lice ytentt ntia de rebus ad CcOrn-- 4ti f* fefonem pertinentibus loquendi petita »-et Irüden fr impetrata, errori fuo , et imminenti damno fe medelam ferat *). eli^ : *) Datur tamen hic. quo f ! que facilior. juvandi ratio g quandoque. Sic. poeni tens fors a te non abfolu- Q2 * tus, 244 Tractatus XVIII. Ó tus, et facrum Tribunal niox eggreffus adhuc vab- folvi poteft. Difpenfationes , et abfolutiones a cenfuris etiam abíentibus, et nihil defuper cogi- tantibus impertiri poffunt etc. ] ia &2 CAPVT VIGESIMVM SONVM. : De Sigillo - confe[Jionis. j A $. 2249. Alterum finita confeffione munus in Sigillo ó confeffionis continetur. Hoc autem Eft obligatio jure naturali, divino fpeciali, E. $. 2250. Jh et ec clefiaftico conftituta, Sacerdoti notitiam ex confeffione hauftam, ad minimam poenitentis mo- leftiam quacunique ratione adhibere Religionis et juftitiae cauífa prohibens. Ex qua definitione $. 2251k. ]ma confecutio eft, quod hic oblatio juris dit'i; naturae fubfit: (ür ütiq $. 2252. lid2, quod lex divina, et fp&cialis.quidem hic ftringat: Ve] $. 2253. Illtia, obligationem etiam canonicam ftatuit: tent CUm $. 2254.' IVta, hoc officium Sacerdoti , non item im- ponit. lupc Porro Vto corollario docetur, ex fimulata (üe c $. 2255. Qdj confeflione nullum nafci Sigillum ; ex feria auteml (jte ö 2256. Quod Vltm dicit, nedüm aliis, fed etiam Lt ipfi poenitenti lls .5- 2257. Per Vllmum confectarium omnia þeccata, - f0 a aliique naevi reticendi funt. ]mo ö. j 0258* Caput XXIX. 245 $. 2258. Ex eadeth definitione VIIIvo eruitur, non- huc 2l Ws d nifi liberrima, prorfüsque certa poenitentis licen- 'tia tam arctum vinculum refolvi. p P $. 2259. IXno idem pene officium etiam complici de- bitum decernitur. 2260. S. Xmo ufus notitiae in confeffione comparatae W prohibetur, íi is confeffo etiam non advertenti moleftus fit. Qui tamen ufus $. .226r. Per ultimam confecutionem permittitur, fi ab omni poenitenti; moleftia fit. vacuus. n $. '2262. Moderata tandem de Poenitentia inftitutio haec ex probatis Auctorum doctrinis ad vaítum adeo negotium ae gre fuffecturis fuppleri ,cogiu- litur. yitiet * gntis P. $. du 2249. ;Mliiäff Alia denique, et illa perennis quidem ju- u p dicium Sacramenti hujus obligatio fu iequi- tur, qua Sacerdos arctiffime ligatur, ne no- Qu 315 titiam in confeflione hauftam vel prodendo, vel alia quavis ratione ad moleítiam poeni- tentis adhibeat. j Atque hoc Sacerdotis offi- non ^ cium recepto vocabulo Sigillum confeflionis nuncupamus. Hujus quoque negotii plera- que capita legitima ejusdem definitione con- D f [jd u cludi potffe cenfeo: legitima inquam, utpote cujus fingulas particulas fat aptis auctorita- fed e/ä tibus, aut rationibus me evicturum fpero in ipfis, quae inde deducam confectariis, Sta- " j tuo autem fequentem definitionem : l Q 3 Ó ? Q'. ?,2 50. — d 246 Tractatüs XVIII N 22 50. Sigillum. facrae confeffionis. eft obhgatm jure, naturali, divino fpeciali, et ecclefiafti- co conftituta, qua facerdos notitiam. ex con- fefione poenitentis bauftam vel ad minimam moleftiam in ipfum vel proxime, vel per medium aliquod. intervallum redundatura*n div Tat adhibere, religionis, et Jumtlae caufa gravi- ter prohibetur. Ex qua jam definitione, ur, tàe; etr $ 5225t. QC Qma baec obligatio jure naturali conft EM tuta eft, fluit Imo hoc Sigillum, et filentium etiam effe naturale *) utpote ex tacito , feu h lpfo opere conítituto pacto exortum, gillum mere naturale quibusdam non nihil ob- Posn sl o RRE *)ä; um videtur. .Ett autem hoc nihil aliud, quam fides data de reticendo fecreto: ünde tantas habet vires, quantas pactum. habet: eique iisdem con- ditionibus , qmbvs conventioni mutuae, deroga- tur, e g. alterius confenfu, vel perfidia etc. Item E. o - WA . MR auctorirate fuperioris fuorum fubditorum pacta pro fümima ífua poteftate diffolvere volentis, et jure potentis In eo autem aliqui fruftra funt, quod illud Y filentium mutuo. fibi promittant, quale ex Sacra- mén:o poenitentiae habetur nam hoc vinculum hOQ Y religionis , id eft filentium facramentale facro tan- ]l tum quojmn titulo, nón vero arbitrario paciícen- Dote tium. confeníu poteft conftitui. Id non negave- ; m rim, quod ad majores, minoresve moletítias (ho- li Ut neítas —— M Ó—— 247 Caput. XXIX. neftas tamen , et alieno juri non adverías) in fer- vando,mere naturali filentio exantlandas fe poflünt Jipto - toelull obligare, &U $. 2252. VT il W Ex eo autem, quod hoc officium ex jure TRUE divino fpeciali defcendat; maximum et nulla ] gravi. ratione fuperabile ejus robur 249 loco ipfer- tür. Nulliué enim feu püblicae, feu priva- Q06, tae; feu facrae, aut profánae; gravis, aut extremae, vel ipfius falutis aeternae obtentu h hoc tantum Sigillgm viplarþ*licet * [ a i^ *) Ad hoc plane requiritur jus quoddam divinui lenti WU ; j fpeciale: nam leges divinae arbitrariae gravi ne- cefüitati cedere folent, prout patet ex integritate 1, confeffionis etc. Atque talem legem exiftere tra- ditio, et fenfus . Ecclefiae nos docet. Imo ad- ril & miffa tanta feveritate hujus obligationis apertum 'Uö, 0IWE eft, hic latere jus divinum aliquod fpeciale: nam j D nedum privatis conventionibus, fed nec publicis dein & legibus tanta obligatio poteft conftitui, quae publi- cam neceffitatem ,. et periculum falutis aeternae , Mf q. r fuperet. um i lu i'i':. $. 2253. "m Verum quia etiam ex jure ecclefiaftico ; t hoc vinculum aliquid -roboris trahit, facile íncul! g : i fequitur 3t^ etiam effe tenenda, quae facra c Sunt au- aC]M poteftas in-hoc negotio conftituit. tem poenae in facrilegam hanc perfidiam con- fie j t5 À Il fütutae,:vi quarum impius talis facerdos a ne'm facer- EX 248 Tractatus XVIII. f facerdotali officio deponendus, et in arctum monafterium ad ' agendam perpetuam poeni- i tentiam (utique per fententiam primum ali- (ic quam) trudendus effe decernitur C. 12. de m poenitent. et remiff. p o 2254 $. V.ocula Sacerdos facit inferre 4t» hoc vin- culum *) non effe mutuum , et fic poeniten- tem illo non ftringi, atque laefi Sigilli non ( &tj effe reum, fi forte errores facerdotis, pro- pria peccata, aut injunctam fibi poenitentiam der ür prodat. xlhx( Y *) Volunt tamen Doctores, idem proríus filendi vinculum, et quidem aeque arctum etiam ad eos Vl tranfire, quibus facrilegus Sacerdos aliquid prodi- dit; vel qui propria malitia, aut cafu et praeter intentionem aufcultando aliquid ex confeffione ree« fcierunt. Hoc tamen non pertinet ad eum , qui fcriptam confeffionem invenit: licet enim jura fa. mae, non tamen Sigillum confeffionis talem lectio- nem prohibet Nam ifta fcriptura mondum eft confeffio, fed inftrumentum confeffionis ab eadem ! Vel maxime tamen ad fatis adhuc remotum filentium hoc interpres tenetur. ht 2494 T Aft notitia debet etfe in confeffione hau- t fta: unde 5** fubinfertur: nullum eis deberi H Sigillum , qui animo fimulandi confeflionem, Sacer- ï le Caput. XXIX. 249 EU Sacerdotem vexandi, eundem ad peccatum w inducendi, vel fraude aliqua ftipem eblan- üm d diendi confitentur; bene vero illis, qui ani- p d mo obtinendi abfolutionem fua peccata ex- ponunt, licet exin etiam p ropria cu!ga ab- foltlþione donari non queant. La 5. 22.56.. M .Eae particulae vel ad minimam moleftiam ynie il n 6** nos docent, quod audita in confeffione etiam ipfi poenitenti, ne quidem animo eun- , ' entium dem confolandi, utique omnium minime aliis Nam abs ingenti facrilegio referri queant. ilud ftudium confolandi aliquem fenfum ve- 11;7 recundiae fecum fert, maxime fi peccata gra- amgi j viora fuerint expofita *). lmd l ..... j QUf *) Sed et illa licentiam petendi facultas, communi efit i alias caleulo probata, nefcio quid periculi habere videtur. al Hanc enin propofitionem :. Liceat per 1 J te ex confeffione agére: honoratis praecipue, et ln ) alias verecundis non u ceffe eft, parum hlorroris injicere ne- n j ) li * i $. 2257. Per easdem voculas: Vel ad minimam mo- leftiam non tantum peccata, fed etiam alia molefta e. g. defectus linguae latinae, illegi- ) l timi natales; imo eminens virtus, ac fpecialia : deb&ïi gratiae dona*) taceri per 7tivm 3]iquod con- B0 Idque adeo delica- fectarium | praecipiuntur. 3 - tum &i h. Mi 230 Tvactatus XVIIL u tum eft, ut licet alias talia jam in vulgus Qu effent nota, tibi vero non nifi ex confeflione i conftent, te per omnia tanquam- 1gnorantem À gerere tenearis **) do *) Noluerit enim poenitens. haec aliis pandl,, lpfus- L ft met id facturus, fi proficuum id effe duxerit. Ge- C neratim autem ut probum, atque integrae vitae foi hominem laudare impiut non erite De **) Licet aliquod peccatüm etiam fpeciatim " narrare U in iis circumftantiis ,. in. quibus poenitentem talem ) nofcere audientes non poffunt. Id tamen impru- dentifimum , et coram paruim fagacibus fcandalo la pir obnoxium , plerumque etiam, quantum ad Sigil- lum , perlculoümmum eft. Nam fidem: füperat, ü ( quam facile ex circumftantiis aliunde cognitis, ex d confeffione non nihil: longius protracta etc. ali- quod de tali poenitente judicium concipi, vel fal- nulla tem fufpicio oboriri queat. Crede mihi! aranearum tela adeo delicata eít; ficut Sigillum confeffionis. Nunquam praecipue coram pluribus de auditis in confeffione loquaris, nifi. poeniten- tem tuum periculo famae (quod:ipfum periculum eft aliqua jam. moleftia vi- Sigilli. prohibita) velis exponerec. Sed íi confilio mdlgeas, cafum . quan- tumlicet mutatum coram unico, qui tamen hunc poenitentem nec audierit aliquando, nec auditurus eít, expone; vel certe fi ngularem in hoc cauuo- nem adhibe. 1 $. 2258 L Eaedem definitionis noftrae particulae, el ad minimam moleftiam faciunt inferri.8"? non nifiex licentia libere, vereque libenter, et 2 25I Caþu; AXAXIXS et infuper expreffe, id eft; per'certum ali- hus J U quod fignum data, de auditis in conteffione dl cum.'poenitente, vel alio loquendum effe *), Atque exinde licentia ex reverentia in Sacer- dotem conceífi; item ea, quam ex circum- Af ftantis adeffe tantum praefümimus, id eft, credimus, poenitentem, fi omnia fciret, non : Vl fore adverfaturum **) minime eít adhibenda. Per tales enim .jüs poenitentis vel obfervan- Ti " "n tiae in Sacerdotem impenditur, vel certe in us ejus opinióhem confertur , quae certe mole- Amprt j füiam continent: cum nos non raro.ita com- parati fimus, ut licentiam dare nolimus,. etfi $g ptti circumftantiae eandem expofcerent, vel ean- 5 dem factam effe þacite innuant. t d) Vel IU' *) Imo funt graves TTheologi, qui nequidem de li- tnz " centia poenitentis de materia confeffionis lo qui j permittunt. Ajunt enim, poenitens fuo quidem jure, non tamen illo poteft cedere, quod ipfi Sa- ) c;ilïï' cramento competit; poteftque vinculum religionis fiCUlHj' mittere, neutiquam , fed tantum debitam fibi juftitiam re- ) 10 Verum iftà quaeftio ad ufüm parum fa- Cit nam poenitens concedendo licentiam , noti- T ] hhfu: tiam antea facram, et figillo obnoxiam facit pro- fanam ac naturalem ; et reapfe data hac licentia :cïi!l*-ïfïï cgp'[':i* idem facit, ac fi totum extra confeffionem w ferret. **) Omnino tamen pro ajente licentia accipitur, fi poenitens fua fponte'loqui incipiat de actis in con- ]u feffione: parum enim intereít, an verbis, fcriptu- l " T2, aut fignis declaret, quibuscunque .fuam voluntatem nl ü Ad Nicasescd 252 Tfactatys XVIII. Ad hanc licentiafn non tacite, fed ipfo facto conceffam pertinét, fi poenitens alia rurfus vice noftrum tribunal accedat. Licet enim de priore confeffione nullam mentionem ingerat, fe tamen, fuamque caufam eidem homini commitendo, id eft, ipfo actu petit, ut omni, quo poterit, me- liore modo fe, fuumque .profectum juvet. At- que ex hac ratione folemus etiam deftinato con- filio eundem Sacerdotem confitendo fequi. Quare in pofteriore Confeffione absque alia licentia poffu- mus tractare ea, de quibus in priore actum fuit. Ha;lc tamen licentiam alii equidém admittunt, fed ex alio fonte repetunt. Scilicet quod incepta confeffione ejus Sigillum fuapte natura, atque ex fuüi inftitutione ad tempus aliquod zeferatur. Nam idem nesotium tractatur, et eodem (faltem fpecie, fi non numero eodem) actu repetitur , eodem rur- fus vinculo, ac Sigillo opperiendum. Atque non aufim hanc ràtionem ullatenus improbare. ( lliud tamen non placet, quod aliqui permit- tunt, poenitentem finita' jam abfolutione adhuc IK praefentem , nulla petita licentia, et noftro arbi- te trio (aliud utique fi ipfusmet poenitens loqui in- p cipiat) de facta mox confeffione interpellare, eo- H " uod idem hic continuum, atque idem prorfus Nam prout agendo de (e negotium durare videatur. differentia peccatorum : feu de ratione. illorum (in dicebam: negotia moralia numerum computandi fe fui non eodem, atque continuo tractu temporis , (0I actione morali, atque nexu itidem morali con- nectuntur, atque in unum coalefcunt. Sic pro- nuntiata aliquando abfolutione judicium jam eft finitum; et licet nullum temporis fpatium intere cedat, jam incipit novum. Alias femper, et abs ulla licentia poenitentis liceret, cum eodem de ne- gotia 253 4Caput XXIX. eto. . gotio praeteritae confeffionis tractare: nam läpfuä vice temporis nec eft nexus, nec medium morale, quo pro prior confeffio cum pofteriore colligatur , aut fe- i HEWH, paratur. y, d jt, t Denique vix probare velim eorum opinionem, ( qui Sacerdoti 'confilio indigenti concedunt, ut du- (. CUl bium, aut errorem fuum in S. Tribunali exponat, Quare licet alter facerdos priorem poenitentem exin noffe jpofie - queat. Etfi enim fecundus facerdos eodem Sigillo, Vi primo illi poenienti teneatur, attamen bini facer- dotes peccatum illius poenitentis ex hoc fciunt, mittt ac prope idem eít, ac fi illud bis debuiffet con- yapd fiteri : quam quidem moleftiam poenitenti meo (s (puta (ine fpeciali ejusdem. licéntia) non aufim im- P ponere, Sed fpeà * m D $. 2259. Faecundae illae, femperque eaedem vo- ces «t : vel ad minimam moleftiam faciunt gho el ) T. nos ad arctum filentium obligari etiam poeni- rü m tentis complici, feu illij quem in crimine oqu^ i perpetrando focium habuit: item ejus commu- TT nitati, cujus poenitens eft membrum: idem prüfl de famila illius ). Magnopere, aut faltem a o il um fimpliciter poenitentis intereft, complicem gt fuum, fuamque civitatem , aut familias ex fua ris, D confeffione nihil pati **). j D c p *) Atque hac ratione, et fub refpectu ad poeniten- m * tefn tantum , complici et aliis poenitentem tuum Wi attinentibus religiofum filendi officium debes. Re- pE ii liqui enim ad Sacramentum non pertinent; nec UP 2 f n fidem tuam ullatenus elegerunt, aut fecuti funt: gülAJ equi- usngui 254 Tractatus XVIIIL Yi equidem iis officium naturale, quo nullius famam laedere tenemur, etiam proxime 4 fed non ex Sa— D cramento debemus. Ó Jl ef **) Quapropter etiam hic cautum effe oportet. Sic Ie impium foret dicere in hac communitate con- & fefliones éexcipere grave eft admodum. In hoc V1CO frcqucnt:a exercentur odia, Ex familia p (q Caja, vel ex gente Sempronianorum aliquis falfi reum fe fecit. Denique etiam dicendo ad popu- El lum periculofiffime ea vitia perftringes, quae ibi- di dem f[requentiora effe, ex facris confefüionibus €, didicifti, Saltem ífi déftinato confilio, et ex no- Lu) tiiaà in confeíflione capta id facias: nam ut alia 1 omnia. omittam, non fieri non poteft ut-fic agendo uni, alterive poenitenti (aliquos enim Qu eorum concioni adeffe proniffimum eft ) peccata fe fua in faciem exprobres. Et licet forte non ad- T vertant (quoad ipfüm tamen periculofum. eft ad- modum ) te fcientiam. ex facro Tribunali adhi- beres attamen permiffum non eft, peccatorum cauífa aliquem increpare, etíi is nefciat, te fcientia confeflionis uti: ut patebit ex $. mox feq. 2260. $. Verum nec fic quidem finis: nam toties recitata verba definitionis noftrae $. 2250. notitiam vel ad minimam moleftiam: T19mo demum faciunt intelligi, quod minime per- mifTum fit, notitiam in. confeffione hauftam poemtente id etiam non advertente, adhi- bere ad detrimentum poenitentis, etfi com- modum inde in eum redundans praevio dam- no Caput XXIX. 255 um no fit majus *). Cujus quidem -affertionis P N exempla funt, fiquis in electione fuffra gium fuum illi negat, quem tali munere indignum 1 ef le ex confeffione novit, licet ei utilius fo- M ret, ipfo munere carere, quam illud indigne t n f ia gerrere: item fiquis occafionem peccandi illi fni praecludat, cui eam periculofam effe in fa- j il cro Tribunali didicit: e. g. claudendo januam, fua aufferendo. clavem etc. **). Aliud tamen luKäP dicendum effe crederem, fi cum detrimenta A e m e. g. centum, eidem poenitenti emolumen- tum ducentorum procuraret *'*) dummodo lt aläz yt X in his nec ipfum poenitentem, nec alium quempiam advertat, quod talia ex fcientia ; ent ?CCC&C facra, et in actu confeffionis ad quifita, ge- wan 25 rantur ****), di d j d eatorta *) Id evincit decretum S. Congregationis anno 1682. r die 18. Novembre, editum, quo prohibetur ufüus fequentis doetrinae: Scientia in confe fita uti licet, ffione adqui- modo fiat fine directa, aut indi- recta revelatione, et gravamine poenitentis: vel fi aliud multo gravius ex non. ufu fequatur, in cujus comparatione prius merito contemnatur, toti Atque hunc fenfum effe hujus propofitionis ad- dita exin ejus explicatio. monftrat. M Idem et qui- dem majori robore confirmat decretum Clement. 8. d de anno 1594, quod fequentia praecipit: . 'Tam e fuüperiores pro tempore exiftentes, quam Con- üam feffarii, qui poftea a&d fuperioritatis gradum fue- rint promoti, caveant diligentiffime, ne ea no- ydh cort titiay, quam de aliorum peccatis. in Confeffione habuerunt, ad exteriorem gubernationem utantur. ün Et [i w usl d 256 Tractatus - XVIII. | Et licet decretum hoc religiofos concernat; ratio tamen efít generalis: non enim aliud poenitentiae Sacramentum percipiunt ii, qui tribus votis li- gantur, quam alii , qui ab iisdem fupt liberi. | Scilicet fuüavifimum hoc judicium ex com- muni omnium opinione , hanc naturam habet, ut nemini debeat effe moleftum: et ficut contra ilius benignitatem , "atque arctiffimum .filentium nulla vel publica, velfacra, vel aeterna utilitas cum moleftia poenitentis etiam exigua praevalere poteft, ita multo minus privata confitentis utili- ï tas, ejus naturam, et fecuritatem füperare de- bet. Si enim praetextus majoris utilitatis. vim - obtineret, isque in opinionem, ac pene in arbi- trium Sacerdotis effet collatus, nemo amplius fua peccata fecure exponeret; eoquod judicium de majore, vel minore utilitate, quantum ad n0$, yagum, ac parum definitum , et innumeris inter- pretationibus obnoxium omnem confitendi fecu- ritatem turbaret. uid agendum, fi de nulla poenitentis, fed ") Sed q tantum de moleftia aliorum e. g. fociorum aga- tur. Sic vulgaris ille cafus habet, in quo ali- qui Sacerdoti per notam viam profecturo infidias parant: aliquis tamén ex hac focietate poenitens * Sacerdoti eidem truculentum hoc, qt i0d cum aliis ]am facerdos falutari iniit, pactum confitetur. hac fcientia inftructus, an poteft vel iter differre, vel etiam' viam ingredi ? Qui, dicet fecretum proxime comp lii aeque, ac poenitenti deberi, debebie id prohjbere: nam homines tales, quibus Sigillum, et omnia ejus officia debentur, ex hoc deberent carere opportuna praedae capiendae oc- Si vero mecum cafione, . alias. fibi obventura. quis fentiat, quod foli poenitenti competat jus Sigilli ; l LE DEETS, t nb Caput . XXiX, 237 xiemtide Vs l Sigilli;.aliis ve tis TO eousque, quousqu& poeniten- bt intereft : is: Sacerdoti proinde fibi cavendi faculratem concedere poterit $. 2259. *),. Opti- ex q mum.erit, fi poenitenti praecipiat, ut extra con- d feilionem 'de. imminente periculo fe :moneat: id- j conti que tuncromnino eft neceffarium, Ífi focii exinde (heyut refcirent, aut intelligere íors de berent, fuorum, aliquem x utli .Brave hoc delictum. confeffum fuifíe, yeritt 7 Ab Mi y hoc tamen cafü diícernendi alii cafus, íin quibus non actus " Sacerdotis , fed poenitentis alios faciunt intelligere. peccata in . Confeffione a n expofitrà," j MC O B. fagax aliquis "Titium cone feflum , atque exinde a periculofa domo ftudiofe plis X icitim * , declinantem videns collig et, &«ditum 'ad hanc do- d n mum tànquam periculum peccandi propinquius in facro Tribunali eidem fu 16 lïüffï' fi.multa, et gr iffe prohibituug : Item :del d àvia peccata recens a 'Tit io per- petrata optime noverit , atque eundem diu.in facro tribunali liaerere vid eat quispiam, ís eadem nunc . exponi ignorare' vix T L poterit. Sed in his omnibus poenitens, . non . Sa ce un rdos fecretum pro- dit: et utique ifte tantum ; n on ille tacere tene« tur $. 2254, ) ]'l](]f:ä goen*».ïf"ï ***) Scilicet. non intelli an À gitu? damnum , nifi detracto emolumento , quamdiu. agitur de eodem li H bonorum : fic generé difarh nemo dicet, illud negotiuni- damnóe fum fuiífe , jf millia lucrat i? quo quis éxpendendo -mill e, :tria a us eff, Nam bona ejusdem elaítis | compenfantu: ; Quod in diverfi generis bonis ali- M ter íe' haber, Sic fores pe ex Ws Ccati prohibendi cauía Obferatae emoliümentum gratiae miniülrant, re- du " linqunt autem n tatis : damnum aliquod naturalis liber- contra eu M patiuntur, Vero tria millia, fnille deeffe non d R ****) Sed N 259 Tra?tatus* XVIII. ****) Sed quia praefente $0. omnem moleftiam & st poenitente amolimur, an licet extra confeffionem de poenitentis criminibus cogitare, admirari, eum defuper confiderare etc.? ratio id prohibere vi- detur: malam enim de fe exiftimationem etiam p ab ignorante tolergre; apud aliquem etiam tacens pi tem efífe infamem, de genere malorum eft. Ali- qua certe follicitudó hic adhibenda eft, prae- Qu cipue ne id otiofe, et ad pafícendam propriam eft admirationem fiat: fimpliciter autem omnem de- ed liberatam cogitationem damnare, componi non lu poteft cum obligatione legendi talia, alios in con- $e fililium adhibendi etc, $. feq. ay * * Dra $. 122.6,1. T do Sed particulae tot obligationum feraces: l l Ad minimam moleftiam etc. per rationem C contrariam 11"? innunt, non iniquum fore | bo eum ufum fcientiae in confeffione compa- I, ratae, fi is nemine, nec ipfo poenitente 1 Ie advertente ad nullam nec exiguam cujus- Tif dam vergat moleftiam; e, g. .fiquis ex occa- €t fione confeffionis libros, vel etiam doctos dQ confülat, pro poenitente oret, pericula, poe quae poenitenti fuerunt fatalia, in propria ET caufa declinare ftudeat etc. *). *) Innoxium adeo fcientiae alias multum Jdelicatae " ufum, et confenfus doctorum, et voluntas poe- nitentium , et natura ipfius Sacramenti probare yidentur. | $. 2262- 239 [ Caput XXIX, v t $. 2262-. A Yfelion fran, 8 | Et fic tandem doctrinam de Sacramento jhiber * | oenitentiae finio, in qua difficili foro tibi feft hi . 1 O Sacerdos! jus dicendum, et plerumque de üim ? | plano, et absque folemnitatibus fummaria, l 6&- M' l Cüu p | ) aut fi mavis tumultuaria feptentia ferenda T eft. Poftquam primas, et praecipuas leges ónyit * edidiceris, ex vaítis, quae defuper proftant, lucubrationibus, plura, et varia colliges. jor a Sed eadem ad ífolida, ac fecura principia expende: funt enim doctores, qui. ingeniis, praejudiciis, et affectibus fuis liberaliter, et reipfa inique indulgent $. 2221. Si aliquan- do, lhic certe verum efít, ac neceffarium t 1 illud praeceptum Apoftol. r. ad Thefaloni- od 100 Cenb. $. 21. Omnia autem probate: quod um ( bonum ett, tenete. Prout etiam illud cotp pdonn 4 I. Nolite omni fpiritui crede- tent l re; fed probate fpiritus fi ex Deo fint. j a Plurima vero te ufuüs, atque inter reliqua g etiam hoc docebit, quod fcilicet inter alia | i q Ó i facerdotis officia, ea, quae ex Sacramento " poenitentiae eidem imminent, omnium fint graviffima, p gdit! -- Wuptmaiecs POR QD ol M RR Rp —— a5 u p : n i t E - h x - ^ * E - i L - — ia X m » x K u E x UA as a u- Es -- p v - i m,q x i 5 i g A U — a y* — - — RE R,. - en, M. -- - — —— d M E & ls " E. a " — - 3 UH V RK ii d p J — TA j - c Á L t - N — (X D r us L TE LE * TT m ass E W EEE AC EUDELE. RCUMEMET. VL [ 7 i EE 23 - tsv ss EEE W A d s. RE x U m T d S a (s 2 N YX LUa GE Qs R 72 x i A - f - E EE E Ta55 ( M 5 wää st d E ag E p n As ZA Es d H.: s z RE DEEENU d- " E. p 2 t A m 2 g d m -- : &X C X Ed m hb A ube V A r u Á R t dR -s 2 ORA, ia /wu m FOM M ur LE P*ue A p &* M d L dess s z r ia 1 Em ] * * p s WW x D AW E i t3R n RRE i .. 2r x«m f d 2 ?h * s L 2 E d M & W ..n *i P s : x* 4 d MP * Ed d m.nï. u d u x,» * h av x a w T r " UP 23 5 E * * P vy * : 4 $s ? EUS .., * " i 6d B5 $ x d HW- .Uv d P. P s .,wr u £ * at w. - EE OUY E aA 8C a ^ E . * hus ^ " b r » 43:3. H $3 $i5 $. ps $ * i —.:,.. € a* 2 i d AE E v WP E [:s $ -R E t x* - D L u9 i. x d - : $ p P & z x E g r y*. a * u $« * - $4 ...w, * E d je "5 u 3 g* - d N A " s s . " PA ^ EE pEeetm as — ww Ed .V..i * 20 Euroskala Offset : 9 eo P. FR HERCVLANI OBERRAVCH E VierFarbSelector Standard * —æ us li ORDIN. MIN. 'REFORMAT. ä hi ilt e ä a —— jtle THEOLOGIA EHBE I EHE Uä: »Aqui, i m J MORALIS. w 13 ï 12 e 2 x 11 V L DAR W 10 TOMVS SEXTVS — CONTINENS TRACTA-TVM DE POENITENTIA, ul ii 3 fnrf-' q Jl ! i (E 6 ü , D 1 5 ul ) l ! )k LL MUSUSESESREN TE -Gj - RNREEUEPU GE 4 3 BAMBERG./E ET NORIMBERGJE MDCCXCVII 2 NL/ Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1