Gg551-5_1

*

rR

M

—

»

a

El

Ed

a

à

E

T

&

*

Wá

x

a

j

hv

*

3

d

.

O

2S

»

X

a

£

X5

&

.

'2

«

L

P d

&

E

EM

Ws

à

E

1

E

|

m 4w

bt

at

"

E

|

s

d

b

ä

l

OM

p

dÀ

w

w

o

o

N

x

E

n

"

t

D

X

n

S i

«

s

-

»

Es

x*

g.

A

T

ET

x*

?

Q5

N

E

(

.

»

"

g

m

E

K

"

b

S

E

a,

N

&

AU

*

u

i

a

j

d.

h

A

be

-

W

2

*

E

*

2

?

&

r2

E

$

^"

x

Pdw

2

AAMT

'I':

M

5

Y

d

A

d

$*

t

J3

[

A.

.

E

*à

"

5

p

d

Ri

2

D

z

i

&

2

: ::':-».

;

*

aE

-

"

ag

».

Rov

"

Pt

$?

*

es

*

of

u

P

'7

u

r

^

z

o

st

$s.

&

» ol

u d

v

-

"r

H

NUA

R

)E

E

y*

ha

^

s

CUM

m

5

w

NU y

^

j2

x

ds

P

&T

*

us

f

gt

m

RI

i

d

d

^

l&v

d

E

E

&

»

UR

E

m

GN

p

"

h

d

N-

P

"

x

At

N

*.

La

E^]

5

*

T

-

5

:

;;

d.

d

s

Y

J

m

W

f

2"

"

"

J

Es

3

3A

D

*

*

s

s

:

EM

n

i i.

Fa

Ka

*

x*

A le

i

£

cnY

*s

RE

.;

?

*

v

*

Tab

É

a

i

$

34

x

m

"

—

a

r

M

od

iE

N

y

C

Y

Xf

N

X

R

P

TR

—

z

L

"

PA A us

*

T Eb

L

:

w

—

-

T

o ais

x

pe

-

i

rb

—

— —

ao a

d

——

T

—

a r ERE

-

.. ,HLW.ML-:F,WCFJ -

Rs

(

e3

£

—

u.Hl..

— —

——

ii

CoRanc p

"TOA

P. FR. HERCVLANI OBERRAVCH

ORDIN. MIN. REFORMATORT

THEOLOGIA

MORALIS. -

TOMVS QVINTVS

CONTINENS TRACTATVS DE RELIGIONE

SVPERNATVRALI, DE DRATIONE , DE SACRIFI^

CIO MISSAE, DE SACRAMENTIS IN GENERE,

ET DE BAPTISMO, CONFIRMATIONE ET

EvcaAgxgï;A : smcmnm

/^S

$-^

*

£ |

1

Md Kx POR ï.'g

) W

d

e w

j

* u

*Q&Z&U

n d

Bi

—

mmmecä ET NORIMBERGJE

MDCCXCVIIL

m

ï

i

j

!N

IK

Il

]

f

u

To

i

Q

l

Z.-

E

hh

Al

UT

CBREISASRNÉI —R ERN :

.. TRACTATVS XIII.

DE RELIGIONE SVPERNATVRALI, SEV Dg

.ILLIS OFFICIIS, QVAE DEO PRO BENE-

FICIIS GRATIS DEBEMVS—.-,

Omnia,- quae Deis praeftat, gratuito ,

fine omni praevia ratione tribuit, ac pro.

in cuncta ad genus gratiae pertinent, id

eft, funt dona mere gratuita, Kt in haé

gratiae acceptione res omnes, etiam ma-

teriataé , et tota mnatura íünt gratiae ;

id eft, dona fine merito liberalliffime tri-

buta.

Verum hie in àfctioré quodám, ae

ípeciali fenfu gratiam accipimus: prout

fcilicet ea totam naturam tranfcendit;

nosque ex conditione fervorum elevatos

in fiios Dei adoptari facit, veramque

Deum intef, et nos amicitiam conftituit.

Novus ordo, et omni admiratione fupe-

rior, ex quo Deus nobis non Dorhninus

modo, fed loco Patris eft, adeo, ut in

ipfo Spiritu Sanéto , id eft, fpiritu adopti-

onis iure clamemus zbba, Pater. Ipfe enitt

Jpiritus. teffimonium reddit fpiritui no[lro, quod

Jimus-füüi Dei.

Si auiem fiüü , et baeredes :

baeredes quidem Dei, cobaeredes autem Crifti. a))

Hané

et feq;

) Ad Romants, 15.

A À

Tractatus XIIT.

4

iianc jatü tantam dignitatem , bene-

fcium tantum ignoret humana ratio, et

philofophia ne füfpicatur quidem.

Quis

enim afferere audeat , mentem quandam

creatam a Deo in locum filii adoptari:

immo quilibet merito dubitabit, am id vel

u

fieri queat.

Sola fides divina de tanta

hàc felicitate noftra nos edocuit, aut po-

tius ipfe Chriftus de dono gratiae; quod

nobis fuo fenguine promeruit, certiores

nos reddidic.

Novuin

itaqüe fegnum , et toto

tegho naturae longiflime fub

limius, id eft,

regnum grati

.

ae aperitur, in quo gratia

fan&ificans ,. 1

-

d eft, ea;, qua in filios Dei

ati, coeleftis ac aeterni regni

vere adopt

j

legitimi heredes in

ftituimur, tenquam fu-

ceps altifime domiinatur. Huic

prema Prin

SO

jam diverfa

, inferiora- quidem , nobiliffima

tamen gratiae dona famulantur:

. ex qui.

bus aliqua a Spiritu Sancto infufa -conti-

nuo nobis immanent, dum alia frepente

illapfa brevi intervallo tranfire folent.

Et de his gratiae donis jaim in tra-

D

étàtu de concordia gratiae , ac libertatis

egi, ita, ut in praefenti, et mox fubfe-

quentibus de officiis ob dona

| gratiae de«

bitis tractatprus fim;

l

CA-

d

'Caput 1.

5

ne

CAPVT PRIMVM.

&

ADe. officiis negantibus, quae JDeo circa 'dotig

;m's

am

gratjae debemus, et Jbeciatim | de

n

£

blafpbemja.

vd

J

$. 1645. Beneücia- gratiae ,

quibus religio fupe,r-

naturalis- nititur.

po

jod

$. 1646. Petunt fibi officia generalia, et fpecialia

)UA

iur.

quorum priora in ajentia, et negantia dividun-

Qua propter

$. 1647. A rebus adeo (an

T

oto

xime abeffe debet injuria—.

ctis omnia" quam ma-

eft

sl

1548, Quae artibus, aut verbis ,

| feu blafphe-

at

mia inferri poteft. Blafphemia v

ero nobis eft

contumeliofa in re

Dd

;

s f"acraa locatio, quae-qui'—

rl

dem definitio.

$.

hi

1649. Docet Im

0; Don. omnem blavfprhemiam éffe

gravem,

Juic

d

$. 1650. IIdo; .hoc'-

LpAiaculum hon evitari ab iis,

qui ex fine honeft

[9)

gu

ba proferünt: prout

con,t:ume;ifa ejusmodi ver-

»nfi'

1

$. t651. Nec Il[tio eo

nte

fa

s immunes effe, qui rerum

crarum . nomina ad ini

quum aliquod perpe-

trandum adhibent,

l

$. 1652. Ex eadem blafj

ohemiae definitione difci-

atiS

tur IVto, eos,

quibus

etiaim minus delibe-

rate blafphemandi confuetu

do eít, teneri con-

jfe

d

tra eandem fibi

Tnen

omnimodis ïnvigilarel; atta-

s 1653. Vto. Qui SSma Nomina--lävit& invocant

€x hoc qui

dem mi

nus reverentes, non tamen

.blafphemos effe, -

Al

À 3

$. 1645.

Tractatus XI1I.

$. 1645.

Hucusque de beneficiis Dei naturalibus ,

et de nofítra defuper obligatione actum

eft. Verum praeter dona naturae longe

alia, multum noUiliora, et ambitum toti-

us naturae excedentia, ícilicet beneficia

gratiae largitum eft nobis beneficentifli-

mum Aumen, fpecialibus exin pietatis ofli-

ciis digniffimum: unde gratia eft titulus

ile, cui Religionis pars altera, ac nobi-

lior, fcilicet füpernaturalis innititur. $.

i-

1440. Ut adeo hic tot debendi fint tituli,

quot dantur gratiae.

$ !6462/

1

Et aliqua officia pro omnibus gratiis

aeque, ac generatim debentur. Alia vero

diverfis gratiis funt fpecialia, de quibus

roin modo trac&abo.

ia, feu pro-

Generalia recte in negant

hibentia, et in ajentia, feu praecipientia

dividuüntur,

S

1647.

A rebus itaque fanctis adeo, ac plus,

quam pretiofifficis omnem injuriam abeffe

debere, etfic graviffime prohiberi omnis

facile intelliget, cui earum dignitas *) .vel

parum eít cognita: et utique gravis in au-

ctorem gratiae injuria redundat, fi gratiae

l

donis contumelia inferatur.

i) Sunt

Caput I

*) Sunt autem adeo pretiofa, ut donum in na-

tura fumpmum;

immo omnia dona natmaha

fimul fumta

non

adaequent minimum do-

$,

num gratae,.

prout commums :

et. certus

um

Eccleüde fenms habet.

nge

otl.

$. 1647

OR

Injuriae autem hae verbis, vel acti.

ff

bus noftris potiffimum *) contingere pof-

of«

funt:

et quidem injuria fermone inferen-

jlus

da dicitur blafphemia , quae quantum ad

ODi«

praefens negotium

eft impia in res facras

t

locutio: per res facras autem intelligitur

Jli,

omne intra ambitüm sratiae contentum.

*). Poteft equidem etiam fola mente hoc deli-

ctum

res

perpetrari ,

ontemnendo, e.

g.

facras etc.

Contumeliofa enim in Deum locutio huc

M

non pertinet:

nam caritas Deo bona vult,

'etü

et,

quod confequitur, mala eidem proxime

1nfe1enda prohibet; et quia contumeliofa lo-

bus

cutio de genere malotum efít; hanc a Deo

avertit caritas theologica ,

et non Relmo,

j

eo quod huic fceleri non gratiae, fed 1püus

ntid

Dei dignitas adVerfetur.

Et licet in 1at10ne

explicandi de utraque blafphemia eade

fere

dici queant, fpecie tamen differunt;

afphe-

mia enim in Deum infinitum 5 b[afphemlam res

lus

facras prolita finitum titulum. violat.

effe

Quae vero ad. genus gratiae pPrtmeantä

dicam agendo de fimonia.

H

H

)

vel

f

*

($. 1649. 7

u

Ex defimtxone b]afþhemlae fequltur

ume

lImo ficut impietatem quamcumque, ita eti-

ain

j

4

$

Dactqtus XIIT.

am hoc genus blafphemiae in dona gra.

tiae prolatum, non femper ex fua natura

effe grave. *) Sed admittere, prout lo-

qui folemus, parvitatem materiae. Si enim

rebus.facris ipfis actionibus poteft fieri

levis injuria; quidni etiam verbis? Vel

an adhibere textum fcripturae facrae ad

Jocum, grave peccatum eífe dices?

*j Cave tamen, ne de blafphemia eos con-

demnes, qui vel daemonis immiflionibus ,

vel vehementis phantafiae imapinibus exagi-

tati horrenda de Deo, et rebus facris, non

raro cogitant, ita, ut hifce fatis refragari

non poffe videantur,

Contigit quoque, ut

ut in

vis de inteftina adeo effervelceret ,

atrócia verba,

aut geítus erumperet.

Hi

enim vero taàlia patiuntur potius,

quam

agunt, et ab omni confenfu mentis remoti

manent, licet fenfus interior talia amplecti

plane — videatur.

'alibus jam

nullatenus

confulendum, ut has cogitationes mente eji-

€ere, aut actu contrario fuperare nitantur:

fic enim furor ejusmodi irritatur magis,

quam fopitur.

Potius,talia leviter contem-

nere, mentem alio avertere,

et fe ftrepero

aut induftrio negotio occupare, maxime ep-

1

portunum erit.

SUN UEUATX UE s o o

$. 1650.

Sequitur IIdo omne verbum probro.

fum contumeliam in facra, ac proin blaf-

phemiam effe, licet ad finem honeftum

prolatum fit; dummodo ab aliquo audi.

ente excipiatur, ut ipjuriofum in facra *).

*) Sic

R

Caþut I.

9

TO

,;',) Sic belli duces patres familias etc. nefcio

üfa

quot facramenta effutientes blafphemiae rei

funt, licet ifta minime proferant ad irrogan-

h

dam fanctiffimis myfteriis injuriam, fed folum

Jm

ad alios terrendos, et in officio continendos.

leri

In exiftimatione. enim audientium

res divi-

Vel

nas injuriofis vocibus aggrediuntur, quod

w

folum ad blafphemicam fufficit: neque enim ad-

modum refert ad naturam blafphemiae, an

blafphemans mercedem, vindictam ,. vel ho-

cOfle

Reftum etíam finem intendat; prout ex pari-

Jus,

tate a detractione, vel alio vitio ducta facile

patet.

Aliud foret, fi audientes facile intel-

ag

noft

ligant, talia non ferio, fed ex compotito

fieri, prout in comoediis &c. folet contingere.

pari

ut

W

Hi

$. 16sr.

vuam

aot

Ex definitione blavfp'hemiae f'equitur

Ject

Ill* bplafphemiam effe, fiquis res facras

Ti

nominet, vel adhibeat ad.quodceunque ma-

e

t

lum, faltem fi id grave fit:-*) e.g. ut te

Sacramenta perdant: ut te $, Chrifma foe-

h

(diti

det: fi ad exprimendam. gravem iram, feu

pBl'O

odium fimpliciter Sacramenta pronuntiet.

ep

Res enim fanctiffimas ut inftrumenta, ac

velut vehicula peccatorum praecipue gra.

vium adhibere, gravi injuria non vacat.

'O.

. *) Si enim quis ad exprimendam levem iram e.

Laf-

£. Sacramenta,, vel quid fimile fimpliciter

pronuntiet, funt graves Doctores, qui ita

Jf

pronuntiantem a gravi piaculo eximant: fere

].

ficut textu fcripturae abutens ad inutilem

f).

iocum a gravi peccato immunis effe cenfetur.

I6

H

Neque

Io

ÜTractatus XIIF.

7

Neque hanc illorum, doctrinam iuüd rentif-

fiorem effe crediderim,

j negne

Sequitur [Vte- qui ex ira praecipite ,

et rationem praevertente indignas VOCeS

fub gravi 'obli-

in res facras projiciunt ,

1

gatos effe ad peflimam ha

*

ic confüetudi-

reveren-

nem dedifcendam , deferendam:

tia enim hifce myfteriis debita hoc

mobis

officium imponit, ne

vel non cogitantes

$

eadem injuriis afficiamus

.

*j. Numquid enim

fi qui

s praeter intentio-

graviflime feres,

nem, et imprudens fam

ae, vel honori tuo

ttende-

detrahat? et numquid obligamur a

re, ne per incuriam rem al

jenam cOr-

fortu-

rumpamus? et cum res aut bona

nae hanc follicitudinem exigant, etiam

bona famae, et honoris eadam cura erunt

d

d

ipgna; ac demum prae utrisque iftis vi-

gili tali induftria gratiae bene

ficia dignifï' -

ma erunt.

I-Iaec res etiam nrmli exempli effe folet, ea

"

quod talia audientes, praecipue iuvenes im-

piam hanc eloquentiam facile addifcant, . eiz

:

que deinceps affuefcant.

Vel interroga fin-

gulos, Quotquot hoc vitio irretitos inveneris,

an

non

abufum bunc ab aliis didicerint.

Scilicer hac, verborum licentia peccatum bla-

fphemiae a generatione in generationem pro-

pagatur.

$. 1653.

€apui L.

lr

if

^ 6. 1653

Sequitur demum Vtoe

afphemiae re-

os non effe,.qui,ad nec opinatfis even-

tus, vel etiam res frivolas. SS. Nomina fa-

)

6

cile adhibent

Horum enim ufus non ad

execrationem , ad proteitandam iram, fed

(i«

ad fuperfluam , et devotione vacuam in-

|

vocationem tendere , id quod peccatum

leve non excedere videtur.

. Imo in peri-

ol

U

culis, tentationibus etc. SS. Nomen DO-

MINI ,

h

vel etiam SSerm cum fiducia m,-

Q*

vocare, pium , et utile eft,

j0

3

CAPVT SECVNDVM

)

M

De. fac ïzlegw.

n

$.

1654. Sacrilegium. eft actio ei, quae rebus fa-

n

cus debetur, reverentlae advelfa.

Vnde

iO

$.

1635.

Imo hoc dehctum nunquam commiitti«

if

tur omittendo actum :

neque IIdo femper gra-

ve

et IHtio illa facrilegii divifio in Iocalc.

perionale :

et reale. differentiam

fpecificam

£0

vix continet

fi

Ex eadem deämuone $. 1654.

elz

$.

1656. Fluit IVto:

faculegæa eül, partim juris na-

j

turae, partim juris ecclefiaflici,

Et ideo Vto,

I$

priora omni facile injuria, non vero adeo fre-

nt

quenter pofteriora conmitti.

*

Vnde

n

$.

1657. Vlto Plerumque non licet QSma Qacxan*æ.rv

o

mul:o mi

ta extra ftatum glame fufc,lpexc

nus

)

s: XCQJ

I2

dSactanis icfi

$. 1658. VlImo Eoru

4

m valorém, i,e,, ipfam fuüb-

ftantiam

$. 1359. Vlilvo Ne quidem eorumï praecipuum

effectum, ?eu gratiam probabili periculo ex-

ponere.

$.

1660. Quae vero jure humano,

UE d- MA s. COROAT R o r r a

$. 166:1. Aut omnino privata tantum voluntate

funt facra, facrilegam injuriam eousque pzti

poffunt, quousque- ex legitimo titulo fancta

funt.

Vnde

$.

1662. KVarii actus ab hoc piaculo 'exgufantuvrg,

$. 1634.

Verum actibus quoque res facras infra

earum dignitatem tractare poffumus. Eft.

que haec injuria facrilegium.

Atque iftud

recte ita definiri poteft, ut fit actio ei ,

quae rebus facris ex titulo religionis de-

betur, reverentiae adverfa.

PA

$. 165159

Ex qua definitione fequitur Imo, quia

*rP—T of P— u

facrilegium eft actio, illud, omittendo

:

ss

duntaxat debitam reverentiam, nunquam

committi.

Sequitur lide,'eo quod aliquae

actiones parum duntaxat debitae reveren-

— CC —

tiae opponantur, tales quandoque leve

folummodo piaculum inducere.

De quo

genere eíft v. c. confabulatio in loco ífa-

CrO.

Edl -- L. - Ed

Quia Vero reverentia, cul facrile-

gium

p

A

13

Caput I

füb

gium adverfatur, ex titulo religionis de-

betur, fequitur l[ltio, facrilesium locale,

(UTIE

reale, et perfonale plerumque (puta in ra-

&

tione facrilegii ) diverfae fpeciei haud

effe.

uid enim inter eft; an confecra-

tus calix^ad profanum convivium , vel

ntatg

templum Deo facrum ad habendas nundi.

piti

nas adhibeantur ? *) .

1Cd

*) Vbique enim latet idem debendi titulus ,v et

Ilf;

idem officium ; fcilicet dignitas gratiae, et

reverentia eidem debita, quam indigna eius-

modi tráctatio evertit.

$. 1656.

*

f

Sequitur IVte, quia quaedam in fua

Hj

natura, alia vero ex inítitutione Ecclefi-

,qd

ae funt facra, etiam facrilegium effe juris

n

divini, vel humani.

Sequitur Vto, eo-

de

TUm, quae ex natura, et conditione fua

ad facra pertinent, et fic omni ratione,

et tempore funt facra, omnem injuriam ,

quamcunque indignam tractationem fem.

u

per facrilegam effe, *) Ea vero, quae ex

do

inftitutione, ordinatione Ecclefiae funt fa-

r

cra, vel quae ex arbitrio privatorum v.

j

£. ex voto facra fiunt, eoufque inviolabi-

)n-

la, et ab injuria immunia effe debere ,

ve

quoufque, et füb qua, ratione facra, Deo

u

dicata, et religioni obnoxia funt. ' Ve«

f

rum de his kalibi.

l*

jn

*-). Hie

| Tyactatus. XII.

I4

L

*j.Hic SS. Sacramenta, dogmata; gratiarum

omnia genera, facra iurisdictio , poteftas or-

dinum ,. et innumera alia, cum [int ex totá

fua conditione gratiae ,

ab omni prorfus in-

iuria tuta eífe debent,

Atque huc pertinent

varia facrilegiorum exempla: puta Sacramen-

ia ( multo magis Sacrificium , utpote quod

omni Sacramento nobilior. actiis,

et- fimul

ab eisdem diftinctus eft ) in ftatu lethalis pec-

cati

miniftrare,

Addunt aliqui ,

iique nec

leves, nec pauci, eum quoque grávi crimi-

he fé obiüringere, qui divina gratia privatus

ad populum diceré, Evanpelium cantare, aut

quodcümqué officium ad ordiném majorem

pertinens exercere, immo qui Miffae intereffe

audet.

Putant tanta turpitudine notatum,

quantà ex gravi peccato in hominem redun-

dat, divinum confpectum, et quidem ut mi-

pifirüm publicum /fubire ; gravis temeritatis

genus effe,

Et quidem fiquis.cum. propofito

grave peccatum committendi divino huic Sa-

crificio afiflere dudeat, non aegre confenti-

rem;

Nam ex üuna parteé facrificium eft fum-

omnibus Sacramentis

inus ireligionis actus;

excellentiór , et ex altera parte fideles huic

tanto negotio non otiofe affiftunt, fed ad illud

Si quis

tanqnam offerentes Coóperantur.

Vero gravis licet delicti reus affiftat, fine pro-

pofito tamen deinceps peccandi, is novi cri-

minis condemnari poffe haud videtur.

Nanui

hoc facrificium eft propitiatorium ;

id eft n

ad impetrandà poenitendi auxilia inftitutum ;

unde hunt fructüm ex eo percipere omni ra-

tione conari;

debet cuique licere.

Sacram

orationem. feuü concionem ,in fítatu peccati

gravis habere, graviter facrilegum effe; ego

9 £D o E 9-

quidem nolimi afferére.

Idem de reliquis or-

dinum facrorum actibus, nifi quod fupra jani

4 eÉÁ€I

dixij niífi; inquam;

actiones tales proximé

&C

Caput ii.

15

àd facrificium , vel facramentum pettineant.

l.

Aliquod facrile$ii genus certum eft, ac oc-

t

cultum , quod facram jurisdictionem illibera-

.

liter adeo contemnendo;

ac velut concule-

it

aàndo committunt,

Eft haec infigne gratiae do«

num, áàc nobile illud vinculum, quo in fa-

xl

cram civitgtem colligàmur, coelefte quoddam

T

regnuüm , fub Chrífto principe , et cofiftitutis

Q

ab éo ininiftfis conftituentis.

Dum lianc fa-

Iec

cram poteítatem excelfam adeo tantopere qua,

ll

verbis,, qua' factis contemni video i intimis

u$

fenfibus commoveor, vereorque, ne regnuin

j

Dei a Variis gentibus fit auferendum ,. ,et po-

jl

pulis eo melius ufuris fit dandum.

Sed et

[

ipfi facrae hujus poteftatis miniftri,

eadem

là

ad fines profanos, et non raro iniquos etjam

i

u

utentes , frequemis facrilegii fe reos faciunt.

t

[0

»

$. 1657. !

h

&

ji

ll*

Si vefo, prout fequitür Vlte; gratiá

deftitutus fine-

novo fcelere SS, Sacramen-

us

yc

ta non poteft ininiftrare aliis? neque po-

lul

terit eadem recipere.

Idque multo magis

d

0-

ex eo, quod haec divina myfteria ab im-

pio fufcepta vi fua; ac effectu; id eft,

"

hl

gratia quam vi inflitutionis, abfente ob-

b

ftaculo, operantur, déítituta , et in.effi-

1j

€acia reddantuür.

Excipies tamen Sacra:

menta mortuorum, id eft, baptiflimum ,

m

a

€t poenitentiam: immo quandoque etiam

90

Sacramenta vivorum, fi 8b-eo, qui fui

)l

delicti confeius non eft, fufcipiantur. 1lla

n

enim, id eft, Sacramenta mortuorum eX

il

fua

il

. 16

m ractatus ! XIII

fua natura fünt apta, et inftituta, ut pee-

cati reo collata eundem cum Deo conci-

lient, Sed de his inferius.

$. 1658.

Ihfuþer quam maxime tantorum my.

fteriorum, et quidem VlIma confecutione,

dignitas exigit, ne eorum integritas, et

Ü

li

valor, feu natura ulli periculo expona.

tur.

Et fie in illis miniftrandis non licet

E

t

uti fententia nequidem probabiliori, ne

fi ea opinio non fit omnino certa, res

ü

has divinas in aliquod periculum etiam

[ü)

Sic non

df

minus probabile quis conjiciat.

licet adhibere materiam, . formaàm, etc.

üp

CR

uae prudentem timorem, gravioribus ra-

tionibus nequidquam fufficientibus, relin-

if

querent, ne fors ifta myfteria inania, fuo

li

robore vacua,.et irrita fint. *) Atque

W

hic latet ratio, cur.in ufu SS. Sacramen-

hi

torum non liceat, adhibere opiniones eti-

dir,

am probabiliores. Scilicet religio, et de-

bita reverentia, non vis conícientiae pro.

xime id. exigunt,

*j Puta, fi juftus, prudensque timor extet,

non item Ífi inanis, et inufitatus.

Scilicet te-

;;

pemur certa, 6t tuta, non certiffima, et tu-

tiffima hic adhibere.

Divina equidem myfte-

ria haec funt, humanis tamen ufibus, et con-

patibus obnosxia.

Non cadit in humanam

imbecillitatem, et immenfarum anxietatumnt ma-

teria forret, in negotiis adeo frequen

tibus

fum-

Caput II.

17

H2

lCl

fummam fecuritatem exigeret—; Cum minori

induftria Deum contentum fore, ex eo difei-

mus, quod harum rerum m

jni['cros homines

inftituerit, :

$. 1639.

Y

Illud denique per VlfIvm confecu.

nb

2

tionem addendum, grave facrilegium vide.

d

, non tantum fi ipfa myfteria, fed eti.

|cet

am fi falva eorum fubftantia primarius eo.

ne

rum effectus, qui eft gratia, periculo

f5

exponatur.

E. g. $i quis dubius de

fuo etiam im

p

perfecto dolore baptifmum

of

fufcipiat. ^ Unde non licet ad ifta re.

e

cipienda cum ea animi praeparatione ac.

cedere,

fo

quae prudentem timorem poffit

J

injicere, an gratia

ion fit impedienda,

D

fü0

Quia

Vero nemo fcit, quisnam amore,

u

vel odio fit dignus, utique ea fecuritas

hic admittenda ,

quae et in hominem ca-

2

dit, et ab homi

a

ne poteft exigi.

WT

*) Atque haec libertas ,

feu minor ai.;curatio ^

u

de qua in praefenti ,

et proxime

priore $. di-

xi, maxime obtinet in iis,

quae fenfibus non

patent, fed fola mente continentur.

E. g. an

8

facrificare volens (it in ft

atu gratiae, an hujus

te

poenitents dolor fat effi

cax . fit.

In his mi-

tu

nor fecuritas fufficit, quam 4n aliis,

quae ocu-

te

lis, aut auribus percipiuntur.

E. g. Num

of

aqua haec fit naturalis,

num verba rite fint

m

Pronuntiata &c.

Ratio horum eít aperta:

jj

nàm in his, non item in illis facultas huma-

i

na majoris accurationis, et fecuritatis eft ca-

P-&Xf

AT d

18

Tractatus. XIHT.

pax. Si vero cirea] ('caftut; gratiael dolorem,

et ejusmodi tam certus effe velis , quam cer-

tus es circa panem; et vinum, formam ver-

borum; tunc ufum SS. myfteriorum populo

Chriítiano maximam partem interclufitti.

At-

que id alicubi cum exttemá religionis

perni-

cie factum eífe mihi quidem videtur.

Nimio

enim circa Sacramentà rigore poenitentibus ab-

ceffum ad alteris

folutionem negantes , atque ac

myfterium nimis difficilem re

ddentes id effe-

cerünt, ut ufus Sácramentorum penitus feré

ceffarit, homines in peccatis inveterati, lss

1]

fine conatü eluctandi, íe totos permiferint,

denique ut vitiis omniaà in undantibus. et fen-

fu gratiae fére ex int

egto Ceffante, ipfa fide$

defecerit.

Scilicet quantacumque , fit myfteri-

i

orum noftrornm fanetitas, eà tamen pro ho-

à

minibus a Chrifto comparata , et ita compa-

rata funt, ut ipforum ufus in conditionem hu*

manam infirmam adeo cadere poflit

J a i esigeid

II

i

$. r666.

k ufae vero ex fola confütutione Fæ

Clefiae, vel etiam privata voluntate funt

eousque omnis

facra , et fancta, ab lis,

l|zefio abeffe debet, quousque

publica fan-

lia inviolabi-

ctio, vel privata devotio ta

in 44.

lia praeftat, Vnde facrilegia funt, re

f

loco

cram de loco facro, rem facram de

A

!t

non facro, dénique non facram de loco

N

facro fublegere.

Hae enim injuriae eX

M

titulo religionis prohibe

ntuf a Joanne VIII

C

c. 21. Cauía 17. q. 4.

ltem facrilegium

efít profana negotia, v. c. commer

Ciü » ju.

p

Y9

Caput p

dicia, fenatus confulta &c. in templo fie.

ce

Ve

ri, Item fanguinem, et femen humanum

julo

ibidem, id eft, in loco íacro, etiam in

k

legitimis alias circumftantiis fundere: fa-

il

cris literis ad confirmandos errores, ad

100

fermones lafcivos &c. abuti:

licet hoc

d

jltert

faerilegii genus non tantum ad jus huma-

effe

num, ex Trid. Conc., fed ad ipfum jus

fetd

lls

divinum pertineat.

Veritas enim a Deo

ipfo prodita, et dogmata ex |fui condi-

nin4

tione funt facra

feii

Praeterea ex lege hu-

fidei

mana defcendens facrilegium committitur

(Leri

)hO

adhibendo facra vaía, veftes, et ornatus

ad ufüs profanos: reos contra leges ex

yp

jj I

afylo eripiendo: denique quascumque res$

etiam humano duntaxat jure facras teme.

rando: puta, quousque perfonae aliquae

aut negotia, et loca fpecialibus facris,

vel politicis fanctionibu

o

^

$ jubentur effe in-

þviolabilia.

fitt

$. 1561.

f

yai

9l

Rurfus aliquod facrilegii genus eft,

fed

quod ad legem privatam ortum fuum

Joco

refert; fi contra votuin, aut jusjurandum

loQ)

quibus fe quis ad aliquam actionem exer-

e &

cendam, vel omittendam adítrinxit

, pec-

vll

cetur, feu quod idem eft, quoties quis

3 lum

votum períonale violat.

'Tales vero ( fi

, l

equi-

propriae licet indulgere o

; pinioni )

j

I

2

depl

20

Tractotus XIIL.

dem contra religionem , plerumque tamen

non peccato facrilegii peccabunt

Sic

qui.preces voto promiffas ommittit, a

nemine, ut puto facrllegus judicabitur.

Pan modo

$. 1662.

À facrilegii piaculo probab1 ius ime

munes funt fequenres actus, in die com.

munionis

vel die fefto *) grave pecca-

tum committere.

Perfonae facrae rem,

ex titulo profano ad eam pertinentem,

auferre

Peccatum a perfona facra com-

miffum, faltem quod cum fanctitate con-

*

ditionis, aut perfonae proxime non. pu-

gnat..

KE.g. Si voto cafítitatis ligatus fu-

reétur, ** )

*

*) Gravifümi hic adveïfmtur, praempue, quós

ad diem feftum., Verum. dies determinati ex

conftitutionibus humanis duntaxat, nec ultra

earumdem fententiam funt. facri.

Jam inter-

effe Sacrificio, et abftinere a fervilibus, nec

ultra quidquam a lege humana praecipitur.

Equldem penfüm religionis ex jure náturae

et diuino longe amplius ;

fed nuli

praecife

diei affisum requiritur.

Quod autem . pecca-

tum f[fit opus fervile, prout fümmi Schola-

rum doctores volunt, magis in fenfu metama-

phorico,

quam

in e05

quem Ecclefia fuo

Ca-

praeceépto fpectat, verum effe videtur.

nones antiquiores equidem advVérfantes; vim

fuam confuetudine perdldlfï'c videntur.

Certe

J

in noftris locis publicé ignorantur. S. 1777-

erum

ag

Capukt II.

2l

1

Verum etiam ad inducendum hoc fp&ciale

Sit

genus facrilegii poft facram communionem ,

et Chrifto jam non amplius praefente tem-

d

pus facrllegii aegre definitur.

An poít Imam

AT,

poft HIIiam, 'poft VItam &c. horam pericu-

lum facrilegii definet ? certe viciffitudo lucis ;

et tenebrarum , fÍive fucceffio noctis, et diei

ad rationem facrilegii nihil conferre videtur.

Denique grati 'animi officium 'laedere, per-

Ifte

inde fe

habere videtur,

five ila obliga-

Of

tio ante

decimam ,

vel ante

vigeffimam

CCRL

horam fit nata: nam etiam recordatio poft

vigeffimam aeque eft recentiffima :

neque

J

paucarum adeo Mhorarum

intercapedo

no-

)m,

tabilem, et quidem

yentiam inducit,

fpecie : ?iv?rïam diffe-

of

«

**) Volunt-etiam,. circa votorum realium vio-

lationem , feu, quando quis rem aliquain Deo

n

li

romiffam non exfolvit, rationem ' fpecialem

effe habendam , minus tamen recte, ut puto:

nunquam enim res promittitur proxime, feu

quod idem efít, oblisatio voti utpote vincue

quo

lum morale nunquam poteft in rem mate-

u g

riatam, fed duntaxat in actiones humanas de-

jltt

finere.

Quare fi fundum Ecciefiae vovilti;

fl

reapfe,

et proxime promififti non fundum,

,

n

fed praeffationem fundi, id eft, te fundum

eíffe daturum.

pizur.

Et fic, quantum ex jure na-

'ürts

turae, omnia vota ífunt

P

«cile

dem mea fententia fit vera.

erfonalia ] fi qui-

cci

olt

CAPVT TERTIVM.

a

fut

(

De natura Simoniae. .

yn

Wt

. $. 1665. Vütata Simoniae definitio vult, eam effe

j]l

ftudiofam voluntatem emendi, vel vendendi

j

B s

ali-

22

Tractatus. XIIT.

[

-

aliquod fpirituale, vel fpiritusli annexum pro

pretio temporali.

$. 1664. An vero fine omni pacto hoc facrilegii

genus exifteré queat, merito dubitatur.

Ita-

que

$. r665. Ad indagandam Simoniae naturam,

€. 1666, Certum .inprimis eft, beneficia gratiae

donis naturae multo nobiliora, et fic cum iis:

dem minime exaequanda efífe.

$. 1667.

Pariter hquet, non nifi ajente opera fa-

culeglum committi,

$. 1669.

Vnde Simonia eft facrilegium , quo res

facra fini profano fervire cogitur,

a R TEU iT SETEETPRT

$. 1669. Quod utique fine gravxmma 1nJuua üeræ

nequit,

$

1663.

Ce!ebre, fua enormitate infigne, quod-

que facile committi ,

ac difficulter intelli-

gi queat,

et vel 1deo Ípeciali commenta-

tione dignum facrilegii genus eft, Simo-

nia; et quam graves doctores opinantur,

unum de obfcurioribus doctrinae moralis

capitibus effe

Fors data difficultas ex

eo nafcitur, quod ejus definitione non

ää

fatis feliciter tentata, ipfa hujus criminis

i

patura nos lateat.

Eam dicunt effe lu-

diofam | voluntatem | emendi ,

vel vendendi ali«

quid fpiritugle, vel jpzntualz annexum pro pre-

ï

10

Caput . H

23

to temporali ; Vex ( quae quidem»deünitio

?W

non. nihil clarior eít) dicunt: Sümoniam

e[fe. [acrilegium , quo ves fpiritualis , vel fpiri-

r

iuali annexa pro v& igmporali tanquam . pretio

Iu-

commutaiur.

Atque in fententia horum ,

et quidem pene omnium doctorum mali-

tia Simoniaca fine pacto, feu fine volun-

ratitt

| j

tate alterum obligandi non go(cefc intelli.

gi, aut exiftere,

110

Quam quidem tribus vohint rebus

conftare ; quarum prima eft res [piritu-

)

alis; id eft, donum aliquod ad genus gra-

tiae fpectans, et fic totam excedens natu-

ram; five dein hoc proxime, vel una

ii

cum alio, vel certe ex occafione alterius

vendatur ; dummodo reipfa contractui fub.

jiciatur. E. g. fiquis beneficium proven-

tuum caufa velit. emere.

Licet enim is

folos reditus petat; hos tamen in prae-

i

fenti cafu non poteft facere fuos, nifi et-

[

J

ldem . de

TO

jam beneficium, fuum — faciat.

innumeris aliis.

Altera ad Simoniam re.

fno«

Quf

quifita res eft pretium temporale, feu

quodcumque bopnum naturale, et infra di-

Yali

'Tertium

er

gnitatem gratiae conftitutum.

denique eft pactum, feu voluntas alterum

nol

ad praeftandum temporale pro fpirituali,

j

vel viciffim obligandi, five dein hoc vo-

i

! l]ll*

luntatis decretum verbis, et aliis fignis,

atur,

ve.l ominino non edatur, aut prod

dum

p

4

n

34

Tractatus. XHI.

dummodo id in mente alterius, vel utri-

'ul:que exiftat.

S

1664:

Atque -has/ pactiones facrilegas effe,

facile concefforim: an vero idem prorfus

facrilegium fine omni pacto commiti que.

at E. g. fi alteri detur temporale, ut eum

(fine omni tamen animo obligandi ) per-

moveat ad elargiendum fpirituale, e. g.

Iloco aureos pro beneficio adquirendo,

adeo autem volunratem pacifcendi, feu,

quod idem eft, obligandi excludat, ut ore

€t mente abfciffe addat, hos aureos ple-

no jure futuros eífe alterius, five peti-

tüm beneficium collaturus fit, five non

fit

ldem fit, fiquis tanquam rationem

motricem merita profana majorum fuo.

rum apud eum, penes quem conferendi

beneficii facultas eft, proferret.

Certe

in fimilibus pactum tacitum quis non nifi

ridicule fübeffe,

affereret,

eoquod in

dante pecunias .conditio addita: in majo-

ribus vero illis.ignorantia ( hi enim de

beneficio a fero nepote obtinendo nequi.

dem cogitare potuerant) voluntatem obli.

£andi ad dandum fpirituale excludunt.

Atque in his aliisque innumeris eventi-

bus naturale donum non pretium, fed

, €Xtra omne pactum ratio moverns foret

"

"väahï

| Caput II.

25

U.

acï'dandu)m fpirituale, Vnde jam quaeri-

tur, an talia absque labe Simoniae fieri

queant. *') ;

*) Equidem damnatae funt ab Innocent. XI,

lt

fequentes propofitiones :

t

dare temporale pro

Jpiritmali non efl Simonia

». quando. temporale

]u

s0n datur tanquam pretium , fed duntaxat

£a5

AT

quam motioum conferemdi, vel efficiendi

"

irituale, vel etiam quando tempovale fet Jola

X

gratuita, compenfatio pro fpirituali , aut. econ-

Ig.

£ra.

Altera vero ita habet:

et id quoque lo-

l0,

cum baber, etiamfe temporale

fit principale mo

tivum damdi.

H

,

26,

fpirituale , imo etiamft fat ffnis vei

otf

fþiri!-zmlif,

ut illud pluris aeffimetur, quam

ves fpiritualis.

Verum ex his nihil evinces:

ple

nam doctores has propofitiones in eo demum

t

fenfü damnatas effe, afferunt ,

fi páetum, et

voluntas obligandi

fübintelligitur,

Id tamen

0i

16f

fors non recte fentiunt,

minusque feliciter

harum propofitionum fenfu

m. explicant.

Nam

u

addito pacto etiam mente

folum concepto, Si-

odl

Tmoniam committi, nullus or

thodoxorum, ut

t

puto, unquam negavit.

Sine pacto vero in

horum fententia Simonia

nift

non commititur.

Ni-

il ergo habuit Pontife

D

quod damnaret,

W

De in illorum explicatio

apertiffime contra li-

jj

terae obvium fenfum nititur :

omi

nam ut reliqua

de

m, fimoniacum eft

» quando temporale

fit

d

a

gratuita compenfa

u

tio pro fpirituali: et

fub hac fola et gratuita c

ompenfatione intelli-

bll:

gunteam, quae fiat cum anin

10 obligandi. Pla-

ne fi ex mero arbitrio

It

, €t fine evidenti rati-

nti

One ita liceat a

gere cum doctrinis damnatis ;

neício,

an non omnis damnatio poffit eludi,

fl

Verum fi

t fua cuique fententia pulchra et fan-

r

O ali-

)

cta: a me vero abüF, leyi meo judici

orum

26

Traciaius. XIII.

erum opiniones. dammatione pontificia invgl.

Nere.

$. 1665.

Atque res nonnihil altius , et ex ipfa

hujus facrilegii natura et ex ratione, quam

a priori vocare folemus , repetenda, et

huic controverüae aliqua lux quaerenda

eít.

]dque recte, ut puto; cum enim

Simonia fit jure naturali prohibita ; ifta

vero propofitio: pacifei temporale pro

fpirituali, eft facrilegium, non item gra-

tuito donare, non fit evidens, aut lu-

mine naturae nota; merito in certum il.

lud, et clarum juris naturae principium

indagandum, ex quo ca propofitio clare

deducatur; id enim, fi feliciter inve.

ln

nire detur, depnique obfcuram, ac

tot

cafibus

dubiam Simoniae naturam

explicabit, et in hoc negotio rectum

ac improbo difícernere nos docebit, ali-

as neceífe habituros foïaï pene opinione

aliorum niti,

n

s

$. 1666.

&

Dona gratiae beneficiis naturae dig-

niora effe, et fides divina docet, et ra-

tio clare perfuadet: ut adeo veriffimum

fit illud S. Thomae:. quod e/f] fummum in

gatura, mon a[feguitur id, quod efb wuünimum

Vide 5, Thom. 22. q. 190. art.

in gratia.

I.

Caput H.

27

VO

z. Ímo omnia dona naturae fimul fumta

funt infra pretium cujuscumque gratiae.

Quae quidem tanquam aliunde certa am»

plius demonftrare omitto. J Quapropter

p

nl

tanta Dei dona omni veneratione digna ,

&

€et ab omni injuria quám maxime immu-

nia effe debent.

0

Infignis porro eft inju-

ria, fi pretiofiffimi divini favores iíti re-

Mil

ia

bus naturalibus aequiparentur, aut omni-

no poftponantur; puta, quantum ex affe-

p

a

ctu voluntatis *); fi enim judicio intelle-

ctus id fieret; crimen haerefis committe-

lü

l

retur, qualis fere erat illa Pelagianorum.,

t

Quapropter fequens definitio Simoniae re-

cte ftatui mihi videtur; Simonia eft facri-

lare

We.

legium , quo affectus humanus gratiam

naturae aequalem ,

H

vel pofteriorem ha-

ram

Qu

* Aptïmme in hane rem S. Bonaventura iä

3j

4 dift. 15. art. L. 9. L. Qui emit, vel

j

vendit fpiritualia , non credit, quod gratia

Dei per pecuniam comparetur, fed tamen

nititur aliquid affequi, vel impetrare, quod

àd humanam fpectat difpenfationem, e

t non

eít peccatum fidei, fed morum, quoniam

talis peccator optime novit, et male facit.

dig-

n

*^*) Et hac quidem definitione nihil certius ;

jurt

aut rectius effe vidctur. Summum imperan-

) !

tem ferio ac deliberate cum fubdito aequa.

fl

j

re crimen laefae Majeftatis eft: cumque in-

ter fübditum, et principem non tanta fi&

df

h

differentia, quanta inter naturam, et grati-

!

am

g5

Trattatus XIIL

26

am Vverfatur 5

utique haec injurid culpam

facrilegii nunquam poterit effugere.

$

1667.

Ec tamen haec definitio praefentem

caufam non ex integro cemplectitur: nam

faepe re facra male omiffa, profanum ali-

quid fectamur, et fic illi hoc aperte prae-

ferimus ,

utique fine peccato Simoniae.

Vel forte eum de facrilegio poftulabis ,

qui lufui indulget, dum tamen preces fun-

dere, melius foret? Praeterea omittendo

prout fupra jam, et deinceps dicitur,

nunquam facrilegium committitur, ad quod

ajens aliqua opera,

violatio quaedam,

actus injuriofus requiritur.

Reverentia

jufto minor facrilegium non eft, feu om-

miffio reverentiae, licet quandoque pec-

catum involvat.

E

*

$

1668.

Quare priori illi aliam Simoniae defi-

nitionem fubítituo, et fequentem quidem:

Simonia eft facrilegium , quo res facra, id

eít, aliquod donum gratiae tanquam auxi-

lium fainulans

^

ad finem profanu;m adhibe-

Ü

tur,

S. ;1669.

Porro hanc definitionem bonam effe,

Simo-

ex eo patet, quod omnem, et folam

niam

29

Caput Ili-

bat

niam involvat,

Eam infüper argumentum

ex aperta ratione petitum confirmat. Cer.

tum quippe eft,

intentione agentis me.

dia , fcu auxilia

E^

i fubdi, eique fervire

i

cogi: nam haec propter finem, finis vero

W

propter femetipfum

intenditur,

Affe-

j

ctus mentis noftrae propofito fibi fine fru

o

itur, in eoque quiefcit: mediis vero uti.

4e,

tur duntaxat. lmo media non raro peni.

)iS )

tus confümuntur, et velut in nihilum re-

U

diguntur, tantum ut finis obtineatur: adeo

o

ex affectu agendis finis antefertur mediis,

]f

hocque fini fervire infüper coguntur.

od

Quare facile patet, atrocem injuriam eífe

/fl,

fi facra profanis fübdantur, et gratia natu.

YU

rae in fervitutem addicta non tantum ne-

m

gligatur, fed etiam contra etninentem fu-

(

am dignitatem ad effectum fe longiífime

inferiorem ufurpetur.

CAPVT QVARTVM.

ef

Ex definitione Simenize actus bac labe in-

m

fecti. defininiuntur.

Xi

$. 11670. Simonia cum fit peccatum , quo fpiri-

tuale ordinatur ad temporale ,

be

$.

1671. Sequitur Imo, pactum, et promifiionem

rei facrae pro pretio naturali finé omni dubio

facrilegam effe: et Ildo pacifentes ejusmodi

hoc. piaculum non effugere, etfi negotio fuo

f

titulum donationis praetendant:

aut quod IlItium

i

confectarium eíf

» pars altera non confentiat.

J

$. 1672.

Jractatus XIHT, -

39

'Quo etiam pertinent pacta fidelitatis, aut

Sb 1679..

amicitiae ,

prout ea vocare aliquibus placuit.

Ad alteram. tamen quaeftionem $. 1664 prae-

vie

$. 1673. Difcernenda e

ft caufa motrix a conditio-

ne, fine qua non, Atque ad hanc penitius in-

ternofcendam ftatuitur exemplum,

.

x67-4,,th regula — Et fic ex principio $. 1668.

ftatuto

$. 1675. Eruitur

IVto, facrilegium Simoniae pror-

fus aequàle, fine omni pacto haberi aliquandq

pOffe-.

Vnde

6. 1676. Ad eruendam follicitudinem ,

hujus cri-

$

minis condemnantur omnes circa Ífacra fines

profonos admittentes,

Varia exemplz; afferuntur.

s. 16770 78) et 790

Ac denique doctrina ifta

$. 1680. Saeris auctoritatibus firmatur, et expli«

' eatur.

Ex hucusque dictis adparet, peccatum Si-

moniae effe peccatum intentionis, qua fpi.

rituale ad naturale ordinatur, id eft, quod

donum gratiae propter donum naturae in-

tenditur. Sic duo petunt munus parochi,

1

et fimul ejus reditus.

Sed primus petit

reditus, ut parochus eíle queat: alter

vult effe parochus, ut reditus accipiat.

Prioris intentio recta; pofterioris vero fa-

riegia eft, prout ex fequentibus patebit,

S- 16710

Vt*aput' IV.

3

!

S. 1671;

[

jt

t*

Ex qua definitione clare infertur [mé

facrilegos effe, qui rem fpiritualem, id

l0

eft, quodceumqué donum gratide pretio

IUO

temporali, id eft, pro quocumque bo-

no

naturali vendunt , emuntve.

Evi-

660

denter enim hi, quantum ex fuo affe.

Ctu ,

graüam cum natüra parem . faci.

t«

unt: lieet judicio intellectus illam fuper

ido

hanc attollant: Síimoniam enim vitium

voluntatis , et non intellectus effe, ex

cri

ejus definitione patet.

Sequitur lIlde fa.

n

crilegium eosdem non effugere, licet

dicant, fe nolle pacifci, meras fe donati.

qtlfti

ones intendere, liberali dono affectum ,

et favorem aucupari etc, dummodo tacite

expïï'

in pactum confentiant, vel; quod idem

eft, voluntatem obligandi foveant. Scili.

g

cet venenum tuum fem

1

per erit venenum;

etfi tu il

i

ud aurum vocites: et affectus

L

voluntatis aeque àc res omnes non ex

r

vocabulis , fed ex connatis fibi dotibus ,

et conditionibus naturam fortiuntur.

u

2 Jf

Sequitur IlI^» itidem factileg

ium efï'e;

li,

fi una pars alteram obl

igare intendat, erfi

Veut

altera id non advertens, vel a tàn

toO ma.

|uce

lo noi abhorrens confentiat,

Haec eniin

a peccato

immunis dmanet

altera vero

plä[.

L

uo affectu

eblco

jam gratiam cum natura com-

?ofunt.

S. 16725

Wlo

Sitn

Tractatus XIII.

32

$

1672.

Atque bucusque facile omnes confen-

tiunt.

Verum an feclufo omni pacto, et

voluntate alterum ex bono naturali ad

dandum fpirituale obligandi, an, inquam,

tali pacto vere, et-ex integro exulante,

hoc facrilegium exiftere queat, alia, ac

pene recens eft quaeftio. Equidem alii

pactum, et obligationem ex vera juftitia

ad Simoniam requirebant, eatm, quae ex

fidelitate, et, quod vocabant, ex pacto

5

11

amicitiae nafcitur, obligationem ab fce-

lere abfolventes.

Verum vix tales auda-

Í

culos poft damnatas propofitiones inveni.

es; Et omnem obligationem ex qualicum-

;

que pacto

natam ipfamque fidelitatem effe

ac ftrictum. vinculum juftitiae

merum ;

alibi oftendam.

Quare de hoc cafu dif-

cepta

pdi non eft animus , fed illum, in

le fine omni prorfus pacto ,

quo tempera

eft ratio motrix miniftrandi, vel prae-

ftandi fpirituale, et de quo actum fuit, in

d

controverfiam vocábo.

[l

i

S. r673.

"

Probe et iterato notandum eft, di-

n

ferre inter fe haec.duo, nempe finem

fa

a

Vs

sentis, feu rationem ad agendum mo-

ad

dplicationem medii ad con-

(Q

ventem, et a

em

fequendum finem. Seu utaliis verbis r

eam

Caput ,Z

33

eamdem dicaräus: ex noflra. intentione

W

aliud pro fine, et aliud pro medio auxi.

"

lio ad finem perveniendi nobis defigna-

W

qmnus.

Caufa moralis, feu finis agendi in

a

proceffu ejusmodi dominatur: auxilia vero

WR

remotio impedimentarum, feu conditio ,

LV

fine qua non, prout vocant, ex inten-

[

1l

tione agentis ad finem ferviunt.

Sic bel-

ht

r

lo iminente civis aliquis egregius militare

1

decernit ad malum a patria avertendum

1000

non tamen absque

ftipendiis ,

eoquod

(ce

fine his militare nequeat:

.alius vero ad

idem bell

d«

um accedit, ut ope ftipendiorum

[^

fe

fuftentare poffit.

En! duo militare ,

n

et ftipendia adquirere volunt, magno ta-

d

men diferimine: nam prior ftipendium pro-

j

pter bellum, pofterior bell

(if

um Progter fti.

pendia defiderat.

W

c0,

$. 1674. .

rl'ä?'

n

Totum hoc ex intentione agenti—spens

et, qua unum ad alterum Ordinat; at.

que ut hoc rite difcernamus, nuilatenus

ea regula eft adoptanda: /ime hoc mon age«

vés, ergo hoc eft ratio, et finis actionis

di

tuae: b

5

fam dif:

ene vero fequens regula hanc cau-

ye

cernet; propter hoc agis, hoc te-

m

ad

agendum permovit; ergo hoc eft finis

r

cogatus tui.

jl

ä'oænzz& o

WB

C

$1675.

E

" -

Tráctaius XIIE

$4

9. 1675.

Hifce explicatis jam -fequitur ex de-

$nitione IVte Simoniam,; et facrilegium

committi, quotiescumque etiam (fme om-

hi animo obligandi, et pacifcendi per ta-

citàm, aut quamcumque demum rationem

fefe infinuantem füpermematurale, feu opus

oyatiae quodcumque adhibetur ut fubfidi-

eniendi ad temporale, feu, quod

m perv

éodem recidit, quoties na

tutale eft finis;

et ratio motrix coüferendi fpirituale jux-

ta explicata; eoquod fe ipfa affectus hu-

inanus ind hifce cafibus pretii aéqualis ,

immo pluris aeflimet naturale, quam fpi-

fituale, hoc enim dat;

,eüï.;it etc., ut il-

lud obtineat.

3 Evidens quippe eft ,

fí unum petatur, ,de;ï

iurve propter aliud,

illud" im inferiore cón-

haberi, eoquod media

ditiorie ;

quam hoc,;

quen

femper famulenter f&ui, utpote propter

et in cujus fubfi

dium comparata funt.

Egre-

lj;

as S. Auguflini à )7

gie hic. nos. juvat auctorit

J

quaeeuymque ves propter a

litid. quáeritur ; Jme.

duübio inferior eff quami id,

propter quod. quae-

«

yitur —— —- — qQuàá propter

, ff Evangelnini

l

eb regnum Dei propte

r cibum, quaerimus j pri«

D

órem faücimus cibums et.p

oflerius regnum. Dei,

Infuper ut de lege Dei totam naturam pro-

ü

ls

prer fnes gratiae ordinantis , nullam . mentio-

nem iogeram , fe folo,

et ex proprid natu-

à

atià

fa. jam e('clï'malum,- immo pejus, fíi gr

na-

ql

*j Lib. 2; de íferm. Domini iü monte Cap:

j16.

Ü f'apqt póon

35

naturae , quam- (i. princeps civi fervite &O«

de

gatur.

Deinque ipfum pactum Simoniacuni

non ideo íceleffum eff, quod aliqui de re

ul

fpirituali paciféantur, fed quod de ea pro

J

pretio témporali, id eft, de grátia, pro bo-

M

no naturali contrahant, 't, quod confequi-

tur, gratiaé, et naturaé aequale pretium fa-

fdt

crilegi mercatores (tatuant, utramque; quàn-

i

tum.ex fuà affectione, parém facientes.

Id

[id

ipfum dicit S; Thomas b): cüm. Sacramentà

J

od

contincant gratiam , non poffunat licite emi;

aut vendi, propter tria: primo, quia difpen-

if

fator Sacramenti non eft dominus, jfed mini-

J

fler — — — fecundo, quia pretium emtio-

ll

Bis ponituf. quafi menfüraà adaequans illud 4

quod emitur —. —— —— feriio . gratià autem

th,

J

non poteft ;ch—menfürariïal»vicuiw Gorporali.

*

r i

ii

Quod quidem eumulatiffime , immo

cot

abundantius prae irreligiofis iliis negotia-

m,dli

tóribus etiam etiam fa

cit ille, qui gratiae

queü

fno affectu ;

et mentis intentione ftatuit

u

finein ,

] 4

l!x

et caufam tmnotricém' natüralem.

jut

Vnde dici non poteft; quanta religione

4

8€ follicitudine in miniftrandis, et petendis

fere Sacris fit agendum , ne appetitus, et

p*

affectus profanus-mentem dántis, aut ac-

pu.

pfO

Cipientis moveat, neve incautos Nadab ;

ntii

et Abiud profanum ipuem ad facrificium

jat

adhibentes ultrix flamma confumat. Et fi

i

ni

hi

quidern.mea Opinio vera üt, prou

t eam

2

veram

ii

b) In 4. dift, 25. qu. s. är"ty.y $.

56

Tractatus Xflï.

verain elfe; omnino arbitror,. ex deäni-

tione, feu prineipio, miniftrato: fequitur

Vte facrilegos, ét Simoniacos efle, qui

senus vitae facrum quodcumque,. ordinem

Ecclefiatticum ,* beneficium. curatum , feu

quodcumque munus ecclefiafticum: facram

jurisdictionem annexam habens, accipit,

prenfat, optat , etc. propter reditus, fu-

ftentationem ,

honorem;

eommoda pro-

fana, aüt quamcumque demum delectati-

onem: puta, fi talia vere moveant ani-

murm, et non mere condiriones, fine qui-

bus norn exiítant.

Vnde S. Bernardus in

ilud: écce mos relig. ait: nàm, H eos; X ec-

clefiafticos gradus) quaerit, àut tenet ani-

mo, eoque intuitu, ut hujus vitae ne.

ceífaria habeat, evangelizat, ut mandaret,

eo perverfo nimis ordine coeleftibus ter-

rena mercatur, Id ipfum. afferit conci-

lium Ékonienfe C. 8

anno I287..

|tem

confcientiam

fecurrant s

ad

propriam

quo fine ad ordines afpirent, ut Deo et

Ecciefiae virtgo(ius. famulentur, non pro

temporali quaefiu —— — — quoniam ta*

les Simoniacos rep-utamus.-.

S 1075

Atque ad vilem hanc claffem Facil'äf

pertinent, qui a facris fuo affectu abhor-

rentes, et mundum praeoptantes, divinis

demum

Ó

, Caput IF,

37

[l

demum fe mgncipant, quia alias vel om-

t

nino non, vel minus commode vitam age-

]Ul

re poífent, a facris, quantum licet, abiti-

A

nentes, ac pene verecundi ; fe facris qui-

q

busdam initiatos effe.

Vide Catech. Rom.

tll

de Sacramento Ordinis num. 7

Hoc

p'lï j :

affe&tu infe&i fünt, qui majorem curam

coiligendis proventibus, quam dirigendis

0

animabus impepndunt. Quod enim ultimo,

€et propter quod omnia intenduntur, id

ati'-

J

maxime curatur;

et impoflibile eft, ut

u

negle&o , aut pene negle&o fine mediis

Il

fubfidiis ad illum inftitutis maxime . aliquis

«

ferviat, nifi perverfo affe&u eadem.taci.

jf

te pro meta fuorum ftudiorum conftituat.

nP

Ad hanc quoque curiam referendi fünt,

d

qui aliám parochiam, íeu quodcumque

her

munus facrum ambiunt, reli&o illo, in

Yi

quo divinae gloriae ; et faluti animarum

tet

amplius ftudere poffent, fiquidem ex fine

jl

profano id faciant, e. g. ob pingiiores

d

;*edi—ws, ob habitationem. mag

etc,

;

i$ Jucundam.

WQ

n

I"^ amplius: propter reditus non4vli);

cet appetere quodcumque faàcrum , licet

ilos reditus intendat pauperibus erogare,

ficut non licet facra emere ftipis. erogan-

CIi

dae. gratia; quia fcilicet natura maligna

(f

Operis pia operantis intentione non emen-

T

jf

dauglr.ï Huc facit aperte e, g. caufa l. T

3.

J

d

38

Tractatus XIHIT.

3-. et S. Gregor. *Vide—gdqg. c. 27. caufa I,

q. 1.

.*) Aliud foret,

L

L

fi talia fiant, ob periculum

propriae animae,

vel ut viro magis utili lo-

cum dare quis poffit.

Denique fi quis locum

ad fanitatem magis proficientem, aut pinguio-

ribus reditibus praeditum optat. id fime fa-

crilegio fieri poterit.

Nam da ciuem, qui

pro patria militare decrevit, concepto autem

hoc decreto legioni ditiori accedit, vel ftatio-

ném minus difficilem optat." Nemo fane dice-

ye poterit, hunc propter opportunam ftatio-

nem, aut propter opes illius legionis milita-

re.

Vtique res haec delicata eft, et pericu-

lofa, ne opulentia paroehiae caufa motrix,

hujus prenfationis evadens ex conditione au-

yilii ad dignitatem finis eluctetur,

5' !6780

Huc quasue gilcribend. (nuta. R

per profana majorum merita ad beneficia

ecclefiaftica eluctari apud epifcopum , aut

patronum fatagunt, prout etiam, qui ob

fimiles rationes eos ad talia provehunt

conferendo, praefentando etc. * ldem di;

cendum de iis, qui filios, fanguine , aut

quacumque ratione profana junctos ex aliis

optant, fi profana illaa momenta reipfía ad

id moveant: quod fieri quidem certum

eft, fi tales alumnos prae dignioribus, et

ä

Ecclefiae magis profuturis ad ifta mune-

Ta-

PEI obtrud;nt; nifi enim naturales eo

tio- -

Caput IV.

59

tionee ftimulos addidiffent ; utique melio-

!

yes prae deterioribus. optfüï'ent*. F*)

n

*^) Vnicum hic cafum excipere velim: Ííi quis

h"

Ícilicet Ecclefiae ; prodeffe volens,

et alios$

Qd

per rationes. profanas ad facrum munus con-

if

tendere advertens, aliorum commendationes ,

17

majorum merita, et ejusmodi commemoret ,

qi

non eo animo,

ut propter haec facrum ob-

tn

tineat, fed ne alii candidati ob profana ejus-

ilQ»

modi momenta in eligentis,- aut conferentis

t

animo fuperiores evadant, et ut hac ratione,

-

J

et reliquis in aequilibrio conftitutis folae ra-

!it;-

*

gones (acrag Yim obtinere queant.

1cu

j

$) Vbi etiain illud c-ommelmorare debeo, me

El

non intelligere , quid demum emolumenti ex

jure patronatus circa, beneficia curata (de fim-

plicibus aliter fentiendum effe quibusdam forte

videbitur) in patronos redundet,. Si enim tà-

lis filius ,. cognatus, alumnus etc. ad facra

offidia aptiffimus fit; quivis eum ex reliquis

qi

eligere teneretur: fin minus, ob profanum,

€t religione vacuum titulum neque tu, licet

Q

r

jus patronatus obtinens eidem favere poteris.

Scilicet magna follicitudo, grave, et juftiffi-

D

mum judicium , infignes a fupplicantibus mo-

ii

leftiae, invidiae, offenfae, et graviílima affe-

di

cturi naturali in negotio facro facrilege indul-

gendi illecebra ea commoda funt, quae ex hoc

!UC

jure ad patronos redeunt.

[l

S. Thomas in: 4.

dift, 25. q. 3. art. 3 ad 7. ille qui dat ratio-

i

ne confanguinitatis praebendam' principaliter ,

aut intendit bonum temporale illius, cui da-

tur, et non alterius, et fic peccat graviter.

ü

Ja.

),

C 4

$. 1679.

g.

40

Jvactatus XIIT.

$. 1679.

Amplae huic claffi fuo jure fe infe-

runt, qui religiofis ordinibus fe manci.

pant, ut habeant, vnde vivant, ut in qui-

busdam, et ad genium fuum facientibus

functionibus emineant etc. qui ex fimili

ratione

facris concionibus ,

excipiendis

confeflionibus operam fuam locant etc.;

hi

enim omnes f[fpiritualia in fubfidium

temporalium adhibent, et gratiam naturae

fervire eogunt: fi profana ifta ad capien-

da, vel miniftranda facra caufae motrices

exiftant.

Denique generatim ftatuendum,

periculofiffie- ad facra accedere omnes,

quibus exiguus religionis fenfus, et pa-

rum ardens in facra aífeCtus eft.

In his

enim proniffimum eft, ut facra non pro-

pter fe, fed propter fines profanos appe-

Cui id quoque addendum, munera

facra quaecumque (puta faltim ea, quae

curae animarum funt obnoxia ) non bene-

ficia, fed vera onera effe, circa quae tole-

randa non proprius affectus, fed fola cari-

tas, et pietas in alios fefe exferere debeat:

licet enim emolumenta temporalia fecum fe-

rant: ea tamen ad talia eligenda numquam

movere, fed in ii$ jam aliunde electis mole-

ftiam duntaxat mitigare debent.

Denique

ifta non pfopter nos, fed propter.alios

divinitUg confütuta funt. Vnde citra per-

VCI-

Caput. IV.

4t

verütatis notam ( ut. alia omhia defint )

fe

propter nos talia appgtere non licet.

H

ll«

$. 1630.

Q

i

Juvat vero hucusque dicta aüctorïta.

te Sanctorum firmare, et quidem maximam

Xf

faciunt exempla plurimorum talia munera

contento ftudio fugientium , vel non nifi

If

t

relu&anti ad ea animo accedentium. Sed

et verba quorumdam liceat adfcribere. Sic

Sn.

6

9. Chryfoftomus homil. 3. in a&. Apoftol.

Cogita ,

quid acciderit . Simoni.

Quid

y

enim refert, fi non das pecuniam, fe

d pe-

3

cuniae loco adularis, fubornas, multaque

1

T

machinaris? — -— Ft his dicetur: am.

bitio tua fit tecum in perditionem; quo-

Qv

Qe

niam putafti ambitu humano parari do-

num Dei. Certe nullum hic pactum latet,

t

Q

S. Antonius Part. ». fumm. Theolog. titul,

1. C. $. f1 potrigat preces pro íe pro ob.

en

tinenda —— — Ecclefia habente curam api-

Inarum; tales preces induücunt Simoniam

fecundum Hügonem ,

S. Raymumdum ,

'

Hoftienfem, S. Thomam.

Qui putat ta.

E

lem, utpote füperbum, efífé indignum,

€t rogare pro indigno effe Simoniam, pro-

ut facile patebit legenti totum. Sed ob-

€CrO, rogare pro aliquo alterum, an cít

;

paciféi, aut num poffumus precibus no-

ftris alteri obligacionem'—injicere? S. Thom.

2

in

"

P.

42

Tractatus. XIIT.

in 4 dift. 25. q. 3. art. 2. qui dat aliquöd

fpirituale pro favore, vel laude adquiren-

da, non eft dubium, quin Simoniam com-

mittat.

Equidem S. Doctor eodem art,

ad 7. dixit: qui intendit bonum tempora-

le ilius, cui datur, et non alterius, et

fic graviter peccat, fed Simoniam non

committit, quia non vendit, cum pihil

accipiat, aut intendit bonum in fe ipfum

redundans; hoc autem dicit ex eo, quod

ad dantem fpirituale , nihil temporale re-

deat.

Mox enim addit; fic quod magni-

ficetur domus füa etc. — —— — et Simo-

niam committit. Quis autem in eo pa-

o

nepoti confert

&um fufpicetur, qui e.

o

beneficium quoddam infigne, ut familia

nobilitetur, ditior fiat? Quocum talis pa-

eifcitur ? Si nepoti beneficium illud con-

tuliffet ideo, eoquod fperaverit, ab eo

gloriam Dei maxime promotum iri, nulla

Simonia fuiffet commiffa. Nunc quia glo-

ria familiae ad conferendum munus facrum

Vbi

eum adegit ; hoc crimen incurrit.

aperte habetur, folam rationem motricem

facram, vel profanam, piam, .impiamqqe

In

donationem difcernere.

Certe non

priore magis, quam in pofteriore con-

ceffione voluntas obligandi aderat.

*) Quod vero $. Doctor füperius largientem

facra ob folam, ac profanam accipientis uti-

litatem graviter, non tamen Simoniace pecca-

re

Caput. IV. -

43

0i

re dixerit, loquitur in fenfu vulgari, qui Si-

Ten.

moniam ob receptam definitionem ejusdem

-

Aff*

extra onerofum pactum non capit; et pactum

d

onerofum fine dantis utilitate non intelligitur.

f

Qf

Reipfa autem, et ex lege naturae prius facri-

legium eft prorfus aequale potleriori, in utro.

n

que enim gratia cum natura aequatur, aut ei.

non

dem etiam poftponitur,

Eodem modo intelli-

gendus eft, quando in

miti

4. dilb, 25; Q3 a. 5

ait, Simonia con(iftit in emtione et venditi«

füm

one fpiritualis &c. huc etiam pertinet S. Gre-

m

gorius relatus c. 20. cauf. 1. q. z. licet eti-

3

-

el

am in hoc laudato S. Gregorii tetimonio lon-

fullg

ge facilius Simonia extra Qmnne pactum ,. quam

[

I]o.

€à, quae ex pa&o oritur, intelligi poflit. —

Lü

Etü vero, quantum ex jure natürae, et

feri

divino, per affectum inde a $.1668 deftcri-

ptum veri nominis Simonia commitatur; jura

Yl

famen humana eam non a!tendunt

*

, Rec poe-

D

nas eidem infligere facile poffunt.

0l

Nam fines a&ionibus noítris praefixi mere

«

interni funt et.fic judicium humanum fugiunt:

u

innuente id cC, 34, de Simonia, ubi Pontifex

fententia abflinens, reum ad folum Dei tribu-

j

if

nal caufam dicere jubet. Vnde tales. neque

poenas in Simoniaco's.a jure ftatutas incurrunt.

f

Vtpote quae in Simoniam pacto mutuo, id

lem

eft; a&u externo, fenfibusque humanis ob-

noxio exercitatam ftatuuntür.

Ue

Vnde etiam nos

a temerario judicio in fingulari quodam cafu

In

ferendo plerumque abítinere debemus, utpote

n.

quos aliorum intentiones, ac praefixi fines late-

re folent. E.g. fi pater aliquis beneficii patro-

nus filium fuum praefentavit, aliis neglectis ,

2!

qui nobis digniores viderentur; Ecclefia ad

n:

fimilia tacet, quanto magis nos privati? Hoc

judicium illi eft refervatum, de quo Apofto-

lus

M

Tractatus . XIIT.

44

jus ad Heb:

C. IV, 12. dicit, quod fit difcre-

tor cogitationum ,- et intentionum cordis.

CAPVT QVINTVM

De pretio, et merce, feu de materia , circa

quam commjltitur Sinonia

1681.

Per Vtum corollarium, alterum et ab omni

$.

paco fej;regatum Simoniae genus,

quantum ad

materiam ejusdem ; et fimul quaenam ad claffem

bonorum natmahum

contra VCro

1682 & 93. Quae ad dignitatem gratiae perti-

neant, explico.

Quo infuper, ac fpc.cmtxm

1684. Probabilius, non tamen certo res confe-

cratae fpectare videntur.

$.

1685, Idem de beneficiis ümphCIbus :

60

1686. Et de precibus, non item de folis tefti-

ioniis, quibus quis ad facrum aliquod munus

provehitur,

quantum.ad periculum Simoniae,

1ntellwendum eft,

Rurfus

ä.

1687, Ex $.1668, intelligitur Vlto, - Slmomam

fcmpe1 gravem effe; et infuper

1688. VIImo

graviffimam omnium effe eam,

qua facra peccati perpetrandi auxilia effé cogun-

tur.,

()uare

$. 1

1699. Dona gratiae non nifi puuiïimo affe&u

tractanda veniunt,

$. 1681

Atque hucusque difputavi de. a&u,

quo commltmcur Slmonxa, nunc de pre-

|tio,

| Caput. V,

45

i

tio, et de merce, fi interveniat pactum,

vel fi tale non adfit, de caufa motrice,

feu fine, et fübfidio fubordinato, feu de

medio, circà quae committitur, Simonia,

Ad hoc enim facrilegium tria requiruntur,

d

fcilicet res facra tanquam, medium , feu

fubüdium, vel mer&: res profana, feu

m

bonum . naturale tanquam pretium, -vel

p

tanquam finis.rei íacrae, ac praeprimis

d

voluntatis humanae aífectus, quo ;diver-

fa adeo bona aequiparantur. Er quia de

tj*

hoc jam actum eít, ex definiione fta-

tuta fequitur Vte

hoc eum. facrilegio

Yi

fe polluere , qui. quodcumque bonum na-

turae ftatuit, vel admittit pro. pretio,

ratione motrice, vel fine dandi, vel acci.

2l

piendi, retinendi, alteti procurandi, ufur-

15

pandi aliquod ficrum , feu ad claffem gra.

(n

tiae pertinens.

bt quidem ad bona natu.

fae pertinent, qnaecumque non füunt gra-

.

i

tia; five ea fint bona mobilia , five immo-

bilia, five confiftant in re quapiam, five

in opera humana, five dein fint bóna for-

ffl,

Ifi*

tunae, five famae, et honoris, five de-

nique membrofum, et vitae: haec enim

30

omnia bonis gratiae in omni comparatio-

ne, et proportione funt inferiora , et

quidem non tantum genere; fed tota na-

tura inferiora.

n

:

S. xöäz

um

46

Tractatus XIII.

$

1682.

Uaenam vero petineant. ad genus

gratlae facile ex fide, et tractatu theolo-

gico de gratia difci poteft. ' Quapropter

n primis fumma Simonia, immo lorige quid

deterius, et non religioni, fed.ipfi carita-

ti adverfa impietas eft

fi res vere divi-

nae rerum temporalium fines, aut pretia

conftituantur

Quales funt, qui tremen-

dum Euchariftiae myfterium vendunt

et

impiifiimus Judas diviniffü(oum Redemto-

rem noftrum pro 30 argenteis Vendens,

ultimum utique, quod in hac fpecie cogi-

tari poteft, dedecus admifit: nifi huc quo-

que referre velis Judaeos Deum fuum pro

vitulo, aut quocumque commodo, et dele:-

&tatione naturali commutantes.

Quo eti-

am pertinere videntuf Deo renuntiantes ,

eundem ejurantes etc. pro bono creatoó

quocumque

Vnde acerbiffime illae vo-

ces Dei:

cui me fimilem feciftis? Pecca.

tum peccavit Ifrael:

me derehquerunt fon-

tem aquarum viventium, et foderunt fibi

cilternas diffipatas etc.

Jerem. il

:

l

S. 1683

. Qnare propinquius, ac veriflime ad

genus gratlae percmet lmprlmls, immo in-

ter omnes eminet gratia fan&tificans, feu

JVildÉc 047 — Bedia —

ea, quaé nos amicos, et filios adoptivos

el

Caput. V.

4

Dei conftituit, quaeque. animabus jufto.

ul

rum tanquam lux quaedam fplendiffima ,

ac dos omnem aeftimationem excedens in-

o]o.

haeret.

Secundo loco venit lumen glo-

W.ï'

riae, quod illi gratiae poft lianc vitam per.

qu

A

feveranti ex aequo debetur, et absque

omni dubio juftis animabus in coelo mi.

dv

retil

niftrabitur. "Tertio loco. funt .gratiae , .ct

gloriae faecundiffimae caufae, fcilicet fere

a

omnia Sacramenta: Sacrificium enim, et

m

Euchariftia funt reipfa quid divinum; et

Imto

ideo non nifi, quantum ex effe&ibus fuis

en$,

ad genus gratiae pertinent.

Quartam . fta-

J

tionem occupant merita -noftra,. qualia

quo

vocantuf de condigno, feu gratiam fan&ifi.

p

cantem efficientia, immo etiam ea, quae

dee

de.congruo vocamus. Quintam.claffem con-

et

ftituunt gratiae actuales, feu. fuperna, at-

05

que proxime a Deo profecta bene agendi,

eqQ

ac merendi auxilia.

yo-

Quo, ni fallor, per-

tinent dogmata, facra

fcriptura, (puta fen-

b

fus, non literas; et librum ) utpote di-

foti

vina. lumina,ad exercendam. fidem , ali-

f

asque virtutes comparata. Deinceps ve-

niunt gratiae gratis datae, feu ad alio.

rum profecus,; et, utilitatem compara-

tae, et quidem fexto facra jurisdictió ,

l

feu poteítas regendi alios , eosque ad

nem gratiae perducendi.

Et fub hac

) ]i

d

claffe " continentur poteftas poenitentes

TIU)

à peccatis, 'cenfuris, impedimentis ma-

je

tri-

E

48

Tm&atus z.

trimonii, irregularitate, legibus, votis,

aut aliis vinculis facris irretitos abfolven-

di; miniftrandi Sacramenta quaecumque

etc. et quae huc referehda funt, benifi-

cia curata; id eft, munera facra ad regi.

men animàrum ex fui conditione deftina-

ta.

]ta habetir, quantum ad praefens ne-

gotium C, 1; $. & feq. de Simonia. Sep.

timo a&us hujus poteftatis, immo omni-

um facrorum Ordinum: quales funt ipfae

relaxationes legum , poenarum, confecra-

E

tiones ,

immo benedictiones etc.

Cum

í

enim ifíta fint effectus facrorum ordinum;

aut facrae poteítatis, nof poffünt ea di-

verfam a ífua caufa naturami fortiri , nifi

quis ritus, confecrationes, preces aucto-

ritate publica fufas eífe inanes, nihilque

facri habentes cum hae

[

velit.

reticis .contendereä

R R

L

Hic difþutant, an facti: cálices , täm.

pla confecrata etc. poflint vendi, éoquod

materia, ex/qua conficiuntur, pretio na-

turali aeftimari mereatur. . Et quidem id

lege ecclefiaftica religionis caufa prohibi-

tum eífe, ac proin Simoniam juris huma-

ni hic committi, mihi certum videtur.

Sic ut alia omittantur C, 7. Cauf. r. q. 3.

Pafcalis Pontifex ait: fi quis objecerit, non

con-

49

Cput Y

lt

confecrationes emi, fed res — — peni.

a

tus defipere.probatur — — quisquis ho-

jUe

rum alterum vendit, fine quo nec alterum

provenit, neutrum invenditüm relinquit.

Vfl

*b

agi

Nullus igitüf emat Ecclefiam aut aliquid

W

Ecclefiafticum etc. Multi autem. volunt ,

j D

hic latere Simoniam . juris ; divini.

Nam

3

confecratio eft auro' calicis ita connexa,

ut unum fine altero a nemine poffit in

jl

poteftatem redigi.. -Vnde caute c. 70. cauf

yue

I?. Q. 2. |Sacra vafa prius intra Ecclefi-

1Cl'aa

AL

am confringi, ac conflari, et fic fua con-

lecratione exui jubentur, ut

Jfl,

et FaptiVi,kre»cjimi queant.

pauperes ali,

(

i

085 Et cur bénefcia curata frnt Simoniae ob-

j

noxia,

non- eft

ratio,

quam

quod facra

jurisdidio cum proventib

us profanis conne-

Ique

x1,

Jere

Alias

una cum illis neceffario vendi debeat.

omnia demum facra pecunia poffent ob-

tineri

; fcilicet emolumenta tem

poralia pro

pretio temporali,

facra autem eis connexa

*

gratis. accipiendo :-

quod quidem nemo, . ut

puto , admiferit.

, Equidem caftruüm, ha-

e» bens jus patronati

l$

e

»Vendi, per quod d

, utiqué facrum, poteft

ein etiam ipfum jus pa-

Qod

»tronatus ad emtorem tranfit,**

Verum in

na

hoc cafü ex ratione jurís patronatu

S non tàne

tum non licet

il

dare, fed caüini

im

pro caftro plus petere, at

TU

poteft vetdi, jurté patro-

natus venditori refervato.

Et fiquideni illud

|fot

ibi non refervaverit,

eft mera donatio di-

ftin&a ab a&u venditi

Onis.

2

Quodfi emtor

h

nolit emere. nifi addito hoc ju

Te, tunc mea

opinione aperte committit

ur Simonia.

Nam.

pol

97f/,

b

jus

(lb

g

LÉ

5o

Traciatus VXIII'.,

jus hoc fpirituale per— eundutü a&um vendi-

tionis, et non per diftin&um, et fic fub pre-

tio teniporali ad-novum dominum tranfit ; - li-

cet contrahentes - multum. proteftentur , « au£

neício, quasintentiones formare fatagant i. nam

(ine venditione .non. vult, aut£ forte non, po*

teft transfetrei decretd vero venditione non

poteft: retinere : nifi, quod niox dicebam ,"in

arbitrio venditoris fit, etiam vendito jam ca-

ftro4 ditione-&c, jus hoc pattonatus retinerei

$. 1685

Bu d -

ch etïa—xrn difputari þOie(;.c., án bene:

ficia

fimplicia, id eft, munera facra , fed

per

quae nulla poteftas , aut fun&io . facra

fecens, et quam ca

ndidatus talis beneficii

"

p

rius non-habuiffet, ab: eodem . obtinetur,

fed potius pro

fact

is officiis. cuidam :;jam

C trt3. c E L -

aliunde compecentibus, con

erui ftipendii

, i

, circa talia

jüs adquiritur, an; inquatn

beneficia Sirnonia eommitti queat, Siquis

enti -fe ratione tue«

id negare velit; feqüu

bitur: per tale beneficiuri hihil fpirituale

datur, facultá$ énim V. €: offerendi facri-

lh

ficium , recitandi quasdam pteces &c. nom

Ts

per tale beneficium , fed aliunde jam habe-

ln

tur: jus autem percipiendi juftam tnerce-

Qu

dem non eft diverfum a natura mercedis ;

i

quae utiqué eft tempofalis, et intra limi-

Vs

tes naturae contenta ; idqué etiam tunc;

fo facris otFiciis

"

quando tale ftipendium , p

cum

fl

pio operario exfolvitur, | Qui vero

COTl«

qi

st

hi

Caþqt V.

p

li

communiílima fe"nt'entia id affirmare va

it,

dicet, facra officia Sac

at

erdotum fimplici be-

Ti

neficio donatorum ; fp

eciali novoque jure,

po

et quadam auoritat

e .ab Ecclefia mini-

Tf

j W

ftrata obiri:

€O quod talià beneficia au-

Goritate Ecel

efiae confti

tuantur ,

et fic

n a

a poteftate facra a

Id

liquid faeri partiéipent:

fi enim nihil facii

ex jurisdi&ctione Écele-

fiae in haec

munefa derivatetut; poteítas

facra fe ad

ea otiofe haberet: et benefj-

e

Is

Cia non ab

Epifcopo,

fed a quocumque

H

erigi poffent ,

quod quidei contra com.

ACIÀ

munem omnium fenrentiam, contra fen-

f

üm juris canonici ,

denique contra ipfam

etul

beneficii definitione

m pugnat: utpote quae

gi

etinitio etiam feq

uentes Voculas includit:

epd

beneficium eft jus percipie

ndi früctus —

tl

— . au&toritate Eccle'üae conftitutum,

KDMS

we

$. 1686.

ial

Dänïq*ue dubium effe poteft

A

an laus

f

9

fion

€8, et preces, quibus

alicui aliquod mu-

nus facrum procurandu

abe

emi liceat,

m fperatur, pretio

lfCG'

Et quide

m merum, verum-

i5

que teftimonium fine

labe Simoniae: an

fine injuftitia utpote ali

fini

unde debitum, eft

in6i

alia quaeftio .vendi

poffe, certum effe

videtur.

Nam ifta aí

fici

pius admodum

lertio: Petrus eft vir

qul

; et doctus, ex fua natüra

cit. indifferengs

n

àd beneficium, feu quod-

2

cuim-.

'fractams XIII.

$2

Preces

cumque aliud profanum bonum.

Vero emere non licet fine facrilegio. Nam

preces ,

ait quidam , funt caufa moralis,

.

et propter connexi

onems, ac ordinatios

nem fuam aliquid virtualiter: fpitrituale;

Et rfecte fentire videtur: nami jfte. aetus

voluntatis: da huic beneficium: non pe-

teft cogitari, aut dari fine beneficio : nifi

forte quis reétius diceret, digniori facrum

munus aliunde deberi, minus .digno !

largiri ob

$

eratiam profanam de precato-

ri$,

et alium a

d id inducere facrilegium

eíffe ex dictis $. 1675 et.

feqq. Vnde ejus-

dern criminis reus evadet, qui dato pretio

facrilegum pro fe. ofatorem conftituit: fa-

cit enim ,

defiderat ad minus, ut con«

ferens beneficium ex naturali affe&u lar-

»jatur: et fic facrum hoc donum naturalt

fenfui fervire cogat.

$

1687.

!

Quia vero omne opüs sratiae, etfi

in fuo genere minimum , adeo excedit to-

N

t

tam naturam $.1668, ex toties comme-

l]

morata definitione fequitur VIte4 Simoni-

egq

am non admittere pafvitatem rbateriae,

Qu

prout folent loqui: id eft, licet quis pfo

«

ye, quae inter vere facra eft ultima, ex-

DT

pendat totum regnum, grave nihilomi-

t

nus ab eo facrilegium committendum fore.

l

am

Caput V.

53

od

Nam etiam ifte rem fine xeomparatione

a

15

digniorem cum alia fine omni aeftimatione

viliore parem , imo hac inferiorem habet;

IQ«

dat enim facrum

]

"

ut profanum obtineat ,

NY

non perd;c &c.

|pe

: nil

$. 1688.

nrum

Sequitur VI"ImO, üngulai*is ,:;et flt

fpe-

j

(

D

ciatim commemorandi facrilegii r

eos vel

maxime effe illos, qui facra jurisdictione,

atull

I

aut quacumque re facra utuntur ad ini-

et

que nocendum, alteri: qui obtentu virtu.

reu

L

ti$, ftudio emendandi alios, odia exer-

L

cent;

qui praetenfis religionis commodis

(

iniqua

emoluraenta J'enantur ; qui exerci-

p t

tium c

ujuscumque virtutis , aut rem fa-

yura

Ccram quamcumque adhibent.ad aliquod ini-

quum moliendum.. Prout fenatus füdaeo-.

Tum füb fbecie confervandae rel

igionis ,

€t patriae Chriftum occidere decr

evit, et

poftea ex fimulato blafphemiae pu

niendae,

, i

et divinae gloriae ulcifcendae ard

ore Ste.

dit

phanum lapidari fecit.

Quo etiam (nifi

m

fors haec fente

lmOUf

ntia niminum fit rigida, et

ego

0 in ea ftatuenda fallar) pertinebunt ;

erii

Qqui virtutes exer

E

cent, jejunia fervant &c.

l15 PN

ad vanam,

et falfam virtutis exiftimatio-

, 7

nem fibi comparandam, qui ob talem ra-

yiit

tionem alienae faluti ftu

dent, SS. Sacra-

mentà, do&rinam fidei miniftrant &c. hi

M

3

enim

"

54

Tyactatus. X1II.

enim facra ad alios decipiendos, ad erro-

rem illorum animis injiciendum, quid mul.

ta? ad perpetrandum mendacium, vel ad

exercendam ambitionem, vel ad iniquum

füper alios

eminendi

ftudium . adhibent.

Et quidem hi omnes, quos prdefentl N

commemorávi veriffimi

funt hypocritae ,

quibus diviniffimus Redemtor nofter Matth.

XXIII. toties, et tam acerbum Vae incla-

mav1t

*) Ratio. qua ex definitione $. haec deducuu«

tur , eft perpetuo eadem:

nam hi omnes gra-

tiam cum natüra aequalem ,

imo hanc illa

priorem faciunt: dum opus gratiae ad fines

naturales adiübentes ,

ean dem

gratiam natu-

Imo hic

rae fubdunt,

et fam.ulax

cogunt.,

non raro facrilegium fpeciale committi vide-

tur:

dum dona coeleftia non tantum ad fines

profanos, fed etiam ad aliunde iniquos ad-

hibita, inftrumenta peccati evadunt.

S- x6890

Ex quibus plane apparet,

quam de-

licatae, et quodammodo periculofae res

J

fint dona gratiae, quanta affe&us purita-

te; quam follicita circumfpeetione in iis

defiderandis, accipiendis, adhibendis, et

largiendis verfari oporteat. -

Pene quis

illud Deutron. XXVIII. 16. ufurpet: igmem

bunc axinum. amplius mon videbo, me mori-

l

ar.,

Mamma autem cura, quod jam fupra

dixi ,.

Oa V,

53

0

dixi, opus eft mentibus pafum pis, fa.

xul

crisque non admodum addictis, fi commo.

d

da profana, aut fpes illorum ex facris im.

WW

mineant, aut ex iis materia fe offerat, ex

p

qua. profanus aliquis . affe&us qguicumque

j

pafcatur.

Certe innumera circa. facra fieri

Wt,

potfunt, aut etiam reapfe fiunt, quae aut

tth,

ego non intelliso , aut minime probanda

Ylie

funt, et fic.nos facrorum miniftros meri-

to trepidare faciunt.. Qui vero facra ali-

C

unde cara habent, eaque propter femet.

ipfa diligunt; hi ex praefenti do&rina nul-

gt

lum .timorem haurire debent.

ill

Religiofae

fin&

enim mentes iftae facile ubique fibi pro

nau

hne ftatuunt, quod maxime amant, eas

o lii

caufas motrices certe admittentes, quarum

vide

fines

fenfu maxime capiuntur,

E

. CAPVT SEXTVM.

De üis , quae fpeciem Simeniae babent , rcapþ

tamen talia non. funt,

:

» [05

S I690. Contra vero ex naturas Simoniae exa-

rita

ctius explicata $

. 1668 fequitur VllIvo* hanc

j 5

labem ex eo n

on femper adeffe, quod quis

fine prófano a

crum nellet accipere.

Pariter

[

IXno innocua e

ft facrorum compenfatio natura-

quff

libus. beneficiis

praeftita:

!

ign!fll

$. 1691. Et

quidem Xmo, licet ea. grati anilmi

nitt

caufa fiat.

Infuper

('upfï

Da4

$. 1692.

jiiy

56

Tractatus XIIT.

$.

1099

XImo doctrina theolegica absque Sime:

niae periculo admxmt pretlum profanum ; quo

etiam

1693. Per XIIinam confecut:onem injuüa vexa-

$.

Et hoe

tio poteft redimi.

1694

Etiam pre eo fors cafu, quo quis im

ye ia 'facría',

Circa quam iniquam

moleftiam

patitur, nondum habet jus reale.

Denique

$.

1695

Ex iisdem femper principiis deducitur

Xliitio, non effe impium, facra ob fines natus

rales negligere

Cujus quidem

1696

Sat oravis affertur ratio.

Quibus de-

nique . pene.extra ordinem

Q9 . v

1697.

Subjunguntur Simoniae ex jure duntaa

xat humano obtinentes,

$. r690.

Vcrum ex eadem hujus facrilegli defini-

tione penitus intelle&a fequitur Vill*e con-

fecutionem hanc generatim non effe bo-

nam : ft terrena emolun.enm non e[fent ; sllud

facrum tu nunquam prm/a[es, accepwef &c.

ergo terrena utilitas ad . id te permOVIE.

Te

Nam terrenum illud potmc effe conditio ,

ü[

fine qud non, in qua nulla eft vis moven-

Praeter-

Wi

di juxta ea, quae di&ta fuerunt

ü

ea lX"» ex eadem ratione infertur ,

im-

u

munes a Simonia effe recipientes diftri-

u

butiones pro praefentia in choro fingulis

j

conftitutas , ftipendia pro miffis et quibus-

tf

cumque demum facris functionibus lege,

b

ve

Caput PT. .

41

118

vel confuetudine. taxata.

Nam ex officiis

qUO

facris rite praeftitis oritur quaedam digni-

at

tas, et jus quoddam exigendi mercedem:

dignus eft enim operarius mercede fua ,

et nemo militat propriis ftipendiis, deni.

i

que, qui altari deferviunt, de eodem vi-

Jf

i

Vere debent &c, ait divinus. fermo. * 5

CUU

*) Dummodo pietas in Deum, aut homines ad

Ts

talia obeunda nos adigat, et terrena com«

moda illam duntaxat moleftiam amoveant ,

quae miniftrum ad facra praeftanda jam ali-

d

unde, fcilicet ex motu religionis-paratum ab-

fterrere poffent, fi vel omnino nonh, vel alie-

nis commodis occupatus fuis fumtibus fuften-

,untaf

tari deberet. Vel aliter : profani reditus non

ad facra officdia movere, fed Obftantia impe-

dimenta tollere, aut mitigare poffunt. "Vbi

mentibus parum relipiofis et a facris pene ab-

horrentibus ingens rurfus Simonize pericu.

aä[][-

lum imminet, piis contra, et facrorum gu.

con

üum þabenti.b,us extra periculum conttitutis.

o

$

1691.

) iil

&c

Sequitur Xmo non committi hoc cri.

:)Vitl

men, fi pro facro aliunde dato , aut mi.

t0,

niftrato. pro grati animi oflicio. quaecum.

ren

que bona naturalia retribuantur: dummo-

Ut

do non adfit animus pacifcendi aut per

n

talem remunerationem acceptum benefici-

if

um ad aequalitatem refarciendi.

juare

igulia'

fpirituale poteft aliquando effe caufa mo-

ib

trix dandi naturale4 nunquam vero hoc

efh

p.otrefc. effe ratio movens dandi fpirit

uale. ^j

(

$

*) Nam

,

58

Tractatus Xlïle

*) Nam réVérentiae rebus facris debitae nilil

detrahitur ,

fi

pro

iis

rependantur exigua

l*— ——

quaedam grati animi figna,. non jufta pro

beneficiis pretia.

5ic nec Deus ipfe: offendi-

l- d

etfi immenfa

K

tut noftra licet curta caritate,

et noftras facultates infinitis vicibus exceden-

ti caritate fit dignus.

Clara iíta habentur c.

50. de Simonia. Ab hac regula jure huma-

no ita difponente excipi debent collatio or-

dinum clericalium , etiam primae tonfürae;

expeditio literarum dimifforialium, /"Trid. Seff.

,

]tem examinantes eos, qui pro

AXLIj C. ,

i

obtinenda parochia concurrunt, idque etiam

Ü

finito examine Trid. Seff. XXIV. C

XVIII.

(

His enim grati animi, vel ftipendii cauffa

'

aliquid exfolvere ab Ecclefia prohibetur.

a

N

$. : 1692.

Ji

Ex noftris principiis femþer iisdem

a

deducitur Xim» neminem periculum Simo-

qi

niae adire pro do&rina theologica dando,

Qu

immo pacifcendo temporalia, eoquod ifta

at

do&rina proxime non pertineat ad fidem,

q

fed. ad fcientiam naturalem.

Et licet tam

li

u

exponentes , quam excipientes, hanc dis-

ciplinam ad fines facros deftinent, id ta»

ET

men ad finem docentium , et difcentium ,

Dto

pnon vero ipfius do&trinae naturam perti-

lo

net,

Vnde ifta aeque profana poteft ma-

0U

nere, ac pecunia quam quis.in fubfidium

p

religionis, aut caritatis deftinavit.

Aliud

tut

foret de fide chriftiano ab epifcopo , pa-

lJa

tocho v. c. exponenda:

in his enim e

Ü

mate.

Cpu LO

59

ibl

xiput

teria, de qua tra&atur, et officium, ex

quo traé&tatur, et finis proximus, ob quem

. pn

tractatur ,

endi-

j

et denique totum ad gratiam

UH

Q

pert-ine.!;..)

Quit C

- Dunte

$. 169.-

tio

(s

Ex toties repetita do&rinä colligit*ur

j l

XII"mo, non effe facrilegium dato pretio,

DRU

aut quocumque bono naturali injuftam cir-

- gtj

ca facra vexationem redimere

Et qui-

Ill

catli

dem id omnes admittunt, fi iniquus ad-

greffor a jure facro jam reali quaefito,

aut pofleffo. quemquam deturbare conetur.

Si vero agatur de jure perfonal

1

licet

jam quaefito; tunc diftingaunt: et qui-

i

dem fi impius adverfarius tantum nocere

Simo«

queat, non item fua auctoritate prodeffe;

80601

tunc permittunt donis profanis' eundem

o

5& li

ab innocente mitipari; e

o

ne falfum

100f

crimen imponat, ne alium

aemulum falfis

laudibus extollat &c.

t f

Si vero id agatur,

; d

ut füa voce adjuvet, utpote jus eligendi,

jj

praefentandi &c. habens; tunc ejus vocem

H

]uf ,

pro fe, etfi prae reliquis digno

, dato pre-

geïtit

Go mercari impium, ac facril

egum effe,

ff

ajunt.

ltem fi ad juftam praefentationem

Epifcop

us debitam collationem, feu infti-

idium

Ali

tutionem neget.

Tales enim per tempo-

lia fibi viam ad fpiritualia fternunt, feu,

j

ne

quod clarius eft, ope profani pretii alte-

rum

u

d 1

A EE --

60

Tractatus XIII

rum movent ad praeftandum donum. ali-

quod gratiae, ità, ut evxinde iniquus ad-

verfarius hoc bonum gratiae pro medio

et auxilio ad

ilud, id eft, profanum da.

num adipifcenduni ftatuat, et fic gratiam

ordinet ad naturam.

$. 1694

Atque haec fere per omnia probo:

de hoc folo ultimo , fi contra tantam au-

ctoritatem niti liceat , dubitem , immo

fententiam ei adverfam velim tueri

Sci-

licet fi tibi ad facrum aliquod jus perfona-

le, immo evidens praerogativa fuffragetur ;

alter non nifi pravo affectu vindictae, ftu-

dio partium, aut alio iniquo fenfu in dete.

riorem partem agetur,

alias enim ageret,

ftatueret

&c, quod re&um foret,

Iam

donum, preces, aut quaecumque profanae

moventes rationes proxime non ad impe-

trandum facrum illud, fed ad mitigandum

iniquum. affe&um , et fic ad amoliendum

:

impedimentum ex tua intentione pertine-

—P

re poffunt:

fi vero alter profanum illud

ad praef*candum facrum-tibi debitum, pro

fine, et ratione motrice, neglecta religio-

pne et aequitate affumere velit ; id fua ma-

Tibi enim

litia, non tuo inftinCtu faciet.

non eft opus, novam rationem ac velut

h

mpetum ad obtmendum facrum illud ad-

dere,

*

Caput VI.

ót

1l

defe , fed folum obftaculum tollere; hoc

N

enim amoto fola juftitia, et evidens digni-

0

tàs facrur illud' munus ad te derivabit. *)

N

*) Quando vero evidentem pi*«äefolgatïväm tuam

i

et redundans inde in Ecclefiam eminens emo-

lumentum fequi, et ifta, quae de redimenda

vexatione fupra dixi, ad tale quid tentandum

ufürpare voles; alter tuae dignitatis, et fuae

iniquitatis bene gnarus fit, oportet;. tu Vero

maxime follicitus elle debes

, ne füpetbia,

0o!

habendi cupiditas,

alienarum praetogativa-

rum ignorantia, et circa: emolumenta Eccle.

[ di

rfas cireumftantias

fiae, circa rationes facri ftatus , et innume.

Va

gravis error té in apertum

$C

facrilegium adigat,

(ont

$. 169«.

getur;

f

Tandem ex $. 1668 ultima confecu.

qetb

tion

e difcitur, illos quoque innoxios effe,

ln

qui facra ob fines profanos negligunt ,

non accipiunt, relinquunt &c,

Cum ehim

yant

jus in quodcumque facrum non d

etur pri-

i*

usquam fuerit acceptum a te,

ante acce«

anoull

ptionem nulla ei, utpote nondum exfiften:

jndit

ti, poteft fieri injuria, ldem de reliquen-

TE

tibus; nam res facri in inftanti reli

&ipnis

jllud

non amplius extans, et

fic rurfus injuriae

p

incapax eft.

^gl

ia D*

$. 1696.-

imä

Veläum haec caufa nondum plene pet

Veïut

hanc

rationem perorata effe videtur: for.

"L

fan

detu

EO

6*

Tractatus . XIII,

fan prae hac multo re&ior erit refpönfïd

ad fequentem rationem , qua quis dicere

$

poterit

$4499*7

Q

i cüi optio daretur capiendi

vel 1ooo aufreos,

vel particulam facrae

,,crucis, isque illos prae ifthac optaret,

(

,aut quod frequentiffimum eft, fi prae

2

s,facerdotio munus faeculare quis eligeret ;

,,is plane gratiam naturae aequalem, immo

, pofteriorem haberet: et fic ex definitio-

l

né, $. r668. ftatuta Simoniam commi-

&

,teret*. lam ad hoc argumentum grave

t

et obfcurum fane refpondeo, aliud effe

li

fuo affe&u naturam, et profana facris non

0i

praeferre, immo nec aequare quidem, et

W

aliud eft, haec illis actu , quem vocamus;

lt

pofitivo, feu affectu comparationis pofte-

&

riora habere: illud eft minor reverentia ;

f

haec eft ajens injuria,' Exemplum frequen-

tiffimum habetur in caritate Dei: fic ali-

Y

li

quis ardentiffimo affe&u diligit patrem fu-

um, et eodem tempore de Deo cogitans;

u

nullum aà&um amoris edit.. Hic Deum dri-

ligere omittit, nullam tamen illi injuriam

facit; fi vero inítituta comparatione ita

mente afficeretur: carior eft mihi Deo

ipfo pater meus, utique graviffime pecca-

tet; fic enim non tantum omitteret Deum

:E

parenti praehabere, fed ilium data opera,

«

D EL

v

v diicCccu

ajente , et efficaci huic poftpo.

nereb.

Sic in pfaefenti negotio ad facram

radü.

Iï

particulam affe&tu vel nullo.vel 3 g

um s

«' ö&þut VI

65

üm, in aurum vero a&u 6 graduum, fed

Yi

u

fine ftudiofa collatione fertur; cumque

Hiijofis affe&tus in rem facram fit merá

a

Tà

omiflio , ficque . negatio 1najoris reveren-

t

tiae; ea nunquam fit. facrilegium , utpoté

quod ommittendo nupquam; fed. tantum

y

T

agendo committitur: qui enim nihil agit,

nihil violat, prout fupra notatum .fuit.

fit)

10

Qui vero profanüm pto facro fibi pacifci«

tur, aut in hoc dando, vel.accipiendo

Ti

etiam fine otmni pa&o fibi illud. pro fine;

grave

et ratione motrice ftatuiti.lic rem facram

efi

f0l

nofh tantum relinquit, fed agreditur; eamz

que pro medio auxilio ad profanum per-

&

veniendi , adhibet et dato conatu gratiam

n,hu&

naturae fervire facit. . Quod quidem non

ofte

eft tantum ad: profanum, plus, quam ad.

ntits

facrum affici, fed hoc reapfe; atque ipfo

o

opefe, exercitaque, ut vocant, collatios:

n

ne illi poftponere;

Prout. $. 16735. lauda»

nl

tus S. Auguftin. et ipfa ratio evincit, *)

j

m o

*) Et ita etiam illid explicátu ;; quod equidem

in Deum; et fe ipfum minus pium, nonta-

yrin

ten facrilegum (it, fiquis ex fragilitate natu-

e lt

rae infipgnes, Deo maxime placentes, et me-

ritorum excellentium . feráces actus | omiittat,

Deo

cet

Certe. etiam ifte commoda maturae magis

amat: nobilia autem illa morum decora Otrli t-

eutt

tendo tantum negligit, non digne aeftimat

yera

non honorat, et nezative

( prout loquimur )

fe ad illa habet:

dl

dem attingit,

nullo tamen indignu actu ea-

crt

ad nullos inferiores fin

^

es Ad'v.;

hibet pacis, i

ntacta relinquit,

þgäh

$. 1671.

ul

Ed

6a

Tractatus XIII,

. $- 1697.

Hic etiam Comemorari debet fpe&-ïaïe

quoddam Simoniae genus, quo non qui.

dem facrum cum profano, fed facrum cum

facro. commutatur.

Quod neutiquam . ex

3ure naturae, fed ex prohibitione dunta.

xat ecclefiaftica interdicitur, et vel ideo

ex ftatuta fuperius, ac totie$ commemo-

rata dcfinitione inferri haud poteft; et

huc pertinet permutatio beneficiorum fine

au&oritate Epifcopi a privatis conitituta z

C. s. et 7. de rerum permutat.

Item fi petr.

Simoniam , quam . confidentialem vocant , de

qua poftea, beneficium .confertur, ad illud

P

quis praefentatur cum exfpe&ione, et ta-

cito pacto, non quidem de penfione aut

parte redituum cedenda , fed de eodem

ipfo beneficio, in fui, vel alterius favo-

rem cedendo, refignando.&c; prout habe:

tur ex conftitutionibus Pont, Pii |V. et S. Pii

N. Rurfus fi munera ecclefiaftica ad pro-

fana emolumenta Ecclefiae inftituta , et

ex conífüetudine non a Laicis , fed a Cle-

pretio vendatur.

ricis exerceri folita ,

ualia funt munus Oeconomi, defenforis,

'Thefaurarii &c. c. 38. de Simenia.

Et qui-

dem hoc Simoniae genus a jure ecclefia-

ftico conftitutum multi volunt effe tnivo-

cum, id eft, ejusdem naturae, malitiae

€um Simonia juris naturae.. Et quidem

Q

cum

Capät FI

65

cum titulo religionis pugnare, et fuüb eo

prohiberi, facile admiferim: verum ini

A

qui-

tas, qua gratia cum natura com

paratur.,

qi)

longe eft major ,

quam prohibitae hae ab

num

Ecclefia licentiae, quibus bonus facri re-

«

a

giminis ordo non nihil turbatur : unde et.

jam ab Ecclefia non ultra fuam malitiam

Ja

( quae tamen malitia

3

?

V

A

em

'erae Simoniae lon-

Be inferior eft) prohibeti potuit,

£U

j

"

*

CAPVT SEPTIMVM.

tutà:

ipd

De poenis in erümen Sinoniae . flatuiis.

)

(

H

Qu

$. 1698. Licet tria potillimum Simonise dentüi

Benerà, utpote quae in mentalem; conventio-

«

ü

nalem, et realéem folet dividi:

WWt

$. 1669. Soli tàmen reali t

jl

ei

Vbi

:

axátae a legibus poenae

imminent.,

etiam recenfentur poenae in

fao

Simoniacam bené

ficiorum collationém ; et inox.

lat

R CETAES

5l

Q

Quae i*e"öept'idr;änï $8. Ordinum éx t

ali

crimine facrilegam 5 àc infu

ll

per illae quoque,;

quae in Sifftoniàcum Religiofi

Drdimig ingrefum

i

ftatutae funt; *-Quibu*s

datu

$. 1701. Demum deícriptio,

yæhw

$. 1702. Et poensae

nec&tuntur,

Simoniae confidentialis fubs

. QU

:left

$. 1698.

u

Cun itaqué Si

lallU?E

moniae fcelus in res fa-

Cras, immo j

rium

ul

. domus F.

n totum gratiae impe

adeo

E

Ms

66

Tfactatus XIII.

adeo injuriofum fit: merito Ecclefia in

juftam 'vindi&am contra tantum fcelus

exarfit.

Atque ut juftiffimas has conftitu-

tiones rite intelligamus, triplicem a DD.

inventam,; atque a vera ratione probatam

Simoniae divifionem praevie afferre, ne-

ceffarium eft;^ Primum itaque vocant mien-

E T PNETIN

talem, non quod fola.mente, fed quod

affe&u unius duntaxat committatur , altero

vero ad id non advertente, vel non con-

fentiente. Hujus exemplum .foret, fiquis

alteri donum quoddam pretiofum dare con-

füituat, vel etiam reipla det, ut eum ob-

liget, vel etiam ( mea opinione ) moveat

ad praeftandum aliquod facrum: alter

vero ad hanc ejus intentionem vel non

Too——— E c E

Paucis:

—— j

advertat, vel non confentiat.

eft Simonia unilateralis.

Altera eft conven-

tionalis , qua quidem uterque in facrilegam

conventionem confentit, ita tamen , ut

fes intra limites folius conventionis con:

l

fiftat, neque ex altetutrius p

E

rte comple-

ta fit.

Tertia demum ett geali;, qua ve

hi

l0

ab alterutro , vel ab utroque pa&ioni,

feu negotio Simoníáco fatisfa&tum jam eft

Ü

n

e.g. res profana jam praeftita, et facrum

illud petitum ex pacto, vel certe ob ra-

Lj

o

tionem illam moventem jam redditum.

!

u

Wt

$. .1695.

Caput. Vil,

67

)

$. 1699.

!uf

Itl

Tametfi vero quaevis Simonia fit Óf«

)D.

pido gravis; pàenae tamen ex lege eccle-

r

fiaítica non fünt ftatutae, nifi in Simoni-

W

am realem, et quidem ex utraque parte

LU

completam.

Ita colligitur ex Exiravag.

i. et 2. inieY communes: et fenfu comiuni

quoi

l

vl

atque ab ipfa confuetudine firmatur.

Se

d

N

etiam Simonia utut realis non inducit poé-

[iqu

ii

nas, nifi commitatur circa beneficia eccle«

con

fiafica, circa cellationem SS. Ordinum,

T

denique circa ipgreffum in religionem.

vea

Et quidem: circa proprü nominis beneficià

g

M

(alia, v. c, Vicariae temporales nullis poe-

nis cenfetur effe obnoxiae) Simoniam eormi-

| of

P

N

mittens incurrit fequentes poenas.

Primà

eft excommunicatio major in omnes et.

m

iam cooperantes tantum , eitque haeé

V

Pontifici refervata,

Secunda in eo elt,

D

; (

quod beneficium ope Simoniae realis ob-

tentum fit irrito, et fine omni effe&u col-

Omple

u

latum, adeo, ut perinde fit, ac fi omnino

non fuiffet collatum , et quod inde confe-

1

T0f

rm g

quitur, ut fru&us inde, utpote ex re alie-

crut

na percepti ante omnem fententiam, et

b

vi juris naturae fint reftituendi, Et haee

Ó

poena etiam obtinet contra illum, qui in-

fcius per alterius Simoniam ad beneficium

protrufus eft:

fi tamen malam aliorum

artem refciens, beneficium illud refi

2

lgneä,

J

68

Tra&teius XIII.

id eft; illo fe abdicet, poterit ab Epifco-

po concedi, ut illud (faltém fi fit fim.

plex) nova collatione , et novo titulo

adquirat.

Ei enim, qui fciens hoc cri-

men admifit, folus Pontifex hanc legem

de dimmittendo beneficio poteft relaxare.

aE E .

Nam, quaé efít poena tertia, Simoniace

ad beneficium irtepens ad illud etiam alia

vice, et per legitimam alias viam obtinen-

Poena quarta eft,

dum ineptus efficitur,

quod talis ad alia beneficia obtinenda in.

habilis reddatur, immo beneficia quaevis,

etiam absque Simonia obtenta perdit, et

;ä

altaris tninifterio penitus excidit. lta ha-

betur ex cohftitutione S. Pii V.: cum pri-

imun. Hahc tamen poenam quartam ànte

fentehtiam non ftringere, putant juribus

conformius effe, fcilicet ex C II de Simo-

hia ; ti C, 2: de. Confejfis.

Gä 17000

à|

Simoniae ciféà $S. Ordines, et pro.

(

ut volunt, circa ipfam etiam primam ton-

Ti

furam coinmiilae ifnminet primo poena ex-

ll

communicationis Pontifici refervatae; tam

Q9j

conferenti, quam àaccCipienti Ordines.

Se-

qli

cundo fufpenfio ab exercitio pontifica-

Ie

lium in miniftrum Ordinum, et fufpenfio

ab exercitio Ordinis male récepti, et 4

Qü

po

füfceptione aliorum Ordinum deinceps re-

61

cipr

: Ca;but VII.

69

(e0

cipiendorum: c. s. 7, et 4$g. de Simonia.

Wüm-

tülo

Ac demum ingreffum ad S. Religionem

di

per Simoniam. concedentes vel obtinen.

q

tes primo excommunicantur, neque. ab

alio, quam a Pontifice abfolvi poflunt.

m.xe.

Ya

$i vero admittens fit communitas aliqua

? d

feu Collegium etc., ii ab actibus capitu-

laribus . fufpenduntur.

Secundo :

1

n

ope Si-

moniae admiffus in aliud, et arct

ius. mo-

1 6&5

nafterium detrudi debet.

j

Tertio denique

TV

uterqué tam admittens ,

quam admiffus

fiunt infames c. r

uu

. mier Ftravag. commm.

de Sünonia, Primo infamia Simoniae etiam

; it

ii prï'

circa beneficia commiffae irro

gata eft pe;

J a

6 ulf. cauf. 1.

ie

4 9*

jb

S-I7Qi;

N7

Denique extra ord

j

:

inemv rleæf&renzda eft

Simonia confidentialis

. quae plerumque fal.

tem eft juris humani

: 3

et poenas fpeciales,

atque a fuperioribus i]

lis diftin&as patitur.

; pl'o

) 00

Committitur autem p

rimo hoc genus cri-

minis ,

fi quis beneficiu

m conferat, ad

j2 b

iK

illud aliquem inftituat, p

raefentet, etc. ea

conditione ,

et tacito

pacto,

ut illud

M

aliquando fibi, vel

alteri

tifid

cedat ,

feu

refignet.,

Secundo.

Ab eo perpetratur

w

j

qui beneficium vel n

gt

ondum poffeffum vel

pofleffum ea lege ce

dit, ut fibi vel alteri

p*

a

certo tempore ad illud regrediendi jus fit.

3

er-

QUE

Tractatus XIIT.

79

Tertio demum , quando confertur bene-

ficium vel alteri ceditur, addito pacto ,

feu obligatione, ut ex beneficio (non

aliunde ) vel conferenti , vel renuncianti,

dam fol-

aut alteri cuidam penfionem quam

vatis , cui tale beneficium füb hac obli-

gatione ceditur, vel confertur. Quapro-

pter primus modus fe tantum tenet penes,

collationem , praefentationem ete., alter

tantum penes ceflionem, refignationem ,

etc. tertius vero penes utramque: qui

quidam tertius modus eft contra legem

naturalem ; priores vero contra ecclefiafti-

cam duntaxat.

Singula autem hic com-

memorata probe notanda funt : praefens

enim negotium eft non nihil obfcurum

totum vero,-prout et poenae mox fubji-

ciendae,

continetur in Bulla Pii IV., quae

incipit, Romanerum :

Qtj in Bulla S. Pii V.

;ntolerabilig,

$. 1702.

Poenae in hoc fpeciale Sïmoniae ge-

nus ftatutae fünt: prima Excommunicatio

Pontifici refervata, vel interdiétum ab in-

greffü Ecclefiae, fi:'reus fit Epifcopus,

aut Epifcopo füperior: Secunda, quod ta-

lis collatio vel refignatio immo adeptio

alterius beneficii deinceps futura fit nulla ,

BCiOa

ct' nullius effe&us: Tertia quod bene

rum

ag

Caput VII.

7I

aj

rum priüs adquifitorum ja&ura ipfo facto

30,

(non tamen ante fententiam declaratori-

fon

am) incurratur. Quarta poena foret, quod

d

beneficia per hanc confidentiam collata,

N

vel refignata Sedi Apoftolicae cenfeantur

Q

effe refervata

Huic tamen poenae in Ger-

)

mania locum praecludunt inclyta Concor-

data Pontificem inter , et eam Nationem

Yena

lt

inita.

Illud tamen ex ipfía defcriptione

data àdvertendum, ad has poenas incur-

,

qii

rendas fuflicere facrilegiutn hoc ex parte

alterutra effe completum , quod quidem

gem

jl

quantum ad poenas in reliquis Slmomae

criminibus ahter fe habet

cor

eni

fU j

[jbj

quae

V

| ge'

u

m

D

Qu

gww

[

qu'g,

i

N

rj

E 4

'Tracta-

a

72

TTractatus XIV.

iI'RACTATVS XIV.

DE ORATIONE.

agni momenti doé&rinam hic pertra-

M

&o, quam eo magis inculcare ve-

lin, quo magis noftra aetate a plerisque

ea neghgltur

Et quidem de neceflitate

orationis per decurfum agam: nunc prae.

vie qnemque monitum effe velim, ut eo-

rum vitam, qui boni antehac, nunc cor-

rupti, aut penitus peffumdati ab ipfa fide

defecerunt, et in profundum demerfi funt,

diligenter exploret, et certo obfervabit,

in quovis horum tantis lapfibus negle&tum

circa facra trifte initium dedilfe,

Licirices

Homo

fedulae , ac conítantis orationis, vel nun-

quam corruit

vel in ipfam abyfTum fine

j

omni evadendi fpe , ac conatu non prae-

cipitabitur.

Firmum mihi manet, tantas

enormitates, quantas trepidi fpe&tare co-

gimur, ad facrae orationis, et eorum,

quae ad orationem fpeétant, neglectum

:

originem fuum - referre.

Finge enim, hos

omnes, qui ex cunctorum, praeterquam

ex fua opinione , mifferrimi funt ,

a pri.

ä

mis annis in facris- exexcltatlombus con-

ftanter perfeveraffe, et apud temetlpfum

n

definffs, rogo, an vel unicus ex.iis ad

extremam hanc perniciem devolvendus

fuitTet,

Sed et lllud expende, quaenam

ü

fors

"

w..

Cu L

73

fors tot Taliis immineat, fi populum noftrüm

ad majus, quam quale apud plerosque

obtinet, orationis ftudium inducere ne.

queamus,

YU

A

CAPVT | PRIMVM,

DI

ffste

De oratiene. generatim , et in amplo fenfa —

w

Jpe&tata.

LA

) cor

1703. Inter offic

Z

- fi

venit oratio,

ia ajentia grat.ia,ä debita primo

fü

1704. Quae aut in latiori ,

3bit,

1705; Aut firidiori fenfu fumi poteft,

(

SCluft

Jom

s;

I706- 9. Orationis in ]

riae fpecies recenfentur

atiori fïnfu fumptae va.

.

u

Wi2

1709. Quod ad menfuram

cam amplam requiri,

orationis . attinet,

W»e-

n

W

1710. Probant S$, literae ;

e 0

ä

1711. Primorum Chriftianorum exempla,

UE

1712. Antiquifimorum P.P. afferta,

um

hoi

1714. Priorum omnium fententia ,

DA

I714. Accedunt fumma Dei in nos. jura,

prr

g

1715. Et ingens noftra imbecillitas,

con

Yut

j 4

ndd

Hugusque de o

$ciis ne

gantibus, quae prg

)näm

graþia debentur ,

dixi: nunc de ajentibug

fut$

$

U:

74

.'I'mctatus XIV.

&ra&abo. .Atque hic fe ofïertoratio, et,

quae ab oratione parum diítat, de adora-

tione agendum eft.

De oratione impri-

4

mis ea, quae ejus indolem fpe&tant, et

dein illa, quae Écclefia circa religiofum

hunc cultum conftituit , docebo.

$£;

S.

1704.

Sacrae orationis, prout a nobis acci.

&

pitur, eft ampla ac velut vaga notio; de-

N

finitur enim fic, ut fit elevatio, feu occupatio

[

qnentis ad. Deum.

Eft autem mentis occu-

Em

I

patio maxime per voluntatem et affe&tum,

- d

«2

et non per folum intelle&um: eum enim,

—

—

qui ftudiis philofophicis, aut theologicis

—

*—*

circa Deum vacat, orare, nemo dicet.

—

P

Et quidem orati

o tam largo fenfu acce-

cre3

w

pta pleraque cultus divini O

flicia fub fe

p d

continet, et eft totius prope religionis

" -235 — 4

comge.ndi,ums

m 2

-

$. 1705.

—

ixa.

"Verum aliam quoque non latam adeo

PT.

— — A

L

et ad ipfam orationis nomenclaturam ma-.

gis accommodatam orationis definitionem

I

Pj

ftatuunt, qua dicunt, orationem e[fe *vert

boni, et eorum, quae ad illud conducunt, &

i

pl

Deo petitionem firma in Deum fiducia nixam.

Sed inprimis de

hn

priore orationis gener'g

Q

agendum,

$. .1706.

i

Caput. T.

T$

T

5 1706.

dor.

Etfüi vero oratio amplo adeo fenfü

mpri

3

&

accepta modo ad fidem, fpem , modo a

caritatem, aut religionem, et fic deinceps

Dx

volurt

pertineat; faepe tamen grati animi offici-

um pro donis gratiae effe folet: unde ex

recepto ufü proprium hic locum obtinet.

Vnde huc pertinet primo oratio vocalis ,

T

quam dicimus, auctoritate publica, et pri-

0; &

Xata de votione ad diverfiffimas formulas re-

(uptii

dacta.

Secundo oratio, quam.mentalem, feu

0CCl.

sineditationem pominamus: eftque pii inyfterii,

Eäum»

feu fententiae confideratio ad pios in vo-

efiii

luntate affectus, ac generofum animi decre-

Jogii

tum excitandum comparata.

Tertio Con-

(ict-

iemplatio, quae eft clarus, et ex fpeciali

| 1

gratiae Jumine ortus intuitus excelfi cüjus-

i &

dam myfterii.

Et quidem felix ifte obtu-

tus, vehementi voluntatis (non fenfüs )

ii

ardore ftipatus, et extraordinarius fpiri-

tus S. favor eft. Nam fingulare hoc ora-

tionis genus naturae, et ordinariae gratiae

vires multum excedit, et non nifi'puris,

; ii

j m

ac per ingentes animi cruciatus purgatis

mentibus obvenire folet.

Habet porro

onem

affe&us, ac proprietates longe diverfas in

diverfis, prout eorum au&ori, Spiritui S.

nïvd

lacuerit, et quae proin in definitas regu-

g

j

:

as cogi non facile poffurt. Quidquid ve-

u

ro, de hoc coeleftium deliciarum progu:

ftatus

[7060

76

Tvactatus XIV.

n

ftatu, de ardore hoc divino, quo ad ma-

xime, ardua aggredienda, ac toleranda pu-

-

M0 auiius il

rae mentes accenduntuf, differueris, omni-

—

bus, qui nullum talium rerum fenfum, aut

experientiam habent, mera fomnia, et ina-

-

nia verba recitare videberis.

5 1707.

Í

l:

Mirum vero eft, quantopere Theo-

&

logi myftii, qui de his tractant, a mo-

d

dernis quibusdam contemnantur, ac velut

Ü

proeulcentur. . Sed per hoc non nifi fuam

(l

circa res divinas, et. circa abfcondita gra-

l

ignorantiam produnt, jnanem philofophiam

Y

fecretis coeleftibus praehabentes. 'Tenen.

Y

dum itaque eximina ejusmodi dona a Deo

f

tribui quandoque, rariffine tamen: eo-

Sa«

quod animae purgatae adeo , et coelefti-

W

bus hifce amplexibus aptae perrarae exi-

ftant.

Maxime vero cautum eífe oportet

circa foeminas , ficubi hae de talibus ali-

V

quid legerint. Nulla Simia ad effingenda

ii

fimilia, quae aliquando vidit, aeque ac

cerebrum muliebre eft aptum. Generatim

vero ad talia feliciter dijudicanda requiri-

tur fpeciale illud donum, de quo Apofto.

]us a) fcribit: wunicuique autem daiur — —

alii operatio virtutum , alii propbetia , alii Dis-

QRETIO SPIRITVVM, ali genera linguarnm

eic.

8) 1. ad Corinth, I$. Io.

n

Caput 1.

7

'

ff

etc.- Illud denique tenendüm, coeleftas

ia

has delicias plerumque effe priorum pug-

OrDr)-

narum praemia, et unéctiones

in pugnas

Í

futuras priüribg's fors difficilior

es,

n

$

1 708.

Sub rnomine orationis, qualem hic de-

fcribiius ;

venit quarto piorum librorum

]ecti

Ts

O. *) Quinto tacita; et fuüb ipfis ne-

& m

gotiis etiam profanis ideptidem repetita ;

Ve

Ji

aut denique continüa cifca Deum animi

füar

Occcpatio, **)

Nuríquid eniim faepiffime

dé eo cogitandum

1 0

s

, Cui omnes noftri co-

natus militare deb

)phlm

eht, et cui deinuim foli

['end)

vivere; fümma lege ub

emuf.

Seicfü COI]'

Ventüum piorum

P

) D

; àC Concionum frequen-

tatio. — Sep

imo et maxime quidem divini

n

Sacrificii

9

À

yleli

et SS. Sacr

àmentorum dignus ;

aC frequens ufus.

in ieli

e e'*;]*

dus util

^

quis enim ino-

itatis noftro con

atui refpondet: in

his etiam . coeleftis .

jus i

ac divinà quaedami

Virtus nobis fuffr

agatur,

Verum de his

Bhbl fGl'ibO;

ue Á

) Vltimis faecuiis meditation

org

t

tü^ àdornatas mire exto]

es p'r'oprvio cona«

quitl

lunt: et bene.

Ego

autem librorum

piorum le&ionem mire pro-

;ofto

0

Facilius

quippe eft, áliorum impetu pro-

Vehi, quam

Propriis paflibus ingredi. Lege

Ó ph'

|]

gjusmodi libr

O$ ;

et quae animum tuüm mo-

Vebunt, iis inhaer

e

45, prae omni meditatione

J

id tibi facilius , et

ln

fimorum fenfu citius

efficacius erit.

Probatif-

fequimur, quam in no-

bis

E

78

fraätatus XIF.

bis excitamus.

Parum éxercitatos hoc com.

uvare .

meque ii$5

filium poterit multum j

inutile erit.

Perfe-

qui

jam provecti funt,

ä

ctorum aut pene perfe

&

orum affectus aliurt-

.

n perfectàm fpem ;

I

de ümpiicfmmi funt, et 1

Sed atten-

a

et caritatem

perpetuo coeunt.

de folícite, ut non mifi optimos, et pro-

01

batifimo fpirtui imbutos libros tibi feligas:

q!

enim illae, etfi. multa eloquentia ;

proletariae

fcriptiones tibi miniftra-

aut elegantia ornatae

?

Opus

rye non poterunt, quo i

pfaemet carent.

fcribere poterit,

hifi

vere fpiritudle nemo

id eft, fenía

ipfusmet valde fpiritgalis fit:

nemo , propinare poteft,

nifi ii, qui

gratiae

dantem gr

atiam fibi

perfe

cta vitae ratione abun

hilofophos ,

l

compararunt.

Apage elegantes p

aut oratoris phaleris ornat

OS

humilés

ctii-

U

falus eft, fapiunt;

J

cem Domini, a qua omnis

W

quantae utilitatis, et,

k

**) Dici vix poteft

fuperatis initiis, qu

anta

e facilitatis hoc ora-

fj

tionis

& n5

'Tales vere coram

Deó

genu

D

ambulant, Coe

leftis vitae rationem in tetris ;

'Tales

et inter tot perturbationes te

nentes.

tutiflimi funt

f

infuper a peccatis ignorantiae

in confpe&u enim Dei perp

etuo gradientes

intime fentiunt, quid eidem

"

quavis vice ad-

juftam ora

tionis

4

verfum fit.

Qui infuper

menfuram prae reliquis, Uutp

ote velut perpe*

:

la

tuo orantexs , facillime explent

df

$. 1799.

PIE

dtr

Nunc jam

juftum orationis inodum

&tr

m nos orare opor-

defifire, id eft, quantu

de(

teat, expl

icare Oopus €

(t. Generatim au-

ne-

0ra

tem aliquam defu

per regulam [tatuam

qué

*

N

Capui I.»

/9

Cot

que in fingulos dies aliquid ftatuefe vélim,

; iiS:

cum alia die facile compenfari queat ,

perfe

quod priore omiffüm fuüit,

a lt

illud foluni

Praevie noto, juítum orationis modum

ipe;

u

ex officio caritatis in Deum,- ex religi-

a

ff

one, et ex pietate in nos ipfos longe,

]

quam communis Opinio habeat aut com-.

Queni

yinilrt

munis potius error, efle ampliorem,

(pti

L

A

$. 1710,

/

j

fai

'.

i,

Et quidem copiofam orationem ab

Atil f

homi

ne Chriftiano, et qui a gravi lapfu

)ph(m

5 «

perpetuo immunis effe velit, requiti, in-

apiut

numeris facrarum literarum

teftimoniis

evincitur.

Compendii vero gratia indica.

,tisg bf

bo ífola lo

Ca, in quibus ea inveniri pof-

C ore

funt ,

' Du

. plura alia inferius fingilatim defcri-

ts

pturus.

Matth, 16. 41 Lucaé 18. 1. et

T0

C.'21. 36. item C. 22,

49: 46. . Ad Colof-

; m

fenf. r.

V. 2: et 3. Ad Ephef: 6. 18. Marc.

;raäienïf'

13. 33. et C, 14. 98. Ad Roman. r2. 12.

fice ?

Ad '"Pheffalonicenf. X2tfus

ltem r. Petr,

.f,m'onfs

perpe'

4. 7.

Praeter plurima alia.

Praeter ipfas

hafce fententia

s argumenta in hanc. rem

efficaciora füpp

editant exempla, inter quae

in immenfum eminent illa di

viniffimi Re.

LOdum

demtoris noftri, qui quidem 30 vitae fuae

d

annos potiffimum, prout puto, orationi

opt

iL

edit, et exim frequentiilime ora[fe, et in

Um a

li i

oratione pernocta[l"cf: !ggitug immo in fi

Ina

!

. CIractatus - XIV.

80

ma illa no&e in montem oliveti oraturus

Jecundum

confuetudinem — fuám

iviffe^ fcri-

bitur b). Apoftolos vero in oratione per-

fevera[fe , orationi inflantes ; faepius in fa-

]ï

cris litteris legimus.

2

?

& u

Primorum Chriftianorum in orando

0.;

affiduitas aliundé rnota, et noftra, qua uti-

mur, colffuetudine ufque ad prodigium

&

majof: ut àdéo nobis optio reianeat,

utrum dicere velimus; viros fanctiflimos

lü

juftum modum excefliffe, vel nos in ex-

plendo hoc officio ragnopere deficere!

eadem enim,; qua illjö lege tenemut.

b

D)

Patrum veto fententiàs *pfö hac caü-

ífa facientes nemo collegerit. Ex tri

bus primis faeculis paucas commemotabo:

[

Clemens Alexandrin. c) videtur chriftia-

fi

num definire tánquam lhominem fempet

oranten ,

ac orationémi continuam,

diu

noéctuque. profequentem.

Item origenes

d) docet, viri fancti vitam effe u

nari

'a'lila

4

b)aLuc. à2, 59.

c) Libb. Stromat.,

d) Tra&at, de oration;

Caput L.

8tr

MU

f

aliquam magnam orationem. Ft alibi e)

vult, ut mane, meridie, ad vefperam, et

e PQT-

n

nocu ípecialius oretur, exemplo Chrifti

id confirmans.

$. quoque Cyprianus in-

gentem orationis neceffitatem adítruit f

Jit tibi eratio a[fidua, 'vel leio : munc cum

Deo iequere, nunc Deus tecum.

Frequen-

ojtndo

tiffimam vero,

ac velut diu no&uque per-

j ut

durantem orationem praecipit im /ào tva-

dpun

£lat. de evatione dominica

, talem neceffariam

effe. afferens ,

a

lefti.

ne excidamus e regno coe«

([imot

n

$. 1713.

ef;c'e're"!

Reli

J

quorum Patrum, ac piorum do.

€&orum

fententias confulto

utique praeter-

€0: cum omnibus aliund

€ conítet, eos

in affer

enda copiofiffima orat

ione concor.

Ó dil.

des effe.

$ ïï:l

Exempla denique San&orum

omnium, de quorum vita nobis penitius

yot

chïiffüf

conítat, huic doé&trinae ultimum, et com-

j

fenf

n

:,

fumm;tum pondus faciunt:.

TE

h

$

1714

i

ünat

$j

Sed non ab au&oritate magis, quam

ab ipfa ratione multae orationis neceffitas

fe

e) Homii. 1. in libr. Reg:

f) Trac, ad Donat.

EF

"fractatus. XIV.

HEA

fe prodit.

Amplifimum fane, ficut gra-

viffimum eft caritatis ac religionis offici-

um, ex quo ampliffima pariter, ac maximi

momenti obfequia debentur. — Praeterea

fpiritus eft. . Deus, qui proin actibus mentis,

feu fpiritus proxime honoratur: nam eos,

wi aderant eum, in fpiritu, et veritate oportet

adorare.g):. Nam et Pater tales quaerit, qui

Vnde aéctus mentis, qui funt

adorent eum.

ipfa oratio, ad penfum religionis, et ca-

ritatis proxime pertinent: reliqua vero

non nifi ex eo huc fpe&ant, in quantum

[

a mente; feu fpiritu rioftro profeta funt.

M

$. 17is.

j

Se& etiam noftra conditio, et p'ugnae,-

quae circa.diverfa officia rite explenda

5!

nobis imminent, multam orationem exi.

gunt.

Siquis, confideret. totum regnum

morale j

et Omhia ejus officiaj fiquis

confidefet Deus actus, et affectus omni-

no omnes fibi depofere; et fiquis confi-

deret deüique horrendum eofum, qui gra-

]

WW

viter peccant ; nümerunm; is fingularem

contentionem , fingulareni gratiam, et fin-

T0

R

gularem, qua gratia obtinetur, orationem

fequiri, facile intelliget.

Huc fàne perti-

ïm

nent graviffimae illae; et divinae audo-

l

fitá:

£) Ioan. 4. zla.c;t feqd.

um

Caput IT.

93

g

ffici

ritatis voces h): vigilate ; igiaté, eL ord:

t& — — vigilate, et, quod fuobzs dico , omnis

Mil

bus dzco A mgzlate

Q

W

CAPVT SECVNDVM.

f (i!,

j

Certa. orationis menfum utcumque dcfimtur.

m

fit

"

1716. Defimtam, quahs certo datur, etfi illazi

«

ncfcmmus, orationis meénfuram ífcire; mofítris

v«

praecipue temporlbus multum refért;

jj

I717. Plopmqulfï' imeé vero 1Ham definiri arbis

tramur.

für

1718. Per déciiàam tempous párteim

ä

1719. Decimae enim illae ant:qmü' imaé

$

1720. Potiüs uthue ex azïtxbus mentis. p1ae-

uünae,

ftari- debent.

enda

1751. 227 Quod tcmpus cumi-non nimium fit;

i w«

;

1725-25.. Mirüm non eH: obhgatlonem oranö

pX

egnuft

di alia ratlone compenfarl ha

ud poü"e.

f

*æ *

j

$

L)

I717

o

l gf !]

HIS Jam praevxe qüoddam caput. ftatueré

juvat ,

nempé certum quidem orationis

arem

tf

modum, ad quem adítringimur, fors igno-

one

rari a nobls, eundem tamen reapfe defi.

nitum effe,

. Omne enim. quod eft, fem-

per l

T

per deümtum eft, eoquod mlul mter effe;

j

et

[

h) Márc. i3. 33. et feg;

04

Tractatus XIV.

et non effe flu&uare, ac proin indefinitum

eífe quéat. 'Ommia in menfura , ei numero,

.fam menfura de.

ei pondere difpofuifli. 1)

bitae orationis eft: ergo

definita eft. *)

*) Facile tahien conceffero, eam- in diverfis

diverfam, in fingulis tamen definitam effe.

Sic.plus orare debet Sacerdos, utpote Deo

totus confecratus, et infuper eo deftinatus,

ut plurimis aliis de fpiritu fuo tribuat, quod

—

facere non poterit, Ííi vix tantum habeat,

Pronum eft

p

quantum fibi. fufficere. poflit.

ominari, populum Chriftianum ex eo tanto-

-

pére frigefceré ;; quod. parumi ignis à nobis

facerdotibus accipiat.

Dici enim non poteft,

quantum .ad emendandam totam communita-

tem unicus facerdos egregius, Veroque fpi-

ritu'fatis imbutus conferat. Praeterea majo-

See o »—? — — —

fibus. periculis expofiti, majori robore, ac

—

proin copiofiore óratione iüdigent: moftra

—

c—Á

vero aetate ab exemplis, falfis do&trinis, à6€

a

peftiferis slibris. periculum — longe maximum

P -

b—-

urget, et Lamen. ftüdium orationis fere pro

fatd periculi minuitur, dümi contta plurimium

incréféeré deberét. "Vnde ingetitem dC com-

munem velut ruinam ominari imo exfpectare

cogimur, Fruftra tantis mal

is leges; aut

Vim publicam

poenae publicae opponuntur.

àd tempüs coercebunt ;

mentes nor emenda-

bunt, donéc tandem malum nimium ingra-

li

vefcens omnes leges, ac totam vim publicain

Ü

eludát.

Gratia ;

ét fácris exercitationibus,

ex-quibus gratia hafcitur, hic opuseft. Hae

proxime ifi mentem? agunt, vis exterior non

d

piti

corpus aliquamdiu coercet.

Sed talia

&

utpote ex fua opinione inania, aut eerte fuo

a

-

i) Sápient: fT ,'21;,u

"h

Caput Ik -

Ut

']P

affe&ui adverfa nón adhíbent, ficeque, quod

faepe cogitavi, quod'admittunt, non fufficit,

?

quod vero quüggret'a 1d 111inin7c admittunt.

7

$ 171*7;.

N]

| d

Quia vero menfura! otationis definita

& u

quidem, nobis tamen ignotà eft; mens

fdtiiy

tl

aequa, et a partium ftudio aliena eam

qud

j

Optare tenetur, quae vero eít proxima,

jm Ü

ldque habetur per inviolabiles confcien-

tint

entiae regulas, vi quarum, quando cer.

tb

gtell

tum haberi nequit, verius, id eft, proba-

WW

witd

bilius et vero proplus,

five dein id pro

noftra,

vel pro adverfía parte faciat am-

ye Y

T

ple&endum eft. Si enim pro veriore id,

ij X

quod minus verum e[t;

nolm

eligas; tunc fe-

queris id

» quod etiam .tua opinione pro-

y, 4

babiliu

S eft falfum.

gt

Quale quidem

fugit,

pmba-

OU

re fenqu intimus re

MU

S. 1718.

Í J

p

j d

lam vero propinquifimam orationis

us

menfuram plerum

que decimam temporis

jmel j

páartem effe, autumo.

Tu, fi alia maeis

lljgl'ä

placeat ,

Jicat!

(nam in gravi adeo officio defi.

ibus,

nitum ali

quod ftatuere cogeris) meliori-

Ut

ü$, quam ego,

argumentis eam ftabilire

r m

ebebis,

ul

affleclam t

me quoque, fi id praeftiteris ,

it ln

uum mox habiturus.

j

f 3

$. 1718.

86

Tractatus . XIV.

$. 1719.

.. Ego quidem fequentem pro mea opi.

Decimam partem

nione rationem affero.

::

temporis, ac rerum omnium Deo dican-

!i

dam. effe, ex ufu gentium et humani ge-

neris confenfu jam alibi docui: cui lex

Mofaica, et divina mire fuffragatur. Li-

cet enim haec pér Chriftum abrogata vim

obligandi perdiderit; doctrina tamen, et

exemplum effe pérgit , utpote a Deo pro-

fe&a,

Nihil enim legi naturali adver-

y

füum Deus populo 1udaico praeceperit

^

unquam.

S. 1720.

Iam fi Deu»s 'decimam partem -t;mm

noftrarum fibi pofcit ; quanto magis ean-

dem portionem ex actibus mentis noftrae,

utpote qui fuapte natura ad fpiritum illum

purifimum faciunt, pro fe exiget? Prius

ilud fumma auctoritate, et maximis exem-

plis quisque tuebitur: quae tamen pro

parte altera., feu noítra magis pugnabunt.

Sic euim loquitur ]): audi populus meus,

ä

et loquar ; Ifrael, .et teflifigabor tibi:

Deus

l

JDeus tuus ego fum.

INon in fatrificüs tuis

arguam i& — — Nen accpiam de domo tua

vitulos, meque de gregibus tuis bircos — —

*

Nun-

ä

J) Pfalm 49.

"a

Cupa TED.

87

ANunquid manducabo carnes iauromm, aut fan-

guinem bircorum, potabo? Imola Deo Sacrifici-

wm laudis, et redde JAitiffmo wvota tua , et in-

tem

CL

voca me in die tribulationis, et bonorificabis

1ne

Ex quibus clare apparet, cujus ge-

i

neris penfüm primo fibi loco

petat ille,

l Xe;

pui meriffimus eft fpiritus.

N

| II

$. 122:

l &

j

—Aft objicient: ,,fic duae in fïnrguïos

»dies horae, et ultra religioni dari debe.

due

p

.Ient, qualis menfura in plurimorum

» conditionem. non cadit.. Qua enim ra-

,tione agricola, aut mechanicae artis ma-

»gifter, vel focius duas fingulorum

die-

; Tum hpras gritioni* impendet ? **

p

lt

$- 1722.

A

u

Aft nulla vitae ratio jufta effe pot&ft

quae cum primo, et graviffimo hominis

: Pt

officio componi. nequit,

Verum hic: fin-

eren

gitur labor in praecepto: nam tempore

WO

matutino, ac vefpertitio vacua 'aliqua pro

bums

oratione: fpatia facile quivis inveniet.

net,

Dein*quid impedit, quo minus per decur-

pu

fum diei inter ipfos labores fuos non fre-

; l

quenter de Deo, in quo vivimus, move-

mur, et fummus, cogitent, in eumque

Piis affe&ibus ferantur ? Denique juftus

N

orag f'modus fingulis diebus minime affi-

4

XU$ ,

x

d

Tvactatus XIV.

8

xus, aliis diebus, iis maxime,

qui Deo

funt facri,

compenfari poteft,

Quodfi

tales inanibus confabulationibus , impudi-

id

cis jocis , choreis, compotationibus,

eft, peccatis tranfigantur, nemo conqueri

potel"t fibi vacua ad orandum fpatia de-

elie, fed ea a fe male impendi, fateri te-

netur,

$

1723.

&ä

Alii ab hac orandi obligatione per id

t

fe eximunt, quod officia conditionis fuae

rite expleant, et per omnia honefte vi-

Val]t

Pro longa oratione valet vita,

quae ex mceglo jufta eü

!

S! 172*0

*

j

Vitae genus per omnia fine multa Oràa-

lo

tione juftum cogitari forte poteft, dari

non poteft. Aliquis vivendi decor fine

multa oratione aliquando reperietur, non

item vita, quae expletis omnibus officiis

ab omni peccato immunis fit

Vita vere

Í

chriftiana, ac plena juftitia longe amplior

eft, quam ut fola morum elegantia abfol:

5'

vi queat,

$. 17235.

Et fingamus etiam , fingamus inquam,

$

(nam id certo falfüm eft) aliquos fine

multa oratxone reliqua officia ex integro

(

3mple-

Caput. H,

49

Da

implere; tales nihilominus damnabuntur.

ydi

Nam in judicio apparebit, officium de

pudj&-

Deo digne colendo, legitime diligendo ,

531

quod eft füummum, ac primum ex omni-

t

bus, a talibus per maximam partem non

,'mlde-

fuiffe expletum. ' Singulis debitis fingulae

u

folutiones debentur: una folutione diver-

fis obligationibus fatisfieri non poteft. Ali-

as fi mille debeam , non nifi centum fol-

t j

vere deberem, hique pro reliquis nongen-

tis valere poffent:

prout alibi copiofius

: od

oftendi.

uam parum itaque per officia

e i

VW

fidelitatis officium caftitatis quis implet,

(

tam parum per divería juititiae opera, ut.

pote aliunde debita religioni fatisfacit,

Manet itaque vita alias juífta in fenfu aile-

gorico , non i

j

vem in aeftimatione merali

Mui

longa Olï?ti,p'*

d

:

CAPVT TERTIVM.

r f

: De vorati'o,ne in fpeciali fenfü accepia,

ofüä'»

[ v

. 1726. Oratio in ft

lat, ut

rictiori fenfü accepta poftu.

np/)ü'

bfo

:

1727. Nonnifi Deus,

2

et quae ad Dcum du

cunt

$.

1728. Cum firma fiducia petuntur,

$.

u)

1729. Quamdiu vero.

media ordisaria füppes

tunt,

f

$.

egf(l

'1?30 €t 31. Non licet extraordinaria petefäg

UPIB

F3

S 17432:

QO

-'Ira&atns XIT.

$.

1732 et 533- Vbi tamen pefíüma illa do&fina

caveri debet, quafi Deus preces hominum non

curaret.

ü

1734. Adeoque fludium orationis ma

5

?;ime in.-

culcandum eft,

fj

fd

1735. Quidquid alii dicant.

ei

1736. Sed fibi ipfi prae rcliquis-invigilandun&.

e

g

1757, Et frequenter orundum eft.

It

flo

Is

L 706

u

Oratio, feu preces in ar&tiore fen.fu

!

fumtae, prout fupra jam di&um fuit, funt

veri boni et auxiliorum ad id conducen-

tium petitio , quae firma in Deum fidu-

cia nititür.

De quo orandi genere pauca

?

hic commemoranda , fet fo

ea, quae in

ü

irattatu. de Jj

i

& tbeologica. fcripfi , recolenda

funt.

$. 1:72].

"

X« x 0. BL F-

Et inprimis non. nifi verum bonum

id eft, Deum petendum effe, facile intel-

ligitur.

Nam memo bonus, mifi folus Deus

a) Reliqua nobis eatenus folum bona funt,

quatenus ad Deum adipifcendum faciunt ;

M

fecus mera imp

x

eQimenta, id eft, malg

IQ

nobis funt.

$. 1728.

ï)l

$) Luc. 18. 19.

"—

d

Caput III.

91

r

1 f0f

$. 1728.

uibus dotibus firma in Deum fidu-

[e jl

cia debeat eífe inftructa, jamr agendo de

Ífpe docui. Porro haec fiducia fola Dei

fidelitate fe fuftentans, certam orationi

efficaciam tribuit,

Noftrae vero preces

j

etiam per vim pro

prii meriti varia dona

impetrant.

Et füb hac ratione preces ju-

ftorum, et maxime Sanctorum efficacio.

res funt, quam aliorum: cum invi&a fidu-

cia in impio,' ac jufto par

fen)

em, id 'eüz

femper certum effe&tum -habe

at

, f

du

$. 1729.

j f

| pauca

'Iüud,quOQuä-

hic n,o.t-,andu,'m, 'auxi.li,a;

Ut J

extraordinaria . non effe petenda, quamdiu

üfnda

ordinaria fuppetunt, ne Deum tentare, et

ftatutum ab eo'o

rdinem frivole invertere

velimus. .

Sic utique impium foret, fiquis

vitam fine

cibo füftentare vellet

, qnam.

hn

diu cibi fuppetunt.

jntd

Dui

5-1173/0/2

fünt,

L.

Vbi etiam illud. peccatum , qu.üod ten-

|unt.

tationem. .Dei vocant, intelliigitur. .Eft ve.

mak

rO haec duplicis generis, et quidem pri-

ma,

aCc. pro

aliquid fit ad

prie talis committitur, cum

]723-

capiendum experimentum de

P—co,, e. g. an fevera exiftat, an bo

nus ,

Rnum

92

Tractatus XI U.

pum omnipotens fit. "Tale jam'peccatum

officio fidei adverfatur, eftque verum du-

bium de fide: reipfa vero etiam rationem

graviter offendit, quae cum Deum dari,

E

r

bonum, ac omnipotentem eífe, clare per-

fpiciat, vehementer refugit, de eo expe-

rimentum fieri, quod ei per fe certiffi-

mum eft. |

f

$. 1731.

p

. Alterum peccatum, quod tentatio-

nem Dei vocant, eft in eo, quod quis

paturae, et gratiae ordinem fine necefli-

tate, aut evidenti utilirate perverti de-

Q

fiderat.

E. g. fiquis fine proprie conatu

1

falutem confequi , aut fe in praeceps ja-

ü

étando fe integrum fore exfpeGtat. Hoc

1l

vero peccatum gratiae, et naturae ordi.

Vi

*»i adverfatur, et fic religionem naturae

I

lem, aut fuüpernaturalem offendit.

(

S

1732.

d

Y

Cave tamen hic ab ingenti illa im.

Wl

pletate, in quam nofítrum tandem fàaecu-

lum erupit, et qua contra fenfüm totius

j

QU

humani generis, et maxime contra aperta

divinarum literarum teftimonia Deum pre.

U

lta vero ca-

lc

cibus noflris flecti negant.

-

umniantur :

Deus optimus ex omnibus

uem

Ü

eptinum naturae ordinem conítituit, q

uti»

d

- Caput. Tif -

93

hUI

Autijüe propter fufpiria. tua minime tur-

m

babit, . velut peccaturus, fi univerfum

JDem

optimum ob. affectus privatos in deterius

hti,

commutaret. Ex qua impietate alia pro-

i

na confecutione infertur, illa fcilicet, ob

p

peccata noftra nullas Deum in naturalibus

glagas immittere, planeque mentitos Pro-

Vil

phetas effe illos, qui ob peccata populi

famem , bela, peftem immittenda effe

praefagierunt,

at

| qii

$. 1733.

«tefi

SEA hic iterato fe pr.odit ertor f!lä,

tid

qui ex ignorata prima rerum ornnium ratio.

Qndti

ne invaluit.

Non ideo Deus hunc murns

n)

Bot

dum condidit, quia bonus eft, fed ideo bo-

nus is eft, quia eum condidit. Voluntas di.

Qf ,

AC

vina eft Caufa ejus bonitatis, quae in mun-

do eft: neutiquam m

undi bonitas divinae

voluntatis caufa,

Ífed merus ejusdam effe-

&us eft,. Quam

primum Deus áliud mun.

di fyfterna ftatuere, et prius illud ceffare

] fft

voluerit; tunc novum lhot boónum effe

Incipit: et anti

quius bonum effe, immo

ecu

effé definit.

ytius

Deus nón eít alligatus ad

quemcumqué naturaé ordinetn, fed hie

;eïtä

p

totus a Deo pendet , qui in aliquibus ejus

legibus 'ad noftras preces fubin aliquas ,

Y

easque plerumque nonnifi breviffimi tem-

jj

uet

poris exceptiones facit: dicit enim, a'n'vta-

cá

Ut

94

Tractatus XIV. |

ca s im die iribulationis , et ego.exaudiam

Subfidiis itaque naturalibus ceffanti-

te.

É

bus, vel no

n

i fufficientibus fine omni ten-

tatione Dei auxilium fingulare, et extra-

;

ordinarium petendum , ac fecure exfpe-

&andum eít. Ac etíi Deüs tale faepe ne-

gabit,

aut nefcio quamdiu differet ; nihil

follicitus fis.

Aut eüim quod petis, lar-

El

gietur ,

fuamdue, quam fecit, moram;

multo foenore compenfabit:

'aut - aliud

quidpiam tribuet, quod dono à te defidé:

rato longe exägllehtius- erit,

Ü

W

$. 1734.

l

Denique in boc tra&batu de orationé

aut aliarum ani-

]

Qquemlibet, qui propriae ,

monitum effé

i

marum curam gerit, itefato

f

velim, ut ftudium orationis ultra rece:

ei

ptum morem, et modis omnibus urgeat.

Per hóc enim plus obtinebit, quam omnhr

)

h

bus diffettationibus , quás ex philofophia

morali, copiofo

licet verbornm apparatü

li ,

Ti

j

ádornatas petet.

Infelix philofophia, quae

W

fere locum Evangeli occupavit, et grae

bübe

tiae rationem humgnam^ fuþ&üituiü

Ti

O

$. 1735

n

Hie enimvero viros alias bonos tibi

de

étu-

h:

ööftï**epeütes habebis, qui tritae confu

dini

T anc:

95

T

dini inhaerentes omne ; quod commuhem

fatí.

morem excedit, incauti damnant.

| 6]

uan-

doque tacita invidia, quam ipfimet non

etrà

"advertunt, uruntur, dum . rem ab aliis

afe

efficagius , quam a fe; fuisque agi cernunt

du

Quantas ftrases damnabile hoc partium

m

propriarum ftudium ih Ecclefi

ia Dei edide-

j, Ht

rit, et edere

Rifïimum eft:

pergat ; etiam cogit;afe,f Ui

qoraths

. ii

$. 1726.

o

ii

Sed et tu, qui pro 6

^

l

iena fä]uktägegrä;'

gium aliquid praeftare c

ogitas, fpiritumi

tuum follicite explora: n

am faepe fub re-

ligiofiffimo obtentü nil ni

fi pertinacia pro-

Yi

prii judicii, eminendi defi

derium.,

p]

aüt pro-

priae partis ftudium

U i

, aut ejusmodi ptofa.

T eif

nus affe&us latet.

Si

demiffe de te ipfo

fentias , fi exornáfido

altati flores ii ali-

n

eno horto n

u

àtos aequé libenter ac pro.

;

Qf

prios adhibeas

5

fi pro Dei caufa in aiteris

us excercitu ae

pii'

que ac in tüo militare ve.

lis, et vi&oria

e ab aliis relatae tant

| g

um ;

g

quantum própriae déle&ent ;

1l VCHS ,1' "ut

omnes , fiut Mo»fes,

;

t grai

Jpirituin | propbeiarum

babeant, fi conatu tuo

fallente pácém ani:

mi fetineas, fi omnes

D]

rtes fufpectae, et

omnis fimulatio exofa fi

t5 tünc; inquam;

in curanda alieria falute

fat fecuré proce.

des, et fub conatibus tt

T

iis-gratia; et hor

tot alil'S; la)tebit.,

fj

inera. natura , proutq in

(l

$. 1737:

96

Jvactatus XIV.

t

$. 1737

f

Denique etiam illud tibi maxime com-

!

fnendatum habeto, ne dum ais praedica-

Noli nimium

eeris , ipfe reprobus ejficiaris.

ex oleo tuo aliis commodare, ne Torte

tibi, et aliis non fufficiat. Proprium ani-

mae negotium penitus abfolvere, valde

(

magnum, et grave eít: fi curas ac vires

i

tuas in tot alios diviferis; aegere ommi-

bus eae fuffieient.

Sub immoderato, ac

HU

u

tis ftudio non raro

t

imprudenti alienae fal:

fraus daemonis latet. Id vero tibi firmum

Wj

&l

fixumque teneas, ut fub obtentu alios ju-

1

vandi invi&um ab oratione fpiritum num.

u

quam remittas,

q

CAPVT QVARTVM.

De adoraiione.

1758. Definitur .'ad*oratio, feu *cuïtuis-,

|

1739. Qui aut Deo, aut San&is exhibetut.

ä

174o0. Hunc difpefcunt in cultum duliae, et hy*

r

perduliae.

J

[j

1741, . Cultus aute

'm eft nb]öluïmg aut rqfþ?*

divus.

1742.

Qui quidem omni fuperítitione vacat:

$. 1738.

Hiy: efl alitnae excellentiae ctm ali

qua füi

«oy OEl

ad eam fubmi[fone , a&u. quodam exteri

étiam

t

- Cupuk. Ti

97

étiars- folo animó. fa&a conteflati. Et ic eit

fpecies aliqua fub genere orationis latioré

*

QOU |

TA

fenfu ácceptae *C'o"nteht:ïi».

NU

&

E

S. 1739-.

d

la adoratió alia Dei debetur: àlià

m u

vili

San

€&is re&o tamen fenfu à

D ,

ccepta imperi-

ditur.

* vitei

Sed et illà ; quae Deo. debetur ;

n

eft duplicis generis. Vl enim eà fupre.

o*

i Numini debetur ex titülo fuprémo ex:

p n

Cellentiae ;; eftque adoratio [lairiaé: vel

Éul

"

eidem tanquam duétori prátiàe et maturae

o ]u

Exlibetur ; iftqué adorátio rélipionis 4 ficut

| i

illa tanquam 'ex tituló fimpliciter itifihito

aC divin

"

0 däbiþä ad Viftütä'rü Caritatis fpöa'

'läï;

$. 1248.

im'n

Sed etiàm ádoratio; id eft, cultus at

or Sanctis debitus eít vel génralis, et

Omnibus in-co

"

s

eló regnántibus Comrnuhis;

u

* vel Beatae

Matfi fpéciaiim debitus. lls

ul

lum duliam; hünc ve

Olent;

ro byþäïdqlidiþ vocaré

T

*) Hic juvai adfcribere ali

quà, qüáe circà cul:

tum Sancerum ad

vários ab' ufüs praecá-

TU

vendos lege hümidn

4 é. g. C: 1 et ult. dé

bani octa

elid. &t venerat.

j

SS. ét indxiihe bulla Vr-

Vi 39 conftitut . Tünt,

Prohibetuz

[

i'täqlli-ö xcB

e

qui$ eümi quahtacünque fan&itatis

:

C virtütis

opihione defun&üs culrü publicó

!

|

à

f

cidtür; h

fi albimi

W?I

1

9

ths

o

i à Poxitifid'eleötüänö i

um

SSotüid

Trattatus XIV.

98

SSorum, autBeatorum fit 'rel-:ltus, 'aut per come

munem fenfum Ecclefiae, vel immemorialem

K

temporis ufum , aut per S3. P

atrum , aliorum-

ve fan&orum virorum ícripta, vel deniqué

E

per fpeciale Po

ntificis decretum talem cultum

I

publicum obtinuerit.

Quibus talia defunt,

fl

in eorum honorem non poffunt fefta inftitui,

non templa, aut altaria in eorum memoriam

aedificari , non horae canonicae, aut ritus

Nec licet eorum reliqui-

l

facrificii celebrari.

as, aut imagines publicae venerationi expo-

(

nere, nec lampades ad eorum fepulcehra, ta.

W

bellasve, aut alia acceptorum beneficiorum

anathemata publice appendere: licet talia pri-.

W

Omnino etiam ta-

(

vatim fervare permittatur.

libus poteft cultu

s privatus,. aliis licet bene

dummodo is non fit de ge-

notus, exhiberi,

nere eorum cultuum ,

qui ab Ecclefia funt.

infütuti, aut nomine 'Ecclefiae praeftantur.

Sic licet talium , patrocinia implorare, eorum

eu

reliquias.

imagines, ( absque radiis tamen,

in illorum hono-

fit

.et laureolis) domi tenere,

rem pia opera obire,

illorum virtutes aC

DIty

prodigia,

accedente tamen licentia ,

.et L ad!

libris vulgare. — Deni*

nïx:

probatione : Epifcopi ,

dl

que ad eavendos abufus ,

et ne piis fidelium

affedibus temere illudatur,

Sixtus V. fu.a

J

Dominus , prohi-

conftitutione, quae incipit:

ipí

/buit, ne reliquiae etiam illorum $

anctorum,

4

publicus competit, fine

quibus alias cultus

QU

adprobatione Epifcopi' publice venerandae ex.

CUl

ponantur.

Vr

$. z7ü4r.

"

- Porro adroratio generatim accepta,

b

et cultus religiofus aliam quoque divifio-

lior

refpt-

ngm fubit, eítque vel abfolutus, vel

CLious

s;

Caput HE Ó

99

COT

ilelt

üious m prout : fc: l;icbt;. ,perföllïa—* &ultu ,digna

TOE

vel in feipfa, velin: aliquo figno, aut re

eniqut

ad fe pertinente colitur." - Sic. Chriftus

yulturm

ii

modo ipfüsmet, modo in facra Cruce ado-

ïnïx'mih

ratur: unde $. Cruci cultu

:

s Jatriae,. foli

Deo. debitus. adhibetur

portt

;ita, ut in Cruce

j riti

non fiftat, fed totus i

n Chriftum tranfeat,

relil

j a

Idem de Sandtis;

qui in réliquiis propin-

quius,.et remotiu

s in imaginibus honoran-

i,

ficito

tur; etfi vera fanctitas, 'et ratio 'colendi-

jlia pI

in ipfis San&is exift

jam o

at; in. j-qüoï,s etiam 'eul.

P

t

a u

tus ipfe demïïit.:*

j

É

W

H

A

*

! i*

[/

(

*

$

Rxel

iquiarum ,

.et Sacrarum imagivdnüum

T d

cultum effe prob

g um

um, et ab omni fuper-

) jont

ftitione: alienum,

Ecclefià frequenter, et:

u *

qM

maxime in Concil. Nicaeno fecundo defi.

nivit, ut adeo do&ores 3 facris catholicis .

,

T

ii

alieni nos cum. idolorum culto

ribus inique

Ü

exequent.

Horum eni

m.alii quandoque

, ]*

ipfas imagines tanquam.

vera numina ftulte

náor!

adorabant.

. Alii vero in imaginibus viva.

jt, ?

quaedam nu

mina ,

at 9

nefcio vti regnantia,

cultu fcilicet. refpe

&ivo ,. colebant.

Hi

VérO non ev eo

peccarunt, quod cultum

Tefpettioum "exhibüu

erint, fed. ideo facrilegi

t

y

€erant, quod cultum latriae refpectivum -

(iV! l

n?n vero Dgïo Iïraeü.iterinc.i*)

) fl

(

[

G 3

*^) Res

TraäatusXI V

Iod

*) Res enim vero admiratione digna, quod

(

"in-eultu-refpedivo mdlgnum ObJe&um rela-

. to idololatriam ,cermere queant;: cum in alio/

0

quocumque cultus genere idem.ré&e fiat.

* Siee

[

qui honores. fph Cdefari proprios alteri exhi-.

!

"bet, impius ác pene perduehs eff: et tamen.

! C ámaginem - Caéfaris publlice éxponunt, coram '

T

/»ea. 'populu,s jn:plaufus,.«et cáantica: éerumpit, :

Re-;

, ipfis imperii mügmbus eandem exornans::

f e&livum Vexo hoc cultus pohtxcx genus adeo

b

Caefarem non. oi?endxt, ut eundem lonoret

J

plu*rlmum. : Quia' fcilicet'totut -mon in ii

gme haeretj fed in- xpfum Cdeïarem tranüt,

,dm, eoquc finiturar.;

À

; t

sCAPVT QVINTVM

N

f«

Dä cultu Scmäwum gemmum agztur.

I

Sv 1743 San&orum excellenua cultu dlgn: e& "

F

$« 1744« Et eos: ;olere ommno 1equum eft,.. Ad

J

,.hunc cul;um

,ä

5 . id48: Vrget nos: quoque 1mbelhaitas noüra.

$ !746' m Per cultum- Sah&orum honorz

- Chrifti mhit deærahatur ;

ü

pfis vero San&xs glona, nobls

6; 1750. ét 51?

g

plurzma bona zccedunt.

AT

/ Cx 1

J

Á

i

E

r

5

1743

!

d

t

San&osf id ePc fpmtus Angelorum;f

li

et.hominum cum. Chrxfïcy aeternum reg..

W

nantes colere, bonum . effe ;.. Ecclefia. tan.

quam certum dogma ítatuit; et ratio ipfa

demon-

oCaput V.

Ior

quoi

wli«

demonftrat.. Nam queiilibét eo honore ,

ml

Sit

quem ejus' excellentia petit;" afficiendum

effe, luminé "naturae notum eft, ipfo

exli«

pvl

Apoftolo id definiente?" cui boperem, bono.

o

Yem à). Quae vero excellentià in re mere

TM

creata ma

jor, aut füblimiór cogitari po.

y N

teft, quam conditio filii Dei' adoptivi,

j acieo

in certa, et aeterna coeli

»

"

Qnare

*

eftis regni. poffef-

n

f

iïione .jam4 cqg&itgci?,

annüh

J

Ex quo adparet, ï;cuï;;u'täa?fïSänfföïfüiil;

non tantüm |quacumque. ratione. bonum,

I

fed debitum omnino effe: nam. quüemlibet

1 ER-:P

pro fua dignitate honorandum. effe,.. non

arbitraria affe&io , fed verum ex certo

( M

Jure natum debitum eft;

—' Al

f

D

r

Y

MIOH

. . Quod quide

m oficium noyiüm r

obyr

ex noflra. indigentia

aecipit. ;In pugna

9

gravifima, eaque.

ancipiti. admodum: ver-

famur , .. cum ,aeter

na aut. felicitate ,. (aut

damnatione velut c

ol l'u.&-an;þ es.;

Innymeris

gratiae auxiliis ad tantüm agon

em felici-

ter abfolvendum indigemus. Ft

licet Chri-

um

t'j

i merita fint abundantiflim

h

;.

ad co-

ïgya!—?.

üxilid impe-

j (

piofifima feliciter puäü

L

3

H

Is

[2

1

j

E

102

Tvactatus XIV.

tranda in immenfum fufficiant ; participatio

tamen. horum meritorum 6ex juíto Dei ju-

dicio limitata, ac certis conditionibus alli-

gata manet.

Magnopere itaque meritis,

ac interceffione San&torum indigemus , ut

ad merita Chrifti copiofe participanda id,

quod noftris meritis non valemus, eorum

—-— m PT RE Lr4€-o£-

patrocinio affequamur.

Scilicet juftum,

quam Deus ftatuit, ordinem invertere non

licet.

Vel forte propria quisque merita

tuto negliget, eoquod Chrifti pro nobis

merita fint infinita? Aut denique etiam

ipfius Chrifti meritis facile* carere poteri-

li

t

mus , eoquod immenfa Dei largitas ad tri-

buenda bonaà etiam aeterna fme praeviis

L

'quibufcunque meritis fufficientiffima fit?

; lt

d

$& 1746

N

,,Sed tanta in Sanétos devotione el

W

» cultui, qui Chrifto debetur, aperte de-

5,rOgatur ,^ dum majori 'ftudie in San&os

Q

s non raro ferüntur, quam in ipfum divi-

t

,, num 'Pedemtoreii noftrum.

/Sic negle-

lt

» ,&o. fummo altaris Myfterio ád- 1magmem

t

,, lhquam male confugxunt.

E

2

!

]

C $. 1747.

Ti

Rehgloüiïïmi homines ! dc Chrifto non

tl

Dle

Tams a fidelibus honorato folliciti funt,

'*ui'quidem ipfiret pene nihil praeftant.

tel

Sed

Á

i&!&

d

Caput V.

103

Sed.quid, fi tanto abufui ipfemet ánfam

t

u

praebuerit , dum. ad invocationem .Sanéto.

; alï

rum mgentla figna ac prodigia edidit,. quae

titS,

ipfusmet in.altaris Sacramento patrare no-

luit? Et jan|, dum adhuc in terris dege-

,U

h ïüs

bat.,.innumera et ingentia figna per iftos

egnu

edidit ,

quae utique . honeftius 1pfusmet

edldm"et

Sed omlttamus ifta.

yftuti

e fü)

n

SS I748

L

nor

eta

.. Potius excuuamns, quld demque cul-

tus ER proxime, et ex fua indole demum

otern

fzz.

g

uid itaque religiofo cultu afficimus

mus in Sanétis? Naturam humanam, aut

n

angelicam? Minime: alias omnes homines,

[

immo ipíos daemones tali cultu profequi

deberemus

Scrlwgt donum gloriae, et

eminentis gfatiae, aut potius heroicas vir-

ont'

tutes, quibus 'talia fibi compararunt, in

te d

San&tis honoramus.

Aft hic rurfus redit

5511&0:

quaeftio: an hae virtutes funt caüía gra-

; d

tiae, ac gloriae, ac proin cültus noftri,

negle-

in quantum hae virtutes a libero Sanctorum

dgnem

arbitrio vel in quantum ab àuxiliante Dei

gratia praefe&ae fuerunt? Sanein quantum

a gratla veniunt : nam- in quantum ex hu.

mana libertate natus etiam actus excellen-

6 f/

tiffimus é.-g, mors pro Chrifto exantlata

nec granum gratiae vel gloriae aut cultus

fii

eftäü«

relipiofi meretur, Tota, quam eiusmodi

G

aus

M:

p

104

Tractatus XIV.

4&us hábent, coeleftis dxgmtas ex gratia

defcendxt

Equidem qüo difficilior eràt

puana, et quo laboriofior erat vi&toria;

eo plus gratiae et gloriae adeptl fuerunt:

ä

y

ed contentlo liberi arbitrii hujus exube-

rantis gratiae non erat caufa fed tantuid

coáditio, qua data jam praevia gratia po-

fteriorem illam ac uberiorem gratiam ope-

rata eft. Non tantum toto genere, fed

tota natura inferior eft libertas creata, ut-

ä

pote facultas mere naturalis et ad efficien-

N ec vim mchdatam

dam gratmm inepta.

ad eam habet, fed gratla non nifi ex gra-

tia nofci poteft, et' quod: di&um jam eft,

natura ne ex parte quidem poteft eH'e

?

caufa gratiae, fed eft 'inefficax condmo,

?

qua data Deus ob priorem gratiam largi

?

tur pofterlorem.

lIuxta 1llud ,de cujus ple-

b

mtudme accepimus omnes , E

äratwm fro gra-

3

tia a)

?1

r

$. 1749. .

Vnde v:s merendx null'atenus

ftm

libero arbltrxo fed in fola'gratia et men-

ta San&orum, íi ftricte loqui. velimus

W

fünt mera De; dona.

Vnde S. Augufti-

N

nus faepe docet, Deum in fan&is, nil

à

nifi fua dona coronare.

^Nos$ vero , dum

Q

San&xs cultum rellgxofum adhlhemus, non

eorum

T

4) loan, z. 16.

Caput V. -

Ics5

£

eorum naturam,'non a&us éorum heroi-

br

cos, in quantum ab ipfis proceffere, fed

yrit,

folum gratiam,. et merita eorum , prout

unt

ex gratia ortum ducunt, honoramus. Cum

w

véro gratia fe totam ad Chriftum referat ;

A

ad extremum rite colligitur, religiofum

t o

San&torum cultum proxime, et ex fua jam

10

indole effe merum cultum Chrifti, et ne-

d

minem magis ridiculum effe, quam qui cul-

u

tu San&orum ilii honori, qui Chrifto de.

fici

betur, aliquid derogari garriat,

Jatani

$. 1750.

(n

] ?xïi

»Sed utique San&i in termino viae

. di

»jam conftituti nihil pro fe mereri , nihil

Yit

D

»precibns fuis fi

»»»»»

bi

Ampetrare poffunt;

g

»quanto minus id pro aliis praeftare po-

j j

»terunt?.ergo faltem: eorum invocatio et

jg

u-

,ftudium, quo eorum

"

4

uffragia obtinere ni:

ytmur, inane, et frivolum erie t

$. 7s

ef!' J

m

Sed nunquid etiam

tipfe Ch?if.ïliä jam

HUSZ

non amplius viator, et"extra ftatum. me-

'ü

suü&-

rendi exiftens nobis nihil.proderit, et

TTIUE

a

fafum erit teftimoniu

nil

m $. loannis b),

duf

quod advocatum hab

emus apud Deum,

lefum Chriftum ?

nol

ltaque San&i, qui fibi-

metipfis pleni jam

funt, etiam'in feliciffi-

T

*

3

LUE

x

B) r lom, 2. 1.

166

Tractatus . Xl U.

ma ,cvonditi-/one fua pro.iis aliquid impetra.

re poterunt, quibus tanta defunt, utpote

quibuscum per caritatem, et communio-

(

nem conjundiffimi funt,. in eorum perfo-

Ls

na adhuc peregrinantes.-. . Vel certe meri«

It

ta Sanctorum aeque ac merita Chrifti du-

"n

dum adquifita nobis prodeffe poffunt, fi

C

eorum fparticipes nos digne efficiamus.

l

Pertinet omnino ad. eorum gloriam, fi in

aetorna patria plures focios habeant, qui

aeternam gloriam ipíis magna ex parte in

acceptis referant: eruntque nor femel tan-

tum, et in feipfis, fed multoties, et et-

j

iam i& nobis beati, qui eorum meritis,

h

q

et patrocinio beatitudinem'aïdxep.ti erimus.

?

CAPVT SEXTVM.

h

(

W

De cultu- jþeciali * gm' divinae. Matri -debefur.i

$. 1752. Beatiüïmäe Virginiïmajor :prac aliis' San-

c&is, imio diverfus cultus débetur:

6. 1753:- 58. Quia ejus merita longe funt'e'xcgl-

Jentiora ;

l

$. 1759.- 63. Digiii

f

Bs vero ejus qua Dei gcnitfïf

li

cis eft prorfus. ftüpenda,

f

$. 1764 et 65. 'Qulaeque foli B. V. competit.

]i

$. 1766. Quod etiam fentiunt PP. Ecclefiae.

. 1767 et 68. 'TTantam ergo Virginem, non'e;ü

] |

.periculum, ne nimium honoremus.

5

$. 17

921

g

Cagut VI ]

107

pett

$. 1752.

wyote

fhunio

Deatiffimae huic Matri cultum 'prcgreliquis

coelitibus non tantum majorem, fed di-

perlo

: Wf

verfum deberi, facile evincam: cultum,

inquam, majorem pro longe majoribus me-

jf d

int, 1

ritis ; cultum vero jpecialem propter fpe-

cialem dignitatem ,

iciamqf.

et emineqtiam : "'Bngu-

n

llare-mk prorfus.

j QUI

arte n

$. 1733.

e] ti

Vt autem meritorum, quae fibi haec

et &

Virfo comparavit, rationem utcunque

erits

legitimam ineamus , notandum eít primo

u

ex certa, ac communi doctorum. do&rina

gratiae fanctificanti certas gratias atuales ,

feu auxilia deinceps jufte vivendi refpon-

dere , ita,. ut in: gratia conftitus)eo ipfo

At

Avelu.t'

þju.s*a;a quasdam gtatias actuales ha-

fis 3

þpat-.

Ms 1754

t tml'

Si vero unicus gratiae fan&ificantis

M/fll

£radus tale jus.ut. certam menfuram auxi-

liorum importat; facile confequens eft, a

fecurido gradu fecundam gratiarum a&uali.

j

um menfuram importari, et fic deinceps,

non enim fecundus gratiae gradus primo

od

ignobilior, .aut. minu

s efficax effe proterit.

Quodfi quis tali gratia- actuale digne uta,

s gra-

tlfrf ,.P,Oft- primum gratiae fan&ificanti:

9

3 dum

108

Tractatus XIV.

dum habebit fecundum ,' et cum hoc du-

plicém' gratiae a&ualis: menfuram. .Si ve-

y

ro cum binis hifce gratiis fideliter opere-

tur,

id eft, fi duplicem .hanc mepfaram

(f

Tm

rite expleat, adquiret ;fibi .binos gratiae

fan&ificantis -gradus, .qni cum prioribus

k

Tüà

duobus- quatuor conftituunt , quadruplici

Tac

gratia actuali exinde muüniendus, Hac ve.

bog

ro plene utens quatuor gradus, et addi-

n

tis prioribus quatuor,?octo jam gradus

gratiae fanetificantis ,. et tot virium gra-

ty^p"

O

Q

tias actuales tenebit. In qua quidem com-

putatlone fi ahquamdxu progredlamur res

Tht

ü

brevi omnem computamo*uem fuperablt ,

n

et tantum non infinita erit. *)

li,

.*) Hoc tamen ex ordine gratiae et' fecundum

(f

"divinam dlfpofltlonem obtinet , quae tamen

plerumque fi non femper, invertitur, .

Raw

Vr

upe

enim vim gratiae affequimur, et jam- multum

feciffe nobis videmur, fi coeleftem hunc mo-

u

tum utcunque fequ:mur, et non omnino ei-

dem refr agzamur.

Secundum totam menfu-

Accedit

"

yam glauac vix unquam. operamur.

aliud ,

. idque longe maJuü 1mped1mentum,

w

quod per peccata etjiam levia, ea tamen plu-

itj

rima, et nobis parum :cognita affluxum. coe-

leftium .auxiliorum. magna ; ex- parte, aut ete

jam ex integro aveuamus.

Nam. in Juftam

oenam levium peccatornm , praeupue fi ea

randiufcula fint, eae' gratiaé fubtrahuntur,

lànj

uge:vi gratiae fan&:ücant:s, aüt ex alio fon«

*

te ggbls ahas obventurae érant.-

»

L

i

d

aï

e

$. 1755

109

i Cdput;VL |

$. 17"5'5:. 4

: du

t

j

à Iam beatiffi

mam Matremi ab omni pto:

per

prio,.feu actuali..peccato. immünem per

Quram

omnem. vitam extitiffs) docenteé Corcilio

nuit

Tridentino,, ...eft: fenfus. totius. Eeclefiae.

jo

Et licet. id; dogma non fit j certum tamen

Ynpit

manet, eoquod. communi Ecclefiae :doctri-

nae refragari, ab omnibus temerarium ha-

1c vt

beatur.

T

Dudum id,docuit et plane cori:

gsadus

ftare , aíferuit S. Auguftinus a), . dumi

!m grä'

omnés etiam fan&flimos aliquibus . naevis

Obroxios fuiffe, docens, folam hátic vir-

| Con.

nIn

ginem exeipit ; feribens :

excépta ilaque fan«

Ga ViWgine Mari; de qu

4 proptey. bosorem

d

JDomini nullam

rorfüs , oum de

peécatis. agis

iür; bábére oolo quaeflionem ;

ii

ündé enimi fi-

muss quod ei plu$ gratiae coll

aiumn " fuerii: ad

e (

vincéndum omhi éx parie beccat

4ms quae cons

. fun

Ciperé ac parere merint eum

m

s (uem conflai

yc v

nulum babuJé peccatum.:

Idem docet S.

Bernardus b):

yin V

abfit'4 t jropriü

quidqüami

E

inquinainenti domus. baé:

,

( beatiffma. feilicet vir

AccedlA

&o) alijuando babuil[é:

gt

ditatur ;

üt ii d pró:

jet plll'

mde fcop.a; Lazari guaärfefetzgr*.-

j o

qu d

$ca756.

j

e fid

Sed f

beatiffhis Mafer ab ofni et:

Juntllh

iani levi p

eccato immufis perpetuo e&ti:

i

ütj

JX De hatur et gri C. 36

b) Sern. 9. !'d-e' alfumtion:

1

äs*"

*

I1o

! Tdelalti XITV,

2

tit ; confequens fane äft,*heandem data fibi

gratia plene femper ufam fuiffe. Siquis' exi-

f

(

guam gratiam, aut minimam ejus partem, ne-:

glipaty id eft, pretiofiffimum aliquod donum:

D

lt

inane, et otiofum tranfire permittat; is

jam culpam aliquam contrahit, et ab om-:

l

f

ni nàevo minime vacuqs manet. H

1

ij

$

1252, Aurs

D

Quodti jam;,,Bea,t:i Virgo cum .bmrïiï

J

gratia plene operata fuit; computatio gra-

tiac, ac meritorum pene immenfa, quam

füpra $. 1754. defcripfi, in bhac Virgine

vere obtinet, quae, fi per omnem ejus vi-

b

tam ducatur, ómnem numerum, et ca-

t

ptum longiffime füperabit.

Qür

u

$. 1758.

W

"Et-haee-de ordine confueto

: dïc&-.

à

re debemus: in eventibus fingularibus no-.

qï

va, et aeque ampla computatio ordienda

d

10

eft. Qnid enim in beatiffimo illo divinae

incarnationis inftanti, in quo poít Spiri-

ly

tum Sanctum potiffimam ipía perfonam fu-

ftinuit, fibi lucrata fuerit? Quid tempo-

re paffionis, et mortis, quando Chriftum

Deum verum, 'eundemque proprium fibi

fiium in crüce morientem et penuitiffime.

Ü

D

intellexit, et immota fpectavit? Quis haec

omnia rite computabit, aut vel a longe

n

aeíti-

, baþut VEX

IIL

t ibi

aeftimare poterit " eoquod: tantis : gratiig

T

femper. fideliffuma Virgo easdem fuo affe:

m

ctu ex integro impleverit, gratia plena

NU

nunquam futura, fi vel unicam, vacuam

m

transmifliffet,.. Omnem captum humanum

j t

longiflime: fuperat ,. quantos gratiarum the-

fauros per omnem vitam congregaverit.

Sane aut de hac muliere, aut de nulla

alia affertio Spititus Sancti vera erit: mu/-

iae filiae congregaverunt. divitia

y n

J&. $ uni've;fa:.'

) p

quat

EE

"gt

N Hucusque merita beatae Matris ; qux

j

bus omnes &lectos longiffime. fuperat, et

o

reliquis longiffime. majorem .cultum mere.

tur, expeundimus imperite fane, et quo.

ufque infirma facultas

,noftra pertingere

potuit Nunc de ejus dignitate

, quae ei.

y Jb

dem tanquam divinae Matri co

mpetit, et

rbu n

quae cukum fingularem' expo

fcit ,

agzen-

r

dum erit: licet

jam praevie certum fit,

m

divil

noftram explicationem- ipfà rei' veritate

jp [l

lopgimme inferiprfzm füturam effe.

m fl

emp?

$. 1760.

nfhlm

m

Iam füb hac V. Maria confideratione

ei hominis veriffime eft cauífa:

quem

cilit

Proinde tanquam efífectum fibi

Obnoxi:

" I

um,; véreque fubditum habet.

Doctrina

jony

veri-

J

112

Tyattatus: XIIIZ

veriffimà j: -fuprá omnem. inódum gravis,

ac pene' àd terrorem fact

45 fiquis eandem

f

l

utcunque affequi queat. .Senfibus quafi

IX

omnibus; omnibufque àrtubus concutimur;

fej

quando cogitamus, Virgitiem. hanc eun.

a!

dem , ét corimuneri: C

gm- w'.e.j;-e"temq Pm?

E

habäre* üligþ;h

à

$ xdbgu.

i

t

£ft veto Dei lominis mater, veraque

Qu

éaufa in confideratione phyficá,; et mora-

T8]

li infuper. Nám phyfice;/ad conceptionermi

jote

Filii Dei omnià contulit; quae natura ma-

U

,ïE

terna ad Ééhefandam prolém- €onferre de:

Vni

bet;, immo amplius: cum fin& patre* con-

fieq

&*:epemt ;

Fillus Dei omnia"de matre*funt:

W

toni

[it; quaé- aliis prolibus

a pire f

Qu

i'imti*ä. ti'iiB—'ui debent:

M

$. iyäz"*).!*'

Paf

$ed étiain in fenfu tnorali ;

beii arbitrii fui mater Dei eft:

ab ejus

Deus

ébim cónfenfu concepbionem Chrifti

Tatio

jendere volüiti ieque incarnatió an

té elt

E

BCau

facta, quam Virgo confentietis illà infini-

&

ti momenti verba protuliffet: eccé áncillá

Dümini: fái mibi fécundum: wérbum iuum.

X

p

üeba

Omn

Atque hic Patrum hu

6 Virginis confen-

füm tantopere extollentium , et ad eumi

&b

ijc

mhündi fedemtionei referentium teítimo-

li

| hiä

"

"m

'öaþ' Vi

113

ii

Wi facile omittam, folam, eaimqué aper.

iniem

tam rationem refero.

Deus enim Virgi

nem absqué ejus confenfu impraegnari cerre

qui

JOUT,

noluit, et ea vere, et humano modo ma-

W

ter Chrifti haud foret, fi ejus conceptio

j ht

a Virginis confenfu non pependiffet, quod

a fide catholica alienum eft.

inter veramgi

matrém, et verum filiüm datur verum

officium morale: verum officium moraleé

:

iL

non nifi ex caufa morali, qualis nulla eft;

at

quae libera non eft, nalíci poteft. Ex actu

m

10nen

mere phyfico offieium morale haberi non

poteít: aliasibrutis vere oligaremur ; uts

m m

i

pote à quibus varia emolumenta habemus;

I

Vnde ut vera mater generatim intelligatur;

je u

neceffe eft, ut filius ab ejusdem libero

rl

confenfu aliqua ratione pendeat, ftilicet

nj 4

ut humana proles genitoribus füis plus

quam partus animalium fuis parentibus dé:

ere queat;

á

" Yl ïl

$. 1763.

Ü e]LS

[taque Maria eft Dei hominis tam iü

j De

ji d

Tatione morali,

quam in. aeftimatione phy-

fica ve

jb ii

ra mater, et vera caufa, cui idem

ánii

Déus homo ex

parte aliqua feipfum vere

debet.

Quod q

uidem fi rite intelligatur ;

hl

omnem admirationem longiffime excedit ;

et tantàm Virgini dignitatem conciliat, quá

j

major in re mere

Y

creata non poteft intel-

emmo'

Jomus Vi

ligi:

li

ER

T d

114

XTrac,tatus XIV.

ivitiáe Matris tota;

ligi; Vnde de titulo

Ecclefia inde a Concilio Ephefino, in,quo

titulus ifte tanquam dogma definitus fuit,

tantopere exultat,

eamque non. majori

IK

tantum, fed diverfo, ac fpeciali hono-

re concelebftat.

[

. N'bi diligentet explicahdum venit, Gh-*

fk

eularem hanc dignitatem prioribus , et an-

W

tiquis Chrifti progenitoribus ne ex parte

f

quidem convenire. Nexus ille, qui inter

(l

caufam et effectum datur, quique hunc '

qii

caufae füae obnoxium, ac fubditum , pla-

neque devincetum reddit, et quem fcholae

caufalitatem vocarunt, ille, inquam, nexus,

dc relatio datur inter effectum , et folam

caufam proximam, et nullatenus inter cau-

Qj

fas remotiores, utpote, quae nullam in

illum effectum efficaciar exferunt, eum-

N

fs

que ne attingunt quidem , immo faepe eo

tempofe , quo effe&us próducitur, non

^i

QUs

amplius exiftunt: ubi aliquam ab effe&u

relatiornem, feu refpectum recipere ne qui-

lr

dem poffunt.

'Tota itaque prioris caufae

f «

gloria in caufa proxima, quam produxit ; E.

lw

N

finituí: eoquod caufae prioris vires, pro-

ut mox diéctum eft, in ipfüm ; de quo di- ..

li

IIERS

fpuþamus, effe&um non agant.

ftign

(usg

"

$. 1765:

A n

Capui VÍ,

114

toti

A

UO

; fül

Quaré ahtidui illi Patres, ex quorum

najor

ftemmate Chriftus eft natus, illius caufae

]uno-

non funt. Caufa et effedus debent fimul

e&iflere. Caufa, quae jam praeteriit, ni.

hil poteft efficere,

Priores illi Patres ea

aetate, qua Chriftus producebatur , non

amplius exiftebant, ac proin ejusdem cau-

)l

ff

«

faé effe non poterant.

Quapropter di.

gnitas caufae ,

qua Chriitus produGus

y pal

fuit, et a qua Chtiftus vere pendet, eft

1 Int

| ht

oli Virglni propria, et nequa

quis illis parentibus communis.

quam amib

m

fcbold

Il

1

N 5. 1766'.'

"

iil

l

y dl

Sed quis explicabit, quis vel à longe.

capiet, quid fit Chriftum a fe pendentem,

lm Y

et eo officio, quo effe&us feipfum caufae

h eup

fuae debet, devinétum habere? Chriflus

u

magna ex parie f& l'irgini debet: haec pau.

j, )

eti

cula verba quis pro dignitate intelliget ?

pe Q

Chriftus exiftebat a naturali hujus mulie-

ris efficacia, et foecunditate, et infuper a

eaulat

us

libero ejus arbitrio quadatenus pendebat:.

hoc eft, Maria eft vere mater Dei homi-

,W

nis *). Merito itaque fcribit alicübi S. Tho-

jo

Ias : ex eo enim , quod mater *Dei eft babet

quamdam infmitam dignitatem ex bono infinitos

JNeque modum exceflit S.

2

Berna

jo

n

quod efi .Dem"zr.

Tractatus; XIV.

&

tió

Bernardinus Senenfis; dum ait b): þlus

weruit, glorioa Virgo in. uno fuo confenfu , feu

cónceplioné lii Dei, quam ommes creaturae

five dngeli, ffoe Lrcbangéli , froe bomütes in

cun&is füis aGibus. — Et quidem owmhes mibü

amplius potuerumt wereri mif fecundum dioer-

Jüs. Jlatus , et gradus. gloriam fecilitalis aeter«

mae.

Haec autem Virgo in illo gloriofó con-

fenfu. primatum. orbis ,. dóminium inundi fuper

omnes- crealuras , Jcepirum vegni, plenitudinem

omnium gratiarum, omnium virtutum , omniui

Curii enimi Chriftum terum oimni.

donorum.

üm Dominum fibi obhoxium ac pràecipuó

quodam juré devin&um habuit, jufta veta-

i

q

ue S. loannis Damafceni fententia eft c):

.

i

gere enim rerum. omni

um.domina jada.

f/i ,

i

dum Creatoris mater extitit.

ttj

nepte facidrnt /farcri o;a'tores, duin facerdotiui

N

)!

novae legis extollere volentes, illud cum di-

gnitate divinae Matris exaequant. Sacerdotes

quippe nihil propria virtute , nihil in propria

fed omhia in perfona Chrifti, et eju$

pérforia;

Dein Ghiiftum fion efficiunt,

lt

virtute faciunt;

fed adducunt duntaxat, Íuntque per omnià

ejusdam miniftri, et füb nulla ratione ejus-

dem caufa.

Quae omnia in divina genitrice

aliter fe habént.

Inánita furit niyfteria, et

praecipue facrificiüm noftram eft plane divi-

D

num: fed horum omnium vera caufa eft folus

Chriitus , et nuntiquaam facerdotes ;

utpoté

à

d

K

b) Sermiot. ó1, €. ó.

"i

€) Lib. 4 de fid. ortodox; c, 13.

.

Caput. VI.

$9

117

p

l

quibus. Chriftus, ut' meris miniftris utitur fo-

]um.

| jeæ

Iiiud etiam probe intelligendum dum

Wt

Patres beatam Virginem beatiorem dicant ex

eo, quod Chriftum perfectillime geftaverit in

N

li

mente, quam quod eum utero füo.conceperit.

Nam .hoc inteligunt im rationé meritorum;

ä

Rl

et gratiae ,. ron ratione dignitadis, de qua hic

U0

aginus, . Nam ratione fantae excellentiae, ti-

( i

tulum divinae Matris utique füper ommes res

creatas extollunt, eumque omnem aeftimatig-

II

nem, et omniuim. mentium ca

jj

differte docent,

ptum 'fupergr.—:q

i

ofmi-

$. 1767.

(nuo

Rem tantam non quidem plene, pro-

vde

d

pius tamen, quam reliqui attigerit foemi-

"m

na illa fanCtiffima, quae Spiritus S. impetu

a&a, magna voce exclamavit d): unde boc

mibi, ut veniat Mater Dom(ni, weij ad me?

Haec eft praerogativa, ac dignitas inter

iif

1 o Ü

mere creatas omnium füprema, qua-altior

yodi!

nullaa datur, fors nulla dari poteft. Veli-

i

mus, nolimus, fateamur neceffe eft, par-

i gt

efici

te ex aliqua Chriftum Mariae vere deberi,

r oD

je àju

2 $. 1568.

etítti

:fifh '

Quanto jam titul

Q

$

je divl

, quanto beneficio

totum humanum genus fibi obítrictum Vir-

q o

"

]

u

;4

o tenet! Num arbitraria tantum pietas, vel

r

cium erit, eandem mo-

Poülïls [olidum' offi

H3

di,s

d) Luc. ; : 435

Nipsai

318

Tractatus. XIV.

dis omnibus colere? Et ut, quae ex hucus-

que di&is prona confecutione manant,

complecar paucis omnia, poft tantam gra-

tiarum ac meritorum abundantiam, et poft

fummam divinae Matris dignitatem

'ütique

magnopere cavere debebimus, ne, quo

noftri aevi homines tam follicite monent,

flaccido noftro cultu legitimum in hono-

randa hac Virgine modum excedamus.

Mihi contra perfuafifflmgum eft, ab impor-

tunis iftis monitoribus nec Filum, nec

Matrem intelligi; et neutrum fincere ama-

ri; i enim Filium vere diligerent, veram

ejusdem Matrem non diligere non poffent.

*

CAPVT SEPTIMVM.

De diebus qyiïbusdam Deo facranäz's.-

&

1

t769. Cum leges humanae omnem honeftatem

ex jure naturae trahant; merito huic illae recto

ordine fubjiciuntur.

Quantum jam ad oiääiff

n

r

orandi

l

l

$.

1770. Duae potifimum dantur leges humanäa

üna gemeralis, de diebus quibusdam Deo confe-

f

crandis; altera fpecialis, de locis fcilicet cano-

lu

nicis.

Et quia opera fervilia maxime facris die-

bus prohibentur

3 €x ftatuta defüper aliqua re«

lr

gula

q

$. 1771. Explicatur Imo , qüaen:in opera fint fer-

D)

vilia; quae tamen

W

. 1772. Ád conditionem liberalium ex eo nomn

LR

tranfeunt, quod absque lucro, vel amimi caufa

&ij

*

fiant ;

$g

'Caput VII.

119

MH

fignï: ficut liberalia ex fine a.i;ervili exercita

dIL.

fqa nobilitate non exuuntur.

Tà

LÀ

1773. Ex eadem regula $. 1721. IIdo do&etur;

;

quaenam (fint actiones liberales: et.

yt

MY

1774. Illtio non nifi Iongfus protractum 'labo-

rem ad grave peccatum fuflicere.

Hic vero

qu

od

1775. Vana, et ex.timore otii petita aliquo-

E

fono

rum excufatio refellitur ; attamen

i

Bu

5.

1776. Nundinae, choreae, fpectacula

$ et ej'xus-

I

m

imodi quondam prohibita: immo

dH

'127'77. Tpfüm peccatum die facro c'ommifï'um a

ama

fpeciali piaculo religioni adverfo contra anti-

quiores | conftitut

jetat

jones ope confuetudinis excu-

of

fant.ur?

£ 8 1769. j

d

Nunc demt

l

m ea afferenda fulnt,' quae

j

Circa orationem et adorationem Zcclefia

füls legibus conftituit $. 1703. dllud enim

perpetuo mihi propofitum , et etiam. aliis

j

oiücm

omnibus, ut puto, perfuafum eft, neu.

ram civitatem nec facram , nec profanam

an

novam, et a jure naturae alienam hone:

cone

ftatem poffe invenire: cum enim lex na-

| CJnO'

turae jubeat nos fimiles effe Deo, quan-

is di

tum in nos id cadere poteft, in Deo

autem omnis detur perfeé&tio , jam nulla

extra jus naturae, id eft, extra Deum no-

j i

va honeftas inveniri poterit.

Leges hu-

manae, immo ipfa non raro gratia, nihil

n W

jal

aliud facere poffunt, quam urt officia ex

H 4

patue

ggm'

s

TONOQI

1260-

Jractatus. XIV.

naturali ad coeleftem condltlonem a,dtol

lant, eaque utpote quantum ad nos faepe

vaga, ac incerta ad varias circumftantias

accommodent,

et: defmlant

*aut certum

;::

circa ea modum ftatuant

Vt adeo non

tantum ipía vis praecipiendi fuam radicem

habeat in. principio naturali: obedi legitime

jraecipienti ; fed etiam materia praecepta

:

(

femper de genere eorum effe debeat, quae

Deo placent ,

ejusque Jufhuae ,

tanquatn

T

t

primo, omnis honeftatis principio , con-

formia funt

Vnde praeceptiones bumanae

i

divinis, et maturalihus re&o — ordine fub-

jiciendae fünt.

De legibus divinis arbi.

y

irariis hucusque dicta nolim intelligere.

*

5 1770.

Et quantum ad officium oraiionis.,

duae prae reliquis leges ecclefiafticae emi-

nent; quarum frior eft generalis ; omnibus

Chriftianis communis, eftque de certis die.

bus Deo, utique oratione potiffimum fun-

denda, confecrandisi altera vero quibus-

dam fpecmlzs, quae datur de penfo, feu

horis 'canonicis perfolvendis.

Prior con.

ftitutio eft inter praecepta Ecclefiae illa

vulgaria primwm , et ita folet efferri: Sia-

iuios Kcclefíae dies feflos celebrato: Quia ta-

men abítinere a fervilibus, et Miffae Sa-

grxficw afHüere, et nihil aliud ab Eccle-

fia

Capus VT

121

itol

fïa vi hujus praecepti in die fefto jube.

lY

mur; multa oratio, aliaeque facrae exer.

nti

citationes hisce diebus obeundae, magis

u

fnem, quam, m

riam huius praecepti

i

conítituunt.

ld eft, jubemur a profanis

d

abfünere, ut opportunum Deo vacandi

giim

otium pancifcamur: ut adeo jure merito

vt

praeceptum de certis quibusdam diebus

1' qu

deo dicandis tractatui de oratíone adjunga-

ul

inus, utpote quod praeceptum in f. ora.

(

tione finem,

E

legitimum titulum, ;osamqufa

vt

fui deftinationem habcä».

(üb

ib

*:) Cum enim profana negötia 'his Akdigeb.üs v'p.rohi,-

beat. facra poteffas, otium Vvero ipfum . jus

J

naturae interdicat j nonne tacite , .ac velut

per ambages ad mera facra adizimur? Et li-

cet aliqua opera liberalia permittantur; mul-

i2 tamen ex iis interdicuntur, et reliquofrum

licentia. fors ad confüetudinem, .et . non ad

TP

primaevam facrorum dierum iníftitutionem ori-

T

Ü

ginem fuam refert.

Certe Cap. l. 4e feviis

t

ut antiquiora taceantu

nnibü

Aä.

r, jübet omnes dies do-

miünicos cum owmi veneratiome obfervari. |An

s Q

vero, qui femel Sacrificio Miffae interefl, per

; lt

reliquam autem diem lufui , confabulationi-

ii

bus, aliisque profanis, licet non fervilibus

negotiis, vacat, talem diem cum ommi vene-

il

coni

ratione: obfervet , . juffus verum. arbiter. decer

züt. ^ Speciatim.- divería Concilia ,

et ipfae

: il

I) f

incipum conpftitutiones plura religionis eser-

N

ciia, immo per totam diem pene dentünua

j

praecipiunt.

Sic Turonenfe IHIum c. 40. ha-

bet fequentia: oporzer ownes Chrifliauos a fer-

du

vili opere, iu laude Dei uique ad vesperamá

d

?ei:flwermi; o

Similia habent Concilia Hhe-

f

mens

A^ ^2

i

H

tsss

22

"Ivactatus XIF

mens, anno 1783., Mecliliniens

1270. Con-

ftituio item Ludovici P

[

quae habetur

lib. 6. Capitular

Rc«

Franc. juber. fideles ,

ut reverenter agant

Dominicos , abftinen-

tes a profanis canul

s, afalu, a conven-

fed ut horum loco

tibus publicis in platea ,

occupentur rebus fpiritualibus, ac precationi-

bus.

Ex quibus facile patet , qumfum dies

fefti pmecrpue ex intentione anthulous Ec-

cleüae fpg&ent.

ä

$

12725

y

Nunc vero expediendum , quid infti.

f

tutum Lcclefae noftris moribus accommo-

I

:datum circa ,haec obtineat:.

neque enim

ft

hic attendimus, quid mens Ecc!eüae, quid

ha

fanioris aetatis ufus , quid lex naturae, et

fih

Del exigat.

Et quidem. primum eft cef[a-

(

$io 4 þr'vzlvfus, feu talibus- operibus, quae

l

ex fua conditione , ;et natura proxime in

N

corpus et fenfus exteriores definunt.

( A

&

enim , quae ad juvandos fenfus interiores

n

feruntur ,

iph menti famulari ünguncur.

Qu

Quare fub cenfu fervilium,

et die feíto

II

prohxbitorum per Imum confectarium -ex

T

hac regula deductum veniunt omnes artes

B

mechanicae, ruíticae etc., item venationes,

if

aucupia, et probabilius pictorum, et ty-

au

ogr

horum opera. * Omnia enim ifta

&

ad fenfuum exteriorum fübfidia, aut recte

ad fenfus exterioris deleCtationes pertinent,

*) Scii

ii

123

$

*

*Caput V]L

Cot

* Sbriber

e, iter facere, edere, bibere etc. die

J

hett

felto permittuntur, vél quia ad animum perti-

li

n

nent, vel potius, quia confuetudo a

n

lgtv neCf:Hï,tls

egdem a lege egimit-.

n

[/

Q

$

AO

^

772-

N

Sub genere .fervilium ifta omnia ve

j D

niunt, etí talia, quae recenfita fuerunt ,

fiant fine /utrà, vel animi relaxandi gratia.

Intentio enim agentis naturam actus non

il

immutat. Sic haud excufantur (nifi no-

q

tabilis pietas, neceffitas aut mifericordia

ullil

intercedat) qui veftes confuunt, imagines

etit

fculpunt, ligna convehunt, findunt, one-

M

i

,

ra portant, aut transvehunt; licet gratist,

ae, j

fine mercede, aut. etiam animi remittendi

(tj

caufa, et leviffimo: labore talia faciant.

g

Reipfa enim die fefto fervilia hi omnes

m n

exercent: finis autem operantis non fuffi-

a

cit ad mutandam naturam operis. Ex qua

u

ratione etiam illud contra infertur, eos,

n

qui pila, conis , aliisque fimilibus operofe,

fd

&l

cum multa fatigatione, diu, et infuper fors

rm à

a focio mercede conducti ludunt, legi ec-

t

clefiafticae haud adverfari: nam tales ro-

)nes,

ipfa fervilibus non dant operam.

Fines

^

autem operanti

no

um opera liberalia

"ia Pa

n fa-

, il

j

li

giunc fervi.lia-.

$dl

I? 3»

?

E

1234

Jractatus ; XIV.

$. 1773«

d

Ex regula $0. 1771 data ,. prout. do.

l

cetur /eczmdo, inter opera fervilia. minime

recenfendi actus religionis etfi laboriofe

l

exerciti ,

artes vere liberales quaecunque,

et inter has etiam mufica, ftudium fcien-

tiarum , Ieccxones, demum exercitationes

ï

ad remiffionem animi ex fua natura Com.-

]

Ifta enim omnia in mentem , €t,

paratae

B

qui füb nomine mentis hic accipitur, in

fenfum

definunt.

interiorem — proxime

$. 1772.

$

I7/4

f

uia vero in materia legls humanae

5

verfamur , feqmtur MItio:

'aut certe bic

"

fed

addendum ,

'non omnem: labore

3

b

b

non nifi per: notabile tempus exercitum

ad grave delictum füfficere.

Notabile au-

3

»

tem ad integrum diem . fpatium videntur

effe duae horae, utpote,

quae duodeci-

»

ür

ma, aut fi dormiendi tempus ex die facro

fübtrahere . velis ;

fere oóGtava diei pars

ler

]tem

xiftifnt

quod ajterum eft, quam-

N

libet gravem moleftiam ab hac lege exi-

W

mere,

Licet eniim ampla Deo vacandi

u

ífpatia ab ipfo iure naturae conítituta fint,

Y

ea tamen ex eodem jure diei certae mini-

i

ipe funt affixa, fed in una die omiffa fa-

li

cile in alia compenfam poffünt, dummodo

tig

tamen

Coput VILC

125

- tamen compenfentur aliquando,

- Vnde

T

* agricolarum fuam meffem ob diein feftumi

hotabili periculo committentium fpuria eft

Ti

Qrioft

religio, a fuperftitione parum diftans, ct

pietati fibimetipfis debitae non raro ad-

WR

vería. Porro levior fatio ad levem la-

p

A

008

1

borem ab omhni noxa excufandum, : et ad

ïaboremf'lcngiorem a culpa gravi dlias ad

1 Q

levem tran:sfetendum , paucis, ad legem

T ] 6;1

j ?

gravem mitigandam non raro fufficit,

2

&s

«

3

» 17753

'Eäfh tamen qüomndaüï tationeti

nolim facile probare , qua ajunt: ,,totam

TU

» diem orationi dare non poffüm: confa-

r

y, bulationes periculofae, et peccatis ve-

;

ii

,,nialibus Óbnoxiae funt: ad frequentan:

»

4,das tabernas 6

(Aïc W

a

t exercendos ludos nemo

Ie obligabit: denique otiari non licet:

i d

lt d

Vr

(

!

»igitur honefto labori per aliquot horas

duo

j

»,Indulgeo. ** In his enim nil , nifi mera

orandi defuetudo latet plerumque.

MU-'

p n

o pïf

tent pia exefcitia, modo facrificiis Miffae;

modo concioni

quam

bus, füpplicationibns, piis

e &

conventibus, aliisve fole

ojnibus religionis

racanä

exercitiis adfiftendo , nunc precibus pri.

f

Vatis, meditationibüs, piis leé£tionibus; aut

(

o Q

fors etiam facris colloquiis operam dando.

Et per aliqua fpatia animo fors nimis, fa«

jlh

*

tgato brevi ludo aut fomno, remiffio

yn

quas:

u

Ditbiauss

126

Tractatus. XIV.

quaedarn COhcedatur: quibus accedunt fpa-

tia prandio, et caenae, aliisque necella-

ris negotiis impendenda j quibus proin

.

vacua diei fpatia facile explebuntur. *)

f

lio

,,)

Dummodo pars maximá diei religioni deturt

Q

et licet quandoque a lege ecclefiaftica nullum

qw

confcientiae periculum immineat; jus tamer

divinum et naturale, immo pietas in propries

am animam longe plura petit,

Maxime cutaü

(

diebus profanis multi vix aliquid facri obe-

(

ant ,

id demum fequitür,

ut primo inter

C&

omnia officios fcilicet illí, quod Deo debe-

tur,

operami

admodum ,

eamqué

Ti

exiguam

(

maxime languentem, et fic pro fumma omni-

um obligatione minime fufficientem impen-

dant.

Iuvat hie adícribere verba Cajetani

i Sum. V. Feflum.

Fnde qui po aniffam

dies feflos vane confumunt , ludendo , jocando,

(it

venandos fpectaénlis imtentendo ,. licet ex ipfis

arïä

operibus, mtpote wom fervilibus, fortale nom

incurrant, ex omijfione tamen divini cultus ,

Deg

b

&d quem fefla inflituta funt ,. graviter peccant,

quia nom reddunt, quae funt Deis Deo, et

quantum im fe eff, vidiculo exponunt. chriffia-

u

na

effa, $uxta illud: vidervamt eat bofles ,

lll

et deriferunt. Sabbata ejuss et boe praecipue

H

£angit biros graves, et majores, et dominos ,

li [(

€aerevi namque eos imitantur.

Et fane quid

funt ex hnofílrae aetatis

ufu . dies. facri,

nifi

Ut

T

fub obrentu religionis genio indulgendi vel

fua negotia curandi concefla otia, in quibus

i

Deus plus offendi,

olet ?

quam honoxari !non raro

d

lpfi

ld

Wley

5.;7-76.-

Caput .VIL.

127

u

j fþk'

ö. 17760

lf

Contrà nundinas, chorea$, fpe&acu.

pri

ia, judicia, et quosvis mercatus in die

l

facro exercendos, variae habentur Conci.

| us

liorum , immo Principum conftitutiones ;

quarum plerasqué confuetudo. fuftulit; eo.

; mulit

g um

quod exercitia religionis certis diebus jure

p

duritaxat humano , et quod confequitur,

i euft

confuetudini obnoxio annexa fint. Lice£

j ae

certa pietatis in Deum quandoque exer-

j W

eo i

)

cendae meníura, nullo humano arbitrio

e4ni

mutari queat..

dictum fuit.

Quod quidém jam faepius

rA

( Ot*

, Y

$

1777.

Q

p n

- Denique. quodi

ibet peccatum 'gl*zivä

m

diei facro etiam titu

lo feligionis adverfari

Ubj "f/'!

j nt

afferunt . graviflimi ,

et multi;

aliis

id

"TOU

negantibus ;

rurfüsque aliis

diftinguenti-

, P!(C[Hlll

bus. Et quidem hi ültimi

in tali per«

;!

cato 1ipecialem *ma

fi

j d

lidam agnofcunt ,

ilud cum fanctitat

€ fefli diei [peciatim

)

pugnet, fecus véro non.

,/ff/;l(l

Sie per longi.'

JMIWU

us tempus ebrietati

et Compotationibus

pe qu

operam dare,

f i

fentire - facrile

non item in aétum odii con-

gum 'effe,

putant.

Forte

i d

tamen etiam in hoc negot

qulb j

io in fubfidium

on ril

admittenda erit confuetud

O

. quae quidem

ipfum peccatum non poteft

4 propria ma-

litia immune facere ,

bene vero, ut fime

malitia talis faerile

plex peccatum careat

gil,

mäi

Tra'cïqtus a.

4

.....

fü-

gli, quo

d ex folo jure humano ortum.

um habet.

Et utique defignatio dierum

feftorum , et qui

bus potiflimum officiis

ii definite coli debeant, ex legibus huma:

pis habetur. Vid. $. 17713

CAPVT JCTAVVM.

De boris Canonicis.

arümi Cánohicarum qüäüsï-

*

$

9

1778 Pio ofücio hor

cumque regula fcribitur .

eftque fequens : datut

lex ecclefiaiea ,. qua quibi

;sdam Chriftianis

Ectlefxae recitare

(

:

horás canonicas jukta ritum

imperatur.,

Ex, quaà

e utpote hu-

g.

1779-

intelligitür imo: ab haác leg

M

quameum

que caufam j

quae fit grá-

maua per

voluntate Pontificis ;

ve

vis j

item

I1do ;

etiam Epifcoporum quaudoqu

e gmnes -lalia*s ob-

[

,

ligatos eximk. - Sed et

Óa

qui hic

V

1780; lllio colligicur aliquos tántim ;

pecenfentur; hac lege tcuclg;

u

1781, Ritus vero if regul

4 commeinotratus ef

Ó

vel privátus.

Vnde quantum a

Vel publicus,

horás canon

icas juxtá

E

privatum docetur IVto;

rübricas; - id etft;

hoc pen

fuin orationis a quo-

$r

fuper editas efle

pertols

K

libet juxta regulas de

E

vendum; quo

"

J

4

g2 Vel maxime áttentlo j

-z

1783. Sed etíü defit attentio j ád fepetendüi

tamen non videtur talis obligari:

erc

dtu

otifüimum confiftit in affe-

G €eoy u

12784. Quia oratio p

& voluntatis, . qui a

dhuc virtualiter perfev-era't.:

$: 1785:

WWZ;

li

Caput. VT.

120

11

erut]

5:71285:"Alias etiam 1nv01untar1e dxfha&us ad xe-

P

i petendum: tenexetm.,

h

fhc

5. 1786. TallS oratlo eqmdem non caret naevo,

DI

$. 1787. Effentiàle" tamen oxatloms, 1. e. afïc&us

P

voluntatis adhuc pérfiftit,

1788. Imo virtualis quaedam attentio ade&

ä

1789 Vox, ordo, tempus, et connexio debi-

,ta etiam. huc pertment.

í

1790.

j qu

Ruus Vero pu)hcus

chorum fp ectat,

Et referuntur 1111, qm ad eum:

tenentur.

;

rriti

ï

1791. Vltimum ex regula

$. 1778. confe&arium

fecitih

eft:

notabilem "huius officii partem negligere ;

grave delictum. etfe,

Qui vero

o d

17993. lEx ï)enefic:o ecclefiaftico | ad d:cendas

. [

W

has horas obligati fi eandem fua cülpa omittuntg

du

eriam contra Jmhtlam peccant, et fic ad reih-

i

j U

tionem frnctuum tenentur.

Attamer

N

1793; Verius effe videtur, eos ad illam tàntum

portionenr, reddendam

1&(

teneri ,.

quae horarum

penfo refpondet.

Nam.

V794. Gravibus argümentis tam

m!!

€o$ w

1625 JI*X

1795. Ex Concilió Lateranenfi, quam

54 )n

—

1796. Ex conültuuone

9, Pii V. petitis fat àpté

tma í

refpondezm.

$. I778

eteht

CH'C& 0

zïzczum orandi praeter genemlem hatc:

datür.e

f

tiam jþecml

i* quaedam, et aliquibus

BL

folum fcri

ipta^conftitutio Ecclefiae: de boris:

dewlik

Ginhonidis, feu^ bre&viario. recitando -

5 1770.

g I7bu

Tomn. V.

Quod

130

T;actatus XIV.

OQuod quidem negotium . vel totum, vel

maximam partem fequenti definitione feu

[

regula comprehendi videtur : Efl fcilicet

lex Ecclefiaflicá , qua quibusdam Chriflianis bo-

IK

vas canonicus juxta ritum Ecclefiae recitaré im-

LO

peraiir.

$. 1779-

Et quia ifta

citür

fex efi. ecclefiaflica , lndu,

Imo omnem ä-raveml caufam Obljga-

tos alias eximere ab eadem.

Qualis eft

moleftia notabilis ex morbo , praecipue fi

infuper ex tale recitatione périculum mali

augendi, dut fanitatis retardandae immi.

neat.

Huc pertinent labores neceffarii;

(it

totum pene diem occupantes , defectus

vifus, Breviari, feu libri, in quo boraé

Canonicae defcriptae funt, nifi felix me:

Ty

moria; aut opportunus focius haberi que-

d

ati magna eriim moleftia focium conduce-

fj

re neino tenetur, Sequitur ex hac eadem

claufula.

ft

V

IIdo. Eandetü lé&em reláxari poffe à

p

li

Pontifice, item ab Epi/copo faltem in iis ca-

N

fibus, in quibus áditus ad Pontificem nori

Bu

patet. Quo faltem vi confuetudinis pefe

res,

tinent omties cafus, in quibus ad tempus

aliquod , et non in perpetuum aliquis ab

Pf'di;

36(

riqué

»

bac lege eximi petit. Denique ple

fupe:

: Coput VII.

Y5

"

fuperiores, et Praefides Religioforum fuis

N

hanc legem. etiam in perpétuum relaxare;

]l

feu potius, ac plerumque hanc obligatio-

i J

nem in aliam mutare poffunt.

713

*) Hic tamen addendum pro relaxatione ab Epi-

Ícopo aut fuperiore Reliriofo impetranda re-

quiri aliquam caufam,; non tàmen adeo gra-

vem,; quae fola fufficeret ad aliquem a lege

iil

eximendum j alias enim nihil effet, vel habe-

tetur àb eoründem poteítate, quae iis vel ex

Confuetudíne ;

vel ex lege,

aut privilegio

competit, effetqdue méra declaratio ; qualis

bt

à quolibet rerum experto aeque, ac áb eo;

Jlis 6

€ui jurisdictio competit; peti poteft,

u

m i

5. 17 $0.

, n

Vivildae Claufylae ér data fe

ofiti

quae dicit quibusdam, dicitur

ii

v D

Mitio. Aliquos duntaat, et eos de-

mum , quibus id a lege ecclefiaftica in-

t

u

dicitur, hac obligatione ftringi. Et taleg

o

füht omnes Sacerdotes C. 1. de celebrat. Mif

K Bäde

omnes Clerici im majoribus conflituti , idque

Vi confuetudinis, qui tamen ante fufce.

efft

ptum Subdiaconatus ordiner nec tenentur,

s o

nec.poffunt liané obligationem explere:

em tU

unde fummo ráne recitans, hofas mino-

rés, et e. g. Citca fextam in Subdiaconum

J

r

tet)

ofdinatus tenetur .eas repetere.

Precesé

j

hae canonicae infüper indicuntur omnibus

i

pl

g

Religiofis utriusque fexus ad eborum

depise

h

E

$ati$ |

-

139

"Tractaius. XIV.

zaiis.: ,Ita' confuetude. .. Vnde. exemti n4:

nent noviii, novitiaequé ,. item , qui vel.ab

q

initio, vel ex intervallo ad ítatum laico:

rum tranfierunt; illi infuper . in. quorum

rcligione non babetur chorus; e. g. Ordi-

nibus militaribus , bo/pitalaribus :. aque. ali-

1

quibus ipfe legitimus ufus hane legem re-

Jaxavit.

Nihil enirn facilius eft, quam ut

v

6f

tut, quod fola con-

id confuetudine abrog

fuetudine introductum fuit etc. ,Demum

i

hac.lege tenentur ommes, quibus eft ali-

: :

Ita ufus, et

(il

quod benefuium Ecclefiafiicum.

et

intentio Écclefiae ,

ac

fündatorum ,

lii

Nullus

plure

s conftitutiones Ecclefiae.

L:

autem hic eximituft ,

etfi beneficium fit

W

fimplex, et tenue; id eft, exiguos réditus

bit

raeftans; vel etfi ad breve tempus vel

q

etiam ad longius, ex fua tamen culpa,

t

pullos -de fuo beneficio fru&us quis capt.

N

at Denique etiam ii beneficiis potiti effe

Q

cenfetür (quantum ad.praefentém obligae

tionem ) qui habent beneticium perpetuo

h

conftitutum ,. licet ab. eodem. pro lubitu

fiti

amoveri queant, qualia fünt manuslia. ita

q /3:5

eruitur ex conftitut: S. Pii. V, ex jroximo :

n

dita

i$71.

Huec

tamen non pertinent

hi

Capellaniae; fouplices , auctoritate Ecclefiae

f

àn perpetuum non conftitutae, Commendat;

ïene

et Viüiarige: temporales , - penfiones . ex — bonis

(

-Ecclefiae conflitutae : . eoquod - fub. nomine

Dafo

.iji,

-beneficii 'eccleüamci mip/'me veniant.

cet

L s

"

- Caput- V HT. .

153

nà

eet otiam his foleant imponi' recitationes

j

lo

quaedam e?lg-'. officii Mariani etc,

uiiti

$

178['..

u

Et ätlia tenentur. boras. canonicas juxta

vitum Sanüae Rom

;m**

anae Eccl-ej«äae recitare ;

habetur

v

i

)

Ji

l

. IVto. alia-pertinere ad ritum -priva-

)m'ä-?

tum, et eommunem, alia ad PVBLICVM.

t

Quantum ad riorem, debet recitari offi-

QJS, 'r:'

eium incidens'juxta vubricas generales , aut

lj /1

fpeciales in eum diem, adeo, ut eitra gra:

W

vem rationem *) mutare unum officium

r 2

/

in aliud etiam aequale fit graviter prohi-

r

bitum : multo magis, fi fiat in brevius;

p

et parum concordans tempori e. $. reci-

j CUJ!W'

tando officium Pafchale pro' Dominica

j.'

y a

Quadragefiimae.

Ratio eft; quód hoc offi-

j

cium, et non aliud praecipiatur. " Vnde

S.-Pius in conftitut. quod nobis, ita habet:

) Ohïïg*"

u

bor nofirum Breoiarium | praecipimus 'obfervari

, i

Jiatuentes ; quoscunque — — — ad diendum

i

i

ex bujus Romanm? Breviarii praefcripto ,et. va-

ji)

jim

tione ommino ieneri, neminemque Tüfi 'bac for-

ma- [atisfacere: peffe.

Vnde in, regulà omnes

jj

exceptis iis; quos Bullà S;

P

ii V, excipit,

l

Qu

)1(,5

tenentur ad Breviarium' ab eodem' Ponti-

I

J l

fice editum, et a Clemente

m

Viil: et Vr-

nomh

^

l

-ba,no Vlll ,c.ïolrr«e&.um.

xnc' í

i

I 3

* Si;'c;,

s

134

Traciatus XIV.

*

$' Sic ex errore incidente,

nullique culpae

obnokio aliud officium recitans ex communi

!

fententia, et San&ae Ecclefiae benignitate ad

nihil iterandum adftringitur.

Sic potes te

conformare loco , in quo exiftis, aut Epi-

ícopo, cujus Capellanum agis: non tamen

privato focio privilegium habenti, nifi forte

is fine focio hqras'.c,gnonic;s dicerg.yeqx:cat,

$. 1782.

T

Infüper eommunis omnibus, et fic jri-

modus requirit

vatus

etiam recitandi

fequentia.

Et primo quidem attentionem

ut haec vel ad fenfum,

mentis ,

ita,

"

vel ad finem verborum, vel quacun-

h01

que demum ratione ad Deum et fuper-

T

pa , attendat.

Cum enim in praefenti ne-

lT

gotio oratio fit praecepta, oratio vero

Ve

fit elevatio mentis in Deum: fub nulla

N

fane ratione intelligi poteft, quomodo

p

materiata, imechanica, et ab omni a&u

mentis vacua verborum prolatio orationis

&

nomen jure obtineat. *X) An non hifce

acerbum ilud intorqueri poffet : bic pepu-

lus labiis me bonorat, coro autesmm eorum longe

efl a me? Quae quidem intelligenda funt

de iis, qui füa voluntate, ac libere alie-

fl

enis ab oratione cogitationibus indulgent.

D

De iis enim, quibus invitis mens elabitur,

Qui

longe aliter fentiendum: ea enim imbe-

Atq

ogitatus

(h' 1

eillitate fumus, ut animum, et c

noftros

2

Caput VIH.-

135

upit

noftros ftequenter, et pe-r lon

ge fpa;ia

yuni

in poteftate non habearmus.

ted

l

*) Sollicitudo: tamen illa » qua quís verba riie

Wi

Wt

pronunciare curat, a plerisque pro fuftici-

ente attentiorie admittituf. — —— Item ali-

f f

quis negle&tus attendendi, qui plene deli-

Iu

beratus non fit, nullum iterandae recitatio-

nis obligationem imponit, etíi levi culpa

non careat.

Atque huic fententiae huma-

na imbecillitas, benignitas Ecclefiae , atque

ipfa confuetudo patrocinatur.

[ j

eqüti

$. 1783.

gnet

-Atque exinde plane mihi perfuafum

t

erat, éeum, qui voluntarie difirattus recitat

tuCllll-

horas eanónicas, id eft, eum, qui füb hac

u

recitatione mente per profana libere va-

Rn

gatur, penfum canonicum non rite exfol.

j qu

vere, fed ad illud repetendum teneri.

j wl

Nuuc vero in partem . adverfam multum

m

propendeo, et multorum fententiam, qui

i n

talem ab onere iterandi preces canonicas

o

eximunt, veriorem effe puto.

of him

i p

5' 1784!

" /ünge

H füt

Oratio enim ex tua indole non con-

te 1l

fitit in attentione , aut -quocunque aétu

intelle&us, fed in affe&tu voluntatis, quo

ul

quis Deum laudare, aut precari defiderat.

d

r

nl!n'

Atqui talem affe&um etiam voluntarie di-

flraCctus tacite,' ac continuo fovet: ideo

0f

M

enin

gt

la4

us

o

Tvactatus .. XIV.

136

enim verba pronunciare pergit.

Plane fai-

fum eft,

luridum . ejusmodi hominem ./fi-

né pio animi àctu, ac merae machipae in-

1

ftar füa verba deproperare: fed, quod di-

&um jam eft,

habet animum laudandi

Deum. $

51

emm nullum in. mente de.

cretum , vis nulla'perducaret; tunc etiam

a proferendis verbis ceffaret: nemo enim

1onga verba pronuntiat,

nifi ea ex certo

ber

aliquo fine aut ratione pronuntiare: velit.

n

Paucis; fi ita rem facilius intelligas, in

t

ejusmodi homine.intentio virtualis laudandi

&

l0

Deum perfevuat

Alüf

*) Vbi per occafionem .iniqua moódernorum

W

querela refellitur,

qui,piorum preces, quas

M

non mte]hgunt

vel prae infirmitate mentis

W

e. g. in recitatione rofarli attendere nequeunt,

iale rident,

Simplices ifti, parum exculti ta-

n

lia verba ;bono, ac religiofo affe&u pronun-

Ü

tiant:

ad quem yroin affe&um Deus refpi-

Irit,

& quo-hominum mentibus fuit, inditus.

Saepe mechanica verborum prolatio bono ani-

mo a pl hómiuibus facía Deo magis placet.

quam nefício quae con(iderationes philofophi-

cae,

uibus noftra aetate aliqui' homines to-

d

l

tum religionis fuae penfum abfolvunt.

fj

$

1785.

*

A

*

S

Wt

S: vero pe: tinaciter nullam oratia

!

raem fme attennone mtel ectus. darl con-

I

tumas, tunc etlam illum non orafï'c, ét

V;,:;e

f;c pc,nfo canonice non. fatisfeciíle , -affe-

1

-

rere

Á

Giput: VU

157

f

rere debebis ,- qui :rgeter. voluntatem,

f

et envoluntaria, diitraétus .erat,

Talis enim

j

[ d-

fimilis foret. illi, qui orare hucusque. obli.

tus, ac. proin. ad. perfolvendum penfum

ml

D

*fii.(;:inïcegs' ob

ligatus. eft.

p

eDut

$. 1786.

) &f

Equidem ille, qui mentem füam 11

(erto

vell,

bere:per profana vagari permittit , peccat

j H

n leges reverentiae D*0 debitae; fed'vi.

tium orationem Cóncomitans naturam ora-

ydni

tionis non tollit3, alias ille, qui horas ca.

onicas cum adverío in alium hominem,

ernorit

affe&u recitat, obligatiofti-fuae non fatis-

I i qms

faceret,: quod . nemo dices: aüt- omnino

; 'rgeüii!

ad horás canonieas. legitime ; recitandas

eycü]!f l

4nens perfe&a, et

pura requireretur.

öb omni Vi?"??o af,lïäc;ö'ta

p

j il

m

S. '178-7../

boro J

v

í p/m'f«

us Quadk, Miceg

9

per confefionem ex

ilb

defe&u animi. e. g.

ex defe&n propofiti

ais V

nullam praece

pto.annuae confeffionis non

fatisfferi ;.

tunc refpondeo: propofitum e.

£. eam .confeflionem ,

quae praecepta eft,

ut;/neceffaria par

$ conftituit, oratio vero

oratil

fine attentione intellectus dari

poteft, ut.

1 n

pote quae oratio folo-

$ VA ?

Wére -conttat.

voluntatis ka'fïeïfïfil

(fe, Ü

N

j

I

Ra

$. 1

4

&

Tractatus X1V-.

I38.

$. 1783.

Vltimum, quod in rem hanc fcribere

u

|t

poffum, eft fequens: nemo vult, aut de-

cernit id, quod non cognofcit.

Nun-

It

quam datur a&us voluntatis fine a&u in-

po

tellectus :

'Tam recitans penfuüm canoni-

cum bhabet voluntatem laudandi Deum:

k

ergo eo ipfo cognofcit, et attendit ad

Deum: nemo enim vult laudare eum, de

!

à

quo nequidem cogitat: quare tales cogi-

tant de Deo reapfe: etfi hujus cogitatio-

r

nis fibi confcii non fint.

[ntentionem ,

(

EC

ac voluntatem «virtualem, quam vocant,

eíffe verum , et reipfa perdurantem actum.

lo

voluntatis docebo alibi.

Innumera co-

f'

gnofcimus, ac volumus, quin ad eas co-

gnitiones, ac voluntates vere exiftentes

j

attendanius.

$. 1789.

L]

Praeterea verba non tantum cogiti-

ri, fed etiam voce proferri neceffe eft,

ut remoto impedimento ab ipfo recitante

poflint inielligi; et fiquidem cum focia

Wt

fecitetur, reipfa ab eodem ntelligantur,

u

Q

G

Requiritur infüper (füb culpa leviore )

l

Imo: ut recitationi fuus conftet or-

func

do, quo e. g. prima non recitetur ante

*

l d

AMaiutinum.

W;e]

IIdo :

Gu VI -

139

IIdog Tempus ftatutum—*) fic Matu-

miere

dinwn et Laudes (nifi pridie fint anticipa-

u ob

tae) cum horis minoribus tempore ante-

Nun.

meridiano, «ve/perae vero et eompleiorium

gt

poft prandium dicantur,

iU

Daun

IItio: Recitatio continua 3 ita, ut unam

yr d

horam quidem ab ajtera, item Laudes a

Matutino , vel fors etiam unun No&urnum

f Ü

:sCO?

ab altero, non item dimidiam horam ab al-

$era dimidia feparare liceat. . Ad excufàn-

] ii

0re)

dum tamen hoc piaculum et levem no-

Qati

xam fufficit in hisce ratio prudens, etfi

l u

non gravis e. g. commoditas recitandi cum

m

focio, negotium incidens, aliaque fimilia.

w

, *) Vt autem a rmedia node ad alzeram mediavs

g;jj]eni?i

nocem recitentur ommes horae canonicae, eft

$ravis Obligatio, ita, nt excepto, quod de

Matutino pridie anticipando mox dictum fuit,

extra hos limites temporis nemo pofit, fed

€t nemo zeneatur" penfum canonicum abfolvere,

| cogitl'

"T

$. 1790.

e[i[äüü

Quantum ad ritum pulicum, debet in

| 'fbfio

omnibus cathedralibus , collegiatis , et Ec.

ggantur

clefis Relisioforum officium divinum publi.

me)

Ce, et in choro recitari c. z. de celebrat.

Mi., ita, ut beneficiati ( puto voluntate

yer if

fundatorum ad chorum deftinatos ) fingu-

br q

li choro intereffe teneantur. In religiofig

&autem, quantum ex lege ecclefiaftica, 6

f

noü

149

"

Tractatus XI F.

J

non attentis eorum conftitutipnibus 'fu&ï.

cit: fi communitas chorum. celebret. , Et

b

licet haec .obligatio. fit gravis, ab.ea-

(

dem tamen :excufat confuetudo , privi-

jegium , hominum .tanta pàucitas, ut neg

tei

Demum

aQ

quatuor choro poflint intereffe.

&

quaevis ratio gravis

: p,rou't*.in qüalibgþ le

]i

ge ecclefiaftica.

Te

| $. 1791

eu

Et quia demum baec recitatio imþe-

y

fe

vatur $ 1778. afferitur

Gf

Vto: gravi delitto fe obftringere eos,

U

qui notabilem ejus partem dicere . abfqué

Fit

Pl

fufficienté ratione omittunt,

Pro motabili

li

parte habent horam. minorem: et quidem

1

Mi

fi: definite aliqua hora ommittatur; facile

Q

confentio; eoquod quaelibet.hora fpeciale

ve

offidum, ac propriam defignationem ob-

b

2

tineat. .Si vero fparfim ex.toto ofhcio

[

tantum horam minorem aequat, haec por-

li

tio pro gravi peccato fat rigide videtur

lief

eiffe taxata. £lora enim miror.ad totum

(

ofüciüm minüs, quam duodecima pars cft,

lii

quod autem eft infra duodecimam, partem,

l f

Wt

ad totum vix f&naþuem rationem. facit,

,

$

1792.

Quön»i*ïaihj'v'erö -beneficio ecclefiafti.

48.4

FCI]!(

co potiti Jon.Vaptum.ex juffu Ecclefi

fed

r

P

: Caput PL

14i

fufi

fed etiàm é& voluntate /?eoffüiü ia jcï;uï 'falé

b

beneficium - füis " fümptibus " condiderünt ;

) "

ád digiendas horas. canónicas tenentut, fic-

que- ti

ï"nï

i oVEA

Wi

o -Juflitiae ftringuntur j *facile in:

LC

telligitut, e08, fi huie obligationi defint;

J

&d reftitnendam: reditüum Tuorüm: faltem

hr ln

'

ceam portionem.teneri, quase aeftimatis re.

.

liquis eorüni ófficiis; recitationi horarum

refpondet. Kaee sutem conftitutio à Con:

eil. Lateranenfi Vto iündu&a feff.-IX, pott

primos 6 menfés ihcipit oblisare? et qui-

) n

dem:ante'orbnues fententiam; eOquod prà

€afü hujus n

eol

.-bl

igentiae lex ecclefiaftica

e «

non novam.obligationem- conftituat, fed

ol

Cantum jus Bftturae. declaret; ütpote, quod

:

) 110!55:3

neceffario.praecipit , ut némo mercede

ni

; «*Jim

ilius famulatus, quem fua culpa omifit,

)

]

f

capiat.

Tales autem fru&as debent reddi

fpecme

vel in fabricambeneücii, id eft, in ejus

j Oþ

emolgmenta, et augmenta

, vel etiam pau-

) ol

peribus, vel- quibus

cunque caufis religio-

fis.

at f Ü

Denique ipfum quoque , qui tale be.

dee,tu

neficium tenet , fi vere fit. pauper, eos.

totut

dem elaemofynae loco retinere poffe, vo-

j5 d

lünt plerique ; faltem fi^non 'ex confiden.

Artem

tia fuac

ferit.

paulpä:xf;atis h.orasv incitare omiq-

fa?ïï

$. 1793«

Af gravis controver(ja fupereft , an

:lefzäfü'

s teneatur refítituere

'iïcikli.Cet talis: negligen

:lefij,z'*

.bmnes

&

" d

14*

Tractatus . XI y.

emnes beheficii fui fru&us, vel eos tan-

tum, qui recitationi horarun re/pondent, retene

,l

in&i.

tis illis, quos pro aliis numeris fui

J

onibus capere poffet.

Et licet fentertia

j

féverior fit plurimorum, aut pene oinni.

»

ums mitior tamen mihi verior, et fic

ipfo ufü tenenda videtur. Argumentum

ineum eft fequens.

Nec ex jure natufae;

f

nec ex jure humano ad omnes frucus

M

reddendos adftringitur: ergo fatisfacit red.

D

dendo eos, qui recitationi horarum com-

M

Confecutio eit legitima , aut un-

þetunt.

hl

de aliam quis obligationem derivabit, nifi

hi

ex alterutro horum jurium? Sed etiami

DI

verum eít antecedens , quo&d Imam pat-

R

tem: ham fi nulla lex humana exifteretj

J;d

vi folius juris natufalis mercenatius loca-

j li

tàm operam pattim omittens, partim ex-

jl

plens non meretur integra mercede frau.

dari.

Sed et alteram propofitionis pat-

tem vetam eífe, mox apparebit,

for

ip

$. 1794:

Cifu

Dícunt: j,leges ecclefiafticae , fcili-

xCef

x

, €et Concil. Lateranenfe V. Sep: IX. et

»adhuc explicatius S. Pius V. — Nulla fa-

fæ*'/ffio

, &a difcretione fru&uum perfolutis horis

Ti

,€Canonicis, vel aliis officiis refpondenti:

u

3»

um fimpliciter , et aperte fru&us illi diel

uY

» competentes negligenti Clerico auferunt,

V f

53 eu

Caput. VIIÍ,

143

Lrl]

s feu potius- Conftituünt, ne illos unquam

telo

, fuos facefe poffit.

Vnde eos tanquam

þn&i.

,rem alienam, mox et ante ommem fenten-

trtia

stam judicis tenetur reftituere, ex de.

Wi

j,claret. Alexandr. VIT. propofitione ?oma:**

n

qen

" Maxime autem attendenda eífe putant S.

Pü V. ,,ut qui boras canonicas ommes, wuno

x

vel pluribus diebus inlermiferit, omnes. benefi-

fruàt

33 €8. feu. beneficiorum. fuorum . fru&tus , qui. illi,

,

j

s Uch ilüs diebus vefponderent, [i quotidie di-

m n

»» Viderentur , amittai, Vbi Bravis illa pat-

aL

$ ticula omnes in adverfam fententiam ade-

lit; nï'f*l*

gt Do&ores plerosque. Praecipue curü

|

39$. Ponufex in Bulla promittat , fe

j p

, Vele evidentius, et exprefliu$, circa

j, declarationem illius ratüe, quam Conci-

3,lium Lateranenfe commemorat ,

[.]

difpo-

45 n'er'e.."

t W'

$- 1795.

,

yi p

Verum ex his omhibus mihi ( falva

Ors meliore aliotum Iententia) mihil om.

nino evinci videtur.

Nam itprimis Con-

€ilium Lateranfe potiu

dicendo :

$ contfarium innuit

.

Statuimus , ét ordinatmis , ut quili:

k

ïf

bet

- — — fi poft 6. menfes ac obténto bé-

i

c)0 divinum

qulla/

officium hon dixérit, legitime

impedimento. ce[f;

a

js 10

nte , beneficiorum. fuorum fru-

v

n

Ondem

Gus fuos non f.

ia bro RATA OMISSS-

ii ^

ONIS recitationi

5 officii, *el temporis, jed

lufeï

m

w tanquatm nj

u[le perceptos in fabricas bujus:

li

8

j

PT.

Tya&talus: - XIV.

144

fiodi' behefcim'z-mzv,- oel pauperum! eleeiné

j'y?zas

teneatuf.

Lue- ucContitut

XG.

érogare

Y

ro S. Pir Vti ita habett'ex proxim

L

teranenfi

Concilio flasuanusy ub qui boras omnes

P

Canonicas : uno's

vel pluribus!diebus int&kmife-

vint, OMNES beneficii , 3oel : Veneficiorum fu-

erum fruckus , qui ili, vel illis ; diebus vefpon-

derent , fü dioiderentur ; qui véro. Matutinum

iantum , dimidiam , qui caeteras ommes Dovass

aliam dimidiam , qui -bárum. fingulas ,. fextátts

z

,

a

?Aa?zenta ! fïuäwn ejusdem diei amittat.

$. 1796:,

Verum neque ex hat äah&ï Ponti;

ficis. conttitutichie : tam ^ ampla ^obligatio

eruitur..

Nam ;.san&us 'Pius

ad' inicdium

füae conftitutlonis" profitetur , feé velle

evidentius, et expreffius circa declaratio-

nem illius raiae difponere , fcilicet , quae

pro 'omiffione borarum reftitui debeat: jam

dicit, qui totum omittit, reftituat omnes

r

fruétus il

Hius.diei, qui Motutinuim ," dimidi-

am partem, qui fingulas horas, extam par-

tem etc., ubi evidentét apparet, vOces:

omnes illius diei fru&kus opponi dimidiae , aut

fextae parti.

An vero fub omnibus fru&t-

bus inteligat eos tantum,

qui recitationi

hórarum vel omnibus mumeris facri offi.

ciis refpondent,'de hoc: ne voculam inge

Cum

xfi:t , prorfusque nihil. conftituit. *

ergo

li

p

Caput VIIT,

145

ergo Concil. Lateranenfe nobis faveat, et

7)

ratio naturalis aliunde fuffragetur, verba

,W

! Ji

vero $an&i Pontificis in utramque partem

Qf

aeque faciant; noftra caufa multo melior

bl

adverfa mihi eíffe. videtur.

*) Nam age! repetamüs verba potiffima! 4j

bovas omues —— —— — inzerinifevit —— ——

1*1 fh

—- omnes Lbeneficii — ——

— frudtus C bie

"i

Is

Jf

Ibintelliaé ofnnes, Qui vecizatiomi borarum re-

u

Y

Jpondent ) qui vero Matutinum tantum, dimi-

diam, qui caeteras ommes alieram dimidiam

H

etQ. — 0 — partem frucluum. ( hic rur(us

intelligamus . dimidiam partem eorum, quaé

pro

horis

recitatis

competerent ) amirtat.

Nonne fehfus integer,

et maxime naturalis 5

et infuper ad aequitatem, ac qualitatein n6«

i

i

ul

Botii accommodatus habebitur ?

QU

ptmm

aW

i

du

m "

jeät j

]2

[

o M RE ——

i

i

aC

v0c

lls qU

;f

jv

d !

mm

v

n

K

'Tra&tá-

"

Tamuf V.

Tractatus XV.

146

gl

TRACTATVS XV. ,

DE SACRIFICIO MISSAE.

li

[Xe fummo hoc totius Religionis Chri-

q

Hl

füanae a&u jam in tra&tatu de carita.

te theologica egi: ad hanc enim tanquam

amoris actus omnium nobiliffimus ex fua

D.

indole fpe&at.

Nunc recepto ufui mo-

(eje

rem

gerens,

hic de Sacrificio fpeciatim

li

ago, ea potifimum fcripturus, quae lege

üw

humana circa, hoc Myliterium inftituta

hl

I j

funt.

N

funt

CAPVT PRIMVM. -

v

De culiu, et cura, quae gratüs Dei interio-

]

Mi

t

ribus | debentur.

X

1797. Gratia Dei eft vel interior, vel exterior,

1798. Interior vero vel eff gratia fanctificans,

vel a&ualis,

(

5.

1799. Summa eft gratiae fanctificantis digni-

lt

tos; unde

1 d

18o0. Sollicite cuftodiri, et fi deperdita fue-

341& BW

rit, reparari debet.

i

6.

180T;

Diu vero ob peccatum eadem carere,

d

certo:peccatum eft ;

"tim

$.

1902. Etü tempus accurate determinare neque-

Ti

amuse

: uf

56 1903*

th[a ti

I

Caput I |

147

$. 1803. Praeterea eadem dignitas grtátiae fan-

Cificantis etiam probabilius illa

riculum arceri vult.

m perdendi pe-

$. 1804, Etiam gratiae actuales digniflimáe funt,

r

quas obtinere, et quarum impulfum fequi co-

nemuri

n

u

$. 1797.

T

D. officiis ,

(j

5

quae auctori gràtiaé generatim

debenebur,

hucusque e

ol

8i, eaque in megam.

lia, quibus omnis in

juria gratiae inferert.

ul

da prohibetur, et in

mn'w

ajentia, quibus gra.

tia generatim coli defi

derat, divifi.

Nunc

*

de officiis,

quae diverfis gratiis fpecialia

funt 5

dicendüm erit.

Porro gfatiae funt

Vel interiores ,

in fola mente contentae ,

Vel exteriores ,

y n

quae füb fenfus cadunt, et

gratiatum

interiorum plerumque caufae

exiftunt.

"u

9. 1798. -

j

lam gratiae interiorés dividü

ntur po.

tiffim

um in

Bratiam /amüificantem , et gra-

yit

tias a&uales :

de quibus potiffimum ageri.

dum efít, . Na

m praeter has dantur etiam

alia gratiatum

ii 5

€tl can

genera, quae gratiam fan.

tem, aut détual

em vel comitantur ;

vel de earum

, u

indole . participiant.

Sicu£

enim gratiam. fa

né&ificantem nunquam non

affe&tantur . vari

a" !W

a don

a a Spiritu S. homi.

l

ni jufto infufa e. g.

jabitus fidei, fpei,

caritatis, dona Spiritus

S. immanentia, fic

K 2

gra-

Traciatus ; XV.

ratiarum a&ualium i

ndoli- 3ffinia fünt' do-

di-

num prophetiae,

gratia curationum ,

fcretio fpirituum ;

et ejusmodi.

$. 1799.

Pretium gratiae fan&ificantis nemo

digne explica

bit: cum enim eidem gloria

coeleftis, et ae

terna quidem de condigno,

et ex aequo debeatur ; ejus pr

etium non

ás

ternitatem

"

M

ii ad.co

elum ,. et beatam ae

d

Vnde non tantum

iigne aeftimari potelft.

(ed etiam reliqua do-

omnia, d

ona naturae,

et ex mente S. Thomae

na gratiae omnia,

ipfüm donum gloriae,

quod eft gratiae fan-

CU

fua dignitate fupe-

&ificantis merus effectus,

Yitg

fat.

Sic inter alia omnes Oorm

nium fatisfa-

Brin

&iones ;

quales ad extinquendas Omnes

p

, inde ab origine mundi,

o

porgatorü poenas

usque ad finem

ejusdem fuffeciffent , ne

effe

dem minimum gra

dum gratiae fanttl-

qui

fio.

Cantis adaequant.

Denique eft

aliqua di-

£s

vinae naturae participitatio

'de qua alii

nj

'Theologi tractant

d

QU

Wäus

.. $. 18069--

L]

tolm

rfopter ex tanta hujus doni di

diüru

. Quap

£nitate gr

aviffiuum officiutn babetur, ne

le defiruamus,

)

&i

liiad: per- peccatum letbha

et ne pérditum forte reparare negligamus.

*) Vnde

! Caput. I.

149

*) Vnde peceatum ab homine in gratia confti- .

nt d

tuto commiffum longe gravius, et ípecialem

n, à

maliiam involvens eft, et aliquo capite mul-

to leviora funt peccata, quae extra fítatum

pratiae perpetrantur.

Ingentis enim facrilegii

genus eít, fi gratiae donum, quod ex. omni-

bus gratiae donis eft fummum,

impie de-

ftruatur, longeque deterrius , ;quam fi quod-

ts m2

Sed

cunque facerrimum templum profanetur.

en gIOï*'

haee in vulgus ignorantur, et ex ignorantia

Ípecialis haec imalitia haud contrahitur : pro-

| æ;;dfg)iï

j

-ut Sacerdotes in facro tribunali de hujus-

modi non interrogant , nec poenitentes fe

etyit

accufant.

n u

lt

$. 180r.

.Tub

De officio tantum donum, fi per pec-

u

(tü

catum lethale deperditum fit,' reparandi

jl

auï

,

variae variorum fententiae funt.

Et B.

Jum ',Qïïf.';'ï

primis facile omnes confentiunt,' diu in

1635 (

peccato gravi perfeverare, et in eo .velut

j UP

fordefcere , novum, et grave delicum

c

fito

effe: idque ex eo, quód per hoc obliga-

jj

tio Deum fuper omnia diligendi male ne.

: ii

gligatur, tum ideo, quod Deus ejusmodi

;g QUQ*

hominibus, id eft, inimicis fuis plerum-

que non foleat ea gratiae auxilia largiri ,

quibus a implendam totam legem, et ad

tolerandas tot pugnas füfficiant: ut adeo

dori

diururnus in gravi peccato ftatus probabi-

jetu

lius graviter peccandi periculum involvat,

,.M;nwf

et fic 'feipfo noynm peccatum exiftat,

*

qu

K 3

$. r80e2.

e)ï

159

Tractatus XV.

of

$

1082.

a

Aliqui etiam eum de novo eoque

Q

Wa

gravi peccato accufant, qui etiam breviffi-

mo tempore perditam gratiam reparare ,

(üt

omittit.

Verum pro do-

bene gnarus,

fiq

&rina fevera. adeo fufficiens argumentum

Vi

non intellipo: folum quod imox fubjicio,

tU

Per grave peccatum

[j

urgere videtur.

mens noftra ab infinito bono avertitur ,

fpu

infinito obnoxia.

]am

3»alo propterea

quid ad, tantam calamitatem intereft , àan

quis a bono infinito nunc avertatur, nunc

vero ab eodem averfüs, probe fciens ,

maneat ? Num primum hujus averfionis

W

momentum deterius , quam fubfequentia,

a

eft? A bono infinito fejun&um effe quo:

M

libet inftanti , eft defe&tus infinitus.

fni

du

M

i

Ex his vero' facile confequitur , ne-

N

dum ab ipfa gratiae fanctificaptis ja&ura,

n

fed etiam a probabiliori ejusdem perdendae

Kt i

f

periculo cavendum omnino effe.

i |

quidem non tantum ex caritate in Deum.,

ne eundem offendamus, fed etiam ob ma-

JQH

ximum gratiae fanctificantis pretium, ne,

fha;

in eadem hucufque conflituti , ejusdem

li

jacturam per peccatum incurramus.

Re-

R

ünt

yum enim pretiofiffiarum non tantum

riculg

I2e

gifgendia, fed etiam Propinqua pe

omrn!

Caput L.

ISI

omni modo cavere debemus, Vnde vel

ex hoc capite maia eft eorum conditio ,

eoq

qui fuo fpiritus languore, et remiffa vi-

i

euill

vendi ratione, etfi nondum lapfi, de fu-

Wïe

tura deinceps ruina fat certi effe deberent,

N

pto

fiquidem rem hanc rite intelligerent. Gra-

ameu

vis enim , et laboriofa vitae ratio requiri-

fibjo

tur, fiquis ab omni gravi peccato per to-

Vk

u

tam vitam fe immunem fore, prudenter

[

st

Íperare velit,

, !

d

$. 180o4.

jr, i

(

Sed etiam gratiis affualibus, quae ad

N ,A

etii

jufte vivendum auxilia divinitus conceffa,

[ MU

«l

et divini fanguinis pro nobis fufi funt fru-

d

Q

ctus, Ob pretium, et eam, quam habent, di-

jl

gnitatem fua reverentia conftare debet, quae

duobus fere capitibus continetur.- Scili-

cat fludiwm easdem impetrandi, et fideli-

ia$ lisdem obfequendi a nobis requiritur.

i

Nefciunt fane, nefciunt, quam male rem

fuam curent, qui ope Sacramentorum,

Perdem'

H

ftudio orationis, aut Sanctorum patroci-

; [ei

nio tam utilia, tam neceffaria pro pericu-

lofa pugna nofira, et contra animae no-

ob !

m !

Íflrae hoftes auxilia; comparare negligunt.

Innumerae ruinae, ficut triftiffima, ita et-

Ra

lam certiffima huius doctrinae argumenta

us

funt.

Sed et vocem Domini menti no-

| g

g

ftrae illabentem non attendere, et ex füa-

K 4

viffima

Qft

i

35*

Tä'actatqi' .

vifima .dextera nos amplexante velut vi

quadam eripere, ut parum dicam, inurba.

num, et nonnihil impium eft. |Vt exin:

dé quamcumque gratiam probe cognitam

fine omni piaculo negligere non poflmus,

$

etü ea te.ad merum confilium , ut tu for-

te opinaberis, incitare videatur *). Ea ta-

men prudentia uti debemus,

ut non

omnem interiorem affecticnem motuni gra-

fü

:

tiae effe putemus.

Probare enim oportet

Ài

em

fpiritus , num ex Dgo fint.

Ell]l

*) Si enim verbum otiofum, id eft, omni uti»

litate deftitutum. ex fententia ipfius ; Chrifti

o

impune prolatum mnon erit ;

quanto

minus

Vo

jufam reprehenfionem evadet ille, qui nebi-

D

le donum gratiae effe&u fuo deftitutum, ve-

Mi

reque otiofum relipquit ?

at

Q

"CAPVT SECVNDVM.

M

De corum , qui ex facrificio movae Legis per-

fru&uum . diverfitate , et de modg

| cipiuntur ,

€osdem dz'/iübuendi.

ïedu

"

1805. . Inter gratias externas eminet Saciifici-

um novae Legis.:

M

hu

1806. Quod non tantum ex operae operantis,

fed et e& opere operato prodeft.

Vit

Ci-u

18o7. Fru&us hujus Sacriücii funt varii.

t0

ä

1908 - 1812. Eorunique applicatio diverfa,

itd

Sþ 1813'

.x

Caput 11T.-

153

Ti

$. 18r5. Vt fru&us Sacrificii fpecialiter uni "ape

Q0r

plicentur, requiritur intentio miniítri facerdo-

tis.

er.

mitut

$. 1814. Qualis quidem multiplex diftinguitur:

du

$. 1815 - 17. Qvuae et qualis requiratur.

ult

m

$. 1805.

Ü n

Hucusque de gratiis ijnterioribus actum

!

:

n

fuit ;

nunc de exterioribus dicendum eft.

M

i

QU

Atque ex' his longiflime fupremo loco

eminetSacrificium novae Leges: immo hoc

nullatenus ad genus gratiae ípectat, ut-

ymi

5 C

pote vere divinum ac immeníum prorfus.

Vnde de eo hic non nifi ex contuetudine,

t n*

g

proutfupra jam monui, tractatur. Et na-

u v

turam, et infinitam hujus myfterii efficaci-

am, agendo.de caritate theologica, expli-

cavi, minoris momenti capitibus , - quae

cira Sacrificium oþcin,,ent, huc refervatis.

4n h

$. 1806

b i

Saluberrimi, qui ex Sacrificio noftro

redundant, fructus diverfi funt admodum,

yciíc

ita, ut haec diverfitas fit alia ex parte fru.

€tuum, alia ex parte eorum, qui de iís

-pgrticipant. "Hos. tamen fructus Sacrifi.

?eïamih

ClUm ex opere operüdto, id eft, ex propria

virtute, et non tantum.ex aíffectu ac me-

Lïii:

to participantis hominis efficit; qui pro-

yerfä',

inde fructüs.non rationem meriti, aut

Ó i

R 5

prae.

b

154

Tractatus XV.

praémii habent, fed mera ex Chrifti: mor-

N

té liberaliter tributa dona funt, *

»

l

) Vnde ad purticipandos hos fru&us (impli-

(

citer nihil aliud requiritur, quam voluntas

r [

audiendi miffün, id efl, Chriftum in Sacti-

ficio altaris Deo offerenci.

Et licet ad im-

plendam legem ecclefiafticam requiratur, ut

quis in templo praefens exiffat, ad capienda

tamen Saerificii

emolumenta

non eít opus

ullà propinquitate loci.

Vnde in altiilimo

D

cum Sacerdote in civitate

li

monte exiftens,

fors facrificante Chriftum offerre, e

a de Sa-

crifcii fru&ibus participare poteft.

Item de

)

pluribus fimul Sacrificiis ; denique de omni-

bus ubicunqué, et quandocunqwe offerendis

partem

fuuctuum capere poteft quilibet, fi

rrat, Ííi ea

aliquo pietatis fenfu ad ea concu

offerre intendat.

Quo majore autem affedu

Myfterium hoc obit, aut frequentat, €o plus

fruc&uum parcipit :

et quidem mnon tantum

pro devotione fua,

fed etiam ex opere opé-

rato ,

et wi Sacrificii majorem,

Vnde pluri-

mium utilitatis capiunt, qui per longum, ac

difficile iter, miniftratis fumtibus , praeftito

famulatu Sacrificium frequentant , precurant ;

folemnius reddunt,

$. 1807.

d

Wi

Jam fructus Sacrificii quantum ex

M

indole füa funt jrimo vis Deum pro fua

k

dignitate cólendi: eftque hic fructus /z

ireuticus, ac praecipuus, ad quem omne

be

Sacrificium ,; ac proin etiam Sacrificium

pui

Secun-

altaris primo loco eft inftitutum.

Eïl

do

Caput [.

I55

of

do Sacrificium noftrum /eü eucbarifticum ,

id eft, ad agendas Deo gratias eflicacifli-

mum.

Tertio. Eft. fatisfutlorium, in quan-

Y

nyli

n

i

tum ad delendas ex peccato jam remiíTo

[l

refiduas poenas optime facit. Quarto im.

A

püratorium. vocatur, quia ex fua vi varia

mnaturae, et gratiae dona, inter alia gra-

L opgs

tiam poenitendi, et ope verae poenitentiae

a

n

i

x'l mo

cum Deo in gratiam redeundi auxilia ob-

nm*t

tinet, *) Vnde fiquid aliud, hoc ipfum

a

Wi

v

ad impetrandum inaeftimabile illud perfe-

ftn?

verantiae donum longe eft efficaciffimum,

je ort:

Yfed

*) Augmentum sratiae fandificantis a^ Sacrifi-

cio proxime effici plerique negant,

'mbe'g ;

Ego ve-

n 1

IO0, dum in tra&datu de caritate theologica

" f

Sacrificium novae leyis explicabam, fat gravi

argumento evincere mihi vifus fum, quod

j ul

g

facrificium noftrum nedum faciat ad impetranda

o t

gratiae auxilia, quibus dein mereri, et gratiam

fanctificantem augere poffimus, fed etiam pro-

Vni pïuri-

Oggumt :

pría vi, ac prétio eandem in nobis augeat.

]

n

g

5 1808.

Alia fructuum ^ ex Sacrificio redun.

dantium divifio eft ex parte eorum, qui

qui de eo participant. Et fic eft gemera-

g g

lifimus , fpecialis ae fpecialiffamus.

Et qui-

o i

dem generalifomus obvenit omnibus, qui

per baptifma Ecclefiam funt ingrefli. Vnde

1 ont

beati in coelo fructum fpecialis gaudii,

purgantes animae fructum fatisfactionis

$;

»

tm-

P

€t peregrinantes in hac vita varia pie vi.

vendi

Trattatus XV.

156

vendi auxilia, bona etiam temporalia, et

]

emolumenta innumera participant.

Non

U(

enim potett

non omnibus prodeífe, quod

D

J

ro omnibus 1

nítitutum eft. "Vbi nemo

li

facile felicitatem populi chriftiani fatis ex-

u

prefferit, dum nihil cogitantibus nobis,

ctiam dormientibus ingens quaedam ex tot

Gacrifciis vis impetrationum , et fatisfa-

ctionfim impenditur, ac velut obtrudi-

&

iT

tur. a)

/

*

r

$. 1809

Aft an etiam non baptizatis, et a Chri-

fto penitus alienis feipfo prodeft, aut pro

W

iisdem offerri poteft hoc, de quo tracta-

divinum Sacrificium ? Plerique putant,

qQ

mus,

M

quod

*

hifce proxime non profit, fed non

if

A&l

5

"

E]

in

directe, ac velut per ambages, dum

q

n

fcilicet .

ffertur pro tollendo paganifimo ,

dilatanda vera religione, et contra

pro

Judaeos ,

Schifmaticos, haereticos, ex

Et quidem quod nomine

communicatos.

Ecclefiae

pro talibu

s offerri nequeat, fa-

fferim: fed an ex privata Sacer-

fl

cile conce

W

dotis intent

jone, et multo magis ex pro-

ia vi facri

ficii his nihil prodeffe queat,

Ó

Et fententiam affirman-

(

eft alia

quaeftio.

tem

verior

em effe arbitror.

Nam offici-

crificandi generatim eft, probabilius

u;nfa

juris

h

g) Vid. Tridenün, Seff. 20. C. 2. et 3.

- Caput II

157

]u

W

juris natm:ae, et'in lege nova nullum De.

us facrificium. admittit, nifi noflri altaris

quo

facrificium: ergo.hoc pro omnibus eft in-

Qm0

ftitutum, ut officio facrificandi omnes fa-

od

tisfacere queant,

Quia vero omnes ad

nm'ä '

evangelium, et Ecclefiam funt vocati, hi

er t

non nififua culpa facrificio deflituti funt,

fiti

Siqui tamen de Évangelio nihil audierunt,

lb[[üdi'

et a gravi peccato liberi vivant , . tunc

argumentum hoc nofíftrum omni vi non

careret,

/

a

$

I81O.

| Chï.l'

Sed omiffo hoc, aliud ac firmius ar-

u pfO

n

gumentum pro nofítra fententia eft fe.

quens: Sacrificdium crucis certo pro om-.

/

i.

nibus, etiam non baptizatis litatum fuit:

f n

atqui facrificium altatis quoad fubítantiam

3 qui

eft idem cum fíacrificio crucis, imo eft

gt

E eua

mera, myftica quidem, vera tamen hujus

iteratio, unde merito ominamuf, quod

05, vï

ficut. primum, ita etiam pofterius facrifici-

yui

um fit generaliffimum, et pro omnibus infti-

1. l

tutum.

Certe Pontifex c. 2. de, Presbyt.

atl

non baptizat. jubet, ut pro tali non.ba.

pno

ptizato, fed in confeffione Chrifti defun.

Lueaïy

&o facrificium offeratur.

Y

rma

oftt

181Í.

$

L

abiliy"ï

jurlä

Praeter. peneraliffimum fru&um Jpecia-

ificium

lemq infupe? capiunt; qui ad id facr

affectu

Tráctatus XV,

158

)

affe&u, et opera fua concurrunt: quales

(

funt affiftentes, fervientes , vinum, ce.

facra . veftimenta ,

fuftentaxionem

Ianly

facerdotis, aliaque ad nécefífitatem , aut

decorem pertinentia miniftrantes. Et quia

Sacerdotis opera ad hoc myfterium omni-

tb

fe

um eft propinquiffima, huic jure merito

fru&um /pecialiffimum deputant.

Ratio ho-

Q

rum omnium facile intelligitur ex iis, quae

(e

&f

fuperius hoc ipfo capite dicta fuerunt.

(

W

ö. 1812.

Á

F'ru&'um denique praecipuum , quem

merito /imgularem vocaveris, capit ille ;

pro quo fruc&tus Sacrificii ex intentione

facerdotis impenduntur ,

feu - applicantur.

d recentiffimi

l,

Pro hac do&rina , quidqui

(

aliqui fabulati fint, ítat fenfus antiquae

Q

legis, et omnium gentium. fua facrificia

de

non generatim, fed ad fpeciales fines OT

De

dinantium , ut adeo facrificium in genere;

Inoy

et ejus fru&tus in poteftate facrificantis exi-

(em

ftant, per intentionem illius, qui facrificat;

fUDer

ad varios fines referendi.

Sed etiam fen.

u

v

tentia Ecclefiae circa fructus facrificil no-

Qu

vae legis aperta eft: nam ut de milié

annorum ufu nihil dicam, varia teftimo-

nia, et inter alia etiam ea, quo S. Cy-

prianus de miffis pro defunctis, et de an-

niverfaris habet, abunde evincunt, et-

ünc

iaIn,

Caput IL -7

159

iam ecclefiam trium primorum fà

yutlet

N

quoad hoc caput nobifcum fenfi

ffe,

eculorum

WIOnerm

m

S- 1813'

lgt

Vt vero hi fru&us fin

(

gulàres alicui

| Ont

obveniaht,

omnino requiritur

intentio ,

merizo

feu voluntas facerdoti

iio 10

quam alteri fru&tum f.

d

$5 qua huic potius,

cernit.

crificii tribuere de.

i qu

Idque ante

confecration

id

(f

eft, antequam facrificiu

em,

m fit peractum fa-

Ccere debet: ham reg

teft effe in tua poteíta

praeterita non po-

t€5 rei praeteritae

. nullus ufus,

nylla datur dire&io

i

t

: '.»5 I814.

r*

Porro intentionem dividunt in afíua.

lem, virtualem , et babitualem.

Prima eft

ie(][im

decretum mentis

modo perdurans: fecun.

atip

da eít d

ecretum me

ntis praetcritum qui-

Eu

dem, fed in aliqua,

nefcio qua virtute

je U

perdurans.

Terti

a confiítit

in decreto

Ü

rena

mere praeterito, nun

j &

dem, íed de quo n

quam retraétato qui.

ulla virtus, aut vig

"iica

füperftes eft amplius,

De quibus amplius

j t

agitur tractat, de facr

jj no

Ípe&atis c. 2.

amenus in genere

qilt

"d

(rmo

$. 1815.

; U.

end

Tam ad fru&us (acrificii alicui impen«

de 2

9$ €X communiore fententia fufficit

el

j

inten.

160

"Tractatus XIV.

Ve:

Tj

intentio Babitualis modo explicata.

rum non intelligo, quomodo intentio ;

L

&

E

,

faerifici

i nec in fe, nec in

3l

quae tempor«c

virtute fua a

liquid. eft, poffit aliquid effi-

Tin

d certum finem

imp

cere aut fru&us myltterii a

*

ítebat intentio

diripere: quamdiu Vero exi

if

non dabantur fructus, qui appl

icari alicug

qu

&ualem,

potuiffent.

Quar

e intentionem &

hi

b aétuali haud differt,

virtualem

feu quae a

huc requitl arbitrof;

quam tamen facerdo-

ere debent.

Nam

tes parum folliciti hab

tes Voluntatem fa-

t

fiéut etiam noh cogitan

r

crificandi tacite profe

quuntur s

fic etiam

facrificandi, quari

"fiter

voluntatem pro hoc

if

femel conceperunt, etiam hon

atcendetn-

Bu

tes retinent.

T

$. 1816.

Fl

i f

Varia infuper circa

ntentionem frü

nobis praecipt

Q

&us facrificii adplicandi

B à

unt

Verum in cafu ob

ligationis per

formula:

Cont:

omnia fatisüt fequenti circiter

Jetlio

l/olo .omni meliovi mo

do obligationem

me(zfü

1C

a

aut Deus exigit.

aH(fUG«

éxplere , prout jujiitia

d

Ti

enim intentio fecun

aria rite concipitut.

Vs

Nam finis primari

us

faepe obtineri non

Sacrificium ad liberan:

poteft; e. g. fiquis

dam animam Petri petat, C

um tamen haec

]

potiatur.

€

anima aeternis gaudiis jam

idem petitur ad impetran

dam fanitatem ,

J 1818

m hujus hominis

bl g

minimé

Quæfe ad falutem aeterne

LT

Caput iL

165

n

minime conduceret, imo eidem multum

pio,

adverfaretur,

In his jam , et innumeris

pe d

aliis circumftantiis fructus facrificii alteri ho.

il elf

mini, aut pluribus aliis, vel ad alios fines

at

impendi debent: prout fcilicet coram Deo

imemä

juftum eft, Atqui hoc jam intendit ille,

yi d

qui omni meliore modo obligationi füae

d

fatisfacere defiderat,

vt

$. 1817.

1 [aüïf&g'

Vnicum tamen caput infuper curare

"

aLert j

debes, fcilicet ut illam obligationem qua-

vis vice probe defignes, cui hac die fatis-

( etfä ]

, 07

*facere voles. Si enim ex pluribus alicui

indefinitae fatisfacere volens, nullam ex

x

omnibus definias , non erit fafficiens ratio,

eX qua hanc potius, quam alteram a te

€xpletam fuiffe dicatur. Scilicet actus noftri

in finem indefinitum tendentes. nu

ote'

aut irriti faltem.

lli fünt,.-

Sic pa&um eft nullum,

2

p

fi dicas: vol

O cum aliquo ex praefentibus

jons

contràhere.

Item inutilis pecuniae pro.

foit

jediio erit, fi dicas: Hisce pecuniis volo

n r

aliquod ex meis debitis folvere: nifi fta.

1 '; à

tuas, cui

-

tendas,

, €t quale debitum folvere in.

eri Y

hbeï.ï

CAPVT TERTIVM.

yeti l

Del Üis, quae

Ecclefía circa. facrificium

n

conftituit.

fj

$. 1818. Datur generale

fi

tatt

bus feftis Mil

praeceptum Ecclefiae die«

m

TA

am audiendi.

lus V.

L

g

]i

$ 1'81?,

162

Traltatus XV.

$.

1819. Et hoc folum; qusntum ex lege Eccle-

ll

fiae, pro diebus feftis profcribitur.

]i

i

$. 1830. Excufat tamen ab hac legé gravis ratio.

It

$. 1821; Caeteruni Miffà debet audiri reverenter,

f

i922. Et quidemi integrà ab uno facerdote

lecta.

M

1

E

$. 1818.

f

Huc'u'sque recenfui ea, quae circa facrifi.

pu

o obtinent, nunc exequar

cium jure divin

1

lh

ea ;

quaé ci

r

rca

illud Ecclefia praecepit.

Et lhaec funt ve

] omnibus Chriftianis com

Gene-:

qmwnia ;

vcl facerdotibns fpecialia.

rale itaque et quó

d omnes Cli

riftianos affi-

ft fequens: Sacrum miljae

It

cit, praeceptum e

Det

oficium diebus fefli

; veverenter. audio a).

Y

Praeceptum ; quo

d ex t

ribus primis fae-

Dur

fe habet, et quod

fol

eülis docümenta pro

ad télipora Apoftol

orum, utp

ote de cujus

eft referendum.

initio ijon conitat ;

$. 1819.

t

A

Ex d

uó fequitag Ímo, quantum ex

K

fidelés àd alia religionis

Y

lege ecclefiaftica

li

offlicia die fefto nói teiüeti.

Licet ex jure

V

divino , et natura

li ad longe plura officia

!

haec ta-

ietatis in Deum adftringantur:

men huic abfciffe diei non an

fiexa,

fed-

2

Et utique

aliis diebus fuppleri poffunt.

11;

b

3) Vid. Canon.' 63 «t 64; diftin&, r.

Caput 1II.

163

37

i, qui per hebdomadem pene nullam re-

ligionem obeunt, faltem die. facro. ad

]s nb

complendum debitae religionis penfum ju-

GR

re divino aditricti funt b).

uod Eccle-

f

fia alio praecepto, quo his diebus exer-

citium operum fervilium interdicit, fatis

innuit. Sacrum epnim hoc otium nedum

ad celebritatem dici, fed vel maxime eo

fpectat, ut mentes fidelium a tumultu

al

profanoftum negotiorum. expeditae Deo

' a

h'berei vacare queánt:

gaeci

jis i

$. 1830.

Gu

s?

Id veto infertur lIdo , ab hae lege ,

yut "*i'jf'

in quantum ea ecclefiaftica eft, quemque

u !

humanae cuüm

per gravem rationem eximi: eoquod leges

]i

gravi moleftia ftringere non

foleant. *)

TL

*) Huc faelunt detriméntà, imo fola pericula

i.

animde; corporis , fàámae,

ac fortünárum,

quales in matería juititiae graves eife cenfen-

tüt,

Huc reliquae caufae exculantes facile

reducuntüt j e. g

Cura pécoruim in alpibus

um

&crenda, itef duarum horarum; negotia gra-

Via ;

quae 1üoram non admittunt, defectus

gl

veftium, etc;

Ruricolae tamen per duas, et

rex )

ultra horas inter imbres , et nives ad facri-

rao

ficium folent tendere, et per easdem mole-

f^s domum redire, pro tanta moleftia infi-

hae

exa,

j

gneu. ex facrificio fr11€t11m referentes

L 2

$. 1821.

p

b Recole eà, quàe im tracüat.

dicta fuerunt.

de oration.

Trüciatus. XV..

164

Wt

$. 182r.

pi

dv

Et quia reverenter intereffe op'ortät,

5iqi

intelligitur

[litio , quod ad implendam

hanc legem ecclefia

fticam non fufficiat fo-

i

feu Chriftum

us

Ja voluntas audiendi vi[/am s

PUR

offerendi, fed etiam geftus ac

compofitio

Vnde tot

eni

corporis ad reveren

tiam faéia.

qui pari au&toritate

[ille

noftri aevi homines,

eelfr

ac lévitate fumme immbdeft

i altaribus ad-

i

ftant, legi ecciefià

e plane non fazisfaciunt

Jeum adeo iram domi.-

quantum Vero ad

ni non mitigant, u

t provocent magis; mle

ie fefto a facris peni-

nus peccaturi, fi d

hi

tus abeffent.

Quantum ad a&us :mentis;

et attentionem

?)

animi idem bhic dicendum videtur, quod tra-

5? Y

&atu de oratione quóad implendum práece-

p

tum h?rarum canonicarum dicebant;

u

T

5! 182

$. 1822.

Í Tsf

þEx' hag lege Ecclefía

e aliquoties jatfi

$

quod non fo i

j 18'-7

fecenfita fequitur IVto

confecrationi , in qua

Sacrificium confi-

Vg

feu lyturgiae reli-

i

ftit, fed integro ritui,

Aliquam

j Ti

giofe adefle quilibet teneatur.

que ad epi-

tamen rituum partem . e, g. us

S' l 83

ftolam negligere grave non €

ft. Neque

1

illi fatisfaciunt, qu

i omnes quidem ritus,

fed a diverfis. fimul celebrantious ex

cipl-

D

LT

unt,

Capui IF.

16«

unt e).

Probabilius legi etiam it defünt,

^

a

pui progreffu temporis toti facrificio ,

diverfis tamen celebrato

interfunt.

E.

o

o

portea

andam

Siquis unum facerdotem a confecratione

lterum vero ab initio

TO

usque ad finem

Chru

usque ad confecrationem audiat

uod

iter fe in horis canonicis habet :

in his

h)

Pf,b

enim quaelibet pars eft oratio per fe fub-

V

tl

("l

fiftens , nec una ad alteram tanquam ac-

ceflorium ad principale, pwut tamen fit

r u

1n facrificio , refertur.

| ISWW

7 (

g

CAPVT QVARTVM

M

u

De iüs Ecclefiae praeceptis , quae circà facri-

ficium.| faceydotibus fmpta funt, «

"

a

Ifs

6. 1823.

Leges Ípeciales fohs faceldoubus fcri-

j

ul

n

ptae multae funt,

j

$. 1824. Quantum ad animum, nullius peccati

mortalis f1b1 confcius fit ;

1825, Et ante Miffam dixérit Matut. et Laudes,

;

1826, Quoad corpus, fit jejunus ,

ytie J

1827 Nlü gravis neceffitas aliud petat.

fion

1728. Pro dando alteri viatico non hcet non

j coh

jejuno ecelebrare ,

jl t

1829. Quae quidem lex jufto gravior videtuür.

Aliqy

j ?

ä

1330. Alia ex parte corporis non requiruntur.

i

N

L 3

$. 1851.

n p

e) .Vid.

propoünon.

33

ab Innocent.

XI

damnatam.,

T4

n(

fs

Trattatus XV.

166

At

$.

1831-' Pro ipfo ritu Sacrificii dantur plurimae

rubricae , feu leges, quas in praeceptivas, et

hi

ditectivas dividunt.

p

ii

$. 1832. Veftimenta infuper, et

Tf

$. 1853

Calix legitime inítrucus cum patena,

g

$. 1834

Corporale, et pala etc. ; tum vero

2«

$

1835

Altare rite ornatum 5

ter

fio)

$. 1836

Locus, ac denique

eu

-

1

dum

$. 1837

Tempus pr

ia

Lt

t Ec;lgüa praefcribit, exie

fj

guntur.

!

$. 1823

»Obïigationes .ci;ca facrificium — folis fa-

cerdotibus propriae vel ad eorum perfo-

(ä

nam , vel ad ritum facrificandi fpeGtant.

Perfonam facrificantis coucernentia vel a

cultum animi, vel ad corpus fge&anc-

$. 1824-

Et quidem Qüantum ad animumïfacri.

ficare volentis, is ab omni gravi noxa

immunis fplendiflimo illo divinae gratiae

;

decore ad tantum opus progredi debet:

[

neque Dei inimicus, et extremo lethalis

li

peccati dedecore infamis de Sacramento

Y

altaris. participare, et quod majus eft, di-

j

vino facrificio fe ingerere poteft. Et qui-

dem hoc praeceptum eít divinum a) aut

potius attenta rei prorfus divinae digni-

E

tate

8) 1. ad Co rinth. 11. 29.

: ';ægCaput IV.

167

Ecclefia

Luriat

tate jam lumine naturae notum.

circa hoc id folum conftituit, ut gravis

a, t

peccati reus non folius contritionis ,

fed

infuper confeffionis auxilio confcientiam

mundare *), et fic S. Synaxin percipere fa-

j t

tagat.

In cafu tamen neceffitatis, aut ur-

LA

gente gravi ratione fola contritione con-

tentus effe poterit, fiquidem eidem contri-

tiont fuae fat confidat. **) Et ifta qui-

dam aperte

praecipit Concil. tridentin.

If Ü

fef. 13. C, 7.

*) Multi infuper, er graves opinantur, eum

quoque ante S, Communionem ad iteratam

confeflionem

teneri ,

qui

grave peccatum

yis

in confeffione praevia exponere abs fuüa cul-

m pü)'fJ'

pa omifit: licet talis etiam ope abfolutionis

fpe&äü!:

a peccato fuo purgatus jam fit.

Hiud hic

addendum venit,

qued facerdotibus rectae

"LL

alias confcientiae nofi raro moleftum effe fo-

u

let. "Timent, aut dubitant non raro ob co-

gitationem minus honeftam, errorem in fa-

cro tribunali commiffum, aut aliam rationem,

ne forte ftatu gratide exciderint :

et quia de

um i

perfecione doloris parum tuti fibi effe viden-

tür, vix fine confeffione, quae faepe incom-

ji o

"un E

moda eít admodum, ad altare accedere au-

dent.

Verum cum ex una parte peccatum

| däb('

fit dubium, et ex altera parte ope contritio-

ethali

nis etfi non certae, periculu

m

.magis exte-

t

4met

nuatur,

tales. fatis fecuri 'ft

i

i

Verfamur

enim hic in caufa morali, circasquam phyfi-

efï, ;

Ca fecuritas locum non habet,

Et (fi quis

D)

(

adeo certus effe velit, vix aliquem ad altare

| 3) ll

admittere poterit, eo quod nemo fciat, 4*

ii

amore, ve] edio dignus fit.

e d

t

La

IO)

Tractatus XF.

168

**) Hlud facerdotibus a concilio tridentino ea-

qu

dem feffione fpeciatim praeceptum eft

ut fi

f

poít grave peccatum et urgente. gravi ratione

folam . contritionem (ine confeffione praemit-

ä'n

tentes

celeb arint,

ü.'l |

illad peccatum quampri-

mum , id' eft intra. triduum confideantur:

etfi

Qq

inra hoc tempus

facrificium iterato obire

itor

non intendant. b).

t

$. 1825

Ád cultum animi ,

et dighnum tantae

rei exercitium fub gravi,

aut quod prae-

cipue attenta confue tudme probabilius. eft,

ful

refa]

fub levi.obigatione praeceptum eft ut

praevie. ex horis canonicis matutinum, et

mMU

laudes recitentür:

a qua tamen obligatione

ul

ratio probata, etfi non gravis quemque

exim te

üngL

pote

$. 1826.

t

Qu

Ad dignam corporis dlfpoütlonem per-

ita

Yon

tinet jejunium naturale, quod vocant;

pot

ut facerdos ;

et quilibet S. Synaxin fumere

volens inde.à media noécte ab omni cibo

f&lm

et potu etiam in minima portione,

aut

ekm

per modum medicinae fumendo abfbinuerit

Flocci,- ni

ves,

guttae pluviarum halitu

forfan atträ

lae,

reliquiae ciborum ex prae-

nmw

terita die *Güenmbus adhaererites ,

aliquot

Jü

ähüs

guttae ,. fi. pïucat. fuermt, ex ea aqua, qua

quis

CT

$) Vic. propoüuon ab Alexand. VIII. damnat.

fcilicet 57. et 38.

)1

Cf»lf:æö IV.

169

-—

( 0

'

quis Os eluit, in ore remanentes, item

m

| r

fanguis, aliique humores ex mento, aut

gingiva fluentes

LO

N

. Communioni non ob-

Jrdent

funt.

]!Wilþl'i-

Ratio eft, quod haec non per mo-

u atf

dum cibi aut potus, fed velut faliva in

Q Ue

jtomachum transmittantur.

Ita Rubric. ti-

tul. 1. num. 3. et ipfa confuetudo habet,

$. 1827.

t

Haec lex antiquiflima, et tefte S. Au-

yl prat

jus.d

guflino c)'ad ipfa Apoftolotum tempora

referenda nihilominus cedit gravi necefli-

e u

tati. Sic quilibet etiam non jejunus hoc

im, d

otort

myfterium tum in facrificio, tum extra

ilud, etiam faepius in eodem morbo e. g.

i

fingulis o&iduis per modum viatici fumere

-

poteft. ltem, 8 facerdos vel poft confe-

crationem 3. fanguinis deficiat, facrificium

p

per alium facerdotem non jejunum, fi alius

non adfit,

quoad communi

,

t

onem' fuppleri

(

"

poteft, imo debert.

Periculum quoque in-

; füne

famiae, aut fcandali

p d

eximit,

quem(äue ab hac lvege;

]e, EL

$

1828.

failtü

Vnicam, eamque mirabi*lem exc

epfiä-

nem rubricae hic faciunt.

i pTZC

Scilicet non je-

Jiquo'

junus non poterit celebrar

e miffam, etíi

arum confecra

a, Q

alius ob . defe&tum particul

qun

tarum fine viatico mori debeat, cum ta-

aTl x'*i

L.5

AA 8v AA

du

€) Epiiï;)lq ad- Januar.,

"P

1706

Tractatlus XF.

men obligatio fumendi viatici fit juris di-

qt

vini.

Idem fi populus die fefto miffa ca-

fa

nere debeat.

Jam omnis lex humana de-

bet effe jufta, et altiori legi non adverfa,

denique debet non quidem fingulis vici-

bus, generatim tamen probata ratione

niti.

&«

W

Jam talem hic plane non intelligo. — Sic

Ecclefiae ad viaticum in neceffitate mini-

Vi

D

ftrandum permittit facerdoti fecunda vice

in eadem die celebrare, fi nondum fumta

lüt

rit

ablutione, et purificatione jejunus adhuc

fit: et jejunium fit tanti momenti, ut nec

M

b

I

prima vice eadem ur

gente caufa celebrare

permit;aäqf?

$. 1829.

Dicunt equidem, quod reverentia

£Of

on

tanto Sacramento obfítet.

.

L

Sed cur non

]püu«

obftat haec reverentia 1

n cafu fcandali,

t

infamiae, vel in neceffitate

fumendi viati-

M

fü miniftrandi viati-

ca

cum? cur in folo .ca

cum obftat? Cur

hora duodecima noétis,

Va

x fefto nativitatis habetur facerti-

Quf

quae €

ma, pote

ft facerdos miffam celebrare, qui

tm

media duodecima cibum aut potum fum-

tU

Scilicet aliud eft ajens injuria, aliu

fic?

liy

omiffio majoris reverentiae. Divinum a

imw

non jejuno fumi eft mera omiffio majoris

Qtn

reverentiae, non eft ajens injuria: alias

Qr

in nullo cafu

poffet permitti. , Quare

lim

hanc legem generatim fumtam, ejusque,

C

qUA

Caput IV.

171

j d

h d.

qua nititur, rationem a me non intelligi

fateor,

d

Verlà

$ 1830.

N Wi'

Aliam corporis difpofitionem leges

neuli

ecclefiafticae non videntur requirere, Nam

0. Y

periculo vomitus laborantes, mulieres in-

te i

verecunde veftitas fe 3 divina menfa jus

naturale arcet.

ii Yi

Ob actum matrimonii, pol-

y f

lutionem fine culpa fecutam , aut certe le-

gitima poenitentia jam expiatam, ob pau-

TU

Ut

pertatem veftium ab ufü hujus Sacramenti

jebrat

gemingm prohibent.

$

1831,

Hucusque dicta facrificantis perfonam

gt

concernunt,

proxima .ad folemnitatem

b

! Ü

ipfius acus pertinent. Atque huc compa-

fcan;elï'iï)

ratae funt Rubricae, id eft leges ecclefiatti-

1nd1 1 ,

cae ad ritum facrificii digne ac decenter

celebrandi fpeéctantes.

"

Ejusmodi dantur

variae, et plurimae earum declarationes

tum genuinae, tum fictae.

;

: facEfL*

ividuntur au-

drive fc

4ro *

tem Rubricae in praeceptivas, et direclivas,

jp if

prout fcilicet vim legis, aut rationem fo-

1 A

lius confilii habent. Priores funt, quae

inum

"a

imperant , jubent, vel in alia lege, aut

confuetüdine vim legis habente fundan-

T

tur: quae his carent, ad pofteriorem fo-

y

lum claffem fpe&ant.

Atque hic legendae,

e]usqüe

ac memoriäe commendandae (unt Auwbricae

V

ge?'l(?—z

ab

172

Tmctamsk XPV.

L]

eae, quae funt de ritu celebranF

tf

generales, et

di wifam, et habentur ad initium mifalis.

Tr

Ex quibus jam aliquas delibare oportet.

lN

(l

S

1932.

Ia

ib

Veftimenta facra, quibus facerdos

yt

ernatus ad altare procedere debet, funt

fac

amitus feu bumerale, aiba, cingulum , mani-

u

flola et cafula. Albam, ftolam, et

pulus ,

dt,

cafulam fub gr

avi obligatione adhiberi de-

*

con|

bere ceníent: ali

qui vero fine omni facro

fufi

veftimento facrificari ne quidem in maxi-

Et quidem

ma neceffitate poíffe docent.

-

puflam legern affignantes, imo contra ge-

nc;alem legum bumanarum indolem afíür-

4nt, Vt vera haec veitimenta ad facros

Q

4

QQ

Di1us

adhiberi queant, fpeciali benedi&tione

(

-

por

indigent,

"

valem Epifcopi, Abbates jus

büs

mivae habentes, Superiores ordinum men-

T

3ntium, allique impertiri poffunt. Quam-

Pj

amunm vero haec veftimenta ita diffüuun-

fay

r, corrumpuntur , ut ad facros ufus in-

(it

epta reddantur, benedictione fua exui cerr

]kem

fentur, etfi ex intervállo ad eandem for.

ff

mam redigantur,

Ti

" ,

aeqm

$. 1853.

E

Xüe

quih

et patena neceffaria ad facríficiu

tllte

infrumenta ex auro, argento , vel ftanno

lignei , .vi-

lg

Wt

fieri -jubentur : lapidei, ferrei,

trei,

T

w

ap

Caput IV

H78

tnti

trei, aenei, plumbei prohibentur,. Noftra.

j

rum tamen partium confuetudo calices cu-

1.

preos, auro tamen probe illitos probavit.

Calix jam et patena non fola benediciio-

ne, fed confecratione, et facri olei un&tione

AW

ab epiicopo,

aut alio facra mitra infieni

praefule, obeunda indigent

Perdunt veró

m

4f

facra haec vafa confecrationem, fi ita fran-

Mf

gantur, ut ad facros ufus adhiberi neque-

ant.

uod, fi recens inaurentur,; .

nova

hi

j f

confecratione indigeant, ab aliquibus fme

fufüciente ratione afferitur.

u

quxdem

$ 1834

W f

Requiritur praeterea corporalé et pala,

mä'

quae funt talaelineaé , eo modo, quo fa-

d t

cra veftimenta praevie benedicendae. Cor.

(

porale calici,

et omnibus vàfis, in qui-

)atäs h

bus SSm facrameritum continétur, et vel

um

maxime ipfi corpori Chrifti fubfterni debet.

th

Pala corporalis quondam pars, nunc tela

anTu

Acce.

feparata tegendo calici deftinatur.

uf ii

dit Puwäcatmum, quod ad tergendum ca-

yui C

licem fp»c"tat, et divino fanomne cum pti«

lm fO

vificatione et ablutione, qulbus calix eluitur

inixto plerumque imbuitur.

Vnde merito

a2eque ac corporale a facerdote lavari prae-

vie debet, antequam profmns manibus ad

ulteriorem lotionem tradatur.

üïCUE

Aqua vero,

(

in qua facerdos facros has telas lavit, iu

D

facrarium effundi debet, Purificatorium hoc,

u

ficu£

Níss.

Tractatus X V

174

ficut velum cCalicis, et bur/a condendo

fet

&

corporali deftinata nulla indigent bene-

r

diéctione.

5* 18350

Doi

fate

Pro facrificio digne celebrando requi-

f

ritur etiam altare vel fixum, vel portatile,

Vtrumque

i

feu quod loco moveri queat.

Huic

pol

ab Epifcopo con

fecrari neceíle eft.

telae, itidem benedi&tae,

jam mappaé, feu

candelabra, crux

, et denique vi fubrica-

feu

rum (confuetu

do aliud tetiet) pollium,

Q1

qiod vocaht antipehdium debiti ornatu$

fils

caufa accedéfe debent.

Y

ä- 18369

flio

DI

Oca ad pefagendum factificiutü

tufi

jam jï

in

apta vel fünt ordin

aria, vel extraordinaria.

Priora funt templum ab Epifcopo cé

nfecrá-

u

loca;

hr

tum , aut benedittum faltemn i itetn alia

et fa.

füe

fi ab omhi profano ufu fegregata,

cultate eelebrandi factificii praedita fi

nt d).

Q

d

Loca ad divinum hoc opus extra ordinm

apta, vel nece[Jtatc,

vel privilegfo apta fiunt:

fien

cujus exempla funt, fi

rempla fint diruta;

[in

vel ar&a adeo, ut magnam p

opuli partem

uf aliae

ïephl

capere nequeant. Neque video, c

rationes, graves utique e. g. ad miniftran-

dum viaticum ad id valere non debeant:

J

cerdos aut populus per loca de

g. g fi fa

fertd;

7)

4) Vid. Can. 1o. de confecrat, diftin&. r.

Ü

Caput IV.

4375

mdent

l

ferta, -aut-ab hominibus/ religioni noftrae

r t

adverfis habitata$* pergens facrificio diu

carere deberet.

Porro, ex privilegio,

Epifcopi iter facientes etiam fine neceffi-

ORU

oW

tate extra locum facrum vel ipfimet facri-

ficant, vel id ab alio fieri procurant: qui

u

!

Ll

id etiam aliis ex ratione ali

V

trtum

p

poffunt e).

qua congedere

( Du

ene h"l

ii

$. 1837.

] üoria

Tempus denique pro litando facrificio

DI

l

i i

currit ab aürora, id eft duabus lioris ante

tlj

folis ortuni usque ad ineridiem /). Verum

neceflitas, privilegia, ac confüetudo am-

pliora ad id fpatia fecerunt. ltem extra

neceffitatem , et diem fiatalis Dotnini nomn

í J

K

nifi femel ii die facrificandum g). Deiüm

j

in dié parafceves, quo facrificiuti cruen-

T4

tum pera&umi fuit ; factificia incruenta cef-

[

fare jubentur.

Sed et fabbato fanéto mif-

i i

j

fae privatae e& dectéto Clemerit. undecimi

de anno rz7oi. prohibentur: quod idem

jia J

TR

decretum in die cüenae domini praeter

(5

folemrtiem aliquot iniffas privatas concedit,

; du

fi in eam feftum aünuntiationis, aut [o-

fephi irncidat. Circa ultimüm tamen écaput

j i

eut o

hoc,

nm]üf

€) Vid. C, ultim; de privileg. iri 6. & C.46. dé

qebe

12

confecrat, di&in&. t

f(

f^) Rübric. tit. 10.

jl

£) Vieö C.3. de celebrat, miífae.

^K

&

Ed

d

176

Trattatus X V.

ÓH

&t

hoc, id eft circa diem caenae Domini: 1.

a

beraliores effe incipiunt.

benr

d,

CAPVT QVINTVM.,

üm

Üü

f

JDe obligationibus facerdotum , quibus fruïtuä'

d

facrificiü. pro .certis. quibusdam bominibus ,

com

aut caufis impendere tenentur.

b/s 1

Curatores animarum jure divino diebus

ii

$. £838.

dominicis ,

et feftis pro populo Sacrificium

fuper

oferre tenentür, quae obligatio

HOI i

$

.1839. Poft numerum feftotum diminutum parx-

frit

ter diminüta effe videtur.

AW

tüm ex beneficiis folae leges primi-

tril

$. 184o. Quan

Xore beneficii conditae numerum

tus ab Auc

H

ffa tamen aliqua li*

frtb

Miffarum definiunt, permi

r*

bertate ab ipfo jure probata.

.

(io |

$. 184

t. Obligationes ex ftipe

n

diis acceptis me-

tien

dae faciunt Imo,

ut

Sacrificia promiffa

flqux(

lpel

omnia, et jufto quidem tempore 5 -

W

$

?. Et lido pro fingulis flipendiis fingula

ïEI'Up

Sacrificia fiant; fed infuper ut

(Ife

$. 1843-

llitio onere facrificandi in alium trans^

lato pars it

ipendii non retineatur.

V

$. 1838.

QWWQ

LTis jam

utcunque tra&tatis demurm apen.

$, quae habet cir-

etc u

dum de o

Bïciis facerdoti

bUS 01

ca fru&us facrificii diver

fis caufis jutte im-

NT

pen

dendos. Haec porro obligatio vel ex

t fO

vato defcendit. Sed

titulo public'-oæ, vel pri

Ti

k

e:iarïl

*i

x

D

Coput. V.

177

mini-l

etiam titulus publicus eft aut juris divini

curatoribus. animarum imminens; vel ex

beneficio utique au&oritate publica, id

eft,.ab ecclefia cónftitutus. De priori e-

gitimum tefimonium habetur ex Trid.

iet. 95: C 3.

l fr "

Cum praecepto divino man.

Y

datum fit omnibus, quibus animarum cura

commiffa eft, Oves füuas ag

nofcere, pro

his facrificium offerre 'etc,

Porro Bene-

i d

di&us r4. declarare volens, quaenam de.

MM

u

fuper fit Apoftolicae fedis fe

ntentia, Epi:

ftol. Auguft. 19.

1744. data fequentia de:

QT

finit:

quorum primum;,

quod curatores

animarum nedum coram populo fibi coms

es rl

9

l"ï

u

miffo frequentius facrificare, fed etiam

N

u^

l

fru&us facrificii pro eodem offerre tenean.

-N

tur: neque alteri defuü

per recepto ftipen-

dio hunc fru&um app

licare queant , aut

cupi P

pï

fiquidem parcitas' redit

uu

j m

m aliud exigat ob

ftipendium die fefto obl

atum, reliquis die.

bus hujus omiffionis co

jj ?

mpenfatio fiat: Al-

terum quod definit, eft,

ab hoc .obliga.

tione: neminem - titulo . co

nfuetudinis im:

jun "

memorialis

néc ex defe&u conpruorum

redituum exi

mi

Tertium;

"hujus obliga:

tionis caput hos curatores a

nimarum quos:

cunque, etiam vicarios

n 4

. etiam regularés

etc. ad hanc a

pplicationem adftringit, omni:

lbct [H)

bus omnino

diebus, quibus. populus chri«

ftianus Miffa

e facrificio intereffe tenetur,

j v

etfi-fors ex

;

Tom. V.

Apo&olica conceffione iis die-

j*

N

bus

[

j

^

R—

Tra&atus XF.

178

ter

bus labori fervili Vacare queat. Et fic ex

more fub Benedié&to 14. obtinente pafto-

a

res animarüm $0. circiter, vicibus per de-

f

curfum anni pro.populo ápplicar

(dam

.e tene»

rentur.

q

fiek

$. 1839.

tün

du

Sed Quïa hane menfuram ex divino

praecepto conftitutam effe. innuit Ponti.

Cl

fex, et ex altera parte. in multis catholici

orbis provinciis. 9o. diebus, in quibus an:

teà Miffae facrtificio. intereffe . Chriftianus

populus tenebatur ; *haec- obligatio, ex' re-

üto

centi conceffione porntificia ceffat ;; ardua

dtter

quaeftio eít,-an fub hac hypothefi jus di:

vinum aliquam relazationem in obligatione

þis t

facrificandi pro -populo adimiferit: feu am

f5, (

fieii

Parochi in . feftis: dbrogatis tendeantur pro

hr

populo fru&um .Miffae offerre. ^ Sic e. g

fi ex cura anitnarum. ad 80. citciter facri-

min

tün

ficia pró gregé fuo litanda antea erat ob:

ligatus,, ad totidem etiam nunc teriebiturj

Dut,

cum haéc obligatio non 'ex:praecepto 'au:

8]1.13" PE

diendi Milfam, fed ex munere paftorali

WH]en

lt

nurnquar mutato; aut mutando, feu ex

l

jure .divino-'defcendat, ; Verum :cum jus

W

divinum , -t naturalé.alias ex tota actioe

Ü

num; etrerum noftrarum mole nunquam

IN

plus.quam decimam , aut feptirnam partem

tengtu

foleant éxigere honne fat inultum erit

« in

ex 365; diebus $o. id eít;, quartam par:

lr

tem

Caput. F.

179

tfen

tem dierum, et facrificium pro populo

o

petere? unde mens Pontificis ad hypothe-

Xl i

fin audiendi miffam etiam praeceptum ean-

A

dem applicandi videtur temperaífe, et ficut

ex proba ratione obligatio affiftendi facri-

ficio fere ex jure divino, et naturae ob.

tinens potuit mitigari; ita etiam prior,

( diri

dummodo infra decimam partem hoc offi-

t Pont

cium non deprimatur,

eutilt

VU5 d

Qc 18406

p

yert

Quantum ex bencficio fola ejus infti-

Ü

(

tutio, legesque in eo defüper conditae

A U

attendendae funt, plerumque fáltem. .Ab

p

l ]0)1

his tamen excipiuntur bini cafus. Et primo.

is, qui fingulis diebus pro auctore bene-

TL

7

j P

ficii tenentur facrificare, poteft aliquoties

per annum facrum omittere, fi forte fe

9d

d

g

minus ad tantum . munus obeundum para-

u

tum inveniat.

Item tali licet aliquoties,

Ia Cf

puta quinquies aut fexies, pro fe ipfo aut

99

aliis propinque fibi conjun&tis offerre, non

(

pt

aäï

Ü

tamen pro aliis forte ftipendium dare vo-

lentibus. Vid. cap. r1. de praebend. ltem

fal '

cum

qui aegritudinis caufa per breve tempus .a

dicendo fàcro impeditur, ad nullam ex pru-

l ab

junu

1

dentum interpretatione. compenfationem

tenetur,

Si tamen ceffatio foret longior,

n

p

et in plures hebdomadas protrahenda de-

n ^

/

beret utique vel ipfemet, fi id fieri queat,

r

co1Ine

M 3

N

186

Traitaus XV. |

compenfai*ä, vel per al-iumboiïï'öio fuo fa

lpf

Si vero tenuesreditus id aegre;

füc

tisfacere.

aut omnino non permittant, mea opinio-

t

he ad judicium Epifcopi res'foret defe:

-

renda.

5- 184T;

E

bt

Ex privato titulo fru&us factificii ples

!

rumque debentur ex pa&o, -«et oblatis fti:

jro

pendiis, quorum modum, et pretium vel

fan,

Epifcopus, vel ufüs patriae folet definite,

- eof

ífuntque ab omni fimoniae labe immunia:

li ,([

cum utique utilis mercenarius, qui operam

Q

étiam circa facra praeftat, dignus fit mer:

ïtq

€ede fíua etiam profana,

et temporali;

iatio

pro hoc enim perorat Redemtor Luc. 1o;

fri

uia veto in praefenti negotio latet pa-

HU

&um: fequentia utique non tam ex juré

&t

humano, quam naturali facile eruuntur;

1mo facrificium etiam unum promiffum de«

Pünt

fint

fraudate levitet, vel quod alii volunt gra*

Imo ipfa dilatió

jri

viter juftitiae adverfari.

poteft effe gravis.

Si inftante. partu, jm:

minente morte, vi morbi vehementer ürz

gente,

lite ad finem vergente petita defü

Y

per facrifióia mox debent-exfolvi. Menm:

fem unum vel alterum etiam pro defunctis

l ?M,

juvandis permittunt.

Longius fpatium eu:

ting

ehatiftica feu ad agendas gratias petita ad-

Cdpie

mittunt. Ert denique fi petentes facritr

ET

eium n

longiorem moram confentiabt,

lic f

ipío-

18r

Caþut F,

(io d

ipferum licentia quilibet re&e utitur. Huc

] a

facit decretum Urbani 8. fuper hoc nego-

Oplii

tium editum.

«t dele

$

1842.

Ex commemorato mox pac&o difcitur

?do, quod pro eodem facrificio non pof-

fit quis recipere duplex ftipendium, nifi

sf

ile, qui dedit, in hoc confentiat. Vide

ys d

propofitionem 8. ab Alexandro 7. damna-

"

"n

tam.

ltem 10mam ab eodem Pontifice

E d

j

confixam : quae fic habet: non eft con-

tra juftitiam pro pluribus facrificiis ftipen-

]i OPEME

dium accipere, et facrificium unum offerre.

35

Et quidem eadem padi, et datae fidei

t

ratio id videtur evincere; licet ftipendia

y l

"

minus congrua fint. Quod quidem omni-

ol

J

y

no certum eít poft conítitutionem Inno-

us*

Ts

centii I2, anno I6g7. editam/:. Quantum-

1, ii

cunque ftipendia incongrua, «et tenuia

g

fint — —— — tot miífae cele

.

m

brentur, quot

[)

Praefcriptae fuerint.

]Wl

rti, !

q

$. 1843.

j

t

Sequitur ex eodem »tio, facerdotem

non poffe obligationem facrificandi in alium

]

gefuv'

ita transferrc, ut partem ftipendii fibi re-

tineat; prorfus enim nullum bujus jucri

qdum

capiendi titulum habet,

lta definivit Ur-

petltä

banus 8. in conftitutione fua 4s. Etiam

s ll

gt

huc facit propofitio gna ab Alexandro 7.

d

M 3

damná-

Tractätus 547

1$2

damnata, Vbi infüper a fordidiffimo lt/lcro

cavendum , quod damnavit Benedié&tus 14.

in fua epift. ad univerfos catholicae orbis

Ne fcilicet facrificia

Antiftites data 174r.

ex locis illis; in quibus majus datur fti-

pendium, transferantur in alia loca, in

quibus de confuetudine minora obtinent.

Sed etiam a fpuria condonatione caven-

dum; dum facerdoti praemonito , confen-

fl

tienti, ac prout ajunt, libere partem fti-

V

pendii remittenti facrificia o

:fferenda com-

p

mittunt *),

T&

&

*) Hae enim ceffiones, dohatiorlles etc. TràrO

gï

vere liberae funt, et quantum ad libertatem

vere ufuris funt fimiles, quas pauperes offe-

]

runt, vel etiam fub fpecie doni gratuiti pro-

l

mittunt, fed ideo ícilicet, quia alias mutuum

f

ab alio obtineri non poffe probe noverunt.

Sic etiam hi facerdotes in condononda parte

V

ftipendii liberales fünt; quia malunt leve

M

quoddam potius, quam nullum ftipendium

g1

recipere. Si enim polffent pro lubitu integra

L

habere, pro tuis dimidiatis utique non adeo

liberales

forent.

Videatur epiftola Bene-

0

didi 14. hoc $o lfudataä

(]

^ij

(

li

li

Tra&a-

Caput [.

183

at

TRACTATVS XVI

Ij

'bis

DE

SACRAMENTIS. NOVAE

LEGIS

GENERATIM SPECTATIS

iCl

u

ui Myfteria haec, eorumque efficaciam

n

J

d

rite . expendet ,

felicitatem populi

chriftiani fat admirari non. poterit.

Quid

(at

fen

enim effe debeblt, quod ritus ahqm, quan-

tum ex indole fua maturali manes plane,

lv

vim conferendi gratias,

on

tum eas , quibus

plene fanälücamur, tum illas, quibus ad

recte vivendum, mire roboramur, habeant,

et infinita chrifti merita abundanter, et

u

natett

gratis infüper in nos redundare faciant?

of

De his plane, nifi me omnia fallunt;

1n.

| m

telligi debent divina teítimonia illa: Hau-

hIU

vielis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris a).

iti

u

Vt vero idem Propheta gratiam per haec

Myfteria gratuito datam exprimeret,

ele-

w

4)

du

gantiffime feribit: Ommes fitientes enite ad

I

aquas ,

T

et qui.non babetis properate.

Emzte ;

put

et comedzte

V'enite , emite absque argento , et

abs ulla. commutatione: oinum et lac D) 4pe-

viam in /uj,vzzs collibus jiumma, et in medio

camporum fontes ;

penam defertum . in flagna

aquarum., ei terram mwam ZTZ TZ'UOS aqum un —

—— — Ut videant, et fciant,

et. recogitent ,

et

mtellzgam parzter, quia. Ynanus .Domini fecit

M 4

boc,

a) Ifm 12.. $,

jf

b) Ibidem 55. r.

184

Tractatus XVI.

boc , et San&tus I/rael crveavit illud c)

Nec

]

i

facile adfcribi poffunt omnes fententiae,

quibus

Propheta evangelicus ubertatem

U

ac divitias novae Ecclefiae depraedicat,

Á

quae quidem ex noftro facrificio, et ng-

(0

vae legis facramentis copxoüüïme nobis

adüuunt'

nam quoad reliqua capita .non

i

video, cur nova lex antiqua illa quoad

fi

participationem gratiarum —fuperior efï'e

ln

dicatur.

i

CAPVT PRIMVM,-

Wi

lil

De Natura Sacvawentorum.

DI

6$.1844.. Ex definitione Sacramenti generatim ace

cepti,

E

$.1845. Sequitur Imo, Sacramenta noftra ritibus

fub fenfüs cadentibus conftare, et

flpi

$. 1846.

ITdo eadem gratiae effectrices eaufas,

&bf

atque Illtio Chriftum eorundem Auc'torem exx-

Qec

flere; et demum

l

S 1847.

Quod eít IVtum, quodlibet Sacramerns

tum velut ex materia aliqua, et forma componi,

a

i

$. 1844-

:Jima

l Wp

[nter grátias, feu beneficia fupernaturalia

4

exteriora $. 1797. fecundo loco fe offerunt

l

JR

SACRAMENTA feu myfteria divinitus ad

nos fanttitate Donandos inftituta

Et uti«

que primo loco de horum genere, et de-

inceps

dedu

€) Ifai 41. 18. et feq

Cupwui EL

185

Net

inceps de fingulorum Jpeciebus agendum

,

mihi eft. ]Jam circa facramenta generatim

[ .

confiderata notanda fünt ea, quibus com-

l,

Jiani, et rurfus illa, quae exirinfecus illa

n

concernunt.

lgitur natura, -qua Sacra-

Jui

mentum novae legis (de hoc enim folo

| 00

in praefentj agimus ) conftat, fequenti de-

quoad

finitione .exprimitur.

Sacramentum novae

f

legis efb fignum aliquod füb fenfus cadens ad

Jignificandam , et efficiendam gratiam . divinitus

anflituium.

Vel aliter: Eff vitus quidam fa-

cer , gratiam tum /fan&tificantem , tum attualem

ejiciendi virtutem. auGtoritate divina obtinens.

m «

$. 1845.

Ex quo patet:

Imo.

T

Sacramenta noftra fenfibus per.

cipi poffe, neque a&ibus mere internie

n

abfolvi. Hi enim nec fignum effe poffunt,

na t

nec ritus; neque poffunt per eos plures

in eadem Religione conjungi: haec enim

5cf2meïf

eft aliqua ex praecipuis facramentorum do-

Omp()m(

tibus fuffragante S. AVGVSTINO L. 19.

contra Fauflum «ap. . m nullum momen re«

ligionis

Jéu verum , feu falfum coagulari por*

utaha

funt bo

mines, nif aliquo fignaculorum feu Sa-

erutt

eramentorum . vifibilium confortio, colligentur.

tus 4

üw

— $. 1846.

p d

Ex Sacramenti

defï.nit;ione $. 1844

i

dgducmu;

M s

IIdo,

ii

186

Tractatus XVI.

Ildo. Noftra Sacramenta efficacia fa.

ne, divinam gratiam nobis conferendam

non fignificare folum, fed etiam efficere,

N

idque ex opere operato íeu ex vi divinitus

eis indita, . prout id definiit CONCIL.

TRIDENT. Seff. VIL . Can. VIIL. | Siquis

dixerit per ipja movae legis Sacramenta €x

opere operato mon cen

fi

:

erri gratiam , anqtbe-

ma fii.

Patet

Hl

Ilitio. CHRISTVM neceffario. vel

proxime (quod fa&um eft) vel per alios,

T0

fua tamen aucoritate, et neminem alium

tu

Sacramenta conítituere potuiffe, Cum in

W

(t

moderna difpofitione, feu providentia non

detur gratia nifi per CHRISTVM, et nemo

li

h

fane DEO inferior ritui, feu a&ioni in-

teriori mirabilem et plane ftupendam effi-

i

ciendae gratiae vim tribuere potuerit; in«

]

telle&u facillimum eft, folum CHRISTVM

!

aut alium, fed ex communicata duntaxat

a CHRISTO

auctoritate . Sacramentum

q

condere potuiffe *).

f

Y

M

*) Et quidem CHR

ISTVM pro:;ime, et neus

(

w*iquam per alium moftrae legis Sacramenta

Conferunt au-

T

reapfíe inflituiffe certum eftt.

i

tem non tantum gratiam , qua Filii DEI efh-

cimur, /eu babitualem , fed etiam acualem,

)u

id eft auxilia ad pie vivendum conducentia;

N

prout amplius deinceps patebit.

Qua vero

I

yatione nobilia adeo dona in nobis Sacrá-

Alii enim

Ti

xnenta efficiant , haud confentiunt.

int 5

li

?b?fbam? a; producegtem in iis vim ftatui

alii

P

»4

Caput [.

*

187

-

alii

vero /sorali effcacitate contenti funt,

quatenus

fcilicet

tanquam

actiones

ipfius

|dam

ett,

CHRISTI fua. dignitate DEVM movent . ad

dandam gratiam.

Et quidem in cauffa mo-

VU

rali etiam veram quamdam etíi moralem vim

L.

contineri patet ex iis, quae de Simonia a

j

Wsl

"

$. 1664, et deinc;ps dicebam.

1 u

t

SC1 647:

H

Ipfum tamen hoc fignum d

Vinitus

inftitutum, feu ipfüm Sacramentum prout

. i

IVto. ex definitione S. 1844. quodam-

j

j0s

modo inferre licet, abfolvitur feu corifti-

AT

tuitur rebus tanquam mazeria, et verbis tan-

(

Y

quam forma: lia decretum EVGEN.: IV. in

1 non

Concil. Florent. Et quidem res ipfae dicun-

rem

tur materia remoía, ufüs vero earum re-

; 1

rum, feu a&io, qua adhibentur, eft ma-

n

teria proxima. Sic aqua eft materia remo-

]i "

n

ta Daptifmni, aqüae vero affüfio materia

N

!

proxima; et verba adhiberi folita Sacra-

t

menti forma funt.

Jn

Has porro materias,

gp[mï

et formas ipfe CHRISTVS eo ipfo, quod

acramenta inftituerit, faltem in genere

g

J

ená

defignavit: nam Sacramenta ipfa, aut eo-

rum materiam

et formam inftituere idem

E

eít.

etii

Vt adeo mutationes defüper facien-

t]etts

en

dae non tantum faerilegae fint, fed etiam

xn[]an

Sacramentum , ejusque vim periculo ex.

oU

ponant, cum uti

Sact

que ad efficiendam gratiam

g

nihil valere qu

eat,

nifi quod a Chrifto

Ju

Ils

hanc vim obtinuit *)

H

il

Il

*) Cits

188

Tractatus XVI.

& Circa quaedam tamen Sacramenta a CHRI-

f

STO folum genus materiae, et formae con-

ftitutum effe volunt,

munus vero defignandi

earum fpeciem Ecclefiae ex ejus voluntate

!

competere,

Sic forma poenitentiae a neítra

non nihil diverfa quondam obtinuiffe vide-

gur.

Sed etiam in extrema Vnáione pro in-

firmo oratio fundenda,

feu potius fpecies

$

orationis a CHRISTO definita fuiffe non vi-

detur.

Signa quoque, quibus in Sacramento

ordinis poteítas facra confertur, arbitrio Ec-

clefiae effe obnoxia multi volunt, dummodo

tal& adhibeatur, quo S. Poteftatem aliquam

conferri figniücenlu' gtc,

CAPVT SECVNDVM. -

T

De Miniflro Sacramentorum.

sl

$. 1848. Minifter Sacramentum extrinfecus con-

cerpens, ut Sacramenta efficaciter conficiat, in»

j

diget intentione, quae

6. 1849. Imprimis fat definita effe debet, ita ut

voluntas feratur in obje&um, quod reapfe,

$.1850. Eti non quoad nos determinatum fit,

Sed

]

.

1841. Eadem intentio debet infuper fat efficam

effe, et fub hàc confideratione eft vel actualis,

vel virtualis, aut habitualis.

Ex quibus noü

tantum prima, fed etiam fecunda ad conficien,

dum Sacramentum fufficit: licet haec virtualis

$. 1852. Obfcura, et reapfe a&us voluntatis modo,

et tacite perdurans effe videatur.

Aft

fl

$

.1853. Intentio tantum habitualis adminiftranz

dum Sacramentum minime fufficit,

Y

g. I854Q

Caput H

189

IN

$

r

1834. Verum efücacia intentionum infuper vel

Cor

libera, et abíoluta ; vel alicui conditioni pot-

eft effe obnoxià:

d

tAt

1

1958.. qusmodi tàmen conditiones pofTunt effe

(ira

i

vel de eventiu primum futuro ; vel de praete-

rito, aut praefenti: iffae tamen duae poftétiores

M

Rn

$.

1856. Non funt proprii nominis conditiones ;

jn v

atque ideo Uurgente dubio ex probata quavis

tret

raüone; ímo ex fola Sácrammaentum

tecipere

) fe

volentis utilitate facile adhibendae. Ea

tamen

ny

1837. Conditio, quae in futurum concipitur ;

qua

ad nullum Sacramentum (nifi; in, matrimonio

quandoque) admitti poteft,

$

e

1838. Vt vero Minifter conferendo

tantá niy-

fteria licité,

i.€., abs peccato fe pérat, debet

in ftatu divin

ae gratiae exiftere: quod quidem

o

18$9. Multo magis,

et fub periculo pluriunt

(

deliéctorum ad actum

Sacríficii requiritur.

j lt

.

1960. In Sàcramento Poenitentiae nminiftrando

tot peccáta talis committit ,

quot poenitentes

l'a ].':

abfolvit; quod

pfïs

*

1861. Secus fe habet in difpenfandà S3. 'Euchä-a

riftia,

f

Demum

.

IP62. Additur, quid de Diacóno ad aram mi-

ficat

nirante, de eo,

qui folemniter ad populum

jlifs

dicit, item de illis, qui Sactificio interfunt,

0R

cenfetidum fit; fi talia in ftatu gravis peccati

ant;

jer

m

Iu

9. 1848.

900

Iïä,-quae £éne

ratim Sácrámenta exirin/e:

€/s COncernunt, $.1844. funt MINISTÉR

jrit

Sacramenti

» Tecipiens illud feu fubjettum.Sa- ^

jj

cra-

190

Tractatus XVI.

cramenti, ac demum Sacramenti effettus.

Ex parte rminiítri quaedam requiruntur,

:

ut valide, et alia, ut licites id eft, juíte,

et absque culpa haec Myfteria miniftret.

Porro ad valorem generatim (nam diverfa

Sacramenta diverfis, et fibi fpecialibus in-

i

digent conditionibus) in miniftro requiri-

)U

d

tur intentio, faciendi id, quod Chriftus in-

ftituit, quod facit Ecclefia, feu miniftrandi

(

Int

facrum quoddam imyfterium, feu demum

(quae eft aliquorum audax, et in delicata,

ac gravi adeo materia neutiquam adoptan-

da opin

jo) actum extérnum duntaxat exer.

cendi, TRIDENT. Seff. 711. Can. XI.

t

lQ

$. 1849:

fi

l

Haec vero ihtentio duabus indiget

lt

Ye

dotibus, fcilicet debet effe defimita, ac

af

determinata, feu potius debet in defini-

ito

tam, ac determinatam materiam ferri e,g.

W

hanc vel has hoftias, non vero ex pluri-

]

bus decem incertas,

ac non defignatag

confecrando.

Et, quae eft dos altera, de-

bet effe fat efícax.

Jam agendo de prima

dote quantum ad homines, quibus con-

fertur Sacramentum, vix dabitur pericu-

lum: quilibet enim praefentem vult abfol.

vere, baptizare, confirmare etc. ut adeo

non periclitetur Sacramentum, etfi fübfit

Petrus, dum Minifter Sacramenti putat ad-

effe

Caput II.

:

C

effe. Paulum, . In mätri*monio tamen cujus-

lmï J

que intentio non in praefentem, fed in

Jit,

defignatam fibi perfonam fertur. lr con-

Tet,

fe&ione quoque FKuchariftiae erravit ille

t

Sacerdos,

qui ex acervo hoftiarum fibi

j

appofitarum forte. nonnifi feptem hoftias

qie

pro totidem, qui altaris Sacramento refici

jj

defiderabant , hominibus confecrare voluit.

adi

Quaenam epim prae reliquis hoftide hac

j

iptcptione confecratae fuerunt ?

(

ptan-

$. r 850.

;xer j

: 'Illa autem facerdotis follicïfïüd'o* mihi

nimia videtur, qui , cum hoftia quaedam

non confecrata aliis confectatis admixta

fuiffet, eam non eft aufüs confe

crare, Et

licet ..hanc folicitudinem multi

probent,.

y?

velintque, ut. omnes hoftiae a

b eodem

i l

aofumm

antur,. vel omnes. füb. conditione

(

j

iteràto

u

confecrentur

j attamen eam. ratio.

hi i

Ü

nem haud perfpicio:

]u

(

qua prudens dubium

induci queat *).

at

*) 'Equidem facil

de

e ápparet, quod materia coh-

'1I]4

fecranda defigr

làrj ita debeat, ut voluntas in

uuam magis,

quam in aliam feratür; ut au-

ou

,,, tem 'eadem pr

fit,

ae reliquis intelle&ui cognita

CU

aut interroganti oftendi

queat,

nulla

vfo

ratio. evinucit.

Particulae

bic

vel boc

funt

'equidem* demonftrationi" de

flinatae, fed [fuo

qde

munere fitis funguntur, 6 actum voluntatis

fubxlï

im hanc pot

1us,

quam aliam 'materiam diri-

l

Q

gunt,

Vel dic: (i caécó acervus hoftiarum ,

vel

clie

192

Tracïia*ms XVI.

Veï vifu praedito hoftiae in vafe ölatiï*ae ad-

ponantur, n poteft fingulas demonftrare ?

et.tamen valide omnes confecrabit ; quia in-

et individuá

telle&ui et numerus quidem,

|

fünt ignota: voluntas tamen nonnifi in de-

I(

fignatas fertur,

ll

$

ISSI'.

P

ET

Et haec quidem quantum ad defigna-

t

tionem, qua

intentio in rem definitam

ENI

ferri debet. Nunc de ejus efícacia $. 1849*

a&q

Et quantum ad hanc inten

tio dividitur in

Prima,

li

atcualem ,. oirtualem s et babitualem.

feu a&ualis, et, quae cum eadem conve-

n

r

nit per omnia,

aCtu exercita eü: acus vo.

luntatis adhué perdurans,

-quo quis vult

ü

confecrare, abfolvere etc.

et haec. eft

et efficaciffima, ad quos:

i

omnium optima,

vis aC&us maxime fufficiens.,

Altera eft

p

eirtuilis, quae quidem a&u jam tranfit, in

fui tamen virtute perftat, et agentem di-

rigit et impellit ad actum *).

)

Explicant eandem exemplo quodam:

quidam

ccidere decernens àrma. pa-

inimicum fuum o:

a

rat, focios pugn

e conducit , .proficifcitur ;

infidias flruit etc.

dub hisce actibus faepe de

1

caede perpetra

nda ne cogitat quidem, et ta-

fuasque áàctiones profequitur ;

men pergit ,

, utpote quae

utiqueé non ex intentione actueli

fed ex vi ab

jam tranfiit, fed ex virtuali,

a&uali illa relicta, ae perdurante.

Hoc vero

intentionis genus fat efficax, et ex omnium

fententia ad Sacramenta tam miniftranda, quam

recipienda fufliciens eft.

$. 1852.

li

L

Caput iE

193

E

$. 1852.

u

Lare?

Illud duntaxat obfcürum manet, in

vidii

dé

quo haec virtus ex intentione praeterita

remanens confiftat. Mea quidem opinio-

ne in voluntate nihil dari poteft, nifi actus;

aut babitus, feu affuetudo ex frequentatis

[

actibus comparata.

I£íta fola principium

ytat

determinans ad a&ionem ef(fe non poteft ;

I)

actus vero voluntatis eft ipfa intentio

actualis.

r

Quare,.ni fallor, intentio virtua.

jj

lis eft a&us voluntatis feapfe adhuc exi-

,mfe-

flens, et quantum ad voluntatem ipfam

NO:

ab a&uali intentione minime diftin&a: ab

vil

ea tamen differt ex eo

» quod intellectus

ceü

ad/ eam non attendat,

utpote aliis cogni:

"

tionibus occupatus *),

qUOSä

u Eü

3 Nullum defiderium quiderh , nullani intentio-

I

nem poffumus habere abs cognitione praevia

em dl'

ejus rei, quam volumus; frequenter tamen

rem aliquam volumus àbs fubfe

quenti cogni-

tione hujus voluntatis ,

feu potius a&us li-

quidü

bere exerciti,,

et forfan adhu

C perdurantis ;

at

ï

et quod idem eft;

non polífumus volle rerni

fciti

nifüi cognitam ,

poffumus vero eandem velle

pe/f

adu quodam,

quem non cognoícimus.

Et

t t

talis actus refl

eXe non cognitus, licet vere

jtt )

exiftens meà o

conftituit.

pinione intentionem . virzualerà

: 9uaf

Qua quidem explicatione etiam

aM

illüd intellíg

itur, quod intentio virtualis pof-

: vai

It efle prin

conficienda

cipium aétionis moralis, et fic ad

nniüï)

Sacramenta proxime fuflicere.

[

Jom. V.

N

b. 1852,

H

u

Jractatus XV E

194

$. 1853-

s

.& babi-

Tertium ge

Ms intentionum e

tualis, id eft, ea, quae penitus jam tranfit,

adeo ut nec in virtute fua perduret: at.

tamen a&u quodam contrario non fit re-

tractata.

Et haec ad Sacramenta mini.

ftranda haud fufücit, cum nihil efficacita-

tis habeat, et fic principium actus moralis

$

effe non queat.

$. 1854.

intentio tamen quantum ad efficaciam

etiam aliam divifionem fubit,.qua vel ab-

vel conditioni alicui obnoxia cen-

foluia ,

Prior eft, quae libere,

ditionata vocatut:

ac nulli eventui àlligata concipitur, e. g.

un-

volo té baptizarej altera vero ex vol

liqua circumftantia extriti*

n

tate ageütis ab à

feca dependet, e. g.. VO

lo-te baptizare, fi

Pater tuus Vivat.

jam ' barum | conditio-

num quibus. àgentes,

pacifcentes, etc.

fuas intentiones álligare folent,

aliae funt

de

de praefenti, aut praeterito : aliae vero

futuro.

$. 1855-

'Vot'a.-, intentiones, et pacta alligata

àd conditionem praefentem , Vv€

] praeteri-

tam vocantur conditionata , reapfe tamen

talia non funt, et modo jam ve

] ex in-

togro

L

ICaþut "n

T95

tegro vim obtinent,

velq penitus nulla

Mil

Id

funt *).

Vid. tratbat, »

omum.

j

dl-

*) Vbi etiam nimiam

plerorumque Religionem

non fatis capio,

qui ad Sacramenta fub con.-

t

ditione praefente ,

aut praeterita miniftranda

?'M

£ravem adeo requ

irunt cauffam.

Mea opi-

nione fufficit, fola recipientis utilita

xl

fperamus licet

S illa, qua

incerto, in eo grati

am vel in-

Qs

ducendam,

vel- augendam.

Et fic fub tali

conditione fcilicet piieterit

4,

aut praefente

toties Sacramentum

Ípes etiam probabili

rede miniftratur, quoties.

S duntaxat affülget, illud

valitürum, etíi

*

dem magni et g

alia ratio non fuppetat. Equi-

[EI

raves admodum huic licentiae

adverfabuntur ,

utpote quae antiquitati, et

| ü-

majoribus noftri

$ penitus igfota, et in res

(

fanciffimas paru

mrtr

everens eft: verum, quan-

bett,

tum ad fenfum Ecc

lefiae fufficiat nobis eun-

f

I)

dem nobis non effe

adverfum, etfi fuffragan-

lat

tem .non habeamus.

W

IUl

Ecclefia judicante uti-

que, non item Ecclefi

à filente proprio judi-

eävr nn

cio indulgere bericulo

tat.

Certe de B

fum eft, firatio fuppe-

J i

aptifmo füb conditione ali-

qua miniftrando tr

J

g

ium.aut quatuor primorum

Ü

M

faeculorum exemp

lum non fuppetit, nihilo-

minus fübfequenti

a

jl

f

nus haud gravate ad

optaverunt.

faecula hoc Baptifmi ge-

Conditiones

qo "

aliis Sacramentis adj

iciendae adhuc recentio-

res funt:

ac demum plura

alia circa Sacra-

menta ufus recentior,

et ufui fuífra

gans ratio

induxit,

quorum in fu

periore aetate nulla,

"

4ut incerta vefligia lab

entur,

Sic ipfius ge-

li

at

neratim intentionis neceffitas vi

1

ris graviffimis,

T

o fummis incerta, et non nj

fi ope divinae

patefactionig

um

ebatar,

primum addifacnd

a quondam vi-

j

ng

N2

$. 1'856.

ss

Tractatus XVÍ.

196

ä. 18565

^

Videtur autem fat grais rvatio üfum :

Si enim eximia licet

hunc commendare

horum myfteriorum fantit

as non obeft,

l

——

quin p

ofint fimpliciter et abs ulla condi-

tione a

dhiberi, quando gratiàe etiam au-

— — 29

endae tantum fpes certa fe offert, cur

non licet eadem fub conditione (putà fem-

per prae

terita aut praefente) miniftrare;

fi augend

ae gratiae fpes probabilis id fua-

Scilicet-certum ad certum , et pro-

det ?

babile, ad ptobabile eandem videntur pro:

ortionem fubire *).

.

fuper rationé

*) Quod quidem ab intrinfeca in

fuaderi poteft, nam vel ea conditio4 à qua

pendet intentio, reapfe fubfiftit et Sacramen-

tum et integre et modo jam valét, eftqué

totus actus plané abíolutus;

vel ea conditio

et Sacramentum nullate-

reipía non obtinet ;

pus miniftratur: imo nec attingitur ;

eogued

nulla prorfus fit intentio , et verba: Ego té

non in altiore fenfu proferantur;

alebZUO H

quam a Do&ore,

qui dicit haec verba eue

Sacramenti -- poenitentiaé.

Iiorum

formanm

JCtorum, Ro:

nanorum veriffima e(t fententía,

qui.condition

es de praeterito, et de praefenti

re conditionum pe-

hi

eventu conceptas €x gene

nitus excludunt, eoquod omne negotium ab

initio

mox vel abfolvant,. vel penitus in.

fe&um relinqudnt, ita, ut nec attimgant iilud,

aut aliquod initium eidem dent.

Quaré non

intelligo , qua ratione debita reverentia Sacra-

g

ipento derogetur, quod deficiente conditione

in nulla fui parte exfittit, cum utique hulla-

senus exfiftenti nullatenus pofüit fieri injuria.

&

9. 10575

Capui II,

197

Mi

: $. 1857.

cet

Aliter utique fentiendum de condi-

[

tione «d futurun alligata: haec enim cum

Vil

fufpendat a&um , feu potius intentionem

j

agendi, Sacramentum fi

[uo effe&u femper

W

deftituit **),

dl

*) Hoc enim non poteft valere eo tempore,

:

lt

quo ritus exercetur: tunc enim nondum ab-

ï

li

folvitur:" neque * eo tempore, quo intentio

FLO

perficitur, et prout loquimur a füa conditione

puvificatur ;

ibi enim nullus amplius exfiftit

Du

ritus,

Aliud eft in matrimonio: hujus enim

natura, cum ex integro moralis fit, et nil

NIUUC

u

nifi partum, pote(f partes "oraliter, id eft,

i QU

dn aeftimatione humana extarites babere. Pof-

fum -fcilicet cum aliquo in füturum contra-

here, neminem vero poffuüm in futurum la-

(n lt

vare,

neque

nunc aquis intingere, ita ut

JdW

h

alio primum

n

Lice

tempore a fordibus purgetur.

[ u

t etiam ad matrimonium tales conditio-

hi t

Res nOn ni(i pericu

lofe, et vix aliquando abs

"

culpa adimittantur,

!

mi

rbä eu

:

1858.

Jlorub

rentily

Et haec minifter ad validum Sacra-

elelid

mentum debet afferre: fequentibus indi.

1 [*

n?lb

get, ut illud abs culpa miniftret. $. 1848.

; M

Et primum quidem eft, ut ipfusmet a gra-

fïud,

vi noxa immunis in gratia divina exfiftat,

i n(

graviffme peccaturus, fi illotis manibus,

st

if

Jl

li

et res fanctiffimas tra&are, et in ipfa gra-

l hï

tiae penetralia inimicus DEI fe introdu-

j

€cere audeat. ldque etiam de miniftro non

j

T

3

cons

.

us

Trattatus XVI.

198 '

confectato, qualis ad Daptifmum eft Chri-

ftianus quiscunque, fi facerdos haberi non

queat, jure intelhigunt; nam et ifte con-

ficit Sacramentum.

Repentina tamen ne-

cefitas tam miniftrum confecratum, quam

5

non confecratum excufat.

Si exempli gra-

tia infans fine Daptifmo, et aeger fine ab-

folutione poffet mori, donec minifter per

l

contritionem diu, et operofe gratiam in

fe reparare conaretur,

)

Q

li

$. 1859-.1

ü

Quod quidem ex eminenti ratione ve«

K

rum eít, fiquis in damnatorio hoc ftatu

(

"u

facrificare audeat, idque eo certius eft,

quo nobilior actio facrificium prae con-

fectione Sacramenti eít.

Imo, quadrupli-

cis omnino peccati reum faciunt talem:

nam primo indigne facrificat: lldo. In.

digne Sacramentum recipit.

IlItio. lllud indignus, ac denique

ZE

Etfi duo ulti-

l

IV. Indigno miniftrat.

1ba membra certa non fint:

vel faltem

tertium aliquod dubium patiatur: priora

tamen omnino certa funt.

Id tamen ía-

cile conceffero, quod omnia ifta facrilegia

(

fatis exponantur, fi paenitens dicat fe in

ftatu peccati facrificium obtuliffe.

l

*

j

$. 1860.

d

. Caput. IL.

199

S. 1860.

If

N

Sunt, qui unicum peccatum admitti

01

dicunt ab eo, qui quavis peccati reus,

[

Sacramentum poenitentiae pluribus conti-

m

'h*

nue et fine intervallo miniftrat: eoquod

M

actiones centieuae adeo in eandem, coa-

zab

lefcere

videantur.

Verum propinquitas

p

temporis

ninime, fufficit, ut ex duobus

n

aut pluribus actibus fiat unicus, fed requi-

riur, ut unus referatur ad alium. 'Jam

confefho, et judicium Titii ne quidem pa-

rum pertinet ad confeffionem, et judicium

Caji, quomodo érgo haec duo. coalefcere

i

poffunt ? An ex eo quis unicam patravit

dU

caedem, quod occifo Petro, mox etiam,

f&

et fine intervallo interficiat Paulum? íÍcili-

m-

cet fola propinquitas temporis non fuffi-

cit, Ut ex duobus a&ibus fiat unicus; et

n

42

tot funt injuriae, et quod idem eft, pec-

Y

cata, quod a&tibus idem jus, vel quot jura

codem a&u laedwntur, prout agendo de

li

differentia, qua peccata fpecie aut nu-

mero diffe

,MQ

*

et feq.

runt, dicam . inferius S 1979.

Itef

$

1861.

jorà

f

De eo, qui in ftatu lethalis noxae

cenftitutus auguflum. Euchariftiae Sacra-

mgä

[en

mentum difpenfat, varie fentiunt.

Aliqui

non nifi leve tali delictum imputant; ali-

qui grave, fed unicum alii denique tot

N 4

grag

o

Ea

260

Trattatus XV T.

gravia, quot hominibus divinum hunc ci.

f

bum miniítrat.

Mea opinione gravis no-

(

xa in eo eft, quod Eucharifüam tapgere

N

j/

audeat: horret enim vehementer fenfus

pietatis cogitare, manum peccatricem di-

I«

t

viniflimae Perfonae injici. Certe expavefcit

mens, fi audiat, quod JDiabolus illum a[Jum-

X

erit in [antkam civitatem &c.

Et quot de-

U

mum gradibus Daemon homine impio de-

pà

terior eft? . Et quia unus, idemque ta&tus,

[

ac geftatio eft, unicum etiam, fed morti-

Thr

ferum peccatum effe cenferem, quando

Ti

(

pluribus continenter hoc myfterium quis

largitur: quatenus enim facerdos illad Sa-

r

cramentum duntaxat difpenfat, (f re&e

W

fentio,

graviter non peccat,

eoquod

!

difpenfando

non fit minifter, imo ejus

d

opera adeo non attingit Sacramentum, ut

j

ne quidem neceffaria fit: cum quilibet con-

l

fecratum panem, quantum ex jure divino

et quoad vim obtinendae gratiae poflit

l

fumere ipfusmet.

li

l

S. 1862.

An Diaconus, imo etiam Subdiaco-

nus, fua officia folemniter obeuntes, item

Ó

facerdos ad populum dicens, ac denique

quilibet miflae facrificio affiftens, fiquidem

gratia fint deftituti, novo, eoque gravi

fe piaculo inficiant, difceptatur inter Theo-

logos. Ex his autem omnium periculo-

fiffime

Capzuï 1IH.

291

Q

fiffde agere, ac peccato maxime propin.

T0

quos eíle cenferem eos, qui facrificio

u

Miffae intereffe, eique ut offerentes affi-

1füs

ftere audent, ejusque ex parte aliqua aucto-

NU

res et effe&tores exfiftunt; dum non tan-

il

tum gravis noxae fibi'confcii funt, fed

jf

infuper peccati recens committendi de-

: (s

cretum fovent,

Aeternum quippe aeterni

) (

patris filium offerre, et animo ita fimul

Qus

comparatum effe, ut eandem immenfam

n

J

majeftatem graviter offendere paratus fit,

1ndo

mea opinione maxime temerarium eft. Eos

(iUIS

tamen, qui fine voluntate deinceps pec-

N

candi, etfi de praeterito peccato non fat

(

poenitentes facro interfünt, non aufim de

uhod

ulla noxa arguere.

Nam

facrificium hoc

u

eft expiatorium feu ad iniquum cum Deo

m; l

reconciliandum inftitutum : bujus quippe ob-

Ü

j

latione. placatus Dowinus gratiam ,. et. denum

n

poenitentiae concedens , crimnina. et peccata eiiaut

poff

ingentia dimittit. — "Trident. fe[f. 23. c. H. wunde

iales miferos huic facrificio affiftere vel

maxime convenit.

o

CAPVT TTERTIVM,

em

De fubjeäo Sacramentorum , id eft , de üs, qui

qu

Sacramenia Tecibiunt, ei de eorundem

de

effectibus.

1l

$. 18635.

In recipiente Sacramentum, ad hujus

u

valore

m requiritur intentio habitualis; quod

]i

tamen

fe

NÀ

S. 136?

as

202

Tractatus XVI.

S

1964. Ia dubium vocatur:

bil

$.

62. Eftque haec

Quaeftio parum ad ufüm

(

lu

comparata.

s.

66

Effe&us Sacramentorum funt gratia, et

;

character,

&

C

$.

1867.

Gratia vero in a&ualem, et habitualem

dividitur.

Hulus vero auguienta, et nom in-

€0

itia per Sacramenta vivorum plerumque tribuun-

Qu

tur; quod

Qu

IQG(,. Secus fe habet.in Sacramentis mortuo-

tf

äl

1ums utráque Vx.lO

Mi

$.

1869. Etiam w1at1as a&uales o,)pmtone confe-

runt.

10

p

(

o. Hos porro

gratias Sacramenta sfficiunt

et quidem etiam ex opere

b

ex opere operato ;

operato mj :orem in homine ma(rls 1)1&813?111110.

[

bl

18

71. In quam praeparationem falt

em ea pia

M

di Sa-

PCIH computantur, quae intuitu 1ec1plen

li

cramenti obeuntur.

Caeterum

Ó

Hae gratiae ex morali potius, quam phy-

N

$.

1872.

Hic

fica Sacramentorum eflicacia conferuntur.

T

denique

(

6.

IO

LJ'

Ea, quae de charactere habertur, pau*

| li

cis explicantur,

T

IN

1l

1863.

diaia

It

$

(

Nu »c de /fübje&to, feu de 1e01pxont1bus $a.

fs

cramentum aawdum eít, $. 1848

Et qul-

t

n-

dem ut *vacmmenta valide remplant, i

(at

digent aliqua. intentioue, qualis fufficit, H

D

vel babituaks fit,

feu quae aliquando ha-

&

iM

bita,

—— — — —

Caþutu 11I.

203

bita, in nulla fui virtute permanens, con-

afin

traria tamen voluntate nunquam deleta

fuit.

Ita communis fenfus habet, fuffra.

;3;, ü

gatur etiam riiuale. Romanum fub Paulo lV,

editum titul. de Dapt. adult.

Etiam favet

YRutat

Can. I2. cOnc. àürauficani primi, et can.

fOR j

concil. Dlliberitani XLVtus, quorum uter-

Tib

que jubet eum baptizari, de quo conftat,

quod modo ufürationis deftitutus, prius

l

A[lüO

tamen Baptifma petierit.

Etiam huc fa-

-

conte

cit c. 3C de Bapti

$. 1264.

ffciutt

Verum etiam hic ïibeat, aliquod du-

qu

bium movere, an fcilicet haec, de qua

gpzïflïï)i

apimus, intentio babüualis requiratur in

|ü 'fU

€o, qui Sacramentum recipit

.

Nam vel

qi*

ifta intentio fuum effe&um

exferit, quan-

do-datur; fed tunc non exfiftit Sacramen.

n

lr

tum, vel id facit,

quando datür- Sacra.

mentum? fed tunc ex ea nec virtus qui-

dem aliqua exfiftit,

et quod confequitur,

n

nihil poteft efficere

Concilia, et au&o-

ritates Ecclefiae , quae pro neceflitate hujus

intentionis proferuntur, aliud. fors non

ecernunt, quam ex judicio humano cen.

; Oi

fendum effe, eum reapfe nolle, qui cum

p

toties velle- potuiffet,. nullum fuae volun-

li

j

tatis indicium edidit: imo talem praecite

lr

ad tale myfterium recipiendum- effe in-

]t

€ptum rede quilibet judicabit, 1Ivam e. g.

J

1

in

204

"Tractetus XVT.

in negotio Baptifmi (idem circa poeniten-

tiam) vel cognovit, . et fimul defideravit

H

veritatem, et neceflitatem horum Sacra-

mentorum ?

Et abs dubio fuae fidei, et

fui defiderii aliquod indicium ediderit; vel

eami, duam mox commemoravi, yel veri-

vel

tatem ,

jeceffitatem aut. non cogno:-

vit, aut fi cognovit, haec myfteria nom

M

expetiit ?

Et tunc ex alio capite eorum

CUf

recipiendorüm incapax elt *).

hUI

*,; Ex quibus tamen minime evincitur, hanc

N

intentionem " babitualem fua bonitate aliquid

t

conferre aut requiri ad hoc, ut Sacramen-

E

tum valide recipiatur.

Sed petitio, feu ma-

lr

nifeftatum defiderium fignum potius debitae

praeparaiionis, non praeparationis neceffariae

l

pars effe videtur,

Q

&

S

1865,

W

Et quidem circa baptifmum ét poeni-

le

tentiam, ac pleraque Sacramenta haec quae-

ftio otiofa erit *). Quantum vero ad mi.

pniftrandam confirmationem, et extremam

un&ionem aliquod momentum continere

videtur.

Et plane extremam Vncionem

ii

etiam ex ufü quoque, quantum mihi con-

l

ftat, plerique conferunt etiam iis, qui fen-

T

fibus. deftituti, nec durante morbo, nec

l

oyaevie hujus Sacramenti recipiendi ali-

H

quod defiderium prodiderunt **).

O

*

Raro enim adultus baptizandus eft, qui fen-

Qj

' fibus omnibus deítitutus fit; ad poenitentiam

Vero

W

26

Cäpzzt Iil.

nitth

veró dolor, et actus mentis, imo qualiscun-

que confeífio requiritur.

PU

**) Licet etiam hic vitam pie a&am pro inten-

T

tione omnia feliciter moriendi fubífidia reci«

N

piendi fors interpretabuntur.;

N Pïï

r

l vt

l

$- 1866.

cognt

3 10

Ad räci;)ienda digne, et cum fru&u

Sacramenta varia infuper requiruntur, quae,

erud

cum fingulis Sacramentis fint propria, huc

non pértinent.

Quare potius ad effeCtulin

l hat

]

Sacramentorum

generalem

explicandum

1 hqh

transeo/ $. 1448. et ifte eft duplex, fcili-

eratttt

(ei n

cev gratia et cbaratier , quamquam charaétér

deblt

non vere ad genus Sacramentorum perti-

i

neat, fed tribus fpecialis fit.

Gratia vero

omnium Sacramentorum generalis effectus

eft, quae proin gratia confideranda eft

vel fecundum (uam naturam , et diverfita.

ts

tem,

vel

fecundum

comtodum, quo a

d qïiäf

]

Sacramentis efficitur.

D

trno

$. 1867.

J

"

j

Gratia itaque ex natura füà vel eft bá-

100 [

bitualis, feu [anüifitans, vel eft aftualis,

) Conc

Prior eft donum quoddam a fpiritu fancto

;i fGU'

n

infufum perdurans, quo amici Dei, imo

Filii Dei ipfius adoptivi conftituimur. Do.

T

hum mirabile, atque omnem aeítiniationerni

excedens! alterüm genus gratiae eft do-

yi

num quoddam tranfiens intelleczum caelefti

i

]juce

n

Lj

"

206

Trattatus. XVT

-

luce illuftrans, aut voluntatem fan&is mo-

tionibus excitans ad juítàs, easque, quae

fupra natt

r

LÀ

am funt, operationes, WVtrius-

que autem generis gratiae per Sacramenta

4nobis miniftrantur

Et quidem Sacramenta

fl

ivorum efüiciunt augmentum gratiae fancti-

"ficantis.

Sunt enim Sacramenta vivorum

pro iis inftituta, qui praevie jam in gra-

tia exiflentes, Dco vivunt *).

bf

s

& ? Qua

ndoque tamen, ut loqui folemus, per

áccidens etiam ifta Sacramenta, primam gra-

(

noxae

iiam' conferunt ,

et hominem gravis

BReum

cum Deo reconciliant ;

cum fcilicet

ïxl

homo peccata dolore minus perfe&to, et fe

W

folo ad conferendam gratiam non fuficiente

!

deteftans

tale Sacraàmentum vivorum fufci-

pit.

Et quidem hanc vim gratiam primam

ii

fortuito ,

et extra ordinem efficiendi melior,

N

majorque Theologorum pars tuetur.

ER

Q

S' 1868.

Sacramentaà vero mortuorum, qualia

funt Baptifmus et poenitentia pro mortuis,

id eft, gratia Dei privatis funt inftituta;

atque ideo efficiunt primam gratiam, id

u

eft, hominem a trifti peccati conditione

D

ad ítatum divinae amicitiae transferunt.

ü

Licet etiam ifta ab homine jam alios jufto

&

fufcepta frequentifime fecundam, id eft,

tj

-

gratiae prius jam exfiftentis augmentum

]

efficiant.

Szy

$. 1869.

297

qaþz;t 1.

l

$. 1869.

[hy

'Á

Qu

Praeter gratiam fan&ificantem utrius.

lii

que generis Sacramenta fcilicet tam viro.

jenü

rum, tam ea, quae funt mortuorum, gra-

iF

Hias infuper aGuales, feu pie vivendi-fub-

ii

fidia efficiunt, non quidem éa-mox, fed

Q

plerumque tempore congruo e. g. urgente

] gl'ä'

&raviore.pugna. conferenda,

Atque haec

gratiam efficiendi vis in diverfis Sacramen-

8T

q

tis diverfa efl. Sunt enim alia aliis effi-

"

caciora, et infuper ad diverfos fines in-

[

T0j

ftituta.

Vnde quantum ad gratias attuales

feilit

ü h

aliquod Sacramentum non tantum majora

prae alio,' fed etiam divería auxilia mini-

Wi

12

j fl,'f

ftrat.

Sic e. g. Ordo ad munia facra ob.

st

eunda, extrema Vnétio ad pie bedteque

siit

moriendum, Auguttum Altaris My(terium

ad fervorem charitatis potifümum, et fie

denique alia ad

proptios quosvis fines po-

tifimum juvant.

u

qna

r

dul

$. 18(0.

Htul

ub

Nune jam de modo, quo Sacramenta

" lä

gratiam efficiunt, videndum $.1866. ld

one

autem praeftant ex opere operato, id cft,

ünt.

ex vi fibi a Deo indita, et non tantum

3090

€X opere operantis , id eft, pro ratione me-

i eii

riti, aut pro dignitate noftràrum a&tionum.

t

lta definit, Concil, Trid. Seff. VIl, Can. 8.

ia

Siquis däxerit, per ipfa novae legis Sacramen

ex

"

TU

208

Traviatus XVÍ.

te

ex opere operato mom conferri gratiam — —

anaibema fi.

lpfa tamen recipientis prae-

Y

páratio magnopere curanda eft, 'Nam

i

[

jun&a heec gratia n

on tantum ex opere ofe-

ï?

rantis, feu pro mcerito noftri conatus , fed

etiam ex opere operato, feu ex vi ipfius $a«

efc

cramenti cr

w

it: velut ab igne in mate-

riam plus, mimusque ap

Y

ve vis exferitur *

4

ï.

tam mla.jor , minor-

[

qui

*) Sic, ut rudem computationemi ineamus,

fcili

divinam menfam accedit ardore mentis, qui

fit duorum graduum, recipiet quatuor gra-

(ui

tfic

dus, gratdae binos fcilicet pro merito [uaé

praeparationis, et alios binos

ex v1 Sacra-

ité

mentl.

Qui vero idem facit cum ardore

t

quatuor graduum, non tantum ex merito fuo;s

fed. infuper ex virtute Sacramenti duplicata

pm;

lm

augmenta,, et fic octo gradus gratiaé capiet;

Et ita commuriffumus fenfus, et ipfa expe-

fs

prientia' habet.

Suffragante Trid. Seff. VI,

Can. VIL quod ait: a Daptizatis reeipi juffi-

tiam fecundum propriaim cujusque. difpofitio

'71 eifi

e£ coopewnionem.

Q

j

$. 187f.

61

Illa impliéatior eft quaeftio , quaenam

bof

demum dotes, aut actiones in praeparatio:

€(

ü

nem ita computentur, ut enim Sacramenta

ex vi propria plus gratiae conferant. |Ali-

hy

qui quaecunque Lona opera, aut cujuscum-

r

gradus

u

que virtutis exercitationem; alii

ratiae fan&ificantis huc computant.

Id

ld

fal—

folum certum effe crediderim, ómnes,

Ug

teim

l

Caput IIT.

209

tem as praeparationes valere, et vim

t

Sacramentorum velut acuere, quae ad fe

af

digne praeparandum obeuntur. . Hae enim

u

ex ipfa intentione agentis ad Sacramentum

led

relatae cum eo. velut connectuntur.

)v

j

Dl

D

g. I8720

1D0!

Circa modum conferendi gratiam illud

quoque inter Theologos difputatur, an

"m

fcilicet vis ifta fit pbyfica, vel moralis,

f 1U

Quia vero certum eft, 5S. hisce Myfteriis

rg

B

efüciendae gratiae vim certam, et veram

EL

ineffe, noftra bona pace alii defüper difpu-

TOU

tabunt, et quamcunque voluerint, partem

101

]

Il

u

propugnabunt: noftra enim 'The

ologia fo-

)

lum ufüm faltem per

am

maximam partem

j

nþ n

fpc&at.

$. 1873.

i ]

Cum vero Sacramentorum alter effe.

&us fit cbara&ter, de eo modo

agendum

S. 1866.

Hunc

quidem non omnia, fed

ea duntaxat imprimunt, quae iterari non

poffunt.

T

Suntque Baptifmus , Confirmatio

ao

et Ordo.

De hoc Concil. Trid. ita defi-

entà

nit. Seff. Vl. can. 9.

Siquis dixerit , in iri-

hY

bus. Sacvamentis Baptifmo, confirmatione, et

scul!

ordine nou imprimi cbaraüerem in anima , boc

r

eff , fignum quoddam Jbirituale , et indelebile,

unde ea ilerari non poffunt,

anatbema fit.

Ex

!

quo quidem

patet, ex eo cbaracterem e(ï"e

in

Tomug F.

216

| 'eractaius XVI.

indelebilem , quod nullo peccato , aut con.

traria voluntate, denique pulla ratione,

ne quidem in altera vita extingui poffit,

Item eundem reapfe exiftere , et ejus na-

turam non mere morálem effe, licet ab

omni materia fegregatus de natura Spiri-

Vnde is, quod tertium

tuum participet.

eít, in ménte, neutiquam in corpore, aut

quocunque fenfü recipitur.

C0

j

[

^.

h3

lii

&t

m

d

I

NT

W

g

(i

ij

"

fü

Tra&a-

«

Caput. I.

21I

con

QDf

TRACTATVS XVII.

l,

DE SACRAMENTO BAPTISMI, CONFIR-

) Dà:

t

MATIONIVS, ET EVCHARISTIAE.

Sgïïï-

o

Sacramenta ägciafim eo ordine recenfen-

V

l

tur, quo. antiquitus conferri folebant,

T.

Nam primo loco baptifmo, et dein mox

confirmatione initiabantur:

quibus dein

fine intervallo Euchariftia probebatur. Poe-

nitentiae facramentum vel poft lapfum, vel

certe ferius eonferebatur, Extrema unctio

jam ex indole, et inftitutione fua folebat

effe ultimum. ^Ordo denique, ac matri-

monium tanquam Sacramenta quibusdam

duntaxat propria, et minime communia

i

Velut extra ordinem p"onuntïui'.

CAPVT. PRIMVM.

De maieria, et fwma Baptifmi.

S 1874. De Sacramento Baptifmi non ex Ordine

dignitatis, fed confuetudinis

dum.

primo loco agfene

$- 1875. Tria vero Baptifmata

"

, et inter baec pri-

mum baptifma flaminis ;

$. 1876. Tum v

ero baptifmus fanguinis; ac de-

nique

-

$. 1877. Proprii nominis, et quod fluminis baptif-

mà Vocamus, refertur. Ex cujus definitione

!

ub

o2

$. 1876«

212

Tö*actaius XVIf.

$. 1878. Intelligitur, quantum ad materiam remo-

tam, quinam liquores certo inepti, quinatm du-

1

bii, ac denique quales omni periculo vacui

exiftant.

f

[:

$. 1879»

Sed eadem definitio explicat etiam D4-

enti ,

feu leva-

d

teriam proximam hujus. Sacran

tionem, quae tribus potiffimudt

B

)odis fieri pgt-

eít, ita tamen

(

$. 1880. Vt perinde fit, an baptizandus aqua&, vel

ifta baptizando adhibeatur.

[ii

G. 1881. Hic jam forma certo fufficiens, item

Vil

f

. tg32. Formulae dubiae, et aperte infuper ine

Ti

eptae refgruntun

hi

i

t

$.18?43

N

d fingu:

Sacramentïs in genere fpc&ätis, a

(

lJà jam defcendendum eít/$. 1844. Et qui-

e

dem ex commuhni ufu, primo loco

Baptifmo agendum, tunc de confirmatione,

Euachariftia ,

et fic deinceps.

Quantum

enim ad dignitatem ex S. Thoma fequen-

tem ordiüem ftatuerunt: feilicet 1mo0. loco

El

flimum.altaris myfte:

4

iuguftum ,..ac divini

riam, 2do loco ordinem, 3tio.

loco con-

lyr

firmationem, 4to. extremam unctionem,

hr

«to, Baptifmum, 6to. Poenitentiam, 7mo.,

MIW

lt

Maþr;jmonium.

$. 1875

(

'FL

Y

li |

'Triplexz genus Baptifmi plerumque fta-

Wi

gui-

t

tuunt: fc;licec baptifmum flaminis , fan

nis,

| Capui [.

213.

emy

1 d

nis, et fluminis. Baptifinus flaminis reapfe

aliud nihil eft, quam attus amoris Dei

vicii

fuper omnia, qui perfectum- dolorem de

peccatis, propofitum fervandi omnia man-

| (i

t

data, et fic etiam defiderium. fufcipiendi

f

l

"

Baptifma includit,

Hoc porro PBaptifmi

genus juftum facit, peccata (quantum ad

TA

culpam faltem) delet, hominique gratiam

conciliat,

Haec tamen omnia

non ex

ul

virtute copnata, aut ex opere operato,

fed ex opere operantis, et per viam me-

lpcr Ó

riti praeftat. Non enim eft Sacramentum,

multo minus. imprimit Charac&erem, nec

facit hominem effe membrum Ecclefiae,

aut capacem alicujus Sacramenti valide

i

J

MU

cum effe&u recipiendi,

M

aM

$. 1876. i

rO[l

V

Udl l.lr

Baptifini . etiam quoddam genus eft

f

Martyrium, feu mors pro fide, religione;

1 o

aut quacunque alia afferenda virtute ex.

mvlþz

antlata.

Et quidem ad, veri nominis Mar-

Ü cov

tyrium in adultis requiritur priino mors

jety

in odium virtutis illata: 2do. eadem mors

szI

aliquo fallem modo pro defenfione, et

honore illius virtutis ab ipfo moriente ac-

ceptata ;

3tio. a&tus fidei, fpei, et dolo-

ris faitem imperfeGi, fi praeter origiuale,

jl

alis infuper peccatis inquinatus fuerict. In

)

gl

parvulis fufficit fola mors in odium virtu-

ti$

p

O 3

Trattatus XVI. |

:æ—zïä

tis ills illata. Imo fatis eft, fi parüulo

e

(

inter vifcera matris delitefcente, fola ma-

ter in odium virtutis alicujus occidatur.

li

Vis . autem Martyrii prae a&u caritatis mul-

to major eft; Nam praeter gratiam fan&i.

ficantem , remiffionem non tantum culpa-

rum, fed et omnium poenarum certo, et

fe

quod probe notandum, ex opere operato,

feu ex vi quadam divinitus fibi indita con-

f

It

fert: chara&erem tamen ne quidem hoc

Baptifmi genus inprimit, nec vere aut per

piu

n

Omlnia Chriftianum effe facit.

Ti

N

$. 1 8773*

qit

Succedit

fü

demum proprii

nominis

Baptifmus, de quo praefens nobis nego-

n

Q

tium eft, et quem re&e definiunt, effe

novae legis Sacramentum, quo homo per

H

et verba a Chrifto inftituta

f

lavationem ,

denuo generatur

Jam prout circa Sacra-

e

menta in genere fpe&tata, ita etiam circa

fingula faciam $. 1844. Scilicet de Baptif-

Hl

Ye

mo ejus naturam, fíeu ea, quibus con.

ftat, et deinceps ea, quae extrinfecus

(o

eundem concernunt, explicabo

Ejus na-

Y

tura, prout reliquorum omnium Sacra-

li

mentorum ,

materia et forma abíolvitur

El

$ 1846. Materia quidem alia remota, et

(e

ala proxima dicitur $.1846.

Et quidem

e

in Baptifmo materiam conftituit aqua vera,

be

et

Caput 1.

215

vul

et naturalis definiente id Trident. Seff.7

|L d

Can.2. fi quis dixerit, aquam veram, et

naturalem non effe de necefflitate Baptifmi

ht

mri

— —— anathema fit

ii

$. 1878

du

*0, b

Ex quo facile apparet, quae fit ma-

teria ad hoc Sacramentum certo inepta,

a

COf

fcilicet quodvis vinum, lac, oleum, liquo-

res ex herbis, aut fru&ibus expreffi, fi

; n

plurimum alienae materiae admixtum ha-

um

beant, aliaque ejusmodi ad baptifmum mi-

nime valitura.

Vt materiae vero dübiae

in cafu neceffitatis, et non nifi fub con-

ditione:

fi fint materia Vallda, adhibendi

funt omnes liquores , qui a natura aquae

QR

N

parum diftant,

ita ut ambiguum fit, an

fub notione aqnae veniant, vel potius ad

[ etv

mg pü

genus alterius liquoris pertmeant

Quales

funt, tenuis cerevifia,

liquores ex herbis

jl

j

et fructibus expreffi, ita ut parum alienae

NU

materiae contineant:

ac demum omnia

fluida, in quibus aqua majorem, materia

Bg ]

pt

vero admixta minorem partem conftituit.

; (

Contra vero ex eadem ratione, et ex Ca-

r[ä'CUS

none Tridentino $. i

1877. habetur, quod

; n2

ACt?

materlà certa, atque ad hoc Sacramentum

abs omni dubio valitura fit aqua ex fon-

NI

U

te, flumine, mari etc. haufta; item quae

^

ex pruina, nive, aut glac1e liquefacta ha-

j

betur,

Vefa,

04

$. 1879

d

216

Tractatus XV 1I.

$

1879.

Wj

Materiam proximam baptifmi, prout

Vil]i

Ye

ex ejus definitione facile intelligitur, con.

ftituit ipfe ufus hujus aquase, quo homo

farl

Iü

reapfe lavatur, quod quidem quantum ad

EM

inftitutionem a Chrifto factam *) fieri pot.

eft vel per immer(ionem hominis in aquam,

&

vel per aquae afperfionem **), vel demum

per ejusdem aquae infufionem. Requirunt

autem ex ipfa lavationis, et baptifmi no-

menclatura ,

ut aqua ipfum corpus, aut

praecipuas ejus partes, quales funt caput,

et pedus, contingat: et id quidem jure

merito, alias enim hominem ablutum fuiffe

vix intelligetur.

Vnde folo brachio, ma-

nu, aut digito, vel omnino folis veftibus

madefacdtis, baptifmus erit dubius, qualis

in cafu neceffitatis, et fub conditione tan-

(

V

tum tiniftraudus cft.

&

*) Quisque tamen, etfi non de neceffitate Sa-

f

cramenti ,

ex obfervantia in fuam Ecclefiam

H

ejus circa ritum baptifmi conftitutiones, et

confuetudines, omnino fervare tenetur.

hi

ür

*'^ In ea tamen copia aqua afpergi debet, ut

defluens ex corp

d

neat.

Qre rationem lavationis obti-

li

$. 1880.

l

Volunt praeterea ad rationem lava-

Ü

tionis requiri, ut minifter aquam bapti-

Q

zando, et non tantum hominem aquae

appli-

-

Caput I.

217

applicet: neque fu&ïcer&, fi quis infantem

fülicidio, fonti defiuenti etc. füpponat.'

jmut

qu)

Verum id ego minime arbitror effe necef-

farium. Nemo enim prudentum negabit,

Domo

ny

mulieres veftes lineas lavare, etíi eas

u

aquae tantum applicent, immergant etc.

ct neutiquam aquam in vefítes derivent *).

(UAT

amun

*) Et nonne fic etiam baptifmo per immerfio-

Qu

nem. latinis probato, et graecis etiam ufitato

k&uc'

litem movere : deberemus,

In quo utique

n

actione baptizantis homo a

quae, et non aqua

homini adhibetur ? mul

to minus trina aquae

apl

infufio ,

aut ter re

qui

requiritur.

petita hogünis immerfio

hi

$ 'ISSI.

n

eftibü;'

Poft materiam ba

ptifmi, jam de ejus-

u

dem forma agendum

, et funt fequentia

verba:

Ego te baptizo in nomine patris ,

et filii,

et fpiritus fan&i. Et quidem hac

g l

forma tria debent exprimi

tj

$ primo fcilicet

aCtus baptifmi cum eo

. qui eundem füfci-

(f :

pit, per verba: Te b

aptizo, vel baptiza.

tur fervus Chrifti,,

quae formula graecis

, lIt

eft confueta,

ob

2dO. unitas naturae divinae

per verba: In nomine.

3tio. demum Tri.

nitas perfonar

um fÍcilicet . per verba: Pa-

tris, et Filii,

ab

et Spiritus fanéti, ut adeo,

l?

is decedere

airerat,

periculum 'Sacramento

WU

quäe

j

O5

$. 1832.

51$

Tractatus | X VIL

$. 1882.

:

Ex quo pat;"et fequenæs formulas du-

l

bio obnoxias fore.

Kgo te baptizo in

II

nomine Patris, in nomine Filii, et in no-

Non enim fat expri-

mine Spiritus fan&i.

ä

munt ifta, omnibus tribus idem nomen,

M

eandem divinitatem. ineffe.

Item in pote-

ftate Patris.

Rurfus; In nomine primae,

)

fecundae, ac tertiae perfonae.

Contra

vero formulae certo irritae erunt fequen-

tes: In nomine Chrifti:; in nomine S. S.

'lrinitatis; [n nomine Patris etc. id eft,

Ego te bapuzo:

]pfa

fi quis omiffa particula:

mox dicat:

In nomine Patris etc.

lilud

f

BN

demum tum in hoc, tum in aliis pleris-

T0

que Sacramentis follicite curandum , ut ma-

teria, et forma fimul adhibeantur; |ta, ut

qu

1

unum faltem non fit penitus finitam, do-

nec alteri initium detur.

Securiflimum ett,

p

fi

fi fimul quoad maximam partem| concure

L»

S

acramenta tamen Poenitentiae, et

Y

pyant

I

matrimonii ex fua natura majorem tractum

10

i;emporis admittunt.

h

i

CAPVT SECVNDVM.

Q.q

De Minifiro Baptifmi.

$, 1885. AConditiones in miniftro Baptifmi jure

" divino, et

$. ;834. Humano requqiütae, maxime

n

i

$. 1885*

"

Caþut II.

219

1885.. Circa obftetrices referuntur. Ex legibus

praeterea ecclefiafticis

]s (

o 1

1886. Liber baptizatorum.

'

n

!

D

1887. Patrinus, et huic

u

1888. Certa officia, infuper

nomgn

ä

1889. Ceremoniae in ritualibus contentae, et

n p

eae quidem

pfimäe;

$

1890. Si omiffae fuerint, neceffario fuplendae

(ontrt

praecipiuntur,

o

[

g )*

$

1883.

id &

.l l

Ipa baptifmi natura explicata, ex ordine

j

IH

fe offerunt ea, quae baptifmum extrinfe.

cus concernunt $. 1877.

; p

Inter quae pri-

i

mo loco venit Minifter baptifmi, qualis

lhk J

quidem ex lege divina, atque ex ipfa con-

ftitutione Chrifti eft omnis homo ratione

If

ul

poilens, five is v

erae, aut falfae religioni

fit addiétus, in ftatt

C

| gratiae conftitutus,

vel eadem privatus exfiftat; dummodo

[1;363 :-

u

materiam, et formam cum legitima inten.

tione adhibeat,

lta Eugen.IV. in Concil.

Florent. in Decret. àd Armenos. Nemo

tamen fe ipfüm baptizare

poteft, RFOBE'ER

€. 4. de baptif. colligitur.

j

5.188*.

Leges facrae circa Miniütrum varia

conftituerunt.

Et quidem in exercendo

iftó

þaptg-

l d

220

Tractaius XV1I.

baptizandi munere ordo debet fervari, ita,

ut primo loco, et nulla urgente necefli-

tate, hoc officio fungi debeat folus Sacer-

dos, isque ordinarius, feu qui in eo loco

jurisdictionem exercet.

Quales funt Epifco-

us, Parochus, aut ejus Vicarius, Pof.

funt tamen hi omnes hanc baptizandi fa-

cultatem coramittere alteri facerdoti cui-

que, vel etiam Diacopo; fi gravis urgeat

ratio. Qui proin adhibitis folemnibus Ec-

clefiae ceremoniis baptifmum miniftrare

pocerit.

Vid. can. 13. dift. 93. *7.

*) Vtique fiquis periclitetur, ne abs baptiftio

moriatur, etiam Subdiaconus, et poft hunc

reliqui minores Clerici (nullis tamen adhibi-

tis ritibus Ecclefiae) dein viri laici, ac ex-

in foeminace, |denique homines a vera reli-

gione penitus alieni baptizare poterunt.

]mo

hic ipfe ordo mox defcriptus inverti poterit,

fi e. g. foemina prae viro conferendi ba»tit-

mi magis experta fit.

$. 1885.

-

Ubi clare apparet, quantae obligatio:

l

nis fit, ut obítetrices munus baptizandi

Ie

quam optime, imo fuperflue edoceantur.

]

Vrgente enim periculo et infelicis partus

horrore cerebrum muliebre confilii ali-

unde inops, ac perturbationi obnoxium

facile errat , facilius infuper erraturum, fi

d

hujus negotii curam tantum, et non fatis

expeditam notitiam habuerit *).

*) Vnde

Cäþut IL4

221

$) Vnde faepius tentandae, interrogandae, ac

eefi

demum jubendae funt,

ut coram,et iterato

tanti momenti actum exerceant.

Sed infiper

z

ilarum dieecefimm confüetudinem, et ufum

loc0

(quidquid

aliis placeat) non probare non

y

(0

poíffum, quo baptizati.ab obff

'icibus ple-

1

rumque ac in fegula iterato,

5 conditione

h)

tamen ,

baptizari folent,

aut etiam definita

J

l

lege jubentur: cum experientia doceat in re

|(

trepida etiam viros fibi parum conftantes effe,

u

ac facillime errare; quod quidem magis in

mulieribus circa pronuntiationem verborum;

)UQ[C

et ufum materiae eft proximum.

Et

demus

itit

li

in uno alterove eventui nullum fubeffe peri-

culum, aut dubium, attamen periculum com-

mune eff tanti momenti, ut actus fingulares

Qtifmo

facile excufet, praecipue cum plerumque ar-

Wi

duimn.fit in fingulis cafibus inter fecuritatem,

,llib

ac ambiguitatem difcernere.

Denique etiam

Q a

illud. huc facit, quod ad $. 1856. de condi-

g n

tione in praeteritum, aut praefens tempus

l s

concepta dixeram,

Vid.

càn; 6,

de confe.

| m

€rat, diít. 4.

|

j

9. 1846.

Illud praeterea miniftro hujus Sacra.

menti praecipitur, ut librum

paratum ha-

jj

bg&f

beat, in quo nomina baptizatorum, pa-

g

rentum, ac patrinorum exa&te defcribat.

ntut.

Denique ne extra Ecclefiam nifi

urgente

m

neceffitate,

et exceptis principum F'iliis,

3

quemquam baptizet.

Qd

Clement. de

iif

baptifm. licet huic conftitutioni confuetu-

m

do multum detraxerit.

f

vt

$. 188y.

222

Tvactatus XVIL

$. 1887.

3

z

Qu

Verum longe plura circa ritus pra-e-

ü

cipiuntur.

Atque inter capita ad baptifimi

Yl

celebrationem requifita primo loco fe offert

ff

Patrinus, ü,ll quantum ad facra velut Pa-

[

ter ac nutritius pro baptizato quodammo-

do fpondet, eumque quant

um ad facra in

Adhibendus is

fidem, tutelamque recipit.

eft ex jure ecclefiaftico antiquiflimo, fed

non nifi unus, aut uhus, et una: Trident.

feff. 24.. de matrim. c. 2.

Quales etiam

effe poffunt frater, et foror, cum id nul.

libi prohibeatur: non tamen parentes;

quantum ad propriam prolem C. 1. cauffa

30. g. .. Neque illi, qui nondum bapti-

zati funt, utpote qui Ecclefiam nondum

ingreffi, ejus legibus fatisfacere non pof-

funt.

Vbi rurfüs excluduntur ufu ratio-

nis deftituti, utpote, qui nibil promitteres

nullumque in fe officium fufcipere pof-

WU

funt. Denique ad munus admitti non pof-

&i

funt haeretici, publice excommunicati ;

bi

per apertas rationes.

T0

Wf

$. 1888.

j

V

Officium autem Patrini in eo potifli-

"N

fUa

mum eft, ut alumnum fuum in rebus ad

chriftianam religionem pertinentibus eru-

def

wb

diat, im iis faltem circumftantiis, in qui-

bus neceífaria adeo inílitutio eidem ab

Em

aliis

Caput 1.

223

ahis non impenditur.

Praeterea etiam

quoad mores probiffimus deberet effe Pae.

Jrac

1fmi

dagogus, ne illud Sacramentum perverfa

vivendi ratione dedecore afficiat, cujus

fert

j

fufcipiendi teftis, fidejuffor, et quodam.

modo auctor fuit **).

Inim»

( n

*) -Hoc tämen ofüicium Patrino imminens ad

i

J

praeftanda beneficia profana proxime, et ex

fui natura haud pertinet : aliquem tamen be-

Y

f

w

neficentiae fenfum in talem clientem ex hoc

fs

munere nafci minime negaverim;

Licet vero

b

H

noftra aetate Patrini nomen praeter ritum ni-

j n

hil admodum 'importet , antiquioribus tamen

NT

temporibus fanctum illud, et venerabile ad-

modum liabebatur; ut ex hac conjun&ione

enf

tanta reverentia nafci [it vi(a

trimonio obftare ;

, Qquae ipfi ma-

bupt

ip

il'udque dirimere lege 'ec-

m

clefiafticà juffa fit,

de hoe tamen alibi,

$

1889.

l ïervo

Jt

eïn

Vefum. praeter Patrinum -al

l0$ quo«

ey

que ritus folemnis hujus

Mylterii minifter

adhibere jubetur, quales

in libris rituali-

n

l

bus legere datur,

Duo duntaxat comme.

moro; aquam vi le

Bis ecclefiafticae :non.

nifi diebus Pafhae,

aut Pentecoftes feíta

procedentibius

benedictam, aut facratàm

mïïx

adhiberi poffe :

utique nifi neceffitas aliud

uadeat;

$4

uod fi-per ánnum talis aqua

gt

deficiat, v

el

corfumpatur; tribus, et ex

"

arbitrio elege

ndis viis fe juvare poterit fa-

éerdos,

L

Vel enim aquam benedi&tam pote-

jl

rit

224

Tractatus. XVII.

rit ex vicina Parochia petere; vel aquae

5»1

refiduae portionem aquae non benedit&tae,

t

cujus' tamen copia benedi&am non adae-

hl

quet, fed inferior fit, affundat; vel de-

mum aliam aquam confecret etiam per de-

curfum anni. Nullibi enim id prohibitum:

imo in libris Ceremoniarum exítant pre-

If

ces, quibus aqua ad ufum baptifmi, etiam

extra tempus Pafchatis, aut Pentecoftes

L

illi

lon

facrari queat, .

M

$. 1890. K

Ofnp.

Omnes denique ritus, quos adhiberi

E

Q

plerumque lex imperat, fi forte urgente

neceffitate omifli fint, ex intervallo, ac

DN

depulfo periculo repetendi funt, quam

Moy

quidem ^Oobligationem etiam confuetud?

bl

confirmat.

Dilt

DN

CAPVT TERTIVM.

*

tur

r

De fubjetto, id eff, de vecipiente

ent

: r

Baptifmun.

per

At

6. 1891.

Baptifmi capax fubjecum eft quivis ho-

;0, quaá

lis omne Vivumï ex homine ngtum efle

Vg

videtur.

flm (

$. 1892. De infante nondum nato gravis contro-

hin |

verfia,

I

$. 1893. Obftantibus necquidquam aucoritatibus

COD(

pro parte affirmaánte deciditur.

l10

6. 1894. Suffragante fcilicet gravi ratione.

Jici

S- l 895'

li

Caput. liÍ.

$2$

It

$. 1895. Proles parentum,a religione chriftiana pe-

nitus alienorum baptizare impium eft, a qua

I

tamen regula

*

P

| de

$. 1896. Varii cafus merito excipiuntur.

x

J

Qu

$. 1891.

T

eli

1l

[nter ea, quae baptifmo externa funt poft

U

ilius Miniftrum fecundo loco fe offert

homo recipiens, feu fübje&um baptifmi

$.1883.

Et hujus Sacramenti capax eft

omnis homo nondum baptizatus.

Et. de

hih

r!

eo quidem, qui vel ex integro, vel fe-

Qd?,üt

cundum magnam fui partem hominis for-

0, 9

mam refert, parum dubitandum. Si vero

Qu

Monftri exterior forma hominem inter et

u

J

beluam, par ferme, et media exfiftat,

multo magis fi propinquius ad brutam,

quam humanam naturam aécedere videa-

tur, nihilominus baptifmus eidem adje&ta

conditione :

$i homo :es, miniftrandus

il

erit. Dummodo vel modica fpes *) fu.

perfit in eo qualicunque partu hominem

yis !t

latere. Sed infuper fi dubium verfetur,

iil !/ff

an non duo homihes in eandem maíffam

fint concreti, etfi aliqua membra commu-

onttt

nia habeant, huic in praepoíteros foetus

errantis naturae partui bina füb debita

u

conditione'baptifmata miniftranda . erunt.

lmo fi bina pe&ora, et bina capita con-

fpiciantur praecife, nullaque adhibita con.

Jumn. V.

ditig.

1395'

256

Tratctatus XVL.

ditione, utrumque baptizandum eíle vi.

'detur.

rerum. vehemens praejudicium pro natura

*) Cae

bumana. habetur

quid enim vivum nafcetur

ex

bomine

nifi

homo? unde cujuscunque

formae partus, fi quidem ab homine editus,

et vivus fit,

adhibita eonditione facro fonte

tingendus erit,

tifi omnino certum fit nihil

humamnitatis in €o latere.

Certum autem de

eo judicium ex fola forma, aut figura vix,

aut po ius nunquam habetur; mihi enim vere

increjibile eft, ex homine vivum quid nafci

pofie ; quod pon fit homo.

$. 1892.

ii q

:

Gravior longe, et frequentioris ufus

fotet

dC

controverfia eft,

an in eventu infelicis

Qb

!

partus, homo nondum natus baptizari

quceat.

Ht quidem fi membrum aliquod

Mv

üt [

infsns protendat, quod adhibita conditio-

l(ta

ne; Velftillud membrum fit caput, aut

t

peéetus 3bs omni conditione baptizari que-

It

at, admittunt plerique omnes, vix unico,

Sed an

10

quantum mihi cornftat, excepto.

baptizari quoqué (utique fub.conditione)

utam

poflit infans nondum ,

et nequidem parte

"i

DUEA

füi aliqua editus; acriter difceptatur. Ve-

teres communi ; (quantum fcitur) fenten-

lt

tia id prohibebant, hoc ratione perpetuo

hn

duéti: Nullus poteft in Chrifto renafti;

dläer

qui mundo prima vice nondum eft na-

m

tus *).

227

Capqt À.

227

d

*) Et quidem S. Áuguftinüs epift. 187. ad Dar-

danum ait; nec renaíci quisquam poteft, ante-

quam pnatus fit.

Et S. Iüdor. !

I. fentent;

fa.

C. 24. qui in maternis uteris funt, ideo cum

(cetit

matre baptizari non poffunt, quia qui natus

anqit

adhuc fecundum. Adám hnon eft, renafci fe-

edtis,

cundum Chriftum non poteft, neque enini

RW

dici regeneratio in eo-poteít, quem generatio

t n

^

non praeceffit.

Et S5. Thomas 3. paárt. füumm;

itn d

q. ()8.

Nullo modo infantes in maternis ute-

g il

tis exififtentes baptizari poffunt;

in w

-

iW

$. 1893

Graves omhino aüttoritatés, et qui.

bus abíciffe contradicere fat temerarium

foret.

r U

In eo tamen nullam crediderim la:

tere injuriam,; (i de fevera adeo fenrentia

Wi

dubitemus.

Non enii adeo communem

W

[

"

circa hoc habemus Patrum auctoritatem ,

ut folida inde fundetur traditio.

Si veróà

cOUd:'ïïïf

ifta quorundam Patrum fententia omnino

pü's i

z

'

certa non fit, vix imptobati poterit baptif-

mus füb conditione adhibendus, et ea;

r

il

N

(quod probe notandum) arte adhibendus,

ditio

ut aqua ope tubuli, fiphonis, aut qualis-

cunque inftrumenti corpus infantis proxi.

, p

rme. abluat.

wr V

Nam .per corpus matris ipfum

infontem legitime, et ad effectum Sacra:

fent'

menti tingi poffe; nemo vel probabiliter

at

ïa

dixerit,

rcn M

Et quidem- noftram hanc fenten:

tiam etiam ufus publicus jam probat.

d

h)

Pa

$. 1894«

228

"fractatus XVIL

$. 1894.

In

fl

Neque dpïnioni huic gravis deeft ra

tio: nam generatio faepe fuüb nomine na-

rgli

li

tivitatis venit,. et licet nos Redemtor in

fpiritu renafci jubeát Joan. 3. s. haec ta.

Bte

men [ecunda nativitas non abfurde pro

(38!

fecunda generatione accipi poteft — Certe

j

peccatum et labes illa ab ipfo ortu nobis

Qur

ingenita, non nativitate, fed generatione

Qüe

contrahitur. Vnde et illa ratio a Patribus

t

quibusdam commemorata vim füam perdit,

i

ex quaà dicunt, quod renafci non queat,

ij

quod natum nondum eft; nam infante in

D

utero delitefcente dici, et intelligi poteft

l0n

fecunda generatio, quam utique prior illa,

&t

et peccato infe&ta jam praecefferit. Cut

C

vero peccatum illud purgari nonm queat,

Qu

cujus fordes ex occafione naturalis con-

1

ceptioriis infelici foetui adfperfae jam funt?

180(

praeterea et illud. eft, quod ex fenfu 5. S.

f

Literarum tales jam natos effe, bene di-

Ht

catur , alias illud male fuiffet di&um: quod

Itj

enim in ea natum eít, de Spiritu S. eft.

Matth. 1. 20.

Uf

$. 1893:

Alia porro difficultas eft circa homi-

Ti

nem ad baptifma deftinatum, feu circa fub-

apt

jectum hujus Sacramenti. Scilicet an pro-

"Icj

les infidelium reéte baptizari queaft, put&

Vr

]B*

Caput III.

9 229

invitis earum parentibus. Et quidem quan.

o |

tum ad valorem feu vim baptifmi hae prae

reliquis nihil praecipui habent: fola licen.

[2

or d

tia tales baptizandi :praecepto Ecclefiae,

et noviffime quidem declaratione 'S. con.

MW

i m

gregationis approbante [nnoc. 10. et ex

certa ratione ademta manet. Videtur enim

(»tt

! ho

fieri injuría parentibus, utpote quorum

&t

cura fubfunt infantes, ipfa natura id fta.

tuente: dein evidens urgeret periculum,

Pauä*:ps

pb

aut potius certa exfpectatio , ne adultiores

fadi, et fuperftitione parentum imbuendi

que

n !

baptifmum ignominia afficiant.

Prioris ta-

men rationis nullam ego vim perfpicio:

æ

j

l

non enim aliquod datur jus nocendi filiis,

WE

j u

et contra legem Chrifti agendi : praecipue

cum poteftas parentum fit mere naturalis.

j

LM [

i*

Quare folam fécundam admitto, et in ea

ex parte faltem conditas defuper Ecclefiae

A

ii

leges fundari arbitror; fors enim optima

jf

ratio a confervanda reipublicae tranquilli-

bene^

tate petitur, quae utique laederetur, fi

n (

invitis. parentibus liberi

TL

auferrentur,

ad baptizandum

$. 1896.

Vnde a communi hac le

ge, qua pa.

, I

rentum a facris

noftris alienorum parvuli

baptizari prohib

^

j

entur, fequentes cafus jure

u

excipies

Quorum primus, fi proles adul-

fM

!

t

i

tio: facta

baptifnum petierit ipfamet ali-

3

gua?o

230

L

Tractatus XVII.

quando, 2dus: fi alteruter parentum con.

Cei

fentiat.

4tius: Si Liberi ex cura paren-

par

lum

tum quacunque ratione eclam per alienum

nefas emancipati jam .fint.

4tus, Si aucto-

lj

rYitate principis parentibus aufferendi fint

0rnt

Et quidem a principe jus fervitutis in fuos

ant

fubditos legitime exercente, et qualem

Qut

dominum dt?poucum vocamus , liberos ta-

pna

libus parentibus eripi poífe, certum effe

Don

videtur.

Qualem poteftetem etiam prin-

pf

cipi jus civitatis, feu dominium altum dun-

fer

taxat obtinenti,

et (]Ul (.lV'GS, et non tan-

Qte

QU

tum fervos regit, et multl, et graves

concedunt: ut fcxhcet infeli ices hberl me-

ibl

liori educatione potiantur,

li

fdx.

*) Si enim generatim cavere poteft, ne juvens

tus corrümpatur, ad peccatum inducatur etc.

p

cur idem non poffit prohibere, et qu:dem

Cu

efücienter prohibere, ne parentes talia in fi-

&

lios committant ;

inftituta enim aliquando re*

llglone chriftiana, et omnibus fub obligatio-

bül

nis vinculo vocatis, eít injuria au&ori gratiae

1Hata

üquxb ab ea prohibeatur.

Hujus ta-

men juris exercendi licentiae; majorum malo-

rum peuculum quandoquc obftare haud ne-

(Ii

gavenm

$. 1897.

ä

Cafus huc pertinens quintus eft fi

proles talis certo ante ufum rationis fit

moritura, vel ad eum nunquam perveniens

in perpetua amentia victura effe praevidea-

tur

Quod qu1dem ut puto, omnes con-

cedunt,

l

Caput HI,

231

W CO

cedunt, et tacite fatentur, non injuriam

yu.

parentibus inferendam , fed foium pericu.

cienut

lum corruptionis huic, dé qua litigamus,

00

legi, anfam dediffe

6tus demurm, in quem

j at

'

^

omnes minime confentient, eft, fi proles

p

ante ufum rationis.probabilius moritura,

qu

aut ex poteftate parentum fuorum exitura

f05

praevideatur: probabilius inquam, licet

m d

non certo

Nam cum hic reverentia ba-

u

ptifmo debita, et caritas proximo gravi-

If d

ter, et fine omni feipfum juvandi facul-

n t

tate, et quidem de aeterna falute pericii-

grä yà

tanti debita collidatur; merito caufae pro-

5 o

babilioris

effe

debent,

Päl'CGTS

priores

Baptifmum enim non conferendo religio-

fae obligationi probabilius non fatisfacis,

um

utpote qua probabilius. non teneris ,. offi-

TA

cium autem Caritatis probabilius evertis ,

j i

eoquod parvulus ifle fine tua o

pera pro-

r

babilius fine baptifmo fit moriturus :5

j

j g]?:«lA

*) Praeterea. fi praeter opinionem talis parvu-

lus

incolumis

TM

fit

evafurus ,

abs. cura 'fua

n

baptifmum haud violabit; fed totum pecca-

T

tuam

in

ipfum,

recidet.,

ipfiüsque .culpam

Certo baptifimum conferendo prolibus Chri-

ftianorum,

timore faltem

minus

probabili

formidare debemus, ne infelix ifte ufu ratio-

tf

nis aliquai:io potitus lethale peccatum com-

js /

mittendo baptifinum | et receptam in eo grae

2

tiam violet:

et tamen non obítante hac mi-

nus probabili

formidine, eosdem abs omni

Vi

angore facro fonsi immergiwus, etfi optime

D

gnari fimus, nom tantum a-peccato fidci ad-

fU

P 4

yeri'og

Trattatus XVII.

$52

verfo, íed a quolibet alio, fiquidem grave

&

illud fit, baptifmo, fidei, et caritati magnam

ü

*

injuriam imminere.

N

l)

CAPVT QVARTVM,

«

l

De Effüibus Baptifmi.

d

L]

(

1898. Primus baptifmi effe&us eft gr—atia., Vi

que fan&ificans fimul, et actualis, . quas hoc

f

Sacramentum ex intervallo quandoque opera-

tur, fi ab indigno fufceptum poftmodum velut

Bn

revivifcit per poenitentiau.

Quam quidem re-

g

bl

vivifcendi vim

us,

6.1899. Etiam aliis facramentis

m

multi.

/opi-nando tributtnt

4

1900. Alter baptifmi effe&us eft plena pecca-

m

torum remiífíio, quae tamen

»

i

S. 1901. In adultis non adeo certa eft.

$. 1902.

'Tertius baptifmi fru&us eft, quod ipfius

di

virtute Ecclefiae quis inferatur:

et quartus de-

fe

inum, quod indelebilgsxchara&cr baptizato im»

hi

primatur.

lls

5' I 8;80

li

Dc;:mum de effe

&ibus baptifmi, dui dtique

lr

baptifino extrinfecus accidunt $. 1883.

agendum, inter quos eminet gratia fan&i-

ficans, aliaeque aétuales.

Habetque hune

effe&tum cum reliquis Sacramentis com-

munem, ita tamen, ut parvulis abs omni

ï

e

praeparatione , adultis vero faltem ad prae-

Vit

e pec-

viamv fidem, vel etiam ad dolorem d

Jog

catis,

| Capui lII

233

f

eatis, fl quae commifit, tantum benefi.

n

cium conferatur.

Imo amplius, fi fidei,

doloris, aut alius deffeétus in homine ra.

tioni$ compote gratiae reciplendae obi-

cem pofuit, et fic Sacramentum hoc va-

lide quidem, fed ficte id efít, vere qui-

dem, fed fine effe&u gratiae fuerit ac-

ü! u[fl

ceptum, illud ex intervallo revivifcit, fi

u d

fi&tio cedat.

Per quod aliud non intelli-

3

jg vt

gimus, quam eum, qui hoc myfterio in-

jdam )«

digne, et abs effe&u gratiae fuit initia-

tus; fi dein poenitentiam agens perfiften-

ribuftt

tem hucusque gratiae. obicem amoveat,

ex praeteriti jam, baptifmi virtute gratiam,

l geeca-

et peccatorum plenam remiffionem perci-

ere,

Communis "Theologorum fententia

id habet ex S. Auguft, L. r. de baptifmo

c. 12. Cujus fententiam Gratiap, in can. 42.

yi il

dift. 4. de Confecrat. retulit.

Eit autem

gt

fequens: Tunc valere incipit ad falutem

mw [

baptifnus, cum illa fi&io veraci confeffio-

ne recefferit , quae corde in malitia, vel

facrilegio perfeverante peccatorum aboli-

ii

tionem non finebat fieri.

180

m

hütt

S' 18990

cor

. Quam quidem revivifcendi virtutem

"

charaéteri

a Sacramento impreffa prout

j

videtur, connatam ex pari ratione Theo.

m or«

du

logorum opinio etiam ad Sacramentu

(

v

3

dinisg

"

234

Tractatus. XT'LI.

H

dinis, et Confirmationis extendit | Nam

et iíta Chara&erem imprimunt, et iterari

16

non amplius poffunt.

Reliquis. facramen:

tis omnino negatur nifi quod matrimonio,

quamdiu illud perdurat, vel S$mo Eucha-

riftiae Sacramento , quousque Chriftus in-

ter Vifcera praefens tenetur *), vel de-

mum etiam extremae unctioni urgente eo-

dem mortis periculo ab aliquibus eadem

revivifcendi efficacitas licet fat timide tri-

buatur.

4) Id prae reliquiä yerum effe videtur. A!ia$

fumma illa induftria poft diviniffimi hujus

myfterii fuümtionem adbhibenda a viris fanctit-

fimis. pene fruítra fuaderetur, i totam vim

fuam in momento fumtionis exfereret. Scili-

cet cibus quilibet per intervalla prodeft; et

facraxixenguxn in tali poenitente non. tam re:

vivifcere ,

quam

adhuc exfiftens connatant

fibi virtutem exercere dicendum eft.

Siqui-

dem facrae panis fpecies adveniente fufficiente

poenitentia Chriftum adBuc praefentem tene-

ant. - Quae quidem de revivifcentia Sacra-

A

?

i

qmentorum [

jer occafionem , et loco non füo

[]y

dixiffe fufficiant.

[]

deí

$

IQOQ.

i

ï

I

Alter þaptifrhi felix effe&tus eft, ple-

na

peccatorum ,

et^ poenarum omnino

Q

omnium re

laxatio: definiente Concilio Tri-

Q

dent. feff s. c

f

&

jomines per baptifmum

f

innocentes fieri, immaculatos, innoxi

08,

Yi

ita

-

Caput IIT.

235

Van

ita ut nihil prorfuä eos ab in

greffu coeli

at

remoretur *),

ne

Qi0,

*) Et fors haec fuerit ratio antiquorum Chriftia-

norum baptifmum ad finem vitae adeo liben

u

ter differentium , ut commodo adeo, et effi-

u

caci fubfidio totius virae maculae purgaren-

H

| de

tur.

Ni(ü fors alios

immiunitas a tot chri-

T

ftianae vitae officiis ad longam adeo moram

pellexerit.

Sed Patres,

et Ecclefiae. Paíto-

;adem

res juftiffime et vehementer pariter hanc tan-

je V

tam dilationem impugnarunt, .

Cum

enim

omnes ad vitae chriítianae conditionem abs

ulla definitione, feu defcripto limite vocati

Al

funt, per maximam vitae partem tanto offi-

cio deeffe non perverfum effe non , poteft.

ii

nl

Praeterea. quid funt omnes fatisfactiones. ad

vim merendi compafratae? | Et tamen innu-

m

meris grariae,

&

aC meritorum incrementis ex

gt

ufu facrificii ,

Euchariftiae & aliorumque facra-

mentorum faepius iteran

,

un

yarunt,

do tales feipfos pri-

ynil

N

$. 19or.

w;m

j u

Illud praeterea addendum effe vide.

&

tur

Hanc plenam fatisfaétionem in adul

( [it

tis non adeo certam videri, idque non ex

]

deffe&u hujus facramenti ,

fed quod ani-

mus nofter ab omni rerum fluxarum finiftro

amore , raro

Jam nullo v

; àüt nunquam purus exfiftat.

»t

el coelefti myfterio ab eo pec-

n

cato purgari poffüumus , quod modo ac re-

]

apfe committimus , aut cul adhuc inháe-

TCmus.

U

volifl

Da mihi mentem ab omni vel levi

j

0

vitio, id eft affe&tu ad vitium alienam ;

ld

et

236

Tractatus XVII,

et plene fatisfaeiendi fubfidia etiam prae-

M

ter baptifnum 'copiofa fuppetent

Imo

g

tanta mentis puritas,

et.tanta. fui ad di-

&

vinuni amorem devotio fe folà plenam de-

li&orum expiaüonem continere aut effi

cere videntur.

Y

$

1902.

Tertla baptifmi efficacia in eo efft,

quod faciat hominem chriftianum, Chmm

membrum: et Ecclefiae filium, ejusque ju:

b

risdictioni obnoxium effe,

capacem infu-

T

per facramentorum reliquorum, üutpote

quae in hominem non baptizatum ,

etfi

fors juftum , nullam vim exferunt plane-

que invaiida funt.

Quartus demum effe.

€tus eft Charactér ab hoc facramento itne«

:

primi folitus de quo tamen jam $. 1393;

[

actum fuit.

p

(

El

CAPVT QVINTV

«

De. Sacramento | Confirinationis.

Ti

$. 1903. Confirmationis definitio,

EM

$. 1904, Materia remota, et

eb

ac demwm

forma ftatuitur,

W

1905

Proxima,

Praeterea

l

$. 1906. Minifter ordinarius,

et extraordinarius

affienantur,

t

M

. 1907.

Hujus porro facramenti capax eíft homog

*a

þapuzatus ut adeo

$. 1908

Caþut V.

237

$

Pa

1908. Forte optandum foret, ut parvuli mox

Drae

poft baptifmum,

Irio

dut certe pericülofe aegro-

10

tantes hoc mylilerio initiarentuir.

Ws

:9o9. Effe&us con&rmationis funt gratiae fan&i-

d

ficans, et actuales, et infuper lchara-&er

*

19160. Ecclefia circa hoc Sacramentum

jubet

primo adliberi patrinum : item 2do, ut

1911. Hoc myfterium' ab omnibus fufcipiatur:

)d

et fi lex humana pro hac obligatione non armi-

f

plius exfi(tat:

V

j

W

il

1912, Eandem támen jus, et pietas faturalis

J ]b

efficaciter fulcit.

infl

S.

[pOEB

1915. Tertia Ecclefiae con&itutiþo .1'itus fpectat,

&

p',ane

$

I903,

v df

T

Sacx;ameiat*um bapti

fmi ex confüueto ordine

I

excipit facramentum confirmátionis, ut-

pote, quod baptifmi perfectio, et quod.

*

dam ejusdem velut incrementum eft: unde

antiqua Ecclefia illud mox poft baptifmum

conferre folebat.

Definitür autem confit-

matio, quod fit novae legis Sacramentum, quo

chriflianus per impofitionem. inanuum Epifcopi

et per unlionem cbr»y

finatis4 et. certa gerborum

formula 'ad

Jitïiïi

fidem. tenendam , ac publice. profi-

lendam voboratur.

Ex qua definitione, aut

eicriptione fere fequuntur ea,

quae ma-

yril

teriam

» €t formam hujus Sacramenti con-

cernuunt,

ho

[908

$. 1994.

Tractaius XV L.

238

j

$. r904.

(

Et quidem iateria remota funt ma-

i

nus Épifcopi; et chryfma. Pro prioribus

l

enim ítat Caput rg. a& pro pofteriore,

V

feu chryfmate pugnat Écclefia, Traditio,

N

et Patres. . Chryfma vero eft unguentum

r

ex oleo olivarum, et balfamo, feu indi.

li

co; feü palaeftino mixtum. Debet autem

X

chryfmà hoc effe benedictum ; feu facra-

I

h

Vi

tum vel ab Epiféopo, vel quod alii vo-

fg

lunt, éx concellione Pontificis ab alio in-

ferioris

Porro

hanc

fili

ordihis facerdote.

Ti

chryfmatis confecrationem alii ex inftitu-

et

Yu

tione divina facramento neceffariam ,

L

QU

de ejusdem valore effe volunt, alii vero;

l

jique pauciores hanc, de qua agimus , con-

fecratiohem ex cohnftitutione ecclefiae re-

Mf

N

quiri putant, reftagdnte, prout videtur

decreto Eugenii in Concil. florentin. Hujus

iateria eft chryfma confe&um ex oleo —,

— et balfamo — — —- per Epifcopum

Mlud eft

ex fola

benediéto.

certum ,

d

fan&ione ecclefiaftica. Can. 17. dift. 3. dé

Tr

confecrat. haberi, quo

d chryfma fingulis

tit

annis in die coenae debeat renovari, ne-

|

que extra cafum neceflitatis permitti , ut

j

aliquod ex priore anno refiduum adhibeatur.

!

$. .1905.

J

i

Materia proxima eít impofitio má-

ï

huum, et ubé&io chryfmate in formaml

crus

Caput V..

239

erucis facta, Vnétionem hanc in formam

. Ti

crucis neceffsrio, ex inftitutione divina;

et non tantum ecclefiaftica. conftitutione

ribui

(re,

fieri debere, innuere utcunque videntur

verba decreti in

jito,

jncilio Florent. editi:

Ne Chrifti nomén erubefcat confiteri, et

)N

j i

praecifue crucem

ejus — — propter quod

figno crucis fignatur.

aC

Quod quidem etiam

ex ipfa forma fuaderi videtur. l'orma vero

R

jj *

latinis confueta eít fequens: Configno te

lio *

figno crucis, et confirmo te chryfmate

falutis in nomine Patris, et Filit,

et 3pb

hav

ritus

fanéti.

Vjf

A qua non parum differre

videtuf formaá graecorum; quae eft fe.

n

vetü

quens: fignaculum doni Spiritus fan&ti,

Vnde patet invocationem Triüitatis latinis

' NUl

ufitatam hon ex inflitü

nge l7

humana defcendere,

tione divina ; -fed

Bu

1 ^

5 1'905.

a

Li;ïujus Saci

amenti minifter. ordinarius

(

eft folus Fpifco

pus definiente id Concilio

4

, (

Tridentino Se(f.

7. Can. 3.

51 quis dixe.

7:11//5

rit fanctae confirmationis o

rdinariüm mi.

fie

ul

niftrum non effe folum Epifcopum, .fed

quemvis fimplicem facerdotem

at

anathema

Dt. Ex difciplina tamen eccle

fiaftica ob-

tinet, ut finguli.

Epifcopi non nifi fuos

fubditos; et in. fu

a duntaxat dioecefi con-

p

finment; nifi aliud faciendi ab alieno

umgm

(

Epifco-

SNécis

qye

Trattatus XVII.

240

icentiam Obtinuerint.

Minifter

Epifcopo !

tamen extr

4ordinarius ex conceffione fum-

mi Pontificis eft. quilibet Sacerdos.

Id

f

ufüs graecorum , publica exempla, et com.

ii

loc

munis fententia probag H

fett

5X lilud tamen in praefenti negotio intelle&u

Tlat

diffücile eft, quidnam demum delegetur; an

jurisdictio ?

aft ad confirmationem ex divina

por

inftitutione nu

la requiritur? An poteftas or-

fant

dinis? fed poteftatem ordinis

delegari pqiïe,

9

1de-

foptt

nulla ratio , nullum exemplum probat

rmationi

lU.

tur tamen dicendum eífe, id confi

*

uüt in ea poteftas legitimi, et

itet

fpeciale eífe ,

miniftro

in

requifiti ordinis alteri delegat

]

l

que'ata

k

ü

$. r967.

ento

Homo recipiendo huie facram

deftinatus, feu quod idem eft fubje&um

confirmationis eft quilibet baptizatus, dum-

modo hoc facramentum nunquam hucus:

que fü

fceperit. Et quidem in Ecclefia la«

|

tina fol

ent exfpe&tare usque ad completum

f

feptimum

annum, ut parvulus ratione

Ál

faltem. ex aliqua praeparatione

ti]

praeditus

i

praevia maj

ores ex hoc fácramento fruétus

W

Hic tamen ufuüs non adeo per-

percipiat.

Tu

petuus eft,

utin legalem confuetudinem

D

bbicrit.

Ecc

lefia graeca ex vetere difci-

|

l

plina, hoc facramentum tox poft baptil:

mum confert,

li

fi

5.1903.

li

Caput . V.

24í

f

^

$. 1908.

D m

Aïque Opt

andum effe videtur, ut

s M

parvuli omnes, ubi id fieri poffet,

mox,

4 COID:

aut ex brevi

intervallo poft baptifmum

hoc Sacramento confirmarentur. Cum enim

j

tertia pars eorum ante ufum rationis mo.

u d

riatur, ea fic du

plicata gratiae, et gloriae

j dfï'ml

portione donaretur.

Quod quidem. eft

»'

W

li

or

J

VU

f

tantum momentum ,

quod exiguae illi-poft

feptennium fperatae p

M X*f

raeparationi, aut po-

Jl

tius ejus praeparationis fpei

praevalere de.

w'iü'mi'.ä

beret ** ).

d

*) Illud certe màximé defidéiandum, et fi feri

poffet, in morem inducendum, ut im illis

civitatibus ;

in quibus copia Epifcopi haberi

poteft ,

párvuli

quacunque ratione de vita

periclitantes, et a

g

paftores delati

d emminentes hos Ecclefiae

hoé Sácramento initiarentur,

tantum gratiae et gloriae aeternae inctemen-

D

tum. tam facile relaturi,

) il

Si enim alios mo-

5 I

ribundos omnibus ;

quibus poffumus auxiliis

juvamus; et ad ae

ternam gloriam provehi-

d

mus; cur hiscé unicüm

; Cujus capaces funt,

D.WF

et cujus effe&us certus

;

in eos redundabit,

n

fubtrahimus? (i plena indu

lgentia, eaque cer-

tifima, nullique mentis pr

4tio

aeparatione obnoxia

rudui

a fummo quodam praefule obtineri

poffet ,

moribundi omnem, ut puto,

lapidem tnove-.

) per'

Tent, ut propitii, et potentis adeo facerdo«

gine

tis, vel ad eum delatis, vel ejus a fe accer-

d

fii confpe&um fubire liceret, tanti beneficii

$

impetrandi gratia :

et tamen omnes etiam ple-

d

niffimae fatisfaction

es non adaequant vel mi-

nimám partem, fe

u portionem gratiae íancti-

ficantis ,

Jom. V.

Proqt dudum $, 'Thomas evicit.

j

Q

$. 1909.

—

"H

242

Tractatus XV1i

Vis

$

I()Ug

*

0.1

Ef

fetctus

confirmationis

funt prátià

1

tam fanétificans ,

feu

quae

ad aucendarmü

noítram cum'deo amicitiam pértinec, tami

actualis, quaeque in pie jUi eeque vivendi,

et maxwmc QI'&DCUIU ex hoc ö*aummmm

Z

fidem , religionemque «

/l-,/

ram profitendi ,

Tür

De.

et intrepide tuendi fubfidiis confiftit

CIpi

nique I

Sacramentum. etiam characterem

rj

t':thh..

)

WV (N

$. I91O.

fïde Il

UI

jj

Ecclefiafficae conftitutiones. praecipte

imo ut ad.

U t

)]nt cifca hoc facramfmtum,

hibeatur Patrinus, unicus temen pro mari

t]*m !

bus

et umc pro foeminis, can. 99. dé

Qtty

Ul

Debet tamen

is non

hüm(

confecrat

4.

tantum efífe baptr?atus, fed etiam confir-

t

105

matus can

ioo0

dift.

40

de Confecrat.

lem

deo vero non nifi unus admittitur , ut

alter fpiritua

ley

Awd

n cognationem cum confir-

Uen

[

1Tnato

non contlahar

Infuper requiritur

ü'(

UT

81

W C

ut is fit diverfus-a patrido baptifii, can-

98. dift. 4. dé confecrat. nifi fors alicubi

LP Lta

confuetudo aliud habeat.

Denique huic

quw

patrinae videtur imminere officium infor-

Vlckm

sandi confirrnatum bonis moribus, et ope:

Do

h

u

ribus: prout loquitur Pontificale Roman.

-[Cjch

qualecumque autem fuerit hoc officium ;

(mäm

patrinum tamen ad hoc adhibere eít gra-

W

[

vi$

Caput V.

243

vis obligatio ex can. ». et 6. caufs. 30.

q. I. licet etiam iftam fors alicubi contra«

:

ipid

ria confuetudo fuftulerit,

L

'Diäl

u

f

$. 191 T.

'Wldl,

TQ,

Gravis quoque indaginis eft, an de-

AUUF

tur obligatio ipfum hoc Sacramentum re-

D

cipiendi.

Et plerique om

nes negant talem

Wlem

dari, praeeunte S. Thom

a in fumm. part-

J. Q. 72. eoquod nec ex fcriptura, neé

ex traditione, nec ex conftitutione Eccle-

fiae tale praeceptum evinci queat. Verum

)

advería fententia

n«

quoque patronos habet,

n

Li

ot inter hos S, An

tonin. qui 3. part. fumm.

titul. 14. c. t4. doce

Y f

t: Etfi nunqnam oc-

currat confeffio perfecutionis .. tenetur

TL

|]h^

N

homo femel in vita confirmari :

et fi pof-

fit, et negligat,

licet Sacramentum aliter

m

0l

,;ecrz

non contemnat ,

peccat moraliter etc,

l

idem alii fentiunt,

Itf v

Et fane Concil, Lao-

"

dicenf. et Eliberit. e

t ufus antiquae Eccle.

j o

equil^

fiae videntur obligati

onem innunere,

Huc

(

facit can. 3. dift, s.

de confecrat. ita con:

fjl

jun&a funt haec dt

alicià

lO0 Sacramenta, ( puto

baptifmum et confir

mationem ) ut ab in-

| mfm

vicem nifi morte p

raeveniente nullatenus

)

poffint fegregari,

Et licet ea decretalis

t 0

Ron

Melchiadi ab Ifidoro

fuerit affi&ta, antiquif-

fimam tamen doctri

nam .continet.

Nam

fioiP

€tfi ejus hominis in ftatuendis auctoribus

en 2"

n

Q 5

decr?f

[

244

Tractaius XV L.

decretalium fumma þerfïdia fuerit; in re-

cenfenda tamen; aut confingenda do&ri.

na fat fobrie verfatus eft: cum ea, quae

t

primorum faeculorum Potitificibus fuppo-

;

Dd

fuit, maximam par

tem in conciliis diverfis,

(big

et Patribus inveniantur : prout alii jam

Conf

dudum Obfervarunt.

bere

$. 19r2.

fpeql

ib n

Sane hanc fententiam etiam ego me-

crifeg

am facio: quidquid enim fit de conftitu-

li? ;

tionibus ecclefiaft

icis, firma ac praevalens

if ]

de.

& t

ratio ex praecepto caritatis fibimetipfi

bitae petitur. *)

ten

ij ad omnià falutis fübfidia adhiben-

*) Equide

in tanta tamen gra-

da fors non adftringimur:

tiae confervandae necefürate, et fim

ul difficul-

D

feq. ma-

iaie ad plurima tenemur $. 1371 et

ringi' ca*

$ g

ximé Vero ac prae reliquis nos adít

et facilli-

ritds noftri; ad efficacilüima fimul,

li

ma adhibenda.

lam cogfirmationis Sacramen-

ftatum

5-I9x

tum eit receptu facilliimum; praeter

enim gratiae; ad quam

habendam sliun

de ad-

l Wji

vix áliquid . requirit,

cíftque bre-

q

ftringimur ;

viffiipi temporis negotium.

Et quia praeter

augmentum

gratiae fand

ificantis confert jus

g- I91(7.

diverforum dáuxiliorum ,

etiam pro toto vitae

Cürit

tempore duraturum ,

eft plane infuper eflica:

IT

ciffimum.

Ílam

pugnandi

fubfidium

nobile

lm

adeo, divinitus inftitutum, et in omnem vitam

perdurans abs omni ratione negligi falvo cà-

g' .19]

iitatis officio nen poffe videtur.

ihn|

(S, 19'»1

Yi

! s. 1913!

Capui V.

245

»

p

dodr.

$. rgr3.

, Qu

Ad ritum praeterea ab Ecclefia prae-

fuppo

ceptut pertinet , ut levis alapa confir.

Üv

mando infligatur; ut ejus frons fafcia linea

J d

Obligata per aliquot dies maneat, licet

confuetudo plerumque aliud habeat. De.

berent etiam confirmatorum nomina in

fpeciali libro defcripta haberi, ne fcilicet

ab ignorantibus , vel etiam deliberate fa-

r

crilegis hoc facramentum itefato fufcipia-

co

tur: item ut cognationis fpiritualis certa

'48V QVH

ratio habeatur, et haberi queat

Denique

TU

ad confirmationem poteft nomen in bap-

tifmate acceptum mutari.

"us

CAPVT SEXTVM.

w

gil i^

De 4ugufli Altaris Sacramenti Natura.

ii

1914. Euchaifftia e

j

ris,

ft myfterium füummum amo-

j li H

Id

1915. Et jure vocatur extenfio incarnationis.

r

j

1916. Myfterium. hoc populo parum notum

EM i t

e

?

E

nf

lli

$.

1917. Cum tamen ex myfteriis redemptionis

yfert

caritas theologica nofcatur ,

oto V

e

$.

1918. Et fimul ad formandos mores aptiffima

fint,

no

em "

S

1919. Definitur S

acramentum Euchariftiae , et

fa

il

inde eruitur

$.

1920. Ejus ma

:

vinum 5

teriam ;'gmotam effe panem, etf

TL

$. 1921.

246

Tractatus XVII.

$. 192y. Proximam vero fpecies poft confecratio-

Yt

»em remanentes unacum corpore et fanguine

Qu

Chrifti

lus

$. 1922. Etiam ante fumptionem vere praefentis,

(

Tei

$. 1925. Forma huj

1

us Sacramentj funt verba con-ar

D

fecrationis,

al

$. 1914.

Vi

a

V

Mic enimvero fe offert Myfterium ex

üm

omnibus fusvifüimum , quod nedum natu-

Cdn

rae, fed etiam totum gratiae. ambitum lon-

(01

gifüme excedit , atque inter divina rete-

rendum, immenfae bonitatis , ac dulcedi-

nis infinitae eff exemplum fingulare, ac

extremum : de quo re&e dicitur, quod

f

nec Deus eo aliquid fuperius, aut amplius

LI 011

donare queat. Quidquid de hoc Myfterio

li

d

dixerimus, aut cogitaverimus nihil eft, et

t

àn fummoes aufus affurgentes nunquam non

£fe

fuccumbemus, utpote tota infinitate Op.

lw

preffi. |

nl

$

19I$5.

Qu

Equidem pro fupremo poft Trinita

FE

tem Myfíterio incarnationem ftatuunt, et

dlm

recte quidem: fed incarnatio non aliquid

tranfiens , fed eft bonum perenne, atque

in omnes Chrifti actiones, et myfteria dif-

fufum.

Nam in primo ac beatiffimo ilo

(l

inftanti , in quo poft confenfüm a Virgi-

M

ne prae&itum pnatura humana ab aeterno

verbo

apu

Ü VI.

24

'BC TA

verblo affumta fuit, Chriftus non magis,

F

quam per totam vitam, et omnem dein.

^fn

ceps aeternit

[ TL

m, eft Deus.

Sacrificium

nefenti

crucis totafh immenfitatem ex eo conti.

U

net, quod homo ille, qui facrificatus fuit,

Deus erat.

Atqui hoc ipfüm de noltro

altaris facrificio, et de illo, quod in prae-

fenti adoramus,

Sacramento verum efít,

Vnde jure meritifiao hoc altaris mylfteri-

" d

um a Theologis éxtenfio incarnationis vo.

m d

um

catur: eoquod per id Deus homo vere

.

donetur,

j

Àlcet

$. I9I6.

E

Et quisnam ex re tanta fenfus Chri.

d Cl'*"

ftianorum

animos

perfuadere

deberet ?

Nonne

Oporteret,

ut infinito pondere

fubaci, et immenfae ac prorfüs. divinae

jd'

4f

caritatis. perceptione nobifmetipüs velut

l

[

] i

erepi in vir et jus tanti amoris. toti

u u

transferamus? Nunc vero etiam boni ad

talia parum , aut nihil afficiuntur , nifi in

quantum aliquam ad falutem animae utili.

tatem inde ex

fi

: g

Ti

pe&ant, rem ipfam, licet

divinam, vix attendentes.

] , (

aqu'

^

!

a

i

J

l

$

1917.

1

A'(

r

Sed etiam ii

)

qui ad populum di-

y/

cunt, ma

gnopere quoad hoc caput defi

|

7:

Ilj

,qïl.

Ciunt. Totam di&ionem praeceptis mo-

i

ralibus

Qa4

bl

248

Trattatus XVIL.

rahbus abfolvunt, philofophiam potius

Qi

quam Evangelium docentes.

Non viden-

h

ld

tur fibi in mylterns redemtionis dignam

dicendi materiam invenire,* fors ideo,

PU

quod ipfimet exiguum horum fenfum ha-

Jle

beant

vel quia talia a plebe capi non

far

poffe autumant, quafi Chriftus pro his

At

non effet mortuus, aut certe quafi indo-

J'i

&is lex caritatis theologicae,

quae ex

funt

Inoj

myfíteriis hifce nafcitur, non effet fcripta,

.I[Hn

$. 1918

fitie

Q

?l

Etiam illud obtendunt, quod expli-

catio divinarum rerüm , quae Chrifti vi.

fitr

taum, mortem

et ab eo inftituta myfte-

ria concernunt ,

parum ad mores emen.

dandos, ad vitutes implantandas, paucis

ad ufum vitae hum:mvc faciant.

Atqui in

de

hoc graviffime decipiuntur

Paulus inter

Tàt

Corinthios degens, et ad eorum falutem,

füb

prout puto, fat multa efficiens

non pu-

ür

tabat, fe inter eos aliquid fcire, nifi Ie-

LUA

fum, et hunc erucifisum. a) Et merito:

[M/

nam quid ad docendum clarius,

quam

Vi Pk.f

exempla d:vma? quid ad movendum effi-

tvq

cacius,

quam momenta itidem divina?

T

quid ad obtinendas glatlac, quibus demum

&

virtus perficitur,

et vitium füperatur,

UR

faecundins effe poteft,

quam ea, ex qui-

Ti

bus omnes gratiae fcaturiunt, «t extra

quae

2) 1. ad Corinth. 2. 2.

Caput VT.

249

VOLl

quaä nulla datur gratia? Certe maximus

jden

Evangelii praeco continua Domini noftri

um

lefu Chrifi, ejusque mortis et fanguinis

Me0,

commemoratione epiftolas fuas totas im-

n ht

*

plevit, utique ad ingentem earum Eccle-

j w

fiarum, et omnium deinceps faeculorum

yo i

utilitatem. Idem alii Apoftoli in fuis fcri

| itdo

ptis praeftiterunt,

De iis, quae Chrifti

funt, etiam nobis meditatio, et comme-

"

w

moratio, ficut eft utiliffima , ita frequen-

dffima effe debet: neque enim ex divinis

fatietas, nec ex iis, quae infinita funt,

cogitandi, aut

"

dicendi penuria aliquando

D

timenda eft.

i

l müd

j

$. 1919.-

!

peuïi

Iam de Sacramento altaris in tra&ratu,

Aj

de caritate theologica ,

ad quam fuapte

J n

natura Ípe&at, differui:

in praefenti ea

fit£t

fubne&o

» Quae receptus ordo, et pleni-

500 p

or dottrina exigit, ut hic fuppl

eatur, quod

qii^

antea omiffum fuit,

Eff itaque myflerium

mcl'iw '

Kuchariftiae

Sacramentum mnovae legis, in qua

j quaä

corpus et fanguis Chrifli fuüb fpeciebus panis ,

ff efi

ei vini nobis in cibum et

potum pavatus vere

continetur.

ivini:

Circa quod inprimis de materia

jemüü

et forma,

quibus conftat, et dein de iis;

quae .huic facra

erat

mento extrinfecus conve-

piunt 3 agendll

m eft.

[ eïfl'&,

(

1

29,

Qj

S. T

Z

ag as

250

Tractatus XFII.

$. 1926.

(t

Jam omnes tricas fcholafticas declinarg

fb

volens dico: Materia remota hujus facra.

(i

menti eft panis triticeus,

d

| et Vinum de

T

yite. *)

h

*) Perinde autem eft, five panis ille fit ferr

smentatus, five azimus, id eft five fermento

fubactus fit panis ifte,

five a fermento pu-

(0

rus.

Licet latinis ab Ecclefia graviter prae-

EH

ceptum fit, ut nan nifi panam azymum, nul-

lo fermento mixtum adhibeant, ficut graeci

ne

Panis triti:

e

b

non nifi fermentato uti- debent,

ceus is eft, qui füb nomine tritici apud omnes

gentes venit. Quorfum Zea (Dinckelkorn oder

Kern) in nmoftris partibu

s. ufitata merito r8.

fertur.

Ad hoc vero genus tritici probabili-

us /4!;go noftra (der Rocken) et minus proba-

h

biliter hordeum, avena et oriza reduci poteft.

h

Vinumn vero tanquam altera hujus Sacramenti

I

materia debet ex uvis utcunque maturis expref-

&

fum effe, nondum corruptum, aut tale, quod

Non tamen offi-

Q

in acetum jam degeneravit.

cit, fi vinum recens expreffum, nondum di-

V

mufti

habeat.

Si aceícere

geftum rationem

u

lil

incipiat folum, valebit confecratio, etfi. prohi-

bita fit.

Vinum congelatum ante confecratio:

alias enim facer-

neu

ryefolvi omnino debet:

(j

dos impie, vel omnino fine eifectu confecra-

Zf* ü

bit.

Cruíta enim glaciei non habet rationen

potus,

LÀ

ä

14

0-..

$. 1921.

^

Materia

proxima

hujus Sacramenti

füunt fpecies ex deftru&a panis et vini

fubftantia per virtutem diviaam remanen-

tes

(

Caput. PT.

251

tes.

Tum vero ad materiam proximam

clntm

fpe&tat

ipfum

adorandum

COrpus,

et

fini

divinus fanguis Redemtoris noftri. qui

m d

divinifüimpam Perfonam fuam fub imagi-

ne, feu fpeciebus panis et. vini nunquam

efhï'

fatis enarrando amoris: beneficio occulta-

ferma

vit, nobiftum velut inquilinus habitans,

n pu

corpus noftrum . infuper ingrediens , et

j

i

amoris exemplum edens, quod in fuo ge-

nere extremum

n gï;?f*

, €t divinae dulcedini par

pis t

ett.

a

j m

$

1029$.

uito ?

Totum vero Chriftum mox poft ver-

pïüblïrvïzl'

ba confecrationis, et jam ante fumtionem

y m

i

fub fpeciebus panis, et vini vere, et non

um

tantum in fui figura contineri certus fidei

j a

articulus eft toties, ac recentiffime a con-

i v

cilio. tridentino definitus b).

Siquis nega-

yi U

f u

üW

verit in fanttiffimae . Eucharifliae | [acramento

j ii

conWeri vere, vealiter, et fubflantialiter cor-

ii

pus et fanguinem unacum anima, ac divinitate

rllmib

'[]] 1-1 L'(':

domini noflri ]ESU . CHRISTI

ac proinde

onfecr

totum CHRISTVM , fed dixerit iantummodo

stionel

eje in eo ut fiono vel figura , aut virtute :

anatbema fit.

Poftquam eadem veritas ab

oOmnibus quatuor

Evangeliftis c) et a S.

Paulo d)

claris adeo verbis afferta fuit ,

ut

p

H,

b) Seff. 15. Can: r,

j

", 0

(j

C) Vid. Matth. 26. Marc. 14. Luc.

d n

Ioan. 6.

$) 1. ad Corinth, n

252

Traciatus X VII.ï

ut clariora nedum requiri, fed vix inve-

niri quaeant

Vt adeo mirum fit, aliquas

i

Chriftianorum fectas, quae claro, et ob-

vio literarum fenfui omnia alias tribuunt,

contra totius antiquitatis fententiam , fen-

fum plane diverfum in hifce verbis: Hoc

$

efl corpus weum,

inveniffe, et quidem,

quod ex illarum fententia femper requiri-

Scilicet nemo fatis

tur, clare inveniffe.

dolere-poteft, quod apud nos homines

etiam in re fummi momenti affectus ve.ri-

P 0Í

tatem frequenter ïdeo fuperet.

( 1

9. 1923.

t

d

Forma hujüs Sacramenti fünt verba

age

3 facerdote prolata; Hoc efl corpus meum:

uj

Verba autem

Hic eft calix. fanguinis mei.

f

fubfequentia: movi ef aeterni teflamenti, my

X

flerium fidei, etc. ab aliquibus pro neceffa-

Ti

rüs , et ad formam fpectantia habentur ,

di

quibus alü contradicunt.

f

L

CAPVT SEPTIMVM,

(

De minifiro

Eucbariftise , et. de falutaribus

Uuln

W

ejusdem . eff etibus.

$, 1924. Minifter hnjus Sacramenti eft facerdos

julrisdieïtienem habens ,

$, 1925. Quae competit Epifcopo, parocho et

guï vam etiam aliis

b

$. 1826.

Caput VI.

253

nve |

$.

1926. Vel ipfi diaconocommftgcre poffunt,

iqts

$.

1927. In neceffitate forte etiam diacono inferi-

" Q

or illam licite miniítrat.

hu

$.

1923 et 29. Miniffro, ut illam digne tradet,

I

varia praefcribuntur :

n .»vn'

s hi

$.

1930 et 21. Effectus autem hujus Sacram. fünt

i,

faluberrimi ;

R

5-

1932. .Qui etiami à melius praeparato uberius

o s

hauriumur;

o

$ 1'9 14-

"T

Pon explicatam ta

nti Myfterii naturami

de iis , quae eidem extrinfeca fünt , fcili-

cet de miniflró, de ejusdemi effe&ibus , et

de /ubjeio quod vocant, feu de vecipiente

t

agendum ett.

Sacerdos liujüs minifter eft

1 m!ï!ï?.:

tam illud conficiendo , quam íllud di.

qui

fpenfando.

Et quidem de facerdote hoc

nii, "

Sacramentum conficiente jam alias, et

gt

maxime in tractatu

de Sacramento or-

jenth

dinis ago. - In. quantum vero eft hujus

Sacramenti

minifter

diftribüens

5

indi-

get jurisdictione ,

ut ilud jufte,

et abs.

que culpa difpenfet.

Scilicet ad lcgiti-

mum paíftorem pertinet , oves pafcere ,

TU

praecipue nobiliffimo hoc pabuli .genere.

[c€ïd0;

$. 1925.

Tam : haec jurisdictio competit inprimis

iCbO :

Epifcopo, Parocho, ac reliquis ordinariis

anis

1326:

254

Tractatus XV II

animarum curatoribus ,

a quibus eaderi

V

etiam aliis facerdotibus committi poteft

H

Aliis haec jurisditio privilegio , vel con-

do

fuetudi

—ym (s

1v O2

ti

gi

C.

bl

In noftris partibus qui-

QUi

libet facerdos

nulla

tita licentia, fed ex

Icje

confenfu legitimi páítoris tacite conceffo,

Caf

feu praefimto hoc Sacramentum fidelibus

N

praebe

fiid in templó petant

nam hoc

D

Sacramentum extra cafum neceffitatis, fine

fic

expreffa paíftoris licentia nemo audet ad

tür

infirmos deferre.

$. 1926

Si cafus neceffitatis urgeat,

vél fi fa-

Wt

liet

cultas a

Superiore accedat ,

etiam diaco-

nus

hoc Sacramentum

recte

diftribuit :

Qs

imo divini f:vnmnmïs difpenfationem dia-

iij

n

conis proi

iam fuiffe, antiqua monumen.

ähq

ta loquuntm

bm

$. 1937

HW

Qs

chvn tamen ei,

qui diacono inferi

Cm

l

or eít

et multo mi DUb laico haec facul«

(æ&

tas

concedi poteft,

3013

id ab Ecclefiá

mw

gsvmï prohibitum eft.

[mo aliqui etiam

&

ls

P

ï;

o neceffitate fumendi viaticum id inter:

E

iCl

E

k

fled . minus reécte.

Nam Euchari:

wh

füiam propriis manibus etiam á laico fu-

Da!

juri divino non adverfari , certiffima

ant

;

i.;][c.tls documenta evincunt.

Leges

Vvero

—

Caput. VI.

255

eddet

vero Ecclefiae gravi neceffitate ralaxari

ol

,

aliunde certum ac generale eft.

Et fiquis

| Cf

arbitretur, quod Ecclefia leges fuas ali-

5 Qu

quando etiam ob gravem neceffitatem non

( et

relaxet, id fpeciale eft, neque ad alios

df

cafus , fine aperta lege, transferendum.

(l

ll lJ

Nullam vero legem pro praefenti caufa

proferent. -Sceilicet infolitum circa facra

s fit

fac

4

ile pro ipiquo etiam fine ratione lhabe.

V i

tur,

$

1928.

Praeterea'ï*nini&*rum Euchariftiae fe.

^eg

E

quentes obiigatioi

RVE ]

ftringunt,

Debet fci-

Qu

licet primo locum, in quem

facra parti-

hii

cula decidit, eadem ífublata 1

lavare, et

hujus lotionis ag

uam in facrarium, aut ali-

en t

T

um deécentem locum effrundere

Quod fi

aliquid de divino fu

^

1

guine defluat , lam-

bendo ,

vel exfugendo aut exprimendo

is, quant

um fieri poteft, recipi debet: lo-

'.

CUs vero lavandus, ea aqua iterum in fa.

jf

crarium 'mittenda.

Ft utique haec curáa

fg.CUl'

Circa divinum a

nguinem gravius, quam

cdelt

Circa confecratum

Ve.

panem praecipitur.

etiaft

Ítes communic

antium , fi in eas confecra-

ia

ta Particula d

eciderit, numnquam lavandas

hat

eiie c?nferem.

:

Q[l-'

tf

"

VE[ (

i

$. 1929.

256

Traciatus XV1I.

$. 1929.

p

bi

Secundo praecipitür, ut particulae. con-.

fecratae vix ultra hebdomadem, faltem

n

l

bl

non diu nimis afferventur, ne a vermi-

(tt]

bus aut alia corruptione periculum immi.

1tonn

neat. Vnde intra miffam poft fumtum SS.

n

fanguinem abfumendae , una .cum minu-

tiffimis micis utpote vere confecratis;

Qu

guii

luvat autem has ficco digito colligere:

r modum

lüjo

digito enim humido eas facile pe

T

glutinis lateribus facri vafis allinires. De-

üCen

bent infuper aliaé particulae confecrari:

u fj

hnam ad viatieum inürinorum $. Euchari-

(i

ftia in Ecclelia patochiali nunquam deficeré

debet.

In privatis dotnibus , faltem finé

ü b

LEU

licentia Epifcopi; hoc Sacramentum affer-

U

vare non licet. Deniqueé confuetudo gra-

vem, fed ob paupertatem Ecclefiae faepe

elfe

relaxandam obligationem induxit, ut coram

COf

fan&iffino Sacramento lampas perpetuo

W

luceat, aeternae lucis, quae hic velut fub

g

nube facrarum fpecierum delitefcit, aptum

fymbolum.

$.

1930.

!

De falutaribus divini hujus myfterii

Sed

R ü

effecibus hie dicendum füpereffet.

de his in tra&atu de caritate theologica

quaedam dixi,

et uberius a Patribus, aliis-

,

Ir

J

que piis fcriptoribus copiofe agitur.

prae-;

li

Caput FII.

127

praelenti id folum addo, quod ex omni-

bus falutis obtinendae au

C0

xiliis fine compa-

p)tefi

raüione fit primum ,

et efficacifümum ex

"i

iteratis Chrifti teiïimo

niis: J7ic ef? panis de

cotlo defcendens ,

nl

ut [iquis ex ipfo manducet

U

non moriatur,

Et rurfus : Siquis tnanducave-

piti

FH €x boc pane, vioet in aeternum. Item:

at

qui manducat meami carnem,

T

et bibit mewum fan-

)

Jigte:

Buinem babet vitam aeternas

n,

et ego refufci-

tabo eum in novilmo die.-

mbä-;m

, Denique: Qui

'5. Dv'

manducat bunc pamem,

vivel in aeternum.

Vt

autem intelligamus ,

(ettd

ufum hujus myfterii

ad falutem effe fi

mpliciter neceffarium ad-

gchtt

dit: . Nifi

i

manducaveritis. carnem lii bominis

€L. bibevitis ejus fang

a fj

uinem non balebitis oitam

i vobis. a) .N

tque te de grege temerari-

g Ut

orum ill

yop

orum fore puto, qui recitata ver-

ba. non

de myfterio aitaris

g i

effe - putant ,

intelligenda

contra. apertam doétrinsm

concilii

tridentini, quod

mpet*-!?

infuper definit:

Pignus praeteróa. id

e[fe voluit fuiurae nofirae

gloriae ,. et perpeiuae

ap['.lm

Jelicitatis b). .

$. r93r.

Praeterea omnes in curà animarum

lu

ac multum . exercitos iterat

O, ac fecu-

,S[ter

reé conteftor ,

an non frequenter comfnu-

ni

OlüUw

If

4) loan. 6, zo , 525 $45 $55 59

$^

l

b) Seff. 1$. c, 2,

If

Jomus V.

R

p

250

Tra&taius Xk H.

nicantes plerumque omnes in. divina gra.

tia perftare, et an non graviores lapfus

]

in rar

o communicantibus contingere fole.

ant

Dum vero facerdotes quoque fre-

hu

quentiori communioni adverfantes cerno,

tà

multus mibi exinde dolor ensfcitar, vide.

$x«

turque mili, quod digno tanti myfterii

d

careant.

Nam cum Chrifto intime

fenfu

f

conjungi, eumque' intra fe recipere gau-

| 93

dium eít in hac quidem vita maximum ,

et poit coéleftem illam laetitia facile pri-

k lp

I

ia; deniqüé diviná dulcedo in proprio

i

foüte deguftata:

s 1999-

$. 1952.

(ili

ts

öuöä vero hoc Sacramentum éo ma.

À

jorem efficaciam exferat, quo meliore prae-

m

lum

paratione percipitur, aut perceptum, quam.

ted

diu ibtrà noa perdurat ; adoratur, aliunde

certumi éft Num vero majotem gratiam

*

g* T0

Atf

conféfat; i fuD utraque fpe

[e

ie fumatur ;

ld folum ex

hi

)

inter théologos difputatur.

Ti

Concil. tridentino definitum habetur c);

i ]

quod nüllum detur praeceptum divinum ,

üt; e&ceptis facerdotibus , fub utraque

l 04

fpecie fumatur , et quod fub una fpecie

S W

communicantes nullà neceífaria gratia de-

Lj h

Juti

lice

CAPVT

"trg

€) Seff. 21. Can. :

Wt (

"4

Caput VIL . .

239

Ü

E

CAPVT OCTAVVM.

apli

(ole

JDe tis, qui divinum . bnc epulum vecipiunt.

: frt

$. 19353. Datur praeceptum divinuüx* de u

eno,

"

fu falu-

tari hujus Myfterii ; et quidem

,' WE'

$. 1954-

Imprimis pro decurfu vitae,

Vnde Ec-

nyüeï&ï

clefia communionem annuam,

jntni

$. 19035 Et quidem cirea Pafcha obeundarm

t qu

$. 1936. Sub poena gravi praecepit,

vt

j

$. 1937. Vnica tamen per annum Communione

praecepto divino nom fatisfieri fuadet

propflü

$. 1938. Imo ufus primaevae Ecclefiae , et

$. 1939. Ildo lem

Y

1tio.

m ind'eänitgru-m ordinaría COn:-'

$. 1940. Et quia ab Ecclefia non nif umcam in

j u

jo t

fingulos annos Commünionem ftatuente, nul-

lum contra meam opinionem ar

li

L

teft peti ;

gumentutm po3

j

.

$: 1941. Conimumio menflrua juri divino maxime

grät

conformis effe non adeéo abfurde afferitur,

|

T

$. 1942. Sed fpeciatim pro articulo , et pericul(:;

[oll

v

mortis tanquam Viaticum , ci

t !

bum hunc diyinum

fumi juffit Chriftus: qua legé

jj

$. 1943. Quidquid diverfi defüper opinentur ,

utrdt

I

$. 1944. Pröbabilims etiam illi tenentur, qüi eodem

die hoc Sacramento referti, et non amplius je-

-aüa [

: licet

juni inopinato periculum mortis fubeunt. - Sci-

$. 1945. Praecepto pro articulo mortis conftituto

J

i

extra tale periculum adhu

€ degentes non pgtue-

runt fatisfacere,

Demum

R2

$. 1946«

326o0

Tvactatus X FI.

$. 1946 et 47. Conditiones in reciplente ex parte

animi requi(itae , et

$. 194

3. Maxime puid ciréá püérós, .alimqüe rei

,,Parum intelligentes ,

obfervandum fit 5

$. 1949. Ac denique necéffaria corporis difporütiö

*

*

| vrecenuiätup

"

$ iït;zä-

ïam de officiis

recipientium hoe facra.

mentum, feu prout in fcholis loquimur ,

!

de fübje&o hujus facramenti agendum ve.

nit. Et quidem alia.obligatio eft de hoc

facramento

eneratim fumendo; alia ejus.

dem digne

j

lU

immendi ratiohem concernunt.

Cüm Vero tanta, et'ftupenda plàne emo:

VIen

lumenta ex hoc myíterio nobis offerantur;

Qüde

inirut noti eft dari grave praeceptum opé

b n

dignae fumtionis eadem capiendi $. 1910

fie ?

Et plane noftrum circa divina frigus. fin-

& ]

gulare, ac pene prodigio, fimile eft.. Di-

lul |

viniffimo: hoc. epulp.refici; ac cum prae:

et re[

fentiflima. divinitate,,commifceri fummum,

et maxl-

t ll

omuibüs affé&ibus prenfandum ,

tenq

mis moleftiis promerendum belï-eüeiuq

,

eft' *) TL b

a!lqu

LU

*) Nunc gratis oblatum , &€ pene obtrufum ne-

me:

gligitur, neque fumma, quam offert, utilitas

U

ad.divinam banc menfam mos inhumanos h0*

D

Ípites pertrahetet, vi opüs erat, et gravi prae-

cepto, ut Chriftiani deum fuum guftare, feque

Q

Dénique pericu.

16

cum iHo conjungere -véllent.

(e

lim incurrendae mortis aeternae in quibusdaHm

pam-'

non fufücit, ut imxngnü hujus beneficii

cipes

-

t

Caput. .V TIT..

26I

eipes eíffe velint.

Nihilominus tantae injuriae,

t p

tandque. contemtus acerbiflimo fenfu invidta

Chrifli caritas non ceffat nos invitare, vocare,

Nift

iib w

urgere, et cogere etiam dicens: loan. 7.

monducaueritis carnem filii hominis, non ha-

bebitis vitam in vobis.

Et quia ultima mo-

g

rientium mandata in animos filiorum. fummam

vim exferere folent: omnia, quae pro novoe

foedere condidit, praecepta divinus legislator

(

hac poftrema de fumendo fcilicet in ejus me-

|

moriam divino hoc myfterio lege conclufiffe

videtur, dicens: hoc facite in meam comme-

,qiïm*lï |

dun -

morationem, 1. ad Corinth. c, 11. 25 4 et gäq

deli

$. 1934.

jia j

kemu

Datur itaque praeceptum divinum fu-

a o

feipiendi hoc facramentum , et faepius

n

quidem per decurfum vitae, et in articu.

lo. mortis.

*t infuper habetur lex Eccle-

epum 0'1

ij

fiae, de eodem femel in fingulos annos,

ff

90

et infuper definito tempore. pafchali il-

Ü.'

lud fumendi.

lta cap. 12. de Poenitent,

( r

et remiff. Trident. Seff. 13. Can. 9. *)

1fu

m

*) Vnde qui hoc ofücium cum vel fine Culpa

g

tempore pafchali non impleverunt, tenentur

bene

j

eodem adhuc anno id abfolvere.

Annuüum vero

aliqui ab uno in aliud Pafcha, alii, et ut pu-

to, verius a Kalendis januar. usque ad finem

)trufum

decenibris computant:; folent enim leges etiam

jUr y

facrae, quàe in fingulos annos fpriptae funt,

ymanó

plerumque computationem civilem fequi, Ne-

amoi

que hic habetur ratio, ex qdua a communi ufu

recedendum foret.

Debet praeterea hoc prae-

(tare l

ceptum in templo propriae parochiae expleri,

i

et id jure merito, ut fideles faltem femel in

)

anne

,neüffl

Ü

Q.3

Tractatus. XVII.

262

anno matrem fuam agnofcant, ac revereantur,

quam tamen obligationem data aïparochis li-

centia poteft relaxare,

ho

fec

$. 1935.

p

Vt vero haec communio abfciffe cir-

lat

Ca feftum pafchale fiat, eft altera pars

.

e

hujus praecepti.

Quam qui

*

dem ex gravi

liud tempus

CorQ

ratione ^remittere, atque in à

tent

rejicere poteft, non tantum ipfe parochus

ed quivis facerdos, cui confeffionem pa:

fchalem excipiendi legitima poteftas eft.*)

*) Et.jure merite;

quidam enim aut omnino

non, a3ut fon nifi

periculofe. poffunt abfolvi ;

ttyi

nasi refici.

Praeterquam

lii

et fic neque facra fi

quod etiam aliae, et occ

ulae quidem pyationes

fod

hauc dilationem exigere videantur.

Vnde non

detur effe quo exple-

&t

nihil ambiguus ille ufus vi

lite

ti pafchalis praecepti t

eft

es fchedas ad altare

potius, quami ex S. Tri

bunali difpenfant. Cer-

B

ü

(t non raro: qui enim

Com

te res baec moleftiflima e

*

abfolvi nequeunt , 1

i. ex occa

fione harum fche-

tem

daruni vel infamiae, ve

1 facrilegae communionis

H

Aliqui enim ex ]

ufta caufa,

£m

periculum fubeunt.

u

et auctoritate in ali

d tempus praecipuum hunc

T

a&um religiouis d

ifferunt: et fic vel occul-

tam et fortaffe verecun

diae obnoxiam rationem

eoqu

UET

edicere, vel ueglecti officii rei appárere cogutn-

b

tur.

Illud tamen tenendum, quod per totum

(

deinceps annum impediendus , tempus pafcha:

E

le praevenire teneatur, ne fcilicet in primam

fj

praecepti partem pececanti totus annus fine

Deni

communione eflluat.

Chna]

We

$. 1936.

Caput. VIIT.

265

CM

$. 1936.

(his i

uj vero hoc officium reapfe,

ec

fuo vitio negligit, is et vivens ab ingreffu

Ecclehae et mortuus chrlihana careat fe-

pultura.

Quam quidem poenam Concil.

d

fit

:!

Lateran

in cit.

omnis ftatuit.

Licet,

t 5

€ea tum ex tenore Verhorum,

tum ex

am

communi fententia ferendae primum fen-

| tempu

tentlae exfiftat,

paM*

j "

$. 1917.

g d

Atque hoc quidem in fuübfidium prae-

l ou l

W W Ul

cepti divini de frequentanda finaxi con-

ftituit E cclefia.

Verum altera, graws ad-

u

&n; lü*

modum,

et qua aliqui fors

off'endendl

Wh"

erunt, conuoverfia moveri poteft: an fci-

T

licet. haec. conftiturio Ecclefiae . praece-

f 33

en]m

(

ptum divinum . adaequet

iludque vere

(l

"T.

compleat,

Ego circa hoc partem negan-

[0:4

ls

h[ml

tem mihi aflcrendam alfumo, et per uni-

mm Aw "i

cam in anno hüjus myfíterii flequentatlo-

lhd'

nem Chrifti mandato non fatisfieri ita, et

ipiut ^

ut hanc meam fententi-

yd 0*

eousque affirmo ,

am non demonürare , fed fuüadere velim

:rc (',0£r

ex,rationibus faltem praevalentibus, quae-

que mentem nullis praejudiciis fubactam ,

i5 Paf

jn p ""

fed folius veritatis ftudiofam non quidem

mnui

penitus obruere, fed in partem meam in-

clinare, et hanc caufam probabiliorem red-

dere queant,

R 4

$ l.933

(

3

J

264

Tractatus XF 1.

$ 01938.

a

Tie

Et quidem primo, loco primaevae Fc.

AC

clefiae etiam extra perfecutionis tempora

hoc Sacramento frequentiffime , ac pene

lr

Jüit

quotidie

utentis " exempla

commemoro,

Et licet ea confuetudo certum, ac divi-

n

hu

num praeceptum npon evincat, tanta tamen

Jan

hujus ufus frequentia tantam, et in inte-

grum annum prodü&am raritatem vehe-

fitt

faci

I]enter premit. *) -

p

" Bonis quippe, minimeque obftinatis mefiti-

!

bus purifümi

ilius aevi communuis fenfus,

ac pene

[

ufüusque nunquam mon graviffimus,

)

decretorius effe debet.

Frequentiffimum , ac

D

plerumpue in fingulos dies exercitum hujus

myfíterii ufum tanti momenti, tantaeque necefli-

ac facerdotes

tatis effe illius aetatis Epifcopi ,

;

cenfebant, ut diviniffimum hoc pignus quorum-

cunque ,

etiam foeminarum manibus contre-

fervan-

&andum,

domum fuam porandum ,

dum ,

ac fumendum tradiderint ,

prout ex

Tertulliano, aliisque patet,

Et quia omnium

obligationum modus definitus , nullumque offi-

Il!j

cium nobis arbitrarium eft $. 296. et fq.. plane

in ufü hujus Myfterii, aut primorum Chriftia-

norüm frequentiam, .aut noftram raritatem de

vitio poftulare neceffarium videtur,

hlnc [

m

$. 1939.

N

i

Itera ratio ex communi regula pe-

O

titur: quotiescunque àliquod , vel. natu-

edl)n

ralis, vel divinae legis caput, quantum

COmnr

ad nos minus definictum apparet ( reapíe

Qm

enim

Caput VIII.

265

enim omnia directa, et ad certum modum

T

menfurata fünt ) toties inter exceffum,

Itot

ac defectum veriffimus , quantum licet ,

y t

terminus indagandus eft; ne aut officia

u

jufto minora ftatuendo in legem, aut one-

j d

ra nimium exaggerando in jura libertatis

4 n

humanaé , aut in alia officia offendamus.

lam trecenteffima. fexa

ip i*

gefima pars compa-

rate ad totum nullam rationem fenfibilem

i N'Ehe'

facit, peneque nihii eft, *)

*) Et nunc, quis aequus rerum. arbiter fi

"T

bi per-

fuadere queat, per curtuim,

et adeo rarum

5 ICM' ]

exercitium praecipuo fereque primo Chriftianae

« pff*,

religionis officio poffe fatisfieri. Edatur unicutm

ym, ?

exemplum, quod obligatio quantum ad nos

j huj

vaga,

nec fatis determi

nata per leve adeo,

l

W n

planeque

rariffimum

momentum

[

el edic' an fat tut

expleatur.

O flatuere auderes, per

j g

a&us virtut

um theologicarum femel in anno

TRUE

exercitos

praecepto fidei, fpei, et caritatis fatis-

p

lt

fieri? ve

! fi unica vice miffae facrificio adftite-

r*

ris, obligationem facrific

andi expleri? vel de-

j

j

niquefemelin anno ora

ffe fatis effe ?

jrqu

Id

í phïl

Q- 19409'/

n/*h;l

lUi

j "

Sed dices : Ecclefia plus non ftatüit 5

hinc tuto licet judicio ejusdem ftare: aut

quemnam meliorem divinae legis arbitrum

Tequiramus? Refpondeo: hoc argumentum

l

fore eflicax fi aliquando Ecclefia definite

.

€e

1

| o

Xiffet, legi divinae per unicam in anno

üat

Jf

communionem fatisfieri.

Verum id neuti«

pö

quam fattum: imo quamdam dubitationem

»

Rs

gl

ipfa':

266

Tra&atus XVII.

d

ipfamet relinquit per voculas ad minus femel

T

in amno etc. . Dein plurima naturalis, ac di-

(

vini juris capita a judicio Ecclefiae inta&ta

manent, minimeque definita funt, ut adeo

B

1101

periculofíffime faéturus fit, qui dicat: De

Ms

hac juris naturae , aut divinae legis obli-

U

gatione. nullam. hucusque Ecclefia fenten-

U

tiafn tulit, ergo talibus non ftringor 2

&

*) Sic, ut plurima alia omit

tam, de aQibus

Teil

fidei, Ípei, et caritatis. qui utique inter

omnia offigia praecipua funt, item de oratio-

ia

n

nis certo modo, de re&o ordine proximum

diligendi etc.

Ecclefia hucusque fere filuit;

Q )

an propterea nu

lla circa haec, aut rariffima,

W

et non nifi in fingulos annos recurrens

oþli;

gatio eft ?

)

$. 1941.

ujus oþ,!igati.ö-

: Quod fi pro defirita h

f

pis explendae menfura

*

i

j

ingu

los dies demi.

nicos ftatuerem , qu!

d praeter remiffam,

vivendi rationem

quae apud nos obtinet,

mihi oppones? fcilicet ingenti totius an-

tiquitatis ponde

re te opprimam, quaecrene

l

do àn antiqui illi juftum m

odum exceffe-

lendo deficias,

tint,

vel an tu in eodem imp

Nam cum omnia per leg

es dei definita fint,

.

&tmediumnon detur, aut!

llos fua frequentia,

peccato obnoxios effe evin-

auttetuararitute

ïf

cam.

Praeceptum divinum

de fumenda

communio

ne certe definitum eft, licet nos

Ego o&i-

ä-g. fignate ignorare videamur.

duanam

*

E

267

Caput V1II. |

duanam communionem ex ferfu primae

uf

,U

Ecclefiae defigno: tu jam pro rara adeo

» j

ccommunione majus aliquod argumentum

um

profer *);.et utique imprudentiae notam

non effugiet, qui hanc opinionem vulgare

:

"

j d

vellet: adeo publicus ufus pro demonítra-

tione valet. Quare ea, quae in praefen-

i

ti dico, juíto rerum arbitro, et intelle-

;or,')-

&ui nulis praejudiciis fuba&to. expepdenda

reliquerim. — Labores, abfentiam ab Eccle.

iqit "

de ont

fia, morbum et fimilia impedimenta a lege

eximentia facile admiferim , ita tamen ut

y ff

ea pro regul

a, et communi ordine mini.

me valeant.

T

*!) Neque peccata, aut peccatorum fufpicionem

ac confcientiam minus puram re&e quis ob

tendet. Nam femel in anno divinum pabuilum

capientibus ifte timor major, magisque juftus

Ti

gfï'e.debeg; certo rariffimam communionem pro

jj

fubfidio tuendae confcientiae minime fuaferim

Scilicet ï&g folicitudo annuam . aeque, ac

meníturam aut octiduanam cemmunionem di-

flicilem reddit, et fic etiam ab annua obliga-

j ?

tione eximeret.

Verum nemo ab exfequenda

quacfej'

lege ex eo immunis evadit,

quod ejusdem

p

implendae impedimentum íua culpa retineat,

Et ftatutam lege divina Communionem ob in-

JEHCIIQS

baerens peccatum omittere prae facrilega com-

j fr

munione minus quidem , veriffimnum tamen

malum

eft ;

cum quilibet

uen

eam vivendi ,

jen

€t poenitendi rationem tenere debeat,

qua

fervata juftis temporibus divino -hoc my-

um

fterio dignus. evadat.

Liceat hic ex Trid,

(ce

Sefs.

"

13.

C

graviffima verba

adícri-

Tu

S. $y

bere:: Demum paterno. offechu adimonet

2!0idl£.')fä

265

Tractatus XVII.

zodus, bortatur , vegat , et obfecrat per. vifcera

mifevicordiae Dei noffri, us omues — — — baec

(

tit

faucda myflevia — — -- animi devotione, ac

pietate, et cultu credant , et venerentür, ut

ed

gauem illuin fuperfubflanzialem frequenter fafci-

pere voffint , et is vere eis fit amimae vita, et

dio

perpetua fünitas mentis cujus vigore confortati

f

t

ex bujus miferae peregrigationis itiuere ad cot-

leflem patriam Pervenire valeant.

EU

Lj

$. 1942.

Qul

*

illo

Hoc infuper divinae Euchariftiae' fu-

Tita

mendae praeceptum praecipue in articulo

Ia i

mortis obligat, eítque ftatutum a Chrifto

dlU [

faluberrimum periculofiffimae illius profe.

*

tinq

&ionis viaticum $. 1934. '*)

Jfüe

*

Eadem dicenda de pel'icilio mortis; Vnde

E

lethalis peccati condemnandi funt periculofe

a

decumbentes, et fumtionem viatici eousque

]

differentes, ut merito timere debeant, nme vi

morbi illius recipiendi incapaces reddantur.

qu

Milites item. praelium inituri , fi tamen hoc

fui

detur.

viatico .fe munieudi aliqua facultas

li

Praeterea periculofam navigationem fubeuntes;

n

denique aliqui puerperas ante primum gene-

ratim, et ante alios partus, fi fpeciale peri

Q

culum praevideatur, gravi hujus facrament

lr

i

fumendi obligatione conftri&tos effe volunt.

hib

J

$

1943.

Titg

Mf

Qui vero divino hoc epulo refectus,

eadem die periculum mortis fübit: juX-

ta aliquos citra peccatum nequidem po-

d

terit, juxta alios etiam tenebitur, juxta

lier

biiga-

alios rqþfus pro arbitrio, abs tamen o

a

tione

U

Caput VIII.

269

l

tione poterit hoc myfterium Eod'em : die

qn, d

titulo viaticl iterare,

Vitimis videtur ac.

nr;w*, r!f

cedere. Benedict. z4.. dum in fua fynodo

7

H

!

[

f

dioecefana C. rs. $, 2

ait: in tanta opie

nionum varietate, do&ctorumque difcrepan-

,

[

fm:*»i

"T

tia integrum erit, parocho, eam fententiam

Verum

ample&ti, quae ffibi magis ariferit.

cum illud opus de Synodo Dioecefan. ab

illo Pontifice privata, non publica au&to-

jl

ritate füerit editum , licebit falva reveren:

at

tia tertiam hanc fententiam rejicere, Quam-

Chris

diu enim de obligatione legis agitur, res

profe

nunquam eít in noftro arbitrio, fed parti

]

praevalenti, vel fi nulla praevalere vide-

. V*'J,:

atur, parti neganti eít adítipulandum $.

"

enidi

/A

42 et feq.

Sic in praefenti negotio vel

j

legi divinae per primam communionem;

]s "

quam periculum mortis ignorans obivit,

ii

fuit fatisfadtum , et lege ecclefiaftica pro-

hibente nequidem poterit cadem die 'ean:

1

TU

m;q,eüf,tä!ï

dem iteráre: vel nondum fuit fatisfactum,

ym &

E«le

ile (

et tenebitur etiam praecepto Chrifti ad

iteratam Communionem. Denique fi pro-

-wg:nccf:

babilior ratio in neutram partem faciat, ab

iterata fumtione abftinendum foret

$. 442

et feq.

eäUDl

$. 1944.

J

Mea tamen opinione verius eft, talem

p

2 [

àd alteram communionem jure divino te.

neri, eoquod eandem titulo viatici non.

)WJ

Que

dum fumferit, nec fumere potuerit, pro-

[ (

ut

2

- Tractatus . . XV II.

270

.j

ut ex $. fequenti patebit. Certe hefter-

na die facra fynaxi refectum,

et hodie

dign

primum de vita periclitantem non tantum

NT

permittes, fed jubebis , etfi non jejunum

ii

iterato corpus Domini fumere; quia fcili.

cet ex tua fentemtia tenetur lege viatici,

Qu

Cf

lam hefterna , et matutina communio ab

Càf)

ignorante obita, aeque ac pari jure ad im.

pen

plendum praeceptum viatici aptae funt,

m ]

utpote, quod mon diei; xfed periculo mot«

etiar

tis annexuni eft,

if |

$ 1948

"l (

Eiü vero ad fatisfaciendum legi hu-

inana faltem, requiratur tantum opus prae.

hï Y

ceptum, et neutiquam intentio fatisfaciendi;

Utj

hoc tamen de lege divina, qualis eft haec

Tig)

de fumendo viatico, aliter fe habet.. Prae-

llj

terea ad fatisfaciendum legi requiritur fo-

Ton e

lum opus, fiquis eo tempore lege jam te-

neatur, id quidem permitto; fi quis tempo-

D

Dl

L

re exerciti operis lege nondum ftringitur ,

ht

li üt

tunc plane nego illud. .Nemo enim pote

INuir

ilud debitum folvere, quod.nondum con-

traxit. Í[am obligatio viatici eft conftitu-

& 'fu

fhos Q

ta pro periculo mortis: Tempore matutino

Vs l

hujus diei nondum erat periculum mortis ;

men

et fic nec obligatio: unde eo quidem tem:

Vida

pore fatisfacere non potuit.

tltin

$. 1 946.

* * Caput ?IIL'

271

v

$. 1946.

hod

Supereft, ut recipienti requifitas ad

&if

AUR

dignam fumtionem conditiones defcribamus

du

IfT

$. 19:3. quas plerümque in eas, quae funt

Ó

animi, etin eas quae funt corporis dividunt.

Vi

i

l

Quantum ad animum; rmo debet ad tantum

]

)d

convivium accedere vefte nuptiali fan&ifi-

il

If

cantis gratiae orpatus.

Et fi quidem gravi

&

j

peccato inquinatus fit

; €t confitendi copi-

am liabeat,

tenetur hanc maculam non fola

Ü g

etiám qualicun

que animi contritione, fed

lpfo facrame

Dto poenitentiae e

luereé juxta

ea, quae $. 1844 dixi,

$. 1947.

e l

Secuüdo loc

O

juxtá aliquos (fi tameri

s

hi in fuo fenfu non

at

!

fint nim

il) requiritur,

ut in ipfo a&u communionis

peccatum ve-

eü l:

i fri

niale non . cotmmittat ,

neque affe&um ad

lilüd reapfe foveat.

à

j

yh

Haec tamen obligatio

, W

non eft gravis, et fi.ei

dem deeffe contingat,

praecipaum facrámen

(empo

dit,

ti früctum non impe.

3tio. loco pietas, et a

1

g]tuf !

Virtutum exercitátio in act

liquarum fáltem

u communionis

| püfe

requiritur ab ipfà tariti my

; con

fterii. dignitate ;

Y

etipfuper ex ea ratione,

ut vim, et fructus

UOS edere queat ;

i

visinferatur. |ta N-

€t ne ejusdem efficaciae

orti^i

Thom. aiiique: finé om.

hi enim pietatis fenfi

u

n t

videtur:

?

adhibitum vix prodeffe

alias ille ufti

$, quo parvulis Eucha:

tiftia d

p

enegatur; plane forcïc impius.

1945'

$. 1948.

*

72

-Tïaätatzls XVII.

$. 1949

Vel fi etiam concedatur. in parvulos ufu 'rat'ias

nis carentes aliquid utilitatis ex hoc cibo redunda-

;e; inde tamen a faeculo duodecimo faltem ufus

Ecclefiae hanc legem invexit, ut ufü rationis, ex

aetatis defectu, autalio vitio carentibus non mini-

ftretur. iftud facramentum.

Ratione vero utcunque,

etfi minus plene, utentibus, quandoque faltem,

puta in pafchate , periculo mortis, aut etiam faepi-

us pro rata intelligentiae, ac pietatis, hoc Sacra»

mentum eft concedenduin.

Illos quoque revéren-

tiae hujus myfterii plus jufto timere arbitror, qui

parvulorum communionem, in decimum et ultra an-

Aut eeite aliquis

pum differri plerumque volunt.

inftru&ionis negle&tus latebit; qui utique ignorantes

parvulos, non item illos, qui eorum pueritiae prae«

funt,'/ab obligatione legis bujus eximere poteft:

cui ctiam illud addendum, confuetudinem ferae adeo

communionis equidem parvulos tàles a lege Eccle-

fiae, non item 2 jure divino eximere.

CON

$. 1949.

Corporis praeparatio inducit imprimis jejunium

naturalé,- de quo jam $. 1826. a&um fuit. 2do

REam fanitatem ftomachi, ut periculum ( puta pro»

babilius) vomitus

(altem ad integram, vel dimidi-

am horam abfit;

alias enim. etiam a viatico foret

abftinendum. 3tio. De

centem veftitum , et corpo-

ris dignum habitun

1, hoc tamen tertium caput ex

fola. decentia requi

fitum paupertas, ali

aque,

et(

non adeo gravis facile relaxat $. 1830

4tum.' De-

imum eam corporis caftitatem , ut die 'communio»

nis concubitus, vel actus eidem aequalis non prae:

Puto tamen, quod circa hoe vellex nurm*

cefferit.

quan gxtiterit , vel modo jam antiquata fit.

,

—

-

—

RE R,.

-

en, M.

--

-

— ——

d

M

E

&

ls

"

E.

a

"

—

-

3

UH V RK ii

d

p

J

—

TA

j

-

c

Á

L

t

-

N

—

(X

D

r

us

L

TE LE

*

TT

m

ass

E

W

EEE

AC EUDELE.

RCUMEMET. VL

[

7

i

EE

23

-

tsv

ss EEE

W

A d

s.

RE

x

U m

T

d

S a

(s

2

N

YX

LUa

GE

Qs

R

72

x

i

A

-

f

-

E

EE

E

Ta55

(

M

5

wää st

d

E

ag

E

p

n

As

ZA

Es

d

H.:

s

z

RE DEEENU

d-

"

E.

p

2

t

A m

2

g

d

m

--

:

&X

C

X Ed

m

hb

A ube

V

A

r

u

Á

R

t

dR

-s

2

ORA,

ia

/wu

m

FOM

M ur

LE

P*ue

A

p

&*

M

d

L dess

s

z

r

ia

1

Em ]

*

*

p

s

WW

x

D

AW

E

i

t3R n

RRE

i

..

2r

x«m

f

d

2

?h

*

s

L

2

E

d

M

&

W

..n

*i

P s

:

x*

4

d

MP

*

Ed

d

m.nï.

u d

u

x,»

*

h

av

x

a

w

T

r

"

UP

23

5

E

*

*

P

vy

*

:

4

$s

?

EUS

..,

*

"

i

6d

B5

$

x

d

HW-

.Uv

d

P.

P

s

.,wr

u

£

*

at

w.

- EE

OUY

E

aA

8C

a

^

E

.

*

hus

^

"

b

r

»

43:3.

H

$3

$i5

$.

ps

$

*

i

—.:,..

€

a*

2

i

d

AE

E

v WP

E

[:s

$

-R

E

t

x*

-

D

L

u9

i.

x

d

-

:

$

p

P

&

z

x

E

g

r

y*.

a

*

u

$«

*

-

$4

...w, *

E

d

je

"5

u

3

g*

-

d

N

A

"

s

s

.

"

PA

^

EE pEeetm

as

—

ww

Ed .V..i *

P aigiii

EM

Euroskala Offset

A

o

z

P, FR. HERCVLANI OBERRAVCH

VierFarbSelector Standard *

ORDIN. MIN. REFORMATOR

3

17

ä

E

THEOLOG[IA |Mil

ä

ERE

MORALIS

E

13

12

3

TOMVS QVINTVS

—

10

CONTINENS TRACTATVS DE RELIGIONE

SVPERNATVRALI, DE DRATIONE , DE SACRIFI^«

CIO MISSAE, DE SACRAMENTIS IN GENERE,

ET DE BAPTISMO, CONFIRMATIONE ET

EVCHARISTIA . SPECIATIM,

g ïk

i

J

WVOW

* s

y,

;;-

f

"

:O

BAMBERGAE ET NORIMBERG/E

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

"MDCCXCVIIL

*

1